File size: 21,535 Bytes
0a6452f |
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534 535 536 537 538 539 540 541 542 543 544 545 546 547 548 549 550 551 552 553 554 555 556 557 558 559 560 561 562 563 564 565 566 567 568 569 570 571 572 573 574 575 576 577 578 579 580 581 582 583 584 585 586 587 588 589 590 591 592 593 594 |
#!/usr/bin/env python3
"""
详细训练教程
Detailed Training Tutorial for Emotion and Physiological State Prediction Model
这个脚本演示了如何训练情绪与生理状态变化预测模型的完整流程:
1. 数据准备和探索
2. 数据预处理
3. 模型配置和创建
4. 训练过程监控
5. 模型评估和验证
6. 超参数调优
运行方式:
python training_tutorial.py
"""
import sys
import os
from pathlib import Path
import numpy as np
import pandas as pd
import torch
import torch.nn as nn
import torch.optim as optim
from torch.utils.data import DataLoader, TensorDataset
import matplotlib.pyplot as plt
import seaborn as sns
from typing import Dict, Any, List, Tuple
import yaml
import json
# 添加项目根目录到Python路径
project_root = Path(__file__).parent.parent
sys.path.insert(0, str(project_root))
from src.data.synthetic_generator import SyntheticDataGenerator
from src.models.pad_predictor import PADPredictor
from src.data.preprocessor import DataPreprocessor
from src.utils.trainer import ModelTrainer
from src.utils.logger import setup_logger
from src.models.loss_functions import WeightedMSELoss
from src.models.metrics import RegressionMetrics
def main():
"""主函数"""
print("=" * 80)
print("情绪与生理状态变化预测模型 - 详细训练教程")
print("Emotion and Physiological State Prediction Model - Detailed Training Tutorial")
print("=" * 80)
# 设置日志
setup_logger(level='INFO')
# 创建输出目录
output_dir = Path(project_root) / "examples" / "training_outputs"
output_dir.mkdir(exist_ok=True)
# 1. 数据准备和探索
print("\n1. 数据准备和探索")
print("-" * 50)
train_data, val_data, test_data = prepare_and_explore_data(output_dir)
# 2. 数据预处理
print("\n2. 数据预处理")
print("-" * 50)
preprocessor = preprocess_data(train_data, val_data, test_data, output_dir)
# 3. 模型配置和创建
print("\n3. 模型配置和创建")
print("-" * 50)
model = create_and_configure_model()
# 4. 训练配置
print("\n4. 训练配置")
print("-" * 50)
training_config = configure_training()
# 5. 模型训练
print("\n5. 模型训练")
print("-" * 50)
history = train_model(model, preprocessor, train_data, val_data, training_config, output_dir)
# 6. 模型评估
print("\n6. 模型评估")
print("-" * 50)
evaluate_model(model, preprocessor, test_data, output_dir)
# 7. 超参数调优示例
print("\n7. 超参数调优示例")
print("-" * 50)
demonstrate_hyperparameter_tuning(output_dir)
print("\n" + "=" * 80)
print("详细训练教程完成!")
print("Detailed Training Tutorial Completed!")
print("=" * 80)
def prepare_and_explore_data(output_dir: Path) -> Tuple[Tuple, Tuple, Tuple]:
"""数据准备和探索"""
print(" - 生成不同模式的训练数据...")
# 创建数据生成器
generator = SyntheticDataGenerator(seed=42)
# 生成不同模式的数据
patterns = ['stress', 'relaxation', 'excitement', 'calm']
pattern_weights = [0.3, 0.3, 0.2, 0.2]
# 生成训练数据
generator.num_samples = 2000
train_features, train_labels = generator.generate_dataset_with_patterns(
patterns=patterns,
pattern_weights=pattern_weights
)
# 生成验证数据
generator.num_samples = 500
generator.seed = 123
val_features, val_labels = generator.generate_data(add_noise=True, add_correlations=True)
# 生成测试数据
generator.num_samples = 300
generator.seed = 456
test_features, test_labels = generator.generate_data(add_noise=True, add_correlations=True)
print(f" - 数据集大小:")
print(f" 训练集: {train_features.shape}")
print(f" 验证集: {val_features.shape}")
print(f" 测试集: {test_features.shape}")
# 数据探索和可视化
print(" - 生成数据探索图表...")
visualize_data_exploration(
train_features, train_labels, val_features, val_labels,
test_features, test_labels, output_dir
)
# 保存原始数据
save_data_splits(
(train_features, train_labels),
(val_features, val_labels),
(test_features, test_labels),
output_dir
)
return (train_features, train_labels), (val_features, val_labels), (test_features, test_labels)
def visualize_data_exploration(train_features, train_labels, val_features, val_labels,
test_features, test_labels, output_dir: Path):
"""可视化数据探索"""
# 特征列名
feature_columns = [
'user_pleasure', 'user_arousal', 'user_dominance',
'vitality', 'current_pleasure', 'current_arousal', 'current_dominance'
]
label_columns = [
'delta_pleasure', 'delta_arousal', 'delta_dominance',
'delta_pressure', 'confidence'
]
# 创建DataFrame
train_df = pd.DataFrame(train_features, columns=feature_columns)
train_labels_df = pd.DataFrame(train_labels, columns=label_columns)
# 1. 特征分布图
fig, axes = plt.subplots(2, 4, figsize=(16, 8))
fig.suptitle('特征分布', fontsize=16)
for i, col in enumerate(feature_columns):
row, col_idx = i // 4, i % 4
axes[row, col_idx].hist(train_df[col], bins=30, alpha=0.7, color='skyblue')
axes[row, col_idx].set_title(col)
axes[row, col_idx].set_xlabel('值')
axes[row, col_idx].set_ylabel('频率')
# 隐藏最后一个子图
axes[1, 3].set_visible(False)
plt.tight_layout()
plt.savefig(output_dir / 'feature_distribution.png', dpi=300, bbox_inches='tight')
plt.close()
# 2. 标签分布图
fig, axes = plt.subplots(2, 3, figsize=(15, 10))
fig.suptitle('标签分布', fontsize=16)
for i, col in enumerate(label_columns):
row, col_idx = i // 3, i % 3
axes[row, col_idx].hist(train_labels_df[col], bins=30, alpha=0.7, color='lightcoral')
axes[row, col_idx].set_title(col)
axes[row, col_idx].set_xlabel('值')
axes[row, col_idx].set_ylabel('频率')
# 隐藏最后一个子图
axes[1, 2].set_visible(False)
plt.tight_layout()
plt.savefig(output_dir / 'label_distribution.png', dpi=300, bbox_inches='tight')
plt.close()
# 3. 相关性热力图
full_df = pd.concat([train_df, train_labels_df], axis=1)
correlation_matrix = full_df.corr()
plt.figure(figsize=(12, 10))
sns.heatmap(correlation_matrix, annot=True, cmap='coolwarm', center=0,
square=True, fmt='.2f', cbar_kws={'label': '相关系数'})
plt.title('特征和标签相关性热力图')
plt.tight_layout()
plt.savefig(output_dir / 'correlation_heatmap.png', dpi=300, bbox_inches='tight')
plt.close()
print(f" - 数据探索图表已保存到: {output_dir}")
def save_data_splits(train_data, val_data, test_data, output_dir: Path):
"""保存数据分割"""
feature_columns = [
'user_pleasure', 'user_arousal', 'user_dominance',
'vitality', 'current_pleasure', 'current_arousal', 'current_dominance'
]
label_columns = [
'delta_pleasure', 'delta_arousal', 'delta_dominance',
'delta_pressure', 'confidence'
]
# 保存训练数据
train_df = pd.DataFrame(train_data[0], columns=feature_columns)
train_labels_df = pd.DataFrame(train_data[1], columns=label_columns)
train_full = pd.concat([train_df, train_labels_df], axis=1)
train_full.to_csv(output_dir / 'train_data.csv', index=False)
# 保存验证数据
val_df = pd.DataFrame(val_data[0], columns=feature_columns)
val_labels_df = pd.DataFrame(val_data[1], columns=label_columns)
val_full = pd.concat([val_df, val_labels_df], axis=1)
val_full.to_csv(output_dir / 'val_data.csv', index=False)
# 保存测试数据
test_df = pd.DataFrame(test_data[0], columns=feature_columns)
test_labels_df = pd.DataFrame(test_data[1], columns=label_columns)
test_full = pd.concat([test_df, test_labels_df], axis=1)
test_full.to_csv(output_dir / 'test_data.csv', index=False)
def preprocess_data(train_data, val_data, test_data, output_dir: Path) -> DataPreprocessor:
"""数据预处理"""
print(" - 创建数据预处理器...")
# 创建预处理器
preprocessor = DataPreprocessor()
print(" - 拟合预处理器...")
# 在训练数据上拟合预处理器
preprocessor.fit(train_data[0], train_data[1])
print(" - 转换数据...")
# 转换所有数据集
train_processed = preprocessor.transform(train_data[0], train_data[1])
val_processed = preprocessor.transform(val_data[0], val_data[1])
test_processed = preprocessor.transform(test_data[0], test_data[1])
print(" - 创建数据加载器...")
# 创建数据加载器
def create_dataloader(data, batch_size=32, shuffle=True):
features, labels = data
dataset = TensorDataset(
torch.FloatTensor(features),
torch.FloatTensor(labels)
)
return DataLoader(dataset, batch_size=batch_size, shuffle=shuffle)
train_loader = create_dataloader(train_processed, batch_size=32, shuffle=True)
val_loader = create_dataloader(val_processed, batch_size=32, shuffle=False)
test_loader = create_dataloader(test_processed, batch_size=32, shuffle=False)
# 保存预处理器
preprocessor_path = output_dir / 'preprocessor.pkl'
preprocessor.save(str(preprocessor_path))
print(f" - 预处理器已保存到: {preprocessor_path}")
# 显示预处理信息
print(f" - 预处理统计:")
print(f" 训练集样本数: {len(train_loader.dataset)}")
print(f" 验证集样本数: {len(val_loader.dataset)}")
print(f" 测试集样本数: {len(test_loader.dataset)}")
return preprocessor
def create_and_configure_model() -> PADPredictor:
"""创建和配置模型"""
print(" - 加载模型配置...")
# 加载模型配置
config_path = Path(project_root) / "configs" / "model_config.yaml"
with open(config_path, 'r', encoding='utf-8') as f:
model_config = yaml.safe_load(f)
print(" - 创建模型...")
# 创建模型
model = PADPredictor(
input_dim=model_config['dimensions']['input_dim'],
output_dim=model_config['dimensions']['output_dim'],
hidden_dims=[layer['size'] for layer in model_config['architecture']['hidden_layers']],
dropout_rate=model_config['architecture']['hidden_layers'][0]['dropout'],
weight_init=model_config['initialization']['weight_init'],
bias_init=model_config['initialization']['bias_init']
)
# 显示模型信息
model_info = model.get_model_info()
print(f" - 模型信息:")
print(f" 模型类型: {model_info['model_type']}")
print(f" 输入维度: {model_info['input_dim']}")
print(f" 输出维度: {model_info['output_dim']}")
print(f" 隐藏层: {model_info['hidden_dims']}")
print(f" 总参数数: {model_info['total_parameters']}")
print(f" 可训练参数数: {model_info['trainable_parameters']}")
return model
def configure_training() -> Dict[str, Any]:
"""配置训练参数"""
print(" - 配置训练参数...")
# 加载训练配置
config_path = Path(project_root) / "configs" / "training_config.yaml"
with open(config_path, 'r', encoding='utf-8') as f:
training_config = yaml.safe_load(f)
# 自定义一些训练参数
config = {
'epochs': 100,
'learning_rate': 0.001,
'weight_decay': 1e-4,
'batch_size': 32,
'patience': 15,
'min_delta': 1e-6,
'save_best_only': True,
'save_dir': Path(project_root) / "examples" / "training_outputs" / "models"
}
print(f" - 训练配置:")
print(f" 训练轮数: {config['epochs']}")
print(f" 学习率: {config['learning_rate']}")
print(f" 权重衰减: {config['weight_decay']}")
print(f" 批次大小: {config['batch_size']}")
print(f" 早停耐心值: {config['patience']}")
return config
def train_model(model: PADPredictor, preprocessor: DataPreprocessor,
train_data: Tuple, val_data: Tuple,
training_config: Dict[str, Any], output_dir: Path) -> Dict[str, List]:
"""训练模型"""
print(" - 创建训练器...")
# 创建训练器
trainer = ModelTrainer(model, preprocessor)
print(" - 创建数据加载器...")
# 创建数据加载器
def create_dataloader(data, batch_size=32, shuffle=True):
features, labels = data
processed_features, processed_labels = preprocessor.transform(features, labels)
dataset = TensorDataset(
torch.FloatTensor(processed_features),
torch.FloatTensor(processed_labels)
)
return DataLoader(dataset, batch_size=batch_size, shuffle=shuffle)
train_loader = create_dataloader(train_data, batch_size=training_config['batch_size'], shuffle=True)
val_loader = create_dataloader(val_data, batch_size=training_config['batch_size'], shuffle=False)
print(" - 开始训练...")
# 开始训练
history = trainer.train(
train_loader=train_loader,
val_loader=val_loader,
config=training_config
)
print(" - 训练完成,保存结果...")
# 保存训练历史
history_path = output_dir / 'training_history.json'
with open(history_path, 'w', encoding='utf-8') as f:
json.dump(history, f, indent=2, ensure_ascii=False)
# 绘制训练曲线
plot_training_curves(history, output_dir)
print(f" - 训练历史已保存到: {history_path}")
return history
def plot_training_curves(history: Dict[str, List], output_dir: Path):
"""绘制训练曲线"""
fig, axes = plt.subplots(2, 2, figsize=(15, 10))
fig.suptitle('训练过程监控', fontsize=16)
# 损失曲线
axes[0, 0].plot(history['train_loss'], label='训练损失', color='blue')
axes[0, 0].plot(history['val_loss'], label='验证损失', color='red')
axes[0, 0].set_title('损失曲线')
axes[0, 0].set_xlabel('轮数')
axes[0, 0].set_ylabel('损失')
axes[0, 0].legend()
axes[0, 0].grid(True)
# 学习率曲线
if 'learning_rate' in history:
axes[0, 1].plot(history['learning_rate'], color='green')
axes[0, 1].set_title('学习率变化')
axes[0, 1].set_xlabel('轮数')
axes[0, 1].set_ylabel('学习率')
axes[0, 1].grid(True)
# 验证指标曲线
if 'val_metrics' in history:
metrics = history['val_metrics'][0].keys()
for i, metric in enumerate(metrics):
if i < 2: # 只显示前两个指标
row, col = 1, i
metric_values = [m[metric] for m in history['val_metrics']]
axes[row, col].plot(metric_values, label=metric, color=f'C{i+2}')
axes[row, col].set_title(f'验证指标: {metric}')
axes[row, col].set_xlabel('轮数')
axes[row, col].set_ylabel(metric)
axes[row, col].legend()
axes[row, col].grid(True)
plt.tight_layout()
plt.savefig(output_dir / 'training_curves.png', dpi=300, bbox_inches='tight')
plt.close()
print(f" - 训练曲线已保存到: {output_dir / 'training_curves.png'}")
def evaluate_model(model: PADPredictor, preprocessor: DataPreprocessor,
test_data: Tuple, output_dir: Path):
"""评估模型"""
print(" - 加载最佳模型...")
# 加载最佳模型
best_model_path = output_dir / 'models' / 'best_model.pth'
if best_model_path.exists():
model = PADPredictor.load_model(str(best_model_path))
print(" - 在测试集上评估...")
# 创建测试数据加载器
features, labels = test_data
processed_features, processed_labels = preprocessor.transform(features, labels)
model.eval()
with torch.no_grad():
predictions = model(torch.FloatTensor(processed_features))
# 计算指标
metrics_calculator = RegressionMetrics()
metrics = metrics_calculator.calculate_all_metrics(
torch.FloatTensor(processed_labels),
predictions
)
print(" - 测试集评估结果:")
for metric_name, value in metrics.items():
if isinstance(value, (int, float)):
print(f" {metric_name}: {value:.4f}")
# 保存评估结果
eval_results = {
'test_metrics': {k: float(v) if isinstance(v, (int, float)) else str(v)
for k, v in metrics.items()},
'model_info': model.get_model_info()
}
eval_path = output_dir / 'evaluation_results.json'
with open(eval_path, 'w', encoding='utf-8') as f:
json.dump(eval_results, f, indent=2, ensure_ascii=False)
print(f" - 评估结果已保存到: {eval_path}")
# 可视化预测结果
visualize_predictions(processed_labels, predictions.cpu().numpy(), output_dir)
def visualize_predictions(true_labels: np.ndarray, predictions: np.ndarray, output_dir: Path):
"""可视化预测结果"""
label_names = ['ΔPleasure', 'ΔArousal', 'ΔDominance', 'ΔPressure', 'Confidence']
fig, axes = plt.subplots(2, 3, figsize=(15, 10))
fig.suptitle('预测结果可视化', fontsize=16)
for i in range(5):
row, col = i // 3, i % 3
# 散点图
axes[row, col].scatter(true_labels[:, i], predictions[:, i], alpha=0.6, s=20)
# 理想预测线
min_val = min(true_labels[:, i].min(), predictions[:, i].min())
max_val = max(true_labels[:, i].max(), predictions[:, i].max())
axes[row, col].plot([min_val, max_val], [min_val, max_val], 'r--', alpha=0.8)
axes[row, col].set_xlabel('真实值')
axes[row, col].set_ylabel('预测值')
axes[row, col].set_title(label_names[i])
axes[row, col].grid(True, alpha=0.3)
# 计算R²
r2 = 1 - np.sum((true_labels[:, i] - predictions[:, i])**2) / np.sum((true_labels[:, i] - true_labels[:, i].mean())**2)
axes[row, col].text(0.05, 0.95, f'R² = {r2:.3f}', transform=axes[row, col].transAxes,
bbox=dict(boxstyle='round', facecolor='wheat', alpha=0.8))
# 隐藏最后一个子图
axes[1, 2].set_visible(False)
plt.tight_layout()
plt.savefig(output_dir / 'prediction_visualization.png', dpi=300, bbox_inches='tight')
plt.close()
print(f" - 预测结果可视化已保存到: {output_dir / 'prediction_visualization.png'}")
def demonstrate_hyperparameter_tuning(output_dir: Path):
"""演示超参数调优"""
print(" - 演示不同学习率的训练效果...")
# 生成小批量数据用于快速演示
generator = SyntheticDataGenerator(num_samples=200, seed=789)
features, labels = generator.generate_data()
# 预处理数据
preprocessor = DataPreprocessor()
processed_features, processed_labels = preprocessor.transform(features, labels)
dataset = TensorDataset(
torch.FloatTensor(processed_features),
torch.FloatTensor(processed_labels)
)
# 分割数据
train_size = int(0.8 * len(dataset))
val_size = len(dataset) - train_size
train_dataset, val_dataset = torch.utils.data.random_split(dataset, [train_size, val_size])
train_loader = DataLoader(train_dataset, batch_size=16, shuffle=True)
val_loader = DataLoader(val_dataset, batch_size=16, shuffle=False)
# 测试不同学习率
learning_rates = [0.01, 0.001, 0.0001]
results = {}
for lr in learning_rates:
print(f" 测试学习率: {lr}")
# 创建模型
model = PADPredictor(input_dim=7, output_dim=5, hidden_dims=[64, 32])
# 创建优化器
optimizer = optim.Adam(model.parameters(), lr=lr, weight_decay=1e-4)
# 训练少量轮数
trainer = ModelTrainer(model, preprocessor)
config = {
'epochs': 20,
'learning_rate': lr,
'weight_decay': 1e-4,
'patience': 5,
'save_best_only': False
}
history = trainer.train(train_loader, val_loader, config)
# 记录最终损失
final_val_loss = history['val_loss'][-1]
results[str(lr)] = final_val_loss
print(f" 最终验证损失: {final_val_loss:.4f}")
# 保存调优结果
tuning_results = {
'learning_rates': learning_rates,
'final_val_losses': results,
'best_lr': min(results.keys(), key=lambda k: results[k])
}
tuning_path = output_dir / 'hyperparameter_tuning.json'
with open(tuning_path, 'w', encoding='utf-8') as f:
json.dump(tuning_results, f, indent=2, ensure_ascii=False)
print(f" - 超参数调优结果已保存到: {tuning_path}")
print(f" - 最佳学习率: {tuning_results['best_lr']}")
if __name__ == "__main__":
main() |