text: Pierwszy kamienny kościół w stylu romańskim powstał w tym miejscu już w XII wieku. Część romańskiej świątyni następnie rozebrano i zastąpiono budowlą gotycką. Obecnie najstarszą częścią budowli jest wieża pochodząca z pierwszej połowy XIII wieku. Prezbiterium i zakrystia pochodzą z końca XIII wieku, natomiast nawa została zbudowana na początku XIV wieku. Podejrzewa się, że planowano również rozebrać stosunkowo małą wieżę i zastąpić ją bardziej proporcjonalną, gotycką. Świątynia zachowała bardzo dużo ze swojego średniowiecznego charakteru. Renowację przeszła w 1937 roku

quality_ai: HIGH


text:
FJM.B.ZP
 cykl kształcenia 2019-2024
KARTA PRZEDMIOTU (SYLABUS)
I. INFORMACJE OGÓLNE
1.Nazwa przedmiotu
Zdrowie publiczne
2. Kod przedmiotu
FJM.B.ZP
3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego
4.Status przedmiotuobowiązkowy
5. Wydział
Wydział Nauk o Zdrowiu w Katowicach
6. Kierunek
Fizjoterapia
7. Profil kształcenia
Ogólnoakademicki
8. Poziom kształcenia (studiów)
Jednolite magisterskie
9. Forma prowadzenia studiów
Stacjonarne
10. Semestr
II
11. Jednostka realizująca
Zakład Promocji Zdrowia i Pielęgniarstwa Środowiskowego
12. Adres, telefon kontaktowy
Katowice, <address>, tel: 32 20-88-300
13. Strona internetowa
14. Kierownik jednostkidr hab. n. med. Tomasz Irzyniec
15. Osoba odpowiedzialna za prowadzenie przedmiotudr hab. n. med. Tomasz Irzyniec
16. Nauczyciele akademiccy realizujący przedmiot
DR N. MED. JADWIGA KAŹMIERCZAK,ZOFIA NOWAK-KAPUSTA, DR N. MED. KATARZYNA LESZCZYŃSKA, DR N. FARM. IZABELA MACIEJEWSKA-PASZEK, MGR IZABELA PAŁKA,MGR MAGDALENA SZOSTAK-TRYBUŚ, DR MAGDALENA SZOTOWSKA
17. Przynależność do grupy przedmiotów
B Nauki ogólne
18. Język prowadzenia zajęć
Polski
19. Wymagania wstępne i dodatkowe w zakresie wiedzy, umiejętności i innych kompetencjiogólna wiedza z nauk społecznych, epidemiologicznych, biologii, higieny
20. Cele przedmiotu
Symbol
Cel przedmiotu
C1
Dostarczenie wiedzy o założeniach i zadaniach Zdrowia Publicznego.
C2
Wyrobienie umiejętności wskazywania na kulturowe, społeczne i ekonomiczne uwarunkowania zdrowia publicznego oraz zagrożenia zdrowotne współczesnego człowieka.
C3
Wyposażenie absolwenta w umiejętności związane z profilaktyką chorób oraz promocją zdrowia w zakresie dysfunkcji i niepełnosprawności. Badanie przesiewowe w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności.
 C4
Dostarczenie wiedzy o założeniach , zadaniach i organizacji narodowego systemu opieki zdrowotnej w Polsce i na świecie, a także działaniach NFZ.
 C5
 Dostarczenie wiedzy o jakości w opiece zdrowotnej.
 II. OPIS EFEKTÓW UCZENIA SIĘ DLA PRZEDMIOTU I ODNIESIENIE DO CELÓW PRZEDMIOTU I EUs ZE STANDARDU
Numer efektu uczenia się dla przedmiotu (symbol)
Student, który zaliczył przedmiotznarozumiepotrafijest gotów do:
Odniesienie do celów przedmiotu
Odniesienie do efektów uczenia się ze standardu
EUs_W1
czynniki decydujące o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia;
C1
B.W11.
EUs_W2
zasady edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia oraz elementy polityki społecznej dotyczącej ochrony zdrowia;
C2
B.W12.
EUs_U1
organizować działania ukierunkowane na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności;
C1, C4
B.U4.
EUs_U2
przeprowadzić badanie przesiewowe w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności.
C1, C3
B.U5.
III. MACIERZ EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA PRZEDMIOTU W ODNIESIENIU DO FORM ZAJĘĆ, STOSOWANYCH METOD DYDAKTYCZNYCH ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI
Numer efektu uczenia się DLA PRZEDMIOTU (symbol)
Forma zajęć dydaktycznych
Metody dydaktyczne
Sposób weryfikacji efektów kształcenia (forma zaliczeń)
Wykład
Zajęcia seminaryjne
Ćwiczenia
Zajęcia praktyczne
Praktyka zawodowa
Bez nauczyciela
EUs_W1
2
Wykład, prezentacja multimedialna
Zaliczenie na ocenę, test pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru
EUs_W2
Wykład, prezentacja multimedialna
Zaliczenie na ocenę, test pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru
EUs_U1
Prezentacja multimedialnadyskusja
Zaliczenie na ocenę, test pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru
EUs_U2
prezentacja multimedialnadyskusja
Zaliczenie na ocenę, test pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru
IV. TREŚCI PRZEDMIOTU I ODNIESIENIE DO EFEKTÓW UCZENIA SIĘ DLA PRZEDMIOTU
SYMBOL
WYKŁADY
LICZBA GODZIN
Odniesienie do efektów uczenia się dla przedmiotu
Wk1
 Kulturowe, społeczne i ekonomiczne uwarunkowania zdrowia publicznego. Charakterystyka istoty profilaktyki i prewencji chorób. Podstawy organizacji Narodowego Systemu Zdrowia w Polsce. Zasady funkcjonowania rynku usług medycznych w Polsce oraz wybranych krajach Unii Europejskiej
EUs_W1
EUs_W2
Wk2
Struktura i funkcje jednostek opieki zdrowotnej. Definiowanie pojęć jakości w opiece zdrowotnej, kryteria opieki zdrowotnej. Metody i techniki oceny stanu zdrowia populacji
EUs_W1
EUs_W2
SUMA GODZIN
SYMBOL
SEMINARIA
LICZBA GODZIN
Odniesienie do efek-tów uczenia się dla przedmiotu
S1
Przedstawienia modeli poznawczych zachowań zdrowotnych
EUs_U1
EUs_U2
S2
Wyjaśnienia podstawowych pojęć medycyny środowiskowej
Wyjaśnienia znaczenie stresu dla zdrowia.
Źródła zanieczyszczenia powietrza, gleby i wód
EUs_U1
S3
Wyjaśnienia znaczenie stresu dla zdrowia.
Źródła zanieczyszczenia powietrza, gleby i wód
EUs_U2
S4
Międzynarodowe programy ochrony ludności przed niekorzystnymi wpływami środowiska. Organizacja działań ukierunkowane na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności.
EUs_U1
S5
Cele strategiczne i cele szczegółowe Narodowego Programu Zdrowia. Badania przesiewowe w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności.
EUs_U1
EUs_U2
SUMA GODZIN
SYMBOL
ĆWICZENIA
LICZBA GODZIN
Odniesienie do efek-tów uczenia się dla przedmiotu
Ćw1
Ćw2
Ćw3
SUMA GODZIN
SYMBOL
SYMULACJA MEDYCZNA
LICZBA GODZIN
Odniesienie do efektów uczenia się dla przedmiotu
SM1
SM2
SUMA GODZIN
SYMBOL
ZAJĘCIA PRAKTYCZNE
LICZBA GODZIN
Odniesienie do efektów uczenia się dla przedmiotu
Z1
Z2
SUMA GODZIN
SYMBOL
PARKTYKA ZAWODOWA
LICZBA GODZIN
Odniesienie do efektów uczenia się dla przedmiotu
P1
P2
SUMA GODZIN
V. METODY WALIDACJI KOŃCOWYCH EFEKTÓW UCZENIA SIĘ
Zaliczenia:
Zaliczenie na ocenę, test pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru
Egzamin:
 Nie dotyczy
Praktyka zawodowa:
 Nie dotyczy
VI. ZALECANA LITERATURA
PODSTAWOWA
1. Jethon Z.: Medycyna zapobiegawcza i środowiskowa. PZWL, Warszawa 2000
2. Kozierkiewicz A.: Zdrowie 21. Zdrowie dla wszystkich w XXI w. Kraków, Uniwersyteckie Wydanie Medyczne, Vesalius 2001
3. Kulik B., Latalski M.: Zdrowie Publiczne. Czelej sp. z oo, Lublin 2002
Wojt 4. Wojtczak A. Zdrowie Publiczne , PZWL, Warszawa , 2008
5. Wojtczak A: Zdrowie publiczne wyzwaniem dla systemów zdrowia XXI wieku. PZWL, Warszawa, 2009.
UZUPEŁNIAJĄCA
1. Leowski J: Polityka zdrowotna a zdrowie publiczne. CEDEWU. Warszawa, 2008.
VII. INNE PRZYDATNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE
Materiały do zajęć
X
Miejsca odbywania się zajęć
X
Miejsca i godziny konsultacji
 X
VIII. NAKŁAD PRACY STUDENTA (BILANS PUNKTÓW ECTS)
Rodzaj zajęć
Liczba godzin
Punkty ECTS
Wykłady
Seminaria
Symulacja medyczna
Ćwiczenia
Bezkontaktowe
Zajęcia praktyczne
Praktyki zawodowe
SUMA
IX. KRYTERIA OCENIANIA
Efekt uczenia się dla przedmiotu
Na ocenę niedostateczną (2,0)
Na ocenę dostateczną (3,0)
Na ocenę dość dobrą (3,5)
Na ocenę dobrą (4,0)
Na ocenę ponad dobrą (4,5)
Na ocenę bardzo dobrą (5,0)
EUs_W1
Nie opanował materiału o czynnikach decydujących o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia
Opanował materiał w minimalnym zakresię o czynnikach decydujących o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia
Opanował materiał w niewielkim zakresie o czynnikach decydujących o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia
Opanował materiał w podstawowym zakresie o czynnikach decydujących o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia
Opanował materiał w niemal całkowitym zakresie o czynnikach decydujących o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia
Opanował materiał w całkowitym zakresie o czynnikach decydujących o zdrowiu oraz o zagrożeniu zdrowia
EUs_W2
Nie opanował materiału nt. zasad edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia
Opanował materiał w minimalnym zakresie nt. zasad edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia
Opanował materiał w niewielkim zakresie nt. zasad edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia
Opanował materiał w podstawowym zakresie nt. zasad edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia
Opanował materiał w niemal całkowitym zakresie nt. zasad edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia
Opanował materiał w całkowitym zakresie nt. zasad edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia
EUs_U1
Nie opanował materiału o organizowaniu działań ukierunkowanych na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności
Opanował materiał w minimalnym zakresie o organizowaniu działań ukierunkowanych na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności
Opanował materiał w niewielkim zakresie o organizowaniu działań ukierunkowanych na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności
Opanował materiał w podstawowym zakresie o organizowaniu działań ukierunkowanych na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności
Opanował materiał w niemal całkowitym zakresie o organizowaniu działań ukierunkowanych na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności
Opanował materiał w całkowitym zakresie o organizowaniu działań ukierunkowanych na edukację zdrowotną, promocję zdrowia i profilaktykę niepełnosprawności
EUs_U2
Nie opanował materiału nt. przeprowadzenia badań przesiewowych w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności
Opanował materiał w minimalnym zakresie nt. przeprowadzenia badań przesiewowych w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności
Opanował materiał w niewielkim zakresie nt. przeprowadzenia badań przesiewowych w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności
Opanował materiał w podstawowym zakresie nt. przeprowadzenia badań przesiewowych w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności
Opanował materiał w niemal całkowitym zakresie nt. przeprowadzenia badań przesiewowych w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności
Opanował materiał w całkowitym zakresie nt. przeprowadzenia badań przesiewowych w profilaktyce dysfunkcji i niepełnosprawności
 Zatwierdzono:
 ...
 (data i podpis Kierownika Katedry lub Zakładu

quality_ai: LOW


text: Sztuka romańska (styl romański, romanizm, romańszczyzna) – styl w sztukach plastycznych XI–XIII wieku, ukształtowany w Europie zachodniej (na zachód od Renu), na terenach zajmowanych obecnie przez dzisiejsze północne Włochy, Francję i zachodnie Niemcy. Wkrótce zasięgiem nowego stylu objęte zostały kolejne tereny Europy i wraz z prowadzonymi wyprawami krzyżowymi przeniknął na Bliski Wschód. Czas trwania sztuki romańskiej był niejednolity; występowały także różnice w stylu między poszczególnymi regionami. Sztuka ta wyrosła na bazie antyku oraz doświadczeń sztuki karolińskiej i ottońskiej, także bizantyńskiej. Romanizm związany był z działalnością Kościoła katolickiego i stąd obecny był w głównej mierze w sztuce sakralnej.


text:
Przypisy
 Jerzy Z. Łoziński: Pomniki sztuki w Polsce. T. 1: Małopolska. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 1985, s. 401–402. ISBN 83-213-3005-3.
Linki zewnętrzne
TransRomanica – The Romanesque Routes of European Heritage
Klasztor Cystersów w Sulejowie – Podklasztorzu
Ewangeliarz Anastazji na stronie Polona.pl
Sakramentarz tyniecki na stronie Polona.pl
Kontrola autorytatywna (ruch artystyczny):
LCCN: sh85007873GND: 4050482-7NDL: 00569670BnF: 11930977jBNCF: 4264NKC: ph125218BNE: XX525353J9U: 987007295497105171
Encyklopedie internetowe:
Britannica: art/Romanesque-art
Kategoria: Sztuka romańska


text: Na temat historii sakramentarza w wiekach XII–XIX jest niewiele informacji. Prawdopodobnie przynajmniej do XIII w. był używany jako księga liturgiczna, później traktowano go jako cenny zabytek. Wiadomo, że w 1656, w czasie wojen szwedzkich, księga została zrabowana z Tyńca przez Szwedów, a następnie odkupiona w Krakowie, skąd powróciła do klasztoru. Informuje o tym notka na pierwszej karcie: Anno domini 1656 die 11 Augusti tę xięgę w klasztorze tynieckim wyrabowano gdy obóz Szwedzi rozproszyli Polaków tamże pod tymże klasztorem y tę xiążkę odkupiono w Krakowie. Obecna oprawa rękopisu pochodzi z XVII wieku[4]. W opracowaniach przyjmowano, że księga mogła mieć wcześniej drogocenną oprawę z kości słoniowej, która została odłączona po zrabowaniu przez Szwedów[6]. Możliwe jednak, że zniszczona oprawa została wymieniona jeszcze przed zrabowaniem rękopisu.


text:
Przednia okładka
Przednia okładka

Miniatura Maiestas Domini
Miniatura Maiestas Domini

Miniatura Ukrzyżowanie
Miniatura Ukrzyżowanie

Inicjał całostronnicowy V
Inicjał całostronnicowy V

Inicjał całostronnicowy D
Inicjał całostronnicowy D

Ozdobna strona spisana na purpurze
Ozdobna strona spisana na purpurze

Ozdobna strona spisana na purpurze
Ozdobna strona spisana na purpurze

Pierwsza strona tekstu
Pierwsza strona tekstu

Strona z inicjałem C
Strona z inicjałem C

Strona z dopisanymi glosami i neumami
Strona z dopisanymi glosami i neumami


text:
Uchwała Nr 19
Zarządu Związku Rzemiosła Polskiego
z dnia 5 grudnia 2017 r.
znak: NO-I-130/Standardy/17
w sprawie: ustalenia standardów wymagań egzaminacyjnych na egzamin czeladniczy przeprowadzany
przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych.
Na podstawie art.3, ust.3a ustawy o rzemiośle z dnia 22 marca 1989 r. (Dz. U. 2016, poz. 1285) oraz §2
ust.2, pkt.7 Statutu Związku Rzemiosła Polskiego - Zarząd Związku Rzemiosła Polskiego uchwala co
następuje:
§1
1. Ustala się standard wymagań egzaminacyjnych w zawodzie odpowiadającym danemu rodzajowi
rzemiosła, występującym w klasyfikacji zawodów i specjalności rynku pracy oraz klasyfikacji zawodów
szkolnictwa zawodowego uwzględniając wymagania określone w podstawie programowej
kształcenia w zawodach, dla n/w zawodu:
Nr
standardu
Kod z wykazu zawodów, wg
klasyfikacji zawodów i
specjalności dla potrzeb
rynku pracy
Nazwa zawodu
6/cz 721104 MODELARZ ODLEWNICZY
§2
Standard, o którym mowa w § 1, uwzględniony jest w ramach przygotowywania zadań egzaminacyjnych
do etapu praktycznego i do części pisemnej oraz części ustnej etapu teoretycznego egzaminu
czeladniczego, o którym mowa w § 12 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia
2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego
przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz.U. z 2017 r., poz. 89)
§3
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
/-/ /-/
 ZASTĘPCA PREZESA PREZES Zarządu ZRP

quality_ai: MEDIUM


text:
Alternatywy 4 to jeden z najważniejszych i najbardziej kultowych polskich seriali komediowych, który stał się nie tylko rozrywką, ale i wyjątkowym zwierciadłem epoki schyłkowego PRL-u. Wyreżyserowany przez Stanisława Bareję według scenariusza Janusza Płońskiego i Macieja Rybińskiego (wzbogaconego o autorskie pomysły Barei), serial powstał na początku lat 80., a jego emisja była przez kilka lat blokowana przez cenzurę ze względu na ostrą, satyryczną krytykę rzeczywistości socjalistycznej.

Fabuła i bohaterowie
Akcja serialu rozgrywa się w nowo wybudowanym bloku na warszawskim Ursynowie przy fikcyjnej ulicy Alternatywy 4, gdzie wprowadzają się lokatorzy pochodzący z różnych grup społecznych: robotnik, lekarz, nauczycielka, karierowicz, emerytka, naukowiec, artystka, przedstawiciel prywatnej inicjatywy, a nawet stypendysta z Harvardu. Ich codzienne życie staje się areną walki z absurdami PRL-owskiej biurokracji, niedoróbkami budowlanymi, reglamentacją towarów i wszechobecną kontrolą. Centralną postacią jest gospodarz domu Stanisław Anioł (Roman Wilhelmi) - drobny karierowicz, marzący o władzy i porządku, który swoimi działaniami doprowadza mieszkańców do granic wytrzymałości.

W obsadzie znaleźli się wybitni polscy aktorzy: Bożena Dykiel (Mieczysława Anioł), Witold Pyrkosz (Józef Balcerek), Zofia Czerwińska (Zofia Balcerkowa), Jerzy Turek (Tadeusz Kubiak), Wojciech Pokora (docent Furman), Stanisława Celińska (Bożena Lewicka), Mieczysław Voit (profesor Rozwadowski), Jerzy Bończak (Krzysztof Manc), Jerzy Kryszak (lekarz Kołek), Kazimierz Kaczor (Zygmunt Kotek), Janusz Gajos (Jan Winnicki) i wielu innych.

Tematyka i przesłanie
Serial jest mistrzowską satyrą na realia późnego PRL-u. Bareja i jego współscenarzyści stworzyli spójny ekranowy mikrokosmos, będący parafrazą państwa policyjnego z całą machiną nacisku i obywatelami, których jedynym celem wydaje się przechytrzenie wszechwładnego gospodarza. Każdy odcinek to ironiczny komentarz do absurdów codzienności: walki o towar, awarii budowlanych, biurokracji, kolejek, czy prób narzucania ideologii. Serial nie stroni od aluzji do wydarzeń historycznych i politycznych - pojawiają się odniesienia do emigracji po Marcu 1968, strajków robotniczych, a nawet zbrodni katyńskiej, przemycane w dialogach i retrospekcjach bohaterów.

Ważnym motywem jest również siła wspólnoty - mieszkańcy, mimo różnic, uczą się współpracować i przeciwstawiać się opresji, co w finale prowadzi do spektakularnej „zemsty” na Aniele podczas wizyty zagranicznej delegacji, gdy blok zostaje celowo przemieniony w ruderę, a Anioł kompromituje się przed władzami.

Produkcja i recepcja
Produkcja serialu rozpoczęła się w 1981 roku, jednak ze względu na wprowadzenie stanu wojennego i bojkot telewizji przez aktorów, realizacja była kilkakrotnie przerywana i wznowiona dopiero w 1982 roku. Po ukończeniu w 1983 roku emisja została zablokowana przez cenzurę na ponad trzy lata. Serial krążył w nielegalnym obiegu na kasetach wideo, a do oficjalnej telewizji trafił dopiero w 1986 roku, już po usunięciu niektórych najbardziej krytycznych scen. Dopiero w 2014 roku Telewizja Polska opublikowała zrekonstruowaną wersję, przywracającą ocenzurowane fragmenty.

Początkowo przyjęcie przez krytyków było chłodne - zarzucano brak spójności i chaotyczny montaż, jednak widzowie szybko docenili serial za inteligentny humor, celne obserwacje i galerię barwnych postaci. „Alternatywy 4” zyskały status kultowego dzieła, a cytaty, sceny i postacie na stałe weszły do polskiej popkultury.

Dziedzictwo i znaczenie
Dziś „Alternatywy 4” są nie tylko rozrywką, ale także cenną lekcją historii i socjologicznym portretem schyłkowego PRL-u. Serial regularnie powraca na antenę, doczekał się cyfrowej rekonstrukcji, a jego bohaterowie i motywy są przedmiotem analiz, wspomnień i licznych odniesień w kulturze współczesnej. Stanowi wzorzec polskiej satyry, będąc jednocześnie świadectwem epoki, w której powstał - epoki absurdu, sprytu i walki o godność w codziennym życiu.


text:
Akslop, może to jakieś duńskie miasto
jestem tu przejazdem, co prawda na
nieco dłużej, bo ministrowie rolnictwa
usiedli na bańkach z mlekiem i zatarasowali
wszystkie szosy, zdążono mnie trochę rozwałkować
lokalnymi osobliwościami, jak Diwron
czy Cziweżór. kochałem tutejsze dziewczyny,
policja parę razy pogoniła mnie po
chodnikach, mieszkańcy są bardzo serdeczni,
namawiają, żebym został na dłużej, obiecuję
wam, gdziekolwiek się znajdę, zawsze pamiętać będę
Akslop.


text:
Bielik - orzeł, czy nie orzeł?
Bielik, birkut, orzeł bielik, orzeł białogłów, orzeł białogon. Z pewnością znalazłoby się jeszcze kilka nazw określających tego potężnego drapieżnika, którego sylwetka prawdopodobnie od wieków zdobi godło naszego państwa. Prawdopodobnie, bo nierozwiązany spór o to trwa od wielu lat. Przedmiotem sporu są oczywiście dwa największe ptaki drapieżne występujące w naszym kraju - tytułowy bielik oraz minimalnie mniejszy orzeł przedni.

Gdyby wziąć pod uwagę fakt, że ten pierwszy z wiekiem stają się coraz jaśniejszy, niemal siwy z czysto białym ogonem, to jest mu już całkiem blisko do orła z naszego godła. Kolejnym argumentem przemawiającym za bielikiem są nieopierzone skoki widoczne na symbolu narodowym. Orły z rodzaju Aquila, do których należy orzeł przedni, mają skoki pokryte piórami do samej nasady palców.

Według naukowców bielik jednak nie jest orłem, ale należy do rodzaju Haliaeetus, czyli orłanów. Genetycznie więc bliżej mu do kani rudej, niż do rodzaju Aquila (orłów właściwych), którego przedstawicielem jest wspomniany już orzeł przedni. Nie zmienia to faktu, że w wielu językach, wliczając w to również nazwę naukową, bielik jest nazywany orłem. Przykładami mogą być niemiecki Seeadler (orzeł morski), angielski White-tailed eagle (orzeł z białym ogonem), czy wreszcie Haliaeetus albicilla, gdzie pierwszy człon jest połączeniem dwóch greckich słów hals – morze i aetos – orzeł. Określenie albi-cilla oznacza biały ogon.

Sporo zamieszania w nazewnictwo wprowadziło również dodanie bielikowi przedrostka orzeł w latach 70., kiedy gatunkowi zagrażało wyginięcie. Bezlitośnie był wówczas tępiony jako szkodnik, rzekomo siejący spustoszenie w hodowlach ryb. Nazwanie go orłem miało podnieść jego prestiż i wzbudzić większy szacunek wśród potencjalnych prześladowców. Faktycznie, bielik żywi się rybami. Zwłaszcza tymi łatwo dostępnymi - słabszymi, chorymi, martwymi, czy przebywającymi tuż pod powierzchnią wody. Ptaki te nauczyły się również doskonale korzystać z resztek wyrzucanych za burtę przez statki rybackie. Często można obserwować bieliki podążające za kutrami i cierpliwie wyczekujące na wyrzuconą z jego pokładu rybę, którą błyskawicznie podejmują z powierzchni wody.

Ciekawostką jest, że uprawiają również kleptopasożytnictwo, czyli podbierają upolowaną zdobycz wydrom, kormoranom, mewom, czy rybołowom. Ryby nie są jednak jedynym składnikiem diety bielików. Równie chętnie polują one na ptactwo wodno-błotne, zwłaszcza łyski i krzyżówki. W tym przypadku wyspecjalizowały się w polowaniu w tandemie, polegającym na tym, że jeden z osobników przelatując nad szuwarami, stara się wypłoszyć z nich kaczki lub łyski, a w tym samym czasie drugi przypuszcza atak na ofiarę, która nieostrożnie pojawiła się na otwartej wodzie.

Bardzo ważnym składnikiem diety bielików jest również padlina, która w okresie zimowym, zwłaszcza u osobników młodych stanowi znaczący procent pobieranego pokarmu. Drapieżniki te słysząc stado kruków, które już wcześniej namierzyły resztki, po ich głosie szybko lokalizują stołówkę. Jeśli jest ona atrakcyjna, może się na niej zgromadzić nawet kilkanaście bielików.

Po kryzysie z lat 70. sytuacja gatunku w naszym kraju zdecydowanie się poprawiła i aktualnie bielik nie jest ptakiem, którego spotkanie graniczy z cudem. Pamiętać jednak należy, że nadal podlega statusowi ochrony ścisłej, a wokół jego gniazd wyznacza się strefy ochronne. Umieszczony jest również w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt i Załączniku Dyrektywy Ptasiej.