File size: 16,716 Bytes
d7f258e | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 | """Cálculo del perfil exploratorio de un DataFrame.
Este módulo no sabe nada de Streamlit: recibe DataFrames y devuelve
estructuras simples (dicts y DataFrames). Eso permite probarlo sin interfaz
y reutilizarlo desde un notebook o un script.
"""
from __future__ import annotations
import io
import numpy as np
import pandas as pd
# Por encima de este número de filas, los gráficos usan una muestra para
# mantener la interfaz fluida (las estadísticas se calculan siempre con todo).
SAMPLE_THRESHOLD = 50_000
# ---------------------------------------------------------------------------
# Carga
# ---------------------------------------------------------------------------
def load_dataframe(data: bytes, filename: str) -> pd.DataFrame:
"""Carga CSV (detectando el separador) o Excel a partir de bytes."""
name = filename.lower()
if name.endswith((".xlsx", ".xls")):
return pd.read_excel(io.BytesIO(data))
# sep=None + engine="python" detecta ; , \t automáticamente — habitual
# en CSVs europeos exportados de Excel.
return pd.read_csv(io.BytesIO(data), sep=None, engine="python")
def numeric_columns(df: pd.DataFrame) -> list[str]:
return df.select_dtypes(include="number").columns.tolist()
def categorical_columns(df: pd.DataFrame) -> list[str]:
"""Todo lo que no es numérico ni fecha se trata como categórico.
Detectar por exclusión es deliberado: pandas 3 cambió el dtype de texto
de 'object' a 'str' (backend Arrow) y una lista blanca de dtypes se
quedaría corta según la versión instalada.
"""
numeric = set(numeric_columns(df))
return [
col
for col in df.columns
if col not in numeric and not pd.api.types.is_datetime64_any_dtype(df[col])
]
# ---------------------------------------------------------------------------
# Visión general
# ---------------------------------------------------------------------------
def overview(df: pd.DataFrame) -> dict:
return {
"filas": int(len(df)),
"columnas": int(df.shape[1]),
"celdas": int(df.size),
"memoria_mb": round(df.memory_usage(deep=True).sum() / 1024**2, 2),
"numericas": len(numeric_columns(df)),
"categoricas": len(categorical_columns(df)),
"otras": df.shape[1] - len(numeric_columns(df)) - len(categorical_columns(df)),
"faltantes_total": int(df.isna().sum().sum()),
"faltantes_pct": round(100 * df.isna().sum().sum() / max(df.size, 1), 2),
"filas_duplicadas": int(df.duplicated().sum()),
"duplicadas_pct": round(100 * df.duplicated().sum() / max(len(df), 1), 2),
}
def column_table(df: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
"""Tabla resumen por columna: tipo, faltantes, únicos y valores de ejemplo."""
rows = []
for col in df.columns:
series = df[col]
sample = series.dropna().unique()[:3]
rows.append(
{
"columna": col,
"tipo": str(series.dtype),
"no_nulos": int(series.notna().sum()),
"faltantes_%": round(100 * series.isna().mean(), 1),
"unicos": int(series.nunique()),
"ejemplos": ", ".join(str(v)[:25] for v in sample),
}
)
return pd.DataFrame(rows)
# ---------------------------------------------------------------------------
# Faltantes
# ---------------------------------------------------------------------------
def missing_table(df: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
missing = df.isna().sum()
missing = missing[missing > 0].sort_values(ascending=False)
return pd.DataFrame(
{
"columna": missing.index,
"faltantes": missing.values,
"porcentaje": (100 * missing / len(df)).round(1).values,
}
)
# ---------------------------------------------------------------------------
# Numéricas
# ---------------------------------------------------------------------------
def iqr_outlier_bounds(series: pd.Series) -> tuple[float, float]:
q1, q3 = series.quantile(0.25), series.quantile(0.75)
iqr = q3 - q1
return q1 - 1.5 * iqr, q3 + 1.5 * iqr
def numeric_table(df: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
"""describe() ampliado con asimetría, curtosis y outliers por IQR."""
rows = []
for col in numeric_columns(df):
series = df[col].dropna()
if series.empty:
continue
low, high = iqr_outlier_bounds(series)
n_outliers = int(((series < low) | (series > high)).sum())
rows.append(
{
"columna": col,
"media": round(float(series.mean()), 3),
"mediana": round(float(series.median()), 3),
"desv_tipica": round(float(series.std()), 3) if len(series) > 1 else 0.0,
"minimo": round(float(series.min()), 3),
"maximo": round(float(series.max()), 3),
"asimetria": round(float(series.skew()), 2) if len(series) > 2 else 0.0,
"curtosis": round(float(series.kurtosis()), 2) if len(series) > 3 else 0.0,
"outliers_iqr": n_outliers,
"outliers_%": round(100 * n_outliers / len(series), 1),
}
)
return pd.DataFrame(rows)
# ---------------------------------------------------------------------------
# Categóricas
# ---------------------------------------------------------------------------
def categorical_table(df: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
rows = []
for col in categorical_columns(df):
series = df[col].dropna().astype(str)
if series.empty:
continue
counts = series.value_counts()
rows.append(
{
"columna": col,
"unicos": int(series.nunique()),
"moda": str(counts.index[0])[:40],
"frecuencia_moda_%": round(100 * counts.iloc[0] / len(series), 1),
"ratio_cardinalidad": round(series.nunique() / len(series), 3),
}
)
return pd.DataFrame(rows)
def value_counts_for(df: pd.DataFrame, col: str, top: int = 15) -> pd.DataFrame:
counts = df[col].astype(str).value_counts(dropna=False).head(top)
return pd.DataFrame({"valor": counts.index, "frecuencia": counts.values})
# ---------------------------------------------------------------------------
# Correlaciones
# ---------------------------------------------------------------------------
def correlation_matrix(df: pd.DataFrame, method: str = "pearson") -> pd.DataFrame:
numeric = df[numeric_columns(df)]
if numeric.shape[1] < 2:
return pd.DataFrame()
return numeric.corr(method=method).round(3)
def top_correlations(corr: pd.DataFrame, n: int = 10) -> pd.DataFrame:
"""Pares de variables más correlacionados (en valor absoluto)."""
if corr.empty:
return pd.DataFrame()
pairs = []
cols = corr.columns
for i in range(len(cols)):
for j in range(i + 1, len(cols)):
value = corr.iloc[i, j]
if pd.notna(value):
pairs.append({"variable_1": cols[i], "variable_2": cols[j], "correlacion": value})
pairs.sort(key=lambda p: abs(p["correlacion"]), reverse=True)
return pd.DataFrame(pairs[:n])
# ---------------------------------------------------------------------------
# Análisis respecto a una columna objetivo
# ---------------------------------------------------------------------------
def target_kind(df: pd.DataFrame, target: str) -> str:
"""'categorico' si el objetivo tiene pocas clases; 'numerico' si es continuo."""
if target in categorical_columns(df) or df[target].nunique() <= 10:
return "categorico"
return "numerico"
def class_balance(df: pd.DataFrame, target: str) -> pd.DataFrame:
counts = df[target].astype(str).value_counts(dropna=False)
return pd.DataFrame(
{
"clase": counts.index,
"n": counts.values,
"porcentaje": (100 * counts / counts.sum()).round(1).values,
}
)
def correlations_with_target(df: pd.DataFrame, target: str) -> pd.DataFrame:
"""Correlación de cada numérica con el objetivo (si el objetivo es numérico
o binario codificable)."""
numeric = df[numeric_columns(df)]
target_series = df[target]
if not pd.api.types.is_numeric_dtype(target_series):
# Objetivo no numérico: solo es codificable si es binario.
classes = target_series.dropna().unique()
if len(classes) != 2:
return pd.DataFrame()
target_series = (target_series == classes[0]).astype(float)
if target in numeric.columns:
numeric = numeric.drop(columns=[target])
if numeric.empty:
return pd.DataFrame()
corr = numeric.corrwith(target_series).dropna().sort_values(key=abs, ascending=False)
return pd.DataFrame({"variable": corr.index, "correlacion_con_objetivo": corr.round(3).values})
# ---------------------------------------------------------------------------
# Resumen compacto para el LLM (solo agregados, nunca filas de datos)
# ---------------------------------------------------------------------------
def compact_summary(df: pd.DataFrame, alerts: list[dict] | None = None) -> dict:
summary = {
"vision_general": overview(df),
"columnas": column_table(df).to_dict(orient="records"),
"numericas": numeric_table(df).to_dict(orient="records"),
"categoricas": categorical_table(df).to_dict(orient="records"),
"top_correlaciones": top_correlations(correlation_matrix(df), 8).to_dict(orient="records"),
}
if alerts:
summary["alertas"] = [
{"nivel": a["nivel"], "columna": a["columna"], "mensaje": a["mensaje"]}
for a in alerts
]
return summary
def sample_for_plots(df: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
"""Muestra aleatoria reproducible para no ahogar al navegador con gráficos."""
if len(df) <= SAMPLE_THRESHOLD:
return df
return df.sample(SAMPLE_THRESHOLD, random_state=42)
# ---------------------------------------------------------------------------
# Detección de tipos mal guardados y columnas redundantes
# ---------------------------------------------------------------------------
def numeric_stored_as_text(df: pd.DataFrame) -> list[str]:
"""Columnas de texto donde casi todo se puede convertir a número.
Típico de CSVs con decimales con coma ("3,14") o números con unidades.
"""
suspects = []
for col in categorical_columns(df):
series = df[col].dropna().astype(str)
if series.empty or df[col].dtype == bool:
continue
cleaned = series.str.replace(",", ".", regex=False).str.strip()
converted = pd.to_numeric(cleaned, errors="coerce")
if converted.notna().mean() >= 0.8 and series.nunique() > 2:
suspects.append(col)
return suspects
def dates_stored_as_text(df: pd.DataFrame) -> list[str]:
"""Columnas de texto donde casi todo parsea como fecha."""
suspects = []
for col in categorical_columns(df):
series = df[col].dropna().astype(str)
if series.empty or df[col].dtype == bool:
continue
# Solo intentarlo si los valores "parecen" fechas (dígitos + separador):
# to_datetime es caro y de gatillo fácil con números sueltos.
looks_like = series.str.contains(r"\d{1,4}[-/.]\d{1,2}", regex=True, na=False)
if looks_like.mean() < 0.8:
continue
parsed = pd.to_datetime(series, errors="coerce", format="mixed", dayfirst=True)
if parsed.notna().mean() >= 0.8:
suspects.append(col)
return suspects
def duplicate_columns(df: pd.DataFrame) -> list[tuple[str, str]]:
"""Pares de columnas con contenido idéntico (misma información dos veces)."""
pairs = []
cols = df.columns.tolist()
hashes = {col: pd.util.hash_pandas_object(df[col], index=False).sum() for col in cols}
for i in range(len(cols)):
for j in range(i + 1, len(cols)):
if hashes[cols[i]] == hashes[cols[j]] and df[cols[i]].equals(df[cols[j]]):
pairs.append((cols[i], cols[j]))
return pairs
# ---------------------------------------------------------------------------
# Asociación entre categóricas (V de Cramér) y con el objetivo (eta cuadrado)
# ---------------------------------------------------------------------------
MAX_CRAMER_CARDINALITY = 30 # con más categorías, la tabla de contingencia no dice nada
def cramers_v(x: pd.Series, y: pd.Series) -> float:
"""V de Cramér entre dos series categóricas (0 = independientes, 1 = asociación total).
Chi-cuadrado calculado a mano con numpy para no depender de scipy.
"""
table = pd.crosstab(x, y).to_numpy().astype(float)
n = table.sum()
if n == 0 or min(table.shape) < 2:
return float("nan")
row_sums = table.sum(axis=1, keepdims=True)
col_sums = table.sum(axis=0, keepdims=True)
expected = row_sums @ col_sums / n
with np.errstate(divide="ignore", invalid="ignore"):
chi2 = np.nansum(np.where(expected > 0, (table - expected) ** 2 / expected, 0.0))
return float(np.sqrt(chi2 / (n * (min(table.shape) - 1))))
def cramers_v_matrix(df: pd.DataFrame) -> pd.DataFrame:
cols = [
c for c in categorical_columns(df)
if 2 <= df[c].nunique(dropna=True) <= MAX_CRAMER_CARDINALITY
]
if len(cols) < 2:
return pd.DataFrame()
matrix = pd.DataFrame(np.eye(len(cols)), index=cols, columns=cols)
for i in range(len(cols)):
for j in range(i + 1, len(cols)):
value = cramers_v(df[cols[i]].astype(str), df[cols[j]].astype(str))
matrix.iloc[i, j] = matrix.iloc[j, i] = round(value, 3)
return matrix
def eta_squared_table(df: pd.DataFrame, target: str) -> pd.DataFrame:
"""Eta² de cada variable numérica respecto a un objetivo categórico.
Mide qué proporción de la varianza de la numérica explican las clases
del objetivo (0 = nada, 1 = toda). Complementa a la correlación, que
solo funciona con objetivos numéricos o binarios.
"""
if target not in df.columns:
return pd.DataFrame()
rows = []
groups_all = df[target].astype(str)
for col in numeric_columns(df):
if col == target:
continue
data = pd.DataFrame({"valor": df[col], "grupo": groups_all}).dropna()
if len(data) < 10 or data["grupo"].nunique() < 2:
continue
grand_mean = data["valor"].mean()
ss_total = ((data["valor"] - grand_mean) ** 2).sum()
if ss_total == 0:
continue
ss_between = sum(
len(g) * (g["valor"].mean() - grand_mean) ** 2
for _, g in data.groupby("grupo")
)
rows.append({"variable": col, "eta_cuadrado": round(float(ss_between / ss_total), 3)})
result = pd.DataFrame(rows)
if not result.empty:
result = result.sort_values("eta_cuadrado", ascending=False).reset_index(drop=True)
return result
# ---------------------------------------------------------------------------
# PCA a mano con numpy (sin scikit-learn: la dependencia no se justifica
# para dos componentes)
# ---------------------------------------------------------------------------
PCA_SAMPLE = 5_000
def pca_summary(df: pd.DataFrame, color_col: str | None = None) -> dict | None:
"""PCA sobre las numéricas estandarizadas.
Devuelve la varianza explicada por componente y la proyección 2D
(para el gráfico), o None si no hay suficientes datos.
"""
cols = numeric_columns(df)
if len(cols) < 3:
return None
data = df[cols].dropna()
if len(data) < 10:
return None
if len(data) > PCA_SAMPLE:
data = data.sample(PCA_SAMPLE, random_state=42)
X = data.to_numpy(dtype=float)
X = X - X.mean(axis=0)
std = X.std(axis=0)
keep = std > 0
X = X[:, keep] / std[keep]
if X.shape[1] < 2:
return None
_, s, vt = np.linalg.svd(X, full_matrices=False)
variance = s**2
ratio = variance / variance.sum()
projection = pd.DataFrame(X @ vt[:2].T, columns=["PC1", "PC2"], index=data.index)
if color_col and color_col in df.columns:
projection[color_col] = df.loc[data.index, color_col].astype(str)
loadings = pd.DataFrame(
vt[:2].T,
index=[c for c, k in zip(cols, keep) if k],
columns=["PC1", "PC2"],
).round(3)
return {
"varianza_explicada": [round(float(r), 4) for r in ratio],
"proyeccion": projection,
"cargas": loadings,
"n_muestra": len(data),
}
|