"""dahlin marker deep-dive: wilcoxon per predicted class + Kit-W41 vs WT enrichment.""" from pathlib import Path import warnings, numpy as np, pandas as pd, anndata as ad, scanpy as sc, scipy.sparse as sp, torch, pickle warnings.filterwarnings("ignore"); sc.settings.verbosity = 0 import sys import os as _os from pathlib import Path as _Path PANDA_ROOT = _Path(_os.environ.get("PANDA_ROOT", str(_Path(__file__).resolve().parents[2]))) sys.path.insert(0, str(PANDA_ROOT)) from panda import PANDAEncoder ROOT = Path(str(PANDA_ROOT)) DEVICE = torch.device("cuda" if torch.cuda.is_available() else "cpu") OUT = ROOT / "discovery/hematopoiesis/marker" OUT.mkdir(parents=True, exist_ok=True) PANELS = { "LT-HSC": ["Hlf", "Meis1", "Mecom", "Procr", "Fgd5", "Mllt3", "Kit"], "MPP": ["Cd48", "Flt3", "Cd34", "Sell", "Slamf1"], "erythroid": ["Klf1", "Car1", "Car2", "Blvrb", "Hba-a1", "Hba-a2", "Kit"], "megakaryocyte": ["Itga2b", "Pf4", "Gp1bb", "Gata1"], "myeloid": ["Elane", "Mpo", "Prtn3", "Ctsg", "Cebpe", "Wfdc17", "Mmp8", "Ctss"], "basophil-mast": ["Cpa3", "Ms4a2", "Gata2", "Mcpt8", "Hdc"], "lymphoid": ["Il7r", "Rag1", "Dntt", "Vpreb1"], "Kit-signaling": ["Kit", "Kitl", "Sox4"], "MYC-targets": ["Myc", "Nolc1", "Nop58"], "ISR": ["Atf4", "Ddit3", "Ppp1r15a"], "Apoptosis-pro": ["Bax", "Bak1", "Bid"], } def load_dahlin(): from pathlib import Path as _P D_DIR = _P(str(PANDA_ROOT / "data/corpus/hematopoiesis/held_out_unlabeled/dahlin_extract")) GT = {"SIGAB1":"WT","SIGAC1":"WT","SIGAD1":"WT","SIGAF1":"WT","SIGAG1":"WT", "SIGAH1":"WT","SIGAG8":"Kit_W41","SIGAH8":"Kit_W41"} parts = [] for f in sorted(D_DIR.glob("*.txt.gz")): sample = f.name.split("_")[1].split(".")[0] df = pd.read_csv(f, sep="\t", compression="gzip", index_col=0) X = sp.csr_matrix(df.values.T.astype(np.float32)) obs = pd.DataFrame(index=[f"{sample}_{bc}" for bc in df.columns.astype(str)]) obs["sample"] = sample; obs["genotype"] = GT.get(sample, "unknown") var = pd.DataFrame(index=df.index.astype(str)) parts.append(ad.AnnData(X=X, obs=obs, var=var)) a = ad.concat(parts, join="outer", label="_batch") import mygene mg = mygene.MyGeneInfo() res = mg.querymany(a.var_names.astype(str).tolist(), scopes="ensembl.gene", fields="symbol", species="mouse", verbose=False) id2sym = {r["query"]: r["symbol"] for r in res if "symbol" in r} syms = pd.Series(a.var_names.astype(str)).map(id2sym).values keep = pd.notna(syms) a = a[:, keep].copy(); a.var_names = syms[keep]; a.var_names_make_unique() return a def project_dahlin(a): ck = torch.load(ROOT / "checkpoints/hematopoiesis/marker/panda_final.pt", map_location=DEVICE, weights_only=False) classes = ck["classes"]; marker_genes = ck["marker_genes"] stats = np.load(ROOT / "data/corpus/hematopoiesis/harmonized/corpus_stats.npz", allow_pickle=True) pca = pickle.load(open(ROOT / "data/corpus/hematopoiesis/harmonized/pca_basis.pkl", "rb")) hvgs = [str(g) for g in stats["shared_hvgs"]] hvg2i = {g: i for i, g in enumerate(hvgs)} common = [g for g in a.var_names.astype(str) if g in hvg2i] a_c = a[:, common].copy() sc.pp.normalize_total(a_c, target_sum=1e4); sc.pp.log1p(a_c) X = a_c.X.toarray().astype(np.float32) if sp.issparse(a_c.X) else a_c.X.astype(np.float32) Xf = np.zeros((a.n_obs, len(hvgs)), dtype=np.float32) Xf[:, np.array([hvg2i[g] for g in common])] = X Xz = np.clip((Xf - stats["mean"].astype(np.float32)) / stats["std"].astype(np.float32), -10, 10) Xpca = pca.transform(Xz).astype(np.float32) mvals = np.zeros((a.n_obs, len(marker_genes)), dtype=np.float32) for j, g in enumerate(marker_genes): if g in a.var_names: col = a[:, g].X if sp.issparse(col): col = col.toarray() mvals[:, j] = col.flatten().astype(np.float32) mmu = mvals.mean(axis=0, keepdims=True); msig = mvals.std(axis=0, keepdims=True) + 1e-6 Xmark = np.clip((mvals - mmu) / msig, -5, 5).astype(np.float32) model = PANDAEncoder(variant="marker", n_pca=50, n_markers=len(marker_genes), n_classes=len(classes), n_sub=3, n_datasets=len(ck["datasets"])).to(DEVICE).eval() model.load_state_dict(ck["model"]) preds = [] with torch.no_grad(): for i in range(0, a.n_obs, 4096): xb = torch.from_numpy(Xpca[i:i+4096]).to(DEVICE) xmb = torch.from_numpy(Xmark[i:i+4096]).to(DEVICE) aux = torch.zeros(len(xb), 2, device=DEVICE) out = model(xb, aux, x_markers=xmb, lam_dann=0.0) mc = model.max_sub_cos(out["z"]) preds.append(mc.argmax(dim=1).cpu().numpy()) preds = np.concatenate(preds) return np.array([classes[i] for i in preds]) print("[load] Dahlin + predict", flush=True) raw = load_dahlin() raw.obs["pred_label"] = pd.Categorical(project_dahlin(raw)) print(f"[align] {raw.n_obs} cells across {raw.obs['pred_label'].nunique()} classes", flush=True) counts_s = raw.obs["pred_label"].value_counts() keep_cls = counts_s[counts_s >= 50].index.tolist() raw = raw[raw.obs["pred_label"].isin(keep_cls)].copy() raw.obs["pred_label"] = raw.obs["pred_label"].astype(str).astype("category") print(f"[filter] {raw.n_obs} cells × {len(keep_cls)} classes", flush=True) sc.pp.normalize_total(raw, target_sum=1e4); sc.pp.log1p(raw) print("[wilcoxon] running...", flush=True) sc.tl.rank_genes_groups(raw, groupby="pred_label", method="wilcoxon", n_genes=25, use_raw=False) rows = [] for cls in raw.uns["rank_genes_groups"]["names"].dtype.names: mask = raw.obs["pred_label"] == cls if mask.sum() < 50: continue genes = list(raw.uns["rank_genes_groups"]["names"][cls][:20]) pvals = [float(x) for x in raw.uns["rank_genes_groups"]["pvals_adj"][cls][:20]] logfc = [float(x) for x in raw.uns["rank_genes_groups"]["logfoldchanges"][cls][:20]] top_str = ",".join([f"{g}(LFC{lf:+.1f})" for g, lf in zip(genes[:10], logfc[:10])]) panel_hits = {} for pname, plist in PANELS.items(): hits = [g for g in plist if g in genes[:20]] panel_hits[pname] = f"{len(hits)}/{len(plist)}: {','.join(hits)}" best_panel = max(panel_hits.items(), key=lambda x: int(x[1].split("/")[0]) / (int(x[1].split(":")[0].split("/")[1]) + 1e-6)) gt = raw.obs["genotype"][mask].astype(str) nwt = int((gt == "WT").sum()); nkit = int((gt == "Kit_W41").sum()) frac_wt = nwt / max(1, nwt + nkit) rows.append({ "predicted_class": cls, "n_cells": int(mask.sum()), "top_wilcoxon_markers": top_str, "min_p_adj_top5": min(pvals[:5], default=float("nan")), "best_canonical_panel_match": best_panel[0], "recovery": best_panel[1], "n_WT": nwt, "n_Kit_W41": nkit, "frac_WT": frac_wt, }) df = pd.DataFrame(rows).sort_values("n_cells", ascending=False) df.to_csv(OUT / "92_dahlin_marker_deep_dive.csv", index=False) print(f"[write] {OUT}/92_dahlin_marker_deep_dive.csv ({len(df)} classes)", flush=True) print() print(df[["predicted_class", "n_cells", "best_canonical_panel_match", "recovery", "frac_WT"]].to_string(index=False))