---
tags:
- sentence-transformers
- sentence-similarity
- feature-extraction
- dense
- generated_from_trainer
- dataset_size:49823
- loss:MultipleNegativesRankingLoss
base_model: intfloat/multilingual-e5-large
widget:
- source_sentence: Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako
    hiru erronka nagusiak?
  sentences:
  - '«Aljerian egin nintzen Gandhiren zale eta indarkeriaren etsai»


    Urtebete da Txomin Peillen (Paris, 1932 – Kanbo, 2022) hil zela, abenduak 9 zituela.
    Ontsa zen urtebetetze egunean goizean. Handik ordu batzuetara gaizkitu, eta eri
    zen. Laster, gorpu. Ligin datza, aita zenaren herrian.


    Egilea: Miel A. Elustondo / Data: 2024-01-02


    ...


    Ligiraino heldu zara, beraz. Ez da zure etxe ondoan! Zenbat kilometro badira zure
    etxetik honaino?... Behar zenuen nire urtebetetze egunean Baionara etorri, hazilaren
    17an! Egun hartan mintzatu ginen azkenekoz, Josebak [Sarrionandia] ez zuela etortzerik
    esan zenidan, eta zu ere ez zinela etorriko. Gure azken mintzaldia izan zen, bizien
    munduan.


    Buruak ez dizu huts egiten, horratik!


    Azken ordura arte argi izan nuen gogoa. Besterik da gorputza, ez baininduen lagundu,
    baina laurogeita hamar urtetan gorputza ontsa duen inor ez dut bizian ezagutu...
    Eta, zer berri da bizien artean?... Jakin dut Miranderi buruzko filma [Mirande,
    film bat egiteko zirriborroa] egin zuela Josu Martinezek. Ikusia dut itzalaz beste
    alde honetan. Ez da gaizki egina. Egiazko Mirande ageri du, bederen, ez du hura
    sobera goratzen, ez apaltzen ere. Filma egina da, eta horrek balio du.


    Film hori dela-eta, bertan ageri zara. Nola ikusi duzu zeure burua?


    Xahartua! Kar, kar… Zer nahi duzu, bada?! Adinak ez du barkatzen. Baina atsegin
    ukan dut, zeren film horrek balio izan du, besteak beste, Miranderen poema bat
    berreskuratzeko! Mirandek nire iloba Frantzeskari igorritakoa, nire anaia Roberten
    alabari. Martinez ni filmatzen ari zela, telefonoak jo zuen, eta hartu nuen, ilobarena
    baitzen deia. Esan nion elkarrizketa batean nintzela, film bat grabatzen ari Mirandez.
    Orduan, Frantzeskak esan zidan bazuela poema bat, bera sortu zenean [1957, irailak
    30] Mirandek idatzia. Eta gordetzen zuen oraindik!


    Ligiko eliza, hilerritik ageri. ZALDI ERO


    «Franciscae Peillenicae Laudes». Goizeko errezo edo otoitza…


    Agur zuri, Frantzeska,


    Kelt’ et’ euskaldun neska,


    Lili-haur eder freska


    Loratu berririkan,


    Bizia zuretako


    izan bedi gisako:


    Bihotz-minik bagako


    Plazerez betherikan.




    Jendeak miraturik


    So zaizkitzu, zurturik,


    Bait dituzu harturik


    Primantzaz onak oro:


    Ama bezain grazios,


    Aita bezain prezios,


    Ez batere vizios…


    Zer behar da haboro?




    Zu baino, izar maite,


    Charmantago, nor laite?


    Hargatik izan zaite


    Ongi-jin Lur honetan;


    Hargatik urthez asko,


    Usain onezko flasko,


    Thesaur bretoin ‘ta basko,


    Argi ‘zazu guretan.




    Ez dago zurekin hitz egiterik, tartean Jon Mirande sartu gabe…


    Eta zer nahi duzu, bada! Bizien artean azkena izan nintzen hura ezagutu zuena!
    Miranderen ilobak hor dira beti, baina gaztetxo ziren. Hala ere, familiatik kanpo,
    ez da beste inor. Piarres Lafitte, Jean Haritxelar, Piarres Xarriton… hilak dira
    denak. Nire anaia Robert ere hor da beti, ezagutu zuen Mirande, denbora batean,
    gu bi anaiok elkarrekin izaten baikinen Miranderen etxean. Baina Robert laster
    berezi zen gugandik, zeren Mirandek izutzen baitzuen. Ni ez ninduen izutzen, saiatzen
    nintzen beti gauzen eztitzen, baina ez zen aise. Egun batean, haustura izan genuen
    Mirandek eta biok.


    Zein izan zenuen harekin hausteko arrazoia?


    Artikulu bat egin nuen, eta eskuin muturreko bretoi aldizkari batean eman zuen
    Mirandek. Hura ikusi nuelarik, jabetu nintzen kapitulu bat kendu zuela. Kultura
    politikak Europan aipatzen nituen, eta Hitlerren kontra mintzatu nitzen. A!, gaixo
    Hitler! Miranderen ustetan gizon hura ez zen ukitu behar! Eta bada beste gertakari
    bat Miranderekin moztera behartu ninduena. Egun batez, esan zidan behar zuela
    bretoi, flandriar eta zenbait gutxiengorekin talde bat sortu, gure hizkuntzen
    alde. Bazen bilkura bat, eta Miranderekin joan nintzen hara. Atea ireki zutenean,
    «Heil Hitler!» izan zen agurra! «Non sartu nau honek, ordea?!». Eta erabaki nuen
    ez nuela gehiago harremanik ukanen Miranderekin. Bizpalau urte egon ginen elkar
    ikusi gabe.


    «Artikulu bat egin nuen, eta eskuin muturreko bretoi aldizkari batean eman zuen
    Mirandek. Hura ikusi nuelarik, jabetu nintzen kapitulu bat kendu zuela».


    Bego Jon Mirande bakean. Mintza zakizkigu zeure buruaz, arrisku gorria baitago
    Mirandez betetzeko orrialde guztiok. Parisen jaio euskalduna zu, zerk eraman zituen
    zuen gurasoak Zuberoatik Parisera?


    Ez zen bizia egiteko beste modurik! Gure aita zen Joanes Peillen, Ligiko Dordorraga
    etxekoa. Sei haurride ziren: batek etxean behar zuen, eta etxetik kanpora besteek.
    Nagusia zen gure aita, anaia gehiena, eta haurride zaharrena zen etxean gelditzen.
    Aitaitak hitz eman zion gure aitari, etxeko izanen zela. Bitartean, gure aita
    osaba baten etxaldean ibili zen lanean, eta lanean ikasten. Itzuli zenean, bere
    aitak erran zion arreba ezkonduko zela etxera! Hala ere, gure aita Zuberoan gelditzen
    ahal zen, Maulen fabrikak baitziren, baina haietan lan egitea desohore zen. Izeba
    Ana Bentaberrikoak kontatzen zuen: «Mauleko fabriketan gizonak komunista dituzu,
    eta neskak puta!».


    Ba ote?


    Bai. Fabrikako lana ez zen ongi ikusia! [Jon] Miranderen lehengusina batekin nintzen
    egun batean, hori kontatu, eta esan zidan: «Niri gertatu zait hori. Fabrikan sartu
    nintzelarik, jendeek puta bezala ikusten ninduten!». Eta, bestalde, bazen Parisera
    joateko fama ere! Behar zen hara joan, familia burges zintzo batera neskame edo
    mutil! Gure aita udaltzain izan zen. Gauetan estudiatu, eta ikasi zuen irakurtzen
    eta idazten, eta sartu ahal izan zen udaltzain gisako, beste hainbat euskaldun
    bezala.


    Ama zenuten Larraine Bentaberriko alaba. Igela aldizkarian baziren zenbait bertso
    Bentaberrin bilduak…


    Bi kantore, Bentaberriko kaieretan ediren genituenak: «Eskiulako soldaduaren khantoriak»,
    eta «Igaran Sen Bladis». «Igaran Sen Bladis Ospitaleseki / Hirur sos baizik e''nian
    ordian eneki / Berriz ere agi banendi halako butillerekin / Beiria bethe gabetarik
    nik bertan besoa goiti...». Gure ama zen Maddalen Karrikaburu. Bederatzi urtetan
    atera zuten eskolatik, eta etxean izan zen, hamasei urtetan lehengusina baten
    etxera Bordelera joan zen arte, lanean ikastera. Handik bi urtera, 1911n, Parisen
    zen, beti lanean. Ama beti lanean! Eskuin eta ezker ibili zen sukaldari, Eliseo
    zelaietako Claridge hotelean sartu zen arte. Han, arroparen ardura izan zuen.
    Hara baino lehen, beti sukalkintzan ibili zen. Sukaldari ona zen! Behar nuen beragandik
    ikasi, baina ez nuen egin!


    «Gure ama zen Maddalen Karrikaburu. Bederatzi urtetan atera zuten eskolatik, eta
    etxean izan zen, hamasei urtetan lehengusina baten etxera Bordelera joan zen arte,
    lanean ikastera».


    Han ezagutu zuten elkar zuen gurasoek, eta 1932an ekarri zintuzten mundura, Montmartren.


    Bai, eta orain auzo noblea duzu, baina orduan ez zen horrela. Gainera, gu auzoko
    mugan bizi ginen, ez Montmartre zaharrean, Pigalle beherean baizik, Joseph de
    Maistre karrikan, bosgarren zenbakian. Han bizi izan ginen Bigarren Mundu Gerla
    arte, orduan Ligira etorri baikinen, eta iragan genituen hiru urte hemen, Zuberoan,
    1942 arte. Eta hemen ibili ginen eskolan ere, baina nik ez nekien euskaraz mintzatzen!
    Ulertzen nuen, baina besterik ez. Nire anaia Robertek bai, bazekien. Haur bakarra
    izan zelarik, euskaraz hitz egin zioten, eta Parisen ere. Ni etorri nintzenean,
    aldiz, gure gurasoek pentsatu zuten hobe nuela frantsesez ikasi, eskolara joateko-eta.


    Hori ez da albiste...


    Beti izan da horrelako diglosia bat, gure artean! Hastean, ama euskaraz mintzatzen
    zitzaidan, eta euskaraz erantzuten nion nik, baina berak frantsesera jotzen zuen
    berehala! Komeriak baziren! Eta euskara galdu nuen, euskara ez nuela hitz egiten
    izan nintzen hamalau urte arte. Ulertu bai, baina hitz egin ez. Ezin. Berdin gertatu
    zen Miranderen etxean: gurasoak euskaraz ari zirela entzuten zuen, baina frantsesez
    zuzentzen zitzaizkion berari… Nire kasuan, euskara errekuperatu behar nuela erabaki
    nuenean, arratsetan, nire gelara joateko ordez, salara joaten nintzen, han izaten
    baitziren gurasoak, eguneko gauzak kontatzen, beti euskaraz! Eta ni ere han, euskaraz
    entzuten, eta ikasten.


    Gerla garai gogorra XX. mendea. Lehen Mundu Gerlan izan zenituzten aita-osabak.
    Bigarren Gerla ere ezagutu zenuten. Hurrena, Aljeriakoan izan zinen zu...


    Aitak Turkian egin zuen soldadutza. Herrialde hura alemanen alde zen 1914ko Gerla
    Handian, eta turkiar soldaduek armeniarrak sarraskitzen zituztela ikusi zuen.
    Ezker eta eskuin, armeniar hilak ikusi zituela kontatzen zuen, eta hilen artean
    bazirela haurrak, emakumeak eta zaharrak. Kontatzen zuen salbatu ziren batzuk
    Frantziara igorri zituztela. Handik etorri eta, 1928an, Karlomagno pastorala egin
    zelarik, aita türk errege ezarri zuten. «Hik badakikek nola diren jende horiek!
    Haiek bezala egin behar duk!», erran zioten.


    Iragan mendeko 70eko hamarkadaren amaiera aldera, Santa Garaziko Iturburu etxe
    atarian: Teresa (Peillenen emaztea), Joseba Sarrionandia, Txomin, eta Itziar Salaberri.
    JOSE ENRIKE URRUTIA CAPEAU


    Bigarren Mundu Gerla garaia…


    Aita bere arma eta guzti joan zen erresistentziarekin, zeren Pariseko polizia
    erresistentziara iragan zen, kasik osoki, eta armak eman zizkieten. Gerlarekin,
    behin, hamabost egunez aita batere ikusi gabe egon nintzen. Gero, etxera etorri
    zelarik, Mauser fusila zuen eskuetan! Gero, berriz joan zen! Oroitzen naiz ere,
    hamahiru urtetan, osaba Allande Parisera itzuli zela, Alemanian preso egon ondoren.
    Hark galdegin zion gure amari zergatik ez nintzen euskaraz mintzatzen. Pariseko
    bi osabekin hasi nintzen euskararen arrarotasunaz ohartzen. Haiek, eta izeba Ana
    Bentaberrikoak, eta lehengusuek, lagundu ninduten euskaradun izaten.


    Hurrena, zeure aldi: soldadu izan zinen Aljeriako gerlan.


    1954ko hazilean eraman ninduten. Biologia ikasketak egiten ari nintzen, kontzientziak
    inor hiltzea eragozten zidan, eta objekzioa egitea pentsatu nuen. Elizagarai zalgiztar
    komandantearen ikustera joan nintzen, gerra ministerioan euskaldun bat ezagutzen
    bainuen. Elizagaraik esan zidan, nahiz ez zen ofizialki Aljerian gerratea, objekzioa
    eskatzen banuen preso sartuko nindutela eta, beharbada, bortxaz hara igorriko.
    Armadako osasun zerbitzuan sartzeko kontseilatu ninduen. Horrela, intendentzian
    zebiltzan soldadu askoren gisara, ez nuen balizko etsaien tirokatzeko beharrik
    izan. Aljeriar zibilak sendatzen iragan nuen hango denbora gehiena, erizain.


    Lau urte egin zenituen han, eta izugarrikeria franko ikusi ere bai.


    Hasieran mediku militarra nuen nagusi, baina hark paperak betetzen iragaten zuen
    denbora. Niri utzi zidan musulman zibilen ardura, nahiz ez nintzen mediku. Ume
    eriak salbatu genituen, hainbat. 1960ko hazila arte izan nintzen Aljerian, batailoi
    ttipi batean, eta hemezortzi hilabetean gure taldeko 29 soldadu izan ziren hilak.
    Gazte ginen denok, bortxaz hara eramanak. Nire gerrate hura bitxia izan da, hala
    ere, ez baitut inor tirokatu. Saiatu naiz jendeen sendatzen. Badakit anitz gogoz
    kontra borrokatu zirela, alferrik.


    «Elizagaraik esan zidan, nahiz ez zen ofizialki Aljerian gerratea, objekzioa eskatzen
    banuen preso sartuko nindutela eta, beharbada, bortxaz hara igorriko».


    Zer esan nahi duzu, «alferrik»?


    Ontsa bagenekien bankuek eta industria-jendeek Aljeria utzia zutela, zango-beltz
    aberatsek beren ondasunak Frantzian zituztela aizolbean, eta, amerikarrak eta
    errusiarrak FLNren alde izanki, “Frantzia handiak” burua makurtu beharko zuela.
    Baiki, Aljerian egin nintzen Gandhiren zale eta indarkeriaren etsai. Afganistango
    gerlan, zenbait frantses soldadu hil ziren, eta istilu handiak sortu ziren horregatik.
    Ez, hala ere, Aljerian hildakoengatik, prentsak ez baitzituen aipatzen ere!


    Orain ere bada aski gerla munduko bazterretan. Beharbada, hobe genukeen Mirandez
    hizketan segitu izan bagenu.


    Beharbada! Etorri berriz ere, nahi duzunean, mintzatu gara nahi duzunaz. Ez naiz
    hemendik mugitzekotan. Ligin izango nauzu, zain. Eta esan Josebari [Sarrionandia]
    ere etortzeko. Gaztetan ezagutu nuen, eta beti badut orduko argazki bat ere! Orain
    beti ari da esaten zorretan dela nirekin, kartzelatik ihesi, zenbait astez gure
    etxea utzi niolako Baionan. Emaztea eta biok Santa Garazin ginen, eta Baionara
    joan behar genuela esaten zidanean, nik ezetz esaten nion, nire lanak bukatu behar
    nituela lehenik. Ez nion emazteari esan Baionako etxean espetxetik ihes egindako
    mutila genuela gordeta! Kar, kar… Eta holaxe!


    1


    Aljerian ikusiak


    «Zaharra naiz. Frantsesek ez dakite denbora galtzen dutela eta, hala, nahiz galarazten
    diedala. Ez zaizkit axola bizitzea, hiltzea: etsaiek tortura nazakete, ez dut
    aitortuko. Gainera, zer dakit? Egiten nauten artean ez dituzte gazteagoak egiten,
    eta gazteagoek aitor dezakete. Goiza gela hutsean joan zait. Biluzik jarri naute,
    barrabiletan jo. Gero, elektra-hari bat ahoan, bestea koskoiletan. Beste lagunetan
    zer salto itsusia egiten dugun erakutsi didate. Elektrika-indarra gorputza gaindi
    kurritzen denean, hiltzen den ardia bezala zapartatzen gara. Lehen aldian buruan
    min izugarria eman dit, eta giharretan oinazea. Zaila naiz, eta O.R. [Officier
    de Renseignements] galdeketariak ez daki beren “jejen”-ari [gégéne, generadore]
    ohitzen, egiten, naizela. Alferretan goiza joan zaie. Larruzko gerrikoarekin jo
    naute. Nire larru zimurtuari zer? Lotuta nagoenean eta aurpegira ematen didatenean
    gehienik min».


    («Otsoak gara» ipuin zatia, Aldjezairia askatuta liburuan).'
  - 'Sobran al daukagu Martxoaren 8a?


    Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data:
    2024-03-07


    Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak.
    Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna?
    Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer
    jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu
    da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren
    isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko
    askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa.
    Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka
    feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola
    ez, erantzunak.


    Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu
    beharraz. Norabide horretan, ezinbestekoa generitzon estrategia feminista independentistari,
    eta hiru erronka nagusi nabarmendu genituen: erreakzioari aurre egitea, borrokaz
    irabazitako eskubideak defendatuz; feminismoarekiko atxikimendua duen gehiengo
    sozial subiranista antolatzea, ortzi-muga bat eskainiz —euskal estatu feminista
    eta harako trantsizio feminista—; eta Euskal Herrian borroka ziklo feminista berri
    bat abiatzea, jauzi historiko bat eginez zaintza eskubidearen unibertsalizazioan.


    Urtebete igarota, zerbait azpimarratzekorik bada, zaintza eskubide kolektiboaren
    aldeko borroka eta haren mugarri nagusia izan den Greba Feminista Orokorra dira.
    Euskal Herriko Mugimendu Feministak zaintzaren auzia agendan kokatu du, denon
    bizitzak erdigunean jarriz, Herri Akordioaren bueltan aliantzak josiz, eta instituzioak
    interpelatuz. Eta, bereziki, Euskal Herrian posible dela, eta Euskal Herritik
    egin behar dugula nabarmendu du, horretarako trantsizio feminista ezinbestekoa
    izanik. Sistema bera errotik eraldatzera datorren borroka da, ezbairik gabe. Horixe
    izan da, hain justu, aldaketarako herri gogoak altxatu dituen bandera nagusietako
    bat.


    Urtebete honek utzi digu, halaber, estrategia feminista independentistaren norabidean
    beste mugarri garrantzitsu bat ere: emakume feminista subiranista eta independentisten
    topalekua den Talaia Feminista, zeinak 2023. urteko dosierra egin duen. Guretzat
    Talaia ezinbesteko tresna da Euskal Herriko gehiengo subiranista eta feministaren
    aliantza sendotzeko, baita euskal estatu feministaranzko bidean eragiteko ere.
    Dosierrak urteak emakumeengan eta Euskal Herriko trantsizio feministan izandako
    inpaktuari erreparatu die. Eta, tartean, euskal feminismoak erakutsitako erantzuteko
    eta eragiteko gaitasuna azpimarratu ditu.


    Eta, Talaia Feminista eta haren 2023. urteko dosierra hizpide hartu ditugunez,
    indarguneez gain, ezin aipatu gabe utzi dosierrak atzerapausoak ere jarri dituela
    mahai gainean. Honako hauek, besteren artean: bizi baldintzen okertzean sakondu
    izana (larrialdi ekologikoa, emakumeon eta euskal jendartearen erosahalmenaren
    jaitsiera...), hainbat esparrutan izandako indarkeria (matxista, euskararen aurkakoa...),
    eta zenbait sektoreren erreakzio atzerakoiak. Beraz, azken urtebeteak ilunetik
    ere izan du, argitik nola.


    Edonola ere, gure iritziz, borroka feministarentzat urte oparoa izan da, eta hark
    ekarpen handia egin dio 2023ko martxotik hona harrotu den esperantzaren eta eraldaketaren
    haizeari. Eta haize horrek lagundu du, era berean, borroka feministaren bandera
    astintzen. Azaroa izan da ziur asko horren erakusle argiena: eskutik joan dira
    bizitza ororen, euskararen, herri zapalduen, burujabetzaren eta lan baldintza
    duinen aldeko aldarriak. Horregatik, urteak argitik eta ilunetik izan badu ere,
    argi esan dezakegu: aldaketarako aukera abian da jadanik, eta Euskal Herria martxan
    dago; martxan, feminismotik.


    Martxoaren 8ak harrapatu gaituela esanez ekin diegu lerro hauei, geure buruari
    galdetuz ea aurten ez ote dugun sobran egun seinalatu hori. Izan ere, Euskal Herrian
    borroka feministak jadanik ez dauka efemerideen zain egon beharrik, norabide eta
    estrategia argi baten araberako agenda propio bat baitu, bere mugarri eta prozesu
    propioekin. Haatik, eta agendak ohiko hitzorduek zenbaitetan harrapatzen bagaituzte
    ere, argi daukagu Martxoaren 8a ez dugula sobran; ez aurten, eta ezta aurrera
    begira ere, asko dugu ospatzeko eta, bereziki, asko aldarrikatzeko. Batzuetan
    eseri behar dugu, eta ikusi nondik gatozen, non gauden. Eseri, norantz joan nahi
    dugun oroitzeko eta errebeldian gaudenon artean komunitatea sentitzeko. Eta halako
    egun eta efemerideek horretarako ere balio (behar) digute.


    Martxoan sartu gara, eta udaberria bizi-bizi dator Euskal Herrian —udazkena bezainbat—.
    Herri erronka handiak ditugu parez pare datozen aste eta hilabeteotan; eta haizea,
    berriz, alde. Eta 2024. urteak zer ekarriko digun zain egon gabe, ekitea dagokigu;
    ekitea, egitea eta eragitea. Euskal Herriaren eta emakumeon askapen prozesuan
    aurrera egiten jarraitu behar dugu, eta eraldaketa feministarako indarra antolatuta
    dago gurean. Aurtengo Martxoaren 8a horren isla izango da beste behin ere: mugimendu
    feministaren bandera eta aldarriak astinduko ditugu, gure bizitzekin negoziorik
    ez egiteko aldarrikatuz, eta ardurak hartzeko exijituz. Euskal Herria loratzen
    ari da, besteak beste, borroka feministari esker. Eta guk, independentziarako
    indarra hauspotzen jarraituko dugu, euskal estatu feministaranzko bidean.'
  - 'Norabide horretan, ezinbestekoa generitzon estrategia feminista independentistari,
    eta hiru erronka nagusi nabarmendu genituen: erreakzioari aurre egitea, borrokaz
    irabazitako eskubideak defendatuz; feminismoarekiko'
- source_sentence: Arkaitz Letamendiaren ustez, zein legatu utzi du antimilitarismoaren
    mugimenduak gaur egungo protesta formetan, nahiz eta gai horri lotutako mobilizazioek
    behera egin duten?
  sentences:
  - 'Alde, kontra edo Suitza


    Egilea: Garazi Kamio Anduaga / Data: 2024-04-16


    Zuricheko aireportura iritsi bezain pronto, oinak Suitzan ditugula ondo jakiteko,
    Roger Federer tenis jokalari ohiaren ongietorri amultsua duzu zain. Tira, ez da
    benetako Federer, baina bost metro zabal eta hiru garai dituen pantailan irribarretsu
    zabaltzen dizu ongietorria bere herrialdera. Basileako tenislariak zortzi aldiz
    irabazi zuen Wimbledoneko tenis txapelketa. Bai, milimetro guztiak ondo neurtuta
    dauden belarrezko zelai horretan, zeinean derrigorrezkoa den zuriz jantzita joatea,
    garai bateko jokalariak bezala. Ohitura da xanpaina edan eta marrubiak jatea,
    Federer edo auskalo nor, sareak erdibitzen duen zelai berdean pilota alde batera
    eta bestera dabilela ikusiz.


    Lagun gutxiren eskura dagoen ekitaldia da, Suitza bera bezala. Izan ere, Europaren
    erdi-erdian, sandwich baten urdaiazpikoa dirudien herrialdea ez da lurtar gehienontzat
    eskuragarri dagoena. Ezer berririk ez, noski. Beti etorri zaigu burura bertako
    puntualtasuna, txukuntasuna eta hiperbole izugarri baten jartzeko abagunea ikusita,
    oinak espaloiaren gainean oinez baino, flotatzen ibiliko diren irudipena. Hansel
    eta Gretelen ipuineko etxea bezala, dena iruditzen zaigu gozoki zein txokolate.


    Halako topikoak behin idazten hasita, azkena falta zaigu; eskola garaian ikasi
    genuen hura: Suitza beti izan dela estatu neutral bat edozein gerratan edo gorabehera
    belikoetan. Ni erdian, ez baten alde ezta bestearen alde ere, akabatu zaitezte
    zuen artean, hala nahi baldin baduzue.


    Suitza bezala sentitzea gure gizartean gertatzen den ohiko fenomenoa da. Bada
    ahotsa askatzen ez duenik, nahiz eta eskubide zibilak urratzen ikusi bere muturren
    aurrean. Politikaz edo ekonomiaz ez hitz egitea, euskararen egoeraren inguruan
    tanta bakarrez ez bustitzea edota feminista edo matxista baino, bere burua normaltzat
    aurkezten duten horiek zebra-muskuilua baino gehiago ari dira hazten azkenaldian.
    Baina gu ez gara halakoak, kontzientzia ondo babestua baitaukagu. Edo ez.


    Tenis partida batean bezala izaten ari da guztia: pasa den asteburuan Iranek drone
    festa bidali zuen Israel ingurura, ustez, hamabi egun lehenago Iranek Sirian duen
    enbaxada Israelek bonbardatu izanagatik. Israelek bere Goliat itxura aldarrikatu
    zuen, ustez Irandik iritsitako jaurtigai guztiak ezerezean utziz. Aldi berean,
    festa itzela Teherango kaleetan eta kezka Europan zein Estatu Batuetan. Pilota
    alde batetik bestera doa etengabe.


    Izugarrizko lana egin da pasa den urteko urritik hona Gazak bizi duen egoera euskal
    gizarteari helarazten, baina inork espero ez zuen gonbidatua sartu da orain odoleztatutako
    sarraskiz jositako egoerara: Iran. Eskubideen hiztegian makur, emakumeen egoerarik
    zapalduena defendatzen duen herrialdea da Iran, eta adibidez, emakumeak harrika
    hiltzen espezialista, ondorengo festa eta guzti. Hona hemen dilema: emakumeak
    era batera eta bestera lurperatzen dituen herrialdeak egiten duena defendatu behar
    dugun orain. Iranek egindakoa txalotu, bere herrialdean bertan egiten duena kontuan
    hartu gabe; egindakoa arbuiatu eta egoera gehiago nahastu; edo suitzarra izan
    eta aurrerantzean zulo bat egin lurrean eta bertan burua sartu, ostrukak izaten
    ere aspaldi ikasi baikenuen.


    Etorriko da urteroko errenta aitorpena egiteko garaia, paperak mugitzekoa. Iritsiko
    dira igandeko hauteskundeak eta ondorengo analisi politikoak. Bihurtuko da bat
    baino gehiago herritartasun suitzarra duena baino suitzarrago eta akaba daitezela
    euren artean, hala nahi baldin badute. Gaza urruti baitago eta honatx zer den
    ondo bizitzea.'
  - 'Ostegunetik igandera bitarte, Umore Azokak 25. aldiz emango die aterpe kaleko
    arteei


    Data: 2025-05-13


    Kale arteek Euskal Herrian duten erreferente nagusietako bat da Leioako Umore
    Azoka (Bizkaia). Programaren oparotasun eta kalitateagatik. Euskal artistek bertan
    duten parte hartze esanguratsuagatik. Urtero izan ohi duen estreinaldi kopuruagatik.
    Bildu ohi dituen milaka eta milaka ikusleengatik. Kaleko arteek batzen dituzten
    diziplinen askotarikotasuna islatzeko izan ohi duen borondateagatik. Profesionalentzako
    azoka bat ere izateagatik. Nazioarteko programatzaileek bertan izaten duten presentziagatik.
    Eta, aurtengoan, baita adinagatik ere; mende laurdena beteko baitu aurten festibalak,
    eta, antolatzaileek onartu dutenez, aurtengo eskaintza bereziki zaintzera eraman
    ditu horrek. Ostegunean hasi eta igandera arte, guztira 100 ikuskizun izango dira
    —27 erabateko estreinaldi—, bai eta espresuki jaialdiaren urteurrenerako sortutako
    bi pieza ere. Euskarak izango duen presentzia da aurtengo beste albiste nagusietako
    bat.


    Guztira, 50 konpainiak hartuko dute parte festibalean, eta Euskal Herrikoak izango
    dira horietako 23. Euren lan berriak estreinatzeko baliatuko dute aukera haietako
    gehienek. Eta jaialdiaren diziplinartekotasunaren erakusgarri ere bada euskal
    konpainien eskaintza.


    Berdinki konpainiak Leinua izeneko zirku ikuskizun garaikidea egingo du. Artifiziala
    antzezlana emango du Flu teatroak. Diaboloa ardatz duen zirku emanaldia kaleratuko
    du Zirkozaurrek. Txotxongilo saioak eskainiko dituzte Arriera eta Ameztu antzerki
    konpainiek; Komorebi produkzioak Ardatza. Argilunak dantza emanaldia egingo du;
    Cielo Raso konpainiak, Reset dantza saio laburra; eta Mattalingo alabak konpainiak
    Mikel Etxabururen poemak errezitatuko ditu, musikaz lagundurik. Hortzmuga teatroak,
    bestalde, espresuki jaialdiaren urteurrenerako sortu du Hasta luego, hasta nunca
    ikuskizuna, eta laguntza izan du horretarako: Dantzerti Euskadiko Dantzako eta
    Antzerkiko Goi Eskolaren, Artaza Romokoin institutuko ikasleen eta Gure Ohiturak
    Dantza Taldeko kideen laguntza.


    Euskarazko emanaldiak


    Euskarak egitarauan izango duen presentzia ere nabarmentzekoa izango da aurten.
    Euskara hutsezko sei ikuskizun izango dira guztira, bai eta beste hainbat hizkuntzarekin
    batera euskara ere txertatuko duten beste zazpi ere. Antolatzaileek iragarri dutenez,
    gainera, emanaldi horien ikusgarritasuna areagotzeko, euskaraz arituko diren konpainiek
    zapi berezi bat izango dute, eta, Euskaraldiaren kanpainarekin bat eginez, ikusleek
    euren burua euskalduntzat identifikatzeko pegatinak izango dituzte eskura.


    Jaialdiaren izaera «globala» ere nabarmendu dute antolatzaileek, eta bertan bilduko
    diren nazioarteko konpainien emanaldiak aipatu dituzte horren frogatzat. Munduko
    yo-yo txapeldunak dira Naoto Okada eta Su Takada bikotea, esaterako, eta Leioan
    izango dira asteburu honetan, euren Toy toy toy ikuskizuna aurkezten. Haien jardunaren
    zehaztasuna eta abiadura nabarmendu dituzte programatzaileek. Baina nazioarteko
    ordezkaritza zabala jasoko du jaialdiak. Besteak beste, Argentinako, Taiwango,
    Portugalgo eta Espainiako taldeak ere izango baitira Leioako kaleetan. Bereziki
    handia izango da, esaterako, Herrialde Katalanetako konpainien presentzia. Guztira,
    Kataluniatik, Valentziatik eta Balear Uharteetako hamabi talde biltzen ditu egitarauak.


    Naoto Okada eta Shu Takada bikotearen Toy toy toy ikuskizunaren irudi batzuk


    Jaialdiak jasotzen duen proposamen kopuruak ere ematen du Umore Azokaren garrantziaren
    neurria. Zehaztu dutenez, aurten, esaterako, hiru kontinentetatik iritsitako 600
    proposamen baino gehiago jaso dituzte, eta haien artean egin dute programazioa
    osatzeko hautaketa.


    Azoka eta argazkiak


    Jaialdia ez ezik, azoka profesionala ere bada Umore Azoka. Hitzaldiak, mahai inguruak
    eta aurkezpenak antolatuko dituzte Kultur Leioan, eta bertan, esate baterako,
    artistek euren lanak aurkeztu ahal izango dizkiete nazioarteko programatzaileei.
    Horrez gainera, euskarak kale arteetan duen lekuari buruzko mahai ingurua ere
    egingo dute ostegunean, eta artisten estatutuari buruzko solasaldia izango dute
    larunbatean.


    Mende laurdena ospatzeko hainbat proposamen berezi ere prestatu dituzte. Alde
    batetik, azken 25 urteetako argazkiak biltzen dituen erakusketa egongo da ikusgai
    Kultur Leioan, eta, bestetik, zuzeneko kontzertuak eta piroteknia ikuskizunak
    izango dira gauero.


    Jaialdiaren webgunean topa daiteke programa osoa eta jaialdiari buruzko informazio
    guztia: umoreazoka.org.'
  - 'Errepidea, gizarteari emateko bidea


    Gora egin du manifestazio kopuruak Euskal Herrian. Iaz Nafarroan 2.804 manifestazio
    egon ziren, 780 Bilbon, 315 Donostian, 633 Gasteizen eta 92 Baionan. Adituek diote
    kopuru horiek «erabat politizatuta» dagoen gizarte baten erakusle direla.


    Egilea: Isabel Jaurena / Data: 2024-02-04


    Herri mobilizatu baten isla dira datuak. Egunean bi manifestazio izan ziren Bilbon,
    iaz, batez bertze. Juan Mari Aburto Bilboko alkatearentzat «gehiegi» egiten dira,
    eta horrek «herritarren bizi kalitatean» eragiten du. Hortaz, «beharrezkoa ez
    denean» errepidea ez mozteko eskatu zuen, eta manifestazioak espaloitik egiteko.
    Hari horretatik tiraka, protesta kopuruetan eta nolakotasunetan arakatu dute adituek,
    gizartearen argazki bat egiteko. Igor Ahedo EHU Euskal Herriko Unibertsitateko
    Politika Zientzia saileko zuzendari eta Parte Hartuz taldeko ikertzailearentzat,
    «protestak desinhibitzen dituen herri bat lehertu egin daitekeen herri bilakatu
    daiteke».


    Izan ere, Ahedok iritzi du politika ez dela soilik ekonomiaren «berrelikadura»,
    bertze hainbat elementu ere kudeatu behar direla, zeinek ez duten utziko gizartea
    «lehertu egingo den presio eltze» bilakatzen. Horren haritik interpretatzen du
    berak zenbat manifestazio egiten den Euskal Herrian: iaz 2.804 egin ziren Nafarroan
    –batez bertze, egunean zazpi eta zortzi manifestazio bitarte–, 780 Bilbon, 633
    Gasteizen, 315 Donostian eta 92 Baionan. Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkaritzak
    lurralde osoko datuak jakinarazi dizkio BERRIAri; Ertzaintzak, Araba, Bizkai eta
    Gipuzkoako hiru hiriburuetakoak; eta Pirinio Atlantikoetako Prefeturak, Baionakoak.


    Nafarroan, adibidez, 2022an 2.464 manifestazio egin ziren, eta 664.000 pertsonako
    biztanleria zuen. Testuinguru hori aintzat hartzen dute agintari batzuek Euskal
    Herrian mobilizazio «gehiegi» egiten direla errateko, baina adituak ez daude ados.
    Arkaitz Letamendia EHUko doktorea da politika zientzietan. Protesta formak herri
    mugimenduen «tresnak» direla iritzi du, eta manifestazioak direla azken urteetan
    erabili diren protesta formetarik ohikoena, mugimenduen helburuak erdiesteko tresnarik
    egokiena izan direlako.


    Celia Carbonell Kataluniako Iridia giza eskubideen aldeko erakundeko kidea, da
    eta bat egiten du Letamendiaren planteamenduarekin, manifestazioak gizarteak izan
    ditzakeen «ondoezak erakusteko» aukera direla baitio: «Protestek elkarrizketa
    bat abiatzeko bidea ematen digute instituzioekin edo boterea duen edozein nukleorekin.
    Eskari bat egiteko modua da kalera ateratzea, kaleak hartzea. Instituzioek gu
    ikus gaitzaten, eta guk haiek seinala ditzagun». Herritarren desadostasuna «babesteko»
    modu bat ere badela uste du, eta «gizarte baketsuak, oparoak eta demokratikoak
    eraikitzea ahalbidetzen» dutela, hori delako «joko politikoa».


    Carbonellek hizpide dituen ondoez horietako anitz eraman zituzten iaz kalera herritarrek:
    euskararen kontrako oldarraldi judiziala, etxebizitza eskubidearen nahiz osasun
    sistemaren egoera, zaintza eskubide kolektibo baten aldarrikapena edota erretretaren
    erreforma. Gai anitz, baita aurreko urteetan baino gehiago ere: 2022ko datuekin
    alderatuta, Nafarroan, Bilbon eta Gasteizen gora egin du erregistratutako manifestazio
    kopuruak –komunikatutakoak eta komunikatu gabeak kontuan hartuta–: %15, %22 eta
    ia %24, hurrenez hurren. Donostian, berriz, %11,5 egin du behera.


    Hauteskundeak eta pandemia


    Gorabehera horiek, baina, testuinguruarekin aztertu behar dira, bi aldagai kontuan
    izanez: iazkoa hauteskunde urtea izan zela, eta pandemiak markatutako urteak izan
    zirela aurrekoak. Letamendiak dio hauteskunde urteetan mobilizazioek gora egiten
    dutela: «Badago dialektika bat instituzioen eta herri mugimenduen artean, eta
    izan daiteke gatazkatsuagoa edo moderatuagoa. Gizartea bera hauteskundeak bezalako
    momentu batean badago, mobilizazio baten bidez izan nahi den inpaktua handiagoa
    izango da».


    Ahedo ere ados dago planteamendu horrekin: «Munduko mobilizazio historiko asko
    ziurgabetasun politikoko egoera batean gertatu izan dira. Momentu horretan jendearen
    imajinarioan presente dagoelako egoerak okerrera egin dezakeela. Hauteskundeen
    aurreko testuinguru batean, jokoan dagoenak inplosioa gertatzeko aukera handiagoa
    dakar». Bertzetik, aldi horretan alderdi politikoek berek ere «kalkuluak» egiten
    dituztela dio.


    «Munduko mobilizazio historiko asko ziurgabetasun politikoko egoera batean gertatu
    izan dira. Momentu horretan jendearen imajinarioan presente dagoelako egoerak
    okerrera egin dezakeela».


    IGOR AHEDO EHUko Politika Zientzien Saileko zuzendaria


    Pandemiak, berriz, 2020 eta 2021 bitartean eragin zuen bereziki, eta, murrizketa
    anitz egon baziren ere, protesta kopurua handia izan zen artean ere. Mugarik handienak
    2020an egon ziren indarrean, eta hori kopuruetan hauteman daiteke. Nafarroan,
    erraterako, urte hartan aurten baino ia 700 manifestazio gutxiago egin ziren.
    Orduko protestarik esanguratsuenen artean daude SOS Ostalaritza plataformak antolatu
    zituenak, Hego Euskal Herriko lau hiriburuetan. Milaka lagun bildu ziren mobilizazio
    haietan. 2021ean, ordea, gora egin zuten protestek, eta kopuruak pandemia aurreko
    datuetara hurbildu ziren. Hiru hiriburuetan, adibidez, 1.612 manifestazio zenbatu
    zituzten, aurten baino 116 gutxiago soilik.


    Carbonellek dioenez, protestak eta mobilizazioak «aldian aldiko gizarte egoerara»
    moldatzen dira: «Pandemiak mobilizazio kopuruan eragina izan zuen, baina, ezarritako
    babes neurrien ondorioz, protesta egiteko bertze modu batzuk bilatu zituzten herritarrek».
    Hala, protesta eredua etengabe aldatzen ari dela, eta etorkizunean ere aldatu
    eginen dela iritzi du: batzuetan, manifestazio handiak izanen dira nagusi, eta,
    bertzeetan, desobedientzia ariketa «kreatiboagoak». Horrez gain, talde edo kolektibo
    bakoitzak ere manifestazioak edo protestak «bere modura» egiten dituela dio: «Ez
    du zerikusirik mugimendu ekologistaren manifestazio batek, edo etxebizitza eskubidearen
    aldeko protesta batek. Talde bakoitzak estrategia propioak ditu, beren egoerak,
    mezuak edo jasan behar duten errepresioak finkatuta».


    Adituek diotenari jarraikiz, bi faktore horiek eragina izan dezakete iazko datuen
    bilakaeran, baina ez dute guztiz determinatzen. «Edozein direla ere kopuruen gorabeherak,
    ezin da ukatu Euskal Herria frankismoaren amaieratik hona gizarte mobilizatu bat
    izan dela, eta gaur egun ere hala dela», dio Letamendiak. Gainera, iazko datuak
    handiak dira, pandemia aurrekoekin nahiz hauteskundeak izan ez ziren urteekin
    alderatuta ere. Nafarroan, adibidez, 2.590 manifestazio egin ziren 2018an, eta
    2.373, berriz, 2016an, osasun egoerari lotutako mugarik ez zegoenean, eta hauteskundeak
    baino urte bat lehenago eta beranduago, hurrenez hurren. Baionan, bestalde, 82
    egin ziren 2002an.


    Lan gatazkak eta presoak


    Protesta kopuruetan gorabeherak badaude ere, horien tipologia nahiko lineala izan
    da 1980ko hamarkadatik gaur arte. Letamendiak Euskal Herriko manifestazio nahiz
    gainerako protesta formen tipologia aztertu zuen bere doktore tesian, 80ko hamarkadatik
    2010 bitarteko gatazkak izan zituen mintzagai, zehazki. Iazko kasuari erreparatuz
    gero, nabarmena da bi izan zirela herritarren kezka nagusiak, hegoaldeko lau lurraldeetan:
    lan gatazkak eta euskal presoen auzia. «XX. mendearen amaieran eta XXI. mendeko
    lehenengo urteetan ere bi elementu horiek ziren nagusiak, modu oso indartsu batean.
    Zehazki, presoen egoerari buruzko mobilizazioek pisu oso handia zeukaten».


    Pirinio Atlantikoetako Prefeturak ez ditu zabaldu iaz Ipar Euskal Herrian egin
    ziren manifestazioen tipologiak. Hala ere, hiru lurralde horietako mobilizazio
    gairik esanguratsuenak nabarmenak dira: erretreta, hezkuntza eta etxebizitza.
    Erretreten erreformari lotutako mobilizazioak urte hasieratik egon ziren indarrean,
    urtarrilaren 19an eta 31n milaka lagunek egin zuten protesta Baionan, eta, martxoan,
    11.000 lagun baino gehiago bildu ziren hiri berean. Apirilean, berriz, bi izan
    ziren auzi nagusiak: iparraldean ere azterketak euskaraz egin ahal izatea eskatu
    zuten 3.000 lagunek, eta bertze hainbertze etxebizitza eskubidearen alde atera
    ziren kalera.


    Denbora luzez pil-pilean egon diren gai horiez gain, urteak igaro ahala indarra
    irabazi duten bertze batzuk ere badaudela dio Letamendiak, feminismoa, kasurako.
    «Bai kalitate aldetik eta bai kantitate aldetik gorantz joan den auzia izan da»,
    borobildu du. Berak aztertutako denbora tartean mugimendu horrek izan zuen bilakaera
    «harrigarria» zela dio, eta egun ere antzekoa dela erakusten dute datuek. Joan
    den azaroaren 30ean egindako greba feminista orokorra, adibidez, Euskal Herrian
    bakarrik egin zen.


    Hegoaldeko iazko datuetan argi ikus daiteke, lau lurraldeetan protesten motibazioen
    zerrendan hirugarren lekuan kokatu dela feminismoa: Nafarroan, 166 manifestazio
    egin ziren gai horri lotuta, eta hiru hiriburuetan, 114 –66 Gasteizen, 28 Bilbon
    eta 20 Donostian–. Datu horiek aintzat hartzean eta lurraldeak alderatzean, baina,
    kontutan izan behar da espazio publiko batean egiten den edozein bilkura, hogei
    lagunetik gorakoa eta alde batetik bertzera mugitzen dena ulertzen dela manifestazio
    bezala. Hortaz, herri guztietan egiten direnak ere batu egiten dira zerrendara.


    Herri mugimenduen agendan lekua galdu duten auziak ere badaude: antimilitarismoa
    da horietako bat. Letamendiak dio kasu bereziki «argia» dela hori: «Intsumisioaren
    gatazka guztiarekin 80ko eta 90eko hamarkadetan oso mugimendu indartsua zen, baina
    soldaduskak derrigorrezkoa izateari utzi zionetik, normala denez, mobilizazio
    forma horiek beherantz joan ziren».


    «Mugimendu batek indarra badauka auzi edo arazo baten aurkako jarrera duelako,
    hori desagertzen denean mugimendua ere desagertuko da. Hau da, mobilizazioak ezin
    ditugu bere horretan aztertu, gatazka estrukturalei ere begiratu behar diegu».


    ARKAITZ LETAMENDIA Zientzia politikoetan doktorea


    Hala ere, gogoratu du auzi horri lotutako mobilizazioek behera egin duten arren
    «antimilitarismoen formen eragina» gizartean iltzatuta geratu dela, «eredu» bat
    utzi duela. Fenomeno hori ere mobilizazioen bertze ondorioetako bat ere badela
    azpimarratu du. Hau da, ekintza horien bidez ez dira soilik auzi jakin batzuei
    lotutako aldarrikapenak gizartean errotzen, erabilitako formek ere irauten dute.
    «[Antimilitarismoarena] mugimendu oso kreatiboa zen, asko erabiltzen zituzten
    forma sinbolikoak edo umorea. Duela 40 urte ez zen ohikoa gauza bisualak egitea,
    umorez jositako ekintza kolektiboak, baina gaur egun eredu horri eutsi diote beste
    hainbat mugimenduk».


    Kasu partikular hori manifestazioek nahiz gainerako protesta ereduek gizartean
    duten eragina –eta alderantziz– ulertzeko adibide badela dio: «Mugimendu batek
    indarra badauka auzi edo arazo baten aurkako jarrera duelako, hori desagertzen
    denean mugimendua ere desagertuko da. Hau da, mobilizazioak ezin ditugu bere horretan
    aztertu, gatazka estrukturalei ere begiratu behar diegu». Gizartearen errealitateek
    determinatzen dituzte, beraz, mobilizazioen tipologiak, baina baita kopuruak ere.
    Mobilizazioak dira gizarte baten ispilu: «Protesta formek eragina dute arlo politiko-instituzionalean,
    baina alderdiek eta instituzioek ere protesta formetan eragin handia dute».


    Herri «politizatua»


    Ahedorendako manifestazio kopuruak gora egin izanak ez du inondik inola ere erakusten
    Euskal Herriko herritarrek ohituraz edo errepikapenez egiten dituztela, baizik
    eta «erabat politizatuta dagoen gizarte baten eredu direla». «Batzuek diotenaren
    kontra, mobilizazioak ez dira ohitura bihurtzen ari, baizik eta prekaritatea,
    baldintza sozialen galera edo zerbitzu publikoen gainbehera ari dira ohiko bihurtzen»,
    borobildu du.


    Iritzi berekoa da Carbonell ere: «Hainbeste mobilizatzen den gizarte bat aurrera
    egin nahi duen gizarte bat da, bizi den espazioa eta herria eraikitzeko orduan
    elementu aktibo eta proaktiboa izan nahi duena». Adierazi du protesta egiteko
    eskubidea «askotarikoa» dela, hainbat eta hainbat eskubide eta askatasunek osatzen
    dutelako: adierazpen, informazio edo biltzeko askatasunak, adibidez. «Oinarrizko
    eskubide bat da, gure gainerako askatasunak lortu eta defendatzea ahalbidetzen
    baitigu», adierazi du.


    «Hainbeste mobilizatzen den gizarte bat aurrera egin nahi duen gizarte bat da,
    bizi den espazioa eta herria eraikitzerako orduan elementu aktibo eta proaktiboa
    izan nahi duena».


    CELIA CARBONELL Iridia giza eskubideen aldeko erakundeko kidea


    Alde horretatik, agintariek arlo publikoa nahiz gatazkak «kudeatu» beharko lituzketela
    iritzi du Ahedok, eta lan hori ez dela soilik errepideen edo terrazen arloan soilik
    lan egitea: «Instituzioek rol proaktiboago bat hartu beharko lukete negoziazioetan,
    eta ez beste alde batera begiratu. Burugabea litzateke politikariei eskatzea gatazka
    sozialetan bitartekari lanak egiteko? Ez dut uste. Politika ez da alkimia, negoziazioak
    egitea eta akordioetara iristea ere bere gain hartzen ditu. Eta mobilizazioak
    egitea, espazio publikoan desadostasunak adieraztea ere politika da».


    Ahedok azpimarratu du Euskal Herriko gizartea ez dela soilik mobilizazio kopuruagatik
    nabarmena, «kapital sozial» delakoagatik ere bai: irakurtzen den egunkari kopurua
    edo enpresa sarean dagoen parte hartzea. Oro har, «komunitate zentzu» handia duen
    gizartea dela dio, bi ildori lotuta: klaseari eta nazioari. Haren erranetan, hori
    ez da mobilizazioen parte hartzean soilik nabari, Euskal Herriko kooperatiba sisteman,
    edo sindikatuen afiliazio tasetan ere ikus daiteke, zeina «bakarra» den Europan.
    «Aldagai horiek guztiak gizarte aberats eta anitz baten erakusle dira, eta demokraziaren
    ikuspuntutik ongi etorriak, aintzat hartuak eta zainduak izan beharko lirateke».'
- source_sentence: Nola bihurtzen ditu segurtasunik ezaren diskurtsoak pobrezia eta
    bazterkeria bezalako egiturazko arazoak «ordena publikoko» arazo?
  sentences:
  - 'Egon ala izan?


    Egilea: Txema Ramirez de la Piscina / Data: 2024-01-14


    Komunitate menderatua ala menderaezina, zer gara gu? Herri kolonizatua ala miragarria?
    Zerekiko edo norekiko gara asimilatuak edo aitzindariak? Ikusmira non, gakoa han.
    Datozen hilabeteetan azterketa hori egiteko hiru aukera izango ditugu. Otsailaren
    18an hauteskundeak dira Galizian. Urkulluren erabakiaren zain, Araba, Bizkai eta
    Gipuzkoan —agian— apirilean. Eta ekainean, Europan.


    Inkognitak: lortuko al du Feijoorik gabeko PPk, bosgarrenez, gehiengo absolutua,
    ala BNGren Ana Pontonek sorpresa emango du eta, gainerako ezkerreko indarren laguntzaz,
    izango da Galiziako lehen emakume presidentea? Europatik datozen haize ufadak
    makurrak dira. Elkartasunik ezaren ondotik eskuin muturraren uluak ozen iristen
    dira. Ikusi egin behar horren ondorioak noraino iristen diren.


    Euskal Herria erreferente al da? Gai horren inguruan, azken hilabeteetan gogoeta
    interesgarriak irakurri ditugu. Gure herria gertutik ezagutzen duen David Fernandez
    kazetari eta ekintzaile kataluniarrak garbi utzi zuen gurekiko duen mirespena
    Euskalduna jauregian, joan den abenduan, EH Bilduk antolatutako ekitaldi jendetsuan.
    «Etorkizuna zarete» esanez hasi zen. Eta honakoak ere utzi zituen: «Orain badakigu
    basakeriak utopiak besteko aukerak dituela irabazteko. Baina gure esku dago balantza
    gure aldera biratzea. Ez dago ihes egiteko lekurik. Etorkizuna hemen eraikitzen
    da. Hemen, denon artean. Horri etorkizuna esaten zaio. Eta hori nik hemen ikasi
    dut, Euskal Herrian. Iparrorratza zarete. Gaur egun, erreferente globala. Babesleku
    demokratiko bat, muturreko eskuindar guztien zitalkeria eta ankerkerietatik aske,
    libre, bizi den herria. Orain ez bada, noiz egingo dugu? Protagonistak zuek ez
    bazarete, nortzuk izango dira?». Harrera beroa izan zuten hitzok.


    Pako Aristiren begirada, berriz, ez da hain onbera. Berripaper honetan idatzitako
    artikulu gogoangarrian —Espainia gara eta— ezkor ageri zen (2023-08-13). Azpimarratu
    egiten zuen —arrazoi osoz— gaur egun hainbat eremutan zein heroikoa den euskalduna
    izatea. Hizkuntza auziaz haragoko gogoeta mardulak ere egin zituen. Kexu zen azkenaldian
    Espainiak guregan hartu duen nagusitasun eta ezinbestekotasunaz. Ohikoa duen ironia
    lagun, urrestildarrak hauxe gaineratzen zuen: «Madrilen jokatzen da gure etorkizuna!
    Barka? Nola? Ez nazazue diazepan dozena bat hartzera behartu!».


    Fernandezen eta Aristiren soak desberdinak dira. Ez nuke esango kontrajarriak
    direnik, argudioetarako erabili dituzten abialekuak desberdinak direlako. Funtsean,
    bien planteamenduetan, jarrera antifaxista nagusi da. Alderatzea merezi du, hala
    ere.


    Dilemak


    Araba, Bizkai eta Gipuzkoan izango diren hurrengo hauteskundeek zenbait dilema
    planteatzen dituzte. Lehendabiziko aldiz, EAJ ez da hauteskundeak irabazteko faborito
    garbia izango. Zaila dirudi Imanol Pradalesen hautagaitzak Iñigo Urkulluk duela
    lau urte lortu zituen 31 jarleku haiek orain ere erdiestea. Jakin-mina daukat:
    kanpainan, EAJk zeri emango dio lehentasuna, jarraitutasunaren ideiari ala reset
    egiteko beharrari?


    EH Bilduren egoera oso bestelakoa da. Indartsu dator. Hauteskundez hauteskunde
    frogatzen ari da. Bulkada berria. Ilusioa piztu du eta hauteskundeak irabaz ditzake.
    Inkesta guztien arabera aise gaindituko du 2020an lortutako marka (21 eserleku).
    Gakoa, seguru asko Araban egongo da, bertan EAJ eta EH Bilduren arteko diferentzia
    soilik 1.204 botorena baita.


    PSEren dilema ere ez da makala. Eneko Anduezak egiten dituen aldarri triunfalistez
    harago, sozialistek erabaki beharko dute Jaurlaritzan zertarako nahi duten egon:
    jeltzaleen abaroan segitzeko ala bestelako egitasmoak abiatzeko?


    Gainerako aktoreek dituzten erronkak ez dira ttipiak. Sumar/Podemos espazioan
    etxeko lanak egin beharko dituzte lehenik. PPren kasuan, dilema argia da: Vox-en
    aldera diskurtsoa muturtu ala, euskal profila bilatze aldera, mezua samurtu?


    Hurrengo asteetan galtza bete lan dute alderdi guztiek. EAJk eta PSEk izerdi franko
    bota dute azken hamarkadetan beren jendea kokatzen. Gogoan dut lagun batek orain
    gutxi aipatutakoa. Duela zenbait urte gertatu zen, lagun giroko bazkari batean.
    Orain erretiroa hartzear dagoen jeltzale aski ezagun batek hauxe bota zuen: «A!
    Polimili zaharrak! Lau katu ziren, baina guk ehunka kokatu ditugu». Gaurko izerdia,
    biharko ogia, pentsatuko zuten batzuek.


    Lan dezente izan dute, bai. EAJk eta PSEk bezeria-sare trinkoa ehundu dute. Bi
    alderdiok milaka konfiantzazko kargu, aholkulari, kabinete buru, komunikazio arduradun,
    sailburu eta sailburuorde, zuzendari eta zuzendariorde, lurralde ordezkari, zerbitzuburu
    eta abar luze bat izendatu dituzte. Paratu dituzte. Multi-task dira. Gaur Trafikoan
    daude. Bihar Lanbiden. Etzi Lurralde Garapenean. Etzidamu Osakidetzan edo EITBn.
    Denetarako balio dute. Hori bai abilezia! Legio horiei EH Bilduk hauteskundeak
    irabaz ditzakeela pentsatze hutsak barrenak iraultzen dizkie. Dagoeneko izerdi
    hotzaren usaina sumatu da Lakuako korridoreetan: nora joango ginateke? Alderdiak
    estaldura ematen ez badigu... zer egingo dugu? Gure adinean, nora goaz?


    Hauteskundeen ostean, seguru asko dilemarik zailena PSEk izango du. Norekin egingo
    du bat Eneko Anduezak? Zer komeni zaie: Jaurlaritzan egon ala gobernu progresista
    baten parte izan? Pello Otxandiano egingo dute lehendakari?


    Espektatiba larregi piztu gabe, bistan da hurrengo hauteskunde autonomikoak garrantzitsuak
    direla. EH Bilduk ziklo aldaketa berretsiko du ala zikloi baten abiada inauguratuko
    al du?


    Etorkizuna eta nortasuna dituzte hizpide Fernandezek eta Aristik. Hitz potoloak.
    Nire uste apalean, hurrengo hauteskundeak baliagarriak izan beharko lirateke etorkizuna
    behetik, ezkerretik eta euskaraz ardazteko. Garrantzitsuena ez da Jaurlaritzan
    egotea baizik eta egitasmo eraldatzaile, solidario eta feminista baten parte izatea.
    Nekeza izango da. Ez baita gauza bera egonean egotea edo lan egitea.


    Egon ala izan. Hori da hautua.'
  - 'Are eta gailenago


    Armand Duplatisek pertika jauzian eta Sydney McLaughlinek 400 metroko hesidunean,
    beren munduko errekorrak hobetu dituzte Parisko Olinpiar Jokoetan. Abiaduran AEBetako
    atletak nabarmendu dira, eta iraupenean, Beatrice Chebet kenyarra.


    Egilea: Aitor Garmendia Etxeberria / Data: 2024-08-11


    Tokioko Jokoetan urrezko domina lortu zuten. Nork bere proban, munduko errekorra
    ere ezarri zuen. Eta orain, Parisen, biek ala biek urrea irabazteaz gain, munduko
    errekorra hobetu dute. Inor ez zaie hurbildu ere egin Armand Duplantisi pertika
    jauzian eta Sydney McLaughlini 400 metroko hesidunean.


    Duplantis suediarrak 6.25 metroko jauzia egin zuen, bere aurreko markari zentimetro
    bat gehituta. Bigarren sailkatuak 30 zentimetro gutxiagoko jauzia egin zuen, 5.95
    metrokoa. McLaughlin estatubatuarrak 2022an lortu zuen 400 metroko hesiduna 51
    segundo baino gutxiagoan egitea, eta lehen emakumezkoa izan zen hori erdiesten.
    Uztailean, ordea, Femke Bol herbeheretarrak ere muga hori gainditu zuen. AEBetakoaren
    errekorra hobetu ez bazuen ere, bazirudien Parisen garaitu ahal izango zuela.
    Bada, McLaughlinek ez zion utzi ilusiorik egiten ere. Birrindu egin zituen aurkariak,
    baita munduko errekorra ere: 50.37 segundoan osatu zituen 400 metroak —aurreko
    errekorra, hura ere harena, 50.65ekoa zen—.


    Armand Duplantis munduko errekor berria egin zuen unean. RONALD WITTEK / EFE


    McLaughlinen herrikideek munduko beste errekor bat ere egin dute Parisen, distantzia
    berean, baina taldeka. 4x400 metroko txandakako mistoan ezarri zuten marka berria.
    3:07.41eko denboran eman zizkioten lau itzuli atletismo pistari. Baina finalerdietan
    egin zuten denbora hori. Finalean geldoago ibili ziren, eta Herbehereek aurrea
    hartu zieten, Femke Bolek azken zuzengunerako indarrak bikain neurtu ostean.


    Aldiz, inork ez zien aurrea hartu AEBetako ordezkariei 100 metroko gizonezkoen
    lasterketan, ezta 200 metroko emakumezkoenenean ere. Noah Lylesek, azkenean, lortu
    du urrezko domina olinpikoa. 100 metroko proban, Kishane Thompson jamaikarrak
    eta Lylesen herrikide Fred Kerleyk zilarrarekin eta brontzearekin konformatu behar
    izan zuten. 200 metrokoan, ostera, bere espezialitatean, Lylesek hirugarren baino
    ezin izan zuen amaitu. Letsile Tebogo botswanarrak ez zuen aurkaririk izan distantzia
    horretan. Emakumezkoetan, berdin gertatu zen Gabrielle Thomasekin. AEBetakoa tarte
    handiarekin nagusitu zitzaion Parisko beste protagonistetako bati, Julien Alfredi.
    Alfred santaluziarrak bere herrialdearen lehen domina olinpikoa eskuratu zuen,
    100 metrokoan Sha''Carri Richardson faboritoa mendean hartuta. AEBek 100 eta 200
    metroko probetan jokoan zeuden hamabi dominetatik zortzi irabazi dituzte.


    Chebet eta Kipyegon


    Iraupeneko probetarako izen bat aipatzen zuten kiniela guztiek: Faith Kipyegon.
    1.500 eta 5.000 metroko probetarako hautagai nagusia zen. Eta, atzo, aurreikuspenak
    bete zituen bere proban, 1.500 metrokoan. Hirugarrenez irabazi zuen urrezko domina
    olinpikoa lasterketa horretan: Rio de Janeiron nagusitu zen 2016an; Tokion, 2021ean
    eta; Parisen, atzo. Distantzi horretan ez du parekorik, munduko errekorra ere
    berea du.


    5.000, metrokoan ere lortu zuen domina; baina, kasu honetan zilarrezkoa. Beste
    kenyar batek hartu zion aurrea, Beatrice Chebetek. Azken Munduko Txapelketetan
    bere izena aditzera ematen hasia zen, baina Parisen iraupeneko probetako protagonista
    nagusia izan da. 24 urteko atletak bi urrezko domina irabazi ditu aurtengo Jokoetan:
    5.000 metrokoan eta 10.000koan. Bietan podiumean egon den beste bat Sifan Hassan
    izan da, hirugarren bietan. Gainera, Hassan hautagai nagusietako bat da gaurko
    maratoirako. Proba horrekin amaituko dira Parisko Jokoetako atletismoko lehiaketak.


    Kipyegonek —ezkerrean— hirugarren aldiz irabazi du 1.500 metroko proba Jokoetan.
    Chebetek —ezkerrean— 5.000koa eta 10.000koa irabazi ditu, aurten. R.WITTEK / EFE




    Kipyegonekin 5.000 metrokoan gertatu moduan, gizonezkoen iraupen probetan ere
    egon dira ezustekoak. 10.000 metrokoan, ez. Proba horretan munduko errekorra duen
    Joshua Cheptegei ugandarra nagusitu zen. 1.500 metroko lasterketan, ostera, Josh
    Kerren eta Jakob Ingebrigtsenen arteko buruz burukoa espero zen. Baina beste bat
    agertu zen: Cole Hocker estatubatuarra. Bera nagusitu zen, Kerren aurretik. Eta
    Ingebrigtsen laugarren izan zen. Atzo, ordea, norvegiarrak ez zuen hutsik egin.
    5.000 metroko lasterketa geldo baten ostean, Ingebrigtsen nagusitasunez gailendu
    zitzaien Ronald Kwemoiri eta Grant Fisherri. Maratoirako Kipchoge eta Bekele izenak
    aditzen ziren nonahi; bada, bi beteranoek huts egin zuten atzo. Tamirat Tolak
    lortu zuen urrea, hasiera batean Etiopiako ordezkoa izan behar zenak. Bere atzetik
    amaitu zuten Baxir Abdi belgikarrak eta Benson Kipruto kenyarrak.'
  - 'Segurtasunik ezaren mitoa eta kontrol soziala


    Egilea: Ekain de Olano / Data: 2024-12-10


    Azken hilabeteotan Euskal Herriko hainbat lekutan segurtasunik ezaren aurkako
    protestak izan dira, komunikabideek behin eta berriro kriminalitatearen, segurtasunik
    ezaren eta migratzaileen etorreraren arteko lotura iradokiz. Baina hiruki hau,
    errealitatearen isla gisa aurkezten den arren, ez al da, funtsean, kontrol soziala
    eta ezberdintasunak betikotzeko tresna ideologikoa?


    Manifestariek kriminalitatearen gorakadaz kezka agertu dute, arazoa migratzaileei
    lotuz. Hala ere, segurtasunik ezaren sentsazioa pertzepzio subjektiboa da, gatazka
    egoerek eta aurreiritziek baldintzatua. Bizilagunek sarritan jatorri magrebiarreko
    gizonak seinalatzen dituzte, euren esperientziak pertsona jakin batzuen presentziarekin
    lotuz. Baina horrek ez du esan nahi kriminalitatearen igoera objektiborik dagoenik,
    baizik eta narratiba horiek beldurra sustatzeko eta errealitatea distortsionatzeko
    erabiltzen direla.


    Segurtasunik ezaren diskurtsoak egiturazko arazoak —pobrezia, bazterkeria eta
    ezberdintasuna— «ordena publikoko» arazo bihurtzen ditu. Horrela, benetako kausak
    bigarren planoan geratzen dira, eta gizarteko sektore ahulenak etsai bilakatzen
    dira. Estatuaren eta botere ekonomikoen aldeko politika errepresiboak justifikatzeko
    baliabide politikoa bihurtzen da. Ondorioz, migratzaileen integrazioa oztopatzen
    da, poliziaren presentzia areagotzen da, eta ekimen komunitarioak, hala nola Kaleko
    Afari Solidarioak, debekatzen dira.


    Testuinguru horretan, migratzaileak ez dira eskubidedun gizaki gisa tratatzen;
    gorputz kudeagarri bihurtzen dira, erabilera ekonomiko edo mehatxu sozialaren
    terminoetan definituak. Michel Foucaulten hitzetan, bioboterearen logika honetan,
    migratzaileak «gorputz susmagarri» bihurtzen dira, bazterketa, esplotazioa edo
    kriminalizazioaren bidez kudeatuak. Halaber, Nietzschek Moralaren genealogia lanean
    dioenez, morala ez da objektiboa, ezta unibertsala ere; irizpide estetiko eta
    emozionalek baldintzatzen dute: labezomorro bat hiltzen baduzu, heroia zara; tximeleta
    hiltzen baduzu, gaiztoa zara. Epaiketa estetikoen bitartez migrazioari lotutako
    kriminalitatearen diskurtsoak emozio negatiboak sustatzen ditu, politika errepresiboak
    legitimatuz.


    Kriminalitatearen eta migrazioaren arteko lotura ez dago datuetan oinarrituta,
    baizik eta narratiba politiko baten tresna da. Migratzaileak pagaburu bihurtuz
    beldur kolektiboak eurengan bideratzen dituzte. Segurtasunik ezaren diskurtsoek
    indarrean dagoen sistema egonkortzen dute, klase herrikoiak elkarren aurka jarriz.
    Migratzaileak bestea gisa irudikatzen dira, gizarte- eta kultura-mehatxu modura.
    Hala ere, kriminalitate-indizeek ez dute gorakadarik erakusten migratzaileen etorrerarekin,
    baina bazterkeria eta errepresioa justifikatzeko erabiltzen dira.


    Donostiako Udalak, adibidez, afari solidarioei betoa jarri die, «delinkuentzia
    igo» delako aitzakiarekin. Baina tranpa argia da: areagotu dena poliziaren presentzia
    izan da. Horrek babesa ematen dutela irudikatzen duen arren, estatuaren indarkeria
    normalizatzen du. Diskurtso horretan, udalak egiturazko arrazakeria estigmatizazio
    eta kontrol sozialerako erabiltzen du.


    Eraikuntza horrek ikusezin bihurtzen ditu sistemak berak migratzaileak mugitzera
    behartzen dituen baldintzak. Gerrak, ingurumen-krisiak eta ustiapen ekonomikoa
    kanpoko fenomeno gisa tratatzen dira, eta gizarte mendebaldarra, berriz, «inbasio»
    baten biktima gisa. Migratzaileak erabili eta botatzeko gorputz gisa tratatzen
    dituen sistema kapitalistaren biktimak baino ez dira, ekonomikoki tratu txarrak
    jaso ditzaketenak eta politikoki baztertuak izan daitezkeenak.


    Gizarte beldurren harrapatuta mantentzeak kausa sozialak ezagutzea eta horien
    aurka borrokatzea eragozten du. Kontrol egiturak ez indartzeko benetako erronka
    diskurtso arrazistak sortutako hirukia haustea da, egitura horiek behingoz desegiteko
    eta bizitza beldurren bitartez kudeatua ez izateko, baizik eta, askatasunean oinarritutako
    mundu berri bat eraikitzeko'
- source_sentence: Zergatik bihurtu da aurtengo Kontxako Bandera Xubane Uribarrenaren
    garaipenik kuttunena, aurrekoekin alderatuta?
  sentences:
  - 'XUBANE URIBARRENA Arraun Lagunak-eko arraunlaria


    Eizagirrek ere izan zuen gorabeherarik. Aurrekalaria da, eta txaluparen brankan
    aritzen da.'
  - 'Adinak erabakitzen du bidea


    Egilea: Olatz Silva Rodrigo / Data: 2024-02-23


    «Gazte asko zentroetatik ateratzen ziren eta, maleta eskuan, gizarte eragileengana
    joaten ziren irtenbide baten bila». Hori izan da, orain gutxi arte, Bizkaiak erakutsi
    duen irudia, Iker Bocos Zehar Errefuxiatuekin elkarteko inklusio arduradunaren
    arabera. Honako hau zen egoera: bakarrik zetozen gazte migratzaile adingabeak
    Bizkaiko Foru Aldundiak hartzen zituen babespean, baina 18 urte betetzean guztiek
    ez zuten beste baliabideetara jotzeko aukerarik. Hori dela eta, horietako asko
    kalean geratzen ziren. Egoera horri buelta eman nahian, Hemen programa sortu zuten
    hainbat gizarte erakundek.


    Hain zuzen, «galera bati» erantzuna emateko sortu zuten Hemen programa duela hamasei
    urte: 18 urte betetzen zituzten gazteei irtenbide bat emateko. Egun, Zehar Errefuxiatuekin
    elkarteak gidatzen du, eta Bocos da programaren arduraduna: «Adingabeen baliabideetatik
    emantzipazio programetara ez zegoen deribazio zuzenik». Zer esan nahi du horrek?
    Gazteek kalean eman behar izaten zutela denbora bat, programa horietan sartu baino
    lehen, sartzea lortzen bazuten.


    «Oso gazteak dira eta egoera zaurgarrian daude: guztiek behar zuten alternatiba
    bat, eta orain badute».


    IKER BOCOS Hemen programaren arduraduna


    Egun, Bizkaiko adingabeen zentroetan 18 urte betetzen dituzten gazteei «balorazio
    bat» egiten diete, «gaztearen trebetasunak, gaitasunak eta zentroan egindako ibilbidea
    aztertuz». Horren arabera, aldundiaren edo Hemen programaren baliabide batera
    bideratzen dituzte: «Oso gazteak dira eta egoera zaurgarrian daude: guztiek behar
    zuten alternatiba bat, eta orain badute».


    Laguntzaren arabera sailkatzen dituzte baliabideak. Aldundiak «intentsitate handiagoa»
    duten baliabideak eskaintzen ditu: «Bizilekuetan, hezitzaile bat egon behar da
    une oro». Hemen programan, berriz, «autonomia pixka bat» duten gazteak daude:
    ez dute une oro hezitzaileen laguntza behar. Besteak beste, Izangai, Peñascal
    kooperatiba eta Harribide fundazioa dira programaren parte. Eta momentu honetan,
    80 plaza dituzte. 2006tik, 2.578 gazte artatu dituzte: «Urtean, 200 eta 300 gazte
    inguru». Guztiak mutilak dira; neskak ez dira Hemenera ailegatzen, beste baliabide
    batzuetara bideratzen baitituzte. Datua adierazgarria den arren, Bocosek nahiago
    du arretagunea kopuruetan ez jarri. «Bakoitzak bere istorioa du eta bakoitzak
    laguntza zehatz bat behar du».


    Oraindik konpontzeko


    Adingabe izateak edo adinez nagusi izateak guztiz baldintzatzen ditu gazteen egoera
    eta aukerak. Adingabeak direnean, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako foru aldundiek
    hartzen dituzte tutoretzapean, eta hainbat zentrotara bideratzen dituzte. Adinez
    nagusiak baldin badira, berriz, ez dute zuzenean zentrora joateko aukerarik. «Askok
    kalean egin behar dute lo; badaude haiek laguntzeko programa batzuk, baina ez
    da nahikoa», onartu du Bocosek. Eta erantsi du oraindik lan asko dagoela egiteko.


    Bocosek esandakoa berretsi du Hussinek —nahiago du bere izena ez eman—. 35 urte
    ditu eta Aljeriakoa da. Urtebete darama Bilboko kaleetan lo egiten. Ayoub, Mustafa
    eta Youssef —ez dute euren izena aipatu nahi— lagunekin batera, bere egoera kontatu
    du, Bilboko Atxuri auzoan kafe bat hartzen duen bitartean: «Gogorra da kalean
    lo egitea; hotza egiten du». Ayoubek ere kalean egiten du lo. Marokoarra da, 36
    urte ditu, eta duela bi urte iritsi zen Bilbora.


    Hussinek eta Ayoubek ez bezala, pisu batean bizi da Mustafa. 24 urte ditu, eta
    adingabe zenean iritsi zen Bilbora. Zentro batera bidali zuten, eta handik pisu
    batera. «Sei hilabete egon nintzen bertan, eta gero kalean egin behar izan nuen
    lo», zehaztu du. Nahiz eta orain kalean lo ez egin eta legez kanpoko egoeran ez
    egon, egoera «ez da erraza» Mustafarentzat. Egun, lana bilatzen ari da.


    «Guk etxe eskubidea eskatzen dugu, eta ez aterpea izateko eskubidea».


    LUIS RODRIGUEZ Atxuri Harrera Sareko kidea


    Lau lagunak Atxuri Harrera Sarearen parte dira. Taldea auzoko hainbat lagunek
    sortu zuten duela urte batzuk, Bilbora ailegatzen ziren herritarrak laguntzeko.
    Egun, besteak beste, kontsigna zerbitzu bat dute. «08:30etik 09:00etara eta 21:00etatik
    21:30era irekitzen dugu», zehaztu du Mustafak. Izan ere, eurek laurak arduratzen
    dira zerbitzua irekitzeaz. «Gazteak euren arropa uztera datoz, jolastera, hitz
    egitera, edota tea hartzera». Elkarrekin egoteko momentua ere bada, auzokideek
    elkar ezagutu dezaten.


    Atxuri Harrera Sarearen zerbitzura biltzen diren gazte gehienak kalean bizi dira,
    Luis Rodriguez taldeko beste kideetako batek esan duenaren arabera. Magrebetik
    etorritako gazteak dira gehienbat, 18 eta 30 urte bitartekoak; asko duela gutxi
    heldutakoak dira, eta ez dakite ez euskaraz ez gaztelaniaz.


    Baina zergatik egiten dute lo kalean? Kide guztiek baieztatu dutenez, ez da erraza
    aterpe batean tokia lortzea. Hain zuzen, Youssef aterpe batean bizi da. Bertan
    tokia lortu aurretik, zortzi hilabete eman behar izan zituen kalean lo egiten.
    «Mendi batean bizi nintzen, kanpin denda batean», gogoratu du. Marokoarra da,
    eta 28 urte ditu. Haren esanetan, aterpe batean tokia lortu aurretik, gazteek
    hiru hilabete eman behar dituzte hirian; Gizarte Larrialdietako Udal Zerbitzuan
    (GLUZ) berretsi behar dute zenbait hilabete bertan igaro dituztela. Behin epe
    hori igarota, aukera izan dezakete aterpean tokia lortzeko.


    Aterpeak, gainera, ez dira irtenbiderik onena. «Aterpe bat ez da etxebizitza bat»,
    nabarmendu du Rodriguezek. Oro har, herritarrek goizeko zazpietan edo zortzietan
    alde egin behar dute bertatik, eta 21:00ak arte ezin dira sartu. «Egun osoa eman
    behar dute kalean». Gainera, aterpe batzuetan 25 edota 30 pertsonak batera egiten
    dute lo. «Nire kasuan, bost pertsona gaude logela berean», zehaztu du Youssefek.
    «Aterpeak ere baditu bere gauza txarrak, baina kalean egotea baino hobea da».
    Rodriguezek errepikatu du: «Guk etxe eskubidea eskatzen dugu, eta ez aterpea izateko
    eskubidea».


    Hainbat gizarte eragilek GLUZen aurrean egindako protesta. BERRIA


    Nahiz eta aterpea lortzeko ezarritako denbora hiru hilabetekoa izan, Atxuri Harrera
    Sareko kideek ohartarazi dute gero eta hilabete gehiago itxaron behar dutela hura
    lortzeko. «Orain lau edo bost hilabete izan daitezke», ohartarazi du Ruizek. Aterpea
    lortzeko, GLUZera joan behar dute. Bertan, «duintasunik gabeko tratua» jasotzen
    dute. Izan ere, «izugarrizko» ilarak itxaron behar dituzte bulegora sartzeko,
    ezin baita aurretiazko ordua eskatu. Hortaz, gazte askok atean bertan egiten dute
    lo. Eta nahiz eta gau osoa bertan eman, gerta daiteke egun horretan bulegora ez
    sartzea. «Zortea baldin baduzu, sartuko zara; bestela, ez», aipatu du Mustafak.


    «Lehen hamabost pertsona artatzen zituzten goizez eta beste hamabost arratsaldez;
    orain, berriz, lau pertsona egunean», esan du Youssefek. Ildo beretik, Rodriguezek
    azpimarratu du GLUZen lana ez dela oso gardena: «Ez dago irizpiderik, ez dakigu
    ezer haien datuen inguruan, eta ez dakigu euren zerbitzuek nola funtzionatzen
    duten».


    Jantokirako txartelik ez


    Atxuri Harrera Sarearen beste ildoetako bat salaketa da. Hain zuzen, oraintxe,
    GLUZaren jarduna dute hizpide; zerbitzuaren «narriadura» salatzea da euren asmoa.
    Alde batetik, «arazo kroniko» bat dago, Rodriguezen hitzetan: «Ohitu gara gazteak,
    ailegatzen direnean, kalean lo egin behar izatera; baina hori ez dago ondo». Beste
    alde batetik, jantokirako txartelen auziak okerrera egin du. «Lehen, Bilbora ailegatzen
    ziren guztiek jantokirako txartela eskuratzen zuten; azkenaldian, berriz, jendeari
    ez diote txartelik ematen».


    Egoera ikusita, Atxuri Harrera Sareak protesta egin du duela gutxi GLUZen aurrean,
    beste hainbat harrera sarerekin, Ongi Etorri Errefuxiatuak plataformarekin eta
    SOS Arrazakeriarekin batera. Azaldu dutenez, eguneko otordu bat eskuratzeko, gazteek
    hainbat gau eman behar izaten dituzte atearen aurrean. «Kide bat hogei egun egon
    zen ilaran; egun batzuetan, gainera, bertan egin zuen lo», gogorarazi du Rodriguezek.
    Bost aldiz lortu zuen bulegora sartzea, eta azkenekoan eskuratu zuen jantokirako
    txartela.


    20


    Jantokiko txartela lortzeko itxarondako egunak Atxuri Harrera Sareko kide bat
    hogei egun egon zen gizarte larrialdietako udal zerbitzuaren ilaran; egun batzuetan
    bertan egin zuen lo. Bulegora bosgarren aldiz sartu zenean eskuratu zuen jantokirako
    txartela.


    Zerbitzuak eskaintzen duen tratua ere kritikatu dute. «Ez da posible aurretiazko
    hitzordua ez ematea eta egunak eman behar izatea kanpoan itxaroten». Gazteak lagunduta
    sartzea ere exijitu dute. Askotan, nahiz eta itzulpen zerbitzua egon, guztiek
    ez dute ulertzen zer eskatzen dieten. «Itxarongela duin bat ere nahi dugu, abenduan,
    esaterako, ez daitezen hainbeste ordu kanpoan egon; hori ez da batere duina».


    Bilboko egoeraz gain, beste herri batzuetan arreta jartzearen beharra azpimarratu
    dute: «Gizarte Zerbitzuen legearen arabera, 20.000 biztanletik gorako udalerriek
    janari eta aterpe zerbitzua eman behar diete premia dutenei; eta, besteak beste,
    Basaurik, Sestaok, Portugaletek eta Leioak ez dute ezer».'
  - '«Talde honen sekretua edo altxorra multzoan dago»


    Pozik agertu da elkarrizketara Uribarrena; ez da gutxiagorako. Arraun Lagunak-ek
    laugarren Kontxako Bandera irabazi du. Aitortu duenez, lortutako azken hau da
    orain arteko kuttunena.


    Data: 2025-09-15


    Igandean zaratatsu zegoen Donostiako kaia; biharamunean, lasai dago ingurua. Herritar
    batek halaxe esan dio Xubane Uribarrena Arraun Lagunak-eko arraunlariari: «Baduzue
    tokirik hainbeste bandera jasotzeko?». Eta besteak erantzun: «Lasai, ondo gordeta
    daude». Azken urteetan banderak irabazi eta irabazi ari da Donostiako taldea,
    eta uda honetan ere nagusi izan da. Liga eta Kontxako Bandera irabazi ditu, erakustaldia
    emanda.


    Hirugarren Kontxako Bandera irabazi duzue jarraian; azken bost urteetan lau lortu
    dituzue. Erraz esaten da.


    Atzera begiratuta eta pentsatzen jarrita, bat lortzearekin amesten genuen, eta
    laugarrena lortu dugu ja. Hitz handiak dira. Oraintxe, horretaz disfrutatzen ari
    gara.


    Lan handia dago atzean, ezta?


    Bai. Bost urtean lau liga eta lau Kontxa irabazi ditugu. Badirudi urte batetik
    besterako kontua dela, baina nik 2015etik ezagutu dut traineruaren eboluzioa,
    eta, azkenean, lehenengo urte horretako arraunkadetan hasi zen lana. Aisa esaten
    dugu, baina lan handia dago atzean.


    Ospakizunak ondo joan ziren?


    Bai, gustura. Kontxa Kontxa da, eta berezia da arrapalan jendearekin ospatzea.
    Banderarekin Konstituzio plazara joan ginen gero, eta han ere jende pila bat zegoen.
    Oso kontentu eta eskertuta gaude egon den erantzunarekin.


    Irabazteko gosea ez zaizue amaitzen, ezta?


    Ez, ez, ez, eta espero dugu ez bukatzea. Jendea pixka bat aspertuta-edo badago
    guk hainbeste irabaztearekin, baina taldean esaten dugun bezala, egunero lan egiten
    dugu hori lortzeko. Gosez segitzen dugu, eta espero dugu beste horrenbeste biltzen
    jarraitzea.


    Denboraldia biribildu duzue: liga irabazi zenuten, eta orain, Kontxa. Gustura
    zaudete sasoian egindako lanarekin?


    Bai, bereziki kontentu. Batez ere neguan zalantza dezente egon ziren. Beteranoenak
    ere mesfidantza puntu txiki bat bagenuen, arraunlari garrantzitsuek utzi zutelako
    trainerua. Kanpotik ere mezu negatibo dezente jaso genituen, eta kostatu zitzaigun.
    Baina, beste behin, demostratu dugu talde sendo bat garela. Inoiz baino gehiago
    elkartu gara, eta emaitzak hor daude. Ez da izan bide erraza, eta ez dut esango
    hasieratik uste genuela hau guztia lortuko genuela, baina egundoko taldea osatu
    dugu. Kanpotik etorri direnek ulertu dute zertara etorri diren, eta horrek ere
    asko erraztu du lana.


    «Atzera begiratuta eta pentsatzen jarrita, Kontxako Bandera bat lortzearekin amesten
    genuen, eta laugarrena lortu dugu ja. Hitz handiak dira»


    Kontxari dagokionez, lehen igandean bideratuta utzi zenuten bandera, erakustaldia
    emanda. Baina bigarrengoan ere ez zineten atzean geratu. Pentsatua zenuten nola
    jokatu?


    Argi genuen bigarren iganderako kronometroa zeroan jarri behar genuela, eta txanda
    irabazteko asmoz atera behar genuela. Hamar segundo abantaila polita da, baina
    bi olatu on dira. Ahal genituen guk hartu, baina baita besteek ere. Lehen igandeko
    mentalitate bera genuen: estropada puskatzen saiatzea zen asmoa, eta lortu genuen.
    Uste dut garairik onenean iritsi garela Kontxara.


    Lehen igandean itsasoa bare zegoen, eta bestean, zakar. Hala irabazteak meritu
    oraindik ere handiagoa du?


    Arrauna arrauna da, eta baldintza guztietara moldatu behar dugu: errekara, itsaso
    barera, mugitura... Taldeak kanpotik mezu negatibo asko jaso ditu, eta urte osoan
    asko entzun behar izan dugu, ez dakigula itsasoan ibiltzen edo estropada txarrak
    egiten genituela. Mundu guztia zegoen itsaso txarraren zain, eta, azkenean, itsasoa
    zakar egonda ere, demostratu dugu. Poz doblea izan da, kanpotik jasotako mezu
    horiek guztiak isilarazi ditugulako. Erakutsi dugu baldintza horietan ere balio
    dugula.


    Ustez kalerik txarrena tokatu zitzaizuen, eta itsasoa ere mugitua zegoen. Urduritu
    zintuzteten horrek?


    Estropada haustera atera ginen. Lehen kalea ez dute askok nahi izaten, baina txarra
    duen hori ere beste momentu batean ona izango da. Talde honek konfiantza izaten
    du Donostian kale hori tokatzen zaigunean. Lasai geunden. Entrenatzailearen hitzak
    entzun, horretan konfiantza izan, eta gure estropada egitera atera ginen.


    Tolosaldea izan da bigarren, eta Orio hirugarren. Baina dezenteko tarteaz irabazi
    duzue. Aurkariak nola ikusi dituzu?


    Uste nuen, akaso, gehienbat lehen igandean, parekoago ariko ginela. Baina esandakoa:
    Arraun Lagunak-ek oraintxe konfiantza handia du taldearengan, entrenatzaile multzoarengan...
    Dena ematera ateratzen gara, besteei begiratu gabe.


    Funtsezkoa da zuen artean giro ona izatea?


    Bai, uste dut talde honen sekretua edo altxorra horixe dela. Egundoko multzoa
    dugu. Hogeiko talde batean beti daude liskar txiki batzuk, baina gaitasun handia
    dugu gauzak behar diren moduan hitz egiteko. Asko zaintzen dugu elkar.


    «Mundu guztia zegoen itsaso txarraren zain, eta, azkenean, itsasoa egonda ere,
    demostratu dugu. Poz doblea izan da, kanpotik jasotako mezu horiek guztiak isilarazi
    ditugulako»


    Laugarren Kontxako Bandera du Arraun Lagunak-ek, eta lau alditan taldean izan
    zara zu. Baduzu bat bereziki kuttuna?


    Orain arte esaten nuen aurreko urtekoa zela, baina, egia esan, aurtengoa asko
    gozatu dut. Atzo, bukatu bezain pronto, esan nuen gogokoena aurtengoa dela. Ez
    dakit oraintxe irabazi dudalako den, baina kalean egon zen giroa... Geroz eta
    Arraun Lagunak-eko kamiseta gehiago ikusten dira, geroz eta zale gehiago, eta
    goxotasun hori nabaritu dugu. Kontxa ere hori da; Kontxa jendea da, Kontxa herria
    da. Urtez urte nabaritzen dugu inguruan askoz jende gehiago dugula, eta horrek
    egiten du berezi. Horregatik esango nuke aurtengoa bereziki gozatu dudala.


    Arraun Lagunak-eko arraunlariak Kontxako Bandera irabazi izana ospatzen. ANDONI
    CANELLADA / FOKU'
- source_sentence: Zer argudio erabili dute Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek
    Europako hiru herrialdeek Palestinako Estatua aitortzeko hartutako erabakia kritikatzeko?
  sentences:
  - 'Maiatzaren 28an Palestinako Estatua errekonozituko dute Espainiak, Norvegiak
    eta Irlandako Errepublikak


    Egilea: Jone / Data: 2024-05-22


    Espainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak, urratsa egin, eta maiatzaren
    28an Palestinako Estatua aitortuko dutela iragarri dute, «gatazkari irtenbidea»
    emateko asmoz. Espainiako Diputatuen Kongresuan egindako agerraldian eman du horren
    berri Pedro Sanchez gobernuko presidenteak, eta azpimarratu du «bakeagatik, koherentziagatik
    eta justiziagatik» hartu dutela erabakia. Bi aldeek negoziatzea «ezinbestekoa»
    dela esan du; baina «baldintza berdinetan». Irlandak eta Norvegiak ere gauza bera
    jakinarazi dute. Jonas Gahr Store Norvegiako lehen ministroaren arabera, Israelek
    eta Palestinak nork bere estatua izatea da gatazkarako «irtenbide bakarra», eta
    azpimarratu du bakoitzak bere estatuan «bakean bizitzeko eskubidea» dutela. Simon
    Harris Irlandako Errepublikako lehen ministroaren esanetan, «bake iraunkorra»
    lortzeko helburuarekin egingo dute aitortza. «Irlandarentzat eta Palestinarentzat
    egun historikoa da gaurkoa».


    Diputatuen Kongresuan txalo zaparradarekin hartu dute erabakia. «Hitzetatik ekintzetara
    pasatzeko abagunea da. Nahiz eta hormak sortu, herriak bonbardatu eta legez kanpoko
    kokalekuak eraiki, Palestinako lurrak eta identitateak existituko dira aurrerantzean
    ere». Sanchezek azpimarratu duenez, erabakia ez da Israelen aurkakoa, ezta Hamasen
    aldekoa ere, «bi estatuen arteko irtenbidearen aldekoa» baizik.


    Antzera mintzatu da Irlandako Errepublikako lehen ministroa ere. Harrisen ustez,
    hartutako azken erabaki horren eraginez, Israelek ez du «ezer galtzen», eta baztertu
    egin du Tel Avivek dioena, errekonozimenduak «terrorismoa sustatzea» eragingo
    duela, alegia. Halaber, Irlandako Errepublikako Gobernuak adierazi du Palestina
    estatu gisa onartzeak «moderazioa» indartuko duela Israel erabiltzen ari den «gerra
    eta zapalkuntza» estrategiaren aldean.


    Nazioartearen menia eskariei dagokienez, Sanchezek salatu du Israelgo lehen ministro
    Benjamin Netanyahu horiei «entzungor» egiten ari dela, eta eskolak, ospitaleak
    eta etxebizitzak bonbardatzen diharduela oraindik. Hots, «Gaza suntsitzen». Gogoratu
    du aste honetan Netanyahu atxilotzeko agindua emateko eskatu duela Nazioarteko
    Zigor Auzitegiko fiskalburuak: «Garbi dut Netanyahuk ez duela Palestinarako bake
    proiekturik». Hamasen aurka borroka egitea «beharrezkoa eta zilegi» dela esan
    du, baina Israel egiten ari den «suntsiketa» kritikatu du. «Israel egiten ari
    den erasoaldiak gorrotoa betikotzea besterik ez du eragingo, eta hori ezin da
    onartu».


    Hiru herrialde europarren erabakiak askotariko erreakzioak izan ditu. Espero bezala,
    Israel haserre agertu da, eta Palestina bakarrik ez, «Hamas ere» aitortzea leporatu
    die Norvegiari, Espainiari eta Irlandako Errepublikari. Bide beretik jo dute AEB
    Ameriketako Estatu Batuek, hots; Etxe Zuriak uste du Palestinaren aitortza «negoziazio
    batzuen ondorio» izan beharko litzatekeela, eta ez «alde bateko» erabaki bat.
    Ekialde Hurbileko beste zenbait herrialdek, ordea, emandako pausoa txalotu dute,
    hala nola Saudi Arabiak, Qatarrek eta Jordaniak.


    Aitortza sinbolikoa


    Inplikazio praktikoak eta juridikoak baino, aitortzak gehiago ditu konnotazio
    sinbolikoak. Aitortza juridikoki praktikoa izateko, ezinbestekoa litzateke Palestinaren
    mugak zehaztuta izatea, eta aitortutako gobernu bat agintean izatea; gaur egun,
    PAN Palestinako Aginte Nazionalak agintzen du Zisjordanian, eta Hamasek Gazan,
    nahiz eta nazioarteak ez duen azken horren agintaritza aitortzen. Halere, urrats
    garrantzitsua da.


    Mahmud Abbas PANeko presidenteak erabakia txalotu du, eta, haren ustez, lagunduko
    du herri palestinarraren autodeterminazio eskubidea finkatzeko eta bi estatuen
    irtenbiderako neurriak hartzeko. «Munduko herrialde guztiei, batez ere europarrei,
    eskatzen diegu Palestinako Estatua onar dezatela, nazioartean onartutako bi estaturen
    irtenbidearekin bat etorriz».


    PAE Palestina Askatzeko Erakundearen idazkari nagusi Hussein Al-Xeikhk esan du
    «abagune historikoa» dela hamarkada luzeetako palestinarren «borroka nazionalaren,
    sufrimenduaren, minaren, okupazioaren, arrazakeriaren, hilketaren, zapalkuntzaren,
    abusuaren eta suntsipenaren» ostean: «Hau da eskualdeko egonkortasuna, segurtasuna
    eta bakea lortzeko bidea». Arabiar Ligak ere «esker onez» hartu du iragarpena,
    eta Ahmed Abulgeit erakundeko idazkari nagusiak esan du hiru herrialdeak gatazkaren
    historiaren «alde egokian» jarri direla. Nazioarteko komunitateko gainerako herrialdeei
    eredu hori jarraitzeko eskatu die, «printzipio eta ausardia» urrats bat delakoan.


    Hamasek ere hartu du hitza, eta komunikatu baten bidez, «urrats garrantzitsua»
    dela adierazi du. Era berean, gainerako herrialdeei dei egin die «eskubide nazional
    legitimoak aitortzeko, Palestinako herriak askapenaren eta independentziaren alde
    duen kausa babesteko eta okupazio sionista amaitzeko».


    Europako gainerako herrialdeekin ere harremanetan izan direla azaldu dute Norvegiak,
    Irlandako Errepublikak eta Espainiak, eta asteon horietako batzuek ere Palestinako
    Estatua aitortuko dute. Hori espero du Sanchezek: «Espero dugu Mendebaldeko herrialdeek
    ere bide hori hartzea. Segituko dugu nazioarteko komunitatea presionatzen eta
    Palestina babesten».


    Hain zuzen, herrialde batzuk hasi dira haien asmoak iragartzen. Esloveniako Gobernuak
    adierazi du laster egingo duela bat Palestinaren errekonozimenduarekin. Frantziak,
    berriz, esan du «abagune egokian» egin behar dela aitortza, «erabakigarria» izan
    dadin. Stephane Sejourne Atzerri ministroaren hitzetan, Palestinaren aitortza
    ez da «tabua» Frantziarentzat. Maltak ere «momentu egokia iristen denean» errekonozituko
    du.


    Oraingoz, Nazio Batuen Erakundeko 140 herrialde inguruk errekonozitzen dute Palestinako
    Estatua, eta Europan, zehazki, zortzik: Bulgariak, Poloniak, Txekiar Errepublikak,
    Errumaniak, Eslovakiak, Hungariak, Ziprek eta Suediak. Datorren astean batuko
    zaizkie Espainia, Irlandako Errepublika eta Norvegia.


    Suediak 2014an egindako aitortzak eztabaida piztu zuen EBko estatu kideen artean,
    eta hainbat ganbera legegilek ebazpenak onartu zituzten, Palestina estatu gisa
    onartzeko eskatzeko asmoz beren gobernuei. Halaber, 2014ko abenduaren 17an Europako
    Parlamentuak bat egin zuen Palestinaren errekonozimendu aldarrikapenarekin, gehiengoa
    zuten talde politikoen ebazpen bateratu bat babestuta: aldeko 498 boto, kontrako
    111 boto eta 88 abstentzio lortu zituen.


    EH Bilduk adierazpen politikotik harago egitera deitu du


    VSona handikoa izan da hiru herrialdeek hartutako erabakia, eta Euskal Herriko
    zenbait alderdi politiko ere mintzatu dira horren inguruan. Kasurako, EH Bilduk
    Espainiako Diputatuen Kongresuan duen eledun Mertxe Aizpuruak gobernuak hartutako
    erabakia babestu du, baina adierazi du adierazpen politikoa baino «zerbait gehiago»
    behar dela. «Albiste ona da. Palestinako herria hamarkadetan ari da hori eskatzen,
    eta estatu honek oraindik ez zion kasurik egin. Gustatuko litzaiguke errekonozimendu
    hau askoz lehenago iritsi izana, horretarako sarraski bat gertatu behar izan gabe».
    Neurriak hartzeko exijitu du; horien artean, Israelekin harreman ekonomiko eta
    politikoak etetea.


    Aitor Esteban EAJko eledunaren ustez, berriz, nahiz eta aitortza sinbolikoa izan,
    balioko du Israel ohartarazteko: «Israeli laster iritsiko zaio ispiluan begiratzeko
    ordua, eta ez zaio gustatuko ikusiko duena».'
  - 'Belateko tunelak itxiko dituzte abuztuaren 19tik urriaren 31ra


    Egilea: Haize Oiartzabal Aizpuru / Data: 2024-08-13


    Nafarroako Gobernuak Belateko eta Almandozko tunelak itxiko ditu abuztuaren 19tik
    urriaren 31ra, N-121-A errepidean tunela bikoizteko lanak direla eta. Bi hilabete
    eta erdi horietan, trafikoa NA-1210 errepidetik desbideratuko dute. Alternatiba
    gisa, ibilgailu astunei gomendatu diete A-15 eta AP-15 errepideetatik joateko.
    Mozketak Baztango eta Ultzamaldeko bizilagunei eraginen die, batik bat.


    Belateko tunela bikoizten ari dira, Europako araudiak eskatzen duen moduan. Aditzera
    eman dutenez, tunelaren hegoaldeko ahoan lanak aitzin doazelako itxiko dituzte
    bi igarobideak. Zehazki, hegoaldeko isurialdean eta ahoan egin beharreko lur erauzketen
    harira hartu dute erabakia. Lanek 45 hilabete iraunen dutela aurreikusten da;
    hau da, 2028ko amaierara arte iraungo dute.


    Errepidea moztuta, Belateko portua igo beharko dute ibilgailuek. Horrek erran
    nahi du bidaia hamar minutu luzatzea eta lau bat kilometro gehiago egitea. Hemeretzi
    kilometro ditu mendateak, eta arras aldapatsua da. Gainera, errepidea estuagoa
    da, eta bihurgune itxiak ditu.


    Ezpondaren indusketa egin aitzineko bibrazioen azterketen emaitzak ezagutu eta
    aztertu ondoren hartu dute zirkulazioa eteteko neurria. Lurra oso zatituta dagoela
    ondorioztatu dute, lanen zuzendaritzak eta lanean ari diren enpresek idatzitako
    txosten tekniko batean; beraz, lur erauzketa lanek iraun bitartean errepideko
    zirkulazioa eten behar dela adierazi dute, gidarien eta langileen segurtasuna
    bermatzeko. Izan ere, indusketak N-121-A errepidearen ondoko mendi hegalean egiten
    ari dira.


    Oscar Txibite Lurralde Kohesiorako kontseilariak gaur goizean jakinarazi dizkie
    itxieraren behin betiko datak eta lanaren xehetasunak Baztan-Bidasoa eskualdeko
    alkateei, Baztango Udalean egindako bileran: «Helburua segurtasuna zaintzea, lanak
    arintzea eta Belateko tunela bikoizteko obrek eragindako eragozpenak gutxitzea
    da, hogei urteko aldarrikapenen ondoren, martxan baitaude».


    Tunela aldi baterako itxita, luiziak gertatzeko arriskua txikitu nahi dute, gobernuaren
    esanetan; gainera, «garraioaren plangintza» hobetuko dela eta lanen denbora murriztuko
    dela esan dute. Oscar Txibitek zehaztu du lanak egiteko epea «hiruzpalau hilabete
    inguru» laburtuko dela, itxierarekin.


    Belateko tunelak bikoizteak azken urteotako Nafarroako lan publikoen proiektu
    «garrantzitsu eta handizaleenetako» bat martxan paratzea dakarrela adierazi du
    Txibitek. «Eskaera historiko bati erantzuten dio, eta agerian uzten du Nafarroako
    Gobernuak bide segurtasunarekin duen konpromisoa, foru erkidegoa Europarekin lotzen
    duen errepideetako batean».


    Nafarroako Gobernuak tunela bikoizteko lanak adjudikatu zizkien Acciona Construccion
    SA, Excavaciones Fermin Oses SM eta Servinabar 2000 SM enpresei, 62,9 milioi eurotan,
    BEZ balio erantsiaren zerga aparte.


    Tunel berriaren neurriak


    Belateko tunel berria hegoalderako noranzkoan —Iruñerakoan— erabiliko da. Noranzko
    bakarreko bidea bihurtuta, tunel bakoitzetik igaroko den ibilgailu kopurua murriztu
    egingo dela azaldu du kontseilariak.


    2,9 kilometro luze izanen da, egungo galeriak duenaren antzekoa. Horrez gain,
    larrialdietarako bortz galeria eraikiko dituzte, 500 metrotik behin egungo tunelarekin
    lotzeko. Horrela, «erantzuteko gaitasun handiagoa eta esku hartze arinagoa» bermatuko
    dela erran du Txibitek.


    Bertzalde, tunel berriko bi erreietako bakoitza 3,5 metro zabal izanen da. Bazterbidea
    hiru metrokoa izanen da eskuineko aldean, eta metro batekoa ezkerreko aldean.
    Galtzadaren alde bietan 0,75 metroko bi espaloi eginen dituzte. Gainera, hamazazpi
    haizagailuko aireztapen sistema bat edukiko du, 30 megawatt-etik gorako sute posibleei
    aurre egiteko asmoz ingurumen mailari eutsi eta kea ateratzeko.


    Tunelaren kanpoaldeari dagokionez, lau semaforo, ixteko bi hesi eta mezularitza
    panel bat paratuko dituzte. Barrualdea, berriz, erreiari kalte egiteko hamasei
    panelekin, abiadura mugatzeko bertze hamaseirekin, hamasei semafororekin, bi mezularitza
    panelekin eta seinaleztapen fotoluminiszente batekin hornituko du'
  - 'Boluntarioak: irautea da erronka


    Boluntarioak bideratzen dituzten zerbitzuentzat gero eta zailagoa da konpromiso
    iraunkorra duten boluntarioak lortzea. Ohi baino boluntariotza laburragoak nahi
    dituzte haiengana jotzen dutenek.


    Data: 2025-08-19


    Irakurri serie honetako artikulu guztiak




    Denbora eskaintzen dute. Dedikazioa. Ardura. Konplizitatea. Funtsean, konpromisoa.
    Musu truk. Lan isila eta itzalekoa gehienetan, beharrezkoa beti. Sistemaren eta
    elkarteen hutsuneak betetzen dituzte. Boluntarioak dira.


    Kontzeptua ezaguna da, baina kontzeptuaren definizioa eta ezaugarriak ez hainbeste.
    Boluntarioaren zakuan sartzen baitira, alde batetik, maiztasun finko samar batekin
    edadetuei, gaixotasunen bat dutenei, desgaitasunen bat dutenei, migratzaileei
    eta abarri laguntzen dietenak; baina, bestetik, baita urtean behin edo bitan kanpaina
    edo ekintza jakin batean parte hartzen dutenak ere. Bada aldea: bata konpromiso
    egonkorra eta iraunkorra da; bestea, noizean behingoa.


    Legeek zehazten dute zer den boluntario izatea edo boluntariotza, zein diren oinarrizko
    ezaugarriak edo printzipioak. EAEko eta Nafarroako boluntarioen legeak 1998koak
    dira. Biek aipatzen dituzte era batera edo bestera nork bere askatasunez eta bere
    borondatez erabaki behar duela boluntario izatea, boluntariotza ekimenek elkartasunean
    oinarritu behar dutela, eta dirua irabazteko asmorik ez duten erakundeen bitartez
    egin behar dela.


    Era berean, boluntariotza zer ez den zehazten dute: ezin du izan norbere probetxurako
    zerbait lortzeko, ezin du ordainsaririk izan eta ezin dituzte ordezkatu ordaindutako
    zerbitzu profesionalak.


    Eraldaketa prozesuak


    Nafarroakoak, baina, beste oinarrizko printzipio bat ere aipatzen du: boluntarioek
    ardura izan behar dutela, «laguntza denboran zehar eutsia izan dadin, etorkizun
    egonkor eta jakin batekin». Hortik kanpo daude, beraz, boluntario batzuek urtean
    behin edo bitan egiten dituztenak, zaborra edo elikagaiak biltzen, esaterako.


    Legeek esaten dutenetik harago, boluntariotzaren definizioa osatu du Miren Gurrutxagak:
    «Boluntariotza eraldaketa prozesu batean parte hartzea da, jarraipena izateko
    asmoarekin. Suposatzen da boluntariotzaren helburua eraldaketa prozesuak abian
    jartzea dela». Gizaldeko arduraduna da Gurrutxaga. Gizaldek boluntariotza eta
    parte hartzea bultzatzen du Gipuzkoako herritarren artean. Informazioa eta orientazioa
    ematen die herritarrei; aholkularitza eta baliabideak, elkarteei.


    «Boluntariotza jarraitutasunez egiten denean, luzera begirako eragina du, eta
    hori da helburua. Prozesu baten barruan egiten da eta aldaketa prozesuak lortzen
    dira»


    ANDER LARREA Gizaldeko teknikaria


    Garrantzitsua da boluntariotzak jarraitutasuna izatea, denboran irautea. Zergatik?
    «Boluntariotza jarraitutasunez egiten denean, luzera begirako eragina du, eta
    hori da helburua. Prozesu baten barruan egiten da eta aldaketa prozesuak lortzen
    dira». Ander Larrearena da azalpena. Gizaldeko teknikaria da.


    Pertsonak gogoan


    Prozesu hitza aipatu dute Gurrutxagak eta Larreak; izan ere, boluntariotza ekintza
    jakin baten atzean helburu zabalagoak egon daitezke. Nagusilan erakundeak, adibidez,
    boluntarioen bidez konpainia egiten die pertsona edadetuei. «Bai, baina helburua
    bada, halaber, edadetu horien bakardade egoera zerk eragiten duen jakitea eta
    egoera horiek saihestea», gehitu du Gurrutxagak. Beste adibide bat: Caritasek
    otorduak eta aterpea eskaintzen dizkie etxegabeei, «baina pertsona horiekin prozesu
    bat egin nahi dute».


    %44


    Boluntarioak Nafarroan Nafarren %44,40 boluntariotzarekin zerikusia duen elkarteren
    bateko kide dira edo izan dira, boluntariotzari buruzko 2023ko inkestaren arabera.
    Ehunekoa ia parekoa da emakumeetan eta gizonetan. Boluntarioen %46k sei urte edo
    gehiago zeramatzaten boluntario lanetan.


    Garrantzitsua da boluntarioak boluntariotzari eustea, bereziki pertsonekin lan
    egiten bada. Enpatia aipatu du Larreak; alegia, boluntarioek edo boluntario izan
    nahi dutenek lagundu beharreko pertsonen larruan jarri beharko lukete: «Ariketa
    ona da zeure burua egoera horretan jartzea. Ikusten baduzu aurrena etortzen zaizula
    pertsona bat, gero beste bat, gero inor ez... Pentsa zer sentitu dezaketen egoera
    horretan».


    Jarraitutasunak boluntarioaren konpromisoa eskatzen du. Konpromisoa, boluntario
    lanari eusteko. Gero eta zailagoa da luzera begira lan egiteko asmoa duten boluntarioak
    lortzea. «Boluntarioak lortzea ez da zailagoa, baina boluntarioak elkarteetan
    geratzea bai», esplikatu du Gurrutxagak.


    Premia


    Hala diote Nafarroako datuek ere. Nafarroako Boluntariotzaren II. Ikerketaren
    arabera, elkarteen %45,6k boluntario gehiago behar dituzte etengabe eta %68,8k
    zailtasunak dituzte boluntarioen soslai berriak lortzeko.


    Nafarroan, Nafarroa Orotan Lagun da boluntariotzaren plataforma ofiziala, gobernuak
    bultzatua. Boluntariotza sustatzea eta egonkortzea da haren helburu nagusia. Gizartea
    boluntariotzaren garrantziaz jabetzea nahi du, eta boluntariotza elkarteen garapena
    eta hazkundea bultzatzen du. Nafarroako Gobernuak boluntariotza elkarteen eta
    boluntarioen esku jartzen duen «tresna bat» da.


    Ander Larrea Gizaldeko teknikaria eta Miren Gurrutxaga Gizaldeko arduraduna, Donostiako
    egoitzan. BERRIA


    Nasertic enpresa publikoak kudeatzen du Nafarroa Orotan Lagunen plataforma digitala,
    eta Naserticeko talde teknikoak erantzun ditu BERRIAren galderak, idatziz. Boluntarioen
    premia ikusita, «Nafarroako boluntariotzak egiturazko erronka bat du: pertsona
    konprometituak erakartzea eta fidelizatzea», ondorioztatu du Naserticek.


    Gazteak erakartzea lortzen dute. Nafarroa Orotan Lagunek zehaztu du aurten 260
    pertsonak eman dutela izena boluntario izateko; hamarretik sei (%59) 30 urtetik
    beherakoak dira. Gehienak, lautik hiru, emakumeak.


    Konpromiso laburragoak


    Boluntario izateko asmoz Gizaldera jotzen dutenek lehen baino iraupen laburragoko
    boluntariotzak egin nahi dituzte, noizbehinkakoak eta motzak. Gaur egun gazte
    batzuek astebeterako edo hamabost egunerako eskaintzen dute haien burua.


    Horretan eragina izan duen faktore bat aipatu du Naserticek: COVID-19aren pandemia.
    «Elkartasun olatu indartsua eragin zuen, baina nolabaiteko neke soziala ere utzi
    zuen», azaldu dute. «Pandemia osteko urteetan boluntariotzak eraldaketa prozesu
    bat izan du: boluntarioek gero eta interes handiagoa dute boluntariotza modu malguagoetan
    eta digitaletan, boluntariotza beste konpromiso batzuekin bateratzeko». Horrez
    gain, norberaren gertuko boluntariotzari buruzko interesa handitu dela ere nabaritu
    dute.


    «Boluntarioak lortzea ez da zailagoa, baina boluntarioak elkarteetan geratzea
    bai»


    MIREN GURRUTXAGA Gizaldeko arduraduna


    Boluntariotza laburragoak erronka dira elkarteentzat. «Azkenaldian elkarteetan
    gehien lantzen ari garen gaia da ea nola egokituko garen errealitate berri honetara»,
    Gurrutxagaren esanetan. Gizaldeko arduradunaren arabera, aukera bat izan daiteke
    epe labur horietan lan egiteko aukera eskaintzea, eta gero luzera begira lan egiteko
    konbentzitzea eta fidelizatzea.


    Hala ere, muga batzuk badaude. «Jendeak eskubidea du hamabost eguneko boluntariotza
    lan bat eskatzeko», uste du Gurrutxagak, «baina aintzat hartu behar dugu beste
    aldean pertsona batzuk daudela, eta horientzat ona ez baldin bada, agian boluntariotza
    laburrak egin nahi dituztenek beste zerbait egin behar dute».


    Bitartekaritza lana


    Nafarroa Orotan Lagun-ek ez du boluntarioen konpromisoaren iraupenari buruzko
    daturik. Nafarroako Boluntariotzaren II. Ikerketaren datuak aipatu ditu: hirugarren
    sektore sozialeko elkarteen erdiek (%52,6) boluntario kopuru egonkorra dute; %42,3tan
    «neurri batean» boluntarioak galtzen eta lortzen dituzte; eta %5,1ek boluntario
    asko galtzen eta lortzen dituzte.


    Boluntarioen iraunkortasunaz gain, badago beste arazo bat hirugarren sektore sozialeko
    elkarteetan: arduradunen errelebo falta.


    «Pandemia osteko urteetan boluntariotzak eraldaketa prozesu bat izan du: boluntarioek
    gero eta interes handiagoa dute boluntariotza modu malguagoetan eta digitaletan,
    boluntariotza beste konpromiso batzuekin bateratzeko»


    NASERTIC Nafarroa Orotan Lagunen plataforma digitalaren kudeatzailea


    Bai Gizaldek bai Nafarroa Orotan Lagunek bitartekaritza lana egiten dute, boluntarioen
    eta elkarteen artean. Boluntario izan nahi duten pertsona batzuek haiengana jotzen
    dute —beste batzuk zuzenean joaten dira elkarteetara—, laguntzeko daukaten gogoa
    bideratzeko asmoz; elkarteek, berriz, zehaztu egiten diete zer-nolako programak
    egiten ari diren eta zer-nolako boluntarioak behar dituzten.


    Gaur egun webgunean dituzten plataformen bidez egiten dute lan gehiena. Bertan,
    interesa duenak boluntariotza programa zehatzak ikus eta bilatu ditzake, bere
    interesen, kolektiboen, eskualdearen eta abarren arabera.


    «Galduta»


    Gizalderen Donostiako egoitzara informazio bila jotzen dutenen artean asko «galduta»
    daudela esan du Larreak: «Nolabait lagundu nahi dute, baina ez dakite zer den
    boluntariotza». Eskaintzaren berri ematen diete, eta saiatzen dira haren interesei
    egokitutako elkartea eta programa aurkitzen.


    «Aurrena galdetzen diegu zein den haien motibazioa, zergatik izan nahi duen boluntario,
    motibazioak askotarikoak izaten baitira, askotan oso pertsonalak», zehaztu du
    Gurrutxagak. «Gero hasten gara arloak, kolektiboak, lanak eta abarrak zehazten».
    Zehazte lan horretan, gerta daiteke zer kolektiborekin lan egin nahi duten baino
    lehenago, zer kolektiborekin lan egin nahi ez duten zehaztea.


    %44,5


    Jarduera zehatzak Herritarren %18,5 boluntarioak ziren 2023an Gipuzkoan, %16,5
    Araban eta %16,2 Bizkaian, Eusko Jaurlaritzak 2023an kaleratu zuen boluntariotzari
    buruzko inkestaren arabera. Hala ere, horietatik ia erdiek (%44,5) jarduera zehatzetan
    parte hartzen zuten, elkarteek laguntzaileak behar zituztenean. 2012tik nabarmen
    handitu da aukera hori: orduan %16,7 ziren.


    Boluntariotzak badu generoa, batez ere arlo sozialean: «Arlo soziala feminizatuta
    dago oraindik», nabarmendu du Gurrutxagak. Nafarroan ere bai, Naserticen esanetan:
    emakumeak gehiago dira boluntariotza sozialean, hezkuntzari lotutakoan eta komunitarioan,
    gertukoan. «Gizonek joera handiagoa dute kirolean, ingurumenean eta kulturan parte
    hartzeko».


    Gaur egungo boluntariotzaren premien artean, bakardadea aipatu du Larreak, bakarrik
    dauden pertsonei lagundu beharra: «Ez bakarrik edadetuei, askotan bakardadea edadetuekin
    lotzen baita, baina bakardade egoeran daude gazteak, aniztasun funtzionala dutenak,
    buruko gaixotasunen bat dutenak... bakardadean bizi den jende asko dago».'
pipeline_tag: sentence-similarity
library_name: sentence-transformers
metrics:
- cosine_accuracy
model-index:
- name: SentenceTransformer based on intfloat/multilingual-e5-large
  results:
  - task:
      type: triplet
      name: Triplet
    dataset:
      name: berria v2 ft
      type: berria-v2-ft
    metrics:
    - type: cosine_accuracy
      value: 0.8115183115005493
      name: Cosine Accuracy
---

# SentenceTransformer based on intfloat/multilingual-e5-large

This is a [sentence-transformers](https://www.SBERT.net) model finetuned from [intfloat/multilingual-e5-large](https://huggingface.co/intfloat/multilingual-e5-large). It maps sentences & paragraphs to a 1024-dimensional dense vector space and can be used for semantic textual similarity, semantic search, paraphrase mining, text classification, clustering, and more.

## Model Details

### Model Description
- **Model Type:** Sentence Transformer
- **Base model:** [intfloat/multilingual-e5-large](https://huggingface.co/intfloat/multilingual-e5-large) <!-- at revision 3d7cfbdacd47fdda877c5cd8a79fbcc4f2a574f3 -->
- **Maximum Sequence Length:** 512 tokens
- **Output Dimensionality:** 1024 dimensions
- **Similarity Function:** Cosine Similarity
<!-- - **Training Dataset:** Unknown -->
<!-- - **Language:** Unknown -->
<!-- - **License:** Unknown -->

### Model Sources

- **Documentation:** [Sentence Transformers Documentation](https://sbert.net)
- **Repository:** [Sentence Transformers on GitHub](https://github.com/huggingface/sentence-transformers)
- **Hugging Face:** [Sentence Transformers on Hugging Face](https://huggingface.co/models?library=sentence-transformers)

### Full Model Architecture

```
SentenceTransformer(
  (0): Transformer({'max_seq_length': 512, 'do_lower_case': False, 'architecture': 'XLMRobertaModel'})
  (1): Pooling({'word_embedding_dimension': 1024, 'pooling_mode_cls_token': False, 'pooling_mode_mean_tokens': True, 'pooling_mode_max_tokens': False, 'pooling_mode_mean_sqrt_len_tokens': False, 'pooling_mode_weightedmean_tokens': False, 'pooling_mode_lasttoken': False, 'include_prompt': True})
  (2): Normalize()
)
```

## Usage

### Direct Usage (Sentence Transformers)

First install the Sentence Transformers library:

```bash
pip install -U sentence-transformers
```

Then you can load this model and run inference.
```python
from sentence_transformers import SentenceTransformer

# Download from the 🤗 Hub
model = SentenceTransformer("cuadron11/berria-v2-ft")
# Run inference
sentences = [
    'Zer argudio erabili dute Israelek eta Ameriketako Estatu Batuek Europako hiru herrialdeek Palestinako Estatua aitortzeko hartutako erabakia kritikatzeko?',
    'Maiatzaren 28an Palestinako Estatua errekonozituko dute Espainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak\n\nEgilea: Jone / Data: 2024-05-22\n\nEspainiak, Norvegiak eta Irlandako Errepublikak, urratsa egin, eta maiatzaren 28an Palestinako Estatua aitortuko dutela iragarri dute, «gatazkari irtenbidea» emateko asmoz. Espainiako Diputatuen Kongresuan egindako agerraldian eman du horren berri Pedro Sanchez gobernuko presidenteak, eta azpimarratu du «bakeagatik, koherentziagatik eta justiziagatik» hartu dutela erabakia. Bi aldeek negoziatzea «ezinbestekoa» dela esan du; baina «baldintza berdinetan». Irlandak eta Norvegiak ere gauza bera jakinarazi dute. Jonas Gahr Store Norvegiako lehen ministroaren arabera, Israelek eta Palestinak nork bere estatua izatea da gatazkarako «irtenbide bakarra», eta azpimarratu du bakoitzak bere estatuan «bakean bizitzeko eskubidea» dutela. Simon Harris Irlandako Errepublikako lehen ministroaren esanetan, «bake iraunkorra» lortzeko helburuarekin egingo dute aitortza. «Irlandarentzat eta Palestinarentzat egun historikoa da gaurkoa».\n\nDiputatuen Kongresuan txalo zaparradarekin hartu dute erabakia. «Hitzetatik ekintzetara pasatzeko abagunea da. Nahiz eta hormak sortu, herriak bonbardatu eta legez kanpoko kokalekuak eraiki, Palestinako lurrak eta identitateak existituko dira aurrerantzean ere». Sanchezek azpimarratu duenez, erabakia ez da Israelen aurkakoa, ezta Hamasen aldekoa ere, «bi estatuen arteko irtenbidearen aldekoa» baizik.\n\nAntzera mintzatu da Irlandako Errepublikako lehen ministroa ere. Harrisen ustez, hartutako azken erabaki horren eraginez, Israelek ez du «ezer galtzen», eta baztertu egin du Tel Avivek dioena, errekonozimenduak «terrorismoa sustatzea» eragingo duela, alegia. Halaber, Irlandako Errepublikako Gobernuak adierazi du Palestina estatu gisa onartzeak «moderazioa» indartuko duela Israel erabiltzen ari den «gerra eta zapalkuntza» estrategiaren aldean.\n\nNazioartearen menia eskariei dagokienez, Sanchezek salatu du Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahu horiei «entzungor» egiten ari dela, eta eskolak, ospitaleak eta etxebizitzak bonbardatzen diharduela oraindik. Hots, «Gaza suntsitzen». Gogoratu du aste honetan Netanyahu atxilotzeko agindua emateko eskatu duela Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskalburuak: «Garbi dut Netanyahuk ez duela Palestinarako bake proiekturik». Hamasen aurka borroka egitea «beharrezkoa eta zilegi» dela esan du, baina Israel egiten ari den «suntsiketa» kritikatu du. «Israel egiten ari den erasoaldiak gorrotoa betikotzea besterik ez du eragingo, eta hori ezin da onartu».\n\nHiru herrialde europarren erabakiak askotariko erreakzioak izan ditu. Espero bezala, Israel haserre agertu da, eta Palestina bakarrik ez, «Hamas ere» aitortzea leporatu die Norvegiari, Espainiari eta Irlandako Errepublikari. Bide beretik jo dute AEB Ameriketako Estatu Batuek, hots; Etxe Zuriak uste du Palestinaren aitortza «negoziazio batzuen ondorio» izan beharko litzatekeela, eta ez «alde bateko» erabaki bat. Ekialde Hurbileko beste zenbait herrialdek, ordea, emandako pausoa txalotu dute, hala nola Saudi Arabiak, Qatarrek eta Jordaniak.\n\nAitortza sinbolikoa\n\nInplikazio praktikoak eta juridikoak baino, aitortzak gehiago ditu konnotazio sinbolikoak. Aitortza juridikoki praktikoa izateko, ezinbestekoa litzateke Palestinaren mugak zehaztuta izatea, eta aitortutako gobernu bat agintean izatea; gaur egun, PAN Palestinako Aginte Nazionalak agintzen du Zisjordanian, eta Hamasek Gazan, nahiz eta nazioarteak ez duen azken horren agintaritza aitortzen. Halere, urrats garrantzitsua da.\n\nMahmud Abbas PANeko presidenteak erabakia txalotu du, eta, haren ustez, lagunduko du herri palestinarraren autodeterminazio eskubidea finkatzeko eta bi estatuen irtenbiderako neurriak hartzeko. «Munduko herrialde guztiei, batez ere europarrei, eskatzen diegu Palestinako Estatua onar dezatela, nazioartean onartutako bi estaturen irtenbidearekin bat etorriz».\n\nPAE Palestina Askatzeko Erakundearen idazkari nagusi Hussein Al-Xeikhk esan du «abagune historikoa» dela hamarkada luzeetako palestinarren «borroka nazionalaren, sufrimenduaren, minaren, okupazioaren, arrazakeriaren, hilketaren, zapalkuntzaren, abusuaren eta suntsipenaren» ostean: «Hau da eskualdeko egonkortasuna, segurtasuna eta bakea lortzeko bidea». Arabiar Ligak ere «esker onez» hartu du iragarpena, eta Ahmed Abulgeit erakundeko idazkari nagusiak esan du hiru herrialdeak gatazkaren historiaren «alde egokian» jarri direla. Nazioarteko komunitateko gainerako herrialdeei eredu hori jarraitzeko eskatu die, «printzipio eta ausardia» urrats bat delakoan.\n\nHamasek ere hartu du hitza, eta komunikatu baten bidez, «urrats garrantzitsua» dela adierazi du. Era berean, gainerako herrialdeei dei egin die «eskubide nazional legitimoak aitortzeko, Palestinako herriak askapenaren eta independentziaren alde duen kausa babesteko eta okupazio sionista amaitzeko».\n\nEuropako gainerako herrialdeekin ere harremanetan izan direla azaldu dute Norvegiak, Irlandako Errepublikak eta Espainiak, eta asteon horietako batzuek ere Palestinako Estatua aitortuko dute. Hori espero du Sanchezek: «Espero dugu Mendebaldeko herrialdeek ere bide hori hartzea. Segituko dugu nazioarteko komunitatea presionatzen eta Palestina babesten».\n\nHain zuzen, herrialde batzuk hasi dira haien asmoak iragartzen. Esloveniako Gobernuak adierazi du laster egingo duela bat Palestinaren errekonozimenduarekin. Frantziak, berriz, esan du «abagune egokian» egin behar dela aitortza, «erabakigarria» izan dadin. Stephane Sejourne Atzerri ministroaren hitzetan, Palestinaren aitortza ez da «tabua» Frantziarentzat. Maltak ere «momentu egokia iristen denean» errekonozituko du.\n\nOraingoz, Nazio Batuen Erakundeko 140 herrialde inguruk errekonozitzen dute Palestinako Estatua, eta Europan, zehazki, zortzik: Bulgariak, Poloniak, Txekiar Errepublikak, Errumaniak, Eslovakiak, Hungariak, Ziprek eta Suediak. Datorren astean batuko zaizkie Espainia, Irlandako Errepublika eta Norvegia.\n\nSuediak 2014an egindako aitortzak eztabaida piztu zuen EBko estatu kideen artean, eta hainbat ganbera legegilek ebazpenak onartu zituzten, Palestina estatu gisa onartzeko eskatzeko asmoz beren gobernuei. Halaber, 2014ko abenduaren 17an Europako Parlamentuak bat egin zuen Palestinaren errekonozimendu aldarrikapenarekin, gehiengoa zuten talde politikoen ebazpen bateratu bat babestuta: aldeko 498 boto, kontrako 111 boto eta 88 abstentzio lortu zituen.\n\nEH Bilduk adierazpen politikotik harago egitera deitu du\n\nVSona handikoa izan da hiru herrialdeek hartutako erabakia, eta Euskal Herriko zenbait alderdi politiko ere mintzatu dira horren inguruan. Kasurako, EH Bilduk Espainiako Diputatuen Kongresuan duen eledun Mertxe Aizpuruak gobernuak hartutako erabakia babestu du, baina adierazi du adierazpen politikoa baino «zerbait gehiago» behar dela. «Albiste ona da. Palestinako herria hamarkadetan ari da hori eskatzen, eta estatu honek oraindik ez zion kasurik egin. Gustatuko litzaiguke errekonozimendu hau askoz lehenago iritsi izana, horretarako sarraski bat gertatu behar izan gabe». Neurriak hartzeko exijitu du; horien artean, Israelekin harreman ekonomiko eta politikoak etetea.\n\nAitor Esteban EAJko eledunaren ustez, berriz, nahiz eta aitortza sinbolikoa izan, balioko du Israel ohartarazteko: «Israeli laster iritsiko zaio ispiluan begiratzeko ordua, eta ez zaio gustatuko ikusiko duena».',
    'Belateko tunelak itxiko dituzte abuztuaren 19tik urriaren 31ra\n\nEgilea: Haize Oiartzabal Aizpuru / Data: 2024-08-13\n\nNafarroako Gobernuak Belateko eta Almandozko tunelak itxiko ditu abuztuaren 19tik urriaren 31ra, N-121-A errepidean tunela bikoizteko lanak direla eta. Bi hilabete eta erdi horietan, trafikoa NA-1210 errepidetik desbideratuko dute. Alternatiba gisa, ibilgailu astunei gomendatu diete A-15 eta AP-15 errepideetatik joateko. Mozketak Baztango eta Ultzamaldeko bizilagunei eraginen die, batik bat.\n\nBelateko tunela bikoizten ari dira, Europako araudiak eskatzen duen moduan. Aditzera eman dutenez, tunelaren hegoaldeko ahoan lanak aitzin doazelako itxiko dituzte bi igarobideak. Zehazki, hegoaldeko isurialdean eta ahoan egin beharreko lur erauzketen harira hartu dute erabakia. Lanek 45 hilabete iraunen dutela aurreikusten da; hau da, 2028ko amaierara arte iraungo dute.\n\nErrepidea moztuta, Belateko portua igo beharko dute ibilgailuek. Horrek erran nahi du bidaia hamar minutu luzatzea eta lau bat kilometro gehiago egitea. Hemeretzi kilometro ditu mendateak, eta arras aldapatsua da. Gainera, errepidea estuagoa da, eta bihurgune itxiak ditu.\n\nEzpondaren indusketa egin aitzineko bibrazioen azterketen emaitzak ezagutu eta aztertu ondoren hartu dute zirkulazioa eteteko neurria. Lurra oso zatituta dagoela ondorioztatu dute, lanen zuzendaritzak eta lanean ari diren enpresek idatzitako txosten tekniko batean; beraz, lur erauzketa lanek iraun bitartean errepideko zirkulazioa eten behar dela adierazi dute, gidarien eta langileen segurtasuna bermatzeko. Izan ere, indusketak N-121-A errepidearen ondoko mendi hegalean egiten ari dira.\n\nOscar Txibite Lurralde Kohesiorako kontseilariak gaur goizean jakinarazi dizkie itxieraren behin betiko datak eta lanaren xehetasunak Baztan-Bidasoa eskualdeko alkateei, Baztango Udalean egindako bileran: «Helburua segurtasuna zaintzea, lanak arintzea eta Belateko tunela bikoizteko obrek eragindako eragozpenak gutxitzea da, hogei urteko aldarrikapenen ondoren, martxan baitaude».\n\nTunela aldi baterako itxita, luiziak gertatzeko arriskua txikitu nahi dute, gobernuaren esanetan; gainera, «garraioaren plangintza» hobetuko dela eta lanen denbora murriztuko dela esan dute. Oscar Txibitek zehaztu du lanak egiteko epea «hiruzpalau hilabete inguru» laburtuko dela, itxierarekin.\n\nBelateko tunelak bikoizteak azken urteotako Nafarroako lan publikoen proiektu «garrantzitsu eta handizaleenetako» bat martxan paratzea dakarrela adierazi du Txibitek. «Eskaera historiko bati erantzuten dio, eta agerian uzten du Nafarroako Gobernuak bide segurtasunarekin duen konpromisoa, foru erkidegoa Europarekin lotzen duen errepideetako batean».\n\nNafarroako Gobernuak tunela bikoizteko lanak adjudikatu zizkien Acciona Construccion SA, Excavaciones Fermin Oses SM eta Servinabar 2000 SM enpresei, 62,9 milioi eurotan, BEZ balio erantsiaren zerga aparte.\n\nTunel berriaren neurriak\n\nBelateko tunel berria hegoalderako noranzkoan —Iruñerakoan— erabiliko da. Noranzko bakarreko bidea bihurtuta, tunel bakoitzetik igaroko den ibilgailu kopurua murriztu egingo dela azaldu du kontseilariak.\n\n2,9 kilometro luze izanen da, egungo galeriak duenaren antzekoa. Horrez gain, larrialdietarako bortz galeria eraikiko dituzte, 500 metrotik behin egungo tunelarekin lotzeko. Horrela, «erantzuteko gaitasun handiagoa eta esku hartze arinagoa» bermatuko dela erran du Txibitek.\n\nBertzalde, tunel berriko bi erreietako bakoitza 3,5 metro zabal izanen da. Bazterbidea hiru metrokoa izanen da eskuineko aldean, eta metro batekoa ezkerreko aldean. Galtzadaren alde bietan 0,75 metroko bi espaloi eginen dituzte. Gainera, hamazazpi haizagailuko aireztapen sistema bat edukiko du, 30 megawatt-etik gorako sute posibleei aurre egiteko asmoz ingurumen mailari eutsi eta kea ateratzeko.\n\nTunelaren kanpoaldeari dagokionez, lau semaforo, ixteko bi hesi eta mezularitza panel bat paratuko dituzte. Barrualdea, berriz, erreiari kalte egiteko hamasei panelekin, abiadura mugatzeko bertze hamaseirekin, hamasei semafororekin, bi mezularitza panelekin eta seinaleztapen fotoluminiszente batekin hornituko du',
]
embeddings = model.encode(sentences)
print(embeddings.shape)
# [3, 1024]

# Get the similarity scores for the embeddings
similarities = model.similarity(embeddings, embeddings)
print(similarities)
# tensor([[1.0000, 0.7427, 0.0414],
#         [0.7427, 1.0000, 0.0826],
#         [0.0414, 0.0826, 1.0000]])
```

<!--
### Direct Usage (Transformers)

<details><summary>Click to see the direct usage in Transformers</summary>

</details>
-->

<!--
### Downstream Usage (Sentence Transformers)

You can finetune this model on your own dataset.

<details><summary>Click to expand</summary>

</details>
-->

<!--
### Out-of-Scope Use

*List how the model may foreseeably be misused and address what users ought not to do with the model.*
-->

## Evaluation

### Metrics

#### Triplet

* Dataset: `berria-v2-ft`
* Evaluated with [<code>TripletEvaluator</code>](https://sbert.net/docs/package_reference/sentence_transformer/evaluation.html#sentence_transformers.evaluation.TripletEvaluator)

| Metric              | Value      |
|:--------------------|:-----------|
| **cosine_accuracy** | **0.8115** |

<!--
## Bias, Risks and Limitations

*What are the known or foreseeable issues stemming from this model? You could also flag here known failure cases or weaknesses of the model.*
-->

<!--
### Recommendations

*What are recommendations with respect to the foreseeable issues? For example, filtering explicit content.*
-->

## Training Details

### Training Dataset

#### Unnamed Dataset

* Size: 49,823 training samples
* Columns: <code>anchor</code> and <code>positive</code>
* Approximate statistics based on the first 1000 samples:
  |         | anchor                                                                             | positive                                                                             |
  |:--------|:-----------------------------------------------------------------------------------|:-------------------------------------------------------------------------------------|
  | type    | string                                                                             | string                                                                               |
  | details | <ul><li>min: 14 tokens</li><li>mean: 34.74 tokens</li><li>max: 84 tokens</li></ul> | <ul><li>min: 512 tokens</li><li>mean: 512.0 tokens</li><li>max: 512 tokens</li></ul> |
* Samples:
  | anchor                                                                                                                                                                                                 | positive                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         |
  |:-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
  | <code>Zenbateko aldea dago EITBko ETB2 eta ETB1 telebista kateen arteko gastuetan 2025ean, funtzionamendu eta pertsonal gastuak kontuan hartuta?</code>                                                | <code>EITBk 218,6 milioi euroko aurrekontua izango du 2025ean, aurten baino 6,7 milioi handiagoa<br><br>Data: 2024-10-30<br><br>EITB taldeak 211.890.673 euroko aurrekontua izan du aurten. Datorren urterako, berriz, 6,7 milioi euroko hazkundea izango duela espero da —218,6 milioi euro—. Hala jasotzen du, behintzat, aurrekontuak; EITBko administrazio kontseiluko kideek aste honetan onartu dute datorren urterako aurrekontu hori. Bestetik, administrazio kontseiluko ordezkariak ere aldatu edo berritu egingo dituzte laster, baina oraindik ez dago datarik horretarako, eta Eusko Legebiltzarraren bi hereneko gehiengoa behar da ordezkariak izendatuak izateko. Talde politiko nagusien arteko negoziazioak izango dira tartean.<br><br>Aurrekontuan hainbat datu ageri dira. Deigarriak dira horietako batzuk. Datorren urteko aurrekontuko zirriborroaren arabera, pertsonal gastuak 90,5 milioi eurokoak lirateke, eta funtzionamendu gastuak, ia 110 milioikoak. Ikus-entzunezko obretan inbertsioek, ordea, beherantz egingo dute 2024tik...</code>       |
  | <code>Zein desberdintasun egon zen Catherine Grisen —Marine Le Penen kabineteburu ohiaren— Europako Parlamentuan eta alderdiaren egoitzan egindako lan-ordutegien artean, akusazioaren arabera?</code> | <code>Hasi da Europako Parlamentuko funtsak desbideratzeagatik Le Peni egingo dioten epaiketa<br><br>Data: 2024-09-30<br><br>RN Batasun Nazionala Frantziako eskuin muturreko alderdiko buruzagi Marine Le Penen aurkako epaiketa hasi da gaur, Parisen. Hari, alderdiko beste 25 kideri eta RN alderdiari berari ere —Fronte Nazionala zen 2018ra arte—, 2004tik 2016ra Europako Parlamentuko funtsak desbideratu izana leporatzen diote. Akusazioaren arabera, alderdiko langileak ordaintzeko erabili zuten parlamentuak eurodiputatuei laguntzaileak kontratatzeko dirua, eta, horrela, RNk milioika euro aurreztu zituen; Europako Parlamentuaren arabera, 6,8 milioi euro.<br><br>Le Peni leporatu diotenez, haren kabineteburu Catherine Griseti soldata ordaintzeko erabili zuen, esaterako, Europako Parlamentuak emandako diru hori. Akusazioak dioenez, Grisetek 2014ko urritik 2015eko abuztura hamabi ordu inguru igaro zituen Europako Parlamentuan; alderdiaren egoitzan, berriz, hilean 15-22 egun inguru egiten zuen lan.<br><br>Egotzitakoa baieztat...</code> |
  | <code>Zergatik eskatu du barkamena Pello Reparazek Zetak taldearen kontzertuen sarreren online salmentagatik?</code>                                                                                   | <code>Zetak taldeak bitan beteko du Illunbe irailean, eta hirugarren saioko sarrerak baino ez daude jada<br><br>Data: 2025-01-07<br><br>«Nafarroa Arenako Mitoaroa amaituta zer, Pello?». Larunbateko Iruñeko kontzertuko azken akordea eman eta berehala aurkeztu zuten hurrengo erronka Zetak taldeko kideek. Iruñeko bi emanaldietan leporaino bete zuen aretoa Pello Reparazek gidatutako taldeak, eta, larunbatean, bideo bidez eta Aaztiyen diskoaren mundu sinbolikoa osatzen duten izakietako baten ahotsean iragarri zuten irailaren 6an Donostiako Illunben ikuskizuna eskaintzeko asmoa. Baina hori ere labur geratu zaio. Ordu gutxian saldu dituzte lehen emanaldi horretako sarrera guztiak. Bigarren data bat ere iragarri dute orduan: irailaren 5ean, eta baita, gero, hirugarren bat ere: irailaren 7koa. Saio horietarako sarreren salmenta ere ziztuan joan da, eta 14:30etik aurrera, jada, azken emanaldi horretarako ticketak baino ez daude eskuragarri.<br><br>Sarrerak Mitosarrerak.eus webgunean eskuratu daitezke.<br><br>«Ezin sinetsita ...</code> |
* Loss: [<code>MultipleNegativesRankingLoss</code>](https://sbert.net/docs/package_reference/sentence_transformer/losses.html#multiplenegativesrankingloss) with these parameters:
  ```json
  {
      "scale": 20.0,
      "similarity_fct": "cos_sim",
      "gather_across_devices": false,
      "directions": [
          "query_to_doc"
      ],
      "partition_mode": "joint",
      "hardness_mode": null,
      "hardness_strength": 0.0
  }
  ```

### Evaluation Dataset

#### Unnamed Dataset

* Size: 2,865 evaluation samples
* Columns: <code>anchor</code>, <code>positive</code>, and <code>negative</code>
* Approximate statistics based on the first 1000 samples:
  |         | anchor                                                                             | positive                                                                             | negative                                                                            |
  |:--------|:-----------------------------------------------------------------------------------|:-------------------------------------------------------------------------------------|:------------------------------------------------------------------------------------|
  | type    | string                                                                             | string                                                                               | string                                                                              |
  | details | <ul><li>min: 19 tokens</li><li>mean: 30.79 tokens</li><li>max: 44 tokens</li></ul> | <ul><li>min: 512 tokens</li><li>mean: 512.0 tokens</li><li>max: 512 tokens</li></ul> | <ul><li>min: 5 tokens</li><li>mean: 229.17 tokens</li><li>max: 512 tokens</li></ul> |
* Samples:
  | anchor                                                                                                     | positive                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   | negative                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               |
  |:-----------------------------------------------------------------------------------------------------------|:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------|
  | <code>Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?</code> | <code>Sobran al daukagu Martxoaren 8a?<br><br>Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07<br><br>Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.<br><br>Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...</code> | <code>«Inoiz ez dut piezarik egin bere ederragatik; beti ikertu dut jatorria»<br><br>Bonetak milaka pieza egin ditu, bereziki kutxak eta argizaiolak. Kultura ezagutzera ematea izan da haren nahia: «Ez dut oroigarririk egin nahi izan, gure tradizioak, gure kultura eta gure folklorea azaldu baizik».<br><br>Data: 2025-06-22<br><br>Rua kaleko 19. zenbakian daukan tailerra museo txiki bat da, leku enblematikoa, interes kulturaleko tokia. Karmelo Boneta Lopetegik (Lizarra, Nafarroa, 1946) denentzat dauka atea irekia; bertakoentzat, turistentzat, erromesentzat... «Europako kale luzeena da hau; Orreagatik Santiagoraino doa», dio, irribarrez, atarian batzuek eta besteek agurtzen duten bitartean. Aspaldi hartu zuen erretiroa, baina artisaua da orain ere, eta egunero egoten da tailer kuttunean, kutxen eta argizaiolen jatorria azaltzen. Bizi osoa eman du zurari lotuta. Galtzada luze horretako hainbat etxetako teilatu hegalak seinalatu eta harrotasunez esan du berak eginak direla.<br><br>Nola oroitzen duzu haurtzaroa?<br><br>Kalean. ...</code> |
  | <code>Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?</code> | <code>Sobran al daukagu Martxoaren 8a?<br><br>Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07<br><br>Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.<br><br>Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...</code> | <code>Ongi etorriak eta ongi joanak izan zaitezte<br><br>Egilea: Begoña del Teso / Data: 2024-05-29<br><br>Diosal beroa egin die Cannes aurtengoak zinema sortzaile berriei, eta agur krudel gozoa eternitateko maisu hainbati. Pasa den larunbatera arte Kosta Urdinaren parean sekula gertatu ez dena suertatu da une eta gune askotan; txapelketan inoiz parte hartu gabekoek jaso dituzte denek desiraturiko sariak, eta behin baino gehiagotan txalo zaparradaz hartu izan direnei egin zaie despedida, esker onez. Despedida nahiko latza, baina amodioz betea.<br><br>Cannes aurtengoan argi eta garbi geratu da Zinema (maiuskulaz) baino droga mendetasun-sortzaile handiagorik, garratzagorik, fuerteagorik ez dela existitzen. Zinema da edaberik deliziosena, eta bere gozotasuna, beste guztiena baino perilos eta dangerosagoa.<br><br>Mende dituen horiek beren ondasun guztiak saldu dituzte urtetan, laztanduriko proiektuak aurrera atera ahal izateko.<br><br>Har dezagun, kasurako, Coppolaren Megalopolis, mugarik ezagutzen/onartzen ez duen zeluloide...</code> |
  | <code>Zeintzuk dira estrategia feminista independentistak iaz nabarmendutako hiru erronka nagusiak?</code> | <code>Sobran al daukagu Martxoaren 8a?<br><br>Egilea: Aiora Epelde Agirre eta Kizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga / Data: 2024-03-07<br><br>Ohartzerako, berriz ere, Martxoaren 8a. Harrapatu gaitu enegarrenez egun seinalatuak. Eta, agenda ikusita, ez al dugu sobran aurten Emakume Langileon Nazioarteko Eguna? Halako egunetan urtearen balantzea egiten dugu maiz: zer utzi dugun bidean, zer jaso, zer erein... Eta, urtebete honetan, Euskal Herrian aldaketarako gogoa ernatu da, patxadaz han eta hemen ereiten eta lantzen ari ginena —eta ari garena—. Horren isla izan dira, besteak beste, bizitza, herri, eta mundu duin eta justuagoen aldeko askotariko borroka eta aldarriak, eta horrek eragindako aldaketarako herri gogoa. Baina, zer eman dio grina horrek borroka feministari? Eta zer eman dio borroka feministak grina horri? Elkarrekin gurutzatzen diren galderak dira, eta, nola ez, erantzunak.<br><br>Iaz, Euskal Herriaren aldaketarako aukerez hitz egiten genuen, eta hura sustatu beharraz. Norabide horretan, ezinbesteko...</code> | <code>Egindakoa gizarteratzeko ordua<br><br>2022ko abenduan plazaratu zuten Talaia Feminista, eta Euskal Herriko hainbat emakume feminista, subiranista eta independentistak osatzen dute.</code>                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      |
* Loss: [<code>MultipleNegativesRankingLoss</code>](https://sbert.net/docs/package_reference/sentence_transformer/losses.html#multiplenegativesrankingloss) with these parameters:
  ```json
  {
      "scale": 20.0,
      "similarity_fct": "cos_sim",
      "gather_across_devices": false,
      "directions": [
          "query_to_doc"
      ],
      "partition_mode": "joint",
      "hardness_mode": null,
      "hardness_strength": 0.0
  }
  ```

### Training Hyperparameters
#### Non-Default Hyperparameters

- `per_device_train_batch_size`: 64
- `learning_rate`: 2e-05
- `warmup_steps`: 0.1
- `eval_strategy`: epoch
- `per_device_eval_batch_size`: 64
- `batch_sampler`: no_duplicates

#### All Hyperparameters
<details><summary>Click to expand</summary>

- `per_device_train_batch_size`: 64
- `num_train_epochs`: 3
- `max_steps`: -1
- `learning_rate`: 2e-05
- `lr_scheduler_type`: linear
- `lr_scheduler_kwargs`: None
- `warmup_steps`: 0.1
- `optim`: adamw_torch_fused
- `optim_args`: None
- `weight_decay`: 0.0
- `adam_beta1`: 0.9
- `adam_beta2`: 0.999
- `adam_epsilon`: 1e-08
- `optim_target_modules`: None
- `gradient_accumulation_steps`: 1
- `average_tokens_across_devices`: True
- `max_grad_norm`: 1.0
- `label_smoothing_factor`: 0.0
- `bf16`: False
- `fp16`: False
- `bf16_full_eval`: False
- `fp16_full_eval`: False
- `tf32`: None
- `gradient_checkpointing`: False
- `gradient_checkpointing_kwargs`: None
- `torch_compile`: False
- `torch_compile_backend`: None
- `torch_compile_mode`: None
- `use_liger_kernel`: False
- `liger_kernel_config`: None
- `use_cache`: False
- `neftune_noise_alpha`: None
- `torch_empty_cache_steps`: None
- `auto_find_batch_size`: False
- `log_on_each_node`: True
- `logging_nan_inf_filter`: True
- `include_num_input_tokens_seen`: no
- `log_level`: passive
- `log_level_replica`: warning
- `disable_tqdm`: False
- `project`: huggingface
- `trackio_space_id`: trackio
- `eval_strategy`: epoch
- `per_device_eval_batch_size`: 64
- `prediction_loss_only`: True
- `eval_on_start`: False
- `eval_do_concat_batches`: True
- `eval_use_gather_object`: False
- `eval_accumulation_steps`: None
- `include_for_metrics`: []
- `batch_eval_metrics`: False
- `save_only_model`: False
- `save_on_each_node`: False
- `enable_jit_checkpoint`: False
- `push_to_hub`: False
- `hub_private_repo`: None
- `hub_model_id`: None
- `hub_strategy`: every_save
- `hub_always_push`: False
- `hub_revision`: None
- `load_best_model_at_end`: False
- `ignore_data_skip`: False
- `restore_callback_states_from_checkpoint`: False
- `full_determinism`: False
- `seed`: 42
- `data_seed`: None
- `use_cpu`: False
- `accelerator_config`: {'split_batches': False, 'dispatch_batches': None, 'even_batches': True, 'use_seedable_sampler': True, 'non_blocking': False, 'gradient_accumulation_kwargs': None}
- `parallelism_config`: None
- `dataloader_drop_last`: False
- `dataloader_num_workers`: 0
- `dataloader_pin_memory`: True
- `dataloader_persistent_workers`: False
- `dataloader_prefetch_factor`: None
- `remove_unused_columns`: True
- `label_names`: None
- `train_sampling_strategy`: random
- `length_column_name`: length
- `ddp_find_unused_parameters`: None
- `ddp_bucket_cap_mb`: None
- `ddp_broadcast_buffers`: False
- `ddp_backend`: None
- `ddp_timeout`: 1800
- `fsdp`: []
- `fsdp_config`: {'min_num_params': 0, 'xla': False, 'xla_fsdp_v2': False, 'xla_fsdp_grad_ckpt': False}
- `deepspeed`: None
- `debug`: []
- `skip_memory_metrics`: True
- `do_predict`: False
- `resume_from_checkpoint`: None
- `warmup_ratio`: None
- `local_rank`: -1
- `prompts`: None
- `batch_sampler`: no_duplicates
- `multi_dataset_batch_sampler`: proportional
- `router_mapping`: {}
- `learning_rate_mapping`: {}

</details>

### Training Logs
| Epoch  | Step | Training Loss | Validation Loss | berria-v2-ft_cosine_accuracy |
|:------:|:----:|:-------------:|:---------------:|:----------------------------:|
| 0.6418 | 500  | 0.4059        | -               | -                            |
| 1.0    | 779  | -             | 0.9235          | 0.8000                       |
| 1.2837 | 1000 | 0.1434        | -               | -                            |
| 1.9255 | 1500 | 0.1001        | -               | -                            |
| 2.0    | 1558 | -             | 0.8740          | 0.8059                       |
| 2.5674 | 2000 | 0.0633        | -               | -                            |
| 3.0    | 2337 | -             | 0.8714          | 0.8115                       |


### Framework Versions
- Python: 3.11.8
- Sentence Transformers: 5.3.0
- Transformers: 5.2.0
- PyTorch: 2.11.0+cu130
- Accelerate: 1.13.0
- Datasets: 4.8.4
- Tokenizers: 0.22.2

## Citation

### BibTeX

#### Sentence Transformers
```bibtex
@inproceedings{reimers-2019-sentence-bert,
    title = "Sentence-BERT: Sentence Embeddings using Siamese BERT-Networks",
    author = "Reimers, Nils and Gurevych, Iryna",
    booktitle = "Proceedings of the 2019 Conference on Empirical Methods in Natural Language Processing",
    month = "11",
    year = "2019",
    publisher = "Association for Computational Linguistics",
    url = "https://arxiv.org/abs/1908.10084",
}
```

#### MultipleNegativesRankingLoss
```bibtex
@misc{oord2019representationlearningcontrastivepredictive,
      title={Representation Learning with Contrastive Predictive Coding},
      author={Aaron van den Oord and Yazhe Li and Oriol Vinyals},
      year={2019},
      eprint={1807.03748},
      archivePrefix={arXiv},
      primaryClass={cs.LG},
      url={https://arxiv.org/abs/1807.03748},
}
```

<!--
## Glossary

*Clearly define terms in order to be accessible across audiences.*
-->

<!--
## Model Card Authors

*Lists the people who create the model card, providing recognition and accountability for the detailed work that goes into its construction.*
-->

<!--
## Model Card Contact

*Provides a way for people who have updates to the Model Card, suggestions, or questions, to contact the Model Card authors.*
-->