Aarsh-Wankar commited on
Commit
81d4f36
·
verified ·
1 Parent(s): aef541d

Upload folder using huggingface_hub

Browse files
This view is limited to 50 files because it contains too many changes.   See raw diff
Files changed (50) hide show
  1. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10023.txt +3 -0
  2. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10048.txt +2 -0
  3. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10063.txt +1 -0
  4. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10085.txt +2 -0
  5. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10087.txt +2 -0
  6. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10110.txt +1 -0
  7. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10122.txt +3 -0
  8. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10141.txt +1 -0
  9. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10145.txt +6 -0
  10. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1015.txt +2 -0
  11. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10162.txt +3 -0
  12. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1017.txt +1 -0
  13. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10194.txt +2 -0
  14. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10203.txt +1 -0
  15. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10210.txt +2 -0
  16. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10224.txt +1 -0
  17. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10225.txt +2 -0
  18. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10227.txt +2 -0
  19. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1023.txt +2 -0
  20. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10237.txt +77 -0
  21. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1026.txt +2 -0
  22. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10280.txt +55 -0
  23. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10288.txt +8 -0
  24. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10291.txt +2 -0
  25. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10298.txt +5 -0
  26. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10299.txt +2 -0
  27. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1030.txt +3 -0
  28. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10303.txt +2 -0
  29. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10316.txt +9 -0
  30. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10317.txt +2 -0
  31. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10318.txt +11 -0
  32. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10323.txt +18 -0
  33. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10333.txt +2 -0
  34. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10347.txt +8 -0
  35. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10349.txt +2 -0
  36. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10354.txt +1 -0
  37. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10429.txt +35 -0
  38. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1043.txt +4 -0
  39. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10433.txt +35 -0
  40. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10437.txt +8 -0
  41. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10443.txt +6 -0
  42. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10445.txt +1 -0
  43. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1045.txt +7 -0
  44. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10452.txt +2 -0
  45. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10480.txt +1 -0
  46. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10485.txt +1 -0
  47. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10510.txt +2 -0
  48. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10535.txt +2 -0
  49. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1054.txt +1 -0
  50. dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10576.txt +21 -0
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10023.txt ADDED
@@ -0,0 +1,3 @@
 
 
 
 
1
+ केनेडी ओटियेनो ओबुया (मार्च ११, इ.स. १९७२:नैरोबी -) हा केन्याचा क्रिकेट खेळाडू आहे. हा यष्टिरक्षक असून उजव्या हाताने फलंदाजी करतो.
2
+  केन्याकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारे कॉलिन्स ओबुया आणि डेव्हिड ओबुया याचे भाऊ आहेत.
3
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10048.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ मे ६, इ.स. २००७
2
+ दुवा: [---] (इंग्लिश मजकूर)
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10063.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केनेथ वैसवा (११ नोव्हेंबर, १९९८:कम्पाला, युगांडा - हयात) हा  युगांडाच्या क्रिकेट संघाकडून २०१८ पासून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10085.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केंदुझार भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे.
2
+ हे शहर केंदुझार जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10087.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केंद्रपाडा भारताच्या ओडिशा राज्यातील एक शहर आहे.
2
+ हे शहर केंद्रपाडा जिल्ह्याचे प्रशासकीय केंद्र आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10110.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने २००८ मध्ये नेदरलँड्सचा दौरा केला होता. त्यांनी नेदरलँड्सविरुद्ध एक प्रथम श्रेणी सामना आणि एक एकदिवसीय सामना खेळला.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10122.txt ADDED
@@ -0,0 +1,3 @@
 
 
 
 
1
+ केन्शो (पारंपरिक चिनी: 見性; जपानी: 見性; शब्दशः: "'स्व'भाव पाहणे") ही झेन परंपरेतील जपानी संज्ञा आहे. केनचा अर्थ "पाहणे" असा तर शोचा अर्थ "स्वभाव" किंवा "सार" असा होतो.
2
+ केन्शो ही आरंभीची अंतर्दृष्टी किंवा जागृती आहे, पूर्ण बुद्धत्व नाही. आणखी सरावाने ही अंतर्दृष्टी खोलवर नेऊन दैनंदिन आयुष्यात तिची अभिव्यक्ती करण्यास शिकावे लागते.
3
+ केन्शो ही संज्ञा बऱ्याचदा सतोरी या संज्ञेच्या अर्थच्छटेसाठीही वापरली जाते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10141.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केप माटापान, काबो माटाटाक, केप टैनारोन, केप टेनारो तथा केप टॅनारम हे ग्रीसच्या मानी द्वीपकल्पाच्या दक्षिण टोकावरील भूशिर आहे. हे भूशिर ग्रीसच्या सगळ्यात दक्षिणेचा तर युरोपचा दुसऱ्या क्रमांकाचा दक्षिणेचा बिंदू आहे. हे भूशिर मेसेनियाचा आखात आणि लॅकोनियाच्या आखातांच्या संगमावर आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10145.txt ADDED
@@ -0,0 +1,6 @@
 
 
 
 
 
 
 
1
+ {{{लोकसंख्या_गणना_वर्ष}}}
2
+
3
+ काबो व्हर्देचे प्रजासत्ताक (पोर्तुगीज: República de Cabo Verde; लोकप्रिय नाव: केप व्हर्दे) हा पश्चिम आफ्रिकेच्या किनाऱ्याजवळ १० बेटांच्या द्वीपसमूहावर वसलेला एक देश आहे. हा द्वीपसमूह अटलांटिक महासागरामध्ये पश्चिम आफ्रिकेच्या ५७० किमी पश्चिमेस स्थित आहे. १५व्या शतकापर्यंत पूर्णपणे निर्मनुष्य असलेला हा द्वीपसमूह १४६० साली पोर्तुगीजांनी शोधुन काढला व तिथे वसाहत स्थापन केली. आफ्रिकेतील गुलामांना युरोपामध्ये नेणारी जहाजे येथे थांबा घेत असत. ह्यामुळे १७व्या व १८व्या शतकात केप व्हर्देची भरभराट झाली. १९व्या शतकात गुलागिरीवर बंदी घालण्यात आल्यानंतर केप व्हर्देची अर्थव्यवस्था खालावत गेली. १९७५ मध्ये पोर्तुगालने केप व्हर्देला स्वातंत्र्य मंजूर केले. सध्या केप व्हर्दे संयुक्त राष्ट्रे, आफ्रिकन संघ इत्यादी आंतरराष्ट्रीय संघटनांचा सदस्य आहे. २०१५ साली ५.२५ लाख लोकसंख्या असलेल्या केप व्हर्देचे बहुसंख्य रहिवासी मिश्र युरोपीय व आफ्रिकन वंशाचे आहे.
4
+ केप व्हर्दे आफ्रिकेमधील प्रगत व संपूर्ण लोकशाही असलेल्या देशांपैकी एक आहे. येथे फारशी नैसर्गिक संपत्ती उपलब्ध नसल्यामुळे केप व्हर्देची अर्थव्यवस्था पर्यटन व परकीय गुंतवणुकीवर अवलंबून आहे. २००७ साली केप व्हर्देला अविकसित देशांच्या गटातून विकसनशिल देशांच्या गटात बढती देण्यात आली. आफ्रिकेत हुकुमशाही व अराजकता वाढीस लागली असताना केप व्हर्देला येथील राजकीय व सामाजिक स्थैर्य व आर्थिक प्रगतीसाठी कौतुकाचे प्रमाणपत्र दिले जाते. २०१४ सालच्या लोकशाही निर्देशांकानुसार येथील लोकशाही जगात ३१व्या क्रमांकाची बळकट मानली जाते.
5
+ टी.ए.सी.व्ही. काबो व्हेर्दे एरलाइन्स ही केप व्हर्देची राष्ट्रीय विमानकंपनी आहे. ही कंपनी केप व्हर्देला युरोपातील पॅरिस, मिलान, लिस्बन, माद्रिद, ॲम्स्टरडॅम इत्यादी प्रमुख विमानतळांसोबत जोडते. काबो व्हर्दे एरलाइन्सद्वारे अमेरिकेतील प्रॉव्हिडन्स तसेच ब्राझीलमधील रेसिफे व फोर्तालेझा ही शहरे देखील केप व्हर्देसोबत जॉडली गेली आहेत.
6
+ केप व्हर्दे फुटबॉल संघ देशाचा राष्ट्रीय फुटबॉल संघ आहे. केप व्हर्देने आजवर २०१३ व २०१५ सालच्या आफ्रिकन देशांचा चषक स्पर्धांमध्ये पात्रता मिळवली आहे. ऑलिंपिक खेळात केप व्हर्दे १९९६ पासून सामील होत आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1015.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+
2
+ ऑटो हेनरिक फ्रॅंक (किंवा 'पिम फ्रॅंक) (१२ मे, इ.स. १८८९ – १९ ऑगस्ट १९८०) हे एक ज्यूधर्मीय जर्मन व्यापारी व मार्गो फ्रॅंक आणि अ‍ॅन फ्रॅंक यांचे वडील होते. त्यांच्या परिवारातील ते एकटेच होलोकॉस्टमधून वाचले. अ‍ॅनच्या मृत्यूनंतर तिची दैनंदिनी त्यांना मिळाली व त्यांच्या प्रयत्नांमुळे इ.स. १९४७मध्ये द डायरी ऑफ अ यंग गर्ल प्रकाशित झाली. त्या दैनंदिनीच्या भाषांतरात तसेच त्यावर आधारित नाटक व चित्रपटांमध्येही त्यांचा सहभाग होता.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10162.txt ADDED
@@ -0,0 +1,3 @@
 
 
 
 
1
+ केपे हा गोव्याच्या दक्षिण गोवा जिल्ह्यातील एक तालुका आहे.
2
+ केपे तालुका हा निसर्गाने नटलेला ,सौदर्याने बहरलेला असा तालुका आहे. हे एक छोटे शहर आहे. तसेच कुडचडे आणि केपें असे दोन मतदारसंघ यात येतात. कुडचडे शहरात अनेक सुंदर मंदिरे आहेत. श्री पुरुषम्हारू देवस्थान, श्री सातेरी देवस्थान,श्री शिवनाथ मंदिर,श्री गणेश मंदिर,श्री संतोषी मंदिर (कुडचडे),तसेच श्री बेताळ मंदिर,श्री लिंगदेव,श्री शिवनाथ,श्री धानुगाडी (काकोडा) या गावात आहे. केपें तालुक्यात दत्त मंदिराच्या बाजूला कुशावती नदीचे वास्तव आहे. या तालुक्यात सरकारी महाविद्यालय आहे. या विद्यालयात अनेक भागातून मुले शिकायला येतात. आधी केपें या तालुक्याचे नाव 'कुसमण' असे होते. कालांतराने त्याचे केपें असे नाव झाले. तसेच इथे भूतनाथ पर्वत हे केपे परिसरातील जागरूक देवस्थान आहे.
3
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1017.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ ओटारा जिल्हा ( ब्रम्ही : ဥတ္တရခရိုင်, शब्दशः "उत्तर जिल्हा") हा म्यानमारमधील नायपिडॉ केंद्रशासित प्रदेशाचा जिल्हा आहे. [१] [२]
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10194.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केमसेवाडी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील मुळशी तालुक्यातील एक गाव आहे.
2
+ येथील सर्वसाधारण हवामान उष्ण व कोरडे आहे. हवामानातील बदलानुसार प्रत्येक वर्षात मुख्यतः तीन ऋतू असतात.मार्च ते मे पर्यंत उन्हाळा, जून ते ऑक्टोबर पर्यंत पावसाळा आणि नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी पर्यंत हिवाळा असतो. हिवाळ्यात शीतल वातावरण असते. तालुक्यातील वार्षिक सरासरी पर्जन्यमान १६२० मिमी पर्यंत असते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10203.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केमन द्वीपसमूह राष्ट्रीय क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये केमन द्वीपसमूहच्या ब्रिटिश परदेशी प्रदेशाचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10210.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केमेरोवो ओब्लास्त (रशियन: Кемеровская область) हे रशियाच्या संघातील एक ओब्लास्त आहे. नैऋत्य सायबेरियामध्ये वसलेले केमेरोवो ओब्लास्त रशियाच्या औद्योगिक दृष्ट्या प्रगत प्रांतांपैकी एक असून येथे जगातील सर्वात मोठ्या कोळश्याच्या खाणी आहेत. केमेरोवो ओब्लास्तमधील २७% लोकसंख्या शहरांमध्ये राहते. केमेरोवो हे ह्या ओब्लास्तचे राजधानीचे शहर असून नोवोकुझ्नेत्स्क हे येथील सर्वात मोठे शहर आहे.
2
+ मॉस्को •  सेंट पीटर्सबर्ग
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10224.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केयरटेकर ही स्टार ट्रेक कथानाकातील एक काल्पनिक पात्र आहे. played by Basil Langton.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10225.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केला डे (२८ सप्टेंबर, १९९९:लेक नोना, ओरलँडो, फ्लोरिडा, अमेरिका - ) ही अमेरिकन व्यावसायिक टेनिस खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फोरहँड आणि दोन्ही हाताने बॅकहॅंड फटका मारते.
2
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10227.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केयोस कोकिनोस तथा कोकिनोस केझ हा होन्डुरास देशातील द्वीपसमूह आहे. कॅरिबियन समुद्रात होन्डुरासच्या मुख्य भूमीपासून ३० किमी उत्तरेस असलेली दोन मोठी व १३ लहान बेटे इस्लास देला बाहिया प्रांतात मोडतात.
2
+ २००१ च्या जनगणनेनुसार या बेटांमधून १०८ लोक राहतात. या बेटांवर एकही पक्का रस्ता नाही. येथे जाण्यासाठी ला सैबा किंवा इस्ला रोआतानपासून होड्या भाड्याने घ्यावा लागतात. पर्यटन हा येथीन मुख्य व्यवसाय आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1023.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ ऑट्टो रेहागेल (जर्मन: Otto Rehhagel; ९ ऑगस्ट १९३८ (1938-08-09), एसेन, जर्मनी) हा एक माजी जर्मन फुटबॉलपटू व फुटबॉल प्रशिक्षक आहे. तो २००१ ते २०१० दरम्यान ग्रीस राष्ट्रीय संघाचा प्रशिक्षक होता. त्याच्या प्रशिक्षकपदाखाली ग्रीसने युएफा यूरो २००४ स्पर्धेमध्ये अजिंक्यपद मिळवले व २०१० फिफा विश्वचषक स्पर्धेसाठी पात्रता मिळवली.
2
+ त्याने आजवर जर्मनीच्या बुंडेसलीगामध्ये खेळलेल्या वेर्डर ब्रेमन, बोरुसिया डॉर्टमुंड, आर्मिनिया बीलेफेल्ड, बायर्न म्युनिक, १. एफ.से. काइझरस्लाउटर्न व हेर्था बे.एस.से. ह्या क्लबांना प्रशिक्षण दिले आहे. तो बुंडेसलीगाच्या इतिहासातील सर्वात यशस्वी प्रशिक्षकांपैकी एक मानला जातो.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10237.txt ADDED
@@ -0,0 +1,77 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ १०° ००′ ००″ N, ७६° १८′ ००″ E
2
+ केरळ हे भारतातले देशाच्या दक्षिण टोकाला असलेले राज्य आहे. कर्नाटक व तमिळनाडू या राज्यांच्या सीमा केरळला लागून आहेत. केरळच्या पश्चिमेला अरबी समुद्र व दक्षिणेला हिंदी महासागर आहे. भारताचे सर्वाधिक हिरवाईने नटलेले राज्य म्हणून केरळचा उल्लेख होतो. केरळ राज्याची स्थापना १ नोव्हेंबर १९५६ रोजी झाली. तिरुअनंतपुरम ही केरळ राज्याची राजधानी असून राज्यातील कोची व कोळिकोड ही महत्त्वाची शहरे आहेत. मल्याळम ही राज्याची प्रमुख भाषा आहे. पर्यटन विकासाच्या दृष्टीने केरळ राज्याला मोठी गती मिळालेले आहे येथील खाद्यसंस्कृती देखील वैशिष्टपूर्ण आहे
3
+ पर्यटनाच्या बाबतीत केरळ हे भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाचे राज्य असून सृष्टिसौंदर्य पहायला व आयुर्वेदिक उपचारांसाठी देशातून तसेच जगभरातून हजारो प्रवासी केरळमध्ये येतात.[१] राज्यातील साक्षरतेचे प्रमाण १०० टक्यांच्या जवळपास आहे. त्यामुळे केरळात भारतातील सर्वाधिक शिक्षितांचे राज्य आहे. अर्थात, केरळचा व्यक्तिविकास सूचकांक भारतात सर्वात अधिक आहे.[२][३][४] २००५ मधील एका सर्वेक्षणानुसार केरळ हे भारतातील सर्वात कमी भ्रष्ट राज्य आहे.[५] केरळने गेल्या काही वर्षांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक लोकांचे स्थलांतर पाहिले आहे. कामाच्या निमित्ताने केरळमधून आखाती देशात कामासाठी जाण्याचे प्रमाण लक्षणीय आहे. निसर्ग साधनसंपत्ती आणि महिलाचे शिक्षणातील सर्वात जास्त प्रमाण ही वैशिष्ट्ये आहे.[६][७][८]
4
+ केरळ या नावाच्या स्रोताबद्दल संदिग्धता आहे. जुन्या मल्याळी भाषेतील शब्दफोडीप्रमाणे केरा (नारळाचे झाड) व आलम (परिसर) असा केरळमचा अर्थ होतो.[९]:122 पारंपरिक तमिळ भाषेप्रमाणे केरळची चेरा आलम अशी फोड होते. त्यावरून शब्दाचा अर्थ डोंगरापलीकडील उतरणीचा प्रदेश असा होतो.[१०] or chera alam ("Land of the Cheras").[११]:2 केरळच्या मूळच्या स्थानिक रहिवाशांना केरळीय अथवा मल्याळी असे म्हणतात.[१२]
5
+ पुराणात केरळासबंधी अनेक संदर्भ आहेत. एका दंतकथेनुसार केरळची नि‍र्मिती विष्णूचा अवतार मानला जाणाऱ्या भगवान परशुरामांनी समुद्रात आपला परशू फेकून केली. केरळमधील लोकांनी पारंपारिक व सांस्कृतिक परंपरा कायम राखलेले आहेत सण-उत्सव ते मोठ्या उत्साहाने साजरी करतात पोंगल हा इथला महत्त्वाचा सण मानला जातो यावेळी प्रत्येक जण ए��� दुसऱ्याला शुभेच्छा देतात केरळ मध्ये ख्रिश्चन धर्मीयांची संख्या मोठी आहे ख्रिसमस सण याठिकाणी मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो डिसेंबर महिन्यामध्ये मोठ्या संख्येने पर्यटक याठिकाणी येतात वर्षभरामध्ये पर्यटकांची मोठी रेलचेल या परिसरात सातत्याने असते
6
+ केरळच्या अतिप्राचीन (निओलिथिक) काळातील मानवी वस्तीबाबत फारच कमी माहिती उपलब्ध आहे. इडुक्की जिल्ह्यात प्राचीन कालीन दगडांवर रचून तयार केलेल्या मानवनिर्मित गुहा आहेत. पाषाणयुगातील मानवी अस्तित्वाचे पुरावे वायनाड जिल्ह्यातील इडक्कल गुहेत सापडतात.[१३]
7
+ केरळ व तमिळनाडू हे एकेकाळी सांस्कृतिक व भाषिक दृष्ट्या एकच होते व एकत्रित भूभागाचे नाव तमिळक्कम असे होते.[१४] केरळाच्या बाबतीतील पहिला उल्लेख अशोकाच्या शिलालेखात केरळपुत्रम असा आढळतो.[१५]
8
+ [१६]
9
+
10
+ इसवी सनापूर्वीच्या मौर्य साम्राज्यानंतरच्या काळात केरळ प्रांतावर चेरा घराण्याचे राज्य होते. ते द्रविडांतील विल्लवर या समाजातील होते. त्यांची राजभाषा मल्याळी-तमिळ मिश्रित होती.[१७] चेरांची राजधानी वांची येथे होती. केरळचा दक्षिण भाग पांड्य राज्याचा भाग होता व त्यांची राजधानी Nelcynda येथे होती.[१८][१९] चीन, अरबी तसेच रोमन साम्राज्यातील व्यापाऱ्याचे चेरांशी संबध होते असे दिसते. संगम साहित्यांमध्ये रोमन साम्राज्यातील सोन्यांनी भरून येणाऱ्या जहाजांचे वर्णन आहे. ही जहाजे मसाल्यांच्या व्यापारासाठी येत. केरळ या राज्याला एक वेगळी ऐतिहासिक आणि भौगोलिक पार्श्वभूमी लाभलेली आहे ब्रिटिश काळापासूनच या राज्यांमध्ये ब्रिटिश शासकांनी शिक्षणाचा विकास केला त्याचबरोबर धर्माचा देखील प्रसार केला यातून या ठिकाणी ख्रिश्चन धर्मीयांची संख्या मोठी दिसते ब्रिटिश काळातील चर्च हे या राज्याचे मुख्य वैशिष्ट आहे जगभरात आणि देशभरात या राज्यातील लोक मोठ्या संख्येने शासकीय सेवेमध्ये मोठ्या पदांवर कार्यरत आहेत जगभरामध्ये केरळ मधील तरुण हे आयटी क्षेत्रामध्ये कार्यरत आहेत या राज्याने आपली वेगळी संस्कृती जोपासलेली आहे निसर्ग सौंदर्य या राज्याला लाभलेले आहे त्यामुळे पर्यटनाच्या दृष्टीनेही या ठिकाणाचा मोठा विकास झालेला आहे [२०] रोमन साम्राज्यातील नोंदीनुसार केरळ हे ज्ञातजगाचे पूर्वेकडचे टोक होते.[२१] :192–195, 303–307 पश्चिम आशियाई सेमेटिक , ख्रिस���ती,ज्यू आणि इस्लाम समाजगट नसरानी मप्पिला, जुदा मप्पिला इ. ठिकाणी स्थायिक झाले. [२२][२३] इ.स.पू. ५७३ मध्ये ज्यू समाजाचे लोक प्रथम केरळमधे आले..[२४][२५] येशू ख्रिस्ताचे शिष्य संत थॉमस ह्यांनी इसवी सन ००५२ साली केरळला भेट दिली असा समज आहे. परंतु या बाबतीत ठोस पुरावा उपलब्ध नाही.[२६][२७][२८][२९] इस्लामी व्यापारी मलिक इब्न दिनार हे ८ व्या शतकात केरळमध्ये स्थायिक झाले व त्यांनी भारतात सर्वात प्रथम इस्लाम आणल्याचे मानले जाते.
11
+ केरळ राज्य हे अरबी समुद्रामधील लक्षद्वीप बेटे व पूर्वेला सह्याद्रीच्या उभ्या रांगेदरम्यानच्या पट्यात येते. राज्याचा पसारा ०८° १८' ते १२° ४८' अक्षांश व ७४° ५२' ते ७२° २२', रेखांश या दरम्यान आहे.[३०] केरळ मध्ये वर्षभर विषुववृत्तीय दमट हवामान असते. राज्याला ५९० कि.मी. (३६७ मैल) किलोमीटर लांबीचा समुद्रकिनारा लाभलेला आहे.
12
+ पश्चिम घाटाच्या पर्जन्य छायेच्या प्रदेशात पूर्व केरळचे उंच पर्वत, खोल द-या आहेत.पश्चिमेकडे वाहणा-या ४१ नद्या आणि पूर्वेकडे वाहणा-या ३ नद्या या प्रदेशातूंच उगम पावतात. पल्लकड येथे पश्चिम घातामुळे एक डोंगरांची भिंत तयार झाली आहे जेथून भारताच्या अन्य देशात जायला मार्ग आहे. मी.उंचीवर असलेले अन्नामुडी हे येथील सर्वोच्च शिखर आहे.
13
+ केरळची पश्चिम किनारपट्टी ही तुलनेने सपाट आहे. तसेच तेथील तलाव, परस्पर छेदणारे घळी , नद्या यांना Kerala Backwaterअशी संज्ञा आहे. वेंबनाड तलाव हा यामध्ये सर्वात प्रमुख असून अलपुझा आणि कोची यांच्या दरम्यान ते आहे.वेंबनाड तलावाचा जलसाठा हा केरळात सर्वात अधिक असून अलपुझा आणि कोची याच्या दरम्यान २०० कि.मी. पेक्षा अधिक भाग याने व्यापला आहे.केरळच्या महत्त्वाच्या ४४ नद्यांमध्ये पेरियार (२४४कि.मी.), भरत पुझा ( २०९ कि.मी ), पाम्बा ( १७६ कि.मी.) चालीयार (१६९ कि.मी) कडलू दिपुझा ( १३० कि.मी) वलपत्तनम (१२९ कि.मी) अचन कोवली (१२८ कि.मी ) यांचा समावेश होतो.केरळातील नद्यांची सरासरी लांबी ६४ कि.मी आहे. बहुतांशी नद्या या लहान असून त्या पावसाच्या पाण्यामुळेच प्रवाही होतात..केरळातील नद्यांचा आकार लहान असल्याने आणि त्यांचे त्रिभुज प्रदेशही लहान असल्याने पर्यावरणीय प्रश्न उपस्थित होतात.वाळू उपसा आणि प्रदूषण यांच्या समस्या या नद्यांना भेडसावतात.[३०] या राज्याला त्यामुळे भूस्स्खलन , पूर यासाख्या नैसर्गिक आपत्तीना सामोरे ���ावे लागते.२००४ च्या सुनामी वादळाचा तडाखा या राज्याला सहन करावा लागला.
14
+ केरळ मध्ये भरपूर प्रेक्षणीय स्थळे आहेत .त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे आहेत.
15
+ १) कसारागोड मधील बेकल किल्ला:केरळमधील उत्तरेकडील जिल्ह्याच्या दक्षिणेस सुमारे १ कि.मी., कासारगोड येथे बेकल किल्ला आहे. हा केरळमधील सर्वात मोठा किल्ल्यांपैकी आहे आणि वर्षानुवर्षे निर्दोषपणे देखभाल केली जाते. हे समुद्रसपाटीपासून १ फूटांपर्यंत वाढते आणि ३५ कि.मी. अंतरावर असलेल्या हेडलॅंडवर आहे. बेकल फोर्ट बीच नावाचा एक सुंदर बीच विकसित करण्यासाठी बरेच प्रयत्न केले गेले आहेत. या स्थळांवर लोक मोठ्या संख्येने येतात. समुद्राच्या कडेने उंच डोंगरावर आरामात वसलेला हा किल्ला समुद्र किनाऱ्या भव्य दर्शनासाठी आहे. लॅराइट स्लॅबचा वापर करून आणि बहुभुज आकाराने बनवलेले हे केरळमधील सर्वाधिक भेट दिलेल्या साइट्सपैकी एक आहे.
16
+ साइटची लोकप्रियता वाढविणारे बरेच घटक आहेत. सुंदर पेफोल्ससह सज्ज असलेले एक निरीक्षण टॉवर, अंजनेया मंदिर ज्याचे प्रसिद्ध दगडी बांधकाम आहे आणि लाइटलाईटपासून बांधलेली दोन थ्याम शिल्पे प्राथमिक आकर्षण आहेत. टिपू सुलतान यांनी बांधलेली एक प्राचीन मशिदी आणि विविध भूमिगत मार्गही या परिसरातील महत्त्वाची ठिकाणे आहेत. पार्किंग क्षेत्रात लॉटराईटचा वापर करून एक रॉक गार्डन तयार केले गेले होते आणि हे स्वतः एक वास्तुशिल्प आहे. समुद्रकिनाऱ्यावर भव्य वॉकवे बांधण्याबरोबरच झाडे लावण्यात आली आहेत ज्यामुळे समुद्रकिनारा ओलांडणे आणि त्याच्या दृष्टीकोनातून जाणे सुलभ होते. रात्री, संपूर्ण ठिकाण विशेष दिवे जळते जे त्याच्या सौंदर्यात संपूर्ण नवीन आयाम जोडते.
17
+ भेट देण्याचे तास:०८:०० - १८:०० वाजता
18
+ प्रवेश फी: प्रौढ, रु. १५/ - (१५ वर्षापर्यंतच्या मुलांसाठी विनामूल्य)
19
+ तपशीलांसाठी संपर्क साधा: +९१ ४६७ २३१०७००.
20
+ कसे पोहोचावे?
21
+ सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक: कोझिकोड-मंगलोर-मुंबई मार्गावर कासारगोड.
22
+ जवळचे विमानतळ  : मंगलोर= कासारगोड शहरापासून ५० किमी अंतरावर; कॅलिकट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, कोझिकोड, कासारगोड टाऊनपासून सुमारे २०० किमी.
23
+ जिल्हा मुख्यालयापासून अंतर: १६०० मीटर दक्षिणेकडे
24
+ २) इलिक्क्कल कल्लू, कोट्टायम:कोटायम येथे समुद्रसपाटीपासून 6००० फूट उंचीवर इलीलिकल कल्लू हे लोकप्रिय पर्यटन आकर्षण ���हे. तीन डोंगर, प्रत्येकी ४००० फूट आणि त्यापेक्षा जास्त उंचीवर इलीक्कल टेकड्या बनतात. या प्रत्येक टेकडीला एक विचित्र आकार आहे. टेकड्यांपैकी एक मशरूमसारखे आहे आणि त्याला कुडाकल्लू (छत्रीच्या आकाराचे खडक) म्हणतात. दुसऱ्या  टेकडीच्या कडेला एक लहान कातळ आहे आणि म्हणून त्याला Kunu kallu (हंचबॅक रॉक) म्हणून संबोधले जाते. हे पश्चिम घाटातील सर्वात उंच शिखरे आहे.
25
+ ३) मुनरो बेट,कोल्लम :मुनरो बेट  हे पाणलोट क्षेत्रातील एक लपलेला मोती आहे जो ८ बेटांच्या समूहातून बनलेला आहे. त्यातील प्रत्येक लहान जलवाहिन्या आणि तलाव यांनी विभक्त केले आहेत. कोल्लमपासून २७ किमी अंतरावर मुनरो बेट आहे. त्रावणकोर राज्यातील पूर्व रहिवासी रहिवासी कर्नल जॉन मुनरो यांच्या सन्मानार्थ या जागेचे नाव देण्यात आले आहे. कालवे खोदून त्याने बॅकवॉटरच्या अनेक क्षेत्रे समाकलित केली असे म्हणतात. या बेटाचे मुख्य आकर्षणे म्हणजे अरुंद जलमार्ग, कालवा जलपर्यटन आणि ओणमच्या १० दिवसीय महोत्सवात येथे आयोजित प्रसिद्ध कल्लादा बोट रेस. हे आधुनिक जीवनाच्या निरंतर अनागोंदीपासून खूपच दूर एक अद्वितीय आणि शांत सेटिंग ऑफर करते.
26
+ ट्रिप दिवसातून दोनदा चालते
27
+ सकाळी क्रूझ सकाळी ०९:०० वाजता.
28
+ दुपारी ०२:०० वाजता पासून जलपर्यटन.
29
+ दर: - ६०० रुपये प्रति व्यक्ती.
30
+ संपर्काची माहिती:
31
+ डीटीपीसी कोल्लम
32
+ फोनः +९१ ४७४ २७४५६२५, २७५०१७०
33
+ ईमेल: info@dtpckollam.com / संपर्क@dtpckollam.com
34
+ तेथे पोहोचत आहे
35
+ सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक: मुनरो बेट, सुमारे ३km किमी
36
+ जवळचे विमानतळ: त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, सुमारे ८४ किमी
37
+ ४) कक्कथुरुथ - कावळ्याचे बेट:कक्कथरुथ हे केरळच्या अलाप्पुझामधील पाण्यावरील एक नेत्रदीपक लहान बेट आहे, जगातील पर्यटन-योग्य स्पॉट्सच्या छायाचित्रणातील पर्यटन नॅशनल जिओग्राफिकच्या ‘सुमारे २४ तासांत जगभरातील’ मध्ये त्या सूचीबद्ध आहेत. व्हेमनाड तलावाच्या आजूबाजूला पन्नाशीने झालेले ‘क्रोध बेट’ हे एक शांत ठिकाण आहे.  
38
+ तेथे कसे पोहोचाल ?
39
+ सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक : चेरथाळा, सुमारे १५ कि.मी.
40
+ जवळचे विमानतळ: त्रिवेंद्रम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, सुमारे १८६ किमी.
41
+ ५)कुमारकोम :कुमारकोम हे गाव वेम्बानाड तलावावरील छोट्या बेटांचे एक समूह आहे आणि ते कुट्टनाड प्रदेशाचा भाग आहे. येथील पक्षी अभयारण्य, जे १ एकरांवर पसरलेले आहे.ते स्थ���ांतरित पक्ष्यांचा एक आवडते स्थान आहे आणि पक्षीशास्त्रज्ञांचे नंदनवन आहे. एग्रेट्स, डार्टर्स, हेरन्स, टील्स, वॉटरफॉल्स, कोकिल, वाईल्ड डक आणि सायबेरियन सारस सारख्या स्थलांतरित पक्षी येथे कळपात येतात आणि सर्व अभ्यासकांना आकर्षित करतात.
42
+ ताज गार्डन रिट्रीट येथे बोटिंग आणि फिशिंगची सुविधा उपलब्ध आहे.केरळ टूरिझम डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशनच्या बॅकवॉटर रिसॉर्ट वॉटरस्केपमध्ये स्वतंत्र कॉटेज आहेत ज्यात स्ट्रीटवर बांधले गेले आहे. हाऊसबोट्स आणि पारंपारिक केट्टूवॉलॉम्स (तांदूळ बार्जेस) हॉलिडे पॅकेजमध्ये उत्कृष्ट अनुभव येतात.
43
+ कसे पोहोचाल ?
44
+ -जवळचे रेल्वे स्थानक: कोट्टायम, सुमारे 13 किमी
45
+ -जवळचे विमानतळ: कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, सुमारे ९४ किमी
46
+ ६)पेरियार व्याघ्र प्रकल्प,थक्कडी : थेक्कया शब्दाच्या ध्वनीने हत्तींच्या प्रतिमा, टेकड्यांच्या अखंड साखळ्या आणि मसाल्याच्या सुगंधी वृक्षारोपणांची प्रतिमा तयार केली आहे. थेकड्याचे पेरियार जंगले हे भारतातील एक अत्यंत वन्यजीव साठा आहे. संपूर्ण जिल्ह्यात पसरलेली नयनरम्य वृक्षारोपण आणि डोंगराळ शहरे ही ट्रेक्स आणि माउंटन वॉकसाठी सुंदर पायवाटे वसवतात. हा देशातील सर्वात प्राचीन वाघाचा साठा आहे आणि पेरियारची जंगले श्वेत वाघांसह धोकादायक प्रजातींच्या उपस्थितीने सुशोभित आहेत.
47
+ पेरियार टायगर रिझर्व वाळवंटात अन्वेषण करण्यासाठी पर्यटकांकडे बोटिंग ते ट्रेकिंग पर्यंत अनेक पर्याय आहेत.
48
+ अ )पेरियार तलावात नौकाविहार : पेरियारचा आनंद घेण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे बोटवरील आपल्या सीटच्या काठावरून जाणे. जर आपण थोडे अधिक साहसी असाल तर वन्य आपल्याला पहात असताना आपण बांबूचा तारा आणि पंक्ती घेऊ शकता. पेरियार येथील बांबू राफ्टिंग पूर्ण दिवस आणि अर्धा दिवस अशा दोन स्लॉटमध्ये उपलब्ध आहे.
49
+ ब )ट्रेकिंग ट्रेल्स : पेरियार येथे गाईड डे ट्रेक- पेरियार टायगर ट्रेल, एक साहसी ट्रेकिंग आणि कॅम्पिंग; बॉर्डर हायकिंग - संरक्षण देणारी रेंज हायकिंग; बांबू राफ्टिंग; जंगल गस्त, जंगलातील शेफर्डिंग; आदिवासी वारसा - भूतकाळातील डोकावले; जंगलातील रात्रीची सफर .  
50
+ क )कॅम्पिंग : बांबू ग्रोव्ह - इको लॉजः स्टिव्ह ओव्हर प्रोग्राम बांबूच्या झाडाच्या आत ईको-लॉजची सोय करतो. आरोग्यदायी आणि आधुनिक फर्निचरसह डबल-बेड बिझिनेस असणाऱ्या १५ बांबूच्या झोपड्या उपलब्ध आहेत.
51
+ पेरियार जंगलांची संपत्ती
52
+ फ्लोराः येथे १९६५हून अधिक फुलांची रोपे आहेत आणि येथे १७१ गवताच्या  प्रजाती आणि ऑर्किडच्या १४३ प्रजाती आहेत.दक्षिण भारतीय शंकूच्या आकाराचे, वैज्ञानिकदृष्ट्या पोदोकारपस वॉलिचियानस म्हणून ओळखले जाते, पेरियार व्याघ्र प्रकल्पात जंगलात वाढतात.
53
+ सस्तन प्राणी: येथे ६०हून अधिक प्रजाती आढळतात ज्यात एशियन हत्ती, बंगाल टायगर, इंडियन बायसन, सांबर हरण, इंडियन वाइल्ड डॉग, बिबट्या, बार्किंग डियर आणि स्मूथ-लेपित ओटर यांचा समावेश आहे, ज्याला पेरियार तलावात बोटच्या प्रवासात पाहता येईल.नीलगिरी तहर उच्च खडकाळ प्रदेशातच मर्यादित आहे तर लायन टॅलेड मकाक अंतर्गत सदाहरित जंगलात आढळू शकते. बोनेट मकाक आणि नीलगिरी लंगूर हे दोघेही बोटीला ज्या ठिकाणी उतरतात त्या जवळच असलेल्या झाडांपासून कुसळताना दिसतात.
54
+ पक्षीः येथे २६५ प्रजाती आहेत. मलबार ग्रे हॉर्नबिल, इंडियन पायड हॉर्नबिल, व्हाइटबेलिडेड ट्रीपी, ड्रोन्गोस, वुडपेकर्स, फ्लाइकॅचर्स, बॅब्बलर्स, नेत्रदीपक मालाबार ट्रॉगन इत्यादी अनेक प्रजाती बोट ज्या ठिकाणी उतरतात तेथे पाहिल्या जाऊ शकतात.
55
+ सरीसृप: कोब्रा, साप, क्रैट, असंख्य विषारी साप आणि भारतीय मॉनिटर लिझार्ड इ .
56
+ उभयचरः रंगीबेरंगी मालाबार ग्लाइडिंग फ्रॉग, फनगोईड फ्रॉग, बाइकलर्ड फ्रॉग, बरीच प्रकारचे टोड आणि लिंबलेस कॅसिलियन्स सारखे बेडूक.
57
+ मासे : पेरियार सरोवर आणि ओढ्यांमध्ये मासेच्या अनेक प्रजाती आहेत, ज्या महसीर, भारतातील प्रसिद्ध आणि धोकादायक खेळातील मासे आहेत. स्मूथ-लेपित ऑटर बोटमधून वारंवार दिसू शकतो.
58
+ वृक्षारोपण: व्याघ्र प्रकल्पाला लागून असलेल्या भागात चहा, वेलची, मिरपूड आणि कॉफीची लागवड भरपूर प्रमाणात केलेली आढळून येते.
59
+ वॉच टावर्स: पेरियार टायगर रिझर्वमध्ये काही वॉच टॉवर्स आहेत जे वन्यजीव पाहण्यास उत्कृष्ट आहेत. थेककडी येथील वन माहिती केंद्रात आरक्षण देता येते. फोनः + ९१- ४८६९ -२२२०२७
60
+ ७)पोक्कोट तलाव, वायनाड :पोक्कोट तलाव, वायनाड सदाहरित वने आणि रोलिंग टेकड्यांनी वेढलेले एक नैसर्गिक ताजे पाण्याचे तलाव. मोठ्या प्रमाणात माशांसह एक ताज्या  पाण्याचे हे एक आकर्षण आहे. पर्यटकांना बोटिंगची सुविधा, मुलांचे पार्क आणि हस्तकलेचे आणि मसाल्यांचे खरेदी केंद्र देखील उपलब्ध आहेत.
61
+ वायना�� समुद्रसपाटीपासून ७००- २१०० मीटर उंच उंचीवर आहे. केरळमध्ये सर्वाधिक आदिवासी वस्ती या जिल्ह्यात आहे. व्यथिरी तालुक्यातील डोंगर रांगा (तालुका हा जिल्ह्याचा उपविभाग आहे), कोझिकोड येथून वायनड पठारावर जाणाऱ्या  रस्तावर सुंदर रांगा दिसतात , वायनाड जिल्ह्याचे उच्चतम स्थान आहे.
62
+ कसे पोहोचाल ?
63
+ सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक: कोझिकोड, सुमारे६३ कि.मी.
64
+ जवळचे विमानतळ: कॅलिकट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, सुमारे ६३किमी.
65
+ ८)कोल्लुकुमकले - भारतातील उंचावरील  चहाची बाग : कोल्लुकुमकले - खडकाळ प्रदेशात वसलेले, मुन्नारमधील कोलुककुमालय हे देशातील सर्वात जास्त उंचीवरील चहाची बाग आहे जीची उंची  ७९०० फूट आहे. फक्त जीपद्वारे प्रवेशयोग्य असलेल्या या इस्टेटच्या भेटीत चहाच्या शेताभोवती ड्राईव्ह आणि कारखान्याचा दौरा समाविष्ट आहे. काय कोलुककुमले चहाचा एक विशेष स्वाद आहे.
66
+ कसे पोहोचाल ?
67
+ सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक: अंगणमल्ली, मुन्नारपासून सुमारे १०९ किमी
68
+ जवळचे विमानतळ: कोचीन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, सुमारे १०८ किमी
69
+
70
+ केरळात शाकाहारी व मांसाहारी दोन्ही अन्न प्रकारांचा समावेश होतो.मासे,कोंबडी आणि अन्य मांसप्रकार येथे खाल्ले जातात.मसाल्यांच्या पदार्थांचा वापर अन्न प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.भात हा अन्नाचा महत्त्वाचा घटक असून दिवसाच्या कोणत्याही वेली ते खाला जातो.न्यःरीचे मुख्य पदार्थ तांदळापासून केले जातात ज्यामध्ये इडली, पुत्तू,अप्पम,इडीअप्पम ,वडा यांचा समावेश होतो.चटणी, कडल, पायसम, चिकन करी , माशांची आमटी,रस्सम यासारख्या पदार्थांचा आस्वाद या जोडीने घेतला जातो.सध्या हा शाकाहारी भोजनाचा प्रकार असून ते केळीच्या पानावर वाढले जाते. या जेवणाच्या शेवटी गोड खीर म्हणजे पायसम खाल्ली जाते.मधल्या वेळच्या खाण्याच्या चटकदार पदार्थात केळ्याचे वेफर्स यासारखे पदार्थ येतात.मांसाहारी पदार्थांमध्येही येथे वैविध्य आढळते.चहासोबत केळीपासून तयार केलेली भजी आस्वादाने खाल्ली जातात.
71
+ चहाचे मळे उत्तम प्रतीचे आहेत.
72
+ स्वातंत्र्यानंतर, लोकशाही समाजवादी कल्याण अर्थव्यवस्था म्हणून हे राज्य व्यवस्थापित केले गेले. १९९० पासून मिश्र अर्थव्यवस्था उदारीकरणामुळे भांडवलशाही, आर्थिक विस्तार, विदेशी गुंतवणूक परवाना आणि रोजगारमध्ये वाढ झाली. "केरळ इंद्रियगोचर" किंवा "विकासाचे केरळ मॉडेल" आणि तुलनेत कमी आर्थिक विकासाचा परिणाम मजबूत सेवा क्षेत्रामुळे झाला आहे.
73
+ केरळची संस्कृती संमिश्र आणि विश्वव्यापी आहे आणि ती भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे[३१].  हे आर्यन आणि द्रविड संस्कृतींचे संश्लेषण आहे, त्याच्या पुरातनपणामुळे आणि मलायली लोकांनी टिकवलेल्या सेंद्रिय निरंतरतेद्वारे परिभाषित. हे शेजारच्या आणि परदेशी संस्कृतीत शतकानुशतके झालेल्या संपर्कात तपशीलवार वर्णन केले गेले होते. तथापि, उर्वरित देशातील केरळच्या भौगोलिक पृथक्करणामुळे विशिष्ट जीवनशैली, कला, वास्तुकला, भाषा, साहित्य आणि सामाजिक संस्था विकसित झाल्या आहेत. राज्यात दरवर्षी १०,०००हून अधिक सण साजरे केले जातात.  मल्याळम दिनदर्शिका, केरळमध्ये इ.स. ८२५ पासून सुरू झालेल्या सौर कॅलेंडरमध्ये  कृषी आणि धार्मिक उपक्रमांच्या नियोजनात सामान्य वापर आढळतो.मल्याळम, भारतातील शास्त्रीय भाषांपैकी एक, केरळची अधिकृत भाषा आहे. डझनभराहूनही अधिक अनुसूचित आणि अनुसूचित नसलेल्या भाषा देखील बोलल्या जातात.[३२]
74
+ मल्याळम ही मातृभाषा आहे.
75
+ १८ व्या शतकापर्यंत तीन चतुर्थांश भूभाग दाट जंगलाखाली होते.[३३] २००४ पर्यंत, भारतातील १५,००० वनस्पती प्रजातींपैकी २५ % पेक्षा जास्त प्रजाती केरळमध्ये आहेत.
76
+ केरळमधील विशिष्ट प्रदेशातील किंवा कालखंडातील प्राणिजात उच्च दरासाठी उल्लेखनीय आहे. यामध्ये सस्तन प्राण्यांच्या ११८ प्रजाती, ५०० पक्ष्यांच्या प्रजाती, १८९ प्रजातींचे मासे, सरपटण्याच्या १७३ प्रजाती आणि १५१ प्रजातींचा समावेश आहे.[३४]
77
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1026.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ ओट्ट्गतै कट्टिको हे तमिळ चित्रपट जेंटलमॅन मधील एक गाणे आहे. हा चित्रपट सन १९९३ मध्ये विमोचित झाला. हे तमिळ भाषेत विरामुथ्थु यांनी लिहिले आहे.याचे संगीत ए. आर. रहमान यांचे आहे.
2
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10280.txt ADDED
@@ -0,0 +1,55 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ केरी हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील १२४१.८५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव आहे.
2
+ केरी हे उत्तर गोवा जिल्ह्यातल्या सत्तरी तालुक्यातील १२४१.८५ हेक्टर क्षेत्राचे गाव असून २०११ च्या जनगणनेनुसार ह्या गावात ४९२ कुटुंबे व एकूण २२५१ लोकसंख्या आहे. ह्याच्या सर्वात जवळचे शहर साखळी०९ किलोमीटर अंतरावर आहे. या गावात ११२५ पुरुष आणि ११२६ स्त्रिया वास्तव्य करतात. यामध्ये अनुसूचित जातीचे लोक ४३ असून अनुसूचित जमातीचे ० लोक आहेत.ह्या गावाचा जनगणना स्थल निर्देशांक ६२६७८५ [१] आहे.
3
+ गावात १ शासकीय पूर्व-प्राथमिक शाळा आहे. गावात ४ शासकीय प्राथमिक शाळा आहेत. गावात १ खाजगी प्राथमिक शाळा आहे.गावात १ शासकीय कनिष्ठ माध्यमिक शाळा आहे. गावात १ शासकीय माध्यमिक शाळा आहे. सर्वात जवळील उच्च माध्यमिक शाळा पर्ये येथे ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पदवी महाविद्यालय साखळी येथे ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.सर्वात जवळील अभियांत्रिकी महाविद्यालय (BANDORA C T) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील वैद्यकीय महाविद्यालय (BAMBOLIM C T) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यवस्थापन संस्था (PANAJI) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पॉलिटेक्निक (MAEM) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा (ONDA C T) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
4
+ सर्वात जवळील अनौपचारिक प्रशिक्षणकेंद्र (BICHOLIM) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अपंगांसाठी खास शाळा (BICHOLIM) १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
5
+ सर्वात जवळील सामूहिक आरोग्य केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.सर्वात जवळील प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे. सर्वात जवळील प्रसूति व बालकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे. सर्वात जवळचे क्षयरोग उपचार केंद्र १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील अ‍ॅलोपॅथी रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. सर्वात जवळील पर्यायी औषधोपचार रुग्णालय १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे. गावात १ दवाखाना आहे. गावात १ पशुवैद्यकीय रुग्णालय आहे. सर्वात जवळील कुटुंबकल्याण केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
6
+ गावात १ बाह्यरुग्ण वैद्यकीय सुविधा आहे. गावात ३ एमबीबीएस पदवीधर वैद्यक व्यवसायी आहेत. गावात २ पारंपारिक वैद्य व वैदू आहेत. गावात १ औषधाचे दुकान आहे.
7
+ गावात शुद्धीकरण केलेल्या तसेच न केलेल्या नळाच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झाकलेल्या व न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात झऱ्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात नदी / कालव्याच्या पाण्याचा पुरवठा आहे. गावात तलाव /तळे/सरोवर यातील पाण्याचा पुरवठा आहे.
8
+ गावात गटारव्यवस्था उघडी आहे. सांडपाणी थेट जलस्रोतांमध्ये सोडले जाते. या क्षेत्राचा संपूर्ण स्वच्छता अभियानात समावेश आहे. गावात सार्वजनिक स्वच्छता गृह उपलब्ध नाही.
9
+ गावात पोस्ट ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट ऑफिस ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
10
+ गावात उपपोस्ट ऑफिस उपलब्ध आहे.
11
+ गावात पोस्ट व तार ऑफिस उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील पोस्ट व तार ऑफिस ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
12
+ गावाचा पिन कोड ४०३५०५ आहे.
13
+ गावात दूरध्वनी उपलब्ध आहे.
14
+ गावात सार्वजनिक दूरध्वनी केंद्र उपलब्ध आहे.
15
+ गावात मोबाईल फोन सुविधा उपलब्ध आहे.
16
+ गावात इंटरनेट सुविधा उपलब्ध आहे.
17
+ गावात खाजगी कूरियर उपलब्ध आहे.
18
+ गावात शासकीय बस सेवा उपलब्ध आहे.
19
+ गावात खाजगी बस सेवा उपलब्ध आहे.
20
+ गावात रेल्वे स्थानक उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील रेल्वे स्थानक १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
21
+ गावात ऑटोरिक्षा व टमटम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील ऑटोरिक्षा व टमटम ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
22
+ सर्वात जवळील टॅक्सी ५ किलोमीटरहून कमी अंतरावर आहे.
23
+ गावात ट्रॅक्टर उपलब्ध नाही.
24
+ सर्वात जवळील समुद्र व नदीवरील बोट सेवा १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
25
+ सर्वात जवळील राष्ट्रीय महामार्ग १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
26
+ सर्वात जवळील राज्य महामार्ग ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
27
+ जिल्यातील मुख्य रस्ता गावाला जोडलेला आहे.
28
+ सर्वात जवळील जिल्ह्यातील दुय्यम रस्ता १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
29
+ सर्वात जवळील वाहतुकीयोग्य जलमार्ग १० किलोमीटरहून जास्त अंतरावर आहे.
30
+ गावात एटीएम उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एटीएम ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
31
+ गावात व्यापारी बँक उपलब्ध आहे.
32
+ गावात सहकारी बँक उपलब्ध आहे.
33
+ गावात शेतकी कर्ज संस्था उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील शेतकी कर्ज संस्था ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
34
+ गावात स्व��ंसहाय्य गट उपलब्ध आहे.
35
+ गावात रेशन दुकान उपलब्ध आहे.
36
+ गावात मंडया / कायमचे बाजार उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील मंडया / कायमचे बाजार ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
37
+ गावात आठवड्याचा बाजार उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील आठवड्याचा बाजार ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
38
+ गावात कृषी उत्पन्न बाजार समिती उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील कृषी उत्पन्न बाजार समिती ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
39
+ गावात एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील एकात्मिक बाल विकास योजना (पोषण आहार केंद्र) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
40
+ गावात अंगणवाडी (पोषण आहार केंद्र) उपलब्ध आहे.
41
+ गावात इतर पोषण आहार केंद्र उपलब्ध आहे.
42
+ गावात आशा स्वयंसेविका उपलब्ध आहे.
43
+ गावात समाज भवन (टीव्ही सह/शिवाय) उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील समाज भवन (टीव्ही सह/शिवाय) ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
44
+ गावात क्रीडांगण उपलब्ध आहे.
45
+ गावात खेळ / करमणूक केंद्र उपलब्ध आहे.
46
+ गावात चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र उपलब्ध नाही.सर्वात जवळील चित्रपटगृह / व्हिडिओ केंद्र ५ ते १० किलोमीटर अंतरावर आहे.
47
+ गावात सार्वजनिक ग्रंथालय उपलब्ध आहे.
48
+ गावात सार्वजनिक वाचनालय उपलब्ध आहे.
49
+ गावात वृत्तपत्र पुरवठा उपलब्ध आहे.
50
+ गावात विधानसभा मतदान केंद्र उपलब्ध आहे.
51
+ गावात जन्म व मृत्यु नोंदणी केंद्र उपलब्ध आहे.
52
+ प्रतिदिवस २४ तासांचा वीजपुरवठा उन्हाळ्यात (एप्रिल-सप्टेंबर) व हिवाळ्यात (ऑक्टोबर-मार्च) घरगुती वापरासाठी, शेतीसाठी आणि व्यापारी वापरासाठी उपलब्ध आहे.
53
+ केरी ह्या गावात जमिनीचा वापर खालीलप्रमाणे होतो (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
54
+ सिंचनाचे स्रोत खालीलप्रमाणे आहेत (हेक्टरमध्ये क्षेत्रफळ):
55
+ केरी या गावी पुढील वस्तूंचे उत्पादन होते ( महत्त्वाच्या उतरत्या अनुक्रमाने): भात, काजू, ऊस, नाचणी, दूध, देशी दारू, कोरीव काम, फर्निचर
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10288.txt ADDED
@@ -0,0 +1,8 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ केरील हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील दक्षिण कोकणातील रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील मंडणगड तालुक्यातील एक गाव आहे.
2
+ पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे भातशेती, नागलीशेती केली जाते.
3
+ १.https://villageinfo.in/
4
+ २.https://www.census2011.co.in/
5
+ ३.http://tourism.gov.in/
6
+ ४.https://www.incredibleindia.org/
7
+ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
8
+ ६.https://www.mapsofindia.com/
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10291.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केरुर हे भारताच्या कर्नाटक राज्यातील बागलकोट जिल्ह्यात असलेले छोटे शहर आहे. हे शहर ते राष्ट्रीय महामार्ग २१८वर आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १७,२०६ होती.
2
+ येथे दर मंगळवारी आठवडा बाजार भरतो.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10298.txt ADDED
@@ -0,0 +1,5 @@
 
 
 
 
 
 
1
+ गुणक: 20°35′15″N 100°23′34″W / 20.58750°N 100.39278°W / 20.58750; -100.39278
2
+
3
+ सान्तियागो दे केरेतारो (स्पॅनिश: Santiago de Querétaro) ही मेक्सिको देशाच्या केरेतारो ह्या राज्याची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. मेक्सिकोच्या मध्य भागात वसलेले हे शहर मेक्सिको सिटीच्या वायव्येला २१३ किमी अंतरावर स्थित आहे.
4
+ येथील ऐतिहासिक इमारती व वास्तूंसाठी हे शहर युनेस्कोचे जागतिक वारसा स्थान आहे.
5
+ फुटबॉल हा येथील एक प्रसिद्ध खेळ असून केरेतारो एफ.सी. हा येथील प्रमुख फुटबॉल क्लब आहे. १९८६ फिफा विश्वचषकाधील यजमान शहरांपैकी केरेतारो हे एक होते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10299.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केरेतारो एफ.सी. (स्पॅनिश: Querétaro Fútbol Club) हा मेक्सिकोच्या केरेतारो ह्या शहरामधील एक फुटबॉल क्लब आहे . इ.स. १९५० साली स्थापन झालेला हा क्लब मेक्सिकोच्या प्रिमेरा ह्या सर्वोत्तम श्रेणीमधून फुटबॉल खेळतो.
2
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1030.txt ADDED
@@ -0,0 +1,3 @@
 
 
 
 
1
+ ओट्सेगो काउंटी ही अमेरिकेच्या न्यू यॉर्क राज्यातील ६२ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र कूपर्सटाउन येथे आहे.[१]
2
+ २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ५८,५२४ इतकी होती.[२]
3
+ ओट्सेगो काउंटीची रचना १६ फेब्रुवारी, १७९१ रोजी झाली. या काउंटीला स्थानिक मोहॉक आणि ओनाइडा भाषेतील खडकाळ जागा या अर्थाचे नाव दिलेले आहे.[३]
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10303.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केरोळी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील नांदेड जिल्ह्यातील माहूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
2
+ नैऋत्य मान्सूनमुळे पडणाऱ्या पावसाळ्याचा ऋतू वगळता येथील हवामान सर्वसाधारणपणे कोरडेच असते. येथे वर्षात चार ऋतू असतात. हिवाळा हा नोव्हेंबर ते फेब्रुवारी अखेरपर्यंत असतो. त्यानंतर येणारा उन्हाळा मात्र जूनच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत खेचला जातो. नैऋत्य मान्सूनचा पाऊस त्याच्या पाठोपाठ येतो आणि ऑक्टोबरच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत टिकतो. शेष ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरचा पूर्वार्ध हा मान्सूनोत्तर गरमीचा काळ असतो. सरासरी वार्षिक पर्जन्यमान ९८० मि.मी.आहे. नैऋत्य मोसमी वाऱ्यापासून पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण एकूण वार्षिक पर्जन्याच्या ८० टक्के आहे. जुलै आणि ऑगस्ट हे वर्षातील सर्वाधिक पर्जन्याचे महिने आहेत.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10316.txt ADDED
@@ -0,0 +1,9 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ केळवली हे रायगड जिल्ह्यातील गाव आहे. हे गाव मुंबई उपनगरी रेल्वेचे एक स्थानक आहे असून महाराष्ट्र राज्य महामार्ग ३५वर आहे.
2
+ केळवली हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील मध्य कोकणातील रायगड जिल्ह्यातील खालापूर तालुक्यातील एक गाव आहे.
3
+ पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते.उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते.
4
+ १.https://villageinfo.in/
5
+ २.https://www.census2011.co.in/
6
+ ३.http://tourism.gov.in/
7
+ ४.https://www.incredibleindia.org/
8
+ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism
9
+ ६.https://www.mapsofindia.com/
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10317.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केळवली हे रायगड जिल्ह्याच्या केळवली गावातील रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मुंबई उपनगरी रेल्वेच्या मध्य मार्गावर स्थित असून मुंबईहून खोपोलीकडे धावणाऱ्या सगळ्या लोकल गाड्या येथे थांबतात.
2
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10318.txt ADDED
@@ -0,0 +1,11 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ केळशी हे रत्‍नागिरी जिल्ह्यातल्या दापोली तालुक्यातील पाच ते सात हजार लोकवस्ती असलेले शांत समुद्रकिनारा असलेले गाव आहे.
2
+ गावातल्या मध्यवर्ती भागात रस्त्याची बिदी आणि पाखाडी अशी वैशिष्ट्यपूर्ण रचना आहे. रेल्वे फलाटासारख्या दिसणाऱ्या वरच्या भागाला पाखाडी आणि खालच्या भागाला बिदी असे म्हणतात. ह्या पाखाड्या इथे पडणाऱ्या धो धो पावसामुळे ये-जा करायला त्रास होऊ नये म्हणून जांभ्या दगडाचे चिरे वापरून केल्या आहेत. पावसाळ्यात बिदीवर असणाऱ्या घरातील अंगणापासून ते समोरच्या पाखाडीपर्यंत छोटे पूल बांधले जातात.
3
+ केळशी गावात एक नैसर्गिकरित्या तयार झालेली वाळूची टेकडी आहे. ही वाळूची टेकडी वास्को-दि-गामाच्या भारत भेटीच्या आसपास झालेल्या पंधराव्या शतकातील एका सुनामीमुळे तयार झाली आहे.
4
+ वाळूच्या टेकडीचे हे केळशी गाव भारजा नदीच्या दक्षिणेला वसले आहे. नदीच्या मुखाजवळील प्रदेशात आणि किनाऱ्यालगत जुन्या वस्तीचे अवशेष सापडतात. हे अवशेष सुमारे १८ मीटर वाळूच्या थराखाली आढळले आहेत. प्रा. श्रीकांत कार्लेकर यांनी १९९०मध्ये या टेकडीचा शोध लावला. त्यानंतर डॉ. अशोक मराठे यांनी याबाबतचे सर्व समावेशक संशोधन पुढे आणले. वाळूच्या टेकडीच्या तळापासून चार मीटर उंचीवर मिळालेल्या कोळशाचे कार्बन-१४ पद्धतीने कालमापन केले असता ११८० वर्षांपूर्वी काळ मिळाला.
5
+ केळशी गावाचा उल्लेख इतिहासात अनेक ठिकाणी आढळतो. पण सारे उल्लेख सन १६०१ नंतरचे आहेत. पंधराच्या शतकाच्या अखेरीस नैसर्गिक घटनेतून या समुद्रकिनाऱ्यावरील खारफुटीचे जंगल उद्ध्वस्त झाले असावे. केळशी येथील विहिरीच्या पुराव्यावरून आणि आजूबाजूच्या पुरातत्त्वीय अवशेषावरून इसवी सनाच्या १५व्या शतकापर्यंत येथील समुद्राची पातळी ही तीन ते चार मीटरने कमीच होती हे नक्की होते.
6
+ वैद्य, घैसास, दांडेकर, लागू, विद्वांस आडनावाच्या लोकांचे केळशी हे मूळ गाव आहे.
7
+ ठिकाणे:
8
+ याकुब बाबांचा दर्गा:
9
+ दापोली तालुक्यातील केळशी येथील प्रसिद्ध असा ‘याकुब बाबांचा दर्गा’. हा दर्गा केळशी किनारपट्टीपासून जवळ असलेल्या एका टेकडीवर आहे. हा दर्गा छत्रपती शिवाजी महाराजांनी बांधला, असे सांगितले जाते. तर काही लोक शिवाजी महाराजांनी दर्ग्याचे काम सुरू केले व नंतर ते संभाजी राजांनी पूर्ण केले, असे सांगतात. याकुब बाबा हे सिंध प्रांताकडून बाणकोट मार्गे केळशीला आलेले, असे सांगितले जाते. त्यांच्यासोबत एक दहा वर्षाचा सोहील खान नामक मुलगा होता, जो पुढे हिम्मत खान या नावाने ओळखला जाऊ लागला. याकुब बाबांच्या दर्ग्या शेजारीच हिम्मत खान यांचा दर्गा आहे.[१]
10
+ महालक्ष्मी मंदिर:
11
+ दापोली तालुक्यात पेशवे काळात बांधली गेलेली अनेक मंदिरे आहेत, त्यापैकी प्रसिद्ध असे हे ‘केळशीचे महलक्ष्मी मंदिर’. हे मंदिर केळशी गावापासून ३ किमी अंतरावर आहे. नव्या महसूल रचनेनुसार हे देऊळ उटबंर गावात येते; पण पूर्वापार ‘केळशीचे महलक्ष्मी मंदिर’ म्हणून ख्याती असल्यामुळे आजही तसेच म्हटले जाते. या मंदिरातील देवीची मूर्ती स्वयंभू आहे.[२] दरवर्षी चैत्री पौर्णिमेला देवीची यात्रा भरते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10323.txt ADDED
@@ -0,0 +1,18 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+
2
+ कॅले क्रिस्टीन कुओको /ˈkwoʊkoʊ/ KWOH ; जन्म नोव्हेंबर 30, 1985) [१] एक अमेरिकन अभिनेत्री आहे. 1990 च्या दशकाच्या उत्तरार्धात सहाय्यक चित्रपट आणि टेलिव्हिजन भूमिकांच्या मालिकेनंतर, तिने एबीसी सिटकॉम 8 सिंपल रुल्स (2002-2005) वर ब्रिजेट हेनेसी म्हणून तिची महत्त्वपूर्ण भूमिका साकारली. त्यानंतर, कुओकोने ब्रँडी अँड मिस्टर व्हिस्कर्स (2004-2006) वर ब्रँडी हॅरिंग्टनला आवाज दिला आणि चार्म्ड (2005-2006) या दूरचित्रवाणी मालिकेच्या अंतिम हंगामात बिली जेनकिन्स म्हणून दिसला. तिने नंतर CBS सिटकॉम द बिग बँग थिअरी (2007–2019) वर पेनी म्हणून काम केले आणि भूमिकेसाठी सॅटेलाइट अवॉर्ड, क्रिटिक्स चॉइस अवॉर्ड आणि दोन पीपल्स चॉइस अवॉर्ड मिळाले . 2020 पासून, कुओकोने HBO मॅक्स कॉमेडीक थ्रिलर द फ्लाइट अटेंडंट, [२] साठी कार्यकारी निर्माता म्हणून काम केले आहे आणि त्याला व्यापक समीक्षकांची प्रशंसा मिळाली आहे. [३] या कामगिरीसाठी, तिला प्राइमटाइम एमी अवॉर्ड्स, गोल्डन ग्लोब अवॉर्ड्स, स्क्रीन अ‍ॅक्टर्स गिल्ड अवॉर्ड्स आणि क्रिटिक्स चॉईस अवॉर्ड्समध्ये नामांकनं मिळाली आहेत.
3
+ कुओकोने थ्रिलर टेलिव्हिजन चित्रपट Quicksand: No Escape (1992) मध्ये पदार्पण केले. व्हर्च्युओसिटी (1995), टूथलेस ( 1997), कान्ट बी हेवन (1999), अॅली कॅट्स स्ट्राइक (2000), ग्रोइंग अप ब्रॅडी (2000), क्राइम्स ऑफ फॅशन (2004), द होलो (2004), या तिच्या चित्रपट कार्यात समाविष्ट आहेत. लकी 13 (2005), टू बी फॅट लाइक मी (2007), कौगर क्लब (2007), किलर मूव्ही (2008), द पेंटहाउस (2010), हॉप (2011), लेखक अनामित (2014), आणि द वेडिंग रिंगर (2015) ). तिला 2014 मध्ये हॉलीवूड वॉक ऑफ फेम वर एक स्टार मिळाला [४] आणि ऑक्टोबर 2017 मध्ये तिने होय, नॉर्मन प्रॉडक्शनची स्थापना केली.
4
+ कुओकोचा जन्म कॅमेरिलो, कॅलिफोर्निया येथे झाला, ही लेन अॅन (née विंगेट) यांची मोठी मुलगी, गृहिणी आणि गॅरी कार्माइन कुओको, एक रिअल्टर आहे.[5]  तिचे वडील इटालियन वंशाचे आहेत तर तिची आई इंग्रजी आणि जर्मन वंशाची आहे.[6]  तिची बहीण, ब्रायना, एक अभिनेत्री आणि गायिका आहे जिने द व्हॉईसच्या पाचव्या सीझनमध्ये भाग घेतला आणि HBO मॅक्स मालिका, द फ्लाइट अटेंडंट[7] आणि हार्ले क्विनमध्ये बार्बरा गॉर्डन/बॅटगर्लच्या भूमिकेत आवर्ती भूमिका केली.  लहानपणी, कुओको ही एक दर्जेदार हौशी (आकांक्षी) टेनिस खेळाडू होती,[8] ती 3 वर्षांची असताना तिने घेतलेला खेळ.  अभिनय क्षेत्रात कारकीर्द करण्यासाठी तिने वयाच्या १६ व्या वर्षी खेळणे बंद केले.[9]
5
+ कुओकोने 1995 च्या अॅक्शन थ्रिलर व्हर्च्युओसिटीमध्ये तरुण करिन कार्टर म्हणून तिचा पहिला वैशिष्ट्यपूर्ण चित्रपट दाखवला. [५] 2000 ते 2001 पर्यंत, ती सीबीएस सिटकॉम लेडीज मॅनवर दिसली आणि 2000 मध्ये तिने टीव्ही चित्रपट ग्रोइंग अप ब्रॅडीमध्ये माजी द ब्रॅडी बंच स्टार मॉरीन मॅककॉर्मिकची भूमिका साकारली तसेच डिस्ने चॅनलच्या मूळ चित्रपट अॅली कॅट्स स्ट्राइकमध्ये अभिनय केला. सप्टेंबर 2002 मध्ये, तिने एबीसी सिटकॉम 8 सिंपल रुल्स फॉर डेटींग माय टीनएज डॉटर (नंतर 8 सिंपल रुल्स ) वर ब्रिजेट हेनेसी या भूमिकेत काम करण्यास सुरुवात केली. कुओको तिच्या धाकट्या बहिणीची भूमिका साकारणाऱ्या एमी डेव्हिडसनपेक्षा सहा वर्षांनी लहान असूनही ब्रिजेट सर्वात मोठा मुलगा होता.
6
+ 8 सिंपल रुल्सच्या अंतिम सीझन व्यतिरिक्त, कुओकोने एनबीसी मिनीसीरीज 10.5, एबीसी फॅमिली मूळ चित्रपट क्राईम्स ऑफ फॅशन, स्वतंत्र चित्रपट डिबेटिंग रॉबर्ट ली, [६] आणि त्याच वेळी द होलो चित्रपटात भूमिका केल्या होत्या. . तिने डिस्ने चॅनल अ‍ॅनिमेटेड मालिका ब्रॅंडी आणि मिस्टर व्हिस्कर्समध्ये 14 वर्षीय मानववंशीय मिश्र जातीच्या कुत्र्याच्या ब्रँडी हॅरिंग्टनच्या पात्राला आवाज दिला. तिने 2004 ते 2005 पर्यंत ब्रॅट्झमधील कर्स्टी स्मिथच्या पात्राला आवाज दिला. चार्म्ड या टीव्ही मालिकेच्या आठव्या सीझनमध्ये, ती बिली जेनकिन्सच्या भूमिकेत दिसली, ती टेलिकिनेसिस आणि प्रोजेक्शनची शक्ती असलेली एक शक्तिशाली तरुण जादूगार . कार्यकारी निर्माता ब्रॅड केर्न यांनी सांगितले की कुओकोचे पात्र सुरुवातीला संभाव्य स्पिन-ऑफ म्हणून आणले गेले. 
7
+ सप्टेंबर 2007 मध्ये, कुओकोने सीबीएस सिटकॉम द बिग बॅंग थिअरीमध्ये अभिनय करण्यास सुरुवात केली, पेनीची भूमिका केली, एक चीजकेक फॅक्टरी कर्मचारी आणि भौतिकशास्त्रज्ञ डॉ. लिओनार्ड हॉफस्टॅडर आणि डॉ. शेल्डन कूपर यांच्या हॉलमध्ये राहणाऱ्या महत्वाकांक्षी अभिनेत्री. 2010-2011 सीझनपूर्वी, तिने मालिकेसाठी US$60,000 एक एपिसोड कमावले, जे तिच्या सह-कलाकारांप्रमाणेच होते. 2010 मध्ये, कलाकारांनी प्रत्येक अभिनेत्यासाठी US$200,000 प्रति एपिसोड करण्यासाठी वाढीची वाटाघाटी केली. [७] ऑगस्ट 2014 पर्यंत, द बिग बॅंग थिअरी मधील कुओको आणि तिचे सह-कलाकार जॉनी गॅलेकी आणि जिम पार्सन्स यांनी प्रत्येक भागासाठी अंदाजे US$1 दशलक्ष कमावले. [८] [९]
8
+ ऑक्टोबर २०१२ च्या उत्तरार्धात, कुओकोने शोच्या सेटवर फ्लॅश मॉब आयोजित करण्यासाठी तिची बहीण ब्रायनाची मदत घेतली, ज्यामध्ये तिने आणि कलाकार आणि क्रू यांनी अचानक लिप सिंक करून आणि कार्ली राय जेप्सेनच्या गाण्यावर नृत्य करून स्टुडिओ प्रेक्षकांना आश्चर्यचकित केले. " कदाचित मला कॉल करा ". कार्यक्रमाचा एक व्हिडिओ यूट्यूबवर पोस्ट करण्यात आला आणि तो व्हायरल झाला . [१०] [११] कुओकोच्या 8 जानेवारी, 2013 रोजी उशिरा-रात्री टॉक शो कॉनन मधील सादरीकरणादरम्यान कामगिरीची एक क्लिप देखील प्ले केली गेली.
9
+ 8 जानेवारी 2007 [१२] प्रदर्शित झालेल्या टू बी फॅट लाइक मी या लाइफटाइम चित्रपटात कुओकोने अभिनय केला. तिने प्रिझन ब्रेक एपिसोड " द मेसेज " आणि " शिकागो " मध्ये एक छोटी भूमिका बजावली होती, तसेच 2008 मध्ये कॉमेडी हॉरर स्पूफ किलर मूव्हीमध्ये अभिनय केला होता. ती 2010 मध्ये द पेंटहाउस चित्रपटातही दिसली होती. 2011 मध्ये, तिने <i id="mw0g">Allure</i> मासिकाच्या वार्षिक "Naked Truth" फीचरमध्ये न्यूड पोज दिली. [१३] त्याच वर्षी, ती हॉप आणि द लास्ट राइड या चित्रपटांमध्ये दिसली. [१४] २०११ मध्ये टीन चॉईस अवॉर्ड्स, [१५] तसेच २०१२ आणि २०१३ मध्ये पीपल्स चॉईस अवॉर्ड्सचे आयोजन करण्यासाठीही तिची निवड झाली होती. [१६] [१७] ती विल्यम शॅटनरच्या पात्राची मुलगी म्हणून Priceline.com जाहिरातींवर नियमित असते. [१८]
10
+ ऑक्टोबर 2017 मध्ये, कुओकोने होय, नॉर्मन प्रॉडक्शन्स ची स्थापना केली, ही टेलिव्हिजन निर्मिती कंपनी आहे ज्याने वॉर्नर ब्रदर्ससोबत एक विशेष बहु-वर्षीय फर्स्ट-लूक उत्पादन करार केला. दूरदर्शन . होय, नॉर्मन द्वारे कुओकोचा पहिला प्रकल्प लेखक ख्रिस बोहजालियन यांनी लिहिलेल्या द फ्लाइट अटेंडंट या पुस्तकाचे रूपांतर होते, ज्याला त्याच नावाच्या विनोदी-नाटक मालिकेत विकसित केले गेले होते. कुओकोने या मालिकेत कॅसी बाउडेन म्हणून काम केले आणि कार्यकारी निर्माता म्हणूनही काम केले. [१९] फ्लाइट अटेंडंटचा प्रीमियर 26 नोव्हेंबर 2020 रोजी वॉर्नरमीडियाच्या HBO मॅक्स या स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्मवर झाला आणि 18 डिसेंबर 2020 रोजी दुसऱ्या सत्रासाठी त्याचे नूतनीकरण करण्यात आले. [२०] [३] [२१]
11
+ ऑक्टोबर 2018 मध्ये, Cuoco DC युनिव्हर्स प्रौढ अ‍ॅनिमेशन मालिका Harley Quinn च्या शीर्षक पात्राला आवाज देईल आणि कार्यकारी निर्माता म्हणून काम करेल अशी घोषणा करण्यात आली. [२२] या मालिकेचा प्रीमियर 29 नोव्हेंबर 2019 रोजी समीक्षकांनी केला. [२३] सप्टेंबर 2020 मध्ये, मालिका तिसऱ्या सीझनसाठी नूतनीकरण करण्यात आली आणि HBO Max वर जाईल अशी घोषणा करण्यात आली. [२४]
12
+ ऑगस्ट 2019 मध्ये, अशी घोषणा करण्यात आली की कुओको आगामी CBS कॉमेडी प्रीटी ची एक्झिक्युटिव्ह निर्मिती करेल, जी लिंडसे क्राफ्ट आणि सॅंटिना मुहा यांनी लिहीलेली आहे आणि कार्यकारी देखील आहे. [२५] एप्रिल २०२० मध्ये, कुओको केविन हार्ट आणि वुडी हॅरेल्सन यांच्यासमवेत आगामी अॅक्शन कॉमेडी चित्रपट द मॅन फ्रॉम टोरंटोच्या कलाकारांमध्ये सामील झाली. [२६]
13
+ मार्च 2021 मध्ये, AE Hotchner च्या 1976 च्या चरित्र, Doris Day: Her Own Story वर आधारित आगामी मर्यादित मालिकेत कुओको डोरिस डे खेळणार असल्याची घोषणा करण्यात आली. या मालिकेची कार्यकारी निर्माती म्हणूनही ती काम करणार आहे. [२७] दोन महिन्यांनंतर, तिच्या उत्पादन कंपनीने वॉर्नरच्या एकूण कराराचा विस्तार केला. [२८]
14
+ द बिग बँग थिअरीवर काम करत असताना, कुओकोने डिसेंबर 2009 पर्यंत सुमारे दोन वर्षे सह-स्टार जॉनी गॅलेकीशी खाजगीरित्या डेट केले. तिने नंतर सप्टेंबर 2010 मध्ये सीबीएस वॉचला सांगितले की त्यांचे नाते संपुष्टात आल्यापासून ते चांगल्या अटींवर राहिले आहेत. [२९]
15
+ 13 सप्टेंबर 2010 रोजी, कुओकोचा घोडेस्वारी अपघातात तिचा पाय मोडला आणि द बिग बॅंग थिअरीच्या दोन भागांचे चित्रीकरण चुकले. [३०]
16
+ ऑक्टोबर 2011 मध्ये, ती व्यसनमुक्ती तज्ञ जोश रेस्निक यांच्याशी संलग्न झाली, परंतु मार्च 2012 पर्यंत त्यांची प्रतिबद्धता संपुष्टात आली. [३१] तीन महिन्यांच्या डेटिंगनंतर सप्टेंबर 2013 मध्ये तिने व्यावसायिक टेनिस खेळाडू रायन स्वीटिंगशी लग्न केले. त्यांनी 31 डिसेंबर 2013 रोजी सांता सुसाना, कॅलिफोर्निया येथे लग्न केले. [३२] 25 सप्टेंबर 2015 रोजी तिने आणि स्वीटिंगने घटस्फोट घेण्याचा निर्णय घेतल्याची घोषणा करण्यात आली. [३३] 9 मे 2016 रोजी घटस्फोट निश्चित झाला. [३४]
17
+ कुओकोने 2016 च्या उत्तरार्धात अश्वारूढ कार्ल कुकशी डेटिंग करण्यास सुरुवात केली. [३५] [३६] 30 नोव्हेंबर 2017 रोजी कुओकोच्या 32 व्या वाढदिवसादिवशी त्यांची लगन झाली, [३७] आणि 30 जून 2018 रोजी त्यांचे लग्न झाले. [३८] सप्टेंबर 2021 मध्ये, या जोडप्याने "आमच्या सध्याच्या मार्गांनी आम्हाला विरुद्ध दिशेने नेले आहे हे आम्हाला समजले आहे" असे सांगून त्यांच्या विभक्त होण्याची घोषणा केली. [३९] जून 2022 मध्ये त्यांचा घटस्फोट झाला. [४०]
18
+ 2022 मध्ये, कुओकोने अभिनेता टॉम पेल्फ्रेला डेट करण्यास सुरुवात केली. मे 2022 मध्ये हॉलिवूड वॉक ऑफ फेम समारंभात त्यांनी "एक जोडपे म्हणून" त्यांचा पहिला सार्वजनिक देखावा केला. [४१]
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10333.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केलोळी हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील सातारा जिल्ह्यातील पाटण तालुक्यातील एक गाव आहे.
2
+ येथे ऑक्टोबर ते मार्च हा हिवाळा हंगाम असतो. हिवाळ्यात दिवसा तापमान ३० सेल्सियस तर रात्री तापमान ११ अंश सेल्सियस असते.जून ते सप्टेंबर हा पावसाळा हंगाम असतो. पावसाळ्यात दिवसा तापमान २८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २२ अंश सेल्सियस असते. पावसाळ्यात चांगल्या प्रमाणात पाऊस पडतो. एप्रिल ते जून हा उन्हाळा मोसम असतो. उन्हाळ्यात दिवसा तापमान ३८ अंश सेल्सियस तर रात्री तापमान २० अंश सेल्सियस असते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10347.txt ADDED
@@ -0,0 +1,8 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ राजा दिनकर केळकर संग्रहालय हे पुणे शहरातील एक वस्तुसंग्रहालय आहे.[१] हे संग्रहालय सन. १८९६ ते १९९० पुण्यभूषण पद्मश्री डॉ. दिनकर गंगाधर केळकर उर्फ कवी अज्ञातवासी या गृहस्थाने उभारले. संग्रहालयाला दिनकर केळकर यांच्या राजा नावाच्या अल्पावयात मृत्यू पावलेल्या मुलाचे नाव दिले आहे. या संग्रहालयाची सुरुवात सन १९२० मध्ये झाली. आपले पिढीजात चष्म्याचे दुकान चालवताना दिनकर केळकरांना जुन्या सरदार घराण्यातील वैशिष्ट्यपूर्ण वस्तू जमवण्याचा छंद जडला. अगदी फुंकणीपासून ते अत्तरदाणीपर्यंत त्यांनी रोजच्या वापरातील नाना चीजा जमा केल्या. विविध प्रकारचे दिवे, अडकित्ते, गंजीफा, सोंगट्या, शस्त्रे, पानदाने, पेटारे, दरवाजे, मूर्ती, कात्र्या, कळसूत्री बाहुल्या अशांनी केळकरांचा खजिना समृद्ध, संपन्न होऊ लागला. कोथरूड येथून त्यांनी मस्तानीचा महाल उचलून आणला आणि संग्रहालयात हुबेहूब तसा उभा केला.[२]
2
+ १९२२ साली एका खोलीत सुरू झालेले हे संग्रहालय, वाड्याच्या साऱ्या दालनांतून वाढवले गेले. राणी एलिझाबेथ यांनीही संग्रहालयातले हे वस्तुवैभव पाहून आनंदोद्गार काढले होते.[ संदर्भ हवा ]
3
+ दिनकर गंगाधर केळकर म्हणजे मराठीत अज्ञातवासी या नावाने कविता करणारे कवी होत. राम गणेश गडकरी हे त्यांचे काव्यगुरू होते.
4
+ पुण्यातील बालगंधर्व रंगमंदिराशेजारच्या ‘महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे पुलाखाली एक वैशिष्ट्यपूर्ण स्तूप आहे. पुलापासून मुठा नदीच्या उजव्या तीरावरून शनिवारवाड्याच्या दिशेने जाताना उजव्या बाजूस हा स्तूप दिसतो. हा स्तूप कुणा कुशल कारागिराने तयार केला असे जाणवते. हा दगडी स्तूप तळाशी चौकोनी असून, त्यावर दोन अष्टकोनी टप्पे आणि सर्वात वरती शिवलिंग आहे. बाजूला चार स्तंभ असून त्यावर सोळा मूर्ती आहेत. पायाशी कासव, शंख आदी शुभचिन्हे आहेत.
5
+ कोनशिलेवरील माहितीनुसार हा स्तूप गंगाधर केळकर यांच्या स्मरणार्थ त्यांच्या दहनभूमीवर त्यांच्या दिनकर आणि भास्कर या दोन मुलांनी १९२८मध्ये उभारला. गंगाधर केळकर यांचे निधन २० ऑगस्ट १९२८ रोजी झाले.
6
+ लाकडी नक्षीकामाचे छत, दरवाजे, खडक्या, गणेशपट्या, झरोके, जयविजय, मीनाक्षी, पंचमुखी मारुती यांचे पुतळे, पितळी दीपस्तंभ, पाषानच्या मूर्तीसुद्धा या विभागात आहे. या वस्तू महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थान, मध्यप्रदेश, दक्षिण भारत ��ेगवेगळ्या राज्यातून जमविले आहे.
7
+ तळपाय घासण्यासाठी वापरीत असलेल्या वजा-या, कुंकुमकरंडे, वेणीफणीच्या पेट्या, आरसे, सुरमादान, अत्तरदान, कंगवे,फण्या, स्त्रियांचे दागदागिने
8
+ या शाखेत सुप्रसिद्ध ज्ञानेश्वर आगाशे यांनी आपला पुत्र दिवंगत उद्योगपती चंद्रशेखर आगाशे यांच्या पुरातन भारतीय वाद्य संग्रहांचा समावेश केला आहे.[३] चंद्रशेखर आगाशे यांच्या विधवा आणि संग्रहालयाचे संस्थापक डॉ दिनकर जी. केळकर यांच्या नातलगांचा सन्मान करीत त्यांचे चौथे चुलत भाऊ अथवा बहीण.[४][५]
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10349.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केळगाव हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील खेड तालुक्यातील एक गाव आहे.
2
+ येथे जून, जुलै, ऑगस्ट आणि सप्टेंबर महिन्यात भरपूर पाऊस पडतो.जानेवारी, फेब्रुवारी, मार्च, एप्रिल, मे, नोव्हेंबर आणि डिसेंबर या कालावधीत कोरडे हवामान असते.जुलै महिना हा सर्वात आर्द्र महिना असतो.मार्च हा सर्वात शीतल महिना असतो. वार्षिक पर्जन्यमान २२६० मिमी.असते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10354.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ विदर्भातील अष्टविनायकांपैकी तिसऱ्या क्रमांकावर असलेले वर्धा जिल्ह्यातील केळझर गाव श्री सिद्धीविनायकासाठी प्रसिद्ध आहे. येथील गणपती उजव्या सोंडेचा असून मूर्ती ४ फूट उंचीची आहे. केळझर गावाची प्राचीनता महाभारतकालीन आहे, असे म्हणतात. या गणपतीच्या देवस्थानाला एकचक्रा गणेश असे म्हणतात.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10429.txt ADDED
@@ -0,0 +1,35 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ केवलादेव घाना राष्ट्रीय उद्यान हे राजस्थान मधील भरतपूर येथे आहे. या राष्ट्रीय उद्यानाचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे हिवाळ्यात येणारे स्थलांतरित पक्षी. भारतातील एकूण सर्वच मुख्य स्थलांतरित पक्षी येथे दिसून येतात.
2
+ आग्रा किल्ला • 
3
+ अजिंठा लेणी • 
4
+ सांचीचा स्तूप • 
5
+ चंपानेर-पावागढ इतिहास संशोधन उद्यान • 
6
+ छत्रपती शिवाजी टर्मिनस • 
7
+ वेल्हा गोवा • 
8
+ घारापुरी लेणी (एलिफंटा लेणी) • 
9
+ वेरूळची लेणी • 
10
+ फत्तेपूर सिक्री • 
11
+ चोल राजांची मंदिरे • 
12
+ हंपी • 
13
+ महाबलिपुरम • 
14
+ पट्टदकल • 
15
+ हुमायूनची कबर • 
16
+ काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान • 
17
+ केवलदेव राष्ट्रीय उद्यान • 
18
+ खजुराहो • 
19
+ महाबोधी विहार • 
20
+ मानस राष्ट्रीय उद्यान • 
21
+ भारतामधील पर्वतीय रेल्वे ( • 
22
+ दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे • 
23
+ निलगिरी पर्वतीय रेल्वे • 
24
+ कालका−सिमला रेल्वे) • 
25
+ नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान • 
26
+ व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स राष्ट्रीय उद्याने • 
27
+ सह्याद्री पर्वतरांग • 
28
+ कुतुब मिनार • 
29
+ लाल किल्ला • 
30
+ भीमबेटका • 
31
+ कोणार्क सूर्य मंदीर • 
32
+ सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान • 
33
+ ताजमहाल • 
34
+ जंतर मंतर
35
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1043.txt ADDED
@@ -0,0 +1,4 @@
 
 
 
 
 
1
+ ओडिल अब्दुखरोहमोनोव ( उजबी . ओडिल अब्दुखरोहमोनोव, सिरिलिक लिपी : Одил Каландарович Абдурахманов, जन्म ६ फेब्रुवारी १९७८) हे उझबेकिस्तान प्रजासत्ताकच्या राष्ट्राध्यक्षांच्या प्रशासनाच्या सामाजिक विकास विभागाचे प्रमुख आहेत. [१] त्याच वेळी ते उझबेकिस्तानच्या शरीरबांधणी आणि निरोगिता महासंघाचे अध्यक्ष आहेत. [२] पूर्वी, ओडिल अॅब्दुखरोहमोनोव हे तारुण्य राजकारण, विज्ञान, शिक्षण, आरोग्य, संस्कृती आणि क्रीडा विषयांवर राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार होते. [३]
2
+ राजकारण
3
+ खेळ
4
+ अब्दुरखमानोव लग्नबंध आहेत आणि २ मुलांचे वडील आहेत.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10433.txt ADDED
@@ -0,0 +1,35 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ केवलादेव घाना राष्ट्रीय उद्यान हे राजस्थान मधील भरतपूर येथे आहे. या राष्ट्रीय उद्यानाचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे हिवाळ्यात येणारे स्थलांतरित पक्षी. भारतातील एकूण सर्वच मुख्य स्थलांतरित पक्षी येथे दिसून येतात.
2
+ आग्रा किल्ला • 
3
+ अजिंठा लेणी • 
4
+ सांचीचा स्तूप • 
5
+ चंपानेर-पावागढ इतिहास संशोधन उद्यान • 
6
+ छत्रपती शिवाजी टर्मिनस • 
7
+ वेल्हा गोवा • 
8
+ घारापुरी लेणी (एलिफंटा लेणी) • 
9
+ वेरूळची लेणी • 
10
+ फत्तेपूर सिक्री • 
11
+ चोल राजांची मंदिरे • 
12
+ हंपी • 
13
+ महाबलिपुरम • 
14
+ पट्टदकल • 
15
+ हुमायूनची कबर • 
16
+ काझीरंगा राष्ट्रीय उद्यान • 
17
+ केवलदेव राष्ट्रीय उद्यान • 
18
+ खजुराहो • 
19
+ महाबोधी विहार • 
20
+ मानस राष्ट्रीय उद्यान • 
21
+ भारतामधील पर्वतीय रेल्वे ( • 
22
+ दार्जीलिंग हिमालयन रेल्वे • 
23
+ निलगिरी पर्वतीय रेल्वे • 
24
+ कालका−सिमला रेल्वे) • 
25
+ नंदादेवी राष्ट्रीय उद्यान • 
26
+ व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स राष्ट्रीय उद्याने • 
27
+ सह्याद्री पर्वतरांग • 
28
+ कुतुब मिनार • 
29
+ लाल किल्ला • 
30
+ भीमबेटका • 
31
+ कोणार्क सूर्य मंदीर • 
32
+ सुंदरबन राष्ट्रीय उद्यान • 
33
+ ताजमहाल • 
34
+ जंतर मंतर
35
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10437.txt ADDED
@@ -0,0 +1,8 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ २ मार्च, इ.स. २०११
2
+ दुवा: CricketArchive (इंग्लिश मजकूर)
3
+ केव्हिन जोसेफ ओ'ब्रायन (४ मार्च, १९८४ - ) हा  आयर्लंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू आहे. हा १८ जून, २०२१ रोजी क्रिकेटमधून निवृत्त झाला.[१][२]
4
+
5
+
6
+
7
+
8
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10443.txt ADDED
@@ -0,0 +1,6 @@
 
 
 
 
 
 
 
1
+ १४ ऑक्टोबर, इ.स. २००७
2
+ दुवा: cricketarchive (इंग्लिश मजकूर)
3
+
4
+  सेहवाग (क) •३ टेलर •५ फिंच •६ चांद •७ नागर •१२ रसेल •१५ नेगी •२० साळवी •२४ पीटरसन •२७ जयवर्धने •३१ वॉर्नर •३२ मॅक्सवेल •३४ ब्रेसवेल •३५ ओझा •३६ राव •५२ मर्व •५५ आगरकर •५६ पठाण •६५ मॉर्कल •७७ आरोन •
5
+ ८७ यादव •८८ नदीम • बोडी • बिस्ट • मिश्रा • यादव • रावल • बिश्ट • जुनेजा • नाईक • गुप्ता • पटेल •
6
+  सिमॉन्स
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10445.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केविन सिंक्लेअर (जन्म २३ नोव्हेंबर १९९९) हा गयानीज क्रिकेट खेळाडू आहे. मार्च २०२१ मध्ये त्याने वेस्ट इंडीजकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.[१]
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1045.txt ADDED
@@ -0,0 +1,7 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ ओडिसा उच्च न्यायालय हे भारतातील ओडिशा राज्याचे उच्च न्यायालय आहे. २६ जुलै १९४८ रोजी ओरिसा उच्च न्यायालयाचे औपचारिक उद्घाटन झाले. कोर्टाचे आसन कटक येथे असून. न्यायालयात मंजूर न्यायाधीश संख्या २७ इतकी आहे.[१]
2
+ न्यायमूर्ती एस. मुरलीधर हे ४ जानेवारी २०२१ पासून ओरिसा उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश आहेत.
3
+ वेगवेगळ्या भाषा बोलणाऱ्या आणि वेगवेगळ्या परंपरा असलेल्या लोकांची वस्ती असलेल्या एवढ्या विस्तीर्ण क्षेत्राचे व्यवस्थापन करणे प्रशासकीयदृष्ट्या अवघड होते. प्रशासकीय अत्यावश्यकतेसाठी असे क्षेत्र वेगळे करणे आवश्यक होते जे मूळतः बंगालच्या भागातून नव्हते. तर, 22 मार्च 1912 रोजी बिहार आणि ओरिसा या नवीन प्रांताची स्थापना झाली. तथापि बिहार आणि ओरिसा हे नवीन प्रांत कलकत्ता उच्च न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्रात होते.
4
+ 9 फेब्रुवारी 1916 रोजी, भारत सरकार कायदा, १९१५ च्या कलम 113 अंतर्गत अधिकारांचा वापर करून, इंग्लंडच्या राजाने पाटणा उच्च न्यायालय स्थापन करण्यासाठी पेटंटची पत्रे जारी केली. ओरिसा हे पाटणा उच्च न्यायालयाच्या अखत्यारित होते. 18 मे 1916 रोजी ओरिसासाठी पाटणा उच्च न्यायालयाच्या सर्किट कोर्टाची पहिली बैठक कटक येथे झाली.
5
+ 1 एप्रिल 1936 रोजी ओरिसा हा वेगळा प्रांत बनवण्यात आला परंतु त्यासाठी स्वतंत्र उच्च न्यायालयाची तरतूद करण्यात आली नाही. भारत सरकारने नवीन उच्च न्यायालय तयार करण्यास सहमती दर्शविली आणि त्या उद्देशासाठी भारत सरकारने 30 एप्रिल 1948 रोजी भारत सरकार कायदा, 1935 च्या कलम 229(1) अंतर्गत ओरिसा उच्च न्यायालय आदेश, 1948 जारी केला. शेवटी, २६ जुलै १९४८ रोजी ओरिसा उच्च न्यायालयाचे औपचारिक उद्घाटन झाले.
6
+ कोर्टाचे आसन कटक आहे. न्यायालयात मंजूर न्यायाधीश संख्या 27 आहे.
7
+ न्यायमूर्ती एस. मुरलीधर हे 4 जानेवारी 2021 पासून ओरिसा उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश आहेत.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10452.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केवीनॉ काउंटी, मिशिगन ही अमेरिकेच्या मिशिगन राज्यातील ८३ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
2
+ २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10480.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ केव्हिन स्पेसी फाउलर (२६ जुलै, १९५९:साउथ ऑरेंज, न्यू जर्सी, अमेरिका - ) हा अमेरिकन नाट्य, दूरचित्रवाणी आणि चित्रपट अभिनेता आहे. याने वर्किंग गर्ल, द युजवल सस्पेक्ट्स, आउटब्रेक, सेव्हन, अमेरिकन ब्युटी, सुपरमॅन रिटर्न्स, हॉरिबल बॉसेस २, इ. चित्रपटांतून अभिनय केला आहे. स्पेसीची हाउस ऑफ कार्ड्स या दूरचित्रवाणी मालिकेतील फ्रँक अंडरवूडची भूमिका विशेष प्रसिद्ध झाली.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10485.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ रोग्याच्या डोक्याचा एक केस घेउन त्यावर उपचार करण्यात येतात.यासाठी, रोग्यास दवाखान्यात आणावयाची गरज नसते.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10510.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केशव तानाजी मेश्राम (जन्म - २४ नोव्हेंबर १९३७ - २९ नोव्हेंबर २००७) हे मराठी भाषेतील लेखक, कवी, नाटककार व समीक्षक होते.
2
+
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10535.txt ADDED
@@ -0,0 +1,2 @@
 
 
 
1
+ केशवराव भोसले (जन्म : ९ ऑगस्ट १८९०; - ४ ऑक्टोबर १९२१) हे मराठी नाट्यसृष्टीतील एक श्रेष्ठ गायक-अभिनेते होते.
2
+ कोल्हापूरच्या खासबाग येथील पॅलेस थिएटरचे नाव संगीतसूर्य केशवराव भोसले नाट्यगृह असे करण्यात आले आहे.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_1054.txt ADDED
@@ -0,0 +1 @@
 
 
1
+ ओडिशाचे राज्यपाल हे ओडिशा राज्याचे भारताच्या राष्ट्रपतींचे नाममात्र प्रमुख आणि प्रतिनिधी आहेत. राज्यपालांची नियुक्ती राष्ट्रपती ५ वर्षांच्या कालावधीसाठी करतात. गणेशीलाल यांनी २९ मे २०१८ रोजी ओडिशाचे राज्यपाल म्हणून पदभार स्वीकारला.
dataset/scraper_2/batch_9/wiki_s2_10576.txt ADDED
@@ -0,0 +1,21 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ विकिपीडिया विश्वकोश (एनसायक्लोपीडिया)च्या पानातून /लेखातून नमूद केलेली, वापरलेली (used) किंवा संदर्भ दिलेली कोणतीही व्यापार चिन्हे, सेवा चिन्हे (service marks), collective marks, design rights हे, त्यांच्या संबंधित मालकांची संपत्ती आहेत. त्यांचा (इतरांच्या संपत्तीचा), या विकिपीडियातील लेखातील मूळ लेखकास असलेल्या CC-BY-SA आणि GFDL ने अभिप्रेत अशा परवान्याअतंर्गत, समान माहितीच्या पलीकडे तुम्ही उपयोग करू शकता, असा त्याचा अर्थ होत नाही (म्हणजे उपयोग करू शकत नाही).
2
+ तसे स्पष्ट अधिकृतपणे नमूद नसल्यास, विकिपीडिया आणि Wikimedia सारखी संकेतस्थळे अशा कोणत्याही मालकी हक्कदारांनी दुजोरा दिलेली endorsed अथवा त्यांच्याशी जोडली गेलेली affiliated नाहीत, असेच अपेक्षित आहे. आणि अर्थातच त्यामुळे, विकिपीडिया अन्यथा otherwise सुरक्षित अशी साधनसामग्री materials वापरण्यास कोणतीही परवानगी देऊ शकत नाही/देत नाही. अथवा अशा प्रकारच्या कोणत्याही अमूर्त सामग्रीचा incorporeal property [मराठी शब्द सुचवा] केलेला कोणताही उपयोग सर्वस्वी तुमच्या स्वतःच्या जबाबदारीवर असेल.
3
+ This work contains material which may be subject to trademark laws in one or more jurisdictions. Before using this content, please ensure that you have the right to use it under the laws which apply in the circumstances of your intended use. You are solely responsible for ensuring that you do not infringe the rights to this trademark. See our general disclaimer. The use of this file on Wikimedia Foundation projects does not imply endorsement of the trademark holder by the Foundation, nor vice versa.This tag does not indicate the copyright status of the attached work. A normal copyright tag is still required. See Commons:Licensing for more information.
4
+ सर्वसाधारण सजगतेच्या दृष्टीने वाचकांनी हेही लक्षात घ्यावे कि काही वेळा काही अधिकृत संकेतस्थळे अनधिकृतपणे कोणत्याही क्षणी कोणत्याही कालावधीकरिता हॅक अथवा उत्पातित झालेली असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.त्यामुळे तेथील माहितीची पडताळणी तुमच्या स्वतःच्या जबाबदारीवर तुम्ही स्वतः दक्षतेने करणे नेहमीच गरजेचे असते.
5
+ बर्‍याचदा मराठी विकिपीडिया आणि विश्वकोश संकल्पनेची कल्पना नसलेले लोक गूगल सारख्या शोध संकेतस्थळावरून मराठी विकिपीडियातील ते शोधत असलेल्या संस्थेबद्दलच्या लेखावर पोहोचतात तो लेख म्हणजे अधिकृत संकेतस्थळ नाही हे न समजल्यामुळे त्याच पानावर/चर्चा पानावर अथवा विकिपीडिया मदतकेंद्रावर आपल्या शंका आणि समस्या अनवधानाने मांडताना आढळून येतात.(त्यानंतर बहूतेक वेळा मराठी विकिपीडिया संपादक तो मजकुर उत्पात म्हणून वगळून टाकतात आणि मराठी विकिपीडिया बद्दल विनाकारण गैरसमज निर्माण होऊ शकतात)
6
+ हे टाळण्याच्या दृष्टीने संस्था विषयक लेखात लावण्या करिता {{कोशीयलेख/संस्था}} लघुपथ {{संकोले}} हा साचा बनवला आहे तो सर्व संस्था खासकरून सर्व महाराष्ट्रासंबधी सर्व संस्था विषयक लेखात आवर्जून लावण्यात वाचक आणि सदस्यांनी सहकार्य करावे.
7
+
8
+
9
+
10
+ केसरी हे महाराष्ट्रातील पुणे शहरातून प्रकाशित होणारे मराठी भाषेतील दैनिक वृत्तपत्र आहे. जानेवारी ४, इ.स. १८८१ रोजी बाळ गंगाधर टिळकांनी या वृत्तपत्राची सुरुवात केली.
11
+ लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांनी जनतेला स्वातंत्र्य चळवळीस उद्युक्त करावयाच्या व सामाजिक परिवर्तनांसाठी जनजागृतीचा एक महत्त्वाचा भाग या विचारांनी १८८१ मध्ये 'केसरी' हे वृत्तपत्र सुरू केले. 'केसरी'चे प्रथम संपादक गोपाळ गणेश आगरकर यांनी १८८८ पर्यंत काम केले.
12
+ गोपाळ गणेश आगरकर हे बुद्धिवादी होते. त्यांनी प्रारंभीच्या काळात जनतेच्या विचार परिवर्तनाविषयक लिखाणांवर भर दिला. समाज सुधारणांच्या मूलगामी विचारांतून सामाजिक सुधारणा वेग धरू शकतील याबाबत त्यांनी जागरूकतेने सामाजिक सुधारणांवर आग्रही राहून 'केसरी'त लिखाण केले. त्याचबरोबर राजकीय स्वातंत्र्याचाही पुरस्कार केला. आगरकरांचा सडेतोडपणा, वैविध्य यामुळे 'केसरी'ची लोकप्रियता वाढली खरी; परंतु पुढे टिळक व आगरकर यांच्यात वैचारिक मतभेद वाढत गेल्यामुळे १८९० पासून 'केसरी'चे काम लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक पाहू लागले.[१]
13
+ भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात टिळक व गांधी या दोन्ही पर्वात आणि त्यानंतरच्या कालखंडात संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत, राज्यातील जी वैचारिक वर्तमानपत्रे समाज जागृतीच्या कार्यात अग्रेसर होती, त्यात 'केसरी' वृत्तपत्रास जनमानसाने सातत्याने प्रातिनिधिकरीत्या वैशिष्ट्यपूर्ण स्थान दिले, ही या वृत्तपत्राची खासीयत आहे. 'केसरी'ने राज्यातील जनतेच्या विविध प्रश्न व समस्यांना वाचा फोडण्याचे कामही केले आहे.
14
+ 'केसरी' वृत्तपत्राने वर उल्लेखिल्याप्रमाणे त्या कालखंडात जे महत्त्वपूर्ण योगदान दिले त्यास तोड नाही. 'केसरी', 'ज्ञानप्रकाश' व 'नवा काळ' ही वृत्तपत्रे साधारणतः तालुका वजा शहरात येत असत; परंतु दळणवळणांच्या सीमित सोयीमुळे त्या काळच्या मुंबई राज्यात सर्वच ठिकाणी वृत्तपत्रे उपलब्ध नसत. त्या काळात हल्ली इतके वर्तमानपत्र वाचावयास मिळणे हे सहज सुलभ नव्हते. ठरावीक व्यक��तींकडेच व वर्तमानपत्रांच्या दुकानांतही मोजक्याच प्रती असत. राजकीय संक्रमणाचा कालखंड असल्यामुळे उपलब्ध वर्तमानपत्रांवर वाचकांची गर्दी होत असे.
15
+ 'केसरी'च्या वृत्तपत्रीय कार्याचा आजपर्यंतच्या १३० वर्षांच्या या प्रदीर्घ काळातील वाटचालीचे अवलोकन करता इतिहासाचा अधिक धांडोळा घेणे मला क्रमप्राप्त वाटते. यातील जवळ जवळ ८० वर्षांच्या कालावधीत प्राधान्याने स्वातंत्र्यप्राप्ती व त्यानंतरचे मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ या वातावरणात 'केसरी'चा काळ व्यतीत झाला आहे.
16
+ त्या काळात दृक्‌श्राव्य माध्यमे उपलब्ध नव्हती. अगदी १९६० पर्यंत रेडिओसुद्धा ग्रामीण भागात फारच दुर्मिळ होते. त्यामुळे जनसामान्यांसाठी प्रसारमाध्यमांचे काम 'केसरी' व इतर काही वृत्तपत्रांनी पार पाडले. स्वातंत्र्यप्राप्ती व संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ या व्यतिरिक्त देशात व राज्यात इतरही खूपच समस्या व प्रश्न होते. या प्रश्नांना ऐरणीवर आणण्याचे काम 'केसरी'ने केले. मुंबई-पुण्यासारखी मोठी शहरे वगळता तालुकास्तरीय व ग्रामीण भागात बहुसंख्य जनतेला जीवन जगतांना प्लेग, देवी, नारू यांसारख्या रोगांच्या साथी, वैद्यकीय सुविधांचा अभाव, वारंवार पडणारे तीव्र दुष्काळ, तगाई, चारा खावटी, कर्जवसुली, सावकारी पाश, चलनांची टंचाई, अत्यंत अपुऱ्या शैक्षणिक सुविधा, दळणवळणांसाठी आवश्यक असणाऱ्या पक्क्या रस्त्यांची आवश्यकता, अंधश्रद्धा, जुन्या कालबाह्य चालीरीती, रूढी परंपरा, बालविवाह, केशवपन, सतीची चाल, पुनर्विवाह व सामाजिक विषमता, तुटपुंजे संशोधन, लोकजागृतीमधील अभाव इत्यादी भीषण परिस्थितीचा सामना करावा लागत होता. ग्रामीण भागातून मुख्यत्वे धान्यटंचाई, अपुरे चलन व निरक्षरता या सर्वांत मोठ्या समस्या होत्या. एकूण समाजातील मूठभर सधन व थोडाफार शिक्षित नोकरवर्ग सोडला तर सर्वत्र सामाजिक समस्यांनी, प्रश्नांनी घेरलेले, अशी राज्य व राष्ट्राची परिस्थिती होतीच होती. या सर्व सामाजिक, आरोग्य विषयक, शैक्षणिक व आर्थिक पातळ्यांवर बहुसंख्य सामान्य जनतेचे जीवनमान असहाय स्थितीत होते. याचीही आजच्या चंगळवादी जीवनशैलीत जगणाऱ्यांना व जगू पाहणाऱ्या समाजाला कल्पना करता येणार नाही; परंतु यातील काही थोडाफार काळ मी पाहिलेला आहे. 'केसरी'ने त्या काळातील या समाज जीवनाच्या स्थितीवर सातत्याने, प��रसारमाध्यमाची जी अत्यावश्यक भूमिका असावी लागते, ती 'केसरी' या वृत्तपत्राने सातत्याने मांडलेली आहे. मी या बाबीत माझ्या विद्यार्थिदशेपासून साक्षीदार राहिलेलो आहे.
17
+ लोकमान्यांची 'केसरी'बाबतची भूमिका, राजकीय चळवळीस हातभार लागून राजकीय स्वातंत्र्याच्या उद्दिष्टपूर्तीनंतर सामाजिक व आर्थिक स्वातंत्र्याचे प्रवाह या राष्टात व राज्यात वाहू लागणे अपेक्षित होती. 'केसरी'ने केवळ वृत्त किंवा लोकशिक्षण हे उद्दिष्ट न ठेवता जनतेला राष्टअभ्युदयासाठी कार्यप्रवण करणे हेही महत्त्वाचे कार्य पार पाडले आहे. 'केसरी'ने विचारवंतांवर छाप पाडली असे खास करून म्हणता येईल. टिळक युगात वृत्तपत्रातून ब्रिाटिश साम्राज्यशाही विरुद्ध स्वातंत्र्यचळवळीस अनुकूल विचार मांडीत राहणे ही खासच धैर्याची बाब होती. भारतात ब्रिाटिश राज्यकर्त्यांची भूमिका वृत्तपत्र स्वातंत्र्याला खुलेपणाची नव्हती. टिळकांनी ब्रिाटिशांशी झगडून वृत्तपत्र स्वातंत्र्य मिळविले. त्याबाबत त्यांच्यावर खटलेही झाले. या बिकट परिस्थितीतून 'केसरी'ची वाटचाल सुरूच होती.
18
+ टिळक युगानंतर 'केसरी'ने गांधीयुगातून जात स्वातंत्र्य मिळेपर्यंत कठीण परिस्थितीतून लोकजागृतीचे महत्त्वाचे कार्य सुरूच ठेवले. न. चि. केळकरांनीही विविध विषयांशी संबंधित वैचारिक लिखाण करून 'केसरी'ची प्रतिष्ठा वाढविली. त्याद्वारे सामाजिक विचारधनात मोलाची भर घातली. आचार्य जावडेकर यांनी गांधी आणि टिळक या दोन्ही महत्त्वाच्या नेत्यांच्या विचारांचा सुयोग्य समन्वय घडवून समाजवादी विचारसरणीचा पुरस्कार केला.
19
+ देशाला स्वातंत्र्य मिळाले. 'केसरी' व इतर बऱ्याच वृत्तपत्रांची जनजागृतीच्या पर्वाची विजयी सांगता झाली. लोकमान्यांचे नातू जयंतराव टिळक तसे १९४५ पासून 'केसरी'च्या कामात संपादन करीत होते; परंतु देशात फाळणीच्या दंगली, गांधीहत्या या घटना घडून राष्टाला स्थिरतेचे वातावरण मिळाले नव्हते. तशातच १९६० च्या दशकात 'मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे' या चळवळीने जोर धरला. त्या काळात 'केसरी'ने संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीसह महाराष्ट्रातील जनतेच्या भावभावना प्रतिबिंबित केल्या. १ मे १९४६ रोजी झालेल्या बेळगाव येथील साहित्य संमेलनात ग. त्र्यं. माडखोलकर यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेला संयुक्त महाराष्ट्र निर्मितीचा प्रथम ��राव सर्वप्रथम १४ मे १९४६ला प्रकाशित केला. त्यानंतरची ही चळवळ पुढे सुरू राहून १ नोव्हेंबर १९५६ला गुजरात-महाराष्ट्राचे संयुक्त द्विभाषक राज्य स्थापन झाले. या चळवळीत एकंदर १०५ जण हुतात्मा झाले. नंतर १ मे १९६० रोजी मुंबईसह स्वतंत्र मराठी भाषकांचे महाराष्ट्र राज्य निर्माण झाले. हा इतिहास एवढ्या विस्ताराने सांगण्याचे कारण, की स्वातंत्र्य चळवळीनंतर स्वतंत्र महाराष्ट्र राज्य निर्मितीची चळवळ हीदेखील महत्त्वाची चळवळ होती. यासाठीही 'केसरी'ने मोठी भूमिका बजावली.
20
+ 'केसरी'च्या कार्यभारात दीपक जयवंतराव टिळक व त्यांचे पुत्र रोहित टिळक यांचा मोठा वाटा आहे. जयंतराव टिळकांनी किल्ल्यांच्या परिक्रमाची आवड जोपासली होती. वाचकांमध्येही किल्ल्याविषयीच्या पर्यटनासाठीची आवड त्यांनी निर्माण केली. दीपक टिळकांनी जयंतरावांची विचारधारा टिकवून ठेवत, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब करत 'केसरी'चे रूप पालटविले. व हा केसरी लोकांना खूप उपयोगी झाला[२]
21
+ लोकमान्य टिळकांचे केसरीतील लेख हे इतिहासाच्या अवलोकनासाठी आणि संशोधनाच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाचे आहेत. त्यांचे हे संदर्भमूल्य जाणून केसरी-मराठा संस्था आणि राज्य मराठी विकास संस्था यांनी संयुक्त प्रकल्प हाती घेऊन या १९२२ पासून १९३० पर्यंत प्रसिद्ध झालेलल्या लेखांचे ४ खंड डिजिटल स्वरूपात संकेतस्थळावर उपलब्ध करून दिले आहेत.[३][४][५][६]