diff --git "a/rutul_dict-Table 1.csv" "b/rutul_dict-Table 1.csv" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/rutul_dict-Table 1.csv" @@ -0,0 +1,1254 @@ +word,example +аа гебгыр,"тылеймар ара лечӀуне, ихьды тыла гъами вишир, къуншийед тыла аа гебгыр" +аа кивхьир,йикьид едеми зад аа кихьир +аа лувкур,зер рыкъа аа лувкура +аа сувкьур,зы вакан аа сукьур +ааферин выъыр ~ агъферин выъыр,вас агъферин выъыр +абгъур,хала агъва зы! +абгыр,"изды зер ара абгыр, гъеджвигыр" +абыр,гьановыхда абыр ани виъи +авалкӀыр,"зер писана лувкур, авалкасы" +аван,зад зер сипӀтӀыра авнакван +авар,зы рыхьырай мигьманва̂ле аварахда +авыр,чей гьелеки амаъ илесды мыкьа гьыкысы +агъмиш вишир,ехтилета арана гьад едеми агъмиш гьишир +агъмиш выъыр,зад гьад едеми агъмиш гьыъыр +агъовгъур,рышера гырц агъагъура ; кӀазита накьыш йыӀхыр кӀычӀитакван агъагъур +агъсахъал,агъсахъалар сытӀкьыра гима +агъыл,зад даварар агъыла ахъыъыр +адат,адатдикван выгӀыннова салам гьывыр гьыгытӀи +азукӀвай,азукӀвай дыкьыӀле вишира +айбаджарды,айбаджарвал шиви! ; миъа кьуджды айбаджарды ил руъура +айгъыр,зы айгъыра уу лючурай +алвер,алверакʼла ха̂йир кине йиъи +аллагь,аллагьара гьыхвалды ваъара гьыхды инсанас ; аллагьад кумаг +алчахды,алчахды хука сувкьура шурук +аман гьывыр,"зад искӀама гъад илесдис аман гьывырдиш, син лиъир ; йед гъыӀрчмашис аман гьывырдиш, сийенабыр йыӀлхыр" +апхъуӀр,гьар йигъа гьанов авраӀхъвара къуй +апцур,зад хуӀр апцур терезугакан / ыӀбрыйекван ; зад ацӀуйне хуӀляхвалды — хьибыд метри йишир +ара ~ аӀра,"кьуӀнды халды йыӀкьа пеъды аӀра ани йиъи ; кьуӀнды халды аӀрийид, изды кьыхъ ахъывгыр кьуӀнды халды аӀрийида" +ара йиӀвхыӀр,машинбыр ара йиӀлхыра ; кьваӀд чабылешды суьри ара йиӀлхырай +ара кʼавыр,зад кӀартӀушкӀабыр рыкьыкʼ ара кʼаъасы +ара саъ гийир,хынхыра шагар ара саъ гийир +арамиш выъыр,хынимеше суьргуьд йацмар арамиш гьаъара / хъаъара +арпӀ лавыр,"мигьманара чей раӀгъыр, арпӀ лавыр ; гитырыра йак лиъир, арпӀ лавыр" +ахбазан,ихьды ахбазанад йикӀ идды йиъи +ачых вишир,гъул ачых вишир ; тылайед зинджир ачых вишир +ачых выъыр,зад рак ачых гьыъыр ; йуьтӀел зад ачых гьыъыр +ачыхды,хал ачых йиъи ; хал ачых гьыъыр ; ачыхды гъул +ачӀипхъыр,квам исалды виъий зы ачӀирхъырай +ачӀипхьыр,едеми квамыра ачӀирхьыра +аӀгьтийет вишир,захда хала шигьибырмыд аӀгьтийет вишир +аӀгьтийет выъыр,"зад телефон аӀгьтийет гьыъыр, видж вахыр ; зад зер аӀгьтийед гьавыр сирдаа, видж ублеше левир" +аӀджизды,аӀджизнов ~ аӀджизнова лʼайхыӀр багъ +аӀйна,аӀйнийи йух гъани виъи +аӀкьаллы(д),аӀкьаллы хьыдылды ; вад гьад аӀкьаллына гьыъыр ; аӀкьаллыйера гьааса гьухьусдиш +аӀкьалсыз(ды),аӀкьалсыз(ды) едеми ; вад гьад аӀкьалсызна гьыъыр ; аӀкьаллы акьалсызакван гьалгара +аӀкьурды,изды ухун аӀкьурды виъи ; гъилабыр аӀкьурана сихь +аӀраб,зад аӀрабакван кьир севирай +аӀраьби,аӀрабийекван чӀыӀх саъара +аӀхъ,гъыӀнне аӀхънада серин йиъи +аӀъ выъыр,"тыла кипхьур хынхыхда, хынхыра аӀъ гьавыр" +баба,бабара хал гьыъыра +ба̂ба̂дид,изды ба̂ба̂дид хъиркьыра даӀъвийаːла +бабай,ихьды бабай йешемиш ришир вешна рихьды сыда +багъ,изды багъде машмашбыр гъа +багьад,кьыле ваъас университеда багьа виъи ~ йиъи ; зас ми хайма багьана егъепхьур +багьна,багьна виширай илес-раӀгъас +баду,бадуйа бара липхьура ~ бадуйа квам липхьура +бакьакьай,изды чӀаба̂лекʼла бакьакьай кюгъупкьур +балад,"къарийера хулкара выгӀлида, балана лешурама хыӀрбыр" +балта,изды балта̂йид джибыр кьат йишира +балугъ,балгъва муӀлуӀхъмар элʼгир +бан,банымы гьыхьар а чӀаба̂́лер +бар,йимелʼа бар ливхьира ; бардик чӀил киптӀа ваъ ; hejwánad bar +барды,лымакь кьатаъас барды кантӀыкван +бармак,бармак йисырыра левира +батӀрад ~ бытӀрад,захда ани и бытӀрыд багъ ; тиновды бытӀрывал гьарайа +баше вишир,зы изды хала касибваликан баше руъура +баше выъыр,диде-нине хыных баше гьаъара +баӀъ выъыр,ихьʼды суьрийа ад чӀабылера баӀъ ваъара +бегемиш вишир,зас гьа рыш бегемиш ришир / бегемиш риъи +бегемиш выъыр,зад гьа едеми бегемиш гьыъыр +бегид тӀул,бегид тӀулу къалинды йак гъани и +бегьем вишир,зад гвалах гьавыр бегьем ришира ; хьывбыр гьыъыр бегьем гьишира +бегьем выъыр,зад гываанбыр бегьем гьыъыр +бегʼ,беги сумабкь +безмиш выъыр,зы ми гвалахара безмиш гьаъара ; ми едемийера зы безмиш гьыъыра +бейни,гьановды бейнийекʼ йыӀхын гьишира ; гьановды бейнийекʼ эбыр кипхьура +бейъабыр выъыр,гьис вад зы бейабыр гьаъара? ; выды къари бейабыр мараъ +бекӀʼ,искӀамаа бекӀʼ кичитхъыра +бел,беля гъаъ шин игъитхьура +бер,зад беракван накьв тамыз гьавъыр +бехмиш вишир,ми гвалахала зы безмиш гьишира +бибичил,бибичилера джуду хынимешис илесды вылцӀара +бикӀерды,мевлиъ бикӀера виъи +бицӀерхьен,гьановды бицӀерхьенад сур куьгъуткьурай +бишды,сесы гьыъыне хыӀр бишновыс ун гьашир диш +биъир,зад зер биъир авнакван +бугъаз,бугъваза кьырыб ыӀхыӀра +бугъазад тӀур,едемийехда ани и бугъазад тӀур +букӀв,букӀва̂йис гъубагъ йиптӀыр +буха̂йри,буха̂йрийе усбыр кихьир +быз,бычӀимы быз гъургъара +былах,былаха хьед хъуӀгъуӀр диш +былытӀ, +бырдж,бырдже ирхьур дустагъде сукьур +бырдж гьывыр,зад вас хьуд аӀгъзыр бырдж гьывыр +бырдж гьыъыр (4),зад вадаа йицӀыд аӀгъзыр бырдж гьавыр +бычӀ,бычӀбыр гъуру джишин бадана хьед ывыр вийа! +быӀркьыд,быӀркьынов рыӀкъа левшур еч +ваз,гьымыъ хаӀлее вазырды йери йидкьыра +вака (ӀMP),къарг вака +вакир ~ вакил,гьанывды падруга накьады даватмык вакир риъи +вакьалкьыр,изды бабай мыкьынира ракьалкьара +валгыр,выды ук мовлыг ; выгӀле гима далгара +валыг,гьаныв уу лыъыд валыг гьыгːыд бытӀраана гъабгура +вараӀгъыӀр,хаӀбахъан былаха лаъ хьед ра́гъыр +варлы,варлыйира гьывыра маздыкес шийибыр +варлы(д),"варлы(д) едеми ; варлы йиъий, варлына хьа йикьир" +вахт,гьар кесейид джуду вахт виъи ; захда педы вахт ани виъи +вахыр,гьад йахыр гьейван хахъовкъур +вахыр,"син истекӀанбыр йахыра, цӀиндыбыр леъхешур гьыгытӀи" +вацӀыр,зас гьацӀара гьанув мычебыр гьаъара +ваӀгъыр,зад къумшийеда усбыр йаӀгъыр +ваӀхваркыр,хыных гьаӀхгьаркас хар гьишира +ваӀъши,"маругъ йуше, ваӀъши гьайван липхьусы" +веггир, +веддыр,гьукьул ведда маваъ ; хуйи гвалах выъыйне гьаммеше йыӀкь йеддара +везыр,зер гьар йыгъа везыр гьыгара ; зад зер везыр +верехир,зас гьановыкванды кар хъыгар диш гьанов зы гьаммеше рехера +ветыр,эдемийра хьыдынновыс джеретыр гьыгара +вешир,эдемиер дешед диш +виджир,"йигыхда гякъа, гьад йиджирджед кьваӀд сагьаӀт и" +вийир,гъыӀрчехъанера тифанг вийир +викьир,"ба̂ба̂дид балагама начагъ йишир, йикьи́р" +вирзыр,писды диде на нине дирзас диш джуду хынимер +виричӀир,"ихьды муӀкъва са хьыдылды машинара йыӀрхыр рирчӀира ; эчбыр ад йешикӀ лебчуга аӀхдиет ваъ, эчбыр ричӀесы" +вирхьыр,"гьад мешебег йиъи, гьаммеше йирхьара" +вирыгъ,ме виргъыкла рыӀкъːа изды гьукьул ведːара +висыр,мисде зад гьыггыдухъун кьир висы́рсыр (висы́р) +вихир,зад хайма вихир йибгъас +вихьʼ,идзы вихье аа кьваб кьыхъ +вицӀыр,"илесды гаъас, хаӀрад йицӀасы" +вичӀир,гъийгъа зада йичӀир диван йагъмиш ваъас +вишир,гьад эке йишир ; гытырыклʼа нин вишира +виъи (ӀPFV),тиъ гякъа гьушийден эдеми йиъи ; хынимер дуруъура михьдабы +вулхъур,хынимер ригида дуьлʼхъера ; гетер багъде гьулхъара +вуруӀхуӀр,йезубыр руӀхара +вухур,гет хынимер гьухура +вухьур,тавассара як гьурхьвара +вухьур,зад гьанувда гьухьура / рухьура быгаа зы выгӀлис рурура +вуцӀур,изды чейдан вуцӀура +выгара (ӀPFV),гетʼер гьыгара +выгын,ме выгныра йак илера +выгыр,хынхыра гет выгы́ра ; зад йулдаш гьыгыра ; зад йулдашер дыгыргара +выгӀлис рыхьыр (2),выды риши выгӀлис рыхьырам? +выгӀыл,изды выгӀлира кӀыблаахъу джуб гуде чӀабал +выгӀылды,вы выгӀылды диш +вызз выъыр,гъубвыра има вызз ваъад? +вызыр,суьруь чӀабаилешды гъаъ гъыъыр гыргыра сыва ъаракид вызыра +вызырзыр,хьед зырзара ; хынхыра хьед гьыъыр истӀекане вызырза выъыр +выс,"изды зер гьаӀбхыра высаа, зы йешемиш руъура хин суру" +выхьыр,"изды хынимер гъа дыхьыр ; лючек дыхьыр, автобуса лаъ лелчӀур, у шувдишир йаквас лаъ лелчӀур шывдишийна" +выцӀырцӀыр,тӀили выцӀырцӀара +выъыр ~ гьовъыр ~ гьавъыр,зад гьыъыр +гаг,изды гаг кьаса йишира +гагай,изды гагай гьыгьды йиъи +гада,ихьды хала гада йиркьырай +газамиш вишир,мисде сыда йес къазамиш гьишира шигьибыр гьихана ; изды духара къазамиш гьаъара +газамиш выъыр,изды бабадиде балана къазамиш гьаъара +гай,изды гай батӀрад риъи +га̂нин,изды гAнин гьыхды риъи +гардан,изды гардана къызилед цепʼ а ; гарданад йеддал ани йиъи +гаӀш,зас гаӀше йиъи +гаӀшды,кьытер гыӀши йиъи ; зы гьыхьыр сываъ гыӀшена +гвалах,нин разы риъи духарды гвалахала +гвалах выъыр,зад гъийгъа гвалах ваъардиш +гварг,гварг ад вишир а ; худулбыр гварга а +гебгыр,туп ваъад джигый ихьды гыдийер гедгыр +гегъевчӀур,тыла гегъевчӀура диванахьла +гегъивхьир,зер гегъивхьир ; машин гегъивхьир а +гегъипхьур,гъуӀл гегъипхьур ; ихьʼды былах гегъибхьур +гегъыпӀир,зад гет гегъыпӀирай диванахьла ; ��ад гегъыпӀырай истӀул ; кӀытӀер йишикла гегъитӀир хылымар +гедды,тӀинуд хыл ге́дды йиъи ; ухур аъ геддана +геджей,мид геджейе бала гъубагъ ани виъи +гел,гилды йак идды руъура ; гилдy дyн гъˤыӀдилды руъура +гептыр,зад даварар гелтыр ; зад гептыра гет +гет,изды гет кьыӀрчӀид виъи +гивикьыр,хыных гийикьыр хабармыхда +гивхыӀр,га̂диес рыш гирыӀрхыр +гивхьир,халды кьыхьʼнува хуӀр гивиркӀа гьавыр йисырыкла ; зад шийибыр гихьира краватахда +гивчир,кьыхъ зирыхда гивчира ; хыных йилабахда гийчира +гигу,гигуйед екуле балад шаракмар ани и +гим,гима йагъмиш дишира хыле +гирдаб,изды гирда́бад сылабыр бара йиъи +гичӀ,зас кучийа гьасса гичӀера +гичӀ гивир,"вад изды хынхыс гишʼ гивир, гьымыъ гьановус гичӀера" +гичӀ йӀивхыӀр,зас ублиила гичӀ йыӀвхыр +гичӀ левир,зас ублира гичӀ левир +гичӀ липхьур,зас ублиила гичӀ липхьур +гичӀир (Ӏ/2/3/4), +гуджлид,изды дид гуджлид йиъи ; кьуркуд гуджли валира чарздах левир +гурджи,зу гурджи́йешикван таныс йишир ай +гуьзге,гуьзги́йа гъагъгара гьесым +гуьзет выъыр,зад вы накьала хъуъ гуьзет гьаъарай чей раӀгъас +гуьлегʼ,гуьлге ипхьура дыд +гъабгыр,зер сываъа гъабгыр +гъавырсыр,пешита лурзуне изды ухун гъавырсыр ; изды хьесым гъаршыр +гъами вишир,"ара йыӀвхыйне, шесай чаврийи гъами выкысы" +гъара йиӀвхыӀр,печед рак гъара йыӀха +гъацӀулды,"масдикʼе гъацӀулды гьукьликан дуруъус ихтияр адиш, гунагь виъи" +гъачутхъур (4),дын рачулхъара ; дын рачӀутхъас ; зад гъа́чӀуркьара дынбыр +гъаъ сивигыр,гъул гъаъ сига +гъаӀвхыӀр,зад хьыва харад гъа́ӀйхыӀр ; зас букьеймы памада гъа́ӀйхыӀр ; зад гъейхыр кьыш +гъаӀнды,ихьды муӀкъа бала гъаӀнды чӀирчӀик а +гъваб,паӀхъвалед гъваб кивид хьета ара +гъевир, +гъевкьыр,зас гъейиркьара даварар ; гьаӀммише са зер гъевкьыра ; зас а стакан чейед гъевиркьардыш +гъевуркур,нин захьда гъеруркара зы гъаъ ыхыра хьур ; нин зирыхда гъерурхьара ; гъеру(р)кур зы гъеруркара тулыйехда ; зер кьыхъахда гъевуркара +гъевчӀур,гьейван гъевчӀур вигьʼа ; хыных гъечӀур ; зы хала агъа гъебчӀура +гъехъевчӀур,гьейван вичӀ гъехъевчӀур ; мигьтаба хыных гъехъечӀур +гъигъды,лыз гъигъе гьишир +гъил,гъили бинт гъани виъи +гъилды кьан,гъи́лды кьанык родинка кине виъи +гъилийды,гъи́лийды подоша ыхьды виъи ; гъи́лийдымыд багъбыр ачих йишира +гъихьир,гьейванара гъихьир хыных ; хынхына гъихьир гьейванас ; нине хынхыс / ришес гъихьир ; вад гьалыс гъылхера? ; хынхыра кьыхъас гъихьир ; зирыра кьыхъас гъи́хьир ; зас хынхыс гъилхьера ; зас кьихъас гъилхьера +гъовгур,зас букvа гъовургара ; зас гъейгъа быга гъаргусы изды рыш +гъовгъур,зад гьарйигъа гъабгъура гьад +гъубагъ,сагъу гъубгъумашис йес ит гьаъара +гъул,зы гʼакара гъулʼа гъа +гъуӀд,гъудырыква ваъара рыкь +гъуӀн,изды гъуӀна сукьура тӀебебыл +гъуӀрдиген,рыш сархьара гъуӀрди́гена +гъылыгъ,хъарийера гъылгъымыкла выъыра хъайгъанак +гъыӀ,зы гъыӀла хьу лечур +гъыӀб,гъыӀбырыкан маӀгьлийе сухъура кику +гъыӀбри,гъыӀбри́йа гъани и туш +гъыӀдилды,машмаш гъыӀдиле вишира +гъыӀлд,ваз виъи гъыӀлдид +гъыӀр,хыных вулхъара гъыӀрайкан +гъыӀрды,гьеми эдемийед гъыӀрды чӀарбыр и +гъыӀрч,гъыӀрчид йигыкла гьыъыра шашлыкбыр +гъыӀрчехъан,зы таныш йишир гъыӀрче́хъанекан лучеква +гъыӀчӀгъыӀчӀ выъыр,ригира гъыӀчӀ-гъыӀчӀ ваъара +гыбыл,хаӀле лыӀхды гыбы́л ани и +гыва̂ли,гыва̂́лʼа гъане виъи муӀлухъ +гыва́ъан,кӀыне нине лаъара гыва́ъамбыр +гылымат,фAтӀима гъани и гылы́мат ; гылы́матдид хыӀв +гымыш,мид халхалакӀбыр гьыъыр а гымы́шекʼла +гырцӀ,хьазʼайкайера лызыд гьыъыра гырцӀмыс +гытӀ,сыхъылыра гытӀ ахьара ; гытӀыд ранг дараъды / чйдиды / гъырды +гытӀи,кьуӀл кивирхъера га̂тӀи́йе +гыӀх,гыӀхайи хъʷан лицӀура ус кʼагъытӀыр +гьабтӀур,са тике гьатӀва! +гьава,гьавыйи ад пычӀид ил +гьаварсыр ~ гьаварцыр,"гьавайена гьамарыс, ахъывгас диш баду ; зер укьухда гьаварсыр" +гьазырды,гьазырды илесды ; быга зы йикасы усбыр гьазыра ; гьазырана агасы ; за гьазыр йикас +гьайван,зад бала кьыли гьыъырай гьайва́н машикла +гьакь,гьакьала хьач гъани йиъи ; гьакьала чӀа̂былер гъыхара +гьакьал,гьа́кьалад хыных ыхыра кьыле ваъас +гьамкьуды,гьамкьу́ды vахт выкыс нейс зад гьаъара илесдыъ +гьапхыӀр,"зад тылийе дагьар сыӀвхыӀйне, тыла гьаӀбхыӀр" +гьарай,гьарайбыра ара кичдил кьарай даватмык ; гьарайбыра ара сусусхда диъи +гьарай выъыр,хынимеше кучийе гьарай ваъара / гьарайбыр гьаъара +гьарамзада,гьарамзада̂йера наӀрды гвалах ваъара +гьарчед,гьарчед сурухда лувзурай машин ; гьайалаъ хьыне гьарчед сура йиъи туькан ; ми алаъ гьыгӀыр рых гьарче́д сурухда ора +гьаӀйаа,гьаӀйаа абыр адиш +гьаӀйиф вишир,"йес гьа едеми гьаӀйиф гьишир, йихды йиъи" +гьаӀйиф выъыр,"зад вас зер гьаӀйиф гьавыр, маса хъывырдиш" +гьаӀкь,гьаӀкьакан дуьзды гьаӀхъ гьыъыр ; гьаӀкьды ихтилет ; гьаӀкьад ихтилет +гьаӀмп выъыр (4),ми тыӀыйера гьаӀммеше гьаӀмп гьаъара +гьаӀракьи,гьаӀра́кьы мара ; гьаӀракьыра гъагъыр пийан йишир +гьаӀсаба выъыр,"рыхь, гьаӀсаба гьаъ чӀабылер ; хынхыс гьелеки гьˤасаба гьаъас гьацӀардиш" +гьаӀфда,гьеми гьаӀфды зырыхьырай хъонды даватык +гьаӀъ выъыр,йимилера гъиӀгъена гьаӀъ ваъара +гьейван,гьейванакан хенимер дыхыра сыва +гьейег,гьейега гъейгъа зад гъуӀхур йак +гьеш,гьешилды хьед хъилцӀара чагъыйес +гьеъ раӀгъыӀр (4),вад шуддаъ гьеъ раӀгъара! +гьивигыр,выгӀлира къари гьиригыр халаа +гьубгур,гъийгъа ихьды шура зас чӀабал гьубгасы +гьубкьур,накьа миъарасады чӀуб гьубкьурай +гьугъал,гьугъа́л гьугъага йесетхьыр ; наӀхан гьугъагъай гьугъал хал улхара +гьукьле кийир,"зад гьад гьукьле кийир, шувна сукьусийден" +гьукьлʼады ~ гьукьулʼады,ихьʼды гьукьлʼадыбише тербийет вылцӀарий йес ; зад вас гьуʼхълʼады вахтиндед ехтилетбыр гьаъас +гьукьул,гьукьли лыъира vидра +гьукьул ховкьур,нине духарды гьукьул ховкьур +гьупхьур,изды ухун гьупхьур ; вы гьааса гьурхьва! +гьуӀрмат выъыр,вад зас гьуӀрмат ваъарыма? +гьуӀр��ет ~ гьуӀрмат,гьеми инсанара зас выъыр гьйрмат ; гьеми инсанара зы гьуӀрма̂тикан кьабыл гьарыр +гьывыр,артухды усбыр къуншийес гьывыр +гьыкыйид, +гьыныш,зы гьынчи иламиш риъи +гьыргьыр выъыр,"шуддаъ вед гьыр-гьыр ваъара, динджена сыдкьа" +гьыхды,зад мешур тивхъанаъала йихды памидорбыр ; зас гьыхды едемийера выъыр савет ; гьыхана хьыле хыр ; зас гьыха йи гъийгъа +гьыӀргьыӀр выъыр,ригида гьейванара гьыӀр-гьыӀр выъыр +гӀал,гӀал екена самахː дыд ибгьусы +гӀал йиӀхыӀр (4),хынхыра ечирыс гӀал йˤыхыр ; изды зирыс сирыра гӀал йыӀхыр +гӀам,хьытӀад га̂тӀыйид гӀам кивиртӀара +гӀар,изды зирыс гӀар йиптӀыр +гӀаргӀал,зад даварашис гӀаргӀал севирай +гӀыргӀымды,мид рыкьык гӀыргӀымды исуут ; картӀошка гӀыргӀымана ваъ +гӀырыгӀ,гилды гӀыргӀыкʼла хъыӀмче гьаъара +гʼагъачӀипхыр,зы гʼагъачӀирхырай хъутӀуд джигыйаа саъ +гʼовгъур,едемира гʼовгъуръай джуду муӀкъ +гʼовкъыр,тылы тиняя миъ гёвыркъара ; гедякъа ихьды мигьманар диъи +давар,изды давар хъиткьыра +дават,даватбыр ага инсанар шад дуруъура +дагул вишир,зы гъагуне вы дагул гьиширай +дагул выъыр,изды гъуьбагъ сирыра дагул гьавыр ; къуншийед хынхыра телефон дагул гьавыр +дагъма ~ дамгъа,къамчийера етыр дамгъа лейира +дагъыстан,дагъыстана балад чӀел ани виъи +дагьар,дагьрымыд кьанехда гӀар гини виъи ; дагьра ара къизил ана йиъи +дад выъыр,зад ми итыд дад гьавыр +дадал,дадалекʼ кьык кини и +дадамиш вишир,"къуншис кар гьывыйне, гьад дадамиш гьишир, гьаммише руъурий" +дадамиш выъыр,нине хыных дадамиш гьыъыр джиды джибра руъус +дай,ихьды гьейванара дай выъыра +дал,далыры шурук сувкьура +дам,дама сибе ани и ; дамаа саъ си вахырай +дамар,ебыр дамраа гъаъ виъи +дан,нагъбыр даныыла саъ йиъи +дана,данаймаше укь илера +дараку,диды хыладис дараку рыхыра +даракьды,гъылгъыд даракьды +даракьды,хаӀл даракьа гьишира +дарваза,дарвазийа гуьлегʼ гъани йиъи +дарц,дарцымы хынимер хаӀр даъара +дашкъала выъыр,зад ми гада дашкъала гьыъыр +даъ,ихьды зер рывгӀыра даъ бала гини виъи +даӀхъ,изды даӀхъале хъер ани и +даӀъви,ихьды бабадид даӀъвийала хъиркьыра +деве,изды хыных девийала саъ сейчӀур +дега,ихьды багъде дега гъани и +делид,делид кучийе кичирхъыр +деринды,"гьай маӀв ара саъ, дерин йиъи ; къуй ваъ деринана" +дерйагь,дерйагьа балугъмаше хьед гьаъара +джагварды,джагварды зер мевез ; зас изды халды мас джагварана гьыгара +джад,джадад устар ; джадад устарара гьыъыра зас бер +джалах,"изды йеддара джалахбыр, гъийгъа гьыкысы гьугъвал" +джам,джама зас рыӀкь ав а +джамаат ~ джамаӀъат,ихьды джамаӀъат гивкьыд виъи +джан,гьанудды джанди бала ичбыр гьани и +джандак,кьуцува сейра даварад джандак +джар,некыс калинды джар вырыӀхыӀра +джвел,чулʼде джевелер сыъыра +джегьил,джегьил рыш ; джегьилена йикьир ; джегьилеше кьасдыбишис гьуӀрмат ваъардиш +джегьра,рыш джегьрийид тӀыбчӀе ыӀрхыр +джиб,джиба еч ивхир +дживаб гьывыр ~ дживаб хъывыр,"гьанов вас шув дживаб гьывыр? ришера гьановыс са дживаб гьывыр, гадийера=хьа гьановыс дживаб хъывыр ; гьанов шув дживаб гьывыр?" +дживаб гьыъыр (4),зад гьановда са дживаб гьыъыра / гьухьура +дживыр,ихьды дама дживырмар ани и +джига,джига тӀаъаӀм кид въи +джигьил,джигьилешихда кьва бала а +джикʼды,изды суса джикʼды ухун лавара +джил,джиле гет севира ~ лувкура +джинс, +джунукӀ,изды бабайды улабыр джунукӀад ка йиъи +джуьлʼды,зад накьа лешура джуьлʼды шагар ; ечбыр гьелеки джуьле йиъи +джыбыр,тӀилейера джыбыр гъавара ; ɢárgɨd ǯɨbɨ́r ; къаргыд джыбыр идда виъи +дзыдзых,дзыдзых идди вуруъура +дзыр,хура гина дзыракла гьаъарий къабыр +дибир,дибирара кьуран кьа̂ле ваъара +дид,зас изды дид гьасːа хъыгара ; ǯuχud did ; изды джухуд дидде зас гьаӀммише гъильхера +дикӀай,ихьды кьаӀсдыбише дикӀайаа хаӀн раӀгъарий +динджды,динджды инсан гъыгъена йешера ; изды хыных динджена сукьурай ; динджи йиш! +дирид,машина дирина раӀка виъи ; лецӀырыхда дерид теченийе +дуймиш вишир ~ дуьймиш вишир,"зы гитырыла дуьймиш гьишир, гьивигыр халаа" +дуймиш выъыр ~ дуьймиш выъыр,ми тылейера дуьймиш гьыъыра зы +дуламиш вишир,йе йезыр хъезыр дуламиш дуруъура +дуламиш выъыр,зад изды хыдыл дуламиш гьаъара +дунгъуз,дунгъуз тинʼа лаъ хъиви +дунк,гъыӀб дункаала саъ ловчӀирай +дур,зад виъилера рыӀкь дурукан +дур,выды дур гьуш и +дусдагъ,едеми дустагъдʼа хъыркьыра +дуст,дустар дыкьасы рак ачых гьаъ +дух,изды ухуд духара зас ухун левшура ; ǯuχud duχ ; изды джухуд духарды дур йиъи мухаӀммад +душман,душманара халыс цӀай йыӀхыра +дуьзды,зад агыр дуьзды ус ; кьол дуьз и ; дуьзды чӀул +дуьзем,ихьды дуьзема кьа̂хьды муӀк гьани виъи +дуьземды,зад дуьзем гьыъыр чӀир +дуькар,дуькарас гьулхъас гьыгара деймукан +дуькӀʼ,зас дуькӀʼуд йигʼ гьыгара +дуьлти,диринды дуьлти +дуьнья,дуьнйа вугъургъара +дуӀъаӀ,зад дуъуӀйид чӀелбыр гьаъара +дыд,дыд вугъургъара аӀйнийи +дыкьиӀлды,нине лешура дыкьылды хийарбыр ; зас гьыгара дыкьˤылена илес ; хийар дыкьˤыле йиъи +дылан,ихьды гьейванахда дылан кейир лейирхаӀра +дын,изды бабайе тӀуркара чӀаба̂лед дын +дырмых,дырмыхакван зад кьурукь йагъмиш гьыъыра +ебыр,изды тӀилийаа ебыр гьавыра +евелды,ихьʼми хьайма евелды мабад ви +евлемиш вишир,шесканде зы евлемиш гьишира / ришира +евлемиш выъыр,йед ихьʼды дух / рыш евлемиш гьыъыра / гьарыра +евчӀир,цӀигьира багъдʼа калʼам евичӀерай ; хынхыра гывылибыр ейчӀера +евчӀур,рыш хала ерчӀура +ег,цӀугьулешис егбыр рыхыӀр диш +егъвийир,зер вихьʼаа егъви́йир / гъаъ гъе́вир +егъевчӀур,дид халаа гъа егъечӀур ; егъелʼчӀур +егъипхьур,джиба гулегʼбыр егъитхьур +едеми,едеми квамыра ачӀирхьыра +екед,зы йешемиш рыъыра екед хал ; туьк екед виъи ; зас ечӀбыр хьака екена +екул,ихьды чардаха шуркумашды екул ани и +ермени ~ армян,ерменийешды чӀел зас вайӀар диш +ехыыр,ехыыр гьанова джурухьуд гьыъыр +еч,ихьды баадгъде балад еч гьани виъи +заз,изды тӀили заз ыӀхыӀр +за��ана,дуьнйе замана вуруъура +зарафат,зад вакван зарафат виъи гьавуд +зеле,изды гъилабакʼ зелебыр кʼагьура +зер,изды зер кьибкьыра +зимаг,зимага гъани и багӀад дагъарбыр +зиндан,изды выгълира зиндана чӀинакӀ раче ваъара +зинджир,хьылеше лавара зинджир гардана праздник ага +зуба,гьанув зуба виричӀе гьавыр +зукьваӀл,къина зукьваӀл вуруъур диш +зур,зуьруьген ; зад гьывыр зуруд анализ +зур гьыъыр (4),хынхыра зур гьыъыра +зуьзенгʼ ~ йуьзенгʼ,йуьзенге гъил ихьине кӀатышир саъ ситхур +ибтӀыр,накьа ихьды цӀигь иптӀыр ; накьа ихьды цӀигьид гъил иптӀыр ; зад чӀумлумыд хьырыс иптӀыр +ивхьир,зад хьыв ивилʼхьера пакета +идды,идды къырзбыр лиъир ; идды чей рагъара ; зас идда диш ; иддана лиъир +идж,чӀа̂ба̂лʼаа идж лыъыр +иджилас,син инсанаа йитхырай иджиласаа ; гъийгъа михьʼтаба иджлас ани виъи маӀълимашды ; накьа иджлас виширай +ийеси,зы таныш йиширай халды ийесийекван +ийсан ~ инсан,зас син инсанар муӀкьу ад дацӀара +икь,аныв икь виъилер диш +ил,халы чапалды илид хьура ; илесды дид батрад иле сидхура +ил гьишир (4),хьывад (хьывакла) бытрʼад ил гьишира +ил гьыъыр (4),"зад йигыкла (= йигыд) ил гьыъырай, аӀркьир адиший" +илаамиш вишир,гьад за илаамиш йиъи / диш ; вад гьухьубайдии ми хьыдылды илаамиш ришир диш +илаамиш выъыр,зад ме хыных илаамиш гьыъыр зас гьыгадека ; зад заа илаамиш гьыъыр +илесды,и́лесды батратӀ кӀарбыр киъырай ; илесди дуд сухурай +илчи, +ипхьур,ирхьва! +ирды,риша гъани виъи ирды йалыхь ; зас гьыгӀара кьол ирана +ирейхаӀн,ирейхаӀнад ил батӀрад +ирин,иринаа тӀурбыр хьесыма гьишира +исалды,ихьʼды халбыр йиъи исалды ; ми палтум зас исала и ; исалды муӀкь ; зас гъелизыбыр исалана лемевич +иситма,иситмы йаклʼа джандиш чатын руъура +искӀам,диде искӀамаа хут сывхыр +истегли вишир,ми рыш зас истегли ришир +истегли выъыр,"зад ми нисе истегли гьыъыр, йидж пыч гьишир" +ит,къинаа тамызды ит ани ъи +ихтилет,гьанывды ихтилетбыр изды убрура лебчур диш +ихьад,зас ихьайи участка руъус ; зы гъынекьан ихьа кьыхъасы +ичи,изды ичи кьара йиъи +ишармиш вишир,йакв ишармиш руъура +ишармиш выъыр,йакв ишармиш гьаъара +ишигъ,ичгъыхда гъыхана гъаргвара +иӀхдийар гьывыр,мешебегера иӀхдийар гьывырдиш дам лука гьаъас +йава вишир,вы шув йава гьишира? +йавад,вы шиви йава́ гьишир ад? ; ми гада йавана гъургъара +йаваш вишир,"саӀат йаваш гьишира ; зы йаваш ришира, вы гуьзет гьаъара" +йаваш выъыр,"зад даварар йаваш гьыъыра, выды давар=хьа ара кʼаъас=хьур" +йавашды,поезд виъи йавы́шена ; едеми гьаӀммише йавы́шды ; хынхыда йавашена йилха! +йагъмиш вишир,халды бейда хьыле йагъмиш дишира +йагъмиш выъыр,йагъмиш даъ хынимер михьʼтабад беийда ; йед машмаш йагъмиш ваъасы +йазна,зад йазнайес гьермат ваъара +йак,йак лиъир гара кьува йибкьым батана +йакв,йаквас вирыгъ лывхара +йалыгъ,хьылеший йагълыгъ лов ара +йамаг,халы ъыра йамаг +йардуст,захда анеди йардустар +йахв,зад гъейгъа ъыӀхыӀр йахвбыр хайма гъавыршес +йац,йацара ъаӀраби деъера ; йацара участок лʼайырхара +йац,гъырчед ыгьир йац йивгьиръай +йаӀхъ гьыъыр (4),вад шуддаъ йаӀхъ гьаъатӀи +йаӀхъ китхьур (4),изды чӀилмыла гьановыс йаӀхъ китхьур +йезуб,йед ливира син ихьды йезуб +йезуб левир,зад быга йезуб левисы багъды +йер,гьеми йера сигӀыра +йери,зад йери истаькӀаьн чейид варагъы +йетим,гьеми хыных йетимна кьыхьийшир +йеш гьыъыр (4),зад быга хьытӀад йеш гьаъасы +йешемиш вишир,йе къина йешемиш дуруъура ; изды бабай йешемиш ришира вешна рихьды сыда +йешемиш выъыр,гьад едеми йешемиш гьыъыра аллагьара хьудцӀурды сыда +йибгъыр,зад ригъара къабыр +йибкьыр,багъде йибкьыра цӀигь ; еле дамаа саъ си йибкьыр +йибкӀур,даватмыд бадаана раӀхъ йибкӀура +йибтӀыр,гьейванад гъилабыр йитӀыр +йивигыр ~ гьивигыр,нехырхъанера йиргара даварар хьынас +йивикьыр ~ гьвикьыр,ихьды багъдʼады ечбыр гьасса гьикьыра +йигӀ гьыъыр (4),быга йед ридде йигӀ гьаъасы +йиз,йизырыра ацӀ гьы?ыра +йикь,"зад ихтилет гьаъага, йикьа джиды ихтилет хьуъ ейир" +йикье выъыр,къуншийера изды тыла викье выъыр +йикӀе утхур,"зас накьа йикӀʼе утхур гьухьус, вада захда рыкьа хьур ; зас гъийгъа йикӀу удхура халаа китаб ; кӀыб лаптӀур михьʼтаб йикӀу утхур англиский" +йикӀии гъа,зас син йикӀи гъа +йикӀии гъамаба,зас вы гьихана йикӀи гъамара +йикӀмыкьа вишир,"зас аӀркьыд ил гьишийне, изды йикӀмыкьа гьишир, хьуъ ларыр" +йикӀʼ,йикӀʼ йеддара +йилег,шиназыра йилег мыкан гваллах ваъара +йимел,зы кьычи ришира йимелка +йис,йис кʼавыр син валагбыр пыч гьишир +йисды,ми диван йисана гъавыгːара ; йизды хал уже ваабше луркӀара +йихьаӀлʼ,йихьаилʼ йибкьыра ихьʼды багъде +йиӀвхыӀр,хынхыра гъийгъа йыӀвхыӀр гъыӀрч +йулдаш,изды йулдашира зас кумар гьыъыр +йургъан,йургъан ейвисма? +йуш,йуше йекьыдий хала +йуьтӀел,йет ачих гьыъыр йутӀелбыр +йуӀкьды,хуӀлуӀд гушек лешус йуӀкьа ; йед вихир йуӀкьды газад балон лаъ сыва +йуӀх,йуӀхыд усбыр гьыъыр +йыгъ,йыгъа маъ асыд гвалахбыр +йыӀкьлекды,изды йи́Ӏкьлекды хынхыд дур йиъи маалик +йыӀх,чабылид укьлеъад йыӀх илера ; шулды дад виъи йыӀхыд? +йыӀхын,минывды хыных кьей рыкьыра йыхын гъан +камды,ми пуловак хел кам и +кантӀ,гьанува кант рач гьыъыр +капыр,гьамы анувда рачды капыр хьа +кар,гьабишда ъаггырай шивиден кар +касиб,"касиб едеми ; касибас шадвалды гъовгасдиш ; ма шу кӀа̂сиб е, са шу кат хьуда е" +катхуда,катхуда(д) къунши ; касиб катхудайехда гийкьасдиш +катыхды,гьанувды катухды хыл зак кивыкьыр ; захлаа тиъ катухды сурув лузур +кафан,гьабиши кафан хъыбкьыръай +кач,цӀигьид качбыр екед и +ка̂шир,зад бала вахт веъе ка̂шир дживлид +квам,къову гъад квамаала хаӀл гъаргвара +квам левир,"изды баду симырыхда хъипхьур, квам левир / липхьур ; масалы квам левий" +кевиркыр,хыных мигьʼтаба керкасы +кегъвийир,хукад дал кегъийир ; зад мид дал кегъийисы ; зад кегъви́йир еч +кегъевчӀур,пӀапӀрысакла кегъийичӀ! ; гъарым мыклʼа вы кегъийичӀ! +кегъипӀир,��ад кегъипӀир ми бадур ; га̂дийера рыш кегъирир(а) ; гьад киркьыр муӀкьа рыш кегъирыс +кегъовчир,"гьей, вы шиви кʼагъа̂йчид? ; зад тыъа бизаравыр, гьад кегъо́вчир ; суьрийа кегъовчир, гьаӀпхыр" +келле,йед гъейгъа зирды келле ливирай +керки,изды выгӀлира керки дуб хъыъыр +кеф,гъийгъа ма̂рийеда ха̂нимешис кеф хан гьиъи +кеф диъир (4),гьанова дерйагьада сукьур кеф деъера +кехълевчӀур,магьаӀммад гвалахаклʼа кехълечӀур хала хъиркьыр ; зер тух вишир кехълевчӀур +кехъливир,гьабиши рыӀкъːа кʼахълийирай цӀай +кехълипӀир,зад гьейван кехълипӀира ; кехъли́ре хыных! +кибтӀыр,чӀил ууласа кипӀта +кивикыр,хыных мибишик кикара +кивир,кьел кивира ; писук кийир +кивирхьара ~ кивирхьыра (ӀPFV),кьарчейид хыдылды кирирхьара ; зер кегъи́бхьурай +кивхьир,кьаӀсды едемийера кихьира ехтилед джуду ъуӀмуӀрдилкады +кивчир,хыбык суьрийек кивчир +кивчӀур,кийчӀ гвалахас ; зас халбыр гьаъас кичӀур ; дарс кичӀур ; майлис кивчӀур / кипӀир ; маӀълим кирчӀур дарцӀак +кивыкьыр,зад зиры хыл ки́кьыр ; зирыра хьийик букӀбыр ки́викьыр ; зер ки́выркьара масалык ; масалык кивыкьа ; зад зеры хыл ки́кьыр ; нин кирикьыр хынхык ; нине хыл кикьыр зирек +кивыр,тӀитӀ кивийа! +кивыхыр,еч кивихыра ; валыг вечалкайихда кийихыра +кигъипхьур ~ кегъипхьур,хукала еч кигъи́бхьурай ; сывала дагьар кигъи́бхьурай ; дама зе саъ кигъи́бхьурай +килит,наӀхан рак килит дакан гъигъаъара +кипхьур,зер гъыӀла саъ хьийе кибхьурай ; даварар палчикакʼ китхьур +китаб,китабала бала карбыр гьацысы +кичипхъыр,ит кленкайек кичитхъыра ; зер хъырейикʼ кичибхъырай ; бекʼ кичиткыр изды чӀарымык +кичипхъыр,рыӀкъа гыдийер кичитхъыра +киӀвхыӀр,рышера киӀрхˤыра зирыс +киӀвыӀхыӀр,чей кийхыра ~ чей кихыӀгьаъ ; зад киӀвы́ӀрхаӀра рыӀкь ~ зад ки́выхаӀ авыра рыӀкь ; зад кийхыӀр чей ~ зад ки́йхаӀ гьыъыр чеи +класс,мид виъи ихьды класс +ков,изды ков веддара +ковха,зад ковхайис обрашаца решир суъал решатас +куб,гьад йаваш йишира куб ваъас +куб выъыр,ихьʼды бабадиде бала куб гьавыра +кубук,вылыгмар гьыхана тамыз гьишин бадана кубкук кихьир гьыгара +кукды,"рыӀкьыӀхъ араа кукды йак йиъи ; зер кук виъи ; зас гьугːуд зер, кукды виъи" +кул,ихьды багъде кулбыр гъани и +кулак,кулак вишийне хукбыр хилгара +кумаг,гьынчид кумо̂́гдикан йед ми гвалах лаптӀа выъыра +кумаг гьывыр,изды хыдылара зас гьаммише кумаг вылцӀара +кумаг гьыъыр (4),вад зас быга кумаг гьаъасыма укь машина лахъаъас? +кунде,хьувбыр гьаъас кунде савыра +кура,зад кура̂́йе хьувбыр гьыъыра +курси,"зад мигьман курсийе сагъура, зы чӀиле суркьур" +куруг,"къалайчиера симаварас къалай вылцӀага, куру́г кявара" +курус,джиды курус гьавайа? +куч,кучира цӀикӀер гьыъыра +куш,зад хыных куше луза гьыъыра +куьгьнед,куьгьнед гьейега йичӀердиш илесды гьаъас +куьлегʼ,гьанова зы кулʼгʼуьра йыӀрхыр ; куьлгуьд йедда́л писды и +куьмгъар,куьмгъала лаъ хьум руъура +къабыр,"былахадады къаб, лаъ хъахъа" +къавырмиш вишир,"маъбыр къавырмиш гьишир ; йакбыр къавырмиш гьишир, бегьем и / гьаӀзыр и" +къавырмиш выъыр,хьыдыӀнова йак къавырмиш гьыъырай +къагъ,изды кантӀ къагъала а +къаз,гьыты къазмар гьиле йиъи? +къайнерды,"чей мыка, къайне́р ; рыкь къайне́р виъи ; зас выгара кӀартошка къайне́рара" +къала,къалыйа саъ батӀрад рыш риъи +къалай,евел къабыр хъа арий къала̂йикван +къалинды,директора килхьера къалинды кʼагъата ; зас гьаъ хьу къалинана ; зас кьата хьу къалинана +къамчи,изды гьейванахда къамчи́ ани вии +къапхыр,гьеш къапха +къарг,йед къарг хъывгыра гьубгас +къаргъыш гьыъыр (4),къуншийера къуншийахда къаргъиш гьаъара +къари,гьиле риъи выды къари́? +къари рыъыр (2),зас духарыс къари риъырай +къари хъарыъыр (2),зад шес къари хъарыъырай +къатир,ихьды къати́ракван ус хъихьера +къач,дидды къачбыр кьаса йишира +къачах,ихьды дама къачахар ани диъи +къаӀбай,семычкайед къаӀбайбыр хьачӀидхьа +къаӀркид,ми чей къаӀркид ; рыкь къаӀркина саптава +къаӀцӀ,къаӀцӀылыкван пешаа кьышен левшур симавара ава +къер,изды ришед гьухъле къер ани и +къизил,къизи́л тамызды йиъи ; ми къизи́лек тамызды йиъи ; мид тӀылийады къизи́лед хьедывыра +къипкур,къарийера лызыж къиткур +къирагъ,зад лихира тарилка къиргъы́ ~ къира́гъде +къирмиш выъыр,изды диде гъирар къирмиш гьиъир +къов,къовык лʼаъ саъ хъине виъи лампочка +къуй,vедра̂йед хьура къуйде +къум,къуьмейихда гиркӀыра +къунши,зы къунши́йекван мыӀха гъыхырай +къургъушин,чӀирыд кьанʼахда гит шунурбыр къургъу́шинед йиъи +къурмиш вишир,саӀъат къурмиш гьишира +къурмиш выъыр,нине саӀъат къурмиш гьыъыра +къуруд,гъейгъа гьава къуруд виъи ; къуруд укьбыр вийа даварашис ; йак къуруна хьак а +къутар вишир,"за къачахар салатӀ дишир, зы гьабишекла гуджера къутар гьишир" +къутар выъыр,зад гьад къутар гьыъыр сирыкла +къуцӀ,ус вуцӀага къуцӀ лʼагъура +къыӀбды,мид дивана гъани и къыӀбды гъудигенбыр ; къыӀбды ублира ливир чӀабал ; зас сахъхъар къы́Ӏб-ана гъагвыр +къыӀгъ гивхьир,"зад хьуъ кипӀийне, тыла къыӀгъ гивилʼхьера" +кыб,йед кьыӀйиз гьыгːыд ухъун хъыъыр гьыъыра +кыли,кыли хьура йивхыра +кылынг,кылынгакан арх ваъара +кыцицелʼа сувкьур,"устӀул адишна, зы кыцицелʼа суркьура" +кьабыл вишир,зас гьа едеми кьабыл гьишир +кьабыл выъыр,зад йиркьыд мигьман кьабыл гьыъыр +кьабых,зад ичирды кьабых тамыз гьыъы ; χukád qʼabɨ́χ ; хукад кьабых гьыхана лийиркӀвара +кьамчел,зад рышис гъыйгъа кьамчӀел выърай ; кьамчӀела дыд сувкьурай +кьан,тӀеа vидрийид кьане чӀыӀхбыр кине и +кьатӀ вишир,джагварды зирды кач кьатӀ вишир +кьатӀ выъыр,быга усбыр кьатӀ гьаъ +кьацӀ,гъыйгъа изды кьацӀыс гъубагъ йибдырай +кьачӀ,кьачӀалды рыкь ваъара +кьаӀб,кьаӀба хыных а +кьаӀрды,"кӀаз кьаӀрды виъи ; йиркьыра халаа, гьад кьаӀрды йиъи" +кьаӀсды,вихьʼды тыла бала кьаӀса виъи ; изды диднин кьаӀсдыбыр диъи +кьваб,хьлади кьвабыр лихьирай +кьвакь,кьвакьумы сыткьыр хъуб ваъара +кьванакь,хынхыра кьвана́кьа у кьанфитбыр йиткьырай +кьварч,гьейванад кьварчес ег вырыхыра +кьвеъ, +кье,кьиекла хьубыр гьаъарий +кьел,гъыйгъа зад кьел саъсавырай +кьилиндж,кьилинӡ̌мыккван кичет хъырай +кьимет,фруктаймыт кьиме́т бахьар йишир а +кьин,хынимише кьин гьыъырай нахаӀк валды ваасдиш хур +кьир,кьирыкла хьуӀр ваъарий +кьисмат,вас кьисмат йиши +кьиӀлды,кьилды кьелзыр +кьувалы(д),ихьды къумши кьуваллы и +кьувасыз(ды),кьувасыз(ды) едеми ; кьувалыйера кьувасызас (кьувасызды едемийес) гъихьир +кьул,вихье кьул гьыъырай кьулакла кьуч гьыъырай +кьуӀбкӀир,изды бабай кьуӀркӀира +кьуӀл,кьуӀлешды хылʼа хала седхьыс джишира +кьуӀлуӀхъды,кьуӀлуӀкьды мамадурбыр лиъирай ; бабайера кьуӀлуӀхъана илесды гьыъырай +кьыдыкь,изды хьылид кьыдыкь чахьаргур +кьык,кӀытирды кьыкы кьат сыхьырай +кьылды,зад кьылды ухун левшура ; парче кьыла виъи +кьыле выъыр,"хынхира китаб кьыле гьаъара, мышет маъ" +кьылтан,хынхыд кьылтанʼа родинка кий +кьылыкь, +кьын,ихьʼды пагъде кьын евчӀурай ; кьына дыд сувкьурай +кьырыб,рыкьык кьырыб кид йак киъирай +кьырыкь,кьургъухда дагьар гине виъи +кьыхъ,йес накьа кьык виширай ; хыных кьыкакван гьулхъарай +кьыхьды ~ кьвыхьды ~ кьойхьды,кьвахьʼды инсанар гима суьткьуьра ; хыных кьвахьʼе гьишира +кьыцӀды,зы гуджːера ейхьыр кьыцӀды ригːе ; ми баду зад кьыцӀа виъи ; самур дере кьыцӀды виъи +кьыш,кьыш тамыз гьавыр ~ тамыз гьыъыр ; кьышейи вугъургъара дыд +кьыӀд,зад йикьасдид кьыӀйис йсбыр гьыъыра +кьыӀрчӀид,"даӀъвийа гьыхыр, ихьды бабадид кьыӀрчӀе гьишир" +кьыӀрыc,кьовыхда кьыӀрыс киъыра +кьыӀчид,кьыӀчи гьышид инсан гвалах ваъас вуруъур диш +кьыӀчид ~ кьыӀдыч,зад кьыдычӀекан кьад авырай кызид +кяпаӀгъ,сирды кʼапа́Ӏгъ еке йиъи ; зас гьовгуръа кʼапа́Ӏгъад хьал +кӀаз,гьаныва кӀазылыкван хьед идхъырай +кӀа̂зит,кӀазитаклаа самолʼот гьавыра +кӀакӀал,йед лешур кӀакӀалбыр хьачӀитхыр лецӀуру +кӀар,"тиъаа джиле кӀар йиъи, меъека" +кӀарымай,баба̂йе йез кӀарымай хайма гьавыр +кӀатӀ,накьа йеед кӀатӀирды рыкь гьавырай +кӀа̂шен,зад гъыйгъа печаа кӀа̂шен гьавырай +кӀаъды ~ кӀыъды,ми сеъ кӀыъды гуьлеги вихьид +кӀаьтхаймар,гьаныва кӀʼатхаймар дуьхуьра +кӀеддал,йед кӀеддалед кирпичбыр гьыъырай +кӀир,кӀыр дыкьылды йиъи +кӀочӀды,гьад едеми кӀочӀена ечӀур ; зас хыныхга сим бишила кӀошʼды йиъи +кӀутӀкӀутӀ выъыр,кӀытӀырира кӀутӀ-кӀутӀ ваъара +кӀутӀу́н,зад гьухьура шувна жаарит ваъасийден ча^ба^лед кӀутӀун +кӀухьʼ кивыр,зад хыдылас / хыдылад даныс кӀухьʼ кивыр +кӀуьхʼ,да̂да̂лед гьуӀлеӀхьды кӀуьъ +кӀычӀ,гьанува син кӀычӀбыр ъыъырай рубашкайед +кӀышды,"ми илесди киъыр гьыгара лиӀхды шыгалад ваъ, кӀышды ; кӀышды ухун" +кӀышниш,зад накьа кӀышниш везыръай +кʼагъвыъыр,гьанува ихьага кʼагъыъыра ; укь кʼагъыъыр +кʼагъовгъур,рышера шийибыр кʼагъагъусы +кʼогъубкьура,зад хыӀйар кʼогъуӀдкьур ; зад кʼогъуӀдкьур пеъиды хьыв +лаазимды ~ лазимды,мид кар зас лаазим диш ; зад ваъад гваллах лаазимд�� виъи +лабтӀур,"выгӀыл, лаптӀа ваъ, ихад вахт виъи" +лавкыр ~ ловкыр,бабай йуше ларыркыр рекьир +лавыр,рышера ухун (уу) лавыра ; рышера наскибыр уу лыъыра +лавыркыр ~ лавкыр ~ ловкыр,гетишды хынимер гьамːиши диванаа ларкара ; зер сывала саъ липхьур лавыркыр мырий ывхьыр ; уу ласаъ лавыркыр +лавырсыр,"плиткайед хырыда маӀгъв, нек гьаббыссамате лавырсасы" +лазим вишир,"захда йикьа, зас вы лазим и ; зас сим лазим вишир сетка хъаъас" +лакь,лякьа джигьиз а +лалды,"ми гада лалды йиъи, гьамːеши трезвый" +лар,изды хыных лардик кирхьур +лацӀыд руд,йед кьыӀйис лацӀыд рудбыр гьаъара +лачӀипхыр,зер лачӀипхыр хьидила +лаъ левшур,шагардан джылʼа зад лаъ лехъешур ; зад хыных джилʼа лаъ лешур +лаъ лувзур,"учител класа ечӀуне, хынимер лаъ луьлзур" +левигыр ~ левыгыр,гьанова левиргара ухун +левикьыр,кӀыбка лерикьа! ; едеми сыва лейкьыра +левир,гъийгъад йыгъ мыӀхаӀ лейисы +левчӀур,гьейван сываа лаъ левчӀур +левшур,зад къумшиеда дархилахъ левишура +левыхыӀр,хьынне накьв левырхаӀра +лейихжы,гьемид рыш гьеми гадийес лейих риъи ; вас гьад ухун лейих виъи +лекьизар,"ихьды ришид аперасия гьыъыр, лекьизар эгъипӀира" +лемпе,лемпийид гъара хьуъ тӀебебел йагъмиш гьишира +лепӀир,нине зала хыл лепӀыр +лецӀ,лецӀурды бейда чейлагъ ани и +либкьыр,лызыд литӀкьыра +ливир,зад ливир рыкь ; зад мышет маъ зад илесды илера +ливкӀур,"лампочка ливикӀура диш, гьад гьупхьура" +ливсир,фатӀимара лиши́р йеш +ливхьир,зад миъ уу телефон ливхьир +лийкӀва выъыр,халды ишигъ лийкӀва гьаъ +липхьур,изды ухнаала липхьура кӀычӀ +лирфай,лирфаймар шегьерде йешемиш руъура +лит,лита̂́йе йисырыра квам левира +лихьʼ,тылы́йед лихьʼ ; изды гьукьлик лихьер кине и +лиъ,"лиъ бытӀрана сетӀя, квам лиджибхьун бадана" +ловкъур,гьеми хьыдылды гьаммеше захда ларкъыра +ловцӀур,зад кӀаз ловцӀур +ловчир,хумухун шурукмар лапчира югва +лоӀвгъур,гьанувда ла́Ӏгъура укь сейис +лубтӀур,зы луруртӀара саъаӀт хьуддис +лувзур,чейлагъа лувзура гьейван +лувкур,наӀхаӀн даварар укьу луьлʼкера +лувхъур,блендера гъылыгъмар йиджи джис лурхъа́ра +лугъур (4),гъийгъа йаквас йиз лугъур ; лугъурийхъден! +лукьун,бабайе лукьнекван хырхара +лывхьыр,ихьды даварар гьыхьара хин суруу +лыз,"лыз маӀхкамды йишин бадана ара кяъара хьед, нахв, накьв" +лызыд,кяхъваъ хуӀр лыздикʼ +лыкӀ,гьукьля лыкӀна ледибчурий +лыс,гъыӀнне лыс ваъара +лычӀ,йехда лычӀ ани виъи ; зы лычӀера йыӀрхыра +лышан,духтурара зада гьухьур лышнак крем кепка +лышанчи,мибыр лышанчиймар диъи +лыӀкь,ихьды муӀкъу уу лыӀкь вугъургъвара ; лыӀкьыра гъылыгъ выъыра +лыӀхды,хьылеши уу лиӀхды валыг гьаниъи +лякь,лякьы маъ руъур диш ; гъийгъа гьамкьыдис лакь вухур +магъ,магъылыы накьв гъамаба +ма̂гъаӀд,хыных магъаӀйила саъ ыӀхыр +мадды,мадды чашка гьака ; маннова гьыхана гьаъасдиш +маджбыр гьыъыр (4),вад зы маджбыр гьыъыр гвалах ваъас +майе, +ма̂йит,шес йес бейдад муӀкъва агыр ма̂йит +макак,мака́к эйтӀатӀи +макъвал,макъвал зас гьыхана йитӀыр +макьаӀвакь,макьаӀвакьад джибыр кигъипхьура +мал,малди дыдар сывкьыра +мамзилʼ,"зы мийа са мамзиля гъаъ рыхьыр, хъирикьасы" +манут,хъавака изды веш манут / хъавака зада веш манут +манутбыр,хъака изды манутбыр +мас,масалыс сывагӀ гьыъыр гьыгытӀи ; масалыкʼ телевизер йыӀвхыӀра +маса гьывыр,зад кьвˤаб къарг къумшийес маса гьывыр +маса левшур,зад къуншийедаа кьваӀб гъубагъ левшур +махъаӀхъ,гитырыра шурук ховкур ригида сен маӀхъаӀхъ сыъыра +махъык,маахъыкахда экед къанатбыр ки +мачхулат вишир,шуна риши мачхулат дишир игрыйикван +мачхулат выъыр,"изды шу фикирде ани ий, зад гьад мачхулат гьыъыр" +машин,изды къунши мыӀхаӀ гьаӀрхыӀр машинакван +маъ,"маъ йицӀа гьыъыр, сипылекван къовырмиш гьыъыр, хинкӀалакʼ кяъара" +маӀв выъыр,"гитырыра маӀв ваъара, илесды йагъара" +маӀгь выъыр,гъийгъа зирыра гуджлина маӀгь ваъара +маӀкьаӀкьаӀл,зада гитырыкла маӀкьаӀкьал овгур +маӀхв,эвелна маӀхвалды усукʼлʼа кьулубыр гьаъарий +маӀълим,"зы гьыхьыр маӀълимахда, шувга хуткас" +маӀъни,гьа маӀънийехда чӀел адиш +маӀънибыр гьыъыр (4),изды ришира батӀрад маӀънибыр гьаъара +мевичӀ (PROH),мейичӀ мигьманва̂лле +мегʼбыр,ихьды цӀигьихда мегʼбыр ани и +мейва,магьаӀчкалыйе базара маса гьылцӀара балад мейвабыр +мел,"быга йед усуу мел гьавыра ; мелед йерибыр йидкьыр, мелед йерибыр йидкьыр диш" +менчӀ,изды кьуӀнды синды убра менчӀ ачитхъырай +мес,мес гивий +мехьʼ,са мехье хад шагар гьака зас +мешукӀ,зад йезуб авыра мешукӀва +меъ выъыр,мытлара джиды нинахда меъ ваъара +мигьман,"гьабишехда гъийгъа вахт адиш, гьабишды хала мигьманар ани диъи" +миз,зад шегар мизии лихьера +миз йиӀвхыӀр,тылейера изды хылис миз йыӀвхыр +микӀвды,"ми хьыдылды микӀвана мара ; мибишды тыла микӀвана маба, петӀана начагъ вуруъура" +миннат выъыр,зад миннат гьавыр гьановыс хала хъиркьын бадана +михьʼ,михьид экед качбыр гъани и +мичек,мырийеда балад мичек ани виъи +мишевыр,хьынне мышевырара дааршикь гьаъара +мукӀ,зад даватмык мукӀ ваъара +мукӀ выъыр,даватмыкʼ симбише мукӀбыр гьаъара +мусурман,мусурманара куб гьаъар +мушухвар ~ мушухар,мушухар сувкьура джиды къуйды +муӀкъв,ихьды муӀкъва даватбыр а +муӀлуӀхъ,гьугъаала хъуъ лаъ агъагъура муӀлуӀхъмар +мык,кьыӀнне лецӀуруу мык гьишира +мыкьды,йед хьед ааӀгъыӀрай мыкьды былаха ; гъийгъа гъава мыкьа виъи ; наӀхаӀн зас гъара мыкьа йиъи +мым ~ мум,"ит джура гьыъыр, мум адгыр" +мыри,гъийгъа зы гьыхьырай цӀасыра мыри ; къинад мырийед мыкьды хьед +мыслеъаӀт,зад къарийекван мыслеъаӀт ваъара къарг гьубгасы ; дыкьа джамаъаӀт мыслеъаӀтдикван хуъ +мыслʼаъаӀт выъыр,зад вакван мыслʼаъаӀт гьавыр адиш +мысмар,зад мыӀхаӀ лешурай кьваӀд кило мысмарад +мытыл,зад накьа мытыл хъипкьыр шашлык гьаъас ; мытлад джибыр рапхаӀ ваъ +мытӀаӀгь вишир,ми гада зас мытӀаӀгь гьишир +мытӀаӀгь выъыр,мид рыш зад мытӀаӀгь рыъыр ; гьейван зад мытӀаӀгь гьавыр +��ыхыр,гъыӀрч мыхрымыы левчӀура +мыхьдаб,зад хыных михьдаба сигыр +мычеб,"гьановды мычеб йиъи, иламиш маӀгъв ; гьановды мычебад ихьтилед йиъи" +мычеб гьыъыр (4),вад зас мычеб маъ +мычебыр гьыъыр (NPL),вад зас мычебыр гьыъыр накьа вы захда йикьасы хьур ; вад мычебыр гьаъара сахыр а=хьур +мычӀахъды,"гъаъ мычӀахъа йишира ; йеда саӀгьаӀт йугӀдис мычӀахъа руъура ; гъа наӀхан мычӀахъды йуш и, ваз гъадиш ; быгаа кӀыб гъаъ мычӀахъана мада ; шешун гъагвардиш, мычӀахъды кар йиъи" +мычӀри,"ба̂ба̂дидды мычӀрийа чӀарбыр кимада, гьукьли гъамадиш" +мычӀри хъавыъыр,кӀыблахъу вад мычӀри хъавыъырадиший +мышет гьыъыр (4),зер агъыла ехъвийис вед зас мышет гьыъыр ; ниныс мышет маъ +мыӀхыӀд,мыӀхде балад укьбыр ани и +мыӀхыӀл,ихьды мыӀхыӀл рывгӀыра +нагъв,нагьвбыр хъуӀлуькды +назды,зы лачӀирхыра назды кьулаала ; сывагъ назана гьыъыра +накъа,зад гьыъыра накъыйид мырабба +накь,зас некье гъагура гьыхды кар ; зас гъагур наӀхан гьыхды накь +накьв,накьуйуь гьишира укь +накьра,даватмык рыхыра накьра +нафас левшур,бабадиде чатынна нафас лебчура +нахв,нахуйкла курма вуруъура даварашис +нацӀ,нацӀалыкла гьаъара йей гьухас стрела +начагъ,начагъды зер хъавыъыра ; мид чӀабал начагъана маба +наӀгьаӀкьды,"изды ханимер наӀгьаӀкьды диъи, дуьлхъера халаа ; выза наӀгьаӀкьана сымаӀрых" +наӀх,наӀхан зы рурусы изды шухда +нек,некыйк ара дыд кини виъи +некьʼа кигъибхьур,вы гъийгъа мыс (некьʼа) кигъирхьур? +некягь ~ нека,къарийед на выгьлид гьыъыр нека +немц,хура гинад вахдынде немцашикван даӀгъвы выъырай +несды,несды ихьʼды ийсанар дуруъурий азербайджанаа +нетӀ,изды укьлик нетӀ кини виъи +нехиркан,нехиркан гьыхыр даварашды джибра +ниге,нигебыр чейек кʼаъара +нигӀре,нигӀиймыра ричӀы гыъыр йеш +нин,изды нин бытӀрыд риъи ; ǯurχud nin ; джурхуд нине хывбыр гьаъара +нинды ухьун,дид йикьыга зы нинде ухьне ай +нисе,нисийе уу дыд выгъургъара +нихьребыр,гьейван биъирай нихьрий ~ нихьрийикван ~ нихьриклʼа +нов,нова хьуъ хьед руъура +нуьшей,нуьшейид йигикван гьинкьал гьыъырай ; нуьшеид йак кавырмиш гьыъырай +овгъу,гӀарыра овгъу́ гъивхьирай +овцӀур,зад овцӀур кӀаз хьийира +охъувгур,изды ришида охъувгур тӀилийады +пай,хьыв пайе выр хьуддена +паланкаш ~ паланкач,паланкача пулов кыӀгъвиъир +палчыӀкь,"гьугъал гьугъул, палчы́Ӏкь маданиъи ; палчы́Ӏкьакʼ шесай кипхурай" +папыр,папры дуьшег севирай +параӀхул,пара́Ӏхулʼаа гъаъ ирин йидкьыр +парче,парче лывтӀырай ; парчийи гьаркӀ гьыъырай манутбыр ~ шийибыр +пахъра,пакьра малдыс савари +пахьв,пахьвалмыкван укь гъани и +паӀкъвал,па́Ӏкъвалед тӀилийахда гигӀыӀра +пейгъамбар ~ пайгъамбар,зад куб ваъага пейгъамбар йики гьаъара +пешкеш выъыр,зад вас гьад чӀабал пешкеш ваъасы ; зас цӀинды шапка пешкеш гьыъыр +пеъды,"зас пеъды илесды ыъыра ; гьаныв ливира пеъды рыӀкь ; дух, петӀана виъилие" +пийанды,пийанды агъус диш ихьʼды хала ; пийанана йиркьыйне зад гъихьисы +писды,"ми тыла йез вацӀад виъи, гьайиира йез чӀел ваъа диш ; мид шув писды едеми йиъи" +пыц, +пыч вишир,изды нисе пыч гьишир +пыч выъыр,ублеше зер пыч гьавыр ; вад изды телеvизар пыч гьавыр +пӀапӀрыс диъир (4),вад гьис гьааса бала пӀапӀрыс деъетӀи? +пӀыз,зырды пӀыза муӀлуӀхъ овырай +раази вишир,"бабай рази риъи, джихда мигьманар йидкьыне ; бабай рази ришир мигьманашийла ; вы рази риъима зас рыкьас? гьад за рази гьишир" +раази выъыр,зад вы рази гьыъыр +раазид,нин раази ришира заала +рабгӀантӀей,рабгӀа́нтӀемашды йикьа быч ани и +рак,гьанова йехьыр рак ; ригила саъ гъани и гисмал +рат, +рач выъыр,вад гьыхана рач гьыъырадиш кантӀ +рачды,"зад рачды кантӀ лешур ; кантӀ бара гьишира, рач гьыъыр гьыгытӀи" +раӀгъ,дын гъачулхъаӀд раӀгъ ; гьанова кʼагъура раӀгъ чарымик ; раӀгъык кине и бычӀ +раӀгъ кʼагъур (4),нине ришед гьукьликʼ раӀгъ кʼагъур +раӀпхыр,хумухун йед ихьды чӀаба̂лер раӀтхара +раӀхъ,раӀхъа хьу виъи машин +ригидад,риги́дада машин гъывгъыра ~ гъырывгъыра +ригмизал,хыных ригми́зала сегъыр +риши,изды риши гъани виъи бытред ухьун +руб,гьанова руб хьанухда ивхыра ; гьанова рубаикван лейгара +руб,гьанова лехъвиргара рубыйекван баду +рувгъур,зы хьыдылновкан гъургъас выгӀыр ; хыных гъургата ришекан +руд,йед рудоймыкла гьаъара гырзбыр +руд-ухьун,руд-ухьнаква гьаъара чӀиргъилбыр +рупхьур,рубхьад кӀаз ; бабайе рубхьур нехъ хьара дыхыр +руӀх,руӀха вугъухьаӀра хьуӀр +руӀхуӀб,руӀху́Ӏб кʼавыд хинкьал гьаъара +рывгӀыр,зер рывгӀыра +рывкӀыр ~ выкӀыркӀыр,гӀар выкӀыркара хъиви ; аъван (ухур) рыкӀырай зерзды гъили ; гӀар рывкӀыра зерды гъил +рывхыр,нине наскибыр хьырхар а ; нине шал хырхара +рыш,закван хьудды рышера кьале ваъара +рышды,ихьды мукъуӀда гъараа хьуъ рышды дам +рыӀкь,рыӀкьык гъургъара зеленʼбыр ; рыӀкьык хъир йак +рыӀхъ,рыӀхъ саъ севчӀура гьатира ; естекан саъ сибхьура рыӀхъыйи +саабырды,"изды са кьыхъ саабырды виъи, тимбайды — танцӀыд виъи" +саакитды,гьымыъ изды къунши саакит гьишира +сабтӀур,сатӀʷа хьув ; зад сатӀур хьув ; зас сабтӀур арбуз +сабын,сабнидкван валыкмар гъейгъара +саваркӀур,зад гьук саваркӀур +савыр,хьед саъар ; нек саъ самаваъ ; нине нек савыр +сагъды,аллагьара зас сагъды джан гьывыра +сакьапхъыӀр,зад хъʼакьы ирдыш усбыр цӀай сакьатхъыр ; лихъихъур сакьатхъыр +салам гьывыр,маӀгьамада зас салам гьывыр +саламатды,саламатды едемиера мычеб гьаъад диш +салатӀ вишир,за салатӀ ришир гъийгъа изды сус +салатӀ выъыр,вад за гьад едеми салатӀ гьыъыр +санаӀъат,изды санаӀъат виъи уста́рвалды ; изды санаӀъат виъи михьʼдаба хыных гъар гьыъын +сант,гьану сантикван мысмар йыӀхыр ; дагьар йахад сант ; выте гъыйгъа дахьары йахад сантикван гвалах йаас +саптыр,гьанов зы сатыр гьад хъархьыр ; йед зер сабтыр йе кьытхьыр ; зы арбуз искӀама сабтӀыр +сапхъыӀр,зад кʼахъыъырдыш усбыр цӀай сатхъыр +сафра,лекьизара сафра ани виъи +саъ ипхьур,машин саъ ипхьур белмаа +саъ севчӀур,задаа нек саъ севчӀур ; йезуб мишукӀаа саъ севчӀур +саъ сипхьур,зада хыных хылʼа саъ сирхьур ; дур саъ сипхьур +саъ хъабджир,"шапӀкӀа (саъ) хъадже, рубашка (саъ) хъамадже" +саъаӀт,зад вас гьылцӀара сур саъаӀт +саьргьаьт,луьчӀе бишты на хъина бишты са̂ргьа̂та застава ани виъи +свал, +севир,едеми сейира ; гет диванаа севира +севчӀур,хукала саъ сейичӀ +севшур,диде хыных сешур убур хъаджас ине +сен,ме сыда бала сигӀыра +сепхыр,сипул сепха ; укь сетха ; зад йак серехьара +сес,зы начагъ йишира сес ховкьура +сес гыъыр (4),зад гьановда сес гьыъыр +сес гьишир (4),зас убрус дидды сес гьыъыр +сехъипӀир,инсанаше мас сехъитӀир +си,сирды маъ икьмыд йиъи йилабад дарман +сив хакьыр (4),вад сив хакьырыма? +сивгъир,зылаъ сыва лечӀура тӀылабыр сигъира +сивгӀыр,чашгыйа чей мыкьды сигӀыра ; зас сигӀыра +сивигыр,хыных сига ; зад зер вихьʼа гъаъ сивигыра +сивхьир,зад истӀекан искӀамаа сивхьира +сивчир, +сикӀʼ,наӀхаӀн зас гъовгура сикʼʼ +сипкыр,ус ситкыр ; хьук сипка! +сипыл,француза̂ши ваъара рыкь сипылекла +сир,гьаныв сир гъаъ сикыра +сиф,сифайа сувурдаръа хур игьаъарай лызыд +совгъур,гьанув нахан гуьлег сабгъура ; зад уьб совгъура +совхур,сахьыра рихьды саӀъаӀта +су,суйикла хараквай ваъара гырцмы савас +субдур,зад сифыйа хуӀр субдыра ; нек субдур +сувгур,зад гьасса гичӀ йиӀвхыӀра хыных сугуд кагъагур ; изды китаб сугур ; садаа зер сувгура +сувкур,мийа хъуъ сукур йиъи ; мийа хъуъ луьчек сукурай +сувкьур,мигьман сукьура устӀула ; йе син цӀайед гъараа хьуъ суьткьурай +сузмиш вишир,хаӀдахул тамызана сузмиш вишира +сузмиш выъыр,зад хаӀдахул сузмиш гьавыра +сук,сукукла су ваъара +супелей,захда рухьара супелей +супхъуӀр,"гьукьлʼаа хаӀрад гьаъара кӀаз су́ӀбхъуӀр ; фланчахаа ечӀур, суӀрхъуӀр ; зад хыӀнхыӀд кьаӀб суӀбхъуӀр" +сур,зы ми суру гъане йиъи +сур вишир,изды ухун сур вишир +сур выъыр,зад картинка / китаб сур гьыъыр ; зад баду сур гьавыр +сус,суса зас гьыъыра чей +сут выъыр ~ суьт выъыр,вад гьемий сут маваъ +суткӀа, +суъал,зы йиъи вахда суъал сейис +суьпел,ме бабадидːы суьпел екед виъи +суьркеш,изды къарийера суьрчеш йагъмыш авыра +суьтуьл,джарда гъане виъи суьтлуьмыр +сыв,зы сыва гьыхьыра давар гьыхьас +сывхыӀр,тӀыли сыӀвхыӀра кнопкайе ; зад сыӀхыӀра ус +сывыӀркьыр,чӀабылед нек кьыб сывыӀкьара +сыкӀыл,гьийсанаши йагъмишаъара сыкӀыл +сыл,исан икьир кихира сырыкда мас гийира кивхыра сыл +сылды,сылды шала +сын,гьаныв рагъыра сыныйид хьед +сыр,гьийсанара гийира сырикда мас +сырсыр,сырсыр вырыхыра кьынне +сырыхчей,зад сырыхчей хала гъаъ ехъыйгыра +сырыцӀал,сырыцӀалера дагул гьаъара кӀа̂тӀер +сыс,зирды еке сылабыр а ; гъваба́д сыс +тай, +тайе,ми тайиекла шала выъыра +тамбал(ды),тамбалды къари ; тамбал едеми ; тамбалас гвалах ваъас гьыгардиш +тамызды,выды хылаб тамыз йиъима? ; тамызана хакьа уу гъад валыгмар +танцӀыд,ихьʼды тыла танцӀа вишира ; тин едеми танцӀыд йиъи +таптапай,идзды участока кь��хьʼды таптапаймаше виъилера кӀартӀушка +тахсиркар(ды),тахсиркар(ды) гада ; тахсиркарды едеми ; тахсиркаракван малыг +таӀджиб вишир,зы таӀджиб гьишир мид шувна гьишир ийден ; ми гадийа уу зы таӀджиб гьишир +таӀджиб выъыр,ми гадийера зы таӀджиб гьыъыр +текды,гьабишды хала текды са хыныхь а +телебе,мигьʼтаб телебейеше кьыле ваъара +тербийет гьывыр,зад вас тербийет гьывыр +тике,гьаныва са тике йикла бутерброд выъыра +тифанг,овчийира тифанг сывхыӀра +ту ~ туъ,гьанова масалы ту лейира +туз,гьаймийек туз бала ки +тум,тум левира ; везыд тумыйекла вишид кӀартушка виъи +туп,машынахда йухуб туп гине виъи ; мотор тупоймыд йикьы ра +тур,туро́йед парчейикла перда выъыра +тухум,вы гьилды тухумакла дыъи +тухумбыр,къугъумад йикӀʼбыр сатыра тухумас +туъ лейир (4),ти едемийера гитыры туъ лейив ; девейера едемийа туъ лейир +туькʼ,туькуьрыра ~ туькуьра кьулер лиъира +тыла,тылыййера тӀатӀал йитӀкьыра +тӀак,тӀак гъани виъи масавыл ъул +тӀанкӀ,чардаха ласаъ тӀанкӀбыр аӀгъура +тӀарилкӀа,тӀарилкӀиа̂йе ъара нисʼаъа +тӀатӀал,зад тыла̂йехда тӀатӀал герыдхьура +тӀебебел,балана тӀебебелбыр лыйчира ишгъы +тӀебургъван,изды тӀебургъван дирина вугъургъара +тӀехьʼ,ттӀехьира балана деле рыъыра +тӀивилкьай,гьугълала кьуъ тӀивилкьаймар йитхъыра +тӀили,исзды дид дыхда хуӀлʼаӀхдыӀ тӀилики +тӀили,калʼама тӀылиймара кумагы гьылцӀара йедːад джигыйиз +тӀилийады,ме тӀилийаады ъабгвыра изды нинды +тӀитӀ,гьанува гьаӀммишид тӀитӀ кивылцӀара +тӀоӀвхуӀр,зад тӀили хаӀджибгъырай гьамы тӀили тӀоӀвхуӀра +тӀубкьур,хаӀдаӀхуӀл тӀупкьур +тӀукур (4),зад дын тӀукːур тӀыпчӀикан +тӀул,тӀулуйикла чапар гьыъыра +тӀур,ха̂нне хукумыра тӀур ваъара +тӀуьбджур,хынхыра тӀуьвруьджера некъад бутылкӀа ; йуьшера тӀуьру́ьджера тӀили +тӀыб,тӀыбаши илера кьулер +тӀылынкӀ,тӀылинкӀ лавыр хъаъара изды гываъамбыр +тӀымыл,бала йамиши тӀыбыл гьыъыра чахыр +тӀын,тӀына укь эйира +убул,ублира чаба лиъира +убур хъасыр (4),"кьваӀр едеми далгага, зад ригихда убур хъасырай ; вад захда убур хъасырай" +убхур, +убыр ~ убур,зирыра убра а ваъара +ужузды,ихьʼды муӀкъа хуӀр уджуз виъи +укьв,ме укьмыкла идːы чей гьаъара +укьв сейир,зад балад укь сейирай +ул,зы выды улабырма гʼарыркара +ума,изды ума веддага зад хыл гьывырай +уммуд вишир,"накьа вад хьувбыр гьаъага, зас уммуд вишир" +уммуд выъыр,"зад уммуд выъырай вы захда руъуд хьур, вы йиркьырдиш" +ун,изды убра умбыр маъ +ун гьишир (4),"гьанов сес гьыъыйне, зас ун гьиширай" +ун гьыъыр (4),"зад вахда ун гьыъырай, вы йиркьырдиш" +ун кʼавыр,дадалера йаквас ун кʼаъара +ург,ме суьрийек вешна къаб ург ане виъи +урус,урус йиркьыр хаӀр ваъас къинабишды чӀел +ус,гьанывды хал гьыъыра усукла ; къовуд ус +устӀул,рыш гъейлабыр мукан рурхъара устӀула +утаамиш вишир,"хынхыра пӀапӀрыс реъера гъагур дидыс, хыных утаамиш гьишир дидыла" +утаамиш выъыр,"за гьад хьыдылды утаамиш гьарыр, изды ришед бадана" +уу лавыр,зад гъийгъа бытӀрыд ухун уу лавасы +уу лагъур,гьейвана хыных уу лагъв +уу ливхьир,йед машина усбыр лихьир +уу савыр,хынимеши уу йургъанбыр саъ +уф выъыр,изди хьесыма уф амабгъ / маваъ +ух, +ухун,даватмык лавыра батӀратӀ ухун +ухур,гьаныв лыъыра ухура уу хадрабыр +ухьнид дан, +ухьтанды ~ уфтанды,ихьʼды сус ухьтанды риъи +ухьун,ме ухьнимукла зад чӀиргъыл гьаъара +уӀвухуӀр,зад уӀхур къумшиед гуьлегʼ +уӀмур,ви уӀмурдикан балад карбыр гъагвара +уӀрдегʼ,гьыӀрчехъанед кивыкьыр диш тифанг уӀрдегик +фикыр выъыр,вад гьийид фикыр ваъара? зад выды фикыр ваъара +фикырде вишир,зы хынхыд фикыре гьишир +финдикь,йес са мешук финдикьед кьыбкьыра шура +хабар,гъийгъа цӀында хабар ивиширай +хадра,хадрабыр кӀатышир саъ сечура +хадрабыр,хыдыныв ейирхара хадрабыр +хайма,хаймийии гет сувкьура +хак,зер сиптӀыра хакыылы +хал,гьеми хала гьушна йешемиш руъура диш +халды хьеб,халыс хьеб авыхьара +халиче,ихьды хала батӀрыд халиче +хар,харара пычӀ гьыъыр йезыд карбырр +харапӀ,сыва у харапӀ гьишид халбыр гьабгвара +харчӀед,харчӀед ухур леша ; йед харчӀед ранга кʼʷелбыр киӀхыр +хатӀ,зас гьацӀара арабский хатӀ +хач,урусаше хач ейирхара +хачӀипхыр,зас гьыгара хыных хачӀирхас +хаъиш,гьанув гьыъыр диш изды хаъиш +хаӀбаӀхъан,хаӀбаӀхъан хыӀбда дуруъура +хаӀдаӀхул,нисе хаӀдаӀхулекʼ кине и +хаӀдей,гъыӀне хаӀдей кегъипхура +хаӀл,хаӀлʼа хадейбыр гъабгура ; χaˤl údχura +хаӀл удхур,зас ун гьашир хаӀл уӀлхага +хаӀлеваз,гьугъвал лургъу дʼахъу хаӀлеваз вуруъура +хаӀн,зас гьыгарай быкӀакӀыб хаӀн гьаъас +хаӀр выкыс,зы кӀыб хаӀр ришира хайма выхырхас +хаӀр выъыр,зы хаӀр гьыъыр бабадиде кьыле гьаъас +хаӀрад,хаӀрад гъайха хува +хвакӀ,руӀхаӀ хавыйне сук уула саъ гъовгъура хвакӀа +хвар,хварара дай выъыра +хевир,хьыдылды заала гьаммеше бизар руръура зы дивана хахара хьур +хегъевшур,ти хынхыра ми хынхыда эч хегъевшур +хегъипӀир,гъубгъуда ит хегъылера +хед,хедырды рышды варенʼе гьиширай +хезекʼ,йизыры у хезʼекед хал маба +хибгыр,"кулак вишийне, хук хибгасы" +хизан,изды рышид кьыхьды хизан виъи +хик,хикбыр гьыха йиъи джендис +хин,даварар хынаа гъейгыра +хиндандай,изды рише хиндандай ришира выгьыл йикьыр +хинкӀал,нине гъыъыра хинкӀал +ховгъур,йангаймар сусды суруда хедгъуьра +ховкьур,ми хыных хакьа! +худ,хынимер кичдил хара худмыкан +худул,инсанара нафас лебчӀура худулмыкан +худул выъыр,изды бабадиде бала худул ваъара +хуй,гьеми хуйи севир хытӀ +хук,быбыдиде хукад хал гьыъыра +хулук,"хулку бара гъа, лехъвигыр гьыгара" +хумухд,хумухунйед йармиш гьаъара +хупкур,зад хуткур йуьлдашед сагъвалды ; зад эдемийеда раӀхъ хубкур +хурхур выъыр,"вад хурхур ваъара никьʼа, зада сахас гьилцӀардиш" +хуӀлʼаӀхды,гьети рышед хуӀлʼаӀхды чӀарбыр гъа +хуӀр,хуӀрукла хув гьаъара +хъабан,хъабана у дыд сувхьура +хъабгыр,хъу хъаргыр +хъабджир,зад гьар йигъа ухун саъ хъавраджира +хъавалгыр,къари выгӀлид хьура хъуъ хъараргара +хъавасыр,кьваӀр шу далгага зы хъарасыр +хъавацӀыр,агъзирды тылыймашикла изды тыла зас хъавацӀысы +хъавыъыр,"чейдан гьупхура, хъаваъ" +хъадар,хуӀрад хъадар виъи са кило хуӀруд +хъанат,шуркуд хъаната йихьид хьура маӀхъак +хъапагъ,хыдынова ейега ливхьира хъапагъ +хъапхыӀр,нин гьаӀр гъийъа гвалахаала хъуӀргъура наӀхан саъад йуьдис +хъапхьыр,зад гьар гъийгъа ихьды халды джил хъаврахьара +хъарпыз,ед виъилера хъарпыз на хъовун +хъаӀд,лыӀхды хъаӀд хьухъаӀ сувхьура +хъаӀраӀхъаӀл,гетырара гьовхъура хъаӀра́ӀхъаӀл +хъваӀнчӀ,хыных гъулхъара хъʷаӀнчӀикван +хъибкьыр,дид хъиркьыра хала +хъивлир,"зад вас хинкӀал сатырай, выджиркьыне, зад хъилир ; хинкӀал бала гьыъыр ай, адгыбайды хъубайды йигъа хъилир" +хъипхьур,хыных дидды джибра хъирхьур +хъичипкыр,"изды машин чӀири вишийне, мадды машинара хъичипкыр кипкьыр ; хынхыра изды ухун хъичвилкара" +хъуӀвгъуӀрчӀир,нине зас мейвабыр хъуӀгъуӀрчӀир +хъуӀшим,хъуӀши́мад ; балана хъуӀшим виъи ; гьа хъуӀшимахда хьуӀр ийсан диъи +хъывгыр,зад луьчеклʼа машин хъывгыр ; зад изды гай мыӀхаӀ хъыргыр +хъывыр,гьанув изды бырдж хьибыд сен и хъычвылцӀад +хъылынцӀ,хъылы́нцӀа у гъане ечӀбыр +хъыӀджыӀбгъыр,ихьды багъде бычӀбыр хъыӀджыӀдгъыра +хъыӀмчӀи,кьыӀмчӀи кʼаъара никьыхъек ниси йиши бадана +хъыӀмытӀ, +хыд,ит хыдырды идда йиъи +хыди,захда йиркьыра изды хыди +хыдыл,изды бабадиддыхда бала хыдылар а +хыл,вийа задда хыл ; хыля хьед раӀгъара ; χɨlid qʼan ; χɨlid uxsur +хыл йиӀвхыӀр,маӀгьамада зас хыл йыӀвхыр +хылади,хылади гъуьргъера шурукмар +хылийды,кьыне хылийдыбыр лаъ мыкьа джишин бадаана +хыных,хынимер дуьхъера рыӀкъа +хыӀв,зирыхда хыӀв ги +хыӀваъад,нес лаъарий яцӀалму ъуъ хыӀваъад +хыӀгъывхыр,"кьаӀсды бабай рыӀкъа риъига, кӀыб кӀыб хыӀгърыӀрхара" +хыӀл,устӀула хувад хыӀлбыр сыъыра +хыӀн,зад гьывыр хыӀнид анализ +хыӀн гьыъыр (4),хынхыра хыӀн гьыъыра +хыӀр,ихьды багъде гъани и балад хыӀрбыр +хьад,xaijid dama bala ʁɨχa jiʔi +хьаджалат,зас гьасса хьаджалад гьа изды дидды даӀгьвийа гъархыӀръхур +хьал,ми йаалаъ сирды хьал кине виъи +хьанхь,изды хьанхьбыр тӀаӀхːыӀра +хьар,зад хьараа хыв гъа гъкипӀира +хьач,ми кампот хьачалды идːы йиъи +хьеб,сирды хуӀляхды хьебыр и +хьед,хьийаа гъа балугъ ловчир +хьед гьыъыр (4),вад гъийгъа хьед гьыъырым? +хьед ечӀур (4),изды къаваа саъ хьед ечӀура +хьесым,рышед хьесымакʼ укбыр кине и +хьехьʼ,хьехьии тӀебебел сувкьура +хьид,изды давараше балад хьид гьыъыра +хьийе евчӀур,зы лецӀура / мырийе хьийе ечӀур +хьийи липхьур,гьемий шесда сыда зер хьийи липхьур +хьил гъевир,зирыра хьил гъевир +хьимилды,хьимилды нек ; зас рыкь ваъ хьимилена ка +хьул,къабыр балага джиддылыр сатыне хьул йихыӀсы +хьулихьʼды,изды выгӀыл хьулихье гьишира ; зас выгӀыл кьабыл руъура хьулихьена +хьум,ихьды хала хьум идхурай +хьур,сибешис гьыгытӀи дагул гьаъас хьурбыр +хьушхьуш выъыр,гадийера ришеда шивийден хьушхьуш гьавыр +хь��ъ кипӀир,"тыла хьуъ кимевлиъ, сата гьаӀмп ваъай" +хьуъ лыъыр,хыных хьуъ лыъыр ; хынхыра чей лыъыр ; гитырыра чӀарбыр хьуъ лыъыр +хьыв ~ хов ~ хув,цӀинды хыв икьакван лиъине идда йиъи +хьыдылды,йехда наӀхан хьыдылды рыкьасы +хьылан,хьылындикван укь хъуъ лаъ +хьыли,лейид хьыли лейир кьар диш +хьыли лейир,диде духары хьыли лейив +хьылийед кьан,"гьад бала гама хийе ечӀур диш, хьылийед кьанʼакла илла рыхыӀрий" +хьылынды,ихьʼды ригимыс хьылынды (хьылынды рангад) шир йыӀвхыра +хьырыс,"хьырыс пыч вишира, цӀынди левшур гьыгара" +хьыт,рышера хьыт йигыкʼлады илер диш +хьытӀ,ихьды багьде хьытӀ везыра ; wɨsɨ́d xɨtʼ +цӀай,цӀи йак джирджера +цӀай кийир,зад пеше цӀай кийир +цӀай китхьур (4),ихьʼды дамыкʼ цӀай китхьура +цӀай лешур (4),"пешаа цӀай лешур ; цӀайбыр леша симавара аъас, чей ларса гьаъас" +цӀакӀаракӀ,цӀакӀаракӀ виргъида сукьура +цӀацӀ,цӀацӀылы бара липхьур ани виъи +цӀигь,цӀигьид як идды йиъи +цӀикӀʼ,цӀикӀира изды па̂тинкабыр эйчӀир +цӀикӀʼв,зад руб кыӀвхыӀра цӀикӀукʼ +цӀинды,зад лавыра цӀинды ухун +цӀипкьыр,"рак ачых гьыъыйне, гьад гьаммеше цӀиркьара" +цӀыдды,шув цӀидды хаӀл и +цӀырцӀыр выъыр,кьуӀлира цӀыр-цӀыр ваъара +цӀыцӀ,цӀыцӀырды хуӀляхды гъилаб и +чавахъур,хыных гьаммеше чахъвара +чалыш вишир,"зы ми хынхыс чалыш гьишир дават ваъас ; зы чалыш гьишир накьа гвалах лапӀтӀа выъыр ; зы чалыш гьыкысы быга гвалах лапӀтӀа ваъас ; зи чалыш гьиширай гвалах лапӀтӀа ваъас хьур, вичӀирдиш" +чана,чана̂́йед апрасие гьыъыра +чангал,чангалад кыли кьатӀ вишира +чапар,гет чапра́да севира +чапаӀлды,кучийе чапал йиъи +чарх,зад чархы кантӀ рач гьыъыра +чатынды,ми вахт шув чатынды виъи +чахмах,цӀаликьум бадаана сасымы гъавырхара чахмах +чахъва гьыъыр (4),зад кьыхъас чахъʷа гьыъыр ; кьыхъара джи-джис чахъʷа гьыъыр +чахыр,"га̂ва̂либыр лешур, фляга гьыъыр, дуруш киъыр, писок киъыр, фляга гъекиъыр, йишир чахыр" +чейлагъ,къунши йиъи чейлагъа +чемра, +чи урхур,"хыных чи урхара, рыш чи урурхара, тыла чи увурхара ; мыкьа йишир хьехьʼбыр хакьыр чи урхара" +чий,быкъагъыд лаъ луьлʼзине укьу чий сейирай +чикма,чикма̂йи квам либхьура +чудийед,бычӀбыр чудийед гьишира +чул,чулде сигӀыра +чуьмче,ава рыӀкь чуьмчийе +чыхьар,гьейванад чыхьра жук ани виъи +чӀабал,чӀаба̂лера миз йивхыӀр +чӀанкӀ,чӀанкӀа сикӀʼ ибхьура +чӀар,гьановды чӀарбыр батӀрад йиъи +чӀаракьай,чӀаракьайекʼ хихетӀ кине виъи +чӀаркӀва выъыр,ми гитырыра изды хыл чӀаркӀва гьыъыр +чӀатӀ,чӀатӀакван ацур +чӀаӀкъын,чӀакъыӀн йихыӀр мырийа лаъ хуъ лечурай +чӀел,гьад шувна гьухьусы къинановды чӀилыыла? +чӀидкӀыд,"ми хьув чӀидкӀыд йиъи, мели" +чӀил,чӀила зад цӀинды ухур этӀира +чӀинакӀ,"укь сахага, чӀинкӀыд джибыр кьатӀ гьишира" +чӀипхьыр,"вад хуъ кепӀир тыла, гьад вахда чӀипхьасы" +чӀир,хук лувка выъыйне чӀиры далбыр адгыра +чӀирид,ми рахъ чӀири виъи ; чӀирина гьавыра +чӀирчӀимды,мевлиъ чӀирчӀимды нек +чӀихид,чӀихид халбыр и ; чӀихид ечбыр +��Ӏуб,хыдылас зад чӀуб йыӀвхыӀр арцур +чӀул,чӀулурды далырмыкла тӀаджи ваъара +шагар,шагар киъыр гьалва гьаъара ; хаӀрад на шагар киъыр гьалва гьаъара +шагьад,суьдде убур хъасыра шагьадагьда +шад вишир,зы хъиркьыйне хынимер шад дишир +шад выъыр,рышера зы шад гьыъыр +шала,зад йикьа гьакьы усуд шала +шамдам,шамдам лийква гьыъыр дама дыхырай ; шамдамакла йыӀх сагъугъа +шамкал,хынхыра масалыъыра шамкал хухъурай +шамкалед хал,халды кушида ша́мкалед хал кине и ; шамкалед халыра кьул ипхьура +шарак,зад шаркымашис дуькь савыр +швет,укь сехара йагӀмыш йишира шветер +шегьер,зы гьыхьыра машинакан шегьерде +шесай,шесай сувгура +шибилʼ,ихьды лецӀура балана шибилʼ кине +шидыкь,некыйик кʼаъара шидыкьбыр ву руъура довгъа +шикыл,изды халды масалык кине виъи шикыл +шилды,гьугълумыла хъуъ укьбыр шиле гьишира +шин,"гада занимаца гьишира бала, и шин сукура" +шинара вишир,сигӀынера гьейвамар шинара гьишира +шинт,шинтар син ебир варагъыра +шу,шукан зы гьыхьыра гъыӀрче +шурук,гъаӀр йийгъа ла̂бчера шурукмар +ыӀбра,ыӀбрийекон патӀронбыр арцӀырий ; ыбрийекон хуӀр маса вылцӀарий \ No newline at end of file