diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0001.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0001.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b6ee9e2e1c8911d51a336440a23a1be84406455a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0001.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తంజావూరు సరస్వతీ మహల్ ప్రచురణము - 23 + +ద్విపదభాగవతము.

+ +ద్విపదకావ్యము.

\ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0003.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8beaeea9c835f2193bf5ab32c2f9a3030a21f376 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0003.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +This publication contains the earliest Telugu version available of SRI BHAGAVATA 10th Skanda, dealing with Sri KRISHNA'S life in MADHURA and in DWARAKA. The author Madiki Singanaraya lived in the early part of the fifteenth century. He was therefore an elder contemporary of POTHANNA the celebrated author ol ANDHRA BHAGAVATAMU. + +The present work which is in Dvipada is anterior to POTHANNA'S work. The merits of the Author's poetry can be gathered from the fact that his verses are cited as models in standard works on Grammar and Rhetoric. The author has also written three other works in Telugu namely: + +1. VASISHTA RAMAYANA +The well known philosophical work, + +2. PADMA PURANA +and + +3. SAKALA NITI SAMMATAMU +a work in politics, + +The present work has three Kandas in it:-(1) Madura Kanda (2) Kalyana Kanda and (3) Jagadhabiraksha Kanda. The Kandas dealing with the Balaleela in the beginning and the Bhaktanugraha in the end are missing. + +The portion that is now published is complete so far as it goes and has been selected for its value as a high class Dvipada Kavya of the early classical age in Telugu literature. For a fuller account of the Author and the diverse merits of the work the reader is referred to the Telugu introduction of the learned Editor who has spared no pains in editing this work. + +Our thanks are due to him for his valuable services. + +Our grateful thanks are due to the Government of Madras for the liberal grants which have enabled us to publish this and other valuable manuscripts of this Library. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0005.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..78ac1478a0beca34f2da6540a62be54aca58c203 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0005.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఉపోద్ఘాతము

+ +శ్రీపతియొక్క యెనిమిదియవ యవతారమగు శ్రీకృష్ణ భగవానుని చరిత్ర గలది భాగవతమందు దశమస్కంధము. భాగవతమహాగ్రంథమును దెనుఁగు భాషలో విలసిల్లఁ జేసిన మహాకవి బమ్మెరపోతరాజు. ఈ బమ్మెరపోతనార్యుఁడు హూణశకము 1400 మొదలు 1470 ప్రాంతమందుండినట్లు, ఆంధ్ర కవుల చరిత్రలో శ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారు చర్చించి యున్నారు. వాసిష్ఠరామాయణ, పద్మపురాణ, భాగవత దశమస్కంధముల కర్త యగు మడికి సింగనార్యుఁడు హూణశకము 1430వ ప్రాంతము వఱకు నైనను జీవించి యుండవలయునని వారు నిర్ధారించిరి. పోతనార్యుని భోగినీదండకము తన 25వ వత్సరమున అనగా 1425వ సంవత్సరమున విరచించినట్లు తెలియుచున్నది. మడికి సింగనార్యుఁడు పద్మపురాణమును దెనిఁగించి ముగించిన వత్సరము దాని కృత్యంత పద్యమువలన స్పష్టమగుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0006.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e6450e65b5be78bbc9de6731c4eef1e5bc7531a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0006.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +(కర = 2 యుగ = 4 అనల = 3 మృగాంక = 1 అంకానాం వామతోగతిః. కాబట్టి శాలివాహనశకము 1342. హూణశకము 1420 శార్వరి సంవత్సరమున మార్గశీర్ష శుద్ధ పంచమీ బుధవారమునాఁడు పద్మపురాణము ముగింపఁబడెను.) + +దీనిని బట్టి పర్యాలోచించి చూచిన మడికి సింగనార్యుఁడు ప్రౌఢావస్థ యందున్న సమయమందు పోతనార్యుని భోగినీదండకము పుట్టినదని నిర్ణయించుటకు వీలున్నది. అప్పటికింకను పోతనార్యుఁడు భాగవతమును దెనిఁగించుటకుఁ బూనుకొని యుండలేదు. + +“వాసిష్ఠ రామాయణము పద్మపురాణమునకుఁ దరువాత రచయింపఁబడిన దగుటచే నది 1420కిఁ దరువాతఁ జేయఁబడినది. ఈ రెండుకావ్యములకు నడుమ సింగన్న భాగవత దశమస్కంధమునుఁ గూడఁ దెనిఁగించి కందనామాత్యునికే అంకిత మొనరించెను. సింగన కృత భాగవత దశమస్కంధము నాకు లభింపలేదు. అటుతరువాత నీకవి సకలనీతిసమ్మత మను నీతిగ్రంథమును సమకూర్చె నని రామకృష్ణ కవిగారు చెప్పుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0010.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2cc4687ce69b537a5acada5c11e035e17a29e5d6 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0010.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +భరద్వాజగోత్రసంజాతుఁడును, ఆరూఢమతి యయ్యలార్యనందనుఁడును నగు సింగయామాత్యుఁడు ఔబళమంత్రి కందామాత్యున కంకితముగా నీభాగవతదశమస్కంధమును రచించినట్లు స్పష్టము: మడికి సింగనామాత్యుఁడు రచించిన వాసిష్ఠరామాయణము యొక్క ప్రారంభమున నొక వచన భాగమును దిలకింపుడు. +“అని సకలజన సమ్మతంబుగా నుపక్రమించి భాగవత దశమస్కంధంబును దెనుంగున రచియించి యిచ్చి, అప్పుణ్యపురాణంబులకుఁ గృతిపతిగా నేపుణ్యునిఁ బ్రార్ధింతునో యని విచారించి, గజగంధవారణగంధ గోవాళ చలమర్తి గండగండరాయ గజశేఖరదొంతి మన్యవిభాళాది నానాబిరుదవిఖ్యాతులఁ బ్రసిద్ధుండగు రామగిరి పట్టణాధీశ్వరుండైన కుమారముప్ప భూపాలు మాన్యమంత్రి పదదురంధురుండగు నమ్మహారాజు దిగంతవ్యావృతకీర్తిలతాలవాలుండును, ధర్మచారిత్రుండును, నీతిచాతుర్య విశేషగుణగణాలంకారుండును, అనవరతదానశీలుండును, అఖిలదిక్పరీతవిశాలుండును, వారణ వంశాబ్ధిసుధాకర కాశ్యపగోత్రపవిత్ర అబ్బనాచార్య తనూభవ కందనామాత్యుండు నాకు నతిస్నేహ బాంధవుండును నభీష్ట ఫలప్రదుండును నపూర్వవచనరచనానుబంధురకావ్య రసాభిజ్ఞుండును, అర్థిజన పారిజాతంబును గావున నమ్మంత్రి యుగంధరుం గృతిపతింగావించి, వెండియు కవిత్వత్త్వ రచనా కౌతుకంబున \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0012.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e377eb1f5892bea105f5bfca7eab7333b80c62b1 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0012.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +కృతిభర్త – కందామాత్యుఁడు

+ +మడికి సింగనార్యుఁడు భాగవతదశమస్కంధమును, పద్మపురాణమును దెనిఁగించి ఔబళ కందామాత్యునకుఁ గృతిగా నిచ్చి యున్నాఁడు. పద్మపురాణమందుఁ గృతిపతిని వర్ణించు పద్యము లీక్రింది విధముగా నున్నవి. + +సీ॥ స్వామి భక్తుఁడు కార్యచతురుఁడు బహుకళా + వేది నీతిజ్ఞుఁడు విప్రహితుఁడు +సరస సల్లాపుఁడు సప్తాంగరక్షణ + క్షముఁడు భావజ్ఞుఁడు సర్వసులభుఁ +డరి మంత్రభేదన పరుఁడు ధర్మాత్ముఁడు + సుందరాకారుఁడు సుజనవినతుఁ +డురుదయాపరుఁడు నిత్యోత్సవాసక్తుండు + సద్గుణాధారుండు సౌమ్యమూర్తి +సతత గురుదేవతా పరిచారరతుఁడు +గుణసముద్రుండు కాశ్యప గోత్రజనితుఁ +డనఁగ నుతికెక్కి పెంపున నతిశయిల్లు +మదన సదృశుండు కందన మంత్రివరుఁడు. + +సీ॥ ఈ ధర్మచారిత్రు నేధాత్రిపతి యేలు + నాధాత్రిపతి యేలు నఖిల జగము +నీకామినీకాము నేకామినులు చూతు + రాకామినులు చూడ రన్యపురుషు +నీయర్కనుతతుల్యు నేయర్థి గొనియాడు + నాయర్థి యెరువేఁడ నాస సేయఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0013.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..462a9acd425fc074bec7e44b3de8578a1cea2ffa --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0013.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +డీమంత్రి కులచంద్రు నేమంత్రి వురణించు + నామంత్రి విముఖాత్ముఁడఖిలమునకు +ననఁ బ్రగల్భరూపఘనదాననయమార్గ + ముల నుతింప నొప్పు ముజ్జగములఁ +దారహారహీరధవళాంశుసమకీర్తి + కలితుఁ డౌబళ కందవిభుఁడు. + +కందన మంత్రికిఁ దాతుకుఁ దాతయైన గన్నయ మంత్రి కాకతీయ గణపతిదేవుని కాలములో నుండినట్లు పద్మపురాణములోని యీక్రింది పద్యము చెప్పుచున్నది. + +చ॥ “పరువడిఁ గాకతీయ గణపతి నాయకు నొద్ద మాన్యుఁడై + ధరణిఁ బ్రశస్తుఁడై నెగడి దానములెల్లను జేసి భక్తి పెం + పిరవుగ గుళ్ళు గట్టి గణపేశ్వర దేవుని గోపికాధిపున్ + దిరమగుచున్న లక్ష్మిని బ్రతిష్ఠలు చేసెఁ బ్రభుత్వమేర్పడన్”. + +కృతిపతి కందామాత్యుని వంశవృక్షము నిచ్చుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0014.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..063bec48b1d166e9327dfc2b5c1cc84e5c08983c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0014.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +కాకతీయ గణపతిరాజు క్రీ.శ. 1200 మొదలు 1260 వఱకును రాజ్యపరిపాలన చేసెను. దీనినిఁ బట్టి శ్రీ వీరేశలింగము పంతులుగారు తరమునకు నలుబదేసి సంవత్సరముల చొప్పున నేర్పఱచి కందన మంత్రికాలమును 1420 గా లెక్కవేసిరి. 1420వ సంవత్సరమునఁ బద్మపురాణమును గందనమంత్రి కృతినందుట దీనికి సరిపోయినది. + +మడికి సింగనార్యుఁడు తాను మొదట రచించిన పద్మపురాణ భాగవతదశమ స్కంధములను నరాంకితము చేసెను. కాలక్రమమున నతని చిత్తవృత్తి దైవపరాధీనమగుట బట్టి కాఁబోలును దన మూఁడవ కృతియగు వాసిష్ఠరామాయణమును అహోబలస్వామి కంకితమొనర్చెను. తనకు ముందుండిన నన్నయాది యాదిమ కవీశ్వరుల యాచారము ననుసరించి కృత్యాదిని గీర్వాణభాషాబద్ధమగు శ్లోకమును వేసుకొనెను. వాసిష్ఠరామాయణము యొక్క ఆదిమ శ్లోకమును చూడుడు. + +“శ్రీమద్దివ్యమునీంద్రచిత్తనిలయం సీతామనోనాయకం + వల్మీకోద్భవ వాక్పయోధిశశినం స్మేరాననం చిన్మయం + నిత్యం నీరదనీలకాయ మమలం నిర్వాణ సంధాయినం + శాంతం నిత్యమనామయం శివకరం శ్రీరామచంద్రంభజే. ” + +ఇవిగాక మడికి సింగనార్యుఁడు “సకలనీతిసమ్మత” మను నీతిశాస్త్రమును రచియించెను. సకలనీతిసమ్మతమును శ్రీమానవల్లి రామకృష్ణకవిగారు ప్రచురించినట్లు తెలియుచున్నది. దీనిలోని కొన్ని పద్యములను కీర్తిశేషులైన శ్రీ వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రిగారు, ఈ గ్రంధాలయము తరఫున మద్రాసు ప్రభుత్వసహాయముచేఁ బ్రచురింపఁబడిన “ఆంధ్రకామందుకము” యొక్క పీఠికలో నుదహరించి యున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0015.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea4a647687c7161be13decf8d004acfe5e0e60ab --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0015.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఈ విధముగా సంస్కృతాంధ్రములందసాధారణ పాండిత్యము కలవాఁడును, నీతి వేదాంతశాస్త్రము లందభిరుచి కలవాఁడును, మహాకవియు నగు మడికి సింగనార్యుని ప్రభావంతమైన అమృతవాహిని యగు లేఖిని పండిత పామర రంజక మగు ద్విపదలచే భక్తజనమందార మగు భాగవత దశమస్కంధమును రచించి, ఆంధ్రసారస్వతమునకు మహత్తర మగు సేవ యొనరించినది! +పరిష్కరణ — కథా విభాగము

+తంజావూరు సరస్వతీమహల్ లైబ్రెరీ నెం 150 తాళపత్రప్రతి, ఈ పరిష్కరణకు మాతృకయై యున్నది. ఇట్టి ప్రతిగాని, ఇతోధికప్రతిగాని వేఱే ఎచ్చటను లేనందున నేను గావించిన సంస్కరణము పూర్తిగా నీతాళపత్ర ప్రతిపైననే యాధారపడి యున్నది. దీనియందు 180 తాళపత్రములున్నవి. వ్రాత సుమారుగా నున్నను, తప్పులు విశేషముగా దొర్లియున్నవి. అక్రూరుడు శ్రీకృష్ణభగవానుని స్తుతించు ఘట్టమునుండి యారంభమగుచున్నది. మొదటి నాలుగు పత్రములు కీట దష్టములు: అక్షరముల యాకారము బొత్తిగా నశించియున్నది. + +కవి భాగవత దశమస్కంధము యొక్క పూర్వోత్తర భాగములను కాండ సంజ్ఞలతో విభజించుకొని యున్నాడు. దశమ స్కంధ పూర్వభాగము కంసుడు తన చెల్లెలు దేవకిని వసుదేవునితోఁ గలిపి రథారూడులఁ జేసి మంగళతూర్యనినాద వైభవములతో భర్తృగృహమునకుఁ దానే సారథియై రథమును నడుపుటతో నారంభించుచున్నది. తరువాతి కథయగు నాకాశవాణి కథనము, శ్రీకృష్ణావతార ఘట్టము, నందగోపుని యింట శ్రీకృష్ణుని \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0017.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bc40d7a3ebe3147575887426b3af95a3d83171c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0017.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +విజ్ఞాననిధి యగు మహాకవి సింగనార్యుని విరచితమైన దీనిని పరిష్కరించుటలో నాయల్పీయమగు బుద్ధిని సాధ్యమైనంత వఱకు నరికట్టి మిక్కిలి శ్రద్ధగానే యుపయోగించితిని. యుక్తి కందుబాటులో నున్నట్టి కొన్ని లుప్తభాగములను బూరించి కుండలీకరణముగావించి పాఠకులకుఁ జూపి యున్నాను. వ్రాయసకాని ప్రమాదముచే నేర్పడిన గణభంగములను సవరించితిని. ఈ సవరణ కవిహృదయమునకు భంగముండదని విమర్శన జ్ఞానముతోనే చేయఁబడినదని మనవి చేసుకొను చున్నాను. అన్వయము సరిగా కాని కొన్ని ద్విపద భాగములను సరిదిద్దిన పూర్తిగా క్రొత్తరూపము సిద్ధించునని తోచిన చోట్ల యథా మాతృకముగానే విడిచి వేసితిని. + +బురదలో మాణిక్యమువలె, గుణగ్రాహకుల దృష్టికి మఱుఁగుపడి, ఈ ద్విపదకావ్యము సరస్వతీమహల్ లైబ్రరి అలమారలలోఁ బడియుండినది. దాని యునికిని, శ్రేష్టతను నాకెఱుక పఱచినవారు మన్మిత్రులును, బహుగ్రంథ ద్రష్టలును, విద్యా నిధులును నగు బ్రహ్మశ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావుగారు M. A. (Head of the Telugu Department Madras University) వారికి నా మనఃపూర్వకమైన కృతజ్ఞతాభివందనము లర్పించు కొనుచున్నాఁడను. +రచన

+శ్రీ మద్భాగవతములో రసవంతమైనభాగము దశమస్కంధము. దీనిని సంగ్రహించి తెనుఁగు చేయుటలో మడికి సింగనార్యుఁడు కవితాశక్తితో పాటు విషయములను బెంచియో, క్లుప్తపఱచియో ఘట్టములను బ్రతిపాదించుటలోఁ దన విమర్శనా జ్ఞానమును జూపి యున్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0019.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9de588c36299993d217cd5846dbdaa7aa5541435 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0019.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +తెనుఁగు జాతీయ కవిత్వమును బాగుగాఁ బోషించి, దీర్ఘములగు సంస్కృత సమాసములను దొర్లించి విసువుఁ బుట్టించక భాగవత దశమస్కంధ రచన యింపుఁ గల్గించునదై యున్నదన్నచో సత్యదూరము కాదు. కవి స్వాభిమానము కలవాఁడు. తన శక్తిని బాగుగాఁ గుర్తెఱిఁగినవాఁడు. + +కవి గొప్పభక్తుఁడు. వేదాంత శాస్త్రమందభిరుచి కలవాఁడు. కాఁబట్టి సాక్షాత్ లక్ష్మీదేవి యవతారమగు రుక్మిణిని వర్ణించు సందర్భమునందు స్తోత్రసాహిత్య ఫక్కీని పాదాదికేశాంత వర్ణన జేసి యున్నాఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0020.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f4fd883b269782b7b59d7fcaecd196db1750176 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0020.txt @@ -0,0 +1 @@ +విష్ణుశక్తియగు రుక్మిణీదేవి వర్ణనము శ్రీకృష్ణుని వద్దకు దూతగా వెళ్ళిన బ్రాహ్మణుని నోట నుండి వచ్చునప్పుడు చితజ్ఞుఁడగు కవి చూపిన మర్యాదను, బ్రాహ్మణుఁడు రుక్మిణీదేవి యొక్క యభిప్రాయమును రసికాగ్రేశరుఁడగు శ్రీకృష్ణుని యెదుట ప్రతిపాదించిన నేర్పును గమనింపుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0021.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d22b443e51089e5927c7292f9ea7872233de543b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0021.txt @@ -0,0 +1 @@ +మొదట శ్రీ రుక్మిణి యొక్క నామ వంశాదికమును జెప్పి యాదవాన్వయవంశమణియగు శ్రీకృష్ణుని వరించుటకుఁ దగిన యోగ్యతను నిరూపించెను. తరువాత దక్షిణనాయకుఁడైన శ్రీకృష్ణుని చిత్తము నాకర్షించుటకై యువజనాకర్షములైన తను \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0026.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..206a79b2a87364d890186cd0bd73efce7fac9cba --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0026.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +అప్పకవి వంటి లాక్షణికుఁడు మడికి సింగనార్య కృతమగు వాసిష్ఠరామాయణములోని రెండు పద్యములను “అప్పకవీయము” లో నుదహరించి యున్నాఁడు.

+ముగింపు

+సరస్వతీమహల్ లైబ్రరీలోని తెనుఁగు వ్రాతప్రతుల సంఖ్య సుమారు 816 ఉన్నవి. ఇవి తంజావూరాంధ్ర నాయక రాజుల కాలమునుండి వచ్చుచున్నవి. నాయకుల పరిపాలన హూణశకము 1535—1675 వఱకు సాగినది. తరువాత మహారాష్ట్ర రాజులు తంజావూరును బరిపాలించిరి. నాయకరాజులలో “రఘునాథ నాయకుఁడు”. అతని కుమారుఁడు “విజయరాఘవ నాయకుఁడు”. ఈ యిద్దఱును తంజావూరాంధ్రసాహిత్యమునకు జీవగఱ్ఱలై యుండిరి. స్వయముగా గూడ అనేక గ్రంథములను విరచించిన ప్రజ్ఞానిధులు వారు. మహారాష్ట్ర రాజులలో గూడ తెనుఁగు సాహిత్యము కొనసాగినదే కాని మొరడు పోలేదు. మహారాష్ట్ర రాజులైన ఏకోజీ, శాహ మహారాజులు స్వయముగా తెనుఁగు ప్రబంధములను వ్రాసిన మేధావులు. లైబ్రరీలోని తెనుఁగు గ్రంథములను ఈవిధముగా విభజించవచ్చును. + పద్యకావ్యములు + ద్విపదకావ్యములు + శతకములు + దండకములు + గానములు + నాటకములు (యక్షగానములు) \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0027.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5352d63b30bad369fde0d958dad69e1f0c127358 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0027.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +వచనకావ్యములు + శాస్త్రసాహిత్యము + వివిధగ్రంథములు. +మద్రాసు ప్రభుత్వమువారు స్వతంత్రమును బొందిన హిందూదేశ పురోభివృద్ధికి విజ్ఞానము ప్రధానాంశముగా గమనించి పై లైబ్రరీలోని తెనుఁగు శాఖకు సంబంధించిన పుస్తకములను గొన్నింటిని బ్రచురించి, ఆంధ్రసాహిత్యమునకు మహాదుపకారమును జేయుటకు పూనుకొని యున్నారు. ఈ విషయమందు మద్రాసు ప్రభుత్వము వారు చూపిన శ్రద్ధకు ఆంధ్రలోకము మనఃపూర్వకమైన ధన్యవాదములు సమర్పించుకొనుటలో వెనుకంజ వేయదు. ఈ చిన్న సేవను జేయు సందర్భమును నాకిచ్చి భాగవత దశమస్కంధము యొక్క పరిష్కరణ భారమును నాకొసంగిన సరస్వతీమహల్ లైబ్రరీ గౌరవకార్యదర్శి శ్రీయుతులు యన్. గోపాలన్ బి. ఎ., బి. ల్. గారికి నా కృతజ్ఞతాభివందనములను సమర్పించు కొనుచున్నాను. + +మా సరస్వతీమహల్ లైబ్రరీ విమర్శనశాఖా నిర్వాహకులును, బహుగ్రంథ ద్రష్టలును, సర్వతోముఖ పాండిత్యమును గల శ్రీయుతులు కె. వాసుదేవశాస్త్రిగారు నా కన్నివిధములుగా ప్రోత్సాహము నొసంగి నాయుద్యమము కొనసాగుటకు సహాయ మొనరించిరి. వారికి నా మనఃపూర్వకమైన కృతజ్ఞతాభివందనము లర్పించుకొనుచున్నాను. + +నాకన్ని విధములనుఁ జేదోడు వాదోడుగానుండి సహాయ మొనర్చిన మన్మిత్రులు శ్రీయుతులు విఠలదేవుని సుందరశర్మగారికి నా కృతజ్ఞతాభివందనములను నివేదించు కొనుచున్నాను. తాళపత్ర \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0028.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ceab7b8a6f89eab75ddd969277d009d95a767753 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0028.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రతి గ్రంథమును శ్రమను బాటించక శ్రద్ధగావ్రాసి యిచ్చిన లైబ్రరీ తెనుఁగు లేఖకుఁడు చిరంజీవి యన్. విశ్వనాథునకు నా యాశీర్వాదపూర్వకమైన ధన్యవాదములు. ఈ చిన్న పొత్తమును సకాలమందు తగు విధముగా ముద్రణ చేసిన “ఆముద నిలయం” ముద్రణాలయమువారికి నా ధన్యవాదములను సమర్పించుకొనుచున్నాను. + +ఈ యుపోద్ఘాతారంభము మా కులమునకు పరమగురువు లగు శ్రీరమణమహర్షులవారికి నమస్కృతులతో ప్రారంభించినది. నాజనకులును, గురువును దైవమునగు శ్రీ వాసిష్ఠ కావ్యకంఠ గణపతి మునులవారిని స్మరించుటతోపాటు శ్రీకృష్ణ భగవానుని పై వారు సెలవిచ్చిన శ్లోకముతో నీ యుపోద్ఘాతమును ముగించుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0029.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..526e30aba4708b317d160994ebd3bfbb45830579 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0029.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఉపోద్ఘాతానుబంధము

+క్రీ. శ. 1948వ వత్సరమునందు జరిగిన భాగవత ముద్రణమునకు విద్యారత్న శ్రీ నిడదవోలు వెంకటరావుగారు M. A. (Senior Lecturer and the Head of the Telugu Department, Madras University.) వ్రాసిన పీఠికలో “భాగవతానువాదములు” అను శీర్షికలో నదహరింపఁబడిన ద్విపదభాగవతముల పట్టిక నీక్రింద నుదహరించుచున్నాను. చిత్తగింపుడు. + పండ్రెండు స్కంధములు (సంపూర్ణము) – తరిగొండ వెంగమాంబ (అముద్రి) + మొదటినాలుగు స్కంధములు — తేకుమళ్ళ రంగసాయి (అము) + దశమస్కంధము (ప్రస్తుత పరిష్కరణము)—మడికి సింగన. + దశమస్కంధము. రత్నాకరము గోపాలకృష్ణకవి (అము) + రుక్మిణీకల్యాణము —చెన్నయ (అము) \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0043.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f884bd9aa134a4e1bd47b5d122ba9a6b7bb0fb9 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0043.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +.......................లబ్ధిచయము +లన్నగంబులు, గుహ్యమ ప్రజాపతియు +నగు, విశ్వరూపాత్మ! అధ్యాత్మరహిత! +నిగమార్థగోచర! నినుఁ గొల్తుఁ గృష్ణ! +విద్యా(ధరస్తుత్య!) విశ్వలోకేశ! +ప్రద్యుమ్న! యనిరుద్ధ! బల! వాసుదేవ! +సంకర్షణాభీమ! సర్వసర్వాత్మ! +పంకజోదర! శుభప్రద! హృషీకేశ! +జలధిలోపల నున్న జలచరములును +(చెలఁగ) నవని సర్వజీవులు నినుఁడు +సరసిజాసన రుద్రషణ్ముఖభోగి +వరులును, నీలీల వర్ణింపలేరు. +ఏనొక్క మనుజుండ హీనమానుసుఁడ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0044.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51a88c055709cbfcc866c55f9de7f95cfa9a5c36 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0044.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +………………… మూర్తిఁ బొగడగ గలనె?” +అని యిట్లు కొనియాడు నక్రూరుఁ జూచి, +తనరార శౌరి యంతర్ధానమయ్యె. +ఆతత సుస్నాతుఁడైన యక్రూరు +నీతరి మురహరి యీక్షించి పలికె +………………………………………… +………………………………………… +………………………………………… +…………………………………………… +………………………………………… +…………………………………………… +…………………………………………… +…………………………………………… + +“కావున నీవు నక్కంసుతోఁ జెప్పు, +వేవేగ మేము నీ వెంటనే వత్తు” +మనవుండు నక్రూరుఁ డరదంబు నెక్కి. +…………………………… నచ్చటి వార్తఁ జెప్పె. +తన యింటి కేఁగినంతట రామకృష్ణు +లనుపమం బగు వేడ్క ననుఁగులుఁ దారు. + +తొడిపూసి కట్టి సంతోషంబుతోడ, +………………………… దెంచి కని రంతమ్రోల; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0045.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..02b82485f8ed544b28cd0a7aa3e5b574d450732a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0045.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +పసిడిగోపురములుఁ బసిడికోటలును +బసిడి మాడవులను బసిడిమేడలును +హేమకుంభంబుల నెంతయు నొప్పి +హేమమయముగ సొంపెసలారి యుండఁ +గని వాని మహిమకుఁ గడు సోద్యమంది +తనరార తత్పురద్వారంబు సొచ్చి +రమణీయ(శోభ వుర)మున నేతెంచుఁ +గమలాయతాక్షులఁ గని చాలవేడ్కఁ +బౌరకామిను లెల్ల భావకోల్లాస +పారవశ్యంబునఁ బరతెంచి పేర్చి + +సౌధాగ్రముల యందు సదనంబు (లందు) +వీధుల యందును వెఱవొప్ప నిలిచి +సొరిది వారందఱుఁ జూపులు పఱపి; +“ ఈతఁడే, యెలనాగ ఇసుమంతనాఁడు +పూతన (పాల్ ద్రావి) పొరిఁగొన్న వాఁడు, +సకియరో! ఈతఁడే శకటమై వచ్చు +ప్రకట దానవుఁ ద్రుళ్ళిపడఁ దన్నినాఁడు. +ముద్ధియ! ఈతఁడే మొగిఱోలుఁ ద్రోచి +మద్దియ లుడిపిన మహనీయ యశుఁడు. +అక్కరో! ఈతఁడే యఘదైత్యుఁ జీరి +కొక్కెర రక్కసుఁ గూల్చినవాఁడు. +గోవర్ధనముఁ గేల గొడుగుగాఁ బట్టి. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0046.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6eb4344b4ebee8d60fb34669937b3fbdac87ef9d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0046.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +(గోవులఁ దే)ర్చిన గోవిందుఁ డితఁడె. +కొమ్మ! ఈతఁడె పిల్లఁ గ్రోవూది వ్రేతఁ +గొమ్మలఁ గడువెఱ్ఱిఁ గొలిపినవాఁడు. +కాళీయు పడగ లుగ్రతఁ దొక్కి వాని +కాళి .......................... న పుణ్యుఁ డితఁడె. +................................................. +................................................. +................................................. +................................................. +(పదవిని దండ్రిచేఁ బలమినిఁ గొన్న) +యెదిరిని కంసుని యేపుమాయించి +యీతఁడే రాజైన నిల యెల్లఁ బ్రతుకు; +................................................. +నెలఁత యీతఁడు రోహిణీదేవికొడుకు +బలుఁ డను రక్కసుఁ బరిమార్చి నతఁడు; +................................................. +మలసి యిద్దఱి విక్రమంబులఁ జూడ +నా రామ కృష్ణులు నా పట్టణంబు, +భూరి సౌఖ్యమ్ముల నుబ్బుచుం బోయి + +రాచ చీరలఁ దెచ్చు రజకుని శౌరి +చూచి యల్లన నవ్వుచుం జేరి పలికె. +“మడివాల! మాకైన మణుఁగుఁ బుట్టములు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0048.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d105a16b0b49e86c19fda988f5ded21e3937f1a8 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0048.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మనుజేంద్రునకు నిచ్చి మన్నన వడయఁ +గొనిపోవుచు మ్రోల గోవిందుఁగాంచి +(యసుపమ) భక్తితో నడుగుల కెఱఁగి +తనచేతి చీర ముందటబెట్టి నిలిచి; +యవధరింపుము కృష్ణ! అంభోజనయన! +తవిలి పుణ్యుఁడనైతి ధన్యుఁడనైతి +(నాపద్మ)జాదుల కందగరాని +నీపాదము (లభించె) నిఖలలోకేశ! +మునిలోకనుతపాద! మురవైరికృష్ణ! +(కొనుము యీ పుట్టంబు గోవింద! యనినఁ) +గని శౌరి కరుణ (సకల కామ్యములును) +తనలోకమును నిచ్చి ధన్యునిఁ జేసె + +అరుగు దేర సుదాముఁడను పుష్పలావుఁ +డరిగి యెదుర్కొనె నత్యంతభక్తి +బలరామ కృష్ణుల పాదాబ్జములఁ +జెలువారఁ బూజించి చెంగల్వదండ +లిరువురకునునిచ్చి యింపుసొంపార +విరు(లమాలి)కలిచ్చి వెసవేయుగతులఁ +గీర్తింపఁగని హృషీకేశుండు శౌరి +యార్తరక్షణశీలి యతనిమన్నించి +వరము వేడుమటన్న వాఁడు “మీపాద +సరసిజంబులుఁ గొల్చు సద్భక్తి నాకు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0052.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8840c2a0815d33da4bd908d60710857c24ac6b24 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0052.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చనుదెంచి వారితో సమరంబు సేయ +నారామకృష్ణులు నవ్వీరవరులఁ +దోరంబుగల వింటితునుకల నడచి +మెఱసి కంసునియింటిభృత్యుని బలునిఁ +బరిమార్చి యందఱిఁ బఱపి యాలోన +గమ్మన నాయుధాగారంబు వెడలి +యిమ్ములఁ బురలక్ష్మి నెలమిఁ జూచుచును +నొప్పార నందాదులున్న యయ్యెడకుఁ +దప్పకఁ జనిరంతఁ దపసుండుఁ గ్రుంకె. + +తనరార కాలోచితమ్ములుఁ దీర్చి +యనుపమసుఖలీల నారాత్రియందు +నంతనంతయు విని యాభోజనృపతి +చింతించి బెగ్గలి చేష్టలు సడలి +దారుణంబైన వేదనఁ బొంది కంది +కూరుకుఁ గానకఁ గొందలంబంది +యద్దంపునీడలో నాతతంబునను +నిద్దంబుగాఁ దననీడఁ జూడఁగను +తలలు రెండై యుంట........... +గలవెత నగ్నులు గానంగ బడుట +ఖరలులాయోష్ట్రాదికములును గనుట +యరుదార తలనూనెలంటుకొంచుంట +బిసములుఁదినుచుంట ప్రీతిదాసనపు +కుసుమధామంబులఁ గొనధరించుటయు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0053.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a690c949f033b57da1d94b6ab066d89e52b34a48 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0053.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ధూళిలో రొంపిలోఁ ద్రొక్కినయవుడు +కాలుమోవక పాదఖండమై యుంటఁ +చెపులు మూసినయెడ సింధుఘోషంబుఁ +బ్రవిమలంబుగ వినఁబడకుండుటయును +నివియాదిగాఁ బెక్కు లీక్షించి తనకు +యవసానకాల మౌనని యాత్మ నెఱిఁగి +పురపురఁ బొక్కుచుఁ బొగిలి లోగంది +మరణభయంబున మదిఁదప్పెనంత; +నెట్టకేలకు వేఁగ నినుఁడు పూర్వాద్రి +దట్టుఁడై పొడతెంచెఁ దమ్ములింపలర. + +అంతఁ గంసుఁడు పూర్వాహ్నికక్రియలు +సంతసంబునఁ దీర్చి సకలభూపతులుఁ +గొలిచియుండఁగఁ బెద్దకొలువుండి వేడ్క +బలరామకృష్ణుల బవరంబుఁ జూడఁ +దలఁచి పెంపెసలారు తమకంబులందు +వలయువారును వసియించెనంత; +మఱియును బహువిధమంచియలందు +వరులు సద్విజరాజవైశ్యశూద్రులను +ప్రవిమలంబుగనుండి, రంగమధ్యమున +వివిధపుష్పసుగంధవిధులు వాసించి +పరగ నవ్వేళ గోపాలురుఁ దాను +నరుదెంచి నందుండు నాభోజపతికిఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0054.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f1f5a173f88425e6db9d9fa503d4002d33c2d46 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0054.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +బొడఁజూపి తమతెచ్చు భూరివస్తువులు +కడఁకతో నిచ్చినఁ గరము మన్నించి +తనచేరువనె యొక్క తమకంబుమీఁద +నునిచి వారును దాను నొగిఁజూచుచుండె. +కరియూధ మే చుగతి మల్లవర్గ +మరుదెంచ వందిబృందారవం బెసఁగఁ + +జను దెంచి ముష్టిక చాణూరముఖుల +లెనయ రంగస్థలంబెల్లఁ దారగుచు +భుజమప్పళింపుచుఁ బొరి విజృంభించి +గజభజింపుచునుండగా నంతలోన; + +వికసితపుష్కరవిభవంబుఁ జెంది +యకుటిలదీర్ఘశృంగారూఢి నొప్పి +మానుగా వంశాఢ్యమహిమఁ జెన్నొంది +దాన నిర్జరలీలఁ దనుపారఁ బేర్చి +పొడవు తక్కువగాని భూధరేంద్రంబు +వడువునఁ జెలువారు వరశక్తిచేత +నష్టదిగ్గజముల నాపంగనోపు +నష్టమదాపూర్ణమై పేర్చుకరణి +కువలయవేలంబు కోరియాశాల +నవిరళంబుగ నిల్చి యతికౌతుకమున \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0055.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2224362435a32afbbd4582afef1199daa8c8cce7 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0055.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నెదరుచూచుచునుండె నెంతయు వేడ్క. +యదుకులోత్తంసులు హలియును హరియు +రమణీయజలజాకరమునఁ గ్రీడింప +గమనోగ్రగతివచ్చు గజయుగ్మ మఁనగఁ +గరియూధములమీఁద కలుషించివచ్చు +హరిశోరద్వయమనఁ బెంపు మిగిలి +పౌరులుఁ దముఁ జూచి బహుభంగిఁ బొగడ +నారూఢరంగము నటు డాసి శౌరి +యరుదారఁ దెరుపున కడ్డంబు వేర్చు +కరిఁ జూచి మావంతుఁ గనియు నిట్లనియె. +“ఈకరిఁ దొలగించి యిటఁద్రోవఁ జూపు +మాకంసుకడకు మాకరుగఁగావలయుఁ +బోవనీకుండినఁ బొరిపుత్తు" ననిన; +మావంతుఁడంత నర్మరుషంబుతోడఁ +గరిపతి హరిమీఁదఁ గదియింప నదియుఁ +దిరిగి మహోదండతీవ్రతుండంబుఁ +బ్రసరింపుచును గృష్ణుఁ బటుశక్తి నొడియ +నసమసత్వుఁడు కృష్ణుఁ డటఁ దప్పఁగ్రుంకి + +చరణమధ్యములకుఁ జని బాహు లెత్తి +యరుముష్టి బొడిచిన యురమూరదాఁకి +హుంకారరవమున నోడించి మొరగ +నంకుశంబున సూది హస్తిపుం డార్వఁ, +బురికొని కరటి యపుండరీకాక్షుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0060.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c01d106bd7f62681d49f1565ba1deb806f3b0bcc --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0060.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +"పల్లవులము పిన్నపాపలు మేము +తగిన జెట్లును మీరు ధరణీశునొద్ద +జగతిపైఁ బోరుల సడిసన్నవారు +మీతోడ రణవీథి మెఱసి సేయంగ +నాతరంబులవార మగుదుమే మేము? +చెనసి భూపతి వేడ్కఁ జెడకుండ కొంత +పెనఁగెద”మని పల్కి ప్రీతి మై పెంచి + +వడిమల్ల చఱచి భూవలయంబు పగుల +బెడిదంబుగా నార్చి పిడికిళ్లు చాఁచి +వానిమై కదియు ముష్టాముష్టి గవియఁ +జూణూరుఁడును మల్ల చఱచి యిట్లొరసి +యిరువురు భుజ మప్పళించు చప్పుళ్లు +శరనిధి కలఁగె నాశాచక్ర మగిలె +నంతకుఁ దెసఁజేరి యవనిపరాగ, +మింతింతఁగొన మేన నిరవారఁజల్లి +కొనిపదఘాతల కూర్మంబు వగులఁ +దనరు మహాభద్రదంతుల రీతిఁ +జేతికి నొడిసినఁ జేయీక తివిసి +ఘాతసేయంగ దగ్గఱి మేను దొలఁగి +పొడిచిన నది వెలిపుచ్చి మైవంచి +యొడిసి తొడలఁ దట్టి యార్చి పెల్లురికి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0061.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2505fe8f9e0799cb227d12cf2affa0e50f1a320b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0061.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +లాగంబుఁ గొచను మేలనఁదలఁగ్రుంకి +బాగుఁదప్పకఁ దలప్రహతుల నొంచి +నడుముఁ బీడింప విణ్ణనుదున మలఁగి +విడిపించుకొని ముష్టి విసరమై పొడిచి +పట్టుచు విడుచుచుఁ బరుషఘాతముల +దట్టించి కూర్పరోద్ధతుల నొప్పించి +కరవశంబుఁగొన కాభీరువోక +దర కాండములు లోనుగానీక తొలఁగి +శిసకంబొనరింప శిరమూన్చి పెట్టు +గాసిల్లి కేలడొక్కరమున నొత్తి +రంకెలువైచు గోరాజుల భంగి +ఝంకించి బింకంబు సరిగాఁగఁబెనఁగి +ముంగలు బలసింగములభంగిఁబొంగి +నింగిమోవంగ నార్చి నిడుగుడి పై కుఱికి +మెడయు గాళ్లును బట్టి మీఁదికి నెత్తి +పుడమి మోవంగవ్రేయ భోరున నెగసి +యడపకరాఁగేల నిరియ బిగించి +వడి నుగ్రమగు ముష్టి వక్షంబుఁ బొడువఁ +దడబడ ముష్టిఘాతల మోములవసి +దొడిదొడి పన్నెత్తురులు వఱ్ఱుగాఁగ +హరియు చాణూరుఁడు నటమల్లయుద్ధ +పరుషతఁ దుల్యులై బవరంబు సేయ; + +సీరితోఁ దొడరి ముష్టికుఁ డుగ్రవృత్తి +బోరెఁ జూపరకు సభ్యులు చూచి పొగడ; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0065.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be66c050cf82f4acfa9bf77ba9bd84809ffac01d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0065.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +పిడికిళ్ళ నొప్పింపఁ భిరికి ప్రాణములు +యొడలికిఁబెడఁబాయ నొప్పార కంసు +ఘనకళేబరము రంగము వాయనీడ్చి +యనుపమధ్వనిఁ బేర్చి యార్చి మురారి +యతనితమ్ములు సునాభక్రోధనాథు +లతిసత్వు లెనమండ్ర మలపాణి చంపె; +నప్పుడు పౌరులయార్పులు నింగి +నుప్పొంగి బహుపాశకోక్తులఁ జెలంగె. + +భవకమలాసనప్రముఖదేవతలు +ప్రవిమలంబుగఁ బ్రణుతించి రెలమి +దివిబీఁటకొని మ్రోసె దేవధుందుభులు +దివిజకామినులు నర్తించి రింపార; +పొరిఁబొరి మందారపుష్పవర్షములు +సురకోటి దేవకీసుతుమీఁదఁ గురిసి +రంతట, కంసుండు హతుడౌట యెఱిఁగి +యంతఃపురాంగన లడలు దీపింప +నడుగులు తడబడ నాత్మలు కలఁగ +సుడివడి లోగుంది సృక్కి బల్వడిని, +నురముల శిరముల నొరి మ్రోదుకొనుచు +పరిపరివిధముల పలవించి మిగుల +నార్తనాదంబుల నందంద బొగిలి + +భర్తపై వ్రాలుచు బహుభంగి నొగిలి +హా! యని యేడ్చుచు హా నాథ! యనుచు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0066.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d95a298600d89a45733aca66bc7fa769052e449c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0066.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +పోయితే! మము బాసి భోజవంశాఢ్య! +కటకటా! శోకానఁ గ్రాలంగ మమ్ము +నిటఁ జూడ వించుక యేలఁ గైకొనవు? +ఇనుఁడు నీమీఁదట యెండరానోడు; +ననిలుండు నీమీఁద నటవీవ వెఱచు; +ననలుండు తీవ్రార్చు లడరింపనోడు; +ననిమిషాదులు మీకు నడకుదు రెపుడు; +నీయాజ్ఞ నీలావు నీరాజసంబు +నీయొప్పు నీనేర్పు నీమంచితనము +వ్రేయవారలచేత వేల్మిడినడఁగి +మాయమైపోయితే మనుజదేవేంద్ర!" +అని బహుభంగుల నార్తులై పొగుల +వనితల నూరార్చి వాసుదేవుండు + +కారాగృహంబునఁ గడునొచ్చియున్న +వీరుని వసుదేవు, వెలఁది దేవకిని, +గని వారికాలి సంకిలియలూడ్పించి +వినయంబుతో మ్రొక్క వెఱఁగంది వారు +గోవిందహలులఁ గల్గొని తమపాలి +దైవంబులని, యాత్మఁదలఁచిరి గాని +తనయభావంబుగాఁ దలఁచకయున్న +తనమాయ హరి మోహతమముఁ గారించ +చన్నులఁ బాలును సమ్మదాశ్రువులు +కన్నులఁ దొరల నక్కాంతాలలామ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0067.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e071d5d1c114ad32c617aef07f5555be379d3b4 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0067.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సుతులఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి శోకంబుఁ దక్కి +యతులితంబగు ప్రేమ నందఁదఁ జూడ +వసుదేవుఁడును బుత్రవరుల నీక్షించి +యసమానమగుప్రేమ నక్కునఁ జేర్చి +“పుణ్యాత్మ! మీయట్టి పుత్రులఁ గాంచి +పుణ్యకీర్తులఁ గంటి పుణ్యుఁడ నైతి; +నింతగాలము మిమ్ము నీక్షింపలేక +సంతాపమందుచు శత్రులచేత +బడని బాధలఁ బడి పసువుచుండితిమి; +కడపట! నినుఁ జూడగంటిమి నేడు; +జన్మజన్మాంతరసంచితౌఘములు +చిన్మయ! నినుఁ దలఁచిన మాత్రమేఁగు. +మహనీయ! నీవు కుమారుఁడ వైతి +విహపరంబుల మాకు నేమిటఁ గొఱత?” +అనియున్న గురుల నత్యాదరలీలఁ +గనుఁగొని శౌరి యుత్కటబాష్పుఁ డగుచు + +“మానిమిత్తముల దుర్మనుజులచేతఁ +బూని బహుక్లేశములు మీకుఁ గలిగె; +జనియించినపుడే యిచ్చటనున్న వెఱచి +యనఘ! నందునియింటి కనిచిన, వారు +బాల్యంబు మొదలుగా భక్తిఁ బోషింపఁ +గౌల్యవర్తనల మెలఁగి కాంచితిఁ గాని +యప్పటప్పటికి మమ్మరసి మీ రర్ధిఁ +జెప్పిన పనిసేయ సిద్ధించదయ్యె; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0068.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12c4975162febe92b06214ccf9e36c86ebb6bc0c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0068.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +తనయుఁడు జయించి తల్లిదండ్రులకు +ననుపమంబగుభక్తి నరయకుండినను +దనయుండె? ఆతఁడు తల్లియవ్వనముఁ +గొనకొని తెగఁజూచు గొడ్డలిగాక!" + +అనిభక్తి సూరార్చి యయ్యుగ్రసేనుఁ +గనుఁగొని కౌఁగిట గదియించి, శౌరి +“నీరాజ్యమంతయు నిర్దయవృత్తి +గ్రూరుఁడై తానె కైకొని యంతఁబోక +యాకలఁ బెట్టి మిమ్మలఁచినయతఁడు +కాకున్న పనియట్లగాక పోరాదు +హీనమానసులైన యీదురాత్ములకుఁ +గానఁజింతింపకఁ గంసాదిసుతుల +కగ్నిసంస్కారాదు లర్థిఁ జేయింపు +ప్రాజ్ఞుల విప్రులఁ బనిచి వేవేగ +రాజ్యభారముఁ దాల్చి రమణ మా కెల్ల +పూజ్యుఁడవై లీల భూమి పాలింపు”, +మనుటయు హరిఁ జూచి యయ్యుగ్రసేనుఁ +“డనఘ! న న్నిమ్మాటలాడంగఁదగునె? +హీనుఁడ నతివృద్ధ నీరాజ్యభరము +పూన నాకర్హంబె? పుండరీకాక్ష! +వసుదేవుఁబట్టంబు వలనొప్పఁగట్టి +యసమానగతిని రాజ్యము నీవె తీర్పు; +కన్నులు చల్లఁగాఁ గలకాలమెల్ల \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0069.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be06bae7cb1bbfdb7c48d544f3a1e6f35c520ed0 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0069.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నిన్నుఁ జూచుచుఁ బ్రీతి నెగెడద కృష్ణ!" +అనుచుఁ బల్కిన శౌరి యారాజుఁ జూచి +వినయంబు నీతియు వెలయ నిట్లనియె. +“యాదవులకు రాజ్యమర్హకృత్యములు +గాదు యయాతివాక్యముఁద్రోయరాదు; +కావున సామ్రాజ్య కమనీయలక్ష్మి +నీవె పాలించి మన్నించు, బాంధవుల +రప్పించి వారికి రాజ్యంబు లిచ్చి +తప్పక మమ్మెల్ల దయ నేలుకొనుము. +నిఖిలభూపతులును నింపు సేయంగ +సుఖలీలనుండు; కంసుని వంతమాను”. +మనిపల్కి యాతని నవనీభరంబుఁ +గొనకొనుమని నీయకొలిపి మురారి + +బలుఁడుఁ దానును నందుపాలి కేతెంచి +కలిసి యాతనిఁ జిక్కకౌఁగిటఁ జేల్చ +భోజాధిపతియింటఁ బొలుచు వస్తువులు +రాజ్యయోగ్యములైన రవణంబు లిచ్చి +యతని మన్నించి నెయ్యము తియ్యదనము +నతిగారవంబున నమర నిట్లనియె. +“నీవు నీసతియును నెమ్మిఁబోషించి +ప్రోవఁగఁ బ్రతికిన ప్రోఢల మేము +తల్లియుఁ దండ్రియు ధనము లియ్యమును +నెల్లబంధువులును నిట మాకు నీవ; +మందలోపలికి నెమ్మది నేఁగి మీర \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0070.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5469f865cff3ee124e0ad397b8ac7ea21b86bd6c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0070.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +లందఱిసేమంబు లడిగితిమనుఁడు; +యేనాఱుదినముల యీలోనె నచటి +కే నేగుదెంచెద నీవంతమాను”. +మని వారి నూరార్చి యనుప నందుండుఁ +జనియె గోపాలకసమితియుఁ దాను. +అంతట నిశ్శంక నారాత్రి సౌఖ్య +సంతోషలీలలు సలిపి రింపొంద. +మరునాఁడు శౌరి కుమారులఁ జూచి + +తెరగొప్ప సద్గురుద్విజుల రప్పించి +కాలోపనయనసంస్కారాదివిధులు +గాలోచితక్రియగతులుఁ జెప్పింప +యదుకులాగతగురుఁడగు గర్గ్యువలనఁ +జదువొప్ప వేదశాస్త్రము లభ్యసించి +యెఱుక సాధింపుడంచను విప్రునింట +యఱవదినాల్గువిద్యలు నభ్యసించి + +గురువులఁ బూజించి కొలిచి మన్నించి +“గురులార! యేనీకు గురుడక్షిణార్థ +మిరవార మదినున్న యీప్పితార్థములఁ +దరమిడికొనివత్తు దయ వేఁడు” మనిన +నతఁడు భార్యయుఁ దాను నటవిచారించి +హితబలాఢ్యునిఁ గృష్ణు నెఱిఁగి యిట్లనియె. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0071.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57f620a28d907a0cb38871b8853bccd524a0260d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0071.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +“తనర ప్రభాసతీర్థములోనఁ దొల్లి +మునిగిపోయినపుత్రు మొగిఁ దెచ్చియిమ్ము +డిది దుష్కరపుకార్య మిటు సేయుఁ” డనిన +యగుఁగాక యని ప్రీతి హాలియును దాను +నగణితాయుధపూర్ణమగురథం బెక్కి + +చను దేర; నెదురేఁగి జలరాశి మ్రొక్కి +యనుపమదివ్యరత్నాళిఁ బూజించి +“తామరసాక్ష! మాధవ! లోకవంద్య! +ఏమి విచ్చేసితి రెఱిఁగింపు” మనుఁడు; +“తొడరి మాగురువుపుత్రుని మ్రింగినాఁడ +వుడుకకఁ దెచ్చి మా కొప్పించు” మనిన; +“నా కేమి పని యిది? నాలోన నుండి +భీకరాకారుండు పృథుకంపురూపుఁ +డగురాక్షసుఁడు మ్రింగె” నని చెప్ప శౌరి +యగణితశక్తిని యంబోధి నుఱికి +వేదచోరునిఁ దొల్లి విదళించుభంగి +నాదుష్టదనుజుని యడగించి వాని +కడుపులోనున్న శంఖము పుచ్చుకొనుచు +తడయక వెడలి రథంబెక్కి కదలి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0074.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..179d03fcf41b26c335a6645d85d680b7b85d323e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0074.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +సకలసంపదలకు సదనమై పొలుచు +నకలంకగతి మందకరిగె నుద్ధవుఁడు +తనరాక నెరిగింపఁ దగ నందుఁ డెదురు + +చనుదెంచి యతనికి సాష్టాంగ మెఱఁగి +కొనిపోయి పెక్కుభంగులఁ బూజసేసి +యనుపమప్రీతిమై నప్పుణ్యధనుని +యలవడ మజ్జనయాహారవిధుల. +వలయకఁ దీర్పించి యతని కిట్లనియె. +"దేవకియును వసుదేవుఁడు సుఖులె? +కోవిదగ్రామణి కొడుకులుఁ దాను +సురచిరప్రీతిమై సుఖమున్నవాఁడె? +హరి మమ్ముఁ దలఁచునే యప్పటప్పటికి? +సురలోకవైరిఁ గంసుని నేలఁగూల్చి +ధరణిరాజ్యము వానితండ్రికి నొసఁగి +యన్నయుఁ దమ్ముఁడు నతులితప్రేమ +నున్నారె సౌఖ్యులె, యుద్ధవాచార్య +బలురక్కసులబారిఁ బడి చావనీక +చెలఁగు మహాదావశిఖి గ్రాఁగనీక +యహివిషానలవహ్ని నడగంగనీక +మహనీయమగువాన మడియంగనీక +యప్పటప్పటికి మమ్మరసి గండములు +దప్పించి రక్షించె దానవారాతి. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0076.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae71ee4537c38b6bd32f053212d8f85c561202e0 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0076.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +శోభనాఢ్యుల మిమ్ముఁ జూడంగఁగలిగె; +హరికిని మీమీఁది యర్మిలి ఘనము +సొరిది మిమ్మందఱిఁ జూడంగ వచ్చు +జననంబు మరణంబు శత్రులు హితులు +తనువు లింద్రియములు తల్లిదండ్రులును +నతని కెవ్వరు లేరు యతఁడె యందఱికిఁ +బతి, జగత్పతి, రామపతి, సర్వసముఁడు, +నిర్గుణుండయ్యును నిఖిలంబుఁ ద్రావ +స్వర్గాదులకు వచ్చు సర్వాత్ముఁ డతఁడు; +అతఁడు సర్వాత్ములయందె కాపుండు +నతనివ్వతిరిక్తమది లేదు దలఁప”. +అనియిట్లు బోధించి నవ్విభావరియుఁ +జనియె నంతట గోపసతు లొప్ప పెరుగు + +ద్రచ్చుచు ఘుమఘుమధ్వనులతోఁ గృష్ణు +సచ్చరిత్రముఁ బాడు సామగానములు +ఘోషింప నంత నర్కుఁడు దోఁప వినయ +భాషణుఁడగు నెదుప్రవరుఁడు వెడలి +యరదంబు వెసనెక్కి యమునకు నరిగి +తరమిడి కాలోచితంబులు దీర్చి +చనుదెంచి వల్లవసతుల నీక్షించి +యనునయోక్తుల వారినందఱఁ బిలిచి +తప్పక కృష్ణుఁడు తమతోడ మున్ను +చెప్పినమాటలు నేర్పుగాఁ జెప్ప \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0077.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..52f2a7bcc9dee7a4e81b186dfa6c4ab68f17672e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0077.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +విని గోవరమణులు వెఱఁగంది యతనిఁ +గనుఁగొని పలికి రుద్ధతబాష్పు లగుచు, + +“హరి నిన్నుఁ బుత్తేర నరుదెంచి యంత +వరయశోదకును నవ్వార్తలుఁ జెప్పి +యూరకె పోవేల? ఒగి మమ్ముఁ జూచి +చేరి స్వామిహితంబుఁ జెప్పెదుగాక! +ఇట నింక నెనరువా రెవ్వరు గలరు? +కటకటా! మమ్మేల కమలాక్షుఁ డడుగు? +అడిగెడివాఁడైన నరుదేఁడె యిట్లు +విడుచునే మమ్ము నీవిరహాగ్నినడుమ?" +అని పల్కి కృష్ణుని యంగంబుసొబగుఁ +కనుబారులీలలు, తనువు చిత్తమునఁ +గ్రొత్తైన విరహాగ్ని గురుసులు వార +నత్తలోదరులు సిగ్గరి యాడిపాడి +యొకయింతి కుసుమగుచ్ఛోద్ధూతమధువుఁ +బ్రకటితంబుగఁ గ్రోలి పాడుచునున్న +మధుపంబుఁ జూపి నెమ్మది మాటువెట్టి +మధురగర్వోక్తి నున్మాదియై పలికె. + +“చంచరీకమ! నీవు చంచలాత్ముఁడవు +వంచకుండవు పుష్పవతులఁ గీలింతు +నిలిచినకాలున నిలువ వేప్రొద్దు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0079.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88e99b2723f74290ea3d18eb88be8479f4814e6a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0079.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +విరహాగ్నినెపమున వెలుపల మఱచి +పరమయోగధ్యానపరులచందమున +పరమానురక్తి హృత్పద్మంబులందు +చిరలీల నిలిచి భజింపుటఁ జేసి +మీతలంపులయందు మెలఁగుదుఁగాని +మీతో వియోగమేమియు లేదు మాకు +నిచ్చట పనిఁజూడ నెఱిఁగి మీకడకు +వచ్చెదననియె నవ్వసుదేవతనయుఁ" +డని చెప్ప, నుద్ధవాచార్యునిఁ జూచి +మనసిజోన్మాదులై మగువలిట్లనిరి. + +“నల్లని మే నున్నతమైన యురముఁ +దెల్లదమ్ముల మించు తెలిగన్నుగవయు +నెరిజడ చొళ్లెము నిటలరేఖయును +జిరునవ్వు మోమును జేత వేణువును +నాయతబాహులు నధరంపుకెంపు +పాయక జిగిమించు పసిఁడిచేలయును +దలఁబురిపెనపు కదంబమంజరియు +ధళధళ వెలుఁగెడు దంతదీధితియుఁ +గలరూపు మోమున గట్టినట్లుండ +తలఁచకుండిన నుండు తలఁచిన నుండు +కలలందు మాతోడఁ గవయుచు నుండు +నెన్నడు వచ్చునో యిందిరావిభుఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0084.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cff6d00613e68407427e72fcb745b3a3b315699e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0084.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +యీతెఱంగని చెప్పు దేకార్యమైన;” +ననిపల్కి కమలాక్షుఁ డక్రూరుఁ జూచి, +తనరార బాంధవత్వముఁదోఁపఁ బలికె. +“ఆనకదుందుభియనుజ! ధర్మాత్మ! +మేనత్త మాకు నర్మిలి తల్లికంటె +పెనిమిటి గడచన్న బిడ్డలుఁ దాను +మనపట్టు లేక యున్మలికతోఁ గొంతి +క్రూరాత్ముఁడగు బావ కుదురునేయున్న +యారాజపుత్రులు యసమపాహసులు +తమ్మునిపాలుఁ దత్తనయుల కిచ్చి +నెమ్మదినుండగ నేరఁ డానృపతి +వారికి వీరికి వసుధకైఁ బోర +నీరసంబున మీఁద నెట్లు గాఁగలదొ? +కరివురి కేఁగి యక్కడ పాండుసుతుల +నరసి యిచ్చటి సేమమంతయుఁ జెప్పి +గర్వితుఁడగు కంసుఁ గడపి తజ్జనకు +నుర్వి యేలింపుచున్నారమనుము +ధృతరాష్ట్రుచందంబుఁ దెలిసి +మతులెల్లఁ దెలిసి క్రమ్మర వేగరమ్ము +పొ మ్మందఱకుఁ గట్నములు భూషణములు +నిమ్మంచు” చెప్పించి యిచ్చి యాలోన +నుద్ధవుండును దాను నొగియింటి కరిగి +బద్ధానురాగుఁడై పద్మాక్షుఁ డుండె. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0090.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3d89a397c802d9b7bac5091ea4dc75e55a9d264 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0090.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +గడురోషభీషణాగ్రహవృత్తిఁ బలికె +“ఏమేమిరా! కృష్ణుఁడే యింత సేసె! +భూమి నయాదవంబుగ సేయవలయు" + +నని పల్కి, యందంద ననిభేరి వేయ +ఘనభాంకృతుల నబ్ధిగలఁగ సైనికుల +నీక్షించి మొనలేర్చి యిరువదినాల్గు +యక్షోహిణులఁ గూడి యటవచ్చి మధుర +వెడలె మైముచ్చుట విడిసిన ప్రజను +వొడకుండ శ్రీకృష్ణుఁ డుగ్రసేనాదు +లగువారుఁ దానుఁ గార్యాలోచనంబుఁ +దగఁ జేయ వేగ నందఱుఁ జూచుచుండ + +దివ్యరథంబులు దివ్యాయుధములు +నవ్యోహగతి వచ్చి హరిమ్రోల నిలిచె +నప్పుడు కమలాక్షుఁ డన్న నీక్షించి +“తప్పక చూడు యాదవకోటి నెల్ల +మడియఁగాలంబన మనమీఁద నాజి +నడచి వచ్చిరి వీరి నడఁపక నుండ +నొండుపాయంబున నుడుగునే వీడు? +దండిమీరిన యాయుధంబులుఁ బూను” +మనవుఁడు ముసలము శూలమునుఁ బుచ్చు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0092.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2698a3437a0edecd6a197e795a7241741c7cf39 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0092.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +కరములు దునిసి యంగంబులు నాటి +శిరములు వెసఁ ద్రుంచి శిడములు నఱికి +బరులు వ్రక్కలు వాపి పదములు విఱిచి +కత్తళంబులు చించి కంఠంబు లెడపి +నెత్తురు వెడలించి నెనళ్లు గలఁచి +కండలుఁ దెగఁజెండి గాత్రంబు లడఁచి +గుండెలుఁ గూల్చి ప్రేగులు వెల్వరించి +బొమ్మిడకల్ రాల్చి బొడగలుఁ గూల్చి +యెమ్ములు నలిసేసి యెఱచులు చదిపి +పొరి వీరి వారిని బోలింపరాక +బెరసె పీనుగులై పృథివియంతయును; +హలికుండు నఱికిన యడవిచందమునఁ +గలసి కాల్వురు చాపకట్టుగాఁ బడిరి +ముందఱ బయలైన మొనసి రావుతులు +యందఱు నొక్కసాహసకేళి సలిపి +తురగంబు రవుతును దునుకలై పడఁగఁ +దరవలికత్తి నుద్ధతి మొత్తువారు +లవుణి వ్రేశిన మేను లవుణియై తిరిగి +తివిరి ఖడ్గంబులఁ దెగవ్రేయువారు +యంతళంబుల మేను లందంద పొడువ +నెత్తురు వఱ్ఱలై నెఱిఁ గూలువారు +మునిగాళ్లు తెగి వాహములు మ్రొగ్గ సరకు +గొనక మార్తురమ్మని కొనునాశ్వికులును +యమ్ములు తగనాట యావల వెడలి +బొమ్మలక్రియఁ గూలి పొలయు గుఱ్ఱములు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0113.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..feddcba6974493e0c17d0caa9270d0ae458f9c53 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0113.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +హరికి యిక్కడివార్త లందెనో! నడుమ +దిరిగెనో! శౌరిఁ దోతెచ్చుచున్నాఁడొ! +ఈకార్య మెఱిఁగింప నిందిరావిభుఁడు +కైకొనకుండునో! కడువేడ్కతోడ +వచ్చునో! ఎవ్వరే వలదందురొక్కొ! +మచ్చికతో నన్ను మన్నించునొక్కొ! +నెడమకన్నును జన్ను నేడమభుజంబు +వడి నదరెడి హరివచ్చు నిశ్చయము.” +అని యిచ్చ నూహింప నంబుజోదరుఁడు +చనుదెంచి సీరితో సైన్యంబుతోడ +నాపురోద్యానంబు నందొప్ప విడిసి +భూపాలతనయ కింపుగఁ దనరాకఁ +జెప్పి పుంచినఁ జెన్నార విప్రుఁ +డప్పొలంతుకఁ గాంచి హరి వచ్చె ననుడు +హరుషాశ్రువులు గ్రమ్మ నందంద మేను +గరుపార నవ్విప్రుఁ గని యిట్టులనియె, +“పురుషార్థపరుఁడవు పుణ్యచిత్తుఁడవు +పరమాప్తుఁడవు నాకుఁ బ్రాణంబు నీవ! +ప్రాణవల్లభుఁడైనఁ బద్మాక్షుఁ దెచ్చి +ప్రాణంబుఁ గాచితి పలుకులిం కేల!” +అని పల్కి యతనికి నందంద మ్రొక్కి +కనకాంబరము లిచ్చి ఘనతతో ననిచె. + +గౌరికి మ్రొక్కింపఁ గరము సంప్రీతి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0114.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bded873242ed72281a44db13abacdac34675636 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0114.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నారాజబింబాస్య నటతోడి తేరఁ +గలికి రాయంచల గతుల గీడ్వఱచుఁ +జెలువలు నలుగడఁ జెన్నారి కొలువ +పటహకాహళశంఖఫణవాదు లొలయ +పటుతరంబగు వీరభటకోటి కొలువ +దేవతనగరి కేతెమ్మన్న, శౌరి +కావార్త యెఱిఁగింప నవ్విప్రుఁ బంచె, +ఆమెలఁత కాల్నడ నరుదెంచె నప్పు +డేమని వర్ణింతు! ఇభపురాధీశ! +అడుగడుగిడుచోట నవనియంతయును +గడునొప్పు పద్మరాగశ్రీ వహించు; +ఉచ్చిఁతపండ్లతో నుల్లసంబాడు +నచ్చపలాక్ష్మికి నంగుష్ఠచయము; +వదనఖద్యుతు లనుపచరించు నెలవుఁ +గదియ మౌక్తికములుఁ గట్టి నట్లుండు; +తనరు గచ్ఛపనిధిద్వయ మింతిపాద +వనజాతములమీఁద వ్రాలెనో యనఁగ; +గమనజాడ్యము శుభాకరమును నగుచుఁ +గమనీయలీల మీఁగాళ్ళొప్పు సతికి; +పగడంపుఁదీగెలపంక్తులో యనఁగ +మగువకు నొప్పారు మడిమెల తీరు; +తరిసేయు మదనుపుత్తళికలుఁ దమకు +నెరతనంబంచును నెరసులు వలుకు +గనకకాహళకాంతిఁ గడచి చూపరకుఁ +గనుపట్టు కాంతజంఘలు దన్యమగుచు; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0115.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..befcceb079e00ce7e7e74599a27722fa1cd9b749 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0115.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +కదళికాయుగళంబు కటిభార మొప్ప +నదనపుఁగరికరయమళంబు పసిఁడి +తొలచి నిలిపిన భంగిఁ దొలుకాడు రుచులఁ +గలకంఠి కొప్పారుఁ గరభోరుయుగము; +వెడవిల్తుఁ గల్యాణవేదిక తోడఁ +దడఁబడు కొంత నితంబభారంబుఁ +గరిశిరస్పధియై కనకపుపెట్టె; +వరసైకతంబనా వలనొప్పు కటియు; +కటిసూత్రఘంటికాఘనరత్నకాంతి +పటిమతో నొప్పారు పసిఁడిదువ్వలువ; +కామునికై పుత్రకామేష్టి వెల్వ +హోమగుండముభంగి నొప్పారు నాభి; +చలదలపల్లవసంకాశమగుచు +పలుచనై కనుపట్టు భామిని కడుపు; +అలమిన ముష్టిలో నడఁగి చూపరకు +కలదు లేదను వాదుఁ గలిగించు నడుము; +ఆపూర్ణకుచవిహారాద్రులకిడిన +సోపానములభంగిఁ జూపట్టు వళులు; +హరినీలనాళంబులం దుద్భవించు +గురుహేమసరసిజకోరకద్వయము +కరణి నూఁగారుపై ఘనకుచద్వయము +కరమొప్పుఁ జూడ నా కామినీమణికి; +పసిఁడి మించుల మించు పణఁతి కక్షములు; +బిసవల్లి కలయోజ బెరయు చేఁదోయి; +కెందమ్మిరేకుల గెలిచి కెంపొదవు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0117.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d694e74d7cafc489e54c25f4b4b766ea6e6afc3 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0117.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +తొయ్యలిమోము చందురువెంటఁ దగులు +నయ్యహిభంగిఁ జెన్నగు నీలవేణి; +భావజన్ముని నెత్త పలకచందమున +నావామలోచనకసలారె వెన్ను; +కటకనూపురహారకంకణరత్న +పటలరోచుల దిశాభాగంబుఁ గప్పు +గరిరాజుగమనంబుగతి రాజతనయ +యరు డెంచే గౌరినిజాలయంబునకు +ఈభంగి సౌభాగ్య మెసఁగ నేతెంచి + +యాభామినీమణి యంబిక కెఱఁగి +ఘనసారమృగమదగంధమాల్యములు +కనకపుష్పంబుల ఘనధూపదీప +నైవేద్యతాంబూలనవ్యోపచార +భావార్చనల సేసి ప్రణుతించి మ్రొక్కి, +“అంబిక! గౌరి! లోకాంబ! కల్యాణి! +అంబుజాసనవంద్య! ఆత్మసంచారి! +శంకరుమేనిలో సాబాలుఁగొన్న +శంకరి! పావకశశిభానునయన! +ఈ లగ్న మెడరుగానీక శ్రీవిభుని +వాలాయమున నాకు వరునిఁ గావింపు” +మని ప్రదక్షిణపూర్వమై భక్తి విప్ర +వనితలకును బెక్కువాయనా లిచ్చి +కంకణఝణఝణత్కారంబు లెసఁగ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0120.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f9dbc71c10d57b2878701ee01a68b68ce25b184 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0120.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చటులఘోటకకరిస్యందనవీర +భటపాదహతుల భూభాగంబు వగులఁ +బేర్చినయలుకలఁ బృథులరావముల +నార్చుచు దాటిరా యాదవోత్తములఁ +గవిసియుఁ గార్చిచ్చుగతిఁ బెచ్చు పెఱిగి +యవిరళంబుగ వెంటనంటఁ దాఁకుటయు +నాయడ బలభద్రుఁ డనుజన్ముఁ జూచి +“యీయింతయును నీవు యిందుండ నేల? +కొని వేగ మరుగు మీకూటపమూఁక +నణఁచి యేనునుఁగూడ నరుదెంతు" ననుచుఁ + +గమలాక్షు ననిచి యక్కామపాలుండు +సమరసన్నుద్ధుఁడై చతురత నిలిచి +యాదవనికరంబు యత్యుగ్రసింహ +నాదంబుతోఁ దూర్యనాదంబు లొలియఁ +దలకొని యొండొంటిఁ దార్కొని మంట +లొలుక కైదువల సముద్ధతిఁ జూపి +యరదంబు నరదంబు నశ్వ మశ్వంబు +కరిఁ గరి కాల్వురుఁ గాల్వురుఁ దొడరి +యీరసంబున ముట్టి యిరువాఁగు గిట్టి +పోరాడ సురుల కద్భుతముగా నిగుడి +విలుకాండ్లు గవిసి దోర్వీర్యయంబు మెఱసి +పలునారసములు నిర్భరముగా నేయ +నలువురు నేవుర నలినుచ్చిపారఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0121.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0b16accd7a2f4a27b2a5c1006186ecd2e72e985 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0121.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +దలలొక్క పెట్టు భూతలముల రాల్చి +రథములఁ జెక్కి సారథుల నుక్కడఁచి +రథరథ్యనివహంబు రణభూమిఁ గూల్చి +కరులఁ జెండాడి పుష్కరములఁ దునిమి +హరుల విదారించి యాశ్వికోత్తములఁ +బ్రాణంబు లెడలించి బాణాసనములఁ +దూణీరములఁ ద్రుంచి దొరల గీటణఁచి, +వారు వీరన కెల్లవారికాయములఁ +దోరంపురుధిరంబుఁ దోఁగించిరంత; +దొంకెనపోటులు దూరఁగానాటి +బింకంబు లెడలక బెరయు వీరులును +గోరీ పెక్కండ్రను గుదులుగాఁ గ్రుచ్చి +పేరు వాడునట్టి బిరుదులువారు; +తల త్రెవ్విపడియు ముందఱఁ దమ్ముఁబొడుచు +బలియులనొప్పించి పడియెడువారు; +శిరములు వగిలినఁజిందెలఁగట్టి +సరకు సేయకఁ బోరుసల్పు లావరులు; +దొఱసిన వేటాడితునుకలుగాఁగ +యఱిముఱిఁ దెగవ్రేసి యార్చురాహుతులు; +సామజంబులనడుము సరిగ్రుచ్చిపారఁ +దోమరంబుల వ్రేసి త్రుళ్లు మావుతులు; +లవణిసారించి పల్లమును గుఱ్ఱమును +రవుతును జిదియ భోరన మ్రోచువారు; +ఱోలుచు నెత్తురుఱొంపిలో మునిఁగి +కాలార్పనేరని కరితురంగములు; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0122.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6b9c5131a41e3bf9a2f07cda9809d23da2db1328 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0122.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +దారగండులు వడి ధరణిపై వ్రాలు +తేరులు వెసనోళ్లుఁ దెఱచు పీనుగలుఁ +జదిసిన కండలు జదుపంబులైన +మెదడు మిడమిడమని మిడుకు బొమ్మలును +నవ్వెడి మోములు నలినంగకములు +విఱిగినవిండ్లును విటతాటమైన +వుఱియలతో నొప్పు బోమిడికంబులును; +కరవాలకంకణకలితమై పడిన +కరములుఁ తుమురైన కాండకుంతములు; +పఱియలై కూలిన పలకలు నాజిఁ +దఱచుగాఁ దెగిపడ్డ ధవళచామరలు; +నాడాడకుఁజింపులై దూర మెడలి +చూడనక్కజమైన జోడుపక్కెరలు; +నెత్తురు నెఱచియు నెరి బొట్టకోలఁ +గుత్తుకబంటిగాఁ గ్రోలు భూతములుఁ; +గొడపంపుఁగంకాళి ఘోరనాదముల +వెడయాట లాడెడు వేతాళములును; +వలనొప్పు భూతేశువక్షంబు వోలె +లలితకపాలమాలాయుక్తమగుచు +సమధికదానఢ్య సరసంబెవోలె +కమనీయమార్గణఘనఘోష మగుచుఁ +గలగొన వైశాఖకాలంబె వోలె +నలినొప్పు బాణాసనధ్వస్తమగుచు +విహితమహారణ్యవిభవంబె వోలె +బహుఖగనాగసంప్రస్థితంబగుచు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0125.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d9890e8dd4b060a07c836fcdf005db52c9a24d7 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0125.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +నని గుణధ్వని సేసి యాఱుబాణములుఁ +దనువుఁ గీలింప దానవాంతకుఁడు +నల్లన నవ్వుచు నతనికేతనము +విల్లునుద్రుంచిన వేరొక్క ధనువుఁ +గొని బాణవర్షంబుఁ గురియఁగ శౌరి +కనిసి తేజుల సూతుఁ గీటణఁగించి +దనువుఁ ద్రుంచుటయు, నాతఁడు వమ్మువోక +ఘనమైన ఖేటకఖడ్గంబుఁ గొనుచు +హరితేరిపైకి రయంబునఁ గదిసి +కరవాలమున వేయఁ గమలాక్షుఁ డతని +పలుకయు వాలును బాణాష్టకమునఁ +దృణమాత్రమునఁ ద్రుంచి ధృతిమూర్చ వుచ్చి + +తనపాగఁగొని ధ్వజస్తంభంబుతోడ +మెలివట్టి మెడగట్టి మిడమిడఁ జూడ +నలుకమైఁ బేర్చి పెద్దమ్మున శిరముఁ +బలుపున జుట్టును బాఱఁగ గొఱిగి +యునిచిన భేదంబు నుమ్మలికంబుఁ +బెనుపాటు గదుర నిర్విణ్ణుఁడై యున్న +యన్నను గనుగొని యడలు దీపింపఁ +గన్నుల నీరొల్క గద్గద యగుచు +మొగము వెల్వలబార ముదమున సిగ్గు +వగయుఁ దోఁపఁగ నిల్చి వైదర్భి పలికె. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0126.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1658083716637f66a686eb122246e544dc347fe4 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0126.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +“అక్కటా! ఈతఁడు నీయంతరం బెఱుఁగ +కిక్కడ నీచేత నిటుగట్టు వడియె +వెరగొప్ప నన్నుఁ దా విడిపింతు ననుచు +నరుదెంచినాఁడు నాయగ్రజుఁ డితఁడు +కలనిలోఁ బడువారిఁ గావక యిట్లు +పొలువసేతలు సేయఁ బోలునే యకట! +నన్ను మన్నించి క్రన్నఁనఁ బ్రాణమెత్తు +మిన్ని దప్పులుఁ గాచి యతనిఁ బోవిడువు;” +మని పల్కు నంతలో నడరి సీరియును +జనుదెంచె వైదర్భి సైన్యంబు బఱచి, +హరిఁగూడుకొని సీరి యరడంబు మీఁదఁ +దురపిల్లు రుక్మి నుదురుఁ జూచి పలికె. + +“తగువాఁడు వియ్యము ధరణీశసుతుఁడు +తగదిటుసేయ నితని వేగ విడువు” +మనిపల్కి బోధించి యతని విడిపించి +మనసు క్లేశము మాన్పి మరి రుక్మి ననిపి +యారామఁ దోడ్కొని యనుజుండు దాను +ద్వారవతికి నేఁగెఁ దాలకేతనుడు +పౌరు లెదుర్కొని పట్టణం బెల్లఁ +గోరిసింగారింప గురుమూహూర్తమున +రాముఁడు హరియుఁ బురప్రవేశంబుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0127.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57bd17fe3eb2e35e824f60a05d70fc01f34449f1 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0127.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గామించి సేసిరి కడుసంతసమున. +గురులచేతను ననుజ్ఞఁ గొని శుభలగ్న +మరయించి పెండ్లికి నఖిలవస్తువులు +సమకూర్చి బాంధవ సమితి రప్పించి + +విమలమణిస్తంభవివిధశిల్పముల +నెరవుగాఁ బెండ్లికి వేది దీర్పించి +పరవుగా ముత్యాలపందిలిఁ బెట్టి +ఘంటామృదంగమంగళతూర్యరవము +లింటింట మ్రోయఁగ నెల్ల వీథులను +గనకతోరణములు గలువడంబులును +గనకకుంభంబులుఁ గర మొప్ప నెత్తి +కస్తూరిచందనగంధసారాది +వస్తువిస్తరధూపవాసనలొలయ +నందలంబులును నందంద పంపించి +నందాదిగోపబాంధవుల రప్పించి +దేవతాతిథిగృహదేవతార్చనలు +గావించి రేవతీకాంతయుఁ దాను +తరమిడి యయ్యశోదయును రోహిణియు +హరిపరిణయంబున కాత్మల నలర +శతకోటికందర్పసన్నిభమూర్తి +యతులితశృంగార మంగీకరించె. +కంతుబాణంబునఁ గడిగినభంగి +కాంతమైనార్చి సింగారించి తెచ్చి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0128.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f3beb06f4dbe17375d6f21bbeacd592600f022a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0128.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తనరారు గృహదేవతలయొద్ద నిలిపి +యనుపమంబగులగ్న మాసన్నమైన +సాందీపనియమితసద్విజోత్తములుఁ +జెంది పుణ్యాహంబు సేయించి రంత. +ఆనకదుందుభి హలపాణియుగ్ర +సేన నందాదులుఁ జెలులుఁ జుట్టములు +వలనొప్ప విప్రభూవర వైశ్యశూద్రు +లెలమి మహోత్సవం బేపారుచుండఁ +గొమరారు నప్పసిఁడికుడుక నక్షతలు +నమరఁగఁ దలబ్రాలు నఖిలవస్తువులు +బసిఁడిపళ్ళెరముల బహుభంగిఁ బూని +రసికత మీరి పేరంటాండ్రు పాడ +నాలోన రుక్మిణి నంబుజోదరుని +బ్రాలపొంగులమీఁదఁ బరగంగ నుంచి +తెరపట్టి సౌభాగ్యదివ్యవస్తువులుఁ +గరముల నునిచి మంగళరావ మెలయ +నాయెడ ఘడియార మరసి దైవజ్ఞు +లాయతమాయత మని ప్రీతిఁ బలుక +శుభలగ్న మరుదేర సుముహూర్త మనుచు +నభినుతు లొనరించె నమరసంఘంబు; +తెరయెత్త ముఖచంద్రదీప్తులు వొలయ +యిరువురు నొండొరులీక్షించి రంత; +హరిచూడ్కి సతిచెక్కుటద్దంబులందుఁ +గరమొప్పు పత్రరేఖలభంగి నమరె; +వనితచూపులు హరివక్షంబుమీఁదఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0130.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f0b7e38c1b91bd758b45d6feccfedc4699f90a4 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0130.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +మగువకు ఘృతకశీమంతోత్సవంబు +నెగడింపఁ దొమ్మిదినెలలు నిండుటయు; +హరఫాలనయనాగ్ని నడఁగిన మరుఁడు +హరికిని రుక్మిణియందు ప్రద్యుమ్నుఁ +డనుపేర హరి యవతారభేదమున +జనియించెనో యన! జన్మించె తనయుఁ +డాపుత్రుఁ గనుగొని యతిగారవముగ +నేపార సంతోష మెసంగి వర్తిల్ల; + +“మువ్వంటుదినమయ్యొ! ముద్దులపట్టి +నెవ్వఁడో కొనిపోయె నింటిలోనుండ!” +అని మహారోదన మటు సేయ శౌరి +విని సంభ్రమించి యవ్విధమెల్ల మున్నె +యెఱిఁగినవాఁడయ్యు నెఱుఁగనియట్లు. +వెఱఁ గంది నలుగడ వెదకంగఁ బనిచె. +వదలకఁ దన పూర్వవైరంబుఁ దలఁచి +యదయుఁడై శంబకుండను దైత్యవరుఁడు +కొనిపోయి జలధి నక్కొమరుని వైచి +చనియె, నాశిశువు మత్స్యము మ్రింగె నంత. + +ఆనావికులు వల నమ్మీను దిగిచి +కానుక యిచ్చినఁ గని శంబరుండు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0133.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ebcf24ed25b82ffe19f9ae713545a9030d69eaf --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0133.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వాఁడు మహాశక్తి వైచిన మరుఁడు +పొడిగాగ నది ద్రుంచెఁ బుడకచండమున. +అప్పుడయ్యసుర మహాబలం బొదవ +నుప్పరం బెగసి పై నురగమై పడిన +గరుడుఁడై యాపాము ఖండించె మరుఁడు ; +తిరుగక దనుజుఁడు ధీరుఁడై పేర్చి +వనదమైఁ పాషాణవరుషంబుఁ గురియ +ననిలుఁడై విరియించె, నద్రియై పడిన +కులిశమై దునుమాడె, కొంకక వాఁడు +కలుషించి కేల ఖడ్గము నెత్తుకొనుచు +బలువిడిఁ గవిసిన భావసంభవుఁడు +తలఁ ద్రెవ్వనేసె నుద్ధతకోపుఁ డగుచు, +దేవసంఘము లార్చె దివిఁ బుష్పవర్ష +మావిష్ణుతనయుపై నందంద కురిసె. + +అసుర నీగతిఁ దెగటార్చి, వానింటి +వసురత్నభూషణావళులెల్లఁ గొనుచు +నంతరిక్షంబున నాద్వారవతికి +గాంతాసమేతుఁడై కంతుఁ డేతెంచె. +అంతట బురజనులందఱుఁ జూడ +నతంత శౌరి గృహంబున నిలువ +వైదర్భి దగ్గఱవచ్చి యీక్షించి +యాదవాన్వయజాతు నాజానుబాహు +నీలనీలాంగు నున్నిద్రాంబుజాక్షు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0134.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf89b32a006067b3f150f0faf9db43bc59f22222 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0134.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +బాలభానుప్రభాప్రతిమానవస్తు +హారకుండలకిరీటాకల్పకలితు +నారాయణాత్మజు నారీసమేతుఁ +గనుఁగొని కృష్ణుగానోపు ననుచు +ననుమానమును బొంది యా కాంత పలికె. +“సుందరాంగుండేరి సుతుఁడకో! ఈ తం +డెందుండి వచ్చెనో! ఎవ్వడో! ఇతని +నేయమ కనియనో! ఈ కుమారకుని +యేయింతినోచెనో! ఇతని కౌఁగిటికి!” +అనిపల్కి తనకన్న యర్భకుఁ దలఁచి +స్తనములుఁ జేప బాష్పములుబ్బి నేలఁ +జింద "నేఁ గాంచిన శిశువు ప్రాణంబు +లిందాక నుండిన నింతె కాకున్నె!” +హరియెడ నాతని యంగంబు సొబగు +మెరమెరఁదోఁప నర్మిలిపేర్మిమాన +దన వసుదేవుఁడు హరియును బలుఁడు +జనుదేర దేవకీసతులును దాను +మారుని యాకార మహిమ వీక్షింప; +నారదుండేతెంచి నలినాక్షుఁ గాంచి +యెసఁగ బాలుని పురిటింటిలోనుండి +యసుర యెత్తుకఁబోయినది యాదిగాఁగ +చెప్పి నీపుత్రుఁడు చిత్తజుండీతఁ +డిప్పొలంతుక కోడలిది రతిదేవి +యని చెప్పి నారదుండరుగ నందఱును +మనముల సంతోషమగ్నులైరంత. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0136.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55adaf31e3d2f398cbb9e819784d50e30562b765 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0136.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +నరుదెంచి యొకనాఁడు హరిఁజూచు వేడ్క +సరసిజసఖుఁ డేల చనుదెంచె! ననుచుఁ +బురము వారెల్ల నద్భుతమంది చూడ +శౌరిగేహమునకుఁ జనుదేర, కృష్ణుఁ +డారాజు మన్నించి యర్థిఁ బూజించి +యొక కొన్నినెల లుండి యొక్కనాఁ డతని + +నకుటిలచిత్తుఁడై యబ్జాక్షుఁ డనియె; +“ఈ రత్న మిమ్ము నీ కేవస్తువైనఁ +గోర నీ కిచ్చెదఁ గొనుమన్న" నృపతి +“కనకంపుమాడలుఁ గడఁగి యిచ్చలును +నెనిమిది బారువులిచ్చు నీరత్న +మెవ్వరిచే నున్న నీతిబాధలును, +జివ్వయు దురితముల్ చెందవు నరుల +నినదత్తమీరత్న మీనోప” ననుచు +ధనలోభమున బల్కెఁ దగువాఁడు దన్ను +నడిగిన వస్తువు లడఁచి యీనేర +కడలిన దుఃఖార్తులగుటెందు నరుదె! + +వనజాక్షునకు నీక వంచించి రత్న +మనుజునికిచ్చిన నాప్రసేనుండు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0137.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d4ad655c8f89833e6dc491f6e604d1f51d42ba0 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0137.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +నామణి ధరియించి యశ్వంబు నెక్కి +కామించి యడవి కొక్కఁడు వేఁట వెడలి +మృగముల నొంప నమ్మేదినీవరుని +మృగరాజు చంపి యామిషశంక నతని +మెడనున్న రత్న మర్మిలిఁ గొంచు కొండ +పడలోని కరుగంగ భల్లూకవిభుఁడు +యా కేసరినిఁ ద్రుంచి యామణిఁ గొంచుఁ +బ్రాకటంబుగ మహాభవనంబు సొచ్చె. +అంత సత్రాజిత్తుఁ డనుజుఁడు రామి +కెంతయుఁ జింతించి యిచ్చలో వగచె. + +“కటకటా! అడవి కొక్కరుఁడునుఁ బోయెఁ +గుటిలత నెవ్వరు కూల్చిరోగాక! +తనకు నమ్మణి యీని తప్పున శౌరి +మనప్రసేనుఁ బట్టి మడియింపఁబోలు! +అతఁడేల లోబడు నన్యులచేత? +ఇతరులీసాహసం బేల కావింత్రు? +అడిగిన యీ నేరకనుజన్ముఁ గోలు +పడితినక్కట!" అని పలవింపుచుండ +విని పౌరులెల్లను విష్ణుని దలఁచి +యనుమానపడుచుండ నామాట లెఱిఁగి +యపరిమితజ్ఞాని యగు శౌరి యట్టి +యపకీర్తి నెబ్భంగి నడఁగింతు ననుచు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0141.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ba67e3b8b01e5a8e26ca807919c3149692755cf --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0141.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మున్ను బిలద్వారమున నున్న పౌరు +లాకంజలోచనుఁ డాపెడ నడఁగి +రాకున్న బెగడి పురంబున కరిగి +యావార్త నెఱిఁగింప నఖిలబాంధవులు +దేవకియును వసుదేవుఁడుఁ గలఁగి +దేవతాగణముల ద్విజలోకతృప్తిఁ +గావించిరంత; నామలలోచనుఁడు +ద్వారకాపురి సొచ్చి తగ నుగ్రసేను +నారూఢగతిఁ గాంచి యందఱుఁ జూడఁ +బ్రీతి సత్రాజిత్తుఁ బిలిచి ప్రసేనుఁ +డాతల వని మృతుఁడైన చందంబు +మరి జాంబవంతుఁడు మణి హరించుటయు +సరయ నాతఁడు కయ్యమాడిన తెఱఁగు +నచ్చుగా నెఱిఁగించి యతని కారత్న +మిచ్చి మనోవ్వధ నెడలె మురారి. +ఉత్తములగు వారికొక నింద వొడమ +నుత్తలపడి తీర్ప కోర్తురే నిలువ! +అంత సత్రాజిత్తుఁ డమ్మణి దాన +వాంతకుచేఁ గొని యంతరంగమున +సిగ్గును దుఃఖంబుఁ జిడిముడిపాటు +నగ్గలంబొదవ నిట్లని విచారించె. +“అక్కటా! శ్రీనాథు నఖిలలోకేశు +నెక్కటి నిందించి నృపకోటిలోనఁ +బాపంబు సేసితిఁ బద్మాక్షుచిత్త +మేపాటి నొచ్చెనో యేమిగాఁగలదొ? \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0142.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b620e9bd0ee5a24aed23c072a884a89bbc9e17f3 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0142.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +హరిమానసము రోషమడఁగెడు నట్టి +వెర వేదియో యని విన్నపాటు నొంది + +తనకూఁతు సత్య నుత్తమగుణాభరణఁ +దనరార గైసేసి తనవారుఁ దాను +మణితోడఁ గామినీమణి నొప్ప నిచ్చి +యణిమాదిగుణపూర్ణుఁడగు హరి కనియె. +“పరమేశ! నాకూర్మిపట్టి యీకన్యఁ +బరిణయంబై రవిప్రభ నొప్పుమణియు +ధరియింపు” మన్న మాధవుఁడా నరేంద్రుఁ +గరుణించి నెమ్మోముఁ గనుఁగొని పలికె. +“అరులు మిత్రులు నాకు నరయంగ లేరు +పరమాప్తుఁడవు మాకుఁ బావనచరిత! +ఈనాతి నిమ్ము నాకిమ్మహారత్న +మేనొల్ల నే నీకు నిచ్చితి” ననుచు +నాతని కర్పించి యాసత్యభామఁ +బ్రీతిని బెండ్లాడె పీతాంబరుండు, +సత్యభామయుఁ దాను సంప్రీతితోడ +నత్యుదాత్తసుఖంబు లందె మురారి. + +ఆలోనఁ బాండవులట లక్కయింటఁ +గాలి చచ్చుట విని కాలక నుంట \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0143.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8cf643ccf6a4ed9bce1aba20a7d807ce22ed1a3f --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0143.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దెలిసినవాఁడయ్యుఁ దెలియని యట్లు +బలభద్రుఁడును దాను బయనమై కదలి +కరిపురంబున కేఁగి గాంగేయ విదుర +కురుపుంగవులఁ గనుగొని పాండుసుతులఁ +దలఁచి దుఃఖించి బాంధవులును దాను +కలిసి వర్తింప; నక్కడ నొంటియైన + +యక్రూరకృతవర్మ లా కృష్ణుతోడ +వక్రుడౌ శతధన్వు వడిఁ జూచి పలికి +“రడరుచు సత్రాజతను వాఁడు నీకుఁ +గడఁగుచు యీనున్న కన్యయు హరికి +నిచ్చె నాతని రత్న మే వెంట నై న +పుచ్చుకొమ్మ" నుటయుఁ బొరి నొక్క రాత్రి +తనయింట నున్న సత్రాజిత్తు నిద్ర +దనిసి యుండగ మెడఁ దఱిగి వధించె. +తరుణులందఱు నేడ్వఁ దనరి యామణిని +హరియించె శతధన్వుఁ డఱ యింతలేక +సత్యభామయుఁ దండ్రి చావున కడలి +యత్యంతశోకాన నతని కాయంబుఁ +దైలపక్వముఁ జేసి తగుచోట నునిచి +యా లేమ కరిపురి కరుదెంచె నంత. + +ఆమాట విని కృష్ణుఁ డబల నూరార్చి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0148.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f9115d148a7ac5dc5946e67d6975466e98daa828 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0148.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ధర్మనందను గేలు తనకేలఁ బట్టి +యర్మిలి నిగుడ నిట్లనియె నాశౌరి, + +“అక్కటా! దుర్మదులగు శత్రుజనులు +పెక్కు పాటుల మిమ్ముఁ బెట్టంగ వినుచు +నొప్పగించిన యట్టులుంటిమి గాని +యప్పటప్పటికి మిమ్మరయంగ లేక +దైవంబుకతన నింతటి బాధలుడిగె +నేవిధంబునఁ బుణ్యులీలోకములును;” +అనవుఁడు ధర్మరాజా కృష్ణుఁ జూచి +వినయ బాంధవములు వెలయనిట్లనియె. +“అనఘాత్మ! నీ మర్మమరయక యున్న +మననేర్తుమే మేము మర్త్యులలోన? +తల్లియుఁ దండ్రియుఁ దైవంబు గురుఁడు +నెల్ల బాంధవులును నిల నీవె మాకు! +ఈ కొద్ది వాక్కేల నిహపరంబులకు +మాకెవ్వరున్నారు? మధుకైటభారి!” +అనుచు మజ్జన భోజనాది సత్కార +వినయోపచారాది విధులఁ బూజింప +హరియుఁ బాండవులును నన్యోన్య మైత్రి +నురుతరంబుగ నుండ నొకయేఁడు చనియె. + +అత్తరి నొకనాఁడు హరియుఁ బార్ధుఁడును \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0150.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0150.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ecd0a7a242d4518fec01b0e14cd74bbda7ede617 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0150.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +జనుదెంచి శీతలజలమాని తీర +మునఁ దరుచ్ఛాయ నిమ్ముల విశ్రమింప + +రక్తాబ్జపదతలరాజీవ వదన +మౌక్తిక మణిదంత ఘనమాననయన +పులిననితంబ కంబుపమానకంఠ +యావర్తనాభ రథాంగ వక్షోజ +శైవాలరోమసంచయ బిసపాణి +యననొప్పు కాళిందియను వరారోహ +చనుదెంచి కృష్ణుని సన్నిధి నిలువ; +వనిత సౌభాగ్య లావణ్య చాతుర్య +మనిమిషనేత్రుఁడై హరి చూచెనంత, +నరుఁడింతిఁ గనుఁగొని “నలినాక్షి! ఏఁటి +కరుదెంచితీ వెవ్వె”రని పల్కుటయును, +మురిపెంపు సిగ్గును మోమున బెరయఁ +దరలాక్షరోచులు దనర నిట్లనియె. +“కాలాత్ముఁడగు సూర్య కన్యక నేను +కాళింది యనుదానఁగమలాక్షుఁగూర్చి +తపమాచరింతు నీ తటమున, వేఁట +నెపముననేతెంచు నీరజోదరుని +కామించి వచ్చిన కార్యమం”చనిన; +ఆమెను మన్నించి హరి తోడుకొనుచు +కరిపురి కేతెంచి కాళింది కన్యఁ +బరిణియంబై యొప్పెఁ బద్మలోచనుఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0155.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53e3e422bb86589de56092c7f8819f1ade8a2734 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0155.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +తన శాసనంబులఁ దగనిల్పి యంతఁ +దనివోక యతిబలోదగ్రుఁడై నడచి +యమరాధిపతిఁ గెల్చి యగ్ని నోడించి +శమనుని గెల్చి రాక్షసుఁ బార ద్రోలి +వరుణ గర్వము మాన్పి వాయువుఁ బఱపి +పొరి కుబేరుని ద్రోలి భూతేశుఁ గిట్టి +వనధీశుపాశంబు వజ్రివజ్రంబు +ధనదుని పెన్నిధుల్ తనసొమ్ముగాఁగ +నదితి కుండలములు హరియించి యెందు +నెదురెవ్వరునులేక యేపు దీపించి +ప్రాగ్జోతిషంబుగాఁ బరఁగు(దుర్గాన) +దిగ్జేయశక్తి వర్తింపుచో నంత; + +దేవేంద్రుఁడును సర్వదిక్పాలకులును +గోవిందుతో నర్ధిఁ గూడి చెప్పుటయు +విని సత్యభామతో విహగంబు నెక్కి +చనుదెంచి ప్రాగ్జోతిషము మీఁద శౌరి +గిరి దుర్గమంబు నగ్నిపరీతమగుచు +మురయంత్ర బహుపాశములఁ జుట్టివచ్చి +పరులకభేద్యమైఁ బరగు నప్పురికి +నరుదెంచి పాంచజన్యధ్వాన మెసఁగ +నార్చిన నతిభీషణార్చులు నిగుడ +పేర్చి మిన్నందిన భేదింపరాక \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0159.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0159.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b517fbacccce91a84801a2d189a0f7eba07a8525 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0159.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +హరి నందకంబెత్తి యమ్మురాసురుని +కరమును గదయును ఖండించివైచె. +యాదవోత్తముఁడు చక్రాభీలధార +నైదు శిరంబుల నవలీలఁ దునుమ +బలభేదిచేఁ గూలు పర్వతం బనఁగ +నలవరి మురదైత్యుఁ డవనిపైఁ గూలె. + +ఆమురాసుర పుత్రులైన తామ్రాదు +లాముకుందుని మీఁద నందంద కవిసి +కరవాలముసలముద్గరభిండివాల +పరశుతోమరగదాపాశశక్తులను +బలములుఁ దారును బాణజాలముల +బలువిడి గురియించి పక్షీంద్రుమేను +హరిమేను నొ(ప్పింప హరియుఁ గోపించి) +కరములఁ ద్రెవ్వి యంగంబులఁ దునిమి +బరులు వ్రక్కలు వాపి పథములు మురిసి +శిరములు.................పగిలి +యెమ్ములు చిద్రుపలై యెఱచులు చదిపి +యమ్ములు పొడిపొడియై జోళ్లు విఱిచి +కరుల............................. +..................రవరలై ధాత్రి దొరగె +నందంద మేనులు నన్నిచందములఁ +జిందువందై హతశేషులు వఱవ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0160.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f32d7955f24627cf7a9c9e9d64afb528f86ef1df --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0160.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +..............చ్చి నరకుండుగ్ర స్ఫూర్తిదనర +మకుట కుండల దీప్తి మలయుచు నిగుడ +నగణిత కటక హారాది................ +....రుకేతన కాంతి దళదళ వెలుఁగ +చరమాద్రిపైఁ బొల్చు సప్తాశ్వుఁడనఁగ +యరదంబు ..................... +.....................రాధీశు మాడ్కి +హరిఁదాకి పెల్లేసె నమరులు దలఁక     590 +శౌరియాతని యంపజడి మాన్పి రెండు +నా................................... +..........................డిసోలి గొబ్బున లేచి +యార్చి మహాశూలమంకించి వైవ +నెదువంశవల్లభుఁడాఱు బాణముల +..........................లుగమ్ములు జొనిపె +గరుడుని రెక్కలు కసరంద నేయ +నురగారి పటునఖోద్ధూతఘట్టనలఁ +(గదియుచు) నదియును ఖండించె; శౌరి +త్రిదశులు భీతిల్ల దిక్కులల్లాడ +ప్రళయభానుప్రభాపావక శిఖల +........................................., +(దను)జాధివుని మేనుదారించి శిరము +ఘనతీవ్రధారను ఖండించుటయును +మండిత మణిదీప్తి మకు................, +............................................, \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0161.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0161.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..62135407f55c9bf829dbccaee827f8f0d884503e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0161.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +(క్రూ)రాత్ముఁడగు నరకుఁడు గూలుటయును +బోరన మందార పుష్పవర్షములు +దివిజులు.............................., +.........................వినువీధిఁ బొలిచె. + +తనయుఁడు గూలిన ధారుణి దుఃఖ +వనరాశిలో మున్గి వనమాలి మ్రోల +కటక తాటంక కంకణ చారుహార +పటురత్న భూషణ ప్రభలు శోభిల్ల +వరుణాత పత్రంబు వాసవ జనని +యురుతర కుండల యుగళంబుఁ దెచ్చి +హరికి సమర్పించి............................., +పరమానురక్తిమైఁ బ్రార్ధింపఁ దొడగె + +“శ్రీనాథ! గోవింద! శ్రీవత్సచిహ్న! +భానువత్సంకాశ! భక్తలోకేశ! +కంబుచక్రగదాశి ఘనశార్ఙహస్త! +అంబుజనాభ! పీతాంబరాభరణ! +విశ్వవిశ్వంభర! విశ్వైకజనక! +శాశ్వత! సర్వజ్ఞ! సర్వలోకేశ! +నీలామనోనాథ! నిఖిలాండనాథ! \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0162.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d131a7b4112d0d4f991058167d7119aa3a56130 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0162.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ఉరురజోరూపుమైఁ బుట్టింతు జగముఁ +బరమ! సత్వస్థితిఁ బాలింతు వీవ +తామసరూపుమై దండింతు వీవ +నీమేన జనియించు నిఖిలభూతములు +నవని యప్పులునభమగ్ని వాయువులు +రవిసుధాకరులాత్మ రాజీవభవులుఁ +సకలేంద్రియంబులు సకలశక్తులును +సకలంబు నీరూపు చర్చించి చూడ! +పూతాత్మ! శ్రీకృష్ణ! పురుహూతవంద్య! +నీ తత్వమెఱుఁగంగ నేనెంతదాన? +నరకుండు నీ దయ నాకుద్భవించు +వరపుత్రుఁడీతఁడు వరశక్తి పేర్మి +దేవతాద్రోహియై తెగియె నీచేత +దైవీక మెవరికిఁ దప్పింపరాదు! +కావున నితనికి గలిగె నీలోక +మేవిధంబున ధన్యుఁడిది లెస్సయయ్యె! +దురితారి! వానిపుత్రుఁడు భగదత్తుఁ +గరుణించి నీవ యిక్కడ ప్రతిష్టింపు”, +మని మ్రొక్కి ధరణి జయాంకమై బఱఁగు +వనమాల మురవైరి వక్షంబునందు +పూజించి వీడ్కొని భూదేవి చనియె. + +రాజీవనేత్రుఁడు రమణీయమూర్తి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0167.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed201872b1305c90a5dff07e0423a5a12ca1799b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0167.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +కరిదంతముల నవకంబైన తలుపు +పగడంపు గడపలు పసిఁడి బోదెలును +నిగిడిన వజ్రాల నెగడిన గడియ +మేలైన కెంబట్టు మేల్కట్టు మెఱయు +నాల వట్టంబును నడపసంబెళయుఁ +గస్తూరి గంధ మంగళ ధూపములును +శస్తమై తగు మల్లసాలలు నొప్పె. + +సంసారసౌఖ్యరసాయనంబైన +హంసతూలికపాన్పునందున్నయట్టి +శౌరికి రాజోపచారకృత్యములు +వారకఁ గావించి వైదర్భి వేడ్క +కర్పూరమిశ్రితక్రముక భాగముల +నేర్పార వాసించి నిండారు వేడ్క +కంకణస్వనములు గలయంగఁ గులికి +యంకించి చేచాఁచి యఱచేతికిచ్చి +ధవళ తాంబూలపత్రముఁ గొనగోర +సవరించి చూర్ణమిశ్రము సేసి మడిచి +చిటపట మేళంబు సేసి యొప్పుచును +జిటిక వెట్టినమాత్రఁ జేతికందించు; +స్తనకుంభములను మాధవు పాదతలముఁ +దనకారనొత్తు మెత్తని కేల లీలఁ +గరకంకణంబులు ఘల్లుఘల్లనఁగఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0168.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0168.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e825c123b5824992e5278729194602500cace75 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0168.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గరమూలరుచులు దగద్ధగ మెఱయ +గుఱకుచములురాయఁ గురులు ఫాలమున +నొరయ హారావలులుయ్యాలలూఁగ +పయ్యెద వడిజారఁ బాలిండ్లు తళుకు +లెయ్యడఁదామెయై యిరువంకఁ బొడమ +కన్నులమెఱుఁగు లక్కజముగాఁ బొలయ +చిన్ని చెక్కులచెంతఁ జెమటలు వొడమ +దంతమరీచులందఱమిల్లు నవ్వు +వింతయై మోమున వెన్నెలఁగాయ +లీలఁ దాటంకపాళికి వెల్లఁకదియ +తాలవృంతంబు మెత్తని కేల బూని +యల్లల్లఁజూచుచు హరిచూపుగముల + +కెల్ల నింపొదవించు నింతి నెమ్మనముఁ +గనుఁగొను వేడుకఁ గలుషించినట్లు +వనజాతనేత్రుఁ డవ్వనిత కిట్లనియె. +“రాజన్యుని విదర్భరాజు కూఁతురవు! +భూజనులెల్లర పొగడొందునట్టి +లావణ్యభాగ్యవిలాసచాతుర్య +వీ వసుంధర నీకు నీడు లేదెందు! +పరగు మాగధచైద్యపౌండ్రాది నృపులు +వర రూప భాగ్య లావణ్య సంపన్ను +లారూఢ సామ్రాజ్యులతులవిక్రములు +వారలు నినుఁగోరి వచ్చిన చోట \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0169.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0169.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0f8140364cebe3a0b723047a6e6a7a6a8e2ed3e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0169.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నందఱ నొల్లక యతిహీనకులుని +మందలోఁ బెఱిగిన మలినాంగు భీరు +నాచారదూరుని ననృతవర్తనుని +యే చూపుఁ జూచి నన్నేల కామించి +తాదిగర్భేశ్వరి వక్కటా! పుట్టు +బీదను! నను నీవు పెండ్లిగాఁదగునె? +మీయన్న రుక్మిమామీఁది క్రౌర్యంబుఁ +బాయఁడు; మీతండ్రి పగవాఁడు నాకు; +నీవును నామీఁద నెయ్యంబు లేవు +కావున నీయింటి కడకు నీ వరిగి +వలనొప్పఁగన్నిచ్చ వచ్చినవారిఁ +గలసి భోగించుము కమలాస్య!” అనిన +నామాఁట తనకునమ్మై తాఁకుటయును +భామినీమణి డిల్లపడి మూర్ఛ మునిఁగె! +నుడివడి చేనున్న సురటల్ల జాఱఁ +దొడిగిన సొమ్ములు తొడుసూడి పడఁగఁ +దన్ను దానెఱుఁగక ధర వ్రాలియున్న + +యన్నాతిఁ గనుగొని యంబుజోదరుఁడు +సరభసంబున లేచి సతినల్లనెత్తి +కరముఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి కన్నీరుఁదుడిచి +చెక్కిలి నొక్కెత్తి చికురముల్ దుఱిమి +యక్కటికముతోడ నక్కాంత కనియె. +“నవ్వులాటకు నన్న నామాట కింత \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0170.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80657a9e5d6bd228d019cbae375b9b7b4d727725 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0170.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +నివ్వెరపడి వ్రాల నీకేల యింతి? +ఎలనాగ! నీచిత్త మెఱిఁగెడి కొఱకు +పలికితిగాని నా ప్రాణంబు నీవ! +పరమసాధ్వివి నీవు భయభక్తులందు +నెరసులేకున్ని నే (నెఱి భాగ్యశాలి) +ఇమ్ముల ననుఁబాయ కే ప్రొద్దునుండు +నమ్మహాలక్ష్మి నీవంభోజనయన!” +అని పల్కి శయ్యపై నల్లనఁజేర్చి. +యనునయంబున దేర్చి యబలకుఁ దార్చి +సరసరతిక్రీడ సంతుష్టుఁ జేసి +పరమపావనమూర్తి పంకజోదరుఁడు +కందర్పకోటి సంకాశలావణ్యుఁ +డిందిరావిభుఁడు లోకైకశరణ్యుఁ +డారసి యందఱి కన్నిరూపముల +సౌరతిక్రీడల సతతంబుఁ దేల్చె. + +హరికి రుక్మిణికిని నగ్రనందనుఁడు +పరమానురక్తుఁడై ప్రద్యుమ్నుఁడట్టి +వీరుఁడు మొదలుగా వినుసమేష్టుఁడును +జారువేష్టుండును జారుదేహుండు +జారుతృప్తుండును జారుచంద్రుండు +జారుహస్తుండును జారువీర్యుండు +జారుధీమణి విచారుండు(ను) బదురు; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0171.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d7e6c596a61c4e05f011e7ab604e62bd720f612 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0171.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +జాంబవతీకాంత చతురతఁగాంచె +సాంబాది దశకంబు సత్పుత్రవరుల; +భానుమంతాదులఁ బదురు కుమాళ్ల +మానుగా సత్యభామకుఁబుట్టిరెలమి; +భానుచంద్రాదులు పదురు కుమాళ్లు +శ్రీనిత్యయగు నాగ్నజితి కుద్భవిలిరి; +మిత్రవిందకు ప్రభామిత్రులు సుతులు +గత్రవంతాదులు గలిగిరి పదురు; +కాళింది కామిని కనియెఁ బెంపొంద +బోలశ్రుతాదులఁ బుత్రులఁ బదుర; +భద్రకుఁ బుట్టిరి భద్రాదిసుతులు +భద్రమూర్తులు మహాభాగులు పదురు; +సత్యభాషిణి గాంచె సంతతిఁ బదుర +సాత్యకి మొదలైన సత్పుత్రవరుల; +వెలఁదులు పదియాఱువేలునూఱ్యురును +తలతలఁ బదియేసి తనయులఁగనిరి. +వినుతింపఁ బదియాఱు వేలును నూట +యెనమండ్రుభార్యల కేపారుపుత్రు +లాయెడ లక్షయునఱువదియొక్క +వేయును నెనమండ్రు విష్ణునందనులు. +కన్యలునందఱు గల్యాణమతులు +ధన్యమై కృష్ణు సంతానంబు నిగుడ +వారలసుత పౌత్రవర్గంపు సంఖ్య +వారిజాసనుఁడైన వర్ణింపనేర +డట రుక్మపుత్రిక యగు రుక్మవతికిఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0176.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0176.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6963d9bb70c290a417d4817a7b41a930ba69fc7b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0176.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దంతికుంభముల విదారింపలేదు; +వీరరక్తంబుల వేతాళసమితి +నారూఢగతి నోలలాడింపలేదు; +యొఱపైన నృపలోకమురు శరీరముల +మెఱసి ఢాకినులకు మేపఁగలేదు; +నీయాన! రణకేళి నెఱపంగ లేదు! +వేయిచేతులుమోవ విసమయ్యె నాకు +కలన మీరెడుశక్తి కలిగియు లేని +ఫలమయ్యె ముచ్చట బాపవే తండ్రి!” +అని గబ్బుమైనాడ నసురమాటలకుఁ +గినిసి యల్లన నవ్వి గిరిజేశుఁడనియె. +“నీవేమి సేయుదు నీపాలిదైవ +మీవిధిఁ బ్రేరింప నిట్లంటిగాక! +దురములోపల నిన్నుఁదొడరి నీవేయి +కరముల వ్రేఁగు నొక్కట మాన్పనోవు +అలఘువిక్రమశౌరి యేతేరగలడు; +తలఁచిన నీకోర్కి తలకూడగలదు. +తప్పక నీకేతుదండంబు విఱిగి +యెప్పుడు ధరఁగూలు నెఱుఁగు మద్దినము +ననుమోచునట్టి రణంబుగాగలదు. +మనములో నెఱిఁగి యేమరక వర్తింపు” +మని వీడుకొలిపిన హరునకు మ్రొక్కి +చని సంగరోద్యోగ చతురుఁడై యుండె. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0177.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0177.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8c96b19d9196c6d54ede05b2604a7e38b876dd5a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0177.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఆ బాణనందన యతిరూప హరిణ +శాబాక్షి కలకంఠి సమదేభగమన +కమలకోమలనేత్రి కరివైరి మధ్య +భ్రమరసన్నిభ వేణి పంకేరుహాస్య +కంబుకంధర మౌక్తికాకుందదంత +బింబఫలాధరి బిసలతాపాణి +యననొప్పి కందర్పునసిపుత్రివోలె +తనరు యుషాకన్య దానొక్కనాఁడు +పొలుపారు మేడపై పువ్వుపానుపున +నలవడి నిద్రితయై యున్నచోట; +కలలోన నొక్క చక్కని రాచకొడుకు +జలజాతనేత్రుఁడు సౌభాగ్యమూర్తి +తను డాయవచ్చి మెత్తని కేలుఁగేల +ననువొప్పఁ గీలించి యంగంబు నిమిరి +యల్లనఁ గౌఁగిట నందందచేర్చి +యుల్లాసరసవార్ధి నోలలాడింప +నంతట మేల్కాంచి యబల చిత్తమున +సంతోషమును సిగ్గు జళుకును బొడమ; + +కలలోని సేఁత నిక్కముగాఁగ దలఁచి +కళవలపడు మేను గరుపార నిలుచు; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0181.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db1f4ce16b4ffb7e36ce428e6c5f60fa4a4cdb21 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0181.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఏతరుణులయందు నిటువంటి తలఁపు +యే తెఱంగునఁ జూచి యెఱుఁగము వినము, +నీకేల ముచ్చట? నీకేల బెగడ? +నీకేల వెనుఁబడ నీరజవదన? +మూఁడు లోకంబుల ముదితయేఁదొల్లి +పాడిగా నెఱుఁగని పురుషులు లేరు; +నా కౌసలంబున నరవరోత్తముల +నీకుఁ జూపెదఁ జూడు నిఖిలలోకాన! +వచ్చి పొందిన భూపవరుని నీమ్రోలఁ +దెచ్చి పెట్టెద నింత ధృతిఁ జిక్కఁబట్టు” +మనిపల్కి నవ్వుచు నాచిత్రరేఖ +పనుపడ నొక చిత్రపటము సంధించి +సకలలోకంబుల జననాథసుతుల +నకలంకమతి వ్రాసి యబలతో ననియె. +“నీతలఁపుననున్ననృపకులోత్తంసుఁ +డేతెఱంగో వ్రాసితిటుజూడు” మనుచు; +పాతాళవాసులఁ బన్నగాధిపులఁ +జాతుర్యగుణుల రాక్షసకుమారకుల +నలకూబరాది యున్నత యక్షవరుల +నలజయంతాదుల నసురాధిపులను +గరుడఖేచరసిద్ధగంధర్వవరుల +వరుసతో వేర్వేర వనితకుఁ జూపి; +ఆలోనఁ గురుపాండవాదులఁ జూపి; +యాదవవీరుల నందఱఁజూపి; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0182.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51f69b088b194a77d1cad20f61e11c5eee4b5a07 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0182.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఆదినారాయణుఁడగు కృష్ణుఁ జూపి; +అనుమానపడి చూడ నంత ప్రద్యుమ్నుఁ +గనియీతఁడాతఁడే కాఁబోలుననుచు +మనములో శంకించి మరియనిరుద్ధుఁ +దనుకాంతి రూపంబుఁ దప్పకఁ జూచి +తలఁపులోపలి కూర్మి కట్టుముట్టాడఁ +బులకించి తిలకించి పూఁబోడి పలికె. +“కలలోనఁ గన్న చక్కని వాఁడె వీఁడు! +కలయల్ల నాకు నిక్కవమయ్యె నేఁడు! +నీ కౌసలంబును నీ దయాగుణము +నీ కూర్మి పెంపును నీవచోరతియు +నాకంజసూతికి నలవియే పొగడ? +నాకెవ్వరికదిక్కు నలినాయతాక్షి!“ +అని పల్కి యంతంత యతిశయంబైన +మనసిజానలము పైమలసి మట్టాడఁ +దన్ను దానెఱుఁగక ధర వ్రాలియున్న +యన్నాతి బోధించి యల్లననెత్తి +కన్నీరు దుడిచి యంగంబెల్ల నిమిరి +చెన్నార నెయ్యంబుఁజిలుక నిట్లనియె. + +“పైదలి! నీదైన భాగ్యంబు కతన +యాదవోత్తముఁడైన హరిపౌత్రుడబ్బె! +ఆ సుందరాకారు నర్మిలిఁ దెచ్చి +నీ సమ్ముఖమువేసి నెమ్మివాటింతు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0183.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93b003e0347df01c5a8b1ef111b97f13f65de4d7 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0183.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వెఱవాయు”మనిపల్కి వెలఁది బోధించి +తెఱవ మాయాగతి దివమున కెగసి +రాజీవనేత్రి సురక్షితంబగుచు +రాజితంబైన ద్వారకకేఁగి యందు +యువిదలతోఁగూడి యుద్యానభూమిఁ +దవిలి రతిక్రీడఁ దనిసి నిద్రించు +యనిరుద్ధుఁగాంచి మాయలుఁగొల్పి యెత్తు +కొని వియద్గతి వచ్చి కోర్కులు బొదల +బాణతనూజ తల్పము క్రేవఁబంచ + +బాణునందను నుంచి పడుతుక చనియె. +అనిరుద్ధుఁడంత మాయానిద్రఁ దెలసి +కనువిచ్చి పరికించి కనకతల్పమునఁ +దనకు బాపకలతఁ దలయాపు సేసి +కనుమోడ్చి ముఖచంద్రకాంతులు వొలయ +జక్కవ కవఁగప్పు జలజమో యనఁగ +నొక్క కేలునను నురోజంబులదిమి +కలయఁ గంకణమణిగణమరీచికల +మలయుచు దిన ద్యుతి మాయంగఁ జేయుఁ +దనబోఁటి మాటలఁ దాపంబుఁ దీరి +మనమూరడిలి యాదమఱచి నిద్రించు +నయ్యుషాసతిఁగాంచి యంతరంగమున +నెయ్యంపురసముబ్బి నీటులు వొడమ +నందంద కనుఁగొని యంగజాస్త్రములఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0184.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0184.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12049b40f7c3e8eaf826cf595336cad554b63341 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0184.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +గంది నెమ్మదిఁదమకంబగ్గలింపఁ +గదసి కేలును గేలుఁ గదియించుటయును; +అదరి మేల్కని లేచి యంగంబు వణఁకఁ +గుచభారమెడలంగఁ గౌనసియాడఁ +గుచకుంభములఁ జేల కొంగున నదిమి +లక్ష్మీసుతుని రాజ్యలక్ష్మియో యనఁగ +పక్ష్మలలోచన ప్రభలుప్పతిలగ +శయ్యపై డిగి నిల్చి జలజాతనేత్రు +నయ్యాదవోత్తము నర్ధినీక్షించె. +ఇరువుర చూపులే యేపారఁ దనకు +శరములుగాఁ బంచశరుఁడేయఁ జొచ్చె! +ఆలోన ననిరుద్ధుఁ డాలోలనయనఁ +గేలుఁగేలునఁ బట్టి గిలిగింత వుచ్చి +చెక్కులు బుడుకుచు సిగ్గుఁ బోగొట్టి +గ్రక్కున నందంద కౌఁగిఁటఁ జేర్చి +మాటల మఱిగించి మక్కువఁ బెంచి +కూటంబుఁజవిజూపి కోర్కులు నింపి +యిది రాత్రి యిదిపగలని సంధ్య ప్రొద్దు +లిది వింత తావని యెఱుఁగంగ రాక +యకుటిల క్రీడల నఖిలభోగముల +నొకనాల్గు నెలలుండ నొక్కనాఁడెఱిఁగి + +యంతఃపురజనాళి యరిగి బాణునకు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0185.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..03da0fd04f4d3968d32a13710df8cdf24959a823 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0185.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +నంతయు నెఱిఁగింప నతఁడు గోపించి +చనుదెంచుచో లీల సౌధంబుమీఁదఁ +దనకూఁతుతోడ నాదట జూదమాడు +వనజాతనేత్రుని వనమాలిపౌత్రు +ననిరుద్ధు విక్రమయనిరుఁద్రు గాంచి; +తన కెలంకుల నున్న దనుజులఁ జూచి +“చని యాదురాత్మునిఁ జంపి రం”డనిన +వారలు చనుదెంచి వనజాతనేత్రు +నీరసంబునఁ బట్టనెంతయు నలిగి +పరిఘంబుఁ ద్రిప్పి యప్పగతుల నెల్ల +ధరణిఁ గూల్చుటయు నుద్ధత బాణుఁడలిగి + +యనిరుద్ధు నాగపాశావళిఁ గట్టి +పెనుపరి చెఱసాలఁ బెట్టంగఁ బనిచె. +అనిరుద్ధుఁ డనిరుద్ధుఁడై యున్న భంగిఁ +గని యుషాకన్యక కడుఁ జిన్నబోయి +యతి దుఖఃపరవశయై రేయుఁబగలు +నతనితోడిదె లోకమై యుండెనంత. + +అక్కడ ననిరుద్ధు నాతోఁటలోన +నెక్కడ పోకయు నెఱుఁగంగలేక +బలభద్రమురహరిప్రద్యుమ్నముఖ్య \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0186.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0186.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12b05484ee81729fdb453faf3a1c244d78450b80 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0186.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +లలమి దిక్కులనెల్ల నందంద వెదకి +కానక యెంతయుఁ గళవళంబంది +మానసంబుల దుఃఖమగ్నులై యుండ; +కోరి కైలాటంబుఁ గూడుగా మెలఁగు +నూరివంద్యుఁడు బ్రహ్మసుతుఁడు నారదుఁడు +హరి సన్నధికి వచ్చి యనిరుద్ధువార్తఁ +గరతలామలకంబుగాఁ జెప్ప శౌరిఁ +విని వృష్టిభోజాంధవీరులతోడ +ఘనయోధరథవాజికరులతోడుతను +బలభద్రసాత్యకిప్రద్యుమ్నసాంబ +జలసత్యకృతవర్మసారణులాది +ద్వాదశాక్షోహిణీ దళసంఖ్యతోడ +యాదవరత్నంబు హరి దండువెడలె. +దళములు నడువంగ ధారుణి వడఁకె! +జలధులు కలఁగెనాశాచక్రమగలె! +హరియును నిట్లు నిత్యప్రయాణముల +నరుదెంచి రజతాద్రి యత్తీరభూమి +స్థాణునిచే రక్షితంబై వెలుంగు +శోణితపురము ముచ్చుటు విడియించి +యుపవనంబులు రాల్చియూళ్ళను గాల్చి +చపలత బహుజలాశయములఁ జెఱచి +పెరయీఁగ నందంద పేర్చిన పగిది +పురికోటలగ్గలద్భుతముగాఁ బట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0192.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0192.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e217cdb9f21d3cb8243c1439130d4706ade8e09b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0192.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +యరదంబుఁ దునుమాడి యార్చియాశౌరి +శరముల మేను జర్ఘరితము చేసె; +కడుఁదుర్లు గుట్టినకరణి మేనెరియ +నొడలు పెన్నెత్తురులొలుక నయ్యసుర +మరలిచూడక పార మదనారి యంత + +హరిఁ దాఁకె బహుపిశాచావళితోడ +యాదవవీరులు నసురవీరులును +నాదటఁ బోరాడ నతిభీషణముగఁ +గమలాక్షుసేనలగ్గలికమై తరుమఁ +బ్రమథసేనలు భూతబలమును దిరిగి +జడలు వీడఁగ మేను జళుకంద కాళ్లు +వడవడ వణఁకంగ వాతెరలెండఁ +బెదవులు దడవుచు భీతిఁ బెల్లుఱికి +యదవద పఱచె నాహరుఁడున్న కడకు; +పఱతెంచు సేనల భర్గుఁడు జూచి +వెఱవకుండని నిల్పి వృషభంబునెక్కె; +గరుడ వాహన యక్షగణములకంత +సరభసంబున మహాసంగ్రామమయ్యె; +దిక్కులొక్కట మ్రోసె దిగిభంగులొరలె; +చుక్క లెల్లడరాలె సురకోటి వెఱచె; +బ్రహ్మాదిసంయమిప్రతతి భీతిల్లె; +బ్రహ్మాండభాండంబు పగిలినట్లయ్యె! +హరుఁడు పినాకమునందేనుశరము \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0193.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21edc62b9212b19ab54179d526e38296e775278c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0193.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +లురుముష్టి సంధించి యురమాడనేయ +హరిశార్ఙ నిర్ముక్తమగు శరాష్టకము +హరుమీఁద వెననేసి యార్చిన గినిసి +పాశుపతాస్త్రంబుఁ బశుపతి వ్రేయ +నాశౌరి యేసె నారాయణాస్త్రంబు. +ఇరువుర శరములు నెలమి నొండొండఁ +బరుషమై రవికోటి పడినచందమున +డాయచుఁ బేర్చి మంటలు మింటనంట +మ్రోయుచు రెండస్త్రములు శాంతమయ్యె. +బ్రహ్మాస్త్రమడరింపఁబంకజోదరుఁడు. +బ్రహ్మాస్త్రమున శాంతపఱచె నాహరుఁడు. +ఆరూఢగతి హరుఁడనలాస్త్రమేయ +వారుణాస్త్రంబున వారించె శౌరి. +జలద బాణమునఁ బాషాణవర్షంబు +గలగొని యడరింపగాఁ గృష్ణుఁ డలిగి +యురగ బాణంబేయ నురక మురారి +గరుడాస్త్రమున దాని ఖండించివైచె. +వారణోజ్వలబాణవహనసత్వమున +నారుద్రుఁడడరింప నద్రులఁ బగిది +దారుణంబుగ మత్తదంతులు గవియ +నారసింహాస్త్ర మున్నతిఁ బ్రయోగించి +ఘోరకంఠీరవ కోటులచేతఁ +గోరి యాకరికోటిఁ గూల్చెనాశౌరి. +అంతట హరుఁడు కాలాంతకమూర్తి +యెంతయు హరిఁజూచి యెసఁగు రోషమున \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0194.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..951e2ed757bec79be5358f1af74b72c69e66b3f6 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0194.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +దాపజ్వరంబు నుద్ధతిఁ గూర్చి యేయ +నేపార నదిసేన నెరియింపఁ జొచ్చె. +ఉష్ణజ్వరమువచ్చు నురువడిఁజూచి +వైష్ణవాస్త్రముఁదొడ్గి వారిజోదరుఁడు + +శీతజ్వరంబుఁ జెచ్చెర నేయుటయును +భూతకోటులు భయభ్రాంతిఁ గంపింప +తాపజ్వరంబు మేన్దప్పి కదియ్య +వాపోవుచును వచ్చి వారిజోదరుని +బదములపై వ్రాలి ప్రణుతింపదొడగె. +“యదువంశవల్లభ! అఖిలలోకేశ! +కారుణ్యమూర్తివి కంజాతనేత్ర! +వారిజోదర! భక్తవత్సల! కృష్ణ! +నెట్టున నీశక్తి నిఖిలజంతువులఁ +బుట్టింతు రక్షింతు పొలియింతు వీవ! +ప్రకృతియుఁ బురుషుఁడు పరమశాంతియును +వికృతులనానీవ విశ్వలోకేశ!” +అని సన్నుతించెడు నమ్మహాజ్వరముఁ +గనుఁగొని పలికె నాకమలనాభుండు. +“నీవేల వెఱచెదు? నీవున్న యెడల +సేవ నపథ్యంబు సేసిన వారిఁ +గారింపుమర్థి నీకథ విన్నయట్టి +వారిఁబొందక నీవు వర్తింపుచుండు.” +శీతజ్వరంబంత శివు మేను సోఁకి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0199.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..23f38bd3cead9cd76e25b7b5158762a230539d9a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0199.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ననుపమ మణి భూషణాదులర్పించి +యయ్యుషాంగనతోడ ననిరుద్ధుఁదెచ్చి +యయ్యాదవాఢ్యుల కర్ధి మ్రొక్కించి1030 +సకలవస్తువులను సమకూర్చి తెచ్చి +ప్రకట మంగళమైన బల్ముహూర్తమున +ననిరుద్ధయుషలకల్యాణవైభవముఁ +బెనుపారఁ జేయించి పెండ్లింటిలోన +నందఱ భక్ష్యభోజ్యాది వస్తువుల +నందంద తనిపి యాయసురాధిపుండు +వేయురథంబులు వేయుయేనుఁగులు +వేయువాజులఁ బదివేలు ధేనువుల +బహురత్నభూషణప్రముఖాంబరముల +బహుళ దాసీజన ప్రముఖసంపదల +నల్లునికింపార నరణంబు లిచ్చి +యుల్లముల్ చిగురొత్తి యొప్పారువేళ +ననిపివుత్తేర నాయాదవోత్తముఁడు; +అనుకంపబాణుఁ గృతార్థునిఁ జేసి +మన్నించి వీడ్కొల్పి మహితసంపదల +నన్నయుఁ దానును నరిగె ద్వారకకు. +అనిరుద్ధుఁడునుష నిత్యానందలీల +మనసిజక్రీడ నెమ్మది నోలలాడి +రీపుణ్యకథవిన్న నిష్టసౌఖ్యములుఁ +బ్రాపించు భవరోగబాధలు మాను +ధనధాన్యబహుపుత్రదారాభివృద్ధిఁ +దనరారకృష్ణుఁడు దనలోకమిచ్చు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0200.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..608c0cfd88076170e246c9d93b7058838b44d80d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0200.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నని చెప్పుటయు విని యభిమన్యసుతుఁడు +వినుతుఁడై శుకయోగివిభునకిట్లనియె. +“ఘనపుణ్యుఁడగు హరి కల్యాణకథలు +విని కృతార్థుఁడనైతి విష్ణుఁడు మరియు +ధారుణి పాలించి ధర్మవర్తనుల +నేరీతి విహరించె? నెఱిఁగింపు”డనిన +మధువైరికథలవాఙ్మనసగోచరము +లధిప! ఏర్పడ వినుమని చెప్పదొఁడగె. +అని యిట్లు నిత్యధర్మారంభుపేర +జనలోకనవపారిజాతంబుపేరఁ +జతురకళాపూర్ణచంద్రునిపేర +నతులవైభవనిర్జరాధీశుపేర +శోభితనవరూపసూనాస్త్రుపేర +నౌభళమంత్రికందామాత్యుపేరఁ +గోరి భరద్వాజ గోత్రసంజాతు +డారూఢమతి నయ్యలార్యనందనుఁడు +శృంగారరసకళాశ్రితవచోధనుఁడు +సింగనామాత్యుఁడు చెలువగ్గలింప +సలలితరసభావశబ్దగుంభనల +వలనొప్ప శ్రీభాగవతపురాణమున +మహనీయమగు దశమస్కంధసరణి +విహితలీలలనొప్పు విష్ణుచారిత్ర +మారూఢభక్తి కల్యాణకాండంబు +నారవితారార్కమై యుండఁజెప్పె. +కల్యాణకాండము సమాప్తము. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0202.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..443b2d94b89c0a759ac1a92af17f86ac13e8cf30 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0202.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +కడువేగఁజెప్ప నక్కడికేఁగుదెంచి +కూపగతంబైన కృకలాసకంబు +శ్రీపతి వీక్షించి చేతను దివియ +నది దివ్యపురుషుఁడై నంబుజోదరుని +పదపంకజములకు భక్తి మ్రొక్కుటయు +హరిజూచి పలికె “పుణ్యాత్మ! నీకిట్టి +సరటజన్మం బేల సమకూరె?” అనుఁడు +“అనఘాత్మ! నృగుఁడ నిక్ష్వాకువంశజుఁడ +బెనుపడ సంపదఁబేర్చినవాఁడఁ +దారకంబులు వృష్టిధారలు నిసుక +వారాసితరగలు వడినెన్న వచ్చు +గాని నే విప్రసంఘములకు నిచ్చు +ధేనుసంఖ్యలు గణతింపఁగఁజాల +నొకపుణ్యదినమున నొకవిప్రవరున +కొకగోవునిచ్చిన యురక యాకుఱ్ఱి +క్రమ్మర నామంద గలసిన నెఱుఁగ +కమ్మొద వొక బ్రాహ్మణాఢ్యుని కొసఁగ +మును ధారకొన్న యాముసలి బ్రాహ్మణుఁడు +తనకుఱ్ఱి తప్పినఁ దడవుచు వచ్చి +యావిప్రునింటిలో నేపారుచున్న +గోవును గొనిపట్టుకొనిపోవ నాపి +“యేమి కాఱులు చెప్పెదీకుఱ్ఱి నాకు +భూమీశ్వరుఁడు ధారపోసినవాఁడు +రాజుచే మును పరిగ్రహముఁగన్నాఁడ +యీజగంబెఱుఁగు నా యిది కుఱ్ఱియగుట \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0205.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0205.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8962745ed389dec3dd2706816c5568486a985373 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0205.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +“తడయక యీకష్టతను బొంది యిందుఁ +బడనిపాటులఁబడి పద్మాయతాక్ష! +వేదాంతవేద్యులు వెదుకంగలేని +నీదివ్యచరణ సన్నిధిగంటి మంటి +పనివినియెదనో కృపారసపూర్ణ!” +అనిచెప్పి కృష్ణున కందంద మ్రొక్కి +కనకవిమాన సంకలితుఁడై నృగుఁడు +చనియె దివ్వులుకొల్వ జంభారిపురికి +అతఁడు వోయినఁ జూచి యద్భుతంబంది +శతదళనేత్రుఁ డచ్చటివారి కనియె. +“హాలాహలాభీలమగు వహ్నికంటెఁ +గ్రాలును విప్రవర్గపుకోపవహ్ని +వారల సొమ్ములెవ్వరు హరించినను, +దారుణలీల బాధలఁ బెద్దగాల +మలమటఁబొంది కీటాదులైపుట్టి +పొలిసిపోదురు కులంబులు గూలిపోవు +నదిగాన విప్రుల యర్థమీభంగి +మదిఁ జూడవలయు నెమ్మదిఁ గోరువారు” +అనుచు పుత్రులు దాను నరిగి మురారి +తనమందిరమున సంతసలీల నుండె. + +అంతట సకలలోకానందమగుచుఁ +గంతుని సామ్రాజ్యఘనలక్ష్మి యనఁగ +పరమానురాగసంపన్న కారణము \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0209.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0209.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1439041df247e9fd551a3d1d355fd77493ffbfb --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0209.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ములను బృందావనంబున గ్రీడ సలిపె + +తాను గోపికలును దనపిన్ననాఁడు +పూని క్రీడించుచాడ్పునఁ గ్రీడసలిపి; +పసిఁడి కోరల నుంచి పడతులు సీధు +వసలారఁ దనియంగ నందఱుఁ గ్రోలి; +తనివోక కాళిందితటతరుశ్రేణి +తనరారు నీడలఁ దగ విశ్రమించి; +వరుణసంభవయైన వారుణిఁ దేలి +తరమిడి బలభద్రుఁ దలపెల్ల నెఱిఁగి +పరిమళమాధుర్యఁ భరితమై నిండిఁ +తరుకోటరమున నుద్భవమొంది నిగుడఁ +గని ప్రలంబారి య క్కాంతలుఁదాను +దనుపారియున్న కాదంబరిఁగ్రోలి +మానినిగండూష మదిరారసంబు +లాని మన్మథకేళి లందంద తేలి +మదమెత్తి తన్ను దామఱచి గోపాల +సుదతులింపు నడిమి సూరెల నిలువ +ఘనకరిణులలోని గజము చందమున +సనువార నందవిహారంబు సలుపఁ +జెన్నారు మోవుల జిగి జేగుఱింపఁ +జన్నుల కొంగులు జార పయింట +వెన్నులపై నీలవేణులు నెఱయఁ +గన్నులందును సోయగములు మ్రాన్పడఁగఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0212.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0212.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80890b07908e99923cff12c0da8713972d6d801e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0212.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +దడయక నీ మహత్వముఁగానఁగలనె? +నెలతలు సేసిన నేర్పు నేరములుఁ +దలఁకక లోగొండ్రు ధన్యులే ప్రొద్దు” +అని వేడుకొనుచున్న యమున మన్నించి +ఘనదయామతి హలకర్షంబు విడిచె. +ప్రీతిఁ గాళింది విభేదనుండనుచు +నాతని దీవించి రమరసంఘములు! +బలుఁడు నాఁగట గొల్వ వాపినచోటు +బలతీర్థ మన ధాత్రిఁ బ్రఖ్యాతమయ్యె. +అచట కృతస్నాతులైన మానవుల +కచలిత విష్ణులోకానంద మొదవు! +ఈభంగి బలభద్రుఁ డెంతయు వేడ్క +యాభీరు సతులతో నెమునఁ గ్రీడించి +యేపారు నిబ్బంగి నీయాఱు నెలలు +వ్రేపల్లెలోపల వేడ్కలు సలిపి +హరిఁజూచు తలఁపున నట ద్వారవతికి +నరుదెంచెఁ బ్రజబాలలర్థిఁ దన్ననుప + +నాలోన గర్శదేశాధినాయకుఁడు +పాలసచిత్తుఁడు పౌండ్రభూవిభుఁడు +హరితో విరోధియై యతని చిహ్నములు +తరమిడి ధరియించి తానంతఁ బోక +వాసుదేవుండను వలనొప్పఁ బేరు +భాసురంబుగఁ దాల్చి పటుశక్తి మెఱసి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0213.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0213.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ffd9e2147f36c54dda71829144e2e9bd076844b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0213.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +యక్షౌహిణీద్వితయము తన్నుఁ గొలువ +నక్షతబలశాలియై దండు వెడలె. +ఆరాజునకు మిత్రుఁడై కాశిరాజు +ధీరుఁ డక్షౌహిణీ త్రితయంబుతోడఁ +బటుశక్తి నతనికి బాసట యగుచు +భటదంతిహయరథప్రతతితో నడువ +నీరసంబునఁ బ్రౌండుఁ డేతెంచి పేర్మి +ద్వారకానగర ముద్దతి డాయవిడిసి + +హరి సన్నిధికిఁ దజ్ఞుఁడను దూతఁబనుప +నరుదెంచి తగ సుధర్మాభ్యంతరమున +వృష్టిభోజాంధక వీరులుఁ గొలువ +నిష్టవర్తన నున్న నిందిరారమణుఁ +గని మ్రొక్కి తనవచ్చు కార్యమంతయును +వినుపించఁ జొచ్చెను వెఱపింత లేక. +“ఆపౌండ్ర నృపతి యాహవదండపాణి +భూపాలతిలకంబు వుత్తెంచె నన్ను. +ఆతఁడు నీతోడ ననుమన్న మాట +లాతతంబుగ విను మంభోజనయన! +“వసుధభారము మాన్ప వైరుల నడంప +దెసలఁ బెంపఁగ వాసుదేవుఁడ నేను +నాచిహ్నములుఁ దాల్చి నాపేరుఁ దాల్చి +యీచావుఁ దెచ్చుకో నేఁటికి నీకు? +ఘనగదాశంఖచక్రమును శార్ఙమును \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0214.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0214.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..266702abfd2efee7564cf3c1f7bbfcd157ca5d5d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0214.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గనకాంబరంబును గరుడకేతనము +మకరకుండలములు మణికిరీటంబుఁ +బ్రకటంబగుజలసత్ప్రసవమాలికయు +నివినాకు వేవేగ నిచ్చి ప్రాణముల +సవరించుకొని నన్ను శరణంబుఁ జొరుము; +కాదేని నాతోడ కదనంబు సేయ +నాదటఁ బేర్చి ర”మ్మ ని చెప్పె” ననుఁడు; +విని జనులందఱు వికవిక నగఁగ +ఘనుఁడు కృష్ణుఁడు వానిఁ గనుగొని పలికె. +“కండ క్రొవ్వున గన్ను గానకఁ బెక్కు +దుండగంబులు ప్రేలి త్రుళ్ళుగాకేమి! +భండనభూమిలోఁ బరిమార్చి వాని +కండలు భేతాళగణముల కిత్తు,” +అని పల్కి దూతకు నర్ఘ్యవస్తువులఁ +దనిపి వీడ్కోలుప పౌండ్రునితోడ +హరి వాక్యములు జెప్ప నతఁడు కోపించి +దురమున కేతెంచె దోర్గర్వ మెసఁగ. + +బహుదళంబులతోడఁ బౌండ్రుఁ డేతేర +నహిమాంశు సమతేజుఁడగు వెన్నుఁడెఱిఁగి +పరఁగు సారథ్యదర్పంబు మెఱయఁగ +దేరెక్కి శస్త్రాస్త్రదీప్తులు నొలయఁ +బాంచజన్యధ్వని పరిపంథి సేనఁ +జంచలించఁగ వచ్చు శౌరిపై నడరి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0215.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0215.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..feab9ddf47383ca18063621992346b21d5155fb7 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0215.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +పరిఘతోమరగదా ప్రాసచక్రములుఁ +గురిసిన, మురవైరి క్రూరబాణములు +నడవులనేర్చు కాలాగ్ని చందమునఁ +దొడరి సేనలనెల్ల ద్రుంచివైచుటయుఁ +గనుఁగవ కెంపొందఁ గడఁగి పౌండ్రుండు +తనసేనఁ బురిగొల్పి దళములఁ దాకె. +కృత్రిమ చక్రంబుఁ గినిసి వైచుటయుఁ +శత్రుఁడు బెగడ నాచక్రంబు నఱికె; +గదయును విల్లును ఖండించి తేరు +చిదురుపలుగఁ జేసి సిడముఁ ద్రుంచుటయు +బఱిగొని వాలును బలుకయుఁ గొనుచు +నఱిముఱి నార్చుచు నరుదేరఁ జూచి +హరి శార్ఙ్గమున భల్లమరివొసి కంఠ +మరుదార లక్షించి యార్చి వైచుటయు +మకరకుండలరత్నమకుటంబు తోడఁ +బ్రకటోల్ముఖము భంగి పడియె తచ్ఛిరము. +కూలిన పౌండ్రుఁ గన్గొని సేనలెల్ల +నాలచందంబున నందంద పఱచె. + +కని కాశిరాజు “నేఁగలుగంగ నేలఁ +గనుకని పార నొక్కట నిల్వుఁ” డనుచు +దళములఁ బురిగొల్పి దైత్యారితోడఁ +దలపడి బహుబాణతతుల నొప్పింపఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0223.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0223.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08819bbf217f5e2101eb144487bf3cc35b779edd --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0223.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +దివిజసంఘము రాము దీవించిరంత +నలిన నేత్రుండున్న నగరికేతెంచి +హలి కృష్ణుతోడ నయ్యగచరు వార్త +వినుపింప శౌరియు వివిధ బాంధవులు +వినుతు లొనర్చిరి వెసరామునంత + +అంబుజోదరపుత్రుఁ డతిరథోత్తముఁడు +జాంబవతేయుండు సాంబుఁడు ఘనుఁడు +కోరి ధుర్యోధను గూఁతు లక్షణను +వారణవురి స్వయంవరమునందునను +వరియించి కొనిపోవ వారలందఱును +గురుపతి కెఱిఁగింపఁ గోపించి యతఁడు +“ఏమేమిరా! సాంబుఁడే నాతనూజ +నేమని కొనిపోయె నెట్లు జూచితిరి? +కురువంశజులతోడఁ గూడి యాదవులు +పరిణయప్రాప్తులే పరికించి చూడ? +పడుచువాఁడీకన్య బలిమిఁ గొంపోవఁ +దడయకఁ జూచుట తగవుగా దతని +బట్టి తెత్త” మటంచు బలములతోడ +దట్టుఁడై వడి సుయోధనుఁ డుగ్రవృత్తి +వెడలి యార్పుచుఁ దాఁకి విష్ణునందనుని +దడయక శస్త్రాస్త్రతతుల నొప్పింపఁ +గనిపోయి తిరిగి యగ్గలికమై వేఁచి +తన రథంబఖిలవర్తనలఁ గ్రీడింపఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0224.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0224.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15c92d82bfb1d70fb0b31c4c3e2a33a9115ec5f8 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0224.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +బడియార్చి విలుగుణధ్వని చేసి శరము +లడరింపఁ గురుసేన నందొక్కపెట్ట +మురిసె రథంబు లమ్ముల గీటణంగెఁ +గరులు రోఁజుచుఁగూలెఁ గాల్బలం బణఁగెఁ +దరమిడి సాంబు కోల్తల కోహటించి +తిరిగిసేనలు రాజు దిక్కున కొదుఁగ +గినిసి యాతని శల్యకేతుఁడు దాఁకఁ +గని రాజుతమ్ముఁడు గర్ణ సౌబలులు +వెనుఁ బ్రావుగా బాణవృష్టి వేల్పుటయు +ధనువుసారించి యా దైత్యారి సుతుఁడు +కాఁడగ నేడు మార్గణముల సేసి +యేడు బాణముల మహీశు నొప్పించి +యతని తమ్ముని నాల్గుటమ్ములఁ గ్రుచ్చి +శతసాయకంబులు శకునిపైఁ గప్పి +తొలఁగక శల్యకేతుని విల్లుఁ దునిమి +బలముల శరపరంపరలఁ గూల్చుటయు +నతని విక్రమకేళి కచ్చెరువంది +యతులితంబగు యోధులందఱుఁ గూడి + +కురుపతి విలుదుంచెఁ గొసరేది కర్ణుఁ +డరదంబు నుగ్గాడె హరుల గీటణఁచె; +విరథునిగాఁ జేసి వెలఁదుకతోన +యరదంబుపైనిడి యతనిఁ దోతెంచె. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0226.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0226.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1ce9787b6d3d00a0616c134479a8e9621fcdebf --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0226.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +నతిసంభ్రమంబున నందఱుఁగూడి +యతని సన్నిధికేఁగి యర్ధిఁబూజించి +సేమంబులడిగి యాసీరి నీక్షించి +“యేమివిచ్చేసితి రెఱిఁగింపుఁ”డనిన +ధార్తరాష్ట్రులును బాంధవులును వినఁగ +నార్తరక్షణశీలి హలపాణి పలికె. +“కోరి మామేనత్త కొడుకులు మీరు. +ఆరూఢి మీకు మేనల్లుఁడుగానఁ +దన మేనమఱఁదలి దరళాయతాక్షిఁ +జనవునఁ గొనిపోయె సాంబుఁడు దీనఁ +గలఁగి విరోధింపు టర్హంబుగాదు +వెలఁదితో నాతని విడిచి తెం”డనిన. +అల్లన నవ్వుచు నాసుయోధనుఁడు +ప్రల్లదంబున బలభద్రుతో ననియె. + + “అకట! గురుస్థానమని నిన్నుఁజూడ +మెకమెకపడు మందమేళముల్ తగునె? +ఒకనిఁ గొల్చిన వార లుర్విలో మీరు! +ఆదిగర్భేశ్వరు లగు కౌరవులకు +యాదవులకు వియ్యమందంగఁ దగునె? +మిమ్మేలురాజును మీరును నాకు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0227.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0227.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89e4e6b016208b46b12cdc908aa409ef7782169e --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0227.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నెమ్మి యీడొనరింప నెంతటి వారు! +హరి మంచితనమున నన్నియు నొప్పె +జరగుట సల్లాపసహజభోజనము +సలిపి మన్నించినఁ జనవున మీరు +కలసి వర్తింతురుగాక యేనాట +నెక్కడి బాంధవంబిక? మాకు మీకు +ఫక్కి వోనాడఁగఁ బనిలేదు వేగ +విచ్చేయు” మను కురువిభుఁ జూచి సీరి +చిచ్చులో నెయ్యిఁబోసిన భంగి మండి! +“కాలుఁడు ప్రేరేపఁ గానక యిట్లు +ప్రేలెదవేల? నీ పెంపెల్లఁ బొలియ +వరుస నెఱుంగక వదరెదుగాక +హరికి నీకును నేది యంతర మోరి! +ఎవ్వరు నాకు మీ రెందఱున్నారు? +ఎవ్వరుగలరు నీకీబారి గడప! +నీ బలంబులు నిన్ను నీ పట్టణంబు +నాబాలవృద్ధమై యమునలోవైతు!” +అని పేర్చి దర్పించి హలదండమెత్తి +ఘనరౌద్రలయకాలకాలుఁడో యనఁగ +కరిపురికోట నాఁగటి వాత గ్రుచ్చి +భరమున నుంకించి పటుశక్తిఁ దివియ; +నది యొడ్డగిలి పడ నఖిలమానవులు +బెదరి నిల్వఁగలేకఁ పృథివిపై వ్రాల +భీతిల్లి సంధులు పృథివి వేచఱువ +నాతురారావంబు నందంద చెలఁగ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0229.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0229.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..489ec66ae90da0586d2ef5e49026c1104fc94dfa --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0229.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +అక్షయబలరామ!” అనిసంస్తుతింప +ఘనప్రసన్నాత్ముడై కామపాలుండు +తనరార నంబికాతనయు మన్నించి +హలముఖ మెడలించె నప్పురికోట +బలరాముచే బాధపడి కొంత యెత్తి +నేఁడును జూపట్టె నెఱి మోము మహిమ! +పోఁడిగా వినుతింపఁ బోలదెవ్వరికి +కురుపతి యల్లునిఁగూతును ననిచి +యరణంబు పదివేలు హరులును గరులు +మూఁడు వేల్రథములు మొగినాల్గువేలు +పొఁడిగ నిచ్చి యపుడు దోడుకొనుచును +ద్వారక కేతెంచెఁ దాలాంకుఁడంత; +శౌరి యంతయు విని సంతోషమందె.” +అనిచెప్పుటయు రామునతుల విక్రమము +విని కురుప్రవరుండు విస్మయంబంది +“పరమయోగీశ్వర! బలభద్రు మహిమ +సరసిజాసనుకైనఁ జర్చింపరాదు +హరియెట్లు విహరించె నటమీఁది కథలు +పరిపాటి నాకు నేర్పడఁ జెప్పుఁ”డనిన +బాదరాయణియు నప్పద్మాక్షు మహిమ +నాదరంబున వినుమని చెప్పఁదొడఁగె. +“నరకునిద్రుంచి యానలినలోచనుల +వెరవార పదియాఱువేలనూఱ్వురను +పరిణయంబయ్యె నాపంకజోదరుఁడు +పరసేది యిందఱఁ బొందునా! ఒకతె \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0230.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0230.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37da7c7bb90c6699a25d3fa2f4d4ec68f97b4c10 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0230.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +మరిగివర్తించునో! మరి నేర్పుకొలఁది +యరసివచ్చెదఁగాక యనుచు నారదుఁడు +వరభక్తి నేతెంచి వడి ద్వారవతికి. +చనుదెంచుచో సత్య సదనంబునందుఁ +దనుపారుఁ బారిజాతమునీడ నొప్పు +విరులచప్పరములో విశదమై పొలుచు +పరువంపు పువ్వులపానుపు మీఁద +పల్లవశ్రీమించి పరగుకెంగేల +నల్లన రుక్మిణి యడుగులొత్తుచును +కాళిందిసతియు లక్షణయును నిలిచి +తాలవృంతంబులు దనుపార వీవ; +తమ్ములమీయంగఁ దగ మిత్రవింద; +అమ్ముకుందునకు నానందమొదింప +శంబరాంతకు మూలశక్తియో యనఁగఁ +బంబినరాగసంభ్రమచిత్త యగుచు +జాంబవతీదేవి చందనంబలఁద; +కంబుకంఠలు మదిఁగరము సంతసము +నలి సత్యభామయు నాగ్నజిత్తియును +సలలితంబైన వింజామర లిడఁగఁ; +కెంగేలఁగేలును గీలించి భద్ర +యంగుళాగ్రములొత్తి యందంద తివియ; +లాలితమంగళాలాపంబు లొలయఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0231.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0231.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a92bc45e412856b21c6e40c02b642e5dbc25353 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0231.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గేళిమై నింతులు కెలఁకులఁ గొలువ; +మండితకోటీరమణికాంతి నిగుడ +కుండలరుచులు జెక్కుల నవ్వులొలయఁ; +చెనకి కౌస్తుభమణి శ్రీవత్సరుచుల +వనమాల యురమున వాసనఁ జూప; +ఆయత శంఖచక్రాది చిహ్నములఁ +గేయూరకంకణాంకితబాహు లొలయ; +హాటకరుచిరచేలాంచలద్యుతులఁ +బాటిల్లి బాలాతపస్ఫూర్తి నిగుడ, +తెల్లదామెరమీఁది తేఁటి చందమున +నల్లనిమేను నున్నతశయ్యఁ జేర్చి +సుదతులతోఁ గూడి సుఖగోష్ఠినున్న +యారూఢయౌవను నంభోజనయను +నారాయణుని సచ్చిదానందుఁగాంచి +మఱుఁగున నిలుచుండి మహతి మీటుటయు; +నెఱిఁగి దిగ్గనలేచి యెదురేఁగి మ్రొక్కి +యమ్మునిఁ దోతెంచి యర్థిఁ బూజించి +క్రమ్మన నెమ్మోముఁ గనుఁగొని పలికె. +“ఓమునీశ్వరచంద్ర! యోగీంద్రవంద్య! +సేమమేనీకు? నీశిష్యులు సుఖులె? +మామీదగృపఁగల్గి మమ్ము మన్నించి +యేమివిచ్చేసితి రెఱిగింపు” మనిన +నల్లననవ్వుచు హరికేలుపాణి +పల్లవంబులఁబట్టి పలికె నమ్మౌని. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0232.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0232.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d28964410de759f24c8f015e49765497a9f00354 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0232.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +“ఆదినారాయణ! అఖిలాండనిలయ! +వేదాంగవాహన! విశ్వప్రకాశ! +విశ్వంభరాంబర! విశ్వంభరాఖ్య! +విశ్వాత్మ! నిత్య! సువిజ్ఞానరూప! +నీపేరు భవదుఃఖనీరధితేప! +నీపాదములఁ బుట్టె నిఖిలతీర్థములు +తీర్థపూతుఁడవీవ తీర్థంబు నీవ +తీర్థఫలంబిచ్చు దేవుఁడ వీవ +నీరజభవుఁడును నీతత్వమెఱుఁగ +నేరఁడు ననుఁబోఁటి నేర్చునే కృష్ణ! +నిన్నుఁజూడగలేని నీరసాత్మకులఁ +గన్నులు కన్నులే కమలాభిరామ! +జలజాక్ష! నీపాదజలజాతయుగముఁ +దలఁపనేరని దుష్టతముల నేమందు! +తప్పక నీమూర్తి దర్శించి మ్రొక్కి +యిప్పుడే పనివింటి నిందిరారమణ! +కన్నులఁ జల్లగాఁ గనుగొంటి మంటి +నెన్నిచందంబుల నేకృతార్దఁడను!” +అనిపల్కి కృష్ణున కందంద మ్రొక్కి +చనియె నారదుఁ డొండు సదనంబులోని + +కక్కడ హరి యుద్ధవాచార్యు తోడ +నక్కజంబుగఁ జూదమాడగఁ జూచి +యతనిచేఁ బూజితుఁడై వేరె యొక్క \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0235.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0235.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9557de7f232dc7ca65704665b5aaae4d47a04951 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0235.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +“నారదు వీడ్కొల్పి నలినాక్షుఁడంత +నారులు దాను నున్నత కేళిసలుపఁ +గమలారి యామినీకన్యకఁ బ్రీతిఁ +గ్రమమొప్పఁ బెండ్లికి గానేఁగుదేర + +చరమాద్రి యను కలశము నీటిలోన +గురువెట్టిన ఘడియకుడుకయో యనఁగ! +పరపైన ద్విజవాక్యఫణతులు చెలఁగఁ +గరమొప్పఁ గ్రుంకె భాస్కరమండలంబు; +ఎఱసంజ యడరి కెంపెక్కె నంబరము; +తఱితఱిఁ బొడఁజూపెఁ దార లందంద, +ఆలోన సకలదిశాక్రాంత మగుచు +మేలైన కృష్ణుని మేచాయఁ బోలె +నెఱినొప్పఁ గాళింది నీరంబువోలె +తఱచైన తేఁటుల దాటుఁల వోలె +పెనుపైన నీలాల పేరులు వోలె +ఘనమైన యేనుఁగ కదువులు వోలె +నలినొప్పు నీలోత్పలంబులు వోలెఁ +బొలుపైన కస్తూరి ప్రోగులు వోలెఁ +దొలుకారుకాంతులు తుఱుములు వోలెఁ +దలమీరి చీఁకటి దట్టమై పేర్చి +ఘనతమోవారణగర్వంబు లణపఁ +గొనకొన్న సింగంపు కొదమకో యనఁగ +రాకావధూమణి రాగిల్లి చూచు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0236.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0236.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f73ed6e534482d56070cf05d2b8d822813416c8a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0236.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ప్రాకట రత్నదర్పణమకో యనఁగ +శార్వరీసతిముఖజలజమోయనఁగఁ +బూర్వపర్వతముపైఁ బొడమె చందురుఁడు; +తఱిమి దిక్పతుల దంతపుకరాటమున +నెఱయఁ గర్పూరంబె నించిన మాడ్కి +పరమైన బ్రహ్మాండభాండంబు నిండి +కరమొప్ప విలసిల్లె కౌముదీలక్ష్మి; +అంతట పీడితులై చకోరములు +వింతమైఁ బఱతెంచె వెన్నెఁలగ్రోల; +వెరవారఁ గృష్ణుఁడు వెన్నెలబైటఁ +దరుణులు దానును దగ వినోదించి +నందఱి యిండ్లను నమరు పాన్పులను +నందఱఁ గ్రీడించె నన్ని రూపములఁ +దెఱవలుఁ దారు మోదిలి యుండిరంతఁ +దఱచుగా నెలుగెంచెఁ దామ్రచూడములు. + +వందిమాగధ భాగవత నినాదములఁ +గ్రందున శౌరి మేల్కని ధర్మచింతఁ +దలపోయుచును లేచి తల్పంబు డిగ్గి +కలధౌతమయపాదుకలఁ బ్రేమఁ దొడిగి +యువిదలు కైదండలొసఁగి తోనడువ +రవణించు కనకవజ్రపు బిందియలను +జలకములాడి వస్త్రములు మైఁదాల్చి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0238.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0238.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9111267ae8d90f8fc20f3f5a8911c5f1411509c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0238.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నల్లన నవ్వుచు నఖిలబాంధవులఁ +జల్లని చూపుల శౌరి వీక్షింపఁ +దేరాయతము సేసి తెచ్చి మ్రొక్కుటయు +దారకుఁగని నవ్వి తగ రథంబెక్కి +పసిఁడిబద్దలబూనిఁ పడవాళ్లు మ్రోయ +నెసఁగ సందడి జడియించి తోనడువ +నగరి సుధర్మాఖ్య యగు సభాస్ధలిని +కరమొప్పు ముత్యాల గద్దియ మీఁద +వీరాసనస్థుఁడై విష్ణుఁ డొప్పారె. +చేరి రసజ్ఞులు సేవకోత్తములు +నగణిత నీతివిద్యావిశారదులు +దగుమంత్రి సామంత దండనాయకులు +నల్లుఁడు కొడుకులు నఖిలబాంధవులు +నెల్లసంపదలతో నేపారి కొలువ +అందంద కరకంకణారావ మెలయ +చందనగంధులు చామరల్ వీవఁ +గొలువెల్లఁ దామరకొలను చందమున +నలరి సేవింపఁగ నధికమోదమున +నగ్రజుఁడును దాను యమ్మురారాతి +యుగ్రసేనునిఁ గొల్చియున్న యావేళ +దౌవారికులచేతఁ దగఁజెప్పి పనిచి +యావాసుదేవుని యనుమతిఁ బడసి +చనుదెంచె నొక్కఁ డాజలజాత నేత్రుఁ +గని మ్రొక్కి పలికె నక్కటికంబుఁదోఁప. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0239.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0239.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d5400927909e0eaa6e90b53c38c4c6706a56f14 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0239.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +“జగతి భారము మాన్ప శత్రుల నడప +నగణితంబగు సాదులగు వారిఁగావ +యాదవాన్వయమున నవతారమొంది +తాదినారాయణ! అమరేంద్రవంద్య! +మగధభూపాలుఁడు మది నోట లేక +జగతీశ్వరులనెల్లఁ జంపుచున్నాఁడు! +వెఱవేది యిరువుర వేవుర నృపులఁ +జెఱఁబెట్టి మదిఁ గృపచింత వోవిడిచి +తరమిడి దినమొక్క ధరణీశవరునిఁ +బొరివుచ్చి భైరవపూజఁగావించు. +అతనికి లోఁబడ్డ యవనీశులెందుఁ +గతిలేక యున్న మీకడకుఁ బుత్తేర +నరుదెంచినాఁడ నీవాజరాసంధుఁ +బరిమార్చి నృపకోటి ప్రాణంబు లెత్తు +మేవిధంబున నైన నీబారిఁ గడవ +నీవెకాకొక్కండు నేర్చునే కృష్ణ? +ఇది నీకు విక్రమింబిది నీకుఁ బెంపు! +ఇది నీకు శౌర్యంబు యిందిరాధీశ! +కీర్తియు సుకృతంబు గెలుపు నీకబ్బు! +ఆర్తుల రక్షింపు మంభోజనయన!” + +అని దూత వినుతింప నంత నారదుఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0240.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0240.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0262a198570dac9b3a4164c11a215384e9d87fa3 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0240.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +చనుదెంచె దివినుండి శౌరిసన్నిధికి. +అమ్ముని కెదురేఁగి యర్హపీఠమున +నిమ్ముల నిలిపి మోమీక్షించి పలికె. +“మునినాథ! త్రిభువనంబుల వార్తలెల్ల +ఘనదివ్యదృష్ఠిని గననివిలేవు! +ఏమి విశేషంబు లెఱిగింపు” మనిన +ఆముని నవ్వుచు హరిఁ జూచి పలికె. +“నీమహత్వంబున నిఖిలంబుఁగాంతు +నీమాయకడఁగాన నేరకున్నాఁడ! +కోరి నీ మేనత్తకొడుకు ధర్మజుఁడు +సూరివంద్యుఁడు రాజసూయాధ్వరంబుఁ +జేయనుద్యోగించి చెచ్చెర నిన్ను +శ్రీయుక్తి నాచార్యుఁ జేయనున్నాఁడు! +ఆమఘంబీక్షింప నఖిలదేవతలు +భూమీశ్వరులు వేడ్కఁ బోవుచున్నారు +నీరజాయతనేత్ర నీవువిచ్చేసి +బోరున రిపుకోటిఁ బొరిమార్చు వేగ +నచ్చట, శిశుపాలు డడరి నీచేత +జచ్చు నీపయనంబు సమకూర్పవలయు; +పొరి జరాసంధుఁ నుబొరిమార్ప నెట్టి +వీరున కెందును వెరవుగాదెందు! +అతఁడు భీమునిచేత నట మల్లయుద్ధ +హతుఁడౌను యన్యుల కతఁడజేయుండు. +భీమునిచేతను బెరపెట్టి చంపు +నే మీకు నెఱిఁగింప నేతెంచినాఁడఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0242.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0242.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..687ad05ddc4583cc84d2139f23150f75b7bad62c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0242.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +జెనకి యెవ్వనికి నిర్జింపఁగా నరిది +యనిలజార్జునులతో నాపురికేఁగి +చని విప్రవరులయాచందమై వేడి +మల్లయుద్ధంబున మరి భీముచేత +నెల్లభంగులవాని యేపడగింపు +మాతఁడు దీరిన నఖిలరాజులకుఁ +“బ్రీతియౌ పగదీరుఁ బెంపొందు నీకుఁ +దగ జరాసంధుచేతను బద్ధులైన +జగతీశ్వరులఁ బ్రోవఁ జనుటయే లెస్స.” + +అని యుద్ధవుండిటు లాడువాక్యములు +విని సంతసమునొంది వెన్నుఁడాప్రొద్దె +యానకదుందుభి హలపాణి యుగ్ర +సేనాదులనుమతి సేయంగఁ గదలి +భూతలాధీశులు పుత్తెంచినట్టి +దూతకభీష్ట వస్తువులిచ్చి యనిపి +పటు సైన్య మేఘ పుష్పక బలాకాది +చటులవాజులఁ బూని సన్నద్ధలీల480 +గరుడకేతనకాంతిఁ గడునొప్పు తేరు +గురుతరంబుగ దారకుఁడు దెచ్చి మ్రొక్క +నారోహణము సేసి యఖిలబాంధవులుఁ +దోరంపు వేడుకతోఁ గొల్చి రాఁగఁ; +జెలువారు కాంచన శిబిరంబు లెక్కి +యెలమి పట్టపుదేవు లెనమండ్రు నడువ; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0247.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0247.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72a502b14847daef445f6f9dba23b2e73a8f6c0c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0247.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మల్ల యుద్ధంబున మారుతిచేత +నెల్లుండి చంపింతు నిటు జూడు మమ్ముఁ +బనుపుము నీకింత భయమంద నేల?” +అనిపల్కి భీముఁడు నర్జునుఁ డెలమి +తనుఁగొల్చి రాగ నుద్ధత గిరివ్రజము + +దనర బ్రాహ్మణ వేషధారులై చొచ్చి +యరులకభేద్యుఁడై యలరు మాగధుని +వర మందిరమున కవారణ నరిగి +దేవగురుద్విజ తృప్తిఁ గావించు +సావధానుని జరాసంధునిఁ గాంచి +వామనరూపమై వచ్చి యబ్బలిని +భూమి వేఁడినయట్టి బుద్ధులప్రోగు +యనిలజార్జునులతో నర్థి దీవించి +చనవున నాజరాసంధుతో ననియె. + + +“అనఘాత్మ! యీయింటి కథితులు మేము +చనుదెంచినారము సకలవస్తువులు +నడిగిన లేదన కర్థుల కిచ్చు +కడుపుణ్యనిధివి మాగధరాజతనయ! +ఏమిగోరిన యర్థ మిచ్చి నిచ్చలును +భూమిలోఁ బొగడొంది బొంకవెన్నఁడును! \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0252.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0252.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..184ab132c8caa9e0ef1768eec147390e49816b49 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0252.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ననుపమదివ్యభూషాంబరాభరణు +భీమార్జునసమేతుఁ బృథుదీర్ఘబాహు +కామితార్థప్రదుఁ గడు భక్తి మ్రొక్కి; +“శ్రీనాథ! గోవింద! శ్రీవత్సచిన్హ! +దానవాంతక! కృష్ణ! తామరసాక్ష! +ధారుణి రక్షింప ధర్మంబు నిలుపఁ +గ్రూరదైత్యులఁ ద్రుంపఁ గోరి జన్మించి +యాజనార్దునుఁడ వీవామ్నాయరూప! +ఈ జరాసంధుచే నీబాధనొంది +నునికియు నిది మహదుపకారమయ్య! +ఘనయోగవర్యులు గానఁగలేని +నినుఁజూడఁ గంటిమి నిఖిలాండ నిలయ! +తలఁపులుఁ దనువులు దయనిచ్చితీవు +జలజాక్ష! ఇది పునర్జన్మంబు మాకు! +ఖలు జరాసంధు నొక్కట జీరివైచి +బలియుఁడై పేర్చెనీ బకవైరి లావు!” +అని దీనవదనులై యర్థి కీర్తించు +జననాయకులఁ గృపాజలరాశిఁ దేల్చి +జలజాక్షుఁడంత మజ్జనభోజనముల +నలరించి భూషాంబరాదు లర్పించి +వారల నూరార్చి వలనొప్పఁ బలికె. +“క్రూరాత్ము చరసాలఁ గుంది లోఁగంది +ముచ్చట నున్నారు; మొగిరాజ్య లీల \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0253.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0253.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..442c2139b236ddf25c4d515a14eed210c60fce6b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0253.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +లచ్చుగ భోగించుఁ డరుగుడు వేడ్క +మదమత్సరంబులు మాని యేప్రొద్దు +మదిలోన నన్ను నేమఱకుండుఁ” డనుచు +రాజుల ననిచి జరాసంధి చేతఁ +బూజలు గొని రథంబులు వేడ్క నెక్కి +యనిలజార్జునులతో యతివైభవమున +దనుజారి వచ్చె నింద్రప్రస్థపురికి. + +వచ్చి యాపట్టణద్వారంబు నందు +సచ్చరిత్రుఁడు పాంచజన్యమొత్తుటయు +నారవమాలించి యరుదెంచి పౌరు +లారూఢమగు మహా హర్షంబుతోడఁ +గామాది రహితు నిష్కాము శ్రీకృష్ణు +రామానుజన్ముఁ బురాణ పూరుషునిఁ +గనిమొక్కి సంతోష కలితులై రంత; +అనుజులు కృష్ణుఁడు నరుదెంచి మ్రొక్క +పరమసమ్మదమునఁ బాండవాగ్రజుఁడు +కరమర్థి మువ్వురఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి +హరిమోముఁ గని ముదితాత్ముఁడై పలికె +“పురుషోత్తమాచ్యుత! పుండరీకాక్ష! +వరద! వామన! భక్తవత్సల! కృష్ణ! +సరసిజాసనవంద్య! సారసనేత్ర! +నీదాసులగు మాకు నిఖిలలోకముల \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0254.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0254.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..69bd852a92fe5492f0fad20a386e2b5e3cca54a0 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0254.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +నేదసాధ్యములగు నిందిరాధీశ! +మఱఁదులు నీవు నమ్మగధేశు మీఁద +యఱిముఱి నేఁగిన నంతనుండియును +విలసిల్లు నురిగోల వేదనఁ బొందు +పులుగు చందంబునఁ బొరలు చుండితిమి! +చెచ్చెర శత్రునిర్జించి మీరిందు +వచ్చిన ప్రాణంబు వచ్చె గోవింద!” +అని పల్కుటయు పాండవాగ్రజుఁ జూచి +వినయంబుఁ దోఁప నవ్విష్ణుఁ డిట్లనియె. +“నీయాజ్ఞ తలమోచి నెగడిన మాకు +నాయెడ జయలబ్దులగు టెందు నరుదె? +మూఁడులోకములకు ముల్లైన యట్టి +వాఁడు మగధభూమి వల్లభు నట్టె +వాని నశ్రమమున వధియించె భీముఁ +డేను నాసత్వము నేమనఁగలను! +బెడిదంపు పగదీరెఁ బెంపొంద నీవుఁ +దొడరి యజాతశత్రుఁడవైతి గాన + +రాజుల రక్షింప రాజసూయంబు +నోజముఁ దప్పక నొనరింపు” మనిన +హరి వాక్యములకుబ్బి యమతనూభవుఁడు +కురుపతి ముఖ్యులఁ గోరి రప్పించి +భాగీరథీతీర పావనస్థలిని \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0255.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0255.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f8951ebda487e36a0af93dc65c2ef81f366a9770 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0255.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +యాగశాలలు గట్టి యఖిల వస్తువులు +సమకూర్చి వ్యాసాది సంయమీశ్వరులఁ +గ్రమమొప్ప ఋత్విజగణము రావించి +యాగోపకరణంబు లన్నియుఁ దెచ్చి +యాగమోక్తక్రియ నన్ని సంధించి +దక్షుల నియమించి ధర్మనందనుడు +దీక్షితుఁడై మహాద్విజకోటితోడ +వేలుచుచుండఁగ విష్ణుఁడంతటికిఁ +జాలి భూసురవర్యసమితితో నిలువ +తమ్ములు సకలబాంధవులును దారుఁ +గ్రమ్మర పరిచర్యఁ గావింపుచుండ +హవ్యభాగమునకు నఖిల దేవతలు +దివ్యయానములతో దివినుండి చూడ + +నయ్యుధిష్ఠురుఁడు ధౌమ్యాదుల గూడి +చయ్యన నగ్రపూజలు చేయఁగోరి +యందఱ రాజుల నర్థి నీక్షించి +‘ఇందెవ్వరికి నర్ఘ్యమిత్తునో” యనఁగ +సహదేవుఁ డన్నకు జలజాక్షుఁ జూపి +“విహిత మాయర్ఘ్యంబు విష్ణున కిమ్ము +ద్విజుఁడును గురుఁడు ఋత్విజుఁడును భూమి +భుజుఁడు దైవంబునై పొలుపారు నతఁడు! +అతనిఁ బూజించిన నఖిలదేవతలు +పితరులు మునులు సంప్రీతిగావింతు” \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0258.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0258.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ab89496e58a0c7d6dc9524a8b646b57aa917440 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0258.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మునులు ఋత్విజులునుమురవైరి లావుఁ +గొనియాడి మెచ్చిరి గురుభక్తి నంత +రాజసూయంబుఁ బూర్ణము సేసి ధర్మ +రాజు, పెంపున భగీరథు సుతయందు +నవభృతస్నాతుఁడై యరుదెంచి రాజ +నివహంబుఁ బూజించి నెరవడిఁ గొలిపి +వరదక్షిణల విప్రవరకోటిఁ దనిపి +యావిభవంబున నఖిలబంధులకు +వావిరి నుత్తమవస్తువు లొసఁగి +యనుప! సుయోధనుఁ డా పట్టణమున +నినుపారఁ గొన్నినెలలు వర్తించి +యాసంపదల పెంపు నయ్యధ్వరంబు +నాసభావిభవంబు నాగౌరవంబుఁ +బాంచాలి రూపసౌభాగ్యసంపదలుఁ +గాంచి నిర్విణ్ణుఁడై కడు చిన్నపోయి +యమ్మహీపతిపేర్మి యంతరంగమునఁ +గ్రమ్మర దనవీటి కరిగె రారాజు. +పొరిఁ బాండవులచేతఁ బూజలు వడసి +హరి ద్వారవతి కేఁగె నతివలుఁ దాను.” +అని చెప్పుటయు కౌరవాధినాయకుఁడు +వినుతుఁడై శుకయోగి విభున కిట్లనియె +“వరమునీశ్వర! నీదువాక్యామృతంబు +గురుభక్తి నెంతఁయు గ్రోలిననైన \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0260.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0260.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f75dab4d4c45577adc789c231002356f2ff9e06 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0260.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +నౌభళమంత్రి కందామాత్యు పేరఁ +గోరి భరద్వాజగోత్రసంజాతుఁ +ఢారూఢమతి నయ్యలార్యనందనుఁడు +శృంగారరసకళాశ్రితవచోధనుఁడు +సింగనామాత్యుఁడు చెలువగ్గలించి +సలలితరసభావశబ్దగుంభనల +వలనొప్పు శ్రీభాగవతపురాణమున +మహదాదియగు దశమస్కంధసరణి +విహితలీలలనొప్పు విష్ణుచారిత్రఁ +బ్రాకట జగదభిరక్షకాండంబు +నాకల్ప మాకల్ప మగుభంగిఁ జెప్పె. + +జగదభిరక్షకాండము సమాప్తము. + +శ్రీకృష్ణార్పణమస్తు. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/meta.json b/Sinhagiri-Vachanamulu/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bddc86bf62a1cb687e145447d4080e94b94c26b4 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/meta.json @@ -0,0 +1,341 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 111, + "total_pages": 154, + "filename": "Sinhagiri-Vachanamulu.pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 4 + }, + "2": { + "quality": 4 + }, + "4": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "24": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "38": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "40": { + "quality": 3 + }, + "41": { + "quality": 3 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "74": { + "quality": 4 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "78": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "80": { + "quality": 4 + }, + "82": { + "quality": 4 + }, + "85": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "87": { + "quality": 4 + }, + "88": { + "quality": 4 + }, + "89": { + "quality": 4 + }, + "90": { + "quality": 4 + }, + "93": { + "quality": 4 + }, + "94": { + "quality": 4 + }, + "95": { + "quality": 4 + }, + "97": { + "quality": 4 + }, + "101": { + "quality": 4 + }, + "102": { + "quality": 4 + }, + "103": { + "quality": 4 + }, + "104": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 4 + }, + "109": { + "quality": 4 + }, + "110": { + "quality": 4 + }, + "111": { + "quality": 4 + }, + "113": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "115": { + "quality": 4 + }, + "117": { + "quality": 4 + }, + "118": { + "quality": 4 + }, + "119": { + "quality": 4 + }, + "121": { + "quality": 4 + }, + "122": { + "quality": 4 + }, + "124": { + "quality": 4 + }, + "125": { + "quality": 4 + }, + "126": { + "quality": 4 + }, + "127": { + "quality": 4 + }, + "128": { + "quality": 4 + }, + "129": { + "quality": 4 + }, + "131": { + "quality": 4 + }, + "132": { + "quality": 4 + }, + "134": { + "quality": 4 + }, + "135": { + "quality": 3 + }, + "136": { + "quality": 4 + }, + "137": { + "quality": 4 + }, + "139": { + "quality": 3 + }, + "140": { + "quality": 4 + }, + "141": { + "quality": 3 + }, + "142": { + "quality": 4 + }, + "143": { + "quality": 4 + }, + "147": { + "quality": 4 + }, + "148": { + "quality": 4 + }, + "149": { + "quality": 4 + }, + "150": { + "quality": 4 + }, + "151": { + "quality": 4 + }, + "152": { + "quality": 4 + }, + "153": { + "quality": 4 + }, + "154": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0001.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0001.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b85d8d18f22dbcec83beb9ab2f84e51f3b7e2312 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0001.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ప్రతులు-1500 + +మూల్యము :— + +ప్రాప్తిస్తానము :- + +కార్యనిర్వహణాధికారి, + +సింహాచలం దేవస్థానం, + +సింహాచలం, విశాఖపట్నం + +530 028. + +విభవ, ఆషాఢ శుక్ల ద్వాదశి, + +(26-7-1988) + +ముద్రణ :- + +జీయర్ ప్రింటింగ్ ప్రెస్ + +శ్రీనివాసనగర్ + +ప్రహ్లాదపురం (B.O.) + +విశాఖ-530 027. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0002.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0002.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4a46843035c9423518de718181f934653bf170b5 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0002.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +శ్రీః

+ +సింహగిరి వచనములు

+కృష్ణమాచార్య ప్రణీతము

+ +శ్రీ సింహాచల దేవస్థానము వారిచె

+ప్రకటితము

\ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0004.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0004.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64c4470a08464acae788ecb62f0774bd56b0bf37 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0004.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +నివేదనము

+ +చాతుర్లక్ష గ్రంథ సంకీర్తన వాక్పూజలతో శ్రీ సింహాద్రినాధుణ్ణి మెప్పించి, ప్రత్యక్షంకావించుకొని, తనపాటకు ఆ స్వామిచే నాట్యమాడించిన మహాభక్త శిఖామణి, ప్రథమాంధ్రవచనకవితాచార్యుడు, 'పదకొండో అవతారంగా' ఖ్యాతిగాంచిన మహానుభావుడు, కృష్ణమాచార్యులవారి "సింహగిరి వచనాల"ను నేటికి దేవస్థానం తరపున తెనుగువారికి సమర్పించగలుగుతున్నందుకు ఎంతగానో సంతోషిస్తున్నాను. + +చందనంలోవాడి సన్నిధిని జరిగే వైధిక -సారస్వత-సాంప్రదాయిక కార్యక్రమాలన్నిటిలోనూ నిర్వాజంగా, నిరపేక్షంగా, కేవలకైంకర్య బుద్ధితో పాల్గొంటున్న ఆప్త మిత్రులు శ్రీమాన్ టి. పి. శ్రీరామచంద్రాచార్య, ఎం.ఏ; (మిసెస్ ఏ.వీ.ఎస్. కళాశాల-ఆంధ్ర విభాగాధ్యక్షులు) గారు ఈ గ్రంధప్రకటనంలోనూ యథాపూర్వంగా తమసహకారాన్ని సమగ్రంగా, సమర్ధంగా అందించేరు. + +మహత్తరమైన ఈ గ్రంథానికి బృహత్తరమైన పీఠికను సమకూర్చడంతోపాటు ముద్రితవచనాలకు తాము సేకరించిన మరిన్ని వచనాలనూ చేర్చి పుష్టిని, మాకు తుష్టినీ సమకూర్చిన శ్రీమాన్ ఆచార్యులవారభినందనీయులు. + +శ్రీసింహాంద్రినాధుడు శ్రీమాన్ శ్రీరామచంద్రాచార్యులవారికి ఇతోధిక సేవాభాగ్యాన్ని ప్రసాదించాలని, తెలుగునాట భక్తులు, పండితులు సర్వులూ ఈ వచనాలను మంచి మనసుతో స్వీకరించాలని కోరుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0006.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87559ecf1461503cd24e670044a82d2e7c4037c9 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0006.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +హరిచందనం

+ +ఆంధ్ర వచన వాఙ్మయ ప్రథమాచార్యుడు శ్రీ కృష్ణమా చార్యులను గూర్చీ, చాతుర్లక్ష గ్రంథ సంకీర్తనలైన అతని సింహగిరి నరహరివచనాలను గూర్చీ ముచ్చటించే ముందు అతని వ్యక్తిత్వాన్ని ప్రభావితం చేసిన ద్రామానుజుల శ్రీవైష్ణవ సిద్ధాంత దృక్పథం గురించీ, కృష్ణమాచార్య వాఙ్మయ జీవలక్షణమైన శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ రహస్యాన్ని గురించీ ఇక్కడ పూర్వరంగగా భూమికగా ప్రస్తావించటం ఆవశ్యకం. + +- పూర్వరంగభూమిక -

+ +నేడు ఖండాంతరాలవారు భారత భూమిని పూతభూమిగా, తత్వవిచారజన్మభూమిగా భావించి అట్టిది తమ జన్మభూమి గానందుకు విచారించినట్లే, నాడుదేవతలు సైతం భారతజనిని స్పృహణీయంగా భావించేరు. + +"గాయంతి దేవాః కిలగీతకాని + ధన్యాస్తుయే భారత భూమిభాగే, + స్వర్గాపవర్గాస్పదమార్గ భూతే + భవంతి భూయః పురుషాస్సురత్వాత్ " + + +దక్షిణ దిక్కు సర్వోత్తర

+ +భారత మంతా ఇట్లా పవిత్రమూ దివ్యస్పృహ ణీయమూకాగా భక్తాగ్రగణ్యులైన ఆళ్వారుల అవతారంతో దక్షిణం విశేషించి పూతతమం అయింది. “దిగ్దక్షిణాపి పరిపక్త్రిమ పుణ్యలభ్యాత్సర్వోత్తరాభవతి దేవి తవావతారాత్" అని శ్రీమన్నిగమాంతదేశికులవారన్నట్లు గోదాదేవి ఆవిర్భావంతో, దక్షిణ దిక్కే సర్వోత్తర అయింది. + +ఆళ్వారులు - వైష్ణవం

+ +ఆధునికుల దృష్టిలో దాక్షిణాత్య శ్రీవైష్ణవ భక్తి వాఙ్మయ చరిత్రలో క్రీ. శ. మూడవ శతాబ్దినుంచి ఎనిమిదవ శతాబ్దం వరకు ఒక స్వర్ణయుగం. భక్తిసార భట్టనాధ ప్రభృతు లైన ఆళ్వారులతో పాటు అనన్యభక్తితో ఆరవిందాక్షుణ్ణి అర్చించి ఆత్మ సమర్పణం చేసుకొన్న ఆండాళ్ అవతరించడంతో ఈ కాలపు చరిత్ర సంపుటం చాంపేయసుమ పరిమళ సంభరితంబంది. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0007.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..453b312f8e2204482aa9ea89e2f85474e7704674 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0007.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +పరాంకుశభ క్తిసార భట్టనాథ ప్రభృతులైన భక్తచూడామణుల మందిర ప్రాంగణాల్లో గుబాళించే భక్తి పారిజాత పరీమళాల ప్రభావంవల్లనో. శ్రీరంగేశ్వరనాభిపంకజరజశ్శ్రీసమ్మిశ్రితాలై నాడంతటా ప్రసరించే కావేరీతరంగ స్పర్శశీతలాలైన శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ పవనాంకురాల సుఖస్పర్శంవల్లనో, ప్రబుద్ధమై, ప్రవృద్ధమై, వైష్ణవ పారమ్య ప్రతిష్ఠాపన స్రవణమైన విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతం ఉత్తరాశయందు కూడాదాక్షిణ్యం వహించి పరమాత్మలాగ సర్వవ్యాపి అయింది. + +ఆళ్వారులు - ఆచార్యులు

+ +భక్తి భూమికా సుప్రతిష్ఠిత మైన ఈ శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయానికి ప్రవర్తకులు 'ఆళ్వారులు.; ప్రచారకులు. ఆచార్యులు. ఆళ్వారులు పన్నిద్దరూ భక్తిపార వశ్యంలో తమిళంలో పాశురాలుపాడి వకుళామోదవాసితాలైన భక్తివాసనల్ని దాక్షిణాత్యులహృదయాంతరాళాల్లో చిరస్థాయిగా ప్రసరింప చేసేరు. ఆళ్వారులు నాటిన భక్తి వల్లరులకు పాదుగా, పందిరిగా సిద్దింతాను ష్ఠానాలను ఏర్పరిచి తత్పరిరక్షణం కోసం పాటు పడ్డవారు ఆచార్యులు. + +ద్రావిడ వేదవ్యాసులు

+ +వీరిలో అన్ని విధాలా ముందు పేర్కోదగ్గవారు నాధమునులు. వీరు అస్తవ్యస్తంగా ఉన్న ఆళ్వారుల పాశురాలను సంపాదించి, సంకలనంచేసి, ఒక వ్యవస్థతో-ఒక వింగడింపుతో, 'నాలాయిర దివ్యప్రబంధం ' గారూపొందించి “ద్రావిడ వేదవ్యాసులై "నవారు. వీరి పౌత్రులుయాము నాచార్యులవారు. శ్రీవైష్ణవ దర్శనానికి సిద్దాంత పరమైన ప్రతిష్ఠాభూమిక సమకూర్చినవారు వీరు. యామునమును లకెన్నో శతాబ్దాలకు ముందే ఉత్తరాన్న సంకర్షణ వాసుదేవారాధకులుండేవారనీ, వార్ని సాత్వతులు, • భాగవతులు అని వ్యవహరించేవారనీ చారిత్రకులకధనం. + +భాగవతమతం

+ +వైదిక "కర్మకాండ" మీద, తద్విధానాలమీద, వర్ణవ్యవస్థమీద ఒక రకమైన తిరుగుబాటు చేసిన వారువీరు. వీరిసంప్రదాయ భూమికకేవల భక్తి . ఇది రానురాను "వర్ణ వ్యవస్థను” పాటించే సాంప్రదాయికుల్నీ ఆకర్షించింది. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0008.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a7e93936041b3227cd221f91d2346034aae2d2f --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0008.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ఇల్లూ యీ సాంప్రదాయికులూ ఇందులో ప్రవేశించటంతో దీనికి సంఖ్యాబలం తోపాటు సిద్ధాంతాల్లో అనేకానైన కలగలుపులూ ఏర్పడ్డాయి. ఈ సమ్మిత్రణంలోనే సిద్ధాంత, పూజా విధాన ప్రతిపాచకంగా 'పాంచరాత్రం' ఆవిర్భవించింది. ఈ విధంగా సోత్వత భాగవత పాంచరాత్ర శబ్దాలు వైష్ణవ పర్యాయాలుగా తత్సంప్రదాయానుయాయివర్గవాచకాలుగా ఏర్పడ్డాయి. + +భాగవతం - వైదికీకరణం.

+ +వర్ణవ్యవస్థమీదా, కర్మకాండ మీదా తిరుగుబాటు చేసి సాంఘికసూత్రాలు ప్రధానంగా వున్న జైన బౌద్దమతాలవారు ప్రజల్లోకి చొచ్చుకపోయి విపరీతంగా తమతమ ప్రచారం చేసుకొంటున్న ఆరోజుల్లో, వార్ని నిలవరించటానికి కఠోరనియమాలతోడి కార్మకాండల్తో కూడిన పూర్వమీమాంస కానీ, కేవలం మేధాశక్తి తో గారడీలు చేయించే “అద్వైతం కాని ఆక్కరకు రాలేదు. ప్రజా సామాన్యాన్ని నిల వరించి తమ వేపు తిప్పుకోవటానికి ప్రజా సాహిత్యంలోనే ప్రచారంలో ఉన్న సొత్వత-భాగవతమతాన్ని పాంచరాత్ర సిద్దాంతాన్ని తామూ అంగీకరించి అందులో ప్రవేశించి తద్వారా అవై దికాలైన జైన బౌద్దాల ప్రవాహ వేగాన్ని అడ్డుకొన్నారు వైదికులు. ఇట్లా విప్లావకమైన సోత్వత భాగవతమఠం శ్రీ వైష్ణవమూ వైదికమూ కూడా అయింది. ఐనా వైదికుల్లో వీరిమీద కన్నెఱ్ఱ పోనేలేదు. అవసరానికి వీరితో చేతులు +కలిపినా తమ ఆభిజాత్యం అడుగడుగునా వీరికి గుర్తు వస్తు నే ఉంది. దీనితో ఇందులోనే ఉండి. దీన్ని తమకు అనుకూలంగా వాస్తవానికి దూరంకా కుండా మలచుకొనేవారు కోందరూ +విడిపోయీ, దూరంగానే ఉండే, దీన్ని విమర్శించే వారు కోందరూ తయారయేరు. శ్రీ శంకరాచార్యుల వారి నాటికి ఈ విమర్శ పాంచరాత్ర ప్రామాణ్యాన్ని శంకిం చేవరకూ వచ్చింది. ఈ పరిస్థితుల్లో భగవద్యామునమునులు అటుసాత్వత భాగవతుల్ని, ఇటువైదిక +బ్రాహ్మణుల్ని శ్రీ వైష్ణవసాధార ణీకరణంతో ఏకంచేసి పాంచరాత్రాగ మప్రామాణ్య పరిరక్షణంకోసం పాటు పడ్డారు. పాంచరాత్రాగమానికి ఇతర తంత్రవై లక్షణ్యాన్ని వైదిక తనీ ప్రతిష్టాపించి శ్రీవైష్ణవ "విశిష్టాద్వైత (సంప్రదాయ.) సిద్దాంత పూర్వరంగ భూమికను ఏర్పరిచేరాయన, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0009.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00fdebbf5aa5b0aad13893dcce00455979207995 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0009.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +శ్రీమద్రామానుజులు - సిద్ధాంత పూర్వరంగం

+ +ఆ తరవాత ఆశ్వారుల భక్తి ప్రపత్తులు అంతస్సారాలుగా బ్రహ్మసూత్రాలు శరీరంగా పాంచరాత్ర సిద్ధాంత పీఠిక మీద విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతమూర్తిని రూపొందించిన వారు శ్రీమద్రామానుజులు. ఉత్తరాన సంస్కారులూ విప్లావకులూ ఆయన సాత్వత భాగవతులకు వారసులీ దక్షిణాన అవతరించిన ఆళ్వారులు, అటుసాత్వత భాగవతుల లోని సంస్కార దృష్టినీ, విప్లావక బుద్ధినీ, భక్తినీ, భావావేశాన్ని ఆరాధనాతత్త్వాన్ని ఆకళించు కొన్నారు. +శ్రీమద్రామానుజులు. అట్లాగే ఇటు ఆళ్వారుల్లో ఉన్న ఆర్తినీ, శ్రీమన్నాయణ పారమ్యాన్ని భక్తి మాధుర్యాన్ని సమతాదృష్టినీ సౌందర్యభావననూ సమాలోకనం చేసిన వారూను శ్రీమద్రామానుజులు. తమ కనులముందే ఆవేశభక్తి తో, వర్ణవ్యవస్థమీద, వైదిక సంప్రదాయాల మీద తిరుగు బాటుతో బసవన్న వీరశైవ ప్రచారంలో జనసామాన్యం ఉఱ్ఱూతలూగటం చూస్తున్నవారాయన. జైన బౌద్ధాల ధాటికి తాళలేక మూలపడి మళ్ళీ బూజులు దులుపు కొనికర్మ కాండ యజ్ఞవాటికల్లో వేదికల్న లంక రించటం పరికిస్తున్నారా యన. ఇన్ని గందరగోళాల్లోనూ దృశ్యమాన ప్రపంచమంతా మిధ్యే అంటూ చివరకు గురు శిష్యసత్తా “మిధ్యాత్వాన్ని సిద్ధాంత మిధ్యాత్వాన్ని కూడా ప్రతిభా సింపచేసి"అకర్మణ్యత్వాన్ని పలాయనశీలాన్నీ ప్రబోధించే అద్వైత ధోరణుల్ని ఆయన అత్యంత శ్రద్ధతో పరిశీలిస్తూనే ఉన్నారు. ఇన్నిటిని అనుశీలించి చూస్తే 'మేధకూ హృదయానికీ,' జ్ఞానానికీ-భక్తికీ: సంప్రదాయానికీ- సంస్కరణకూ, వర్ణవ్యవస్థకూ= సమతా సౌభ్రాత్రాలకూ; అసత్యానికీ - సత్యానికి : బ్రహ్మండమైన సంఘర్షణ ఆయనకు గోచరించింది. వీటినన్నింటినీ అవిరోధంగా ఏకముఖంగా సమన్వయ పరిచే సిద్ధాంతం ఒకటి ప్రతిపాదించాలనే సంకల్పం ఆయనలో కలిగింది. ఇక్కడే శ్రీమద్రామానుజుల మహోన్నత వ్యక్తిత్వం మనకు గోచరిస్తుంది. ఈ మహత్తమ కార్యభారాన్ని నిర్వహించేందుకు తమజీవిత సర్వస్వం ఆయనత్యాగం చేసేరు. ఇందులో ఆయన తృషద్విధావిభక్తం. ఒకటి ప్రచారాత్మకం. రెండోది నిర్మాణాత్మకం. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0010.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..723a20ac8d8480c3cf0a6ee3c196bb3eab6b9176 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0010.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వర్ణవ్యవస్థ - సమతావాదం

+ +వర్ణవ్యవస్థ దొంతరల్లో ఆదుగున పడి అణగి పోతున్న వార్ని, మేధతో జ్ఞానంతో ప్రమేయం లేకుండా కేవలం సవాసనులైన వార్ని ఆర్తి, సౌందర్యదృష్టి అతిశయంగా కలవార్ని, ఆకర్షించి వార్ని ఏకముఖం చేసేందుకు ఆయన ఆళ్వారులు పాడిన “దివ్యప్రబంధ" వాజ్మయాన్ని చేపట్టేరు. దివ్యప్రబంధాను సంధానంతో వారిలో సాధారణీకరణాన్ని సాధింపదలచుకొన్నారాయన. ఆరోజుల్లో సంపూర్ణంగా వర్ణవ్యవస్థ మీద తిరుగుబాటు చేసి +వైదిక చిహ్నాలైన యజ్ఞోపవీతాదుల్ని పరిత్యజించిన వీరశైవులు సైతం వైదికమతాను యాయుల్ని పరాజితుల్ని చేసేందుకు బ్రహ్మసూత్రాల నాశ్రయించి స్వమతానుగుణంగా వాటికి భాష్యం సంతరించుకొన్నారు. అయితే ఇందుకు విలక్షణంగా శ్రీమద్రామానుజులు వైదిక మార్గవర్తను లైన అగ్రవర్ణాలవార్ని సవ్యమార్గంలో నడిపిచేందుకు వాస్తవాన్నే +శ్రుత్యంతరంగాన్నే సుందరంగా విశదపరిచేందుకు బ్రహ్మసూత్రాలకు తామూ శ్రీభాష్యం సమకూర్చేరు. వేదప్రామాణ్యాన్ని అంగీకరిస్తూనే వర్ణ వ్యవస్థను పాటిస్తూనే పరస్పర సౌద్రాత్రంతో సమానత్వం సాధించ వచ్చుననే సమన్వయ వాది ఆయన. వర్ణవ్యవస్థను పాటించటమంటే హెచ్చుతగ్గులు ప్రదర్శించుకుంటూ, పరస్పరం దెబ్బలు తీసుకుఁ టూ లేదా బక్కవాళ్ళను, చిక్కినవాళ్ళను చావుదెబ్బలు తీస్తూ, చివరకు తామే అయిన సమాజాన్ని కుళ్ళబెట్టుకొనే కుత్సిత విధానాలనవలంబించటం కాదు. తత్త ద్వర్ణాల వారు అన్యోన్యా విరోధంగా దేశకాలోచిత ధర్మ నిర్వహణం చేసుకొంటూ శ్రీవైష్ణవ సాధారణీకరణంతో మానవజ్వోపాధికమైన ఏకజాతిగా రూపొందాలనే ఆయనకాంక్ష + +శ్రీమద్రామానుజులు- సమన్వయవాది

+ +వేద విజ్ఞానాన్ని, దానికి వారసులైన వార్ని వదిలేసి అవై దికులేమో అని కొందరానాడు భావిస్తున్న కేవల భాగవతులో కలిసి పోవటం ఆయన ఆభిష్టంకాదు. అట్లా అని భాగవత సంప్రదాయాన్ని దూరంచేసుకోవటమూ ఆయనకు ఇష్టం లేదు. రెండు వర్గాల వార్ని ఏకముఖంగా నడిపించటమే ఆయనలక్ష్యం ఈ కలయికని సాంప్రదాయికులు అక్ష్యరాలా సమ్మతించక \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0011.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..04ee66205265d44249942d2b0cd2d04182645866 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0011.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పోవచ్చు. అంచేతే ఆయస సమాంతరాలుగా కాకుడా పన్ని యోగ విశిష్టాలుగా, సన్నిహితాలుగా ఉభయ వేదాంతశాఖల్నీ ప్రచారంలో ఏర్పరిచేరు. ఫలితంగా ద్రావిడ వేదాంతశాఖాధ్యాయి అబ్రాహ్మణుడు సంస్కృత వేద విజ్ఞాన వంచికుడుకాడు. అట్లాగే ద్రావిడ వేదాధ్యయనం చేసిన సంస్కృత “వేదాంతి- బ్రాహ్మణుడు" కేవల మేధావిగా మడిగట్టుక కూచోక హృదయ స్పందనంతో, వైష్ణవసాధారణీకరణంతో, ఇతర వర్ణాలపట్ల హార్ధమైన సౌబ్రా +త్రంతో సమన్వయ దృష్టిలో సంచరిస్తాడు. ఈస్నానిహిత్యనైరంతర్యం వల్ల ఇరు తెగలకూ “విశిష్టాద్వైతం" సిద్ధించడం విశేషం. ఇంతగడుసుదనపు ఎత్తుగడతో ఆయన ఉభయ వేదాంత ప్రతిష్టాపనాచార్యులై వారు అటు దివ్య ప్రబంధానుసంధానం ప్రచారంచేసి ఆళ్వారుల భక్తి మాధురీ మధుస్రవంతులలో సహృదయ సామాన్య ప్రజల్ని తలమున్కలు చేసి తమవైపు ఆకట్టు కొన్నారు. ఇటు మహా మేధావుల్నీ, కర్మిష్తుల్నీ, అగ్రవర్ణాలవార్నీ, కర్కశతర్క వాదాలతో కటకటపడుతున్న వార్నీ. తమ శ్రీష్య సిద్ధాంత ప్రతిపాదనంతో తమవేపు తిప్పుకొన్నారు. ఒక వర్గం వారు రాగవతుల వారసులు. ఇంకో వర్గంవారు "కేవల వై దికులకు వారసులు. అటీ భాగవత యముననీ అటా వైదిక గంగనీ సరస్వతీ స్వరూపులాయన తనతో మేళనంచేసి తన దివ్వ తేజస్సు అంతర్వాహినిగా ఈ సంస్కృతి అంతా భిన్న భిన్న రూపాలుగా కాక త్రివేణీ(సమాహార) రూపంగానే భారతం అంతా ప్రవహించి పునీతం చెయ్యాలని సంకల్పించారు. ఇది అమలులోకి వచ్చి ప్రచారం సాగితే భిన్న వర్గాల వారు ఏకోన్ము ఖంగా ప్రయాణంచేసి సమభావం సౌభ్రాత్రం కలిగి శ్రీవైష్ణవ +సాధారణీకరణంతో ఏకజాతిగా రూపొంది భారతావనిని స్వర్గసీమ చేస్తారని భావించేరాయన, ఈ దృష్టితోనే ఆయన ఉభయ వేదాంత శాఖల్ని ఏర్పాటు చేసి తత్ప్రచారానికి “పీఠాలను" నెలకొల్పి “పరంపర "లనేర్పాటుచేసి సుస్థిరమూ సుదృఢమూ అయిన వ్యవస్థనూ ప్రణాళికను రూపొందించి లోకోపకారకులయేరు. + +ప్రాంతీయ భాషల్ని మత ప్రచారంలో ఆదరించటం తమిళ భాషామయమైన దివ్యప్రబంధాన్ని 'వేదం'గా పరిగణించటం, దాక్షిణాత్య సంప్రదాయ సిద్ధాలైన శ్రీవైష్ణవాలయాలలో అందరకూ తీర్ధ ప్రసాద స్వీకారయోగ్యతను పరికల్పించటం, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0012.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae8310b16c535b3a9c9f212ee7832c7ffa5da49d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0012.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +హరిజనులను మొదట “మనసారా' ఆదరించి భగవత్ సేవావకాకాన్ని ప్రసాదించటం. + +వర్ణవ్యస్థకు అతీతంగా, వివిధ వర్ణాలకు చెందిన ' ఆళ్వారులకు 'అతిమానవ 'కాదు. “దివ్యత్వ "ప్రతిపత్తి కల్పించి ఆలయాలలో వారికి 'పూజాపురస్కారాలు' పరికల్పించి (అట్లాంటి 'దివ్యసూరులు' వేంచేయని ఆలయాన్ని దివ్వస్థలంగా పరిగణించక, ఆచట తీర్ధప్రసాదాలు స్వీకరించరు శిష్టులు నేటికీ. అట్లాంటివాటికి 'ప్రాకృత' స్థలాలనే వ్యవహారం) తీర్థ ప్రసాద స్వీకార యోగ్యత సర్వులకూ సంతరించటం. + +మానవులంతా హృదయం ఉంటేచాలు. సౌదర్యసంభావనం చేయగల వారైతే చాలు లింగ, వర్ణ విభేదంతో ప్రమేయం లేకుండా భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంపదనుభవానికి వారసులని చెప్పటం, ఇట్లాంటి సంస్కరణ లెన్నో వారి సమతాదర్శనానికి, సౌందర్యభావనానికి తార్కాణలుగా నేటికీ నిలుస్తాయి. దీని పర్యవసానమే ఇటు మన కృష్ణమాచార్యులవారు అటు +తాళ్ళవాకవారూ శ్రుతి సమ్మితాలుగా, బహు శ్రుతి సమ్మరాలుగా, బహుశ్రుత మఠాలుగా తెలుగు నాట తెలుగులో, వేదాలు పాడటం. + +శ్రీమద్రామానుజులు - కళింగాంద్రం

+ +ఇట్లాంటి వక్తి త్వమూ అంతరంగమూకల శ్రీమద్రామానుజులు ఆసేతుశీతాచలమూ పర్యటించి తమ సిద్ధాంతం ప్రచారం చేస్తున్న సమయంలో అన్ని ప్రాంతాలతోపాటు ఆంధ్రావనీ అయన ఆశయాలను ఆదరంతో స్వీకరించింది. ఎందరో పూర్వభాగవత వైష్ణవ కుటుంబాల వారూ అద్వైతాదీతర మతాల వారు కూడాఆయన సిద్ధాంత ప్రతిపాదనల్ని శిరసావహించి +నూతనోత్తేజంతో శ్రీవైష్ణవులై నారు. ఆయన ఆంధ్రదేశ పర్యటనలో శ్రీకూర్మ సింహాచలాలు విశిష్ట ఘట్టాలు. కళింగాంధ్రం అంతా ఆయనకు కైమోడ్పులు ఘటించింది. అట్లాంటి పరిస్థితుల్లో శ్రీమద్రామానుజుల నిర్యాణానికి సరిగ్గా వంద సంవత్సరాలనాడు మన ప్రథమాంధ్రవచన కవితాచార్యులు కృష్ణమాచార్యులు అవతరించేరు. పై పూర్వరంగపీఠికలో నిరూపింపబిడ్డ శ్రీమద్రామానుజుల వ్యక్తిమూ, ఆశయాలూ కృష్ణమాచార్యులు గా తెలుగు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0013.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba801f073d7965cbeca619e490cc37fa96aee337 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0013.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +నాట ఆవతరించేయనటం అతిశయోక్తి కాదు అవినయమూకాదు. అందుకే కృష్ణమాచార్యుల వ్యక్తిత్వం తదవతార పూర్వరంగం అర్థం కావటంకోసమే సుదీర్ఘమయిన ఇంత ఉపోద్ఘాతం ఉపక్రమించక తప్పలేదు. + +తెలుగు కవి అంటే చాలు అతని దేశకాలాల విషయంలో పెద్దగా లిదుమారంచెల రేగుతుంది. కృష్ణమాచార్యులకూ ఈ “గాలి" సోకక తప్పలేదు. + +కృష్ణమాచార్యుల్ని గురించి కృషి చేసినవారు

+ +కృష్ణ మాచార్యులను గూర్చి ఆధునికుల్లో బహుళః మొట్ట మొదట ప్రస్తావించిన ఘనత శ్రీనిడుదవోలు వెంకటరావు గారిది. తరువాత శ్రీ తిమ్మావర్షుల కోనందరామయ్యగారూ, శ్రీవేటూరి ఆనందమూర్తి గారు పరిచయ వ్యాసాలు వ్రాసినట్లున్నారు. ఆ తరువాత శ్రీ ఆరుద్రగారు తమ సమగ్ర ఆంధ్రసాహిత్య చరిత్ర పద్మనాయక యుగం-సంపుటంలో కృష్ణమాచార్యుల్ని గురించి క్లుప్తంగా ముచ్చటించేరు. చివరగా ఆగ్రరచయితల సంఘంపక్షాన +డా౹౹ కుల శేఖరరావుగారు “సింహగిరి వచనములు" అనే పేర కృష్ణమాచార్యుల వచనాన్ని కొన్నిటిని సేకరించి ప్రకటించి తెనుగు జాతికృతజ్ఞతకు పాత్రులైనారు. 1964లో అనుకొంటాను నేనూ పూజ్యులు డా౹౹ కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి గారూ కలిపి ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తులో ఉన్న కృష్ణమాచార్య వచనాలను సంస్కరించి ప్రకటించాలన్న ఊహకు వచ్చేం. కడమవచనాల కోసం, కాలదేశాల కోసం కొంత ప్రయత్నించీ, వ్యక్తి గతాలైన ఇబ్బందుల +వల్ల మా ఊహ ఊహగానే ఉండిపోయింది. ఇంతలో 1968 లో డా॥ కులశేఖరరావుగారి 'సింహగిరి వచనములు' వెలుగులోకి వచ్చేయి ఈ ఉద్యమంతో సంబంధం గలవాడుగా, విశేషించివ్యక్తిగతంగా డా౹౹ కుల శేఖరరావు గారికి కృతజ్ఞతాభివందనాల ర్పిస్తున్నాను. డా౹౹ రావు గారు గ్రంథారంభంలో ఉపోద్ఘాతం సంతరించి కృష్ణమాచార్యుల జీవితవిశేషాలు కొన్ని తెలియ చేసేరు + +ప్రధమాంధ్ర వననకావ్యనిర్మాత కృష్ణమాచార్యుల్ని గురించి వీలైనన్ని యధార్థాలూ, ఔచితీసహాలూ అయిన విషయాలు సవిమర్శంగా ఆంధ్ర ప్రజానీకం ముందుంచి వారికి కృష్ణమాచార్యుల్ని గురించి “తొలి తెలుగు వచనకవి"ని గురించి తెలియ జెప్పటమే నేనాశించిన ప్రయోజనం. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0014.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e7a0648b8023f9753fe940a1cce1141aa4e2757 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0014.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +కాలం

+ +కృష్ణమాచార్యులు తమ వచనాల్లో 'వికృతి' సంత్సరంలో తాము జన్మించినట్లు చెప్పుకున్నారు. ఆయన ద్వితీయ ప్రతాపరుద్రుడివల్ల సమ్మానాలు పొందినట్లు ' ప్రతాప చరిత్ర సిద్ధేశ్వర చరిత్రలు, చెప్తున్నందువల్ల ద్వితీయ ప్రతాపరుద్రుడి సమకాలంలో ఉండే వికృతిని ఆయన జన్మసంవత్సరంగా భావించటం ఉచితం అన్న దృష్టితో కావచ్చును, కీ॥ శే౹౹ శ్రీనిడుదవోలు వేంకటరావుగారు కృష్ణ మాచార్యుల జన్మను క్రీ౹౹శ౹౹ 1290 వికృతిగా నిర్ణయంచేరు. కానీ డా౹౹ కుల శేఖరరావు గారు ప్రతాపరుద్రుడి పరిపాలనా కాలం 1295-1326 కనక 1290 ఆయన జన్మకాలం అయితే ప్రతాపరుద్రుడి నాటికి కృష్ణమాచార్యులు మరీచిన్న వయసులో ఉండవచ్చును అంచేత 1260_65 ఆయన జన్మకాలం అవటం బాగుంటుందనీ “మూజు వాణీ" తీర్మానం ఒకటి ప్రతిపాదించేరు. వారు ప్రతిపాదించిన కాలంలో 'వికృతి' సంవత్సరం లేదు. దీన్ని వారు పట్టించు కున్నట్టు కనబడదు. అయితే శ్రీ నిడుదవోలు వారి కాలాన్ని (1290) అంగీకరిస్తే శ్రీ కులశేఖరరావు గారి అభియోగం మాట ఏమిటన్న ప్రశ్న అల్లాగే ఉంటుంది. + +అంతరంగ సాక్ష్యం

+ +దీనికి సమాధానం కృష్ణమాచార్య వాజ్మయంలోని ఆంతరంగిక సాక్ష్యాలు, ఆయన కావ్యనిర్మాణ రంగస్థలం అయిన సింహాచలం, తాత్కల చరిత్ర, ఆనాటి శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయ ధోరణీ, ఇవన్నీ అనుశీలిస్తే కాని చెప్పటం కుదరదు. కృష్ణమాచార్యుల వేశ్యాలోలత్వం, శృంగార ప్రియత్వం ఆయన వచనాల వల్ల నే తెలుస్తోంది. ఇదొకటి ఆయన జీవితంలో గమ +నించాల్సిన అంశం. అహోబలం నుంచి “నారసింహుని నాట్య వినోదులు” “పొతకమూరి భాగవతులు' సింహాచలం వచ్చి కృష్ణమాచార్యులను దర్శించు కొంటారు. అప్పటికి 'చాతుర్ల క్ష' గ్రంథంలో లక్షా ఏబది వేలు కొదవ కృష్ణమాచార్యులకు. 'చాతుర్ల క్ష' ఒకటి "యక్ష ప్రశ్న" లాగ విడవకుండా ఇంకా అలాగేఉంది. ఆది ఏమైనా వారు వచ్చేనాటికి కృష్ణమాచార్యులకు 40, 45 ఏళ్ళ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0015.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6520ed8f426b918686640b74e5dbf9ba3983044b --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0015.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +వయసైనా ఉండి ఉండాలి. ఆయన తన పదహారోయేట పరాభవ సంవత్సర ఆషాఢ శుద్ధ ద్వాదశినాడు సంకీర్తనం ప్రారంభించేరు. ప్రతాపచరిత్ర ప్రకారం కృష్ణమాచార్యులు చాతుర్లక్ష గ్రంథం రాగి రేకుల మీద చెక్కించి వాట్ని బళ్ళకెత్తించి శ్రీరంగం తీసుకపోయేరు. ప్రతాపరుద్రుడి అవసానం 1323 కనక కనీసం 1320 లోగానై నాయీపని జరగాలి. శ్రీవెంకటరావు గారి ప్రకారం అప్పటికి ఈయన వయస్సు 30 ఏళ్ళు. ఆరోజుల్లో చాలా చిన్న +వాడు. పదహారోయేట సంకీర్తనం ప్రారంభించినా కనీసం ఏభై అరవై ఏళ్ళు స్వామిని అనవరతంగా కీర్తించి చాతుర్ల క్షల మాట ఎలాగున్నా కొన్ని వేల కీర్తనలో వచనాలో ఆయన కూర్చి ఉంటారన్నది మాత్రం నిర్వివాదాంశం. పొతకమూరి భాగవతులతో ఆయన ప్రసంగించేటప్పుడు “కదమ 1.5 లక్షలూ ఎప్పటికపుతాయా" అనేదిగులు కూడా ఆయనలో కనబడుతుంది. దీన్ని బట్టి ఆది చాలా పెద్ద ప్రణాళిక గా కనబడుతుంది. కాని ఏటికి ముప్పై వేల గ్రంథం ప్రణాళికలా తోచదు. ముప్పైయేళ్ళకే అది పూర్త యేలాగుం టే ఆయన +అంత దిగులుగా “ఎన్నటికి పూర్తవుతుందా" అని ఆందోళన పడవలసిన అవసరమూ కనబడదు. పొతకమూరి భాగవతులు కృష్ణమాచార్యులను సందర్శించే నాటికి ఆయనకు కొడుకు పుట్టటం, ఏడేళ్ళు జీవించి ఆ శిశువు పరమ పదించటం కూడా జరిగింది. ఆరోజుల్లో ఆష్టవర్ష కన్యకలకే వివాహం జరిగినా వరులు మాత్రం కనీసం త్రిదళులుగదా ! అందునా కృష్ణమాచార్యులు తనవారంతా కాదంటే మతంలో అనాథగా పెరిగి 'అనాధపతి' యేన సింహగిరి నరహరి కరుణవల్ల గొప్పవారయినవారు. ఈ గొప్పదనం ఒక రోజులో, ఒకయేడులో వచ్చేదిగాడు. 16 వ యేట సంకీర్తనం ప్రారంభించిన ఆయన కనీసం 10, 15 సంవత్సరాలు గడిస్తే కాని ఆమాత్రం పేరు ప్రతిష్ఠలు సంపాదించటం కాని, ఆయన మహత్వం కాస్త దేశవ్యాప్తం కావటం కాని జరిగే అవకాశం ఉండదు. అంచేత రమారమి పాతిక ముప్పది సంవత్సరాల వయస్సులో మేనమామ కూతురితో ఆయనకు వివాహంజరిగి ఉండవచ్చు. +వివాహంనాటికే ఆయన భక్తి పారవశ్యంలో తల మున్కలౌతూండటం అంతరంగ' ప్రమాణసిద్ధం. వెంటనే పుత్రోదయం. ఏడేళ్ళు బ్రతికి ఆకొడుకు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0016.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..941de3db39db726d526667cf03df4862b97e0500 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0016.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +పోవటం. 40 ఏళ్ళలోగా ఇది జరిగి ఉంటే ఆ తరవాత 40, 45 మధ్య పొతకమూరి భాగవతులు ఆయన్ను సందర్శించటం జరిగి ఉండవచ్చు ఇక ఆయన వేశ్యాలోలత్వాన్ని గురించి. ఇందుకు ఆయనే సాక్షి. వివాహం అయి భార్యకాపురానికి వచ్చేకే ఈయన ఈ వ్యామోహంలో పడ్డట్టుకనపడుతుంది. ఆరోజుల్లో వేశ్యా లాంపట్యం అకార్యం, ఆవమాన్యం కాకపోగా మగటిమికి లక్షణం. కాని ఒక్క మాట, సమాజంలో ఏదోరకంగా అంతో ఇంతో వ్యక్తి +త్వం మహత్వం సంపాదించుకొన్న తరవాతనే ఇట్లాంటివి చెల్లుబాటుకు వచ్చేవి. అంతేకాదురాణించేవిని. ఆనువంశికమూ పారంపరీణమూ అయిన పెట్టుబడివల్ల కాక, కృష్ణమాచార్యులు స్వార్జితమైన కీర్తి ప్రతిష్ఠల పెట్టుబడితోనే సమాజంలో సామాన్యమానవుడుగా నిలబడగల గటమేకాడు సామ్రాజ్యభోగాలనుభవించే స్థితికే వచ్చేరు. ఇంత స్థితికి వచ్చేకనే వారేంచేసినా లోకం ఆదర్శంగా ఆదరంగా చూస్తుంది. కృష్ణమాచార్యులకు ఈ స్థితికి +రావటానికి ఆయన మనిషయేక, అంటే 16 ఏళ్ళ తరవాత కనీసం రెండు పదులేనా పట్టిఉండాలి. అంటే రమారమి 35 సంసత్సరాల వయస్సు వచ్చి ఉండి మంచినిండు జవ్వనంలో ఆచార్యులవారుండగా శృంగారవల్లభులయేరన్న మాట. దీనికి సంవాదిగా సింహాచలం చరిత్ర కనబడు తోంది. + +శృంగారవాల్లభ్యం

+ +ఆటపాటల్లో ఆందెలు వేయించుకున్న "దేవదాసీలు" దేవాలయాల్ని సేవించటం భారత దేశంలో సార్వత్రికం సామాన్యమూను. సింహాచలంలో 1264 నుంచి యీ సంప్రదాయం ప్రారంభం అయినట్లు శాసనాలు తెలుపుతున్నాయి 1266 లో గాంగ ప్రథమనరసింహ చక్రవర్తి దేవాలయానికి నూరుమంది పాటకత్తెలను సమకూర్చటమేకాక తత్సంప్రదాయ నిర్వహణకు +ఒక వృత్తి కూడా ప్రసాదించాడు. వీరంతా సానులేకావచ్చునని చారిత్రకుల ఊహ.ఈ సందర్భంలో కృష్ణమాచార్యుల " దేవ వేశ్యా భుజంగా " అన్న సింహగిరి నరహరి సంభోధన అను సంధించు కోవటం ఎంతేనా అవసరం. ఈ ప్రకరణంతో కలుపుకొని చూస్తే దాన్లో ఆశ్చర్యం అక్కరలేదు. వీరు అందగత్తెలే కాక ఆట-పాటల్లోనూ ఆరి తేరినవారు. అప్పటికే కృష్ణమాచార్యులు పదకర్తగా సంకీర్తనా చార్యులుగా, మహామహిమాన్వి \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0017.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f452f2ae83297e0067ae03fe11cbc533da20301 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0017.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +తులైన భక్త శిఖామణిగా పేరువడి సింహాచలంలో స్వామి సేవాతత్పరులుగా ఉన్నారు. స్వామివారి ఏకాంత సేవాసమయాల్లో చిందులు తొక్కుతూ, చిఱు తాళాలు వాయిస్తూ, దండెమీటుతూ, వచనభావంతో సింహగిరి నాధుణ్ణి కీర్తిస్తూ, పరవశించిపోతున్న తరుణంలో వీరిలో మేలిసాని, నృత్యగాన విద్యా విశారద. “జగన్మోహనాంగి" 'పదునొకండవ అవతారుండైన' కృష్ణమాచార్యులపై మరులు గొనటం, లోకమూ తామూ తమను అవతారంగా +భావించు కొంటున్న కళాహృదయులు కృష్ణమాచార్యుల వారు ఆ “కళావంతురాలి" వలపు చిన్నెలకు పరవశించి విప్రనారాయణులవలే ఆమె కై వసంకావటం అబ్బురం ఏంకాదు. సుమారొక దశాబ్దం ఆమెతో గడిపిన తరవాతనే పొతకమూరి భాగవతులు ఆయనను సందర్శించి ఉంటారు. అంటే 1275 ప్రాంతంలో ఈ సంఘటన జరిగి ఉండవచ్చును.ఈ నాటికి రమారమి 45 ఏళ్ళ వయస్సుగల కృష్ణమాచార్యులు క్రీ౹౹ శ౹౹ 1230 వికృతి +సంవత్సరంలో జన్మించి ఉంటారని ఒక బలమైన ఊహ ప్రస్తుతానికి చెయ్యవచ్చును. + +సంకీర్తన సంప్రదాయం - శాసన ప్రమాణం

+ +పూర్ణపురుషాయుష ప్రమాణంగా ఆరోజుల పరిపాటి ననుసరించి. నూరేళ్ళు కాక పోయినా 80, 90 ఏళ్ళయినా కృష్ణమాచార్యులు జీవించి ఉండ వచ్చును. ఆయన సంకీర్తన సంప్రదాయం అగ్రవర్ణాల వారిలోకంటే, ఇతరుల్లోనే ముఖ్యంగా సానుల్లో ఆయనకు వారితో ఉండే సాన్నిహిత్యాన్ని బట్టి. అందులో పొరి కుందే సొమర్ధ్యాన్ని బట్టి కొంతకాలం అయినా "నిలిచి +ఉండా"లి క్రీ౹౹ శ౹౹ 1374 లో అంటే సుమారుగా కృష్ణమాచార్యుల పరమపదానికి 50 సంవత్సరాల తరవాత సంకీర్తన సంప్రదాయ పరిక్షణకు, అది సానులచే నిర్వహింప చేయటానికి వృత్తిని కల్పిస్తూ, సింహాచలంలో వేయించిన ధర్మశాసనం ఒకటి దీన్ని సమర్థిస్తోంది, ఇప్పటికి సింహాచలం లో కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనం అన్నది ఈ సంప్రదాయం గానే నిర్వహింపబడుతూండటం కూడా ఇందుకు ఉపష్టంభకం. 1290 కృష్ణమాచార్యజన్మ సంవత్సరం అయివుంటే 1374 లోనే ఇంచుమించు ఆయన \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0019.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8045a1f71335d0e6ef6abe74d0d0c3db57c25c88 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0019.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +డనుర్దాసులాంటి ముష్కరులపై కృపాకటాక్షలహరీశీకరాలను చిందించిన కరుణా సింధువాయన. అట్లాంటి ఆ మహానుభావులు కేవలం ఆచార్యోపాధివహంచి వచ్చేరన్న నెపంతో బుద్ధి చెప్పటానికి ఆయనతో మాకు పనిలేద'నేంత విరసులా: పొతకమూరి భాగవతుల సందర్శనానికి ముందు శ్రీమద్రామానుజులతో ఆచార్యులవారికి “భేటీ" జరిగితే తత్పర్యవసానంగానైనా ఆకథ అట్లానడవదు. పొతకమూరి వారి తరవాత శ్రీమద్రామానుజుల సందర్శనం అందామా అంటే ఆస్వాముల్నే "ఎంబెరుమానార్ల స్వరూపులు"గా భావించిన +కృష్ణమాచార్యులు, వారి సందర్శనంతో పశ్చాత్త పడై జీవిత విధానాన్నే మార్చుకొన్న కృష్ణమాచార్యులు తమ సమక్షంలో తాముగా సాక్షాత్కరించిన ఎంబెరుమానార్ల పట్ల రాజసవై ఖరినెట్లా అవలంబిస్తారు? సింహగిరి నరహరి వచనాలు ఎప్పటికైనా బయటకు వస్తాయనే ఊహచాలక “అంధాభిజాత్యం" తో “వాది భీకరగురులు" కేశవాచార్యులకు ఈ “కథ" చెప్పేరేమో ! ఇది కేవలం కృష్ణమాచార్యుల సంస్కరణ భావాలు, విప్లొవక దృష్టి కిట్టని అభి +జాత్యసంపన్న కుటుంబాల వారు కల్పించిన కట్టుకథ తప్పమరేమీకాదు.ఈ కథ ఆచార్యసూక్తి ముక్తా వళిలో తప్పమరే శ్రీవైష్ణవ చారిత్రక గ్రంథంలోనూ లేకపోవటం కూడా ఈ ప్రకరణంలో గమనించాలి. బంధురభక్తి భావమహితులూ మహనీయ దివ్యభావ భరితులూ చాతుర్లక్ష గ్రంథ స్వరూపులూ, తెనుగు వేదద్రష్ట, సంకీర్తన వాజ్మయ ద్రష్ట ఆర్తి గలవారూ, అందం చూడగల వారూ ఆయిన కృష్ణమాచార్యులు శ్రీ మద్రామానుజుల్ని సందర్శించిఉంటే తెలుగు దేశపు వైష్ణవ చరిత్ర తీరే వేరుగా ఉండి ఉండేది. భగవద్యామునమునుల్ని శ్రీమద్రామానుజులు సందర్శించ లేనట్లే శ్రీమద్రామానుజుల్ని శ్రీ కృష్ణమాచార్యులు సందర్శించలేదేమో ! ఈ కథకల్పించినవారు రామానుజ సమకాలికత్వంద్వారా కృష్ణమాచార్యులకు ఆంధ్ర వాజ్మయంలో కాని శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయంలో కాని ముందు పీటవెయ్యటం కొసంకాని, ఈ రూపంగా శ్రీ మద్రామానుజుల మహత్వాన్ని ప్రతిష్టాపించటం కోసం కాని పాటుపడ్డవారు కాదు మణి కేవలం శ్రీ వైష్టవ సంప్రదాయంలో పట్టిన ఆచార్యవ్యవస్థా ప్రాముఖ్యాన్ని ప్రతిపాదించటం \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0020.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80af75961ae46ae353c65a6ce4008ae740595306 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0020.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కోసమూ తెలుగుదేశంలోని వైష్ణవుల పట్ల వారెంతటి మహత్వాతిశయం కలవారైనా చిన్న చూపుతోనూ కల్పించిన కట్టుకథ యిది. ఆచార్య సంప్రదాయం విషయంలో కృష్ణమాచార్యులు ఏ శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయ ప్రతిష్ఠాపనాచార్యులకూ తీసిపోయేవారుకాదు. ఇది ఆయన వచనాలు చూచినవారికి తెలుస్తుంది. అంచేత ఆచార్య సూక్తిముత్తా వళికథ ప్రామాణికంగా పరిగణింపబడే అవకాశం లేదు. అహోబలంలోని నాట్య వినోదులైన పొతకమూరి భాగవతుల జాడ చారిత్రకంగా నిరూపింపబడేవఱకూ, కృష్ణమాచార్యులకు ప్రతాపరుద్రుడిచ్చేడను కొంటున్న “ ఏభై ఊళ్ళరాజకీయాధికార శాసనాలు బయటపడేంతవఱకూ, ఇంకా ఏమైనా ఆంతరంగిక సాక్ష్యం చెప్పగల వచనాలు కొత్తవి ఆయనవి బయటపడేంతవఱకూ, ప్రస్తుతం ప్రతిపాదింపబడుతున్న జన్మ సంవత్సరాన్ని అంగీకరించటంలో బహుళః ఏ విప్రతిపత్తీ +ఉండకూడదు. ఏతావతా కృష్ణమాచార్యుల జన్మ సంవత్సరం క్రీ౹౹ శ ౹౹ 1230 వికృతి, 1246 పరాభవ సంవత్సర ఆషాఢ శు౹౹ ద్వాదశినాడు దండెయు చిఱుతాళములు ధరించి సింహగిరి నరహరి సన్నిధిని ఆయన సంకీర్తనం ప్రారంభించేరు. + +తామ్ర పత్రాల సంగతి

+ +ఓరుగంటిని కృష్ణమాచార్యులు సందర్శించి ఉండటానికి అభ్యంతరం ఏమీలేదు, ఆయన 'భూప్రదక్షిణం' చేసేరు. శ్రీరంగాది దివ్యక్షేత్రాలూ సందర్శించేరు. ఆ సందర్భంలో ప్రతాపరుద్రుణ్ణి చూసి సమ్మానాలూ పొంది ఉండవచ్చును, రాజకీయాధికారమూ చెలాయించీ +ఉండవచ్చును. అయినా ఆయన మనస్సు సింహగిరిమీదే ఉంది. అందుచేతనే కావచ్చు మూడేళ్ళు అధికారం చేసి సొమ్మంతా కూడబెట్టి తామ్రపత్రికలు చేయించి తన చాతుర్లక్ష గ్రంథ సంకీర్తనలు వాటిమీద చెక్కించి స్వామికి సమర్పించటంకోసం, బళ్ళకెక్కించి సింహాచలానికే తరలించి ఉంటారు. ఆయన సింహాద్రినాధుణ్ణి కూడా శ్రీరంగశాయి అంటారు. ప్రతి శ్రీవైష్ణవ దివ్యక్షేత్రాన్ని "తిరుపతి" అన్నట్లు, ప్రతి విష్ణు క్షేత్రమయిన కొండనూ “తిరుమల" అన్నట్లు శ్రీవైష్ణ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0022.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..480e61725cd4002c61a65f1e2e1ab2dd47572a21 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0022.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +కాని కృష్ణమాచార్యులు నిర్మించిన ఊరు ఇదేనా అని ? ఆయన నిర్మించే రంటున్నారు అంటే కొత్తగా ఒక గ్రామం ఇలువేల్పు పేరనో, గురువు పేరనో తన పుణ్య-ప్రతిష్ఠల కోసమో నిర్మించుకొని ఉండాలి అంతే కాని గురుస్మృతీ, దైవస్మృతీ ఏదీ లేకుండా వట్టి 'కల్లూరు' అనే పేరు తన గ్రామానికి పెట్టుకొంటారా అనేది పరిశీలించవలసిన అంశం. ఇంతే కాదు +కృష్ణమాచార్యులకు దివ్యమైన పేర్లంటే మోజుకూడాను. తన మేనమామ గారి నివాసం " శ్వేత ద్వీపం" అంటారాయన. ఈ 'శ్వేతద్వీపం' ఏ అంతర్వేదిక్షేత్రఘు కావచ్చునేమో ! పరిశోధకులు నిరూపించాలి. ఇట్లాంటి అలవాటున్న వ్యక్తి తను నిర్మించిన గ్రామానికి మరీపాషాణప్రాయమో అవద్యమద్యార్థకమో అయిన కల్లూరన్న పేరు పెడతారనుకోను.ఇక ఆయన జన్మదేశ నిర్ణయం చేసేటప్పుడు సింహాచలం తో ఆయనకున్న సంబంధాన్ని విస్మరించకూడడు. ఈ సంబంధం నిరూపించటానికి కాని, జన్మదేశాన్ని నిరూపించటానికి కాని, ప్రయత్నించేముండు ఈ వృత్తాంతం కల ఆయన వచనం చూడకపోతే అంత కంటే మహాపచారం ఉండదు. ఆయన వచనం ప్రకారం. + +అంధుడని తల్లిదండ్రులు నూతిలో పారవేసిన కుఱ్ఱవాణ్ణి 'కృష్ణకువ్వారు' అనే ఒక సన్యాసి తీసి పెంచి కొన్ని సంవత్సరాలకు తాను సింహాద్రి వెళుతూ ఈ బాలుణ్ణి కూడా తోడుకొనిపోయి కింద ఈ పిల్లవాణ్ణి దిగవిడిచి తాను మాత్రం స్వామి సన్నిధికి ( కొండ పైకి) వేళ్ళేటప్పుడు తనను మరిచిపోయి స్వామి సన్నిధినే "కువ్వారు" ఉండి పోతాడేమో అనే భయంతో ఆ పిల్లవాడు తనను మరువ వద్దంటాడు. అందుకనుగుణంగానే మూన్నాళ్ళు ఈ బాలుడి సంగతి పట్టుంచుకోడు ఆ "కువ్వారు". తరవాత సింహాద్రినాధుడు బాల రూపంలో వచ్చి పాలు ఇవ్వటం. అంధ బాలుడికి దృష్టి రావటం జరుగుతుంది. ఇదీ ఆయన జన్మకధ. + +- సంతూరు - సంతపురి కాదు-

+ +ఎక్కడో మహబూబ్ నగర్ జిల్లాలో 'సంతపురి' లో ఉన్న అంధ శిశువుని తీసుకొని ఒక సన్యాసి కళింగాంధ్రంలోని సింహాచలానికి చేరటం \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0024.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0297653acda65901ab738e1a66704d188ac611c4 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0024.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టున్నాయి. ఇది కళింగాంతర్భాగం. కళింగ గాంగులు సింహాచలానికి ఎంతో సేవచేసేరు. ఒరియా ప్రజకూ. వారి రాజులకు లాగే సింహాద్రి నరసింహుడు ఇష్టదైవం. ఇప్పటికీ సింహాచలం భోగరాగాలూ ఆదాయమూ ఒరిస్సా ప్రజలవే. కృష్ణమాచార్యుల గురువు, రక్షకుడు అయిన కృష్ణకువ్వారు నరసింహస్వామి భక్తుడయిన ఒక సన్యాసికావచ్చును. ఒరిస్సా ప్రాంతం నుంచి సింహాచలం రాకపోకలు చేసే వాడుకోవచ్చును. లేదా సంతూరులోనే అతనొక మఠంలో ఉండేవాడూ కావచ్చును. ఈ కువ్వారు కులశేఖరరావుగారూ +హించినట్లే కుమారభవంకాచ్చును పదమధ్యమకారం ఆనునాసిక్యంతో వకారంగా పరిణమించటం అసంభవం కాదు. మామ మాఁవ అయింది. ఇల్లాగా కుమరాం కుఁవరాం (విశాఖ జిల్లాలోనిదే ఒక గ్రామం) అయింది. ఈ ఆనుసాసిక్యోచ్చారణ కళింగాంధ్రంలోనే అతిశయంగా కనబడుతుంది. తెలుగులో అర్ధబిందూచ్చారణం ఇక్కడే స్పష్టతరంగా వినబడుతుంది. అంచేత కృష్ణకుమార్ ని మనవారు కుమార్ కుఁవార్ కుంవార్ కుంవ్వారు అని ఉచ్చరించ వచ్చును. లేదా కృష్ణమాచార్యులాయనను కృష్ణకుమార్ అనే వ్యవహా +రించితే పరంపరలో అది విపరిణామాన్ని పొంది ఉండనూవచ్చును. మొత్తానికీ కృష్ణకుమార స్వామి తెలుగు వారనితోచదు. తరవాత, బలమైన సాక్ష్యం ఆయన ఒరియా దేశస్థులటానికే తోడ్పడుతుంది. ఇది కూడా సంతూరుకు తెలంగాణా సంబంధం కంటె కళింగాంధ్ర సంబంధాన్నే దృఢతరం చేస్తోంది. ఈ కృష్ణకుమార్ పేరునే కృతజ్ఞతా సూచకంగా కృష్ణమాచార్యులకు అతని తల్లి దండ్రులు పెట్టిఉంటారేమో: + +సింహగిరి వచనాలు - ప్రక్రియా ప్రాథమ్యం<

+ +ఆంధ్రభాషలో కావ్యరచనకు శ్రీకారంచుట్టిన నన్నయగారు చంపూప్రాయంగా భారతాన్ని సంతరించేరు. సంస్కృతంలో అనూచానంగా వస్తున్న కేవలపద్యకావ్య పద్ధతికంటే సమకాలీనంగా భోజరాజవలంభించిన చంపూ పద్ధతే ఇంపుగా కనపడ్డట్టుంటాయనకు. తిక్కనగారు చివరకు నన్నయగారి మార్గాన్నే అనుసరించినా మొదట్లో నిర్వచన పక్కిననుసరించి తెలుగులో \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0025.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a390363364ff11e18d53e1284fc65cdb2aa173e7 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0025.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఒక విశిష్ట సంప్రదాయం నెలకొల్పేరు. కృష్ణమాచార్యులు సంస్కృతానుసారంగా కేవల పద్యపద్ధతిగాక, నన్నయగారి ననుసరించి చంపూ పద్ధతిగాక, వచన శైలిలో కవితా గానం వెలయించేరు. ఈ పద్దతికి తెలుగులో ఈయనే ఆద్యులు. + +సింహగిరివచనాలు - గద్యతయపూర్వరంగం

+ +అప్పటికే శ్రీవైష్ణవ సిద్ధాంత ప్రతిష్ఠాపనాచార్యులైన శ్రీ మద్రామానుజులు సంస్కృతంలో గద్యత్రయ బంధం కటాక్షించేరు. ఈ గద్యత్రయం శ్రీ వైష్ణవులకు నిత్యాను సంధేయంగా ఉపాదేయం. శ్రీ వైష్ణవులూ విశేషించి శ్రీమద్రామానుజులయందు ప్రగాఢ ప్రతిపత్తి కలవారూ +అయిన కృష్ణమాచార్యులు గద్యత్రయాన్ని పలుమార్లు మననం చేసుకోవటం లోనూ, కవనశీలురూ దేశభాషాభిన నిష్టులూ అయిన ఆయన దాన్ని ఒరవడిగా గ్రహించి తెలుగులో కావ్యం వెలయించటంలోనూ అబ్బురం ఏమీ లేదు. "యామునార్యసుధాంభోధిమవగాహ్య" అని శ్రీమద్రామానుజులు తాము చెప్పినట్లే భగవద్యామునమునుల స్తోత్రరత్న శ్లోకవాక్య గర్భితంగా గద్యను వెలయించటంవల్ల అందులో చక్కటి వృత్త గంధిత విలసిల్లింది. +కృష్ణమాచార్యులు సహజంగా గాయకులు, బఁధురభక్తి భావంతోపాటు సుమధుర కంఠనాదం కూడా ఆయన సొమ్మై ఉంటుంది. అంచేత లయతాళాను గుణంగా, రాగభావం ప్రస్పుటం ఆయేటట్లు వృత్త గంధి వచనాలతో సంకీర్తనం ప్రారంభించి గద్యత్రయంకంటే మరో మెట్టు పైకే వెళ్ళేరు . గద్యత్రయం పాఠ్యంగా మాత్రమే ఉండగా 'సింహగిరి వచనాలు' సంకీర్త్యమాణాలుగా, గేయాలుగా కూడా ప్రశస్తి కెక్కేయి అంటే ఇవి "తోలి తెలుగు వచన గేయా"లన్నమాట, గద్యత్రయం దీర్ఘ సమాసభూయిష్ట శైలీ విలసితం. కృష్ణమాచార్యులు సమాసాలుక్వాచిత్కంగా వాడినా దేశ తెలుగు పలుకుబళ్ళ ఆయనలో హెచ్చు. ఇది తత్కాల దేశవాసనా విజృంభణ ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది. గద్యత్రయంలో లక్షిపతియతిపతుల సంవాదం ప్రసక్తం. ఈ వచనాల్లోనూ సింహగిరి పతితో కృష్ణమాచార్యుల సంభాష \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0028.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bcb2a4dda9aa273b47b4f1079801918c4c305856 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0028.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనము

+ +కాగితపు ప్రతి. సమగ్రం. వరుస నెం. 655 ఆర్. నె. 206. 1911-15 సంవత్సరాల్లో గ్రంథాలయం వాతప్రతి నుంచి ఉద్ధరింపబడింది. 1917లో ముద్రింపబడ్డ మద్రాసు ప్రా. లి. పు. భాండాగారంవారి ట్రయన్నియర్ క్యాటలాగు రెండవసంపుటం మూడవభాగం (తెలుగు) లో ఈ వివరాలున్నాయి. ఉదాహృతవచనాన్ని పట్టి పైన పేర్కొన్న గ్రంధంయిదీ +ఒక్కటిగానే కనపడుతున్నాయి. + +కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనము

+ +తాళపత్ర ప్రతి. సమగ్రం, వరుస నెం. 654 బీరువా వివరాలు 11_1_5. ఈ వివరాలు 1932 లో ప్రకటితమైన "తెలుగు" లిఖిత గ్రంథాల ఆకారాది సూచిక" 31 వ పుటలో ఇవ్వబడ్డాయి. డిస్క్రిప్టివ్ క్యాటలాగుల్లో మరి దీని వివరాలు కనబడలేదు. + +కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనము

+ +తాళపత్రప్రతి, సమగ్రం, ఆర్ 4476 (25) ఆర్ 206 వంటిదే అని యిక్కడ వివరణ వ్రాసి వుంది. కృష్ణమాచార్య ప్రశంసాపరమైన పుస్తకం ఇది అని క్యాటలాగు వారూ, విమర్శకులూ భావిస్తున్నారు. కాని కృష్ణమాచార్య వాజ్మయ లక్షణాలు ఇందులో చాలా ఉన్నాయి. ఉదాహృత భాగంలో ముద్రలేదు. దేవా అన్న సంబోధన, కృష్ణమాచార్యుల పేరు ఉన్నాయి. అంతంలో "ఈ దివ్యనామ స్మరణం యెవరు వ్రాసినా యెవరు చదివినా యవరు విన్నా” అని ఉంది. దీన్ని బట్టి యిది కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనమే కావచ్చును. ఆయన మహత్వాన్ని ఓరుగంటితో ఆయన సంబంధాన్ని సూచించే వచనం ఒకటి ముద్రిత ప్రతిలోనూ ఉంది. కృష్ణమాచార్యుల మహత్త్వాన్ని ఇతరులే చెప్పక్కర్లేదు ఆయనే చెప్పుకోగల రనటానికి ఆయన వచనాలే సాక్ష్యం. కృష్ణమాచార్యులు ప్రధమ పురుషలో \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0029.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb06283fd4829b43b6270c5fbd5c7bde4779827d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0029.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ప్రస్తావింపబడ్డంత మాత్రంచేత ఇది పరకర్తృకం కానక్కర్లేదు. ఈ ప్రథమ పురుష వ్యవహారం నన్నయగారిలో పోతరాజు గారిలో కూడా చూసినవారికి కృష్ణమానార్యుల్లోనూ విచిత్రం కాదు. ముద్రిత వచనణాల్లోనూ ప్రథమ పురుష వ్యవహారం ఉంది. కాకపోయినా ఆయనను గూర్చిన గ్రంథంగానైనా దీని విలువలను తెలుసుకొని ఉపయోగించుకోవాలి. + +శ్రీ ఆరుద్ర వచనం

+ +ఇవి యిల్లా గుండగా శ్రీ తిమ్మావఝ్ఝల కోదండరామయ్యగారు కొన్ని సింహగిరి నరహరి వచనాలు సేకరించి ముద్రణానుకూలంగా సిద్ధం చేసి ఉంటారని శ్రీ ఆరుద్రగారు అంటున్నారు. 1952 లో శ్రీ తిమ్మావఝ్ఝలవారి భారతి వ్యాసం నేనూ చూసేను, కాని ప్రస్తుతం అది నాకు లభించలేదు. దాన్ని గూర్చిన ప్రత్యభిజ్ఞా చాలటం లేదు. శ్రీ ఆనందమూర్తి వ్యాసమూ భారతుల్లోనే చూసిన గుర్తు ఖచ్చితంగా పరామర్శింపలేకపోతు +న్నాను, శ్రీ ఆరుద్రగారు "సమగ్ర ఆంధ్ర సాహిత్య చరిత్ర" పద్మనాయక యుగంలో కృష్ణ మాచార్యుల వచనం ఒకటి ఉదాహరించేరు. తంజావూరి నుంచి తాము వచనాలు వ్రాయించి తెప్పించుకొన్నట్లు శ్రీ ఆరుద్రగారు తెలుపుతున్నారు. కానివారిచ్చిన ఆ వచనం తంజావూరి ప్రతిలోదికాదు. తంజాపూరిలో సింహగిరి నరహరి వచనాలు. "విష్ణు నామ సంకీర్తన ఫలం" +అన్న పేరుతో ఉన్నట్లు శ్రీ ఆరుద్రగారు పేర్కొన్నారు. ఆ "విష్ణు నామ సంకీర్తన ఫలాన్నే" డా! కుల శేఖరరావుగారు ప్రకటించేరు. దాని కాగితపు వ్రాతప్రతి. 1947 లో వ్రాయించినది. ఆంధ్ర విశ్వకళా పరిషత్తులోనూ ఉంది. శ్రీ ఆరుద్రగారు తమకావచనం ఎక్కడ లభించిందో సరిగా చెప్పలేదు. మద్రాసులోని సింహగిరి వచనాల సంగతి వారు ప్రస్తావించలేదు. వారు కృష్ణ మాచార్యుల్ని గూర్చి చెప్పిన విషయాలకు శ్రీ కోదండరామయ్య గారే ప్రమాణం అని వారి వ్రాతలవల్ల తెలుస్తోంది. ఈ వచనం శ్రీ కోదండరామయ్య గారి దగ్గరనుంచి కాని శ్రీ ఆరుద్రగారు స్వీకరించేరో లేక తామే \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0030.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..83a686a8f814d57e4aa6ee73460ce216f133cf51 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0030.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +మద్రాసు భాండాగారంలోంచి సంపాదించేరో తెలియదు. తంజావూరినుంచి వ్రాయించి +తెప్పించుకొన్న “విష్ణునామ సంకీర్తనఫలం"లో వచనం ఉదాహరించకుండా అవిజ్ఞాతజన్మ కారణ రహస్యమైన యీ వచనాన్ని ఉదాహరించటంలో వారి ఊహ ఏమిటో ! ఒక వేళ ఈవచనాన్నే శ్రీ కోదండరామయ్యగారో, శ్రీ ఆనందమూర్తి గారో భారతుల్లో వెనక ఉదాహరించేరేమో స్మృతికి రావటం లేదు. శ్రీ ఆరుద్రగారి వ్రాతలవల్ల, వారిచ్చిన ఉదాహరణ వచనంవల్లా శ్రీ కోదండరామయ్య గారు మద్రాసు 'సింహగిరినరహరి వచనాల'ను సేకరించే ఉండిఉంటారని నేనూ మొదట్లో భావించేను. శ్రీ కోదండరామయ్య గారు మద్రాసు ప్రతు లెరగనివారుకాదు. కాని తమవద్దే ఆ వచనాలుంటే రెండు దశాబ్ధాలుగా వాట్ని 'వెలుగులోకి తేకుండా ఊరుకొంటారా శ్రీ కోదండ రామయ్యగారు అని మళ్ళీ సందేహమూ కలుగుతోంది, మద్రాసు ప్రతి అక్కడ లేకుండా, తిరుపతి చేరకుండా, చివరకు సింహగిరి +వచనాల ప్రతి ఎక్కడా లేకుండా పోయిన యీ గడ్డుకాలంలో, 1952లోనో అంతకు పూర్వమో మద్రాసు మాతృకకు ప్రతి వ్రాసుకొని ఉంటే శ్రీ కోదండరామయ్యగారే కృష్ణమాచార్య వాజ్మయ పోషణకు తోడ్పడాలి. 1వారు తాము సేకరించిన ముద్రిత ప్రతి భిన్నాలైన వచనాల్ని యథాతథంగా నైగా పత్రికాముఖంగా ప్రకటిస్తే 'పరివర్ధిత సింహగిరి వచనాల' +ముద్రణకు అవకాశం ఉంటుంది. కృష్ణమాచార్యులను గురించి ఏమేనా మరికొంత చెప్పే అవకాశమూ ఉంటుంది. 2 + +'సింహగిరి నరహరి వచనాలు' అన్న పేరుతోనే ఉన్న పుస్తకం కనపడక పోవడం, నాటినుంచీ ప్రథమాంధ్ర వచన కావ్యరచయితకు తెలుగు దేశంలో జరుగుతున్న అమర్యాదకు తార్కాణ. ఇందుకు బాధ్యులైనవార్ని \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0031.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d09de6f653316e97ab1e75f396605a25e18f776f --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0031.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఆంధ్ర ప్రజ ఉపేక్షించటం మరీ సహింపరానిది. ద్రావిడాభిజాత్యంగల శ్రీ వైష్ణవకుటుంబాల వారూ, వర్ణవ్యవస్థమీద అవర్ణ్యమైన భక్తిశ్రద్ధలుగల అగ్రవర్ణాల విద్వాంసులూ, చివరకు నేటి పరిశోధకులూ, 'సంపాదకులు' కూడా ఏదోరకంగా తెలిసో తెలియకో ఆయనపట్ల అపచారపడుతున్న వారే. + +శ్రీ విశ్వనాధ - విచిత్రచర్య

+ +ఈ సందర్భంలో “ఒక విచిత్రోదంతం." ఆంధ్రప్రజల ముందు విన్నవించుకొంటున్నాను. ఆంధ్రసాహిత్య అకాడమీవారు కళాప్రపూర్ణ శ్రీ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ (ప్రభృతుల) గారి సంపాదకత్వంలో “ఆంధ్ర గద్యచంద్రిక " అని ఉదాహరణ ప్రాయమైన ఆంధ్రవాజ్మయ గద్యభాగ సంకలన గ్రంథం ఒకటి ప్రచురించేరు. ఇంతకు ముందే ఎప్పుడో ప్రధమాంధ్ర వచన కావ్యరచయితగా పేర్కొనబడ్డ కృష్ణమాచార్యుల వచనం మచ్చుకు ఇందులో లేకపోవటం ఆంధ్రత్వానికి గర్వకారణం ! సంపాదక వర్గ నాయకులు ఆంధ్రప్రభుత్వాస్థాన కవులు: గ్రంథం ప్రకటించినవారు పరిగణింపబడ్డ ఆంధ్ర సాహిత్య అకాడమీవారు: పుస్తకమా ఆంధ్రగద్య చంద్రిక: ఈ ఆంధ్రత్రివేణీ సంగమంలో అవగాహనం మాట అలా ఉంచండి +పుడిసెడు తీర్థం పుచ్చుకొనేందుకు అర్హత సంపాదించుకోలేకపోయేడు ప్రధమాంధ్ర వచనరచయిత. ఈ చంద్రికలోనే చూడలేకపోతే ఎక్కడో మారుమూల చీకట్లలో ఉన్న సింహగిరివచనాల్ని అసలు చూడగలరా తెలుగుజనం. ఇందులో అజ్ఞాత కర్తృకాలూ అర్వాక్కాలికాలూ అయిన 'భవానీ మనోహర వచనాలు' మొదట ఇచ్చేరు. ఈ ప్రాథమ్య హేతువు తెలపలేదు. తాళ్ళపాక పెద తిరుమలాచార్యుల వైరాగ్యవచన మాలికాగీతాల్లోని తొలి +వచనం అజ్ఞాతకర్తృకంగా రెండోదిగా ఇచ్చారు. మరీ అర్వాక్కాలికమూ దీవి కృష్ణమాచార్య కర్తృకమూ అయిన 'శఠకోపవిన్నపముల'లోని ఒక విన్నపం మూడోదిగా ఇచ్చేరు. నేనెరిగినంతవఱకూ చివరి రెండూ ముద్రితాలు. వీటి రెండింటి మీదా కృష్ణమాచార్యుల ప్రభావం ప్రస్పుటంగా ఉంది \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0032.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34cf5af7808109d06fe970c1ec89666a4311fef6 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0032.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +శ్రీ రఘువీరగద్య ఆంధ్రంకాదు

+ +దీనికితోడు ఇందులో మరో “అఘాయిత్య " ఏమిటంటే కవితార్కిక సింహులు. సర్వతంత్రస్వతంత్ర బిరుదాంచితులు; శతాధిక గ్రంధకర్తలు వేదాంత దేశికవిఖ్యాతులు అయిన శ్రీమద్వేంకటనాధ కవులు సంస్కృతంలో చెప్పిన "శ్రీరఘువీరగద్య" ని అజ్ఞాతకర్తృకంగా ఆంధ్రగద్యచంద్రికలో ఉదాహరించేరు సంపాదకులు. గీర్వాణవాజ్మయాన్ని మనం ఎంత కొల్లగొట్టుకు అనుభవిస్తున్నా ఇంతదురన్యాయమా? ఇది అన్యాయ దురాక్రమణంకాదూ? ఇతరభాషలవారు శ్రీరఘువీరగద్యకర్తృత్వాన్ని గుర్తించలేని మన గీర్వాణ +సాహితీ పరిచయాన్ని పరిహసించరూ ? ఇహవేదాంత దేశికులు తెలుగువారనో, ఆయన తెలుగులోనే యీ గద్యం వ్రాసేరనో, లేకపోతే మన ఆంధ్రకవివృషధులెవరో వ్రాసీన తెలుగు గద్యనే శ్రీమద్వేదాంత దేశికులు స్వీకరించి ఉంటారనో చిత్రచిత్ర సిద్ధాంతాలని ప్రతిపాదించాలి. దేశికులకు రమారమి నాలుగుపదులు ముందున్న కృష్ణమాచార్యులు 1945 నుంచి పత్రికల్లో ప్రధమాంధ్ర వచన కవితాచార్యుడుగా కీర్తింపబడుతున్నా ఆయన వచనం ఆంధ్రగద్యచంద్రికలో లేకపోవటం ఆత్మవంచన; ఇది పరవంచన. + +సింహగిరివచనములు - స్వరూప స్వభావాలు.

+ +ఇప్పటికి ముద్రితవచనాలు 60, వీటిలో కొన్ని సామాన్య లక్షణాలతో కొన్ని విశేష లక్షణాలూ ఉన్నాయి, ప్రతివచనం దేహఅనే సంబోధనతో ప్రారంభంఅయి, 'సింహగిరి నరహరీ నమోనమోదయానిధీ 'అనే మకుటంతో ముగియటం సామాన్యలక్షణం. ఈ మకుటంలో కొన్ని చోట్ల “మాయతి రామానుజముని పరందాతారు అని 'కృష్ణకువ్వారుస్వామీ' అనీ ముందు +చేరటంకద్దు. వచనానికి ఏకరూపమైన పరిమితి పాటించినట్టు కనబడదు. "ఆలాపవర్ణనలతో నమోనారాయణాయని విష్ణునామ గుణ కథలు వచన భావంబున కీర్తించను. ఘుమఘుమ ధ్వనులు మ్రోయగాను దండెమీటుచు తాళంబులుగ్గడించుచు పంచమవేదస్మృతులును చాతుర్ల క్షగ్రంధ సంకీర్తన వాక్ఫూజలును చేయంగాను" అనేవాక్యాలవల్ల రాగభావంతో తాళానుగుణంగా తంత్రీ శ్రుతి సమన్వితంగా ఈ వచనాలు గానం చేయబడేవని తెలుస్తోంది. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0034.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b0bdca6a8713c491bdfac1b5232bf6119628ef0 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0034.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +అవకాశం ఉందా అంటే అదీ కుదరటం లేదు. పొతకమూరి భాగవతుల ప్రసంగంలో అప్పటికీ చాతుర్ల క్షలకు లక్షౌఏభై వేలు కొఱత అంటున్నారాయన దీన్ని బట్టియిది వాచకమే అనటంలో అనుమానం అక్కరలేదు. కృష్ణమాచార్యులనాడు గంటంతో తాటాకుల మీద వ్రాసుకొనే అలవాటుంది. ఒకానొక సందర్భంలో ఆయన స్వామి సన్నిధిని గానం చేస్తూండగా స్వామి బాల రూపంతో వచ్చి ఆయన తొడమీద కూర్చొని గంటంతో తాటాకుమీద +ప్రాయసాగేడట:. దీన్ని పట్టి అంతకుముందు వ్రాయకుండా ఆశువుగా ఎప్పటికప్పుడు తోచినట్టుగానం చేసే అలవాటున్నా ఈ సంఘటన తరవాత నైనా వ్రాయించాలన్న ఊహ ఆయనకు తోచి ఉండాలి. అంతదాకా అక్కర్లేదు 'చాతుర్లక్ష' అనగానే, సంఖ్యాపరిమితి పెట్టుకోగానే వ్రాయించే ఉంటారనేది నిర్వివాదం. అయితే యీవ్రాయించటం తామ్ర పత్రాలమీదేనా? తాళపత్రాల మీద కూడా వ్రాయించి ప్రచారానికి వీలు కల్పించేరా? అన్నదో ప్రశ్న. కొన్ని తాళ పత్ర గ్రంధాల్లో ఫలశ్రుతిగా సంకీర్తన మహత్వం చేపుతూ “ఎవరు వ్రాసినా" అని ఉన్నందువల్ల ఆయన కాలంలోనే యివి ప్రోత్సహింపబడి దేశంలో వ్యాపించి ఉంటాయి. అయితే ఏ ఒక్కరూ చాతుర్లక్షనూ వ్రాసే అవకాశం ఉండక పోవచ్చు. చాతుర్ల క్షలూ ఉన్న తాళ పత్రప్రతి ఉండే అవకాశం కాని అది మనకు లభించే అవకాశం కాని లేక పోవచ్చు అక్కడికి మిగిలిన ఆశ అల్లా తామ్రపత్రికల నిక్షేపం మీదే. + +రాగిరేకులు చేయించి వాటి పై కీర్తనలు చెక్కించి వాట్ని కృష్ణమాచార్యులు శ్రీ. న తీసుకుపోయినట్లు ప్రతాపచరిత్ర చెప్తోంది. కృష్ణమాచార్యులవారు తమ చాతుర్లక్ష సంకీర్తనల్ని తామ్రపత్రికల మీద చెక్కించి హరి సమర్పణంగా స్వామి భండారానకు సమర్పించి భావితరాలవారి కోసం స్వామిప్రసాదంగా, భాగవత శేషంగా వాట్ని నిక్షేపించినట్టు దీనివల్ల తెలుస్తోంది. అయితే ఇక్కడ ప్రతాపచరిత్రను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలి ఈ విషయం ఇంతకు పూర్వమే విన్నవించేను. ప్రతాప చరిత్రతో పాటు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0036.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6851ebf8640007369df77ef28dd3e785c8941b82 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0036.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ప్రామాణ్యంతోనే తరవాతవారు వేదాలకులాగే తమిళవేదానికి ఒక వింగడింపూ, అధ్యయన పద్ధతి, అక్కడి స్వరపద్ధతికి దీటుగా ఇక్కడ నియతరాగతాళగాన పద్ధతి, దాని స్వస్తి విధానానికి ప్రతిబందిగా సేవాకాల విధానం-ఇట్లు ఏర్పరిచి ద్రావిడవేదమనీ, ద్రావిడవేదాంతమనీ సుదృఢమయిన వ్యవస్థను రూపొందించేరు. అల్లాంటి వ్యవస్థయేదీ లేకపోవటంవల్లా తరవాతి వారి ప్రోత్సాహం లభించక పోవటమేకాదు కొందరు దురర్థసంప్రదాయానుయాయుల మౌర్ఖ్యం పెద్ద అవరోధం కావటంవల్లా, సువ్యవస్థగానో అవ్యవస్థగానో వేదప్రమాణాలుగానో ఏదో అప్రమాణంగానో అసలాయన వచనాలు నిలిచి తెలుగు జాతికి లభిస్తే బాగుండుననేటట్టుంది యిక్కడి స్థితి. + +తమిళవేదం - దేశిదృక్పథం

+ +ఆళ్వారుల దివ్యప్రబంధాన్ని 'ద్రావిడవేదం' అనటంలో-వారు బంధురభక్తిభావ పారవశ్యంతో పరమేశ్వరుణ్ణి కీర్తించటంతో వారిపై పేర్కొన్న బ్రహ్మాండమైన భక్తిభావం తదనుయాయులచేత అట్లా పలికించింది. రెండోది-ఆళ్వారులు కృష్ణభక్తి సంప్రదాయాన్ననుసరించటం. తమిళంలో పాడటం, వారు పరస్పరం, వారందర్నీ తరవాత వారూ, వర్ణవ్యవస్థాపరిధుల్ని అతిక్రమించి గౌరవించి అనుసరించటం, వేదానికి ప్రతిద్వంద్విగా, ప్రతికోటిగా ద్రావిడ-వేద-వేదాంత వ్యవస్థ ఒకటి నెలకొల్పటం ఇవన్నీ మౌలికంగా భాగవత సంప్రదాయంలోనూ, తమిళభాషా వాఙ్మయచరిత్రలోనూ ఉండే స్వతంత్రచ్ఛాయల్నీ, దేశితనాన్ని విస్పష్టంగా ప్రకటించుతాయి. అంతర్యవనికంగా ఇంత వ్యవహారం తమిళవేదానికి ఉన్నది. ఈ దృష్టితోనే కృష్ణమాచార్యుల తెలుగువేదాన్నీ మనం పరిశీలించాలి. + +తెనుగు వేదం - విమర్శకుల అపార్ధం

+ +మొట్టమొదట కృష్ణమాచార్యుల వాఙ్మయాన్ని తెనుగువేదంగా పేర్కొన్నఘనత తాళ్ళపాక తిరువెంగళనాథునిది. “వేదంబు తెనుగు గావించి సంసారఖేదంబు మాన్చిన కృష్ణమాచార్యు" అని అతడు పూర్వాచార్యసంస్మరణం చేస్తూ అంటాడు. అయితే ఇక్కడ మన విమర్శకులం \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0037.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1bd676a270e3f2d8bebc29bcef3f4d0ee3242696 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0037.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దరూ ఒక చిత్ర విచిత్రమైన బ్రాంతికిలోనై “శఠకోపవిన్నపములు" అనే పేరుతో కనబడుతున్న విన్నపాలే కృష్ణమాచార్యుల తెనుగు వేదం అయి ఉండవచ్చుననే అభిప్రాయం ప్రకటిస్తున్నారు. కాని అది సరికాదు. వీరందరూ ఇట్లా పొరపడే ఆవకాశం ఇచ్చినవి పై పరమయోగి విలాస పంక్తులే. పూర్వవాక్యాలతో కలిపి వాటిని మరోమారు పరిశీలిస్తే యథార్థం అవగతం అవుతుంది. తొండమాన్ చక్రవర్తినీ, శ్రీమద్రామానుజుల భాగినేయుడు దాశరథినీ, శ్రీపరాశర భట్టార్యులనీ, అనందాళువార్నీ స్తుతించిన తరవాత, + +శఠమత రాద్ధాంత సంహారియైన +శఠకోపమునిఁబోలు శఠకోపమౌని, +వేదంబు తెనుగుగావించి సంసార +ఖేదంబు మాన్చిన కృష్ణమాచార్యు. + + +అని పరమయోగి విలాస పంక్తులున్నాయి. శ్రీనిడుదవోలు వారిదగ్గరనుంచి +శ్రీ ఆరుద్రగారివరకూ అందరూ ఇంచుమించు ఈ పంక్తుల్ని అపార్ధమే చేసుకొని, పూర్వపంక్తిలో ఉన్న “శఠకోపమౌని"ని యివతలకు ఈడ్చి ఆయన నెత్తిన వేదాన్ని మోపి, ఆ శఠకోపమౌనియొక్క వేదాన్ని తెనుగుచేసిన కృష్ణమాచార్యులనే తాత్పర్యం సంపాదించి "శఠకోపవిన్నపాలే"యీ తెలుగు వేదం అన్న చమత్కారమైన సిద్ధాంతం ప్రతిపాదించేరు. దీనికితోడు మరో అభాండధ్వనికూడానూ ఇక్కడ— ఈ శఠకోప విన్నపాలకు మాతృకామాత్రమే శ్రీ శఠకోపుల తమిళవేదం అని. మన పరిశోధక విమర్శకులు తాత్పర్యగ్రాహులేకాని ఆన్వయచణులూ చతురులుగా కనపడరు. + +వారి ధోరణిలో అన్వయించినప్పుడేనా పై ఉద్ధారంలో రెండోపంక్తిలో ఉన్న +ఉపమానవాచకం ఏంకావాలి? అదీగాక ఇద్దరు శఠకోపులు ఇక్కడ +కనపడ్డంలేదూ ? + +అసలు సమన్వయం ఇదీ. + +శఠమతరాద్ధాంత సంహారియైన శఠకోపమునిఁబోలు. + 'శఠకోప' బిరుదాంచితుడైన నమ్మాళ్వారులకు సాటికాదగిన +శఠకోపమౌని(న్) - (అహోబలమఠాధిపతియైన ఆదివణ్ శఠకోపయతినీ. + + +అని ఇక్కడికీవాక్య \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0038.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acded3482a2a35ad0c67a7ad647f2f7e8ba8916a --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0038.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +ఖండంసరి. విడిగా వేదంబు తెనుగు గావించి సంసారఖేదంబుమాన్పిన కృష్ణమాచార్యుణ్ణీ, అని చెప్పి వీటికన్నిటికీ 'తలఁచి అంజలిగావించి' అని ముందరిక్రియతో ఏకాన్వయం చెప్పాలి. నమ్మాళ్వారుల్లాంటి ఆదివణ్ శఠకోపయతినీ, తెనుగు వేదం పలికిన కృష్ణమాచార్యుల్నీ తిరువెంగళనాథుడు స్తుతించేడు. అంతకు ముందే 'ఆళువారలను' విడిగా ప్రస్తుతించేడు. అయితే ఇక్కడ విమర్శకులకు మరో శంక కలిగి ఉండవచ్చు. వేదంబు తెనుగు గావించిన అంటున్నాడుగదా, ఎందులోనో ఉన్న దాన్ని గదా తెనుగు గావించటం. అంచేత శఠకోపమౌని వేదాన్ని కృష్ణమాచార్యులు తెనుగు గావించేడని శంకాపరిహారం చేసుకొని ఉంటారు వారు. అట్లావారు భావిస్తే శఠకోపమునిలాంటి శఠకోపమౌని యొక్క వేదాన్ని తెనుగు జేసినవాడు కృష్ణమాచార్యులు అని అర్ధం లభిస్తుంది. అప్పుడు ఉపమేయ శఠకోపు లెవరు? ఉపమాన శఠకోపు లెవరు? అన్న ప్రశ్నలు బయల్దేరతాయి. ఉపమాన శఠకోపులు ప్రాక్కాలికులు, ఉపమేయుల కంటే మహత్తరులూ కావాలిగద! ఉపమాన శఠకోపుల్ని ఎట్లాగూ నమ్మాళ్వారులనీ ఉపమేయ శఠకోపుల్ని ఇప్పుడేనా ఉపమానభిన్నంగా వ్యక్త్యంతరంగా కడకు ఆదివణ్ శఠకోపయతిగా అంగీకరించక తప్పదు. ఈ ఆదివణ్ శఠకోపయతికి వేదకర్తగా ప్రామాణ్యంకాని ప్రచారం కానీ లేకపోవటమేకాదు. ఈయన మన +కృష్ణమాచార్యులకు రమారమీ రెండు శతాబ్దాలు అర్వాక్కాలికుడు. ముందు పుట్టబోయే శఠకోపులు వ్రాయబోయే వేదాన్ని కృష్ణమాచార్యులు ముందే తెనుగు చేసేరంటారా, వార్ని ఆ శఠకోపులే వంచాలి. ఇక్కడ శఠకోపౌపన్యంలో సంబంధార్థం గ్రహించాలి. తిరువెంగళనాథుడే చక్కగా దీన్నిధ్వనించేడు. ఈ ధ్వనిమనవారు వినలేదు. ఉపమాన శఠకోపుల్ని శఠకోప‘ముని' అనీ, ఉపయేయ శఠకోపుల్ని శఠకోప 'మౌని' అనీ అభివర్ణించే రాయన. అంటే నమ్మాళ్వారుల్ని మునిఅనీ వణ్ శఠకోపుల్ని మౌని అనీ పేర్కొన్నాడన్నమాట. మౌని లోని తద్ధితార్థాన్ని ఇక్క డ విశేష దృష్టితో చూడాలి. మునిభావం మౌనం, అదికలవాడు మౌని ఇక్కడ మౌనం శఠకోప సంబంధం. అది గలవాడు శఠకోపమౌని. అంటే \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0039.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac5bd47685f19c4eccdbad6b87707c98e3095441 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0039.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నమ్మాళ్వారుల సంబంధం గలిగి ఆయనలాంటివాడే అయినవారు వణ్ శ్ఠకోపయతి అని సారస్యం. శ్రీవైష్ణవ భాగవతులందరూ తాము ఆళ్వారుల సంబంధుల మని చెప్పుకొంటారు. ఆ సంబంధంలోనే ఉంది వారి ఘనత. వణ్ శఠకోపయతి కూడా ఆళ్వారుల సంబంధం కలవారు అని యిక్కడిధ్వని. అయితే ఇంకా వేదంబు తెనుగు గావించిన అన్నప్పుడు 'మూలాధారా' ప్రశ్న అలాగే ఉంటుంది. మన విమర్శకులకు. సంస్కృత వేదమే తెనుగు గావించిన అని సమాధానం యిక్కడ. ఈ తెనుగు గావించిటంకూడా “నమ్మాళ్వారుల +' వేదంతమిళ్ శెయ్ ద' లాంటిదే. దీని సంగతి యింతకు ముందే విన్నవించేను. ఈ సంప్రదాయం తెలిస్తే కాని యీ అన్వయం నిర్వహించటం కుదరదు. మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారంవారు. క్యాటలాగులో శఠకోపవిన్నపాలకు సూచిక వ్రాస్తూ తమిళానికిది అనువాదమనే భ్రాంతిని ప్రకటించు కొన్నారు. ఆ భ్రాంతి విలసిత వాక్యాలే పై దురన్వయానికి మన విమర్శకుల్ని పోత్సహించేయి. ఇక పోతే శఠకోప విన్న పాలను గురించి. + +శఠకోప విన్నపాలు తెలుగు వేదం కాదు

+ +మద్రాసులో ఉన్న శఠకోప విన్నపములు రెండురకాలు.ఒకటి సమగ్రం. రెండోది అసమగ్రం. అసమగ్రప్రతినే తమిళానువాదంగా భాంఢాగారంవారూ,వార్నను సరించి విమర్శకులూ భావించారు. ఇందులో ఉన్నది ఒక్క వచనమే. మిగిలినవి మరిదొరక లేదు. తమిళానికి దిఅనువాదం అన్న ఊహ శఠకోప విన్నపములు' అన్న పేరు వల్ల వీరికి వచ్చింది. మరో 'శఠకోప విన్నపాలు'న్నాయి. ఇవి సమగ్రం. నామసామ్యం రెండింటికి ఉంది. ఆవీ +తమిళానికి అనువాదంకావు. మరి యీ అసమగ్రప్రతిలోని కేవల విష్ణు ప్రశంసాత్మకమైన ఒక్క వచనాన్ని పట్టుకొని 'చూడని తమిళాని' కిది. అనువాదమని ఎల్లా ఊహించేరో ఊహకందనిది. అసమగ్రమై "నమోనమోలక్ష్మీ వల్లభా" అని (మకుటం) చివరకల శఠకోప విన్నపాలు (అందులో ఉన్నది ఒక్క విన్నపమే!) శఠకోపముని ద్రావిడ వేదానికి కృష్ణమాచార్యుల తెలుగు చేత కావచ్చునని శ్రీనిడుదవోలు ప్రభృతుల భావన. ఈ భావనతోనే చిన్నన్న ద్విపదపంక్తుల్ని అపార్థం చేసుకొన్నారు కూడాను. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0040.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d81103816375d9cef5a22d91b7090bea74e1dc9 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0040.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +శఠకోపుల తమిళవేదం శరకోప విన్నపాలకు మాతృక కాదు

+ +శఠకోపముని ద్రావిడ వేద స్వరూప స్వభావాలు వేరు. ఈ విన్నపం తీరు వేఱూను. నామ సంకీర్తనం, శరణాగతి, నైచ్యానుసంధానం తప్ప ఇందులో అనుస్యూత వస్తువులేదు. ఇదే కాదు ఏ విన్నపాలు, వచనాలూ అయినా ఇంతే. అనుస్యూత వస్తు సూత్రం అందులో ఉండదు. ఇవి కొంత వఱకూ శతకధర్మాల్ని ముక్తక లక్షణాన్ని కలిగి ఉంటాయి. శ్రీశఠకోపుల +తమిళ వేదమని ప్రశస్తమైన “తిరువాయ్ మొళి"కి ఒక రచనా ప్రణాళిక, వస్తు గాంభీర్య వైవిధ్యాలూ ఉన్నాయి. ఆయన వాజ్మయం అంతటా అంతర్వాహినిగా మధుర భక్తి శ్రవంతి ప్రవహిస్తూంటుంది. భగవంతుణ్ణి నాయకుడు గాను, కవి తనను నాయికగానూ భావించుకొని అక్కడక్కడ ఆ పారవశ్యం తోనే దూతీ, సఖీ, దుహితృమాత్రాది భూమికల్ని భావించుకొంటూ దివ్యభావ కమనీయ మహనీయంగా వెలయించిన కావ్యం అది. ఆ గాంభీర్యంవేఱు, ఆ సారస్యం వేఱు. ఆ చమత్కారం వేఱు, ఆ రామణీయకంవేఱు, ఆ శిల్పం వేఱు , ఆ భక్తి మాధుర్యమే వేఱు. అది అదే! అది ఇంకోటికాదు: దానిలా ఇంకోటిలేదు. రాదు. ఇట్లాంటి శఠకోప వాజ్మయానికి ఈ 'మచ్చుతునక 'విన్నపం అనువాదమేకాదు, ఛాయామాత్రాను సరణంకూడా కాదు! కృష్ణమాచార్యుల సింహగిరి నరహరి వచనాల ప్రభావంవల్ల ఆవిర్భవించిన వైష్ణవ పరమైన 'విన్నపముల'లో ఒకటి అది. దానికి శఠకోఫవిన్నపములు అన్న పేరు పొరపాటున వచ్చి ఉండవచ్చు. రెండవ శఠకోప విన్నపాలను పట్టి రావచ్చు. +ఒక శఠకోపనాముడైన ఆర్వా క్కాలికుడు వ్రాసుకొన్నందువల్ల రావచ్చు. + +ముద్రిత శఠకోప విన్నపాలు

+ +కృష్ణమాచార్య వచనాలు తెలుగులో ప్రచారంలోకి వచ్చేక తమగురువునో ఇష్టదైవాన్నో ప్రశంసిస్తూ వచనాలు, విన్నపాలు వ్రాయటం తెలుగు లో శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో పరిపాటి అయింది. ఇట్లాంటివే రెండో(సమగ్ర) శఠకోప విన్నపములు.. వీటి రచయితా కృష్ణమాచార్యులే. అయితే మన కృష్ణమాచార్యులు కాదు. ఆయన దీవికృష్ణమాచార్యులు: \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0041.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d2ea9d086fc5e0267e6903029d0b8808a96e60d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0041.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +కృష్ణా జిల్లాలోని శ్రీకాకుళంలో నివసించే తిరుమల బుక్కపట్టణం వంశ్యుడైన, (బహుళ) శఠకోపాఖ్యులైన తమ ఆచార్యులను ప్రశంసిస్తూ ఆయన చేసిన విన్నపాలివి. మన కృష్ణమాచార్యులకు చాలా అర్వాక్కాలికుడా యనఅని ఆ విన్నపాలే అంతరంగ సాక్ష్యం పలుకు తున్నాయి. ఇది 102 విన్నపాలు ముద్రితాలుకూడాను. శ్రీకాకుళంలో తమ ఆచార్యుల పరివారం లోని కొందర్ని ఈయన పేర్కొన్నాడు. దీనివల్ల కొన్ని చారిత్ర కాంశాలు +తెలుస్తాయి. ఈయన పేర్కొన్న కొన్ని “సత్సంప్రదాయ" విషయాల వల్ల కూడా సంప్రదాయ చరిత్ర కోంత తెలుస్తుంది. ఈ విన్నపాలలో కృష్ణమాచార్యుల ప్రభావం స్పష్టంగా కనపడుతుంది. ఈ శఠకోపవిన్నపాలరచయిత ఒక కృష్ణమాచార్యులు కావటంతో, మొదటి (అసమగ్ర) శఠకోప విన్నపాలు అజ్ఞాత కర్తృకాలు కావటంతో, అవీ కృష్ణమాచార్య ప్రణీరాలనే +అనుమానానికి వచ్చి శఠకోప సన్ని కర్షతో కృష్ణమాచార్యుల తెనుగువేదం సహాపఠితం కావటంతో శఠకోపముని తమిళ వేదాన్ని కృష్ణమాచార్యులు తెనుగు చేసేరనే భ్రాంతికి పలువురు వచ్చేరు. కాని అది సరికాదు. కృష్ణమాచార్యుల ప్రభావంతో తెలుగులో వచ్చిన రచనలు అవి. వాటి కర్తృత్వంతో కృష్ణమాచార్యుల కెలాంటి సంబంధమూ లేదు. + +ప్రచ్ఛన్న సింహగిరి వచనాలు

+ +కృష్ణమాచార్య వాజ్మయం మహత్తరం, బృహత్తరం కావటంవల్ల ఆయన వచనాలు ఏ ఒక్కరూ సమగ్రంగా వ్రాసుకోవటం సాధ్యంకాదు. అంచెత ఎవరికి లభించినంత వఱకూ, శక్తి చాలినంత వఱకూ, వారు వ్రాసుకొని ఉంటారు. ఇవి వ్యావహారిక శైలీవిలసితాలూ, ఛందో బంధ విరహితాలూ కావటంవల్ల రానురాను కొన్ని చేర్పులు మార్పులు కూడా కొందరు +చేస్తూ వచ్చి ఉంటారు. దీనివల్ల కృష్ణమాచార్య వచనాలు కొన్ని మరుగున పడిపోవటం, మరికొన్ని రూపాంతరితాలై ఇతర కర్తృకాలుగా ప్రచారంలోకి రావటం జరిగింది. ఈ దుర్గతిదేశివాజ్మయానికి మోదటి నుంచి వున్నదే: మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారంలో "వేంకటేశ్వర మహత్వము" \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0043.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29817b4db81b518861644eeba09270b8615e65a2 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0043.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +చార్య వచనాలు యధాతథంగా ఇందులో కలిసేయి. చివరిమకుటం మాత్రం సింహగిరి నరహరికి బదులు శ్రీ వేంక టేశ్వరా అని ఉంది.ఇవి చాలా మట్టుకు "విష్ణు నామ సంకీర్త నఫలం"లో పాఠ భేదాలతో ఉన్నవే. మఱికొన్ని కృష్ణమాచార్యులవేమో అనిపించే ధోరణిలో నడిచినాయి. ముద్రా భేదంతో విష్ణునామసంకీర్త నఫలం వచనాలతో ఇందులో కొన్ని యధా +తథంగా సంవదించటంవల్లా, కడమవి. వీటితో సహపఠితాలు కావటంతో పాటు కృష్ణమాచార్య వాజ్మయధర్ములు కావటంవల్లా ఇందులోనూ సింహగిరి నరహరి వచనాలు రూపాంతరితాలై ఉన్నాయేమో అని అనుమానించవలసి ఉంది. అటు తాళ్ళపాకవారి వచనాలతో, దొరకిన సింహగిరి వచనాలతోనూ జాగ్రత్త గా వీట్నిపోల్చి వాస్తవంగా అందులో సింహగిరి నరహరి వచనాలెన్ని ఉన్నాయో ఉద్ధరించి చూపాలి. మొత్తానికి తెలుగులో కనీసం శ్రీవైష్ణవ పరంగా వచ్చిన వచనాలు, విన్న పాలు అన్నీ కృష్ణమాచార్య ప్రభావవిలసితాలే అనటంలో సందేహం లేదు. వేంకటేశ్వర విన్నపాలు, వచనాలు, శఠకోప విన్నపాలు, రామానుజ విన్నపాలు, యతిశేఖర విన్నపాలు ఇట్లా స్తు తీవచన కావ్యాలు చాలా వచ్చేయి. వీటన్నిటా +కృష్ణమాచార్యుల ప్రభావం ప్రస్ఫుటంగా కనబడుతుంది. + +ఆంద్ర మహాకవులమీద కృష్ణమాచార్యుల ప్రభావం

+ +ప్రస్తుతానికి మనకు తెలిసినంతవరకూ కృష్ణమాచార్యులచే ప్రభావితుడైన మొదటి తెలుగు మహాకవి పోతనామాత్యులు కావచ్చును. కృష్ణమాచార్యులవలెనే పోతనగారూ విష్ణు భక్తులు. ఆచార్యులవారి భక్తిలా ఉన్మస్తకం కాకపోయినా పోతన్న గారిదీ పారవశ్యభక్తే. కాకతీయుల రాజ +ధాని ఓరుగంటిలోనూ, పరిసర ప్రాంతాల్లోనూ కృష్ణమాచార్యుల మహత్వమూ, ఆయన సంకీర్తనవచనాలూ జనం నోట వినిఉంటారు పోతన్నగారు. ఆయన దశమస్కంద వచన భాగాలు కృష్ణమాచార్య వచన లక్షణ ప్రతిఫలకాలుగా కనిపిప్తాయి. సామాన్యంగా కృష్ణమాచార్యులు ప్రతివచ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0044.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26ea16554e0155413ee892767fa37af04ee37231 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0044.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +నాన్నీ దేవా! అన్న సంభోధనతో ప్రారంభిస్తారు. మహత్వ ప్రతిపాదనమో, నామ సంకీర్తనమో, పూర్వభాగవత కథాకథనమో వచన వస్తువుగా ఉంటుంది. చివఱకు నమస్కారమకుటంతో ముగుస్తుంది. ఇదీ ఆయన వచనాల సామాన్య లక్షణం. పోతన్న గారి యీ వచనాల్లోనూ ఈ లక్షణాలు -దేవా అన్న సంబుద్ధితో వచనం ప్రారంభం కావటం, అంతర్భాగం మహత్వ ప్రతిపాదకం కావటం, శరణాగతి నమస్కారాలతో వచనం ముగియటం -కనబడతాయి. ఇవి ప్రధాన గ్రంథాంతర్వర్తులు కనక మకుట సంప్రదాయం ఉండదు. వచనంలో నమస్కారం లేనప్పుడు అవ్యవహితంగా ఆ ఊపు లోనే పద్యం అందుకొని అందులోనైనా నమస్కారాదిగానో, నమస్కారాంతంగానో వచనభావం పరిసమాప్తి చెయ్యటం పోతన్న గారిలో కనబడుతుంది. ఈ ఉదాహరణల్ని పరిశీలించండి. + +(1) " దేవా ఇట్టి జీవాత్మ స్వరూపుడవును సకలాత్మలకు నాత్మయైన పరమాత్మ స్వరూపుడవునని యెవ్వ రెఱుంగుదురు .. .అదిగావున. + +'దేవా నీ చరణ ప్రసాద కణలబ్ధింగాక .... ...ఓ యీశ్వరా !” +భాగవతం దశమస్కంధం పూర్వ భాగం. 570. + +(2) దేవా సకల పురుషాంతర్యామి రూపత్వంబువలన పరమపురుషుం....వయ్యును +ఒప్పు నీకు నమస్కరించెదను." భా. ద, పూ. 682. + +(3) "దేవా నీ చేత నింకఁ జాబూర ముష్టిక గజ కంస శంఖ యవన ముర నరక ..... +అర్జున సారథి వై యనే కాక్షోహిణీ బలంబుల వధియించెదవు, మఱియును. + +'కృష్ణా : నీ వొనరించు కార్యములు లెక్కింపన్ ..... +విశ్వేశ్వరున్ మ్రొక్కెదన్". భా.ద పూ. 1183. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0045.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6368bab7a07a016180645ab00570c19e41228812 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0045.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +(4) " దేవా ఏనరుండై ననేమి శ్రద్ధాగరిష్ట చిత్తుండై నిన్ను సేవించునట్టి మహాత్ముండు విధిచోదితంబయిన ప్రమాణబహుళ విముక్తుండై వర్తించునట్లు గావున యోగీశ్వరేశ్వరుండవై ననీ వీళితవ్యులమైన మమ్ము నిష్పాపులం జేయుమని నుతించి మఱియు నిట్లనియె" +భా. ద, ఉత్తరభాగం. 1151, + +(5) "దేవా నీ సచ్చరిత్రంబులు కర్ణరసాయనం బులుగా నాకర్ణించుచు నీకుంబూజ లొనర్చుచు నీ చరణారవిందంబులకు వందనంబులు సేయుచు నీదివ్య నామకీర్తనంబులు సేయుచు......మఱియు నిట్లనియె. “నీకు మ్రొక్కెద కృష్ణ నిగమాంత సంవేద్య' +భా.ద. ఉ 1196. + +తాళ్ళపాకవారు

+ +మొట్టమొదట తాళ్ళపాక చినతిరుమలాచార్యులు తన సంకీర్తన లక్షణంలో కృష్ణమాచార్యుల్ని పదకర్తగా ప్రశంసించాడు. ఆయన వచనాలనే కావచ్చు చూర్ణికలని పేర్కొన్నాడుకూడాను. తమతాత అన్నమయ్యగారు సంస్కృతంలో చెప్పిన సంకీర్తన లక్షణాన్ని తన తండ్రి 'పెద తిరుమలాచార్యులవారు వ్యాఖ్యానిస్తే తద్వ్యాఖ్యానుసారంగా తెలుగు పద్యాల్లో వ్రాస్తున్నానంటాడు చిన తిరుమలా చార్యులు. అంచేత కృష్ణమాచార్యుల్ని సంస్కృత సంకీర్తన లక్షణంలో అన్నమయ్యగారే ప్రశంసించి ఉండవచ్చునేమో. తిరువెంగళనాథుడు తెనుగు వేదప్రణేతగా ఆచార్యులవారికి ఆంజలిస్తాడు. ఈ స్మృతి ప్రశంసలేకాక తాళ్ళపాక వారి రచనల్లో కృష్ణమాచార్యుల ప్రభావం ప్రస్ఫుటంగా కనబడు తోంది. + +"శ్రీ వైష్ణవుడే పరమసాధకులు +శ్రీ వైష్ణవులే బ్రాహ్మణులు +హరిభక్తి లేని విద్వాంసుని కంటెను +హరికీర్తనము సేయు నతడు కులజుండు +శ్వపచుండైన నేమి ఏవర్ణం బైన నేమి +ద్విజుని కంటె నాతండు కులజుండు" + \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0047.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0409295464188f529643735be3e35b452b82aef --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0047.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +అలనాడు నీవుమైలన్న చొక్కయనంటుకొన్న సుద్ది చెప్పుదునా +గొల్లెతల వాడ చీకటిని తప్పుకోరి చేసినది చెప్పుదునా +.. .. .... .. .. +.. .. .. .. +యీడు వెట్టుకొని నీపు బోయదాని యెంగిలిధిన్నది చెప్పుదుగా" + + +పై పంక్తుల్లో భావ మేకాకుండా "ఎంగిలి దిన్న ది చెప్పుదునా" అన్న ఆచార్యుల +వారి వృత్త గంథి అన్నమయ్య గారి పదానికి మంజు మంజీరమే అయింది. + +కృష్ణమాచార్యులు పై వచనంలోనే కోమటి పిల్లవా డెంతకూ లేవక పోవటంతో కోపంవచ్చి స్వామిని + +“నీకు చాతుర్లక్ష గ్రంథ సంకీర్త సం కాయను మాతల్లి కడవాడవా? నీవు +మాకెన్నాళ్ళ ఋణస్థుడవో +నీకు నేనెన్నాళ్ళ ఋణస్థుడనో"అంటారు. +ఈ భావంతో పాటు + +"మా తల్లి కడవాడవా" అనేది ఒక అభాణకమే అయి అన్న +మయ్యగారిలో ఎల్లా ప్రవేశించిందో చూడండి- + +" నేము ని కన్యులమా నీవుమాలో లేవా +యీ మేర లనే మమ్ములనేలు కొందుగాక౹౹ +ధర విభీషణుండు మీ తల్లి కడవాడా +నిరతి ఘంటకర్ణుండు మీ తండ్రి కడవాడా +యిర వైధృవుండు మీయిల్లాలి కడవాడా +శరణన్న మాటలో సరిగగాచితిరి ". + + +అని ఆచార్యుల వారికంటె మఱి నాలుగాకు లెక్కువే చదివేరు అన్నమయ్యగారు. ఇట్లాగే ఆచార్యులవారి “విదురు నింట విందు" అన్నమయ్య గారింటా విందు లారగించేడు. + +అన్నమయ్యగారి కుమారుడు పెద తిరుమలాచార్యులు తండ్రిగార్ని అనుసరించి సంకీర్తనలు వ్రాయటమేకాక కృష్ణమాచార్యుల అడుగుజాడల్లో వచనాలు విన్న వించేడు. రచనా పద్ధతిలోనూ భావవ్యక్తి కిరణంలోనూఆచార్యులవారి ముద్ర యీ వచనాల్లో ప్రస్ఫుటంగా కనబడుతుంది. తామ్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0048.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..560a6fd6bf2b4cd7338aafdbf295ae01719e8c24 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0048.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +పత్రికలు వేయించటంలో, కవితలో, మతంలో దేశితనాన్ని ఆశ్రయించటంలో, శ్రీవైష్ణవ పారమ్య ప్రకటనంలో, సంకీర్తన సంప్రదాయంలో, ఇందూ అందూ ఏమిటి అన్నిటా తాళ్ళపాకవారికి కృష్ణమాచార్యులు ఆచార్యులే. + +కృష్ణమాచార్యులకు వారసులు తాళ్ళపాకవారు

+ +మతంలో దేశితనం అంటే_భాగవతమతం ఉత్తరాన ఉద్భవించటం లోనే స్వతంత్రత, విప్లాపకత, సమత, సౌందర్యం, ఆర్తి, ఆరాధన, మొదలైన భావాలతో దేశితనంతో తేజరిల్లింది. ఆళ్వారులు దక్షిణాన్న కూడా దానికి వారసులుగా ఇన్ని లక్షణాలూ దేశిదృక్పధంతో సంతరించుకొని తమిళంలో పాశురాలు పాడేరు. ఇది విరోధ దృష్టితోనో విద్వేషదృష్టితోనో సంస్కృతంమీదా తత్సంస్కృతిమీదా చేసిన విప్లవంకాదు. మతసంస్కృ +తుల్ని దేశీయూలుగా సంతరించుకోవాలనే దేశిభావనతోడి తపన ఇక్కడ మనం గమనించాల్సింది. అటు వీరశైవంలోనూ ఈ లక్షణాలు కనబడు తున్నాయి. సంస్కృతం తత్సంస్కృతీ అగ్రవర్ణాలవారి, మేధావివర్గవారి కంచుకోటల్లోనే ఉండిపోవటంవల్లా విప్లావకమూ భక్తి భావభూమికా ప్రాదుర్భూతమూ, సర్వసాధారణీకరణ లక్షణ సమన్వితమూ అయిన ఈ విలక్షణ సంప్రదాయం, సంస్కృతీ, వాజ్మయం, దేశీయతాముద్రతో సామాన్య ప్రజానీకంలోకి చొచ్చుకుపోవటానికి ఈ దేశిమార్గానుసరణం ఆవశ్యకర్తవ్యం అయింది. కర్తవ్యం మాత్రమే కాదు దానిలక్ష్యం కూడా అదే. కృష్ణమాచార్యులు ఆళ్వారుల్ని, శ్రీమద్రామానుజుల్ని, శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించటంలో కూడా ఈ దృక్పధమే కనబడుతుంది. భాగవత సంప్రదాయానుసరణంలో ఆళ్వారులు ఎల్లాంటి స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి +నవలంబించేరో, ఆళ్వారుల్ని శ్రీమద్రామానుజుల్ని అనుసరించటంలోనూ కృష్ణమాచార్యులు అట్లాంటి స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి నే అలంబించేరు. ఆళ్వారుల వల్ల తమిళభాష వకుళా మోదవాసితం అయినట్లే కృష్ణమాచార్యులవల్ల తెలుగుభాష చాంపేయ సుమపరీమళ సంభవితం కావలసింది, ఆ పరీమళాల్నా స్వాదించటానికాంధ్రులింకా నోచుకోలేదు. +( లాగున్నది) -- ఆంచేత శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయంలో అనూచానంగా వస్తున్న ఈ స్వాతంత్య్రాన్నీ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0050.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..76d81b2dd0f1cc8aac7a5f237ed9fec45d3e149b --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0050.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +అనే వాక్యం నాటినుండి నేటిదాకా అగ్రవర్ణాల పండితులందరూ సెలవిస్తున్నా అంతరంగశుద్ధి అంత చెప్పుకోతగ్గదికాదేమో అనిపించకమానదు. కృష్ణమాచార్యులు ఈ సూక్తిని అక్షరాలా నమ్మినవారు. సాని సంప్రదాయంతో పాటు నిత్యులతోడి సంపర్గం కూడా ఆయనకుండేదేమో. అయన వివాహ వృత్తాంతమొకటి ఇక్కడ స్మరణీయం. కులశేఖరాళ్వారుల్లాగ ఆయన "ఉన్మస్త భక్తుడు.' తన వివాహానికి సింహగిరిస్వామిని అనుమతి ఆర్ధిస్తే ఆయన తానూ పెళ్ళికి వస్తానంటాడు. పెళ్ళి వారింట్లో పెళ్ళికుమారుడితో పాటు స్వామివారూ "సాపాటు" కు కూర్చొన్నారు. + +చరమరహస్యం - పరమరహస్యం

+ +తీరా కన్యాదాత లోపలికి వచ్చిచూస్తే 'అల్లుడు' గారి పక్కనున్న వ్యక్తి చరముడు: దాంతో వర్ణవ్యవస్థను సుదృఢంగా చాలా 'రిజిడ్' గా అనుసరించే ఆయన గారు అల్లుణ్ణి ఇంట్లోంచి గెంటేసి పిల్లను పంపక వెలివేస్తాడు. ఈ చరమ రహస్యం ఒక పరమరహస్యం. ఆచార్యుల వారికి పరముకు చరముడిలో కనబడ్డాడా ! ఆయన మామగారికి పరముడే చరముడిగా +కనబడ్డాడా ? ఏమో ! ఇది పరమరహస్యం ! చరమరహస్యం.!! 'హరిజనుల' విషయంలో ఆచార్యులవారి యీ ఆర్ద్రతే వారూ వారి వాజ్మయమూ 'అగ్రవర్ణాలవారికి ' 'వెలి' కావటానికి కారణం కావచ్చును. కృష్ణమాచార్యుల్లాగే హరిజనుల పట్ల ఇంత ఆర్తి నీ ప్రకటించిన మరొకవక్తి శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో 'శ్రీపరస్తుపట్టర్ పిరాన్ జియ్యర్ ' "వీరు సన్యాసులుగా మత ప్రచారంచేసి తృప్తి లేక దూరంగా ఉండి మీరూ మేమూ సమానులం అంటే ఏం బాగుంటుందనుకొని శిఖాయజ్ఞోపవీతాలు పరిత్యంజిచి హరిజనుల్లో కలిసిపోయేరుట. ఇప్పటికీ, వీరి శిష్యులైన నిత్యులు పశ్చిమాంధ్రంలో ఉన్నారట" ఈ సంగతి పూజ్యులు మాఆచార్య చరణులు శ్రీమాన్ న.చ.రఘునాధాచార్య స్వామి వారునాతో అన్నారు. ఆంధ్ర దేశంలో హరిజనుల్లో 'దాసరి' సంప్రదాయంవారున్నారు వీరు వైష్ణవులు. కృష్ణమాచార్య కటాక్షపాత్రు లేమోవీరు. కృష్ణమాచార్య సంకీర్తన సంప్రదాయం వీరిలో ఇంకా ఆడుగంటి +కూడా ఉందేమో చూసితత్పరిరక్షణకు వెంటనే పాటుపడాలి. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0051.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..659e1fd90e74339a255fcf56fe340fea2b9fbd64 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0051.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +కృష్ణమాచార్యుల సంకీర్తన గురువు

+ +వరాహపురాణాంతర్గత కైశికీమాహాత్మ్య కథానాయకుడైన గాయక +చండాలునిపట్ల కృతాజ్ఞతా సూచకంగా, సంకీర్తనంలో అతని వారసత్వాన్ని +పొందినతాను అతని వారిపట్ల ఆ మాత్రం ఆర్తిని కనబరచక పోవటం అకృ +తజ్ఞం అన్న ఉపకారస్మృతితో కృష్ణమాచార్యులు హరిజనులపట్ల వ్యవహంచే +రనిపిస్తోంది. ఇట్లాంటి విప్లావక సన్ని వేశాలు జీవితంలో ఉండటంవల్లా, +తమిళంలోనో సంస్కృతంలోనో (మాత్రమే) స్తుతించాల్సిన స్వామిని +దేశిసంప్రదాయంలో తెలుగులో ఆయన స్తుతించటంవర్ణా' అగ్రవర్ణాలవారికీ , +ద్రావిడాభిజాత్యసంపన్నులై ఆంధ్ర దేశంలో మత ప్రచారం కోసం పీఠాలు +నెలకొల్పుకొన్న బ్రాహ్మణ శ్రీవైష్ణవ కుటూంబాలవారికీ ఆయనా ఆయన +వాజ్మయమూ అంటే అనాదరభావం కలిగి ఉండవచ్చు, అంచేతనే ఇతరు +లతోపాటు శ్రీవైష్ణవ సాంప్రదాయికుల్లోనూ సింహగిరి వచనాలు కనబడ +కుండా పోయేయి. + +సింహగిరి వచనాలు- వింగడింపు

+ +ప్రస్తుతం ముద్రిత వచనాలను విషయవైవిధ్యాన్ని బట్టి 5, 6 రకాలుగా వింగడింపవచ్చును. ఈ వింగడింపు ఎట్లా ఉన్నా ఆన్నిటా అంతర్వాహినిగా వైష్ణవపారమ్యం, మహత్వం ప్రవహిస్తూనే ఉంటుంది. + +1. నామసంకీర్తన వచనాలు. వచనం అంతా సంబుద్ధులతో నిండి ఉంటుంది. ఈ సంబుద్ధులన్నీ విష్ణు నామగుణ విభవ ప్రతిపాదకాలుగా విలసిల్లటం విశేషం. పైవాటిలోనే మరో అంతర్విభాగం ఉంది. ఈ సందోధనలు రామపరంగానో కృష్ణపరంగానో ఒక క్రమపద్ధతిలో కూర్చబడి తత్తజీవిత ప్రతిపాదకాలుగా ప్రస్ఫురిస్తాయి. ఇట్లా శ్రీరామాయణం. భాగవత విష్ణు పురాణాలూ ఈ వచనాల్లో కీర్తింపదిడ్డాయి. ఈయన శ్రీరామాయణ వచనం లాంటిదే తరువాతివారైన శ్రీ మన్నిగమాంత దేశికుల శ్రీ రఘువీరగద్య, సంబుద్ధ్యాత్మకంగా శ్రీ రామాయణ ప్రతిపాదకం యిది. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0052.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d054551643b17ccbcbc13ffe6ed99ec8c9494aa --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0052.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +2. పౌరాణిక వచనాలు. సృష్టి ప్రళయాదులైన వివిధ పురాణాంతర్గత విషయాలు వర్ణించి పర్యవసానంగా శ్రీమన్నారాయణ పారమ్యాన్ని ప్రతిపాదించటం వీటి ప్రయోజనం. + +3. ధార్మికవచనాలు. ధర్మశాస్త్రాల్లో, గరుడపురాణాదుల్లో ఉండే జన్మాంతర కారణాలైన దానధర్మాల, పాపపుణ్యాల పరిగణనం చేస్తూ తదపేక్షయా శ్రీవైష్ణవపారమ్య ప్రతిపాదనం చెయ్యటం, సంకీర్తన మహిమాభివర్ణనం చెయ్యటం వీటి స్వభావం. + +4. కథావచనాలు. ప్రావాహికాలూ, ప్రాదేశికాలూ, పారంపరీరాలూ, పౌరాణికాలూ అయిన శ్రీవైష్ణవభక్తుల కథలని చెప్పేవి. విష్ణు భక్తి మహత్వ ప్రతిపాదన ప్రవణాలూ శ్రీ వైష్ణవ పారమ్య ప్రతిపాదన వరాలను ఇవి. + +5. జీవిత వచనాలు. రచయిత జన్మవృత్తా దికాన్ని తత్తద్విశేషాలనీ సూచించేవి యివి. + +6.సంప్రదాయ వచనాలు. శ్రుతి - స్మృతి ఇతిహాస- పురాణ ప్రమాణ వాక్యాలతో శ్రీమన్నారాయణుని స్వరూప రూప-గుణ విభవ ప్రతిపాధనం చేస్తూ విశిష్టాద్వ్యైత పద్దతిలో శ్రీమద్రామానుజ దర్శనానుగుణంగా సంస్కృత వేదాంత సంప్రదాయ ప్రతిపాదకాలు కొన్ని: + +దివ్యప్రబంధ సంప్రాదాయ ధోరణిలో రహస్యత్రయాది ప్రశంసా పూర్వకంగా, ఆచార్య శేష - శ్రీపాద శీర్థ మహిమాభివ్యంజకంగా శ్రీవైష్ణవులకు శిరోధార్యాలు ఆచార్యుల వారికి అధ్వాక్కాలికాలూ శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయ మణిమంజూ షాంతర్ని క్షిప్తాలూ అయిన శ్రీ వచనభూషణాది సంప్రదాయ గ్రంథాల్లో నిక్షిప్తాలైన పారంపరీణ భాగవతసంప్రదాయ +రహస్య విశేషాలను ప్రతిపాదిస్తూ ద్రావిడ వేదాంత సంప్రదాయ ప్రతిపాదకాలు కొన్ని: ఇట్లా శ్రీ వైష్ణవంలో ఉభయ వేదాంత ప్రతిపాదకాలు ఈ వచనాలు, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0053.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5df4b4abc331dc8a4ae05a96b3f87cc71a3612e --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0053.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +3) దేవా ! +వచనాలు - వ్యక్తిత్వం

+ +వర్ణ వ్యవస్థని ఉన్న పాళంగా పటాపంచలుచేసి కూలదోయ్యమని +ఆయన కంఠోక్తి గా చెప్పకపోయినా విష్ణుభక్తి -వర్ణ వ్యవస్థల మధ్య సంఘ +ర్షణవస్తే విష్ణుభక్తి వైపే ఆయన మొగ్గుతారు. ఈ క్రింది పంక్తులు 'గమ +నించండి. + +1) “జాతివర్ణములతో బనిలేదు మీ భక్తుడైనఁజాలుననీ శ్వపచోపి మహీపాల' ఆంటిరి.(26వ వచనం) +2) దేవా ! +విష్నుభక్తి లేని విద్వాంసుకంటే +హరికీర్తనము సేయు నతడెకులజుండు +శ్వపచుండైననేమి ఏ వర్ణంబైననేమి ? +ద్విజునికంటెనతండు కులజుండు +దృష్టింజూడగా విద్వజ్జన దివ్యభూషణము +సింహగిరిందలంచిన యాతండెకులజుండు" (౹౹) + +3) దేవా ! మీ చరణయుగళ సేవ కేకులజుండైననేమి ?" (28) + +4) దేవా ! మీ దివ్యనామ సంకీర్తన యెవ్వండాయెనేమి +చేయగా వినియిది హీనముఇది హెచ్చు +వర్ణంబులుగానని నిషేధించినవాడు ........ + +దేవా! మీ దివ్యనామసంకీర్తన మెవ్వరునుతియించిరి. +వారెపో పరమ భాగవతులు." (44) + +5) “ఏవర్ణ మైన నేమి మీ దివ్యనామ గుణసంగతి +గలుగజేసి మీదాసానుదాసునిగా జేయవే" (47) + +6) "మీ కులగోత్రంబెన్న నేమిటికి ?" (3) +మనిషినిగా మనిషి పరిగణించటానికి, గౌరవించటానికి అతడు +భగవద్దాసుడు, భాగవతదాసుడు కావటమే ప్రధాన హేతువు +కాని శాస్త్రవై దుష్యం, అభిజాత్యం ఎంతమాత్రం కావం +టారాయన. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0055.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3eab65643f9f1baeb4036e0ba36e10f6354a1a9a --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0055.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +“దేవా మీభక్తుండై యుండి రుద్రభక్తుల దూషించుట +దోషంబని తెలిసియందుకు +“మద్భక్త శ్శంకరద్వేషి, మద్ద్వేషీ శంకరప్రియః +తావుభౌ నరకం యాతఃయావచ్చంద్ర దీవాకరౌ," +అనియెడువాక్యప్రమాణంబులు తెలిపి" + +దీనివల్ల ఆయన మతసహనం అవగతం అవుతుంది. ఇంతేకాదువిష్ణుభక్తుని మహత్వాన్ని ప్రతిపాదించే ఒక కథ చెప్తారాయన అందులో--కొందఱు రుద్రభక్తులు. ఒకడే విష్ణుభక్తుడు. రుద్రభక్తులమీద ఎట్లాంటి కువిమర్శాచెయ్యకుండా చాలా జాగ్రత్తగా చిత్త శుద్ధితో కథనడిపించి విష్ణు భక్తుడి మహత్వం ప్రకటింపచేస్తారు. అతని మహత్వానికి ముగ్ధులైన రుద్ర భక్తులు అతణ్ణి ఆచార్యుడుగా వరించి విష్ణు భక్తు లౌతారు. ఈ చివరిఆంశంకూడా +సూక్ష్మంగా ధ్వనిస్తారుగాని వాచ్యం చెయ్యరు. ఆయన మర్యాద ఆల్లాంటిది. రుద్రభక్తులు విష్ణుభక్తు లవటంలో విష్ణుభక్తుని చిత్త శుద్ధితోడి మహత్వమూ నిశ్చయ జ్ఞానంతోడి భావశుద్ధీ కారణాలు.అంతేకాని యిందులో శివ కేశవుల “తులన' ప్రసక్తే లేదు. + +శ్రీవైష్ణవసంప్రదాయ విశేషాలు

+ +శ్రీమద్రామానుజ సిద్ధాంతానుయాయి అయిన ఆచార్యులవారు ప్రపన్న సంప్రదాయంబాగా ఎఱిగినవారు. మేదినీసురులు, ఆచార్యులు. జననీ జనకులకంటే పెద్దలైన ప్రపన్నులకు ప్రథమస్థానం యిస్తారాయన. ఆళ్వారుల్నీ భాగవతుల్నీ, తరచు తలుచుకొంటారాయన. పదుగురాళ్వారులనటంలో ఈయన ప్రాచీనత ప్రకటితం అవుతోంది. పదముగ్గురు భాగవతు +లంటారాయన, కానివారు పదునలుగురు. 'ప్రహ్లాద నారద పరాశర' శ్లోకం ఈయనెరగంది కాదు. మఱి యీ పదముగ్గురిమాట ఎట్లాగో?. ఇక్కడ ఆయన అంతరంగం ఏమిటో తెలీదు. + +శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఆచార్య కటాక్షానికి విశేష ప్రాముఖ్యం ఉంది. చాలా చోట్ల తన్మహత్వాన్ని ప్రకటిస్తారాయన. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0057.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..46e825588ab4555f641a0466c028bbd6f99d765d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0057.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +పరమాచ్యారులెవ్వరు' అంటారు. అంటే మీపాలిటి రామానుజులెవ్వరని అర్ధం. అట్లాగే “మా పరమాచార్యులైన పొతకమూరి భాగవతుల కృపవలన" అంటారు. తనపాలిటి శ్రీమద్రామానుజులు పోతకమూరి భాగవతులని భావం. వార్ని వర్ణిస్తూ “ఎంబెరుమా నార్ల స్వరూపులైన స్వాములు' అనటంలో ఆప్రతిపత్తి ప్రకటితమౌతుంది. + +శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో ప్రముఖస్థానం వహించిన 'రహస్యత్రయం' పలుతావుల ప్రస్తావించబడ్డది. తత్రాపి ద్వయాధికారి పైలక్షణ్యాన్ని విశేషతః ప్రబోధిస్తారు. ఇది శ్రీవైష్ణవంలో మరో మెట్టు. రహాస్యత్రయం:-తిరుమంత్రం. ద్వయమంత్రం. చరమ మంత్రం. + +1) "తిరుమంత్రమును విన్నపము చేసిరి" +'తిరుమంత్రా పేక్షలను" +"అష్టాక్షరీ మంత్రోపదేశము" + +ఇట్లా పేర్కొనటమేకాక అష్టాక్షరీసంపుటితోనే ఒకవచనం కీర్తిస్తారు. + +2) "ద్వయము బ్రహ్మజ్ఞానమూర్తీ లోను. మా సింహగిరి నరహరి పదధ్యానమందును దొరుకును.” +"ద్వయమును పఠించిరి. +“ద్వయమునకధికారియేంతటివాడు ? +.........తన్ను దానెఱుంగక +దూషించు కపటాచారడాంబిక పరుండు ద్వయాధికారియగునే" +“మీ దీవ్యమంగళంబైన ద్వయ ........." +"ఆద్వయమనవరతంబు సంధించుచు" + +3) "పరమరహాస్యంబునుంబోలు మఱి రహాస్యంబు లేదు" "ఆ చరమార్థం బనియెడు తెప్పగట్టి." + +ద్రావిడ శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయాన్ని సూచించే పదాలూ, పద బంధాలూ వచనాల్లో చాలా కనబడతాయి. పరమరహస్యం. పరమనాంచారి. పెరుమాళ్ళు, తిరుమణి, తిరుచూర్ణములు, తళిగె తిరుకళ్యాణం, ఆడియేని. దాసిన్ తోండండు. ప్రపత్తి, ప్రపన్నులు అచార్య శేషము. ఎంబేరు మానార్ణు, తిరు పట్టణము. తిరుమాళీగ, తిరువడిగళ్ళు, తిరుముఖారవిందము \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0058.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6b740398067d57d45ea094efd5d2e047dff361ba --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0058.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ఆళ్వారులస్వరూపులు, పరమ పదము, తిరువారాధన, ఆరగింపుతళియ, తిరువాయిమొళి, తిరుమంత్రము, తిరునాళ్ళు, తిరుమేను, తిరువక్తము, తిరుపతులు + + కృష్ణమాచార్యుల భాషావిశేషాలు.

+ +వ్రాత ప్రతుల్లో కృష్ణమాచార్య వచనాలు చాలా వఱకూ వ్యావహారికశైలిలోనే కనబడుతున్నాయి. డా|| కుల శేఖరరావుగారు వాట్ని గ్రాంధి కీకరించినట్లు తెలుస్తోంది. సింహగిరి వచనాలున్న తామ్ర పత్రికలు బయటపడేంత వఱకూ ఈ గ్రాంధికీ కరణౌచిత్యాన్ని గురించి కాని యీ వచనాల్లో భాషా విశేషాలను గురించి కాని స్పష్టంగా చెప్పటంకష్టం. కనీసం 'సింహగిరి వచనాలూ','కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనము' అన్న పేర ఉన్నవీ, ఇంకా +ప్రచ్ఛన్నంగా ఉన్న ఆయన వచనాలూ అన్నీ బయటపడి ఏక రూపం అయిన 'శైలీ విన్యాసంతోడి 'కృష్ణమాచార్య వచనాలు' వెలుగులోకి వచ్చింతరువాత కాని ఆయన భాషా విశేషాలు బయటపడవు. అయినా కొన్ని విశేషాలు మనకు ప్రస్ఫుటంగా కనబడుతూనే ఉన్నాయి. + +రణించు, బోడించు, తుండించు లాంటి ధాతురూపాలు విలక్షణంగా కనబడతాయి. 'ఇంద్రజిత్తు తలగుండుగండా' లాంటి దేశ్య బిరుద సమాసాలూ, విభీషణ స్థాపనాచార్యా, దక్షిణ సింధు రాజ బంధనా దేవ వేశ్యా భుజంగా వంటి సంస్కృత సమాసాలు, తత్కాలీన రాజకీయ బిరుద స్వభావాన్ని సూచిస్తున్నాయి. + +తరువాత తరువాత కూచిపూడి భాగవతాల్లోనూ ఇతరత్రానూ వినపడే అమితరవికోటితేజా-భాగవత కల్పభూజా' వంటి పదబంధాలు మొదటగా కావచ్చు ఈయన వచనాల్లో కనబడతాయి. + +"విదురు నింటి విందా వంటి తెలుగు సమాసాలు దేశితనానికి ప్రతీకలు. "శ్రీపాద తీర్థ-తళీయ ప్రసాదములు" వంటి సమాసం సంప్రదాయాఖినివేశాన్ని సూచిస్తుంది. ద్వారవాకిళ్ళు, ఆర్య పెరియలు, అనేక తెఱగులు అనేక యిడుములు, అనేక చెలికత్తెలు- వంటి వైరి సమాసాలు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0059.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..084f0fee6fd4a681df82f275965398aec01bb521 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0059.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ఆరోజుల్లో అందునా వ్యావహారిక శైలిలో ఉన్న వచనాల్లో ఉండటం అబ్బురమేంకాదు. + + పరిష్కరణం . పరిష్కరణీయాలు

+ +డా|| కులశేఖరరావుగారు వచనాల వ్యావహారిక స్వరూపాన్ని గ్రాంధికీకరించటంతో పాటు అనన్వితాలూ అపపాఠాలూ అని తాముభావించిన వాట్నీ చాలా ఓపికతో సావధానంగా పరిష్కరించేరు. ఇందుకు వారెంతేనా అభినందనీయులు. అయినా పరిష్కరణీయాలు ఇంకా కనబడుతూనే ఉన్నాయి. ఈ ముద్రణంలో మరి కొంత పరిష్కరణం సంప్రదాయాను గుణంగా నేను చేసేను. + +మచ్చుకు కొన్ని:- +57వ వచనంలో. + +“కుముద కుమూఢాక్షులు(?)ను" అని ఉంది. ఇక్కడ “కుముద కుముదాక్షులు" అని ఉండాలి. + +30వ వచనంలో + +“ఆ సింహాద్రి జగదీశ్వరుండంగ రంగ వైభోగదాయకుండు శ్రీరంగశాయి శ్రీ పరమపదవాసుండు శ్రీ జగన్నాధుండు సింహాద్రి యప్పుడుఁని వసించు తిరుపట్టణమందు" అని ఉంది. ఇక్కడ వాక్యాన్వయం ఎలా కుదిరిందో తెలీదు. సింహాద్రియప్పుడు కాదు “సింహాద్రియప్పడు" అని ఉండాలి. సింహాద్రినాధుడికి అప్ప అప్పర్ (రు) అప్పడు మొదలైన పేర్లు ఉన్నాయి. కృష్ణమాచార్యులు కూడా ఇదే వచనంలో మరోచోట పొతకమూరి +భాగవతులతో మీ మహత్వము సింహాద్రియప్పడు వినవలెను' అంటారు.ఈ అంతరంగ సాక్ష్యం వినకపోవటం వల్లనే ఎక్కడో వేంకటాచల విహారశతక పద్యపాదం ఉదాహరించేరు. విమర్శకులు కృష్ణమాచార్యుల సింహగిరినరహరి అప్పన్నే అనటానికి. ఇక్కడే మరో విషయం కూడా గమనించాల్సింది ఉంది. పొతకమూరి భాగవతుల్ని పరిమాఆచార్యులవారు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0061.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..007186575171f4cd129b27e288a50b7205a47f44 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0061.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ములసహ్యములు, -అని ఉంది కృష్ణమాచార్యుల ధోరణిని బట్టియిక్కడ- పల్లవములుకు బదులు 'పరిమళములు' ఉంటే బాగుంటుంది. మరో ప్రతితో సంప్రతించి కాని నిర్ధారణ చెయ్యలేం. +20వ వచనం లో + +“భాగవతులు ధన్యాత్ములు. జాయమీశ స్వరూపులు" అని ఉంది. ఇది అనన్వితం. వాల్తేరు లిఖితప్రతిలో(సం)యమీశ స్వరూపులు అని ఉంది. యోగీశ్వరులన్న అర్ధంలో ఈ పూరణమే బాగుంది. లేకపోతే జాయదీశ స్వరూపులు' కావాలి. కాని వ్రాతప్రతిలో యమీశ స్పష్టంగా కనపడు తున్నందువల్ల ఇది సంయమీశ స్వరూపులే కావచ్చును. +21వ వచనంలో + +“ఈ విధంబున జగంబునఁజతుర్విధరూపంబుల (?) దాల్చి" అని ఉంది. ఇక్కడ చతుర్విధ రూపాలంటే డాక్టరుగారు ఆశ్చర్యం ప్రకటించేరు. శ్రీరంగం, వేంకటాచలం, శ్రీ జగన్నాధం. సింహాచలం. ఈ నాలుగు క్షేత్రాలయందూ కృష్ణమాచార్యులకు సమాన ప్రతిపత్తి . శ్రీ పరమపదవాసుడే ఈ నాలుగు స్థలాల్లో నాలుగు రూపాలతో ఉన్నాడని ఆయన విశ్వాసం. +మిగతా ముగ్గురితోనూ శ్రీపరమపదవాసుడితోనూ సింహాద్రినాయుడికి అభేదమే ప్రకటిస్తారాయన. "శ్రీరంగశాయి శ్రీపరమపద నివాసుండు శ్రీ జగన్నాధుండు సింహాద్రియప్పడు” అంటున్నారాయన. అంచేత 'చతుర్విధరూపంబుల' పట్ల ఆశ్చర్యం అక్కరలేదనుకొంటాను. +25వ వచనంలో + +“ఆ చోరుండప్పుడా గ్రహముతో నరువదియేండ్లు మంటిరత్నమున దోగినను తుమ్మ దుడ్డునకు" అని ఉంది. ఇది అనన్వితం. ఇక్కడ ఆధోజ్ఞాపికలో "మన్నుతో కూడిన రత్నములందు" అని అర్ధము కావచ్చుమ" అని డా. రావుగారు సూచించేరు. కాని యిక్కడ వాల్తేరు లిఖితప్రతిలో “అరవై యేండ్ల మట్టిరక్తాన దోగిన తుమ్మదుడ్డుకు" అని ఉంది. పట మలని పరిణామాన్ని గుర్తిస్తే పంచమ్యర్ధకమైన 'పట్టిగా' ఇది తేలుతుంది. మట్టిమైన (పట్టి, పైన) వంటిరూపాలు వ్యవహారంలో ఉన్నాయి. రక్తంలేక \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0062.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d90c874aee3667ddca3e6bd6212c28384a3b88c9 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0062.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +రక్తం రత్నంగా వ్రాతలో మారే, పొరబడే అవకాశమూ లేకపోలేదు. మన్నుతోకూడిన రత్నాలలోకంటే 'అరవై ఏళ్ళబట్టి రక్తంలో నానిన 'అన్న అర్థం సరైనదేకాదు సరసమైనదీని. విప్రవధలవల్ల రక్తంలోనే దోగిఉంది ఆదుడ్డు. ఇందులో మౌలికంగా రక్తప్రసక్తి కే అవకాశం ఉంది. దోగిన అన్న ధాత్వర్ధం ఇందుకే తోడ్పడుతోంది. ప్రకరణ బలంవల్లా లేఖన సంభావ్యత వల్లాధాతు సన్నికర్షవల్లా. అన్వయ సారళ్యంవల్లా, అర్ధౌచిత్య సారస్యాల వల్లా కూడా ముద్రితపాఠంకంటె లిఖిత ప్రతిపాఠమే కవిహృదయం కావచ్చుననిపిస్తోంది. +26వ వచనంలో + +"శ్వపచోపి మహీపాలః అంటిరి" అనిఉంది. ఇక్కడ మహీపాల శబ్దం సంబుద్దివాచకం. విసర్గాంతంకాదు. +30వ వచనంలో + +"నూటయెనుబది తిరుపతులును" అని ఉంది. ఎనుబదికాదు. "ఎనిమిది" అని ఉండాలి. ఇదేవచనంలో చివర మళ్ళీ 'నూటయెనిమిది' అనే ఉంది. +31వ వచనంలో + +‘అగాధో ఆర్ధో విష్ణువనెను' అని ఉంది. ఇది బహుశః "ఆకారార్దో విష్ణుః" కావచ్చునేమో ! ముద్రిత పాఠం అనన్వితం. ఇది శ్రీ పరాశర భట్టార్యుల అష్టశ్లోకీ ప్రారంభవాక్యం. +39వ వచనంలో + +'అపదోద్ధారకా' అని ఉంది. ఆపదుద్ధారకా అని ఉండాలి. +52వ వచనంలో + +“సంకీర్తన నామోచ్చారణంబుచ్ఛరింప ముహూర్తము పెట్టుమనిన విప్రుడాలస్యముచేసె" ఆని ఉంది. లిఖితప్రతిలో 'విప్రుడా స్సెం చేసెను. అని ఉంది. ఆస్సెం ఆంటే హాస్యం. "హోరీ: నువ్వు సంకీర్తనం చెయ్యడ మేమిట్రా" అని యీ కుఱ్ఱవాణ్ణి ఆస్ఫేం చేసేడు, పరిహసించేడు. ముద్రిత పాఠంకంటె ఇదేబాగుంది. +58వ వచనంలో \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0065.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fca6f0fec492acfad65efa1d6cdd72e8a7825cec --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0065.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +పరమ నాంచారి బోలు + మఱి జననిలేదు +అనాధపతి స్వామి నరహరిఁబోలు + మఱి దైవంబు లేదు +స్వామీ సింహగిరినరహరీ + నమోనమోదయానిధీ ! + +వైరాగ్య విషయాలను ప్రతిపాదించే పట్టుల్లో ఈయన వచనాల తీరువేఱు' స్తుతిప్రశంసా పరాలైన వచనాల గమనం వేఱు, కథనపరారైన వచనాల నడకవేఱు. అన్నీ ఏకగతిలో ఉండవు' ఈ వచనం తీరు చూడండి. + +దేవా +తనువులు మాయ +తలపోసి తలపోసి చెప్పేదనంటినా +కఱకఱల మోహమిది +ఆళల పాషాణంబిది +ఆతుకుల జల్లెడయిది +తన బ్రతుకు కొఱకు పోరాడి పోరాడి +యొరులంజెఱచెడు దుర్గంధపుడొంకయిది +నీరుబుగ్గ, ఊఁటచెలమ, తూంట్ల బాన. +తొడరి దుర్గంధమున బొలుచును +మాటలేకాని మఱి యెందును బసలేదు +నోటను మురికి, దంతంబులపాచి; +నాసికంబున ఊళె, నయనంబున పీళె; +చెవులోని గుల్మి, చెట్టలకొంప; +మూటగట్టుకొన్న మలమూత్రములతిత్తి +చీము నెత్తుటి జడిపురుగుల జలదారి +చిచ్చుటిరోత, పైత్యపు గోళ. పైగల పంచారంబిది +తోలుగప్పిన గొలుసుమ్మిది +నమ్మికలేదు నమ్మికలేదు .ఇది \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0066.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..129b0b861a9daae89b269cf1bf6a641407bea50d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0066.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +నాటకములాడెడు జూటకముల బొమ్మ +అమ్మమ్మా యీ బొమ్మ! +ఉత్తమ గుణములెంచిచూచెదనంటినీ........ +ఇట్లా సాగుతుందీవచనం. + +పాటల్లో పల్లవిలాగ ఈ వచనవాక్యాల్లోనూ ఒక పల్లవిలాంటిది ఊతగా ఉంటుంది. దీనితో వచనంకూడా గేయధర్మి అవుతుంది. + +"దేవా పెద్దతనంబుచేసి మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా జాంబవంతుడు మీ సన్నిధినే యున్నాడే" అని వచనం మొదలౌతూ ప్రతివాక్యం పూర్వ ఖండం 'మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా' అన్న దానితోనూ, ఉత్తరఖండం 'మీ సన్నిధినే యున్నాడే' అన్న దానితోనూ ముగుస్తుంది. దీనితో వచనానికి మంచి ఊపు, తూకంతోపాటు తాళగతీ కుదురుతుంది. + +చిక్కని చెక్కడపు పనితోడి వాక్యాలూ తాళానుగమనంతో ఎక్కడికక్కడ తెగి అటు రాగభావం ఇటు తాళగతీ రెండూ 'సమతూకం'తో సరిపడేటట్లుండేవీ కొన్ని. +ఈ వచనం చూడండి. + +దేవా, మీకు మొఱ పెట్టి విన్నపము చేయుచున్నాడను. సంసారమోహ బంధముల దగులువడితిని. కర్మానుకూలంబులంబెనగొంటిని. కాంతలమీది కోరికలు డాసెను. కామాంధకారము కన్నుల గప్పెను. కర్మవారిధి గడువదయ్యెను. ఆపరకర్మములకు లోనై తిని. అజ్ఞానజడుండనై తిని అధమాధముండనై తిని అందని ఫలముల కట్టులు సాచితిని, దుష్ట దురాచారుండనై తిని మూడుండనై తివి. చపలుండనతిపాతకుండను." +ఈ ఉపమానాలు పరికించండి—— + +“కూపములో బడిన శిశువువలెంగూయుచున్నాడను, +తల్లిలేని బిడ్డవలే కలవరించుచున్నాడను, +తైలములోని మక్షికము చందంబాయెను, +ఉరిబడ్డ మెకమువలె నుపాయమెఱుంగక ఉన్నవాడను, +పసిరికకాయ పురుగువలె తేలలేక." \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0067.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ebb2883ccd5509c06da026708d96cb0fa416ad1 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0067.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +“ఆధునిక వచన పజ్యా"లమాతృక

+ +అంత్యప్రాస ఘటితాలై న ఆధునిక వచన గేయాలకు మాతృకా +ప్రాయమైన యీ వచనం అవలోకించండి.—— + +అంకిలియనియెడి తెవులింటికి దిప్పు +అసత్య కృతమే ముప్పు +తగవు ధర్మము నడిపినదె యొప్పు +అనాధపతీ నరహరీ మిమ్ముదలపనిదే తప్పు" + +ఇంతటి మహత్త్వ బృహత్త్వాలు గల కృష్ణమాచార్యులవార్ని గురించి సింహగిరి వచనాలను గురించీ చెయ్యవలసిండి, చెప్పవలసిందీ ఎంతేనా ఉంది. + +రెండేళ్ళ కిందట కృష్ణమాచార్య సంకీర్తన జయంతి ఉత్సవానికి సింహాచలం వచ్చిన మాన్యమిత్రులు శ్రీమాన్ కులశేఖర రావు గారు సింహాచల దేవస్థానంవారు సింహగిరి వచనాలను ముద్రించవలసిన అవసరం ఎంతో ఉందని చెప్పిన మీదట అప్పుడున్న కార్యనిర్వహణాధికారి శ్రీమాన్ ఎస్.చిట్టిబాబు గారు నా పీఠికతో నేను సేకరించిన మరికొన్ని వచనాలతో గ్రంధాన్ని ముద్రింపచేయటానికి సిద్ధపడి పూర్వరంగం ఏర్పరిచినారు. + +తరువాత వారి స్థానంలో వచ్చిన మాన్యమిత్రులు శ్రీమాన్ జి. వి. నరసింహమూర్తి గారు ఈ కార్యభారాన్ని స్వీకరించి నేటికి కృతకృత్యులయినారు, + +ప్రకృత ముద్రణంలో శ్రీమాన్ కులశేఖరరావుగారు ముద్రించిన వచనాలను వాల్తేరు లిఖితప్రతి సాయంతో సంప్రదాయాన్ని అనుశీలిస్తూ అవసరమయినచోట్ల పరిష్కరణం చేసేను. ఇంకా చేయవలసినవే ఎన్నో ఉన్నాయి. + +తిరుపతిలోని ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండాగారంనుంచి నేను సేకరించిన వానిలో కొన్ని వచనాలను ఇందులో మొదటి అనుబంధంగా చేర్చేను. తిరుపతి ప్రతులు (1) R, 206 (2) R 1034 మద్రాసు ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తక భాండాగారం వ్రాత ప్రతులనుంచి వరుసగా 1914-15, 1933-34 సంవత్స \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0068.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74976bbbd9a780c9fcf23f4dcedea7070e865e63 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0068.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రాలతో ఉద్దరింపబడినవి. ఇవి రెండూ ఒకదానికొకటి ప్రత్యంతరాలు.(3) R 447- B ప్రతిలో ఒక వచనమే ఉంది. అది తులసీమాహాత్మ్య ప్రతిపాదకం. దానిలో సింహగిరి ముద్రలేదు. అంచేత దాన్ని వదలి పై రెండు పుస్తకాలలోని వచనాలనే తీసుకున్నాను. పై ప్రతులలో మొత్తం 8 వచనాలున్నాయి. మొదటివచనం ముద్రిత ప్రతిలోని 34వ వచనానికి విస్తృత +రూపం కావటంచేత దీన్ని గ్రహించలేదు. నాలుగవ వచనం ముద్రితప్రతిలోని 3వ వచనాన్ని కొంతవరకూ పోలిఉండటంవల్ల దీన్ని గ్రహించలేదు. ఆరవవచనం ముద్రిత ప్రతిలోని 40వ వచనంతోనూ, ఎనిమిదవ వచనం ముద్రిత ప్రతిలోని 7వ వచనంతోనూ సంవదిస్తూండటం వల్లా వీట్నీ తీసుకోలేదు. మొదటి అనుబంధంలో మొత్తం 4 వచనాలు చేర్చేను.ఇవి +కృష్ణమాచార్య సంకీర్తనలే అనటంలో సందేహం అక్కరలేదు. వీట్ని ప్రస్తుతానికి యథాతథంగానే చూపించేసు. పరమపద వర్ణనాత్మకమైన వచనం, దశావతాన వృత్తాంత వచనం ఎంతగానో పరిశీలించి వివరణం వ్రాయవలసినవి. ఇందులో చివరవచనం శ్రీ ఆరుద్రగారు పేర్కొన్న వచనమే. + +ఈ గ్రంధముద్రణం జరుగుతున్న సమయంలో యాదృచ్ఛికంగా కంట పడింది. "సింహగిరి నరహరి వచనములు" అన్న మరో లిఖితప్రతి. తిరుపతి ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకభాండాగారంలో ఉన్న దీవి ప్రతి వాల్తేరు ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు గ్రంథాలయంలో R1255 గా ఉంది. ఇందులో 43 వచనాలున్నాయి. వీటిలో ఆరువచనాలు 'దేవా' అన్న సంబోధనతో ప్రారంభం కావటంలేదు వచనాల చివర సింహగిరి ముద్రకూడా కొంచెం భిన్నంగానే ఉంది. 'నమోనమో దయానిధీ'— అన్నది వీటిలో లేదు. 'అనాధపతి'గా కాక సింహగిరీనరహరి వీటిలో “అనాదిపతి'గా గోచరిస్తాడు. చాతుర్లక్ష ప్రసంగం వీటిలోనూ ఉంది. కృష్ణ కువ్వారుస్వామి, యతివరులూ వీటిలోనూ ఉన్నారు. ఐతే ఈ వచనాలభాష కొంచెం సరళంగా మనకు దగ్గరగా కనబడుతుంది, ఇవి సింహగిరి నరహరివచనాలే. అందుకు సందేహం లేదు. వీని కర్త కూడా కృష్ణమాచార్యులే, ముద్రితవచనాల శైలితో కొంచెం విభేదిస్తున్నా మరికొన్ని వచనాలు ఇంకాబయటపడి అన్నిటిపై సమగ్రమైన పరిశోథనం \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0069.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e4700514c0303569009d4ab5a5ae575483871477 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0069.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +జరిగినతరువాతకాని ఒక నిర్ణయం - వీటిపై చెయ్యటం సాధ్యంకాదు. ఏమైనా ఇవీసింహగిరి వచనాలే. ఇవీ కృష్ణమాచార్య కర్తృకాలే అన్న ప్రత్యయంతో వీట్ని యథాతథంగానే ఇందులో రెండవ అనుబంధంగా చేర్చేను. సహృదయ విమర్శకులు వీటినిఆదరించి వివరాలు, విశేషాలూ వెలికితేవాలి. + +సింహాచల దేవస్థానంవారు ఈ సింహగిరివచనాల ముద్రణ భారాన్ని, బాధ్యతను వహించటం ఎంతో ముదావహం. సింహాచలం వచ్చి కృష్ణమాచార్యులవారిపై ప్రసంగించి ఈ వచనాల ముద్రణకు దేవస్థానంవార్ని ప్రోత్సహించిన మాన్యులు, ఆచార్యమిత్రులు, శ్రీమాన్ కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి, శ్రీమాన్ కులశేఖరరావుగారలకు ప్రణామాలు. వచనాల సేకరణలో పరిష్కరణలో ప్రూఫులు సరిచూడటంలో నాకు తోడ్పడిన నా రెండవ కుమారుడు చి. శ్రీనివాసరామానుజము(ఎం. ఏ., (సంస్కృతం: ఎం. ఏ., (తెలుగు);)నకు ఆశీస్సులు. + +కృష్ణమాచార్యులవారిపై విశేష గౌరవాదరాలుకల నాకు ఈ అవకాశాన్ని కల్పించిన శ్రీ సింహాచల దేవస్థానం వారికి కృతజ్ఞత నివేదించు కొంటూ కృష్ణమాచార్యవాఙ్మయ పరిశోధనకు విశేషావకాశాలు కల్పించ గోరుతూ ప్రస్తుతానికి సెలవు తీసుకొంటున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0071.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..54746562f7af4da4f7cc810cbb680244b84aa7cc --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0071.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +దేవా, ఏడువేలు పాపంబులు సేసి మతచోరుండై జన్మించును. దేవా, ఎనిమిదివేలు పాపంబులు సేసి నట్టడవిలో చాఱపులియై జన్మించును. దేవా, తొమ్మిదివేలు పాపంబులు సేసి చోరుండై జన్మించి తలగొట్టఁబడును. దేవా, పదివేలు పాపంబులు సేసి పంచాంగము చెప్పెడు బ్రాహ్మణుండై జన్మించును. దేవా, పదునొకండువేలు పాపంబులు సేసి గురుద్రోహియై యంధుఁడై జన్మించును. దేవా, పండ్రెండువేలు పుణ్యంబులు సేసి శ్రీమద్భాగవతులై, శ్రీవైష్ణవులై జన్మింతురు. దేవా, ఇది కృష్ణమాచార్యులు చెప్పిన సంకీర్తనఫలంబు. ఇందుకుఁ దప్పదు. మాయతి రామానుజముని వరము. అనాథపతీ, స్వామి సింహగిరినరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. + +దేవా, మధ్యాహ్నకాలంబున జన్మించిన మనుజుండు కడుదుష్టుండై జన్మించును. దేవా, అస్తమానంబున జన్మించిన మనుజుండు క్షీణాయుష్కుం డగును. దేవా, తదుత్తరంబున జన్మించిన మనుజుండు సూతంపురోగి యగును. దేవా, ఆపిండంబును నొక్కొక్క పాపం బొక్కొక్క వ్యాధిగా సంక్రమించును. దేవా, పూర్వజన్మంబున గృహముల కగ్ని సంధించిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున కుష్ఠరోగియై జన్మించును. దేవా, జననీజనకులకన్నం బిడని మనుజుండు వెనకటి జన్మంబున గూబయై జన్మించును. దేవా, ఘనముగా గోవుల సంపాదించి వానికి మేపులు, నీళ్ళను పరామర్శింపకయున్న మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున పిరంగి వ్యాధివాఁడై జన్మించును. దేవా, ఘనమైన రొక్కంబు సంపాదించి తాను భుజింపక యొక్కరికి దానధర్మంబు, పరోపకారము సేయకుండినయతండు చచ్చి బ్రహ్మరాక్షసియై యాధనంబునకు కావలికాయుచుండును. దేవా, కూపంబుల పడవేసిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున భూతమై జన్మించును. దేవా, చాడిచెప్పిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున దానభ్రష్టుండగును. దేవా, తగవున కూర్చుండి పక్షపాతము లాడిన మనుజుండు వెనుకటి జన్మంబున బల్లియై జన్మించును. దేవా, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0073.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b157c6ac53962be20e7a07784405dd0f20c9bb30 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0073.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +4

+ +దేవా, తనువులు మాయ, తలపోసి తలపోసి చెప్పెద నంటివా కఱకఱల మోహ మిది. ఆశలపాషాణం బిది. అతుకులజల్లెడ యిది. తన బ్రతుకుకొఱకు పోరాడి పోరాడి యొరులం జెఱచెడు దుర్గంధపు డొంక యిది. నీరుబుగ్గ, ఊటచెలమ. తూంట్లబాన. తొడరి దుర్గంధమునఁ బొలు(చు)ను. మాటలేకాని మఱియెందును బస లేదు. నోఁటను ముఱికి. దంతంబుల పాఁచి, నాసికంబున ఊళె. నయనంబున పీళె. చెవిలోని గుల్మి చెట్టలకొంప. మూటగట్టికొన్న మలమూత్రముల తిత్తి. చీమునెత్తుటి జడి పురుగుల జలదారి. చిచ్చుటి రోత. పైత్యపుగోళ. పైఁగలపంచారం బిది. తోలుగప్పిన డొలుసు మ్మిది. నమ్మికలేదు. నమ్మిక లేదు. ఇది నాటకములాడెడు బూటకముల బొమ్మ. అమ్మమ్మా! ఈబొమ్మయుత్తమ(గుణము) లెంచి చూచెదనంటినా, కామియై, పామై, గ్రామసూకరమై, యెలుకయై, ఊతయై ఊతలోని మ్రానై , కత్తికోతలం బడి, చచ్చి చచ్చి, పుట్టి పుట్టి, యీఁగయై, దోమయై, యెగిరెడు పక్షియై యనేకజీవజంతువుల యోనియందు బుట్టి, బండై, లండై, లండు పసరంబై, ఆలోనమీనై, మ్రానిమీద మర్కటంబై, వెక్కసంబు డేగయై, డేగకాలితొండయై, గండభేరుండ గజసింహశరభ శార్దూలంబులై, రాగియై, కంచి, యినుమై, యుక్కునై, పులినోటి రాయియై, చకచకలుగాను, పకపకలుగాను, చక్కిళ్ళంబడి, చక్కని కోటయై, గుడిగోపురంబై , కారమై, వికారమై, మధువై, చేదై , యతిమధురంబై, యలసి సొలసి యంగడిసరుకై యావెనుక శోణకంబై జన్మించును. దేవా, యదియు విడుపై నరుండై జన్మించును. దేవా, అప్పప్ప! ఇందో యందో యనుచు తప్పించుకపోను సందు లేక, ఎనుబదినాలుగులక్షలకోట్ల జీవజంతువుల బోనులో తగిలి, గంగలో నోడ పగిలినట్లు, మహాపాతకంబునం దగిలి, కుమ్మరిసానవలె, దిమ్మదిరుగుచు, ముణుంగుచు లేచుచు నీవిధంబై యున్నది, హరీ, నాథా నన్ను కావుమీ. ఈ దేహం బనెడులంకపై దండు దిగి, చి త్తమనెడు నింద్రజిత్తుపై రణించి, దుర్బుద్దులనెడు దుర్మార్గపురాక్షసుల హతము సేసి, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0074.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7fbd8a8a4aac37e930e192d15864efac55aaa40 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0074.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యాశలనెడు రాక్షసుల పేరడంచి, మమతమండోదరని బట్టి దాసిగా నేలి, యాచార్యుండనెడు హనుమంతునిఁ బంపి, యాలంకఁ జొచ్చి, సాధించి, జీవుండనెడు సీతను దెచ్చి మీపాదారవిందముల భక్తికి హత్తించి దరిచేర్చుమీ, యతి రామానుజముని వరము, దాతారు. అనాథపతీ, స్వామీ. సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. + +5

+ +దేవా, పెద్దతనంబు చేసి మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, జాంబవంతుడు మీసన్నిధినే యున్నాడే. దేవా, బుద్ధిని నే మెప్పించెద నంటినా, విభీషణుండు మీ సన్నిధినే యున్నాడే. దేవా, బంటుదనంబు సేసి మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, యంజనాసుతుండు హనుమంతుండు మీ సన్నిధినే యున్నాడే. దేవా, తీర్థంబు లాడి మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, గంగాభవాని మీ యంగుష్టంబు నందే యుద్భవించి యున్నదే. దేవా, ప్రదక్షిణములు చేసి మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, సూర్యచంద్రాదులు మీసన్నిధినే యున్నారే. దేవా, వేదవేద్యుండనై మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, బ్రహ్మ మీ నాభికమలమం దుద్భవించి యున్నాడే. దేవా, గీతప్రబంధముల చేత మిమ్ము మెప్పించెదనంటినా, కిన్నర కింపురుష గరుడ గంధర్వ సనక ససందన సనత్కుమార పరమ భాగవతులు, నారదాదులు మీ సన్నిధినే యున్నారే. దేవా, సత్యంబుల చేత మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, సత్య హరిశ్చంద్రుడు మీ సన్నిధి యున్నాడే. ధనధాన్యంబుల చేత మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, శ్రీ మహాలక్ష్మి మీ యురమందే యున్నదే. దేవా, శాంత శమదమాది గుణంబుల చేత నోర్పు గలిగి యుండెద నంటినా, భూదేవి మీ సన్నిధినే యున్నదే. దేవా, విందులు వెట్టి మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, విదుర భరద్వాజ శబరి మొదలైనవారు మీ సన్నిధినే యున్నారే. దేవా, ఏకాదశీ వ్రతాదుట మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, రుక్మాంగదుండు మీ సన్నిదినే యున్నవాఁడే, దేవా, భక్తి వైరాగ్యంబులఁ జేసి మిమ్ము మెప్పించెద నంటినా, ప్రహ్లాదుఁడు మీ సన్నిధినే యున్నవాఁడే. దేవా, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0077.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3cf6b627f55be75e96cb29e26793252d92cefcb0 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0077.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వజ్ర మస్తక శూలా, కుంభ నికుంభ కుంభకర్ణ కరచణ శిరఃఖండనా, మకరాక్షధూమ్రాక్ష విరూపాక్షితికాయ మహాకాయ చండమదగర్వ సంహారా, ఇంద్రజిత్తు తలగుండు గండా, రావణ గిరివజ్రాయుధా, పంక్తి కంధర శిరఃపంక్తి ఖండనా, లంకా పరిపాలకా, విభీషణ రాజ్యసంస్థాపనాచార్యా, జానకీ సంయోగా, పుష్పకారూఢా, భరద్వాజ విందా, నందిగ్రామ ప్రవేశా, భరత శత్రుఘ్న లక్ష్మణ సమేతా, అయోధ్యా ప్రవేశా, పట్టాభిషేక లోకపావనా, మైథిలీసమేతా, ఆనంద జయ జయ రాఘవేశ్వరా, మాయతి రామానుజా, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +8

+ +దేవా, మధుర నారాయణా, ద్వారవతీనిలయా, కాళింగమర్దనా, కంసాసురమర్దనా, కౌస్తుభాభరణా, శ్రీవత్సలాంఛనా, లక్ష్మీ కుచ కుంకుమ పంకిల వక్షస్థలా, శ్రీయశోదానందనందనా, చాణూరమల్ల ముష్టికాసుర ధేనుకాసుర వనకుఠారా, శకటాసుర ఘోటకాసుర కుక్కుటాసుర మదభంజనా, మహానాట్యవినోదా, మహామునిగణసేవితా, అనురూపా, (అక్షయరూపా), అక్రూర వరదా, గజేంద్ర వరదా, ప్రహ్లాదవరదా,అంబరీషవరదా, ఆపద్భాంధవా, ద్రౌపదీ మానరక్షణా, పాండవపక్షపరాయణా, విదురగృహ విమల భోజన గ్రహితా, ప్రణుత వాల్మీకిసనకసనందన సనత్సుజాత సనత్కుమార కపిల నారదాది పరమ యోగీంద్రవందితా, రాక్షస కుల ప్రళయాంతకా, గరుడధ్వజా, కమలాసన వంద్యా, బృందావన లీలావినోదా, వేణునాదప్రియా, శ్రీమదన గోపాలకా, అచలాచలాణురూపా, అనుపమా, అవ్యక్తగుణానందా, అభవస్వరూపా, ఆదిమధ్యాంతరహితా, అమృతాబ్ధిశయనా, అనంతశయానా, మకరకుండలాభరణా, కిరీటాలంకృతా, కనకపీతాంబరధరా, గరుడ గంధర్వ సమస్తదివ్యయుతా, దివ్యాయుధా, దివ్యమూర్తీ, దిక్పాలకులసేవితా, ప్రలంబాసుర భూతకి ప్రాణనిర్జితా, గాంధారీ పుత్రమిత్ర గహనదవానలా, పరమపురుషా, పరంధామా, పరమ పావనా, కనకాసురాంతకా, శిశుపాల దంతవక్త్ర బకాసుర కోలాహలా, బాణాసుర బాహుఖండనా, భవరోగ వైద్యా, భయనివారకా, షోడశసహస్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0078.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9e1dc272ced74457af3811d23a4cb21952f8107 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0078.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +స్త్రీ మనోహరా, గోవర్ధనగిరిధరా, మత్స్యకూర్మవరాహ నారసింహ వామన రామరామ రామ బౌద్ధకల్కి దశావతారా, లీలావినోదా, వేణునాదప్రియా, సర్వేశ్వరా, సర్వతోముఖా, సర్వజీవదయాపరా, విశ్వంభరా, విశ్వలోకేశా, త్రిభువనవంద్యా, త్రిగుణాత్మకా, త్రిలోకారాధ్యా, మధుకైటభా(ంబుద) మహాప్రళయ మరుతా, సోమకాసుర హిరణ్యాక్ష హిరణ్యకశిపు నిర్ధూమధామా, సకల దేవతామునిజన మోక్షరక్షకా, గురులఘు క్రమరూపా, కుటిల శిక్షాకారణరూపా, ఓంకారప్రదీపా, అనంతనామకీర్తనా, నాదబిందు కళాతీరా, చరణారవింద గంగోద్బవా, ధ్రువ రోమశవ్యాస మార్కండేయ గౌతమ హృదయ జగజ్జ్యోతి ప్రకాశా, జగదేకవీరా, అమిత రవికోటి తేజా, భాగవత కల్పభూజా, అజామీళ ఘంటాకర్ణ దశధ్వజాళ్వారులకు సాలోక్య, సారూప్య, సాయుజ్య సామీప్య కృపాకటాక్షా, పరమానంద భరితా, అనాథనాథా, దేవతాసార్వభౌమా, అపరిమిత బ్రహ్మాండ రోమకూపా, దుష్టనిగ్రహా, శిష్టప్రతిపాలకా, దేవవేశ్యాభుజంగా, అభయాఽప్రమేయ కృపాంతరంగా, ఓం విశ్వంబులు సృజియించి, బ్రహ్మను అనుభవకర్తనుంజేసి మీ రంతర్యాములై యందుల నుండుదురు. సూక్ష్మచరాచరంబైన మీ దాసులం గాచెచరు. కరుణాజలనిధీ! భూకాంతా! లక్ష్మీసమేతా, సురగణవందితా, (మా) యతి రామానుజ మునివరము, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. + +9

+ +దేవా, శ్రీరామానుజ సిద్ధాంతంబునకు దేవతాంతరమే హాని, చిత్ +స్వరూపంబునకు కావ్యమే(?) హాని, పదభక్తికి మోహ విడంబమే హాని. మనస్సునకు చలనమేహాని, వితత వ్యుత్పన్నత్వమునకు (స్వర)కళంకమే హాని, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, మీ దాసుల కాచార్యకటాక్షము లేకుండుటయే హాని. ప్రాణహాని సమయ మందు భగవద్భక్తి మఱువక విష్ణుపురాణములు, హరికథలు దలంచి, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0079.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4cadac6a66fad852307e00a5cd141d93eba9dc91 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0079.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +యితరముఁదలంచక సంసార మోహభ్రాంతి విడిచి సింహగిరిం దలంచి పరమ పదమున కేగుమా చిత్తమా, స్వామీ సింహగిరి నరహరీ,నమో నమో దయానిధీ! + +10

+ +దేవా, శమదమాది గుణంబులు గలిగిన బ్రాహ్మణుం డుత్తముఁడు. శమదమాది గుణంబులు గలిగిన క్షత్రియుం డుత్తముండు. శమదమాది గుణంబులు గలిగిన వైశ్యుం డుత్తముండు. శమదమాది గుణంబులు గలిగిన శూద్రుం డుత్తముండు. అతండే ముఖ్యుండు. ఎట్టి పురాణవాదనలు విన్న నేమి? సకల మెఱిఁగి యెఱుఁగక మార్గమునందు సందుగలిగి యితరముగా నాచరించెడు జంతువున కేది గతి? అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +11

+ +దేవా, విష్ణుభక్తి లేని విద్వాంసుని కంటే హరికీర్తనము సేయునతండె కులజుండు. శ్వపచుండైన నేమి? ఏ వర్ణంబైన నేమి? ద్విజునికంటె నతఁడె కులజుండు. దృష్టిం జూడగా విద్వజ్జన దివ్యభూషణము, సింహగిరిం దలంచిన యాతండె కులజుండు. సంధ్యాది నిత్యకర్మానుష్ఠానంబులు దప్పక నడిపిన నేమి? చతుర్వేద షట్ శాస్త్రముల్ సదివిన నేమి? శతక్రతువు లాచరించిన నేమి? సకలధర్మంబులు సేసిన నేమి? మా సింహగిరి నరహరిదాసులకు దాసు లైనం గాని లేదుగతి, స్వామీ సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +12

+ +దేవా, నిర్గుణ వస్తువైన మీ మహత్వంబెన్న నగోచరంబు. శతబ్రహ్మ కల్పంబులు చనిన మీఁదటఁగదా రోమజుని కొక్కరోమంబు ఛేదంబగుట! ఇట్టి రోమజులు నూటెనమండ్రు చనిన మీఁదటఁగదా మీనజుని కొక్క \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0080.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f1eaea177c4a05aaa2ac9e26a9c88d3b4bdc277 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0080.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యహంబు గడచుట! అట్టి మీనజులు నూటెనమండ్రు చనిన మీఁదటఁగదా, పాదమహాముని కొక్కపాదంబు విమృష్టం బగుట! ఆట్టి పాదమహామునులు నూటెనమండ్రు చనిన మీఁదటఁగదా, మహాప్రళయంబగుట! అట్టిమహాప్రళయంబులు చనిన మీఁదటఁగదా, రుద్రుండు తాండవంబు నటియించుట! అట్టిరుద్రులు చనిన మీఁదట గదా, ఏకార్జవోదకమై వటపత్రశయనుండై కృష్ణ కృష్ణావతార లీలలం జీఁకటియౌనఁట! అట్టి చీఁకటిచనిన మీఁదటగదా, యష్టభుజ నారాయణావతార మనంతకోటి రవి ప్రకాశమై వెలుంగు చుండునఁట! అట్టి యాదిదేవుండవు నీవఁట! అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +13

+ +దేవా, (నిన్ను) నెఱుంగని వాని వ్రతోపవాస వర్ణాచారములు విఫలములు. జ్ఞానరహితుండైన నరుండు దా కర్మియైన నేమి ఫలము? మా సింహగిరి నరహరి నెఱుంగని వారి జ్ఞాన మజ్ఞానమగును. ఎఱుకచే మరపుచే మీ మూర్తి ధ్యానవిశేషంబునకు సోపానంబులు. ప్రథమ మన్యదేవతానిరసనము. ద్వితీయము విషయరాహిత్యము. తృతీయము భగవద్దాసుల కైంకర్యము. చతుర్థము మీ మీఁది విశ్వాసము. పంచమము సత్యము. షష్ఠ మాశానిర్ముక్తి. సప్తమము రహస్యము. పరమాణువు రాఘవభాష్య భావవిశేష సుధామృత సంజీవ నిష్ఠ పరమ విభూతి విశ్వమై జయాధికారంబు గలిగి, 'యహింసా పరమోధర్మ' యనెడు నర్థంబు దెలసి, సర్వజీవ దయాపరుండై, చిత్తములోని జీవుండు చక్రాంకితుండై (యుండ వలయు), వ్రతోపవాసంబులు సేసిన నేమి? షోడశ మహాదానంబులు సేసిన నేమి? దేహత్రయ గుణంబులు వదలక కులాభిమాన విద్యాగర్వంబులు కుదురుకొనక, యింద్రియ మోహాంధకారంబు నివారించకయున్న దేహి దుర్మతి. ద్వయము బ్రహ్మజ్ఞానమూర్తిలోను, మా సింహగిరి నరహరి పదధ్యానమందును దొరకును. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0082.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d82cac09874b0ada1c3dc5f49993f6f6c944f904 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0082.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఆనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, మీ కైంకర్యపరులకు వందనము చేయుటయే పదివేలు. అనంతములైన ఫలములు కలుగును. ఆచార్యహీనుండై ద్విజుండు కులాచారము విడిచి యునామకురాలి వలన సుఖమంది నట్టిదే, యితర దేవతాప్రపత్తి చేసినవారు, యతి రామానుజ మునివరము దాతారు, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +16

+ +దేవా, అనంతపద్మనాభ, వాసుదేవా, నారాయణా, గోవిందా, ముకుందా యనియెడు నిఱువది మూడక్షరము లెఱిఁగిన మహాత్ములు కలరొకో భూముపైని? సర్వాంతర్యామి సాక్షి యని శ్రుతి చాటుచున్నది. బ్రహ్మాండము మీ యందున్నది. 'ఏకో విష్ణుర్నారాయణః' అను నక్షరములు సహస్రముఖములై, చాటుచున్నవి. యతిరామానుజ మునివరము దాతారు, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +17

+ +దేవా, శ్రీరామానుజ సిద్ధాంతమును బోలు మఱి సిద్ధాంతము లేదు. పరమాచార్యులం బోలు మఱి యాచార్యులు లేరు. పరమ భాగవతులం బోలు మఱి సమ్మోదపరులు లేరు. వారి కైంకర్యపరులంబోలు మఱి కైంకర్యపరులు లేరు. "అస్మద్గురుభ్యోనమః" అను మంత్రమునకు సరి మఱి మంత్రంబు లేదు. పరమ రహస్యంబునుంటబోలు రహస్యంబు లేదు. పరమద్వయాధికారిఁబోలు మఱి యధికారిలేడు.పరమ నాంచారి బోలు మఱి జవని లేదు. ఆనాథపతి స్వామి నరహరిఁ బోలు మఱి దైవంబులేదు. స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమోనమో దయానిధీ! + +18

+ +దేవా, పరమ రహస్యకారియగు పురుషాకార ప్రసన్నుని ద్రష్ట \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0085.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d8543c6c22bcf3d0305c450ce27bea14c2c7b52e --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0085.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కావేరీమధ్యంబునను, విభీషణవరదుండవై, శ్రీరంగశాయి వైతివి. ఈ విధంబున జగంబునఁ జతుర్విధ రూపంబులఁ దాల్చి విహరించు చున్నాఁడవు. మీ మహిమ పరబ్రహ్మమని తెలిసితిని. నాభయంబు లడంగెను. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +22

+ +దేవా, విశ్వంభరా, విశ్వపతీ, విశ్వమయా, విశ్వరూపా, విశ్వాత్మకా, విశ్వజనకా, శాశ్వతైశ్వర్యా, కలావతంసా, త్రిమూర్తీ, మత్స్య కచ్ఛప వరాహ నరమృగ విప్ర భూపతిరామ రామ కృష్ణ బౌద్ధతురగ సమారంభ సహస్ర లీలా విలాసా. అనంతనామా. స్తోత్రాతీతా. దైవదాసప్రియ ధర్మోపదేశా. నిర్మల తీర్థ స్వరూపా, దుర్మద దానవ విదారణా, భానుకోటి ప్రకాశా. పరమపదనివాసా, భాసుర సమ్మదప్రపూర్ణా. సకలభువనాద్యక్షా, నిత్యస్వరూపా. సత్యవాక్య స్థాపనాచార్యా, శరణు శరణు, సింహగిరి నరహరీ. నమో నమో దయానిధే! + +23

+ +దేవా, శ్రీమన్నారాయణా. పరబ్రహ్మ స్వరూపా. అఖిలాండ కోటి బ్రహ్మాండ నాయకా. వేదవేదాంతవేద్యా, చతుర్దశ భువనాధీశ్వరా, పురాణ పురుషోత్తమా. పుండరీకాక్షా, పురందరవంద్యా. సకల కళ్యాణ గుణోన్నతా. పక్షీంద్రవాహనా. శంఖ చక్ర గదా శార్జ్గ ఖడ్గాద్యనేక దివ్యాయుధధరా. మత్స్యకూర్మ వరాహ నారసింహ వామన పరశురామ శ్రీరామ రామకృష్ణ బుద్ధ కల్కి సర్వేశ్వరా. సర్వాంతర్యామీ. సకలభూతాత్మకా. సనామాంతకా. సంసారాంతకా. ప్రేతమస్తక ప్రతాపా. (?) చాణూర మల్ల యుద్ధకారీ. రాక్షసగిరి వజ్రాయుధా. కుక్కుటాసుర బకాసుర శకట ధేనుకాసుర విదళనా. భూతకీ ప్రాణాపహారా. శ్రీలక్ష్మీకుచ కుంకుమాంకితా, గోపీజనప్రియా, గోవర్ధనగిరిధరా, వేణునాదవినోదా, శిశుపాల శిరశ్చేదనా. కాళియ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0086.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..072df11a5a3ca76c61c4856fa456a09c335ec8f6 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0086.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మర్దనా. కౌస్తుభాభరణా. శరణాగతవజ్రపంజరా. యశోదానందవర్ధనా. పక్షీంద్రవరదా, ప్రహ్లాదవరదా. ధ్రువవరదా. అక్రూరవరదా. గజేంద్రవరదా. అంబరీషవరదా. ద్రౌపదిమానాభిరక్షకా. పాండవపక్షపాతీ. అక్షయసంపన్నా. విశాలపక్షా. పురందరవంద్యా, విదురునింటవిందా. ప్రణుత వాల్మీకి వరధ్యానా, అప్రమేయా. ఆదిమూర్తి. ఉరగశయనా, ఈషణత్రయ భువనత్రయ. భక్తి ముక్తి ఫలదాయకా. శ్రీ వైకుంఠనాయకా. శ్రీ రాఘవేశ్వరా. శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామీ. సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +24

+ +దేవా, తొల్లి రత్నబేహారులు బావలు మఱఁదులు సముద్రతీరమునందుండిరి. అందు కొందఱు రుద్రభక్తులు. ఒక్కడే మీ దాసుఁడు. అతఁ డన్నోదక తాంబూల గంధానులేపన వస్త్రములు మీకు సమర్పణ సేయక తాను నొల్లండు. అధ్వానమందు విడువని వర్షముచేత నష్టదినంబులు మీ కోవెల లేకుండగాను ఉపవాసమే యుండెను. ఆ బావమఱఁదులు హాస్యము చేయఁదలఁచి, గుడారు కంబము తుండించి, యాతుండు కొంతదవ్వు కొనిపోయి యచట ప్రతిష్ఠ చేసి తిరుమణి తిరుచూర్ణములు పెట్టి, గంధ పుష్పధూప దీపము లిచ్చి, మీదాసునికడకు వచ్చి యష్టదినంబులనుండి యెట్లుపవాసమున్నా' వనినను. మీ దాసుండేమనుచున్నాఁడు—— ఈయధ్వానమందు పెరుమాళ్ళకోవెల లేకుండగాను నా కన్న పానాదులుగా 'వనెను. 'మే మొక పెరుమాళ్ళకోవెల చూచి వచ్చితి' మని తాము చేసిన గుడారుకంబముఁ జూపిన మీ దాసుండు చూచి, మీ భావ మెఱింగి యీతండె భావనారాయణుండని దండము సమర్పించెను. తళిగ వడ్డించెను. మీకు సమర్పించి తాను ప్రసాదపడ్డ వెనుకను నా బావమఱఁదు లేమనుచున్నారు.—— మేము గుడారుకంబము నాటి ప్రతిష్ఠ చేసి వచ్చితిమి. అది మీ పెరుమాళ్ళు కాదు. గుడారుకంబ మింతే యని హాస్యముచేసినను నాదాసుండు తత్తరపడక 'యాతఁడు భావనారాయణుఁడు, మీరు భావముచేసి నిలిపితిరి. మీరే తిరిగి తెచ్చిన నేను చక్రహస్తుండఁ గాక పోయెద' ననిన నా సమయమున రుద్రభక్తు లుప్పొంగి \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0087.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..131006f41f043ab84c094ebc71f03282755a4650 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0087.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తాము స్థాపితముచేసిన గుడారుకొయ్య తిగిచి చూచినను, రాకున్నను, యోజనములోతు త్రవ్వి తిగిచి, ఖండించబోయినను, (దానిని) తాము కన్నులఁగానక, భ్రమించి, తమ గుడారమునకు వచ్చి యా దాసునితో నేమనుచున్నారు.— 'నీవు పరమాత్ముండవు. నీ హృదయమున నాతఁడున్నాడు. మేము పోయి గుడారు కంబము దిగిచినను, దానిని నారాయణుఁడు కూర్మరూపమున మోసియున్నాడు. నీవే మా యాచార్యుఁడ' వని దండము సమర్పించి కడకుఁ జనిరి. సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +25

+ +దేవా, ఒక బోరుండు బ్రాహ్మణుల కనేకహింసలు చేయుచుండెను. కొంతకాలమునకు జ్ఞానము వొడమి యాతఁడు బ్రాహ్మణసభకుఁ బోయి యనేకహింసలు చేసిన పాతకుండను. నాకు ప్రాయశ్చిత్తము జేయుఁ'డన్న బ్రాహ్మణు లేమనుచున్నారు.—— నీవు తొల్లి, దొమ్మిదినూట తొంబదితొమ్మిది విప్రవధలు చేసిన పాతకుండవు. నీకు ప్రాయశ్చిత్తము లేదు పొ’మ్మనిన చోరుఁ డప్పుడు మహోగ్రుండై మండి, గృహంబు వెలుపట నిలిచి తన (భార్యతో) నేమనుచున్నాఁడు.— ‘నేను విప్రవధఁ జేయు తుమ్మదుడ్డు తె' మ్మనిన నప్పుడా యింతి యేమనుచున్నది. 'నీవు నా పతివి. నేను నీ సతిని, దాన మెఱుఁగవు, ధర్మ మెఱుఁగవు. మనకు ప్రాయశ్చిత్తమెట్లు కలుగును? మన మిక హింసలు మాని గృహంబునం గల ధనద్రవ్యాదులు దానధర్మంబులు సేసి, మనము సప్తసంతానములఁ బడయుదము. ఆట్లుగాక ప్రాయశ్చిత్తము లే'దని యా యింతి హరుసించినను, చోరుం డంతే కానిమ్మని, 'నీవును, నేనును గూరుకొని బ్రాహ్మణసభయున్న స్థలమునకుఁ బోయి, యా బ్రాహ్మణు లేక్రమమున జెప్పిన నా క్రమమునఁ జేయుద’మని, యిద్దరును బ్రాహ్మణసభయున్న స్థలమునకుఁ బోయి దండంబు పెట్టి 'మే మనేక హింసలు చేసిన పాపాత్ములము, మాకుఁ బ్రాయశ్చిత్తముఁ జేయుఁడనిన నా బ్రాహ్మ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0088.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85ab19a14476ed50588e7f27bf3248c4d47f35c7 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0088.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ణోత్తము లేమనుచున్నారు. ‘వినుము చోరా, నీచేత దానము పట్టరాదు.మీకుఁ బ్రాయశ్చిత్తములేదు నీవు సహస్ర విప్రుల వధచేసినాడవు, నీచేత సప్తవర్షములనుండి రక్తమున దోగిన తుమ్మదుడ్డు మూఁడుశాఖలు మొలిచిన నీకుఁ బ్రాయశ్చిత్తము చేసెదము పొ’మ్మనిన, నా చోరుం డప్పు డాగ్రహముతో 'నరువదియేండ్ల బట్టి రక్తమున దోగినను తుమ్మదుడ్డునకు త్రిశాఖలు మొలుచునా' యని తన యింతిఁగూడి సంభాషించి తాను విప్రవధ చేయు నరణ్యమునకుఁ బోయె. దేవా, ఆ యరణ్యమందొక సుంకరి కలఁడు. +అందొక శ్రీవైష్ణవుడు తన తిరుకల్యాణ మాప్రొద్దెయని లగ్నము నిశ్చయించుకొనిరాగా, నా సుంకరి 'శోభన ద్రవ్యాదులకు సుంకము వచ్చును,పెట్టిపొ'మ్మనిన, నా వైష్ణవుడప్పు డేమనుచున్నాఁడు,- 'ఓయీ, సుంకరీ, ఇంతకాలమునకు వివాహము గలిగినది. ఆలకిలి సేయకోయీ. నీకు పుణ్యమగును. లగ్నము తప్పిన వారాకన్యనీయరు.' అని మహాదైన్యపడినను, మఱియును బోనీయక ఆ సుంకరి నిర్బంధము సేయగాను, వారిద్దరి +మాటలు విన్న చోరుండు దగ్గరకు వచ్చి, 'ఓయీ సుంకరీ, వేయికల్ల లాడి వాచాదుర్భాషలు పలికి యొక వివాహము చేయవలె'ననినను, 'నీవైష్ణవుని సుంకము పెట్టక పోనీయను. ఇందుకు నీకేమిపని? నీవే మెఱుంగుదువు? పొ'మ్మనిన, నాచోరుఁడు సుంకరితల సెలగి వధచేసి యూవైష్ణవుని తిరుకల్యాణమున కంపెను, అప్పుడు చేసినధర్మమున క్రితముచేసిన యధర్మములు పరిహృతమాయెను. దేవదుందుభులు మ్రోసెను. పుష్పంబులు గురిసెను. ఆ దుడ్డునకు బ్రహ్మ విష్ణు మహేశ్వరులు త్రిశాఖలై మొలిచిరి.ఆశాఖ లేమనుచున్నవి—— ఓం చక్రో చక్రః , ఓం అచక్రో చక్రః జితక్షితివై వేదానామ్:' అని ఋగ్వేదమందలి పలుకులు పలుకంగాఁ జూచియా చోరుండాశ్చర్యపడెను. ఆ సభనున్న బ్రాహ్మణ సమూహంబులును, తుమ్మదుడ్డుంజూచి, యాశాఖలు వేదము పలుకఁగా విని మహాశ్చర్యపడి, యోరి చోరుఁడా, నీవు సహస్ర విప్రవధ చేసినవాఁడవు. నీ కీపుణ్య మెందువలన కలిగె'నని యడిగినను, నాతఁ 'డయ్యా, షోడశమహాదానంబులు చేసినవాఁడఁగాను. విద్వహింసాపరుఁడను. ఒక వైష్ణవుఁడు తిరుకల్యాణము \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0089.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49b4f969541387b770ba4479f95432c3ebeee714 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0089.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +నకుఁబోగా, శోభన ద్రవ్యాదులకు సుంకము పెట్టుమని సుంకరి నిర్బంధము చేయగా, (నేను) వారిద్దరి మాటలు విని దగ్గరకుఁబోయి, 'యోయి పుణ్యాత్మా, వేయికల్లలాడి యొక వివాహము చేయుమని రన్నను, నన్ను దుర్భాషలాడెను. ఆ సుంకరి తల (సెలగి) వధచేసి యావైష్ణవుని తిరుకల్యాణమున కంపిన ఫలము కలిగిన పుణ్యంబునను మీకు షోడశమహాదానంబులు చేసెదను. నాకుఁ బ్రాయశ్చిత్తము చేయుఁ డన్నను, నా బ్రాహ్మణులా చోరునియింటికి బోయి దానములు పట్టి ప్రాయశ్చిత్తముచేసిరి. అటువలె బ్రహ్మహత్యాది పాతకంబులు నాశనమాయెను. దేవా, ఇది మీ మహిమకాదా! మీ దాసుల కెవరికయిననేమి? తిరుకల్యాణము చేసినవారల కనంతములైన పుణ్యములు కలుగునయ్యా! ఇది పూర్వభాగవత సంకీర్తన. ఇందు యజుర్వేద సామవేద ఋగ్వేదాధర్వణ వేదము లున్నవయ్యా. ఇది మహారహస్యమే దేవా. ఇది మహాప్రమాణమే దేవా! శ్రీకృష్ణా! సింహగిరి నరహరీ నమో నమో దయానిధీ! + +26

+ +దేవా, ఆదిదేవుండవు, సకల బ్రహ్మాండ నాయకుండవు నీవని “ఏకో విష్ణుర్మహద్భూతం" బనిరే, దేవా, సమస్త విస్తారమూర్తి వని భావ మందెఱింగిన వారైరి, జాతివర్ణములతోఁ బనిలేదు. మీ భక్తుండైనఁ జాలునవి "శ్వపచో౽సి మహీపాల" అంటిరి. దేవా, సకలజీవులకు జతుర్వేదధర్మము లంటిరి. దేవా, ఆత్మజ్ఞానములేవి యాత్మలకు “ఆత్మజ్ఞానం జాయతే" యని తెలిపితిరి. దేవా, వేషధారణమే చాలదు. ఆత్మభక్తియే చాలదు. జ్ఞాన మాత్మభక్తి వంటిదని తెలిసి యందుకు "వేషాన్న విశ్వాసః ప్రజానామ్" అంటిరి. దేవా, బ్రహ్మ క్షత్రియ వైశ్య శూద్రులందు పురుషసూక్తం బుండునని తెలిపితిరి. దేవా, కేవల జ్ఞానము తెలిసి, +దూషణము కూడదని యందుకు దూషణయంటిరి. దేవా, మీ భక్తుండై యుండి రుద్రభక్తుల దూషించుట దోషంబని తెలిసి యందుకు “మద్భక్త శ్శంకరద్వేషీ. మద్ద్వేషీ శంకరప్రియః లావుభౌ పరోక్షం యాతః \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0090.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25b9ea3ec82a33fd25abac92bb56741d8e14d5f6 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0090.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +యావచ్చంద్ర దివాకరౌ" అనియెడు వాక్యప్రమాణంబులు తెలిసి యందు కుచ్చారణ తారక వేషములకు శూద్రుండైనను జాలుసని "శూద్రాశ్చ భగవద్భక్తా విప్రా భాగవతాః స్మృతా" అంటిరి. దేవా, దూషకానుష్ఠాన దూషక రహితుం డుత్తముండు. నిరపేక్ష నిశాంతంబంటిరి, దేవా, సకలజగదంతర్యామివి సకలభూతాంతర్యామి వగుదువు. "సిద్ధం కేశవా, పురుషలోకేశమ్"అంటిరి. దేవా, మీ భక్తులు మిమ్మెచ్చటఁ గొనియాడుదురో యచ్చట (మీరు)వసించి +యుందురని తెలిసెను. అందులకు “నాహం వసామి వైకుంఠే" అంటిరి. దేవా, మీ భక్తులు ఎక్కడ స్థిరమై వసించిన అక్కడ స్థిరమై యుందు రనుటకు "తులసీకాననంయత్ర" అంటిరే. దేవా, “సదాచార్య కటాక్షేణ భజసిద్దిమ్". ఆచార్యులే నరహరి. (మీ) సాక్షాత్కార మెందున్న నందుల ప్రేమఁజూచిన బీజాక్షులు, సతులవలస ప్రేమఁజూచి రక్తమాంస క్రిమికీటక శల్యాదులఁ గానరు. ఇవియన్నియు నెఱింగిన మహాత్ములకు సర్వము హేయము. ఎఱుంగని తామసులకు సర్వము భోగము. అనాథపతీ, స్వామీ సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. + +27

+ +దేవా, అకార ఉకార మకారములుం గూడఁగా ప్రణవము. ఇందు బీజాక్షరి గాయత్రి. ఇచ్ఛాశక్తి క్రియాశక్తి జ్ఞానశక్తుల మహామహిమను నరుడెరుంగ వశమె? 'ఆనంతావై వేదాః' యని శ్రుతి పలుకుచున్నది. శాస్త్రములు లోకోపవాదములు. అడియేని దాసిన్ తొండండను శబ్దములు మీ దాసానుదాసులకు కారణమైనవి. మీపాదములాన, ఈ యర్థము తప్పదు. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +28

+ +దేవా, మీచరణయుగళ సేవకే కులజుండైననేమి? హృదయకమల కర్ణికా(ర) మధ్యమందు రత్నసింహాసనస్థునింగాఁ జేసి, పురుషసూక్త \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0093.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e04a73e548bbae09e8e2312c9840f2787e18868b --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0093.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +నైతిని. ఆధమాధముండనైతిని. అందని ఫలముల కఱ్ఱులుసాచితిని. దుష్ట దురాచారుండనైతిని. మూఢుండనైతిని. చపలుండ నతిపాతకుండను. మహాపాతక విశ్వాసఘాతుక పంచమహాపాతకుండను. అరణ్యమున దిరిగెడు మృగంబువలె తన నీడకుఁ దా నదరిపడుచు, నజ్ఞానంబనియెడు చీకటిం దప్పుకొనుచు నాచార్యకృపకుఁ జేరనీయక, భాగవత కైంకర్యమున కీడేరక, మోక్షార్తుండ గానేరనైతిని, కామాతురుండనైతిని. కూపములో బడిన శిశువువలెఁ గూయుచున్నాఁడను. తల్లి లేని బిడ్డవలె కలవరిఁచుచున్నాఁడను, తైలములోని మక్షికముచందం బాయెను. ఉరిఁబడ్డ మెకంబువలె నుపాయ మెఱుగక యున్నవాఁడను. పసిరిక కాయ పురుగువలె తేలలేక సంసారబంధములఁ దగులువడి, వికల్పగుణాదుల కెదురు గాననేరక వితరణ చెడి విరజానది దాట నుపాయంబు చాలక వారకాంతల రుచులందగులుచు, ప్రాకృతముచెలిమి విడువలేక లజ్జాభిమాన కులాభిమాన దేహాభిమానంబులు ఖండించనేరక వారకాంతలవలనం జిక్కువడితిని. నా కేది యుపాయము చెప్పవే దైవమా! నీ వుత్తమసాత్త్వికుండవు. సకలాచార్యుండవు, జగదీశ్వరుండవు, సర్వజీవ దయాళుండవు. పవిత్రుండవు, వాలినిగ్రహుండవు. విభీషణ ప్రతిష్ఠాపనాచార్యుండవు, రావణగిరి వజ్రాయుధండవు. ద్రౌపదీమానరక్షకుండవు. పదునారువేల గోపస్త్రీ ప్రియుండవు. తాటకాప్రాణాపహారా! లక్ష్మీమనోహరా!అఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండనాయకా! ఆదిపురుషా! పురాణపురుషోత్తమా! వేదవేదాంతస్వరూపా! పరబ్రహ్మస్వరూపా! పరతత్త్వపరమప్రకాశా! పరమపదనివాసా! శరణాగత రక్షామణీ! శరణాగత చింతామణీ! పరంజ్యోతీ! సింహాచలనాథా! నీకు విన్నపము చేయుచున్నాఁడను. ఎనుబదినాలుగు లక్షల జంతురాసుల దొంతులను అనేక యోనిముఖముల వెడలితిని. ఆ కర్మలను సుఖదుఃఖచరితుండనై యనుభవించితిని. యముని వశంబున నెంతకాలము +వృధయాయెను జన్మము! తర్కవాదంబు లనెడు కూపంబుల మునుగుచుం దేలుచు, మగుడ జన్మాదుల జన్మించుచు నూరికిం బాటకుం జోటికి వెడతాకుచును, నంత్యమున నరజన్మమున జనియించి యంధుండనై కొన్నివర్షంబు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0094.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3639c320d17eb997539474cb08f0ab20dc58a76 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0094.txt @@ -0,0 +1 @@ +లనుభవించితిని. కొన్ని దినంబులు కామక్రోధ లోభమోహ మదమత్సరంబుల నభిమానహీనుండనై (యుంటిని) కొన్నినా ళ్ళెదుటివాని నెఱుంగనేరక తన్ను దా నెఱుంగక, నిన్ను నెఱుంగక, నీ మతం బెఱుంగనేఱక, భాగవత ద్రోపహుండనయి, పరమాచార్య కృపచేర నేర్పులేక, యాచార్య శేషముదొరుకక, యజ్ఞానజంతువునై యగోచరంబైన పాపంబుల విహారవ్యాపారచిత్తుండనై, పంచేంద్రియాదుల బంధించ నేరక, పంచతురగంబులఁ బట్టనేరక, నైదుభూతంబులకు నొడంబడికగా, నవద్వారంబులు బంధించనేరక,(యుంటిని). (అప్పుడు) జన్మాంతర కర్మాంతర పవిత్ర పరమవంద్యులైన మీ స్వరూపులైన పొతకమూరి భాగవతులు, నారాయణయ్య, యౌబళయ్య, యచ్యుతయ్య, యనంతయ్య, శ్రీ చెన్నమయ్యంగారలు, శ్రీకృష్ణమాచార్యు లేకాదశావతారంబైన మహామహుఁడుగాను, చాతుర్లక్ష గ్రంథస్వరూపుండనం గాను, నతని సందర్శనసేవ దొరకునో యని యపేక్షించి, ఎంబెరుమానార్ల స్వరూపులైన తదీయులు నడబెరుమాళ్ళస్వరూపులైన స్వాములు, పరమపదనివాసులు పరమపదరాజులు, కాషాయవస్త్రములు ధరియించి, కమండలబులతోడ, దండెయుఁ దాళంబులతోడ, భాస్వరనామంబులఁతోడ, లలాటంబుల తిరుమణి శ్రీ చూర్ణంబులు ధరియించి, యాదివ్యస్వరూపులు సింహాచలమున కేతెంచిరి. ఆ సింహాద్రి జగదీశ్వరుం డంగరంగ వైభోగదాయకుండు, శ్రీరంగశాయి, శ్రీపరమపదనివాసుండు. శ్రీ జగన్నాధుండు సింహాద్రియప్ప తిరుపట్టణమందు సూర్య సోమవీధుల శ్రీపొతకమూరి భాగవతులు కృష్ణమాచార్యుల తిరుమాళిగనుఁ గానలేక నెమకులాడుచున్న సమయమం దా పదునొకండవ యవతారుండు లేడొకో! దశావతారుండైన మహాత్ముండు లేడొకో! చాతుర్లక్ష గ్రంథస్వరూపుని సందర్శనము తమ కేవేళ దొరకునొక్కో! ఆ మహాత్ముని తిరువడిగళ్ళెచట నుండునొక్కో! అతని తిరువడిగళ్ళు సేవించుభాగ్యము తమ కెప్పుడు దొరుకునోక్కో! తమ కగోచరంబై న కన్నుల కరవెప్పుడు తీరునొక్కో! తమ జన్మంబు అపునర్జన్మంబుగా నెన్న డీడేరగలుగునొక్కో! అని తమలోతాము సంభాషణ చేసి, అన్వయింపగాను, నా సమయమందున కృష్ణమాచార్యులు తనకు ప్రియకాంత \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0095.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aec7dc861a0ac068dfcb38f2e2a64746e33cddec --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0095.txt @@ -0,0 +1 @@ +యైన జగన్మోహనాంగి యను వారకాంత కుచభరంబులమీఁద హస్తంబులు వహించి, తను వేఱుఁగక, నవరత్నఖచితకంకణము (ధరించి), పసిడి కుందనపుపావాలు పాదంబుల మెట్టికొని, క్రొన్నెల నామంబు కొసర కస్తూరిబొట్టు దీర్చికొని, యుదయకాలమందుచెక్కిళ్లవెంట చెమటకారంగా, కనకపీతాంబరంబైన పచ్చడపుచెరగు తిరుముఖారవిందమునకు మఱుగు చేసికొని, నఖములు చెక్కిళ్ళ సందడింపుచు, నాతుల బింబాధరముల రుచులు గొన్న యధరములు కెంపులై కనపడంగా, నొకరూపున నరకేసరియై, యొకరూపున నాదివరాహంబై , యొకరూపున కూర్మావతారుండై , యొకరూపంబున కృష్ణమాచార్యులుగానే జనియించి, చాతుర్లక్షగ్రంథ సంకీర్తనలు సేయుచున్న కృష్ణమాచార్యులు, చీనిచీనాంబరములు ధరియించిన యనేక చెలికత్తెలైన వారకాంత లిరుపార్శ్వంబుల కైదండ నీయఁగా, నా కాంతావైభవంబులకుఁ జొక్కుచు, నా మహాత్ముండు మదోన్మత్తుండై నవ్వుచు, నా సల్లాపంబులకు సంతోషచిత్తుండై తామసగుణంబుల వేంచేసిన సమయమున, పొతకమూరి భాగవతులు పొడగని, కృష్ణమాచార్యులంగూడి సంభాషణ చేయ దొడంగిరి 'ఓ మహాత్మా! కృష్ణమాచార్యుల తిరుమాళిగ యెచట నున్నది మాకుం జెప్పు' మనిరి. అప్పుడు కృష్ణమాచార్యులు విభ్రాంతుఁడై కడు నింద్య (మయ్యె) నని తనలో తలపోసి తలపోసి, చింతాక్రాంతుండై, యడియని యజ్ఞానగుణకథ లడుగుచున్నారు. ఈ మహామహులతో నెటువలె సంభాషణ చేయుదును? ఎటువలె బొంకుదును? ఎటువలె విన్నపము సేయుదును! నే నజ్ఞానచిత్తుండను. నాకేది యుపాయము? దేవా, వీరిస్వరూపములఁ జూచిన నాళ్వారులస్వరూపులై యున్నారు. నేనేమి సేయుదును? చెప్పవే దైవమా!' అని యప్పుడు కృష్ణమాచార్యులు దుఃఖజీవుండై, కన్నుల జలంబులు భూకాంతమీదఁ బడంగాను, దనహస్తంబులఁ దనచెక్కిళ్లు తటతటఁ దాటించుకొని, మూర్ఛాక్రాంతుండై, కొంతవడిం జింతిల్లి, తెలివిగాంచి యంతటను బొతకమూరి భాగవతులగూడి సంభాషణ సేయ దొడంగెను. ‘ఓ మహాత్ములారా, (మీరు) కృష్ణమార్యుల తిరుమాళిగ నడుగుచు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0097.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc7d189b7d9e111329375404e992bee0f5fe8071 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0097.txt @@ -0,0 +1 @@ +మోహము విడిచి, “వైష్ణవదాసులతోడి సరసజ్ఞత చాలించవలయును. ప్రాకృతపుచెలిమిని పరిహరించవలెను. సంసారము నిస్సారము. 'తల మీసములు వపనక్రియ చేయించి, యాడుకట్టుకట్టి, యహంకారమమకారంబులు వీడి, యుత్తమసాత్త్వికంబుఁ గైకొనెదను. నరహరిదాసానుదాసులకు దాసుఁడను. తొత్తును. తొండఁడను. బంటును స్వామి శ్రీపాదసేవకుండ' నని కృష్ణమాచార్యులు దృఢచిత్తుండై, శుచిర్భూతుండు గావలెనని యెంచి యప్పుడు, పొతకమూరిభాగవతులను దోడ్కొనివచ్చి, 'యిదిగో కృష్ణమాచార్యుల ద్వార వాకిళ్ళు. ఇచట మీరు వేంచేసి కూర్చుండుడు. ఆ మహాత్ముం డీ సమయమున,సంధ్యానుష్ఠానజపతపాది నిత్యకర్మముల ననుసరించునో తెలిసి విన్నపము చేసెద' నని, పోవునట్లే పోయి, తా పెడద్వారంబున వెడలి, క్షవరకునిం బిలిపించుకొని, తల మీసములు బోడించుకొని, స్నాన మాచరించి, శిఖాయజ్ఞోపవీతములు ధరించి, కటిసూత్రమున కాషాయవస్త్ర మాడుగట్టుగా ధరియించి, లలాటంబున తిరుమణి తిరుచూర్ణములు ధరియించి, దండెయుఁ జిటితాళంబులు సంధించుకొని, సంకీర్తనవాక్పూజలు సేయునంతట, పొతకమూరి భాగవతులఁ బిలువనంప నవధరించిన సన్నిహిత కైంకర్యపరులు పోయి “పొతకమూరి మహాత్ములారా, కృష్ణమాచార్య సందర్శనము మీకు శీఘ్రమున దొరుకును. ఈవేళ వేంచేయుం' డని పిలిచిన సంతోషచిత్తులై యంతఃపురమునకు వేంచేసి కృష్ణమాచార్యుల తిరువడిగళ్ళు సేవించి యడియేని దాసులమని యాచార్యుని శ్రీపాదయుగళమునకు సాష్టాంగదండప్రణామములు సమర్పించిరి. తమ ఫాలప్రదేశమునఁ గృష్ణమాచార్యుల తిరువడిగ ళ్ళద్దుకొని, యో మహాత్మా, మా జన్మంబులు పునర్జన్మంబులుగా నీడేర్చితిరి. అడియేలకు జన్మపవిత్రం బాయేను. మీసేవ ప్రసాదించితిరి. మిమ్ముగనెడు భాగ్యము చేసితి'మని కృష్ణమాచార్యులఁ బొతకమూరి భాగవతులు స్తోత్రము చేయగా నపుడు కృష్ణమాచార్యు "లడియేని తొత్తును. తొండఁడను. జీలంబెడును. అపచారద్రవ్యము మూటఁ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0101.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e56016fae0507d59dc20e0d59436b072dbe09f0b --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0101.txt @@ -0,0 +1 @@ +మాడించఁగాను మీ నాట్యవినోదమున నుదయించెను. ఆ పరమపదనివాసుఁడు వేంచేయఁబోలును. భగవానుని మీవలన నీవిధముగాఁ గంటిని. భాగవతకృపఁ గానము. భగవానునికృప గానము. మీరు మా పరమాచార్యులై యన్నియుఁ దెలిపితిరి. తెరలెత్తుఁడు స్వాములారా", యని కృష్ణమాచార్యులు దండము సమర్పించెను. అప్పుడు పొతకమూరి వైష్ణవులు గడుసంతుష్టిఁ బొంది యుప్పొంగి కృష్ణమాచార్యులం గొనియాడిరి. ఓ మహాత్మా, నీవు దక్క దైవములేదు. నీవే కృతయుగ త్రేతాయుగ ద్వాపరయుగ కలియుగములకు కృష్ణావతారుండవై జనియించినాఁడవు. నీవు మహాత్ముండ వగుదువు. మీ మాహాత్మ్యమును మేము గనుగొంటిమి. మీయనుజ్ఞవలన శ్రీపాదతీర్థ తళియప్రసాదములను బ్రసాదించుఁడని యా యాచార్యుని తిరువడిగళ్ళకు నొరగి యంగుష్టప్రమాణంబు పట్టుకొని దండప్రణామంబు సమర్పించిరి. “మీ శ్రీపాదతీర్థమును, తళియప్రసాదమును మా జన్మవిమోచనముగా భుజించితిమి. అడియేలకు నె ట్లానతిచ్చెదరు? మగుడ శ్రీ యహోబలమునకు పనివినవలెను. అంపకమవధరించుఁ'డని యాచార్యులకు విన్నపము సేసిరి. అప్పుడు కృష్ణమాచార్యులు వైష్ణవులతో, " వో మహాత్ములారా! చాతుర్లక్షగ్రంథసంకీర్తనలకు కొదువ లక్షయేబదివేలు విన్నపము సేయవలెను. ఆనాటికి మీ సేవ దొరకునో దొరకదో యని చింతించగాను, నీసమయమందు మీరు వేంచేసితిరి. మీ సేవకలిగెను, గనుక నెవ్వరికి వెరవను. యమునకు వెరవను, కొదవ గాకుండను చాతుర్లక్షగ్రంథసంకీర్తన వాక్పూజలు మీవలన మీభండారమునకు (?) విన్నపము సేతును. మా పితృపితామహులు ప్రపితామహులు నరకమునుం గొంత గాంచిరి, మీ(వంటి) దయాళులవలననే నరకహేతువు వీడ్కొని సాయుజ్యమును బొందిరి. మీద్వారముల సన్నిధిని యధికారము నాకుఁ (గలదు.) అదే నిత్యనివాసముగాను మఱి మఱవకుండను పరమపదము కృపసేయుఁడు, పరమపదమునకు సాలోక్య సామీప్య సాయుజ్యములు మాకుండును.ఆంతరంగ బాహ్యరంగములకు మీయనుజ్ఞ ప్రసాదించుఁడు. నూటయెనిమిది తిరుపతులును మీ లీలావినోదములు. ఇఁకమీదట మీ తిరునాళ్ళను మీతిరుమేనను \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0102.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f6360d1935b1e35d44bba6d3c8023316afce352 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0102.txt @@ -0,0 +1 @@ +మీ తిరువక్తృమునను నన్ననుగ్రహించుఁడు. ఇంతే నా విన్నప" మని, పొతకమూరి భాగవతులకు సాష్టాంగదండప్రణామంబు సమర్పించి, “యో మహాత్ములారా, వేంచేయుం"డని యనినప్పుడు పొతకమూరి వైష్ణవులు హస్తంబులఁ దమదవడలు వాయించుకొనుచు, 'మాకాచార్యాపచారంబు లేల మోపుగట్టెదవు? ఓ మహాత్మా' యని, కృష్ణమాచార్యుల కినుమడి ముమ్మడి దండములు సమర్పించి, యాతని యానతి యుంచుకొని మగుడ శ్రీయహోబలమునకు వేంచేసిరి. పొతకమూరి వైష్ణవుల వీడ్కొని సింహాద్రినాథుని నగరికి నేతెంచి, సింహాద్రినాథుని సందర్శించి దండప్రణామంబు సమర్పించి, 'యీ మాయా ప్రపంచం బెఱుంగలేను. పుట్టించుచు గిట్టించుచు యమునిచేత దెబ్బలకు లోనుజేతువు. యమునిచేత నన్ని(బాధల) నేకవేలేండ్ల నుభవించితిని. నాడు మీరు లేరో! నేను లేనో? సుఖదుఃఖంబుల బొంది, దుఃఖజీవుండనై మీ దయకు లోనై మిమ్ము గానలేక, పంచమహాపాతకంబులలో మునుఁగుచుండఁగాను, మా పరమాచార్యులైన పొతకమూరి భాగవతులు వేంచేసి మిమ్ముం గనిపించిరి. వారి మహత్త్వమువలననే వెనుకటి కర్మములు వీడ్కొంటిని. నీవు బొంకుల కంచమవు. లంకచెఱుపు మర్కటుండవు. నిన్ను నమ్మలేను. నీ చాతుర్లక్షగ్రంథసంకీర్తన పూజలకు లక్షయేబదివేలు కొదువ. ఆ సమయమందు మీఋణం బెట్లుండునో? మీయనుజ్ఞ యెట్లుండునో? ఇప్పుడే నాకు సాయుజ్యము గృప సేయుఁడు. సర్వాపరాధములు, పొతకమూరి పరమాచార్యుల కృపవలననే మీ తిరువుళ్ళమున ననుగ్రహింపుడు. ఇంతే నావిన్నపము. విన నవధరింపుఁడ'ని క్షీరాబ్ధిశయనుని వీడ్కొనెను. క్షీరాబ్ధివటపత్రశయనుండు భూకాంతసమయవశస్తుండై సింహాద్రిజగదీశ్వరునకు విన్నవించె. పొతకమూరి భాగవతులయనుజ్ఞ వలననే యీ యపచారానపచారములు — మాతిరువుళ్ళమున కొలిపిన మీకు సాయుజ్యమిత్తును. సర్వమునకును, సర్వమైన యెందులకును నవధరించి నట్టి నాయురమున వెలింగెడు (శ్రీకాంతకును) భూకాంతకును దప్పుదును. సాలోక్యసామీప్యసారూప్య పదవులిత్తును. సమయ మొనరింతును. ఇందుకుఁ దప్పితినా, పదుగురాళ్వారులకును, పదముగ్గురు భాగవతులకును దప్పుదును. (మీకు) పదవిగనిపింతును. ఇందుకు దప్పితినా పొతకమూరి \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0103.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32848c3f51fad03be32f39313673511aa4cdde0d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0103.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +భాగవతులకుఁ దప్పుదును. ద్వారవాకిళ్ళసన్నిధిని జతుర్భుజంబులును శంఖచక్రగదాశార్ఙ్గఖడ్గాద్యధికారం బిత్తును. సర్వమును తిరునాళ్ళను తిరుమేనను దిరువక్త్రంబు దెరిచి యవధరింతును. ఇందుకు దప్పితినా, పరమపదనివాసుని పరంజ్యోతియైన స్వామికిఁ దప్పుదును. సర్వమునకును దప్ప’ నని సింహగిరినాథుఁడు శ్రీకృష్ణమాచార్యులకు నభయహస్తము గృపఁ సేసెను. అనుజ్ఞ ప్రసాదించెను. అప్పుడు కృష్ణమాచార్యుల విన్నపము నవధరించెను. ‘నేడు గదా, నేను భాగ్యము చేసితి’న(ని) వారిసాగరము లుబ్బినట్టివిధ మనుభవించెను. మహామేరువు శతయోజనములు పెరిగినట్లు కృష్ణమాచార్యులు పొంగెను. “నేడుగదా, పరమాచార్యులైన పొతకమూరి నారాయణయ్య +యౌబళయ్య, యచ్యుతయ్య, యనంతయ్య, లక్ష్మయ్య, శ్రీచెన్నమయ్య గారల వలన పితృపితామహులకును, వైఖానసులకును, బ్రాకృతులకును, కనుగొని సేవించిన యార్య పెరియలకును, శత్రుమిత్రులకును, పరమపద మిప్పించి(తి)రి. కనుక వారి మాహాత్మ్యమువలన పరమపద మొకవరము జేసితిని. పరమపదనివాసుని గడు గుత్తఁగొంటిని. పరంజ్యోతి నామనంబున నిలిచెను. నేడుగదా పరమభాగవతుల శ్రీ పాదపద్మంబులు సేవింపగలుగుట! నేడుగదా, దాసానుదాసులకు దాసుఁడ ననగలుగుట! నేడుగదా, సింహాద్రినాథుని వాకిళ్ళు గాచెడు భాగ్యము గలుగుట! నేడుగదా, యతిరామానుజముని వరదస్వామి సింహగిరి యనియెడు దివ్యౌషధము నా హృదయమునకు దొరకుట! నేడుగదా నూటయెనిమిది తిరుపతులను వెలయంగలుగట! నేడు గదా, మీ తిరుమేను నవధరింప గలుగుట! నేడుగదా, కృష్ణమాచార్యుల గాచి రక్షింపగలుగుట! ఆర్తజనబాంధవా, అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, ఇంతే నా విన్నపము. + +33

+ +విష్ణూ, ముకుందా, ఆనంతా, భగవాన్, అచ్యుతా, నారాయణా, హరీ, మురారీ, శ్రీరామా, నిరంజనా, పరమా, పరిపూర్ణా, పరమేశ్వరా, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0104.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84d0c7f084dbc623cc763aac8de220a7638579c9 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0104.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వరవాసుదేవా, నిర్మలస్వరూపా, పరమపురుషా, పరంతపా, పరంధామా, పరబ్రహ్మా, అను మీనామంబులుగల యష్టోత్తరశతనామంబులు శ్రియఃపతి ముఖ్యనామంబులు. కేశవా, నారాయణ, మాధవా, గోవిందా, విష్ణూ, వాసుదేవా, అనిరుద్ధా, సంకర్షణా, హృషీకేశా, విశ్వంభరా, వైకుంఠవాసా, వేదాంగా, వామనా, అహల్యశాపవిమోచనా, చక్రధరా, జనార్దనా, పరంధామా, వేదాత్మకా, కపిరాజా, యజ్ఞపురుషా, అను మొదలుగాఁగల నామంబులు శ్రీ కేశవుని యుపనామంబులు. శ్రీకృష్ణా, త్రివిక్రమా, పుండరీకాక్షా, ఉపేంద్రా, నారసింహా, పీతాంబరా, శార్ఙ్గధరా, శౌరీ, దైత్యారీ, వనమాలీ, విష్వక్సేనా, మధుసూదనా, తీర్థనాథా, శేషశయనా, అంభోనిధీ, వేదోద్ధారా, యజ్ఞవరాహా, ఆదికూర్మా, లంకేశ్వరా, హంసనయనా, సప్తాంగా, అను మీ యిరువదియొక్క నామంబులు మొదలుగాఁగల క్రియానామంబు లనంతములు. ‘అకారార్థో విష్ణు’ వనెను. ‘వేదాక్షరం శివయంతి’ యనెను, ‘సర్వదేవ నమస్కారః కేశవం ప్రతిగచ్ఛతి’ యనెను. ఆ శ్రుతివలన ఇతిహాసపురాణరహస్యములు చెప్పిరి. అకారాది సర్వవర్ణముల కర్థములు (మీ) నామములే. రాజస తామస దైవములకుఁ గలిగెనేని, యర్థాంతర రూపవర్ణము లంతర్యామి ప్రతిపాదకములు. ఇతరదేవతలయందు వేదార్థములుగావు. అది యెట్లన్న శంఖంబింద్రజితేంద్రచంద్ర కౌమండూక రూపములందున్నను నర్థములు వేరైనట్లు, ‘బ్రహ్మ విష్ణు మయం జగత్.’ శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. + +34

+ +దేవా, ద్వయమున కధికారి యెంతటివాఁడు? కోపము, శాంతము, నిర్లజ్జయు నింద్రియజయపరుండు గావలెఁగాక ద్వయాధికారి తన్ను దానెఱుంగక దూషించు కపటాచార డాంబికపరుండు ద్వయాధికారియగునె? \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0106.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e59d1c96760ef998ced9c739bccbe0168de5059f --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0106.txt @@ -0,0 +1 @@ +నుత్తరవిహారమున కుతూహలుఁడై ఋష్యశృంగుని సేవించి యతనిచే సకలపుణ్యంబులు విన బోయి" శ్రీవత్సమహాఋషీశ్వరుండును, భృగుండును (?) నగు (నాతనికి) నేత్రమున తారకు(నకు) దండప్రణామంబు సేసి మునీశ్వరునితో, 'భృగు వెవ్వఁడు? ఆది మూలం బేది? అతఁడు దేనికొఱకు భూలోక భువర్లోక సువర్లోక (ంబులదిరిగె?) కైలాసవాసుని నేల శపించె? బ్రహ్మ నేల శపించె .......... వాసుదేవుని శరీరంబున కెరిగిన శిశుపాల దంతవక్త్రుల...... స్వామి నిజమంటపంబున కేగి దేవదేవుని భావించి పరిపరిగుణంబుల సేవించి, సకలలోకవృత్తాంతంబును విన్నవించి, జగద్భరితుని నామామృతరసమును సేవించినవాఁడై, యాత్మసంతోషంబున వారిమీద పాదంబులు చాచిమఱచి నిద్రించిన, పాదంబున నమరిన నయనపంక్తిసహస్రముల (హరి) నీరుగావించె. భృగుఁడు నిద్రమేల్కొని నివ్వెరగంది, చిక్కితినని, శ్రీకాంతుని శరణుజొచ్చినఁగాని పనులు తీరవని తెలిసి యాదేవు పాదపద్మంబుల కొరిగి, భీరుండై 'పరమాత్మా, నిన్ను బాధించి తన్నితి. లోపమూలంబని నానేర మెంచకు. నన్ను గృపఁజూడు. నీబంటునైన నేను నీచమతులైన మునులకెల్ల నాత్మలోపల మూలంబు నీవని మీచరిత్రము జెప్పి, కన్నులఁ గప్పిన కర్మపాశము లూడను స్తోత్రంబు లుర్విం జేసెద. అచ్యుతానంతుని దివ్య శ్రీపాదపద్మంబుల నమరిన తీర్థప్రసాదంబుల భువిధారుల కెల్లఁబుణ్యంబుల నీయ దనుపు(ము). అమరేంద్రవంద్యా, అని యాదిమూ ర్తిచే నలరిన వేడ్కలెల్ల సమకూడ నానంద మంది, జిహ్వశుచిగా శ్రీ జగన్నాథుని పాదతీర్థములఁగాని పాపములు వీడరావని మునులకెల్ల నెఱిఁగించి పుణ్యులంజేసె, ఇదియుత్తర ... యతి రామానుజా, అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0109.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b22796d7d6b16721ec030b7df4f6f53bd7efd58 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0109.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +లయంబులై యిన్నిటిలోపల వెలుగొందు. ఓ సింహగిరి నరహరీ, తేజోమహితమై మీమహిమలిట్లు బ్రహ్మాండములై పరగుచు నాదిమబ్రహ్మమై +రంజిల్లు. పరబ్రహ్మమై శోభిల్లు, తారక బ్రహ్మమై వర్ధిల్లు, ఇదినిర్గుణమై +పరమాత్మమున నణగు. ఇది సగుణమై విరాట్పురుషరూపంబుతో నుండు. +ఇది గుణసంయుక్తమై త్రిమూర్త్యాత్మకము దానగు. అట్టి నారాయణమూర్తియై యఖిలాత్మ తానగు. అట్టియనంత వేదాగమముల కునికి. ఇట్టి యపవర్గ మోక్షమునకు ముముక్షుముక్తి. కైలాస వైకుంఠ బ్రహ్మలోక గీర్వాణములు మా సింహగిరి నరహరి యిచ్ఛా విహారములు. స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +40

+ +దేవా, నిత్యపదంబైన మీ దివ్యనామ సంకీర్తనఁ బఠియింపనేరక (సర్వదేవతలు సాక్షియైన) భర్తను విడచి పరపురుషుంగోరు వ్యభిచారిణి విధంబున నున్నవాఁడను. నన్ను గృతార్థుఁజేయవే! అనాథపతీ స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +41

+ +దేవా, స్వస్తి, సమస్తలోక నిస్తారకా, శ్రీపురాణ పురుషోత్తమా, శ్రీలక్ష్మీకుచ కుంకుమాంకిత వక్షఃస్థలా, గాంభీర్యధైర్యా, సనకసనందన సనత్కుమార కపిల నారద మునీంద్రవందితా, విభీషణ ప్రహ్లాదార్జునాంబరీషప్రియా, రుక్మాంగద గజేంద్ర సేవాలాలితా, భృగుభరద్వాజ మాండవ్య మార్కండేయ గౌతమ శౌనకాదిముని గణసేవితా, శ్రుతిప్రియపూజితా, బ్రహ్మాదిసురముని హృదయస్థితా, త్రిమూర్త్యాత్మకా, నైరృతవరుణ వాయుకుబేరేశానాది దిక్పాలేశ్వరా, లక్ష్మీనారాయణా, యమునోత్పల లోకసాకారా, బింబాసమ నవరత్నఖచిత పాంచజన్య భవ్యజ్వాలాభిరామా, బాలార్కమణి గణాంకితసందర్శన గరుడధ్వజా, అనంతశయనా, క్షీరాబ్ధిశయనా, అనేక దైత్యనిర్జిత దోర్దండా, మత్స్యకమఠ వరాహ నారసింహమూర్తివామన \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0110.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1daa56f37dd12f58557fb2d9d2d20b21a9364d08 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0110.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +జామదగ్నిరామ దశరథరామ రామకృష్ణ బుద్ధ కల్క్యవతారా, కార్త్యవీర్యసహస్రబాహుఖండనా, విలువిద్యా విక్రమ ప్రియానుగ్రహణోత్తరణా, గంగాప్రవాహోద్బాధిత లోకజాతశ్రేష్ఠా, జ్వరాకరాళ వైశ్రవణ తదీయ రచితార్థరాక్షస ప్రళయాంతకా, హేమసుచరిత్రాసమేతా, సకల (ల?) రక్షణ సంపూర్ణా, హలాయుధధరా, దేవకీవసుదేవప్రియాత్మజా, యశోదా నందవర్ధనా, కుక్కుటాసుర భస్మాసుర శకటాసుర ధేనుకాసుర ప్రలంబాసుర గర్వమదదర్వీకరా, బలభద్రానుజా, బృందావన లీలావినోదాబ్ధి రామాభిరామా, సకలాంధకారమార్తాండా, (రుక్మిణీ ) మనోవల్లభా! సత్యభామా మనస్సరోవర రాజహంసా, జాంబవతీముఖ సంపూర్ణచంద్ర చంద్రికాచకోరా, మిత్రవిందా ప్రమేయా, భద్రాప్రాణనాయకా, సుదంతీమనోరంజకా. కాళిందీకందర్ప స్వరూపా, లక్షణాసకల కళాప్రమేయా, షోడశసహస్ర (గోప)స్త్రీ హృదయానుకూలా, అనాదిబ్రహ్మచారీ, పాండవపక్షపాతీ, గాంధారీ పుత్రమిత్రదవానలా, సకలసన్నుతా, ఆపదుద్ధారకా. శ్రీకృష్ణా, శరణాగత వజ్రపంజరా, దివిజబ్రహ్మాదివంద్యా, ఉగ్రనఖత్రిపుర భేతాళా, కరినిర్వాపణా, దుష్టనిగ్రహా, శిష్టప్రతిపాలకా, ధర్మరక్షకా, అశ్వపురఘట్టన నిపుణా, అనంతావతార లీలావినోదా, శంఖచక్రగదాశార్ఙ కోదండ సకలాయుధప్రచండా, పద్మవనమాలికాధరా, వేదవేదాంతవేద్యా, కుసుమిత మకరతోరణాలంకారా, శ్రీపుండరీకాక్షా, శ్రీనృసింహమూర్తీ, శ్రీసహస్రనామా, శ్రీయనంతనామప్రసన్నా, శ్రీమద్భగవాన్, శ్రీనివాస, సర్వేశ్వర, శ్రీలక్ష్మీసమేత, శ్రీకృష్ణ కువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +42

+ +దేవా, జయజయ, పరమపురుషా, పరమపదనివాసా, పరంధామా, పరతత్త్వప్రకాశా, అచలాచలా, అనుపమా, ఆదిపురుషా, అపరంపరా, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0111.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eaad5815a3372b0d207065562436ab9c89f32001 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0111.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +అవ్యక్తా, అగణితగుణానందా, అమరేంద్రవంద్యా, అభయస్వరూపా, అఖిల బ్రహ్మాదిజనకా, విశ్వంభరా, విశ్వతోముఖా, శాశ్వతసచ్చిదానందా, ఏకరూపా, త్రయరూపా, పంచరూపా, అష్టరూపా, దశరూపా, శతరూపా, సహస్రరూపా, అక్షయలక్ష విచక్షణ ప్రమోదా, విచక్షణాలంకారా, నమో విభీషణ మోక్షకారణాయ. శ్రీకృష్ణ కువ్వారుస్వామీ, నమో నమో దయానిధీ! + +43

+ +దేవా, మీ దివ్యమంగళంబైన ద్వయతిరుమంత్రాచార్య కృపా కటాక్షములవలనఁ బుట్టిన మనుజుండు క్రితమున సుజనుండయిననేమి దుర్జనుండయిననేమి? అతండె మీదివ్యపదంబును బొందును. అదియెట్లన్నను, సకలలోహముల ఖండించెడు లోహమును, వేదశాస్త్రపురాణములు వ్రాసెడు లోహమును పరుసవేది సోకిన సువర్ణమైనట్లు పెద్దలైన ప్రపన్నుల మేదినీసురుల నాచార్యులఁ దల్లిదండ్రుల నవమానముజేసి తిరస్కారము లొనరించిన దుర్మార్గుండనంతకోటి బ్రహ్మకల్పంబులందు క్రిమికీటకాదుల సంగతి నొక్కఁడే చరించుచుండు. ఆదియెటులన్న వినుఁడు. తొల్లి యింద్ర(ద్యుమ్న?) మహరాజు మహాత్ముల తిరస్కార రూపంబునఁజేసి కుంజరయోనియందు జనియించి మహాకుటిలపడి మఱియెట్లు ఖర (మకర) వంశంబున ముక్తుండాయెను. ఇది మీరెఱుఁగరా? సకలజగద్విదితము. శ్రీకృష్ణ కువ్వారుస్వామీ. సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +44

+ +దేవా, మీ ముారవిందంబున వెలసిన బ్రహ్మ లోకాధి(కార)పరుండై యనంతకోటి వేదశాస్త్ర, పురాణేతిహాస వర్ణంబులు వర్ణించి యూహించి యనేకయిడుములఁ బొరలుచుండె. మీమాయ దలంప నెవ్వరి వశము? దేవా, నిత్యవినోదా, నిత్యకళ్యాణా, భోగభాగ్య సంపన్న దేవతామూర్తివి. దేవదేవోత్తముండవు, నిధానకల్పుఁడవు, దేవకీపుత్రుఁడవు. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0113.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e960df1b3e6efbf8ad0f8f39d51cbe50ef9d62f --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0113.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +లిత్తురు. దేవా, మీరు నాకిచ్చిన వైకుంఠం బిత్తురు. మీయాస. మీచరణంబులాన. తప్పదు తప్పదు. సుకృతమే సాక్షి. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +45

+ +దేవా, నేను భూప్రదక్షిణంబు సేసి లోకములు సూచి, మాతా పితామహులకు పుణ్యక్షేత్రంబులఁ గృష్ణార్పణబుద్ధిగాను దానధర్మంబులు సేసి, శ్రీ యహోబిలమును, శ్రీరంగంబును, వేంకటాచలంబును, కాశీక్షేత్రంబును, ద్వారకంబును, నయోధ్యయును, శ్రీపురుషోత్తమమును జూచి, దేవా, మీ గృహంబున కరుగుదెంచిన కవాటంబులుమూయ మీకుఁదగునా? అజ్ఞానిని, యపరాధిని, సర్వేశ్వరా, నీవేతప్ప నితఃపరంబెఱుఁగననిన, గవాటంబులు దెఱచిన, స్వామి సన్నిధికింజని స్తోత్రంబు సేయందొడంగిన స్వామి ప్రత్యక్షమై, నీవు నా సన్నిధిని దాసుఁడవలెంగాక పొడగనవాయని యానతిచ్చిన, దేవా (నీవు) జననీజనకుండకు, దేవా, శిశువునంతటి తప్పుచేసినాను. తెగనాజ్ఞ చేయవచ్చునా +యనిన స్వామి తిరోహితుం డాయెను. కృష్ణమాచార్యులు తన గృహంబునకుం బోయెను. కృష్ణ కువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ నమో నమో దయానిధీ! + +46

+ +దేవా, మీదివ్యనామ సంకీర్తన మెవ్వండాయెనేమి, చేయగా విని యిది హీనము. ఇది హెచ్చు. వర్ణంబులుగావని నిషేధించినవారరువది వేలేండ్లు నరక గోళంబునుం బొందుచుండి యటమీద పిశాచత్వము బొందుచుందురు. దేవా, మీదివ్యనామ సంకీర్తనమెవ్వరు నుతియించిరి, వారెపో మీపరమభాగవతులు. వారెపో యనేక శ్రుతులు పలుకుచుందురు. దేవా, అభ్యసింపరానివి రెండు. ఆచార్య కటాక్షంబొకటి. అటుమీద (మీ) దాసుం డగుటొకటి. దేవా, బహుచింతా సంతతమై చరియించెడు వాయువువలెనే యొకమార్గమనక నీమనసు బహురతింబొందు. అనేక వికృతులం బొందు. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0114.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd02f47b78d41c3f0616d6b9a5d2762b12130c6c --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0114.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +చిత్తమా, కైవల్యమునకై నుతింపవే, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +47

+ +దేవా, పర్వతంబునకుఁబోయి శైవులగుదురు. తిరుపతులఁ జూచి వైష్ణవులగుదురు. శక్తిమతంబును జూచి కుశాలులగుదురు. ఇటువంటి మనస్సంచలనమునఁగదా రౌరవాది నరకగతియై యిహపరములు లేకుఁడుట. ఆత్మజ్ఞానులైన జనులే మతాభిమానులు. శాస్త్ర, వైరాగ్యములతో బాధలు చెప్పంబడు, వానినే యవలంబము చేయుదురు. ఈమత మామతమన దిరిగెడు నట్టి కుమతుల నేనేమందు. సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +48

+ +దేవా, కోశమున నొంటరిగాఁజిక్కి యాక్రోశముఁజేసిన కోకిలం జూచి, కాకులు దాని నటునిటుఁ జననీకఁ జిక్కింపజేసిన క్రియను జిక్కు పడి యున్నాడఁను. సంసారతరంగములు మునుఁగు పడనడచిన తెలివిఁ బొందని జంతువును ఝషాది నానావిధముల (జంతువులు) నారపీచువలె నన్నలమిపట్టియున్నవి. ఆకర్మ లనవరతము హరిభక్తిందేలనీయవు. ఈ జంతువునకు, గర్మములనణంచి సుకర్మిని జేయుమయా, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +49

+ +దేవా, బహువిద్యలు (గల)వారినిగాఁజేసి బహురూపంబులఁ బొందజేయకు. ఏవర్ణమైననేమి? మీదివ్యనామ గుణసంగతి గలుగఁజేసి, మీ దాసానుదాసునిగాఁ జేయవే. కరుణాంబుధీ, శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0115.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8ce7c20dfdafc1b51fbf16c78506721dce5d1fa --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0115.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +50

+ +దేవా, గరుడని చేతఁబడియున్న భుజంగముక్రియను, కర్మముల నగపడియున్నాఁడను. నిరంతరము దుర్విషయాటవిలోఁబడి వెలువడుత్రోవంగానక చిక్కియున్నాడను. దేవా, సుజ్ఞానంబను, తెలివినిఁబొందక (యున్న) యీ దుష్టునకు నజ్ఞానంబను నడవిని ఛేదించి పరమ జ్ఞాన మార్గము కరుణించవే. సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +51

+ +దేవా, ఎనుబదినాలుగులక్షల జీవరాసుల యోని ముఖములందు జనియించిన యాదిజీవుండవట! ఆమీద మీగుణకథనము తెలిసికొనుట, నా మీదట నాచార్యుల కృపఁజేరుట, నాసుదర్శన పాంచజన్యంబులు ధరించుట, నా శ్వేతమృత్తికాచూర్ణ ధారణంబగుట, నావిరజానదిందాటఁజింతఁజేయుట, నా చరమార్థంబనియెడు తెప్పఁగట్టి యాద్వయమనవతరంబు సంధించుచు, నంబుజావతారుండగుట, నామీద నిజపుర ప్రవేశంబగుట, మీ సందర్శనంబు గలుగుట, మీరును తానైక్యంబగుట, నాయనంతకోటి సూర్యప్రకాశముతో ప్రజ్వరిల్లెడు (మూర్తి దొరకుట) నిట్టిఫలంబు లొకటొకటియై తోచెడుదేవా, +అఖిలాత్మకర్తవై, సింహగిరిపతివై, యనేకజన్మార్జితమైన పాపిని కరుణించవే, పరమమందెన్నడు దొరకునో మీచరణారవింద మకరందము! దీనబాంధవా, సింహగిరి నరహరీ, నన్నవలోకింపు దయానిధీ! + +52

+ +దేవా, దేహయాత్రకు మిగిలిన యర్థసమర్పణ ముఖ్యముగాదు. తన్నుడిగిచేయు సమర్పణం బుత్తమాధికారంబు. అనాథపతి సింహగిరీ(నరహరీ)శుండటుగొని అవలోకింపఁడు దేవా, జగదీశ్వరుండితఁడేయని నిగమములెల్లను నాయనంతకోటి సూర్యప్రకాశముతో (బ్ర)జ్వరిల్లెడు (మిమ్ము గుఱించి) చెప్పగా నెఱుంగక, దేవతాంతర మంత్రాంతర సాధనాంతర \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0117.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fac353b9989d265dd2c1aae19dff92dcd26fa2f --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0117.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యద్భుతంబని నన్ను దిగిచి మఠములోఁబెట్టి, యీ బాలుండు పురుషాకారము గలవాఁడు. ఇతని నేవిధమున నైనను బోషింపవలయునని తలంచి కొన్ని వర్షంబులు పెంచి, యంతట సంతూరు విడిచి సింహాద్రి స్వామి సన్నిధికిఁ జనునప్పుడు నన్ను మఱవకుమని పలికిన కువ్వా రప్పుడు స్వామిసన్నిధికిఁ జనెను. త్రిరాత్రంబులు శిశువు చూచి సింహగిరీశుండైనస్వామి తనమీద దయదప్పెనోయని యున్న సమయంబున, బాలరూపంబున వచ్చినస్వామి క్షీరంబులు దెచ్చి యుపయోగింపుమనినఁ బుచ్చుకొని లోపలికేగి హస్తముల నయనములు దుడుచుకొన్న సమయంబున నంధత్వముమాసె. (అతడా)శ్చర్యపడి నిద్రించు సమయంబున స్వామి తన స్వప్నంబున వరాహరూపంబునఁ బ్రత్యక్షంబై , నాసన్నిధిని సంకీర్తన నామోచ్చరణంబులు, నుపనిషద్వాక్యంబులును, పరమ(భక్తి భరిత)చాతుర్లక్షగ్రంథసంకీర్తనములు చెప్పుమనెను. 'నేనెక్కడ? నామోచ్చారణం బెక్కడ? జదుండను, మూడుండను. అనిన స్వామి యుపదేశము జేసిరి. తాను పురోహితుని గృహంబునకుం జని తనకు సంకీర్తననామోచ్చారణం బుచ్చరింప ముహూర్తము బెట్టుమనిన విప్రుడు హాస్యముచేసె. స్వామి తన వాక్యములు నిలుపుకొని వికృతిసంవత్సరంబున జన్మంబును(బొందుటయు), పరాభవ సంవత్సర ఆషాఢ శుద్ధ ద్వాదశినాడు చిటితాళంబులను బూని సంకీర్తన చేయుచుండగాను, నంతట కువ్వా రేతెంచి, యాశ్చర్యపడెను 'మీ సందర్శనంబున, గృతార్థుండనైతి' ననిన కువ్వారు 'నామోచ్చారణంబు సత్యంబు'ననగా, నన్నేలినస్వామి నన్ను రక్షించుగాక. శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +55

+ +దేవా, (యమునా) గోదావరి యావల శ్వేతద్వీపమందు మా మేనమామ శ్రీరంగాచార్యులు గలరు. వారి (కుమార్తె) యందు తిరుకల్యాణము గాబోవుచున్నాఁడను. ఇది మీకు విన్నపము సేయుచున్నాఁడను తిరుకల్యాణమునకు పనివినవే దేవా, యని మీరు విన్నపము సేసిన 'నేను \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0118.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8316321ea0616d9c0600783f0b39d013669be70 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0118.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +వేంచేసెదనోయి కృష్ణమాచార్య'యని యానతిచ్చిన 'ఓం నమోనారాయణాయ, మీరేల వేంచేసెదరు! ప్రహ్లాదవరదా,' యటంచు మీకు విన్నపము సేసిన 'నట్లు గాదోయి, కృష్ణమాచార్యా, నీవు పదునొకండవ యవతారుండవు. లీలావినోదముతో నీ తిరుకల్యాణము చూడ వేడుకయ్యెను. నేనును వేంచేసెదను.' అని యానతిచ్చిన 'నట్లే కానిండు. ఓం నమో నారాయణాయ. ఇది మీరెఱుంగుదురో యెఱుంగరో, మిమ్మెవ్వండు నమ్మవచ్చునా? ఓం నమోనారాయణాయ. జగన్నాటక సూత్రధారివి గావా! సుగ్రీవుని చేపట్టి వాలిని మర్దించిన వాఁడపు గావా! మిమ్మెవ్వండు నమ్మునే? నమోనారాయణాయ. మిమ్మునమ్మరాదు,' అనిన, 'రావోయీ, నేవచ్చెదను, లక్షి తిరుకల్యాణమునాడు సురాసుర యుద్ధమాయెను. వేదశాస్త్రఘోషంబై యుండెను. రుక్మిణి తిరుకళ్యాణమునకు శిశుపాల యుద్ధమయ్యెను. ఏతిరుకల్యాణమునకు వేడుక చాలదాయెను. నీ తిరుకల్యాణము చూడవచ్చెదనోయీ, కృష్ణమాచార్యా'. ఆ క్షీరసాగరమధ్యమందున్న వైనతేయుని నీ విధమున స్తోత్రము సేసితిని. “భద్రబదంతే జవ్వలతో దృపాఅపస్సమాః! మద్యమకేశవా ఓం హవాం! పాత +తపోమధ్యానాత! అఖిలాండజారజాం" ఆక్షీరసాగరమధ్యమందున్న వైనతేయుండు పనివినియెను. దేవా, వైనతేయునెక్కి మీరును వేంచేసితిరి. దేవా, మామామ శ్రీరంగాచార్యులు నాతిరుకల్యాణ మేవిధమునఁ జేయుచున్నాఁడు విన నవధరింపుము. కృష్ణార్పణముగా దానములు గావించెను. వైష్ణవులకు మధుపర్కములు సమర్పించెను. నాయింతికి నాకును నిష్ణాన్నమును భుజింపఁజేయునప్పుడు మీరు వేంచేసి, 'యిదియేమి? కృష్ణమాచార్యా, మీరే భుజించుచున్నారు? నేను మహాయలపై యున్నాఁడను. తళియవడ్డించవోయి, కృష్ణమాచార్యా'. యని యానతిచ్చిన మీకును తళియ వచ్చెను. (మీరును) నేనును భుజియింపంగాను నచ్చటికి శ్రీరంగాచార్యులు వేంచేసి, 'యదేమి కృష్ణమాచార్యా, ఇతడు చరముండై యున్నాడు. మీకును యజ్ఞోపవీతములులేవు. ఇతఁడు వైష్ణవుడని తళియవడ్డించితివి. వైష్ణవులకు మధుపర్కము లిప్పించితివి. శూద్రునకు నిష్టాన్నమును భుజింపఁబెట్టితివి. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0119.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0119.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b91ceaadf6b949fd8ea5acee454aa1efdda76aa --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0119.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నీవు వెలి'యని మామామ వెలివెట్టి నన్ను తిరుమాళిగనుండి వెళ్ళం ద్రోచెను. దేవా! మిమ్ము నెవ్వండు నమ్మును? దేవా, ఓం నమో నారాయణాయ, తిరుకల్యాణము విఘ్నముచేయవలసి వేంచేసినారుగాన మిమ్మెవ్వండు నమ్మును? ఓం నమోనారాయణాయ. ఆచార్యులే గతి నిన్ను మేమొల్లమనిన విని, 'ఓయీ, కృష్ణమాచార్యా, నీకింత ప్రలాపంబేమిటికి? మానుమనిన నట్టిదే కానిమ్మని ఓం నమోనారాయణాయ యంటిని. ఆ రాతిరి (మీరు) శ్రీ రంగాచార్యుల స్వప్నమందుబోయి, కృష్ణమాచార్యులయింతిని యాయన తిరుమాళిగకు వెంటఁబెట్టుకొనివచ్చి దిగవిడువుమన్న మాటకు (నాతఁడు) దండము సమర్పించెను. శ్రీ రంగాచార్యులు తమ తిరుమాళిగకు వేంచెసిరి. ఇదియే నా విన్నపము. ఓం నమోనారాయణాయ. ప్రహ్లాదవరదా, మీకన్న నధికులు లేరు. నాకన్న నధములు లేరు. నాయింతిని నాకు నంపించితిరి. వెలియన్న మాటకు దండము సమర్పింపజేసితిరి. మీకగపడి యున్నాఁడను. నాకంత మెన్నడు! విషయాటవిలోఁ బడి, వెడలెడు త్రోవఁగానక చిక్కియున్నాఁడను. సంకీర్తనమిది. (ఇందు) పరమ రహస్యమున్నది. ఇందు ఋగ్వేద మున్నది. యతిరామానుజముని వరము, దాతారు, అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +56

+ +దేవా, విప్రగోవధ లనేకంబు లొనర్చి సురాపానసువర్ణఘాతుకాది మహాపాతకంబులు చేసినయతండైనఁగాని, యేకనిమిషంబున మీ దివ్యనామసంకీర్తన చేసినతండే నారాయణశ్రేష్ఠుండు కాకుండునా? ఇతరులు మెచ్చవలెనని మనస్సు వేఱోక్కచో నిలిపి మిమ్ము నుతిచేసెనేని జారిణిని పతివ్రతయని నమ్మవచ్చునా? అట్లేయిట్టివారు. అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0121.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88775e0272132ae50501e033dbb0b575de641ea3 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0121.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గృహంబునకుఁ బనివినియెను. దేవా, నీ వాకారసుకృతివి. ఇది పూర్వ భాగసంకీర్తన (!) ఇది దానసంకీర్తన ఇది (?) పరమరహస్యము. శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +58

+ +దేవా, దినదినంబులు దుర్భాషలాడిన నాదు జిహ్వకు మీ దివ్యనామసంకీర్తనం బొకటి చాలదా? పంచమహాపాతకశతకోటి హతము చేయను, దూదికొండకు సహస్రభాగ మనలము చాలదా దహింప? శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +59

+ +దేవా, పరంజ్యోతిపరతత్త్వంబైన యాది నారాయణశ్రేష్ఠుండు లోకంబుల విహరించుచు నుత్పత్తిస్థితిలయంబులు సేయుచుండి యొకనాడు లక్ష్మీభూకాంత నీళలతో వినోదించుచుఁ, దారకబ్రహ్మంబైన రహస్యంబులు దెలుపుచు సుఖగోష్ఠిని వైకుంఠవాసుండై యున్న సమయంబున భూలోకంబున ధర్మాధర్మంబులు లేక ననేకజనులు దేవతానమస్కారంబు లుడిగి రాక్షసకృత్యంబులు గైకొని దుర్బలులై, వర్ణాశ్రమంబులు లేక చండాలగోష్ఠిం జరియించుచు, గోవధయు, విప్రవధయు ధనచోరత్వంబునను, మద్యపానంబులను, దెగించి శక్తిమయంబైన వివిధభంగుల విహరించుచున్న యాగడంబుజూచి, యింద్రుండును, దేవతాసమూహంబులను, యక్షులను, గంధర్వులను, పన్నగులను, వాసుకి (?) పుండరీక యాజ్ఞ్యవల్కులను, భరద్వాజ గౌతమ వశిష్ఠ గార్గ్య దీప్తిమంత నారదాదులైన మునిగణంబులఁ జూచి, 'యుగధర్మము విపరీతమాయెను. రక్షకుండును, శిక్షకుండును నైన పుండరీకాక్షుఁడున్న యెడకుఁ బోదము రమ్మ'నుచు, నజాండంబునకుఁ జని బ్రహ్మను గూర్చుకొని, కైలాసంబునకుఁ జని, శంకర ద్వారంబునకు వచ్చి కమలజుండు శంకరునితో నిట్లనియె. 'యుగయుగంబుల స్వామి యవతారంబు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0122.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33f360c46eb2a1394aad889f469706f8971e8dd5 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0122.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +లెత్తి యోంకార రూపంబునఁ జరియించెడు గానఁ బుణ్యం బిది, పాపం బిది, యని యెఱుంగక జను లధోగతిం బడుచున్నారు. ఇందులకుఁ గర్తయు భోక్తయునైన పురుషోత్తమునికి విన్నపము చేయుదము, రండ'నుచు బ్రహ్మయు, శంకరుండును వైకుంఠంబునకుఁ జని, చక్రధారులును, ఫాలప్రదేశంబున తిరుమణి శ్రీచూర్ణములును జపమాలికాశోభితులైన పుణ్యులును, వేద శాస్త్ర పురాణ నామోచ్చారణంబులం బొదలెడు వారలును, శమదమాది గుణంబులఁ బ్రీతింబొందియున్న వారలును, విష్వక్సేన గరుడ జయ విజయ కుముద కుముదాక్షులును జేరి యుభయపార్శ్వంబుల సేవ చేసి విహరించుచున్న వైకుంఠపురంబు చేరిరి. శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామి, దేవా, ఓంనమోనరహరీ, యనుచు పరంధాముని నగరివాకిటికిఁ జను దెంచి, నారదుఁడు వీణియ మీటి యాలాపనచేసి యాడుచుఁ బాడుచు నున్న సమయంబున నాదిశేషశయనుండై యుండి లక్ష్మిని జూచి యిట్లనియె, నాదాసులైన వారలు నన్ను బేర్కొనుచున్నారు. శ్రీవైష్ణవులను మన్నన చేయవలె. పోదమురమ్మ 'నుచు దేవ సంఘంబులున్న కడకు చనుదెంచెను. శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! + +60

+ +దేవా, ఒకపరి మిమ్ము నెఱుంగుదుమయ్యా. ఒక పరిమిమ్ము నెఱుంగమయ్యా, జ్ఞానిని చేయుమయ్యా. అజ్ఞానిని జేయకుమయ్యా. పుణ్యం బిది, పాపం బిది, స్వర్గం బిది,నరకం బిది, యాచారం బిది, యనాచారం బిది, నిషేధం బిది, యనిషేధం బిది, వావియు నిది, వరుసయు నిది, వర్తనం బిది, వివేకం బిది, యవివేకం బిదియని యనేక కర్మతంత్రంబులు ఘటించి యసంఖ్యజీవకోట్లం బుట్టింపుచు, పెరిగింపుచు, నణగింపుచు, బహుమాయల బహునాటకసూత్రధారివై యాశాపరుండవై, కులజుండవై, నిర్జీవుండవై, జీవంబులన్నియు నీవై, యేకమై, యనేకమై, యాకాశంబై, యనాకాశంబై, నిలకడయై, బయలై, \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0124.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49f802ca004d02b4f19ff6213f50728431c96b8d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0124.txt @@ -0,0 +1 @@ +లేనునుం గలిగె. ఇట్టి పంచమహాభూతంబులకు సావధానంబులుగా స్వర్గ మర్త్య పాతాళంబులను జగత్రయంబుల నిర్మించె. స్వర్గంబున దేవతలును, మర్త్యంబున మనుష్యులును, పాతాళంబున రాక్షసులును నుండ నియమించె. తదీయాంతర్గతంబులయిన భూలోక భువర్లోక సువర్లోక మహర్లోక జనోలోక తపోలోక సత్యలోకంబు లనియెడు నేడు లోకంబులను, నతల వితల సుతల మహాతల రసాతల తలాతల పాతాళలోకంబులనియెడు నేడులోకంబులును, చతుర్దశభువనంబులును బ్రవరిల్లుచుండె. ఆ చతుర్ముఖునకు నాల్గువదనంబుల యందును ఋగ్యజుస్సామాధర్వణంబులను నాల్గు వేదంబులు ప్రవర్తిల్లుచుండె. వానియం దనంతంబులై వేదంబులు ప్రభవించె. అంత నయ్యజునకుఁ బ్రపంచనిర్మాణసహాయులై మరీచ్యత్రి భృగువిశ్వావస్వంగీరస పులస్త్య పులహ క్రతు దక్ష వశిష్ట నవబ్రహ్మ లుదయించిరి. మఱియు విశ్వదేవతలను, విశ్వకర్మ నారద సనకసనందన సనత్సుజాతాశ్విన్యాది దేవత లుదయించిరి. మఱియు వరుణుండును, ధ్రువుండును, సోముండును, నహుషుండును, నజయుండును, మృగుండును,మృగవ్యాహుండును, ననిలుండును నను నెనమండ్రు వసువు లుద్భవించిరి. స్వాయంభువ, స్వారోచిషోత్తమ తామసరైవత చాక్షుషవైవస్వత సూర్యసావర్ణి దక్షసావర్ణి బ్రహ్మసావర్ణి రుద్రసావర్ణి ధర్మసావర్ణి దేవసావర్ణి ఇంద్రసావర్ణి యను పదునలుగురు మనువు లుదయించిరి. అందొక్కని మన్వంతరంబునకు మనుపదంబున నుండ నియమించి మనుసహాయులైన ధాతయు విధాతయు నుద్భవించిరి. మఱియు శంకరుండును, స్థాణుండును, శర్వుండును, మృగవ్యాధుండును, నేకపాదుండును, జక్షకుండును, నహర్భధ్యుండును, పినాకియుఁ, బావకేశ్వరుండును, గపాలుండును, ననపేతుండును ననురుద్రు లుదయించిరి. వానియందు గణపతియు, షణ్ముఖుండును, నుదయించిరి. శ్రీమహావిష్ణువునకు మన్మథుండును, మోహ(న) స్తంభన వశీకరణ సంతాప నాకర్షణోచ్చాటన ప్రపంచ పంచబాణ నిరంచిత సకల ప్రపంచితులు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0125.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89c966a6212f3543a993cfe7c0d41ff12de03e41 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0125.txt @@ -0,0 +1 @@ +దయించిరి. అంత మరీచీ పుత్రుండైన కశ్యపప్రజాపతికి దక్షపుత్రియైన యదితికి సూర్య ఖగ త్వష్ట వివస్వత మిత్ర వింధ్యాంశుమతి గభస్తిపద్మ విష్వ్ణింద్రవరుణులను ద్వాదశాదిత్యు లుదయించిరి. తదనంతరంబు నత్రికి ననసూయకు చంద్రుం డుదయించె (దక్షప్రజాపతికిఁ) గూతురైన యశ్వని భరణి కృత్తిక మొదలైన యిరువదియేడు తారలు చంద్రునికి భార్యలైరి. మఱియును నింద్రాగ్ని యమ నైరృతి వరుణవాయు కుబేరేశాన్యులను అష్టదిక్పాలురను సృజించి, వారిని యష్టదిక్కులను నియమించి సరస్వతి సభాపతి రయమతి గాసతి దాంతి దాంతియును (?) నలకయును నీశాన్యయును నష్టపురంబులు వా(రికి ప్రసాదించితివి). అనాథపతీ, స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0126.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f3f639c5b6d43af2490e34ba758155037eed898c --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0126.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +సింహగిరి వచనములు

+ +మొదటి అనుబంధము

+ +1

+ +దేవా, ‘ఏకో విష్ణుర్మహద్భూత’ మ్మనియెడి మీ స్మృతులు సుర లెరుంగుదురు. మీ శూరత్వంబసురులెరుంగుదురు. మీమీది భక్తి తాత్పర్యంబు ప్రహ్లాదుడెరుంగును. మీ మూలంబు రుక్మిణీదేవి యెఱుంగును. మీకు గంధం బొసంగుట కుబ్జ యెఱుంగును. మీ పరమ దయాళుత్వంబు గజేంద్రుండెఱుంగును. మీ బాలప్రభావంబు యశోదాదేవి యెఱుంగును. మీ బాలస్నేహంబు కుచేలుండెఱుంగును. మీ కృప ఘంటకర్ణుడెఱుంగును. మీ మహత్వంబు విశ్వామిత్రుడెఱుంగును. మీ శాంతి శమదమాది గుణంబులు భృగుండెఱుంగును. మీరు కుంటెన నడచినతనంబు తొండరడిపొడి యాళ్వారెరుంగుదురు. మీ విలువిద్య యింద్రధనస్సు ఎరుంగును. మీ తెంపు వైనతేయుండెరుంగును. మీ (జి)హ్వ రుచి విదురుడెరుంగును. మీ పండు ఫలంబుల రుచి శబరి యెరుంగును. మీ పరాక్రమంబు రావణుడెరుంగును. మీ సత్యంబు విభీషణుండెరుంగును. మీ కిరనుకొన్న స్థలంబు వైకుంఠంబెరుంగును. మీరు శయనించిన స్థలంబు క్షీరాబ్దియెరుంగును. మీరు పోషించిన భావంబు శేషుండెఱుంగును. మీ హస్తంబుల రుచి యమృతంబెరుంగును. మీ వాక్కుల రుచి పురుషసూక్తంబెరుంగును. మీ కంఠంబుల రుచి కౌస్తుభమణి యెరుంగును. మీ నాసికంబుల రుచి పారిజాతంబెరుంగును. మీ కన్నుల రుచి పరమ భాగవత ప్రపత్తి యెరుంగును. మీ భుజఫరాక్రమంబు శంఖ చక్రమంబులెరుంగును. మీ లలాటంబు (రుచి?) తిరుమణి శ్రీ చూర్ణంబులెరుంగును. మీ నామరుచి పార్వతీ దేవి యెరుంగును. మీఋగ్యజుస్సామాధర్వణవేదంబులెరుంగును. సనక, సనందన సనత్కుమార యోగీశ్వరులెరుంగుదురు. మిమ్ము పూజసేయ నేనెంతటివాడ. అధమాధముడ. నరపశువును. అజ్ఞానిని. నీవాపదుద్ధారకుండవు అనాథపతీ, సింహగిరి నరహరీ, నమో నమో దయానిధీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0127.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..608ba8987ab4b0b8a5399ce49035ead41e515df7 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0127.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +2

+ +దేవా, మీ యవతార వినోదంబులు సహస్రంబులు. పంచశతకోటి భూమండలంబు జంతురాసులయందు జనియించి సన్యాసి శిరోమణి యైన సిరికృష్ణువలన మిమ్ము నెరింగితిని. నా కర్మంబులు విసర్జించితిని. దేవా, భూలోకంబునగల యవస్థలన్నియు జూచి నిర్దయాధికారినై పరమరహస్య పురాణేతిహాసాగమ మంత్రాక్షరంబులు పరివేష్టించి చూచిన మీదివ్యనామ సంకీర్తన గతిగాని మరి యితరంబులేదు. చాతుర్లక్ష గ్రంధ సంకీర్తన నామోచ్చారణంబులు పరిపూర్ణంబైన నాకు పరమపదంబు ప్రసాదించు మనిన, అట్టే కానిమ్మని యా సర్వేశ్వరుండు శంఖ చక్ర గదాధరుండై ప్రత్యక్షంబై వైకుంఠంబు సహస్రద్వారంబులు మీ దాసానుదాసులైన పరమభాగవతులకు వైకుంఠంబు ప్రసాదింపుము. ఇందు ఒక వాకిట పుణ్యతీర్థసారంబైన దేవసమూహంబులు శతసహస్రయుతసంఖ్యలు కాచుక యుందురు, ఒక వాకిట తిరుపల్లాండు మెదలైన యాళ్వారులు, హరిదాసులు అరువది వేలు లక్షలు గాచుకయుండురు. ఒక వాకిట గోవింద తొండరులు తొంబదిలక్షలు గాచుకయుందురు. ఒక వాకిట మణి మాధవులు మూడు లక్షలు గాచుకయుండురు. దేవా, ఒక వాకిట జయమణి విజయాదులు డెబ్బది లక్షసంఖ్యలు మిగిలి వేత్రదండహస్తధరులై సేవింప, ఒక వాకిట కుముదకుముదాక్షులు శతసహస్రంబులు గాచుక యుందురు. ఒక వాకిట ఋగ్వేదంబును, ఒక వాకిట యజుర్వేదంబును, ఒక వాకిట సామవేదంబును, ఇంకొక వాకిట అధర్వణవేదంబును, ఒకవాకిట నానాగమపురాణేతిహాస మంత్రాక్షరంబులును, ఒక వాకిట ఉపనిషద్వాక్యంబులును, ఇవ్విధంబున తమ తమ నిజాకారంబు గైకొని ఒక్కొక్క ద్వారంబున కోటి సంఖ్యలు గాచుకయుందురు. ఇటువంటి పరమ పదమునకు జనియెడి మార్గంబు - భూలోకంబుననుండి చరమదేహంబు దిగనాడించి నిర్మలంబైన దివ్యదేహంబు ధరియింపంబడి భూలోకంబునకు సూర్యమండలంబు లక్షయోజనంబులు గడచి, తారామండలంబునకు, ధృవమండలంబు డెబ్బది మూడు లక్షల యోజనంబులు గడచి, ధృవమండలంబునకు పితృలోకంబు మున్నూ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0128.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d9daf25146e30809dcf7a9429515f4903d4ada8 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0128.txt @@ -0,0 +1 @@ +టముప్పది లక్షల యోజనంబులు, పితృలోకంబునకు సత్యలోకంబు సహస్ర లక్షలు గడచి, సత్యలోకంబునకు సర్వేశ్వరుండున్న సన్నిధానంబునకు సహస్ర కోట్లు గడచి, యిటువంటి పరమ పదమునకు అనేక లక్ష యోజనంబులు చనుచుండంగాను, ముందరనొక తిల వృక్షంబు గలదు. ఆ తిల వృక్షంబు నలువది నాల్గు లక్షల యోజనంబుల పొడవును గల (తిల వృక్షంబు గల)దు. ఆ తిలవృక్షంబు తన మోక్షాపేక్షితులై త్రియంబక వాసు(మ?) దేవాదులు త్రింశత్కోట్లు గాచుక యుందురు. ఆ తిల వృక్షము ప్రదక్షిణముచేసి మరియు అనేక లక్షయోజనంబు(లు) చనుచుండగాను ఆముందర మద్ది వృక్షంబు గలదు. (ఆ మద్ది వృక్షంబు) అరువది యెనిమిది లక్షల యోజనములు విస్తారమును ముప్పది లక్షల యోజనముల పొడవునుంగల మద్దివృక్షంబు క్రింద భూలోక, భువర్లోక, సువర్లోక, జనోలోక, తపోలోక, సత్యలోకంబులనియెడు మీదేడు లోకంబులును; అతల, వితల, సుతల, తలాతల, రసాతల, మహాతల, పాతాళ లోకంబులనియెడు క్రిందేడు భువనంబులును (మీదేడు భువనంబులును) గూడుకొని, యొక బ్రహ్మాండంబనిపించును. ఇట్టి బ్రహ్మాండంబులు అనంతకోట్లు. ఆమద్ది వృక్షంబు క్రిందను మోక్షాపేక్షితులై తపంబొనర్చెడి మహాత్ములంబొడగని ఆ మద్ది వృక్షంబునకు ప్రదక్షిణంబుచేసి, మద్దిగడచి యనేక లక్షయోజనంబులు చనుచుండగాను, ముందరనొక అంధకారమైన నది కలదు. అంధకారమైన నదిని తీర్ధమాడెను. అక్కడనుండి అహంకార మమకార షడాకార (అరిషడ్వర్గ?) షడోన్మయ (షడూర్మిమయ?) శ్రీలింగ(?) ఈషణత్రయ, మఖత్రయ, అవస్థాత్రయ, ఆధ్యాత్మిక, ఆధిభౌతిక, ఆధిదైవిక సుఖదుఃఖ సముద్రములు గూడి వర్తించెడి మాయా పురుషుండు మరిచి చనుదెంచి మహ త్తనియెడి లోకంబు ప్రవేశించి యుండును. అంధకారమైన నదిగడచి మరియు ననేక లక్షల యోజనంబులు గడచి చనుచుండగాను ముందరనొక నిప్పులయేరు గలదు. ఆ నిప్పులయేరు సమీపమునకుంజని కృతాంజలియై యిమ్మహావైతరణి తరియింప నేదియుపాయ \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0129.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f3bde851a88569a2fd6cbece6eb76ca3131ea03c --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0129.txt @@ -0,0 +1 @@ +మని చింతించుచున్న సమయంబున వైశ్వానరుండును అగ్నిభట్టారకుండు ఎదురుగా జనుదెంచి ఆ భాగవతోత్తముకు సాష్టాంగదండప్రణామంబు లాచరించి అనేకకాలమునాటి బాంధవులు వేంచేసిరని(న) దివ్యవిమానారూఢులంజేసి యా నిప్పులయేరు ఈవలికి వెడలించెను. ఆ నిప్పులయేరు ఆవలికి వెడలి మరియు అనేకలక్షల యోజనంబులు చనుచుండగా ముందట నొక వృక్షంబు గలదు. ఆ వటవృక్షంబు ఇరువది తొమ్మిది లక్షల యోజనముల విస్తారమును,ఎనిమిది లక్షలయోజనంబుల పొడవుంగల (వటవృక్షంబుగల) దు. ఆవటవృక్షంబు క్రించ చతుర్భుజావతారులైనహరిదాసులు అనంతకోట్లు వేంచేసియుందురు. ఆవటవృక్షంబునకు ప్రదక్షిణాకారంబు (ప్రదక్షిణ నమస్కారంబు?) చేసి ఆవట వృక్షంబు తూర్పుభాగంబున విరజానది గలదు. ఆ శ్రీ విరజానది మున్నూటముప్పది మూడులక్షల యోజనంబులు విస్తారమును దశలక్షల యోజనముల పొడవును గల శ్రీవిరజానదితరియించెడిది యేది యుపాయమో దైవమా యని చింతించుచున్న సమయంబున భూలోకంబున తాజేయు ధర్మపరోపకార భగవద్బాగవతకైంకర్య(ములు), శ్రీయేకాదశి, శ్రీరామనవమి, శ్రీకృష్ణజయంతి మొదలైన(వి); అన్నదాన, గోదాన, భూదాన, హిరణ్యదాన, వస్త్రదాన, హిరణ్యగర్భరత్నదానాదులు మొదలైన మహాపుణ్యమార్గంబులన్నియుం గూడి యొకనావయై వర్తింపుచుండును. హరిపదధ్యాన, పురాణశ్రవణ, నక్షత్రహరిదర్శనంబనియెడు, ఆత్మజ్ఞానంబనియెడు పరమాత్మ పిపీలికాండై అ(ఆ?) ధర్మనావ చనుదెంచును. ఆనావయెక్కి చరమజ్ఞానంబనియెడి వాయువేగ మనోవేగంబున ఆశ్రీవిరజానదికిదరిని తీర్థంబొనరించిన ఆ శ్రీ విరజానదిని ఆతిరుమేను వైచి, పసిడి తిరుమేను ఎత్తి, నిలువంబడియున్నంత శ్రీవిరజానది ఆవలిదరి వెంట అరువదికోట్ల హరిదాసులు ఎదురుగా వేంచేసిరి. ఆ భాగవతోత్తములను గాఢాలింగనంబు చేసిన మేనునిమిరి, అనేకకాలమునాడు బంధువులు వేంచేసిరని మహావైభవంబుతోడను శ్రీవిరజానది దరివెంట మరియు అనేకలక్షల యోజనంబుల పొడవుంగల అశ్వత్థనారాయణుండు గలడు. ఆయశ్వత్ధమునకు ప్రదక్షిణాకారముచేసి, అక్కడకు లక్షయోజనంబులు చనుచుండగా ముందర దివ్యపదంబై న పరమపదంబు గానుపించెను. ఆపరమపదము మున్నూట \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0131.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c44508f3224d9047a5d259ef6ad0d9a9b3884090 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0131.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఆ తిరువాయిముడిమండపంబునకు ప్రదక్షిణాకారంబు చేసి నిలువంబడి యున్నంత ఆ భాగవతులు శ్రీనగరి లోపలికి వేంచేయుడని యానతిచ్చిరి. ఆముందరనొక భద్రపీఠంబు గలదు. ఆ భద్రపీఠంబునకు దండము సమర్పించిన ఆభద్రపీఠంబునకు తూర్పుభాగంబున సహస్ర జిహ్వలుగల శేషుండుగలడు, ఆ శేషుని మధ్యాంతరాళంబునందు రత్నసింహాసనంబు గలదు. ఆ యనంతకోటి సూర్యప్రకాశంబు (న) ప్రజ్వరిల్లెడు రత్నసింహాసనంబుమీదను అప్రమేయు(డగు) ఆదినారాయణమూర్తి వేంచేసియుండును. ఆ జగదీశ్వరుని యుభయపార్శ్వంబుల అజభవరుద్రాదులు అనంత కోట్లు సూర్యచంద్రాదులు సహస్రకోట్ల కరయుగంబులు చనిన మనుష్యులు వేలసంఖ్యలు వేత్రదండహస్తులై సేవింప పరమపదనివాసులు పరివేష్టించియున్న ఆ పరమపదరాజులంబొడగని అనంతములైన సాష్టాంగములు సమర్పించి కృతాంజలియై గజగజవణకుచు నిలువంబడియున్న యాదాసునింజూచి ఆ జగదీశ్వరుండు ఏమనిబుషించెను. 'ఇంతకాలంబు ఏల ఆలస్యమాయె' నని ఆనతిచ్చిన 'స్వామీ! యింతకాలంబు భూలోకంబున సంసారంబనియెడు నరకకూపమునంబడి మునుగుచుందేలుచునున్నారమని, రక్షింపవేస్వామీ' యని పలికిన 'ఈ (ది)వ్యపదంబునకు ఎవ్వరియుప దేశంబు వల్లను వచ్చితి' వనిన 'స్వామీ మీదాసుండైన కృష్ణమాచార్యులు కలియుగ మందు నానాగమశ్రుతి పురాణేతిహాస మంత్రాక్ష(ర)రహస్యంబులు దెలిపె, చరమదేహంబు దిగనాడించి నిర్మలమైన దేహంబు (దిగనాడి!) అవధరింపంబడి మీదివ్యపదంబు గానుపించె'నని పలికిన ఆ సర్వేశ్వరుండు గాఢాలింగనంబు చేసి మేను నిమిరి పరమ(పద)నాంచారు దిక్కు చూచి యనేక కాలంబునాటికి 'కొమాళ్ళు' కలిగిరని పరమపదనాంచారు శ్రీహస్తమునకిచ్చిన ఆ పరమనాంచారు ఎత్తుకొని స్తన్యపానాదులచేత అమృతపాలంబు సేవింపజేసి వీరల నప్పటప్పటికి మనకొలువు కూటంబునకు తోడుకరమ్మని యానతిచ్చిన శ్రీనగరిలోపల ఉండుమని యొప్పగించిన అంతట నా నర్విరుండు(నారాయణుండు?) శ్రీ కృష్ణమాచార్యులకు సాలోక్యసారూప్య కైంకర్యము దయ చేసితిమి తోడుకొనుచు రమ్మని(న) భాగవతులంబనిచి (బిలచి) తమ చేతి \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0132.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c86e0fdcc2ddbec7d4cb4aeaa6a6db327a8790fd --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0132.txt @@ -0,0 +1 @@ +పారిజాతంబు గురుతిచ్చిన ఆ పరమభాగవతులు పారిజాతపుష్పంబు గురుతు గొంచు విమానారూఢులై పరమపదంబు వెడలి ఆ క్రిందట బ్రహ్మలోకంబు దాటి ఆక్రిందట ఈశాన్యంబు కైలాసము గడచి యాక్రింద ధ్రువమండలంబు భేదించి ఆక్రిందట నక్షత్ర మండలము ప్రవేశించి, ఆక్రింద చంద్రమండలంబు గడచి, ఆక్రిందట సూర్యమండలంబు గడచి, ఆక్రిందట మేఘమండలంబు దాటి ఆక్రిందట భూలోకంబున సింహాకారంబై యున్న సింహాచలంబునకు చనుదెంచి కృష్ణమాచార్యులను పొడగని తద్వృత్తాంతం బెరిగించి, పారిజాతపుష్పంబులు గురుతు ఇచ్చిన మహాప్రసాదంబని, సింహాచలంబునకు దశయోజనంబులునుగల వైష్ణవులను ఆచార్యులను, గల వైష్ణవులను,పరమభాగవతులను, వైఖానసులను, కాంతలను, బ్రహ్మక్షత్రియ వైశ్య శూద్రజాతి సంఘముల రప్పించి, దివ్యమంత్రోపదేశంబువలన చరమ దేహంబు దిగనాడించి నిర్మలంబైన దివ్యదేహంబు ధరియించి, దివ్యవిమానారూఢులై పరమపదంబునకుం జనుదెంచెను. ఇందఱిం గృతార్థుల జెసెను, అందఱికి దివ్యమంత్రోపదేశంబు ప్రసాదించెను. అని దివ్యదేశంబుల జనులు ప్రసంగింతురు. మీరును నవమాసంబులు వేంచేసియుండి యీ భూమినేలు రాజునకు జ్ఞానోపదేశంబు చేసి మహాప్రసారంబును ఉభయకావేరిమధ్యంబున రంగనాథుల సన్నిధియందు తిరువధ్యయనంబొనరించి ఆ మీదట సాలోక్య సామీప్య సారూప్య కైంకర్యపరులై పరమపదంబునకు రమ్మని గడియలు పదునాలుగింటను ఒక్కముహూర్తంబున సాలోక్య సామీప్య సారూప్య కైంకర్యపరులై పరమపదంబునకు జనుదెంచిరి. అంతట పొతకమూరి లక్ష్మయ్యగారు మరలి వేంచేసి యా భూమి నేలెడు రాజుకుం చెప్పిన ఆనందబాష్పపూరితనయనుండై తన భృత్యులం బిలిచి, కృష్ణమాచార్యులు తమ దాసులు, దాను సాలోక్య సామీప్య కైంకర్యపరులై శ్రీ పురుషోత్తమము మొదలైన నూట ఎనిమిది దివ్యతిరుపతులకు జనుదెంచి వైకుంఠవాసులగుట సత్యం బని పలికిన ఆ రాజు విరక్తుండై తన యింటగల ధనద్రవ్యాదులు భాగవతార్పితంబు చేసి కాషాయవస్త్ర కమండలధారులై పొతకమూరి లక్ష్మయ్య \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0134.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3379329feba373ec9a20690da58bd85450496247 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0134.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పురి పట్టణము, రావణ కుంభకర్ణాదుల వధించుట, విభీషణునికి పట్టము గట్టుట.7. కృష్ణావతారమునకు వసుదేవుడు తండ్రి, రేవతి తల్లి, గాంగేయ(గార్గేయ?) మహర్షి గురువు, ద్వారకపట్టణము, నరకాసురుని వధించుట, నూటపదియారువేల గోపికాస్రీల సంభోగము జేయుట, 8. బుద్ధావతారమునకు అమృతజీవుండు తండ్రి, మాతంగావతి తల్లి. ఆకాశధృవుండు గురువు, త్రిపురాపురి పట్టణము, అంధకా దారకాసురుల వధించుట, స్త్రీల వ్రతమాన భంగము సేయుట. కలికావతారమునకు హిందావతి తండ్రి, హేమావతి తల్లి, అయోధనుండు గురువు, జంబావతిపట్టణము, భస్మాసురుని వధించుట, శంకరుని అభిమానము రక్ష సేయుట (10), (కృతయు)గ త్రేతాయుగ, ద్వాపరయుగంబుల, కలియుగంబుల బుట్టుచు, చేసిన దోషంబులు, స్త్రీహత్యలు, బ్రహ్మహత్యలు, భ్రూణహత్యలు, సహోదరగమనంబున మాతృగమనంబున, సురాపానంబున, బ్రాహ్మణోత్తముండు చండాలయోనియందు ఇంద్రియాదులు విడచిన దోషంబులు, తొలంగునె దేవా! ప్రహ్లాద, నారద, పరాశర, పుండరీక, వ్యాస, అంబరీష, శుక, శౌనక, భీష్మ, దాల్ఫ్య, రుక్మాంగదార్జున, వశిష్ట, బలి, విభీషణ, భృగు, గాంగేయ, అక్రూర, విదురాదులును పరమభాగవతోత్తములు నారాయణస్మరణ వలన కృతార్థులైరి. కాన ఏడురామాయణంబులు, పదునెనిమిది పురాణంబులు, ద్వాదశస్కంధములు, భగవద్గీతలు, సహస్రనామంబులు మొదలైనవి చదివిరేమి, వినిరేమి, వ్రాసిరేమి సంకీర్తనకు వెయ్యిపాలింటికి సరిరావు. కడమసంకీర్తనలు అనేకులు (అనేకములు?) వినినారు. ఇందుకు తప్పరాదు. మీచరణ(పాద)పద్మంబులాన. యతిరామానుజముని వరందాతారు. స్వామీ సింహగిరినరహరీ, నమోనమో దయానిధే. + +4

+ +దేవా! పదికోట్లయజ్ఞాదిక్రతువులు నడపంగా నేమి? తొమ్మిదికోట్లు తులాభారంబులు తూగంగానేమి, యెనిమిదికోట్ల సువర్ణదానంబులు సేయంగా నేమి, యేడుకోట్ల గోదానంబులు సేయంగానేమి, ఆరుకోట్ల భూదానంబు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0135.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3137d372769eaf0ea155dca64373795f4e51a3c1 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0135.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +లు సేయంగానేమి, అయిదుకోట్ల కన్యాదానంబులు సేయంగానేమి, నాలుగు +కోట్ల వస్త్రదానంబులు సేయంగా నేమి, మూడుకోట్ల సత్యాది వ్రతంబులు +నడుపంగా నేమి, రెండుకోట్ల అన్నదానంబులు సేయంగానేమి. కోటి స్నానంబులు సేయంగానేమి. + +దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయక పదికోట్ల యజ్ఞాదిక్రతువులు +నడిపిన దేవేంద్రుండు నిలువల్లాయోనులయ్యెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయక తొమ్మిదికోట్ల తులాభారంబులు తూగిన దుర్యోధనుండు యమ +పురికేగెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయక యెనిమిదికోట్ల సువర్ణదానంబులు చేసిన కర్ణుడు పసిమి కొండమీది అన్నంబులకు అపేక్షించెను. దేవా, +మీనామోచ్చారణంబు సేయక యేడు కోట్ల గోదానంబులు సేసిన కార్తవీర్యుండు గోహత్య బ్రహ్మహత్య పాతకములు బొందెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు +సేయక ఆరుకోట్ల భూదానంబులు చేసిన బలుండు(బలి?) విష్ణుపాదంబున +పాతాళంబున కేగెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయగ అయిదుకోట్ల కన్యాదానంబులు చేసిన ధ్రువుండు కాశీక్షేత్రంబున పండ్రెండువేల యేండ్లు భిక్షం +బెత్తెను. దేవా, మీనామోచ్చారణ సేయక నాలుగుకోట్ల వస్త్రదానంబు సేసిన మార్కండేయుండు మతిహీనుండయ్యెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయక మూడుకోట్ల సత్యాదివ్రతంబులు నడపిన వా.......రివుండు (హరిశ్చంద్రుండు?) కులహీనునియింట కాడుగాంచెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయక రెండుకోట్లన్నదానంబులు సేసిన ధర్మజుండు యమపురి తొంగిచూచెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేయక కోటిస్నానంబులు సేసిన కుమారస్వామి కోరిక సిద్ధించదాయెను. దేవా, మీనామోచ్చారణంబు సేసిన ప్రహ్లాద, నారద, పుండరీక, వ్యాస, శుక, శౌనక, భీష్మ, దాల్ఖ్య, రుక్మాంగద, అర్జున, బలి, విభీషణ, భృగు, (గాంగేయ?), అక్రూర, విదురాదులును పరమభాగవతోత్తములు (నారాయణస్మరణ వలన) కృతార్ధులైరి గావున యతి రామానుజముని వరం దాతారు. అనాది(థ)పతియైన స్వామి సింహగిరి నరహరి, నమో నమో దయానిధీ. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0136.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1003d062f9d4a5883f0617224e70a09cec6dddd --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0136.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +సింహగిరి నరహరి వచనములు

+ +రెండవ అనుబంధము

+ +1

+ +శ్రీపురుషోత్తమము, శ్రీకూర్మము, లో(బా?)లార్కము, శ్రీకాకుళము, పాలెంకయు, వైకుంఠగిరియు, అనంతరంగనాథుని కొండ, సర్పవరము, కనకగిరి, కనకాంబరగిరి, గోవర్ధనగిరి, అంజనగిరి, హస్తిగిరి, శేషాద్రి, ఆళ్వార్లగిరి, పండరంగగిరి, పసిండిగిరి, కోరుకొండగిరి, గరుడగిరి, శ్వేతాద్రి, హిరణ్యాద్రి, వృషభాద్రి, ఘటికాచలము, వారణాచలము, ఇంద్రాచలము, శ్రీరామము, శ్రీరంగము, ప్రమోదము, సత్యలోకము, శ్వేతద్వీపము, ఆకాశనగరము, కామతి ప్రయాణము, విభావము, పాతాళము, ఉత్తరాపథము, శ్వేతహృదయము, అగ్నిపూర్వము, శరణ్యము, క్షీరాబ్ధి, బదరికాశ్రమము, నారాయణాశ్రమము, నైమిశారణ్యము, బృందావనము, ఇచ్ఛారణ్యము, మహారణ్యము, భూతస్థానము, మేఘపటస్థలము, గజస్థలము, కటస్థలము, శ్రీనివాసస్థలము, పార్థివస్థలము, దర్భస్థలము, భ్రమరస్థలము, భక్తిశబము, భార్గవాక్య(ఖ్య?)ము, హనుమంతము, అనంతశయనము, కుంభకోణము, అయోధ్య, ప్రయాగ, మాధవ, ద్వారవతి, మాయ, కాశి, అవంతి, ప్రదంకాశి, గయ, గంగాసాగరము, చక్రతీర్థము, తులసీ హృదయము, ఘృతసరసి, ప్రభాసము, నందిగ్రామము, చిత్రకూటము మదీకూటము, ధర్మపురి, వ్యాఘ్రపురి, నందిపురి, కృష్ణపురి, కోష్టపురి, పృథివీపురి, దారణము, హరిపురాశ్రయము, కురుక్షేత్రము, హరిక్షేత్రము, గృధ్రసరసి, భక్తిసాగరము, పద్మనాభము, గోపతి భక్తినాభము, శ్రీముష్ణము, తుహేతము, స్వర్ణమందిరము, కృష్ణకోవిల, సంగమగ్రామము, మణిమంటపము, నిఖిలాకారము, మహురము, మధురాపురి, శ్రీమద్వారము, కురుకాయము, మంగళికము, అపూర్ణము, గ్రిద్దినందినము, బృందావనము, రవి మండలము, ప్రియమోచనము, గోమంతము, హరిద్వారము, అహోబిళము, వెంకటాచలము, అంతర్వేది, విష్ణుకంచి, సింహాద్రి మొదలయిన \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0137.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84a1dcbcfcec78595f0921f0c9d6cac5562dc36d --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0137.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నూటయెనిమిది తిరుపతులను స్వామి తిరుమేను నందవ(ధ)తరించితిమి గాక! కావేరి రంగనాథుని అన్నిటను వహించి మిగిలిన శేషము స్వామి తిరుమేనునందు కలిసితిమి గాన ఈ సంకీర్తన యెవ్వరు పఠియించిన వారికి ఆయురారోగ్యము. ఈ గ్రంథస్వరూపము. ఇదియే వంశము. ఇదియే గోత్రము. ఇదియే నాకు పుత్రమిత్రకళత్రాదులు. ఇదియే నాకు బాంధవులు. ఓం నమోనారాయణ యని పఠియించిన పరమభాగవతోత్తములకు శుభం భవతు. చాతుర్లక్ష సంకీర్తన యిదియే. పంచమవేద మిదియే, దివ్యమంత్ర మిదియే. ఈ నూటయెనిమిది నామములను ఎవ్వరు స్తుతియించినరేని వారలకు సాలోక్య సామీప్య సారూప్య సాయుజ్యపదవులు కృపజేసి రక్షింతువు గాన అనాది(థ?)పతి, సింహగిరి నరహరి! + +2

+ +ఓమ్ భృగునారసింహ! ఓం జయనారసింహ! ఓం భార్గవ నారసింహన ఓం జ్వాలా నారసింహ! ఓం పరమయోగానంద పావన నారసింహ! ఓం భయనివారణ నారసింహ! ఓం దుఃఖనివారణ నారసింహ! ఓం శ్రీమన్నారాయణ నారసింహ! ఓం లక్ష్మీపతి నారసింహ! ఓం వరాహ నారసింహ! యను మీ దివ్యనామసంకీర్తన సమర్పించిన భూతప్రేత పిశాచ శాకినీ ఢాకినీ చోర వ్యాఘ్రవరాహ భల్లూక సర్పవృశ్చిక సర్వజ్వరదోషాది భయంబులు తొలంగును. నరహరి! సింహగిరిపతీ! మీ దివ్యనామసంకీర్తన సర్వమైన పీడలను నివర్తించును. ఈ సంకీర్తన యే యింట నున్న నా యింటను ఏ ఆపదలు జొరవెరచును. ఎక్కడకైనను పయనమైపోవునపుడు ఈ సంకీర్తన వ్రాసి రక్షగా కట్టుకొనిన మోసకట్టు, దారికట్టు, వాకట్టు. ఈ సంకీర్తన పఠియించినవారిని జూచిన ఆవలవారికి అనేకంబై కనుపట్టును. అనేక భయంబులై తోచిఉండు. బ్రహ్మరక్షస్సు మొదలయిన భూతప్రేత పిశాచ గ్రహపీడలు చొరవెరచును. ఉగ్రహా! ఉగ్రనారసింహ స్తోత్రము పరమ మంత్రోచ్చారణంబు. అనాథపతి సింహగిరి నరహరీ నమో నమో! (దయానిధీ!) \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0139.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1bd4460a5ad52d672be35ebb2c12180f57f0f1f3 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0139.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +కిరీట విరాజితగాత్రునిగా, కిన్నర కింపురుష గరుడగంధర్వ యక్ష సుర సిద్ధ- +అఖిల దేవతా సంసేవ్య పాదపద్మములు గలవానిగా, అనంత గరుడ విష్వక్సేనాది పరిజనపరివృతునిగా భావించి, (కమల?)శేషతల్పునిగాను, శంఖచక్ర గదా ఖడ్గకోదండ పద్మవనమాలికాధరునిగాను, పరబ్రహ్మస్వరూపునిగాను, ఆత్మజ్ఞానమునను శ్రీ అష్టాక్షరీ మంత్రంబుల నిత్యం దండప్రణామంబుల సేయుచుండునతండే పరమభాగవతుండు. అతనికి మీ పరమపదంబే +గాని యితరంబులేదని శ్రుతిపురాణములు చాటుచున్నవి. అనాథపతి స్వామీ, +సింహగిరి నరహరీ! + +5

+ +దేవా! శ్రీమన్నారాయణుండే సకలదేవతలకు, సకలజంతు జీవకోట్లకు జనకుండు. నారాయణ, నారాయణ యని శ్రుతులు పల్కుచున్నవి. గాన తప్పదు. ఇట్లని యెరుగక ఇతరదేవతల గొలిచేనేని వ్యభిచారికొడుకు తండ్రినెరుంగని క్రియను పరమాత్ముని యెరుగక జీవాత్మయే యనేకబ్రహ్మకల్పంబులు జన్మజరామరణాదులం బొందుచునుండును, అనాదిపతి +సింహగిరి నరహరిని సర్వకార....మీ దాసులు మిమ్మే కొలుతురు. దయానిధీ! + +6

+ +దేవా! దేహంబు మృత్తిక జలంబులచే శుద్ధి చేసెద నంటినా? - మూత్రంబు మలభాండము. చిత్తశుద్ధి చేసెదనంటినా, విషయేంద్రియము లుండవు. దేహంబును, చిత్తంబును మా సింహగిరి నరహరిందలంచినగాని పవిత్రము గాదె, దేవా! + +7

+ +దేవా! శ్రీమన్నారాయణ కథామృతము. పరమపదంబునకు సోపానముక్తి నెదర్పడి నడిపించెడిది. ఇదియే సత్యము. మనసా! నీ వనుమాన \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0140.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..56b323bfd7a6710764e4dd5c60c845337acf99cc --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0140.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ముడిగి మా సింహగిరినరహరి నామమొక్కమారు దలంచినచాలును ఇదియే సత్యము, సత్యము. ఇదియె, నాకును జపము. ఇదియె, నాకును తపము. ఇదియె, నాకును నిత్యకర్మానుష్ఠానమయినది. ఇదియె, నాకును పరమ మంత్ర రహస్యము. ఇదియె, పరమ ధర్మము. ఇదియే, నాకును వేదశాస్త్రపఠనంబిదియె, సింహగిరి నరహరీ! మీ దివ్యనామము. ఇదియే నాకు జపము, దయానిధీ! + +8

+ +దేవా! వ్యాస పరాశర శుక శౌనకాదులైన ఋషులందరు గూడి వాసుదేవులచే పరతత్వమని వైకుంఠనివాసుం గాంచిరి. దైవమాయయో! నరులపాలిటి కర్మమో! పెక్కు దైవములు గలరని తిరిగిచెందెదరు. ఎక్కడగలడన్న, ఆక్కడనే హరి గలడను మాట నిక్కమో లోకములవారా! ఎక్కడ ద్రౌపది? ఎక్కడ ద్వారక! ఎక్కడికెక్కడ! శరణన్న గాచుట యెరుంగరా! జగములీరేడు గెల్వనోపిన మగలేగురు తలలెత్తి అలుగకుండంగ -ద్రౌపది తనమనంబున గదర, “కృష్ణా, నీవే గతి. నీ చెలియలింగావు" మనినం గాచెను. కరి మకరితో బోరుచు, కరి లావుతరగి మొర పెట్టుచో,గలరో దేవతలైనం గావవే హరి! యన్నను గాచుట యెరుంగరా! ఇట్టి సింహమందిరుం గొలిచి ఇంద్రాది దేవతలైరి. శ్రీ కృష్ణ కువ్వారు స్వామి, సింహగిరి నరహరీ! + +9

+ +దేవా! ఇతడే ఆఖిలాండకోటి బ్రహ్మాండ నాయకుండు. ఇతని నాభియందు బ్రహ్మాడంబు పుట్టె. బ్రహ్మాండము లోపల బ్రహ్మ పుట్టె. బ్రహ్మ లలాటంబున హరుండు పుట్టె. హరుని యుగ్రమున కూర్మము మోచిన కుంభినిధరణి ఊష్ణమున జలధి పుట్టె. జలధి కల్పమున మండలము పుట్టె. మండల సర్పమునందు వేదశాస్ర పురాణకల్పములు పుట్టె. వేదశాస్త్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0141.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4abdd3575debaf180ec2d3648a5c080f2a945d79 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0141.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +పురాణకల్పమున నీయల్పదైవములు పుట్టె, మీ కరుణానిధి మీ సమ్మతి కాలచక్రములు కర్మములు ద్రుంచి హతాహతంబు చేసియు మీరే పరబ్రహ్మమని తెలిసి తెలియరు, అనాదిపతి సింహగిరి నరహరీ! + +10

+ +దేవా! నరహరీ! మీ చరణారవిందము సేవించెడి మనస్సు నాకెన్నడు కలుగును? నరహరి: మీ నామము దర్శించి చూడనున్నాను. నయనానందకరము నాకెన్నడు కలుగును? నరహరీ, నీ నామకథాగుణములు వీనులకు వినంగ జిత్తము పల్లవించెడి తలంపు నాకెన్నడు కలుగును? నరహారీ, మీ నగరి కైంకర్యపరుండనై అంజలి చేసుకొని నమోనారాయణా యను బుద్ది నా కెన్నడు కలుగును? నరహరీ, మీ దాసుల దాసుండనై యుండెడి చిత్తంబు గాని, అన్యచిత్తము లేకుండ జేయుమయ్య. నరహారీ! సింహగిరిపతీ! అకారణసుకృతివై యీ జంతువు నీ కరుణాంబుధి దేలించి మీ దాసులదాసునిగా కరుణ జూచి కరుణింపుమయా. సింహగిరి నరహరీ, మీ చరణములకు శరణు, శరణు. + +11

+ +దేవా! జలచర కీటకము (క్రియం) జరియించిన విధమున నా జన్మమెరుంగక తిరుగుచునుండగ, నీ మంత్రరహస్యమను జీవనము దొరుకుట వివేకింపగాను, లోహము పరుసము సోకి కాంచనంబైన విధమున ఏమో మీ భావ మెరుంగలేను. అవియె నాకు మీ గుణాంబుధి గొనియాడ గోచరంబై నది. చాతుర్లక్ష గ్రంథసంకీర్తన నుతియింపగనది యతిరామానుజ ముని..... అనాదిపతీ, శ్రీ కృష్ణకువ్వారు. స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! + +12

+ +నరహరి! మీ నామసంకీర్తన చేయుచుండగను యెవ్వరు రామనేమి ఇది హీనంబని అధికంబని యిది వర్ణము గాదని హాస్యంబు చేసిన \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0142.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a05f4f20ef96f5f23438f43a2a937a48e12258e2 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0142.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +యతండు అరువది వేలేండ్లు నరకకూపంబున బడి పిశాచత్వమును బొంది అనేక వికారంబుల పొందు. నరహరీ! మీ నామసంకీర్తన నేర్చి చేసిననేమి, నేరక చేసిననేమి? నారాయణయను శబ్దమాత్రంబు దలంచినయతండే నిజదాసుండని అనేక స్మృతులు మొరయుచున్నవి. శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! + +13

+ +దేవా, గృహగతులైన ప్రపన్నులంగని వందనము చేయకుండుట, పురుషాకార ధర్మము విడుచుట, ఉపచరింపకుండుట, భగవద్వైభవము గొల్పడుట, గృహగతులైన మనోరథంబు నష్టి బొందుట, దేహాభిమానము విద్వేషించి యుండెనేని గృహగతులైన అనాదిపతి, సింహగిరి నరహరీ! + +14

+ +దేవా! శునకమునకు ఘృతము వోసిన, ఆ శునకము ఘృతపానము చేసి అదియింపుగాక మదియించినట్టువలె నధర్ములే మెరుంగుదురు? చిత్తధర్మస్వరూపులైన ధర్ములెరుంగుదురు గాక! అధర్ములే మేరుంగుదురు? ఇది పరతత్వంబని సింహగిరి నరహరి నామమెరింగి జరుగును..... గుదురు గాక! అజ్ఞానులెరుంగుదురే, దేవా! + +1515

+ +దేవా! ఆచార్య పరమ భాగవత ప్రపన్నులైన వారి ఇతర దేవతాంతరంబులందగిన నరుండు దూషకనిందితుడైన కుమతికి స్వర్గతిలేదు. అది యెట్లనిన వినుడు—— తొల్లి భగవానుడు ద్వారపాలకులై జనియించి యున్న జయవిజయాదులు స్వామి చిత్తమునకు యెడయై అసురజన్మంబెత్తి శిశుపాల దంతవక్త్రులై , హిరణ్యాక్ష హిరణ్యకశిపులై, రావణకుంభకర్ణాదులై సమసిపోయిన విధమౌదురుగాన, సంభాషణ సేయవలదు. చేసినారేని వారున్ను హ........ బొందుదురు, అనుదినమును అగ్ని పైని ఆజ్యము \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0143.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..766502d1fedcdedd0c4cd5da388a67fbf9884a95 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0143.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +చల్లిన అనలంబారునే? అధికంబౌగాక! వెనుతగిలి అవివేకిని బహుభంగుల బోధించిన మదిగొన........ దుండా గాక తాపజ్వరమునను శ్రీ గంధము పూసిన అప్పుడే మానునా? చరిగొని కాలుగాక. చెడ్డజ్ఞానికి శ్రీరంగేశ్వరు జూపిన దీవించనేర్చునచలమున నిర్భాగ్యుడౌగాక..... .యేదిగతి. అనాదిపతీ! సింహగిరి నరహరీ! + +16

+ +దేవా! తిరుమణి తిరుచూర్ణంబులు లేని యావిప్రుండు పతితుండు గాదా లోకము........లెవ్వడు. మీ.. .... గని విప్రులచె పంచమహాపాతకుండని వేదంబులు చెప్పుటగా విని భుజముల మీముద్రలు, లలాటమున తిరుమణి తిరుచూర్ణములై ని............గ్వుండుగాడు. ఇది యెరింగి యెరుంగకుండుట మిమ్మెరుంగకుండుట. ఇది సిద్ధాంతము. అది శాస్త్రసమ్మతము. పరమజ్ఞానము. మా రామా ..........నిది సమ్మతము. శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహాగిరి నరహరీ! మీ దివ్యనామసంకీర్తనలు సమ్మతము. + +17

+ +దేవా! పూర్వజన్మ పురాకృత ఫలము జంతురాసులయందు లక్షలయందు విరించికైనం గడుపరాదు. కర్మఫలంబనుభవింపకపోరాదు. రజోగుణంబున బ్రహ్మాండంబు స్తుతియింపుచునుండి లోకమాతయైన పార్వతిం జూచి మోహించి తస్థలితుండైన అరిని శివు డాగ్రహించక రక్షించండే! అనాదిపతీ, సింహగిరి నరహరీ! + +18

+ +దేవా! దశరథరాజనందనుండవై జనియించి మహత్వంబు వహించి పరబ్రహ్మస్వరూపుండవుగా నెరవైతివి. దేవా, నీవు అయోధ్యాపట్టణంబును సహోదరులకు నీ జననీజనకులు చేసిన దోషంబు నీకు అనుభవింప గారణమని శత్రువులను జంపెనని కారణములు లేవు. దేహి మధ్యరంగంబున \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0147.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5d1fb2a440738191ce1a7233f1225dd398d6db9 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0147.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +27

+ +దేవా! భిన్నప్రకృతి వికాస జీవుండు అవి యెరింగిన కదా హాని బొందకుండుట. అనాదిపతి సింహగిరి నరహరీ! ఆయురన్న ప్రయ స్వామి యనియెడి శ్రుతివాక్య మెరింగినకదా హానిబొందకుండుట, నరహరీ, దయానిధీ! + +28

+ +దేవా! అన్యదేవతాభజనంబు దోషంబు. ఆన్యదేవతానిందయు దోషంబు. అన్ని మతములా నడువంగ దోషంబు. ఆన్యులదోషంబు లెంచగా దోషంబు. ఆన్యులనంగా నెవ్వరులేరు. అన్న తనంబుననున్న భూతకి జంపిన వెన్నుండగు మా సింహగిరి నరహరి అన్ని చోటలంగలడని తెలియండి, దేవా! + +29

+ +దేవా| చతుర్వేద పఠనాది(భి?)ముఖుండైన నేమి? ఆచార్యకృపతో పంచ సంస్కార పరుండైన నేమి? తత్త్వత్రయ రహస్యత్రయ నిరతుండైన నేమి? శాంతశమదమాది గుణంబులు రావంబందున బొడమంగ వలయును. పరధన పరస్త్రీ పరహింప పరనిందా నివర్తకులు కలిగిరేని మా సింహగిరి నరహరికి యని తలంచవలయునే, దేవా! + +30

+ +దేవా! కరతరామలకంబైన మీ కథామృతపానము చేసి శునక జ్ఞాన మయ్యెడినో కదా ఆతమనస్సు గతింజెందనొల్లక మనసంతే విస్తారం మీ మాయారూపణం నీరుకొలది తామరవలె జగతియందు యద్బావం తద్భవతి అనియెడి యిహమందుల వచనములు చదివి హితు మొరుల నేను వాదింపగనేలా! ఆతురజనవాంధవా! సింహగిరినరహరీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0148.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f63970a9e83bb869b4eb42887cdcfe5d8b1c331c --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0148.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +31

+ +దేవా, మనుజుండు పెద్దలైనవారల ఆచార్యుల మేదినీసురుల మాతృపితృ దేవతల హుంకారతిరస్కారంబులు చేసెనేని అనంతకోటికల్పంబులు రౌరవాది నరకంబులంబడి క్రిమికీటకాదులతోటి సంగతిని ఒకటియై జనియించును. అది యెట్లనిన చెప్పెద వినుండు. తొల్లి ఇంద్రద్యుమ్నుండను మహారాజు మహాత్ముల తిరస్కరించి కరియోనింబుట్టి కడపట మహాత్ముని కరస్పర్శనమున ముక్తుడాయెను. అది మీ రెరుంగరా, దేహంబు నీచుండైన నరుండు నిరంతరము శ్రీకృష్ణ కువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! + +32

+ +దేవా! మీదివ్యమంగళాది చారిత్రంబైన ద్వయతిరుమంత్రము పరమరహస్యము. అచార్యకృపాకటాక్షము దొరికిన మనుజుండు క్రితంబున సుజనుండైననేమి, దుర్జనుండైననేమి. అతండు మీదివ్యపదంబును బొందు. సకలజీవహింసలు చేసి మాంసము బం(ఖం?)డించేటి లోహము, వేదశాస్త్రపురాణంబులు వ్రాసేటి లోహములున్ను పరుసము సోకిన శుద్దసువర్ణముగదా! అనాదిపతీ, సింహగిరి నరహరీ! + +33

+ +దేవా, నేను ప్రభాతకాలమున లేచి తిరుమణి తిరుచూర్ణంబులు ధరియించి దండెయు తాళంబులు పూని, పరమభాగవతులున్ను దాసున్ను స్వామికోవెలకుంజని మిమ్ము స్రోత్రము సేయందోడంగిన, ద్రౌపదీమనోద్దారకా, పాండవపక్షపాతీ, సర్వసమా, మాధవా, గోవర్ధనగిరిధరా, నీవే దప్పనితఃపరం బెరుగనని స్వామి ప్రసన్నవదనుండై అప్పుడిట్లనియె. నీకు నింతవిచారంబేలా? నా నామోచ్చారణంబులు యెవ్వరేని పఠియించిరేని, చాతుర్లక్ష గ్రంథంబైననేమి, సహస్రంబైననేమి, అష్టోత్తరశతంబైననేమి, అంతకరణశుద్దిగాను ప్రభాతమందు లేచి తిరుమణియు తిరుచూర్ణంబులు \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0149.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1208b59bad107d3a479f1b38eaa997727a50751e --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0149.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ధరియించి యేకనామోచ్చారణంబులు చేసిన అతనికి పుత్రమిత్ర పౌత్రాభివృద్ధియు, ధనధాన్యసమృద్ధియు, కామితైశ్వర్యంబు లిచ్చి అంత్యమున అతనికి నాలోకంబు విత్తునని శంఖంబుపూరించి వేంచేసి(న?) కృతార్థుండనైతినని పరమభాగవతులున్ను, దాసులున్ను తనపురంబునకేగి, శ్రీకృష్ణకువ్వారు, సింహగిరి నరహరీ! + +34

+ +దేవా! మీతిరుమణి నాకొక్క దైవంబు. మీతిరుచూర్ణము నాకొక్క శృంగారంబు. మీ వనమాలిక నాకొక్క నవరత్నపుసొమ్ము(లు). ఈ జన్మమున నా కిటవలె జేస్తిరి, ఇంకొక జన్మంబుననైన నన్నుం గృతార్ధునింజేయవే. నన్ను రక్షింపవే. శ్రీకృష్ణ కువ్వారుస్వామీ. సింహగిరి నరహరీ! + +35

+ +దేవా! మహాప్రళయకాలమునాడు క్షీరాంబుధిమీద మాయావటపత్రశయనుండవై లక్ష్మీభూకాంతలతో నన్ను మరచితివో, దేవా! విళంబుస సంవత్సర ఆషాఢశుద్ధ ఏకాదశి ఈశ్వర సంవత్సరాలు మూటను, నా పుత్రమిత్రకళత్రాదులు అన్నబాంధవులు అన్నపానాదులు లేక క్షుత్పిపాసలు చెతనున్ను ఉన్నారు. గనుక, నే నీదాసుండను, నీవు నాపతివి, నన్నేల మాయాంధకారునిం జేసితివి? ఇహమందు సౌఖ్యభోగము కృపజేసి నన్ను రక్షింపవే. అనాదిపతీ సింహగిరి నరహరీ! + +36

+ +దేవా! నాలుగు వేదములు నవబ్రహ్మలు ఒకకొమ్మట! అందేయు చిటితాళము మీ దివ్యనామసంకీర్తనపరుండును ఒక కొమ్మట! వ్యాసపరాశరశౌనకాదులు ఋషులందరును గూ తులాభారము దూచిననాడు సంకీర్తనపరునికి సరితూగవాయెనట! అనేక జన్మజన్మాంతరముల నే బుట్టి సంకీర్తనపరుండే కావలయును, శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామి, సింహగిరి నరహరీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0150.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0150.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3e3c5abf551fffbd8161a84ccaf753598349921 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0150.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +37

+ +దేవా, భగవద్భాగవతులకు సమర్పింపక, తాననుభవించక కూర్చిన యర్థము ఇహపర, ఉభయభ్రష్టంబౌను. అది యెట్లనిన, మధువుగూర్చిన మక్షికరీతియౌను. అటుగాన మా సింహగిరి నరహరికి తళిఘలు సమర్పించుక తళిఘల తచ్చేషం తాననుభవించవలెను. శ్రీకృష్ణ కువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! + +38

+ +దేవా, యీ భూలోకంబున మనుజులై దుర్మదాంధులు అన్యాయార్జితంబైన ధనంబులన్ని సకలంబులను యిల్లు చూరగొని 'మోక్షార్థులంజేయ శేషాచలంబున తిరువేంకటనామంబులు సకలదేవతామూర్తులు రుద్రుండును బ్రహ్మయును స్థావరజంగముంబుల భోగంబులం బొరలక బొందక కలియుగంబునపడి ఆరగింపులకు పరంజ్యోతి మహామహిమ తృప్తి బొంద శ్రీపురుషోత్తమంబున ప్రథమ తిరుపతిని శానారూపంబున నిలిచితివి దేవా, నీవు పుష్పాంజలి యవసరంబున మహామహోత్సవంబువలన ధర్మాధర్మంబులకు చాతుర్లక్షగ్రంథంబున వరాహరూపంబున నిలిచితివి. దేవా, నీవు ఉభయకావేరీమధ్యంబున వైష్ణవరామానుజమతమున కాటపట్టై, విభీషణవరదుండవై, శేషశయనుండవై, దక్షిణాభిముఖండవై, లక్ష్మీసమేతుండవై భాగవతులగు వైష్ణవులకు ప్రసన్నుండవై, అనంతదివ్యనామతేజుండవై, పరంజ్యోతి తత్ప్రకాశుండవై, అనంతనాముండవై, వైకుంఠంబనం బరగె శ్రీరంగంబున శేషశయనుండవై భూలోకంబున విహరించి నాడని మా యాచార్యు లీవిధంబున తెలిపినారని నమోనారాయణాయని మీ ప్రభావంబు నారదుండు దేవతలకు జెప్పిన వాక్యంబు నాకుంజెప్పినాడవు గాన నాకు సకలంబును మీ మహిమ వలనం గానంబడె. ఓం సదా పశ్యంతి సూరయ, యని, యద్భావం తద్భవతి యని మిమ్ముంగనుగొంటి. యతిరామానుజ +మునిదాతారు. అనాదిపతి. సింహగిరి నరహరీ! \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0151.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d50215526ac10bf69940d67102dfcce4720522c1 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0151.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +39

+ +దేవా, గార్దభంబునకు ఘంటానినాదంబులున్నె పక్కెన పల్లంబులు పూని దానికనేక తూర్యనాదభక్తిసములతో వచ్చిననేమి? కడుహీనముగా జూతురుగాని ఉత్తమాశ్వంబునకు సరివచ్చునా, దేవా, గార్దభంబు ......పల్యములతో స్మశానభూమిలోను పొరలాడజూచుగాని, అశ్వశాలాభ్యంతరమందు కరంబు అనాద్యంతపరిపూర్ణముగా మేపిన నేమి? అదియు దుర్గంధంబునంబడి ఘోటారంబు చేసును గాని. ఇటువలెనె గార్ధభజ్ఞానియైన మనుజుండు సుఖభోగ్యం బెరుగడు అల్పభోగమునకై అనేక అలమట మొందును, దాని గార్దభస్వరంబు మాన్పరాదు. దేవా, దుర్గంధహేతువైన కిరి పంకమధ్యంబున బొరలాడం జూచును. గ్రామ సూకరము దెచ్చి దానికి పన్నీటి అభిషేకంబు చేసి, కస్తూరి గంధలేపనంబు మెత్తి యెనెకరచుట వెట్టిచేందిచిన బృంహితంబు చేయుకాని, తన పూర్వస్థితి నరకరూపంబున నెప్పుడు బోయి ఉండును. వాని స్వభావత మాన్పరాదు. దేవా! ఉగ్రమదాంధకారుండైన మనుజుండు సదిరివల్న తనవద్దనున్న సమ్మోహంబెరుగడు. తన్ను నెరగడు. సర్వభోగసాయుజ్యంబులు విసర్జించును. ఆ కర్మములో మెలంగినప్పుడే లేమివల్ల వ్రయంబు చెప్పును. ఆ మనుజుండు మత్తగజంబై జనియించును. ఆ మనుష్యప్రకృతి యెరుంగక సూకరంబు మత్తగజంబునకు సరివచ్చునా! దేవా, స్నానంబును పంచభక్ష్యంబులు దెచ్చి భుజియింపపెట్టి పానుపుమీద శయనింపజేసిన జీవహింస కొరంబుమానునా? దేవా, మధువు గ్రహించు వాడొకడు, క్షౌరకుండొకడు, రజకుండొకడు, పూర్జుండైన దుష్టజంతువుండొకడు, పక్కెరపల్లంబు చేసెడి చర్మవైరి యొకడు, వెలిచండాలు లిద్దరు, వీరేడ్వురున్ను వారి సమానం సమకూర్పరాదు. జనులలో అంటముట్టరాని వారైనా గాక మీ నిజదాసుండయిన వారిని దూషించరాదు. జలములన్నియు నొక్కటి, దుగ్ధ.......... అన్ని కులంబులనొక్కటై సంతోషము నొక్కటె. కలిమిలేములు ఇవి రెండు కలియుగమున యేది నీతి. కలిమివలనంగాదా యీ చండాలాదులకు పదవులు కలుగుట. కులవర్ణాశ్రమధర్మంబు కులముగాదందురు, కులహీనులమందురు. కలిమివలన గాదా \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0152.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0152.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6608d514ea60994fbde5355ff4b102aa530ad49 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0152.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +చండాలాదులకు పదవులు కలుగుట, యిది నీతిజగతికి జీవహింసకారుండైన మనుజుండు దానికి ఏకయత్నముగా బోషించును. తటుకున లేచును. పదతాళన చేసును, విడువకున్న వూలిగించం జూచుగాని ఆ భోగస్థితి యెరుంగడు. అశూన్యంబైన జంతువు ఆ విధంబుననే తిరుగుచుండును. కామాంధుడై , గర్వియై, నిర్వికారియై, మహాత్ముల గుణంబెరుంగక దూషింతురు. గాన, యతిరామానుజ మునివరందాతారు. అనాదిపతి, శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! + +40

+ +దేవా! ప్రాకృత జ్ఞానసుదర్శన పాంచజన్యంబులు శాంతశమదమాది గుణంబులు గాంభీర్యమునకు సరవి పల్ల రాదు. వాని స్వభావము మాన్పరాదు. ఆతండాడినట్లాడును. వారకాంత దెచ్చి యిల్లాలిగా నేలి, దానికి భారకంబు యిచ్చి మత్తుండై సంతతి వడసినన్నేమి, కులగోత్రము బంధువర్గంబులు సహోదరులు శోభన క్రతువులకు బిలువరు. ఆ వారకాంత స్వభావంబు మానుపరాదు, తా నడచే నడకలు నడవం జూచును. మరి జనము జూచును. ఉత్తమగుణంబులు దొరకవు. పుణ్యభార్యాంగనకు సరివచ్చునా? దేవా, భక్తులు నిని రక్తమాంసాదులు. అడిగెదిని నిర్బంధపు దైవములు గొందరింబట్టి లీలావినోదంబులు ఆడించుచు వారికి భయపడి మిమ్ము గొలువ నెరుంగని నీచగుణంబులవారు నీ మహత్త్వంబెరుంగరు. ఏకోవిష్ణు(ర్) మహద్బూతం బనియెడి సింహాద్రప్పను పూజింప నెరుంగరు. అజ్ఞానులకు సుజ్ఞానము దయ చేసి రక్షింపవే! ఆతుర జనబాంధవా!' శ్రీకృష్ణకువ్వారుస్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! + +41

+ +దేవా, శాంత శమదమాది గుణంబులులేని శ్రీ వైష్ణవునికంటె శాంత శమదమాది గుణంబులుగల తిరునామ దారియె ప్రపన్నుండు. అటుగాన సాత్వికమె ప్రమాణము, శ్రీకృష్ణ కువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! తైలములేని జ్యోతిక్రియను. \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0153.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98fe8ad47c4b5f20c5cda7063490111f14477e75 --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0153.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +42

+ +దేవా, సుజ్ఞానమను విత్తు, వివేకమను మొలక సద్వైష్ణవముచే బొదలి సదాచార్యకటాక్షముచే తిరిగెవారి తిరుమంత్రములనెడి పువ్వుపూచి ద్వయమనెడి పిందెదిగి అందుల చరమార్థములను తెరుగుచుండెనయ్యా! శ్రీకృష్ణకువ్వారు స్వామీ, సింహగిరి నరహరీ! మీ కృపను. + +43

+ +దేవా, అతిమధురం, అనేక మధురం, హరిసత్కీర్తన. పుణ్యమోక్షనారాయం సింహగిరినాథుపాదకమల చింత తద్గుణరస మోక్షసారము. నమో నమో (దయానిధీ!) \ No newline at end of file diff --git a/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0154.txt b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0154.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfa72b37546d112f44fd63ed13638bd92ed6546c --- /dev/null +++ b/Sinhagiri-Vachanamulu/page_0154.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +శ్రీ స్వామివారికి భక్తులు జరిపించు ప్రత్యేక సేవలు +".. +2.50 +10_00 +200 +R_00 +” +తంనీలాల మొక్కుబడి +ప్రత్యేక దర్శనం +సాధారణ దర్శనం +కప్పస్తంభం ఆలింగనము +దంపత్యాగింగము +కప్పంగమునకు సునిషిని రట్టుటడు +చంపరులను కట్టుటకు +పడుపులను కట్టుటకు +కడుపు నిండు +సూనే థట్రంపై ఉసారాధన, నెయ్యి +నూనె +రూ +B_00 +6_00 +. +15.00 +.. +. +25.00 +0_50 +. . +0-35 +- +దీపారాధన +0_-15 +" +కోలాసేపు +6_00 +1-50 +మానె అమ్మకం +అమృతకలశ . +0_26 +1__50 +" +సన్నిది దీపారాధన +•, అమృత కలశ +" పుష్పమాం సేవ +100 +19 +1_00 \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0003.txt b/Telugu_merugulu/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..718896b0f7816aacf40d1c1399b6346ccd341c46 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0003.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +తెలుఁగు మెఱుఁగులు +(వ్యాససంపుటి) +కర్త +శ్రీవేటూరిప్రభాకరశాస్త్రి +శ్రీమాన్ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వాజ్మయపీఠము +'శ్వేత' భవనము +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు +తిరుపతి అం| ప్ర \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0004.txt b/Telugu_merugulu/page_0004.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..56ac5e822c0db2c46405bc1d82998222c296da5a --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0004.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +తెలుగు మెఱుఁగులు +రచయిత +శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి +చతుర్థ ముద్రణము : ఫిబ్రవరి 2008 +శ్రీవేటూరిప్రభాకరశాస్త్రి 120 పజయంతి సందర్భముగా +ప్రతులు + +1000 +ప్రకాశకులు +శ్రీ కె.వి. రమణాచారి, ఐ.ఏ.ఎస్., +కార్యనిర్వహణాధికారి +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములు +తిరుపతి +యూనివర్సిటీ జెరాక్స్ +ప్రకాశం రోడ్డు, తిరుపతి +ఫోన్ ; 2261515 +ముద్రణము +తిరుమల తిరుపతి +దేవస్థాన ముద్రణాలయము +తిరుపతి \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0007.txt b/Telugu_merugulu/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..613eb70f4cd2e494f47fce58f8023050a2c1398f --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0007.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కృతజ్ఞతలు + +శ్రీవేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి వాజ్మయ వ్యాసముల నన్నిటిని +బృహత్సంపుటంగా - శ్రీప్రభాకరసంపూర్ణ గ్రంధావళిలో భాగముగా +ప్రకటించుటకంటే పూర్వము ఎంతో కాలముగా విజ్ఞపారకలోక +మెదురుచూస్తున్న 'తెలుగు మెఱుగులు', 'మీగడ తలకలు', సింహావలోకనము, +మున్నగు గ్రంధములను తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము పాలకమండలి +వారితీర్మానము సంఖ్య 269, తేది. 25.07.2007 మేరకు రూపుదిద్దుకొన్న +శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వాజ్మయ పీరమువారు శ్రీప్రభాకరసంపూర్ణ +గ్రంధావళి ప్రకటనకు పూనుకోవడము తెలుగువారు హర్షించే విషయము. +అశేష పొఠకలోకము నలరించిన శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి "తెలుగు +మెఱుగులు" ఇప్పుడు మీ ముందున్నది. + +ఇదే క్రమంలో శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి వాజ్మయ రచన లన్నీ +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానము వారి నిర్వహణమున అనతికాలంలోనే +పడివడిగా వెల్లడి కాగల వని నమ్ముతున్నాము. శ్రీవేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి +గారి వాజ్మయామృతధారను గ్రోలనివారు, కలియుగ ప్రత్యక్ష కులదైవమైన +శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామివారి కృపావర్షధారలో తడియనివారు మన దేశమున +లేరంటే ఆశ్చర్యము లేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0009.txt b/Telugu_merugulu/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0691baf9aa349550c2a2902d3fdfa03d92efb901 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0009.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ముందుమాట +27.01.2008, +భూమన కరుణాకరరెడ్డి +అధ్యక్షులు +తి.తి.దేవస్థానపాలకమండలి, +తిరుపతి. + +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు చేపట్టి, పురోగమిస్తున్న అనేక +సామాజిక, సాహిత్య, తాత్త్విక, భక్తి, ధార్మిక ప్రచార కార్యక్రమాలు ప్రజల్లో +నూతనోత్తేజాన్ని పెంపొందింప జేస్తున్నాయి. ఈ మార్గంలో రామాయణ +భారత భాగవతాది గ్రంథాల్ని వివరణాత్మకంగా సొమాన్య ప్రజలకు సైతం +అర్థమయి, అందుబాటులో ఉండేవిధంగా ప్రచురిస్తున్నాము, + +అన్నమయ్య, వెంగమాంబ సాహిత్యాన్ని విశేషంగా ప్రజలవద్దకు +తీసుకువెళ్లేందుకు శతథా కృషి చేస్తున్నాము. ప్రాచీన సాహిత్యంలో, నవీన +సాహిత్యంలో ధార్మికాంశాలు విశేషంగా ఉన్నవాటిల్ని నేరుగానూ, ఆర్థిక +సహాయం అందించడం ద్వారానూ ప్రచురిస్తున్నాము. + +ఈ మధ్య "శ్రీమాన్ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వాజ్మయపీఠాన్ని' +శ్వేతలో నెలకొల్పి, శ్రీప్రభాకరశాస్త్రిగారి సాహిత్యాన్నీ, అన్నమయ్య కీర్తనల +పరిశోధనలో వారుగావించిన కృషినీ, సహృదయ సమాజం చిరకాలం +గుర్తుంచుకొనేట్టుగా కార్యక్రమాలు రూపొందించి, నిర్వహిస్తున్నాము. +శ్రీప్రభాకరశాస్త్రిగారు సంస్కృతాంధ్రాల్లో గొప్పపండితులు. +తెలుగులో అనేకాంశాలపై ఎంతో పరిశోధించి, అనేక నూతనాంశాలు +వెల్వరించారు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0011.txt b/Telugu_merugulu/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f59b367c56122cb488ab936eacefdd778dfe8498 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0011.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +"శ్రీవేంకటేశ చరణ్ శరణం ప్రపద్యే " +నామాట +28.01.2018. +3.వి. రమణాచారి, ఐ.ఏ.ఎస్., +కార్యనిర్వహణాధికారి, +తి.తి. దేవస్థానములు, +తిరుపతి, + +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానములవారు చేపట్టిన ప్రజాకత +కార్యక్రమాలు ప్రజల్లో ఎంతో భక్తి ధార్మిక చైతన్యాన్ని కల్గిస్తున్నాయి. శ్రీవారి +యందు అచంచల భక్తినీ, ప్రగాఢ విశ్వాసాన్నీ దృఢతరం చేస్తున్నాయి. +వీటికితోడూ ప్రాచీన సాహిత్యంలో ఆణిముత్యాలైన రామాయణ భారత +భాగవతాది గ్రంథాలను సరళసులభ వివరణాత్మకంగా ప్రజలకు అందిస్తున్నారు. + +ఏ దేశంలో ఉత్తమసాహిత్యం విశేషంగా వ్యాప్తి జెంది, ప్రజా +హృదయాల్లో చెరగని ముద్ర వేస్తుందో, ఆ దేశంలో ధార్మికసంస్కృతి, +నాగరికత,జ్ఞానం, భక్తి, ఆధ్యాత్మిక చింతన. సౌభ్రాత్రం. సౌశీల్యం, +సుఖశాంతులూ వర్ధిల్లుతాయి. సంసారం సంస్కారంతో రాణిస్తుంది. +ఈ దిశలో భాగంగా దేవస్థానంవారు "శ్రీమాన్ వేటూరి +ప్రభాకరశాస్త్రి వాజ్మయపీఠాన్ని "శ్వేత" లో స్థాపించారు. ఈ పీఠం +శ్రీశాస్త్రి గారి రచనలనూ, పరిష్కరణలనూ, సాహిత్యజ్ఞులకు సన్నిహితం +చేయడమే కాకుండా ఉత్తమపరిశోధనలూ జరిపించి, అనేక +నూతనాంశాలు - సమాజ శ్రేయోదాయకమైనవి వెల్వరించా లసీ +ఆశిస్తున్నాము. +- \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0012.txt b/Telugu_merugulu/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9e5819c0eee697f5e6f5de0f7a9e1e4ce6caa0e --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0012.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +శ్రీ శాస్త్రిగారు మద్రాసు ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకశాలలో చాలాకాలం +పరిశోధకులుగా ఉండి, అనేక అముద్రిత తాళపత్ర గ్రంథాలను వెలుగులోనికి +తెచ్చారు. ఎన్నో గ్రంథాలు పరిష్కరించి, పీఠికలు సంతరించారు. వీరి +పీఠికలు గ్రంథహృదయాన్నీ, కవి ఆశయాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి. మొగమోటం +కోసం అంతా బాగుం దనే పద్ధతిలో కాకుండా వీరి విమర్శనధోరణి +నిష్పాక్షికంగా, హేతుబద్ధంగా. ప్రామాణికంగా, సహృదయరంజకంగా +ఉంటుంది. + +అన్నమయయ్య సంకీర్తనల విషయంలోనూ, తాళపత్ర గ్రంధాల +సేకరణ, పరిరక్షణలోనూ. ప్రాచీన శిల్ప సంపదను ఒక్కచోట చేర్చి, +'మ్యూజియం స్థాపించడంలోనూ, "మాస్టర్.సి.వి.వి" యోగంద్వారా +వ్యాధులు సమం చేయడంలోనూ శ్రీ శాస్త్రి గారి నిర్విరామక షి మహత్తరమైనది. +శ్రీ శాస్త్రిగారి 121వ జయంతి (07.02.2008) సందర్భంగా -- +వీరి అలభ్యరచనలను "1) ప్రజాప్రభాకరము, 2) సింహావలోకనము, 33 +తెలుగువెలుగులు 4 ) మీగడతఱకలు" అనే నాల్గింటిని పునర్ముద్రించి, +సహృదయసాహితీప్రియులకు అందిస్తున్నాము. ఇందలి వ్యాసాలు +సాహిత్యానికే గాక, యోగాడి విషయాలకూ, సద్విమర్శనచింతనకూ, +ఆటపట్టులు. ఇలాంటి రచనలు చదివి, జీర్ణించుకోవడం ద్వారా సాహితీ +ప్రియులు ప్రాచీన సాహిత్యాఢీలాషనూ, పిచుర్యసశక్తినీ, కవితానురక్తినీ, +పటిష్టం చేసుకోవచ్చు. + +తిరుల తీరుపతి దేవస్థానంచారు చేస్తున్న ఈ వాజ్మయ సేవను +సాహితీహృయు లందరూ సద్వినియోగపరచుకోవాలని ఆశిస్తున్నాము. +శ్రీ వేంకటేశాయ మంగళమ్ +శ్రీవారి సేవలో, + +(కె.వి. రమణాచారి) \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0013.txt b/Telugu_merugulu/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d08cd40d40f723e94e08168b2579612b5d2d64b --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0013.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +శుభాశయము +భూమన్, +సంచాలకులు, +ఎస్.వి. ఉద్యోగుల శిక్షణ కేంద్రము. +ఎస్. వి. కేంద్ర గ్రంధాలయము & పరిశోధన సంస్థ. +క్రైవేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వాకుడు పేరము. +సూర్య శ్రీ తరిగొండ వెంగమాంబ చాట్యుయ ప్రాజెక్టు. +చేత భవనము, తి తి దేవస్థానములు, కరపతి, + +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం గొప్ప ధార్మిక సంస్థ. సాహిత్యం, +భక్తి సంగీతం, ఆధ్యాత్మికం, ధార్మికప్రచారం, కళ్యాణమస్తు, శాంతియాగాలు. +దళిత గోవిందం, అర్చకపునశ్చరణ తరగతులు - ఇలా ఎన్నో విధాలుగా +ప్రచార సేవలు అందిస్తూ, సమాజాన్ని ధార్మిక చింతనమార్గంరలోకి తేవడానికి +అహర్నిశలు కృషి చేస్తుంది. ఎంత చేసినా ఎంకా చేయాల్సింది ఎంతో +వుందనే తోస్తూంది. + +ఈ శుభాశయంతో ఇటీవల క్రొత్తగా "శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి +వాజ్మయపీరాన్ని "శ్వేత" లో స్థాపించడం జరిగింది. ప్రభాకరశాస్త్రిగారు +సుప్రసిద్ధకవి పండితులు. గొప్ప విమర్శకులు, సరంతర సాహితీపరిశోధకులు. +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానంతో శాస్త్రిగారికి ఎంతో అనుబంధం ఉంది. +పీరాన్ని స్థాపించకమునుపే చేటూరివారి వర్ధంతిని నిర్వహించటం +జరిగింది. పీరాన్ని స్థాపించిన వెంటనే శ్రీశాస్త్రిగారి 120 వ జయంతి +రావడం, ఈ సందర్భంగా శాస్త్రిగారి ఆలభ్య పుస్తకాలను నాల్గింటిని +సింహవలోకనం, ప్రజా ప్రభాకరం, తెలుగు మెఱుగులు, మీగడతఱగలు" +పునర్ముద్రించి, సాహితీ ప్రియులకు అందించడం ఆనందంగా ఉంది +శ్రీ శాస్త్రిగారి 120 వ జయంతి సందర్భాన 'శ్వేత' భవనం +ఎదురుగా - వారి కాంస్య విగ్రహాన్ని స్థాపించడమూ గొప్పస్తూర్తి దాయకం! +శ్రీశాస్త్రిగారి అలభ్య, అముద్రతరచనలను ముద్రించడం, వారి సాహిత్యలపై +పరిశోధనలు గావించడం, వారు వ్యాఖ్యానించిన "ఉత్తర హరివంశాన్ని +(అసమగ్రం) సుప్రసిద్ధ పండితులతో పూర్తి చేయించడం, మున్నగు +కార్యక్రమాలతో పీఠం నానాటికీ విస్తృత చుచ్చుతుందని ఆకాంక్ష. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0014.txt b/Telugu_merugulu/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59c96b4cb6b958c74e11c04b1fda75ea2ac1c899 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0014.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ప్రస్తుతం జయంతి సందర్భంగా ముద్రిస్తున్న పుస్తకాలు, +శ్రీశాస్త్రిగారు ఆయా సందర్భాల్లో గావించిన ఉపన్యాసాలూ, సమర్పించిన +పత్రాలూ ఒకచోట చేర్చి - అనేకాంశాలపై నున్న వ్యాసాలు. ఇందులో +ఆంధ్రసాహిత్యం సారభూతంగా ఆణిముత్యాల్లాంటి శీర్షికలో - సాహితీ +ప్రియులకు హృదయానందాన్నీ, నూతన ఆలోచనలనూ, విమర్శనధోరణినీ +- త్రివేణీ సంగమంలాగా - నింపుతుంది. + +ఈ వ్యాసాల్లో శాస్త్రిగారి సంగీత, సాహిత్య, వేదాంత. +భాషాశాస్త్రాది బహుముఖీనమైన ప్రజ్ఞా వైశిష్ట్యం సర్వత్ర గోచరిస్తుంది. +శాస్త్రిగారు కొన్ని గ్రంథాల్లో స్వయంగా రాసుకున్న "చిత్తు వాతలు" +పరిశోధకులకు ఎంతో ఉపకరిస్తాయి. + +అన్నమయ్య కీర్తనలను వెలుగుకు తేవడంలో శ్రీశాస్త్రిగారి కవి +ప్రశంసనీయం! + +శ్రీ శాస్త్రిగారి వాజ్మయపీఠాన్ని నెలకొల్పి. ఆందుకు తగిన +సంపూర్ణ సహకారం అందిస్తున్న తీరుమల తిరుపతి దేవస్థానం పాలకమండలి +అధ్యక్షులు గౌరవశ్రీ భూమన కరుణాకరరెడ్డిగారికీ, గౌరవ పాలకమండలి +సభ్యులకూ, కార్యనిర్వహణాధికారి మాన్యశ్రీ కె.వి. రమణాచారి. +ఐ.ఏ.ఎస్. గారికీ, ఇతర అధికారబృందానికి, శ్రీ శాస్త్రిగారీ గ్రంథాలయాన్ని +పీఠానికి సమర్పించిన శ్రీ శాస్త్రిగారి కుమారుడు ఆచార్య వేటూరి +ఆనందమూర్తి గారికీ, శ్వేత, కేంద్ర గ్రంధాలయం మరియు పరిశోధన సంస్థ +తరఫున ధన్యవాదా లర్పిస్తున్నాను. +సాహితీప్రియుల ఆదరప్రోత్సాహాలతో ఈ వాజ్మయపీఠం +ఇతోధికంగా సాహితీసేవలో ధస్యమవుతుందని ఆకాంక్షిస్తున్నాను. +ముద్రణ విషయంలో డి.టి.పి. చేసి యిచ్చిన 'మూనివర్సిటీ +జెరాక్స్' వారికీ, సకాలంలో ముద్రించియిచ్చిన తి.తి.దే. ముద్రాణాలయం +వారికీ, ముద్రణ విషయంలో నిరంతరం శ్రమించిన - వాజ్మయ ఓం +సమన్వయకర్త డా|| పి. చెంచుసుబ్బయ్య గారికీ ధన్యవాదాలు. + +- భూమన్ \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0015.txt b/Telugu_merugulu/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f09cd29445b809ccde1a429b7ed6badb114835b2 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0015.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +ఓం నమో వేంకటేశాయ + +కృతజ్ఞతాంజలి + +విద్వాన్, డాక్టర్ పమిడికాల్వచెంచుసుబ్బయ్య + +సమన్వయ కర్త + +శ్రీమాన్ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి వాజ్మయ పీఠము, +'శ్వేత' భవనము, తి.లీ. డేవస్థానములు. తిరుపత. + +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారుహిందూ ధర్మప్రచార పరిషత్ కార్య దర్సి +పదవి నుండి స్వచ్ఛండంగా నా అంతట నేనే వైదొలిగినా నామీద విస్వాసాభి +మానాలుంచి నన్ను శ్రీమాన్ వేటూరి ప్రభాకర శాస్త్రి వాజ్మయ ప్రాజెక్టు ఇన్ చార్జి సమంవ కర్తగా - మాతృశ్రీ తరిగొండ వెంగమాంబ వాజ్మయ ప్రాజెక్టుకు ఇన్ చార్జి సమన్యయ కర్త గా. +నియమించిన పాలకమండలి అధ్యక్షులు గౌరవ శ్రీ భూము: కరుణాకరరెడ్డిగారికిని . +గౌరవ శ్రీ పాలకమండలి సభ్యులకూ, కార్య నిర్వహణాధి కారి మాన్యశ్రీ కె.వి. +రమణాచారి ఐ.ఎ.ఎస్. గారికి, తదితర ఉన్నతాధికారులకు ఈ సమయమున +తము సంపూర్ణ సహకారాన్ని నందించిన 'శ్చేత సంచాలకులు మానం, భూమన్ గారికి +హార్దిక కృతజ్ఞతాంజలులు. + +శ్రీ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి సింహావలోకనం ఒకప్పుడు విద్ద్వాన్ +కోర్సుకు పాఠ్యాంశంగా ఉండేది. బోదస సందర్భంగా ఆ పుస్తకాన్ని చదివే భాగ్యం +చేకూరింది. అప్పుడు అని పించింది - శ్రీ వేటూరి పాండి తీగరిము, విమర్శన +నైపుణ్యాలు, రచనలో వారు పాటించే నిబద్ధత. గ్రాంధిక భాష, ప్రాచీన సాహిత్యంపై +వారికున్న స్సునిసిత పరిశోధన హదయం. ఆనితర సాధద్యమైనవని ఆనాడే వారిపై +ఎనలేని గౌరవం ఏర్పడింది. + +జన్మాంతర బంధమో - ఎందరో ప్రతక్ష శిష్యులున్నా - ఒరోజు +శిష్యుడైన నాడు శ్రీ శాస్త్రిగా వాజ్మయానికి సేవ చేసే భాగ్యం శ్రీనివాస్సుని +కృపాకటాక్షంతో లభించింది. మొదట్నుంచి ప్రాచీన సాహిత్యంపై మక్కువగుటకు... +నాకు ఈ సేవ లభించడం మహాడ్యష్టం! + +ప్రస్తుతం డిప్పుడే ఈ వాజ్మయపీఠం రూపు రేఖలు దిద్దుకొంటూంది. +శ్రీ శాస్త్రిగారి సాహిత్యం - వ్రాతప్రతులు ఇంకా చేరవలసినవి చాలా ఉన్నాయి +వాటి ఆధారంగా - అనేక కో:ణాల్లో పరిశోధనలు జరిపి విలువైన ప్రాచీన సంపద +ఆంధ్రసాహితీ ప్రియులకు అందించాల్సిన బాధ్యత వీరిపై ఉన్నది. ఈ దిశగా +కృషి జరుగుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0016.txt b/Telugu_merugulu/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93ffba3ef3982dbf04f28495eec040db5718c1d2 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0016.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +శ్రీశాస్త్రి గారు బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. వారి హృదయం స్పృశింపని విషయం +లేదు. నన్నయ నుండి నారాయణుని వరకూ. భాషాశాస్త్రం నుండి భాషా వధూటి +వరకూ - అక్షరంనుండి అక్షరతత్త్వంవరకూ - యోగంనుండి యోగేశ్వరుని వరకూ. +పరమాన్నంనుండి పరమాత్మవరకూ సజీవస్రవంతిగా ప్రవహించింది - ప్రవహిస్తుంది +- ప్రవహిస్తుంది - శ్రీశాస్త్రిగారి 'అక్షరగంగ'. వీరి పరిశోధనలూ, విమర్శలూ +సాహితీకృషీవలులకు బంగారుపంటను పండిస్తాయి. నూతనాలోచనలనూ. +పరిశోధనాసక్తినీ ఇసుమడింప జేస్తాయి. గుణాన్ని గుణంగా,దోషాన్ని దోషంగా వివరించడంలో శ్రీ శాస్త్రిగారు "నిర్మాగూటం'గా వ్యవహరించడం వీరి వ్యాసాల ద్వారా +వ్యక్తమవుతుంది. ముఖప్రీతికీ - సాహితీప్రీతికీ పొత్తు కుదురదు కదా! + +శ్రీ శాస్త్రిగారు సమాజానికి త్రికరణ శుద్ధిగా - త్రికరణాలకూ సేవచేసన ధన్యులు. + +శ్రీ.శాస్త్రిగారి 120 వ జయంతి సందర్భంగా పునర్ముద్రించిన నాల్గు పుస్తకాలు +సాహితీ సౌధానికి నాలుగుస్తంభాలు ఇందులో ముఖ్బ్రాముఖ్యాలకు తావు లేదు. దేని +ప్రాముఖ్యం, విశిష్టత దానిదే! సహృదయర సాహితీలోకం ఆవిశిష్టతకు దర్పణం. + +శ్రీశాస్త్రిగారి కాంస్య విగ్రహాన్ని 'శ్వేతకు ఎదురుగా స్థాపించడం ద్వారా +తిరుమల తిరుపతి దేవస్థాన ఉద్యోగులకే కాక, 'శ్వేత'ను. అటు శ్రీవేంకటేశ్వర విశ్వ +విద్యాలయాన్ని దర్శించి, ఉభయత్ర - అనేక కార్యక్రమాలపై వచ్చే విద్యార్ధులకూ, +పెద్దలకూ కూడ శాస్త్రిగారినిగూర్చిన పరిచయం. అవగాహన చేకూర్తుంది. ఈ +నిర్ణయం మిక్కిలి అభినందనీయం! + +శ్రీ శాస్త్రిగారి జయంతి, వర్థంతి - సందర్భంగా క్రమంగా వారి రచనలు +ముద్రింపబడి - సాహితీప్రియులకు అందుబాటులో ఉండే విధంగా కృషి జరుగుతూంది. +ప్రతిఫలాపేక్ష లేకుండా, నిస్స్వార్థంగా, నిష్కళంకంగా సాహితీ సమాజ సేవతో +ధన్యులైన శాస్త్రిగారు ఆదర్శ పండితులు. పరిశోధక శిరోచుణులు. ఉత్తమ యోగులు + +కృతజ్ఞతాంజలులతో, + +తిరుపతి. +29.01.2008 +మరి కొన్విలావణ్యం +(నమిడికాల్వ చెంచుసుబ్బయ్య) \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0021.txt b/Telugu_merugulu/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..410876c73de58b398b30ed2155c042b4074687e6 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0021.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +పువ్వులను పుక్కిలించు కొప్పు, మణిమయమయిన యెడ్డాణము, +రక్తహారము, తెల్లచీర ఇది తెలుఁగునెలఁత వేషము అని పై శ్లోకమున కర్థము. +భర్తృమేణ్డాది సంస్కృత కవులు ఆంధ్రులనుగూర్చి చెప్పిన శ్లోకములకు +ఆంధ్రస్త్రీలు సౌందర్యవతులని, నృత్యగానప్రియలనీ, అమాయికలని +అర్ధసారము. ఆంధ్రల సంగీత సాహిత్యములతో తొలుత మహారాష్ట్ర +కర్ణాటకుల కధిక సంబంధ ముండెడిది. సంగీతమున ఆంధ్రదేశి +సంప్రదాయభేదములు కొన్ని మతంగుని బృహద్దేశిలో వివరింపఁబడినవి +తెలుఁగువారిలో వివాహములందు మంగళసూత్రము కట్టుట అనాది +యాచారము. ఈ యాచారము ఉత్తరదేశీయులకు లేదు. ఆర్యుల గృహ్యసూత్ర +గ్రంధములలో లేనే లేదు. ప్రాచీనకాలముననుండి ఆంధ్ర స్త్రీలకు వివాహము +లందు తాటీయాకును చుట్టగాఁ జుట్టి పసుపుపూసి నూలిబొందుతో +కట్టి వధువు కంఠమున వరునిచే మూఁడుముళ్ళు వేయించుట యాచారము. +కనుకనే దానికి తాళిబొట్టని పేరయ్యెను. తాళి యనఁగా తాడియే. అట్లే +ఆంధ్రస్త్రీలు చెవులకు కమ్మలను, అనఁగా తాటియాకులనే చుట్టి పెట్టుకొనుట +యాచారము. 'తాటాకు' పదమే సంస్కృతమున తాటంక మయినది. +దానికి తెలుఁగున 'చెపొకు' అనికూడ పే రున్నది. తాటియాకులను +చెవుల కమ్మ లని ధరించుట, తాళిబొట్టు కట్టుకొనుట తెలుగువారి నుండి +కడమ ద్రావిడులకు సంక్రమించినవి. ఇట్లనుటకు తాళి, తాటంక, +కమ్మ, చెవాకు పదములే సాధకములు. తాడికమ్మతాటాకులు తెలుఁగు +పదములే కదా. తెలుఁగువారికి తాడిచెట్టు కల్పవృక్షము! తెలుఁగు వారిలో +మాలలు, మాదీఁగలు, రెడ్లు, వెలమలు, కమ్మలు, కాపులు,కోమట్లు, +రాచవారు, వెలనాట్లు, వేఁగిసాట్లు, తెలుగాణ్యులు, నియోగులు మొదలయిన +యంతర్విభాగములు గల యష్టాదశ జాతుల ప్రజలలో సామాన్య ధర్మము +లుగా నీ క్రిందివి కానవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0024.txt b/Telugu_merugulu/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b9370e12c6f9932783db076948adb2f3cb1efd3 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0024.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +టాటవెలఁదులు తెలుఁగువారికి నిస్సామాన్య సాహిత్య భాండాగారములు. +తెలుఁగువారి భక్తిమయ జీవితమునకు పోతరాజు, త్యాగరాజు, గోపరాజులు +జీవగడ్డ లయిన త్రిమూర్తులు. ఈ త్రిమూర్తులలో కడపటి యిద్దఱి +గేయములు తెలుఁగువారి కమృతధారలు. తెలుఁగు కవులలో ప్రాచీనులు +కొందఱు తెలుఁగుదేశము యొక్కయు, తెలుఁగు ప్రజల యొక్కయు విశిష్టతను +వర్ణించిరి. ప్రధానముగా శ్రీనాథుఁడు కాశీ, భీమఖండములలోను, జక్కన +విక్రమార్క చరిత్రలోను, సోమనాథుఁడు పండితారాధ్య చరిత్రలోను, అజ్జరపు +పేరయ ఉడయనంబి విలాసములోను ఆంధ్రదేశ సౌభాగ్యమును వర్ణించినారు +అజ్జరపు పేరయకవి ఉడయనంబి విలాసములో ఆంధ్ర ప్రజలనుగూర్చి +వర్ణించిన వర్ణనలే కొన్ని యిప్పుడు వినిపించుచున్నాను - + + “భామ విను శ్రీమదాంధ్రభూభాగమనెడు +తారహారంబునకు సొంపు దనరుచున్న +మధ్యమణిచందమున మహామహిమ దాల్చే +భూరివిభవంబు బెజవాడపురవరంబు. +క్రొత్త బియ్యము థాయగూర లొబ్బట్లు సై +దంపు బూరెలు పంచదార తాలలు +వడలు నల్లంబు మీఁగడల తియ్యని పెర్గు +కమ్మని నీరివాలు గసగసాలు +చిఱుసెన్గపప్పును తఱచు వీడ్యంబులు +కంబళ్లు నంబళ్లు కంచుకములు +ఇంగువ జిలకట్టు నెనసిన మిరియంబు +మంచివాసన నెయ్యి మాటదురుసు \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0026.txt b/Telugu_merugulu/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc051dd642c85e8441d1148079cba6edadd7e2e4 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0026.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +2

+ +ఆంధ్ర భాషావతారము

+ +అఖండస్ఫోటమై వెలయు శబ్దబ్రహ్మము ధ్వనితాదాత్మ్యాధ్యాసచే +నానాదేశములందు, నానాజాతిజనులందు బహుభాషలుగా, బహ్వర్దములతో +బరీస్ఫురించుచున్నది. ఆకసముననుండి మేఘ మతినిర్మల మైనయంబువును +వర్షింపఁగా నదియుప్పుబఱ్ఱలందు, రేవడిచెలికలందు, మహౌషధీమయము +లగు నరణ్యములందు, రసధాతుభరితములగు పర్వతములందును బడి +తతాదాత్మ్యముతో భిన్నరూపములను, భిన్నరుచులను బొందుచు జాలువాటి +కోల్లై, సెలయేళ్లై, వంకలై, వాగులై, నదులై, మహానదులై ప్రబలములైన +భేదముల బడయుచున్నది. భాషల పుట్టుపూర్వోత్తరములుగూడ నిట్టీవే. + +సహ్యపర్వతమునఁ దొలుత జాలువాఱుటలో సమానలక్షణములు గలవై యున్నను కృష్ణా కావేరీనదులు ఆంధ్రదేశమునకును, అఱవ దేశమునకును సాగను సాగను విభిన్న లక్షణముల వెలసి వెలసి వేఱువేఱు తీరులను, పేరులను బడసినట్లుగా ఆంధ్ర ద్రవిడ కర్ణాట భాషలు తొలుత (ఆంధ్రద్రవిడకర్ణాటు లని నేఁడు విభిన్నులుగా నున్నవా రొకప్పు డొక్క చోట నొక్క సంఘముగా నుండి వెడలి వేఱుపడినవారే యని నానమ్మకము.) నొక్కటిగానే యుండి కాలక్రమమున భిన్నభిన్నదేశములఁ జెంది భిన్నత్వములం బడసినవి. ఆంధ్రద్రవిడకర్ణాటకభాషల నేఁటిస్వరూపము లెంత భిన్నములుగా +నున్నను, పూర్వపూర్వముసు బరిశోధించుచుఁ బోవనుబోవను వాని భేదములును దక్కువ తక్కువ లగుచుండుట తెలియనగును. ఇట్లు చూడఁగా +రెండువేలయేండ్లకుఁ బూర్వ మీ భాషల పృధగ్భావము విస్పష్టలక్షణము +లతో వెలసియుండకపోవుట గోచరించును. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0027.txt b/Telugu_merugulu/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..91a59c36c8e150f5f7e1d02fcbcec0c200657552 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0027.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వర్షోదకము నేలపై బడినప్పుడు మట్టితో గలసి వండు +వాఱితేటదనము, తేలికదనము లేక కలుషమై, యస్వరసమై యుండునట్లు +భాషకూడఁ దొలుత శబ్దరూపోచ్చారణాదులందుఁ దేటదనము, తేలికదనము, +హృద్యత లేక క్లిష్టమై యుండును. కాలక్రమమున నా నీరు ఏళ్ళలోఁ +గోళ్ళలోఁబడి నదులై ప్రవహించుచుఁ దేటవాఱి నడుమ నడుమ గుంటలలోఁ +గోనేళ్ళలో నిలువరమంది ప్రసన్నమై రుచ్యమై యొప్పును, అట్లే భాషకూడఁ +గాలక్రమమున సాధూచ్చార సంస్కారమంది, అందందు గ్రంధములందు +నిబద్ధమై నిలువరమంది, స్వచ్ఛమై, యాస్వాద్యమై వెలయుచుండును +వ్యవహార ప్రవాహమున భాష వడివడిగాఁ బరిణామ మందుచుండును +గాని యది గ్రంధ నిబంధము నందిన పిదపఁ గొంత కట్టుదిట్టమును +బడసి నిలుకడఁ జెందును. ఆవలఁ దత్పరిణామము పూర్వమంత త్వరగా +సాగదు. ఆంధ్ర ద్రవిడకర్ణాటభాషల యారంభ మొక్కటి యేయైనను, +సంస్కృత ప్రాకృతసంబంధ మల్పముగాఁ బడసి గ్రంధములందు నిబద్ధమై +నిలువరమంది లక్షణ పరిష్కారములను బడయుటలో నటవము మొదటి +దయినది. ఆ నిలువరముమీఁదను, ఆ లక్షణ పరిష్కారములమీఁదను నాంగక +ఇంకను గొంతయుచ్చారవ్యవహారమునఁ బరిణామము బొందిపొంది +సంస్కృత ప్రాకృతముల సాహాయ్యము నధికముగాఁ జెందిచెంది, పెంపొంది +గ్రంధములందు నిబద్ధమైనది - కన్నడము. ఈ రెండింటి కింకను దర్వాత +నీ రెండింటి లక్షణ పరిష్కారములతో నిల్వక యింకను నుచ్చారసంస్కార +ములఁ బడసి, సవరనయి యందచందముల నంది సంస్కృత ప్రాకృతముల +సరససాహాయ్యమున సభ్యుచ్ఛయముఁగాంచి గ్రంధములందు నిబద్ధమైనది +తెలుఁగు. దక్షిణ హిందూదేశ సమష్టిదేశభాషా వధూటి పసిప్రాయపుఁబలుకు +లజవము, ఎలప్రాయపుఁ బలుకులు కన్నడము; నెఱతనపుఁ బలుకులు \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0030.txt b/Telugu_merugulu/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..caa2fc1e7ed730d8150f28064b483bc6d3d06e60 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0030.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +\ + +బడసి వెలసిన వన్న వేఱొక గౌరవవిశేషముగలదు. ఆంధ్రుల కాచారవ్యవహార +స్వరూప స్వభావాహార దేశలక్షణాది బహుకారణములచే గల్గిన భిన్నభిన్న +లక్షణముల కనుగుణముగా నేర్పడిన శబ్దరూపములను మీఁదఁ జూపితిని. +'నెయ్ 'శబ్దము తెలుఁగులో నిన్ని హృద్యరూపముల నందినది గాని యిది +'నూవు' శబ్దముతో సమాన మందినప్పుడు కొన్ని ప్రాకృత భాషా సంబంధ +సంభవములైన వికారములకుఁగూడఁ బాల్పడెను. 'నూవు' శబ్దము తొలుత +'నూవ్' అను రూపము గలది. తెలుఁగుహలంతత్వము నేవగించుకొనును +గాన నది 'సూవు' అను రూపమును బడసెను. ఆ హల్మాత్రము కరఁగి +పోపుటచే 'సూ' అను రూపమేర్పడెను. కరఁగిపోయిన యాహల్మాత్రమయిన +'వ్' అచ్చుపరమయి నప్పుడు మరలఁ గానవచ్చును. 'నూ + నెయ్' +పదములు రెండును సమసింపఁగా, 'నెయ్' పద మెన్ని రూపములతో +నున్నదో, అన్ని రూపములతోను ఆ సమాస ముండుట న్యాయ్యము. +అనఁగా 'నూనెయి', 'నూనెయ్యి', 'సూనే', 'నూనేయి', 'నూనేయు' 'నూనై' +అను రూపములుగూడ నుండవలెననుట. కానీ యట్టిరూపములు తెలుఁ +గున పుట్టలేదు. దానికిఁ గారణ మే మనఁగా, 'నూనె' యనుసమాస +పదము 'నెయ్' పదము మీఁదఁ బేర్కొన్న పరిణామముల నెల్లఁబడయుటకు +బూర్వమే పుట్టి రూఢమైనది. అప్పుడు 'నూ + నెయ్' అని యుండి +తెలుఁగునకుఁ బ్రియముకాని కడపటి హల్మాత్రము లోపింపగా +సమాసదశలో నాపదము గురు లఘుఘటితమగుటచే 'సెయ్' 'నే' రూపమును +బడయ నక్కలు లేకపోఁగా 'నూనె' అయ్యెను. కరఁగిపోయిన కడపటి +హల్మాత్రవు 'య్' అచ్చుపర మయినపడు మరలఁగానవచ్చును గాన +'నూనె + అది' కలసినపుడు 'నూనెయది' అయ్యెను. ఇట్టి యకారమునే +తెలుఁగు వైయాకరణులు 'యడాగమ' మని పేర్కొనిరి. ఇట్లు యడాగమ \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0032.txt b/Telugu_merugulu/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dcdb9f5a12a153d6fe4f1ce4409e720df427ddd5 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0032.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +\ + +రూఢమయినది. 'నూనె' యను సమాసమునఁ జేరుటచే నెయ్ 'స్నేహ' +వాచకమైనది కాని యది స్నేహశబ్ది వికృతి కాక దేశిపదమే యగు నని +కొందఱు. + +మఱియు, నూనే యను నర్థముననే సంస్కృతమున 'తైల' +పదము గలదు. తైలపదము శబ్దనిష్పత్తినిబట్టి నూవుల సారమునకే +వాచకమయినను స్నేహసామాన్యమునకును చెల్లుచున్నది. తిలతైల, +ఇరండతైల భల్లాతక తైలాదులు చూడఁదగును. నూనెపదముగూడ నిట్లే +తీలస్నేహవాచకమే యయినను, స్నేహసామాన్యమునకును జెల్లుచున్నది. +నూవులనూనె, కొబ్బరినూనె, వలిసెల నూనె ఇత్యాదులు చూడఁ +దగును. అఱవమునఁగూడ నూనెకు 'ఎళ్ నెయ్' 'ఎడ్జెయ్' అని పేరు. +అదికూడ స్నేహసామాన్య వాచకమే. 'తేజ్లో యెజ్లయ్' ఇత్యాదులు చూడఁ +దగును. నూనె పదము తైలపదమువలె తీలస్నేహవాచకముగానే పుట్టుట, +అది స్నేహసామాన్యమునకు వాచకమగుట సంస్కృత భాషావ్యవహార +సంప్రదాయసంస్కారమును దెలుపుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0035.txt b/Telugu_merugulu/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..11fb374cf1dfd851b21f4c501efb91c51c1a246d --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0035.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తేగలు, తాటిబెల్లము, తాటికల్కండ, తాటిపానకము, తాటికల్లు ఆహార +పానీయముల క్రింద పనికివచ్చును. తాటిపండ్లు శిష్టులు ఆహారముగా +నుపయోగింపరాదని నేఁటివారు కొంద అందురు. కాని దానికి ప్రమాణము +నే నెఱుఁగను. మున్యాశ్రమములో మునులు తాడిపండ్లను ఫలాహారముగా +నుపయోగించువా రనుటను కాదంబరిలోని యీ క్రిందివాక్యము నిరూపించు +చున్నది. జాబాలి మహర్షి యాశ్రమవర్ణమున “ఉటజాజిర ప్రకీర్ణశుష్యచ్ఛ్యా +మాక ముపసంగృహీతామలక, లవలీ, లవంగ, కర్కంధూ, కదళీ, లికుచ, +చూత, పనస, తాళఫల, మధ్యయనముఖరవటుజన" మిత్యాది. + +తాటిమ్రాని తుండ్లు జాతీయళ్ళపై కుందులుగా నుపయోగపడును. +తాటియాకులతో గొడుగులు గావింతురు. తాటి యీనేలు, జవటలు, +జీబులు చీపుళ్లగును. గులక చండ్లు, ఎండుమట్టలు, జీబులు మొదలగునవి +యెల్ల వంటచెఱకున కుపయోగపడును. ఈ పేర్కొన్న యుపయోగములెల్ల +పామరనాగరకసాధారణ మైనవి. + +ఇఁక తాటిచెట్టు ప్రాచీనాంధ్రుల సాగరకతకు జీవరక్ష. ఆంధ్రుల +విద్యావిజ్ఞానములెల్ల తాళపత్ర గ్రంథరక్షితములై యున్నవి. తాటియాకులను +చక్కఁగా నీనెలు తీసి, చుట్టలు చుట్టి, పేడనీళ్ళలో తేలికగా నుడుకనిచ్చి, +నీడనార్పి నేఁడు కాగితముల రీములు నిల్వచేసికొన్నట్లు పూర్వులు +గ్రంథములు వ్రాసికొనుటకై 'అలేఖము'లను పేర నిలువచేసికొనెడివారు. +జాబులను, భారత భాగవతాది గ్రంథములను వ్రాయుటకు నీ తాటియాకుల +సుపయోగించువారు. శతాబ్దములదాఁక నీ తాటాకు గ్రంథములు చెడిపోక +యుండెడివి. 'జాబు'కు 'కమ్మ' అను పేరు తాటియాకునుబట్టి వచ్చినదే. +ఈ తాటాకులను స్త్రీలు కర్ణాభరణములుగాను, కంఠాభరణములుగాను +(మంగళ సూత్రము), చేతులలోను జబ్బలలోను మంత్రాక్షరములు గల \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0037.txt b/Telugu_merugulu/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7370ca0cdc74e2a69aa61e69ea6bcc9b8a899ed --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0037.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +క. ఎక్కఁ దడవు తాడుల మొద +లక్కజముగఁబట్టి యూఁతు నవె యేఱి కొనుం +డెక్కుడుగఁ బండ్లు మీరా +క్కొక్కని గుడువంగఁ జనుచు నుద్దతలీలన్. + +తే. ఒక్క తరవాయి దొరఁకొని యొకటి నొకటిఁ +థుభుజాదండములఁ బట్టి పెలుచ నూంచె +చెఱుక విలువను నొల్లక యుటక వన్య +హస్తి నిజహస్తమునఁ జెరలాడునట్లు," + +తాటిపంటి నిగూర్చి శ్రీనాథుని పద్య మొక్కటి. +... +గీ “సంజకెంపును దిమిరపుంజంపునలుపు +గమియ బ్రహ్మాండభాండంబు గరము మెఱసె +పరమపరిపాకదళన్మంత బంధ మెడలి +పతనమగు తాటిపంటితోఁ బ్రతిఘటించి." + +తాటితోఁపుల వెలయించుట మహాపుణ్యకార్యముగా ప్రాచీనులు తలుతు +రనుటకు ఆర్నూ రేండ్లఫాంటి శాసనములు రెండు..... +(దక్షిణ హిందూ దేశ శాససములు 9 వ వాల్యుంలో 278 పేజీ), +674 నెం. పిఠాపురము శాసనము. ... + +".... తల్లి ధరణి, మొదలగుగాన యీ తాటి యెవ్వరు నాంటిరి వారు భూ! +ప్రజలకు బుద్ధిన్ని మతివిశేషమున్ను ధర్మమున్ను చిఱుకుదురుగాను . +తాజాకులనే పంచాంగములు, పురాణములు, శాస్త్రములు ధర్మకర్తలు వ్రా +చదువంగాను అందున్నుండుంగాని బుద్ధిమాంటలం జెప్పరాదు గాన సక +ధర్మాలకున్ను తాంటి వృక్షమే మూలము.” + +(అదే పేజీలో 675 నెం. శాసనము} \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0038.txt b/Telugu_merugulu/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2846863364f1f0606dfbd121960c63ec64a79f0d --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0038.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +“సీ. నిండా నెవ్వనికీర్తి నిఖిలలోకంబుల +జంద్రికా విస్ఫారసాంద్రగరిమ +ఉండె నెవ్వనియింటఁ బుండరీకాక్షుని +ప్రాణవల్లభయైన పద్మనయన +పండె నెవ్వని కృపాపాథోధి నిలయెల్ల +ధాన్యసంపూర్ణ వదాస్య యగుచు +మండె నెవ్వనీ కోపమహిమానలంబుచే +నరివీరగేహంబు లక్షణంబు" + +అనుచుఁ గొనియాడుదురు నిన్ను నఖిలసభల +వేమభూపాల కారుణ్య విమల పాత్ర +ప్రబలకరతేజ వాసయప్రభుతనూజ +మనుజదేవేంద్ర పోతకుమారచంద్ర ! + +సౌమ్య సంవత్సరం మొదలుగాను పిరాపురపు (సీ) మ (అ?) +రస్తున్ను కుక్కుటేశ్వరంవాడ గయపట్టుగాన యిది పుణ్యభూమి అని “చత్వారి +పుణ్యతీర్థాని దుర్లభానీ దురాత్మనామ్, కేదార మర్కతీర్థంచ ప్రయాగః +కుక్కటేశ్వరః" ఈ పుణ్యస్థలమునందును (శివ) లింగమున్ను సూర్యదేవ... +యాగలింగమున్ను వారణాసి విశ్వేశ్వరలింగమున్ను గవిరిదేవ (త) ను +సహితమైన ప్రతిష్ఠలు అయిదు చేయించి ఱాళ్ళు కట్టించెను. +ద్వాపరయుగమునొండు గొంతీదేవి ప్రతిష్ఠగాన మాధవయ్య నగరు సున్నము +చేయించెను. లక్ష్మీదేవమ్మను, ప్రతిష్ఠ చేయించి జానగరు కట్టించెను, +నాలుగు లక్షలున్ను, అలవైవేలు తాళ్లు నాటించెను. ఇటువంటి ప్రతిష్ఠలును. +విష్ణుప్రతిష్ఠలున్ను చేయించిన పుణ్యపురుషుడు గాన వాసిరెడ్డి పోతినేడు +జేయును (జి) దేవేంద్రుం డవును, + +మంగళమహా శ్రీశ్రీ + * * \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0040.txt b/Telugu_merugulu/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e07c2feff1fc3463f776c3accf33908a61eb1fa3 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0040.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +కాళీదాసకవి మేఘసందేశ మని క్రొత్త తీరు కావ్యము రచింపఁగా, +హనుమత్సందేశమును మనసులో ఉంచుకొని రచించె నన్నారంట- నాటి +విద్వాంసులు. + +నన్నయభట్టుగారు మొదలుకొని చిన్నయసూరిగారి దాఁక +ఎన్నికగన్న ఆంధ్రకవులు రచించిన ప్రబంధముల పలుకుబడి విద్యావికేములు +గల యాంధ్ర ప్రజల హృదయములపై విశేషముగా సాగుచున్నది. + +రాములు, లక్ష్మణులు, భరతులు, రావణులు, విభీషణులు, సీతలు, +కౌసల్యలు, కైకలు, మంధరలు,ధర్మరాజులు, ఉత్తరకుమారులు, ప్రహ్లాదులు, +హిరణ్యకశిపులు, గుణనిధులు, నిగమశర్మలు, వరూధినీ ప్రవరులు, +కరటకదమనకులు, సుగాత్రీశాలీనులు, ఆషాఢభూతులు, కీలోత్పాటులు +మొదలగువారు పురాణ పురుషులు, ప్రబంధపురుషులు నేఁడును అనేక +స్థలములలో అనేకులు గుర్తింపఁబడుచున్నారు. + +సామెతలు గ్రంధములలోని కెక్కినట్లు గ్రంధములలోని +పద్యములుకూడ లోకవ్యవహారములలోని కెక్కినవి. అసలు ఆంధ్రప్రజల +నిత్యవ్యవహారములలోనే కవిత్వగానములు కలగలు పైయున్నవి. ఆంధ్రభాష +పుట్టుకయే కవితాగానాత్మకము. + +వినాయకచతుర్థి, నవరాత్రములు అను పండుగనాళ్ళలో బాలకులచే +పద్యములు పాడించుట, ప్రబంధములు చేతఁబట్టించుట నే నెఱుఁగుదును. + +“ధర సింహాసనమై నభంబు గొడుగైత ద్దేవతల్ భృత్యులై +పరమామ్నాయములెల్ల వంది గణమై బ్రహ్మాండ మాగారమై +సిరి భార్యామణియై విరించి కొడుకై శ్రీగంగ సత్పుతియై +వరుసన్ నీ ఘనరాజసంబు నిజమై పర్ధిల్లు నారాయణా. " + +ఇత్యాది పద్యములు నేను చాల పసిప్రాయమున నేర్చుకొన్నవి. +వివాహములలో రుక్మిణీ కల్యాణ పద్యములను ముత్తయిదువలు +ఆనంద భైరవిరాగముతో నాలాపించుచుండుట అనేకు లెఱుఁగుదురు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0043.txt b/Telugu_merugulu/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..674bf10f29bafbabe0297dcc80e93dd270183e09 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0043.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +మిసిమిగల పుల్లఁబెడుగుతో మిళితములగు +నావపచ్చళ్లు చవిసూచి రాదరమున +చుట్టుమని మూర్ధములు దాఁకి యెట్టుఁదనము +పొగలు వెడలింప నాసికాపుటములందు + +ఇరువది యేండ్ల క్రిందట ప్రాచీన గ్రంథ సంపాదన కై తెలుఁగుదేశము' +ఊరూర 'టూరు' చేయుచు, చాలకాలము విద్వదౌష్టి జరిపినపొఁడను గనుక, +ప్రాచీన గ్రంథార్ధముల పలుకుబడి పల్లెటూళ్ళలో ఎంత చెల్లుబడి అగుచు +నున్నదో నేను ఎఱుఁగఁగల్గిసాను. కొన్ని యెఱుకలు వివరింతును. + +ఒక సంపన్నగృహస్థునియింట ప్రాచీన గ్రంథము లున్న వని విని +అడిగి ఆహూతుఁడనై వారియింటికి వెళ్లితిని. ఆ యింటి యజమానునికి +ధర్మపత్నీసమానురాలు, కళావంతురాలు, ప్రేయసి ఇంటనే ఉన్నది. నే +నక్కడికి వెళ్ళఁగానే ఆమె మనుచరిత్రలోని యీ క్రిందిపద్యమును +సాదరముగా, సంగీతముతో, సముచితహస్తాభినయముతో చదివినది. + +వానీదీ భాగ్యవైభవము, వానీదీ పుణ్యవిశేష, మెమ్మెయిన్ +వాని దవంధ్య జీవనము, హనిది జన్మము వేఱు సేయ కి +వ్వాని గృహాంతరంబున భవాదృత యోగిజనంబు పావన +స్నానవిధాన్న పాసముల సంతసమందుచుఁ బోవు నిచ్చలున్. + +నేనన్నాను. "తల్లీ ! స న్నొక యోగిని జేసితివి. తంటా లేదుగాని, +నీ వల్లభుని వాస్తవ ప్రవరునిగాఁ జేయుట సందర్భపడలే దమ్మా !” + +ఆమె అన్నది “అయ్యగారూ ! నేను ప్రేమించినది వాస్తవముగా +వాస్తవప్రవరునివంటివారినే. నా యేకాంత ప్రేమకు వశ్యులయిన యీ +సహృదయులు కూడ వాస్తవప్రవరు లనియే అనుకొనుచున్నాను. అయ్యో +పాపము! వరూథిని మాయాప్రవరుని ఎఱుఁగదు గాదండీ! ఎంత ద్రోహము! +అయ్యా, ఇది చిత్తగించండి! \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0045.txt b/Telugu_merugulu/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f6da25b2b851f75f0632f1794080515c499f8fe0 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0045.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +నేనిక శ్రుతి మించుచున్నది అనుకొని సంస్కృతాంధ్రరచనలలో +ఆమెకుఁగల సాహిత్య చాతుర్యమునకు సంతోషము వెల్లడించి వచ్చినాను. + +ఇంకొక ముచ్చట. + +ఒక పూరియిల్లు. చిన్నది, తలుపు ఓరవాకిలిగా వేసి ఉన్నది. . +లోపల ముసలమ్మ వడ్లు దంచుచున్నది. రోఁకటి పోటుతో పాటు. + +“ఓరామ ఓరామ ఒయ్యారీరామ ! +ఓరామ! ఓరామ! +ఓరామ! ఓరామ!" + +అనుచు ఉచ్ఛ్వాసనిశ్వాసములతో రామనామస్మరణ జోడించు +చున్నది - మధ్యాహ్నము ఒంటిగంట వేళ. ఇంట నామె ఒక్కరైయే. +తాటాకు పుస్తకాలేవో ఉన్న వనఁగా చూడ వెళ్ళినాను. ఇంటిలోనికి +అడుగు సాగక వాకిటనే ఉన్నాను. కొంతసేపటికి దంపుడు ముగియఁ +గా చేటలో దంచిన బియ్యము చేర్చుకొని చెఱుగఁబోవుచు ఈ క్రిందిపద్యము +చదివినది. + +కలం దందురు దీనులయెడం +గలఁ డందురు పరమయోగిగణములపాలన్ +కలఁ డందు రన్ని దెసలను +కలఁడు కలం డనెడువాఁడు కలడో లేడో | + +నాలుగవ చరణము గద్దించుచు మఱి ముమ్మాఱులు చదివినది. +ఇదే సందర్భమురా అనుకొని 'ఉన్నాఁ డమ్మా' అనుచు నేను లోపలికి +వెళ్ళినాను. ఆమె ఆబియ్యముతో అటుతరువాత వంటచేసికొని భోజనము +చేయఁబోవును. ఇట్లనుకొన్నాను. 'ఆహా! పోతరాజుగా రెంత పుణ్యాత్ములు. +భాగవత మెందటినో పవిత్రాత్ములనుఁ జేయుచున్నదిగదా!" +బ్రౌనుదొరగారి కెవఁడో దీనుఁడు ఈ క్రింది పద్యమును ఆర్జీగా \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0047.txt b/Telugu_merugulu/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4ff7197a8d1c95a25100f571267745948dd7eed --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0047.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +5

+ +తెనుఁగు తేటదనము

+ +తేటతెనుఁగునుగూర్చి కొంచెమంత తెలుపుచున్నాను. ఆంధ్రద్రవిడకర్ణాటభాషలలో తెనుఁగుమాట ప్రసన్నమయినదిగా ఉండుటచేత 'తెనుఁగుతేట' అనియు, 'తేటతెనుఁగు' అనియు, 'తెనుఁగుతేనె' అనియు, దేశభాషలందు తెలుఁగులెస్స' అనియు నానుళ్లు పుట్టినవి. తెనుఁగు కీతేటదనము, లెస్సదనములు సంస్కృతప్రాకృతముల పాళ్లు సమరసముగా కలియుటవల్లను, ద్రవిడకర్ణాటకములకంటె తెలుఁగుమాట మార్దవ, సౌలభ్యములు కల దగుటవల్లను ఏర్పడినవి. ఈ తేటతెలుఁగు చచ్చుడివాని దగ్గఱనుండి జగద్గురువుదాఁక, ఉగ్గుపాలనాఁటినుండి ఉసు రుడుగు దాఁక, బాలశిక్షదగ్గఱ నుండి మోక్షవిద్య దాఁక అన్ని జాతులలో, అన్ని దశలలో, అన్నివిద్యలలో, క్షణక్షణ పరిణామముతో, నవనవవికాసముతో కలకలలాడుచుఁ, దొలఁకులాడుచు నున్నది. హెచ్చుకాలము లిపిరూపము పొంది నిలిచియుండ నక్కఱలేని సంభాషణాదులు, నవ్వుటాలు, తగవును మొదలయిన వాగ్వ్యాపారములను విడిచిపెట్టినప్పటికిని లిపిరూపము పొంది కొన్ని పురుషాంతరములదాఁక ఉండవలసిన వర్తకము, దేశపాలనము, ఆచారవ్యవహారములు, దస్తావేజులు, రాజశాసనములు, దానశాసనములు మొదలయినవానిలోను దేశము, భాష ఉన్నంతకాలము ఉండవలసిన కథలు, కళలు, పాటలు, పదాలు, నాటకములు, నానాశాస్త్రములు, కావ్యములు మొదలయినవానిలోను భాషాప్రవాహము పాయలువాఱి పాఱుచు, మాఱుచు, తేలుచు కావ్యసరస్సులలో నిండార్లుగా నెలకొనుచు నుండును. భాష కున్న ప్రయోజనము లన్నింటిలోను ప్రౌఢకావ్యరచన \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0053.txt b/Telugu_merugulu/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1aed96095f7a24a7f3c8a0be1536f1cdec3c3b4 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0053.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +6

+ +ఆంధ్రకవిత-పురాణయుగము

+ +నన్నయతిక్కనలు

+ +పురాణముల రచనము, ఆ రచనముల చెల్లుబడి ప్రబలముగా సాగిన కాలఖండమును పురాణయుగ మని వర్తమానులు వ్యవహరించుచున్నారు. అటువంటి కాలఖండములను యుగము లనుటకంటె శకము +లనుట వ్యవహారార్థానుగుణ మనుకొందును. ఇట్లు మార్చిన పురాణశకము, ప్రబంధశకము అని కాని, మటొకవిధమున కవులనుబట్టి పేర్కొన్న నన్నయశకము, తిక్కనశకము అని కానీ అనుట యవును. అందఱును ఇప్పుడు యుగ' మనియే వ్యవహరించుచున్నారు గాన నేనును అలాగే అనుచున్నాను. ఆంధ్రపురాణరచన సంస్కృతపురాణరచనానుసారిగా సాగినది గాన ఆంధ్రరచనాపద్ధతిగ వివరించుటకు ముందు సంస్కృత సంప్రదాయానుస్మరణము కౌంత ఆవశ్యకమే అవును. సంస్కృత పురాణములు తద్రచనాకాలమునాఁటి విద్వద్విజ్ఞానమునకు సర్వస్వములు. వేదములలో సర్వవిద్యలును అంకురప్రాయములుగా ఉండఁగా పురాణములలో అవి కొంత కొంత విరివిగా వెలసే ననవచ్చును. “సర్గశ్చ ప్రతిసర్గశ్చ వంశో మన్వంతరాణిచ, వంశానుచరితం చేతిపురాణం పంచ లక్షణమ్" అని సృష్టి విధము, ప్రళయముల తీరు, రాజవంశముల చరిత్రలు, +మన్వంతరకథలు, మహర్షుల చరిత్రలు మొదలగువానితో పురాణము లుండునని లక్షణము ఉన్నను, పురాణములలో ఇంకను ఎన్నో దేశచరిత్రలు, వైద్యము, జ్యోతిషము, నీతి, ధర్మ కామశాస్త్రములు, వ్యాకరణాలంకార సాహిత్యాది శాస్త్రసంప్రదాయములు మొదలయినవి కొంతకొంత సంగ్రహము గాను, కొన్నిచోట్ల విరివిగానుకూడ వర్ణితములై ఉన్నవి. అగ్నిపురాణములో వ్యాకరణము, వైద్యము, జ్యోతిషము మొదలయిన వెన్నియో ఉన్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0054.txt b/Telugu_merugulu/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3cbddde7240889c48be79b71e5ad8c1d010df2da --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0054.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఇట్టి పురాణములు సంస్కృత భాషామాత్ర పరిజ్ఞానము గల +జనసామాన్యమునకుకూడ అర్ధము కాఁదగినట్లు సులభభాషలో, +ప్రాయికముగా సులభమైన అనుష్టుప్ఛందస్సులో తేలిక వాక్యాన్వయములతో +తేటగా ఉండును. వ్యాసులవారి రచనలలో తఱచుగా 'చ, వై, తు, హీ' +అని పాదపూరణపు పొల్లుపదము లున్నవి అనికూడ పండిత పరిహాసమున్నది. +పురాణ సామాన్యరచన ఇట్లు ఉండు నసుట సంగతయేకాని, కొన్ని పట్లు +పురాణములలోనివే, సంప్రదాయ పరిజ్ఞానము లేనిచో ప్రౌఢపండితులకు +కూడ కొఱకరానీకోయ్యలు, ఉక్కుసెనగలు అనఁదగినవిగా ఉన్నవి. +పురాణములలోని కెల్ల భారత భాగవతములు. రామాయణము +ప్రధానమయినవి. రామాయణ భారతములు కావ్యేతిహాసము లనబడినను, +పురాణము లనికూడ సామాన్య వ్యవహార మున్నది. తెలుఁగున అవి +పురాణములే అనుచున్నాము. ఉక్కుసెనగలు పై మూఁడు గ్రంథముల +లోను, అందులో మఱీభారతమున ఉన్నవి. భారతములోని +ఉక్కుసెనగలకు వ్యాసఘట్ట మని పేరు. మచ్చు చూపుచున్నాను. + +పశ్యః పశ్యతి పశ్యన్త మపశ్యస్తంచ పశ్యతి, +అపశ్యస్తావ (త్యాద?) చక్షుష్యాత్ పశ్యాపశ్యా న పశ్యతః +చతుర్భిశ్చ చతుర్భిశ్చ ద్వాభ్యాం పంచభిరేవచ, +హూయతేచ పునర్యాభ్యాం సమే విష్ణుః ప్రసీదతు. + +ఈ విధముగా పురాణములు వివిధ విషయములతో, వివిధ +రచనలతో అరణ్యములవంటి పై ఉండును. అర్వాచీనము లయిన కావ్యనాటక +ప్రబంధాది రచనలు పురాణారణ్యములనుండి ఉద్ధరించి సేకరించి తీరిదిద్ది +నాటిన యుద్యానములవంటి వసఁదగును. పురాణములలో కావ్యనాటక +ప్రబంధాదిరచనల పొలుపులు సుకుమార దృశ్యములై ఉండునుగాని, కావ్య +నాటకాదులలో పురాణరచనములలోని శాస్రాంశ భీకర దృశ్యము లుండవు. +ఇటువంటి సంస్కృత పురాణ ఫక్కీ ననుసరించి తెలుఁగు పురాణరచన \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0055.txt b/Telugu_merugulu/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f3108c421b3aa435e71d1a04c82b6e192a9bc7f --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0055.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +వెలసినది. నన్నయ మొదలుకొని శ్రీనాథునిదాఁకఁగల కవుల యాంధ్ర గ్రంథ +రచన పురాణయుగరచన యనఁదగినది. ఆకాలమున ప్రాయికముగా +ఆంధ్రమున పురాణరచనలే వెలసినవి. కవిత్రయము, మారన, పాల్కురికి +సోమనాథుఁడు, భాస్కరాదులు, నాచనసోమన, శ్రీనాథుఁడు, పోతన, సింగన +పురాణకవులలో ప్రధానులు, పురాణకవిరచనలను గూర్చి ప్రసంగించినప్పు +డీయందఱ విషయమును రావలసినదే అయినను ముందు ముఖ్యులయిన +భారత కవిత్రయమువారినిగూర్చి మాత్రమే యిప్పటి నా ప్రశంస. + +కవిత్రయమువారు దైవభక్తులు, సదాచారులు, ఉత్తమ పండితులు, +కవితాతపస్సు చేసి వారు కాంక్షితార్థములను అంతర్వాణియు ద్బోధము +లతో నందుకొని కావ్యరచన కావించినారు. తర్వాతి సర్వాంధ్ర +కవికుటుంబములకు వారిపవిత్ర వాక్కులు నిక్షేపములయి దొరకిన +బంగారునక్కులు, ఆమువ్వుర రచనములతో తెలుఁగున వెలసిన +మహాగ్రంథము భారతము.దాని మూలగ్రంథము అయిదువేలయేండ్లనాటి +భారతీయ చరిత్రాంశములు గల ప్రాంతగ్రంథమే అయినను సర్వ +ప్రపంచమునను దాని పలుకుబడి చెల్లుబడి అగుచునే యున్నది. + +వ్యాసకృతిని మహాభారతమును నన్నయ యిన్ని లక్షణములు + + గలదానినిగా వర్ణించినాఁడు. +“ధర్మతత్త్వజ్ఞులు ధర్మశాస్త్రం బని +యధ్యాత్మవిదులు వేదాంత మనియు +నీతివిచక్షణుల్ నీతిశాస్త్రం బని +కవివృషభులు మహాకావ్య మనియు +లాక్షణికులు సర్వలక్ష్య సంగ్రహమని +యైతిహాసికు లితిహాస మనియు +పరమపౌరాణికుల్ బహుపురాణా సముచ్చ +యం బని మహింగొనియాడుచుండ \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0056.txt b/Telugu_merugulu/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c9b4ad56e4ab4731c79a2913d3424692006009d --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0056.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +వివిధవేదత త్త్వవేది వేదవ్యాసుల +దాదిముని రాశరాత్మజుండు +విష్ణుసన్నిథుండు విశ్వజనీనమై +పరగుచుండఁ జేసె భారతంబు", + +ఇట్టి సంస్కృత భారతమును, + +“సారమతిం గవీంద్రులు ప్రసన్నకథాకవితార్ధయుక్తిలో +నారసి మేలునా నితరు లక్షరరమ్యత నాదరింప నా +నారుచిరార్థ సూక్తినిధి నన్నయభట్టు తెనుంగునన్ మహా +భారత సంహితారచన బంధురుఁ డయ్యె జగద్ధితంబుగాన్. " + +నన్నయ పైతీరున సర్వశాస్రాధాకలితముగానే కాక భారతమును +ప్రసన్నరచనతో మహాకావ్యలక్ష్యముగాఁగూడ తెనిఁగించిన ట్లేర్పడును. +కనుకనే యాతనికి వాగనుశాసన బిరుదము కల్గెను. సంస్కృతమున +పురాణములు, కావ్యనాటకాదులు అన్నియు వెలసినపిదప ఉపక్రమించిన +దగుటచేత తెలుఁగుపురాణరచన తనలోనే సంస్కృత సర్వకావ్యరచనా +చమత్కారములను ఇముడ్చుకోవలె ననుయత్నముతో సాగినది. ప్రాచీనుఁడు +గణపతిదేవుఁ డనుకవి "ఆంధ్రకావ్యపథము దీర్చిన నన్నయభట్టుఁ గొలుతు" +నన్నాఁడు. నన్నయభారతము చదివినచో అందులో భాషా కవితాలక్షణ +పరిష్కారములను ప్రయత్నపూర్వకముగా నన్నయ లక్ష్మీకరించినట్లు కాననగును. + + “పాయక పాకశాసనికి భారతఘోరరణంబునందు నా +రాయణు నట్లు వాణసధరామరవంశవిభూషణంబు నా +రాయణభట్టు వాఙ్మయ దురంధరుఁ డీకృతి కష్టుడున్ సహా +ధ్యాయుఁడు నేనవాఁ దభీమతంబుగఁ దోడయి నిర్వహింపఁగాని + +ఈ పద్యము ద్వితీయ తృతీయ చరణములందు నారాయణ పదము +"ర" యతి ఖండా ఖండములుగా స్వరష్యంజనములతో రెండు దెఱంగుల \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0060.txt b/Telugu_merugulu/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26eee47b3fea3284fc469dc61d44f40603ece838 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0060.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +“ఏను కచుం డనువాఁడ మహానియమసమన్వితుఁడ బృహస్పతి +సుతుఁడన్" అని చెప్పుకొని శుక్రుని శుశ్రూషించిన కచుని శుక్రపుత్రియైన +దేవయాని ప్రేమించి యిట్లు కోరినది. + +“నీవును బ్రహ్మచారివీ వినీతుఁడ వేనును గన్యకన్ మహీ +దేవకులావతంస రవితేజ వివాహము నీకు నాకు మున్ +భావజశక్తి నైనయుడి పన్నుగ నన్ను బరిగ్రహింపు సం +జీవనితోడ శుక్రుదయఁ జేయుము నాకుఁ బ్రియంబు నావుడున్", + +అని కోరి కచునిచే నిరాకృతయైన దేవయాని దైవకృతముగాఁ +బిదప యయాతి మహారాజు పాణిగ్రహణము కావింపఁగా నన్నతీరు +మౌగ్ధ్యమాధుర్యభాసురమేకాని నవ్య కావ్యాచితరీతిని రోత గొల్పునదే. ఇట్టి +సందర్భముననే, అనఁగా మాయావటుఁడు పార్వతిని భార్యవు గమ్మనీ +కోరు సందర్భమున శృంగారరసభావ శ్లేషచమత్కార గర్భితముగా + +"కీయ చ్చిరం శ్రామ్యసి గౌరి, విద్యతే +మమాపి పూర్వశ్రమసంచితం, తపః, +తదర్ధభాగేన లభస్వ కాంక్షితం +వరం తమిచ్ఛామి చ సాధు వేదితుమ్" + +అని కాళిదాసు రచన కావించినాఁడు. శ్రీనాథుఁడు దానిని దెలిఁ +గించుటలో కాళిదాసు మార్గమును పీడనాడి అలంకారశాస్త్ర సంప్రదాయ +వాసనల నెఱుఁగనివారినిగానే పార్వతీవటులను భావించి నన్నయఛ్ఛాయనే +అనుగమించినాఁడు. + + "ఏనును బ్రహ్మచారిఁ దరళేక్షణ నీవును గన్య వెంతకా +లానకు నీకుఁ బెండ్లియె ఫలంబగునేని విచారమేల స +మ్మానముతోడ నన్ను మునీమాన్యు వివాహముగమ్ము లెమ్ము కా +దేని తపంబులోని సగమిచ్చెద మాను తపోఽ భిమానమున్", \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0063.txt b/Telugu_merugulu/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37e25fe981efd54f83c2a0f5b09b970d7edadc2f --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0063.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ఈ క్రింది పద్యపు కడపటి చరణములో విశేషణములు విశేష్యమునకు +తర్వాత నుండి ఒకదానికంటె నొకటిగా గుణోత్తరములై అవిమృష్టవిధే +యాంశమనియు, పతత్రకర్ష మనియు నెన్నికగన్న కావ్యదోషములకు +వ్యతిరేకముగా కావ్యగుణోదాహరణతను కల్పించుచున్నవి. + +“సుతజననోత్సవంబున విశుద్ధయశుండు యుధిష్ఠిరుండు సం +భృతహృదయప్రమోదుఁడయి పెంపున నిచ్చె సువర్ణభూషణ +ప్రతతులు గోధనాయుతము బ్రాహ్మణ ముఖ్యలకున్ నిరంతర +వ్రతులకు వేదవేదులకు వారిజ సంభపునట్టివారికిన్. '' + +ఈ విధముగా నన్నయరచనలో పలుపోకల గుణ విశేషములను +పరిగణింపవచ్చును. ఆయనరచన రసధారల యూటపట్టు, ఆంధ్రకవుల +కాతఁడు "మధుమయఫణితీనాం మార్గదర్శీ మహర్షి:!" + +నన్నిచోడాదికవీశ్వరు లాయనరచనల నెన్నిటినో పుడికిపుచ్చు +కోన్నారు. నన్నయ నన్నిచోడుల పద్యము లివి రెండు చదువుఁడు. + +"తడంబడఁబడియెడు రవమును +బడి కాలెడు రవము గాలిపలుదేఱుగుల ప్ర +స్పెడురవమును దిగ్వలయము +గడుకొని మ్రోయించె నురగకాయోళితమై." + +"గిరిసుతమైకామాగ్నియు; +హరుమైరోషాగ్నియుం దదంగజుమై ను +దుర్ఘకాలాగ్నియు రతీమై +నురుశోకాగ్నియును దగిలి యొక్కట నెగసెస్" + +తిక్కన, శ్రీనాథుఁడు, పోతన, పెద్దన మొదలగు మహాకవులు +నన్నయరచనములలోని పల్కు పొలుపులను పెక్కింటిని బరిగ్రహించినారు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0064.txt b/Telugu_merugulu/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74efab74e9af25fba258ada2be574e20e03cb2aa --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0064.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నన్నయరచన ధర్మోదాత్తము. కర్ణాటకములోని జైనభారత పుటలజడి +తెలిసినవాఁడు గనుక తెలుఁగు నాఁటిలో వ్యాసభారత ధర్మవిశేషములను +వెలయుంపఁ గోరి అతఁడు కావ్యరచనకు కడఁగినాఁడు. +భారతము నీతిశాస్త్ర గ్రంథ మని ప్రఖ్యాతి గన్నది. నన్నయ +భారత భాగములోని నీతిపద్యములు రీతిహృద్యములు; సౌలభ్య +సుందరములు. తెలుఁగు కవు లందిరిలో వచన రచన నన్నయ చేసినట్లు +మరియే కవియు చేయలేకపోయినాఁడు. ఆ వచనరచనలో పలుకుబడి +బహుమనోహరము. వాక్యములు సులభమయినవి. అనుప్రాసపు రెట్టింపు +లం దుండవు. వచన ఖండముల పరిమాణము మితమై పులకండములఁ +బోలియుండును. ప్రపంచభాషలలో ఆంధ్రభాషకు, ప్రపంచకవితలలో +ఆంధ్రకవితకు ఏదేని అర్హస్థానము అబ్బందగిన యోగ్యత కలదేని ఆ +యోగ్యతా విస్తర భార మెల్ల నన్నయ భారత భాగమే మోయవలసిన దగును. +ఆ పుణ్యమూర్తికి వందనము. ఆయన కాశ్రయమిచ్చి పోషించిన +చాళుక్య రాజరాజు కీర్తిపతాక చిరస్థాయి! + +“మదమాతంగతురంగముఖ్యపదసంపన్నుండు సన్నయ్య తొ +మ్మిదినూర్ణేండ్లకు ముందుజూ పె కవితోన్మేషంబు సర్వాంధ్రసం +పద పెంపొంద చళుక్యవల్లభుఁడు సామ్రాజ్యాభిషిక్తుండుగా +నది నాబోటికి నేఁటికబ్బునటి వ్యాఖ్యానింప నాఖ్యానమున్" + +నన్నయ్యతర్వాత భారతరచనమును బూరించిన తిక్కనసోమయాజి +నన్నయరచనమును దిన్నగా నెఱిఁగినవాఁడే అయినను నన్నయ్య శళ్యూని +భాగ్యమున ప్రసన్నతను పాటింపక, సంస్కృత భారతపు వ్యాసఘట్టములను +బోలిన గ్రంథగ్రంథుల నధికముగా గూర్చి, కవితా మర్మముల నధికముగా +జొప్పించి పురాణరచనాసౌలభ్యమును గోల్పడినాడు. వర్షా సమయమున \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0066.txt b/Telugu_merugulu/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..02ba09d2bbe5e920439b0f4d9159efac524bf9f2 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0066.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +హీనవంశసంజాతను, మగనాలను, ఉన్నత వంశము గర్హించు ననియు, +ఆఁడుతోడు చెడనాడు ననియు, అక్కకుకూడ నీగతి పట్టవచ్చు ననియు, +నీ విషయమున నీవు వెఱవవలెను. నావిషయమునఁగూడ, నీచజాతి +దనీ, మగఁ డెఱిఁగిన దండించు నని నీవు వెఱవవలెను", అని సామాన్య +ముగా తోఁచు బాహ్యార్ధము. ఇక్కడ లోఁతయిన యర్థాంతరము నున్నది. + +“సజ్జనుఁడు, ఆఁడుతోడుగలవాఁడు ఇట్టి మాటలాడఁడు. ఇట్టి +చెట్టలాడుచున్నావు గాక! నీవట్లుగాక దుర్జనుఁడవు. ఆఁడుతోడులేని +వాఁడవు నయితివి! 'నాకు సజ్జనతాపేక్షలేదు, ఆఁడుతోడుకలిమి నేను +పాటించువాఁడను గాను!” అందువేమో! (సుధేష్ణ వీనికి తగిన యాఁడుతోడే, +తన పాడునడత కామెనుగూడ తోడుపఱచుకొన్నాఁడుగదా!) అయితే +నీవట్లగుదువుగాక! హీన! ఓరి నీచుఁడా! వంశాభిజాతను! పవిత్ర +క్షతీయ వంశజాతను! యజ్ఞాగ్ని సంభూతను! అయిన పతివల్నిని, అఖండ +పరాక్రములయిన భర్తలుగల దానను! నన్ను నటరా నీవు కోరునది! నా +వంశపు యోగ్యతను, భర్తల యోగ్యతను దెలియక వదరుచున్నావు. ఈ +రెండు యోగ్యతలు నిన్ను నాశపఱుపఁగలవురా" అని యర్థాంతరము! + +పాఠకులు పై రెండర్థములలో కీచక సైరంద్రీపాత్రములను జూచి +సాధారణముగా తొలి సువ్యక్తార్తమును సైరంద్రిలో దాగియున్న +ద్రౌపదీపాత్రను గుర్తించి, లోఁతుగా రెండవ యంతరార్థమును గ్రహింపఁ +గల్గుదురు. లోఁతుగా యోచింపఁజాలనివారు తొలి యర్థమునే గ్రహింతురు. +కీచకుఁడు మదనపిశాచగ్రస్తుఁడై యాత్రపాటుతో నున్నాఁడు గాన +తొలియర్ధన అనే గ్రహింపగల్లెను. ద్రౌపదీ తాను భావించునది రెండవ +గంభీరార్థమునే! తిక్కన యీ రెండర్దముల ననుగత పఱిచి శ్లేషధ్వన్యర్థ +చమత్కారముతో పద్యమును గూర్చినాఁడు. పయిపద్యమున 'అయిన \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0068.txt b/Telugu_merugulu/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4787511de65d2d58e94406eab84b37298c6001a9 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0068.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తిక్కన చేసిపలుకుల మెలపులతోఁ గవితామర్మములతో +సంస్కృతమున వ్యాసుఁడు చొప్పించినట్లు పెక్కుచోట్ల గ్రంథ గ్రంథులను +చేర్చినాఁడు. + +"గురునిమాట సరకుగొనమి దుశ్శీలత +పిట్టఁ బుడుక గోరుఁ బిసుకఁ ద్రుంప +గరవ మరుగు టుదయకాలాస్తమయ సమ +యముల ఖానుఁ జూచు టాయు వడఁచు." + +ఈ పద్యమునఁ గవితా మర్మ మున్నది. క్రొత్తవా రీపద్యము +నర్థమును గుర్తింపఁజాలరు. వృద్ధవిద్వాంసుల మూలముననో, సంస్కృత +మూలము మూలముననో గుర్తింపవలసినది దీనియర్థము. 'అష్టమర్టీ +తృణచ్ఛేదీ నఖఖాదీ చ యోనరః' అను మూలమున కిది తెనుఁగు. పిట్ట, +పుడుక, గోరు అనఁగా లోష్టము, తృణము, నఖము, అనువానిని +పిసుకుటకును, త్రుంపుటకును, కఱచుటకును, అలవాటుపడుట ఆయువును +హరించు నని యర్థము. తిక్కన దీనిని 'బెడ్డ చిదుప, పుడక విరువ, గోరు +గరవ, మరుగుటుదయ' అని సులువుగాఁ గూర్పవచ్చును. అయినను నిందు +యథాసంఖ్యాలంకారము చేర్చి పిట్టపుడుక గోరు అనుచోఁ బెట్టను +బట్టుకోనఁగోరునట్టి యని యనన్వితార్థాభాసచిత్రమును గల్పించి +పాఠకులను లోఁతుయోచనకుఁ బాల్పఱచినాఁడు.మటియు, + +"అనిన నలు గాలివాన గోవును నశేష +శబ్దముల మంత్రమును లోహజాతీఁ గాంచ +నమును మనుజుల విప్రుండు సమధికత్వ +భాజనము లండ్రు వేదప్రపంచవిదులు. " \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0069.txt b/Telugu_merugulu/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af313beda8683ecb285b18959f0a403e4fa171ef --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0069.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +తెలుఁగుకూర్పుమటలుఁగు లెఱుఁగనివారైనచోఁ బ్రౌఢ సంస్కృత +పండితులు సైతము ఈ పద్యమున నలుఁ డేమిటి, గాలివాన యేమిటి +అనన్వితముగా నున్న వేయని యంగలారురు. తిక్కన యిక్కడఁ జతుష్పాత్తులని +కానీ, నాలుగుకాళ్ళ జంతువులని కాని సులువుగా ననలేఁడా? అనఁగలఁడు +కాని నలుఁడు, గాలివాన అన్న ప్రసిద్ధ పదముల ఝడితీస్ఫూర్తిగలిగి +పాఠకుల కన్వయము తోఁచి లోఁతైన యోచనతో తదాభాసచిత్రము +గోచరించునట్లు కవితోమర్మ మిక్కడఁ గల్పించినాఁడు. + +సంస్కృత భాగవతమును బలుకూరులు పురాణము చెప్పిన యొక +బ్రౌఢసంస్కృతపండితుఁడు ఆంధ్రభాగవతముసుగూడఁ బురాణము +చెప్పుచు 'ఓదము త్రవ్వి జీవనపుటోలమునంబడి' అన్న పోతన్నపద్యమున +కర్ధము చెప్పుఁగుదరక “యిక్కడఁ బుటీల శబ్దమున కర్ధము తెలియలేదు. +సంస్కృతాంధ్ర నిఘంటువులలోఁ బటోలపద మున్నదికాని పుటోల పదము +లేదు. ఇందేదో తప్పున్నది” అని చెప్పెనంట! తెలుఁగు మఱుఁ +గులెటిఁగిన సహృదయుఁ డొకఁడు "మదపుటేనుఁగువంటి దీపదము. +మదము - ఏనుఁగు సమసించినట్లు జీవనము - ఓలము అను పదములు +సమసించినవి. ఓల మనఁగా నర్ధమిది" యని చెప్పి యా సంస్కృత +పండితునకు సహాయపడెనఁట! ఇది యెనుబది యేండ్ల క్రిందట నిజముగా +జరిగినకథ! మా నాయనగారు చెప్పఁగా విన్నాను. + +“నీతలపేసు గంటి నొకనేర్పున శౌరికి లంచమిచ్చి సం +ప్రీతుని జేసి కార్యగతి భేదము సేయఁగఁ జూచె,దింత బే +లైతిగదే సుమేరుసదృశార్ధముఁ జూచియు బార్ఖుఁ బాయునే +యాతఁడు క్రీడిభక్తియును నచ్యుతు పెంపును నీ వెఱుంగవే?" \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0070.txt b/Telugu_merugulu/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..178b5b340053abf074b22f1c885a09cdb0dc265b --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0070.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +శ్రీకృష్ణుఁడు రాయబారము వచ్చినపుడు విదురుఁడు ధృతరాష్ట్రునితో +సంభాషించు సందర్భములోని పద్యమిది. ఇచ్చట నీతలంపును నే నెఱుఁ +గుదును అను ముఖ్యార్ధమే కాక అది నీ తలలో పేనువంటిది సుమా అను +నర్ధాంతరముకూడ నున్నది. ఇక్కడఁ దిక్కన యెఱిఁగియే తల పేను +శబ్దచిత్రమును గూర్చినాఁడు, ఇటువంటి శబ్దార్థ చిత్రములను దిక్కన్న +రచనమున నెన్నింటినేని లెక్కింపవచ్చును. ఆమధ్య నెల్లూరు తిక్కన +వర్ధంతిసభలోఁ దిక్కన రచనావిశేషములనుగూర్చి చర్చ జరిగినట్లు +పత్రికలలోఁ జదివితిని. విరాట ద్వితీయాశ్వాసమున సైరంధ్రాని గూర్చి +కీచకుని ప్రలాపములలోఁ దిక్కన యు/అర్ధ దూషితముగా దీనిఁ బొందఁ +గాంచు తెలుఁగు నా కెయ్యది యొక్కో' అని కూర్చె ననియు నది కీచక +పాత్రోచిత మని యొకరును, దీనిఁ బొంద' యనుచో నశీలార్ధము +పరిగణింప నక్కరలే దని మణికొందఱు ననిరఁట! ఇప్పుడు ప్రచారములో +నున్న తిక్కన విరాటపర్వముద్రణము లాలేడింటలోఁ బార మిట్లే ముద్రితమై +యుండుటచే నీ యనర్థము వచ్చినది. తిక్కన రచన మిట్లుండదు. ఈ +పద్యము పై నాలుగు సీసచరణములందును దీనిజన్మంబున, దీనివల్లుఁడు. +దీని నామాకృతి, దీని వసించుట యని సైరంద్రీవాచక సర్వనామము +షష్ఠీసమాసగతమైయుండఁగూర్చి గీతలో మాత్రము దీనిఁబొంద' అని +వ్యస్తముగా, సపక్రమముగా, నశీలస్ఫోరకముగాఁ దిక్కన కూర్పుఁడు. కాన +ఇక్కడఁగూడ దీనిపొందుఁ గాంచు తెలుఁగు నా కెయ్యది యొక్కొ" అనియే +యుండవలెను. విరాటపర్వముద్రాపకు లెల్లరును “దీనిఁబొంద" యనియే +గ్రహించుట యనుశోచనీయము. తిక్కన “బొందను" ప్రయోగింపలేదు. +లేఖకులు, ముద్రాపకులు ప్రమాదపుబొందఁబడిరి. విరాటపర్వద్వితీ +యాశ్వాసము ననే తిక్కన కవితామర్మములును, బద లాలిత్యములును, \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0072.txt b/Telugu_merugulu/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c7b4c2501ed05a288469bca513f713981b8cf69 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0072.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నింకొక పద్యమున, “కేలిమై నొక్కటలీలఁ గ్రేళ్లుఱికెడు వాలుగుసోగల +నేలుదెంచి" అని యున్నది. 'ఏలుదెంచి', యనుట తిక్కన ప్రయోగముకాదు. +ఏఁగుదెంచు, జనుదెంచు, పుత్తెంచు, తోతెంచు ఇత్యాదిగా గత్యర్థ +సంబంధములగు ధాతువులమీఁదనే 'తెంచు' ధాతు వనుప్రయుక్త మగుట +భాషలోఁ గొనవచ్చును. తక్కిన మూఁడు చరణములలోను తెగడి, +తూలంద్రోలి, ఉక్కడంచి యున్నవి గనుక యిక్కడఁ గూడఁ దదను +గుణముగా 'నేలిదించు' - అవహేళనము చేసి యని దుర్ధము. ఇంకొకటి + +"సమదవారణము జంగమలత వెనుకొని +సరభసంబునం జనువిధమునం +గ్రూరదానవుఁడు భూచారి నిర్ణరకాంతం +బొదువ రయమ్మునఁ బోవుభంగి +గృధ్రము సుకుమార నాగాంగనం +బటుగతి నొడియంగఁ బాఱుకరణీయ +బ్రబలబిడాలంటు బాలశారికమీంద +నడరి సత్వరమున నరుగుమాడ్కి +సింహబలుఁ డత్యుదగ్రతఁ జిగురుబోండి +పజ్ఞుఁ గడువడి దగిలి కోపంబు గదుర +నొడిచి తలపట్టి తిగిచి మహోగ్రవృత్తి +గోంకు కొసరించుకయు లేక కూలంచె". + +ఈ పద్యమున ద్రౌపది కుపమానములుగా మూఁడు చరణములలో +జంగమలత, భూచారి నిర్జరకాంత, సుకుమార సాగాంగన యనునవి +భూలోకదుర్లభము లున్నవి. నాల్గవ చరణమునఁగూడ నట్లేకదా యుండ +వలెను. మఱియు మూఁడు చరణములలోను ద్రౌపద్యుపమానపదములు \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0076.txt b/Telugu_merugulu/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b8b13ee2531d3dba13dc0e945955da6907fe3b6c --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0076.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +రవిపదాహతీఁ జెడియుడురాజు వోయె +నని సరోజములొద్దఁ జక్రాహ్వయములు +చెట్టలాడుట, కవి వికసిల్లుటకును, +వెల్లనైనట్లు చుక్కలు వెలరువాఱె", + +ఉడురాజు = నక్షత్రాధిపతి, చంద్రుడు, ఉడిగిపోవు = ముగిసిపోవు +రాజు అనికూడ, ఉడుఁబోత పిందె వంటిది. విరోధియైన యుడు రాజు +పడిపోవుట నాకసమున కెగసి చక్రవాక పక్షులు చూచి యా సంతోష +వార్తను మిత్రములైన సరోజముల యొద్దకి వచ్చి చెట్టలాడుటకును = +పడిపోయిన జంద్రుని నిందించుటకును, మఱియు నుత్సాహముతో టెక్కలల్లా +డు(ర్చు)టకును ననియు. అవి = మిత్రములయిన యా సరోజములు, +వికసిల్లుట కును = వాని చెట్టలాట కుప్పొంగుటకును, వికాసము +చెందుటకును, నవమానము చెందీ తెల్లపోయినట్లు చంద్రుని మిత్రములైన +నక్షత్రములు కాంతిహీనములై వెలవెలఁ బోయినవి. + +కవి హృదయము పైయట్లు గోచరింపఁగా నాకవి నాకుఁ గనకాభి +షేకము చేసినాఁ డన్నంత సంతోషముతోఁ దోఁగినాఁడను. మఱికొన్ని, + +"ఆయషనీరు హోద్గతల తాంతవినిర్గతసౌలభప్రవా +హాయత సాంద్రమై ఫలితమై యొగిఁబర్విన డాయఁబోవసుం +బాయను రాకచుట్ట మధుపవ్రజ మాలిక లుండె నొప్పి పు +షాయుధు కాలఁజుట్టు మరుఁ డాయసవప్రము పెట్టినట్టిదై" +(నవమాశ్వాసము. 298 ప) + +దీనికి నా సంస్కరణము: + +"ఆయవనీరు హోద్గతల తాంత వినిర్గత సౌరభప్రవా +హాయతి సాంద్రమై ఫలితమై మొగిఁ బర్వీన దాయఁబోవనుం +బాయను రాక చుట్టి మధుపవ్రజమాలిక లుండె నొప్పి పు +ప్పాయుధుశాల చుట్టు మధుఁ దాయసవము పెట్టినట్టులై". \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0077.txt b/Telugu_merugulu/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c6b375f1ef527e289ab7db26ce20175dde803152 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0077.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పుష్పాయుధశాల కధికారియైన వసంతుఁ డాయాయుధశాలలోని +కెవరికిని రాకపోకల వీలు లేకుండుటకు చుట్టును నినుపకోట పెట్టినట్లు +భృంగమాలికలు పూలచెట్లను జుట్టి యున్నవి. పూచీన చెట్లు పుష్పాయుధ +శాలలు. మధుఁడు తదధినేత. ఇందులోఁబుష్పాయుధుశాల, మరుఁడు +ఉండుట యసంగతము. + +"సుజనజనైకభూషణము శూరత దుర్జనదూషణంబు స +ద్విజవాబుధాశ్రితప్రతతి వేడుకఁబ్రోపును రాజ్యచిహ్న గా +క జలమహాభి షేకమునఁ గట్టిన పట్టము వీజనంబు భూ +భుజులక కాక యిన్నియును బుంటికినైనను లేవె చూడఁగన్" + +దీనికి నా సంస్కరణము. + +"సుజనజనైకభూషణము శూరత దుర్జనదూషణంబు స +ద్విజ విబుధాశ్రితప్రతతి వేడుకఁబ్రోవును రాజ్యచిహ్న గా +క జలమహాభషేకమునఁ గట్టిన పట్టము వీజనంబు భూ +భుజులక కొక యిన్నియును బంటికినైనను లేవె చూడఁగన్", + +“వనధి నీ రెల్లఁ గొనిపోవఁ గని సహింప +కజ్ఞతతి గిట్టపట్టిన నరుగ నోపు +కోలి దొంతులు గోనిపడియున్న కారు +మొగుళులనఁ జూచి తటభూమి మొగళు లనురె". + +(11 - 120 ప) + +దీనికి నా సంస్కరణము + +"వనధినీ రల్లఁ గొనిపోవఁ గని సహింప +కబ్ధితటీ గిట్ట పట్టిన నరుగనోప +కోలి దోంతులు గొనిపడియున్న వారు +మొగుళులనఁ బూచి తటభూమి మొగళు లమరె". \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0079.txt b/Telugu_merugulu/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7797d144d3c7d78e73ff8a5f9c91c357c40121ea --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0079.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +"మదమున,.......... కావ్యము +సదరంగ విలుకాని పట్టినమ్మునుం బరహ్మ +ద్భిదమై తలయూపింపని +యది గావ్యమె మరీ పట్టినదియున్ శరమే". + +దీనికి నా సంస్కరణము + +“ముదమునఁ గవికృతి కావ్యము +నదరున విలుకొని పట్టినమ్మును జరహ్మ +ద్భిదమై తలయూపును, బెజ +యది కావ్యమే చెప్పుల, బట్ట నదియున్ శరమే?" + +ముదముతోఁ గవి రచించిన కావ్యమును, అదరుతో వీలుకాని +పట్టిన యమ్మును ఒరుని హృదయభేదనము గాచించి తలయూపించుసు. +అట్లుకానిచో, రచించినంతమాత్రముచే నది కావ్యముకాదు. చేతం +బట్టినంతమాత్రముచే నది శరముసు గాదు. కావ్యమును, శరమును +రెండును బరహృదయభేదనము చేసి తల యూపించునవే కాని కావ్యము +దానిని ముదముతోఁ జేయును, బాణ మదరుతోఁ జేయును. ముద్రిత +ప్రతిలోని, వ్రాతప్రతిలోని పాఠములకు సరసాన్వయము కుదురలేదు. + +"జా నఖి పశుపతి నుటకవి +ధాన మహారంభుఁడైన దక్షుం డను న +జ్ఞానికి ముసుకొని వచ్చును +మానంబున నమర సతివిమానము వచ్చెన్" + +దీనికి నా సంస్కరణము. + +“జానటి పశుపతి నుతిక వి +తానమహారంభుఁడైన దక్షుం డను న +జ్ఞానికి మునుకొని వచ్చున +మానం జన నమర సతివిమానము వచ్చెస్". +(2 ఆ. 150ప) \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0082.txt b/Telugu_merugulu/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf4cc3e731308d43c858677aafcdba16f5d10dd2 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0082.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +శాంత్యానుశాసనిక పర్వములలోని కథాకల్పనములుఁ గావ్య శిల్పదృష్టితో +జూడఁగా నౌచితిదూరము లగును. కాశీఖండమున నొకచోటఁ బతీవ్రతా +ధర్మములు చెప్పుట పరమార్ధముగాఁ గొనుటచే లోపాముద్రతో వ్యాసుఁ +డుపన్యసించుటలో నౌచితీభంగము పొటిల్లినది. ఇట్టివానిని బురాణములు +దెలిగించువారు తొలఁగించుకొన వీలు కాదయ్యెను. కావ్యమున కౌచితి +జీవగఱ! కావ్యమునకే యేమి? లౌకికమయిన సర్వవాగ్వ్యహారమునకును +నౌచితి ముఖ్యమేకదా! దీనిని బాటించుటకుఁ గవికి స్వాతంత్ర్యముండ +వలెను. అందుకే శాకుంతలాది నాటకములయందుఁ బురాణకథలకు +మారులును, దద్రక్షకై 'అన్యథా వా ప్రకల్ప్యయేత్' అన్నశాస్త్రమును +నేర్పడినవి. ఆంధ్రకవితాసంప్రదాయము ప్రాయికముగా సంస్కృతప్పు +దీరు ననుసరించి పుట్టినది గాన సంస్కృతమునఁ బురాణములకుఁ దర్వాత +వెలసిన కావ్యనాటకముల యవతార మాంధ్రమునకును నావశ్యకముగాఁ +గవులకుఁ దోఁచెను. ఆ తలఁపు చొప్పుననే నన్నిచోడ కుమారసంభవ, +కేయూరబాహుచరిత్ర, క్రీడాభిరామ, హరవిలాస, శృంగారనైషధ, శృంగార +శాకుంతల, ప్రబోధచంద్రోదయాదు లాంధ్రమున వెలసినవి. మహాకావ్య +పద్ధతిని వెలసిన కుమారసంభవ, శృంగారనైషధాదులుగాక నాటక +పరివర్తనము లనఁదగిన కేయూరబాహుచరిత్ర, క్రీడాభిరామ, +శృంగార శాకుంతలాదులు గూడ శ్రవ్యములుగానే, చంపూకావ్యములుగనే +తెలుఁగున రచితములైనవి. నాటకములయందు వచనభాగ మెక్కువగా +సంభాషణాత్మకముగా నుండును, సరిగా వానినీ దెలిగించుటలోఁ బొడిపొడి +వచనము లట్లే తెలిగింపవలసియుండును. ప్రాచీనకాలమున దేశభాషా +రచనలలో వచనరచనమీఁద నాదరము లేకుండెను. అందు రచనాశిల్ప +మంతగా నుండ దని యప్పటివారి తలఁపుగాఁబోలును! నియమబద్ధములు +గాని పొడివచనరచనలు తాళపత్రాదిలిపులలో వికృతిఁజెందకుండ \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0083.txt b/Telugu_merugulu/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6417d9e2884cefb34a015550a1bdb99b47cea209 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0083.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +సంరక్షించుట యసాధ్యముగాఁగూడ వారు తలఁచియుండవచ్చును. +ఇవియో కారణ మింక నేదో కాని నాటకాంధ్రీకరణమున వా రట్టి +పొడిసంభాషణపువచనములఁగూడ పద్యరచనలలోనే జరపి యా +నాటకములనుగూడ శ్రవ్యకావ్యములుగానే కావించిరి. కాని శ్రవ్యకావ్య +ములకుఁ గల నానారసాలంకారవర్ణనాది మహాకావ్య పరికర పౌష్కల్యము +నాటకాంద్రీకరణమునఁ జూపఁ బూనుట వైరస్య హేతువయ్యెను. కావ్యముల +లోని యలంకారవర్ణనాది పౌష్కల్యపరిగ్రహముతో, నాటకములలోని +శుభాంతతావ స్వైక్య నానారసోక్తిప్రత్యుక్తి చాతురీగ్రహణముతోఁ, బురాణ +రచనములలోని రసైకపరములుగానే విపులాతివిపులమైన కథాఘట్టముల +పరిత్యాగముతో, మిశ్రకల్పితేతివృత్తములతోఁ బొందుపడి కావ్యములులేని, +నాటకములు లేని కొలుఁతను దీర్పఁగల రచనావిశేష మొకటి తెలుఁగున +నావశ్యకమగుట నాంధ్రకవులు గుర్తించి యా యా గుణవిశేషములెల్ల +కుదురుపడున ట్లే ప్రబంధరచనమును గావింపఁ దొడఁగిరి. ప్రబంధశయ్య +యను పేరును జక్కన పేర్కొన్నాఁడు. + +శృంగారనైషధ శాకుంతలాదులందు సంస్కృతమూలానుసరణ +పారతంత్ర్యముతో సమకూడిన ప్రబంధరచనాసౌభాగ్య మీ విధముగా +మనుచరిత్ర పారిజాతాపహరణా ముక్తమాల్యదాదులయందు స్వతంత్రమయి +సర్వహృద్యముగా విజృంభించినది. ఈ ప్రబంధములలోఁ బురాణములలో +లేని యోచితీనిర్వాహ కథావస్తు సంగ్రహణము లున్నవి, మహాకావ్యములలో +గల నానారసాలంకారాష్టాదశవర్ణనా పౌష్కల్య మున్నది. నాటకములలోఁ +గల సంభాషణాది చమత్కారము, వస్వైక్యము, కథానిర్వాహణములో +స్వాతంత్ర్యము, సంకాది విభాగములంబట్టి యాశ్వాసాది విభాగములు సున్నవి. +ఇట్టిప్రబంధములు వెలయుటచే నానాఁ డింక రఘువంశాదులవంటి మహా +కావ్యములయుఁ, గాదంబర్యాదులవంటి గద్యకావ్యములయు, శాకుంత +లాదులవంటి నాటకములయు నావశ్యకత తెల్గునకు లేకపోయినది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0085.txt b/Telugu_merugulu/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47e7d6f831d5497104bd4d10e33fdab8b235353d --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0085.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +శ్రీ కృష్ణరాయని యాముక్తమాల్యదలో + +“వీ డెంపుఁ బటు కేంపు విరిసి వెన్నెలగాయ +పరిగింజ నొకటఁ జిల్వరుస దోమ +సొరసి యెత్తిన మణుం గొందక మైనె నీ +గులుదేరఁ బసువీడి జలకమాడ +ముదుక గాకుండఁ బయ్యెదలోనఁ గేలార్బీ +కలయఁజంటను వెంటఁ గలప మలంద +రతిరయచ్ఛిన్న సూత్రమునఁ జిక్కక ముత్తె +ములు రాల గరగరికలు వహింపం +బొలసినని యెట్టి నరునైనఁ గులము దెలియఁ +బ్రభుత సెడి పల్లవుఁడు వేదవడిన నేద +నృపతి వెలియంతిపురముగా నెన్న మెలఁగ +భాసఁగృతి సెప్పవలంతు లప్పద్మముఖులు", + +అన్న పద్యముగా మాఱినది. + +ఇట్లు పొడిపొడిగాఁ బ్రాచీనాంధ్ర గ్రంథచ్ఛాయలు కృష్ణరాయల +నాఁటి ప్రబంధములలో నెన్నంటినేని గుర్తింపవచ్చును. +సర్వ ప్రబంధరచనా సౌభాగ్యములు పొసఁగియున్న 'పారిజాతాప +హరణము'ను బురస్కరించుకొని ప్రబంధకవితావిశేషములఁ గొన్నింటిని +బేర్కొందును. పారిజాతాపహరణకథాకల్పన మొక ప్రశస్తనాటక కథా +కల్పనము! ఎట్లనఁగా - + +శచీదేవినగరిలో దేవేంద్రుఁ డుండఁగా శ్రీకృష్ణుని దర్శించుటకై +భూలోకమునకుఁ బోఁగోరి దేవర్షియగు నారదుఁడు ప్రభు వగు దేవద్రుని \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0087.txt b/Telugu_merugulu/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85294de53cf6427159dc6ae6b3a524e1002f42ba --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0087.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +చెలికత్తె సత్యభామతో జరిగిన విషయముఁ జెప్పుటచేత సత్యభామ +కోపము, శ్రీకృష్ణుని యనునయము, భూలోకమునకుఁ గల్పవృక్షమును +బెఱికి కొనివచ్చునట్లు ప్రతిజ్ఞ సేయుట, స్వర్గగమనము ద్వితీయాశ్వాసే +తివృత్తము. + +తృతీయాశ్వాసమే తృతీయాంకము. స్వర్గవీథులలో శ్రీకృష్ణుని +పయనము, ఇంద్రసత్కారము, ఇంద్రుని హజారమునఁ గాక శ్రీకృష్ణుఁ +డదితిహజారమున విడియుట, శ్రీకృష్ణసత్కారాదికము, సత్యాశ్రీ కృష్ణుల +వనవిహారాదికము నందలి కథాంశము. + +చతుర్థాశ్వాసమే చతుర్థాంకము, పారిజాతోత్పాటనము, ఇంద్ర +శ్రీకృష్ణసంగరము నిందలి కథాంశము. + +పంచమాశ్వాసమే పంచమాంకము. సత్యభామ తన విభునిచే +పారిజాతమును భూలోకమునకుఁ గొని తెప్పించి ద్వారకానగరమునం +బ్రతిష్ఠించుట సత్యభామ పుణ్యకవ్రతము చేయుట-సత్యభామ శ్రీకృష్ణుని +నారదునకు దానమిచ్చుట-పారిజాత పుష్పములను శ్రీకృష్ణుని పత్నులకు, +ద్వారకావాసుల కెల్లరకునుగూడఁ బంచిపెట్టుట శ్రీకృష్ణుఁడు భూలోకమున +నుండునంత దాఁక కల్పవృక్షము భూలోకమున నుండున ట్టేర్పాటగుట +భూలోకవాసులకు సర్వసౌఖ్యములు సమకూడుట యిందలి కథాంశము. +దీనిని నాటకముగా 'నారదవిజయ' మని కాని, 'శచీగర్వభంగ' +మని కాని పేర్కొనఁదగును. నారదవిజయ మనుటయే యెక్కువ సంగతము +విష్కంభాదిగా నేను జెప్పిన యీ కథాసూత్రమెల్ల నందితిమ్మనార్యుండీ +ప్రబంధమున గుర్తింపఁదగినట్లు సూచించియే యున్నాఁడు. నరకాసురు +నోడించి స్వర్గమును దనవల్లభునకుఁ గైవస మొనర్చిన సత్యభామమహోప +కృతిని మఱచిన శచీదేవికి నారదుఁడు కల్పించిన గర్వభంగమిది! +కథామధ్యమున, \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0089.txt b/Telugu_merugulu/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc52f7efff64ac3e57650de5f9466f62efa53c9a --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0089.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +వనవిహారజలక్రీడాదౌత్య యుద్ధాది వర్ణనలు బలవంతముగాఁ గావ్యత్వసిద్ధికై +కల్పించిన వర్ణనలుగాఁ గాక నాటకకథలో సత్యావశ్యకముగా నపేక్షితము +లయిన నాటకాంగములుగానే పొసఁగుట గొప్పచమత్కారము! కవి +స్వతంత్రుఁడై యీ కథలోఁ దననాఁటి శ్రీకృష్ణదేవరాయల మహారాజ్య +వైభవములతో జోడించి వర్ణించినాడు. ఇవి చదువుడు: + +"అమరవిభుఁడు దూరమున నంబుజనాభునిఁగాంచి సంభ్రమో +ధమమునఁ జేతియంకుశముఖంబునం గుంభములూఁది కుంచితా +భీమచరణంబున న్మదకరిన్ డిగి యంసవిలంబికల్పచే +లము నడుమ నిగించుచు నిలానిహితాత్మ శిరఃకిరీటుఁడై. " + +ఈ పద్యము"ఎదురైనచోఁదన మదకరీంద్రము నిల్పి, కేలూఁత +యొసంగి యెక్కించుకొనియె” సన్నట్టు పెద్దనకుఁ, దనకు, నింక +నితరకవులకు శ్రీకృష్ణరాయఁడు గజారూఢుడై యేఁగునప్పుడు జరగుచు +వచ్చిన సత్కారములనుబట్టి పుట్టినది. + +'జలరుహనేత్రుఁగాంచి సరసత్వము మీఱుఁగ నొక్క చేలుపుం +జిలుకలకొల్కి రాచిలుకచేఁ బిలికించిన సత్యభామ కా +కలికి తెఱంగు శౌరి కడకన్నుల సన్నలఁ జూ షేఁ గోపకం +దళకలుషాయితాక్షి వలనంబుల నా సతీ ద న్నదల్పఁగన్. " + +ఈ పద్యము శ్రీకృష్ణరాయఁడు గజారూఢుఁడై దేవోత్సవాదులం దూరేఁ +గునప్పు డనుభవించిన యనుభవవిశేషములకు జ్ఞాపకముగాఁ బుట్టినది + +"కలికి నిడువాలుఁ గన్నుల +తళుకులు మణిదీపశిఖలుఁ దడఁబడ లక్ష్మీ +నిలయున కిచ్చిరి కొందబు +నెలఁతలు మౌక్తిక విచిత్ర నీరాజనముల్." + +శ్రీకృష్ణదేవరాయని యంతఃపురానుభవముల కిది జ్ఞాపకము-- \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0091.txt b/Telugu_merugulu/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1f4986f4c188d82f2205f95fa2cee7bd2af2132 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0091.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +8

+ +అరసున్న

+ +తెలుఁగుభాషకుఁ దోడిభాషలగు ద్రవిడ కర్ణాటకములందుఁగాని, ప్రకృతులగు సంస్కృత ప్రాకృత భాషలందుఁగాని యరసున్న లేదుగదా! అట్టిచో నిది తెలుఁగున నెప్పుడు పుట్టినది? ఎట్లు పుట్టినది? భాషా లక్షణములను బరిశీలించుచుఁ బూర్వపూర్వకాలమునకుఁ బోనుపోను ద్రవిడ కర్ణాటాంధ్ర భాషల భేదము తక్కువతక్కువై మూఁడు నొక్కటిగానే యున్న కాలముగూడ నొకప్పు డుండుటను మనము గుర్తింపఁగలము. నన్నయకుఁ బూర్వకాలమున నీ యరసున్న యున్న దనుట కాధారము నాకుఁ గానరాకున్నది. నన్నయాదుల నాళ్ళనుండియే యరసున్న వెలయఁ జొచ్చినట్టు వారి గ్రంథములఁబట్టి గుర్తింప నగుచున్నది. సహజముగా బదమందున్న యొక యక్షరమునకో, కొన్ని యక్షరములతో ఆదేశమై వచ్చినదిగాని నాసిక్యహల్లు ఇతరహల్లుతో సంయుక్త మయినప్పు డేర్పడిన హల్ ద్విత్వము శిథిలము కాఁగా నందలి శిథిలానునాసికమే యరసున్నగా నన్నయాదుల కాలము నుండి మాటె నని చెప్పఁడగును. దీని కించుక వివృతి. + +ద్రవిడ కర్ణాటభాషలలో సంయుక్తహల్లులు పూర్వాక్షరమునకు గురుత్వమును గల్పింపకుండఁ బెక్కులు గలవు. అట్టివానిలో పెక్కింటి ద్విత్వము తెలుఁగుఁదనము వేరుడి యేర్పడిననాఁటికి మాసిపోయినది. తెగఱ్గుం, నెగఱ్గుం ఇత్యాదులు తెగడున్, నెగడున్ ఇత్యాది రూపములు బడసినవి. హల్ ద్విత్వములో ద్వితీయ హల్లు లోపించినప్పు డిట్టి రూపము లేర్పడినవి. మొదటిహల్లు లోపింపఁగా నేఁటి మన యరసున్న యైనది. +మెఱుమ్ మెఱుపు. దీనిమీఁద బహువచన ప్రత్యయమగు 'కళ్' గలయఁగా \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0092.txt b/Telugu_merugulu/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d4b86724843fd02de0e78677cd5e81a9c366d5cb --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0092.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +'మెఱుమ్ గళ్' అయ్యెను. 'కళ్' ప్రత్యయయే తెలుఁగుఁదనమును +బడయునాఁటికిఁ బెక్కుశబ్దములమీఁద 'గులు' గాను 'గలు' గాను, 'కులు +గాను 'కలు' గాను మాటి, తొలియక్షరములగు 'గు' 'గ' కు 'క' లు +పాత్రిపదికమునఁగలసి బహువచన ప్రత్యయముగా, 'లు' మాత్రమే +మిగిలెను. అడుగులు, నుడుగులు, గొడుగులు, వెలఁగలు, ఈగలు, +కొలఁకులు, వలఁకులు, చిలుకలు, ఎలుకలు ప్రభృతు లిట్టివే. క్రమముగా +మెఱుమ్ముళ్, మెఱుముళ్, మెఱుముళు, మెఱుములు అను రూపము +లేర్పడెను. ఇక్కడ వికల్పముగా శిథిలద్వీత్వ మేర్పడుటచే మకారమును +ఊఁడి పలుకుట, తేల్చిపలుకుట యను భేదముచే రెండురూపము +లేర్చడినవి. ప్రాకృతసంప్రదాయమునుబట్టి వర్గానునాసికములకు +సున్న పెట్టుట యేర్పడఁగా 'మెఱుంగులు' అను రూప మేర్పడెను. ద్విత్వము: +శిథిలము కానప్పుడు ప్రాయికముగా 'మెఱుంగులు' అను లిపియును, +శిథిల మయినప్పుడు 'మెఱుగులు' అను లిపియును ఉండెను. లిపిలో +అరసున్న ప్రాంత మున్నూజేండ్లకు ముందు లేనేలేదు, ఈ బహువచన +రూపముననుండి ప్రత్యయావయవమగు 'గు' ప్రాతిపదికమునఁ జేరఁగా +మెఱుంగు, మెఱుఁగు అని యేకవచన రూపములు పుట్టెను. నన్నయ +నాఁటి కీపరిణామము ప్రబలమయి శిథిలద్విత్వ మను వ్యవహారము +శిథిలము కాఁజొచ్చినది. ప్రాకృత సంప్రదాయము చొప్పున వర్గానునాసికము: +తొలిహల్లుగాఁగల సంయుక్తాక్షరములందు అనునాసికమునకు బదులు +సున్న నుంచుసంప్రదాయము పెంపొందఁ జొచ్చినది. కర్ణాటకభాషలో +గొన్ని శబ్దముల ద్విత్వమునకు నిత్యముగాను, గొన్నింటికి వైకల్పికముగాను +శైథిల్యముగలదు. అట్టిపదములు మన తెలుఁదనమును బొందునాఁటికి! +గొన్ని యశిథిలద్విత్వములుగానే నిలిచినవి. కొన్నింట ద్విత్వము లోపించి +మొదటిదో, రెండవదో ఏదో ఒకహల్లే నిలచినది. కొన్నింట ద్విత్వము \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0095.txt b/Telugu_merugulu/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..02e286a525559ae808dcb977aaded269e8745812 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0095.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +సున్నలుగా లిపిలో మార్పుచెందుచున్న కాలము. సున్న లుంచుట +యింకనుఁ బ్రబలముగాలేదు. 'స్తుతుణు' అనియున్న విధమునఁ గాక, +తర్వాత 'అనఘుండు' అని 'జ్ఞు' కు బదులు 'ండు' ఉన్నది. +నేను మీఁదఁ బేర్కొన్న విధమునఁ దెలుఁగునఁ గల యరసున్నలు +ప్రాయికముగా సంయుక్త హల్ లోపమువలన నేర్పడినవిగాఁ +గుదురుచున్నవి. అరసున్నలు గల శబ్దముల నిఁక నీ విధమున +సమన్వయించి చూచెదను. + +ప్రొఫెసరు శేషగిరిశాస్త్రిగారు పూర్వము అర్ధానుస్వారమునుగూర్చి +యొక గ్రంథము రచించి ప్రకటించిరి. వెనుక ఎప్పుడో నేను దానిని +చూచితిని. ఇటీవల నా కది యెక్కడను గానరాలేదు. దీనిని నేను +వ్రాయుటలోఁ బూర్వ మెప్పుడో పనిచేసియుండవచ్చును. కాని వారి +గ్రంథమున అర్ధానుస్వారము పుట్టుటకు నే నిప్పుడు చెప్పిన ప్రక్రియ +యున్నట్టు లేదు. అక్షరలో పస్థానీయముగా అరసున్న వచ్చె నని వారు +వ్రాసియుందు రని స్మరించుచున్నాను. ద్విత్వ శైథిల్యాదికమును వారు +గుర్తించియుండరు. 'ఆంధ్ర శబ్దతత్త్వ' మని పోరు ప్రకటించిన వేటొక +గ్రంథమున నేఁజూచితిని, అందు వారు కొలఁకులు మొదలగు +శబ్దరూపములు 'కళ్' ప్రత్యయము కలయుటచేత నేర్పడిన వని నిరూపించిరి. +జహుకాలమునకుఁ బూర్వము వారు కొంత ప్రశస్తపరిశోధనము నెలపి +గ్రంథములఁ బ్రకటించిరి. కాని వానిమీఁద నింక నెంతో మంచి పరిశోధనము +పెంపొందవలసియున్నది. + * * \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0096.txt b/Telugu_merugulu/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f63523eb478e884448b504e0a09e449ad1e54e6 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0096.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +9

+ +వింత నిఘంటువులు

+ +ఆలజాలము

+ +"ఆలజాలంబు నీరిలో నాడుజాడ +గాలిపడగ యాకసమునఁ గ్రాలుత్రోవ +నిదురలోపలఁ గలదోచు నీడవిధము +గానవచ్చునె యప్పుడ కన్నఁ గాక! " + +"కలలోఁ గన్న పురుషుని, నా చూచినప్పుడు గుర్తింపవలసినదే కాని పిదప మరలఁ గాననగునా” యని యుషతోఁ జిత్రరేఖ యను సందర్భమున, ఉత్తరహరివంశమునఁ బంచమాశ్వాసమునఁ బైపద్యమున్నది. ఇందు 'ఆలజాలము' అన్న పదమున కర్ధము గావలెను. ఈ పదము తెలుఁగున నా కన్యత్ర కానరాలేదు. సంస్కృతమునఁ గాదంబరిలో రెండు చోట్లఁ గాన వచ్చినది. + +(1) “యేషాం చ క్షుద్రాణాం ప్రజ్ఞా పరాభిసంధానాయ న జ్ఞానాయ శ్రుత మాలజాలాయ". + +(2) ఇత్యేతాని చాన్యాని చాలజాలాని దుర్జీవితగృహీతా చిన్తయన్తీ జాగ్రత్యేవా ౽ తిష్ఠమ్". + +ఇందు తొలివాక్యమున 'ఆలబాల' పదమునకు ముద్రిత వ్యాఖ్యలో టీకలేదు. రెండవ వాక్యమున "ఆలజాలాని = స్వప్నాం తర్గత ప్రాగణి" అని యర్థమున్నది. సంస్కృతమున నింక నితరత్ర నా కీపదము గానరాలేదు. + +కన్నడమున పంపభారతమున 'బాణజాలమదుభోంక నెనోడువు డాళజాల మాయైనె కడిదొట్టి' {12-68) అని యున్నది. పై కర్ణాటక ప్రయోగమున, ఆలజాలపదమునకు ఛిన్నభిన్నమయినది. మాయమయినది \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0098.txt b/Telugu_merugulu/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ddeedd58719ca8222b60fd04129d73e32f963577 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0098.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +నాచన సోమనాథుని “యాలజాలంబు నీరిలో నాడు జాడ" +యన్న ప్రయోగముకంటె స్పష్టముగాఁ బై తాళ్ల పాకవారిపదములు 'ఆలజాల' +మనఁగా 'మీనపద' మన్న యర్ధమును సమర్ధించుచున్నవి. + +మాఘమాసే గహమీవ + +"అర్జునస్య ఇమేబాణా +నేమే బాణా శిఖండిన, +కృష్ణని మమ గాత్రాణి మాఘమాసే గవామివ" + +మహాభారతము భీష్మపర్వమున (17)-64) నీశ్లోక మున్నది, +తిక్కన సోమయాజులవారు దీని నీ క్రింది విధమునఁ దెలిఁగించిరి. + +"అశనికల్పము లివి యర్జుసుభాణముల్ +గాని శిఖండివి గావు సుమ్ము +కర్కటి గర్భంబుకరణి గాత్రము ప్రచ్చె +నిట్టివి వానికి నెందుఁగలవు " + +'మాఘమాసే గవా మివ' అన్నదానికి 'కర్కటి గర్భంబు కరణి' +తెలుఁగుసేత. ఈ తెలుఁగు సేత కనుగుణముగా నొక వింతనిఘంటువు +గలదు. 'మాఘమా కర్కటీప్రోక్తా తదపత్యంతు సేగవా', ఈ నిఘంటు +వెక్కడిదో యెఱుఁగరాదు. కాని తిక్కననాఁటికే యిది కలదో, తిక్కన +తెలిఁగింపునుబట్టి పుట్టినదో యెఱుఁగరాదు. 'మాఘమాసే గపొయివ' +అన్న చరణమునకు సరళరీతిని 'మాఘమాసే' గవామ్, ఇవ అన్న +పదవిభాగము తోఁచును. 'మాఘమా' సెగవామ్' అన్నది కుటిలరీతి. +మాఘమా-ఆకారాంత స్త్రీలింగము గాఁబోలును. ఈ పైశ్లోకార్థమున కీ +నిఘంటువును, నీ నిఘంటువున కీశ్లోకమును నాశ్రయములు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0100.txt b/Telugu_merugulu/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93947ff456b3b42f6453954e95c6c2a813c7292b --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0100.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +“అట్ట మన్న మితీ ప్రోక్తం, బ్రాహ్మణశ్చ చతుష్పడు, +కేశో యోని, శ్శివో వేదః, శూలో విక్రయ ఉచ్యతే'. + +4.రఘుకులాన్వయ రత్నదీపం + +"శ్రీరాఘవం దశరథాత్మజ మప్రమేయం +సీతాపతిం రఘుకులాన్వయరత్నదీపమ్ +ఆజానుబాహు మరవీందదళాయతాక్షం +రామం నిశాచర వినాశకరం నమామి". + +ఈ శ్లోకము నిట్లే యూపామరపండితము పఠింతురు 'రఘుకులా +న్వయ రత్నదీపం' అనుట కర్ధము పొసఁగదు. ఈ క్రింది వింతనిఘంటువు +పొసంగించుచు, + +“అన్వయస్తు సముద్రస్స్యాత్ -రత్నదీపశ్చ చంద్రమః", + +4.వానవా + +“గ్రంథగ్రంథిం తదా చక్రే ముని రూఢం కుతూహలాత్ +యస్మిన్ ప్రతిజ్ఞయా ప్రాహ ముని ద్వైపాయన స్వీదమ్. +అష్టా శ్లోకసహస్రాణి హ్యాష్టా శ్లోకశతానిచ, +అహం వేడ్మి శుభ వేత్తి, సంజయో వేత్తి వానవా, +తశ్లోకకూట మద్యాపీ గ్రథితం సుదృఢం మునే +భేత్తుం నశక్యతే ఒరస్య గూఢత్వాతశితస్యచ " + +భా. ఆ. అనుక్రమణికాధ్యాయము. + +'సంజయో వేత్తి వానవా' యనుచోట సరసార్ధ సంధాయకముగా +నొక వింతనిఘంటువు గలదు. “వానవా దీర్ఘదర్నీ స్యాత్ ” అని - యది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0102.txt b/Telugu_merugulu/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57b99bb10a2296417882c5e3aee2fe2b97c7cb9a --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0102.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గంధర్వనగరమ్ +రామాయణమునను, కాదంబర్యాదిగ్రంధములందును 'గంధర్మ +నగర'మను పదము మిధ్యార్ధమున, అనఁగా చూపట్టియుఁ జూచుచుండఁ +గనె మాయ మగునది యన్నయర్థసందర్భమునఁ బ్రయోగింపఁబడినది +ఆకసమున నగరాకారముగా గోచరించుమేఘచిత్రములను గంధర్వ +నగరము లనుట ప్రసిద్ధము. బృహత్సంహితాది జ్యోతిష గ్రంధములందు +పానీస్వరూపవర్ణనము విపులముగాఁ గాననగును ఈ విషయము +నెఱుఁగకో యేమో ప్రాచీనులే యెవ్వరో “గంధర్వ స్స్వప్న ఈరితు" అని +నిఘంటువును గ్రంధస్థీకరించి రని శ్రీరామకృష్ణ కప్ గారు వెల్లడించిరి +ఈ నిఘంటువునుబట్టి గంధర్వనగర మనఁగా 'గలలోఁ గానవచ్చిన +పట్టణము' అని యర్ధమగును. + +-9- +జీర్ణారణ్యం + +ఉత్తరరామచరిత్రమున + +“చిరం ధ్యాత్వా ధ్యాత్వ నిహిత ఇవ నిర్మాయ పురతః +ప్రవాసే చాశ్వాసం నఖలు నకరోతి ప్రియజసః +జగ జీర్ణారణ్యం భవతిచ కళత్రవ్యుపరమే +కుకూలానాం రాశౌ తదసుహృదయం పచ్యత ఇవ" (6–35) + +అన్న శ్లోకమున 'జీర్ణారణ్య' పదమునకు 'పొడువాటినయడవి +అని యర్థము సంగతమగుచున్నను, సారస్య విశేషాధాయక మని +కాబోలుసు వ్యాఖ్యాతలు “జీర్ణారణ్యం శ్మశానం స్యాత్" అని నిఘంటువు +నుదాహరించిరి. ఈ నిఘంటు వెక్కడిదో ! \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0103.txt b/Telugu_merugulu/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..812440da9d06d9a6594887cb11b476f94f12d923 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0103.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +శమీపత్రం + +“శమీపత్రప్రమాణేన పిండం దద్యా ధయాశీరే, +ఉద్దరే తృప్త గోత్రాణి కుల మేకోత్తరం శతమ్". + +ప్రత్యాబ్దికశ్రాద్ధ ప్రయోగమున పిండ ప్రదానకాలమున గయపిండ +దానప్రశంసాపరముగ నీశ్లోకమును వైదికులు పఠింతురు. ఇక్కడ +జమ్మియాకంతమాత్రము (అనఁగా నొక యన్నపుమెదుకుఅగును) +గయాశిరమునఁ బిండప్రదానము చేసిన నది సప్త గోత్రములను, నేకోత్తర +శతకులమును నుద్ధరించును అని యర్ధము పొసంగుచునే యున్నను, +పలో కొందబు “శమీపత్రంతు కందుకమ్” అనియు, “శమీపత్రం +కుక్కుటాండమ్” అనియు శమీపత్రపదమునకు బంతియని, కోడిగ్రుడ్డని +అర్ధము వచ్చునట్లు నిఘంటువులఁ జెప్పుచున్నారు. కాని పాల్కురికి +సోమనాథుఁడు. + +“ఆకాంక్ష శ్రీగిరియం దొక్క జమ్మి +యాకు పట్టెడునంత యన్న మొక్కనికి +దానంబు సేయు నుద్యత్పలంబునకు +మానుగా నవియ సమానంబు లనఁగ", + +(పండితాధ్య చరిత్ర, పర్వత ప్రకరణము) +అని 'శమీపత్రప్రమాణ' పదమునకు 'జమ్మియాకంత' అన్నయర్థమే +ప్రాచీన విద్వత్సమ్మత మగుట గ్రంథసపటీచినాఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0104.txt b/Telugu_merugulu/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1fa418487552a59dc2771516c575c59db7b9be8 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0104.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ప్రసన్న వదనం + + "శుక్లాంబిరధరం విష్ణుం శశివర్ణం చతుర్భుజమ్, +ప్రసన్నవదనం ధ్యాయే త్సర్వవిఘ్నోపశాంతయే. " + +ఈ శ్లోకమును వైష్ణవులు విష్ణుస్తుతిగాఁ బఠింతుఁరట! దాని +కిందు 'విష్ణుమ్' విశేష్య మగుట సాధకమే కాని, 'శశివర్ణమ్' 'శుక్లాంబరధరమ్' +అన్నవిశేషణములు బాధకము లగును. స్మార్తులు విఘ్నేశ్వరపూజలో +బ్రప్రథమముననె విఘ్నేశ్వరవాచకము విశేష్యము దుర్ఘట మయినది. ఈ +బాధ తొలఁగుటకే యేమో యీ క్రింది నిఘంటువు పుట్టినది; "ప్రసన్నో +మత్తవారణ!" 'ప్రసన్న' మనఁగా మదపుటేనుఁగు. 'ప్రసన్నవదనుఁ' +డనఁగా 'మదగజాననుఁడు.' విఘ్నేశ్వరవాచక మయిన విశేష పదము +పయిని ఘంటువుచే ఘటిల్లినది. జైను లీశ్లోకమును శ్వేతాంబరజీన +దేవతాస్తుతిపర మందురంట. ఇట్లు నానా దేవతాస్తుతి పరముగా నీ శ్లోకము +విఱుగుచుండుటను గమనించి కొంటె విద్వాంసుఁ డొకఁడు దీనికి గార్దభ +స్తుతిపరముగా సర్థము చెప్పినాఁడు. +- 12 - +సుందరకాండ +రామాయణమున నైదవకాండమునకు సుందరకాండ మని పే +రగుటకు పలువురు పలుతీరుల నర్ధములు చెప్పుచున్నారు. ఆ యర్థములకు +నిఘంటువులఁ జెప్పుచున్నారు. “ సుందరో హనుమాన్ స్మృతః" అనియు, +“సుందరం త్వంగుళీయకమ్" అనియు ఆ నిఘంటువులు. హనుమంతునికి +సంబంధించిన కథార్థము గలదిగాన, మటి యంగుళీయకప్రదాన \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0105.txt b/Telugu_merugulu/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70042a5558f23670c3592095a22545366f70980e --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0105.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +కథాప్రధాన మయినదిగాన "సుందరకాండ' మని పే రయ్యెనని పై +నిఘంటువు అర్ధము గుదుర్చును. + +- 13 . +మదిరాక్షి + +మదిరాక్షి, మదిరాయతలోచన ఇత్యాది విధముల సంస్కృతాంధ్ర +ములలో స్త్రీ వర్ణన ముండును. దీనికి 'మద్యపానము చేయుటచే నెఱవారిన +కనులవంటి కనులుగలది' అని కొంద అర్థము చెప్పదురు. 'మదిరో +మత్తఖంజనః' అని ఒక నిఘంటువు సుదాహరించి, మదిరశబ్దమునకుఁ +బొగ రెక్కిన కాటుకపిట్ట యనియు, దానీవంటి కనులు గలదిగాన మదిరాక్షి +యయ్యె ననియు పలువు రర్ధము చెప్పుదురు. 'మదిరో మత్త భంజనః! +ఎక్కడిదో తెలియదు. కొన్ని వ్యాఖ్యాన గ్రంథములలోఁగూడ నిది గలదు. +ఇటీవల ఉద్యానపత్రికాధిపతులు శ్రీ తాతాచార్యులుగారు శృంగార +దృష్టులలో నొక దృష్టివిశేషమునకు 'మదీర' మని పే రుండుటను +నాట్యశాస్త్రమునుండి యుద్ధరించి చూపిరి. కాన 'మదిరో మత్తఖంజనః +అన్నది అప్రౌఢకల్పితనిఘంటు వగుట వ్యక్త మయినది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0107.txt b/Telugu_merugulu/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3e1be39c2aa977695c0fc1c31e93f8a0a5aa280 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0107.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +రెత్తుకొని, వెన్నెలలోని కరిగి కనువిందు గొలుపుచందమామను జూపుచు +“చందమామ రావే జాబిల్లి రావే.... వెండిగిన్నెలో వెన్న పెట్టుకుని, +పమిడి గిన్నెలో పాలు పోసుకొని, ఒలిచిన పండు చేతఁ బట్టుకొని, +ఒలవనిపండు ఒడిలో ఉంచుకొని రావే చందమామా, అబ్బాయీ నీవూ +ఆరగింతురు కానీ' అని పాటపాడుచు చందమామ తన కేదో +తినుబండారములు తెచ్చిపెట్టు నని బాలకు లూఱడిల్లియుండునట్లు +మోసగింతురు. ఇదీ శశాంకఘుటికొకథ. సంస్కృత భీమఖండమునను, +తెల్గు భీమఖండమునను. 'శశాంకఘుటిక-చందమామఘుటిక ఉన్నదిగాని, +ఈ నానుడి విష్ణువురాణమున మడొక్క మాడ్కిగా నున్నది. + +"ఆందని పంటి కేమిటికి నట్టు నిగిడ్చెడు విష్ణుం డన్నయా +కందున, చందమామగుటకల్. విను మీపని కట్టి పెట్టు +( 2 అశ్వా) + +ఇక్కడకూడ 'ఘటికల్' అని మార్చవచ్చును గాని అచ్చులో +'గుటకల్' అని యే కలదు. ఈ పాఠమునకు, చందమామ యేమో +తెచ్చి పెట్టఁగలఁ డని నోరూరఁగా బాలకులు గుటకలు మ్రింగుచుఁ +జూచుచుండు టర్థమగును. భీమఖండపు 'ఘుటిక' కంటే నీ 'గుటక' +సారస్యముగలది. కాని సంస్కృతపు 'ఘుటిక' కు 'గుటక' తెలిఁ +గింపుగాదుగదా! + +ఈ 'చందమామగుటక' మాదిరిగా 'చందమామ గ్రుక్కిళ్లు' అని +ప్రయోగాంతరము గలదు. + +"ఎలమి సుముహూర్తముసఁ డెరయెత్త సంతం +బ్రేషు చుడి మీఁగాఁ జందమామచెలుల +కెంపుమోవుల సుధకు గ్రుక్కిళ్ళు మ్రింగ +క్షితి గలిగెఁ జంధమామ గ్రుక్కిళ్లు నాఁడు." +(తారాశశాంకము) \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0112.txt b/Telugu_merugulu/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5073b021cb27fe9ad0bf1234efa5028137c3c34 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0112.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +అది యెందాఁకఁ బోఁగలదో అందాఁకఁ బోయికాని నిలువదు' అన్న +యర్ధము సంగతము. ఊరిబాట ముగియునట్టి పొలిమేరపట్టు 'అధ్వాంతము +-తలపోటము' తిక్కన్న ప్రయోగమున కర్ణ మిదే యని నిరూపించుట కీ +క్రింది ప్రయోగము కాటమరాజుకథలోనిది సాధకము ; + +“తల పొలమునకుఁ బాటి నిలఁబిడ్డ గోవులను +కలవీలుచుకొన్నట్టు కాదు కయ్యంబు. " + +తిక్కన భారతము, కాటమరాజుకథ రెండును నెల్లూరి +కావ్యములే , 'తలపొలము' పద మక్కడ వాడుకకలది కాఁబోలును! + +కనకస్వామి + +బసవపురాణమున--- + +“జాలిఁబడి కనకములు దమక +వేలిచి కొన్న యావిధమగుఁ దమకు" + +అని యున్నది. శివాలయములలో శివనివేదితాన్నాదికము నరకు +లక్కడి బోయల కారగింప నిచ్చుట బసవేశ్వరునిపూర్వకాలపు సంప్రదాయము. +బసవేశ్వరుఁ. సంప్రదాయము మాన్పించి, యర్చకులచే నారగింపించెను. +బోయలు తగవు సాగించిరి. “శివునికి విషము నివేదింతుము, అది మీ +రారగింపఁగలరా?" యని బసవన బోయల నడిగెను. “ప్రసాద మారగించి, +బ్రదుకఁగోరుదుము గాని ప్రసాదము విషముచేసినఁ దిని చత్తుము గదా?" +అని బోయ లనెడుపట్టునఁగల ద్విపద యది. బసవపురాణము ముద్రించనా +డీద్విపద యర్ధము నాకు స్పష్టపడలేదు. 'కనకస్వాములు' అనఁగా +రసవాదము (బంగారము) చేయువా రనియు, తత్ ప్రక్రియ సరిగా తెలియక +తప్పుప్రయోగములు చేసి వారు తమశరీరములనే కాల్చుకొనుచుండుట \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0113.txt b/Telugu_merugulu/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce5b9592c7db25fd25ce7851044b13baddaee5c3 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0113.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +జరుగునుగాఁబోలు ననియు నే నప్పు డనుకొంటిని. ఇటీవల కర్ణాట +విద్వాంసులు. శ్రీశేషయ్యంగారు కర్ణాటభారతమున నేతత్సంబంధికథ +యుండుటఁ జూపిరీ, అది యిది; అరణ్యపర్వమున యక్షప్రశ్నలసందర్భమున +భీమాదులు నలుగురుసోదరులు యక్షునాజ్ఞ మీఱి, నీరుద్రావి చెఱువుదగ్గల +నప్పుడు కృత్యకు యక్షదేవత (యముఁడే) ప్రత్యక్షమై "నీవు జాతిగల +దేవతవైతేని నాచే నిప్పుడు నిపాతితులయి యెంగిలిపడియున్న యీ +నల్వురను నీ వారగింపరాదు. ఎంగిలితిండి తిందువా నీవు నీవదేవత +వగుదువు. నా మహత్త్వముముందు నీనీ చదేవతాకార్యక్రమము సాగఁ +జాల”దని గద్దింపగా కృత్యాదేవత యప్రయోజకురాలై "అయ్యో, నే నాఁ +కలిగానీ వచ్చితినే; ఆహారము కావలెనే” అనెను. "అక్రమముగా నిన్నిట్లు +ప్రయోగించిన యాకనక స్వామినే యారగింపు" మని యక్షుఁ డనెను. +అట్లే యా కృత్య దుర్యోధన పురోహితునిఁ గనకస్వామినే యారగించెను. + + “కనకన బేల్వె తగుళుడు +కనకననెం బొందు మాతుధర గెసెయు సుయో +ధననపురోహిత సప్పా +కసకస్వామియనె మునిదు కృత్తి గే ఉందళ. " +(పంపభార. 8 ఆశ్వా, 44 ప. } + +ఈ కథ సంస్కకృతాంధ్ర భారతములలోఁ గానరాదు. కర్ణాటభారత +రచనమునకుఁ బూర్వమే "కనకనిపేల్మి కనకనికే తగిలిన" దన్న సామెత +యేర్పడియున్న దని పద్యము తెల్పుచున్నది. తొలుత నీ నానుడి +రసవాదకారునిఁబట్టి పుట్టి వాడుకలో నుండఁగాఁ బంపకవి దానిని +గొని, దుర్యోధనపురోహితునిఁ గనకస్వామిని సృష్టించి తత్పరము గావించి +యుండఁబోలును. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0114.txt b/Telugu_merugulu/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f299a9d02ced797621dd6b74bc949f6190102cd --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0114.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +-7- +ఉప్పుతోఁ దొమ్మిది. + +రామాభ్యుదయమున + +“ఉప్పుతోఁ దొమ్మిదియును బెట్టి కృపణరక్షణము +గావించునే గుణసముద్రు" డనియున్నది. +'ఉప్పుతోఁ దొమ్మిది' యనఁగా --- + +“ఘటః, పటం,జలం. కాష్ఠం, తండులం, తైలమేవచ! శాక, +మగ్నిసమాయుక్తం. లవణం నవ సంయుతమ్" + +- 8 - +కోహళి + +"మౌళిం గోహళ సంఘటించిన క్రియన్ +మధ్యాహ్నవేళన్ మహా +కాళంబైన నభోవిభాగమున వీఁ +కంగా సెబీ ఱైండ.... - +(హరవిలాసము) + +ఇందు 'కోహళి' పదమున కర్ధము తెలియదు + +. +"పార్వతీపతికిఁ బ్రభాత పతి గొన్న +యలరుఁగెందమ్మికోహళీ యనంగ" +(ఉత్తరహరివంశము + +పయి రెండు ప్రయోగములు తక్కఁ దెలుఁగున నీ పద - సా +కిఁక నెక్కడ 17 గానరాలేదు. కుమార వ్యాసకృతషట్పదీ భారతమున 'కోహళ +పద మున్నట్టు కన్నడ నిఘంటువున చెప్పండినది. దానికి Cover, +Envelope అని అర్థము వ్రాయఁబడినది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0116.txt b/Telugu_merugulu/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71e8610bdc7f4ec5043099869ed0544dec676ff5 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0116.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +క్రమపరిణామ రూపములు కావచ్చును. కాఁగా 'కోహళి' శబ్దమునకు +'కుళ్లాయి, టోపి అర్థమగును. తెలుఁగుప్రయోగములు 'కుళ్లు' అర్థమునకు +సరిపడఁగలవు. 'కుళ్లా' శీర్షాచ్ఛాదనమేకదా! అది యలరు కేందమ్మియాకృతి +గలది గావచ్చును. + +కన్నడపు కుమార వ్యాసప్రయోగము 'శిరఆచ్ఛాదన' మనుటకు +ససిపడదు. అతఁ డౌపచారికముగా శరీరాచ్ఛాదనమునకు దానిని +బ్రయోగించి యుండఁబోలును. + +శక 1214 నందనపుష్య శు 5 సో... నాడు శ్రీమన్మహామండలేశ్వర +శ్రీవిక్రమోత్తుంగ రాజేంద్రచక్రవర్తి స్వస్తి శ్రీ త్రిపురాంతక శ్రీమన్మహాదేవరకుం +బుత్తించిన పహిండిచతుర్ముఖకోహళి. దోర్దండద్వయ నిర్మదీకృత చతుర్టీ +పాధిపస్థాపనాచార్య స్సూర్యసమప్రతాప మహిమా శ్రీవిక్రమోత్తుంగరాట్. +ప్రయచ్ఛత్రిపురాంతకాయ వసుధాభర్తాప్రహర్తా ( ) హేమమయం +చతుర్దశపలోనాభ్యాం తులాభ్యాం మితమ్. + +{మార్కాపురంతాలుకా త్రిపురాంత కేశ్వరాలయ శాసనము. } + +శక 1344 - శుభకృత్కార్తిక కృష్ణతృతీయ - శ్రీవిష్ణువర్ధన +మహారాజు అయిన శ్రీ నరసింహాదేవర చక్రవర్తులు.. ... .... ధర్మలింగానకు +పంచవరక్షకోహళి భంగారానం జేయించి సమర్పించిరి. + +(విశాఖపట్నం జిల్లా --పంచదారులో ధర్మలింగేశ్వరాలయ శాసనము. ) +ఈ రెండుశాసనములవలనను. శివలింగమునకు అయిదు +ముఖములతోఁ జేయించిన 'టోపి' - 'కుళ్ళా'- శిర ఆచ్ఛాదనము +అగుట స్పష్టపడినది, తొలి శాసనము సంస్కృత శ్లోకమున ప్రధానభాగము +స్పష్టముగాలే దయ్యేను. అచ్చో ఉద్ధీషపద ముండు ననుకొనెదను. +శాసనప్రతిబింబము సరిగాఁ బరిశీలింపవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0118.txt b/Telugu_merugulu/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0ed77528863d03a31e02b9a6c9fa168b84b5ea3 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0118.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +(మనుచరిత్రము శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారి కాలమున వెలసిన +యాంధ్ర ప్రబంధములలోఁ బేరెన్నిక గన్నది. విద్వాంసు లెందఱో దానిపయి +విమర్శనముల వెలయించి యున్నారు. దాని ఘనత కవి తార్కాణములు. +జాగ్రత్తతోనే నీ నడుమ నాగ్రంథమును జదువఁగా గొన్ని సందేహములు, +తన్నివారణకై పరిశీలింపఁగా గొన్ని చక్కని పాఠములు, అర్ధవిశేషములు +గోచరించినవి. అందుఁ గొన్నింటి నిందు వెల్లడించుచున్నాను.) + +- 10 - +చేర్చుక్క + +“చేర్చుక్కగా నిధ దీన్ని జాబిల్లిచే +సిందూర తిలకంబు సెమ్మగిల్ల." + +ఇది ముద్రితపాఠము. ఈ పద్యము సరస్వతీమూర్తివర్ణనాత్మకము. +సరస్వతీదేవి చేర్చుక్క యను నగగాఁ జంద్రకళ నలంకరించుకొన్న దన్న +యర్థము మీ ముద్రితపాఠమున. “చేర్చుక్కగా నుండు చిన్ని జాబిల్లిచే " +నని కొన్ని వ్రాత ప్రతుల పాఠము. సాజముగానే సరస్వతీమూర్తి చంద్రకళా +లంకృతమస్తక కావున తలపై నున్న యా చంద్రకళ చేర్చుక్క యన్న +యలంకారపుసొంపును గూర్చుచున్న దన్న యర్థ మీ ప్రాంత ప్రతిపాఠమున. +వ్రాత ప్రతిపాఠము సుందరతర మగు నేమో! + +భరమై తోఁచు కుటుంబరక్షణ + +“భర్తమై తోచు కుటుంబరక్షణకుఁగాఁ, బ్రాల్మాలి చింతన్ నిరం +తరతాళీదళసంపుటప్రకరకాంతారంబునం దరపుం +దెరువాటుల్ గొని కొట్టి తద్జ్నపరిషద్విజ్ఞాతచౌర్య క్రియా +విరసుండై కొలఁతం బడున్ గుకవి పృథ్వీభృత్సమీ పక్షితిన్." \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0120.txt b/Telugu_merugulu/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7511896583b84be75682f4a2cbcb83a23c75317a --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0120.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గ్రహింపను నేరని) రాజులకు స్వరచితకృతులను (కృతికర్తృత్వ రూపముననో, +కృతిపతిత్వరూపముననో) అంటఁగట్టి ( ఈలోకమున భోగభాగ్యములతో +నందలా లంబారీలు నెక్కి యూరేఁగిన నేమి) పరలోకమున బాధలు +పడుదురు" అని పెద్దన గారి కెదురుదెబ్బ కొట్టినాఁడు. ఇట్లు నిబ్బరించి +చెప్పిన మొనగా డెవ్వఁ డనఁగా బైచరాజు వెంకటనాథకవిరాజు. ఈతని +కృతి పంచతంత్రము. తెలుఁగున దేశిరచనాచమత్కారము గల గ్రంథ +మీతని గ్రంథమును బోలునది వేఱొకటి గానరాదు. “ఈ రాచకవిత్వబాధ +పడరాదు పరామరిసింపు దైవమా" యని 'శారద నీరూప' మనఁబడిన +గడుసరీ కవిచేఁగూడఁ బిలికించినవాఁడు. ఈతఁడు తన కృతిని తిక్కన, +నాచన సోమనలవలె హరిహరార్పణము చేసినాఁడు. + +"ఏ చనవు గలదు హరిహర +సాచివ్యము నొంద నన్యజనులకు మది సా +లోచింపఁ దిక్కయజ్వకు +నాచనసోమునకు నింక నాకుం దక్కన్?" + +ఇతరరాజులతో పాటు కృతికర్తృత్వమును సొమ్మిచ్చి తనపై +వేయించుకొన్న వాఁడే యీ రాజుగూడ నని లోకులనఁ బోవుదు రన్న +భయమునఁగాఁబోలు, స్పష్టముగా నీతఁడు----- + +"అసహాయసరసకవితా +రసికుఁడ వేంకటధరావరప్రభుఁద, గుణ +ప్రసరప్రకాండమదవ +ధృసలాయితవిద్వదఖిల బంధుప్రజుఁ డన్." + +అని చెప్పి కొన్నాఁడు.మఱియు గద్యమున “నిస్సహాయకవితా +నిర్మాణభోజ భూదార” అని తనకు విశేషణముఁ జేర్చుకొన్నాఁడు. +“నిస్సహాయకవితానిర్మాణ చతురుఁ డానాఁటికి భోజదేవుఁడు, నీనాటకి +మరల నేను " అని యీతఁడు గుండె సంచికొని చెప్పుకొన్నాఁ డన్నమాట. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0123.txt b/Telugu_merugulu/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ae2fe1f751a84813b696ff98743304971ba34a7 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0123.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ఆంధ్రదేశ మంతటను సామాన్యముగా స్త్రీ పురుషులు తెల్లవారుజామున +నిద్ర లేచి భూపాలరాగముతో 'గుమ్మఁడేఁడే గోపిదేవీ' ఇత్యాదిగా దధి +వామన స్తుతినే చేయుచుందురు. + +-16. + + మండలిక తపన +“మండలికతపన శోభిత! +కుండలిపతి శయన కర్ణకుండలిత రసా +ఖండకవి కావ్య! దిగ్వే +దండశ్రుతిడళనకలహతాడితపటహా ! " + +“మండలికతపనుఁ డను బిరుదుచే శోభిల్లువాఁడా! కుండలిపతి +శయనునికిఁ గర్ణకుండలములుగాఁ జేయఁబడిన రసాఖండము లగుకవి +కావ్యములు గలవాఁడా!” అని వ్యాఖ్య. + +'మండలికతపనశోభిత' అని సమాసమగుచో మండలిక తపనుఁడు +అను బిరుదుచే శోభిల్లువాఁడా' అని యర్థము నీయఁగలశక్తి దాని +కుండదు, వ్రాతప్రతీపాఠ మిట్లున్నది. “మండలికతపన! పూజితకుండలి +పతిశయన!" 'మండలికతపన!' బిరుదాంకసంబోధనము. ఇఁక పద్య +మీకిందితీరు సంబోధనములతో నుండును. + +మండలికతపన! పూజిత +కుండలిపతిశయన! కర్ణకుండలిత రసా +ఖండకవికావ్య! .... ....." + +రసాఖండము లగుకవుల కావ్యములను కృష్ణరాయలే కర్ణకుండల +ములుగాఁ జేసికొనుచుండువాఁ డని యర్ధమగును. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0124.txt b/Telugu_merugulu/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30e0d273bea9820f6a1805b2b3a49df519e370ef --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0124.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +-17. +చతుర్విధ కవితలు + +“శరకోపప్రసాదాసాదిత చతుర్విధ కవితామతల్లి కాల్లసాని” అని +యాశ్వాసాంతగద్యమునఁగలదు. 'చతుర్విధకవిత' లనఁగా 'బంధము, +చిత్రము, గర్భము, ఆశువు' అని వ్యాఖ్య. ఇది సరిగాదు. ఆశు, మధుర, +చిత్ర విస్తరము లన్నవి చతుర్విధకవితలు. + +- 18 - +రాచవారు + +'వల రాచరాచవాం డలీకాక్షు కనువెచుఁ గరఁగిన యల కనికరపుఁజోటు". +(2-10 + +పై పాఠ మచ్చులో నున్నది. 'రాచవాఁడు' అని యేక వచనాంతముగా +నా పదమున కెక్కడను బ్రయోగము గాన రాదు. 'రాచవారు' అన్నపదము +' దొరవారు' అన్నపదమువంటిది. + +“ఒక చపలాక్షి లేఁజిగురుటూయేలం యలరాచవారి నిక్కకు నెలయింపవచ్చు... " +(ఉత్తర హరివంశము + +“ఏనిక మోముతాల్పెలుకనెక్కిసరావుతు రాచవారు" +(భీమఖం. "ము) + +కనుక నిక్కడఁగూడ 'వలరాచరాచవా రలికాకు కనువెచ్చ' ... +సియే యుండవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0127.txt b/Telugu_merugulu/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7409e8a01ba4b9a2046ce63f28ee6949f4b42cac --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0127.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +మోవఁగ = దోర్మూలకూలంకషములుకాఁగా ('ప్రతిక్షణ విజృంభణా +దుభయబాహుకూలంకషస్తనత్రుటితకంచుక' మిత్యాది ప్రయోగముల +ననుసంధించునది). అధరం బాసించినది. ఇక్కడ పైయంచుల్ = +చూచుకములు అని వ్యాఖ్యానము సుందరము గాదు. రతిసంరంభము +మీట పై పాటునఁ జేసిన కౌఁగిలింత యట్టిదిగా నుండదు. ఈ సందర్భము +నింకను దెలిఁగించుట బాగుగాదు. కళాప్రపూర్ణులు శ్రీ శేషాద్రిశర్మగా +రిక్కడ నిట్లు వ్రాసిరి. "బాహుమూలరుచితోన్ = భుజశిఖరముల +కాంతితో... మూల మనఁగా మొదలు,బాహుమూలము లనఁగాభుజశిఖరములు +అను సర్ధ మేరుడుసు.బాహుమూలము కేయూరము +లనుభూషణము లుండును. స్త్రీలకు నుండునా యని ప్రశ్నింతురేమో! +స్త్రీపురుషసాధారణము లగుభూషణములే యవి యని యేర్పడును. +కేయూరచతుష్టయము పరమేశ్వరికీ భూషణములుగాఁ జెప్పఁబడినవి. +కావున నా పేరుగల భూషణములతోఁ గూడిన బాహుమూలముల +కాంతితోఁ బాలిండ్లు పొంగార, అనఁగా నాకేయూరరత్నకాంతులు +వక్షోజములపై వ్యాపింపఁగా నని యర్ధము సిద్ధమగును... ..... కంచుకము +సడలించిన దని యంగీకరించినను రూఢ్యర్ధమగు బాహుమూలకాంతి +యసంగత మనవలయును. వీనికిఁ బ్రోద్బలముగాఁ బై పద్యమున +“నీ వీ బంధ మూడన్' అను మొదలగు రతిసంరంభచిహ్నములు చెప్పుల +బడినవి. కనుక రూఢ్యర్ధ మంత సరసము గా దని తోఁచెడిని". + +విమర్శ మిదె యేమో నేఁ దెలియఁజాలకున్నాఁడను. సంస్కృతాంధ్ర +కవులు పలువురు భుజయుగము వయికెత్తిన సందర్భములందు +స్త్రీబాహుమూలద్యుతుల' వేలమువెఱిగా వర్ణించిరి. ఆంధ్రమున నిట్టి +సందర్భము వర్ణింపని యర్వాచీన కవి యుండఁ డనవచ్చును. వరూధిని \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0130.txt b/Telugu_merugulu/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c90e068e106024f489e534b8bd843e14ba931d24 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0130.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +పై సీసపద్యము తొలి నాల్గు చరణములలో నాల్గువర్ణములవారీ +వర్ణన మున్నది. ఎత్తుగీతి మూఁడుచరణములు వెలయాండ్ర వర్ణనముగాను. +నాల్గవచరణము "ఆయూరఁబుట్టినది సర్వమును సారవంతమే" యని +సర్వవస్తుసామాన్యవర్ణ నాత్మకమునుగాను ప్రాచీన వ్యాఖ్యాతలు +వ్యాఖ్యానించిరి. కాని యిట్టి యన్వయమునఁ గూర్పుసొంపు గొంత +కొఱవడును. సీసచరణములు నాల్గింట వేర్వేఱుగా నాల్గువర్ణ్యము +లున్నట్టు. ఎత్తుగీతి నాల్గు చరణములను నాల్గువర్ణ్యములు వేర్వేఱుగా +నుండుటగాని, రెండేసి చరణముల కొక్కటి చొప్పున నాల్గు చరణములకు +రెండు వర్ణ్యములుండుటగాని లేక నాల్గింట నొక్కటే వర్ణ్యముండుటగాని +నేర్పుగల కూర్పనిపించును. ఎత్తుగీతిరెండవ చరణముతుదని సమాపకక్రియ +గలదు. వాక్య ముక్కడికి సమాప్త మైనది. వ్యాఖ్యాతల వ్యాఖ్యాస రీతికి +మూఁడవచరణము నా సమాప్తవాక్యములోని కీడ్చుకొనిపోయి యన్వయింప +వలెను. పెద్దనామాత్యున కట్టి యన్వయ మభిప్రేమ యేని అతఁడా +మూఁడవచరణమును రెండవ చరణముగానే నిలిపియుండఁగలఁడు. అప్పు +డన్వయ సారళ్యము పొసఁగును. పెద్దన పయిపద్యమున నొక్కొక్క +వర్జ్యమును 'అచటి' ఇత్యాదిగా వేర్పడిచి వర్ణించినాడు. ఈ తీరును +గుర్తింపవలసినదే. + +ఇవి యెల్లఁ బర్యాలోచించినపై నాకుఁ దోచిసయన్వయపద్ధతి +నిది తెల్పుచున్నాఁడను. ఎత్తుగీతి నాల్గు చరణము లందును వర్ణ్యమొక్కటే +వెలయాండ్రే. కాని నాల్గు చరణములలోను తొలి రెండు చరణములు +నొకవాక్యము, తుది చరణ మింకొక వాక్యము. మూఁడవచరణము +దేహళీ దీపన్యాయమున రెండు వాక్యములందును బొందుపడును. తొలి +రెండు చరణములు వేశ్యాసామాన్యవర్ణనము, తుదిచరణమునందు +దద్విశేషవర్ణనము. తొలి వాక్యమునకు-అచటి వెలయాండ్రు (దేవలోకము \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0131.txt b/Telugu_merugulu/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31c8f7b6cce910d66af969d9073adeb7cbd48110 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0131.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నుండి దిగివచ్చి, రంభాద్యప్సరసల నయినను వంతున కెక్కఁజూచినం +దమపృష్ఠభాగపుఁగోఁక (గోచి) కొంగుతో వెనుకకుఁ దొలఁగఁద్రోచి తాము +ముందడుగు వేయఁగలరు. కడవఁగలరు = ముందడుగు వేయఁగలరు. +ఇక్కడ 'కడప', 'కధుమ', 'కడవ' - పాఠము లున్నవి. ముద్రణమున +'కడప' గలదు. నేను 'కడవ' గైకొంటిని. ఇట్లి రెండు చరణములందును +వేశ్యాసామాన్యవర్ణనముచేసి పెద్దన కడపటి చరణమునఁ దద్వీశేషవర్ణనము +చేయుచున్నాఁడు. 'నాట్యరేఖాకళా ధురంధరనిరూఢీ' ని 'అచటఁ బట్టినం +జిగురుఁ గొమ్మైనఁ జేవ' అచటన్ = ఆయూర, పట్టిన = పరీక్షింపగా +నాట్య మాడించి చూడఁగా వంచిపట్టి చూడఁగా. చిగురుఁగొమ్మైనస్ +పుష్పిత కానీ, అంగసౌష్ఠవ మింకను సరిగా విరియని పసితనపు (వెల) +కొమ్మ - ఆడుదికూడ (కొనసాగుచున్న తలిరుఁ(లేంత గొమ్మ కూడ), +చేవ = చేవగలదే, గట్టితనముకలదే. + +ఇంచుకవివరణము.. ప్రౌఢలగు నాయూరివెలయాండ్రు రసికుల +కలయికలం దాటితేఱి యనుభవజ్ఞానము గడించినవారు గాన రంభాదులతో +నారసి, శృంగారరససంప్రదాయ విశేములను నాట్యాభినయములందుఁ +జూపి నేర్పు మెఱయింపవచ్చును. అది విశేషముగాదు. రసానుభవమునక్కు +దగ్గవయ సింకను రాక ముందే పసిప్రాయమందె-ఆయూరి వెలకన్నెలు +నాట్యాదులందుఁగడుచతురలు. అర్థాంతరన్యాసముగా నాల్గవచరణము +మాత్రము వేర్పఱిచిన నాయూరఁబట్టి (వంచి) చూచిన లేఁత కొమ్మలుగూడఁ +జేవగలవే. పసివారుకూడఁ గడుఁబ్రోడలే యనియు నేర్పడును. +ఈ పద్యమున కానె కొంగున వారించి కడవలగలరు' అన్న పాఠము +'గదుమఁగలరు' అన్నపాఠముకంటెను, 'కడపఁగలరు' అన్న ముద్రితపాఠము +కంటెను సుందరతమము. మఱియు అంచటఁబుట్టిన చిగురు' అనుపాఠము +కంటె 'అచటఁ బట్టినఁ జిగురుఁ' అన్నపాఠము సుందరతరము. తెనుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0135.txt b/Telugu_merugulu/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47956aabca6a8918838cce1447a629d1138df17f --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0135.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పాఠ్యాగమసూక్తపంక్తి + +“ఈ పాండిత్యము నీకుఁదక్క మణి యెం దేఁగంటిమే కామశా +సోపాధ్యాయివి సా వచించెదవు మే లోహో త్రయీధర్మముల్ +పాపంబుల్, రతీ పుణ్యమంచు నిఁక నే లా తర్కముల్ మోక్షల +క్ష్మీపథ్యాగమసూత్ర పంక్తి కివెపో మీ సంప్రదాయార్ధముల్." + +అన్నాఁడు. ఈ పద్యమున "మోక్షలక్ష్మీ పాఠ్యాగమ సూక్త (త్ర) +పంక్తి కివివో మీ సంప్రదాయార్ధముల్". అన్న పాఠము సుందరము. +మోక్షలక్ష్మిని (అచ్చరపూఁబోఁడినికాదు) బడయుటకుగాను పాఠ్యమయిన +యుపనిషన్మంత్ర క్రమమునకు మీ సంప్రదాయమువారు (తృతీయపురుషార్ధమే +పరమార్ధ మను వారు) చెప్పెడు నర్ధ మిట్టిదియా యనుట నేఁజూపిన +పాఠమున కర్ధము. + +కృష్ణదేవుఁడు గాదు, బాలకృష్ణుఁడు + +తెలుఁగు సకలకథాసారసంగ్రహము అయ్యలురాజు రామభద్ర +విరచితము "శ్రీకృష్ణదేవరాయ ప్రేరణమున తదంకితముగా రచితమయ్యె" +అని వెనుక నొకప్పుడు వ్రాసితిని. అది కృష్ణరాయప్రేరణముననే రచింప +బడెనుగాని శ్రీకృష్ణదేవరాయనికిఁగాక శ్రీకృష్ణదేవుని కంకితము సేయఁ +బడినది. అం దిట్లు గలదు. + +"కనకవస్త్రంబు గల మృదుతనువువాఁడు +భర్మనూపురయుతవదాబ్దములవాఁడు +మీంచి వేదాంతముల సంచరించువాఁడు +ప్రౌడి శ్రీకృష్ణుఁడను పేరఁబరగువాఁడు”. + +మదీయభాగ్యవశంబున స్వప్నకాలంబునఁ బ్రసన్నుండై పరమ +మంత్రోపదేశపూర్వకంబుగా సకలకథాసారసంగ్రహంబునకుఁ గృతి +నాయకునిఁ గావింపుమని హితోపదేశంబు చేసి యంతర్షితుం డయ్యె!. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0137.txt b/Telugu_merugulu/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d44d4d7b1fca71e0ef0c09503226c2abd7472bd --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0137.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ఆయన బంగరునాణెములందుఁగూడ నాబాలకృష్ణుని విగ్రహము +ముద్రితమయి యున్నది. కృష్ణరాయలతోపాటు రామభద్రకవియు నా +బాలకృష్ణ మూర్తిని గొల్చుచుండువాఁడు గాఁబోలును! దివ్యసుందరవిగ్రహ +మగునాబాలకృష్ణమూర్తి యిప్పుడు మద్రాసు మ్యూజియములో పూజూ +పురస్కారములు లేకున్నను దర్శనీయమై యున్నది. + +దొరకినవఱకు 'శ్రీకృష్ణరాయకృత మగుసకలకథాసారసంగ్రహ +శ్లోకము లివి:- + +"క్షీరాంభోధితపఃఫలేన మహతా నీరాజితోరఃస్థల +స్తారాధీశదీనాధీనాధనయనో ధారాధరశ్యామలం +యో వేదాంతగిరా మలక్ష్యమహిమా దేవేశమువ్యైస్సుతః +సో2 యం తిష్ఠతు మామకీ సహృదయే శ్రీ వేంకటాద్రీశ్వరః" + +"సాంద్రానందఘన సృషుగ్రకరుణాసంపూర్ణనేత్రాంచల: +మందాకిస్యధివాసమంజుళజటాజూటో....... +కళ్యాణాచలకార్ముకః కలయతాం కళ్యాణ మవ్యాహతం +చంద్రాలంకృతమౌళీ రద్రితనయాశృంగారితాంగ శివః " + +"శ్రీమా నభూతుర్వసువంశమౌళి గీతిమ్మభూపో జగదేకవీరః +స దేవకీనామ్ని కళత్రరత్నే ప్రాసూత ధీరం సుత మీశ్వరాజ్యమ్" + +"స బుక్కమాంబాం పరిణీయ తస్యామౌదార్య గాంభీర్య వివేక శౌర్యైః +దాక్షిణ్య కారుణ్య నయైశ్చయుక్తం లేభే తనూజం నరసక్షితీశమ్. " + +"సబాల్య ఏపావని మర్థనాం తా మత్యర్ధశౌర్యేణ నిరంకుశేన, +మాంధాతృముఖ్యాన్ మహలాస్ మహీపాన్ యతోవిశేషై రఖిలా సజైషీత్. " + +“బాహ్వోర్బలే నార్జితవిత్త జాతైః కృతార్ధయి త్వాభిల మర్దిసార్ధమ్- +కాశీ ప్రయాగాది మహార్షతీర్దే మహాంతి దానాని ముహు తృకార." + +"కుశలేన శీలేన గుణేన భక్త్యా ప్రేమానుకూల్యేన చ సంయుతాయామ్. +నాగాంబికాయాం సరసక్షితీతః ప్రాసూత మాం న్యక్కృతవైరివర్గ:" \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0139.txt b/Telugu_merugulu/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..565be014d06eac5b921cda6a933d548be115aeba --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0139.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ప్రాంతప్రతిలో సున్న 'ఆహివెట్టు' ప్రయోగము సరికా దన్న +యపనమ్మకము నాకు లేదు. కాన దానిని నే దిద్దలేదు. 'ఆధీ' పద మొకటి +'తాకట్టు' అర్థముగలది ఉన్నంతమాత్రాన 'ఆహి' ఉండ దనవుచ్చునా?, + +గౌరన హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానమున ఎల్లవ్రాతప్రతులలో 'ఆహికంబులు +పెట్టి' అన్నప్రయోగము గానవచ్చు చున్నది- “ఆహికంబులు పెట్టి యవి +దక్కుమితులు సాహసంబునఁ బల్కి (చూ. ఉత్తరభాగము). బ్రౌనుదొర +గారిపండితులు ఇందు 'తాకట్టు పెట్టి' అని యర్ధము వ్రాసిరి. తేవప్పె +రుమాళ్లయ్యగారు వ్రాతప్రతులను, బ్రౌనుదొరగారు వ్రాయించిన టీకను +బరిశీలించి 'ఆహికము' తాకట్టు అనువర్ధముతో ప్రకటించిరి (చూ. 194 +పుట). పిదప శ్రీవేంకటరాయ శాస్త్రులుగారు మరల నాగ్రంథమును +బ్రకటించుటలో ఆహికము శబ్దరత్నాకరాదినిఘంటూధృతము +గాకుండుటచేఁగాఁబోలును “ఆహితము' అని దిద్దిరి (చూ. 151 పుట), +తాకట్టు అనియే యర్థము వ్రాసిరి. ఆ పాఠము ప్రాంతప్రతులలో లేదు. +తెలుఁగున 'ఆయకము' అను పదము తాకట్టు అనుసర్థమున వ్యవహారమునం +గలదు. 'ఆయకము' రూపాంతరము 'ఆహకము' అని యుండునని +కాఁబోలును బ్రౌను, సీతారామాచార్యులు తమ నిఘంటువులలో +గౌరన ప్రయోగమును 'ఆహకముగా గ్రహించిరి. కాంతప్రతులలో లేని +'ఆహకము' రూపము గ్రాహ్యముకాదు. గౌరన నవనాథచరిత్రమునఁగూడ +'ఆహికము' కలదు- ఆహికంబులు పెట్టి యప్పులు వార, వృద్ధి +కొసంగుదు..' (చూ. 153 పుట), ఆహి, ఆహికము రూపభేదములు కాఁ +బోలును. ఆహిపదప్రయోగము ఇంత సాధకసామగ్రి కలది. శ్రీనాథ +ప్రయుక్తమయిన యీ 'ఆహి' ప్రయోగము విడనాడి యీ యర్థమున +శ్రీనాథరచనముల నారగించి, జీర్ణించుకొని, కవితాబలము గడించినవాఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0142.txt b/Telugu_merugulu/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c952f3af997dc14beca3d5b7900b10d533df317 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0142.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +అర్థమున 'తండుదల్ తేడుదల్, 'తేడి తేడి', ఇత్యాదులు దమిళమున +సర్వసామాన్యముగా వాడుకలో నుండును. రెండు తేఁడులు రూపాంతరము +లగుట అంగీకరించిన విషయమే కదా. తెలుఁగునంగూడ "వాఁడు తెండుకు +తెండుకు అవస్థ పడుచున్నాఁడు నే నన్న మాటకు" ఇత్యాది వ్యవహారము +నా జన్మదేశమగు కృష్ణా ముండలమున నున్నది. 'తెండు' కు “తిరుగఁ +దోడు, కలఁబెట్టు' పేనఁగులాడు, వెదకు, తదేకవిచారముతో నుండు" +ఇత్యాది విధముల నర్థము సంగత మయియున్నది. +ఆముక్తమూల్యదా, కకుత్ స్థవిజయప్రయోగములు నేఁజెప్పిన +యర్ధమునకుఁగూడఁ బొసఁగునవియే “చంద్రకాంతశిలాశాలలోఁ దాపము +గొల్పని పట్టు వెదకి" అనియు, “వరుణుని గుండెల వెదకుచుఁ (గలఁ +బెట్టుచు)' అనియు మీఁది పద్యములలో నేఁ జెప్పిన యర్థము సరిపోవుచునే +యున్నది. మఱియు నాముక్తమాల్యదాపద్యమున ప్రాచీన ప్రతులలో +గొన్నింట. + +“అతివ పూర్ణేందు భీతిఁ దదర్మశాలం +ద్రేణి యతఁ డందు నినుముడి తీండ్రఁదోఁప" + +అని కలదు (ఓరియంటల్ లైబ్రరీ 11-2-1 ప్రాంతప్రతీ). దీనికి +శ్రీనివాసీయవ్యాఖ్యలో “యువతి పూర్ణచంద్రునిమీఁద భయపడి +చంద్రకాంతశాలలో ప్రవేశించి, ఆచంద్రకాంతశాలయందు చంద్రుడు +మిక్కిలి వేండ్రముగా కానవచ్చేటప్పటికి” అని కలదు. సి.పి. +బ్రౌనుదొరగారుకూడఁ దమనిఘంటువున నీపట్టున ప్రయోగమును "శ్రేణి" +యనియే గ్రహించిరి బి. సీతారామాచార్యులవా రేలొకో, బ్రౌనుదొరగారి +పాఠమును గ్రహించినవారు గారు. మఱియు, బ్రౌనుదొరగారు "శ్రేణి "కి +ఆముక్తమాల్యదనుండియే ప్రయోగాంతరమును గూడఁజాపిరి. అది యిది: \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0143.txt b/Telugu_merugulu/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd30670a171597497ee29a3055877561f90df905 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0143.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +'హత్తుకొని యొక్క కొందు +సత్తెదువుం గట్టఁ బనిచి యందజకీయం దోఁ +దిలీ యొకటి గాని త్రేణి మ +కుత్తర ముత్తరమటంచు నొకప్రొద్దుకడన్." + +శ్రీ వేంకటరాయశాస్త్రుల వారీ పాఠమునే గ్రహించిరి. మఱియు +వ్యాఖ్యలో నిట్లు వ్రాసిరి: + +“తేండి" దొరికిన వ్రాతప్రతు లన్నింటను 'త్రేణి'అని యున్నది. +'శ్రేణి' అని 'తెండి' ( శయనించి) అనుటకు ఈ ప్రాంత పుస్తకములలో +తఱచుగఁగలదు. 'తేఁడు' ధాతువు “తెండు ధాతువునకు రూపాంతరముగా +శ.ర.లో నున్నది. కొన్ని దేశ్యశబ్దములందు తొలియక్కరమునందలి +క్రారవడులు అంతరించుట ప్రసిద్ధమే. డ కారము తావున ణకారము +నిలుచుటయు సిద్ధమే. ఉ. అణఁగు-అడఁగు, పోణిమి-పోండిమి +ఇత్యాదులు. కావున నిట కవి ప్రయోగించిన పదము 'శ్రేణి' అని యుండు +సని యూహింపఁబడినది. ఆ ప్రాంతపుస్తకములలో టీకయుఁగలదు. +అందు "శ్రేణిమటి' 'నిద్రమేల్కాంచీ' అని అర్ధమును వ్రాయఁబడినది". +'తేఁడు'కు 'వెదకు' అర్థమును నిరాక్షేపముగా నిరూపించు ప్రయోగ +మీధి యొకటి గలదు; + +"జూదంబుఁ బన్నిదంబును +వాదునుఁ బతితోడఁవేఁడ వలవదు కడుఁబో +రా దయ్యెనేని భృత్యులు +భేదము గాకుండు గెలువు పెనుపఁగవలయున్," +(భోజరాజీయము) + +ఆముక్తమాల్యదపీఠిక 51 - వ పుటలో శ్రీవేదము వేంకటరాయ +శాస్త్రులవా రీప్రయోగమును గూడఁ జూపి యిట్లు వ్రాసిరి. * తేఁడు అనఁగా +వెదకుట అని యరవమునఁ బ్రసిద్ధము. ఆ యర్థమున శ.ర. లేదు. " \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0144.txt b/Telugu_merugulu/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..450a8f25b776b85018da6fa6970b7ff4726ce1fd --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0144.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +'తేఁడు'కు 'వెదకు' అర్థము స్పష్టమగుచుండఁగాఁ, దదనుసారిగా +క్రీడాభిరామపద్యమునకు నేఁ జెప్పిన యర్థము “ఏమాత్రము +సందర్భోచితముగా లేదు", "సమంజసముగా లేదు" అఁట! ఏలో ? +ఆ బ్రాహ్మణుఁ డోరుఁగంటికి వేడుకలమీఁద వేడుకలు +దిలకించుటకు, విహరించుటకు వచ్చినాఁడుగానీ యారగించి నిద్రించుటకుఁ +గాదు. దిట్టముగా తిండి దీని తాంబూలచర్వణము సేయుచు వేడుకపట్టులు +వెదకఁబోవు చున్నాఁడను నర్థమేల సమంజసముగాదు? + +బెడంగు + +బసవపురాణమున- + +"కోర బెడంగునో కుంచెఁడు లేవొ +ఆరగింపంగం నేరకుండినా" + +అని గొడగూచికథలో ద్విపద గలదు. ఇందు 'బెడంగనో' కు +అర్థము కుదరక తంటాలు పడితిని. శ.ర. బెడఁగు = అందగించు +ఇత్యాద్యర్థములు పొసఁగవు. వెడఁగు = వికారము అర్థముగల దగుటచే, +పాలగిన్నె పాలు త్రాగుట కనువుగా లేక, మూతి వెడల్పై వికారముగా +నున్న దనీ త్రాగవైతివా అని యర్ధము కుదురుట గుర్తించి, 'అని + ఓ +(అనియో) ఉండక, 'అనో' ఉండుట అతృప్తి గొల్పఁగా, సందేహచిహ్నముతో +నాయర్థము పీఠికలోఁ దెల్పితిని. ఆ నడుమ శ్రీరాళ్ళపల్లి అనంతకృష్ణ శర్మగా +రొకనాఁడు సంభాషణలో భీమకవి కన్నడ గ్రంథమున గిన్నె తోమనైతినా' +అని పరివర్తన ముండుటను దెలిపిరీ; తెలుఁగున బెడఁగు= శుభ్రపఱచు +అనుటకు ప్రయోగాంతరము లున్న గదా యా యర్థము చెప్పుఁగుదురుట +అనిరి. శబ్దరూపనిష్పత్తిరీతిని పూర్వపూర్వము గుర్తించిన, వెలుఁగు, బెడఁగు +పదము లొక్కదాననుండి యేర్పడినవేయగు సనుకోంటిమి. కాని భాషలో \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0145.txt b/Telugu_merugulu/page_0145.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9adf5a4a792c0f59530a3f7ffbb91e0a8b942588 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0145.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ప్రయోగము లుండ వలదా? కొన్నాళ్ళకు భారతిలో ప్రకటితమయిన +త్రాళ్ల ప్రొద్దుటూరిజాసనమున “తెలు పక్కఁ గలువోవ బెళగిన పునుక +మించిన వెండికోరగాఁ జేతఁ బట్టి" అని ప్రయోగము గానవచ్చినది. +ఇందు 'బెళగిన' అనుచో 'ళ,గ' ల నడుమ సున్న లేదు. బెళగు, బెడగు +రూపభేదములే. సోమనాథుఁ డీ ధాతువును సానుస్వారముగాఁ +బ్రయోగించెను, శాసనము ననుసరించి, కోరను బెడగనో' అని సోమనాథుని, +పాఠము సంస్కరించుటా? అర్థము కుదిరినదిగానీ అది సానుస్వారపదమా? +నిరనుస్వారపదమా? సందేహమే. + +దోహరి + +క్రీడాభిరామమున ..... దాత్యూహవ్యూహంబులుం గలిగిన +మోహరివాడయందు...” “కొలుచును జేనవెట్టి " ఇత్యాది పద్యము +కుట్రపువాని వర్ణనముతో నున్నది. దానిఁ బ్రకటించునాఁడు మోహరివాడ +యనఁగా నా కర్థము తెలియదయ్యెను, “యుద్ధభటు లుండువాడ +యనుకొందును" అని పీఠికలో వ్రాసితిని. మోహరము = యుద్ధవ్యూహము +అని అర్థ ముండుటనుబట్టి యట్లనుమానించితిని. ఇటీవలఁ దెలియవచ్చిన +క్రొత్తయర్థము: + +కాశీఖండము సప్త మాశ్వాసమున- + +"ప్రార్ధింప నున్నాఁడు పాదాగ్రముల వ్రాలి +వెలివాడవాండ తద్విప్రకులుని" + +ఇత్యాది పద్యమున, + +-దీపింప నున్నాఁడు తెలిసి దోహరిబంటుఁ +తెవి నక్షమాలికఁ జెరివి ద్విజుఁడు " +అన్నచోట 'దోహరిబంటు' ఉన్నాడు. ఈతఁ డిక్కడ మఱియు +చండాలుఁడు, మాల, వెలివాడవాఁడు అనియుఁ జెప్పఁబడినాఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0149.txt b/Telugu_merugulu/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c572af5f925a09903150ecbc1fbe8690600e159d --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0149.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ప్రాతిపదికము లయినవి. ఇట్లగుట సంగతమే. ఇట్లు అవన్, మగన్,రామస్ అనియున్న ప్రాతిపదికములకు బహువచన ప్రత్యయమగు 'ఱు' (ఇది బండి ఱ గా ప్రాచీన శాసనలిపి గలదు} పరము కాఁగా అవను, మగను, రామన్దు అను రూపము లేర్పడవలసి యుండెను. కాని యేకపదమున 'న' కార ఱ' కారములకు సంయుక్తత అలవముననే కాని తెలుఁగున నెక్కడను లేదు. తెలుఁగుభాషాస్వభావమున కట్టి యుచ్చారము విరుద్ధము. అట్లగుటచేఁ దెలుఁగున నకారఱకారములు సంయుక్తములుగా నేర్పడవలసినచోట్ల నకార ఱకారములకు నడుము, బహుప్రాచీనకాలమునఁ దెలుఁగున లిపియు నుచ్చారమును గలిగినట్టియు, క్రమముగా నాలిపియునుచ్చారమును 'డ' గా షూటిపోయినట్టియు నొక వింతహల్లు ఆగమమై వచ్చుచుండెను. అదియే నేను ఆహదనకరశాసనము, సత్యాదిత్యచోడ మహారాజు శాసనము +మొదలగు వానిలోఁ గుర్తించిన వింతలిపి గల హల్లు. అది బండి ఱ' కాదు. థ కాదు. ఆ వింతలిపియొక్క ప్రాచీనకాలోచ్చారము కొంత టవర్ణాక్షరముల యుచ్చారమునకుఁ జేరిక గలదై యుండవచ్చును. అదిపెక్కుచోట్ల 'ద' గా మాటినది. కొన్ని చోట్ల 'ట' గాఁగూడ మాటియుండు నట్లు నే ననుమానించున్నాను. + +ఇప్పుడు 'న' కారము, 'వింతహల్లు', 'ఱు' సంయుక్తమైన యక్షరముతో శబ్దరూపము లేర్పడఁగా, బహువచన ప్రత్యయమగు 'ఱు' లోపింపఁగా హలంతము లయిన పదముల చివర 'ఉ' చేరఁగా, నేకవచనమున అవను, మగను, + +రామను ( న క్రింద నున్నదే వింతలిషి గల వింతహల్లు.) ఇత్యాది రూపములు కలిగెను. ఈ హల్ రూపములే సత్యాదిత్యచోళ మహారాజాదుల శాసనములందు లెక్కలేనన్ని యున్నవి. క్రమముగా నీ వింతహల్లు 'డ'గా మాఱగా 'డ' కుఁబూర్వమున నున్న 'స' 'ణ'గా \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0152.txt b/Telugu_merugulu/page_0152.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f12bab513930da4891f62210218dd75f6a2a0b82 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0152.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +13

+ +ఎఱ్ఱాప్రెగడ రామాయణము

+ +చదలువాడ యెర్రా ప్రగడ భారతారణ్వపర్వ శేషమును, +రామాయణమును, నృసింహపురాణమును, హరివంశమునురచియించెను. +హరివంశమున నిట్లున్నది: + +శా."నా తమ్ముండు ఘనుండు మల్లరధినీనాధుండు ని న్నాతత +శ్రీ తోడన్ సముపేతుజేసి యేలమీన్ జేపట్టి మా కిచ్చుటన్ +జేతోమోద మెలర్ల రామకధ మున్ జెప్పించి యత్యుత్తమ +ఖ్యాతిం జెందితి నింకనుం దనియ నేర గా వ్యామ్మృతాస్వాదసన్, " + +దీని బట్టి రామాయణము హరీవంశమునకుఁ బూర్వకృతి +యనియు, నది ప్రోలయ వేమారెడ్డి గారి ప్రేరణమున రచితమయ్యే +ననియుఁ దెలియనగును. + +వల్మీకభవు వచోవైఖరి రామాయణంబు నాంధ్రప్రబంధంబుఁజేసె" + +నని యేర్రా ప్రెగ్గడవంశమువాఁ డీటీవలిపోఁడు చదలువాఁడ +మల్లయకవి చెప్పినాఁడు. దీనినిఁబట్టి యా రామాయణము సంగ్రహరూప +మయినదిగాక సకలవర్ణనాపూర్ణమయిన, సంస్కృతరామయణానుసారి +యయిన ప్రశస్త ప్రబంధముగా దెలియనగును. + +ఇట్టి యెర్రా పెగ్గడ రామాయణ మిప్పుడు గాన రాదు. లక్షణ +గ్రంథములలో నెర్రాపెగ్గడరామాయణ పద్యములు పెక్కు లుదాహృతము +లయియున్నవి. +-2. +కూచిమంచి తిమ్మకవి సర్వలక్షణసారసం గ్రహమున ఎర్రా ప్రెగ్గడ +రామాయణములోని వని యీ క్రింది పద్యములు సుదాహరించినాఁడు: \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0155.txt b/Telugu_merugulu/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..befe5c0a13a3288df3d15029117552bc92bb71da --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0155.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +తెలుఁగుమింగులు +137 +w \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0160.txt b/Telugu_merugulu/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..442850f7317779b521842ee7059ec0c4cfbb8587 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0160.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +అయోధ్యాకాండమునఁగూడ రచనాభేదములు చాలఁగాఁ గలవు. +అందుఁగూడఁగొన్ని యెర్రాప్రెగ్గడపద్యము లుండునేమో! ఇట్లు +భాస్కరరామాయణగ్రంథభాగము లెన్నోచిక్కులతో నున్నవి. అవియెల్ల +జాగ్రత్తగాఁ బరిశీలించి యిదమిత్థమని నిర్ణయింపవలసియున్నది. భాస్కర +రామాయణమున ఎర్రాప్రెగ్గడ రచనములు కొన్ని చేరియుండుట తథ్యము. + +4 +ఆ నడుము నేను ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తకశాలలోని యొక సంకీర్ణ +పద్యముల తాళపత్రసంపుటమును పరిశీలించుచుండఁగా అందు రామాయణ +యుద్ధకాండమున పద్యములు ముప్పది కానవచ్చినవి. చదువఁగా నవి +ప్రసిద్ధములైన భాస్కరరామాణణాది గ్రంథములలోనివిగా తోఁచలేదు. +భాస్కరరామాయణమును, భారతారణ్యపర్వాంతర్గత రామాయణమును, +భాగవతాంతర్గత రామాయణమను, మొల్లరామాయణమును, రామాభ్యదయ +మును ఘనగిరి రామకవి సకలవర్ణనాపూర్ణరామాయణమును పరిశీలించి +చూచితిని. ఆ కానవచ్చిన ముప్పది పద్యములు నందెందును గానరాలేదు. +ఆ పద్యములుగూడ ఎర్రాప్రెగ్గేడ రామాయణములోనివి కావచ్చునను +కొనుచున్నాను. వానిలో- + +"నిను సేవించినఁగల్లు మానవులకున్ వీటీవధూటీఘటీ +ఘనకోటీ శకటీకటీతటి పటీగంధీభవాటిపటీ +రసటీహారిపటీ సువర్ణమకుటీ ప్రచ్చోటికాపేటికల్ +కనదామ్నాయ మహాతురంగ శివలింగా నీలకంఠేశ్వరా!"! + +ఈ 28 వ పద్యము నీలకంఠేశ్వరస్తుతిరూప మయినది. ఇది +వేఱొక గ్రంథములోనిది యయినను గానవచ్చును. కానీ, యీ సంకీర్ణపద్య +సంపుటమున సుదాహృతరామాయణపద్యములతో నున్నది. కాన +రామాయణములోనిదియే కావచ్చు నసుట సంగత మగును. ఎర్రాప్రెగ్గడ +నెల్లూరి మండలమందలి గుడ్లూరి నీలకంఠేశ్వరస్వామిభక్తుఁడు. ప్రోలయ \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0161.txt b/Telugu_merugulu/page_0161.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f720217e289fd28e52ab39b24f2076a754f93f1 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0161.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +వేమారెడ్డిగారి ప్రేరణమున నాతఁడు రామాయణము నా నీలకంఠేశ్వరస్వామి కంకితముగా రచించెనేమో! ఈ పద్యము గుడ్లూరి నీలకంఠస్వామి స్తుతి సందర్భములోనిది గోవచ్చును.! + +ఆ పద్యములలో ఎర్రాప్రెగ్గడ రచనాగౌరవము కానవచ్చుచున్నదా యని సందేహము తోచును. పద్యము లన్నియు సలక్షణములై యున్నవి. గొప్ప రచనా ప్రౌఢిమ కానరాకున్న దనవచ్చును కాని యర్రా ప్రెగ్గడ తొలుతటి కూర్పుకాన యిందు రచనమునఁ గొంత వెన్పాటు గల దేమో! + +5. + +శ్రీనాథుఁడు 'పరిఢవింతుఁ బ్రబంధపరమేశ్వరునిదేవ సూక్తి వైచిత్రి నొక్కాక్కమాటు' అని తనయెర్రా ప్రెగ్గడరచనానుకరణాభిమాసముసు వెల్లడించుకొన్నాఁడు. ఈ క్రింది పద్యద్వయమున ఎర్రా ప్రెగ్గడ సూక్తి వైచిత్రియు, శ్రీనాథుని తదనుకరణమును గాననగును; + +"ఉ.కందక గాజువాలక మొగంబు వికాసమునొందెఁ జేతు లీ +యందములైన కాళ్ళు నరుణాంబురుహంబులలీలఁ గాంతఁ జె + న్నాందెడు, జీవహీను లీటు లుండరు ప్రాణముతోడనున్న వా +డిందుసహోదరుఁడు ధరణీశ్వర నీకు విషాద మేటికిన్?" + +ఉ."కందక గాజువాఱుక వికాసము ఉందక మందహాసని +ష్యందము చెక్కుటద్దముల నాటక నెమ్మది నిద్ర వోవున +బందమునొందె ధాత్రి సిరియాలకుమారకువ్య చంద్రుఁ దా +నందము నొందె నప్పు డెలనాఁగమనంబును భర్తచిత్తమున్. " + +(శ్రీనాథుని హరవిలాసము) + +ఎర్రాప్రగడ 'సూక్తివైచిత్రి' శ్రీనాథుని సమకాలపుఁ బ్రసిద్ధకవీ జక్కనకూడ + +“ఈత్రయిఁ దాఁ బ్రబంధపరమేశ్వరుఁడై విరచించె శబ్దవైచిత్రి +నరణ్యపర్వమున శేషము......... " +అని ప్రశంసించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0163.txt b/Telugu_merugulu/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fe2075c1c2225faf303a0428349ccdf45405088 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0163.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +గూడ నిపుడు గానరాదు. ప్రాచీన లక్షణ గ్రంథకారులుగాని, యితర +ప్రాచీనకవులు గాని యీ సత్యనారనను స్మరించినట్లు గానరాదు. +ఎట్రాప్రెగ్గడ రామాయణము ఎర్రాప్రెగ్గడనాఁటనుండి +కూచిమంచి తిమ్మకవినాఁటి దాఁక సుప్రచారము గలదిగాఁ +దెలియవచ్చు చున్నది. నూటయెనుబది యేండ్ల క్రిందటిదాఁక +సురక్షితమై యున్న యీ గ్రంథ మీనాఁడు గూడ నెక్కడనేని +అపరిజ్ఞాతముగా నుండవచ్చును. గోదావరీమండలమున కందరాడ, +చంద్రమపాలెముల (కూచిమంచి తిమ్మకవియూళ్లు) చుట్టుపట్టులఁ +గాని , కృష్ణా గుంటూరు నెల్లూరు కడప కర్నూలు మండలములలోఁ +గాని అది దొరకఁదగు ననుకొందును. నెల్లూరు కర్నూలు కడప +మండలములలో ప్రాచీన గ్రంథపరిశీలన మింకను సరిగా +జరుగవలసియున్నది. ఆయా చోట్ల నపరిచితముగా నున్న తాటియాకు +కట్టలను పరిశీలించి ఎఱ్ఱ పెగ్గడరామాయణము నేపుణ్యాత్ముఁడేని +యుద్ధరింపఁగల్గు నని విశ్వసించుచున్నాను. ఎట్రాప్రెగ్గడ +నృసింహపురాణము తప్పులతో నొక్క ప్రతిమాత్రమే ప్రాచ్యలిఖిత +పుస్తకశాలలోఁ గలదు. దానికిని మంచి ప్రత్యంతరము కావలెను. +ఆంధ్రవిశ్వవిద్యాలయోపాధ్యక్షు లగు శ్రీ కట్టమంచి రామలింగారెడ్డి +గారు ఎర్రాప్రెగ్గడ రామాయణమును సంపాదింపఁ గల్గితిమేని యది +మన కొక భాగ్యవిశేష మనియు, దాని నార్జింపఁగలవారి కెంత +సాహాయ్యమేనీ చేయ నుత్సహింతు మనియు ఆనడుమ +రాజమహేంద్రవరమున జరిగిన రెడ్డి సామ్రాజ్యవర్ధంత్యుత్సవమునం +జెప్పిరి. శ్రీరామలింగారెడ్డిగారి పవిత్రాశయము సఫలమగుట +కపేక్షించుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0167.txt b/Telugu_merugulu/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..212fa25ab843d19254f295143922ed798f3dc99f --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0167.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +కాఁగా, ఎఱిఁగయో, యెఱుఁగకయో యెటుపోయినను ఘట్టకుటీ +ప్రభాతన్యాయమున సర్వమానవగతియు, అంతే యేమి - సర్వప్రాణిగతియు +నీశ్వరాభిముఖమే యగుచున్నది. కాస ఈశ్వరప్రాప్తి ప్రాణికోటి కెల్ల +సనివార్యమేకదా ! + +సదసత్తులతో, జ్ఞానాజ్ఞానములతో, ఆనందదుఃఖములతో, అపాయ, +తన్ని వృత్తులతో కలగలు పయి గజిబిజిగా నున్న ప్రపంచవృత్తిలో తా +ముపద్రష్టలై లోకసామాన్యమున కీయీశ్వరప్రాప్తియత్నమున తాత్త్వికులు, +శాస్త్రకారులు, చిత్రకారులు, కవులు పురోగాములై యుందురు. + +తాత్త్వికులు, శాస్త్రకారులు ఘోరదీక్షతో నంతరంగసముద్రమును +మథించియు, బాహ్యమాయావరణారణ్యమును జీల్చికొని బాటలు +తొక్కియు గుర్తించి, తెచ్చిన దివ్యవిజ్ఞానపదార్ధములను పరికరములుగా ల +గొనియే వారివెనుక నడచువాఁ డగుకవీశ్వరుఁడు వానిలో మే లేర్చి +వారు గుర్తించిన మార్గములలోనే చలువ పందిళులను, రసామృతప్రపలను +గల్పించుచు, నింకను వెనుక నడచు మానవ సామాన్యమునకు +వేడుగొల్పుచు వారీపయనము సుఖమయము గావించును, + +తాత్త్వికునిలోఁ బరమార్థసాక్షాత్కార ముండును. కవిలోఁ +దదనుసారిగా ప్రసన్నమధురాంశచ్ఛాయాకల్పనము లుండును. + +తాత్త్వికునిలో కవితాంశములుసు, కవిలో తాత్త్విక తాంశములును +గూడ ననుగతములై యుండువచ్చును. + +తాత్త్వికుల తత్త్వజ్ఞానము పెరుగఁగా పెరుగఁగా తన్మూలమున +కవితలో తాత్త్వికతాంశములు పెరుగఁగా పెరుగఁగా సంఘమున తాత్త్విక +తాశ్రద్ధ పెచ్చుపెరుగును. అప్పుడు కవిత తేటదేరి క్రమపరిణామముతోఁ +బరమార్థపరాయణ మగును. కృత్రిమకవితావిడంబనముల కపుడు +తావుండదు. కవి కపుడు సత్యప్రతికృతికల్పన మనావశ్యక మగును. +సౌందర్యసముచిత మయిన ఆ పరమార్థమే, అనఁగా సత్యమే యప్పుడు \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0169.txt b/Telugu_merugulu/page_0169.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3619cdbf37561ad3b866101c473ddaef6736028b --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0169.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +15

+ +ఆంధ్రలిపి సంస్కారము

+ +నేఁడు వాడుకలో నున్నమనతెనుఁగులు మనకు మిక్కిలి చిక్కులు +గలిగించునదిగా సున్నది. పసిబాలురకు లిపినేర్పుటలో క్లేశము గలదు. +గ్రంథముల సచ్చొత్తించుటలో క్లేశము గలదు. టైపులైటింగునిర్మాణమున +కసౌకర్యముగలదు. అంతేకాక వరోచ్చారణ రీతికిఁగూడ విరోధము గలదు. +ఇవి యెల్లఁ జిన్నచిక్కులు కావు. వీనిని గొంత వివరింతును. + +1.బాలురకు నేర్పుటలో క్లేశము + +అచ్చులలో హ్రస్వదీర్ఘములగు అ, ఆ లు ఈషద్భేదముగల +సమానలిపులై యుండఁగా ఇ, ఈలు పోలికయే లేనివిగా నున్నవి. అందు +ఇ చవర్గాంత్యాను నాసికమగు ఇ-తో పోలిక గలది. ఋ, ౠలు +బు,బూల పోలిక గల వై రెండు కొమ్ములు గలిగి పొందికలేక మెలిటుగా +నున్నవి. ఒ,ఓ, ఔ లు జ--తో పోలిక గలవి. ఇఁక హల్లులలో కవర్గమెల్లం +బోలికయే లేని భిన్నలిపులతో నున్నది. ఖ-కు తలకట్టు లేదు. ఘ - +'ఫ,పుషషు' అక్షరముల పోలిక గలది. చవర్గమున చఛలు పోలిక +గలిగియున్నవి. కాని జఝులు భిన్నములుగానే యున్నవి. జ-కు తలకట్టు +లేదు. అది ఒఓ ఔల పోలిక గలది. ఝరుడు వర్ణముల పోలిక గలిగి +రెండు కొమ్ములు గలిగి యసందర్భముగా నున్నది. ఇ* ఇకారముతోఁ +బోలిక గలది. టవర్గమున ట,రలు పోలిక లేనివి.డ ఢలు చఛల వలెఁ +బోలిక గలవి. ణ తలకట్టు లేనిది. క, చవర్గముల యంత్యానునాసికములు +జ, ఆ లు తలకట్టు లేనివి. అవి చిహ్నము గలవై యుండఁగా ణ-కు \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0170.txt b/Telugu_merugulu/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebd76515177e77ba26fb3d3bffaa0bd78c585351 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0170.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +అది లేదు. దీనితర్వాతివర్గానునాసికము లగున, మ లకును నాచిహ్నము +లేదు. తవర్గమున త మాత్రము భిన్నమై, తర్వాతి మూఁడక్షరములగు +థదధలు పోలిక గలిగియున్నవి. స-స-తోఁబోలిక గలది. పవర్గమున +పఫలు, బభలును బోలియున్నవిగాని - బకుఁగొమ్ము ముడ్డి క్రింద +ఈయవలసెను. వఫలకుఁగూడఁ గొమ్మిచ్చుటలో నిట్టి చిక్కె కలదు. య +కొమ్ముగలది. ర ఱ లు. లళ లు, శష లు పోలిక లేనివిగా నున్నవి. స +న-తోఁ బోలిక గలది, హవతోఁ బోలికగలది. +ఉచ్చారణమునఁ బోలిక యుండుటనుబట్టి లిపిలోఁ గూడబోలిక +యుండఁదగినయక్షరములు క ఖ లు, గ ఘ లు, జఝు లు. టర లు, తథ లు, +రఱ లు, శషస లు, పోలిక లేనివై, పూర్వోక్ష విధమున నుచ్చారణమున +నేమాత్రమును బోలిక లేని యక్షరములు గొన్ని పోలికగలవై యుండుట +చేతను, వర్గాక్షరాదులు సరియయిన నిర్మాణక్రమము లేనివిగా +నుండుటచేతను బాలురకు లిపిని నేర్పుటలో మిక్కిలి చిక్కుగలదు. చ-కు +ముద్దిక్రింద ఒత్తిచ్చినచో ఛ అగునని చెప్పుటకు వీలులేదు. క ఖ, ట ఠ, +తథ, లు అట్లులేవు గాన సాహిత్యబోధము కుదురదు. ఇంత వరుసవావి +లేని లిపి రూపములను భిన్నభిన్నముగా నేర్చుకొన కష్టమే కాదా? మఱియు +నివిగాక అజ్ఞుణితము వేఱు చిహ్నములతో నేర్చుకొనవలెను. హల్గుణితము +వేఱుచిహ్నములతో నేర్చుకొనవలెను. ఈ గుణితములలో (గూడఁ +బెక్కుచిక్కులు గలవు. ఇవి కొంత ఉచ్చారణరీతికి విరుద్ధముగాఁగూడ +నున్నవి. హల్లుపై అజ్ఞుణితమును జేర్చునప్పుడు తలకట్టు అకార +మున్నప్పుడు మాత్రమే ఉండఁదగును. తక్కినయచ్చులు చేరునప్పు డుండఁ +గూడదు. క, కా, కి, కీలు సరిగా నున్నవీ కానీ, కు కూలు తప్పుగా +నున్నవి. తలకట్టు, కొమ్ము రెండును ఉండఁగూడదు. ' కృ కృ' లకును \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0171.txt b/Telugu_merugulu/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53600fd94c470790bbb0b432f2f5c19ade367fe0 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0171.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఇట్టి చిక్కె కలదు. ప్రైమరీ స్కూళ్ల పంతులవారు కొందరు 'కృ కు కకార +అకార ఋకారములు 'క' అని వర్ణక్రమము చెప్పుటను వింటిని. వారట్లు +చెప్పుట వింతగాదు. వట్రువసుడి 'స్వ' ఒత్తులవలె హల్లుగాఁ దలఁపx +బడు ననియేకదా కొందఱు లాక్షణికులుగూడ అది యున్నహల్లు తక్కిన +యచ్చులతోనున్న యా హల్లుతోఁ బ్రాసమునఁ జెల్లునని చెప్పిరి! కనుక +కోమ్ము, కొమ్ముదీర్ఘము వట్రువసుడి, వట్రువ సుడి దీర్ఘము ఉన్నప్పుడు +హల్లుకు తలకట్టు ఉండుట అక్రమము. + +ఇక హల్గుణీతములో 'వాక్స్వాతంత్ర్యము' అను పదము +వ్రాయునప్పుడు 'క్స్వా' లో కకార సకారములు హల్మాత్రములు. వకారము +ఆ కారముతో గూడినది. 'క్స్వా' ను విడఁదీసినచో 'క్,స్,హ' అగుసు. +కాని మనము లిపిలో ఆకారమును కకారముమీఁదనే ఉంచుచున్నాము. +సకారవకారములను క్రింద ఒత్తులనుగా ఉంచుచున్నాము. బడిపంతుళ్లును, +గొందఱు పండితులునుగూడ 'క-కు దీర్ఘమిస్తే కొ' కా - కింద సావత్తిస్తే +క్సా, క్సా-కింద వాపత్తిస్తే క్స్యా' అనియు 'క కార ఆకార సకార వకారములు +క్స్వా అనియు వర్ణక్రమము చెప్పుచున్నారు. ఇది తప్పు గాదా! +నాగరాక్షరములు ఈ విషయమున ఉచ్చారణరీతి ననుసరించి సరిగా +నున్నవి. ఆ లిపిలో సంయుక్తాక్షరమునఁ గడపటిహల్లుమీఁదనే య +చ్చుండును. తత్పూర్వము గల్గుహల్లులు అర్ధాక్షరచిహ్నములు గలవిగానే +ఉండును. బాలురకు లిపి నేర్పుటలో నిట్టి చిక్కులు గలవు, అలవాటు +పడియుంటిమి గనుక నేఁడు మన కివి యంతగాఁ జిక్కు గూర్చునవిగా +దోఁపకపోవచ్చునుగాని బాల్యమునఁ దొలుత నేర్చుకొనునప్పుడు మనల +నెల్లరనుగూడ నీ చిక్కు బాధించియే యుండుట వాస్తవము. ఎంత +యలవాటయినను బ్రౌఢులనుగూడఁ గొందఱు నీ చిక్కులు బాధించుచునే \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0176.txt b/Telugu_merugulu/page_0176.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b58e97b2a02788ecf331c87bb675cecf65a6eb90 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0176.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +అచ్చులు: + +అచ్చులలో అకార మొక్కటి తక్కం, దక్కిన యక్షరముల నెల్ల +విడిచి పెట్టవలెను. అ కారముమీఁదనే దీర్ఘము, గుడి మొదలగు అజ్ఞుణిత +చిహ్నములను (చిత్రము చూచునది) జేర్చినచో అచ్చులెల్ల నేర్పడును. +అకారమును మాత్రమట్లే యుంచునది. హల్లుల మీఁద నీ ------- అకారము +తలకట్టు రూపమును బొందును. ఆకారాది స్వరములు హల్లుల +మీఁద నున్నప్పుడే గుణితము లగునుగాని అకారముమీఁద నున్నప్పుడు +గావు - అచ్చులకు గుణితము లేదుగాన. + +అ, ఆ, ఇ, ఈ, ఉ, ఊ,ఋ,ౠ, 7, ఎ, ఏ, ఐ, ఒ, ఓ, ఔ అను +విధములఁ గల బదునాఱులిపులకును చిహ్నముల నుంచవలెను. (చిత్రము +చూచునది.) + +ఇట్లు మార్పఁగా బాలురకు ఒక్క అకారము మాత్రము నేర్పి, +తర్వాత దీర్ఘము గుడి మొదలగు అజ్ఞుణితపు చిహ్నముల నేర్పినచో నచ్చు +లెల్ల వచ్చును. కకారాదుల మీఁద నిఁక వేఱుగా అజ్ఞుణితమును నేర్పఁ +బనియుండదు. ఒక్క తలకట్టు మాత్రమే నేర్పవలసియుండును. దీర్ఘము, +గుడి మొదలగు నజ్ గుణితవు చిహ్నములు అచ్చులలో నేర్పుటచే నా +చిహ్నములే హల్లులపై నుండును. కావున పదునైదు భిన్నాక్షరముల +నేర్చుకోవలసిన బాధ తగ్గింది. ముద్రణమునఁ గూడ అచ్చులలో పదునైడు +చిహ్నములు తగ్గిపోయునవి. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0178.txt b/Telugu_merugulu/page_0178.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bc719ca323d64692cf03ae3707353916df15857 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0178.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +160 +తెలుంగుమెఱుంగులు +అనునాసిక చిహ్నము చంద్రకళ (ఇప్పటి 'జ,ఇ' ల కున్నది.. ) ఉంచినచో +వర్గపంచమాక్షరమగును. అకారముతోఁ గూడిన హల్లులకెల్లఁ దలక +టుండవలెను. తలకట్టు అక్షరమునంటియే యుండవలెను. అనఁగా, ప. +స-లు తలకట్లతో నంటి యుండవలెను. ఇట్లు తీర్చఁగా వర్గాక్షరము +లిట్లేర్పడును. (చిత్రము చూచునది. } +5888 +) +b22 +lu +3 +3347 Ye +zx +d +9 as on aa & en +" +bes & & & & & +ఛ జ జ ఝ ఇ +ఘ +8X9 12:13 +325 +x3 +a to B Bozorg +W YO BY 3 3 YI + +ఇందు బాలురకు వర్గ ప్రథమతృతీయాక్షరములను బదింటిని +మాత్రమే వ్రాయనేర్చుకొనుటలోఁ బ్రయత్నమగును. ఒత్తుగల \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0179.txt b/Telugu_merugulu/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e39826e7fe7cd6777559069a2fa7e502bbf2478 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0179.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +యక్షరములను ఒత్తి పలుకవలెనన్న విషయము తృటిలో బాలుర +హృదయముల నాటి నెలకొనును. క నేర్చినవానికి, దాని ప్రక్కనే ఒత్తుగీత +గల యక్షరమును ఖ నుగా గుర్తించుట, ఉచ్చరించుట కడు సులభము. +వర్గ, ద్వితీయచతుర్ధాక్షరములెల్ల నిట్లే సులువుగా నేర్వఁదగిన వగును. +భిన్నభిన్న రేఖలతోఁ క్రొత్త లిపులను దిద్దుట, యుచ్చారణమును జ్ఞప్తియం +దుంచుకొనుట యను కష్టము లుండవు. వర్గతృతీయాక్షరము ముక్కుమూసికొని +యుచ్చరించినచో వర్గపంచమాక్షరమగుట నుచ్చారణ శక్యనుసారముగా +బాలురకు నేర్పుటగును. దీనినిబట్టి యిరువది యైదు వర్ణాక్షరములలో +బదిమాత్రమే కొద్దీ నేర్వవలసినవి. తక్కినవి కడుసులభముగా జ్ఞాపకమునం +బెట్టుకొని రెండు ఒత్తుగఁతల భేదముతో, తలమీఁది చంద్రవంకతో వ్రాయఁ +దగినవియగును. వర్గాక్షరములెల్ల నొక్క నిర్మాణక్రమము గల వగును. +ఇట్లు మార్పఁగా ముద్రణమునఁగూడ నిర్వదియైదు వర్గాక్షరము +లలోఁ బదునై దక్షరములు దగ్గిపోవును. వర్గద్వితీయచతుర్ధాక్షరముల +నచ్చునఁ గూర్పవలసినప్పుడు, వర్గప్రథమతృతీయాక్షరములఁగూర్చి +వాని ప్రక్క నంటి యొక్క నిలువుగీత (1) అంకెను జేర్చిన సరిపడుము. వర్గ +పంచమాక్షరమునకు వర్గతృతీయాక్షరము తలకట్టు నొట్టు నట్టు చంద్రకళ +చేర్చినఁ జక్కఁబడును. + +అంతస్థములు. ఊష్మలు + +య-కుఁ గల కొమ్మును దొలఁగింపవలెను. ర-కే ప్రక్కసు +ఓత్తిచ్చినచో బండి ఱ అగును. ల-కు తలక ట్టుండవలెను. ల-కే +ప్రక్కను ఒత్తిచ్చినచో ళ ఆగును. వ-ను ప-ను గాఁ జేసితిమి గాన వ +స్థానముఁ క్రొత్త యక్షరము వ్రాత 'వ' చేర్చవలెను. శ యథాపూర్వమే. +శకు ప్రక్కను ఒత్తిచ్చి నచోష అగును సస్థానమున స యుంచునది. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0180.txt b/Telugu_merugulu/page_0180.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ddb5198d2b63d4a12a0bfdc0ce081d0e4e64eb4 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0180.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +హ స్థానమున నేఁటి ళను, అనంగా కర్ణాటకపు హ కారమును ఉంచునది. +హ తలకట్టు, దీర్ఘము కలిగియున్నది గాన దానిని దొలఁగింపఁదగును. +క్షకారము కష సంయుక్తాక్షరము గాన దానికి వేఱురూప మనావశ్యకము. +ఇట్లు తీర్చగా నంతస్థమలు, ఊష్మలు నిట్లేర్పడును. (చిత్రము చూచునది). +ఈ మార్పు వలన యాదళాంతమగు పది యక్షరములలో మూఁ +డక్షరములు దగ్గినవి. ఒక నిర్మాణ క్రమ మేర్పడినది. + +గుణితము + +అజ్ఞుణితము: - అజ్ఞుణిత చిహ్నము లెల్ల అచ్చులు నేర్చుకొనుట +లోనే వచ్చినవిగాన బాలుర కిఁక హల్లులలోఁ దలకట్టు ఆకారస్థానీయ +మనియును తక్కిన యచ్చులకెల్ల అకారముమీఁదఁ బెట్టిన గుర్తులే పెట్టిన +సరిడు ననియుఁ జెప్పి, క్షణములో అజ్ఞుణితమును నేర్పవచ్చును. + +ముద్రణమున తలకట్టు, దీర్ఘాదీస్వరచిహ్నములు వేఱువేఱుగా +నిర్మించి (కన్నడలిపికిఁబోలె) చేర్చవలెను. దీనిచే ఒక్కొక్క హల్లునకును +అజ్ఞుణితము క్రింద నిప్పుడు వ్రాయఁబడుచున్న ప్రత్యేకాక్షరములు పదేసి +పదేసి తొలఁగిపోవును. దీనిచే అచ్చుపోఁతలోఁ గల యమితభారము +తప్పి పోవును. +హల్గుణితము: - ఉచ్చారణ రీతికి విరుద్ధముగాకుండ లిపిరీతి +యుండవలెను గాన, హల్సంయుక్తాక్షరములందు కడపటి హల్లుమీఁదనే +అచ్చు ఉండవలెను. కడపటిహల్లే పూర్ణాక్షరముగా నుండవలెను. +తత్పూర్వపుహల్లులు తలకట్టు లేనివిగా (అనఁగా హల్మాత్రములుగా) +నుండవలెను. (తలకట్టు తొలఁగిన హల్లులు హల్మాత్రములు). ఒక +యక్షరముక్రింద నొక యక్షరము నిఱికించుట యనువిధానము +మాసవలేను. లిపులెల్లఁ బ్రక్క ప్రక్కలనే ఉండవలెను. అనఁగా నిట్లు. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0182.txt b/Telugu_merugulu/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d937a0b89c25b63ae3e285699d019705feb3533 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0182.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +మాక్రమించునదిగా నుండునేని యది ప్రాజ్ఞసమ్మతము గాకపోవచ్చును. +కాని యీ సంస్కారము నిజముగా నట్లు హెచ్చుస్థల మాక్రమించుకొనదు. +వ్రాతలో నించుకంత స్థలము హెచ్చుతగ్గు లగుటలోఁ జి క్కుండదు. +అచ్చులో స్థలము పెరుగుటమాత్రమే చిక్కు అచ్చులో లిపిక్రింద లిపీ +నుంచి కూర్చినట్టు కన్పట్టుచున్నదే కాని, వాస్తవమునకు (హాఫ్ బాడీ +తప్పు) ప్రక్కనే ఉండును, వానిని గూర్చుటలోఁ గొంచె మించుమించుగా +విడఁబలిచి వ్రాసిన నెంత స్థల మాక్రమించుకొనునో యంతస్థఫలమును +వెనుక ముందుల ఆ 'స్పేసు' ఆక్రమించుకొనుచున్నది. పైగా బంతి +వంకరవోవుచున్నది. అట్టి సంయుక్తాక్షరములు గల బంతికొఱకయి కొన్ని +'లెడ్లు' ఎక్కువ వేయవలసివచ్చుచున్నది. కాన వీనిని గలిపి కట్టుకొనినచో +నంతగా నీ మార్పు హెచ్చుస్థల పక్రమించు కొనునది గాదని యేర్పడును. +మఱియు ఋ,ౠ, ఘు,ఝ,మ,యలు, హలలో జరపఁబడిన +మార్పులవలని స్థలలాభము కొంత గలదు.కావున నిది యంత యనర్ధావ +హము గాదని నాతలంపు. అఱవలిపి యీ విధముననే కలదు. అందు +లిపి క్రింద లిపి చేరదు.దానివలన వారి కెట్టి యసౌకర్యమును లేదు. + +ఈ మార్పుచే హల్లుల యొత్తులు . a మొదలగునవి అక్కరలేక పోవును. అజ్ఞుణిత చిహ్నములను వేఱుగాఁబోఁతపోసి తలకట్టులేకుండఁ బోసిన హల్మాత్రములమీఁదఁ జేర్చుటకు వీలు గలుగును. సంయుక్తాక్షర మందలి హల్మాత్రములు తలకట్టు లేకుండఁ బూర్వముననుండి కడపటి హల్లు అచ్చుతోఁ గూడియుండుట గుదురును. +మొత్తము లిపియెల్ల నిట్లు మార్పఁగా నచ్చుకై పోఁతపోయవలసినరేఖాచిహ్నములు ముప్పదియైదుమాత్రమే యగును. వర్గద్వితీయచతుర్ధములకు, ళ,అ,ష - లకుఁబెట్టవలసిన ఒత్తుగీఁత యొక్కటి, \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0183.txt b/Telugu_merugulu/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b9c608cdafc4b7d75b48a0998dfedc836caddc6 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0183.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +వర్గానునాసికములకుఁ బెట్టవలసిన చంద్రకళ ఒక్కటి గలవు. ఈ రెంటిని +జేర్చుకొనఁగా ముప్పదియే డగును. ఇప్పుడు ముద్రణములకై +యుపయోగింపఁబడుచున్న చిహ్నములు 500 లలో 468 తగ్గి పోయినవి. +ముద్రణమున కీ మార్పు అమితోపకారకముగదా! + +ఈ మార్పునుబట్టి టైపుమీషనును సృష్టించుట కడుసుకరముగదా! +దంత్యములగు చజలకు వేలు లిపు లక్కఱ లేదు. ఇప్పుడు వాని +భేదము నెవ్వరును లిపిలో పాటించుట లేదుగాని కావలెనని యభిమానించు +వారికై ప్రత్యేకలిపి కల్పించితిని. రేఫముసకుఁ బూర్వపులిపిలో వలపలిగిలక +-౯ అను చిహ్నమును, నకారమునకు ” అను చిహ్నమును గలవు. ఈ +లిపు లభిమానింపఁ దగినవి. కాని వలపలిగిలక 'వగ౯ము' అను విధమున +వ్రాయఁబడును. ఇది 'వ౯గము' అనువిధమున మార్చుట ఉచ్చారణాను +గుణము. అప్పుడది డాపలిగిలక యగును. ఇష్టమేని వీని నుంచుకొన +వచ్చును. అనిష్టమేని మానవచ్చును. కర్ణాటాంధ్రలిపులకుఁ జాల +సాన్నిహిత్యమున్నది గాన, ఉభయలిపులకు నైక్యము కలుగుట యుభయ +దేశముల వారికిని జాల లాభకర మని నా యీ సంస్కారములో +కర్ణాటలిపిరీతిని కొంత చేకొనుటయ్యెను. ఉభయలిపులకు నైక్యము +పొసగుట నాకోరిక. \ No newline at end of file diff --git a/Telugu_merugulu/page_0184.txt b/Telugu_merugulu/page_0184.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6da3842da5a0317f3cd400d6050619966e013664 --- /dev/null +++ b/Telugu_merugulu/page_0184.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +166 +తెలుగు ఖంగులు +(శ్రీ భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్యగారు లిపి సంస్కారమును +గూర్చి వ్రాసిన జాబు ఆనాటి దిది. తదుపరి యిందున్న విధమున మరి +కొన్ని సంస్కారములనుగూడ శ్రీ శాస్త్రిగారు కావించిరి) +బందరు +అందా, +తవురు బారతిలో +ఎరబురించి తయాశము +చదివి, అతడు బలలు ) +18 అకశరములతో, +ఆలులతో , మండిరిన +ta e a son sex ano +ano. Soda² soen, +'వ' sv , +పేద ముబజు అss. +చ అతగించ కపేలు. . +జోగ +గరాజువలు చేస్తా +o fios. +తమరు భారతిలో ప్రచురించిన వ్యాసము చదివితిని. అయిదు +బళ్లు 18 అక్షరములతోను, 17 పొల్లులతోను పూర్తి అగుటచే టైపుకు +వీలుగ నుండును. కాని వ కును య కును భేదము బహు తక్కువ. +చిత్తగించవలెను +భోగరాజు పట్టాభిసీతారామయ్య. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/meta.json" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f9bafe5f3e32c5be782bbcc98b75f13c5790d2e --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/meta.json" @@ -0,0 +1,260 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 84, + "total_pages": 114, + "filename": "నీతి రత్నాకరము.pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 4 + }, + "2": { + "quality": 4 + }, + "3": { + "quality": 3 + }, + "4": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "29": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "48": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "50": { + "quality": 4 + }, + "51": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "56": { + "quality": 4 + }, + "57": { + "quality": 4 + }, + "58": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "63": { + "quality": 4 + }, + "64": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "75": { + "quality": 4 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "83": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 3 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0001.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0001.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ecf6d5a360b02c4f85ba62db2f1cf963ae75b7e6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0001.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +Printed by

+V. VENKATESWARA SASTRULU

+of V. RAMASWAMY SASTRULU & SONS

+AT THE 'VAVILLA' PRESS,

+Madras - 1939

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0002.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0002.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..155f0a30bbcd1c1c384f1ea78495405d54e7fcf8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0002.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +తొలిపలుకు

+ +సరసమనీషులారా! నీతిరత్నాకరమను నీయాఖ్యాయికను దమ కర్పింపగలిగితని ఇందు నీతిమార్గావలంబకులకు విజయము, తద్విరుద్దమార్గావలంబములను నపజయము గలుగుటయే ప్రధాన భాగము. ఈ విషయములు రెండు నిందు విస్పష్టములగు. విశేషించి భగవత్సహాయము, సాధువుల తోడ్పాటు నీతి మార్గమునకు గలదని యీయాఖ్యాయిక తెలుపును. స్త్రీ పురుషు లన్యోన్యనుగుణప్రేరితులై ప్రేమగలవార లైననే యది చిరకాలము నిలుచుననియు, వేఱొకమార్గమున నది యచిరకాలముననే క్షీణించు ననియు తెలుపుటకే యీచిన్ని పొత్తము వ్రాయబడిన దనియుఁ దేటపడును. జనుల యభిప్రాయము లెట్టులున్నను నీతిమార్గము సర్వపక్షసమాదరణీయమగును గదా. దాని నాశ్రయించఁబూనిన మార్గములు వేఱు వేఱుగా నుండును. ఏమార్గము తుదకు నీతిమార్గమునఁ దన్నాశ్రయించినవానిం జేర్చునో యదియే సన్మార్గ మనబడును అట్టిమార్గములఁ దెలుపు గ్రంథములే బాలురకు నుపకరినరించునవి. + +ఇందు నా చేసిన కృషి విశేషించి వ్రాయదగినది కాదు. స్త్రీవిద్య యెట్టిది మంచి దనునది నాయెఱింగినంతవరకు నిందు దెలిపితిని. క్షుద్రమంత్రములు లోనగునవి తొలుదొలుత మేలు గలిగించిన ట్లగవపడినను దుదకు హానిఁ గల్గించునని యీ కథా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1d203bd3035be2f8cfc5d2887eb97316e4b7b90 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +రూశమున విశదీకరించిన మహాకాళీ బలివలన సంతృప్తినొంది " భక్తులకు వరములొసంగు నన్న ప్రపాదము సత్యేతర మనియ నశాస్త్ర, మనియు స్పష్టపఱిచితిని. విశేషించి దేవతోత్సవము లందుఁ జేరు జనులు భక్తిభావముగల వారు కొలఁది సంఖ్యాకులే' యని తేటపఱచితిని, మూలికలయం దద్భుతశక్తి కలదని తెలియఁ బలికితిని. ఇట్టి విషయములు బాలుర హృదయముల నిలుప వలయు ననియు, దాన సనాత నీతిమార్గము పెంపొందు ననియు, విశేషించి దేవతాభక్తియుఁ బ్రభుభక్తియుఁ గుదురు కొన నవకాశము కలుగుననియు నాయాశయము. తక్కినవిషయములు గ్రంథపఠనమున నే తెలియఁగలను. ఇక్కడ వ్రాయ నవసరము లేదు, + +ఈపొత్తమును ముద్రింప గోరఁగనే యంగీకరించి మూడుదినములలో ముద్రించియిచ్చిన యాంధ్ర గ్రంథోద్ధారకులు మ.రా. శ్రీ వావిళ్ల వేంక టేశ్వరశాస్త్రులుగారికీ మూలమున నాకృతజ్ఞతం దెలుపుచున్నాఁడను. కథాసంవిధానమున నెన్నియో లోపములుండును వానినెల్ల నాచే సంస్కరింపఁ జేయభాషాభిమానుల నంజలీ ఘటించి వేఁడుచున్నాఁడను, ఇంకఁ బెంచి వ్రాయ నుద్యమింపక సజ్జనులను దీనికిఁ జేయూత యొసంగ వేడుచు విరమించుచున్నాఁడను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0632a99ffb29f6306d08737715d5cfbaa2407cd --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +నీతిరత్నాకరము

+ +మొదటి వీచిక.

+ +ఆరోగ్యభాగ్యముల నిచ్చుపదార్థములయందెల్ల నదులగ్రస్థానము నాక్రమింపఁ దగినవి. పూర్వలు దానిని బరమపావనములని, సేవింపఁదగినవని, సకల పాపముల నడంచునని తెలిపి యున్న వారు. జలములు భూమిని బవిత్రముగాఁ జేయునని, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd37432ff3eb251234c78c88b32f84db48d7e10b --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +ఆభూమి మానవులను బవిత్రులనుగా నొనరించునని వేదములు తెలుపుచున్నవి. సకలకల్మషముల నదులు హరించుననుట నిక్కము. కల్మషమనగా దేహమాలిన్యమని కొంద ఱర్థము చెప్పుదురు. ప్రవాహోదకముల యందుదయకాలమునకు ముందు స్నానము చేసిన సకల రోగములు నశించునని యాయుర్వేదము తెలుపుచున్నది. దీనినెల్ల నంగీరించియే యున్నారు. పదార్థ విజ్ఞానశాస్త్ర వేత్తలు లక్ష్యలక్షణ +పురస్సరముగా దీనిని దృఢ పఱచుచున్నారు. ఆరోగ్యముకలిగినపుడు. మనస్సు పరిశుద్ధముగ నుండుననియు, నది మంచి కార్యములు చేయఁబూనుననియు నార్యులభావము. కావున నదులు పాపములు తొలఁగించుననుట యుక్తియుక్తమే యనవచ్చును. + +నదులు సమీపముననున్న దేశములు ధనసంపన్నములుగా నుండుట సాధారణము. ఆదేశములకు నదీమా తృకములని పేరు. తల్లివలె నదులు పయః ప్రధానమున నెల్ల భంగులంబోషించుటంజేసి నదీమాతృకములనుపే రాదేశములకుఁ గలిగె నని పెద్దలందురు. ఆయర్థము యుక్తి కనుకూలముగనే +యున్నది. సస్యములకు ఆరోగ్యమునకు నదులు మహోపకారకములను సిద్ధాంతము సర్వజనాంగీకారమును బడసినది. నదుల యిరుదరులకుఁ బరిసరమున నున్న భూములు సారసంతము లయి యుండుట సర్వజనవిదితమగు విషయముగాని మాఱు మూలనుండునది కాదు. ఏయేభాగములనుండియో యొండు మట్టిని దెచ్చి భూములం గప్పును. సస్యములు సమృద్దిగ దానిచే ఫలించును. కర్షకుల కింతకంటే మహోపకారము చేయుటెట్లు? +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1ef2736958503e2be9a21942b0416be9d5ea1aa --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +ఏఁబదియాఱు దేశములుగా నీ భరతఖండము విభజింపబడి యుండెడిది. ఏబదియాఱు భాషలుండెనని కొంద ఱందురు. అన్ని యుండవనియు సంస్కృతము ప్రాకృతాది షడ్బాషలు, వీనివికారములుగా భాష లుండెనని కొంద ఱందురు.ఇప్పటి భాషలంబట్టి యా కాలపుభాషల నిర్ణయించు టంత మంచిదిగాదు. ఆ దేశములయందు మహారాష్ట్ర దేశము మిగులఁ బ్రఖ్యాతిని మించియుండెను. మహారాష్ట్ర దేశీయులు మిగుల బలాఢ్యులు. సదాచార పరాయణులు. ప్రతిక్షణ విలక్షణపరిణామములగు నాచారములసలయించు నూహలు గలవారు కారు. పూర్వులయందు గౌరవము, దేశమందు విశ్వాసము, శాస్త్రములయందుఁ బ్రీతి , భగవంతునియందు భక్తి యను నివి వారికిఁ దోడఁబుట్టినగుణములు. స్వదేశాభిమానము మెండు బలప రాక్రమములయం దాఱితేరిన వారలయ్యు నొరుల హింసించునలవాటుగలవారు కారు. ఊరకూరక తమ్మలయించినపుడు మాత్రము ప్రతిఘటింతురు. ప్రతిఘటించిరిపో కార్యము పండుటయో మేనులఁ దొలఁగుట యో కావలసినదే కాని నడుమ వదలుకొను నాచార మాదేశీయు లకు లేదు. వారికి జీడిమచ్చలని పేరుగల్గుటకుఁ గారణమిదియే యయి యుండనోపు. సామాన్యముగా నెల్లరు భవానిని బూజించువా రనవచ్చును. ఆమెకరుణ లేక వృద్దికాఁజాలమను విశ్వాసము వారలకు సుగ్గులోఁ బెట్టినట్టిది. కావుననే శ్రద్ధా భక్తుల భవాని నారాధింతురు బలుల నర్పింతురు. గవ్వలతో నాదేవిని బూజించువారు కొందఱు గలరు. నిర్మలమగు వస్తువుల నర్చించిన నిర్మలముగా బుద్ధియుండునని వారియూహ కాఁబోలు. +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f6278cc787e2ea2a349aea957a447ed75c2c2fc --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +వారలకు గవ్వలు కూర్చిన హార ముండును. అది కుంకుమపంకలిప్తముగనుండును. + +అట్టి మహారాష్ట్ర దేశమున నొక పుణ్యనదీపరిసరమున విలాసథామ మనునగరము గలదు. నదీతటమున నదికట్టఁబడుటచే బ్రవాహసమయమున బాధకలిగినను దక్కుఁగలకాలములయందు సుఖసమృద్దికిఁ గొదువలేకుండెను. కావున నా నగరము సుఖధామ మనుప్రఖ్యాతిని గాంచెను. నగర మతివిశాలభూభాగము నాక్రమించి యుండెను. గృహములు క్రిక్కిఱిసియుండక యెడముగలిగి ప్రాకారవేష్టితము లై యుండెను. కావున నారోగ్య భాగ్యమునకుఁ గొదువ లేదనవచ్చును. గృహచతుర్బాగముల గ్రిక్కిరిసి వృక్షము లుండవలయునని రాజశాసనము.కావున శీతలచ్చాయా ద్రుమములు విశేషించి యుండెను. ఎండ వేడిమి విశేషించి సోకకయుండ నాద్రుమములు కాపాడుచుండఁగా నిఁక వాసయోగ్యము కాదనుట యెట్లు ! పురము నలుప్రక్కలనుండు భూభాగము తగ్గుగా నుండెను. నగరము గలభూభాగ మున్నతము. కావున ముఱికి నీరు నిలువక పోవుచుండఁగా నెంతయో యారోగ్యముగా నుండెను. + +సౌధ పంక్తులు చక్కఁగాఁ దీర్చికట్టిన ట్లుండెను. వీధులు విశాలములు. రెండు ప్రక్కలను జాలుగ ఛాయాద్రుమములు గలవు. వానిమూలముల నరుఁగులు వేయఁబడి యుండెను. బాటసారు లందుఁ గూరుచుండి యలసట తీర్చుకొనుచుందురు. కొత్తవా రానగరమును జూడవత్తురు, ఆనందయాత్ర యని దానిపేరు. ఆ పేరు మిగులఁ బ్రఖ్యాతి వహించెను, ఏటేట వేసవి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ccefb3ddbaae7d8c06a62fc0e6efc7d609249030 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +కాయాత్ర దూరదేశాగతజనులచే సాగింపఁబడును. ఆనగరమును జూచి యందుఁ బనది దినములుండి యా శీతలమారుతమును సేవించి కృతకృత్యులై మరలి పోవుచుందురు. కన్నులు భగవంతుఁడొసంగినందులకు ఫల మానగరమును జూచుటయే యని యెల్లవారనుచుందురు. యాత్రార్థులకుఁ గొన్నియిండ్లు నిర్మింపఁబడి యుండును. గృహభృతి యించుకంతయేగాని వృద్ధి చేయరాదని రాజశాసనము కలదు. కావున బాటసారుల కేమాత్రము కష్టము కలుగ నవకాశము లేదు. కావుననే యానందయాత్ర యను పేరు సార్థకమయ్యెను. + +ఆ దేశమేలు భూజాని కరుణాకరుఁ డని ధరాత్ముఁ డని విఖ్యాతినొందెను. ఆవిఖ్యాతికిఁ గారణము న్యాయ పరిపాలనమే గాని వేఱొకటి కాదు. ప్రజలు రాజును భగవంతునిగా భావించు చుండిరి. కావున నే యారాజ్యము శాంతకి సంస్థాసమయి యుండెను. అపరాధములకు శాసనములు గలవుగాని వాని నుపయోగించునవసరము లేకుండెను.న్యాయాధికారులనీ, కారాగృహాధికారు లని కొందఱుండిరి . కాని వారికి నెప్పుడో యొకప్పుడు తప్ప దక్కినపుడు కాలము పుచ్చునుపానము లేక పురాణములం జదువుకొనుచుండిరి. ఆ విలాసథామమున వీధికొక్క పుస్తక భాండాగారము నెలకొల్పఁబడి యుండెను సకలగ్రంథము లందు దొరకుటంబట్టి యవకాశము దొరకినపుడెల్ల జనులచటికింబోయి చదువుచుండిరి. అందందు నాటకశాలలు గలవు. అవి పౌరజన సంతృప్తి నొనరించుటపొందనే ఱ్పరుపబడినవే ఇట్టి వెన్నియో జనోపకారములుగ నిర్మింపఁబడినందునే యా నగరము వాసయోగ్య మయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0723c027e43a706069c13e0bfeb86d4cfd51cf41 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,11 @@ +ఆనగరమున నొక ధనవంతుఁ డుండెను. అతని పేరు శ్రీనివాసుదాసు. తలిదండ్రులాతనికి వివాహమువ ఱకుఁ గలసంస్కారము లొనరించి గతించిరి . భార్యంగూడి శ్రీనివాసదాసు సద్వృత్తి గాలముఁ బుచ్చుచుండెను. లక్ష్మీనారాయణులవలె వారలున్నవారని యెల్ల వారు వాడుచుండిరి. పరోపకారము వారికి నైజ గుణము. కాని ముఖస్తుతులను జేయువారిని మాత్ర మాదాసాదరింప కుండెను దీనాంధబధిరాదు లాత నియిల్లు కల్పవృక్ష ముని కాచుకొని యుందురు. అన్నదానము వస్త్ర దానము నను నీ రెండు నాతఁ డెక్కుడుగాఁ చేయువాడు. తక్కినదానములు యథోచితముగా జేయుచుండును. బంధువుల రాకకు +బరిమితిలేకుండెను. వ్యాపారమున ధన మెక్కువగా లభించుచుండుటచే వ్యయము నాతనిమదికి లెక్కింప దగినది కాకయుండెను. ఆవ్యాపార ము న్యాయము నతిక్రమింపక చేయఁబడుచున్నందున దినదినాభి వృద్ధి నొందుచుండెను, + +ధర్మంబు చెరుపఁ జెఱచును, +ధర్మము రక్షించువారిఁ * దా రక్షించున్ . + +అన్న సూక్తి యేల తప్పును! ఆ వ్యాపార మాతని కాలమున నారంభింపబడినది కాదు. కులవృత్తి. కావున శాస్త్రీయమే యన వలయుఁగదా. + +శ్లో. “స్వే స్వే కర్మణ్య భిరతస్సంసిద్ధిం లభతే నరః." + +అను భగవద్గీతా వాక్యము ప్రమాణము కదా. ఆవ్యాపారమునే పాటించి కులవృత్తియని భగత్ప్రతిపాదితమని కర్తవ్య మని యాతం డొనరించుచు దేహమంతయుఁ గన్నులుగా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63cfeede6f56035341e0d6008d362d6661d25dd0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సంచరించు చుండెను. కులవృత్తి భగవద్ద్రూపముగా దలంచుచు దాని ననుసరించినఁ గృతార్థునిం జేయు నని పెద్దలందురు. + +శ్రీనివాసదాసునకు నాలుగుసంవత్సరముల దనుక సంతానము లేకుండెను. కళత్రము మనసున నించుకవిచారమూనుచుండెను. పతికి నెదురాడనోడునట్టి శీలముకలది. కావున బయలుపడనీయక యుండెను. ఎట్టులో యా భేదమును భర్త యెఱింగెను. సత్కళత్రము చింతదీర్చుట పతికి హితముగదా యని సన్మతి నాలోచించి యిట్లు తలపోయఁ జొచ్చెను. మానుషానంద మెల్లరకుఁ గావలసినవిదియే. దానిం గాంక్షించుట పొరపాటు గాదు. ధర్మ ప్రజావృధ్యర్థము కదా వివాహము చేసికొనుట. దీనికి బురాకృతపుణ్యము తోడు పడవలయు దానికి మానవ యత్నము కూడఁ గావలయును. దైవపరులు కొందఱు మానవ ప్రయత్న మేలయందురు. అది పాటింపఁదగినమాట యనవలయును. భగవంతుని సేవించుట ప్రధానము. బాన నిహపరములు గలవు. దాని మాన నీ రెండును జెడును. కాఁబట్టి యీశ్వరు నారాధించు టుచితము. ఆ యారాధనము కూడఁ దొలుదొలుత విశ్వాసమును బుట్టించు నదిగ సుండవలయుఁ గదా. లేనిచో స్త్రీలకు భక్తి కుదరదు. ధర్మార్థకామమోక్షములను పురుషార్థములు నాలుగు వాంఛింపదగినవే యని పురాణములు తెలుపుచున్నవి. కనుక నిపుడు శ్రీకృష్ణు నారాధించుట యెంతయుఁ దగియుండెడు. అందును సంతానగోపాలనామమున శ్రీకృష్ణు నారాధించుట సమంచితమగు.ఈ నామమును విన్న యంతనే నాకళత్రము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..884abd6c17b5de3c36e9a9a8f422d569a88222cf --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +________________ + +నీతిరత్నాకరము +ఆనగరమున నొక ధనవంతుఁ డుండెను. అతని పేరు శ్రీని వాసదాసు. తలిదండ్రు లాతనికి వివాహమువఱకుఁ గలసంస్కారము లొనరించి గతించిరి. భాగ్యంగూడి శ్రీనివాసదాసు సద్వృత్తిఁ గాలముఁ బుచ్చుచుండెను. లక్ష్మీనారాయణులవ లే వారు లున్న వారని యెల్ల వారు వాడుచుండిరి. పరోపకారము వారికే నైజ గుణము. కాని ముఖస్తుతులను జేయు వారిని మాత్ర మాదా సాదరింప కుండెను దీనాంధబధి రాదు లాతనియిల్లు కల్ప వ్రుక్షమని కాచుకొని యుందురు. అన్న దానము వస్త్ర దానము ననునీ రెండు వాతఁ డెక్కుడు గాఁ జేయువాఁడు. తక్కినదానములు యధోచిత ముగా: జేయు చుండును. బంధువుల రాకకుఁ బరిమితి లేకుండెను. వ్యాపారమున ధన మెక్కువగా లభించుచుండుటనే + వ్యయము నాతనిమదికి లెక్కించగినది కాకయుండెను. ఆవ్యాపారము: న్యాయము నతిక్రమింపక చేయఁబడుచున్నందున దినదినానాభివృద్ధి నొందుచుండెను. + +ధర్మంబు చెఱుపఁ జెఱచును, +ధర్మము రక్షించువారిఁ దా రక్షించున్. + +అన్న సూక్తి యేల తప్పును ! ఆవ్యాసార మాతని కాలమున: నారంభింపబడినది కాదు.. కులవృత్తి. "కావున శాస్త్రీయ మే యన, వలయుఁగదా. + +శ్లో. “స్వే స్వే కర్మణ్య భిరతస్సంసిద్ధిం లభతే నరః." + + అను భగవద్గీతా వాక్యము ప్రమాణము కదా. ఆవ్యాపారమునే పాటించి కులవృత్తియని భగత్ప్రతిపాదితమని కర్తవ్య మ్మని యాతఁ డోనరించుచు దేహమంతయుఁ గన్నులుగా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3d7a108cebde20a7ce6785333c9c91718b459a9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సంచరించు చుండెను. కులవృత్తి భగవద్దూపముగాఁ దలంచుచు దాని సనుసరించినఁ గృతార్థునిం జేయు సని పెద్ద లందురు. + +శ్రీనివాసదాసునకు నాలుగుసంవత్సరముల దనుక సంతానము లేకుండెను. కళత్రము మనసున నించుక విచార మూనుచుండెను. పతికి నెదురాడనోడునట్టి శీలముకలది. కావున బయలుపడనీయక యుండెను. ఎట్టులో యా ఖేదమును భర్త యెఱిం గెను. సత్కళత్రము చింత దీర్చుట పతికి హితముగదా యని సన్మతి నాలోచించి యిట్లు తలపోయఁ జొచ్చెను. మానుషానంద మెల్ల రకుఁ గావలసినదియే. దానిం గాంక్షించుట పొరపాటు గాదు. ధన ప్రజావృధ్యర్ధము కదా వివాహము చేసికొనుట. దీనికిఁ బురాకృతపుణ్యము తోడు పడవలయు దానికి మానవ ప్రయత్నము కూడఁ గావలయును. దైవపరులు కొందఱు మానన ప్రయత్న మేలయందురు. అది పాటింపఁదగినమాట యనవలయును. భగవంతుని సేవించుట ప్రధానము. దాన నిహపరములు గలవు. దాని మాన నీ రెండును జెడును. కాఁబట్టి యీశ్వరు నారాధించు టుచితము. ఆ యారాధనము కూడఁ దొలుదొలుత విశ్వాసమును బుట్టించునదిగ నుండవలయుఁ గదా. లేనిచో స్త్రీలకు భక్తి కుదరదు. ధర్మార్ధకామమోక్షములను పురుషార్థములు నాలుగు వాంఛింపదగినవే యని పురాణములు తెలుపుచున్నవి. కనుక నిపుడు శ్రీకృష్ణునారాధించుట యెంతయుఁ దగియుండెను. అందుకు సంతాన గోపాలనామమున శ్రీకృష్ణు నారాధిఁ చుట సమంచితమగు. ఈనామమును విన్నయంతనే నాకళత్రము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32c058d2df2466a2a243962b05ff993de1552201 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +భక్తిప్రీతులు గలదగును. అవి రెండును గుదిరినఁ గాని యారాధనము సఫలము కాదు. ఆని యాలోచించి యది లెస్సగా మదికి సరిపడినందున నవకాశము కలిగింపక మున్ను తన్నెఱింగిన వృద్ధభూసురవరేణ్యుని బిలువంబంచి యుచితసపర్యల జరపి యుదంత మెఱింగించెను, మహనీయుఁ డా ప్రశ్నమున కానందించి నీవాంఛితము ఫలించును. సత్యము. శ్రీఘ్రంబ సంతానగోపాలమూర్తిని బూజింపుము. ఆపధ్ధతి నాలకింపుము. + +శుభముహూర్తమున విత్తశాఠ్య మొనరింపక రత్న సువర్ణ రజతాదులచే శ్రీకృష్ణు నాకృతిని స్థండిలమున నునుపసలయును. సకలవిధాలంకృతమండపము నమరించి తన్మధ్య కల్పిత స్థండిలమున నునిచిన శ్రీ సంతానగోపాలమూర్తిని బూజింప వలయును. ఆనాఁడు ప్రతియామమునను బూజ చేయవలయును. గోభూ ప్రభృతిదానములను యథాశక్తి నొనరింప వలయును. సాధువ్రతపరాయణులగు విప్ర ప్రవరులకు భోజనం బిడవలయు. దీనాంధక బధిర కుబ్జుల నన్న దానమున సంతృపులం చేయవలయు. ఆవలఁ దాను సభార్యుఁ డై భుజిుచి యా ప్రతిమను శుద్ద శ్రోత్రియునకు దానము చేయవలయును. ఈ భగవత్పూజ భక్తితో జేయవలయును. దంభాచారున కది ఫలము నీయదు. మనోవాక్కుల నేక రీతిగా భావ మల రారఁ బూజించిన నే ఫలము గలుగును. ఈ పూజ సాంగముగా నేఱవేఱిన సంతానము కలుగును. రాధామాధవులయం దెవ్వ రిపై నధికభక్తి, కలుగునో తదంశము గలసంతానము గలుగును. ఇది సత్యము. అని వ్రతవిధానమును దెలుప శ్రీని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..275094a3b5aae450cbae5cc01692677da1b4f9a7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +వాసదాసు సంతోషించెను. ఆయన ధర్మపత్ని యిందిరాదేవి పరమానందభరితురా లయ్యెను. వృద్దవి ప్ర ప్రవరుఁడు తన యింటికిం బోయెను. + +తరువాత నాదంపతు లాలోచించుకొని సుముహూర్తము నిశ్చయింపఁబడఁగా వ్రతమునకుఁ గడంగిరి. సద్బ్రాహ్మ ణుల రావించిరి. విత్తశాఠ్యము లేక ప్రతిమను 'జేయించిరి. యథో క్తముగా వ్రతము నాచరించిరి. ఇంచుక యేనియు గొఱంత గాంచక యావ్రతము పూర్తిచేయఁబడియెను. ఎల్లరా వ్రతమును దిలకించి తప్పక సంతానముకలుగునని విశ్వసించిరి. వారి భక్తిశ్రద్దలు చూచువారి కెంతయు నచ్చెరువు గలుగఁ జేసెను. ఇంచుకంతయు లోప మేవిషయమునందును గలుగక యుంచెను. కొలఁదిదినములు జరగ నాయిందిరా దేవి గర్బవతి యన్న సువార్త మెల్ల మెల్లన నలుదెసలకుం బ్రాంకెను. దాని విన్న వారెల్ల నానందాంభో రాశి నోలలాడిరి. గర్భ సంస్కారములగు పుంసవనాదులు చేయఁబడియె, నెలలునిండెను. ఒక్క నాఁ డాయిందిరా దేవి కలగాం చెను. అందొక్క సువాసిని సకలాభరణములం దాల్చి తాంబూలచర్వణము చేయుచు వచ్చి యొక్క చక్క నిఫల మిందిరాహస్తమున నిడ దీని ననుభవింపుమని పలికి యదృశ్యు రా లయ్యెను. ఆవల మేల్కాంచి సమీపతల్పమున శయనించియున్న ప్రాణనాథునిఁ బిలిచెను. అయ్యది నాలవజాము కావున నాతఁ డనుస్మృతిని బారాయణము చేయుచుండెను. భార్య పిలువఁగనే చెంతకుం బోయి కూరుచుండి యేల పిలిచితివని యడిగెను. ఇందిర స్వప్న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..43277d011bf3094ee9ca164f501a9713d1958910 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +వృత్తాంతమును దెలిపెను. ఇరువురు తలపోసికొని కుమారిక కలుగునని యూహించిరి. + +మఱుదినము శుక్ర వారము. ఆనాడు రెండవజాము రాఁగానే ప్రసవచిహ్న ములు కనఁబడుటయు నాలస్యము లేక ప్రసవించుటయు శిశువు కన్యకయగుటయుఁ దెలియవచ్చెను. దాసు తమరూహించినట్లే సాగెనని యానందించెను. దైవజ్ఞులు గ్రహగతులఁ బరికించి బాలారిష్టాదిదోష లేశములు లేక దీర్ఘాయువుకలదని ప్రశంసించిరి. జాతక ర్మాదికృత్యములు యథా విధి నొనరింపఁ బడియెను. నామకరణ మహోత్సవకాలమున యథోచితసత్కారముల నెల్లరం దనిపి రాధిక యను పేరు ప్రక టించి దాసు కృతకృత్యుఁ డయ్యెను 'బాలయు దినదిన ప్రవర్ధ మానయై శశికలను దిరస్కరించుచుండెను. రాధిక పుట్టినది మొదలు దంపతులకు సంపల్లాభము మెండయ్యెను. దాన నాకన్య కారత్న మదృష్టవంతురాలని యెల్ల రనుకొను నట్లే వారు నూహింపసాగిరి. క్రమముగా నామెజీవితమున నెనిమిది 'యేండ్లు గడచెను. ఆవయస్సునకే విద్యావతియన్న పేరు వచ్చెను. ఒక్క పర్యాయము చెప్పిన పాఠము మరల మఱపు నకు రాకుండెను. విద్యాభ్యాసమున నాలుగువత్సరములు గడచెను. పదుమూఁడవయేఁడు రాఁగా సంగీతము చెప్ప నారంభించిరి. కంఠస్వర మనుపమానము. వర్ణనము 'లేల కాని కిన్నరీకంఠమును బోలియుండెననుట యధార్ధము. విపంచీ నినాదము నా మెకంఠము కలిసిపోవుచు వేఱుపఱుప నశక్య ముగ నుండెను. ముఖచిహ్న లేశములఁ బరికించి పాడుచున్న దనవలయునే కాని దూరమున నున్న యెడల వీణావాద \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45776fae5f9554bb9f06a8e231a4f006b78eeb73 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నమే యనఁదగును గాని, వేఱోకనాదము దానిం గలిసియున్న దన వలనుపడక యుండెను. సంగీతముతోడఁ జిత్ర లేఖన మారంభింపఁబడియెను. చిత్ర లేఖనమున మానవులపరీక్ష, యంత మంచిది కాదని బుద్ధిమంతు లూహింతురు. పశుపక్ష్యాదులు దానింగాంచి యాసక్తములై చెంతకుంబోవ నదియే దానికౌశల మని పెద్దలందురు. + +ఒక్కనాఁ డాదంపతులు వేడుక కై ద్రాక్షాఫలముల నిర్మింపుమని రాధికకుం దెలిపిరి, అట్లే యొనరింతు నని వర్ణకములఁగలిపి యామె యాఫలముల నలవరించెను. వాని నాదంపతులు చూడక రాధికా! అవి బాగుండు నని యెట్లు కనుఁ గొనవచ్చు నని ప్రశ్నించిరి. పందిరికి వ్రేలాడఁగట్టిన 'వానియం దము ప్రకటమగు నని యామే పలికెను. గృహమునకు దూర ముగనుండు నొకపందిరికి వాని వ్రేలాడఁగట్టిరి. దూరమున నుండి పరీక్షించుచుండిరి. కొలఁది నిమేషములకుఁ బక్షులు వచ్చి వానిం బొడువ నారంభించెను. చిలుకలు తటాలున నా చెంత వ్రాలెను. పటపటమని పొడువసాగెను. పరీక్షకులు చిత్రంపడిరి. తండ్రి, రాధికను జెంతకుఁ దీసికొని యుపలాలిం చెను. వేఱోకనాఁ డా రాధిక యొక చిలుకను బావురమును జేవ్రాసి వర్ణకముల వాని సింగారించెను. దూరముగ నిలిపెను. చిలుకలు మొత్తముగా వచ్చి దానిం బొడుచుచుఁ బోవసాగెను. ఎక్కడనుండీయో యొక శ్యేనము బుస్సున వచ్చి పావురమును దన్నెను. దానిం గాంచినవారెల్ల నిగి ప్రకృతి చిత్రకమే యని పలికిరి. ఇట్లే యామె పెక్కుతడవలు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3eeb14c7c9e362381cbd4bbb06aa526f22d3f433 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +చిత్రించుచు వానిం బరీక్షించుచు దానియంద మిట్లుండినఁ గాని, ఫలింప దని యూహించుచుండెను. + +సంగీత మామె పాడఁగా విన్న వారెల్ల నొక్కదినము చక్క నాలోచించి సభచేసి యామె 'కాశీః పురస్సరముగా నొకపదక మీయ నిశ్చయించిరి. ఆయుదంతము తల్లి దండ్రులకు ముందుగాఁ దెలిపి వారి యనుమతినొంది. పెద్దల 'కెల్ల రకుం దెలిపిరి. ఆనాఁ డొకచోటఁ బేరోలగము గూడెను. సంగీత శాస్త్ర పారంగతులే యందుఁ బెక్కం డ్రుండిరి. తల్లిదండ్రు, లా రాధికను ఘోటకశకటమునఁ గొనివచ్చి యర్హస్థానమునఁ గూరుచుండఁ జేసిరి. పురపురంద్రులెల్ల నొకచోఁ గూరుచుండి వేడుక చూచుచుండిరి. వారి కించుక దూరమునఁ బురుషులు కూరుచుండ వారియంతికమున నొకవ్యాళ గ్రాహి యుండెను. వాఁ డేల యీ విద్వత్సభలో నున్న వాఁ డని కొందఱు సంశ యించుచుండిరి. కొందఱు వాడు సంగీతమున నిధి యనిరి. కొందఱు చూడవచ్చె ననిరి. మఱియుఁ గొందఱు వాఁ డేదో పనియుండి వచ్చియుండుననిరి. ఇంకను గొందఱు మహాసభకు ధనవంతు లెందఱో యరు దెంతురు గాన వారిని యాచింప వచ్చె ననిరి. ఇఁకఁ గొందఱు వాఁడుకూడఁ బరీక్ష కుఁడే యనిరి. మణికొందఱు దృష్టిదోషము తగులకయుండ రక్షఁగట్టఁ బిలి పించియుందు రని యూహించిరి. ఒక్కఁడు మాత్రము కాదు కాదు. మీయూహలు పరిహాసమునకుఁ దగినవి. ఆకన్యకను భయపెట్టి యామెకు శక్తి యెంత గలదో కసఁబఱపవలయు నని వచ్చె నని చెప్పెను. ఇట్లు నానాముఖముల వారియూహాలు ప్రాఁకుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06d2bd1b7f559ba59be62909b93ceffb835b5b15 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +నియత కాలమున కాసభాధిపతి లేచి యానాఁటిసభా సమావేశ హేతువును వివరించి రాధికకుం గల సంగీత కౌశలమును బరీక్షీంచుసమయ మిదియే యనియు, నోపికమైఁ జూడవలయు ననియుఁ, గోలాహల మొనర్ప ని ది సమయము కాదనియు విన్నవించెను. ఆయుత్తరక్షణమున నిస్తరంగమహా సాగరము భంగి నాసభాభవన మెల్ల నిశ్శబ్దమయ్యెను. పరీక్షకు లంతకుముందే నిర్ణయింపఁబడియున్నను దత్కాలమున వారి పేరులు సభాధిపతి చెప్పుటయు నెల్లరు నామోదించుటయు జరగవలసిన యాచార మగుట నట్లే యొనర్పఁబడియెను, వారు మూవురు లేచి యాచోటున నమరుపఁబడిన యుత్తుంగాసనముల పయిం గూరుచుండిరి. రాధికయు వారి చెంతనున్న యా స్తరణమున నుపవిష్టురా లయ్యెను. ఎల్లర కామె కనఁ బడుచుండవలయు నని యట్లోనర్పఁబడియె నఁట. పరీక్షకులు మూవురును వ్యాళ గ్రాహిని జేరిరి. ఆతఁడును రాధిక సమీప మునఁ గూరుచుండెను. ఏటికో యని యెల్లరు సంశయసమా క్రాంతస్వాంతులే యైరి. కాని 'యిదమిత్థ' మ్మని యొక్కరును నిర్ణయింపఁజాల కుండిరి. + +పరీక్షకులలో నొక్కఁడు శివశంకరశాస్త్రి, మఱొక్కఁడు రామచంద్ర రాజు, మూఁడవవాడు సుదర్శన ప్రసాద +పాండ్య, అని యెల్ల రెఱుంగవలయును. శివశంకరశాస్త్రి రాధికం గాంచి “ఆమ్మాయీ! శంకరాభరణ రాగము విపంచికయందు మేళవించి పాడుమా" యని యను రాగ మతి శయిల్లఁ బలికెను. 'రాధికను విపంచికస వ్యాంక సీమఁ గుదురు పఱచి తంత్రులమీటెను. ఆస్వరము సర్వజనశ్రుతిపుటపేయ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad9354dbbe407bfbe13f24d3e92afb2c6c237a30 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +మయ్యెను. రామచంద్రరాజు "కుమారీ! నీయెదుటనున్న వాఁడహితుండికుడు సుమీ! వాని చెంతనున్న పేటిక యందు నవీన కాల భుజంగ రాజమున్న ది. శంకరాభరణ మాలాపించి పాడు నపుడది మనకు వశ్యమయి యెవరు చెంతకువచ్చినను గ్రోధ మూనక నీపాటనే నే యాలకింపవలయు. అది పరీక్ష కావునఁ జక్కఁగా నీభావమును మదినిలిపి శాస్త్రము మీఱక పాడవలయును." అన, సుదర్శన ప్రసాదపాండ్య మాత్ర మిది విషమపరీక్షయే యని యూర కుంకెను. + +శ్రుతి సాయపడగా నారాధిక పాడనారంభించెను. వాద్యగళస్వనము లేకమై వీనుల విందుగ నెసంగెను. ఒక్కరైనను మాటలాడఁజాల కూరకుండిరి. ఇన్ని చిత్ర ప్రతిమ లోక్కచో నెట్లు చేరినవి? అను ననుమానము నది పుట్టించెను. శివశంకరశాస్త్రి, వ్యాళగ్రాహిని గాంచి జాగ్రత్తపడు మనియె. ఆతఁ డించుక పేటికం గదలించెను. భయంకరముగ బుస్సను ధ్వని యెల్లరఁ దల్లడిల్లఁజేసెను. ఇదే యేటిపరీక్ష ! అని యంద ఱనసాగిరి. శాస్త్రి లేచి యార్యులారా! మీరూరకుండుఁడు రాధిక మాకుఁ బ్రియపుత్త్రికవంటిది. ఏమి కీడు రాఁబోదు. ఎవ్వరి కేమి కీడును గలుగదని నమ్ముఁడు. త్వరపడక యించుక +యోపికం దెచ్చుకొని పరికింపుఁ డనియె. ఆమాటల కెల్లరు లోఁబడి యూరకుండిరి, రాధిక రాగ మూలాపించెను. కొలఁది నిమేషముల కాభుజంగశబ్దము సన్నగిల్లెను. మఱి కొలది క్షణముల కాపెట్టె మూఁతతీయ ననుజ్ఞ కాఁగా నాతఁ డట్టు లొనరించెను. ఫణియు విస్తృతపణము వెలయించి లేచెను. నేత్రము అగ్నిగోళముల నధఃకరించుచుండెను. మనోధైర్యము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1fc2f60cbb7485621aa6422e5083296bc2f6e12f --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మటుమాయము కాగా నెల్లరు చేతులు పిసికి కొనసాగిరి. రాధిక మాత్ర మా కాలాహింగానక తన పని దాఁ జేయుచుండెను. అహితుండికుఁ డేదో యొకమూలికను జేతనుంచుకొని దాని ప్రక్కనే చూ చుచు జాగరూకుఁ డై యుండెను. + +కొంత సేపటికిఁ దద్దృషులు తీవ్ర రూపమును వదలేను. నిశ్వాసమారుతములు శీతలము లయ్యెను. ముష్పదాఱంగుళ ముల యెత్తుననుండు ఫణము పదియంగుళములకుఁ దగ్లెను, కన్నులు మూఁతపడియెను. నివాత దీవకళికంబోలి యుండెను, ఎల్లవా రచ్చెరువుపడి చూడసాగిరి మూడుముహూర్తము లనఁగా నాఱుగడియ లట్లే యుండెను. ఆకాలాహికి సృతి కలదా యనుశంక గలుగఁజొ చ్చెను. సర్పమున్న దా యనుకొన సాగిరి శాస్త్రి లేచి యెవరుగాని దానిని దాఁకుఁడు, అది 'యేమియు ననఁజాలదు. రండు రండు. ధీరోత్తములు లెండు. రండు. అని బతిమాలసాగెను. కిందుచూచువారు కొందఱు పర ధ్యానము నభినయించువారు కొందఱు నైరి గాని లేచు వాఁడు గాని, లేవ నుంకించువాఁడు గాని, లేవ నూహించు వారుగాని మందున కందు లేకుండిరి. అహితుండికుఁడే నాలుగుమాఱులు పెట్టెను గదలించెను. ఫణాగ్రమున నడఁ చెను. ఏమియుననక యది శవముగఁ గన్పట్టెను. ఇదేమి మాయయా, ఔషధ ప్రభావమా, యని యేల్ల రచ్చెరువం దుచుఁ జూడసాగిరి. శాస్త్రీ, లేచి యార్యమహాశయులారా! సంగీతశాస్త్ర పరీక్ష యనఁగా నిట్టిది, శంకరాభరణ నామముగల యీ రాగము సర్పములకుఁ బ్రీతికరము. దానియందు షడ్జ స్వరము మయూరాధిదైవతమగుట వానికి విరోధము. ఆ విధ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6403733eaa227bb11e152fa7c96fbea82655ec64 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మెఱింగి పాడినఁగాని భుజంగములు తన్మయత్వము నొందవు. ఇపుడీ కాలాహి తన్మయత్వము నొందినది. పాట నిలుపఁగా యథాపూర్వరూపము గలదగును. రాధిక శాస్త్ర విహితపద్ధతిని మీఱక రాగము పాడినదని మన మెఱుంగవలయును. ఇది విషమపరీక్షయే యనక తప్పదు. అహితుండికుఁడు సమర్ధుడు. రాగ మెట్లు పాడినను బాధ లేకుండ నాఫణి నడంపఁ గలఁడు. ఆ విషయ మెఱింగియే యాతనిం బిలువఁ బంచితిమి. వయస్సున నామెకుఁ బదునాల్గవవత్సరము సాగుచున్నది. ఇంత స్వల్పకాలమున నింతటి పాండిత్యము సంగీతమునఁగల్గుట పూర్వ పుణ్యమే యనవలయును. ఉపదేశమాత్రమున సమ్యగ్ద్రహణ శక్తి యీ కుమారికకుఁ గలదు. కావున నీమహాసభలో బహుమానము పొంద నర్హురాలని మనవి చేయుచున్నాఁడను. నా యీభావము మీకెల్ల నంగీకారమయ్యెనేని ఆవిషయ మెఱుక పఱపుఁడని కూరుచుండెను. ఎల్ల రేక వాక్యముగ నంగీ కారమును దెలిపిరి. + +తొలుదొలుతం బెద్ద లాశీర్వదించిరి. సువాసినులు మంగళములుగలుగఁ బాటలుపాడి సేసలు చల్లిరి. మహాజనా శీర్వాద మొక్కసారి సభాభవనము పిక్కటిల్లఁ జేసెను. అంతకుముందే యుపసంఘమువా రేకాంతముగఁ బరీక్షించి యుండిరి. ఆసభ్యులభావము ననుసరించి సిద్ధముచేయించిన సువర్ణపతక మొండు తేఁబడియెను. తాంబూలముపైన దాని నునిచి పరీక్షకులు మూవురు సభ్యులకుఁ బ్రతినిధులై యా రాధిక కొసంగి శారదాకరుణాపాత్రతం గాంచి చిరకాల మాయు ర్భాగ్యారోగ్యయశశ్శీలములు గలిగి వృద్ధినొందుమా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9fa13b2bea56dafd54fa82f4553a8b26b21e4505 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,13 @@ +యని యాశీర్వదించిరి. ఆసమయమున నా కుమారికంగన్న తల్లి దండ్రుల యానందమిట్టిదని యెవ్వరు వర్ణింపఁగలరు? అది శక్య మగుపనియే కాదు. ఐన నొక్కఁడు లేచి, + +తే. శీతకరు నుదయంబున ♦ సింధువట్లు, +ఘనతతిం గాంచినమయూర ♦ గణమురీతిఁ, +బరమపూరుషుఁ గన్నట్టి ♦ భక్తుపోల్కి, +నలరుచుండుత జనకుల ♦ హర్ష మెపుడు. + + +అని దీవించెను పద్య భావము సరసజనహృద్యమని యెల్లరు మెచ్చు కొనిరి. కర్పూరదీపమును రాధికకు నివాళించి తల్లి దండ్రులు ఘోటకశకటమున నింటికిం బిలుచుకొని పోయిరి. ఆసభా గౌరవమును బురస్కరించుకొని యాకన్య పాండితి నలుదెసల వ్యాపించెను. + +రెండవ వీచిక.

+ +జాలంధరపురము నెఱుఁగనివారు మహారాష్ట్రులలో లేరనవచ్చును. ఆపురము చంద్రభాగకు సమీపమున నుండెను. శృంగార ప్రధాననగరము కాకున్నను ధనసంపన్న నివాసము మాత్ర మగును. నడుమనడుమ గృహములు పాడుపడియుండుట యది ప్రాచీనకాలమున నత్యున్నతదశ ననుభవించినదని చెప్పక చెప్పుచుండును. ఆచోటుల మరల గృహములు నిర్మింపం బడక యుండుటం బరికింపఁగాఁ గేవల శాస్త్ర విశ్వాసవంతు లందు విశ్లేషించి కలరని తెలియవచ్చును. పాడుపడిన తావుల గృహములు కట్టరాదని వాస్తుశాస్త్ర నియమము గలదు. కావు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f04d3d8336ab1501debae0698f84b4ea2f593888 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ + +ననే యావల నిండ్లు కట్టుకొనుచుండిరి. ఆకారణమున నగరము విశేషభూభాగము నాక్రమించెను. కాని నడుమనడుమ రిత్త తావు లుండుటంబట్టి చూచుటకు శృంగారముగ నుండదన వచ్చును దేవాలయములు పెక్కులు గలవు. జాలంధరి యను దేవత ప్రధానస్థానము నాక్రమించెను. ఆమె పేరున నానగ రము కట్టఁబడియెననియు, నంతకుఁ బూర్వ మాయాదిశక్తి యాలయము మాత్రమే యుండెననియుఁ, గొందఱు చెప్పు దురు. పెక్కండ్ర కాగాథయందే విశ్వాసము కలిగియుండెను. జాలంధరీదేవి. భక్తరక్షణదీక్షగలదని యా నగరవాసుల విశ్వాసము. + +శ్లో. “యేయథా మాం ప్రపద్యం తాం స్తవైన భజామ్యహమ్.” + +అని శ్రీకృష్ణమూర్తి తెల్పెనుగదా. ఏవిశ్వాసమున భక్తు లంబ నారాధింతురో యాలాటివిశ్వాసముననే యాజగజ్జనని వారి గాపాడుచుండును. ఏటేట నాజననికి మహోత్సవము సాగును. ఆ యుత్సవదర్శనార్ధము పెక్కు దేశములనుండి వెక్క డ్రరు దెంతుకు. వారిసంఖ్య మూడులక్షలు మొదలైదులక్షల దనుక నుండునని గణితజ్ఞులు నిర్ణయించిరి. ఇంద ఱరు దెంచినను నగరమున నివాసములకు శ్రమంపడ నక్కఱ లేదు. ఎన్ని యో దేవాలయములు, మఠములు, సత్రములు గలవు, మహార్ణవమున నదు లిముడునట్టు లాయాత్రికు లా నగరాంతర్భాగమున నడఁగి పోవుదురు. కావున నామహోత్సవము సామాన్యులకుంగూడ శ్రమము గల్గింపకయుండును. స్నానముల కానగరమునఁ గోదువఁ గల్గింపని తడాకములు గలవు. సరస్సులు, వాపీకూప ములు గలవు. ఆయాయి దేవాలయములలో నన్న మాయుత్సవ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0024.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0024.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d458bf82467b69731573d1034de33c8bb607576 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0024.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +_ +కాలములఁ బెట్టుధర్మాత్ములు గలరు. ఆకారణమునఁ దొమ్మిది దినము లుత్సవపరిమితియైనను బూర్వాపరదినములు గలిసి పదు నై దుదినము లామహోత్సవము సాగుచున్నట్లే యుండును వస్తువు లన్ని యు నల్పమూల్యమునకే దొరకును ఇన్ని కారణములచే నాభగవతియుత్సవము నేత్ర హృదయానందములను గలిగించునని యెల్లర విశ్వాసము. + +జాలంధరపుర వాసులు కృత్రిమ ప్రవర్తకులు గారు. పౌరుష ప్రధానులు. పట్టుదలఁ బూని రేని “యశోవా మృత్యు ర్వా" యన్న న్యాయము ననుసరించువారే కాని నడుమ వదలు కొని 'యేడుపుమోములు పెట్టుకొని యూరక యుండువారు మాత్రము కారు. మాటయిచ్చి రేని ప్రాణమునైన లెక్కింపక సాయపడుదురు. సాధారణముగా నుపకారబుద్ధి గలవార లనక తప్పదు. జాలంధరీదేవి నారాధింపనివార లుందురాయన్న సందియమే. ఆమె కృపకుఁ బాత్రుఁడు కానివాఁడు నామ ధారియైయుండఁబోఁ డన్న నమ్మకము వారికిం గలదు. కావుననే మేలు కలిగిన నామె కరుణయే దానికిఁ గారణమని నమ్మి పూజింతురు. ప్రతివారును నుదుటఁ గుంకుమ రేఖ యునుచుకొను నలవాటు గలవారే. + +అట్టి జాలంధర పురమున శుక్ర వారపుఁ బేటయందు శ్రీవత్సాంక దాసను మహాధనసంపన్నుఁ డుండెను. సుగుణముల ప్రోవని కీర్తిగాంచెను. దినదిన ప్రవర్ధమానధనుఁడై వాసిమించెను. మంచి యశము నార్జించెను. బంధుజనులఁ గాపాడి విఖ్యాతిం జెందెను. ఆశ్రితుల రక్షించి ప్రాశస్త్యమున దిక్కుల నావరించెను. ఆతనికళత్రము రూపవతియు గుణవతియు నగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c37b7b16f506b366b449774ac9d3eb654463006a --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +పద్మావతి. మంచిగుణము లీరూపమును ధరించెనా యన్నట్టు లామె యుండును. ఏమి యాదాంపత్యము ఘటించిన శతధృతి నేర్పు ? ఎంచఁదరమా యని కవికుల గ్రామణులు సమంచిత పద్య ముల నాతనిం బాడుదురు. వారికిఁ గొంత కాలమున కొక్క కుమారుఁడు కలిగెను. అతని పేరు శ్రీకృష్ణ దాసు. తల్లిదండ్రుల పుణ్యములపంటయనఁ గాదనరాదు. ఔననియే యొప్పుకొన వలయు. పంచమవర్షమున నొక నాఁడు శుభముహూర్తమున నక్షరాభ్యాసముహూర్తమును బెద్దలు నిర్ణయించిరి. మహాదాత యగు నాశ్రీవత్సాంక దాసుచే నాహూతులై కొందఱు, పిలువఁ బడకున్నను మఱిగొందఱుగాఁ బదివేలవిద్వాంసులు గూడిరి. మహారాష్ట్ర దేశమున నిఁకఁ బండితు లట్టివారు సభకు రాని వారు కలరా యనుశంక కలుగవలసినదే. అందఱుపండితు లరు దెంచిరి. 'రామదా సను యోగి పుంగవుఁ డొక్కఁ డా దేశమున నుండి పిలువని పేరంటముగా నాకస్మి కముగ వచ్చెను. ఎంత ప్రార్థించినను రానియోగి యెట్లు వచ్చినా యని పండితులు పామరులుం గూడ నచ్చెరు వొందసాగిరి. వారిరాక కాదాసు పరమానంద పరిపూర్ణహృదయారవిందుఁ డయ్యెను. మనయదృష్టమే యీమహానుభావుని దోడి తెచ్చెనని యాతనిపురం ధ్రి యూహించి నిశ్చయించెను ఏదో యొక గొప్పలాభము కలదని యాదంపతులు నమ్మిరి. + +రామదాసుకథ యించుక యెఱుంగందగినది. ఆతఁ డే కులమున జనించినవాడో యెవ్వ రెఱుంగరు. ఏకడనుండి వచ్చెనో తెలియదు. ఎందుల కీదేశమున నున్నాడో యెఱుఁగఁ దరముగాదు. ఏవిద్యయందుఁ బండితుఁడని తెలియ శక్యమే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7dc78cc7ed379450decf62acf19e09a5274e1b7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ + +కాదు. ఏశాస్త్రమున నేసందేహమునుగూర్చి ప్రశ్నించినను వెంటనే బదులువచ్చుటం జేసి సర్వశాస్త్రములు వచ్చునని తెలియఁదగుఁగదా, కృత్రిమబుద్దిని బ్రశ్నించినచో బదులే రాదు. దానింబట్టి యీతఁడు ప రేంగితావగాహి యగు బుద్ది గలవాఁడని తేటపడును. మఱియు దివ్యదృష్టిగలవాఁడనియు నూహింపఁ దగును నూత్న వయస్సు కాదుగాని నలువది యేండ్లకు మించియుండదని యాతని రూపము తెల్పును ఎవ్వరికీ నామహనీయమూర్తివలన బాధ కలుగదు. అడిగిన నన్నము పెట్టుదురేని భక్షించును. లేదన్న నూరకయుండును. మనుష్యులకూటమి నా యోగి యాశింపఁడు విజనస్థలముననే యా దాసుండును. ఎందఱో పరీక్షించిరి. కాని యొక్క దోషమైన నున్న యట్లారోపింప నేరక నోరుమూసికొని యూరకుండిరి. ఎవ్వరేని విశేషించి ప్రార్ధించిన సమాధానముగనున్న వచ్చును. ఎవ్వరింటి కాతcడరు దెంచునో వారికి మహత్తర శుభములు గలుగునన్న ప్రవాదమొక్కఁ డెల్ల తావుల వ్యాపించెను. సర్వదా రామనామమును బలుకుచుండువాఁడు. విశేషించి దేవీసమారాధకుఁడు. అట్టి వారికి దేవతలయందుఁ దారతమ్యము గలదనుభావ ముండదు ఎల్ల తావుల నొక్క పరమాత్మ నే వారు చూచుచుందురు. కావున నే దేవతయైనను వారికి సమానభ క్తిచేఁ బూజింపబడఁదగినదై యుండును. + +ఆమహాత్ముడే యా యక్షరాభ్యాసముహూర్తమునకుఁ బిలువకపోయిన నరుదెంచెను. ముహూర్తము సమీపించు చున్నదని మౌహూర్తికులు తెలుపుచుండిరి. సర్వాలంకృత గాత్రుఁడై బాలకుడు కన్నులపండువు చేయుచు నాడుకొను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bc93fae6e748fb73a23f2d28ff289a4e03c5dbc --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ + +చుండెను. దాసు సంతర్పణము చేయ సర్వసంభారములు సిద్ధము చేయించియే యుండెను. నవనీతము దెచ్చి కాఁచి నెయ్యింగూర్చి యొక సుధామయస్థలమునఁ బోసియుండిరి. అగచ్చుతొట్టి 'బాహువు మాత్రము లోతుగ నుండెను. ముహూర్తకాలము సుముహూర్తమునకు వ్యవధియుండనపు డా బాలుఁ డాడు కొనుచుఁ బోయి తటాలున నా నేతితొట్టిలోఁ బడెను. తోడి బాలురు కేకలిడిరి. శ్రీకృష్ణదా సగపడ లేదు. తల్లి పరుగునవచ్చి బాలకు నెత్తుకొనేను. ప్రాణము లంతకుముందే పోయియుండెను. ఆసాధ్వి యావిధ మెఱింగి కార్యగౌరవము నాలోచించి కంటఁ దడి పెట్టిన నిందఱకు భోజనము 'లేకపోవును. మఱియు రామదాసుగారు పిలువకయే దయచేసిరి. పండితమండల మున్నది. ఆశీర్వచన ప్రభావమున నీబుడుతఁడు బ్రదుకక యుండునా, అని నిశ్చయించి దేహము తుడిచి చెఱఁగు వానికిఁ గప్పి సుముహూర్తకాలము వచ్చుచున్నది. రమ్ము రమ్మని చీరు భర్త చెంతకుం బోయి నిలుచుండెను బాలకుఁడు నిద్రించుచున్న వాడని మేలుకొనుసమయమని యామె చెప్పుచున్నపుడు స్వరము మాఱియుండినను, ఆతొందఱలోఁ 'బెనిమిటి కనిపెట్టఁ జాలకుండెను. + +అంతలోఁ గూరుచుండుఁడని పురోహితుఁడు విన్న వింప 'నెల్లరుఁ గూరుచుండిరి. పెద్దలంద ఱోక్కసారి యాశీర్వ దించిరి. వేద నాదము పరమపవిత్రము గదా. అక్షతలు చల్లిరి. అత్తఱి రామదాసుగారు చెంతకు వచ్చి “దీర్ఘాయుర్భవతు" అని యాశీర్వచించెను. బాలకుఁడు లేచి కూరుచుండెను. ఆ తల్లి యానందమునకుఁ బరిమితియుండునే, తంత్రము కొంత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0029.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b8548fbd3416c608ef51e3a44894c49eab87a3b2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +బంపుచుండిరి. ఆలకించియు బదులాడక సంతోషము సంతోష మని బదులుగనాడుచు సుంతకాలము ద్రోయుచుండెను. + +శ్రీకృష్ణదాసు రాధిక విఖ్యాతిని బెక్కండ్రు, పేర్కొన వినుచుండువాఁడు. సంగీతపరీక్ష సాగి బహుమానము పొందిన యా ప్రఖ్యాతిని గూడ నాలకించెను. అంతట నారాధికను బెండ్లియాడఁ దలంచుకొనియెను. కాని తల్లిదండ్రులయభి ప్రాయ మెట్టిదో కనుఁగొనినపిదప నీవిషయము సిద్ధాంతము చేయవచ్చునని యూరకుండెను. అచ్చట రాధికయు శ్రీకృష్ణ దాసు గుణగణమును "బెద్దలు గణుతింప విని యానం దించుచుఁ దల్లిదండ్రులయాశయము నేఱుంగ వేచియుండెను. మనసున నొక్కని గోరినపిదప నింకొక్క నిగోరుట, స్త్రీలకు ధర్మముగా దనియుఁ బాతి వ్రత్యమున కది భంగకరమనియు నామె తలం చుచు నుదాహరణము సావీ త్రీ చరిత్ర మును జింతించుచు నా పతివ్రతాశిరోమణిని బొగడుచు నెంతటి మహత్త్వ మామె కీనియమమునఁ గల్గెనో యని ' లెక్కించుచు నపరిమితానంద మందుచు నుండెను. + + + +ఈవిషయము నిక్కడ వ్రాయఁ దలంచుకొను టనుచితము కాదు. కన్యకి ఫుట్టినది మొదలు తల్లిదండ్రులు తగినవరు నెమకుచుందురు యుక్తవయస్సు, కులము, గుణము, శీలము, శ్రీ, విద్య, తల్లిదండ్రు లయల వాటులు కన్యాజనకులు పరీక్షించు చుందురు. కన్య కామూలమునఁ దమవంశమున కేలాటి కళంకము రాకయుండవలయునని వారికోరికలలోఁ దొలుతటి దన వలయు. ఈవిషయమునఁ దల్లికంటెఁ దండ్రియే యెక్కుడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30ecb6663a16cd3319fe9d376be08b2f4b5ad152 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ + +భారము మోయఁదగియుండును. తల్లి యూహలు కొన్ని విషయములయందుఁ గుఱుచలగుచుండును. దండ్రి యూహలు సాగుచుండును. కావునఁ దండ్రి, యత్యంతశ్రమముల ననుభవించియైనఁ గొమరితకు ననురూపుఁ డగువరు నరయును. వరుని తల్లిదండ్రులు నిట్లె యనురూపకన్యాన్వేషణతత్పరులయియే +యుందురు. తల్లిదండ్రులు కాక బంధువులందఱుఁ దగిసస్థలమును నెమకుదురు గాని యది యంత పరిగణింపఁదగినది కాదు. కన్యక పదివత్సరములకంటె మించని యీడుక లదిగనున్న తఱినో యంతకు రెండేండ్లముందుగనో వివాహము చేయు నలవాటు ప్రాచీనా చారమునఁ బ్రసిద్ధిం గాంచినది. అంత చిన్న తనమునఁ బెండ్లి చేయఁ దగునా యని కొంద ఱందురు. అది మిగులఁ బొరపాటు. + +మానవుల కెల్లరకుఁ దఱచుగా మనస్సు తెల్ల వారు జామున (అనఁగా నుషఃకాలమునందు) నిర్మలముగా నుండును. ఆకాలమునందే 'వేదము చెప్పుదురు. ఏలనఁగా నితర కార్య ములయందు వ్యాపృతము కాకయుండును గాన దానికి గ్రహణశక్తి యెక్కువగా నుండుననియే యనవలయు. మఱి కొలఁదిగడియలకది సర్వతోముఖముగ వ్యాపించును అట్లే కన్యావరులమైత్రి , చిన్న తనమునందే కలిగినచో నది దృఢ ముగ నుండఁజాలి చిరకాలము నిలుచును శాస్తోక్తవయః పరిమితియందు నా యిరువురచి త్తములు చంచలతం గాంచియుండవు, ఆతరుణమునఁ గన్యక వరుఁడీతఁడు యావజ్జీవము నా కాధారభూతుడు. ఈతనివదలిన నాకు గత్యంతరము లేదు. ఈతనియాజ్ఞ భగవదాజ్ఞ వంటిది. మీఱరానిది \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0031.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c17c20af76f59af37cfc680e1221e6594bee20c4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నాయావత్సుఖదుఃఖముల కీభర్తయే పరమగతి యనుభావము వివాహాకర్మనమున నేర్పడును. ఆభావము నిశ్చంచల మనవలయును. తదనుగుణముగాఁ గన్యక యతనియందే బద్ధానురాగము కలదగును భర్తయునట్లే యనురక్తుడయి యుండును నడుమ నడుమ నేవో కుటుంబమునఁ జిక్కులు గలిగినను దృఢ తమ ప్రేమానుబంధము నవి నిర్మూలింపఁ జేయఁజాలవు. ఈవిషయమును జక్క నాలోచించియే పూర్వులు కన్యావరులకు వివాహవయోనిర్ణయము గావించిరి. అంతియకాని పదివత్సరముల కీకన్యకకు సర్వప్ర పంచవిషయములు తెలియఁగలనని కాదు. + +వయస్సు చక్కఁగా వచ్చినపిదపఁ గన్యక తానే వరుని గోరుకొనుట మంచిదిగాదా యని యడుగవచ్చును. అది యంత మంచిది కాదనుటయే సమాధానము. లోక జ్ఞానము సంపూర్ణము కాఁగా నెవనిఁ బెండ్లియాడవలయునా యను చింత గలుగు. తన మేలు కీళ్ల కుఁ దానేక ర్త ననుజ్ఞానముకూడఁ గలుగు. లోకజ్ఞాన మూరక గలుగదు. పెక్కు కష్టముల ననుభవించి వానిఁ దప్పించుకొని మనవలయును. అజ్ఞానము వయస్సు మీఱినతర్వాతఁ గాని కలుగదు. విద్య కొద్దిగనభ్య సించి యాయల్ప విద్యచే లోక జ్ఞానము కలదనుకొనుచుఁ దనమేలును గూర్చి తానే ప్రయత్నించిన నది యవివేక కార్య తుల్య మగును. వరుని సుగుణదుర్గుణములను గొంతకాలము పరీక్షింపవలయును. ఆతఁడు సరిపడకున్న వేఱోకనిఁ బరీక్షించు కొనవలయును. దానఁ గొన్ని చెడుగులు గలుగక మానవు. కొన్ని విషయముల మేలుకూడ నుండుననక తప్పదు. కాని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0033.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0033.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..271bdc1fed60e6683ddde0b86bcbd0f00c31b00f --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0033.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇఁకఁ గథకు మరలుదము. రాధికకు శ్రీకృష్ణ దాసునకుఁ: బరస్పరగుణ శ్రవణమూలమున ననురాగము పొడ మెనని యీవఱకే చదివితిమికదా. మనస్సులో నిమాట నించు కే వెలిపుచ్చక వా రుండిరి. పెద్దలయందు వారికిం గలవిశ్వాస మెట్టిదో చూచితిరికదా. అట్లుగాక వారిరువురు తల్లిదండ్రులమాట: దల పెట్టక స్వేచ్చగా లేఖల వ్రాసికొనియో దూతికామూలమున స్వాభిప్రాయములఁ దెలుపుకొనియో యొకానొకచో నిరువురును గలిసి కొని ప్రేమమును దృఢపఱచుకొనియో యిందునేది చేసియుండి నను వారిచరిత్రము మీవంటి పాఠకమహాశయులమది కెక్కియే యుండదు. స్వేచ్ఛా ప్రవర్తకులకుఁ బాఠ్యములగు గ్రంథముల యందు నది వెలయుచుండఁగలదు. అట్లు గాక సావిత్రీ సత్య సంతులవలె వా రిరువురును 'బెద్దలమాట వేదతుల్యమని భావించినకతన వారిచరిత్రము వనితల కెల్లరకు నుదాహరణభూతమయ్యెను. కొలదిదినము లిట్లు గడచెను. + +ఇందిరా దేవియుఁ దనభర్త నుచిత రీతిఁ ద్వర పెట్టసాగెను. ఆజాతి వారి కామహారాష్ట్ర, దేశమునఁ బదునాలు గేఁడులు మించక యుండ వివాహము చేయుటాచారమఁట. ఆ నెపమున నాపురంధ్రీమణి ప్రాణనాథా ! రాధిక విదుషి యయ్యెను. పదునాల్గవవత్సరము వెడలుసమయము రానున్నది మనకులాచారమురీతి నింకను జరపుట పాడి గాదు కదా. కావునం బెద్దలయలవాటును దాఁటక వివాహ ప్రయత్నము చేయుటుచితమని నాకుం దోఁచెడిని. మీరేమి యూహించితిరో తెలియఁగోరియున్నాను. అని వినీతిఁ బల్కెను. శ్రీనివాసదాసు పత్నీ వాక్యములను విని చిఱునవ్వు నవ్వి నీ వడుగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7eb67d891e5b7e87da4b4ff4ade576a9103d867 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" @@ -0,0 +1 @@ +టకుముందే చెప్పవలయునని యూహించితిని. నాప్రయత్న మంతయు ఫలించినపిదప నీకుం దెల్ఫి నిన్ను సంతోషింపఁ జేయ నెంచితిని ఆయూహ ఫలింపకముండే ప్రశ్నించితివి. నీకుఁ దెలుపక నే నేకార్యమైనఁ జేసినఁ బెద్ద లంగీకరింతుగా? ఇకఁ జెప్పెదను. ఆలకింపుము రామదాసు నాహ్వానించి యామహాత్ముఁడు చెప్పి సట్లు చేయఁదలంచితిని. ఆయోగి నాకు హితముపదేశించినట్లే వరునితండ్రి కింగూడ నుప దేశింపఁ గలఁడని నాభావము. దాని కొఱకే ప్రయత్నించు చున్నాఁడను. నాయీ ప్రయత్నము ఫలించెనేని మనరాధిక యనురూపుఁడగు భర్తకలదగును;అదృష్టవతులలో నుత్తమురా లగును. ప్రేయసీ! నిన్నింకను గష్ట పెట్టుట న్యాయము కాదు. శ్రీకృష్ణ దాసు జాలంధర పురమునఁ బద్మావతీ శ్రీవత్సాంకదాసులకుఁ బుత్రుఁడని సుగుణవంతుఁడని వినియున్న దానవు కదా, ఆబాలకునికే మనరాధిక నీయఁ బ్రయత్నించుచున్న వాఁడ. రామదాసుమాటయన్న నా బాలుని తల్లిదండ్రులు శిరసా వహింతురు ఆరామదాసు నాయందుఁ బరమాదరణము గల వాఁడు. కావున వారిమూలమున నీసంబంధము దృఢపడునట్లు చేయఁదలంచి యున్నాను. ఎవ్వరికే నీవిషయముఁ దెలియనీయకుము. అసూయకులు లోకమునఁ బెక్కం డ్రుందురు. జాగ్ర త్తగా మదినిల్పుకొనుము. కార్యసిద్ధియయ్యె నేని మనమే యదృష్ట వంతులము. విశేషించియే ప్రయత్నించుచున్నాఁడను. అని పలుక నాయిందిరా దేవి ప్రమోదార్ణవ పరిమగ్నహృదయ యయ్యెను. శ్రీనివాసదాసును స్వప్రయత్నమున బద్ధాదరుఁడయె యుండెను, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5d0ad1df29ff50bb4be7233bffb8e4dc4558099 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఒక్కరి గొప్పతనమున కసూయపడుచుండుట మానవ సామాన్య స్వభావము దుర్గుణములయందెల్ల నసూయ ముందుగఁ బరిగణింపఁబడును. దానివంటిది వేఱోకఁడు లేదని పెద్దలందురు. అది యొక్కఁడున్నదికదా యనరాదు. అన్ని దుర్గుణము లుండిన గాని యది నిలువఁజాలదు కాన నసూయ యుండిన నన్ని యవగుణము లుండినట్లే యూహింపవలయును. లోకమున నసూయయే పెక్కండ్ర, బాధించుచుండును. ఎందఱి గొప్ప తనమునకో యపకీర్తిని గల్గించుచుఁ దాను రాజ్యము చేయుచుండును. దాని జయించుటయే దిగ్విజయమనంబడును. దానిని జయింపక యెన్ని దేశముల జయించిన నది విజయము కానేకదు. ఆవిజయమునఁ దనకు సుంతయు మేలు లేదు. అసూయను జయించినవాఁడే భగవదను గ్రహమునకుఁ బాత్రుం డగును. + +విలాస ధామమున నిరువురుమిత్రు లుండిరి. వారు శ్రీనివాసదాసు తెగకుఁ జేరినవారే. ఇందిరా దేవి పితృపక్షపువారు. వారు సోదరులు గారు. కాని వావింబట్టి సోదరులవంటివారే. ఒక్కని పేరు పాతాళుడు. రెండవవాని పేరు కుంతలుఁడు. పాతాళుఁడే యిందిరాదేవికి నించుక సమీపబంధువు. అనఁగా సోదరుఁడు, కుంతలుఁడు పాతాళునకు దూరపుసోదరుఁడు. వీరిద్ద ఱోక్కగురువుకడ నేమో మంత్రములు నేర్చుకొనిరి కావున సతీర్థ్యులు. కుంతలుఁడు స్వీయబుద్ధి ప్రభ లేనివాఁడు. పాతాళుఁడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0040.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0040.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fdc8f95e678ded9351079c534b8927f748ed18e --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0040.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +వృక్షము కలదు కదా. దానిమూలముకడ మీరెల్ల నుండుఁడు. లోపలినుండి యా రాధికను దీసికొని మేము వత్తుము. మన మందఱము కలిసి భరతపురమునకుం బోవుదము. ఈనడుమ నీవు వివాహమంత్రములు నేర్చుకొనుము. దానికిం గావలసిన పరికరముల సిధ్ధము చేయించి యుంచుము. అపుడు తడవుకోన రాదుసుమీ. నీవీ కార్యమునఁ గడుజాగరూకుఁడవై యుండుము. నా కింతకంటె మేలుచేయు సమయమురాదని నమ్ముము. అని నచ్చఁ జెప్పెను. + +కుంతలుఁ డామాటలకు మదిజంకుచు నిట్లు హిత ముపదేశించెను. మిత్రమా! నీవన్నింటను జతురుండవని నే నెఱుంగుదును. కాని శ్రీనివాసదాసు ధనవంతుఁడు. మంచి వాఁడని విఖ్యాతిం గాంచిన వాఁడు. ఎవరినోటనుగూడ దాసు ధర్మాత్ముఁడన్న మాటయే వెడలును. ఇందిరాదేవి పతివ్రతాశిరోమణి. రాధికయు సంగీతసాహిత్వచిత్రకళలయం దసమానపాండిత్యమత్యల్పవయస్సుననే సంపాదించినది. ఆనాఁటీసభలో నా కన్యకకుఁ గలసంగీతజ్ఞానమును మెచ్చుకొననివాఁ రొక్కఁడైనఁ గలఁడే. అట్టికన్యకను దొంగిలికొని పోయి భరతపుర దేవాలయమునఁ బెండ్లి చేసికొనుట యసంగత కార్యము. అది సాగుట కష్టము. సాగినదనియే యనుకొందము. మరల మన మీలోకమున మనఁగలమా! మర్యాదగల యేమానవుఁడైన మనలఁ జేరనిచ్చునా! కావున నీ కార్యము మానుట మంచిది. అంతియ గాదు. రాధికకు నీకును హస్తిమశకాంతరము గలదు. ఆమె రూపవతియగుటయే గాక విదుషీమణి. నీవో నిరక్షరకుక్షివి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0041.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0041.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df624d7d2366d14d407bcc7fdbc57d06ebc9f904 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0041.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +నీ కాకన్నియఁ దగినది కాదు. ఆప్రయత్నము మానుమని మఱి మఱి నొక్కి చెప్పెను. + +పాతాళుఁ డాతనిం గాంచి నవ్వి యిట్లు పలికెను. వెఱ్ఱివాఁడా! పెండ్లి కానిమ్ము. ఆవల నన్నుఁ గన్యాజనకు లేమియుఁ ననఁజాలరు. రెండుమూడుదినములా గ్రహించి మరల సాదరముగాఁ జూతురు. మనల నింకొక్కనికిచ్చి పెండ్లి చేయఁ జాలరు. అట్టియాచారము లేదుకదా. విధి యిట్లున్న దని క్రమక్రమముగా నాయందుఁ బ్రీతిఁ జూపుదురు, కన్నియయు నిఁకఁ దప్పదుకదా యని నన్నుఁ బ్రేమించును. అన్నియు సరిపడును. నన్నే యెల్లవా రాశ్రయింతురు. ఆయింటి కధికారిని నే నగుదును కావున జంకుమాని నాయా నతిఁ జేయఁబూనుము. మంచిలాభమును బోఁగొట్టుకొనకుము. అని గట్టిగా బలికిన నేమి యుననఁజాలక కుంతలుఁ డట్లే యొనరింతునని యంగీకరించెను. + +ఆమీఁదఁ బాతాళుఁ డింటికిం బోయి యంబాపూజా ర్దము కొన్ని వస్తువుల సేకరించెను. తనమాటలో మెలఁగు వారి కెల్ల నీవిషయము తెలిపెను. వారెల్ల సిద్ధముగ నుండిరి, కొన్ని మూలికలం దెప్పించి యొక యంజన ద్రవ్యము సిద్ధము చేసెను. మఱికొన్ని వస్తువులం గలిపి విస్మృతిని గల్గించు పానకము సిద్దపఱచెను అడవినుండి యుడుముల నాల్గింటిని దెప్పించి కాపాడుచుండెను. తనకుఁగల మంత్ర విద్యాపాండి త్యమునకు ఫలముగా నన్ని పనులు సిద్ధము చేసికొని వేళకై వేచియుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1faf70e3439c7421324c07eccd5fdbf6487107c5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +పాతాళునకుఁ గర్ణపిశాచికావిద్య తెలియును. దానినే చక్కగ నారాధించు వాడు. అది క్షుద్ర దేవతయే యైనను కొన్ని కొన్ని సమయములయందు విశేషించి యుపకరించును. తిరస్కరిణి యనువిద్య యతఁ డెఱుంగును. దానిచేఁ దానితరులకుఁ గనఁబడకయుండ నుండఁగలడు. అట్లుండుట కొలఁది ముహూర్తము లే యైనను జమత్కారముగ నుండుటయే గాక యల్పముగ సాయము కూడ నగును కదా. అట్టి కార్యముల వలన ముందు హానికల్గినను దత్కాలము మహోపకారముగ నావిద్య కనఁబడును. పెక్కుమూలికల నాతఁ డెఱుంగును, వీనియన్నింటిసాయమున నాఘన కార్యమును జేయఁబూనెనే కాని విధి వీనినన్నింటినీ మించి పనిచేయఁ గలదుగదా యను నూహ యాతనికి లేక యుండెను. దేవతలచే నీచ కార్యము చేయింపఁ బ్రయత్నించిన నవి యెదురెక్కి తన్నే మృతినొందఁ జేయునన్న విషయము నెఱుంగఁ జాలినంత జ్ఞానము కలవాఁడు కాఁడు. విశేషించి యైహికఫలములే ముక్తిఫలాధికము లను కొనునల్పుల కట్టివిశేషవిషయములు గోచరింప వనుట నిక్కము. నాలుగు దినములు కొఱఁతగా నాతఁ డనుకొన్న కాలము ముగిసెను. త్వరపడ వలసిన యవసర మేర్పడియెను. కుంతలాదులను హెచ్చరించెను. వారు చెప్పినట్లు చేయ సిద్ధముగా నుండిరి. + +విలాసధామముననే యొక్క శ్రోత్రియ బ్రాహణుఁడు కలఁడు. అతని పేరు శంకరాభరణశర్మ. అనంతాచలశర్మ యనియు నాతనిఁ బిలుతురు . రెండవ పేరే ప్రసిద్ధమయ్యెను. ఆభూసురుఁడు దరిద్రుడు. కాని యయాచకుఁడు ప్రాప్తలాభ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0043.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0043.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f661d17db5e01cac94324d5639ef5bc7bb4b16bf --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0043.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మున నానందించువాఁడు. అనురూపవతియు ననుకూల ప్రవృత్తి మతియు నగుకళత్ర మాతనికుండెను. మంచి శాస్త్రపాండిత్యము గడించియు గర్విగాక శాంతధనుఁడై యేమియుఁ దెలియనివాని చందమున నుండువాఁడు. ఆతనికడఁ జదువు కొనుశిష్యులు కొందఱు గలరు. మంత్ర విద్య యాతని సొమ్మన వలయు. భరతపురమునఁ గల కాళికాదేవి కాతనియందుఁ బ్రీతి యధికము స్వప్న మున దర్శనమిచ్చుచుండును. కాని యావిషయమాతనికి నా దేవికిఁ దప్ప నితరుల కెఱుఁగఁ దరము గాదు. కొంద ఱుపాసకు లావార్తను బలుకుచుందురు. ఏది యెట్లున్నను దేవీ పూజాతత్పరుఁ డనుట కావంతయు శంక లేదు. + +క్షుద్రవిద్య లాతఁ డెఱుంగఁడు. కాని పాతాళుఁ డన్యాయ ప్రవర్తకుఁడని నీచమతియని పరమఘాతుకుడని యాయన యెఱుంగును, శ్రీనివాసదా సెప్పుడో యొకప్పుడనంతాచలశర్మను జూడఁబోయి రాధికా వివాహమునుగూర్చి ప్రస్తావించియుండెను. ఆయాలోచనము మంచిదని యాతఁడు హిత ముపదేశించెను. అంతమాత్రపుఁ బరిచయమే కాని విశేషసంబంధ మాయిరు వురకు లేదు. రాధిక విద్యావతి, గుణవతి యని యాతఁ డెఱుంగును. కాన విద్యాపరీక్షా దినమున నాతఁడు నాహూతుఁడై వచ్చి మెచ్చుకొనిన వారిలోఁ బ్రథముఁడుగ నుండెను. ఆనాడు మొదలుకొని యపుడపుడు రాధిక కుశలముల నరయుచుండు వాఁడు. విశేషించి శిష్యుల మూలమున నాకన్యక కుశలముల నెఱుఁగుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa59c01fc3d214d670762fac6160db4924eca86e --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +పాతాళుని మిత్రకోటిలో నొక్కఁడు 'చాల కాలము నుండి యనంతాచలశర్మ కడ విద్య నభ్యసించుచుండువాఁడు. వానిపేరు తుహినకిరణ శేఖరుఁడు. బుద్ధిమంతుఁడే కాని పాతాళుని స్నేహమున నించుక నీచ కార్యముల నొసరింప సాహసించుచుండువాఁడు. ఆ కార్యము గురువులకుఁ దెలియకుండ నేచాటుననో చేయుచు జంకుగలిగియే యుండువాఁడు. పాతాళుఁ డాతనిని దన ప్రియమిత్రులలో నొక్కనిగా భావించుచుఁ దనరహస్యములెల్లఁ దెలుపుచుండెను. ఆవాడుక చొప్పున వివాహ ప్రయత్నము తాఁ జేయుటయు దానికిఁ గుంత లాదులు తోడ్పాటు చూపుటయుఁ దెలిపెను. మఱెవ్వరితో నీవిషయము తెలుప రాదని చెప్ప మఱచిపోయెను. తన ప్రియ మిత్రుఁడన్న విశ్వాసమే యీ ప్రమాదమునకు హేతువని చెప్పవచ్చును. + +తుహినకిరణ శేఖరుఁడు రాధికం బాతాళుడు దొంగిలి కొనిపోయి భరతపుర దేవాలయమునఁ బెండ్లియాడఁ జేయు చున్న ప్రయత్నములను మాట వెంబడిని సంగ్రహముగ గురువునకుం దెల్పెను. పిదప నిది యిట్లు జరగుట దైవవశముననే యనుకొని యతఁడు గుటకలు మ్రింగసాగెను. అనంతాచల శర్మయు నామాటల విని విననట్లు నటించి యెట్లో పాఠము ముగించి శిష్యులనెల్ల సాగనంపి తనలో నిట్లు తలపోయఁ జొచ్చెను. “పాతాళుఁడు పరమదుర్మార్గుడు. క్షుద్ర మంత్ర, తంత్ర ముల నెఱుంగును విశేషించి ఘాతుకుఁడు. ఎట్టివారినైన స్మృతి లేకయుండ మూలికా ప్రభావమునఁ జేయఁగలడని విన్నాఁడను. రాధిక నెట్లైన గొనిపోయి పెండ్లియాడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0048.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0048.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc3aa85710c038f7560f0c89df59faac025a4d37 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0048.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ముగ శ్రీనివాసదాసుతో మాటలాడుము. అని నచ్చఁజెప్ప శ్రీవత్సాంకదాసు తద్వాక్యమును శిరసావహించి యట్లే చేయ నిశ్చయించెను. + +సాయంకాలమున శ్రీనివాసదా సుచితపరివారముం గూడి జాలంధరీదేవతాదర్శనార్థము పోయెను. జనులు క్రిక్కి ఱిసియుండిరి. మార్గమున నిసుక చల్లి నను రాలకుండెను. త్రోవ కిరు ప్రక్కల యాచకు లుండిరి. గోవిందా యనువారు కొందఱు, కన్నులు లేనివాఁడ ననువారు కొందఱు, కుంటివాఁడను బాబూయనువారు మఱికొందఱు నిట్లు పెక్కుచందముల యాచించుచుండిరి. కొందఱు చెట్ల కింద నిలుచుండి సుద్దులు చెప్పుచుండిరి, మణికొందఱు దేవిని బాడుచు భక్తిరసమున మునిఁగినట్లు నటించుచుండిరి. ఇంకను గొందఱు కాశి రామేశ్వరము లోనగు క్షేత్రముల నద్దములలోఁ జూపుచుండిరి. ఒక్క తావున నొక రాటము తిరుగుచుండఁగా దానికొనల యందు వ్రేలాడఁగట్టిన కఱ్ఱగుఱ్ఱములపైఁ గూరు చుండి యొకఁ డాచక్రమును ద్రిప్పఁగా గిరగిరఁ దిరుగుచుఁ బాటలు పాడుచుఁ దమరు రౌతులమనుచు నాగుఱ్ఱములఁ దోలుచున్న మార్గము నటించుచు నార్చుచుండిరి. మఱియొక్క తావునఁ జాలుగాఁ బరుండి కొందఱు పాషాణములఁ బయిని వైచు కొని ముక్కులు గనఁబడునట్లుండఁగా వారి ప్రక్కన నొక్క రొక్కరు కూరుచుండి మహానుభావుని నీతనిం జూచిపొండు. ధర్మ మేమైనఁ జేయుఁడని బతిమాలుచుండిరి. మఱికొన్ని తావుల జూదరులు కూరుచుండి తమలో దామే యుద్దులుగా నాడుచుఁ దగువులాడుచు ద్రవ్యమును సంపాదించినట్లు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0049.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0049.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f90967cfc2d5ed6e1d5a0ad9007d51fc8880a54 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0049.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నటించుచు నితరులు వచ్చి యాడఁబూనిన మోసపుచ్చుచు ద్రవ్యము నాకర్షించుచుండిరి. ఇంకను గొన్ని తావుల నాడుచుఁ పాడుచు స్త్రీలంగూడి వినోదములు సలుపుచు యాచించు చుండిరి. మఱియు నొక్క తావునఁ జచ్చిన పాముతోలును బ్రతికింపఁ జేసి దాని నాడించుచుఁ దమశక్తి కందఱు విస్మయంపడ నాలుగుడబ్బులిండని బతిమాలుచుండిరి. వీరినెల్లరఁ జూచుచు వచ్చినవారిలో మూఁడువంతులు జనులు కాలమును బుచ్చుచుండిరి + +భర్తచనిపోయిన యాఁడువాండ్రు, రాచిప్పలమ్ము నంగళ్ల కడ నిలుసఁబడి బేర మాడుచుండిరి. ముత్తైదువులు కుంకుమము, అద్దములు, చెవ్వాకులు నమ్ము'నంగళ్ల దగ్గఱ మూఁగి యుండిరి. ఇట్లు వచ్చినవారు దేవాలయము లోనికింబోవఁ. జోటీయక తమ రెందులకు వచ్చినదియైన నాలోచించక పొద్దు పుచ్చుచుండిరి. శ్రీనివాసదాసు కష్టముమీఁద వీరినందఱిని దాఁటి దేవాలయమును బ్రవేశించెను. లోపల జన బాహు ళ్యము లేక హాయిగా నుండెను. గోపురమువఱకు మనుష్యా రణ్యము గలదు కాని లోపల నేకష్టము లేక భగవతిని దర్శింప ననువుగా నుండెను. పామరుల కాల క్షేపమునకు దాసు వెఱగందెను. యాత్రావ్యాజమున నెందఱు క్షుద్ర కార్యము లొనరించుచున్న వారని చింతించెను. అభ్యంతరమును బ్రవేశించి యందు నిలుచుండి వచ్చుచున్న నవయువతులం జూచుచు భగవతిని సేవించుచున్న జాడ నభినయించు దుష్టమతులం గాంచి గర్హించెను. యాత్రలకై వనితలం బంప రాదన్న నీతి యెంతయు సమంచితమని నిశ్చయించెను. ద్రవ్యార్జనమే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0050.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0050.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9116a514a0dffbc615cf932e616d028eb8d425a --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0050.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రధానముగా గలయర్చకుల కపట భక్త్యభినయమును దూషించెను. ఇట్టులాచోటునఁగల దురాచారముల కేవ గించుచుం బోయి జగన్మాతను జాలంధరీనామధారిణిని దర్శించెను. + +ఆ దేవి భయంక రాకృతిం గానంబడును. కాని భక్తులకు మనోహరరూపిణిగనే కనఁబడును. ఒక్క కరమునఁ బాశాయుధము కలదు. దేవిని సేవించు వారికి యమపాశ భయము లేదను నర్థము నాచిహ్నమే తెలుపును. మఱి యొక్క హస్తమున నంకుశము కలదు. ఆయది దుర్మార్గముల విశృంఖల వృత్తిం జరించువారి నడంచునను భావమును వెల్లడించును. ఇంకొక బాహువునందుఁ బుష్పబాణము వెలయును. అయ్యది పరదేవి నాశ్రయించువారలకుఁ గష్టములు సులభముగాఁ గడచిపోవునను నభి ప్రాయమును దేటపఱచును. మఱియు నొక్క కేలఁ బుండ్రేక్షుచాపము దృగ్గోచరం బగును. అది భగవతి నెల్ల కాలము భజించువారలకుఁ గష్టములే కలుగక మనోహరముగాఁ గాలముసాగునను నుదంతమును దెల్లముగఁ జేయును. ఇట్టులున్న యా దేవీ విగ్రహమును జక్కఁగా దర్శించి పరమానందమునఁ జేతులుమోడ్చి నమస్కరించి నిలువంబడి సహస్ర నామములఁ బారాయణము చేసి ధ్యానించెను. అర్చకులు నామహాత్ముని గాంచినంతనే మనోవృత్తులు మార్పు నొంద భక్తిమై నర్చించి పాదోదకము నొసంగి ప్రసాదమిచ్చి తమకృత్యమును నెఱవేర్చిరి. దాసు వారి కుచితధన మొసంగి ప్రసాదమును శిరసావహించి యించుక కూరుచుండునాచార ముండుటం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d9c1316ade94210dbec28e7d97ad07194dddb0e4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +బట్టి యందే కూరుచుండి దేవీ మాహాత్యమును స్మరించు చుండెను. + +శ్రీవత్సాంకదాసు భార్యాపుత్త్రు లు వెంట రాఁగా జాలంధరీదేవీ దర్శనార్థ మరిగెను. ఆదేవాలయమున నీదాసుగారికిఁ గొన్ని మర్యాదలు గలవు. గోపురము చేరఁగనే దేవి పూజ గావించిన పూలహారమును దెచ్చి యర్చకులు మెడలో వైచి పిలుచుకొని పోవునాచారముండెను. ఆవాడుక ప్రకారమర్చకులువచ్చి గారవించి పిలుచుకొని పోయిరి. ప్రదక్షిణత్రయ మొనరించి లోపలఁ బ్రవేశించి పరదేవిని దర్శించి యర్చకులచేఁ బూజ గావింపఁ జేసి పాద ప్రసూనములఁ గైకొని మరలివచ్చుచు శ్రీనివాసదాసు నెవ్వరో తెలుపఁగాఁ జిర కాలసందర్శనజనిత సౌహార్దమునఁ బరస్పరాలింగ నాది దేశాచారముల నడపి యందే యిరువురును గూరుచుండిరి. కుశలవార్తలఁ బ్రశ్నించిన 'వెనుకఁ దన కుమారుఁ డీతఁడని శ్రీవత్సాంకదాసు తెలిపెను. శ్రీనివాస దాసు ప్రమోదసంభరితమానసుఁడై యే వేవో విషయములఁ బ్రశ్నించి వివాహవిషయమును గూడఁ బ్రశ్నించెను. తనపుత్రునకుఁ దగినకన్యక దొరకినఁ ద్వరగా వివాహము చేయనున్నాఁడ నని కృష్ణదాసుతండ్రి, తెలిపెను. వారి చెంతనున్న పెద్దలు కొందఱు రాధికాగుణగణములను విద్యావైశద్యమును బేర్కొని యామే శ్రీకృష్ణ దాసునకుఁ దగినకన్యక యనియు నామెకు నీవరుఁడు తగినవాఁడనియుఁ దెలిపిరి. పెద్దలయాశయము ఫలింపకపోవునా యని శ్రీనివాసదా సనియెను. మాయాశయ మీ కన్యావరులకు దాంపత్యము శుభదాయక మని యా పెద్దలు 'తెల్పిరి. అందొక రీవిషయము రామదాసుగారి నడిగిన మేలనిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..10d938e1a779eb1166d2181c7ba1ed36c9350fc0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +వారిదర్శనము నేయాశించుచున్నాఁడనని శ్రీనివాసదా సనియెను. మనయింటి కడనే వారిపుడు వేంచేసియున్న వారనియుఁ దప్పక మన యింటికి మీరు రావలయుననియు శ్రీవత్సాంకదాసు ప్రార్థించెను. మీరింతగా ప్రార్థింపవలయునా తప్పక వచ్చెదనని శ్రీనివాసదాసు బదులు చెప్పెను. "శుభమస్తు” అని పెద్ద లని. అప్పుడే తరలి యందఱు శ్రీవత్సాంకదాసుగారింటికిం బోయిరి. + +వీరి రాక నెఱింగి యందులకే రామదాసు వేచియుండెను. గృహముసు బ్రవేశించునపుడు శుభశకునము లెన్ని యో కనఁబడెను. వియ్యంకు లిరువురును సంతసించుచుండిరి. అంగణమునం దే దాసుగారు కూరుచుండియుండిరి. కాన వారిని జూడఁగ నే శ్రీనివాసదా సుత్తరీయమును నడుమున బిగించి నమస్కరించెను. యోగి యాశీర్వదించి యందఱఁ గూరుచుండ నియోగించెను కుశల ప్రశ్న మొనరించి రాధిక యారోగ్యమును బలుమాఱు లడిగెను. పెద్దలందఱు దేవీసన్నిధిని సాగిన వార్తను దెల్పిరి. రామదాసు నవ్వుచు నీదాంపత్యము సృష్టి కర్తను బరీక్షింప నున్నది. ఈ యిరువురకే దాంపత్యము కుదురనిచో సృష్టికర్త యసమర్థుఁడే యగును అనెను. వృద్ధులందఱు కరతాళధ్వను లొనరించి తమసమ్మతమును దెల్పిరి. ఈ విషయము రామదాసుగారి యిష్టానుసారము జరగకమానదని శ్రీనివాసదాసనెను. నాకుఁ బరమసంతోషముగా నున్నది. తప్పక యీవివాహము సాగవలయును. వారి నాశీర్వదించినేనెచ్చటికో పోయెదను. అందులకే యిపుడు నిలిచితినని రామదా సనియె. శ్రీవత్సాంకదాసును సాధ్వియగు పద్మావతియు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f218c7f91c26d778a5e89ee08345c4819bf0782b --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మహానందమున యోగీశ్వరులయాజ్ఞ యమోఘము కావును సమ్మతించితి మనిరి. తన సంపూర్ణ ప్రీతిని శ్రీనివాసదాసును వెలి పుచ్చెను. పెద్దల “తథాస్తు" అను శబ్దములు సాంద్రము లయ్యెను. సుముహూర్తము నిశ్చయింప రామదాసుగారే సమర్ధులని యందలివా రనిరి. ఆమీఁద నీవివాహమున కెన్నియో కారణములు గలవు సుముహూర్తము దైవికముగా నిర్ణయింపఁబడును. ఎవ్వరి ప్రయత్నమున వా రుండవలయునని రామదాసు పలికెను. యోగ దృష్టిగల దాసుమాటల కెల్లరు నాశ్చర్యంపడి యట్లే కావలయు ననిరి. ఆదినము శ్రీనివాసదాసు రామదాసుగారింగూడి శ్రీవత్సాంక దాసగృహమున నుండెను. రాత్రి భోజనానంతరము రామదాసు శ్రీనివాసదాసు నే కాంతమునఁ జీరి యిట్లు పలికెను. + +వత్సా! రాధిక సామాన్యకన్యకగా భావింపఁదగదు, పరమేశ్వరి తేజస్సాకన్యకయందుఁ గలదు. శ్రీ కృష్ణ దాసు కూడ భగవదంశము గలవాఁడు. వీరిరువురవివాహమున మీ రెండువంశములు జగద్విఖ్యాతిం గాంచఁగలవు. కాని కొన్ని యంతరాయములు పొడసూపును. దేవాంశ సంభూతుల విషయముననే యవి పెలుచన సాగుచుండును. రాక్షసాంశ సంభూతులు పెక్కడ్రుందురు. వారు దేవతాంశము గల వారలం గాంచి యోర్వఁజాలరు. వారు చేయుదుండగములు తొలుదొలుత ఫలించినట్లు గానిపించి తుదకు నిష్ఫలము లగును. ఈవిషయమున నింతకంటెఁ జెప్పఁదగదు. ఈ వాక్యములు సూత్రప్రాయములుగా భావించి కార్యనిర్వహణము నకుం బూనవలయును. ఈవాక్కులయర్దమెల్ల ముందు మీకే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0056.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1fd807efae01307223c8ba7cca149405b0f5aca --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నారాధింతురు. నేను నిందుండియే యాదేవి నారాధింపఁ దలంచితిని. భక్తపరాధీనమానసగదా లోకజనని. ఈ వారమునఁ గల విశేష, మద్దియే అనఁగా నామెయు నామాటలు మదికి సరిపడి యుండుటంబట్టి మంచిదమ్మా యని కూఁతుచర్యలకు మహానంద మున మునుంగుచు లోలోన నీకన్యక భగవత్యంశ సంభూతు రాలే యని నిశ్చయించుకొనియెను. ఆనాఁడు దైవవశమునఁ గాఁబోలు రాధిక యుదయాదిగా సాయంకాలముదనుక క్షణమైన నూరకుండక యేదోయొక కార్యపరత దేహమును శ్రమపెట్టెను. సాయంకాలము కాఁగాఁ దనపనులన్నియుఁ దీర్చుకొని భగవతి విగ్రహమున కెదుటనే భూమిఁ బరుండెను. చెలికత్తెలు దా సికలు నించుకదూరముగా శయనించిరి. ఆగదితలుపు తెఱచియే యుంచిరి. కాన రాధిక వారికిఁ గనఁబడుచునే యుండెను. దీపము వెలుఁగుచునే యుండెను. ఆ పక్క గదిలో నిందిరా దేవి శయనించెను. నాడు పెందలకడ శయనించిరి. కారణము పగటి వేళ విశేషించి రాధిక పాటుపడుటయే కాని "వేఱోండు కాదు. శయనించిన వెంటనే యందఱకు గాఢనిద్ర పట్టెను. + +ఆగృహ మత్యున్నతము. విశాలభాగము నాక్రమించి నదియు నగు. దానికిం బశ్చిమభాగమునఁ బూలతోఁట గలదు. అది యింటినంటియే యుండును. దాని ప్రక్కన నెత్తైన ప్రాకారము గలదు. ఆ ప్రాకారమునకుఁ జెంత మఱ్ఱి చెట్టు గలదు. దానికొమ్మలు కొన్ని యాపూలతోటలోనికి సాగినవి కలవు. ఊడలు దిగ నది యొక మొదలుగాఁ దోఁచునట్లు నాలుగైదు కొమ్మలుండెను. ఆతోఁటకు నంబానిగ్రహము గలగదికి దూర \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7ad20db80da0b553bd6696d6644ca928586d0aa --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +మెంతయో లేదు. ఆపూలతావు లాగదిలో వ్యాపింపవలయు ననియే మొదటనచ్చట నది గట్టఁబడియె. ఆగదికిఁ దూర్పుభాగ మున మఱియొక గది కలదు. అదియే భోజనశాల యనంబడు. దేవికి నైవేద్యము పెట్టి భుజించుట వారియింటఁ గలవాడుక. ఆభోజనశాలకు నానుకొని యుత్తరభాగమున వంటచేయు +భాగము. దేవీగృహమునకు దక్షిణ భాగముననే యిందిరా దేవి శయనించియున్న గది కలదు. భగవతియుండు గదికి నుత్తరభాగమునఁ బాకగృహమునకుఁ బడమరగను గది యొకటి కలదు. అందుఁ బారాయణపుస్తకములు పూజాద్రవ్యము లుండును. అందే శ్రీనివాసదాసు దేవీగ్రంథములం జదువుకొనఁ గూరుచుం డును. ఆనాఁడు శుక్రవారము గావునను దండ్రి,జాలంధరీదేవీ పూజాతత్పరుఁడై యుండుననియు రాధిక దేవీసన్నిథానముననే పరుండెను. + +పాతాళుఁడు తనవూన్కి నెఱవేర్పఁబూని పెందలకడ భుజించి కుంతలు నింటికింబోయి సంకేతస్థలమునకు రమ్మని హెచ్చరించెను. ఆసంజవేళనే యిరువురు మనుష్యులు సురాభాండముల నెత్తుకొని తనయింటి వెనుక ప్రక్కన నిలుచుండి పిలిచిరనియుఁ దలుపుదీసి సందులోనుండుఁడని చెప్పితిననియు మఱి కొలఁదిక్షణములకే తొమ్మండ్రు, వ్యాధులు వచ్చిరనియు, వారా సురను దృప్తిగాఁ గ్రోలిరనియు వారన్నము తిని వచ్చితిమని చెప్పి రనియుఁ దాంబూలము మాత్ర మిచ్చితిననియు వారందే యున్న వారనియు నింకను జాము రాత్రి, కాలేదనియుఁ గాఁగానే పిలుచుకొని వత్తుననియుఁ గుంతలుఁడు దెలిపెను. ఏవో కొన్ని మాటలు రహస్యముగాఁ దెలిపి పాతాళుఁడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e380807761277f2336cd7e4bfad6afa0d8f8d59c --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +కొన్ని వస్తువులు గలసంచి నొకదానిం దీసికొని వెడలి పోయెను. + +పాతాళున కాయింట నొకదాసిక రహస్యములు తెలుపుచుండునది కలదు. అది యొక్కతుకయే యాయింటికిం గలమర్యాద నడంచునది. అది నీచమతి. పాతాళునియింటికిం జెంత నాదాసికగృహము గలదు. మంచిమాటలాడుచు దానినేట్లో వశపఱచుకొనియెను. రాధిక శయనింపఁగనే యాజాడ నాదాసీ యెట్లో పాతాళున కెఱిఁగించెను. అది వారియింటఁ బరుండునది కాదు. తనపనులన్నియు ముగించి యది వెడలిపోయెను. జామురాత్రి, కాఁగానే పాతాళుఁ డామఱ్ఱివృక్షము నెక్కి తోటలో దిగియెను. దాసి యేఱిం గించిన ప్రకారమే తలుపు చక్కఁగా వేయఁబడక యుండెను. కాన దానిం దీసికొనివచ్చెను. దీపములు వెలుఁగుచుండెను. అతఁ డాదీపములం దొకపసరు పిండెను. వాని కాంతి ప్రసరించిన చోటుల శయనించియున్న వారెల్లఁ జూచుచున్నను మాట లాడఁ జాలరు. ఆపసరునం దట్టిశక్తి కలదఁట. ఆవెంట నిందిరాదేవి శయనించియున్న గదిని దాఁటి దానిముందు శయ నించియున్న పరిచారికలం గాంచుచు దేవియుండు గదిలో నికిం బోయెను. రాధిక మెత్తనిచర్మముపై శయనించియుండెను. దేవికి నమస్కరించి యారాధిక నుదుట నొక్క తిలకము పెట్టెను. దాన నామెకు సృతితప్పునని యాతఁ డెఱుంగును. నాసికారంధ్రముల నొక్క మూలిక వాసనఁ జూపెను. దానిచే నామెకు వాగ్బంధ మగును. ఈ రెండింటిలో నొక్కటియే యాతనిపనికిఁ జాలినను మఱింత దిట్టముగాఁ బనిచేయుకొఱ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4eff0ec490706cfdbc04494c653587f02392bb22 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +కట్టు లొనరించెను. అంతకుముందే గాఢనిద్రలో నున్న రాధికకు నీ రెండు మందులు తోడ్పడి మఱింత గాఢనిద్రఁ బట్టఁ జేసెను. అంత నాతఁ డామెను బొరలించెను. శవముచందమున నామె యుండెను. తనశక్తి పనిచేసెఁగదా యని యానందించెను. తలుపు తీసెను, దేవికి నమస్కరించెను. బలశాలిగాన నవలీల రాధిక నెత్తుకొని యాపూలతోటనుండి పడమరకుం బోయేను. ఒకయీల వేసెను. వెంటనే కుంతలుని గూడి శిబిక ఁ గొనివచ్చిన తొమండ్రు నవ్వల నున్నందున నందు నలువురు మఱ్ఱి కొమ్మనుండి యీవలికి దిగిరి, నలుగురు పై నుండిరి. ఒక తొట్ల దింపఁబడియె. అందారాధికను బరుండఁ బెట్టి పై వారికి సంజ్ఞ చేయ వా రాతొట్ల నీడ్చుకొనిరి. మెల్ల మెల్ల గాఁ గొమ్మవెంటఁ బదిలముగాఁ గొనిపోయి నలువురు దిగఁగా మరల నా తొట్లను దిగవిడిచిరి. క్రిందనున్న వా రందుకొనిరి. శిబికలోఁ బరుండఁ బెట్టిరి. కుంతలున కొక్క సేవకుని తోడిచ్చి ముందు పంపి యెనమండ్రు, వ్యాధులు తాను బయనము సాగించిరి. నిశ్శబ్దముగా వారు నడచిరి. ఆనాఁ డానగరమున వింత నాటకమొకటి యాడఁబడుచుండెను. పెక్కం డందులకుఁ బోయి యుండిరి. సందుగొందులంబడి యెట్లో నగరమును దాఁటిరి. ఆనగరమునుండి ధనవంతులు శిబికల నధిరోహించి ప్రయా ణముసాగించు టాచారమైనందున నిదేవ్వరిదో యని యెవరైనం జూచినను బ్రశ్నించుటగాని యనుమానపడి నిలుపుటగాని చేయరైరి + +విలాసథామమును దాఁటి పల్లకి యవ్వల బయనము సాగించెను. చంద్రోదయమునకు నించుకముందే యాశిబిక \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36d5ef18675fc95db88b4c03a1e771f31f06de49 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రతివాక్యము వేదవాక్కుగనే తలంచిరి. ఇంతలోఁ గుంతలుఁ డన్ని యు సిద్ధములయ్యెననఁ బోయి వ్యర్ధములయ్యెనని పలికెను. మహోత్సాహమున నున్న పాతాళున " కామాట వినఁబడ దయ్యెను. ఇదిగో రాధిక ను లేపెదనని యేమో మంత్రించి ముక్కురంధ్రముల నేది యో మూలికను వాసనచూపి మోమున నున్న తిలకమును దుడిచి వేదొకతిలకమును బెట్టి మూఁడు సారులు చిటికెలు వేసెను. నిద్ర నుండి మేలుకొనినట్లు రాధిక లేచి కూరుచుండెను. + +ఇపుడు రాధిక యుండుచోటు కడుంగడుం గ్రొత్తది. భగవతి మాత్రము ముందుఁ గనఁబడును. ఆమెయు భీకర రూపమున నుండునదియే కాని రాధిక పూజించునంబ కాదు. రాధిక కూరుచుండి నలు దెసలఁ బరికించెను. పాతాళుఁ డగ పడెను. దేవాలయమునఁ దానున్నట్లు ఆఱుగురు తన్నేమో చేయ నున్న యట్లు తోచెను. ఇదేమి వింతయని యామె విచారింపసాగెను తుద కిది పాతాళునిమోసమని తెలిసికొనెను. పాతాళునిదుశ్చర్యల నామెయు వినియే యుండెను. ఇఁక నీలోకమునకుఁ దనకు ఋణము తీఱునని యామె తలుచెను. జననీజనకులం దలంచుకొని కన్నీరు కార్చెను. భగవతీ ! నిన్ను నమ్మినదాని నిట్లు చేయఁబూనితివి. ఇది నీకు న్యాయమా యని నిష్ఠురము లాడెను. తండ్రీ! నన్నే నమ్మియుంటివి. నీకు నావలని సాయము కల్గునన్న యాశ నశించెను. ఇంక నాదుఃఖమే నిన్నుఁ గుందించును. నన్నుఁ గన్న మీకిరువురకు నావలనఁ గలిగెడిలాభ మిదియే యని తలంచెదను. ఇక నేఁ జేయఁదగిన పనియేమని, యూహించెను. ధర్మ మాపదలనుండి రక్షించునన్న నుడి వ్యర్థ. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0063.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0063.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8fcd417cef2b80bb6b5fa7337aeb633c02e9efc --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0063.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మయ్యెఁగదా యని పరితపించెను. నిన్ను నమ్మినవారికిఁ జేటు కలుగదనిన పెద్దలమాటలు పొల్లులే కదా భగవతీ యని దూఱెను. ఇఁక నీలోకమునకు నాకును దూరమగునని సిద్దాంతము చేసికొనియెను. భగవతినే ధ్యానించుచుఁ జేతులు ముకుళించి యూరకుండెను. + +పాతాళుడు రాధికం గని కన్యకామణీ! యిది కాళికా దేవాలయము. కాని మీతండ్రియిల్లు గాదు. ఈ మాటలాడు వాఁడు పాతాళుఁడు. మీతల్లి యిందిరా దేవి నాకుఁదోఁబుట్టువు. కావున నీవు నాకు భార్య వగుదువు. ఈ రాత్రి మంచి ముహూ ర్తము. భగవతి నాయిలువేలుపు. ఆమె సన్నిధిని సాగు కార్యములు సఫలము లగును. వేఱుమాటలాడి లాభము లేదు. ఇఁక నీయాటలు సాగవు. నన్ను వరించి వివాహము సాగనిచ్చుటో లేక మఱియొక భావముఁ గనఁ బఱచితివేని యీ కరవాలమున కాహుతివగుటయో నిశ్చయించుకొమ్ము. ఈ పాతాళుఁడు సామాన్యుఁడు కాఁడు నిన్ను నిద్రించుచుండ మంత్ర బలమున నిటకుం దెచ్చినవాఁ డెవఁడు? ఈ పాతాళుఁడే. ఆలోచించుకొమ్ము. నన్నుఁ జేపట్టిననే నీవు బ్రదుకుదువు. లేకున్న నీకంఠర క్తమునఁ గాళికాదేవికిఁ దర్పణము చేయుదును. ఇంక నాలస్యము లేదు. ముహూర్తము సమీపించుచున్నది. పురోహితులు త్వర పెట్టు చున్నారు. ఏమూలికా ప్రభావమున నీవు స్మృతితప్పి యంతదనుక 'నుంటివో యామూలికయే యిది. బలవంతముగ నైనం బెండ్లి యాడుదును. కాని యది నాకిష్టము లేదు. వివాహమాడి యైహిక సుఖములనుభవించుటొండె. నీకంఠమును దునిమి 'దేవికి బలి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0064.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b24c4021af604698e669424a7d6c2906f23ee29 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +యిచ్చి యాదేవీకరుణకుం బాత్రుడనై యాముష్మి కసుఖము లొందుటొండె. ఈ రెండు పనులలో నొక్కటి కావలయును. ఏమనియెదవు ! నీయిష్టానుసారము 'మెలంగువాఁడను గాను, ఇదిగో మంగళసూత్రము. ఇదిగో నిశిత ధారాకరాళమగు కరవాలము. ఈ రెండింటిలో దేనిం గోరుదువు? త్వరగాఁ దెలుపుమని యదలించెను. కుంతలాదు లాకరవాల ధారం గాంచి గడగడ వడంకిరి. + +రాధిక నయనములు తెఱచి భగవతికి నమస్కరించి ధర్మమును నమ్మి భయముం బాఱఁద్రోలి యిఁక జీవితాశంగొని లాభము లేదని నిశ్చయించుకొని గంభీరో క్తుల నిట్లు పలికెను. పాతాళా ! ఈ మానవజన్మము పెక్కు పుణ్యములకుఁ బ్రతి ఫలము. దీనిని మరలఁ 'బాపభూయిష్ట ముగఁ జేయరాదు. మానన హృదయము పవిత్ర మైనది. దీని నపవిత్రముగాఁ జేయరాదు. అది మానవస్వభావమునకు విరుద్దము. ఈతనువు గూడ స్థిరముగా నిలుచునది కాదు. నరహింసాదులు పౌరుషములు గావు. అవి నీచతమములు. ఈయోషధులు నీమంత్రములు నిన్నుద్ధరింపఁ జాలవు సరికదా, నీచాతి నీచగతికిం దీసికొనిపోవఁ గలవు. ఇది సత్యము. ఈ కాళికాదేవి నా యిలువేలుపంటివి. ఈయొక్క మాటయే నీయజ్ఞానమును వెల్లడించుచున్నది. సకలలోకజనని కదా యీ పరదేవి. నీయిలువేల్పు మాత్ర మెట్లగును? జగజ్జన నికి నన్నా హారమిచ్చిన నా దేవి యీపుత్త్రికను బరి గ్రహించునా? ఈ కార్యమున సంతోషించునా? నీచుఁడా! ఏలయందని మ్రాఁకుల కఱ్ఱుచాపెదవు? ఈకన్యక నీకు లభించునది కాదు. కరవాలమున కాహుతియే చేయుము. భగవతిసాన్నిధ్యముననే యుండెద. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..660dc5c5fd32bd59604609d94a62f91aec1d759d --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇఁక నన్ను మాటలాడింపకుము. నీయిచ్చవచ్చిన చొప్పునం జేయుము. అని ధ్యానము నాశ్రయించి నిమీలితనేత్రయై, పరదేవీపాదారవిందములం దలంచుచుండెను. + +పాతాళుఁ డాపలుకులకు నాగ్రహించెను. నాచేతం జిక్కి యుఁ 'గాఱులాడెదవా యని యదలించెను. నీకంఠముంద్రెంచి రక్తధారల నంబాపాదారవిందములఁ బ్రక్షాళన మొనరింతును. రవంత సేపు తాళుమని భయపెట్టెను. ఏమో జపించినట్లు నటించెను. కాళికాసమీపమునకుం బోయి సాష్టాంగ నమస్కారముల నాచరించెను. లేచి కరములముకుళించి భగవతిని వినుతించెను. ఖడ్గము నా మెపదనఖరములకుం దగిలించి యందు కొని జళిపించెను. జననీ! కన్యకారత్న కంఠ లుంఠన మొసరించి వేఁడి నెత్తురు సోనల నీకర్పించి కృతకృత్యుండ నయ్యెద. నాకర వాలముచివరన నిలిచియుండుమా యని యభ్యర్థించెను. ఒక్క దాఁటున వచ్చి రాధికా కాంత మ్రోల నిలువంబడియెను, విశేషించి యామెను బలుకరింపక యేమోగొణుగుకొనుచుండెను. అర్చకుల కిరువురకుఁ బాదములు మొదలుకొని యుత్తమాంగముపఱకు వడఁకసాగెను, ఏమో యుపద్రవము రానున్నది. మన మేల యీ పెంటలో దిగితిమిరా స్వామియని చింతింపసాగిరి. కరవాలమున కాహుతి కానీయక మన మాపవలయునని యూహించిరి. కాని యాతని భీషణాకారమును గాంచి మనకే యాపని యగునేమో యని యనుమానింపసాగిరి. కుంతలుఁడు వడఁకుచు నేనేల యీక్రూరుని మాటలవింటినని పలుభంగుల విచారించ సాగాను. ఏది యేమైనను గన్యకప్రాణముల దక్కింపవలయునని నిశ్చ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2abf109c8b11806eb8178072cd344958841f245a --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +యించెను. 'వ్యాధులిద్దఱు బదులాడక దూరముగాఁ గూరుచుండి యుండిరి. కొంత సేపిట్లు గొణిగి గొణిగి రాధికా ! ఇది కడ సారిమాట. ఏమందువు ! అని యదలిం చెను. ఖడ్గమును జళిపించెను. ఔడుగఱచి కత్తినాడించెను. అది కుక్కనాలుకవలె నల్లల నాడుచుండెను. ఒక్క వేటున కెందఱికంఠములనైన దునుమఁగల ధార దానికిం గలదనుట నిక్కము. రాధిక పలుకలేదు. తల్లిదండ్రులం దలంచుకొని యిఁ కేటి జనకులని వదలి భగవతి ధ్యానించి యెట్టికష్టములనైనఁ దొలఁగింతువని నమ్మితిని. నీదయ అని వినుతించుచుండెను. అంతఁ బాతాళుఁడు కరవాలాగమును రాధికాకంఠమునకుఁ దగులఁ జేసి యిదె మఱియొకసారి హెచ్చరించుచున్నవాఁడ. ఏమందువు? సన్ను వరింతువా. ఖడ్గ ధారకు బలియగుదువా యని 'బెదరించెను. బదులు లేదు. మూఁడుసారులు కత్తిని దనచుట్టును ది ప్పెను. కాళికా ! ఇవె కన్యాకంఠరక్తధారలు. తనివిదీఱఁ గ్రోలుమా యని కత్తి మరల జళిపించెను. వానిమోము చూడఁ దరము గాక యుండెను. అర్చకు లిరువు రుత్తరీయముల నడుములకు బిగించి నిలువఁబడిరి కుంతలుఁడు దర్భగ్రంధి యవలఁ బాఱవైచి చేతికఱ్ఱనూని నిలుచుండెను. కత్తియె త్తగనే యడ్డుపడవలయు నని యాతనియూహ, పాతాళుఁ డంబకు నమస్కరించి సెలవా జననీ ! యని యడిగెను. + +ఇంక సెలవే లెమ్ము పాతాళా క్రూరమానసా! సెలవే. అను కరాళాట్టహాసయుత వాక్కు లెందుండియో వినఁబడియెను. అర్చకులు కుంతలుఁడు నులికిపడి నలుదిక్కులకు దృష్టులఁ బ్రసరింపసాగిరి. అంతలో వేంకటేశ్వరుఁడు దేవి పృష్ఠ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0069.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0069.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0bacee820ac8a798341a7af5769241af45f79ca --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0069.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +భాగమునుండి యొక్కయెత్తున దుమి కెను. తళతళలాడు కర వాలములు వాని రెండు చేతుల మెఱయుచుండెను. అతని వెంటఁ గాళీ చరణదాసుఁడు బలిష్ఠమగుదేహము కనంబడ ఖడ్గపాణియై వచ్చెను. రామకిశోరశర్మయు శ్యామసుందరుఁడు నుద్దండ ధ్వనుల నంబకమును బగులఁ జేయుచుఁ ద్రాళ్ళు పట్టుకొని యాయుధపాణులై దక్షిణోత్తరభాగములనుండి చివాలున నట వ్రాలిరి. ఎత్తినకత్తి నట్లే తునుక లై పడఁ గాళీచరణదాసు తన ఖడ్గమునఁ గొట్టెను. వేంకటేశ్వరుఁ డొక్కెతునఁ బయింబడి సిగపట్టుకొని వంచి జానుఘాతముల మర్దించెను. రామకిశోర శర్మ వాని నా తాళ్లచే బంధించెను. పాప మాపాతాళుఁడు దిగ్బ్రమము చెంది యూరకయుండెను. అర్చకులిరువురు ప్రాణములపై నాశమాని యట్లే కూలబడిరి. కుంతలుఁడు స్మృతిదప్పి ముందే పడిపోయెను. వ్యాధులిర్వురు వారిం గాంచి యేమో యనఁబోవునంతలో రామకిశోరశర్మయు శ్యామసుందరుఁడును జక్కగా మర్ధించి కట్టివై చిరి. నోటి నుండి మాటవెడలినఁ దల లేగిరిపోవు ననిరి వారేనాఁడో చచ్చినట్లూరకుండిరి. + +వేంకటేశ్వరుఁడు సోదరీ! రాధికా ! భయంపడకుము. వీఁడె పాతాళుఁడు బంధింపఁబడియె. మే మనం తాచలశర్మ శిష్యులము. నీదురవస్థ ముందే తెలిసికొని నచ్చితిమి. భయం పడక లెమ్మనిరి. పాపమా రాధిక ప్రాణము లెందుండెనో యప్పుడు మరల దేహమునఁ బ్రవేశించెను. కన్నులు స్వాధీనము లయ్యెను. చూడఁగాఁ దమయింటి కపుడపుడు వచ్చుచున్న వారే యని స్మృతికిం దగిలిరి. ఆనలువురం గాంచినంతనే యామె దుఃఖ మాపుకొనలేక బోరున నేడువసాగెను. ఇంతలోఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5265ee0018ce3e4430f11a18387a90e38ca6bce --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +గాళీచరణదాసు గోపురద్వారముల మూసివచ్చెను. ఇంక నెవ్వరును రాఁజాలరు. వారెంతయో రాధిక నోదార్చిరి. పాతాళునిం జూపిరి కుంతలు నల్లే బంధించిరి, అర్చకులిరువురు పాదాక్రాంతు లైరి. వారిని గట్టివేయక కదలకయుండుఁడని హెచ్చరించిరి. వారు శవములవలె నుండిరి. ఈనల్వురేపుడువచ్చి యందుండిరో యేఱుంగుట కష్టము. ఆవిషయము తెలిసికొనవలసినదే. + +ఆనాఁడు సాయంకాలమున నల్వురును వేషాంతరముల దేవాలయముకడనుండు వృక్షములకడ నుండిరి దాని ప్రక్కనే యొకమార్గము కలదు అదియే విలాస ధామమునకుం బోవు పెద్ద బాట ఎందఱో పోవుచు వచ్చుచుందురు. అర్చకు లిరువురు సాయంకాలమే మహాద్వారము తెఱచి లోనఁ బ్రవేశించిరి. వారందే వంట చేయవలసిన ట్లాచారము కలదు. వంటచేయుచు నడుమనడుమ దేవతల కలంకారముఁగూర్చుచు మరల మహానస గృహమునకు బోవుచు వచ్చుచుండుట యలవాటు. ఆరీతిగా నాఁడును సాగుచుండఁగా నిరువురు కాళికాదేవి వెనుక భాగమునఁ జేరిరి. తక్కినయిర్వురు మండపములు ప్రక్కలనున్నందున వానీ చెంతనుండు వృక్షముల నెక్కి యాకుజొంపములఁ గూరుచుండి యుండిరి. ఆనాఁడు గాఢాంధకారము మేఘ మావరించుటం జేసి కలిగెను. వారుకని పెట్టియుండి పాతాళుఁడు కత్తిఁ ద్రిప్పుచువచ్చి కంఠము తెగ వ్రేయునని యూహించి యొక్క సారి వచ్చిరి. రాధికను గాపాడిరి. వీరిని బంధించిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..865d96cc36cdf8a3277d66429672b1fa787a935e --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" @@ -0,0 +1 @@ +వేంకటేశ్వరుఁ డిఁ'కేమి చేయవలయునో తెల్పుఁడని తక్కిన వారి నడిగెను. గురువు నానతి మైఁ జేయవలయునని తక్కినవారు తెలిపిరి. అర్చకులంగాంచి మీరు ప్రాణముల దక్కించుకొన దలంచినచో నెన్వ రెవ్వరు వచ్చినది. తెలుపుఁడని యడిగిన వేంకటేశ్వరుం గాంచి వడంకుచు గోపురమునకు వెలుపల నేడుగురు వ్యాధు లున్న వారనియు వా రాశౌచభయమున లోనికి రారై రనియుఁ దెల్పిరి. మీ రిపుడు మేము చెప్పునట్లు చేయకయున్న నంబకు బలియిత్తునని యాతఁడు మరలఁ బలికెను. మీ రాజ్ఞ యిచ్చినట్లే చేయుదుమని వారు ప్రమాణము చేసిరి తక్కిన వారితో నాలోచించి వేంకటేశ్వరుఁ డిట్లు పలికెను. మాశ్యామ సుందరుఁడు మీతోడ వచ్చును. గ్రామమున కొక్కఁడే పోవలయును, ఒక్కఁ డిక్కడనే యుండవలయును. ఇరువురు మనుష్యు లను బిలుచుకొని త్వరగా నగరమునకుం బోయి రాధి కాకుశల వార్తఁ దల్లిలోనగువారికిం దెలిపి రావలయు. వా రరుదెంతురు గాన మీరు రేపు రావచ్చును. మాశ్యామసుందరుఁడు నగరము నకు మీతోడనే వచ్చును. మీ రట్లు చేసిన మాకృపకుఁ బాత్రు లగుదురు. లేనిచో నీనిస్త్రింశమునకు బలియగుదురు. అనఁగా వారట్టులే యొనరింతుమని బాసచేసిరి. నృసింహస్వామ్యర్చకుఁడు శ్యామసుందరుంగూడి భరతపురమునకుం బోయి పెద్దలతో రహస్యముగా నా తెఱఁ గెఱింగించి వారియనుమతిచే వచ్చిన మనుష్యులంగూడి కాఁగడలం గొని విలాస థామమునకు బయనము చేసెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d070808fbb5a91349116592dcc64d6345e141fb6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇంక విలాస ధామమున శ్రీనివాసదాసుగృహమున జరిగిన వార్త లరయుదము. 'రాధికం దీసికొని పాతాళుఁడు పోయిన పిమ్మట గృహమును రక్షింప నియుక్తుఁ డై యున్న కాహళుఁడు రెండవయామము రాఁగా నరుదెంచి గంభీరస్వరంబున భటులం బిలి చెను. వార లప్రమత్తులై యుండిరి. ఇంచుక లోపలికిఁ బోయెను ఆడువారందఱు శవములభంగిఁ బడియుండిరి. కాహళుఁడు మరలఁ బిలిచెను. పలుకలేదు. అచ్చెరువంది. మరలఁ బిలిచెను. ప్రతిధ్వని రాలేదు. ఏమిది యని మఱికొంతలోపలికిం బోయెను. భోజనశాలలో నెల్లరు శయనించి గాఢనిద్రలో నున్న యట్లు కనఁబడఁగా మరల నందుండియే పిలిచెను. కదలకమెదలక వా రుండిరి. సేవకులంగూడి 'చెంతకుం బోయెను. ఒక్కరును మెలకువగలిగియున్న యట్లు తోమిఁ జింతించి యిదియే మన్యాయమని తలంచెను. పరికించి చూడఁగాఁ బూజామందిరము తలుపు తెఱచియున్న ట్లగపడెను. ఏదో కృత్రిమము సాగినదని చింతించి సేవకులంబంపి తనమిత్రుని భార్యతోడ రప్పించెను + +ఆ దంపతులను మూలికాపద్దతులు క్షుద్ర విద్యావి శేషములు తెలియును. కావున నితరుల దుష్టకృ త్యములు వారిని బాధింపజాలవు. ఆవిషయ మెఱింగియే కాహళుడు వారిని బిలిపించెను. దీపమునఁ బిండినపసరు దీప కాంతి వ్యాపించి నంతదూరము తనశక్తిఁ జూపఁజాలక కుడ్యముదనుకఁ జూపఁ గలదని యొక నియమమఁట. ఆవిషయము లెల్ల నాదంపతు లెఱుంగుదురు. కావుననే కాహళుని చెంతకు వచ్చిన యతని మిత్రుడు భార్యను లోపలికిం బోయి కనుఁగొనుమని యాజ్ఞా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..79a3a1080236809f8f40b6970f0fd527d2f45331 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +పించెను. ఆమె లోపలికింబోయి వారిని బొరలించి లేపినను బలుకరైరి. అదిగని కాహళుఁడు మిత్రమా యేమిది యని యడుగ నాతఁడును క్షుద్ర విద్యా నిపుణుండు కాన దీపము లార్ప వలయునన నట్లే చేసి కొత్తదీపముల వెలిగించెను. ఆదీపచ్ఛాయ వ్యాపింపఁగ నే యందఱులికిపడి లేచిరి. కాహళుని గని భయం పడిరి. ఇందిరా దేవి. యింకను మేల్కొనలేదే యని యాదీపము నార్పునట్లు చేయఁగా నా మేయు మేలుకొనియె. ఎల్లరు రాధికామందిరమునకుం బోవ రాధిక యగపడదయ్యెను. తలుపు తెఱచియుండుటం గాంచిరి. ఇంతలోఁ 'బెక్కంద్రు, పెద్దమనుష్యులు గూడిరి. నలు దెసలఁ బరికించిరి. పాదచిహ్నములు కనఁబడఁగా నిందు మనుష్యుల యడుగులగుఱుతు లున్న వనిరి. ప్రాకారమున కవ్వల మఱికొందఱు యడుగులజాడ లగపడఁగా విచారింపసాగిరి. ఇంతలో నెవ్వరో యీత్రోవనే +యొక శిబిక నెత్తుకొని కొందఱు వారి వెంటఁ గొందఱు పోయిరని తెల్పిరి. అప్పటి కొకజాము దాఁటినదని తెలియవచ్చెను రెండవజాము దాఁటినగుఱుతుగా ఘంటానాదము వినంబడియెను. రాధిక నాత్రోవనే శిబికలోనునిచి యెత్తుకొనిపోయి రని నిర్ణయించిరి. ఎల్లరు నింతటి యన్యాయము సాగునా యని చేతులు పిసికికొన సాగిరి. ఇంద ఱుండియు నిట్లు జరగుటకు హేతువుండవలయునని మరల నింటికిం బోయి పరీక్షింపఁగా దీపతైలము వివర్ణముగా నుండెను. కృత్రిముఁ డెవ్వఁడో వసరు పిండి యెల్లరను మూర్ఛిల్లఁ జేసెననియు, రాధిక నిల్లుదాఁటించి కొనిపోయెననియు నిశ్చయించిరి. ఇంతటి ఘోర కృత్యము చేయు నంతపగవారు కలరా యని విచారింపఁగాఁ బాతా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1690687c21eef5107ff23938a94308c73d76f1ba --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +దొకవృక్షమూలమున నించుక శయనించి మరలఁ బ్రయాణము చేసెను. యధాపూర్వముగా దుశ్శకునములు కాసాగెను. భగవన్నామము జపించుచు సర్వానర్ధపరిహర్త పరమేశ్వరుండని నిశ్చయించుచు మరల దుశ్శకునములకు జంకియు మరలధైర్యము తెచ్చుకొని వానిని లెక్కింపనట్లు ప్రయాణము జరపుచునే యుండెను. సూర్యోదయమై కొంత ప్రొద్దెక్కెను. వడినడిగా గుఱ్ఱములు నడచుచునే యుండెను. మధ్యా హ్నము కావచ్చెను. అపుడపుడు దుశ్శకునము లగుచునేయుండెను. ఎండకుబడలి యొక గ్రామమున సత్రమునకు ముందున్న తోటలో దిగి వంట చేయ నాజ్ఞాపించి తాను నాలోచించు చుండెను. + +ఐదవ వీచిక.

+ +విలాసధామమున రాత్రి నాలవజామునఁ బ్రయాణమయిన యాశ్వికులు చావుపర్వున వాని నడిపించుచు శ్రీనివాసదాసు భుజించి యిఁకఁ బ్రయాణము చేయుదమా యని యూహించు చుండ నచ్చటఁ జేరిరి గుఱ్ఱములు నీరు తాగినపిదప నించుక సేపు సేదదీర్చుకొని ప్రయాణము సాగింతమని వారు సత్రముకడఁ జెట్ల క్రింద నిలిచిరి. సేవకుఁడు బయటి కెందులలో వచ్చి వారిం గాంచెను. వారు నావార్త వానికిం దెల్పి వానింగూడి తోట లోనికిం బోయి దాసుగారికి: జెప్ప లేక యావార్తం దెల్పిరి. శ్రీనివాసదాసు నిశ్చేష్టుఁడై రాధికాయనుచుఁ బడిపోయెను. శీతలోపచారము లొనరించి యెట్లో స్మృతి వచ్చునట్లు చేసిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eeb4e970c07599457ebbf5a840731ba02f88a791 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +వారితో నా మేకడకుం బోయి యిందిరా దేవీ ! మీకుమారిక రాధిక భరతపురమునఁ గాళికాసన్నిధిని గుశలముగా నున్నది. ఈవార్తఁ దెలుపవచ్చితిమని హిత వాక్కులు వినిపించిన నాలకించి మరలమరల నడిగి కాహళుం బిలిచి యీక్షణమ భరత పురమునకుం బోవలయును. శిబిక నాయత్తపఱుపుమనఁగా నందుఁ గల పెద్ద లందఱు తల్లీ ! నీవీ సమయమున నచటికిం బోవుట పాడి గాదు. మే మందఱము పోయి తెల్ల వాఱునంతదనుక నందుండి రాధికా రక్షణమునం దప్రమత్తులమై 'పాతాళుని జూచుచుం దుము శ్రీనివాసదాసుగారు రాఁగా వ్యవహార మెట్లు చేయఁ దగునో యట్లే జరపుదురు. మీ రిపుడు వెళ్లి రాధికం దీసికొని వచ్చిన వ్యవహారము తాఱుమాఱగును. తల్లీ! మామాటల నవధరింపుఁడు. త్వరపడకుఁడు. భగవంతుఁ డిబాలుర రూపమున నాకుమారిని గాపాడెను. కావున నిఁక నారాధికకు నించు కంతయు భయము కలుగకయుండ మేమెల్ల నిపుడే పోయి కాపాడెదమని తెలియఁ జెప్పిరి. + +ఇందిరా దేవి ధీమంతురాలు. పెద్దలవలన సకలధర్మములు నెఱింగినది. శీలవతులలో మేటియని పేరు గాంచినది కావున వారిమాటలు న్యాయసమ్మతములగుట నంగీకరించి వారిని బ్రార్ధించి భరతపురమునకుఁ బంపెను. కాహళుడు గృహ రక్షణమునకై సోదరు నియోగించి భరతపురమునకుం బెక్కండ్రను బెద్దలను బంపి తాను జాలంధర పురమార్గమునఁ గొంత దూర మరిగి దాసుగారి రాకకై యెదురుచూచుచుండెను. ఇందిరా దేవి ప్రభాతము కాగా లేచి స్నానము చేసి పరమేశ్వరిం బూజించి యిట్టియెడరు తప్పుట నీ యనుగ్రహముననే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e38dfb18d8f3efe809b74aa181e838b98927818b --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +నేను వచ్చి మీము దర్శించెద, దేవికి నైవేద్యము కాఁగా నాకు భోజనము పెట్టుదురు. మీ రించు కంతయుఁ జింతింపకుఁడు. నన్నుం జూడఁగలరు. నేనును మిమ్ము సేవింప నువ్విళ్లూరు చున్న దాన. ఇపుడింతకంటే విశేషించి తెలుపుదగు వార్తలు లేవు. భయముమాని యుండవలయును. + +ఇట్లని విన్న వించు మీ ప్రియ పుత్రిక రాధిక. +కృష్ణాష్టమి స్థిరవారము.” + +ఈ లేఖను గైకొని యాశ్వికు లరిగి యిందిరా దేవి కిచ్చిరి. ప్రియకుమారికా హస్తాక్షరములం దిలకించిన యిందిరాదేవి సమ్మోదమునువర్ణింప నెవ్వకి కేఁ దరంబే! ఆమె మరలమరలఁ జదు వుచుఁ దమవారి కెల్ల వినిపించుచుఁ గొంత కాల మాయా మోద మునఁ బ్రోద్దెంతయెక్కి నదియు నెఱుంగకుండెను. మధ్యాహ్న మైనది. భుజింపవలయునని యెందఱో ప్రార్థించిరి, జలపానమే భోజనమని బదులు చెప్పి యిందిరా దేవి యూరకుండెను. రాధిక వ్రాసినపత్రికయే యామె కానాడు ప్రొద్దుపోవఁ జేయుచుండెను. నగరవాసులంద ఱానాఁడు శ్రీనివాసదాసగృహముననే యుం డిరి. వచ్చువారికిఁ బోవువారికి విరామము లేకయుం డెను. వారితో సంభాషించుటచే నిందిరా దేవి బ్రదుకఁజా లేనుగాని లేక యున్న నీలో కమును వీడి యే యుండును. + +సూర్యాస్తమయమునకు ముందే శ్రీనివాసదాసు విలాస ధామమును జేరెను కొంతదూరముననే "కాహళుఁడు వేచి యుండెను గాన దర్శించి రాధికా కుశలవార్తను దెల్పెను. వానిం గూడి యావార్తలనే యాలకించుచు నగరమును జేరి యెడ నెడఁ బెద్దలూ ఱడింపఁగా నించుక చింతించుచు ధైర్యము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d240968751cd71c64d6eca22c5c7b1a0c86f72a --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +తెచ్చుకొనుచు గృహముఁ జేరెను. లోపలికింజని యిందిరా దేవిం గనుఁగొనియె. కూరుచుండియున్న యిందిర లేవఁబోయి రాధికా యని యట్టే కూలఁబడియెను. ఆ మెంగాంచి శ్రీనివాస దాసును మూర్ఛిల్లెను. ఎన్ని యో యుపచారము లొనరింప నించుక తెలివిగల్లి కూరుచుండెను. ఇందిర నూఱడింపుఁడని యందఱు హెచ్చరించిరి. ఆ పెను లేవనెత్తి వీపు నిమురుచు నీశ్వరుఁ డను గ్రహించెను. దుఃఖంపకుము. రాధికం గొనివచ్చెద. ఊఱడిల్లుమని పలుమాఱులు హెచ్చరించెను. ఆమె మాట! లాడఁజాలక రాధి కాకరాక్ష రవిలసత్పత్రిక నొసం గెను. దానిం జదువుకోనుచు దీనాననుండగుచు నశ్రూదకముల నాపత్రి కను దడుపుచుఁ గొంత సేపుండి యించుక యూఱడిల్లి శ్యామసుంద రాదుల యుపకారమునకుఁ బారము లేదని కొనియాడుచు ననం తాచలశర్మ గారి పట్టుదలకుఁ బరమానందము నొందుచు నిఁక భరతపురమున కరుగు ప్రయత్న మొనర్పుమని కాహళునకుం దెల్పెను. + +అంత రక్షకభటాధ్యక్షుఁడు భటులం గూడి వచ్చి, శ్రీనివాసదాసుం గనుంగొని తమయభియోగము విచారింప వచ్చితిమి. భగతపురమున నాకుమారియు నామె నెత్తుకొని పోయిన దుష్టుఁడు నున్న యట్లు కనుఁగొంటిమి. మేమిపుడే పోవుచున్న వారము. ప్రయాణోచిత ప్రయత్న ముం జేసి, మమ్ము సాగనంపుఁడు అన దాసు మీ రచ్చటి కేగి యేమి చేయ నూహించితిరో వినఁగో రెదనని ప్రార్థించెను. 'మే ముచ్చ టికింబోయి యాదుష్టుని బంధించి మీకుమారికను దీసికొని మా కార్యస్థానమునకుం బోయి విచారింతుము అని బదులు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d07dda7b68ef4b65910da9a741385f6ff8f9df76 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +________________ + +80 +నీతిరత్నాకరము +ఆ యుత్తరక్షణమున నగరాధిపతి భరతపురము సకుఁ బరిజనులతో బయలు వెడలెను కాహళుఁ డు త్తమశిబికం గోనిపోయెను కొలఁదిమూరుతముల కాదేవాలయముకడం జేరిరి. నగ రాధిపతి యచ్చటికిం బోయి కన్నియ నాశ్వాసించి యాహా రాదుల నిచ్చితిరా యని యడిగి వేంక టేశ్వర ప్రభృ తుల మెచ్చుకొనుచు వారజ్మాలాచారమును నడపి పాతా ళుని మంచిమాటలతో నిజము పల్కుము లేనున్న నిహపన ములకుం జెడుదువని హెచ్చరించెను. తనదుష్ప్రయత్నము దైవవశమునం దాఱుమాఱగుటకుం జింతిల్లి నిజము చెప్ప కున్న మఱింత యాగ్రహ మాయధి కారికిం గల్గునని యూ హించి బుద్ధి లేక యిట్లు చేసితినని తన ప్రయత్న మెల్ల నెఱింగిం చెను కుంతలుఁడు తనయవివేకము నొప్పుకొనియెను. బంధింపఁ బడిన యా యిరువురు వ్యాధులును దమపనియంతయుఁ దెలిసి శరణువేఁడిరి తక్కినయేడుగురను బట్టుకొన భటుల కాజ్ఞాపించిన వారు బద్దులగు నిరువురను దోడుకొనిపోయిరి, ఉత్తమ శిబిక రాఁగా 'రాధిక నం దెక్కంబంచి పరివారమును దనభటు లను గూడనిచ్చి వేంక టేశ్వరాదులను నగరమునకుఁ బోవ సెల విచ్చి యర్చకులవలన వాజూ లరూపసారాశమును దీసికొని వారిని నగరమునకు రమ్మని ముందు తెలుపుదుమని చెప్పి తనపనియంతయుఁ దీర్చుకొని భరతపురాధికారి 'కాదేవాలయమున రాత్రి యందుఁ బరీక్షించు నధికార మొసంగి విలాస ధామము నకుఁ బయన మయ్యెను. + +రాధిక సిగ్గుచేఁ దల వంచుకొని దై వచేష్టితములను విచా రించుచు మానవ ప్రయత్న మల్పతరమని యూహించుచు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a11cb3a30ad6e89cab82b1e9c32b65aebeab7797 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +________________ + +ఐదవ వీచిక. +నీగండముతప్పుట కాభగవతియను గృహమే కారణమని నమ్ముచుఁ దలిదండ్రులఁ జూడ నాతురంపడుచుఁ బోయెను. శిబిక నతిజవ మునఁ గొనిపోయిరి. తోలి జాము దాఁటకుండ నగరమును జేరిరి. మందిర ద్వారముననే శ్రీనివాసదాసు సభార్యుఁడై కాచియుండెను. శిబిక దింపఁగా నమ్మా యని పిల్చుచు నాదంపతు లట్లే మూర్చిల్లిరి. రాధిక యేమో పలుకఁబోయి మాటరాక యట్టె లేచి వారలపై ఁ బడి విస్తృతిఁ గాంచెను. పెద్ద లెల్ల వారికి నుపచారములుచేసి యెట్లో తెప్పిఱిల్లఁ జేసిరి. అతికష్టముమీఁద నింటిలోనికి నెల్లరఁ జేర్పఁగలిగిరి. ఆదంపతుల విలాపము రాధిక వ్యాకులపాటు పాషాణ హృదయుల కైన +జాలిని బుట్టింపక మానదు. రెండవజాము దాఁటకుండ నందఱు పెద్దలు వారి నూఱడించి యిందిర యుపవాసమును దెలిపి యెట్లో భుజింపఁ జేసిరి రక్షకు లెల్ల గృహము నప్రమత్తులై కాచుచుండ వారు శయనించిరి రాధికను వదలక యిందిర శయనించి ప్రాణముల నిలుపుకొనఁగ ల్లెను. + +మఱుదిన మనంతాచలశర్త గారిని బిలువంబంచి శ్రీనివాసదాసు శ్రద్ధాభక్తులు వెలయ బహుమానించెను. పుత్రి కాభిక్షము పెట్టిన మహత్తులు తమ రే యని కొనియాడెను. మీఋణ మెన్ని జన్మ ములకైనఁ దీఱదని విన్న వించెను. తమరీ సాయము చేయఁగల్గు టెట్లో తెలుపుఁడని ప్రార్థించెను. నగ రాధిపతియు నం దుండెను. శర్మయుఁ బూస గ్రుచ్చినట్లు మొదటి నుండి కొసవఱకుఁ దెలిపెను. ఎల్లరు నాశ్చర్యంపడిరి. సహజ వాత్సల్యము గల యాపండితుని గొనియాడిరి. నగరాధిపతి పాతాళుని యకృత్యమునకు వెఱఁగంది యనంతాచలశర్మ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21e619d5048184bdfb227d974998a0cd90ccaaf2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఐదవ వీచిక. +మనియుఁ దెల్పి పోయెను. రెండవదినమే శ్రీనివాసదాసుం జూచెను. అతఁ డించుక లజ్జించి యట్టె మోమువంచెను. రామదా సాతని నాణ్యాసించెను. అతఁ డంతట లేచి యెల్లవారును విను చుండ రామదాసుగారు తనతో నా రాత్రి తెల్పిన గూఢార్థము గలమాటలం దెల్పి వారిమహత్త్వమును గొనియాడెను. ఎల్లరు నచ్చెరు వుపడిరి. శ్రీవత్సాంకదాసును దనకా మఱుదినము తెల్పినవార్తలం దెల్పెను. ఎల్ల వారు విని కష్టములు గట్టెక్కినవి. కావున నిఁక శుభప్రయత్నము సాగింపవచ్చుననిరి. “శుభస్య శీఘ్హ్ర"మ్మను న్యాయము ననుసరించుటయే మేలని రామదాసు చెప్పెను. పెద్దలందఱు “తథా స్త”నిరి. + +ఆదినము మఱుదినము రామదాసుంగూడి శ్రీవత్సాం కదా సందే యుండి రాధికకుఁ గల విద్యాపాండిత్యము కలా కౌశలముఁ బరికించి తనదే భాగ్యమని పరమానందభరితుఁ డయ్యెను. ఆ మెశీలము నెల్లరుం బొగడుట వినఁబడినపు డాతని యానందపారవశ్యమునకుఁ బారము లేక యుండెను. ఇట్లు రాధి కాశీలవిద్యా వైశద్యములు వారి యింటి మర్యాదలు కాంచి తగినసంబంధమును బరమేశ్వరుఁడు రామదాసరూపమున నను గ్రహిం చెనని తలంచుచుఁ బ్రయాణముచేయ ననుమతి వేఁడ శ్రీనివాసదాసు మహాత్ముల రాక మాభాగ్యమున మీమూలమునఁ గల్గినది. కావున నిక సుముహూర్తము నిశ్చయము చేసికొని పొమ్మని యభ్యర్థింప నాదినము నిలి చెను, అభియోగవిచారణ మెప్పుడో తెలియనందున నద్దాని కాయది యడ్డుగానుండ రాదని యెల్లరభావమైనందున జాలంధర పురము నుండియే రామదాసుగారివలన నిశ్చయింపఁబడిన ముహూర్తము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21e9e3e718954544e3f428fa70372c8cb362e6f2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +________________ +నీతిరత్నాకరము +తెలుపుఁడనియు దానిని మే మంగీకరింతుమనియు నీయభి యోగము తీర్మానిఁపబడిన వెంటనే తమకుం దెలుపుదుమనియుఁ బార్ధించి శ్రీవత్సాంకదాసును గురువర్యులగు రామదాసు గారిని బ్రయాణముచేయ సమ్మతించెను. వారును జాలంధర పురమున కరిగిరి. + +నగరాధ్యక్షుఁడు విచారించుదిన మిదియని నిర్ణయించి తెలిపెను. ఆనాడు శిబికను మోసికొనిపోయిన యేడుగురు వ్యాధులును జిక్కరి వారిని జెఱసాలయం దుంచిరి. భరత పురమునుండి యర్చకులకు మణికొందఱకు నాహ్వానపత్రిక లంపఁబడియెను. ఎల్లరు రాజకీయ మందిరమునఁ గూడిరి. రాధి కయు నిందిరా దేవియు దాసికలును బోవవలసివచ్చెను. ఇందిరా రాధికలు శిబిక నెక్కి వెళ్లిరి వారికొకగది నిర్ణయింపబడియుండెను. వారి యనుచరీబృంచము కూడ నందే యుండ నాజ్ఞ యయ్యెను. నగరాధిపతి తనపీఠము నధిష్టించెను. నగర మునఁ గల పెద్దలు వెక్కండ్రందుఁ జేరిరి. రక్షకభటాద్యక్షుఁడు తనయుద్యోగులతోడ భయంకరాకారమున నరు దెం చెను. విమర్శకు లుచితపీఠముల గూరుచుండిరి. దోషులు పాతాళుఁడు కుంతలుఁడు తొమ్మండుగురు వ్యాధులు నిగళ బద్దులై నిలుపఁబడిరి. వారి యిరుపార్శ్వములయందుఁ దళతళ లాడు నసీపు త్రికలంబూనిన రక్షకభటులు నిలిచియుండిరి. పాతాళ కుంతలులు తలలెత్తక వంచియుండిరి. + +న్యాయ విమర్శము. + +నగరాధిపతి యొక యుద్యోగిని బిల్చి దోషుల చెంత నిలుచుండి 'నాపల్కుమాటల వారికిం జెప్పుమని పంప నాతఁడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb72ff0670f3e33de9364bf3637992afa4797597 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఐదవ వీచిక. +వాలికడ నిలుచుండెను. దోషులారా! మీరు సప్తమీశుక్ర వారమున రాధికను గుటిలమార్గమున నెత్తుకొనిపోయినట్లు, భరతపుర కాళికాలయమున నామెను బలవంతపఱచి పాతా ళుఁడు పెండ్లి చేసికోనఁబూనఁగాఁ గుంతలుఁడు పురోహితత్వము నడుప సిద్ధముగా నుండ నీశ్వరాను గ్రహమున వేంక టేశ్వ రాదులు నల్వురు వచ్చినట్లు, పాతాళుడు వివాహమున కంగీక రింపని రాధికను వధింపఁబూనినట్లు, వేంక టేశ్వరాదులు వారించి మిమ్ములఁ గట్టివై చినట్లుగా నభియోగము చేయఁబడినది. వా రభియోగమునఁ జెప్పియున్న యట్లు మీరెల్ల నందుఁ గట్టి వేయఁబడియే యుంటిరి. ఖడ్గము కొన్ని మూలికలు కొన్ని కాటుకలు నీసంచియందుఁ గలవని స్పష్టపడుచున్న యవి. ఈ "కారణములవలన మీరు దుష్కృత్యము చేసితిరని నమ్మవలసి యున్న యది. దీని కెల్ల మీ ప్రతివాదము తెలుపవలయును. ప్రతివాదము సత్య సమ్మత మైన యెడల మీకు నిర్దోషు లనఁ బడుదురు. లేనిచో సదోషు లనఁబడుదురు. అభియోగము సత్యసమ్మతమని మీ వాదమునుబట్టియు దృఢపడు నేని మీరు శిక్షా పాత్రులగుదురు. కావున మీరు యథార్థమగు ప్రతివాద మును దెల్పుఁడని యెఱింగించెను. + +పాతాళుఁడు తనవాదము ని ట్లెఱింగించెను. న్యాయ మూర్తీ! అనంతాచలశాస్త్రి గారికి నాకు సహజవిరోధము. అపుడపుడు మంచినీళ్ల బావికి మాతల్లి యుండిన కాలమున నీళ్లకుఁ బోవుచుండెడిది. వారిభార్యయు నచ్చటికి వచ్చునంట. ఏదో యొక హేతువునుబట్టి కలహించుకొనిరఁట. నన్నేట్టు లైనఁ గారాగృహమునకు, బంపునుపాయము చేయుదునని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6663435574db1af0e7f56ac3bce9dd9fe8956cab --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +________________ + +నీతిరత్నాకరము +యా మెమగఁడు పంతము పట్టెను. అపుడపుడు నన్నా మాట చే దూలనాడువాఁడు. ఇది యేగాక మఱియొకవిరోధము కలదు. ఆతనికడకుం బోయి భూతచికిత్స చేయించుకొనువారలు కోందఱట నుపయోగము లేమి నాకడకు వచ్చిరి. వారి కీవలసిన ద్రవ్యము లాభము లేదని యీయకుండుట కల దని వింటిని. 'నాకడ వారికి మేలు గలుగును తన ద్రవ్యము నేను బోఁగొట్టితినని నా పై నాయనకసూయ. శిష్యుల మూలమున నీపని చేయించేను. నేను భరతపుర దేవాలయమునకు బలుసారులు పోవుచుందును. ఆకాళికాదేవి మా యిలువేల్పు. ఆర్చకులు నన్నెఱుఁగుదురు. ఆనాడు నేను శుక్ర వారపూజకోఱకుఁ బోయియుండఁగా నన్ను గట్టివై చిరి. రాధికను బిలుచుకొనివచ్చినది వారే. అనంతాచలశర్మకు శ్రీని వాసదాసునకు మిక్కిలి సావాసము వారేమి మాటలాడి కొని యీ కార్యము చేసిరో భగవంతునకే యెఱుక, ఈఖడ్గము గాని యీమూలికాదులుగాని నావి కావు. ఇంతకంటే నే +నేమియు నెఱుంగను. న్యాయమును బరిశీలించి నావాదమునఁ గలసత్యమును జిత్తగించి తమ చిత్రానుసారము చేయుఁడు. కడుంగడు బీదవాఁడను. మానవులసాయము నాకేమాత్రము లేదు. సత్యమునే నమ్మియున్నా ఁడనని తనవాదమును ముగిం చెను. + +కుంతలుఁడు తన ప్రతివాదము నిట్లు సాగించెను. భరత పురమునఁ గొన్ని వివాహములు చేయింపఁ బోయియుంటిని. శుక్రవారము కదాయని నృసింహస్వామి దర్శనమునకుఁ బోయితిని. వివాహములు చేయించి దేవాలయమునకు వధూవరులం. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0091.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0091.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0aa4639a2efc81bda36ae53c59b790d83a5ff9cf --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0091.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +________________ + +88 +నీతీరత్నాకరము +పాతాళుఁడు చెప్పినది దాఁచిరి. పెండ్లి యన్న మేమా యాలయమున నుంటిమనియు, జననీజనకు లేల రాలేదని ప్రశ్నించితి మనియు, నింతలో వేంక టేశాదులు వచ్చిరనియుఁ దెల్సిరి. అనంతాచలశర్త తనకుఁ దెలిసిన విషయము తెలుపుచు సుంత యు దాఁపక సవిస్తరముగాఁ దెల్పెను. వేంకటేశ్వరాదులు గురునానతియుఁ దమరచట దాఁగియుండుటయు సమయమున నాలసింపక పై ఁబడి వానిని గుంతలుని బట్టుకొనుటయును దెలిపి వెంటనే భరతపురమునకుం బోయి పెద్దలకుఁ దెలుపు టయు వారు సాయపడుటయు లోనగు తమకృత్వములఁ దెలిపిరి. విచారింపఁదగిన వారెల్ల విచారింపఁబడిరి. రెండుదిన ములు నిరంతరముగా విమర్శించి యామఱు దినము తీర్పు చెప్పుదుమని న్యాయమూర్తు లనిరి. ఎల్లవారు నిండ్లకుం బోయిరి. + +మఱుదినము న్యాయస్థానము మనుజులచేఁ గ్రిక్కిఱిసి యుండెను. ఎపుడు న్యాయమూర్తు లను దెంతురో ఏమి తీర్పు చెప్పుదురో యరయుదమని 'వేచియుండిరి, వీరి తొందఱపా టుచే మఱింత యాలస్యము న్యాయమూర్తి చేయుచున్నయట్లు తోఁచెను. యథావిధిగా న్యాయాధిపతి యరు దెంచెను. సింహపీఠిక నలంకరించెను. శ్రీనివాసదాసు 'రాధికయుఁ బోయిరి. రాధిక యథాపూర్వస్థలమున సపరిచారికయై యుండెను. పండితు లెల్ల న్యాయాధిపతి కెదుటనే కూరుచుండిరి. అంతట నుత్తమాధికారి తీర్పు నిట్లు చదివెను. + +“ ఈయభియోగమున న్యాయపరిశీలస మంత దుర్బే ద్యము కాదు, ఇట్టి వ్యవహార మెన్నఁడు వినలేదు. పాతా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45b6f900b3de99a50d342da71aeee8104f693340 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఐదవ వీచిక. +ళుఁడు దోషి యే యని యాతని వాజూలమునుబట్టి కూడ నూహింపనచ్చును. ఆనంతాచలశర్మ గారిసాక్ష్య మిందుఁ బ్రథానము. వేంక టేశ్వరాదులు ప్రత్యక్షముగాఁ బాతాళుని దుండగములఁ బరిశీలించినవారు. వీరిసాక్ష్యము నమ్మక పోవుటకు హేతు వగపడదు. ఇంతకంటే సాక్ష్యముత్తమము లోకముననే యుండదు. భరతపురమునఁ గొందఱు పెద్దమను ష్యుల విచారించితిని. ఈష త్తేని భేదము లేక సాగినది సాగి నట్లే చెప్పిరి. 'కావున నభియోగపక్ష మునఁ దృప్తీకరముగా విషయము నిర్ధారణము చేయఁబడినది. ఇఁకఁ బ్రత్యభియోగ పక్షమునుగుఱించి తర్కించెదను. పాతాళుఁ డనంతాచలశర్మ గారితోఁ దనకు విరోధము గలిగెననియు, వారిశిష్యులగువేంక టేశ్వరాదు లీపన్నా గమును బన్ని రనియుఁ దెల్పిన కారణము లే యాతని నింద్యునిగఁ జేయుచున్నవి ఏలనఁ గారణములన్నియు దుర్బలములు. కేవలకల్పితములు దుష్ట కార్య జనకములు. పాతాళునికడ నున్న కాటుకలు మూలికలు పరీ క్షింపఁగాఁ బరాపకార మొనరింపఁదగియున్నవి. కుంతలుని కడ మంగళసూ త్రాది వివాహోచితపదార్దములు కలవు. ఆ నాఁడు భరతపురమున వివాహము లే సాగ లేదని యెల్ల వారుఁ దెల్పిరి. కావున వీరిరువురు నాలో చించుకొనియే యీదురంత కృత్యమును జేసిరని నమ్మవలసియే యున్నది. + +ఈకార్యములు సామాన్యములు కావు. ఒక్క కన్యను నిగ్బంధ పెట్టి యామెయావజ్జీవము దుఃఖపడునట్లు చేయుటయు, నంగీకరింపక యున్న వధింపఁ బూనుటయు సనునవి దుష్కార్యము లనఁదగియున్నవి. ఈ రెండుపను లీయదనున సాగెను. రాత్రి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0095.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0095.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b85fd55032a62311c6b9bd28af2d0756fba56913 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0095.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +కొనిరి. ఇఁక నిట్టిదుష్కార్యములు సాగవని తలంచిరి. పిదపఁ దమ తమయిరవులకుం బోయిరి. + +ఆఱవ వీచిక.

+ +“ధీరుల్ విఘ్న నిహన్యమానులగుచుక్ ధృత్యున్నతో శ్సాహులై +ప్రారబ్దార్థము లుజ్జగింపరు సుమీ ప్రజ్ఞానిధుల్' గావున!".” + +అని ప్రాచీనోక్తి కలదు. ఆనూ క్తి యే కాలమున నైనను మార్పునొందదనుట నిక్కునము. ఈ ర్యాళువులు సాధువుల మేలున కే కీడు గల్గింపఁ బూనుదురు. ఇది లోకముస సాధారణ ముగా సాగునాచావము. ఈ యాచారమునకు లోబడక యుండువారు లేదన రాదు విరళముగా గలరసవలయు. -ఈయాచారమును బాటించియే "కాఁబోలు పాళు నిబంధు వులు వాని కారాగార ప్ర వేశము మొదలుకొని లేఖల వాసి రారామదాసని కృష్ణదాసని లోనగు పేరులతో శ్రీవత్సాంకదాసు నకుఁ బంపసాగిరి. రాధిక ప్రవర్తనము మంచిక "కాదనియుఁ, బెక్కం డ్రామెకు నే స్తగాండ్రు, కలరనియు, మీవంటిమం"్యద గల కుటుంబముల వా కట్టికన్యకలను గోడండ్రగా గ్రహింప రాదనియు, సౌందర్యమునుబట్టి మీరు మోసపోయినను స్వల్ప కాలమునకే మీమర్యాద యూడిపోవుననియుఁ, దర్వాత విచారించిన లాభము లేదనియుఁ గొంత యాలో చించి ప్రయ త్నించిన మేలనియు, నందు వాయఁబడుచుండెను. రామ దాసు శ్రీనివాసదాసునకు మిత్రుడనియు, మీసంబంధమును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0096.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0096.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ed17030cd9174ca2f6291c8623f1cd52acfc6c4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0096.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఆఱవ వీచిక. +గోరియే యతఁడు పంపఁబడిన వాడనియు, వాని మాయా వాక్కుల నమ్మకయుండవలయుననియు, నింతకంటె విశేషించి. మీవంటి మర్యాదాభూషితులకు వ్రాయ నక్క ఱయుండ దనియు, మీసౌజన్యమును విన్న వారము కానఁ గళంకమురాఁ గూడదనునూహచేఁ దెలిపితిమనియు, మాయీ భావమును మీరు విశ్వసింపకయుండినఁ దర్వాత విచారింపవలసి వచ్చు ననియు, నొక్కొక్క లేఖయందుఁ గడుఁ జమత్కారముగా వ్రాయఁబడుచుండెను. ఈ లేఖలన్ని యు శ్రీవత్సాంకదాసునకుఁ బద్మావతి దేవికిని మిగుల విచారమును గలిగింపసా గెను. ఒక్కొక్కసారి యిందు నిజముండకపోవునా యనియు స్పురింప సాగెను. రామదాసుగారియందు నించుకసంశయము గలుగ సాగెను. పిలువని పేరంటముగా వచ్చుటకిదియే హేతువుండునా యనియు వారూహింపసాగిరి. రాధిక కు సంగీత చిత్ర, లేఖనములఁ గలకౌశలము దుష్ప్రవృత్తిని గలుగఁ జేయునదియే యగుటం బట్టి యామె మనకుఁ గోడలుగా నుండి మర్యాద కాపొడునో లేదో యని పలుసారు లనుమానింపసాగిరి. రామదాసున కీవిషయము గోచరించినను యథాపూర్వముగ నున్న ట్లే యుం డెను. + +పదిదినము లిట్టియనుమానముల నాయిరువురు పరి తపించుచుఁ దుదకుఁ బరీక్షించి గాని వివాహమున కూఁకోన రాదని నిశ్చయించిరి. శ్రీకృష్ణదా సొకనాఁడు తనమిత్రుడగు శశిభూషణుని బిల్చి యీవిషయమంతయు నెఱిగించి విలాసథామమునకుం బోయి వేషాంతరమునఁ గొన్ని దినములుండి యథార్థ మెఱిఁగిరమ్ము. జాగరూకుఁడవై చరింపుము. నా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36ffd890e2549bb95b2a1febf9152b4a13088864 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +నీతిరత్నాకరము +మేలంతయు నీయదియేకదా యని యెంతయుం బ్రోత్సహించెను. శశిభూషణుఁడు విశ్వాసపాత్రుఁడు. సత్యహితుఁడు. పరోపకార నిపుణుఁడు. కావున శ్రీవత్సాంక దాసుని మనస్సంశయమును దొలఁగింప నెంచి సన్న్యాసి వేషమూని విలాస థామమున కరిగెను. నాలుగైదుదినములు పల్లియలలో సంచరించుచు నందందుఁ గారణాంతరములచే వారివార్తలరయుచు నిష్కళంక యశస్సును విని యానందించుచు విలాస థామమును జేరి సత్రములలో భుజించుచు వేషాంతరములఁ బూని సంతర్పణములలో దిరిగి భుజించుచు వార్తలురయుచుఁ బాతాళుని వ్యవహారమడిగి యా నెపమున రాధికా ప్రవృత్తిని బ్రశ్నించుచు దూషించునట్లు నటించి పాతాళుని పక్షమూని ప్రశ్నించుచు నెందఱినో యట్లు మాటలాడించుచు నొకపక్ష, మందుఁ గడపి శ్రీనివాసదాసు నింటికిం బోయి సన్న్యాసి గావున సులువుగ నాయింటం జోచ్చి సకల మర్యాదలొనరించి వా రెల్ల గారవింప నందే నాల్గు దినము లుండి సకలవిషయములఁ బరీక్షించి వారియనుమతి నోంది వారాణసికరుగుమార్గమునం బోయి మరలి జాలంధర పురమున కుం బోయెను + +ఈనడుమ మాసము గడచెను. శ్రీనివాసదాసునకు నిందిరాదేవికి నీయభియోగ మూలమున ననుమానము తోచు నేమో యనుశంక శ్రీవత్సాంక దాసున కుదయించెను. వివాహ ప్రయత్నములు సాగించుట విరమించి యనవరత మాలోచింపసాగెను. ఇందిరాదేవియు విచారసాగర నిమగ్న యయ్యెను. రాధిక వెడవెడ నావిషయ మెఱింగి నరపా లయ్యెను. శశిభూషణుఁడు జలంధ రపురమును జేరి శ్రీవ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0098.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0098.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0a47c1795139c9e13a23ef013140a737baf381d --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0098.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఆఱవ వీచిక. +త్సాంక దాసుంగాంచి యేకాంతమున నెందో ఫూసగ్రుచ్చిన చందమున నావార్తల నన్నింటి నెఱిఁగించి ఘోర ప్రమాణముల నొనరించి వారి మనస్సంశయమును దుడిచి వేసెను. ఆమఱు దినమే రామదాసుగారితో నాలో చించి సుముహూర్తము నిశ్చయించిరి. + +ఆమఱుదినమే పురోహితుని బంపిరి. ఆతఁడరిగి శ్రీనివాస దాసునకు జాలంధరనగర వార్తల నెఱింగించి యామువ్వుర చింతలం దొలఁగించెను. దాసాభూసురుని సంతుష్టుం జేసి శుభ ముహూర్తమును దెలిపిన నేను బురోహితుని బంపుదుననియు "రామదాసుగారు నిర్ణయీంచినదే ముహూర్తమనియుఁ దెల్పెను. ఆవార్తం గైకొని మరలి జాలంధర నగరమును జేరి గృహస్థ వర్యున కాసువార్తం దేలియఁజేసెను రామదాసు ముహూ ర్తము నిర్ణయించి శుభ దినమున విలాస ధామమునకుం బంపెను, శుభముహూర్తపుత్రికను జూచి యాదంపతులు మా నందమునొంది. విశేషించి వివాహ ప్రయత్నముల నొనరింప సాగిరి. నగరమంతయు నావివాహమహోత్సవమును గాంచఁ గోరుచున్న యట్టు లలంకరింపఁబడియెను. శక్తిక నురూపముగ నెల్ల వారును దమతమ గృహములకు ముందు రంభా స్తంభాదుల నిలుపుకొన ననువగునట్లు పందిరుల వేసికొనసాగిరి. అందందుఁ బాంథులకు ఫలాహారము లమరింపఁబడుచుండెను. ఏవిషయ మునను గ్రోత్త వారి కామహోత్సవసమయమునఁ గొదువ రాక యుండునట్టు లుచితరీతి సాయపడ నెల్ల రుత్సుకు లై యుండిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff0142ecef67ba25924f586b2f3c743c753be4f0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +________________ + +96 +నీతిరత్నాకరము +జాలంధర నగరమునుండి పెండ్లి కరుదెంచువారి కాయాయితావుల శీతలవితానముల నమరింప శ్రీనివాసదా నూహించి యట్లే యొనరించెను. ఆ పందిరులయందుఁ 'బానకము ఫలాహారములు శిశువుల కావుపాలు నొసంగునట్టియేర్పాటు చక్కగా నొనరించెను. యోజనమున కొక్క తావున సత్రములఁ బెట్టించెను. ఆయాయిజాతులకు వేఱువేఱు భోజనముల నమరించి తదధికారులు సిద్ధముగ నుండిరి. భోజనమునకు, సుపహారము నకుఁ గొదువరానీయరాదని దా సిట్టి ప్రయత్నముల నొనరించె నని యెల్లరు సంతసిల్లుచుండిరి. దూరమునుండి పండితులు రాఁ బ్రయత్నించుచుండిరి. కవులు గాయకులు పరిహాసకులు నర్తకులు సంఖ్య కుమిగిలి రాసాగిరి. నాలుగుదినములకు ముందే వచ్చిన వారి కెల్ల భోజనమునకుఁ గొదువ లేనియట్లు చాటింపఁబడియెను. వేలకు వేలుగా వచ్చిన వారినందఱ నొక చోటఁ దోలి యెట్లో యన్నము పెట్టిన శ్రమమెక్కుడగుటయే కాక వారలకుఁ దృప్తియుఁ గలుగదని యూహించి యైదువం దల కొక్కొక్క తావున భోజనమిడునట్టిపద్దతి నొనరించెను, దానుదారహృదయుఁడనియుఁ బరమా స్తికుఁడనియు నెల్లరు కనుఁగొనిరి. అంతియ కాక స్వహస్తపాకులకు నర్హ భవనములు నిర్ణయింపఁబడియెను. ఒక్కొక్క విషయమునకుఁ గొందఱు నుద్యోగుల నిర్ణయించి యించుకంతయు లోప మావిషయమున రానీయకుండఁ జేయవలయునని వారల హెచ్చరించెను. + +తనసౌధమునకుముందు విశాలభాగము నావరించునట్టు లొకపందిరి వేయించెను. ఆయుతసంఖ్యాకు లందుఁ గూరు చుండ నర్హముగనుండ బీఠము లమర్పఁబడియెను. చుట్టును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e88fef5424092705606f331ba5ef96b6fc414098 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +________________ + +100 +నీతిరత్నాకరము +తెల్ల వాఱుజాముననే మేల్కాంచి తమతమ విధుల నిర్వర్తించి కొని వాద్యధ్వనులఁ జెవియొగ్గి యాలించుచు జనులా పెండ్లి వేడుకలఁ జూడఁ గోరుచుండిరి. కన్యాదాతలు నభ్యంగస్నాన +మొనరించి విధులందీర్చి లగ్నమునకై వేచియుండిరి. వరునిజన కులు కృతాభ్యంగస్నానులై కులాచారముల నయ్యై తెఱం గుల నిర్వర్తించి ముహూర్తమునకై కని పెట్టియుండిరి. ఇందిరా దేవియు శ్రీనివాసదాసును రామదాసయోగివర్యుం బురస్కరించుకొని సువాసినీ బృందము తోడ నడువ విప్ర ప్రవరులు వేదపారాయణము చేయుచు రాగా శుభ వాద్యధ్వనులు దిక్కులఁ బ్రతిధ్వనులీయఁ జేరవచ్చి వరునిఁ గులోచితమర్యా దలం దాటక పూజించి వరజననీజనకులఁ 'బ్రార్థించి శీఘ్రంబ యరు దెంచి సుముహూర్తమున నా వాంఛఁ దీర్పవలయునని పలుక నమృత పుసోనల మించిన యా నిద్దంపుఁబలుకుల నాలకించి యింతింత యనరాని సంతసంబున శ్రీవత్సాంక దాసు భార్యా పుత్ర పరివృతుండై సపరివారముగాఁ గదలి చని నిజపురోహి తో క్తమార్గంబు ననుసరించి కూరుచుండెను. + +పాణిగ్రహణమహోత్సవము. + +శుభముహూర్తము సమీపించెనని పురోహితుఁడు వక్కాణించెను. శుభ నినాదములు చెలరేఁ గెను. కన్యావరుల యంతరమున నొక నూతనాంబరమును బట్టుకొని నిలుచుండిరి. రాధిక యంతకుముందే సకలాభరణభూషితయై మహా లక్ష్కిం బూజించుచుండెను. కావునఁ బురోహితుఁడు తల్లిదం ద్రులుఁ జని స్వస్తీవాచనపూర్వకంబుగాఁ బిలుచుకొని వచ్చి, పశ్చిమాభిముఖము గలుగున ట్లుచితషీఠమునఁ గూరుచుండఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0104.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0104.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eeb14b77951b2c07f3f1d55fc2a907e1b0b66e79 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0104.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఆఱవ వీచిక. +జేసిరి, మంగళ ప్రదము లగు గాథలు గలమంత్రములను శ్లోక ములను బఠించిరి. బ్రాహణ ప్రవరు లాశీర్వదించిరి. కన్యాదానము యథావిధిగ సాగెను. ఆయవనిక తొలఁగింపఁబడియె. వరుఁడు కన్యాముఖమును జక్కఁగాఁ జూచెను. అదియే ప్రథమ వీక్షణము. కావున నాతని మదింగల ప్రీతి యొక తేజోరూపమున నాకన్య కాహృదయమును దృష్టి మార్గమునఁ బ్రవేశిం చెను. కన్యామణి ప్రమదము నట్లె వరునిహృదయమును వీక్షణ మార్గమునఁ బ్రవేశించెను. ఆ ప్రీతి శాశ్వతమగుఁగాక యని పెద్ద లాశీర్వదించిరి. జీలకఱ్ఱయు బెల్లము కలిపి ముద్దఁ జేసి వరుఁడు కన్యామూర్దమద్యమున నున చెను. అదియే లగ్న మనఁబడును. తలఁ బ్రాలుగ మనోజ్ఞ తమమౌక్తికములఁ జేకొని రాధిక మనోహరుఁడగు శ్రీకృష్ణ దాసుమూర్ధమునఁ బోసెను. ఆతఁడట్లే దోసిటం గైకొని వానిని రాధికామ స్తకమునఁ బోసెను. మంగళసూత్ర ధారణాదులు క్రమము తప్పక సాగింపఁ బడెను. తలఁ బ్రాలు పోసినపిదప మహాత్తుల యాశీర్వచనార్థము వధూవరుల వరుసఁగాఁ గూరుచుండఁ బెట్టిరి. నిర్మలాంతః కరణులగు భూసురపుంగవులు లోనగువారు దంపతుల కీయిరు వురకును శ్రీలలనా ప్రాణనాథుఁడు సర్వమంగళా ప్రాణేశుఁడు సరస్వతీమనోహరుడు శచీనాయకుఁడు తక్కుంగల దేవతోత్త ములు నిరంతర సుఖానుభవదీర్ఘాయుర్బాగ్యముల నొసంగుచు రక్షింతురు గాక యని ద్రవ్యాభిలాషమున: గాక ప్రీతిమై నాశీర్వదించిరి. + +ఆతరుణమున నామహాసభ భూసురేం ద్రాది నిబిడమై యుండెను. రామదాసయోగీంద్రుఁడు లేచి నిలువంబడియేను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce7d08df243def053018af32c8351bfca23fff6e --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +________________ + +102 +నీతిరత్నాకరము +వారి యమృతవాక్కుల వినఁ గుతూహలులై యుండువారు గాన నెల్లరు నిశ్శబ్దముగ నుండిరి. రామదాసిట్టు లుపన్యసించెను. నిర్మలాంతఃకరణ భూషితులారా ! పరోపకారపారీణులారా ! ఈమహోత్సవమును గుఱించి నాలుగుమాటలు చెప్పే దను చిత్తగింపుడు. కన్యాదానము చేయుపద్దతి యిది మీరు చూచితిరి గదా, సనాతనమగునది యీయాచారమే కన్య కను వివాహమునకన్న ముందు వరుఁడు కనుఁగొనరాదు. అతని తల్లిదండు, లే యామె కులశీలాదులఁ బరికింపవలయు. లోకమున భగవంతుఁడు తప్ప దక్కెనవారిలోఁ దలిదండ్రుల కంటె దనయుని మేలు కోరువారు లేరనుట నిర్వివాదాంశము. అట్టి తలిదండ్రులు పరికించి కులోద్దారకురాలు కాఁగలదని విశ్వసింప వలయు. ఆకన్యకను వరుఁడు వరింపవలయు. పాణి గ్రహణమున నొకవస్త్రము వరుసకుం గన్యకకునడుమఁ బట్టు కొనఁబడును. ఆవలఁ గన్యక తనకుఁ దగిన ట్లునుపఁబడిన పీఠ మునఁ గూరుచుండవలయు. పాణిగ్రహణము ననంతరము వస్త్రము తొలఁగింపఁబడును. అత్తరుణమునఁ దనయావజ్జీవ సుఖాకర యగుకన్యకను వరుఁడు చక్కఁగాఁ జూడవల యును. ఆవీక్షణమే పరస్పర ప్రీ తిరశ్ముల వారిని బంధించును. ఈసంబంధ మాజన్మ ము నిలుచునదియే కాని నడుమ విడి పోవునది 'కాదనుభావ మే వారికిం గల్గును. అట్టి ప్రీతి శాశ్వత ముగా నిలువక తప్పదు. ఒక్క రాజు పట్టాభిషిక్తుఁడు కాగా నాతనిపై మిగులఁ బ్రీతి యంతకుముందు లేకుయున్న నిఁక నీతఁడే మనకు ఱేఁడు. మన మీతనిరక్షణమున నుండక తప్పదు. అనుభావము దృఢపడఁగా ముందున్న యసూయ: \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0106.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0106.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00a9dbfb8faf1133597df6a377f348b4e72ff179 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0106.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఆజవ వీచిక. +తోలఁగును. వానినే విశ్వసించి మానవు లుందురు. ఈయుదు హరణము మీయనుభవమునఁ దోఁచునదే కానీ క్రోత్తగా గల్పింపఁబడినది కాదు కదా. అట్లే తనయావజ్జీవము సహధర్మ చారిణి యని ప్రేమించినకన్యను వరుఁడు రూపమునే ప్రధాన ముగా భావించిన ననర్థము వాటిల్లును. గుణము ప్రధానముగా భావింపవలయుననియే సనాతనాచారము తెల్పెడిని. అట్లుగాక వివాహమునకంటె ముందే సహచరసల్లాపాదులచే నాకన్యకనుబరి చితం జేసికొని ప్రేమించి పిదప వివాహము చేసికొనిన నా ప్రేమ మస్థిరమగుటయే కాక యనర్థదాయక మగుటకు సంశయం బే లేదు. ఒక్కనినే ప్రేమింపవలయునన్న నియమ మపు డుండదు. 'పెక్క డ్రఁబ్రేమించి యందెవ్వనిపై నతిశయ వాంఛ కలుగునో యాతనిం గన్యక 'పెండ్లియాడు నేని యద్దానిమనస్సు త్వరగా మాఱిపోవు ననుట య చ్చెరువును గల్పింపఁజాలదు. కావున వధూవరు లిరు వురును సద్గుణలుబ్ధులు కావలయును. రూపపరీక్ష, తల్లిదండ్రు లది. ఈయాచారము ననుసరించినవివాహము వధూవరులకు సదా సంతోషదాయకంబే యగు. పరస్పర సహకారమును వారు విడువఁజాలరు. + +ఈసనాతనాచారము హేయమని యూహించి యిష్ట మునకు నను వగుకన్యను బెండ్లియాడవలయునని యీ కాలపు వారు విరళముగ నందం దుపన్యసించుచున్నారు కదా. ఒక్క నినే ప్రేమించుట యీ నూతనాచారమున సంభవింపదు. ఎంద ఱినో పరీక్షించి యం దుత్తము నొక్కనిఁ బెండ్లియాడవలసి యుండును. అట్టి స్త్రీ చిత్తము పలుతావులఁ బ్రసరించినదగుటం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0110.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0110.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f3711ee8de1f61ada863fe4bc90c03b03b96871 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0110.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +________________ + +ఆజన వీచిక. +రాదు, వారికిని దైవము తోడ్పడునని మనమించు కేఁ దలంప రాదు. వారికి భగవద్గీత లుపన్యాసముల కుపయోగించుననియే నిశ్చయింపవలయును. ఈ నాలుగుమాటలు మీకుఁ దెలుపు టనవసర మే యైనను వచ్చియున్నా ఁడఁ గానఁ జెప్పితిని మను జులసంసర్గమునే మాని యందందు నిర్ణనస్థలముల నివసించుచు భగవన్నా మసంకీర్తనము చేయుచునుండిన నేనీ కాలమునఁ బ్ర బలిన దురూహలననుసరించి ప్రాచీనసదాచారముల మానుడు రేమో యన్న సందియమున వచ్చి లోకమున కుదాహరణ భూతులగు నీసజ్జనుల ప్రయత్న మునకుఁ దోడ్పడ నరుదెంచి తిని. ప్రాజ్ఞులారా ! మీ రెఱుంగని విషయములు లేవు. మీరు చదువనిశాస్త్రములు లేవు. మీ రాచరింప నిధర్మములు లేవు. మీ రభ్యసింపని యోగములు లేవు. మీకుఁ దోఁపని యూహలు లేవు. ఐనను వాక్చావలమున నామనస్సునఁ గల యభి ప్రాయమును దాఁపక వెలిపుచ్చితిని. మీ రెల్లరు సమా హితచిత్తులరై , యాలకించితిరి. ఇక నేను మీయనుజ్ఞఁగైకొనఁ దలఁచుచున్నా ఁడను. తరణోపాయము దొరకక భగ వంతు నాశ్రయించినఁ దనంతన తానే దొరకునని నమ్మియున్నాఁ డను. + +అని యుపన్యసించి రామదాసు కూరుచుండెను. ఆమహో' పన్యాసము నాలకించి గంభీరమగు తదగ్గమును గ్రహించి సామా న్యులుకూడఁ బరమానందభరితు లైరన నిఁకఁ బండితులమాట నిటఁ జెప్ప నేటికి ? వారు కూరుచుండఁగనే మీయభి ప్రాయము సత్యధర్మ విహితము. అని యేక వాక్యముగఁ దమ మనోభావ ములఁ దెల్ఫిరి మఱియు నెవ్వరెవ్వరు సనాతనసదాచాలనిర్మూల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0111.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0111.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4a50c2462a0e657ab7acdae42a55539fb6498eb5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0111.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +________________ + +103 +నీతిరత్నాకరము +నము చేయఁ బ్రయత్నింతురో వారిని దమజాతినుండి వెడల నడువఁ దీర్మానము గావించిరి. వివాహాదులయందుఁ గలకట్టు బాటుల సడలింపరాదనియు వానివలనిలాభములు వాజ్ఞానస గోచరములు సామాన్యులకుఁ గావనియుఁ దప్పక యెంతో మేలు వానివలనఁ గలదనియు నతీంద్రియజ్ఞు లాశుభముల నెఱింగియే వాని నియమించిర నియు నట్టివాని నల్పజ్ఞులు సడలింపఁ బ్రయ త్నించిన వారిభావముల మన మంగీకరింప రాదనియు నెల్లరు తీర్మానించిరి. + +ఆపిదప సాగవలసిన వివాహతంత్రములు సాగింగఁ బడియెను. సకాలమున ముహూర్తము జరపబడుటయుఁ బెద్ద లాశీర్వదించుటయుఁ జూచువాల కెంతో యామోదమును గలిగింపఁజా లెను. శ్రీనివాసదాసు వచ్చిన పెద్దల బహూకరించి చందన తాంబూలముల నొసంగి రామదాసు గారిని గృహప్రవే శము దనుక నుండి ఫోవలయునని ప్రార్థించి వారందుల కను మతింప నెల్లరను భోజనములు సేయ నాయాయి చోటులకు దయ చేయుఁడని ప్రార్థించెను. ఎల్లరు తమతమ విడుదులకుం బోయిరి, వధూవరుల కాపగలు భోజనము లేకుండుట యాచారము. అరుంధతీ దర్శనానంతరము భుజింప వలయునని పెద్దలయాశ యము. ఆ యాచారము ననుసరించి వారు ఫలాహారములం గైకొనియుండిరి. + +వచ్చిన వా రెల్ల భుజించి సంతృప్తి మిగులం గాంచి యిం చుక విశ్రమించి సాయంసమయమునకు ముందే కార్య క్రమము 'నెఱింగిన వారు 'గానఁ 'బెండ్లి పందిరి కరుదెంచిరి అందాసమయమున నాట్యము సాగును. వారకాంతలు వచ్చి యల్ల రకు నమ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0112.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0112.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cdbc7426dfd58e415b2d1c34b3fcd22aaddbd187 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0112.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +________________ + +ఆఱవ వీచిక. +109 +స్కరించి వారియనుమతినొంది యభినయమున కారంభించుచు, + +శ్లో. * దేవః సాయాత్సయసివిమలే యాము నేమజ్జతీనాం +యాచంతీ నామనునయపదైరంచి తాన్యంశుకాని, +లజ్జాలో లైరలసవిల సైరున్మి షత్పంచబాణై +ర్గోపస్త్రీణాం నయనకుసు మైరర్చితః కేశవోనః.” + +అను శ్రీకృష్ణకర్ణామృతశ్లోకమును బఠించెను. దానిని విని, నంతన సభ్యులు సంసారముల మఱచి శ్రీకృష్ణ ధ్యానతత్పరు లైరి అంత నా కాంతావతంసము తదర్ధమును జెప్పకుండ నేత్రములను హస్తములను గదలించుచు విధినతిక్ర మింపక దానఁ గలభావ మెల్లఁ గనఁబఱచెను. “నయనకుసుమైః" అనుపదము నభినయించునపుడు సభ్యులయాశ్చర్యము వర్ణనాతీతమయి యుండెను. అభినయానంతర మాయిందుముఖి భక్తిభావము నెల్లరుం గొనియాడిరి. ఆ రేయి భుక్త్యనంతరము హరికథ సాగెను రుక్మి ణీకల్యాణకథను దెలుపుచు నా దాసునెల్లర విస్మిత. చిత్తులనుగా నొనరించెను. ఈరీతిగా నాయాయి వినోదముల నైదుదినములు సుఖముగా గడచెను. + +విద్వత్కవి ప్రభృతుల నుచితరీతి సమ్మానించి శ్రీనివాస దాసు పాత్రాపాత్ర వివేకముగలవాఁ డనుఖ్యాతికిం బాత్రుఁ డయ్యేను. తదనంతరము జాలంధర పురమునకు గృహ ప్రవేశ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0113.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0113.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0be63777ab207df49e7b03251926c0f696ec30e4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0113.txt" @@ -0,0 +1 @@ +మనుకార్యమున కెల్లరు దయచేయవలయునని శ్రీవత్సాంకదాసు ప్రార్ధింప బంధుహిత పండితాదు లెల్లరు నచ్చటికిఁ బయనము సాగించిరి. వచ్చునపు డెట్టియుపచారముల మార్గమున శ్రీనివాసదాసేర్పఱచి యుండెనో యట్టి యుపచారములు చేయ శ్రీవత్సాంకదాసు మఱుపయనమున నేర్పాటుచేసెను. వీసమంతయు నావిషయమున భేదము గానరాక యుండెను. కతిపయ ప్రయాణముల జాలంధరపురమును బ్రవేశించి శుభముహూర్తమున గృహప్రవేశ శుభకార్యమును జరపించిరి. మూఁడుదినము లందెల్లవారు నుండిరి. ఎల్లర నాదాసు సుచిత విధుల బహూకరించెను. ఎల్లరుఁ బరమసంతుష్టమానసులై తమతమ గ్రామములకు వారి కీర్తియశస్సులం బొగడుచుఁ బోయిరి. అల్లునిం గూఁతును బిలుచుకొని శ్రీనివాసదాసు విలాసధామమున కరుదెంచెను. కొన్ని దినములుండి శ్రీకృష్ణదాసు ధర్మపత్నిం దోడుకొని తండ్రియానతిమెయి నిజపురమున కరిగెను. ఈ రెండువంశము లాదంపతులపై నాధారపడి యున్నందున గొంతకాలము జలంధరపురమునను గొంతకాలము విలాసధామమునను వా రుభయులు నివసించుచుఁ దల్లిదండ్రులకు నత్తమాములకు మహోత్సవమును గలిగించుచు రాధికా శ్రీకృష్ణదాసులు పరోపకార తత్పరులై న్యాయార్జితవిత్తులై సుజనరంజనులై శాంతభూషణులై యన్యోన్యానురాగము వర్దిల్ల వర్తిల్లుచుండిరి. రాధిక యక్కాలపుఁ బురంద్రీమణుల కుదాహరణభూతయై విద్యావినయముల విఖ్యాతింగాంచి సహధర్మచారిణి యను పేరు సార్థకమగునట్లు ప్రవర్తించుచుండెను. శ్రీకృష్ణదాసు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0114.txt" "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0114.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a917d1931e1326850c605af2c85fc7c265cba8a --- /dev/null +++ "b/\340\260\250\340\261\200\340\260\244\340\260\277_\340\260\260\340\260\244\340\261\215\340\260\250\340\260\276\340\260\225\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0114.txt" @@ -0,0 +1 @@ +రాధిక యనుమతింగొని చేయందగు కార్యముల నొనరించుచుఁ బ్రసిద్ధినొందెను. నాలుగు దేశములయందును వారి ప్రఖ్యాతి వ్యాపించెను. భగవంతునియందు భక్తి, జననీజనకులయందుఁ బ్రీతి, ఆశ్రితులయందు వాత్సల్యము గలిగి రాధికయు శ్రీకృష్ణ దాసును సుఖసంపదల ననుభవించుచుండిరి. \ No newline at end of file