diff --git a/Manu_Charitra/meta.json b/Manu_Charitra/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2fd437e98a630a0425d267711c29261a3922d8ea --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/meta.json @@ -0,0 +1,1871 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 621, + "total_pages": 748, + "filename": "Manu Charitra.pdf", + "pages": { + "5": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 1 + }, + "23": { + "quality": 1 + }, + "24": { + "quality": 1 + }, + "25": { + "quality": 1 + }, + "26": { + "quality": 1 + }, + "27": { + "quality": 1 + }, + "28": { + "quality": 1 + }, + "29": { + "quality": 1 + }, + "30": { + "quality": 1 + }, + "31": { + "quality": 1 + }, + "32": { + "quality": 1 + }, + "34": { + "quality": 1 + }, + "35": { + "quality": 1 + }, + "36": { + "quality": 1 + }, + "37": { + "quality": 1 + }, + "38": { + "quality": 1 + }, + "39": { + "quality": 1 + }, + "40": { + "quality": 1 + }, + "41": { + "quality": 1 + }, + "42": { + "quality": 1 + }, + "43": { + "quality": 1 + }, + "44": { + "quality": 1 + }, + "45": { + "quality": 1 + }, + "46": { + "quality": 1 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "48": { + "quality": 1 + }, + "49": { + "quality": 1 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "73": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "75": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "78": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "82": { + "quality": 3 + }, + "83": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "85": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "94": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "107": { + "quality": 3 + }, + "108": { + "quality": 3 + }, + "109": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + }, + "116": { + "quality": 3 + }, + "117": { + "quality": 3 + }, + "118": { + "quality": 3 + }, + "119": { + "quality": 3 + }, + "120": { + "quality": 3 + }, + "121": { + "quality": 3 + }, + "122": { + "quality": 3 + }, + "123": { + "quality": 3 + }, + "124": { + "quality": 3 + }, + "126": { + "quality": 3 + }, + "127": { + "quality": 3 + }, + "128": { + "quality": 3 + }, + "129": { + "quality": 3 + }, + "130": { + "quality": 3 + }, + "131": { + "quality": 3 + }, + "132": { + "quality": 3 + }, + "134": { + "quality": 3 + }, + "135": { + "quality": 3 + }, + "136": { + "quality": 3 + }, + "137": { + "quality": 3 + }, + "138": { + "quality": 3 + }, + "139": { + "quality": 3 + }, + "141": { + "quality": 3 + }, + "142": { + "quality": 3 + }, + "143": { + "quality": 3 + }, + "144": { + "quality": 3 + }, + "146": { + "quality": 3 + }, + "147": { + "quality": 3 + }, + "148": { + "quality": 3 + }, + "149": { + "quality": 3 + }, + "151": { + "quality": 3 + }, + "152": { + "quality": 3 + }, + "153": { + "quality": 3 + }, + "155": { + "quality": 3 + }, + "156": { + "quality": 3 + }, + "157": { + "quality": 3 + }, + "158": { + "quality": 3 + }, + "161": { + "quality": 3 + }, + "162": { + "quality": 3 + }, + "163": { + "quality": 3 + }, + "164": { + "quality": 3 + }, + "166": { + "quality": 3 + }, + "167": { + "quality": 3 + }, + "168": { + "quality": 3 + }, + "169": { + "quality": 3 + }, + "170": { + "quality": 3 + }, + "171": { + "quality": 3 + }, + "172": { + "quality": 3 + }, + "173": { + "quality": 3 + }, + "175": { + "quality": 3 + }, + "176": { + "quality": 3 + }, + "177": { + "quality": 3 + }, + "179": { + "quality": 3 + }, + "180": { + "quality": 3 + }, + "181": { + "quality": 3 + }, + "182": { + "quality": 3 + }, + "183": { + "quality": 3 + }, + "184": { + "quality": 3 + }, + "185": { + "quality": 3 + }, + "187": { + "quality": 3 + }, + "188": { + "quality": 3 + }, + "190": { + "quality": 3 + }, + "191": { + "quality": 3 + }, + "192": { + "quality": 3 + }, + "193": { + "quality": 3 + }, + "194": { + "quality": 3 + }, + "195": { + "quality": 3 + }, + "196": { + "quality": 3 + }, + "197": { + "quality": 3 + }, + "199": { + "quality": 3 + }, + "200": { + "quality": 3 + }, + "201": { + "quality": 3 + }, + "202": { + "quality": 3 + }, + "203": { + "quality": 3 + }, + "204": { + "quality": 3 + }, + "205": { + "quality": 3 + }, + "206": { + "quality": 3 + }, + "208": { + "quality": 3 + }, + "209": { + "quality": 3 + }, + "210": { + "quality": 3 + }, + "212": { + "quality": 3 + }, + "213": { + "quality": 3 + }, + "214": { + "quality": 3 + }, + "215": { + "quality": 3 + }, + "216": { + "quality": 3 + }, + "217": { + "quality": 3 + }, + "221": { + "quality": 3 + }, + "222": { + "quality": 3 + }, + "223": { + "quality": 3 + }, + "224": { + "quality": 3 + }, + "225": { + "quality": 3 + }, + "226": { + "quality": 3 + }, + "227": { + "quality": 3 + }, + "228": { + "quality": 3 + }, + "230": { + "quality": 3 + }, + "232": { + "quality": 3 + }, + "233": { + "quality": 3 + }, + "234": { + "quality": 3 + }, + "235": { + "quality": 3 + }, + "236": { + "quality": 3 + }, + "238": { + "quality": 3 + }, + "239": { + "quality": 3 + }, + "240": { + "quality": 3 + }, + "241": { + "quality": 3 + }, + "242": { + "quality": 3 + }, + "243": { + "quality": 3 + }, + "244": { + "quality": 3 + }, + "248": { + "quality": 3 + }, + "249": { + "quality": 3 + }, + "250": { + "quality": 3 + }, + "251": { + "quality": 3 + }, + "253": { + "quality": 3 + }, + "254": { + "quality": 3 + }, + "255": { + "quality": 3 + }, + "256": { + "quality": 3 + }, + "257": { + "quality": 3 + }, + "259": { + "quality": 3 + }, + "260": { + "quality": 3 + }, + "261": { + "quality": 3 + }, + "263": { + "quality": 3 + }, + "264": { + "quality": 3 + }, + "266": { + "quality": 3 + }, + "267": { + "quality": 3 + }, + "268": { + "quality": 3 + }, + "269": { + "quality": 3 + }, + "270": { + "quality": 3 + }, + "271": { + "quality": 3 + }, + "273": { + "quality": 3 + }, + "276": { + "quality": 3 + }, + "277": { + "quality": 3 + }, + "278": { + "quality": 3 + }, + "279": { + "quality": 3 + }, + "280": { + "quality": 3 + }, + "281": { + "quality": 3 + }, + "282": { + "quality": 3 + }, + "285": { + "quality": 3 + }, + "286": { + "quality": 3 + }, + "287": { + "quality": 3 + }, + "289": { + "quality": 3 + }, + "291": { + "quality": 3 + }, + "292": { + "quality": 3 + }, + "293": { + "quality": 3 + }, + "294": { + "quality": 3 + }, + "295": { + "quality": 3 + }, + "298": { + "quality": 3 + }, + "299": { + "quality": 3 + }, + "300": { + "quality": 3 + }, + "301": { + "quality": 3 + }, + "302": { + "quality": 3 + }, + "304": { + "quality": 3 + }, + "305": { + "quality": 3 + }, + "306": { + "quality": 3 + }, + "309": { + "quality": 3 + }, + "311": { + "quality": 3 + }, + "312": { + "quality": 3 + }, + "313": { + "quality": 3 + }, + "314": { + "quality": 3 + }, + "316": { + "quality": 3 + }, + "317": { + "quality": 3 + }, + "318": { + "quality": 3 + }, + "319": { + "quality": 3 + }, + "320": { + "quality": 3 + }, + "322": { + "quality": 3 + }, + "323": { + "quality": 3 + }, + "324": { + "quality": 3 + }, + "325": { + "quality": 3 + }, + "327": { + "quality": 3 + }, + "328": { + "quality": 3 + }, + "330": { + "quality": 3 + }, + "331": { + "quality": 3 + }, + "333": { + "quality": 3 + }, + "334": { + "quality": 3 + }, + "335": { + "quality": 3 + }, + "336": { + "quality": 3 + }, + "338": { + "quality": 3 + }, + "339": { + "quality": 3 + }, + "340": { + "quality": 3 + }, + "342": { + "quality": 3 + }, + "343": { + "quality": 3 + }, + "344": { + "quality": 3 + }, + "345": { + "quality": 3 + }, + "346": { + "quality": 3 + }, + "347": { + "quality": 3 + }, + "348": { + "quality": 3 + }, + "350": { + "quality": 3 + }, + "351": { + "quality": 3 + }, + "353": { + "quality": 3 + }, + "354": { + "quality": 3 + }, + "355": { + "quality": 3 + }, + "356": { + "quality": 3 + }, + "357": { + "quality": 3 + }, + "358": { + "quality": 3 + }, + "359": { + "quality": 3 + }, + "360": { + "quality": 3 + }, + "362": { + "quality": 3 + }, + "363": { + "quality": 3 + }, + "364": { + "quality": 3 + }, + "365": { + "quality": 3 + }, + "366": { + "quality": 3 + }, + "367": { + "quality": 3 + }, + "368": { + "quality": 3 + }, + "370": { + "quality": 3 + }, + "371": { + "quality": 3 + }, + "372": { + "quality": 3 + }, + "373": { + "quality": 3 + }, + "376": { + "quality": 3 + }, + "377": { + "quality": 3 + }, + "378": { + "quality": 3 + }, + "381": { + "quality": 3 + }, + "382": { + "quality": 3 + }, + "383": { + "quality": 3 + }, + "384": { + "quality": 3 + }, + "385": { + "quality": 3 + }, + "386": { + "quality": 3 + }, + "387": { + "quality": 3 + }, + "388": { + "quality": 3 + }, + "391": { + "quality": 3 + }, + "392": { + "quality": 3 + }, + "393": { + "quality": 3 + }, + "394": { + "quality": 3 + }, + "395": { + "quality": 3 + }, + "397": { + "quality": 3 + }, + "398": { + "quality": 3 + }, + "399": { + "quality": 3 + }, + "401": { + "quality": 3 + }, + "402": { + "quality": 3 + }, + "404": { + "quality": 3 + }, + "405": { + "quality": 3 + }, + "406": { + "quality": 3 + }, + "408": { + "quality": 3 + }, + "409": { + "quality": 3 + }, + "411": { + "quality": 3 + }, + "415": { + "quality": 3 + }, + "416": { + "quality": 3 + }, + "417": { + "quality": 3 + }, + "419": { + "quality": 3 + }, + "420": { + "quality": 3 + }, + "421": { + "quality": 1 + }, + "422": { + "quality": 1 + }, + "423": { + "quality": 1 + }, + "424": { + "quality": 1 + }, + "425": { + "quality": 1 + }, + "428": { + "quality": 1 + }, + "429": { + "quality": 1 + }, + "430": { + "quality": 1 + }, + "431": { + "quality": 1 + }, + "432": { + "quality": 1 + }, + "433": { + "quality": 1 + }, + "435": { + "quality": 1 + }, + "436": { + "quality": 1 + }, + "437": { + "quality": 1 + }, + "438": { + "quality": 1 + }, + "439": { + "quality": 1 + }, + "440": { + "quality": 1 + }, + "441": { + "quality": 1 + }, + "442": { + "quality": 1 + }, + "443": { + "quality": 1 + }, + "444": { + "quality": 1 + }, + "445": { + "quality": 1 + }, + "446": { + "quality": 1 + }, + "447": { + "quality": 1 + }, + "449": { + "quality": 1 + }, + "450": { + "quality": 1 + }, + "451": { + "quality": 1 + }, + "452": { + "quality": 1 + }, + "455": { + "quality": 1 + }, + "456": { + "quality": 1 + }, + "457": { + "quality": 1 + }, + "458": { + "quality": 1 + }, + "459": { + "quality": 1 + }, + "460": { + "quality": 1 + }, + "461": { + "quality": 1 + }, + "462": { + "quality": 1 + }, + "463": { + "quality": 1 + }, + "464": { + "quality": 1 + }, + "465": { + "quality": 1 + }, + "466": { + "quality": 1 + }, + "467": { + "quality": 1 + }, + "469": { + "quality": 1 + }, + "470": { + "quality": 1 + }, + "471": { + "quality": 1 + }, + "472": { + "quality": 1 + }, + "473": { + "quality": 1 + }, + "474": { + "quality": 1 + }, + "475": { + "quality": 1 + }, + "476": { + "quality": 1 + }, + "477": { + "quality": 1 + }, + "478": { + "quality": 1 + }, + "479": { + "quality": 1 + }, + "480": { + "quality": 1 + }, + "482": { + "quality": 1 + }, + "483": { + "quality": 1 + }, + "484": { + "quality": 1 + }, + "485": { + "quality": 1 + }, + "486": { + "quality": 1 + }, + "487": { + "quality": 1 + }, + "488": { + "quality": 1 + }, + "489": { + "quality": 1 + }, + "490": { + "quality": 1 + }, + "491": { + "quality": 1 + }, + "492": { + "quality": 1 + }, + "493": { + "quality": 1 + }, + "494": { + "quality": 1 + }, + "495": { + "quality": 1 + }, + "496": { + "quality": 1 + }, + "497": { + "quality": 1 + }, + "498": { + "quality": 1 + }, + "499": { + "quality": 1 + }, + "500": { + "quality": 1 + }, + "501": { + "quality": 1 + }, + "502": { + "quality": 1 + }, + "503": { + "quality": 1 + }, + "505": { + "quality": 1 + }, + "506": { + "quality": 1 + }, + "508": { + "quality": 1 + }, + "510": { + "quality": 1 + }, + "511": { + "quality": 1 + }, + "512": { + "quality": 1 + }, + "513": { + "quality": 1 + }, + "514": { + "quality": 1 + }, + "515": { + "quality": 1 + }, + "516": { + "quality": 1 + }, + "517": { + "quality": 1 + }, + "518": { + "quality": 1 + }, + "519": { + "quality": 1 + }, + "520": { + "quality": 1 + }, + "522": { + "quality": 1 + }, + "523": { + "quality": 1 + }, + "524": { + "quality": 1 + }, + "525": { + "quality": 1 + }, + "526": { + "quality": 1 + }, + "527": { + "quality": 1 + }, + "528": { + "quality": 1 + }, + "529": { + "quality": 1 + }, + "530": { + "quality": 1 + }, + "531": { + "quality": 1 + }, + "533": { + "quality": 1 + }, + "534": { + "quality": 1 + }, + "535": { + "quality": 1 + }, + "536": { + "quality": 1 + }, + "537": { + "quality": 1 + }, + "538": { + "quality": 1 + }, + "539": { + "quality": 1 + }, + "540": { + "quality": 1 + }, + "541": { + "quality": 1 + }, + "542": { + "quality": 1 + }, + "543": { + "quality": 1 + }, + "544": { + "quality": 1 + }, + "546": { + "quality": 1 + }, + "547": { + "quality": 1 + }, + "548": { + "quality": 1 + }, + "549": { + "quality": 1 + }, + "550": { + "quality": 1 + }, + "551": { + "quality": 1 + }, + "552": { + "quality": 1 + }, + "553": { + "quality": 1 + }, + "556": { + "quality": 1 + }, + "557": { + "quality": 1 + }, + "558": { + "quality": 1 + }, + "559": { + "quality": 1 + }, + "560": { + "quality": 1 + }, + "561": { + "quality": 1 + }, + "564": { + "quality": 1 + }, + "565": { + "quality": 1 + }, + "566": { + "quality": 1 + }, + "567": { + "quality": 1 + }, + "569": { + "quality": 1 + }, + "570": { + "quality": 1 + }, + "571": { + "quality": 1 + }, + "572": { + "quality": 1 + }, + "573": { + "quality": 1 + }, + "574": { + "quality": 1 + }, + "575": { + "quality": 1 + }, + "576": { + "quality": 1 + }, + "578": { + "quality": 1 + }, + "579": { + "quality": 1 + }, + "580": { + "quality": 1 + }, + "581": { + "quality": 1 + }, + "582": { + "quality": 1 + }, + "584": { + "quality": 1 + }, + "585": { + "quality": 1 + }, + "586": { + "quality": 1 + }, + "588": { + "quality": 1 + }, + "589": { + "quality": 1 + }, + "590": { + "quality": 1 + }, + "591": { + "quality": 1 + }, + "592": { + "quality": 1 + }, + "593": { + "quality": 1 + }, + "594": { + "quality": 1 + }, + "595": { + "quality": 1 + }, + "596": { + "quality": 1 + }, + "597": { + "quality": 1 + }, + "598": { + "quality": 1 + }, + "599": { + "quality": 1 + }, + "600": { + "quality": 1 + }, + "601": { + "quality": 1 + }, + "602": { + "quality": 1 + }, + "604": { + "quality": 1 + }, + "605": { + "quality": 1 + }, + "608": { + "quality": 1 + }, + "609": { + "quality": 1 + }, + "610": { + "quality": 1 + }, + "611": { + "quality": 1 + }, + "612": { + "quality": 1 + }, + "613": { + "quality": 1 + }, + "614": { + "quality": 1 + }, + "615": { + "quality": 1 + }, + "617": { + "quality": 1 + }, + "618": { + "quality": 1 + }, + "619": { + "quality": 1 + }, + "620": { + "quality": 1 + }, + "621": { + "quality": 1 + }, + "622": { + "quality": 1 + }, + "623": { + "quality": 1 + }, + "624": { + "quality": 1 + }, + "625": { + "quality": 1 + }, + "626": { + "quality": 1 + }, + "627": { + "quality": 1 + }, + "629": { + "quality": 1 + }, + "630": { + "quality": 1 + }, + "631": { + "quality": 1 + }, + "632": { + "quality": 1 + }, + "633": { + "quality": 1 + }, + "635": { + "quality": 1 + }, + "636": { + "quality": 1 + }, + "638": { + "quality": 1 + }, + "639": { + "quality": 1 + }, + "640": { + "quality": 1 + }, + "641": { + "quality": 1 + }, + "643": { + "quality": 1 + }, + "644": { + "quality": 1 + }, + "645": { + "quality": 1 + }, + "646": { + "quality": 1 + }, + "647": { + "quality": 1 + }, + "649": { + "quality": 1 + }, + "650": { + "quality": 1 + }, + "651": { + "quality": 1 + }, + "652": { + "quality": 1 + }, + "653": { + "quality": 1 + }, + "654": { + "quality": 1 + }, + "655": { + "quality": 1 + }, + "657": { + "quality": 1 + }, + "658": { + "quality": 1 + }, + "659": { + "quality": 1 + }, + "662": { + "quality": 1 + }, + "663": { + "quality": 1 + }, + "664": { + "quality": 1 + }, + "665": { + "quality": 1 + }, + "666": { + "quality": 1 + }, + "669": { + "quality": 1 + }, + "670": { + "quality": 1 + }, + "671": { + "quality": 1 + }, + "672": { + "quality": 1 + }, + "674": { + "quality": 1 + }, + "676": { + "quality": 1 + }, + "677": { + "quality": 1 + }, + "678": { + "quality": 1 + }, + "679": { + "quality": 1 + }, + "680": { + "quality": 1 + }, + "681": { + "quality": 1 + }, + "682": { + "quality": 1 + }, + "683": { + "quality": 1 + }, + "684": { + "quality": 1 + }, + "685": { + "quality": 1 + }, + "686": { + "quality": 1 + }, + "688": { + "quality": 1 + }, + "689": { + "quality": 1 + }, + "690": { + "quality": 1 + }, + "692": { + "quality": 1 + }, + "693": { + "quality": 1 + }, + "694": { + "quality": 1 + }, + "695": { + "quality": 1 + }, + "696": { + "quality": 1 + }, + "697": { + "quality": 1 + }, + "698": { + "quality": 1 + }, + "700": { + "quality": 1 + }, + "701": { + "quality": 1 + }, + "702": { + "quality": 1 + }, + "703": { + "quality": 1 + }, + "704": { + "quality": 1 + }, + "705": { + "quality": 1 + }, + "706": { + "quality": 1 + }, + "707": { + "quality": 1 + }, + "709": { + "quality": 1 + }, + "710": { + "quality": 1 + }, + "711": { + "quality": 1 + }, + "712": { + "quality": 1 + }, + "713": { + "quality": 1 + }, + "714": { + "quality": 1 + }, + "715": { + "quality": 1 + }, + "716": { + "quality": 1 + }, + "717": { + "quality": 1 + }, + "718": { + "quality": 1 + }, + "719": { + "quality": 1 + }, + "720": { + "quality": 1 + }, + "721": { + "quality": 1 + }, + "722": { + "quality": 1 + }, + "723": { + "quality": 1 + }, + "725": { + "quality": 1 + }, + "726": { + "quality": 1 + }, + "727": { + "quality": 1 + }, + "730": { + "quality": 1 + }, + "731": { + "quality": 1 + }, + "732": { + "quality": 1 + }, + "733": { + "quality": 1 + }, + "734": { + "quality": 1 + }, + "735": { + "quality": 1 + }, + "736": { + "quality": 1 + }, + "738": { + "quality": 1 + }, + "739": { + "quality": 1 + }, + "741": { + "quality": 1 + }, + "742": { + "quality": 1 + }, + "743": { + "quality": 1 + }, + "744": { + "quality": 1 + }, + "745": { + "quality": 1 + }, + "746": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0005.txt b/Manu_Charitra/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c4f4600615281643319834d3199b47ca81c2521 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0005.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మనుచరిత్రము

+ +వావిళ్ల రామస్వామిశాస్త్రులు అండ్ సన్స్ వారిచేఁ

\ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0007.txt b/Manu_Charitra/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bf48559dc35dc2bc6fc6c1cbe24f1c821faa33f3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0007.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +పీఠిక

+ +ఉ. తల్లి సమస్తభాషలకు దైవతభాషయ, దేశభాషలన్ + పిల్లలలోన నాంధ్రి యనుపేరిటి దెంతయు ముద్దులాఁడిరా + ట్తల్లజు లాదరించిన కతంబునఁ బల్కులఁ గుల్కు మీఱి య + ల్లల్లనఁ దక్కు, నక్క సెలియండ్రకు నెక్కుడు కీర్తి చేకొనెన్. + +కం. జిలిబిలి పలుకుల బలు ము + ద్దులు గులికెడు తెలుగుబాసతో సరియగునే + తెలిసియుఁ దెలియక వీనుల + నలయించెడు వెఱ్ఱిమొఱ్ఱి యఱమొఱ బాసల్. + +సంస్కృతమని పేర్కొనఁబడిన యార్యభాషయే తొలుదొలుత భరతఖండమునఁ బెంపొందిన వాఙ్మయము. చాలవఱకు దానివలననే తర్వాతఁ బ్రాకృతములును దేశభాషలును బెంపొందినవి. దక్షిణ హిందూదేశమునఁగల దేశభాషలలో నాంధ్ర, ద్రవిడ, కర్ణాట భాషలు ప్రధానమయినవి. ఇందు ద్రవిడ, కర్ణాటభాష లాంధ్రముకంటెఁ +బ్రాచీనములని యూహింపఁబడుచున్నవి. ఆ రెండు భాషలలోను గ్రంథములు రచింపఁబడుచు వచ్చిన కొంతకాలమునకుఁగాని యాంధ్రభాషలో గ్రంథరచన ముపక్రమింపఁబడినట్టు చూపట్టదు. గ్రంథరచనముపక్రమింపఁబడుటకుఁ బూర్వమాంధ్రభాష స్థితి యెట్టిదో మన కించుకయుఁ దెలియరాదు. ఇటీవల నాంధ్రకవితకుఁ బుట్టిల్లనఁ జెల్లిన వేంగీదేశమునం దానాఁడు జన్మించిన నాగవర్మ కర్ణాటభాషకు ఛందోంబుధి యను ఛందశ్శాస్త్ర గ్రంథమును రచించె; కాని యాంధ్రభాష యుబుసైన నెత్తఁడయ్యె. నాఁటి కీ భాషకుఁ దిన్ననిరూ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0008.txt b/Manu_Charitra/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf42637d913a60132425e8590cf1991a9378ffc4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0008.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +పేర్పడలేదు కావలయు. ఆ కాలమున మనదేశమును జాళుక్యులు పాలించుచుండిరి. ఆర్యధర్మము నిర్వక్రముగా సాగింపఁబడుచుండెను. జనులకుఁ బురాణాదిజిజ్ఞాసయం దాదరము మెండుకొని యుండెను. వారు సంస్కృతభాషా గ్రథితములైన తత్తద్గ్రంథములను 'గాసటబీసటే' చదివి గాథలు ద్రవ్వుచుండిరి. రాను రాను దేశభాషకును గొంత రూపేర్పడుచుండఁబోలు. అక్కతన నత్తఱి దేశభాషాకవన మావశ్యకమయ్యెను. అయినను దానికిఁ దగిన సామగ్రిని గూర్చి కవితను వెలయించువా రవతరింపవలసియుండిరి. ఇటుల సనఁజన, + +క. మును మార్గకవిత లోకం + బున వెలయఁగ దేశికవితఁ బుట్టించి తెనుం + గు నిలిపి రంధ్రవిషయమునఁ + జన సత్యాశ్రయునిఁదొట్టి చాళుక్యనృపుల్. + నన్నెచోడని కుమారసంభవము. + +దాదాపు నేఁటికి వేయి సం॥లకుఁ బూర్వము చాళుక్యాన్వయ భూషణమును సత్యాశ్రయాది బిరుదాంచితుఁడును రాజమహేంద్రము రాజధానిగా వేంగీ దేశమును బాలించినవాఁడును నగు రాజరాజనరేంద్రుని యా స్థానమునఁ గల సర్వజ్ఞుఁడగునన్నయభట్టారకుఁ డను పండితకవియే మన యాంధ్రభాషలోఁ దొలుతఁ గవిత నవతరింపఁజేసినవాఁ డని తలఁపఁ బడుచున్నాఁడు. రాజరాజనరేంద్రుని ప్రేరణమున నీతఁడు పంచమవేద మగు +భారతమును దెల్గున రచింప దొరఁకొని యరణ్యపర్వములోని కొంతభాగము వఱకును నెఱవేర్చెను. ఈతని కవనమున సంస్కృత మర్యాదలు మెండుకొని యుండును. నుడికారము గల తెలుఁగుఁ బలుకుబడులఁ గూర్చుటయం దీతఁడు తక్కువవాఁడు కాఁడు. + +చ. బహువనపాదపాబ్ధికులపర్వతపూర్ణసరస్సరస్వతీ + సహితమహామహీభర మజస్ర సహస్రఫణాళిఁ దాల్చి దు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0009.txt b/Manu_Charitra/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df1263fd6061ee200fcdb2a563df015f572c8bcb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0009.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +స్సహతరమూర్తికిన్ జలధిశాయికిఁ బాయక శయ్య యైన య + య్యహిపతిదుష్కృతాంతకుఁ డనంతుఁడు మాకుఁ బ్రసన్నుఁ డయ్యెడున్. + +గీ. ఎల్లవారు నెఱుఁగ నొల్లనిధర్మువు + బేల! నీకుఁ జెప్ప నేల వలసెఁ + జిఱుతవాని కింత తఱుసంటి పలుకులు + సన్నె వృద్ధజనము లున్నచోట. + +పదపడి కవిబ్రహ్మ నాఁబడు తిక్కన విరాటపర్వము మొదలు 15 పర్వముల భారతమును దెలుఁగు కావించెను. తెలుఁగుఁ బలుకుబళ్లను గుబాళింపఁ జేయుటయం దీతని కీడు మఱి లేఁడు. ఈతని కవనమున రసపోషకములుకాని పదములు సాధారణముగాఁ జూపట్టవు. + +ఉ. చిచ్చఱకన్ను మూసికొని చేతిత్రిశూలము డాఁచి లీలమై + వచ్చినరుద్రుచందమున వ్రాలుదు వీ వనిలోన నోర్వఁగా + వచ్చునె నిన్ను నెట్టిమగవారికి నీకృప నాశ్రయింపఁగా + వచ్చితి మెవ్విధం గెలువ వచ్చు మహాత్మ! యెఱుంగఁ జెప్పవే. + +తర్వాత నీ యిర్వురకుఁ దుల్యుఁ డనఁదగు వాఁ డెఱ్ఱాప్రెగ్గడ. ఈతని కృతులం దరణ్యపర్వశేష పూరణ మొకటి. + +చ. స్ఫురదరుణాంశురాగరుచిఁ బొంపిరివోయి నిర స్తనీరదా + వరణములై దళత్కమలవైభవజృంభణ ముల్లసిల్ల ను + ద్దురతరహంససారసమధు వ్రతనిస్వనము ల్సెలంగఁగాఁ + గరము వెలింగె వాసరముఖంబులు శారద వేళఁ జూడఁగన్. + +ఈ మువ్వురను గవిత్రయ మందురు. వీరివాక్కు లాంధ్రభాషకుఁ బరమప్రమాణములు. ఇట్లాంధ్రభారతము ముగియునప్పటికి దాదాపు 300 సం॥ పట్టెను. ఈ నడుమను గొందఱు మేటికవు లితరపురాణాదులను దెలిఁగించుచు వచ్చిరి. ఇట్లు రానురాను గ్రొత్తత్రోవలు త్రొక్కి కవనమున మార్పులు గలిగించినవాఁడు కవిసార్వభౌముఁడు నాఁబడు శ్రీనాథుఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0010.txt b/Manu_Charitra/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f533292dfe5c419e630eac5c4e17cf399b5ff3f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0010.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +ఈతఁడు తొంటివారివలెఁ జాలమట్టునకు సంస్కృత గ్రంథములనే తెలిఁగించినవాఁడయ్యును గూర్పునందు మార్పు కలిగించి తర్వాతి ప్రబంధరచనకు మార్గదర్శకుఁడయ్యెను. సీసపద్యముల యొయ్యారపు నడకలు మొదలగునవి యాతఁడు నెలకొల్పినవే. శ్రీనాథుని తర్వాత నాతని చరణముల నందుకొనక కవితసెప్ప నేర్చినవారు లేరు. శ్రీనాథుని కాలమునకు ముందే యవనులయలజడి కలుగుచు వచ్చుటచే వారియాచార వ్యవహారములును గొన్ని మన దేశమున నెలకొనఁ జొచ్చినవి. కావున, నా కాలము నుండియుఁ గవులు తమ కవనమునఁ గొన్ని యన్యదేశ్యపదములు రుచివిశేషముంబట్టి యందందుఁ +బొందుపఱచుచు వచ్చిరి. మచ్చున కొకటి యుదాహరింపఁబడుచున్నది. + + ఖుసి మీఱన్ సురధాణి నిండుకొలువై కూర్చున్నచోన్. + శ్రీనాథుని హరవిలాసము. + +కొందఱు + +సీ. పచ్చన హురుమంజి పనివాగె పక్కెర + పారసి పల్లంబు పట్టమయము + రాణ నొప్పారు పైఠాణంబు సింగిణి + తళుకులకోరుల తరకసంబు + మిహి పసిండి పరుంజు మొహదా కెలంకుల + ఠావు గుజ్జరిసేఁత కేవడంబు + డాకెలంకున సిరాజీక రా చురకత్తి + కుఱఁగటఁ గ్రొవ్వాడి గొరకలపొది + + పీలికుంచె తలాటంబు బేరజంబు + మణుల మొగముట్టు వన్ని సాహిణి యొకండు + కర్త యెదుటికిఁ గొనివచ్చె గంధవాహ + బాంధవం బగునొక మహాసైంధవంబుఁ + ఆ. 4, ప. 28. + +ఈ మొదలగు పద్యములలోఁ బెద్దనయే తొలుదొలుతఁ జొప్పింప మొదలిడెననిరి. + +పదపడి శ్రీనాథుఁడు చూపిన త్రోవఁగొని సంస్కృతగ్రంథములఁ దెల్గించుటయ కాక పురాణకథలఁ గైకొని స్వకపోల కల్పనలఁగూర్చి చతుర్దశ వర్ణనలతో మిశ్రప్రబంధములను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0011.txt b/Manu_Charitra/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f2674564d68a4280d7454a71fd448490cef510c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0011.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +దర్వాతి కవులు రచింప నారంభించిరి. ఆ కాలమున నుత్పాద్యమగు నితివృత్తముతో గృతి సెప్పుట తప్పుగాఁదలఁపఁబడుటచేఁ గావలయు నాంధ్రమున నేకవియు దానికి దొరకొనినవాఁడు కాఁడు. అట్లు శ్రీనాథునకుఁ దర్వాత మిశ్రప్రబంధములు రచించిన వారిలోఁ దొల్తటివాఁడనఁదగు పిల్లలమఱ్ఱి పినవీరభద్రకవి యీ విషయము నిట్లు వాక్రుచ్చెను. + +శా. ప్రఖ్యాతం బన మిశ్రబంధ + మన నుత్పాద్యం బనంగాఁ ద్రిధా + వ్యాఖ్యాతం బగు వస్తు, + వందు మఱి యధ్యాహారముం జేయఁగాఁ + బ్రఖ్యాతం బితివృత్త మైనఁ + గృతిసెప్పన్ వక్తకున్ శ్రోతకున్ + విఖ్యాతిం గలిగించుఁ బుణ్య + మహిమన్ విశ్వంభరామండలిన్. + +ఈతఁడు భారతమందలి శకుంతలోపాఖ్యాన కథను గైకొని దానికిఁ గాళిదాసుని యభిజ్ఞానశాకుంతల నాటకమును దోడుచేసికొని శృంగార శాకుంతలమను ప్రబంధమును రచించెను. శృంగార శాకుంతలము రచింపఁబడిన తర్వాత సర్కోత్కృష్టముగా వెల్వడిన మహాప్రబంధము మన యీ +మనుచరిత్రము

+దీనికిఁ బ్రధానముగా గ్రంథకర్త పేర్కొన్నపేరు స్వారోచిషమనుసంభవము. అయ్యును మనుచరిత్ర మనునామము కవిచే 'మనుచరిత్రం బందుకొనువేళనని యొకచోఁ బేర్కొనఁబడియున్నది. మఱియు లోకమున రూఢమైయున్నది. ఇది చతుర్దశవర్ణనలు గలిగిన యాఱాశ్వాసముల ప్రబంధరత్నము. దీనికి +కృతిభర్త కృష్ణదేవరాయలు

+ఈతఁడు బళ్ళారి మండలములోని యానెగొందికి సమీపమున నుండిన విద్యానగర మను పట్టణరాజము రాజధానిగా దక్షిణ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0012.txt b/Manu_Charitra/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f01a66353f1e2c832037888d523bdb1dcbe6ced --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0012.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +హిందూదేశమున కెల్ల నేకచ్ఛత్రాధిపత్యము నిర్వహించిన శూరాగ్రేసరుఁడగు నృప సార్వభౌముఁడు. ఈ నృపాలరత్నము జనించిన కాలము సరిగాఁ దెలిసినదికాదు, గాని 1509 సం॥ పట్టాభిషిక్తుఁ డయినట్లు కనుఁగొనంబడినది. కృష్ణరాయలు బహువారములు దండయాత్రలు వెడలి నానారాజుల జయించి రాష్ట్రముల నాక్రమించుకొని తురుష్కుల ముష్కర కృత్యముల నడఁగించి మహారాజ్యవైభవము ననుభవించుటయకాక సరసకవితావిలాసలాలసుఁడై పెద్దనాది సుకవీంద్రుల పల్కుఁదేనియలఁ జూఱలఁ గొని సంస్కృతాంధ్రము లందు మేలయినకవనము చెప్పనేర్చిన సుకవిరాజశిఖామణి. ఈతఁడు తెలుఁగున విష్ణుచిత్తీయ మను ప్రౌఢప్రబంధమును రచించెను. సంస్కృతమున మదాలనచరిత్ర, సత్యాప్రీణనము, సకలకథాసారసంగ్రహము, జ్ఞానచింతామణి మొదలగు గ్రంథములను రచించిన ట్లాముక్తమాల్యదలోఁ జెప్పికొనెను గాని యవి నామావశిష్టము లయినవి. + +కృష్ణరాయ లీ మనుచరిత్రమునకే కాక ముక్కుతిమ్మన రచించిన పారిజాతాపహరణమునకును, గర్ణాటభాషలోఁ దిమ్మనార్యుఁ డనుకవి రచించిన భారతమునకుఁ గూడఁ గృతిపతియయ్యెను. ఈతఁడు దండయాత్రలకు వెడలునపుడు వెంటఁ గవీంద్రుల సయితము కొంపోయెడువాఁడు. + +ఈతనికిఁ జదరంగపుటాటయందు మిక్కిలి కుతూహల ముండినట్లు క్రింద నుదాహరింపఁబడిన ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0013.txt b/Manu_Charitra/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5949fddfebee79b93e76c484555fe10e6eb7cd6a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0013.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +భాండాగారమందలి ప్రాచీన విలేఖనమువలనఁ దెలియుచున్నది. ఆంధ్రభాషను మహోచ్ఛదశ నందించిన యీ ప్రభుసార్వభౌముఁడు 1530 సం॥ కీర్తిశేషుఁ డయ్యెను. ఆంధ్రభోజుఁడని ప్రసిద్ధి గన్న యీ కృష్ణరాయల యాస్థానమునం దష్టదిగ్గజములునాఁ బడు కవీశ్వరులలో నెల్ల వయసునందును గవితానైపుణియందును బెద్దవాఁడు మన యీ మనుచరిత్రమునకు +కృతికర్త పెద్దనామాత్యుఁడు

+ఈతఁడు నందవరీక బ్రాహ్మణుఁడు. ఇంటిపే రల్లసానివారు. తండ్రిపేరు చొక్కన. బళ్ళారి ప్రాంతమందలి దోపాడు పరగణాలోని దోరాలగ్రామ మతని వాసస్థలము. కృష్ణరాయలు మను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0014.txt b/Manu_Charitra/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..10aa67d2bc3776caf8fb1344563c593a2ddec194 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0014.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +చరిత్రమును గృతి నందుకొనునప్పు డూరేగించుటకై పెద్దనార్యునిఁ బల్లకీ నెక్కించి తన చేతితో నద్దాని లేవనెత్తి యాతనియెడఁ గల యాదరాతిశయమును వెల్లడించెనఁట. కృష్ణరాయల యాస్థానమునఁ గల యాకవిపండితమండలిలో నాతనికే గౌరవ మెక్కువ. ఒకప్పుడు కృష్ణరాయలు పసిఁడిపళ్ళెరమునఁ గవిగండపెండేరమును గొనివచ్చి సభాస్థానమున నిడి సంస్కృతాంధ్రములందు సమముగాఁ గవనము చెప్పనేర్చినవారిద్దానిఁ గైకొన నర్హులనఁగా సభ్యులు మిన్నకుండి రనియు దానిపైఁ గృష్ణరాయలు + +ఉ. ముద్దుగ గండ పెండియరమున్ గొనుఁడంచు బహూకరింపఁగా + నొద్దిక నా కొసంగు మని యొక్కరుఁ గోరఁగ లేరు లేరొకో + + అని సగము పద్యముఁ జదివె ననియుఁ బెద్దనామాత్యుఁ డంతట లేచి + పెద్దనఁ బోలుపండితులు పృథ్విని లే రని నీ వెఱుంగవే + పెద్దన కీఁ దలంచినను బేరిమి నా కిడు కృష్ణరాణ్ణృపా! +అని పూరించి + +ఉ. పూఁత మెఱుంగులుం బసరుపూప బెడంగులుఁ జూపునట్టి వా + కైతలు జగ్గునిగ్గు నెన గావలెఁ గమ్మునఁ గమ్మనన్వలెన్ + రాతిరియుం బవల్ మఱపురాని హొయల్ చెలియారజంపుని + ద్దాతరితీపులంబలెను దారసిలన్వలె లోఁ దలంచినన్ + బాతిగఁ గైకొనన్వలెను బైదలికుత్తుకలోని పల్లటీ + కూఁత లనన్వలెన్ సొగసుకోర్కులు రావలె నాలకించినన్ + జేతికొలందిఁ గౌఁగిటను జేర్చినఁ గన్నియ చిన్నిపొన్ని మే + ల్మూఁతల చన్ను దోయివలె ముచ్చట గావలెఁ బట్టి చూచినన్ + డాతొడ నున్న మిన్నులమిటారపు ముద్దులగుమ్మ కమ్మనౌ + వాతెఱ దొండపండువలె వాచవి గావలెఁ బంట నూఁదినన్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0015.txt b/Manu_Charitra/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bf8f912ea527c400b6661a103d53ee3c4c2672d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0015.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +గాతలఁ దమ్మిచూలిదొర కైవసపుం జవరాలి సిబ్బెపు + న్మే తెలియబ్బురంపుజిగి నిబ్బరపుబ్బగుగబ్బిగుబ్బ పొం + బూఁతల నున్నకాయ సరిబోఁడిమి కిన్నెర మెట్లబంతి సం + గాతపు సన్నతంతిబయకారపుఁ గన్నడగౌళ పంతుకా + సాతత తానతానలపసం దివుటాడెడుగోట మీటు బల్ + మ్రోతలునుంబలెన్ హరువు మొల్లము గావలె నచ్చతెన్గు లీ + రీతిగ సంస్కృతంబు పచరించినపట్టున భారతీవధూ + టీ తపనీయగర్భనికటీ భవదాననపర్వ సాహితీ + భౌతిక నాటక ప్రకరభారతభారత సమ్మత ప్రభా + శీతనగాత్మజాగిరిశ శేఖర శీతమయూఖరేఖి కా + పాతసుధా ప్రపూర బహుభంగఘుమంఘుమఘుంఘుమార్భటీ + జాతక తాళయుగ్మలయసంగతి చుంచువిపంచికామృదం + గాతత తేహిత త్తహిత హాధిత దంధణు ధాణుధింధిమి + వ్రాతనయానుకూల పదవారకుహూద్వహహారి కింకిణీ + నూతనఘల్ఘ లాచరణనూపురఝాళ ఝళీమరంద సం + ఘాత వియద్దునీచకచకద్వికచోత్పలసారసంగ్రహా + యాతకుమార గంధవహహారిసుగంధవిలాసయుక్తమై + చేతము చల్లఁజేయవలె జిల్లునఁ జల్లవలె న్మనోహర + ద్యోతకగోస్తనీఫల మధు ద్రవగోఘృత వాయసప్రసా + రాతిరసప్రసార రుచిర ప్రసరంబుగ సారెసారెకున్. +అను పద్యమాలిక నాశువుగా విరచించి చదివెనఁట! దానిపైఁ గృష్ణరాయలు తానై యా కవిగండపెండేరము నాతని పాదమునఁ దొడిగెను. ఆశుకవిత్వ మనఁగా నాలోచనము సల్పియు నెట్టిరసము కూర్పనగునో యట్లే యాశువుగను జెప్పనేర్చినది గాని చెత్తకూరుపు కానేరదు. మరొకప్పుడేదో కృష్ణరాయలాశువుగా విరచింపుమని కోరంగా నాతఁడు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0016.txt b/Manu_Charitra/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61af8f2cd962caad5a44e18a9110e22e5ab990e9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0016.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +చ. నిరుపహతిస్థలంబు రమణీప్రియదూతిక తెచ్చియిచ్చు క + ప్పురవిడె మాత్మ కింపయినభోజన ముయ్యెలమంచ మొప్పుత + ప్పరయురసజ్ఞు లూహ తెలియంగల లేఖక పాఠకోత్తముల్ + దొరకినఁ గాక యూరక కృతుల్ రచియింపు మనంగ శక్యమే. + +అని నిరాకరించె నని చెప్పుదురు. + +పెద్దనార్యున 'కాంధ్రకవితాపితామహుఁ' డని బిరుదనామము కలదు. ఈ బిరుదము "పురాణకథను గొని స్వకపోలకల్పనలు గూర్చి తొలుదొలుత మనుచరిత్రమును బ్రబంధరూపమున రచియించుటచేఁ గలిగిన" దని కొందఱందురు గాని యది సరికాదు. + +ఇట్టి ప్రబంధములఁ గూర్చినవారిలోఁ పెద్దనార్యుఁడు తొలుదొలుతటి వాఁడనునది నిలువనేరనిమాట. అంతకుముందే యిట్టి రచనము కలదని తెలిపియున్నాఁడను. ఒకవేళ తొలుదొలుతటి దనియే యొప్పుకొన్నను నీబిరుద మీ గ్రంథరచనమును బట్టి వచ్చినదనుట పొసఁగ నేరదు. మనుచరిత్రమును రచింపు మని కోరునప్పుడే కృష్ణరాయలచే, + +క. హితుఁడవు చతురవచోనిధి + వతుల పురాణాగమేతిహాసకథార్థ + స్మృతియుతుఁడ వాంధ్రకవితా + పితామహుఁడ వెవ్వరీడు పేర్కొన నీకున్ + మను. పీఠిక. ప. 15. + +అని పెద్దన పేర్కొనఁబడి యున్నాఁడు. + +కృష్ణరాయలు తన యాస్థానకవులలో నెల్ల వయసుచేతను, గవితచేతను బెద్దవాఁ డగుటచేఁ బెద్దనామాత్యున కీ బిరుద మొసంగి యుండును. ఈతఁడీ మనుచరిత్రమును గాక హరికథాసార మను వేఱొక ప్రబంధమును రచించి +తన గురువగు శఠగోపయతికిఁ గృతి నొసఁగెను. ఆ గ్రంథమునుండి యీ క్రింది పద్యములు రంగరాట్చందమున నుదాహరింపఁబడి యున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0017.txt b/Manu_Charitra/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..257f81699ef285b8a0e351da19bb3e5469733f98 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0017.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +క. అంబరము పగుల నార్చి ప్ర + లంబాసురుఁ డాగ్రహము వెలయఁ గదిసిన వే + ళం బలరాముడు చేముస + లంబున వానితల ద్రుంచె లావు మెఱయఁగన్ + +క. ఆ దేవోత్తముఁడు సుధాం + భోధి నవై కాగ్రిమ దళమున బాలుండై + చేదోయిచేత దక్షిణ + పాదము గొని నోటఁ జెప్పెఁ బకపక నగుచున్ + +క. శఠకోపయతికి ఘనతరు + కుఠారకోపమమతికిని గురుతమహృత్క + ర్మఠనిరతికిఁ జతురాగమ + పఠనాయత నియతికిని జపాసంభృతికిన్ + +గీ. అఖిల పారికాంక్షి కాశ్రయపర్ణశా + లోపకంఠమునకు లోకకర్త + చేర నేఁగి యచటఁ బారవంబున డిగ్గి + యధివసించి యుండు నర్థితోడ. + +క. బాలరసాలకిసాలము + గ్రోలుచుఁ బలికెడిపికంబు కో యనఁ జాలం + జాలింబడి యానయమధు + రాలాపము లనియె నాదరణమున వినఁగన్. + +ఇదిగాక కృష్ణరాయలు స్వర్గస్థుఁ డైన పిదప నాతని నిర్యాణమును గూర్చి సీసపద్యశతక మొకటి రచించె ననియుఁ దా మాపద్యశతకము నొకచోఁ జూచి యుంటి మనియు మిత్రులొకరు నుడువుచున్నారు; కాని, యది లభించినది కాదు. + +సీ. ఎదురైనచోఁ దన మదకరీంద్రము నిల్పి + కేలూతయొసఁగి యెక్కించుకొనియె + కోకటగ్రామాద్యనేకాగ్రహారంబు + లడిగినసీమలయందు నిచ్చె + మనుచరిత్రం బందుకొనువేళఁ బుర మేఁగఁ + బల్లకిఁ దన కేలఁ బట్టియెత్తె + బిరుదైనకవిగండపెండేరమున కీవె + తగు దని తానె పాదమునఁ దొడిగె + +గీ. 'ఆంధ్రకవితాపితామహ అల్లసాని + పెద్దనకవీంద్ర' యని నన్నుఁ బిలుచునట్టి + కృష్ణరాయలతో దివి కేఁగ లేక + బ్రదికియున్నాఁడ జీవచ్ఛవంబ నగుచు + +అను పద్య మొకటి మాత్రము వాడుకలోఁ గలదు. మఱియుఁగృష్ణరాయ నిర్యాణానంతరము కన్నడరాజ్యముపైకి గజపతిరాజు దండెత్తిరాఁగా + +సీ. రాయరావుతుగండ రాచయేనుఁగు వచ్చి + యారట్లకోట గోరాడునాఁడు + సంపెట నరపాలసార్వభౌముఁడు వచ్చి + సింహాద్రి జయశీలఁ జేర్చునాఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0018.txt b/Manu_Charitra/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cbd7dfda4a2b1012072649c14b665e4da22549c6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0018.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +సెలగోలుసింహంబు చేరి ధిక్కృతిఁ గంచు + తల్పులఁ గరుల ఢీకొల్పునాఁడు + ఘనతర నిర్భరగండపెండెర మిచ్చి + కూఁతు రాయల కొనఁగూర్చునాఁడు. + +గీ. నొడ లెఱుంగవొ చచ్చితో యుర్వి లేవొ + చేరఁజాలక తల చెడి జీర్ణ మైతొ + కన్నడం బెట్లు సొచ్చెదు గజపతీంద్ర + తెఱచినిలు కుక్క సొచ్చిన తెఱఁగుఁ దోఁప +అను సీసపద్యమును బంపెననియు, దానిపై నాతఁడు సిగ్గిలి తిరిగిపోయెననియుఁ దెలియుచున్నది. మును మనుమసిద్ధిరాజు ప్రతాపరుద్రునకుఁ దనరాజ్యము నోడిపోఁగాఁ దిక్కనామాత్యుఁడు తన కవితచేతఁ బ్రతాపరుద్రుని మెప్పించి మరల నారాజ్యమాతని కిప్పించెనఁట! + +వెలుగోటి రాజయిన మాదయలింగమనేఁ డల్లయవేముని తల నఱికి తన తమ్మపడిగం బొదిగించి నందికంత పోతరాజనుపేరి కఠారిఁ గైకొనఁగా శ్రీనాథకవిసార్వభౌముఁడాతనిఁ జేర నరిగి కవనముచే నాతనిఁ బొగడి మెప్పించి మరల నాకఠారిఁ గొనితెచ్చెనఁట! బళిరా కవిత్వమహత్త్వము! + +ఇంకను గృష్ణరాయనిచే రచింపఁబడినట్లుగల యాముక్తమాల్యదయుఁ బెద్దనచేతనే రచింపఁబడిన దాని యొక యైతిహ్యము బహుకాలమునుండి కలదు. రంగరాట్ఛందమునం దాముక్తమాల్యదలోని పద్యము లుదాహరింపఁబడునెడ 'పెద్దనగారి యాముక్తమాల్యదలో' నని నుడువఁబడియున్నది. మఱియు నాముక్తమాల్యదకుఁ బ్రాచీనవ్యాఖ్యాత యొకఁడు తన వ్యాఖ్యానావసానమునఁ 'బెద్దన రచించిన యాముక్తమాల్యద' యని పద్యరూపమున వాకొనియున్నాఁడు. ఇంకను గొన్ని యెడల బెద్దనకృత మని కలదు. మనుచరిత్ర మెట్టి హృదయంగమములగు భావములతో విలసిల్లుచున్నదో యాముక్తమాల్యదయు నట్లే చెల్వు మీఱుచున్నది. కాని, రెండిటికిని శైలి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0019.txt b/Manu_Charitra/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..570290e485b4cdd44bcda212901ed086e5569439 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0019.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యందుఁ గొండొక భేదము కలదు. ఇట్టిభేద మొక కవియే కాలభేదముచే రచించిన కృతులందుఁ జూపట్టుచుండుట లేకపోలేదు. ఇయ్యెడ బాణుని కాదంబరీ, హర్షచరిత్రములు తార్కాణముగాఁ జూడనగును. 'కవితాప్రావీణ్య ఫణీశ' మొదలగు పదములచే సంబోధింపఁబడిన కృష్ణరాయలు కవనము చేయలేక యితరుఁడు రచించినదానిని దనపేరఁ బ్రకటించుకొనె ననుటయుఁ బొసఁగుబాటు కలదిగాఁ దోఁచుటలేదు. ఈ విషయము సత్యమైనను నసత్యమైనను దాము రచించిన గ్రంథములను దమ రాజులు రచించినట్లే వారి పేళ్లతోఁ +బ్రకటించు నాచారము వెనుకటి కవులకు లేకపోలేదు. ఇవిగాక పెద్దన కృతములని వాఁడబడునవి కొన్ని చాటుపద్యములు గలవు. + +తన దివ్యకవితావిలాసముచేఁ గృష్ణరాయల మెచ్చించి యాతని కత్యంత గౌరవనీయుఁడై యీ మనుచరిత్రము నాతనికే కృతిసేసి యనేకాగ్రహారములను గొని మహాభోగముల ననుభవించి యైహికేచ్ఛలఁ దనియుటయ కాక వైష్ణవాగ్రేసరుఁడై కోకట మను తన యగ్రహారమునకు శఠకోపపుర మని యాత్మగురుఁడగు శఠకోపయతిపేరు వెట్టి బ్రాహ్మణులకు సర్వాగ్రహారముగా నొసఁగి యింక ననేక దేవాలయములకు భూదానములు సేసి పారత్రికసౌఖ్యమును +సయితమార్జించుకొనిన యీ యాంధ్రకవితాపితామహుఁడు కృష్ణరాయ నిర్యాణానంతరము సయితము జీవించియుండి 1540 సం॥ ప్రాంతమున నశ్వరమగు భౌతిక శరీరమును ద్యజించి శాశ్వతమగు కీర్తిమూర్తిని గైకొనెను. ఎంతవఱ కీ యాంధ్రభాష ప్రచారము గలదై సుస్థితిని వెలయుచుండునో యంతవఱకును బెద్దనార్యుని యశశ్శరీరమునకు భంగపాటు వాటిల్లనేరదు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0020.txt b/Manu_Charitra/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb0db656805dacb587eba37a67d0539fbe89eb5f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0020.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గ్రంథవిమర్శనము

+రచనాచాతుర్యము

+మార్కండేయపురాణమునం దీ స్వారోచిష మనుజన్మవృత్తాంతము సమగ్రముగాఁ గలదు. ఆ పురాణమును మారన యాంధ్రీకరించెను. రెండొండుపట్టుల నౌచితీపోషణమునకై చిఱుమార్పులఁ గావించెఁ గాని పెద్దనామాత్యుఁ డీప్రబంధరాజమును దుదముట్ట నామార్కండేయపురాణపు ద్రోవనే పెంపొందించెను. మారన కవిత్వమున 150 పద్యములలో ముగిసిన కథ యీతని కవనమున 800 పద్యములవఱకుఁ బెరిఁగినది. ఈ మనుచరిత్రము 'అల్లసానివాని యల్లికజిగిబిగి' యను పలుకును బ్రతిపదమునను సార్థకపఱుచుచున్నది. పెద్దనామాత్యుఁ డీ ప్రబంధమును దీర్ఘకాలము పరిశ్రమచేసి తన సర్వతోముఖపాండిత్యమును జతుర్విధకవితావిలాసమును వెలయించి నిబ్బరమైన శైలి నాహాపుట్టించునట్లు పోహళించెను గాని యందదుకులుగా నెందురును ముడిపెట్టలేదు. ఈ గ్రంథము నందుఁ గూర్పునేర్పును భావవైచిత్ర్యమును బిక్కటిల్లని పద్యముకాని గద్యముగాని చూపట్టదు. ఎక్కడఁ బట్టిన నక్కడఁ గవీశ్వరుని లోకజ్ఞానమును భాషావైదుష్యమును గల్పనాచాతుర్యమును వెల్లివిరియుచున్నవి. పెద్దనార్యుని పద్దెములు ముద్దులొలుకు నిద్దంపుఁబలుకుల నేర్చికూర్చి తీర్చిదిద్ది చికిలిసేసి నునుమెఱుఁగు వెట్టి +వెల్వరింపఁబడినవి కావుటచే నెక్కడను నొక్కులు వోయి కాన్పింపవు. మఱియు సంస్కృతాంధ్రముల నందముగాఁ గలయఁగూర్పు కతన నితని కవనమున సంస్కృతప్రౌఢియుఁ దెలుఁగునుడికారమును మిసమిసలు దేఱుచుఁ +జెఱలాడుచున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0021.txt b/Manu_Charitra/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a482a6a41451602a764323b34c152bc660aa3439 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0021.txt @@ -0,0 +1,88 @@ +శైలి

+ +శా. తావుల్ క్రేవలఁ జల్లుచెంగలువ కేదారంబుతీరంబునన్ + మావుల్ క్రోవులు నల్లిబిల్లి గొనుకాంతారంబునం దైందవ + గ్రావాకల్పితకాయమానజటిలద్రాక్షాగుళుచ్ఛంబులం + బూవుందీవెల నొప్పునొక్క భవనంబున్ గారుడోత్కీర్ణమున్ + ఆ 2. ప 22 + +క. మృగమదసౌరభవిభవ + ద్విగుణితఘనసారసాంద్రవీటీగంధ + స్థగితేతరపరిమళమై + మగువపొలుపు దెలుపునొక్క మారుత మొలసెన్. + ఆ 2. ప 24 +ఈ పద్యపు నాల్గవచరణ మట్టిమారుతము నొలయించుచునే యున్నది. + +శా. వాలారుం గొనగోళ్ళ నీ వలసతన్ వాయించుచో నాటకున్ + మేళం బైన విపంచి నిన్న మొదలున్ నీ వంటమింజేసి యా + యాలాపంబె యవేళఁ బల్కెడుఁ బ్రభాతాయాతవాతాహతా + లోలత్తంత్రుల మేళవింపఁగదవే లోలాక్షి దేశాక్షికిన్. + ఆ. 3. ప 57. + +చ. జిలుఁగుల బెట్టుచుం దొడల జెంద్రికపావడ యంట మైతడిం + బెళపెళ లేనిచీరఁ గటి బింకపుఁ జన్నులఁ జేర్చికొంచు వే + జలకము లాడి యాడి యొకచాన కరస్థితకేశ యై నృపు + న్వెలువడి చూచె లోపడితి నీ కని బాసకు నిల్చెనో యనన్ + ఆ. 5. ప. 68. + +ఔచితీనిర్వాహము

+ +క. అల్లదె కంటే పొనపొన + దెల్లనిగట్టఱుత మబ్బు దేఱెడుపొలమం + దెల్లెడఁ జూచిన ధరణీ + వల్లభ సీరాముసేన వాలు మెకంబుల్. + ఆ. 4. ప. 16 + +క. తిమిరంపు గుబ్బ చన్నుల + కొమరాలవు నీకుఁ దగినగోవాళ్ళ మహిన్ + నెమకి నగరాదె ముదిసిన + మముఁ జెనకిన నేమి గలదు మద మేమిటికిన్. + ఆ. 4. ప. 68 + +కల్పనాచాతుర్యము

+ +చ. మరున కొసంగఁ గాలము తమశ్ఛ గాటుకగా నవోదయ + స్ఫురదరుణప్రభాపథిక శోణితసిక్తసితోడు భక్తమున్ + హరిహయదిఙ్నభస్థ్సలమునన్ బలి చల్లి వటాంకమున్ వసూ + త్కరభరితంబు నై వెలుఁగఁ గాంచి సుధానిధి నెత్తె నత్తటిన్. + ఆ. 3, ప. 21. + +భావప్రకాశనము

+ +మ. మునుమున్ పుట్టెడుకొంకు లౌల్యము నిడన్ మోదంబు విస్తీర్ణతం + జొనుపం గోర్కులు గ్రేళ్లు ద్రిప్ప మది మెచ్చుల్ ఱెప్పలల్లార్ప న + త్యనుషంగస్థితి ఱిచ్చపా టొసఁగ నొయ్యారంబునం జంద్రికల్ + దనుకం జూచె లతాంగి భూసురుఁ బ్రఫుల్లన్నేత్రపద్మంబులన్ + ఆ. 2. ప. 30. + +స్వభావపరిజ్ఞానము

+ +చ. పలుకులు నేర్పువేళఁ గలభాషిణి నీ విటు లుండఁ బంజరం + బుల నరగన్ను వెట్టి ముఖముల్ చరణాగ్రనఖాళిఁ గ్రోఁకుచున్ + నిలుగుచు నావులించుచు వనీవిహగోత్కర మెట్లు వల్కు న + ప్పలుకులె యఱ్ఱు లెత్తి విని పల్కెడు వింటివె కీరశారికల్, + ఆ. 3. ప. 58. + +సీ. ఏ విహంగముఁ గన్న నెలుఁగించుచును సారె + కును సైకతంబులఁ గూడఁ దారుఁ + దారి కన్గొని యది తనజోడు గాకున్న + మెడయెత్తి కలయంగ మింట నరయు + నరసి కన్నీటితో మరలి తామర యెక్కి + వదన మెండఁగ సరోవారి నద్దు + నద్ది త్రావఁగ సైఁప కట్టిట్టు గన్గొని + ప్రతిబింబ మీక్షించి బ్రమసి యుఱుకు + + నఱికి యెఱకలు దడియ వేఱొక్క తమ్మి + కరుగు నరిగి రవంబుతోఁ దిరుగు తేంట్లఁ + బొడుచు ముక్కున మఱియును బోవు వెదక + సంజఁ బ్రియుఁ బాసి వగ నొక్కచక్రవాకి. + ఆ. 3. ప. 16. + + +ఈ సీసపద్యము పెద్దనార్యుని భాషాంతరీకరణచాతుర్యమును వెల్లివిరియించుచున్నది. చూడుఁడు. + +శ్లో. ఆయాతి యాతి పునరేవ జలం ప్రయాతి + పక్షాంకురాణి విచినోతి ధునోతి పక్షౌ + ఉన్మత్తవద్భ్రమతి కూజతి మందమందం + కాంతావియోగవిధురో నిశి చక్రవాకః. + \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0022.txt b/Manu_Charitra/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..437cd4e30b71c7bb2f85e4378692da9b551fde8b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0022.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +xvi +ఈశ్లోకమున కాపద్య మనువాదమయ్యు నెంతయేని. +మనోజ్ఞముగాఁ బెంపొందింపఁబడినది. మఱియుఁ బుంలింగమున +కన్న శర్తృపద మత్యంత స్వారస్యాపాదక మగునట్లు స్త్రీలింగ +ముగా మార్పఁబడినది. పెక్కు చోటుల నీతఁ డేదే నొకలోరో +క్తినో, ప్రకృతిచిత్రమఁనో కైకొని దానికి వన్నెలు చిన్నెలు +వచ్చునట్లు మే లయినకల్పనఁ గల్పించి పద్దెమునఁ బెట్టి బాగు +బా గనిపించును. +చ. మదకలకుఁభికుంభ. . . పంక్తులు వోలె బోరులు. మను. పీఠిక. ప. 41 +ఈ పద్యమునందలి కల్పన “వానిపుట్టి మునిఁగినది” యను +లోకో క్తినిబట్టి పుట్టినది. +ఉ. క్రూరవ నేభడంతహతకుడ్య... పట్టణంబులజ్ +మను. పీఠిక, ప. 36. +ఈపద్యము గిజిగాఁడులు మిడుఁగుఱుఁబుర్వులను దమ +గూండ్లలో వెల్తురునకై చేర్చి యుంచుకొను నను ప్రకృతిచి త్ర +మునుబట్టి యందముగాఁ బొందుపఱుపఁబడినది. కృష్ణరాయని +వంశాదివర్ణ నమున నీతఁడు చిత్రించిన ప్రతికల్పనయు ననుప +మాన మై వెలయుచున్నది. +ణ +పెద్దన తన వెనుకటికవులు కూర్చిన కూర్పులలోనిమే లేర్చి +కొని పొదువుగా నదుకుకొనుచు నొక్కొక్కయెడఁ దొంటి +కంటె సుతారము మీఱునట్లు హవళించును, +చ. ఉడిగి మడింగి మై మఱచి యున్న తఱిం గలలోనఁ జేరి సె +క్కడిమగవాఁడొకో? యనుచుఁ గందగఁ మేల్కనుచో నతండ యి +ప్పుడు మగఁ డంచుఁ గోరుటకుఁ బొందుగఁ జెప్పితి ముల్లు వుచ్చి కొ +ఱ్ఱడఁచినచంద మయ్యెఁ గమాలానన యీవిరహానలంబునన్, +ఉత్తరహరివంశము, సోముఁడు. +చ. ఉడుపతిబారికి న్వెంచి... జరింప నేటికి. +మను. ఆ. 3 వ. 34 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0023.txt b/Manu_Charitra/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64ea2f8324c9598892b5b9817c5f824ce3b7c2df --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0023.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +xvii +మ. అనుమానింపక యాసుధాంధనులు మాయాకల్పనా వంచనం +బున వైశ్వానరునిక్" హరించిరి యవుంబో యింతమాత్రంబులో +నన నాయోగమహానుభావమునకు భంగంబు వాటిల్లునే +ననికల్డాఁచిన పెండ్లి మానుని +దుశ్చారిత్రము లంటి రే. +కాశీఖండము, శ్రీ నాథుఁడు. +శా. తండ్రీ నాకు ననుగ్రహింపగదా... గష్టముష్టించచా. +మను ఆ. 5 ప. 17 +సీ. పులిమల్లఁ డడవిపోతులరాజు గరుడుండు గాలివేగంబు పందేలపసిఁడి +విష్ణుప సాదంబు వెండిగుండుల పరి పచ్చిమిర్యము వెట్టి పుచ్చకాయ +వేటమాణిక్యంబు విరవాది మెడబల్మి పెట్టుగాఁడు వకారిపిడుగుతునుకు +జిగురుఁడు చిత్రాంగి శ్రీరా +రామబాణంబు పులియండు కస్తూరి బొడ్డుమల్లె +గీ. యనఁగ మఱియును చెక్కు తోయముల పేర్ల +దారకులు దేరవచ్చె నుద్ధండవృత్తి +వేఁటకుక్కలు మృగరాజవి గ్రహములు +వటుక నాధుని వాహ్యాళివాహనములు. +శృంగారశాకుంతలము, పినవీరభద్రకవి. +చ• పులియఁడు బూచిగాఁ... గ్రహించి యుద్ధతిక్. మను. ఆ. 4 జ. 32 +పెద్దనామాత్యుఁడు పిల్లలమణ్ణి పినవీరభద్రుని శాకుంతల +మునఁ గలవేఁటవర్ణనము మొదలగునది తిన్నగ నెత్తుకొని దాని +కంటెఁ చెక్కుమడుఁగు లెక్కువ చక్కఁదనము గల్గునట్లు తాను +సమకూర్చెను. మఱియు మారన మార్కండేయ పురాణమును +బట్టియే యాగ్రంథము బెంపొందింపఁబడినదగుటచే నందలిరచన +లును గొన్ని యిందుఁ జొచ్చినవి. ఒండు రెండు జక్కనిపద్య +ములఁ బోలిన పద్యములుఁ గలవు. ఇవిగాక గడుసుఁ బోకడలకు +గనియు నుడికారములకు విడిదిపట్టును నగుకవిసార్వభౌముని +కవితా విలాసమును బహువారములు తఱచితఱచి చదివి +ముదంపడినవాఁడు కావుటచేఁ బ్రౌఢకవనమం దత్యంతాదరము +మను-B \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0024.txt b/Manu_Charitra/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d84f46fbc6cc07d244a57a0d94154bf27a56311b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0024.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +xviii +గల పెద్దనార్యుఁడు తనయాద రాతిశయమున కుద్ద్యోతకముగాం +గావలయు నాయారచనా చమత్కారములను మనుచరిత్ర మునం +బెక్కుచోటులు నెలకొల్పెను. “మిన్నులు పడ్డ చోటు, కులము +సాములు, వెన్నతోఁ బెట్టినది, కడుపారఁగన్న తల్లి, హుటా +హుటినడలు, చన్న వినిపిదుకర్, బండికందెనచాయ” మొద +లగు మే లయిన తెలుఁగుపలుకుఁబడులు పెక్కులు శ్రీనాథుని +కవనమునుండి మనుచరిత్రమునకుఁ గొనితేరఁబడినవి. పై గ్రంథ +ములలోనిపద్యములు పరిమితముగాఁ బెద్దనార్యునిపద్దెములతోఁ +జోల్చి చూపఁబడుచున్నవి. +సీ. ఆనియమ్మహాభాగుఁ డాచమన మొనర్చి నియతుండు శుచియు నై నిలిచిగార్హ +పత్యాగ్నిఁ దనమది భావించి వందన మొనరించి యిట్లను ననిల మిత్ర +నీయంద యాహవనీయాగ్నియును దక్షిణాగ్నియుఁ బ్రభవించె నఖిలదేవ +తలకును దృప్తి నీవలన సిద్ధించును సకలలోకముల కా శాశ్రయము వీవ +గీ. నిత్యసత్యమూర్తి నీప్ర సాదంబున, నినుఁడు గ్రుంకకుండ నిపుడ యింటి +కరుగువాఁడఁగాక యాగ మోదితకర్మ, జాత నైష్ఠికుండ నైతి నేని. +మార్కండేయ పురాణము. +తే.... +... వార్చి ప్రవరుండు గార్హపత్య, వహ్నినిట్లని పొగడె భావమునఁదలఁచి.. +మ. దివిషద్వర్గము స్వాహావధూవల్ల భా. +ఉ. దానజపాగ్ని హోత్ర... హవ్యవాహనా. +మను ఆ. 2 ప. 73 +మను, ఆ. 2 ప 76 +తే. అనఘ మందారవిద్యాధరాత్మ జన్మ, నేవిభావసియను దాన... +.. మార్కం. +తే. అనక మందారవిద్యాధరాత భవను, ననువిభావసి.. మను. ఆ. 6 వ. 17 +ఇట్టులు మార్కండేయపురాణపుఁబోలికలు కొన్ని గలవు. +సీ. సంపూర్ణ పూర్ణిమాసాంద్ర చంద్రాతవవిలసితళళి కాంత వేదికలను +మంజరీనంజాతమకరందనిష్యంద మాకందమాధవీ మండపముల +శృంగారవనమహాళ్ళంగారమణిళ్ళంగహాటకలశృంగాటకముల +సంఫుల్ల హల్లక సహ కారవాసనోజ్జ్వలదీర్ఘ దీర్ఘ శాసై కతముల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0025.txt b/Manu_Charitra/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f6fddd73a7b7c2b0e58d70b325b5b71752f45d8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0025.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +xix +1. గగనగంగా తరంగిణీ గ్రంధవాహ, బంధురోదర +సౌధాగ్ర భాగములను +నవనవోఙ్ఞానరతికళానై పుణములఁ, బ్ర తిదినంబురమించిరినతియుఁబ్రతియు, +జక్క నవి గ్ర మార్క చరిత్ర. +సీ. గంగా తరంగిణీరంగ... లేనసామగ్రిఁ జెంది. మను ఆ. 6 జ. 62 +నలిన సంభవు వాహసము వారువంబులు కులము సాములు మాకుఁగువలయాక్షి. +చద లేటిబంగారుజలరుహంబులతూండ్లు భోజనంబులం మాకుఁబువ్వుఁజోడి +సత్యలోకముదాఁక సకలలోకంబులు నాటపట్టులుమాకు నజ్జవదన +మధురాక్షరము లైన రూమాటలు వినంగ నమృతాంధసులు యోగ్యులనువ +[మాంగి +గీ. భారతీదేవిముం జేతిపలంకు ఁజిలుక, సమదగజయాన సబ్రహ్మచారి మాకు +వేదశా, +స్త్రపురాణాదివిద్య లెల్లఁ, దరుణి నీయాన ఘంటాపధంబు మాకు. +న +శృంగారనైషధము. +మను. ఆ. 2 వ. 43 +సీ. చిన్ని వెన్నెలకందు... గోతామ కేంద్ర . +సీ. గిరినికుంజములఁ గుంజరపుంజమనుశంకఁ గంఠీరవంబు లుత్కంఠ సోగయం +బల్వలంబుల గిరిప్రకరంబు లనుశంక నెఱుకు రాజులు విండు లెక్కు పెట్టఁ +గడలిమధ్యంబునఁ గాకోల మనుశంక జలదేవతలం భీతి సంభ్రమింప +నదములఁ గువలకాననవాటి యనుశంక నిందిందిర త్రేణం లెదురుకొనఁగు +గీ. రజతగిరియందుఁ దాండవారం భరభన, భంగిపతితపరశ్వథ పాణినికట +కంధరారుద్ధగజకృత్తికంఠశంక, ప్రమథులకుఁదోఁవనంధ కారంబు ప్రబం +భీముఖుడము - శ్రీ నాథుఁడు +మను. ఆ. 3 వ. 11 +సీ. ఉరుదరీకుహరసు... జకఠారుణా తపములు. +సీ. పతి పాణివల్ల వచ్చు త నీ విబంధనవ్య శ్రీ బాలాహనవనరుహంబు +ధవకృతాధరబింబదళనక్షతవ్యథాభుగ్న లీలావతీభూలతంబు... +సీ. సహసానఖుపచ,.. శయ్యాని పాక... +శృంగారనైషధము. +మను. ఆ. 3 వ. 116 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0026.txt b/Manu_Charitra/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7681f50b63838e97b5927880e95f5c926d26f78f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0026.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +XX +చ. కొసరి వసంతకాలమునఁ గోయిల తోల్చినభంగి నేడ్చెన +బ్బిసరుహనేత్ర కొండచఱిఁ బెద్దయెలుంగున వెక్కి వెక్కి వె +- క్కన మగు మన్యు వేగమునఁ గాటుకకన్నులనీరు సోనలై +యుసిరిక +కాయలంతలు పయోధరముల్ దిగువాఱు నట్లుగన్. +కాశీఖండముఁ +ఉ. పాటున కింతులోర్తురే... చిందువందగన్. మను. ఆ. 2 వ. 70 +ఇట్లనేకముగాఁ జూపఁదగును. పై యేడ్పు పద్దెములఁ +బట్టి పారిజాతాపహరణమునఁ దిమ్మనయు, వసుచరిత్రమును +రామరాజభూషణుఁడును రెండుపద్యములఁ గూర్చిరి. +ఉ. ఈసునఁ బుట్టి డెందమున హెచ్చిన శోకదవానలంబు +చే +గాసిలి యేడ్చెఁ బ్రాణవిభుకట్టెదుర లలితాంగి వంశజ +శ్రీ సఖ మైన మోమువయిఁ జేల చెఱం గిడి బాలపల్లవ +గ్రాసక పాయకంఠ కలకంఠవధూకల +కాకలీధ్వనిన్. +పారిజాతాపహరణము +శా. ఆజాబిల్లి వెలుంగు వెల్లికల డాయర్ లేక రాకానిశా +రాజశ్రీ సఖ మైన మోమునఁ బటాగ్రం బొత్తి యెల్లెత్తి యా +రాజీవానన యేడ్చెఁ గిన్న రవధూ రాజత్క రాంభోజకాం +భోజీ మేళవిపంచికారవసుధాపూరంబు తోరంబుగన్. +వసుచరిత్రము . +ఈపద్యములపైఁ దెనాలి రామలింగకవి, 'అల్లసాని పెద్దన +అటునిటు నేడ్చెను. ముక్కు తిమ్మన ముద్దు ముద్దుగా నేడ్చెను. +బట్టుమూర్తి బావు రని యేడ్చెను' యని యభిప్రాయ మిచ్చెం +నట. +పెద్దనామాత్యుని తర్వాత మనుచరిత్రమునకుఁ బ్రతి +బింబములుగాఁ బ్రబంధములు కుప్ప తెప్ప లై యుప్పతిల్లినవి. +దునుచరిత్ర +మునందలి పద్యముల పోలిక పద్యములును గల్పనలు +పోలికకల్పనలును చెక్కులు పొడచూపినవి, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0027.txt b/Manu_Charitra/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca1566a99fd6a0be7447e14163272a5ed3d02ffe --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0027.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +xxi +మరు. ఆ. 2 వ. 37 +శ. నురగరుడోరగ... నేర్తురే వీనిక్ . +క. నర ఖేచర విద్యాధర, గరుడోరగ సిద్ధసాధ్య గంధర్వతతి +నిరతముఁ గనుఁగొందున య్యీనరనాథునిఁ బోలఁ గలరె నమ్ర నిరూఢిన్. +సకలకథాసారసంగ్రహము. +మ. అనిమేషస్థితి మాన్చె... జూపట్టెనాన రఱిక్, మను. ఆ. 2 వ. 33 +చు. అనిమేషస్థితి మాన్చెఁ జంచలపుఁజూ పన్వేదభావంబు గ్ర +ద్దన వారించే వినూత్న మర్మ జలవిస్తార ప్రపూరంబుతో +డన దేవాంగన కయ్యెడ భ్రమరకీటన్యాయమై యొప్పి య +మ్మను జేంద్రు భ్రమియించునంతనె రహిజ్ మర్త్యత్వము సంధిలెన్. +సీ. వదన ప్రభూకలావణ్యంబు +మృదుపదములు +సకలకథాసారసం గ్రహము. +మను, ఆ. 2 వ. 36 +సీ. వదన సౌందర్యవిస్ఫారాంబుసంభూతకంజంబులగు వానికన్నుదోయి +మదన సామ్రాజ్యసమ్యక్పీఠిక యనంగ సరసమా వానివక్షస్థలంబు +కర్ణ కుండలరత్న శాంతులఁ గొననిక్కు వగలుమీజెడు వానియెగుభుజములు +అతుల ప్రవాళసంతతిరుచినంవద నదలింపఁ జను వానిమృదువదములు... +సకలకథాసారనం గ్రహము. +ఈసకలకథాసారసం గ్రహము నొనర్చిన యయ్యల రాజు +రామభ ద్ర కవి కృష్ణరాయల +యాస్థానకవియే. ఈతఁడు +పెద్దనకు +శిష్యుఁడందురు, సమకాలముననే యిట్టి ప్రతిపద్యము లేర్పడినవి. +ఇట్టివి చూప దొరఁకొన్న నెన్నేనిఁ జూపనగును. పెద్దాడ +నాగరాజామాత్యుఁడు రచించిన శకుంతలా పరిణయము మను +చరిత్ర పుఁ బ్ర తిరూపమే. ఇట్ల నేకులు కవులు మనుచరిత్ర మునకుఁ +బోలికగాఁ గవనము చెప్పఁబూనుటకు నియందుఁగల గుణే +త్కృష్ట్యమే కారణము. +కథాసంవిధానము. +సంస్కృతభాషలో దృశ్యకావ్యములందుఁ దక్క శ్రవ్య +శావ్యములందు వస్తే ్వక్యము తఱచు కన్పట్టదు. శాకుంతల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0028.txt b/Manu_Charitra/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c6cf2bb0e15b1bc9fbb779598eadf5aeb021f22 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0028.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +xxii +మృచ్ఛకటికాదు లగురూపకములలో నియితివృత్తము ప్రధాన +పాత్రము లగునాయికానాయకులవృత్తాంతమున కనుబంధియై +పెంపొంది తుద కానాయికానాయకులవృత్తాంతముతోడ నే +పర్యవసించుచున్నది. నాటకములం దితివృత్తమనుహారమునకు +నాయి కానాయకులు కొలికిము త్తెములుగా నుందురు. ఇయ్యది +యత్యంత చమత్కా రాపాదకమై యింపునింపుచుండును. ఇంక +శ్రవ్యకావ్యములందుఁ గొన్నిట నట్లు కాక యెక్కడకక్కడ +కితివృత్తము తెంపు చెందుచున్నది. దిలీపుని వృత్తాంతముతో +నారంభింపఁబడిన రఘువంశ కావ్య మగ్ని వర్ణునివృత్తాంతముతో +ముగింపఁబడినది. ఎక్కడనో యారంభింపఁబడిన కథ యెక్కడనో +మఁగింపఁబడుటచే వస్వైక్యములేదు. ఇక మనయాంధ్ర +భాషలోఁ బ్రాచీనకవులు దృశ్య కావ్యముల రచింపరైరి, మఱియు +సంస్కృతమందలి దృశ్యకావ్యములు దెనిఁగించు నెడ సయి +తము శ్రవ్య కావ్యములుగనే తెల్లించుచువచ్చిరి. యక్షగానము +లను కొండొక తేఱఁగు రూపక +ప్రతిరూపము లుప్పతిల్లినవిగాని +వానిని దృశ్యకావ్యముల క్రిందఁ బరిగణింపఁబోలదు, ఇటీవల +మిశ్రోత్పాద్యాన్యతరమగు నితివృత్తముతోఁ గావింపఁబడుచు +వచ్చిన వెక్కు శ్రవ్య కావ్యములందు సంస్కృతనాటక +క్రమమునఁ +గొంతన స్వైక్యము కానవచ్చుచున్నది. వీరభద్రు ని శృంగార +శాకుంతలము, తిమ్మన పారిజాతాపహరణము మొదలగునవి +వ స్వైక్యము గలవియే. కాని యట్టులు వ స్త్యేశ్యము కలిగితీర +వలయు ననుని బంధ మీ తెలుఁగు ప్రబంధములపట్టున నున్నట్టు +చూపట్టదు. దీనికి నిదర్శకముగా రఘువంశాది కావ్యములవలే +మన మనుచరిత్రమును వస్వైక్యము లేకయున్నది. ఇందు రసో +త్తరముగా రచింపఁబడిన వరూధినీ ప్రవరవృత్తాంతము మూడ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0029.txt b/Manu_Charitra/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ec37b9a8a7b6fb3494aa3649e777bec1d751326 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0029.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +xxiii +డవ యాశ్వాసముతో ముగిసిపోవుచున్నది. నాలవయాశ్వాస +మున నుపక్రమింపఁబడిన స్వరోచి వృత్తాంత మాఱవయాశ్వా +సములోఁ గొంతవఱకే కలదు. ఆవల స్వారోచిషమనువృత్తాం +తముతోఁ బ్రబంధము ముగింపఁబడినది, ఇట్టి విచ్ఛేదము శ్రోత +లకుఁ గొండొక పట్టుల నిరుత్సాహము గల్పించుచుఁడును. +అందును నిందు సరిసగమువఱకు గ్రంథమునఁ బెంపొందిన +ప్రవర వరూధినీవృత్తాంతము విచ్ఛిన్నమై వేఱకకథలో సంక్ర +మించిపోవుట యెంతయుఁ బారకులయుత్సాహమును వెన్బడం +జేయుచున్నది. కాని, లోకస్వభావమునకు సరిపోవుషంవి ధాన +ముతో నయ్యైపాత్రములనెలకొల్పి యాచితి కెందును భంగము +రాకుండఁ దత్తదూప చేష్టాదులు సమర్చి యేపట్టునఁ జూచిన +నాపట్టున నద్దిరా యనవలయు నట్టు లితివృత్తమును నడపించు +నేర్పు పెద్దనకుఁ గుదిరినట్టు మఱియొక కవికిఁ గుదిరినది కాదు. +నిగూఢములుగా నుండు మనోభావములను స్ఫుటపఱిచి చప్పున +విప్పి చెప్పునట్లు పదమున నీతఁడు నిరూపించును. +ప్రవరునిస్వరూపస్వభావాదులను వర్ణించుపట్టును సిద్ధుని +తోడి సంభాషణముఁ దెల్పెడిపట్టును జదివిన పదఁ పడిజ్ఞాన +దృష్టికిఁ బ్రవరుని శాంతరసస్ఫూర్తు లొలుకుస్వరూపము పొడ +కట్టకపోదు. +ఈ సందర్భమున నీచిన్ని పద్యమును స్మరించినఁ జాలును. +గీ. మౌని నాథ కుటుంబ జంబాలపటల,... వెంకటిదక్క. మను. ఆ. 1 వ. 64 +పదంపడి ప్రవరవరూధినీసంభాషణమున నీతఁడు శాంత +శృంగారరసములకు స్ఫర్థ పెంచి నించిన హొయలు వర్ణనా +తీతము. ఇచ్చో ఱంకుటాండ్ర జంకెనలును వలపులును దలఁపు +లును బసరు పిండినట్లుపిండి వడపోసి తేర్చి చూపించెను. మఱియు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0030.txt b/Manu_Charitra/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab0cb984dccc332c8e9031facebee1dd976acdd1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0030.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +' +xxiv +బ్రహ్మవాదుల యైహికేచ్ఛావైముఖ్యమును, వైదికక రాదర +మును, బ్రహ్మ వర్చస ప్రాభవమును, వెల్లి విరియించి యద్దిరా యని +పించెను. +ఉ. ఎన్ని భవంబులంగలుగు... జేర్చు భాగ్యముల్. +మను. ఆ. 2 ప. 57 +ఈపద్యము వెన్నవలెఁ గరఁగుచునే యున్నది. +శా. ఈపాండిత్యము నీకుఁ... మీసం ప్రదాయార్థముల్ . మరు. ఆ. 2 వ. 64 +ఓహో! వేదాదివిద్యాసంపన్నుఁ డగు ప్రవరుని భాషణ +మెట్టికూర్పునఁ గూర్చి యాచిత్యము నించెను, +ఇట్లాచిత్య విచారచర్చ గావించుట కెంతయేని నవకాశము +కలదు కాని యిది యదను కాదు. +ఈ తెఱఁగున సరససంవిధానము గలయీప్రబంధరాజు +మునఁ గొంద జొకయసందర్భమును జూపుచున్నారు. ప్రవరుని +యింటికి సిద్ధుఁడు కుతపకాలమున నరు దెంచినట్లు కలదుగదా! +కుతపమనఁగాఁ బగటి పదునెన్మిదిముహూర్తములలో నేనిమిదవ +ముహూర్తము. అప్పు డాసిద్దున కిష్టమృష్టాన్న కలనచే సంతుష్టిఁ +గావించి యింకను దీర్థయా శ్రావృత్తాంత ప్రసంగము కొంతజరపి +పదఁపడి యాతనియొద్దఁ బాద లేపముఁ గొని ప్రవరుఁడు హీమ +వంతమునకు బయలు దేఱునప్పటికిఁ గొంత సమయము కడచి +యుండును, అవ్వల హిమవంతమున కరిగి యందుఁ గొంతతడ +వయ్యైవిశేషములఁ బరికించి చూచినపదఁపడి ప్రవరుఁడు, +మ. నళినీబాంధవ... మధ్యాహ్నముక్ బెల్పెడిన్. మను ఆ. 2 వ. 12 +అని యనుకొనుట యసంగతము. ఎంత లేదనిన నప్పటి కప +రాష్ట్రమునఁ జాలవఱకు: గడచని యుండును. ఇచ్చోఁ బ్రవరుఁ +డాసిద్ధుఁడు చనుదెంచిననాఁడు హిమాలయమున కరుగక మఱు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0031.txt b/Manu_Charitra/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a377b053447a6ca4c04d3997169dbea036ec5c2d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0031.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +XXV +దినము ప్రొద్దుట నరిగె నని చెప్పి మఱికొంద తాయనుప +పత్తిని నివారించుచున్నారు. ఈ సమర్ధనము మార్కండేయ +పురాణానురోధియే కాని పెద్దన మాత్ర మట్టి వ్యవధి నించుక +యేని సూచించినవాఁడు కాఁడు, గర్భిత మనవలెను. +చున్నవి. +ఇదిగాక యెండు రెండు శబ్దదోషములును బొడకట్టు +'వణిన సూనుక ణాదబాద రాయణసూత్రఫక్కి విద్వాంసు లువన్యసించ +ఇందుఁ బ్ర యోగింపఁబడిన పణినసూనుపద మసాధువు. +'కవిసార్వభౌముఁడును దనళ్ళంగారనైషధమున, +శా. 'ప్రాతఃకాలము వాయనంబు వణినావతో ్యక్తశాస్త్రంబులోజ్ +అనెను. పెద్దన యాత్రోవనే త్రొక్కెను. అష్టాధ్యాయి +మొదలగు గ్రంథముల రచించిన వ్యాకరణశాస్త్ర ప్రవక్తపాణిని +'పాణిన' మునియెుక్క సంతానము గాని, పణినముని సంతా +“నముగాఁడు, “పణనం పణః, పణో ఒస్యా స్త్రీతి పణీ, "నకారాంత +మగు నీ “పణి” శబ్దముపై గోత్రాపత్యార్థమున “అణ్” +ప్రత్యయము రాఁగా “పాణిన” యనురూప మేర్పడినది. పదఁుడి +యు వాపత్యార్థమున “ఇక్" ప్రత్యయము రాఁగా “పాణిని” +యనురూప మేర్పడినది. ఎట్లయినను బాణిని పాణినసూనుఁ +డగును కాని పణినసూనుఁడు గాఁడు. ఇది సమర్థింప వెరపు +గానరాదు, మఱియుఁ గృత్యవతరణమున +'ఱఁతం బడుక్' గుకవి పృథ్వీదృత్సమీపస్థలిక్ ' +'అనుచో న్యూనతయను నర్థముఁ “గోఱఁత” యను పదము +సరియగుఁగాని, 'శూల' మను రెండవయర్థమున 'జోఱఁత' +అనురూపము సరికాదు, కొఱుశబ్దమునుండి యట్టిరూపమేర్పడ +నేరదు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0032.txt b/Manu_Charitra/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82849e934e59f9d732043503b6e525a26dd4c51b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0032.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +xxvi +'కాఁగిలది యెక్కడ హా విధి యేమిసేయందు ' +కౌఁగిలి అది, అనుచో నికారసంధి కావింపఁబడినది. +'ఆనాశ్వాసిఠదుఃఖితే మనసి సర్వ మసహ్య మన న్నెఱంగవే' +ఇచ్చో “అనన్నెఱుంగవే” యని పోతన్న గారు ప్ర యోగించెడు. +తెఱఁగునఁ బ్ర యోగింపఁబడినది. ఈసంధి సమంజస మైనది +కాదు. +అమృతరసపూర మగు పెద్దన్న గారి సరసకవితా ప్రసారమున +నీ నలుసులు పరిగణనీయములుగావు. ఆనెఱిఁగి యాంధ్రకవనము +నీతఁడు కూర్పఁగల్గిన ట్లిటీవల నెవ్వరును గూర్పనేక రై రి. +కొంటె కోణంగి యగు కవిచౌడప్పయును దన వెక్కిరింపు, +స్వభావమును మాని, +క. పెద్దనవలెఁ గృతి సెప్పినఁ, బెద్దనవలె నల్పక వినిఁ బె ద్దనవలెనా? +యెద్దనవలె మొద్దనవలెఁ, గ్రద్దనవలెఁ గుందవరపుఁ గవిచౌడప్పా! +అని పెద్దనార్యునిగూర్చి తన మెప్పును వెల్లడించెను. +కృష్ణ +రాయలవంటి రాజ చూడామణిని పెద్దనార్యునివంటి విద్వత్కవి +రత్నమును గాంచుభాగ్య మాంధ్ర దేశమున కిఁక నెన్నఁటికైనఁ +గలుగఁగలదా! +ఉ. కూర్చిన కూర్పులా! స్వరస +గుంభనముల్, కవితా ప్రసారమా +తేర్చినతేనె! యంచు విను +తింపఁ బ్రబంధము సంతరించి లో +కార్చితుఁ డైన పెద్దనమ +హాకవిసత్క వితావిలాశముం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0034.txt b/Manu_Charitra/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7167351ca6c2e68521c2dd049314c26ba04694dc --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0034.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +కథాసంగ్రహము. +ప్రవరుఁడు బ్రాహ్మణ కుల ప్ర దీపుఁడు; వేద వేదాంగములయందic +"అనంతకౌశలము గడించిన కోవిదుఁడు; ధనికుఁడు, అయినను మత్తుఁడు +గాఁడు; శమదమాభరణుఁడు; సచ్ఛీలుఁడు; మఱియం వివిధాధ్వరనిర్మల +ధర్మకర్మ దీక్షాపరతంత్రుఁడు; ఇంతకును యువకుఁడు; విశేషించి మకరాంక +శశాంకమనోజ్ఞమూర్తి; అనుకూలనాయకుఁడు; కూరిమిసోమిదమ్మ సకల +విధముల ననుకూలయై ఎపుడు నెడబాసియుండని పదదాసియై, నేనించు +చుండ, తలిదండ్రు లింటి పెత్తనము దీర్చుచుండు శిష్యులకు విద్దెలఁ గఱపుడు +స్వధర్మ సేవ నేనరని గృహమేధి : అరుణాస్పదపురనివాసి. ఆపురము వరణా +' +నదీతీరమున వెలయు మహికంఠహారనాయకమణి. +ప్రవరునకు అతిథిపూజ యనిన పరమానందము. ఆతని కూరిమిసోమి +దమ్మ గూడ నట్టిదే. ఆమె ఎంతమంది వచ్చినను వండుటకు విరువదు. అతి +థులు అర్ధరాత్రి వచ్చినను మహానందముతో నామె వారికి కావలసిన వెల్లఁ +బెట్టును. గృహిణి సౌజన్యమువలన ప్రవరుని అతిథిపూజాభిలాష తరుగక +ఆనందప్రదమై యుండెను. ఇట్లుండ నొకనాడు ఒక సిద్ధుఁడు వచ్చెను. +ప్రవరుఁడు ఆతనికి సకలోపచారములును జేసి సంతోషింపఁజేసి వి +విశ్రాంతి +గైకొనిన పిదప చెంకఁజేరి “మహాత్మా! ఎక్కడనుండి ఎక్కడకు, బోవు +చున్నారు? ఏయే దేశములందు వసించినారు? ఏయే పర్వతములను జూచి +నారు ? వీతీర్థములందుఁ గ్రుంకినారు ? ఏయేద్వీపములు చూచినారు? +మఱియు నింక నేయే స్థలములు సందర్శించినారు?” అని ప్రశ్నించెను. +-సిద్ధుఁడు అందులకు “నేను మెట్టలి గుట్ట, నేను శ్రుకని తీర్థము, నేను +సేవింపని క్షేత్రము, నేను చూడని స్థలమును లేవని బదులు చెప్పెను; +గానీ ఈమాటలం వినుటవలన ప్రవరునకు ఆశ్చర్యము కలిగెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0035.txt b/Manu_Charitra/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8aab2e162df6d392d5b800411a006f4c9f5a29f0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0035.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +రము గాం +XXIX +ఇంత లేఁ బ్రాయమున ఇన్ని స్థలములు సందర్శించుట ఎట్లు? ప్రవరుని. +ఈయనుమానమును విని సిద్ధుఁడు మందహాసము గావించి “నడకయె యాథా. +గలవారికిఁ ఇది +ఇది పొసఁగనిదే; గాని నాకొక పాదలేపము +తెలియును. దానివలన ఎంత దూరమైనను క్షణములోఁ బోఁగలను." అని +చెప్పెను. ప్రవరునకుఁ దొలుత నాశ్చర్యము గలిగెను. పిదప నాశగలిగెను. +సిద్ధుని ప్రసన్నునిఁజేసికొనిన సులభముగా సకలతీర్థములును సేవింపవచ్చును +గదా? ఈయూహ నాతఁడు సిద్ధునకు ఎఱిఁగించి పొగడెను. సహజకోమల +హృదయుఁడు అగుసిద్ధుఁడు పాత్రుఁడగు ప్రవరుని యభిలాషకు ఆనందించి +తోడనే తన ప్రేఁపసజ్జయందలి పసరు తీసి ఇది యది యని చెప్పక అతని +పాదములకుఁ బూసెను. ప్రవరుఁడు హిమగిరినిఁ జూడఁగోరెను. ఉత్తర +క్షణమునందే అతఁడు హిమగిరిమీఁదికిఁ బోయి నిలిచెను. +హిమగిరిపై నాతఁడు అనేక రమ్యస్థలంబులం గాంచెను. అనేక దివ్య +స్థలంబుల +కల నరసెను. అన్నిటి మాహాత్మ్యమును ఎన్నుచు అటు నిటు తిరుగు +నప్పటికి పగలు రెండు జాములు ఆయ్యెను. "కర్మకలాపమునకు వేళ దాఁటి. +పోవుచున్నది. ఇప్పటికి ఇంటికిఁ బోయెదను. రేపు వచ్చి మఱలఁ జూడ +వచ్చును.” అని యాతఁడు తలంచి ఎగురఁబోయెను, గాని +ప్రయోజనము +కలుగలేదు. చూడఁగా పాదములకుఁ బూయఁబడిన ఆకుఁబనరు మంచువలన +కఱఁగిపోయి యండెను. ఈస్థితిఁ జూచిన వెంటనే ప్రవరుని హృదయమున +రాయిపడేను. “ఇఁక నిక్కడ నుండి విముక్తిలేదు. నాజీవితము ఇచ్చటనే +మీ ద్రమార్గములయం దంతమగును.” అని యాతఁడు అనేకవిధముల వగవ +సాగెను. కొంతతడవు ఇట్లు ఆతఁడు సకలమును మఱచి దుఃఖించి "హిమ +గిరి మునీంద్రులకు నిలయము. ఇందు నన్ను ఇలు నేర్పఁగల మహాత్యుఁ +డొకఁడును గాన్పించఁడా? అని తలఁచి ముందునకు సాగఁగా నచ్చట +నొకగానము వినఁబడెను. తోడనే ఆతని హృదయమున నొక యాశాజ్యోతి. +వెలింగెను. “ఇచ్చట నొక మున్యాశ్రమ మున్నది. నేను రక్షితుఁడ నగు +చును” అని తలంచి యాతఁడు ముందునకుఁ బోఁగా నచ్చట మోడు లిగు. +రించునట్లు వీణవాయించు నొక గంధర్వరమణి కాన్పించెను. అతఁ డంతట, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0036.txt b/Manu_Charitra/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1932dede5e209682ff815477c6175bd30f20c75f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0036.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +XXX +' +'నేమియు ననుమానింప ఆమె చెంగటికేఁగి "కురంగనయనా! తోఁడులేక +ఒంటిఁ జరించుచున్న నీవు ఎవ్వ తెవు? నేను బ్రాహ్మణం డను. ప్రవరుఁడు నను +వాఁడ త్రోవ తప్పియున్నాను. నాపురము పేరు మార్గము సెప్పి పుణ్యము +కట్టుకొము. నీకు శుభమగును" అని పలికెను. అంతకుఁ బూర్వమే అతనిపై +మదిగిలియుండుటవలనను, ఈ అమాయిక పుఁబలుకులు వినుటవలనను ఆమెకు +చిఱునవ్వు వచ్చెను. అంత నామె “చేరెఁడేని కన్నులుండుఁ చెరు నెవ్వరి +నడిగెదవు ? ఏకాంతమున నున్న జవరాండ్రను వల్కరించు నీదుందుడుకు +దన మిఁకఁ జాలును. నీవు వచ్చిన త్రోవ ఇంకలోనే మఱచిపోయితివా? +నా పేరు వరూథిని. ఘృతాచి, తిలోత్తమ, హరిణి, హేను, రంభ మున్నగు +రమణీశిరోమణులు నాకు ప్రాణసఖురాండ్రు. మేము రత్నకాంతులచే +మిఱుమిట్లు గొను ఈ హిమవన్న గముమీఁద వసించియున్న వారము. భూసురా! +జై తవకుసుమళ రాసనా ! మాయింటి బందుగుఁడ +కై ! +వైతివి. మామణిభవన +మున నేఁటికి నిలిచి విందుఁ గైకొని మమ్మానందింపఁజేయుము . కుందనము +వంటి నీ మేను గాఢముగు మధ్యందినాకవముచే కందినది. ముద్దులొలుకు +ముఖమం వసివాడినది. బడలిక తీరిన తరువాతఁ బోవచ్చును. తొందరవలదు.” +అని బదులు చెప్పెను. వరూథిని తన భావమంతయు ఈ మాటలయందు +వెల్లడించితి ననుకొనెను. రెండవ కదనుండనం జెల్లు ఈభూసురుఁడు ఆభావ +మును గ్రహించి తన్ను ఆదరించు ననుకొనెను; గాని ఆ వైదిక బ్రాహ్మణం +నకు ఈయర్థ మే తోఁపదయ్యెను. ఆతఁడు “పాపము +ఈపడుచు మర్యాద +యెఱింగినది. బ్రాహ్మణభ క్తిగల ఆ స్తికురాలు.” అని భావించెను. +ఆతని హృదయదర్పణము అమూల్యము. నిరుపమానము; గాని దాని +మీఁద నగిషీ పనులు లేవు. అది ఉన్న రూపమును ఉన్నట్లే గ్రహించును; +గాని ఆరూపమునకుఁ జిన్నెలు వన్నెలు పెట్టఁజాలదు. వరూథిని, తత్తరపడి +లేచుట, నునుపోఁక బోదియఁ జేరి, విలోకన ప్రభావీచికలను వెళ్లి గొల్చుట +మున్నగునవి లజ్జాకార్యములుగనే ఆహృదయదర్పణమునఁ బ్రతిఫలింరు. +సందర్భములు ఇట్లుండుటం జేసి యావైదిక శిఖామణి “రమణీ! నీవు చూసిన +'యాదరము చాలును. ఆదియే నాకు బ్రహ్మానందమును గూర్చినది. ఇక్కడ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0037.txt b/Manu_Charitra/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..19f08c5f2b2d00f3d04bef8199452f0d5957e3e7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0037.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +" +xxxi +కార +-నుండుటకు వీలు లేదు. మీయింట నుండిన నొకటియం నుండకున్న మం +యొకటియునా? భక్తియే చాలును. అగ్నిహో త్రాదికములు అగు కర్మ +డము నెఱి నేర్పవలసియున్నది, మానినీ! మీ మాహాత్మ్యములు ఆశ్చర్యకర +ములు. మీకెందు నసాధ్యము లేదు. నన్ను నాచారితోఁ జేర్పుము” అని +బతి మా లెను. ఈ ఛాందనపుఁబల్కులకు ఆమెకు చిఱునవ్వు వచ్చెను. +బ్రాహ్మణుఁ డా! ఊరో' యని పలువరించెదవు. ఎక్కడియూరు? నీకాలు +ఒకచో నిలువదా? ఇంతలో నీయిల్లైక్కడకుఁ బోవును? ఈరత్నకందర +ములు, ఈ నందన చందనోత్కరము, ఈ గాంశ సైకతములు. ఈలవలీనికుంజ +ములు, ఇవన్నీయు మీవర్ణ కుటీరమునకూ సరిరాకపోయెనా? కుమారధరణీ +సురా, ఇక చల్లకై వచ్చి ముంత దాఁపనేల? మననుఁడు నన్ను నీకు కన్యా +'దానము చేసినాఁడు. ఇఁక నీవు మాఱువల్కిన నేను బ్రదుకఁ జాలను. +నన్ను బాల ముంచినను నీట ముంచినను నీదే భారము” అని యావరూధిని +ప్రత్యుత్తర మిచ్చెను. +అని +ప్రవరుని మది ఝల్లు మనియెను. ఇది యెక్కడి కర్మము ? +తలఁచి యతఁడు "కాంతా! నీవు వెఱిదానవు, ప్రతినై కర్మ కాండమున దిన +ములు గడపు నన్ను ఏమని కామించితివి? సంగతిసందర్భములు ఆలోచింప +వలదా? నాకిట్టిని ఏమినుఁ దెలియవు. అగ్నిహోత్రములకును దేవతార్చన +'మునకును బ్రాహ్మణార్చనమునకును వేళ యతిక్రమించినది. భుక్తికి కాలము +దాఁటిపోయినది. నా తల్లిదండ్రులు కడువృద్ధులు. వారు +ఆకట నకనక +లాడుచు నాకొఱకు ఎదురుచూచుచుందురు. వేయేల ? నేఁడు ఇలం నేర +కుండిన సమస్తధర్మములును చెడిపోవును. ఇంక నాయెదుట నిట్టి మాట +లాడకుము” అని నిశ్చయము తెలిపివేసెను. ఇది వినుటతోడనే వరూథిని +హృదయము జల్లు మనియెను. ఇంతవఱకును గల ధైర్యము తొలఁగిపోయెను. +అంతట ఎట్లో తేఱికొని ఆమె “మదన మోహనా, నీకిది తగునా? ఇట్టి ఎల +ప్రాయమును చాలును మూలమును లేని వైదికకర్మలలోఁ గడుపఁ జెల్లునా! +ఇక సుఖించుట ఎన్నడు? మీయజ్ఞములకు అన్నిటికిని ఫలము నూకపుడు +గిళ్ల సుఖంచుటకే గదా? ఇట సమస్తమును కలదు. ననుగూడి ఇందు సుభు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0038.txt b/Manu_Charitra/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df4af759ada86af3e8ce08148ba7b03f69a74041 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0038.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +గితివేని +xxxii +gi +పొందు +పుము. ఎంతపుణ్యము చేసికొనిన మానవునకు గంధర్వాంగనల +లభించును ? స్వర్గఫలం బెల్ల ఎదుట సాక్షాత్కరించి ప్రార్థించుచుండ +దేహళోషణములగు వ్రతముల కొఱకు ఇంకను బ్రాకులాడెదవేల?” అని. +యాశని నోడఁ బఱుపఁ జూచెను; గాని వీనివలన ప్రవరుని మదికి చలనము +కలుగలేదు. “ఆతివా! నీవు చెప్పినది ఎల్ల కాముకుల సంగతి. కామదూరు +నకు ఇది ఎట్లు సందర్శించను ? నాతో నిఁక వేయుమాట లాడకుము. ఎఱిఁ +ఆరుణాస్పదనగరమార్గమును దెలిపి పుణ్యము +'జలిపి పుణ్యము గట్టు కొనుము. +లేకున్న నూరకుండుము" అని యాతఁడు ఇంక మొగ మోట విడిచి పలికెను; +గానీ ఇంతమాత్రమున వరూపని ఆధైర్యము గలుగలేదు. “బ్రాహ్మ +ణుఁడా! ఏల చెడెదవు? హృదయ మెందు లగ్నమై ఏకాగ్రమై యుండునో, +ఇంద్రియములు ఎందు లగ్నములై మఱలకుండనో, ఆట్టి ఆదియే వర +బ్రహ్మము. 'ఆనందో బ్రహ్మ' యను ప్రాబలుకు నూహింపుము" అని యామె. +ముదలకించి "ఇఁక నీతఁడు దీనికిఁ బ్రత్యుత్తరము చెప్పలేఁడు. స్వాధీనము +అగును” అని గర్వించెను; గాని అతఁడు అందులకు ఒడంబడలేదు. ఆతఁడు +మందహాసము గావించి పెదవి విఱిచి ఇట్లు చెప్పెను. “తరుణీ! ఇట్టి +యద్భుత పాండిత్యము నీకుఁదక్క మఱియేరికిని లేదు. కామశాస్త్రోపాధ్యా +యినికిఁ దగినట్లు పలుకుచున్నావు. త్రయీధర్మములం పాపములు. +రజియే పుణ్యము అను నీవాదము కంటె మఱియొక వింతయేమి ఉన్నది? +మోక్షప్రాప్తికి ఇంతకన్న మార్గము లేదని నీవు చెప్పవలసినదే. ప్రాత +స్సాయంకాలములయందు హవ్యములచేఁ దృప్తుడగు ఆగ్నిదేవుఁడు అను +గ్రహించు సౌఖ్యములను వివరింప నాకుఁ దరము గాదు. నాకు అరణులు, +దర్భలు, అగ్నులు ప్రియములైనట్లు ఇతరములు ఇష్టములు గావు. దేహ +ములు శాశ్వతములు గావు. మీసాలమీఁది తేనియలవంటి ఇట్టి తుచ్ఛసుఖ +ములును గుఱించి ఇక నాచెంతఁ జెప్పకుము.' +" +ఈమాటలు వినునప్పటికి వరూథినికి మాటలేకపోయెను కన్నుల +నీరు గిల్లునఁ దిరి గెను. కంఠమునందు గద్దదిక తోఁచెను. అంత నామె ఎట్లోకి +తెఱచేసికొని “నన్నింక బాధ పెట్టకు ము” అని దీనయై మీఁద వ్రాలి కొఁ +పెట్టకుము” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0039.txt b/Manu_Charitra/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84142d73c5679f5ccb4d019b81bef97a4df7b10b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0039.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +xxxiii +లించి అధరము నొక్కఁజూచెను. అంతట బ్రాహ్మణుఁడు ఓర మోమిడి ఆమె +ప్రయత్నమును కొనసాగనీయక “పో” అని త్రోసివేసెను. అటు అతఁడు +యఁగా ఆమె నరాభవమువలన సిగ్గును ఆ వెంటనే అధికతర దుఃఖమును +గడలుకొనఁగా చుఱచుఱఁ జూచుచు నింకను కొంచెము అసతో కొప్పు +సవరించుకొనుచు "కృపారహితుఁడా! నీవు గెంటిన ఇంతులు తాళఁగలరా ? +నీ గోరు ఇచ్చట గీచుకొనిపోయెఁ జూడుము." అని కొంతవడి వేదన నెపం +బున కలస్వనంబుతో నేడ్చి “యాగములు చేసితి వంటివి. తపము చేసితి +నంటివి. నిర్దయుఁడు ఎన్ని చేసిన నేమిఫలము ? భూతదయగలవానికి అనేక +సత్కార్యములు చేసినవానికిఁ గలుగు పుణ్యములు గలుగును. ఈమా +తెలియలేనివాని నీచదువేమి ప్రయోజనము? పరాశరుఁడు దాశకణ్యతోఁ +శ్రీడించెను. విశ్వామిత్రుఁడు మేనకతో రమించెను. మాండకర్ణి అచ్చర +లతో భోగించేరు. ఇంద్రుఁడు ఆహల్యతో సుఖించెను. వారికేమైన వన్నె +తరిగెనా ? నీవు అంతకంటెను ఘనుఁడవా? ఇనుప కచ్చడాలు కట్టుకొనిన +మునిమ్రుచ్చు లందఱును తామరస నేత్ర ల ఇండ్ల బందాలు కారా?” అని +మఱల మందలకించెను. +ణ +ప్రవరుఁడు ఆమాటలు ఏమియను వినిపించుకొనక ఆమె పైఁబడి +నపుడు అంటిన జవ్వాది కడిగికొని వార్చి గార్హపత్యవహ్నినిఁ బొగడి తదను +గ్రహమున స్వస్థలముఁ +జేరుకొనెను. +ప్రవరుని కాఠిన్యమునకు ఆమె కుందుచుండఁగా నామె చెలికత్తెలు +వచ్చి ఊరడింవఁ బూనిరి; గాని ప్రయోజనము లేకపోయెను. ఆమెకు విచా +రము పొంగిపొంగి యంబుకసాగెను. +అట్టి స్థితియందే సఖులు ఆమెను పూదోఁటకుఁ గొనిపోయిరి. అంతకుఁ +బూర్వము గంధర్వుఁ డొకఁడు ఆమెను మోహించి తిరస్కృతుఁడయ్య +“జవరాండ్ర చిత్తములు చంచలములు. ఓపిక పట్టి సమయ మెఱిఁగి ప్రవర్తిం +చిన నేఁడు తిరస్కరించినవనితలు రేపు గౌరవించి చేకొందురు” అని +తలఁచి అందే డాఁగియుండెను. ఆదృష్టవశమున ప్రవరుని వరూథిని మోహిం +మను 0 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0040.txt b/Manu_Charitra/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d1b25ef1e552013caf1637eb1a36e8a1e1823ee --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0040.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +Xxxiv +గలియుచుం +చుటయు, అతఁడు తిరస్కరించి పోవుటయు గంధర్వుని కండ్లఁబడెను. +అంతట నాతఁడు “నేను అదృష్టవంతుఁడను” అని తలంచికొని సఖులతో +వరూఢిని పూలదోఁటకు వచ్చునప్పటికి అచ్చటను బ్రవరుని రూపము ధరించి +ఆవనమున నొకచో దేవతార్చనకుఁ బోలె పూలు గోయంచుండెను. వీరి +భ్రమణవశమున వరూథిని ఆతనిం జూచెను. తోడనే యామె మహోత్కం +ఠతో నాతని చెంతకుఁ బోయి అతిదీనముగఁ బ్రార్థించెను. తన యభిలాషు +నెఱవేఱినందులకు గంధర్వుఁడు హృదయమునఁ బరమానందభరితుఁ డై +కరుణార్ద్ర హృదయునిబోలె నటించుచు "అబలా! నీవు సుగతిసందర్భ +ములు ఆలోచించుట లేదు. అరుణాస్పదనగర వాసినగు నేను. ఎక్కడ ? +హిమగిరివాసిని వగు నీవు ఎక్కడ ? ఇంట నాతల్లిదండ్రులును, ఇల్లాలును +నాకొఱకు దుఃఖించుచుండఁగా కర్మకాండ మెల్ల బూదిఁ +డఁగా ఏమియు నెఱుఁ గనివానివోలె నేను నీతో భోగించుచు నిచ్చట +నెట్లుండఁగలను? నీతోఁ గలిసిమెలసి యుండుట కన్న, ఇంద్రభోగముట +వేఱు లేదని నాకుఁ దెలియనిది కాదు. అయినను దుఃఖితుఁడనగు నాకు +సర్వము ససహ్యముగ నున్నది. అయినను నిన్నటినుండియు నీవు అనుభవించు +చున్న పరితాపమును జూడఁజాలకున్నాను. వ్రతముకంటే హోరోపకారమే +మనము గదా! అయినను ఒక్క సంగతి కలదు. సంభోగ సమయమున +స్త్రీ పురుషులు ఒండొరులు చూచుకొనఁగూడదు. కన్నులు మూసికొనలెను. +ఇది మాదేశమునఁ గల సదాచారము. ఈ యాచారమునకు విరుద్ధముగ +ప్రవర్తింపఁజాలను. ఇందులకు నీకిష్ట మేని చెప్పుము. లేకున్న ఇంక నేనెట్టు +ఇంటికిఁ బో లేనుగదా ? ఈ మందాకినీ తీరమున ఈ హిమగిరిపై ఈననములో +ఈమునుల నడుమ విధికి ఆబ్రహ్మణ్యముఁ బెట్టుచుఁ దపము ఆచరింతును. +మఱియు నిఁక నొక్కటిగూడ వినుము. తొలుత మొగ మోటపడిన విదవ +దుఃఖింపవలసివచ్చును. అంత్యనిష్ఠురత్వముకంటే ఆదినిష్ఠురత్వము మంచిది. +వ్రతము చెడినను ఫలము దక్క వలయును గదా ? నేను నిన్ను సమ్మతింపఁజేసి +పోవుదనుక నీవు నన్ను విడువఁగూడదు. వీనికి నీ పూర్ణాం గీ కారమును చెలం +ఫుము. ఇంతయేల నందువా? నేను విదేశీయుఁడను. నీకొ ఱకు నేను వ్రత \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0041.txt b/Manu_Charitra/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d14a75cd1631927fb2b33bb6e0ad66760815f5bd --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0041.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +XXXV +భ్రష్ఠుఁడ నగుచున్నాను. నాజీవితమును నీ పాదనికటమున నర్పింపఁబోవు +చున్నాను. నీతో చిరకాలము సుఖింపనైన సుఖింపవలెను. లేకున్న తపమైన +నాచరింపవలెను గాన ఉభయభష్టత్వమున కంగీకరింపఁజాలను గదా?” అని +యూరకుండెను. +ఉన్నట్లుండగా వరూథిని హృదయమున ఈ అనుకూలవచనము వినుట +వలన ఆనంద మొక్కమాఱుగ విజృంభించుటవలన ఉక్కిరిబిక్కిరియై +కొంతదడపు మాట్లాఁడజాలక గద్గదికతో “నీ చెప్పుచేఁతల మెలంగుదాని" +నని బాస చేసెను. ఇది విని ఆమె చెలికత్తె లెల్లరును కొంతవడి మేలమాడి +పిదప వారిని ఒక మణిమండితా లయము నేర్చి వెడలిపోయిరి. +పిదప వారు చిరకాలము అనంగసుఖసాగరమునఁ దేలినపిదప వరూ +థిని గర్భవతి యయ్యెను. అది తెలిసి గంధర్వుఁడు “ఇంక నిక్కడ నుండ +వలసిన పని తీఱిపోయినది. చెప్పకయే పోయిన వియోగమును దాళఁజాలక +మృతిఁజెంది నాకు స్త్రీహత్యాపాతకము నంటఁ గట్టవచ్చును. ఇచ్చట నేయున్న +మోసము బయల్పడుటయు అందులకుఁ గినిసి యామె శపించుటయు సంభ +వింపవచ్చు”నని తలంచి ఒప్పించి మే చనువాఁడై ఒక నాఁడు ప్రేమతోఁ జేరఁ +దీసి "ప్రియా! నాకుఁ బాదలేప మొసంగిన సిద్ధుఁడు తీర్థయాత్రా వశంబున +నిచ్చటకు వచ్చి నాకుఁ గాన్పించెను. ఆతనివలన నాసంసారపుస్థితిగతులు +అన్నియుఁ దెలియవచ్చెను. ఇంతీ! ఏమిచెప్పుడును ! నాయసాన్నిధ్యమువలన +బెండువంటి నాసంసారము అంతయుఁ బాడై పోయినది. నా తలిదండ్రులు +మంచములు పట్టి నాయందె ప్రాణములు నిలుపుకొని యున్నారు. ఇంక నా +యిల్లాలి సంగతి చెప్పనక్కఅలేదు. శిష్యులు చెల్లాచెదరైపోయినారు. +పొలములు అన్నియు బీడులు అయిపోయినవి. ఇవి విన్న నామనసున కెట్లుం +డునో యోచింపుము, కావున ఒక మాఱు పోయి అందఱ నూఱడించి సంసార +మంతయు చక్కఁ జేసికొని మఱల వచ్చెదను; గావున అనుగ్రహించి నాకు +సెలవు దయచేయుము." అని పలికెను. +ఇది వినిన తోడనే వరూథిని కన్నులనుండి బాష్పధారలు దొరల +సాగిను. అంతట గంధర్వుఁడు ఆమెను జేరఁదీసి కౌగిలించుకొని “ధీరురాలవు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0042.txt b/Manu_Charitra/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06df1d20cc311375bf9d25ec979fde0c99f0150b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0042.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +xxxvi +క్రియా! నీవు ఇట్టు వగవఁదగునా? దివ్యవనిత వై యుండియు సంగతి +సందర్భములు యోచింపక ఇట్లు విచారింతువా? యోగము, వియోగము +శాశ్వతములా ? రాకపోకలు కట్టుపడిపోవు సందర్భములు ఇప్పుడేమి కట +స్థించినవి. ఆసిద్ధుఁడు నాకు ఆ మహావిద్యను మూలముట్టుగ నెఱిగించెను. +ఇంక నాకిచ్చటకు మఱల వచ్చుచుఁ బోవుచునుండుట విలాసమాత్ర +'త్రము.' +అని యామె నెట్లో యూరడించి తనమార్గమునఁ బరమానందముతోఁ +బోయెను. +" +పిదకు వరూథిని నవమాసములును నిండుడు నొక శుభముహూర్త +మున చక్కని కుమారునిఁ గనెను. మునులు అతనికిఁ జాతకర్మనిర్వర్తించి +సూర్యచంద్రులు వోలె వెలయుచుండుటఁ గాంచి స్వరోచి యను నామం +బిడిరి. యుక్త సమయమున అక్షరాభ్యాసముఁజేసి సకలవిద్యల నుపదేశించిరి. +స్వరోచి అద్వితీయవీరుఁడై మందరగిరిమీఁద విశ్వకర్మచే నిర్మితంబైన నగర +మును ఆటవికులు 'ఎల్లరును భయభక్తులతోఁ గొలంచుచుండ రాజ్యపాలనముం +ప్రారంభించెను. +ఇట్లుండ నొకనాఁడు ఆశఁడు పరిజనులచేఁ బ్రోత్సహింపఁబడి యొక +మహారణ్యమునకు వేఁటకుఁ బోయెను. అచ్చట నాతఁడు తనివి తీఱునట్లు దుష్ప్ర +మృగములను సంహరించి వినోదించుచుండఁగా కొన్ని యపశకునములు +అయ్యెను. అవి చూచి శాశనికుఁడు ఒకఁడు లేచి "దేవా! అనిమిత్తము లం +పొడచూపుచున్నవి. మన పొలము దాఁటి చాల దవ్వు వచ్చితిమి. ఇంక +మఱలుదము” అనియెను. అది విని స్వరోచి గుఱ్ఱమెక్కెరు. ఆమెటనే +మఱికొన్ని శుభశకునములు అయ్యెను. స్వరోచి “తొలుత నేదో మహా +యుద్ధము అపాయకరమైనది జరిగినదవ జయమబ్బు"నని తలంచుచుండఁగా +చెంగట “హా, హా, అబలను, ఆర్తను, అనాథను, ఎవరుకు రక్షించువారు +లేరా?' అని ధ్వని వినవచ్చెను. “ఎవరో దుర్మార్గు లొక అనాథరమణిని +బాధించుచున్నారు. రక్షించెద” నని స్వరోచి, ధ్వని వచ్చిన దిక్కునకు +ఉఱుక నంకించుచుండఁగా ఒక జవరాలు తడఁబడుచు వచ్చి “రాజా ! 'నేటి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0043.txt b/Manu_Charitra/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3297346d2447e79dc271a41408abbe4f1b5b1a1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0043.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +Xxxvii +మూఁడుదినములనుండి ఒక రాక్షసుఁడు నన్ను వెంబడించుచున్నాఁడు. నేను +ఇందీవరాక్షుఁడు అను గంధర్వరాజునకు మరుదశ్వుని కుమార్తెయందుఁ +బొడమిన మనోరము యనుదానను. నాతలిదండ్రులు నన్ను మిగుల గారాజ +ముతోఁ బెంచుకొనుచుండిరి; గాని ఆసుద్దులు అన్నియు ఇప్పుడు నీటికి ? +నాకు కళావతి విభావసి అను ఇరువురు చెలికత్తెలు కలరు. ఒకనాఁడు +'మేము మూపురమును వెండికొండకుఁ బుష్పములకొఱకు అరిగి అందు +తృణాచ్ఛాదితముఖంబగు ఒక గుహయందు ఒక వృద్ధమునిని గాంచితిమి +ఆతఁడు బూచివలె నుండుటచే 'ఇతని నోరెడ్డి? ఇతని నేత్రము +ములు ఎవ్వి +ఇతని చెపులు ఎవ్వి' అని బాల్యచాపలమున మొగముపట్టిని ఊపితిని. +అంతట నాముని సమాధిభవుఁడై 'పడుచుఁదనపు మదముచే ఒడ లెఱుఁగక +వృద్ధుఁడ నగు నన్నిట్లు అవమానించితివి; గావున నీవు రాక్షసుని చేకంబడి +శ్రీ మపడెదవు గాక' అని శపించెను. మఱియు నాతఁడు గొడ్డును బాది +నట్లు తన చేతి నాగ బెత్తముతో నన్ను చావఁ గొట్టెను. అంతట నా చెలికత్తెలు +తెగఁబడి ఆతనిని 'నీవు మానవజన్మ మెత్తలేదా? ఆఁడుతోడునఁ బుట్టలేదా? +నీతవస్సు ఇందులకేనా? ఈకుసుమకోమలి నిట్లు చావఁగొట్టుటకు చేతులును, +శపించుటకు నోరును ఎట్లు వచ్చిన ?' వని దూఱఁగా నాతఁడు వారిమీఁద +మఱింతలోపపడి క్షయరోగముచే మీరు పీడితులగుదురుగాక యని శపించేను. +ఆదారుణరోగము వారి నప్పుడే ఆశ్రయించెను. పిదప నన్ను ఒక ఘోర +రాక్షసుఁడు మూఁడుదినములనుండి వెంబడించుచున్నాఁడు. రాజా ! నీకు +'నేను అస్త్రహృదయము అనువిద్య నిచ్చెదను. దానిని తొలుత ఈశ్వరునిచే +స్వాయంభువమనువును, ఆతనివలన వసిష్ఠుఁడును, ఆతనివలన చిత్రాశ్వుఁడు +'అను నామాతామహుఁడును, గ్రామముగ పొందిరి. అతఁడు మాతం +ఆరణము ఇచ్చెను. మాతండ్రి నాకు ఇచ్చెను. దానిని నీకు ఇపుడు ఒనం గె +దను. దానిసొయంబున నీవు నన్ను వెంబడించుచున్న రాక్షసునిఁ దును +మాడి నన్ను రక్షింపుము, ఒకానొక స్త్రీ వలన విద్యం బడయుటకు సందే +హింపకుము” అని పలికెను. స్వరోచి ఆమాటలకు సంతసించి శుచియై నిలి +చెను. తోడనే మనోరమ ఆవిద్యను సరహస్యముగ నాతని కుపదేశించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0044.txt b/Manu_Charitra/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7502d5917311dbb711ce46e24c0bae92d5feb929 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0044.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +xxxviii +ఇంతలో రాక్షసుఁడు మండిపడుచు వచ్చి స్వరోచిని దాఁకెను. +అంతట పోరు ప్రారంభమయ్యెను. రాక్షసుఁడు ఎంతకును తల్లకుండుటఁ +జూచి స్వరోచి ఆగ్నేయాస్త్రమును బ్రయోగించెను. ఆయేటుతో రాక్ష +నుఁడు నేలఁ గూలెను. తోడ”నే ఆమారదేహమునుండి ఒకానొక దివ్య తేజస్సు +మింటికెగసి గంధర్వరూపము గోనెను. ఉత్తరక్షణమునందే గంధర్వుఁడు +క్రిందికి వచ్చి స్వరోచిని ప్రేమతో కౌఁగిలించుకొని “వత్సా! నీవు తేమ +ముగా నున్నావా? నీ ప్రజలకు అందఱకును క్షేమమా? నేను ఇందీవ +రాక్షుఁడు అను గంధర్వుఁడను. ఈ మనోరమ నాముద్దుల కుమార్తె. ఒక ముని +ఆయుర్వేదమును శిష్యులకు ఉపదేశించుచుండుటఁ జూచి దానియందు +ఆసగొని చెంతకుఁ బోయి ఆభివందనము చేసి ఆయుర్వేదము ఉపదేశింప +న నేకవిధములఁ బ్రార్థించినను ముని తిరస్కరించెను. అంతట నేను ప్రచ్ఛన్ను" +డనై అదియంతయు నెనిమిదిమాసములలో గ్రహించి సంపూర్ణమైన +తరువాత నిజరూపముతో నెదుటకుఁ బోయి 'ఓయీ! చదువు చెప్పుమనిన +గొణుగుకొంటివి. ఆసక్తియున్న వానికి విద్య రాకపోవునా ?' అని చేసినది +అంతయుఁ జెప్పితిని. అందులకు ముని కోపించి 'ఘోరరాక్షసుఁడవు కమ్ము ' +అని శపించెను. అందులకుఁ జింతించి శరణుఁ బొందఁగా కనికరించి యాతఁడు +'గొన్నిదినములకు కొమార్తెను మ్రింగఁబోయి కడకొక ధన్యుని శరములు +వాతఁబడి శాపముక్తుఁడ వయ్యెదవు' అని యానతిచ్చెను. +పిదపఁ గొలఁదిదినములకే నాకు రాక్షసత్వము ప్రాప్తించెను. పౌరుల +నండఆను మ్రింగితిని. ఇరుగుపొరుగు పట్టణములను గూడ నాళము చేసితిని. +తుదకు ఏరును గాన్పింపకపోవుటచే కొమార్తెను వెంబడించితిని. పదవ +జరిగినదంతయు నీకుఁ దెల్ల మే” యని యాతఁడు సర్వము నెఱింగించి "నీవు +నాకు చేసిన మహోపకారమునకు నీకు ఏమి చేసినను తీఱదు. ఆయినను +ఆయుర్వేదమును రమణీమణి యగు నాగారాబు కూఁతురు మనోరమను నీకు +అర్పించెదను. గైకొమ్ము” అని చెప్పెను. స్వరోచి ఆనందముతో, నంగీకరిం +చెను, వారు ఆండఱను నాఁటిరేయి అక్కడనే గడపిరి. తెల్లవాఱునప్పు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0045.txt b/Manu_Charitra/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c5c4a44785c0d46bc0e573c30ce138bf2ff6ace5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0045.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +XXXIX +టికి ఇందీవరాక్షుని మంత్రి సామంతాదులు అందఱును వచ్చి ప్రభువునకుఁ +స్వాగతమిచ్చిరి. పిదప ఇందీవరాక్షుఁడు స్వరోచితోడను మనోరమతోడను +మహావైభవము సెలంగ స్వపురమునకుఁ బోయి ఒక శుభముహూర్తమున +మహావైభవముతో మనోరమను స్వరోచికిఁ బెండ్లి చేసెను. మఱియం నల్లునకు +అనేకామూల్య వస్తువులు కానుకగా నిచ్చెను. +పెద్దలం మనోరమాన్వరోచులకు పునస్సంధానము చేయించిరి. +నాఁటిరాత్రి మనోరమ వదనము వాడియుండెను. స్వరోచి అందులకేమి +కారణమని యడుగఁగా నామె నా వెలిక త్తెలు ఇద్దఱు ఘోరకాంతారమును +క్రూరవ్యాధిచే బాధపడుచుండఁగా నాకెక్కడి యానందముని పలికెను. +తోడనే స్వరోచి మనోరమ దారిచూపఁగా నరణ్యమునకుఁ బోయి తనకు +ఆయు ర్వేదము కరతలామలకమై యున్నది గావున చికిత్స చేసి వారికి పూర్వ +సౌందర్యము నొడఁగూర్చెను. అంతట వారిరువురును తాము నేర్చిన విద్యల +నాతనికిచ్చి తము పెండ్లియాడవలసినదని ప్రార్థించిరి. స్వరోచి మనోరమ +“యనుజ్ఞను బొంది యట్లే కావించె. +పిదప వారు మువ్వురతోడను అతఁడు చాలాకాలము సుఖించెను. +ఒక నాఁడు ఆతఁడు వేఁటతమి నడవికిఁ బోయెను. అచ్చట ననేక జంతువులను +సంహరించిన పిదప నాతఁ డొక మదిని సంహరింపఁబోఁగా నొక యాఁడు +లేడి ఎదుటకు వచ్చి “రాజా! దానినిం జంపకుము. దానివలన నీకేమి కుండ +యోజనము లేదు. నన్నుఁ జూపుము" అనియెను. అందులకు రాజు ఆశ్చర్య +చకితుఁడై నిన్నేల చంపవలయు నని యడుగఁగా నది ఇట్లు అనియెను. +“ఇతరాంగనలతోఁ గ్రీడించువానిని గోరుటకన్నఁ జచ్చుట మేలు” ఇది విని +రాజు “నీవెవ్వనిని మోహించితివి?” అని యడుగఁగా లేడి నిన్నే యనెను. +రాజు అందులకు విభ్రాంతుఁడై మాఱుపలుకఁ జూలకయుండఁగా +“నన్ను కౌఁగిలించుకొనుము. అంతే చాలు" ననియెను. రాజు అట్లే చేసెను. +తోడనే లేడి ఒక అద్వితీయసుందరి యై అతనికొఁగిట నిలిచెను. +నది +ఇది చూచి రాజు ఆశ్చర్యచకితుఁడై నీ చరిత్ర చెప్పుమని యడు +Xఁగా "నేను ఈవనదేవతను. సమస్తదేవతలును నీవలన మనువును బడయం। \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0046.txt b/Manu_Charitra/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f28ae35b87fda36f1421fea8232af7098066fd3d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0046.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +xl +ఆమెను +టకు నన్ను బ్రార్థింపఁగా వచ్చితిని. రాజా! నీవు అదృష్టవంతుఁడవు. నన్ను. +అంగీకరింపుము" అని యామె బదులు చెప్పెను. రాజు ఆనందించి +స్వీకరించెను. +కొన్ని దినములకు ఆమె గర్భిణియై నవమాసములు నిండినతరువాత +నొక చక్కని కుమారునిఁ గనియెను. స్వారోచిషుఁ డను పేరుగల న +బాలకుఁడు యు క్తసమయమున శ్రీహరిని గూర్చి తపంబాచరించెను. శ్రీహరి +శ్రీ నన్నుఁ డయ్యెను. స్వారోచిషుఁడు అనేకవిధముల శ్రీహరిఁ బ్రార్థించి +"దేవా! నేనీ ప్రపంచమున నుండఁజాలను. నన్ను నీలోఁ గలుపుకొనుము”. +అని వేఁడెను. అందులకు శ్రీహరి “నీకోరినయట్లే ఇచ్చెదను; కాని కొన్నిదిన +ములు నీవు భూలోకమున ధర్మమును రక్షింపవలసియున్నది. కావున రెండవ +మనువవై పాలింపుము." అని యాజ్ఞాపించి తిరోహితుఁ డయ్యెను. స్వారో +చిషుఁడును శ్రీ హరియానతి చొప్పున చాలఁగాలమ +చాలఁగాలము ప్రజలను పాలించి +తుది శ్రీమహావిష్ణువులో వైశ్యమయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0047.txt b/Manu_Charitra/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aed42e0a594c131f001a89954213b818474dbe6f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0047.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +పెద్దనను గూర్చిన కొన్ని అంశములు

+ +పెద్దనగారికన్న ముం దీబిరుదమును నిరువురు కవులు ధరించిరి. మొదటివాఁడు శివదేవయ్య. ఇతఁడు "సంస్కృతాంధ్రకవుల కెల్ల పితామహుఁడు"గా నాతని వంశీయుఁడగు తుళ్లూరి శరభరాజకవీంద్రునిచేఁ బ్రస్తుతిఁ గన్నవాఁడు. (చూడుఁడు ఆధ్యాత్మరామాయణావతారిక - శరభరాజకవి.) తరువాతివాఁడు కొఱవి సత్యనారాయణకవి. ఇతనికి సత్తెనారన యని వ్యావహారికనామము. ఇత డాంధ్రకవితాపితామహుఁ డని యీతని తమ్ముని కొడుకు కొఱవి గోపరాజకవి "సింహాసనద్వాత్రింశిక"లో జెప్పినాఁడు. కావున పెద్దనగారు మూఁడవవారు. పెద్దనవెనుక నీ బిరుదమును నీ క్రిందివారు ధరించిరి. కాలక్రమము సరిగా తెలియుటకు నొక పట్టిగా నిచ్చుచున్నాను. + +1. శివదేవయ్య క్రీ. శ. 1260 ఆంధ్రకవితాపితామహుడు +2. కొఱవి సత్తెనారన 1400 " +3. అల్లసాని పెద్దన 1530 " +4. ఉప్పుగుండూరి వేంకటకవి 1600 " +5. ఎనమండ లక్ష్మీనృసింహకవి (ఆంధ్రకౌముది) 1680 " +6. మండపాక పార్వతీశ్వరకవి (1833-1897) " \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0048.txt b/Manu_Charitra/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa2debb78a078b8316c43ee8dfa0680ea74c9421 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0048.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +2 +పెద్దన్న గారిచాటువు - నిరుపహతిస్థలంబు +శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కృతి రచింపు మని కోరఁగా, పెద్దన్నగా రీ క్రింది +చాటువును చెప్పినట్లు సర్వాంధలోక విదితమై యున్నది. +చ, నిరువహతిస్థలంబు రమణీ శ్రీయదూతిక తెచ్చియిచ్చుక +ప్పురవిడెమాత్మ కింపయిన భోజన ముయ్యెలమంచ మొక్వత +ప్పరయఁర సజ్ఞులూహఁ దెలియంగల లేఖక పాఠళో త్తముల్ +దొరకినఁగాని యూరక కృతుల్ రచియింపు మటన్న శక్యమే. +కానీ పై పద్యము పెద్దనగారు స్వయముగా రచియింప లేదనియు నీ +క్రింది కన్నడ మద్యమున కది యనువాద మనియు తెలియ వచ్చుచున్నది. +చ. నిరుపహతిస్థలం మృదుతరాజన మెళ్లుణిసింపుదంబులం +సంగ్రహం +నిరం +నరపిద పుస్తకప్రతతి లేఖక వాచక సం +శర గృహనిశ్చిశస్థితి విచారక సంగతి సత్కళత్ర సా +దరతయినుళ్ల సత్కవియం విసువదాగదె కావ్యవార్ధియస్. +ఇందు చివర పాదమున భావము మాఱినను ఎత్తుగడ, పదబంధము +తెలుగుపద్యమునకు కన్నడ పద్యము మూల మని పట్టి యిచ్చు చున్నది. చారి +శ్రీకముగ నీ పద్యము పెద్దన గారి కాలమునకు మూఁడువందల యేండ్లు ముం +దుగ వెలసి యున్నది. క్రీ. శ. 1240 లో కన్నడ భాషలో సంకలన +రూపమున వెలసిన సూరుధార్ణవము అను కన్నడ గ్రంథమున నిది గలదు. +కావున పెద్దనగా రీ కన్నడ పద్యము స్ఫురణకు రాఁగా తెనుఁగు పద్యము చెప్పి +యుందురు. కృష్ణదేవరాయలు కన్నడ రాయఁడును తెనుఁగు రాయఁడును +కాఁబట్టి యానాఁడు తెనుఁగుకన్నడ కవులకు రాయల యాస్థానమున స్థానము +లుండెను. ఈ పద్యమునకు కన్నడము మూల మనునంత మాత్ర మున పెద్దన +గారి కీర్తికి లోటురాదు. ఆ పైఁగా పెద్దన్న గారికి కన్నడభాషాపరిచయము +కూడ కలదని యిది రుజువు చేయుచున్నది. పద్యవివరణమును బట్టి యిదియే +నిశ్చిత మగుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0049.txt b/Manu_Charitra/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dcc5456edf12ed0f10e436a65863ecb4cbba902e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0049.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +00 +3 +తెనుఁగునఁగల యతి నియమమునుబట్టి కన్నడ పద్యములోని భావ +ములలో మార్పు వచ్చినది. +కన్నడపద్యము. +నిరుపహతిస్థలంబు +మృదుతరాసనము +ఒళ్లుణినీ +ఇంపుదంబులం +పుస్తక ప్రతతి +లేఖక వాచక సంగ్రహం +నిరంతర గృహనిశ్చితస్థితి +సత్కళత్ర సాదరత +విచారక సంగతి +కావ్యవారిధి గడచుట +తెనుఁగుపద్యము. +నిరువహతిస్థలంబు +ఉయ్యెలమంచము +ఇంపయిన భోజన మం +కప్పురవి డెము +లేదు +లేఖక పాఠకోత్తముల్ +రమణీ ప్రియదూతిక తెచ్చి యిచ్చుట +ఆను వాక్యమున గర్భితము ఒప్పు తప్ప +రణింసజ్ఞులు. ఊరకకృతుల్ రచియింపు +మటన్న శక్యమే అను భావముగా మాటి +నది. +ఇట్టే నన్నయానుల కవనంబులందును కన్నడ పద్యముల ఎత్తుగడలు +కన్పట్టు చున్నవి. +భారతి.—మార్చి 19.49 సం. 26. నం. 3. +పూర్వసాహిత్యవీధులు. ని. వేంకటరావు. పుట ు . 13.1-139. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0051.txt b/Manu_Charitra/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7254efa245bcdd0363dc9a598acd238602d605b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0051.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మనుచరిత్రము

+ +పీఠిక

+ +"కావ్యం యశసే౽ర్థకృతే వ్యవహారవిదే శివేతరక్షతయే, సద్యః పరనిర్వృతయే కాంతాసమ్మితతయోపదేశయుజే." అను నాలంకారికప్రామాణ్యం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0052.txt b/Manu_Charitra/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34f51cc1a243cd1124a6e7d37f9058360da76f55 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0052.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +బున నాంధ్రకవితాపితామహుడు శ్రేయస్సాధనం బగు కావ్యము రచింపఁబూని “ఆశీర్నమస్క్రియావస్తునిర్దేశో వాపి తన్ముఖమ్" అను మూడువిధములలో నాశీర్వాదరూప మగుమంగళమును గావ్యారంభమున నిటు లొనరించెను. + +టీక. శ్రీవక్షోజకురంగనాభము - శ్రీ = లక్ష్మియొక్క, వక్షోజ = కుచములయందలి, కురంగనాభము = కస్తూరి, ఎదపైన్ = ఱొమ్ముమీఁద, చెన్నొందన్, విశ్వంభరాదేవిన్ = భూదేవిని, తత్కమలాసమీపమునన్ = ఆలక్ష్మిచెంతను, ప్రీతిన్, నిల్పినాఁడో, అనంగాన్. వందారు ... శ్రేణికిన్ - వందారు = నమస్కరించు, సనందనాది = సనందనుఁడు మొదలగు, నిజ = తన, భక్తశ్రేణికిన్ = భక్తసంఘమునకు, తోఁచు, రాజీవాక్షుండు = కమలములఁ బోలుకన్నులు గలవిష్ణుఁడు, శుభదృష్టిన్ = శుభకరమైన చూపున, కృష్ణరాయాధిపున్, కృతార్థున్ = నెఱవేర్పఁబడిన ప్రయోజనము గలవానినిఁగా చేయున్. + +తాత్పర్యము. లక్ష్మీదేవిని గౌఁగిలించుకొన్నప్పు డామెపాలిండ్లమీఁది కస్తూరి తనఱొమ్మున నంటుకొనఁగాఁ, దత్కాలమున సేవింప నరుదెంచిన సనందనాదులకు, లక్ష్మితో పాటు భూదేవినిసయికతము ఱొమ్మపై నిల్పుకొనెనా యనుతలంపుఁ గలుగఁజేయువిష్ణుమూర్తి కృష్ణరాయప్రభునిఁ గృతార్థునిఁ జేయఁగాత. + +లక్ష్మీదేవికుచములయొత్తిడివలనఁ గలిగినకస్తూరిమచ్చను నిత్యబ్రహ్మచర్యపరు లగుసనందనాదులు గ్రహింపకపోవుట సముచితముగా నున్నది. మఱియు కృష్ణరాయలకు రాజ్యలక్ష్మీసమృద్ధి నాశాసించుచు విష్ణుని లక్ష్మీభూముల ఱొమ్మున నిల్పుకొనువానిఁగా వర్ణించుట యుక్తరూపము. + +కావ్యాదియందు మగణము శుభదాయక మనుటకు — + +మఱియు, అప్పకవి — \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0053.txt b/Manu_Charitra/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba3a69711055e42434454ef6428917d9e26a845c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0053.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +తే. "భువనములకెల్ల నాధారభూతమైన + జగతి యధిదైవతంబుగాఁ జను మగణము + తనకుఁ గారణ మగుటచే దానిఁ గూడి + ధన మొసఁగు నేఁడునని పల్కెఁ దాతనొజ్జ.” +కావ్యాదిని శ్రీకారము శుభదాయక మనుటకు — +క. “పదపడి శ్రీకారము కృతి, మొదల నిలిచి దోషపుంజము నడంచి శుభం + బొదవించుఁ బరుస మినుమును, గదిసి సువర్ణంబు సేయుకరణిన్ ధరణిన్.” + +లక్ష్మీస్తనకస్తూరి భూదేవి యని మునులకుఁ దోఁచుట గంధర్వుఁడు వరూథినికిఁ బ్రవరునివలెఁ దోఁచుటకు సూచనముగాన నిది కావ్యార్థసూచనము. + +అలం. ఈపద్యమున భ్రాంతిమదలంకారో జ్జీవిత మగునుత్ప్రేక్షాలంకారము. + +టీ. ఉల్లమునందు = మనస్సున, అక్కటికము = జాలి, ఊనుటన్, మీకులమందు = మీజాతియందు, కంటిమి, అంచున్, అల్లనన్ = మెల్లఁగా, మేలము = పరియాచకము, ఆడు ఆఅచలాత్మజమాటకున్ = పల్కు పార్వతిపల్కునకు, లేఁతనవ్వు, సంధిల్లన్, కిరీటి = అర్జునుని, పాశు...ఢ్యునిన్ - పాశుపత = పాశుపత (శివునిసంబంధమైనది) మనెడు, దివ్యశర = దివ్యాస్త్రముతో, ఆఢ్యునిన్ = సంపన్నుని, చేయు, శాంబరీభిల్లుఁడు = మాయాకిరాతుఁడు, కృష్ణరాయలకు, అభి... తిపాది- అభీష్టశుభ = ఇష్టము లైనశుభములను, ప్రతిపాది = గూర్చువాఁడు, కావుతన్. + +తా. అరణ్యవాసకాలమున నర్జునుఁడు పాశుపతాస్త్రమునకై కావించినతపస్సునకు మెచ్చి కిరాతవేషమున నరుదెంచి హేలగాఁ బోరి యాతని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0054.txt b/Manu_Charitra/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..021a1082e6ef00710f71bb4c3a38dd66183bd755 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0054.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కోడుట నభినయింవఁగాఁ బార్వతి చూచి "మీ కులమున నెన్నఁడును లేనిజాలి కాన్పించెనే” యని కావించు పరియాచకమునకుఁ జిఱునవ్వు నవ్వుచుఁ బాశుపతాస్త్రము నాతనికి దయసేయుశివుఁడు కృష్ణరాయల కభీష్టశుభముల సమకూర్చుఁగాత. + +పార్వతి యచలాత్మజగాన యోగ్యురాలు. కాననే యుత్తముఁడగు తనప్రాణేశ్వరుని నల్లన మేలమాడినది. భావవేదిగాన శంకరుఁడు చిఱునగవు దాల్చెను. కిరీటికి పాశుపతము నొసంగుతఱిగానఁ బార్వతి సువ్యక్తముగఁ బరిహాసమాడుటకుఁగాని శివుఁడు హాసరూపమున సంతసము వెలిబుచ్చుటకుఁ గాని వీలుగాకపోయినది. చిఱునవ్వు ఉత్తములక్షణ మనుటకు — +శ్లో. "శ్రేష్ఠానాం స్మితహసితే మధ్యానాం విహసితావహసితే చ, + నీచానామపహసితం తథాతిహసితం చ షడ్భేదాః. + ఈషద్వికాసి నయనం స్మితం స్యాత్స్పందితాధరమ్." + +అర్జునునకు శత్రుజయార్థము దివ్యాస్త్రము నొసఁగిన శివుఁడు కృష్ణరాయలకుఁ దత్తత్సాధనములఁ జేకూర్చున ట్లాశాసించుట యొప్పిదము. + +కిరాతవేషము ధరించియు దయాశాలియయ్యుఁ గిరీటిని బరీక్షింప నెంచి వచ్చియు నస్త్రదానధురంధరుఁ డయ్యు దయౌదార్యముల కునికిపట్టైన పరమేశ్వరుఁడు రాయలను దయతోఁ జూచుటయు నభీష్టసిద్ధిఁ జేకూర్చుటయు సహజవిశేషములే. + +కిరాతునియందు దయారసోత్పన్న మను విషమకార్యోత్పత్తి చెప్పబడుటచే నలంకారము విషమము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0055.txt b/Manu_Charitra/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3365ba912799e732c2f45dc762f21e2bd1cdb40c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0055.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. నాలుగు మోములన్, నిగమనాదములు = వేదధ్వనులు, ఉప్పతిలన్ = ఉద్భవిల్లఁగా, ప్రచండవాతూలహతిన్ = తీవ్రములైనగాడ్పులతాఁకుడుచే, జనించు, రొదతోడిగుహావళిన్ = ధ్వనితోఁ గూడిన గుహలతో, ఒప్పు మేరువున్ బోలి, పయోజపీఠిన్ = పద్మాసనపీఠమున, మునిముఖ్యులు, కొల్వఁగన్, వాణిన్, కూడి, పేరోలగము = పెద్దకొల్వు, ఉన్న, ధాత = బ్రహ్మదేవుఁడు, కృష్ణరాయని, విభవోజ్జ్వలున్ = సంపదతో నొప్పారువానిఁగా, చేయుతన్. + +తా. నాల్గుముఖములందును వేదపాఠధ్వనులు వెలువడుచుండఁగాఁ బెద్దగాడ్పులు తాఁకి రొదనీనుగుహలు గల మేరువువోలెఁ బొల్చుచు మునిశ్రేష్ఠులు సేవింప సరస్వతితోఁ దమ్మిగద్దియపైఁ గొలువుండు బ్రహ్మ కృష్ణరాయల కైశ్వర్యాభివృద్ధి గలిగించుఁగాత. + +బ్రహ్మ మేరువుగను వాతూలధ్వని గలగుహలు వేదధ్వని గలముఖములుగను జెప్పఁబడుటచే నలంకారము పూర్ణోపమము. నిగమపఠనమున నాదిపురుషత్వము. మేరు వనుటచే సర్వాతిశాయికాంత్యతిశయము, వాణిఁ గూడి యనుటచే భాషాధిపత్యము సూచితము. మునిముఖ్యులచే సేవలఁ గొనుటయుఁ బేరోలగ మొనరించుటయు బ్రహ్మకుఁ గల నిగ్రహానుగ్రహశక్తికి బ్రాభవాధిక్యమునకుఁ దార్కాణములు. ఇట్టి యుత్తమగుణవిశిష్టుఁడు మునిసేవ్యుఁడు నగు బ్రహ్మ సుధీజనసేవ్యుఁ డగు రాయల విభవశాలిని జేయుట మిగులసులభ మని భావము. + +టీ. అంకము = ఒడియందు, చేరి, శైలతనయాస్తనదుగ్ధములు = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0056.txt b/Manu_Charitra/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b245eff920a72f5492592939abb342f29a791125 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0056.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +పార్వతీచనుఁబాలను, ఆనువేళ = త్రాగునప్పుడు, బాల్యంకవిచేష్టన్ = పిల్లతనపుఁజెయ్దముచే, తొండమునన్, అవ్వలిచన్ = ఆవలికుచమును, కబళింపఁబోయి = కుడువఁబోయి (పట్టుకోఁబోయి), ఆవంకన్ = ఆప్రక్కను, కుచంబున్, కానక, అహివల్లభహారమున్ = సర్పహారమును, కాంచి, వే = శీఘ్రముగా, మృణాళాంకురశంక = లేఁతతామరకాఁడ యనుసంశయమున, అండుగజాస్యునిన్ = తాఁకెడుగజాననుని, అభీష్టసిద్ధికిన్ = కోరిక నెఱవేఱుటకొఱకు, కొల్తున్. + +తా. అర్ధనారీశ్వరమూర్తిభేదమున నున్నప్పుడు తల్లియొడిఁ జేరి చనుఁ ద్రావుచు బిడ్డలయలవాటు చొప్పున రెండవకుచమును దొండమునఁ గైకొనఁబోఁగా నాప్రక్క శివదేహ మగుటచేఁ గుచము కానక సర్పహారముఁ గాంచి తాను గజవదనుఁడు గావున దానిని దామరతూఁ డనుకొని పట్టుకొనఁబోవువిఘ్నేశ్వరుని నభీష్టసిద్ధికై సేవింతును. + +అలం. భ్రాంతిమదలంకారము. + +తొడపైఁ జేరి గౌరిస్తన్యము గ్రోలుచుండె ననుటవలనఁ బార్వతికి మిగులఁ బ్రేమపాత్రుఁడగు పుత్రుఁడని భావము. ఆవలిచన్ను గానరాకపోయినపుడు వెదకి కనుఁగొనయత్నింపక హారముగనున్న పాము నందుకొని తామరతూఁడని గ్రహింపఁబోవుట గతాస్యమువలనఁ గలిగిన సహజబాల్యాంకవిచేష్ట. + +తామరతూండ్లకుఁ బాములకుఁ బోల్కి గలదు. +సీ. “శేషపుచ్ఛచ్చాయఁ జెలువొందుబిసములు" + +. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0057.txt b/Manu_Charitra/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de55a9843f057cb7e47fea27ad5405d9e3dcfe6b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0057.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. చేర్చుక్కగాన్ = పాపటబొట్టుగా, ఇడ్డచిన్నిజాబిల్లిచేన్ = తాల్చుకొన్న లేఁతచందురునిచే, సిందూరతిలకంబు = చెందిరపుబొట్టు, చెమ్మగిల్ల = ద్రవింపఁగా, చేర్చుక్క యన స్త్రీ లలంకారార్థముగాఁ బాపటకుముందు ధరించు నొకభూషావిశేషము. సరస్వతి చంద్రునిఁ బాపటబొట్టుగా ధరించెను. చఁద్రుఁడు శిశిరకరుఁడు గానఁ గరస్పర్శచేఁ దిలకము చెమ్మగిల్లెను. అవతంసకుసుమంబునందున్ = కర్ణాభరణముగాఁ దాల్చినపూవునందు, ఉన్న, యెలదేఁటిరుతి = కొదమతుమ్మెదఝంకారము, కించిదంచితశ్రుతులన్ = ఇంచుక యొప్పిదములగు (స్థాయిని దెలుపు) ధ్వనులను, ఈనన్ = కలిగింపఁగా, ఎలదేటి యనుటచే ఝంకారాతిశయము సూచితము. సరస్వతికంఠధ్వని కంచితమగు శ్రుతి వీణె. కించిదంచితశ్రుతి ఎలఁదేటియులివు. ఘనము, ఐన, రారాపుచనుదోయిరాయిడిన్ = ఒత్తిడి గలచనుఁగవయొక్క యొరపిడిచే, తుంబీఫలంబు = వీణసొఱకాయ, తుందుడుకున్ = ఎక్కువయదరుఁబాటును, చెందన్, చనుదోయిరారాపు యౌవనాతిశయము సూచించును. ఉత్తుంగస్తనఘట్టనమున వీణెసొరకాయ గదలుటచే వీణయుఁ గదలుచుండె నని తెలియనగును. కదలువీణపై శ్రుతి గూర్చుటచే సరస్వతీసంగీతమహిమాతిశయ మిట సూచింపఁబడినది. కరుణాంగుళిచ్ఛాయ = నునువ్రేళ్లకాంతిచే, దంతపుసరకట్టులు = దంతముతోఁ గట్టిన వీణెమెట్లు, ఇంగిలీకపువింతరంగులు, ఈనన్, దంతపుసరకట్టులపై నెఱ్ఱనివ్రేళ్లు సోఁకునపుడును నఖములకాంతి ప్రసరించినపుడును నెఱ్ఱని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0058.txt b/Manu_Charitra/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..579ec3b233f98fe75075a2b90e7e9ceabc949d50 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0058.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తెల్లనిప్రకాశము గలసి సరకట్టు లింగిలీకపువింతరంగు లీనె నని భావము. ఉపనిషత్తులు, బోటులై = చెలికత్తెలై, ఓలగింపన్ = సభ దీరఁగా, పుండరీకాసనమునకు = తెల్లతామరగద్దియపై, కూర్చుండి, మదికిన్, ఇంచువేడుకన్ వీణన్, వాయించుచెలువ, నలువరాణి = సరస్వతి, మదాత్మలోన్ = నామనస్సున, వెలయఁగాతన్. + +దేవకాంతలను శిరమాదిగ వర్ణించుట కవినియమము గానఁ దొలుత భూషణసంబంధముచే ముఖము, అవతంసవశమునఁ గర్ణములు, దుంబీఫలవశమున స్తనములు, సరకట్టులకతన వ్రేళ్లు, పీఠసంగతిచేఁ బాదము లిం దభివర్ణితములు. + +తా. చేరుచుక్కగాఁ దాల్చుకొన్న బాలచంద్రునివలనఁ జెందిరపుబొట్టు చెమరు క్రమ్మఁగా, కర్ణాభరణమునం దున్న కొదమతుమ్మెదధ్వని శ్రుతిఁ గూర్పఁగా, బింకపుగుబ్బలయొరపున వీణసొఱకాయ యదరఁగా, ఎఱ్ఱనివ్రేళ్లకాంతిచేఁ దెల్లనివీణమెట్లు ఇంగిలీకపుఁగాంతులను వెలయింపఁగా నుపనిషత్కాంతలు సభ దీరఁగాఁ దెల్లదమ్మిగద్దెయఁ గూర్చుండి వీణ వాయించు సరస్వతి నాడెందమున నిల్చుఁగాత. + +అలం. అతిశయోక్తి తద్గుణాలంకారములు. + +టీ. విద్యానిలయున్, కరుణా...సమితిన్ - కరుణాకటాక్ష = దయ గలకడకంటిచూపు లనెడు, నిబిడజ్యోత్స్నా = దట్టపువెన్నెలచే, దళిత = పోఁగొట్టఁబడిన, ఆశ్రితజన = ఆశ్రయించిన జనులయొక్క, దురిత = పాప మనెడి, ఛల = మిషచేత, గాఢధ్వాంతసమితిన్ = గాఢాంధకారపుంజముగల, శఠకోపయతిన్, మద్గురున్, కొలుతు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0059.txt b/Manu_Charitra/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c097e6566b5a14bac6062c8a8768c6bb4a7251b0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0059.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +తా. చదువుల కునికిపట్టగువాఁడును, గడకంటిచూపులచేతనే శిష్యుల యజ్ఞానమును బోఁగొట్టు ప్రభావము గలవాఁడును, గురుఁడు నగుశఠకోపయతికి నమస్కరించెదను. + +అలం. కటాక్షములందుఁ జంద్రికాత్వము ఆరోపించుటచే నలంకారము రూపకము. దురితమునకు అసత్యముగా ధ్వాంతారోపణము చేయుటచే నలంకార మవహ్నుతి. + +టీ. వనజాక్షోపమున్ = విష్ణుతుల్యుఁడయిన, వామలూరుతనయున్ = వాల్మీకిని, ద్వైపాయనున్ = వ్యాసుని, భట్టబాణునిన్, భాసున్, భవభూతిని, భారవిన్, సుబంధున్, బిల్హణున్, కాళిదాసునిన్, మాఘున్, శివభద్రున్, మల్హణకవిన్, చోరున్, మురారిన్, మయూరునిన్, సౌమిల్లిన్, దండిన్, వచశ్శుద్ధికిన్ = మాటలపారిశుద్ధ్యమునకు, ప్రస్తుతులన్ = స్తుతులచేత, పేర్కొందున్ = సంస్మరించెదను. + +పైని బేర్కొనఁబడిన కవులందఱు సంస్కృతకవులు. పుట్టలో జనించుటచే వాల్మీకిని వామలూరుతనయుఁ డని కృష్ణద్వీప మునికిగాఁ గలవాఁడగుటచే వ్యాసుని ద్వైపాయనుఁ డని యందురు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0060.txt b/Manu_Charitra/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3281fe63e523daf0e3eb2ae195ecbf94afd30168 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0060.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. వ్యాసరచితభారతామ్నాయము = వ్యాసునిచే రచింపఁబడిన భారతవేదమును, 'భారతః పంచమో వేదః' అనుటవలన భారతమునకు వేదత్వము. ఆంధ్రభాషగన్, ఒనర్చి, జగతిన్, పొగడు = పొగడ్త, కనిన, నన్నపార్యున్, కృతక్రతున్ = చేయఁబడిన యజ్ఞము గలవాడగు. (యజ్ఞ మొనరించిన) తిక్కనన్ = తిక్కన సోమయాజిని, శంభుదాసున్ = శంభుదాసుఁ డనుమాఱుపేరు గల, ఎఱ్ఱసుకవిన్, భక్తిన్, తలఁతున్. + +శ్లేషచేఁ గుకవియందుఁ జోరుని లక్షణముల నారోపించి కవి యుభయులయం దభేదారోప మీ క్రిందివిధముగాఁ జేసియున్నాఁడు. + +టీ. భరమై = బరువై, తోఁచుకుటుంబరక్షణకుఁగాన్, ప్రాల్మాలి = శక్తిలేక, చింతన్, నిరం...కాంతారంబునందున్ - నిరంతర = దట్టమయిన, తాళీదళసంపుటప్రకర = తాటియాకుపుస్తకపుఁగట్టలగుం పనెడి, కాంతారంబునందున్ = అడవిలో, అర్థపుందెరువాటుల్ = (ఇతరుల) పదార్థము లనెడుధనములత్రోవలను, తెగి కొట్టి = తెగబాఱి దోఁచికొని, కుకవి కేవలకుటుంబభరణమునకే కవితఁ జెప్పఁబూనినవాఁ డగుటచే నసంఖ్యాకములుగా నున్న తాళపత్రగ్రంథములనుండి పదార్థాదికము గ్రహింపసాహసించును. తజ్జ్ఞ...నుండై - తత్జ్ఞ = దాని (పద్యార్థములను - సొమ్మును) నెఱిఁగిన,పరిషత్ = సభ్యులచే, విజ్ఞాత = ఎఱుఁగబడిన, చౌర్యక్రియా = దొంగతనముచే, విరసుండై = మర్యాదలేనివాఁడై, పృథ్వీభృత్సమీపక్షితిన్ = రాజసన్నిధానమున, (కొండదగ్గఱ) కుకవి = దుష్కవి, కొఱఁతన్ = హైన్యమను, (కొఱ్ఱున) పడున్. చౌర్యముఁనకు శిక్ష విధించువారు తజ్జ్ఞపరిషత్సభ్యులు. శివస్థానము పృథ్వీభృత్సమీప \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0061.txt b/Manu_Charitra/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d5cafe928e562047f7ccc5fa0fbb916d030d141 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0061.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +భూమి. కుకవి తాను మహాకవి నని చెప్పుకొని, సంపాదించుకొన్న గౌరవము కోలుపోవును. చోరుఁడు శిక్షార్థము కొఱ్ఱున దిగఁబడును. + +తా. కుకవి (దొంగ) ఆలుబిడ్డలను బోషించుకొనువెరవుఁ గానక కడుపుకక్కుర్తిచేఁ దాటియాకుపుస్తకపుఁగట్టలోని యితరకవులపద్యార్థములను (సొమ్ములను) దొంగిలి తనవిగాఁ బెట్టుకొని వానితత్త్వ మెఱిఁగినవా రవి వెల్లడించినంత మర్యాదఁ గోల్పోయి రాజసాన్నిధ్యమున (పర్వతసన్నిధిని) హైన్యమున (కొఱ్ఱున) జడును. కొఱ్ఱు అనునర్థమున 'కొఱఁతన్' అనుట విచారణీయము. కొఱ్ఱుశబ్దమున కౌపవిభక్తికము 'కొఱఁత' యన నగును. కుకవి యర్థమున నమర్యాదార్థమున కొఱఁత యనవలసివచ్చును గాన నిట సాధుత్వమునకు మార్గము గానరాదు. + +అలం. కుకవి చోరుఁడు కుటుంబరక్షణమునకుఁ బ్రాలుమాలి చేయుచేఁతల భేదారోపముగాఁ జెప్పఁబడుటచే నలంకారము సావయవరూపకము. కుకవికిఁ జోరత్వము గమ్యమగుటచే ఏకదేశవివర్తిశ్లేషచే శ్లేషానుప్రాణితమును. + +టీ. అని, ఇష్టదేవతా...సుకవిస్తుతులు = అభీష్టదాయకులగు వేలుపులయొక్కయు నక్కవులయొక్కయు స్తోత్రము, కుకవితతి నికృతియున్ = దుష్కవిసమూహముయొక్క నిరాకృతియు, చేసి, నవీనకావ్యరచనకున్ = నూతనకావ్యనిర్మాణమునకు, అనుకూలకథల్ = యోగ్యములగు గాథలు, తలంచు నా సమయమునన్ = ఆలోచించుకాలమందు - పైపద్యముతో నన్వయము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0062.txt b/Manu_Charitra/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e60ecd3ed11183ea727421a258725932f73b149e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0062.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. ఎవ్వని, కుమారతకున్ = బాల్యమునకు (కుమారస్వామిభావమునకు), మొదలన్, ఉదయాచలేంద్రము = ఉదయగిరిదుర్గము, క్రౌంచాచలరాజము = క్రౌంచమనుపర్వతశ్రేష్ఠము, అయ్యెన్. (కుమారస్వామి క్రౌంచపర్వతమును భేదించెను.) కృష్ణదేవరాయలు కుమారస్వామి క్రౌంచాచలము భేదించినటుల నుదయగిరిదుర్గమును దొలుదొలుత భేదించె నని భావము. ఎవ్వాని, ఖరతరాసికిన్ = మిగులవాఁడి యైనకత్తికి, నావాడపతిశకంధరసింధురాధ్యక్షులు = నావాడదేశపురాజులును, శకంధరదేశపురాజులును; (కళింగపు) గజపతిరాజును, అరిగాఁపులు = పన్ను చెల్లించువారో? శకంధరుఁడనువాఁడు గుజరాతుదేశమును బరిపాలించు శికిందర్ అనునవాబని చరిత్రకారులయూహ. రాయలకాలమున గుజరాతు నీపేరినవాబు పాలించుటచే నీయూహ తగియున్నది. ఆపంచగౌడధాత్రీపదంబు = పంచగౌడదేశముల పర్యంతము గల భూభాగము (గౌడులు, కాన్యకుబ్జులు, సారస్వతులు, ఉత్కలులు, మైథిలులు అని గౌడు లైదు తెగలవారు). ఆసివాఱుగాన్ = స్వారిగా, ఏఁగునట్టిబయలు, అనఁగా: గౌడదేశము తుదదనుకఁ గలదేశ మంతయుఁ గృష్ణరాయనికి వాహ్యాళి వెడలు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0063.txt b/Manu_Charitra/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..10769db5284ac11b9241f295f7e89391b561fc2a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0063.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +దేశముగా నయ్యె ననుట. ఆపంచగౌడధాత్రీపదములోని ఆఙ్ కు “ఆఙ్ మర్యాదాభివిధ్యోః" అను పాణినిసూత్రానుసారముగా గౌడదేశమువఱకు నని చెప్ప నగును. గుజరాతుదేశము గౌడదేశమునకుఁ దగిలియున్నదిగాన ఆపంచగౌడ యనుచో గుజరాతుదేశమంతయు ననుట సమంజసము. ఇది రాయల యుత్తరదిగ్విజయయాత్రాసూచనము. ఎవ్వాని, ఘనభుజాదండంబు = దండము వంటిభుజము, సకలయాచకజనాశాపూర్తికిన్ = సమస్తయాచకులయొక్కయుఁ గోరికలను నించుటకు, కల్పశాఖి = కల్పవృక్షయో, ఎవ్వఁడు, ప్రబల...విభ్రాజి - ప్రబల = అధికమైన, రాజాధిరాజ; వీరప్రతాప; రాజపరమేశ (అను) బిరుద(ములచే), విభ్రాజి = ప్రకాశించువాఁడో, అట్టి శ్రీకృష్ణదేవరాయాగ్రగణ్యుఁడు, ఒక్కనాఁడు, కుతూహలంబు = వేడుక, ఉప్పతిల్లన్. + +ఈపద్యమునందు రాయలదుర్గభేదననైపుణ్యము పరరాజ్యాకర్షణప్రతిభాతిశయము విజయయాత్రాసంరంభాదికము దాతృతాతిశయము క్రమముగా వర్ణింపఁబడినవి. + +శకంధరపదము శికందర్ అను పారశీకపదమునకు సంస్కృతరూపమై యుండును గాన గుజరాతునవాబగుశికందరు అని కొంద ఱర్థము చెప్పుచున్నారు. + +తా. కృష్ణదేవరాయలు మొట్టమొదటఁ గుమారస్వామి క్రౌంచపర్వతమును భేదించినట్టు లుదయగిరిదుర్గమును సాధించి పిమ్మట నావాడపతి మొదలయిన రాజులను దనకుఁ గప్పము కట్టునట్టుగా నొప్పించి హిందూస్థానపర్యంతమైన పంచగౌడదేశముల స్వారి తిరుగుభూములపులె నిష్కంటకముగా నేలి కల్పవృక్షమునువలె యాచకులు కోరినవానినెల్లఁ దనివి తీరనిచ్చి రాజాధిరాజాదిబిరుదములు చెలఁగఁగా రాజ్యము నేలుచుండి యొకనాఁడు వేడుక పుట్టఁగా + +అలం. రూపకము, అతిశయోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0064.txt b/Manu_Charitra/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf35b1e21046896479f1d06c24ff8de2a6470c18 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0064.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. ఇందీవరంబులన్ = నల్లగలువలను, ఈనుక్రాల్గన్నుల = కురియుచుఁ బ్రకాశించుకన్నులు గల, శరదిందుముఖులు = శరచ్చంద్రునిఁ బోలు ముఖములుగల స్త్రీలు, పణి...ఫక్కిన్ = పాణినియొక్కయుఁ, గణాదునియొక్కయు, బాదరాయణునియొక్కయు సూత్రములపద్ధతిని (వ్యాకరణతర్కవేదాంతముల త్రోవలను), అభీరు...చాయ - అభీరు = భయములేని, భటకదంబముయొక్క, కరాళ = భయంకరమయిన, హేతి = కత్తులయొక్క, ఛటా = సమూహముయొక్క, ఛాయన్ = కాంతిచే, ఇరులు కొనఁగన్ = చీకట్లు క్రమ్మఁగా, సామంత...మండలంబు - సామంత = స్వతంత్రులగు ప్రక్కరాజులయొక్క, మండన = భూషలయందలి, ఉద్దామ = ఎక్కువయిన (మాణిక్యములయొక్క), అంశుమండలంబు = కాంతిపుంజము, ఒలసి = చుట్టుకొని, ఈరెండ = లేఁతయెండ, కాయన్, మూరు...రింఛోళిన్ - మూరురాయర = ముగ్గురు (అశ్వపతి-గజపతి-నరపతులను) రాజులకు, గండపెండార = నాయకుఁడని తెలుపుపాదాభరణమునందలి, మణిమరీచి = రత్నకాంతులయొక్క, రింఛోళిన్ = సమూహముచే, కలయన్ = అంతటను, అంకపాళి = ఒడియందు, నటద్దుకూలాంచలములు = చలించు తెలిపట్టువలువలచెఱఁగులు, చిత్ర... \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0065.txt b/Manu_Charitra/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b584d144029898dbb74de78d1af88013f0fefc26 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0065.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +శ్రీన్ - చిత్ర = చిత్రవర్ణము గలిగిన, మాంజిష్ణ = ఎఱుపు మీఱినపసుపురంగుయొక్క, విభ్రమశ్రీన్ = విలాసమును. + +తా. కలువకంటులు చామరములు వీవఁగా విద్వాంసులు వ్యాకరణాదిశాస్త్రమర్యాదల నుపన్యసింపఁగా సామంతరాజులు కొలిచియుండఁగాఁ గాలినున్న మూరురాయరగండపండారమునందలి రత్నకాంతులు ప్రసరించుటచేఁ దాల్చిన తెలిపట్టువలువ చిత్రవర్ణములకు జెందగా. (పైపద్యముతో నన్వయము.) + +ఈ పద్యమునందు 'పణినసూనుఁ' డనుపదమునకు సాధుత్వము విచారణీయము. పాణినునపత్యము పాణినియనువ్యుత్పత్తి కలదు గాని పణినుని యసత్యమని చూపట్టదు. శ్రీనాథకవియుు 'పణినాపత్యోక్తశాస్త్రంబులో' అని ప్రయోగించెను. 'ప్రోక్తాల్లుక్, గాథివిదథికేశిగణిపణినశ్చ' ఈసూత్రవృత్తులచే “పణనం పణః...సో౽స్యాస్తీతి పణీ-తస్య గోత్రాపత్యం పాణినః తతో యూర్యపత్యే ఇఞ్ పాణినిః' అని పాణినిశబ్దనిరూపణము కౌముదియందుఁ గలదు. రామభద్రయజ్వయు నిటులె పణికొడుకు పణినుఁడనియు నతనిమనుమఁడు పాణినుఁడనియుఁ బాణినునికొడుకు పాణినియని పతంజలిచరిత్రమునందుఁ జెప్పెను. గాని పణినసూనుపదము సాధుత్వము పణినః + నప్తా అనునెడ నప్తాయనుపదమునుండి “నామైకదేశగ్రహణే రామమాత్రగ్రహణం" అను న్యాయముచే నప్తాపదాదినకారము గ్రహించి పణినసూను అని యాంధ్రకవితాపితామహు:డు ప్రయోగించియుండును. ఇటులె భారవియందు “తవాభిధానాత్” ఆనుచో త. యన తార్క్ష్యుఁ డని. వ. యన వాసుకియని మల్లినాథుఁడు వ్యాఖ్యఁ జెప్పెగాన “స్థితశ్చ గతిశ్చింతనీయా” యనుధర్మముచేఁ బైవిధముగాఁ బణినసూనుశబ్దమును సాధువుగా భావింప నగును. ఇట్టిసమర్థనమె శ్రీనాథుని పణినావత్య అనుచో నైషధవ్యాఖ్యాతలు వ్యాఖ్యలో వ్రాసియున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0066.txt b/Manu_Charitra/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f707533b02497414f85d057a83ea7ea6ad59ac1d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0066.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +అలం. తద్గుణము. + +టీ. భువన... పీఠిన్ - భువనవిజయాఖ్య = భువనవిజయ మను పేరుగల, సంనద్భవన = సభాగృహమున, స్థిర = ఉన్న, భద్రపీఠిన్ = సింహాసనమందు (సువర్ణపీఠమునందు), ప్రాజ్ఞులగోష్ఠిన్ = పండితులప్రసంగమువలన, కవితామధురిమ = కవితయొక్క మాధుర్యము, డెందము = మనస్సు, తవులన్ = ఆకర్షింపఁగా, కొలువుండి = కొలువుతీఱి కూర్చుండి, సదయతన్ = దయాసహితభావముతో, ననున్ = నన్నుఁ గూర్చి, పల్కెన్ = (ముందుఁ జెప్పఁబోవువిధముగా) పలికెను. + +టీ. సప్తసంతానములలోన్ = తటాకము, ధననిక్షేపము, అగ్రహారము, శివాలయము, ఆరామము, కృతి, పుత్త్రుఁడు అనువానిలో, ప్రశస్తిన్ = ప్రసిద్ధిని, గాంచి, ఖిలము గాక = చెడక, శిరీ... క్తులన్ - శిరీషకుసుమ = దిరిసెనపువ్వువలె, పేశల = మృదువులై, సుధామయ = అమృతతుల్యములైన, ఉక్తులన్ = పలుకులతో, మాకున్ = మాకంకితముగా, కృతి రచింపుము = నూతనకావ్యము నొనరింపుము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0067.txt b/Manu_Charitra/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c57b4dd3d8311e92d74180aa851e874f0c0a04a1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0067.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +సప్తసంతానములు కాలవశమున నన్నియు నశించునవె. ప్రపంచమునందు వ్యాప్తి గలది గాన కృతి కట్టినాశనము లేదు. అందుచేఁ గృతి మిగులఁ బ్రశస్తమైనది. సప్తసంతానములలోఁ గృతి ప్రశస్త మనుటకు — +క. "ఇల సప్తసంతతులలో, పలఁ గావ్యము దక్క దేవభవనవనాదుల్ + ఖిలములగు కొన్నివర్ణం, బుల కని చంపువు రచించె భోజుం డెఱుకన్.” +సప్తసంతానములు — +క.“తనయుఁడు చెఱువును గావ్యం, బు నిధానము గుడి వనంబు భూదేవస్థా + వనమును ననునియ్యేడుకు, జను శాస్త్రములందు సప్తసంతతు లనఁగన్.” + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. చతురవచోనిధివి = నేర్పుగలపలుకులకు గనివంటివాఁడవు. అతుల...యుతుఁడవు - అతుల = అసమానము లయిన, పురాణ (బ్రహ్మపురాణాది +కము) ఆగమ (పాంచరాత్రాదికము) ఇతిహాస (భారతాదికము) ములయందలి, కథార్థ = కథాసందర్భములయొక్క, స్మృతియుతుఁడవు = జ్ఞప్తి కలవాఁడవు, ఆంధ్రకవితాపితామహుఁడవు = తెల్గుకవనమునకు బ్రహ్మవు, ఈడు = సాటి, నీకున్ పేర్కొనన్ = ఎన్నుటకు, ఎవరు = ఎవరు కలరు? \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0068.txt b/Manu_Charitra/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bddd0465f21c81cf3ce0afcfaea9e139c12dba30 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0068.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. అనఘా = పాపరహితుఁడవగు పెద్దనార్యా! మనువులలోన్ = స్వాయంభువుఁడు మొదలుగాఁ గల పదునలుగురు మనువులలో, స్వారోచిసమనుసంభవము = స్వరోచికుమారుఁ డయిన రెండవమనువుపుట్టువు, రససమంచితకథల = శృంగారాదిరసములతో నొప్పిదము లగుకథలతో, వినన్, ఇంపు = ఇష్టమైనది, కలిధ్వంసకము = పాపమును నశింపఁజేయునది, భవచ్చతురరచనకు = ఇంపైన నీకూర్పునకు, అనుకూలము = తగినది. + +టీ. కావునన్, మార్కండేయపురాణోక్తప్రకారంబునన్ = మార్కండేయపురాణమునందుఁ జెప్పఁబడినరీతిగ, చెప్పమని = ప్రబంధము రచింపు మని, కర్పూరతాంబూలంబు = పచ్చకప్పురము లోనగు సుగంధవస్తుమిశ్రతాంబూలంబును, పెట్టినన్ = ఈయఁగా, మోదంబునన్ = సంతసముతో, మహాప్రసాదం బని = గొప్పయనుగ్రహ మని, పట్టి = పరిగ్రహించి, అమ్మహాప్రబంధనిబంధనంబునకు = ఆమహాకావ్యరచనమునకు, ప్రారంభించితిన్ = పూనుకొంటిని, ఏతత్కథానాయకరత్నం బగు = ఈకృతికిఁ బతి యగు, అమ్మహీనాథు వంశావతారము = ఆకృష్ణదేవరాయల వంగడపుఁ బుట్టుక, ఎట్టి దనినన్. + +మహాకావ్యలక్షణము ఇరువదిరెండు వర్ణనములు — +సీ. “పురమును ఋతుషట్కమును బ్రయాణంబును + శైలంబు వేఁటయు సాగరంబు + మౌనీంద్రపుణ్యాశ్రమంబును మంత్రంబు + ద్యూతంబు పిదప నద్భుతరణంబు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0069.txt b/Manu_Charitra/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d064d4681af0b1969aa6b7a9bf17309491b2ec7c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0069.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +విజయంబు మద్యపానజవికారంబును + వనవిహారంబును వారికేళి + కన్యాంగసౌందర్యకథనంబు హిమకరా + భ్యుదయంబు విప్రలంభోదితంబు +తే. పద్మమిత్రోదయంబును బరిణయంబు + సురతమును దౌహృదంబును సుతజననము + ననఁగ నిరువదిరెండువర్ణనలు గూర్చి + చెప్పవలయుఁ బ్రబంధము శ్రీనివాస.” + +టీ. కలశ...మతల్లి - కలశపాథోరాశి = పాలసముద్రముయొక్క, గర్భవీచిమతల్లి = నడిమి దగుమేల్మికరఁగ (పాలసముద్రమునఁ బుట్టినవాఁ డనుట), అనలా...టికిన్ - అనలాక్షు = శివునియొక్క, ఘనజటా = పెంజడలను, వనవాటికిన్ = తోఁటపట్టునకు, వన్నె వెట్టు = అలంకారము నొసఁగు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0070.txt b/Manu_Charitra/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c01ecc767d238e33e7ec446e03dcba161717958d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0070.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +అనార్తవంపుఁబువ్వు = ఋతుసంబంధము లేని పుష్పమో (ఆయాఋతువులందుఁ గలుగునదిగాక సర్వకాలము నుండునది యనుట). సకల...ర్తికిన్ - సకలదైవత = ఎల్లదేవతలయొక్క, బుభుక్షా = ఆఁకలియొక్క, పూర్తికిన్ = తీఱుటకు, పుట్టు = మొలక, కానని, మేనిమెట్టపంట = దేహరూపమగు మెరకపంటయో (మెట్టపంట వర్షాద్యావశ్యకము లేమిచే నెప్పుడును పండునది) చంద్రుఁడు దేవతల కాహారము, కటికి..గిలిగింత - కటికిచీకటి = గాఢాంధకారము, తిండి = భోజనముగాఁ గల (చీకటిని మ్రింగివేసెడు), కరముల = కిరణముల (చేతుల), గిలిగింతన్ = చక్కిలిగిలిచే, తొగకన్నెన్ = కలువయను జవ్వనిని, మధుకైటభారిమఱఁది = విష్ణునకుఁ బెండ్లముతోఁ బుట్టువు, కళలనెలవు = పదునాఱుకళలకుఁదావు, మిసిమిపరసీమ = కాంతికిఁ బరమావధి, వలరాజు = మన్మథునకు, మేనమామ, వేవెలుంగులదొరజోడు = సూర్యునకు జతకాఁడు, రేవెలుంగు = రాతిరిఁ బ్రకాశించువాఁడు, చంద్రుఁడు. + +విశ్వకర్మ యబ్ధియందు జనించిన యమృతమును బోసియుంచుట కొకకలశమును సృజించెను. ఆకలశమునకు సంబంధించినదిగాన పాలకడలిని గలశపాథోరాశి యందురు. +శ్లో. “సాగరే మధ్యమానే తు పీయూషార్థం సురాసురైః + పీయూషధారణార్థాయ నిర్మితా విశ్వకర్మణా + కలాకలాస్తు దేవానా మసితాస్తాః పృథక్ పృథక్ + యతః కృతాస్తు కలశా స్తతస్తే సంప్రకీర్తితాః." + +చీకటిపదమును సార్ధబిందుకముగా నిప్పటివారు వ్యవహరించుచున్నారు. గాని ప్రయోగములందు అరసున్న జూపట్టదు. చూడుఁడు. +క. "...ఏక తమయజినరత్నము, చీకటి నొకనాఁడు దెచ్చి." + +ఉ. "మీకృపఁ గోరి భూరుహసమీపముఁ జేరితి... + చీకటిరాత్రి నాగ హరిసింధుర....” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0071.txt b/Manu_Charitra/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8c538a66a8b962ccca86f01bf0aea7cf83fa4927 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0071.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +తా. పాలసముద్రమునందుఁ బుట్టినవాఁడును, శివుని జటాజూటమునకుఁ బుష్పాలంకారమైన వాఁడును, దేవతలకుఁ దనకిరణముల నాహారముగా నిచ్చువాఁడును, గలువలను వికసింపఁజేయువాఁడును, లక్ష్మీదేవికిఁ దోడఁ బుట్టినవాఁడును, బదియాఱుకళలకుఁ జోటయినవాఁడును, నశ్విన్యాదినక్షత్రములకు భర్తయుఁ, గాంతికి నిధియు, సూర్యునికి జతకాఁడు నయిన చంద్రుఁడు పొగడొందును. + +అలం. పర్యాయోక్తి రూపకాతిశయోక్తులు. + +టీ. ఆసుధాధాము = ఆచంద్రునియొక్క, విభవ = సంపద యనెడు, మహాంబురాశికి = గొప్ప సంద్రమునకు, ఉబ్బు = అతిశయము, వేద...ధరుండు - వేద = నాల్గు (ఋగ్యజుస్సామాథర్వములను) వేదములయొక్కను, వేదాంగ = +ఆఱు (శిక్ష, వ్యాకరణము, ఛందస్సు, నిరుక్తము, జ్యోతిషము, కల్పము నను) వేదాంగములయొక్కయు, శాస్త్ర = మీమాంసాదిశాస్త్రములయొక్కయు, అర్థ = అభిప్రాయమునందలి, (అర్థములయొక్క), విశద = విస్పష్టమయిన, వాసనా = ఎఱుకచే, ఆత్త = పొందఁబడిన, ధిషణా = బుద్ధియందు, ధురంధరుండు = బరువు మోసిన వాఁడు, ప్రవీణుఁ డనుట. ఐన బుధుఁడు = అయి యొప్పునట్టి బుధుఁ డనువాఁడు, ఉదయమయ్యెన్ = జనించెను. (బుధనామ మిట నన్వర్థనామధేయముగా గ్రహింపనగును.) + +తా. ఆచంద్రునకు వేదవేదాంగాదివిద్యల నేర్చిన బుధుఁడు కుమారుఁ డయ్యె. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0072.txt b/Manu_Charitra/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a3dfebc4081d07188abf8d5aaa73ae74976b1d0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0072.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. వానికిన్ = ఆబుధునకు, ప్రజ్ఞానిధి = బుద్ధికి గనివంటివాఁడును, సింహసదృశుఁడు= (పరాక్రమమునందు) సింహముతో సమానుఁ డగు, పురూరవుఁడు, ఉదయించెన్ = జనించెను. తద్భూజానికిన్ = ఆరాజునకు, ఆయువనువాఁడు, తనయుండై = కొమారుఁడై, నెగడెన్ = అతిశయించెను. అతఁడు = ఆయువు, యయాతినరేంద్రున్ = యయాతిమహారాజును, కనెన్ = కనియెను. + +వ్యాకరణము. భూజాని యన్నపుడు భూమియే జాయగాఁ (భార్యగాఁ) గలవాఁడని యర్థము. బహువ్రీహిని జాయాశబ్దంబు జానియగు (బాలవ్యా.) + +తా. బుధునకుఁ బురూరవుఁడు నాతనికి నాయువు నాతనికి యయాతి యనియు జనించిరి. + +టీ. అతనికిన్, అహితసూదనులు = వైరులను బరిమార్చువారు, కళాన్వితమతులు = విద్యలతోఁ గూడినచిత్తము కలవారు, అయిన, యదుతుర్వసులు = యదుఁడు తుర్వసుఁడు, అను సుతులు = అనుకొమారులు, ఉద్భవమొందిరి = పుట్టిరి. వారిలోన్, తుర్వసుఁడు, గుణనిధియై = మంచిగొనముల కునికిపట్టయి, విశ్రుతకీర్తిన్ = ప్రఖ్యాతయశమును, వహించెన్ = పొందెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0073.txt b/Manu_Charitra/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93fd4239ca6197b4a04ecc204eefc047176353c5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0073.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +టీ. వానివంశము= ఆతుర్వసునివంశము, తుళువాన్వవాయము = తుళువవంశము, అయ్యెన్ = ఆయెను, అందున్, పెక్కండ్రునృపులు = పెక్కుమంది +రాజులు, ఉదయ మొంది = జన్మించి, నిఖి...కీర్తిన్ - నిఖిలభువన = ఎల్లలోకములందును, ప్రపూర్ణ = నిండిన, నిర్ణిద్ర = విజృంభించు, కీర్తిన్ = కీర్తిచే, తదీయాన్వయమునన్ = ఆతుళువరాజులవంశమున, అధికులైరి = గొప్పవా రైరి. తదీయాన్వయమునన్ = ఆతుళువరాజసంబంధ మగువంశమునందు, పుట్టి = జన్మించి, ఈ పద్యమునకుఁ గర్త ముందుపద్యమునందలి తిమ్మక్షితీశాగ్రణి. + +తా. తుర్వసునివంశమునే తుళువవంశ మని వ్యవహరింపసాగిరి. ఆవంశమునందు జనియించి యసంఖ్యాకులగు రాజులు నిరుపమానయశముచే సుప్రసిద్ధిఁ గాంచిరి. ఆవంశమునందు, + +వ్యా. కీర్తిన్ అనుచో ద్వితీయకుఁ దృతీయార్థము. జడంబు తృతీయాసప్తములకు ద్వితీయ బహుళంబుగా నగు. (బాలవ్యాకరణము.) + +టీ. తిమ్మక్షితీశాగ్రణి తిమ్మరాజశ్రేష్ఠుఁడు, శఠ...జాటముల్ - శఠ = కపట మగు, కమఠ = తాఁబేటియొక్కయు (కూర్మావతారపు విష్ణునియొక్క), గ్రావసంఘాత = కొండలగుంపులయొక్కయు, వాతాశన, రాట్ = ఆదిశేషునియొక్కయు, ఆశాంతదంతి = దిగ్గజములయొక్కయు, స్థవిరకిరుల = ఆదివరాహముయొక్కయు, జంజాటముల్ = తగులములు, దోర్దండైకపీఠిన్ = భుజదండ మను ప్రధానపీఠమున, తిరముపఱచి = స్థిర \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0074.txt b/Manu_Charitra/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..79acb65c9965e365f6b52dd6758d0dc444ab1d1a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0074.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +పఱిచి, కీర్తిద్యుతుల్ = యశఃకాంతులు, రోదసిన్ = పృథివ్యాకాశలందు, ఆరాతుల్ = శత్రులు, నమ్రులై = వంగినవారై, పార్శ్వముల = ప్రక్కలను, తీవ్రప్రతాపంబు = వాఁడియైన పరాక్రమములు, చూపెన్ = కనఁబఱచెను. + +కూర్మము, గ్రావసంఘము, ఆదిశేషువు, కిరులు మోయఁజాలని భూభారము మోయుటయు నందు దోర్దండపీఠిని భరించుటయుఁ దదతిశయప్రజ్ఞాశాలి యనుట. కీర్తిద్యుతులు లోకమంతయు వ్యాపించినమాత్రన విరోధులు లొంగరు. వారిని లొంగఁదీయుటకుఁ బ్రతావంబుఁ జూపెను. నిగ్రహానుగ్రహసమర్థుఁ డని భావము. + +తా. తిమ్మరాజు కూర్మాదులయెడ తెగని తగులపుబాఁదఱను మాన్పి భూమిని దనబాహుపీఠమునందే నిల్పుకొని భరించుచుఁ దనకీర్తి లోక మెల్ల నిండారఁగా, విరోధిరాజులు ప్రక్కల నడఁగి యుండఁగా మిక్కిలి పరాక్రమమున నెగడెను. + +అలం. అతిశయోక్తి. + +టీ. వితరణఖని దానమునకు గని యయిన, ఆతిమ్మక్షితిపగ్రామణికి = ఆతిమ్మరాజశ్రేష్ఠునకు, దేవకీదేవికిన్ = దేవకి యనుపేరు గలరాణికి, అంచితమూర్తి = ఒప్పిదమగునాకారము గలవాఁడు, సజ్జనావనపరుఁడై = సత్పురుషుల రక్షించుటయం దాసక్తి గలవాఁడై, ఈశ్వరప్రభుఁడు = ఈశ్వరరాజు, పుట్టెన్ = జనించెను. + +అలం. ఉపమాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0075.txt b/Manu_Charitra/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b44ba4eab0cc4ff77ab04c8995f95c02cfcab51 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0075.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. బల...భంజనుఁ డై - బల = చతురంగబలముయొక్క (మదముచే), మత్త = మదము గొన్న, దుష్ట = చెడ్డరాజులయొక్క (చెడ్డరక్కసులయొక్క), పుర = పట్టణములను (త్రిపురములను), భంజనుఁ డై = నాశము చేసినవాఁడై, పరిపాలితార్యుఁడై = పాలింపఁబడిన పెద్దలు గలవాఁడై (పాలింపఁబడిన పార్వతి గలవాఁడై), తొంటియీశ్వరుఁడె = మునుపటి శివుఁడె, ఇలపయిన్, ఈశ్వరుఁడై = ఈశ్వరరాజయి, జనియింపన్ = పుట్టఁగా, పరిపాలితార్యుఁ డనునపుడు పరిపాలింపఁబడిన యార్యులు గలవాఁడు గాన నార్యులను బాలించువాఁ డని యీశ్వరరాజు పరముగాను, బాలింపఁబడిన యార్య = పార్వతి గలవాఁడు గానఁ బార్వతీపతియగు శంకరుఁ డని యీశ్వరునిపరముగను నర్థము సాధించునది. జలరుహనేత్ర = తామరలవంటికన్నులు గలస్త్రీలను, తొఱఁగి = త్యజించి, శైలవనంబులన్ = పర్వతములందును, అడవులందును, భీతచిత్తులై = భయంపడినహృదయము గలవారై, మన్మథాంకముల్ = మన్మథచిహ్నములు - కామవికారములు, రూపఱెన్ = నశించెను. + +ఈశ్వరుఁడు తనకంటిమంటచే మన్మథునిఁ గాల్చి భస్మము చేసినవాఁడు గావున నీశ్వరజననముచే మన్మథాంకములు నశించుట సాజమె యని భావము. + +తా. దుష్టులగు రక్కసులయొక్క పురములు మూటిని బరిమార్చి యార్యను బరిపాలించిన వెనుకటి యా యీశ్వరుఁడే, మరల నిప్పు డీశ్వరరాజై జనియించి శత్రురాజుల పట్టణములను ధ్వంసపఱిచి యార్యులను బరిపాలించుచుండఁగా నాలుబిడ్డలను వదలి కొండలను నడవులను బీతుగొని తిరుగాడుచుండు శత్రురాజుల దేహములందు మన్మథవికారములు నశించెను. + +అలం. రూపకము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0076.txt b/Manu_Charitra/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53cf031e381753e20b3f0ca5b9e448de9f2ae258 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0076.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. ధరణి...శ్వరుండు - ధరణిధవ = రాజులచే, దత్త = ఈయఁబడిన, వివిధ(ములగు) ఉపదా = కానికలయొక్క, విధా = రీతిచే, సమార్జిత = సంపాదింపఁబడిన, శ్రీ = సంపదచే, వినిర్జిత = జయింపఁబడిన, నిర్జరాలయేశ్వరుఁడు = ఇంద్రుఁడు గలవాఁడు (నానారాజులచేఁ గానికలుగా సమర్పించఁబడు సంపదలభోగముచే నింద్రుని మించినవాఁ డనుట. తిమ్మభూపాలుఁడు సమస్తదిక్కులను జయించి రాజుల నందఱ సామంతులను జేసికొనుటచే వారివలన నమస్తసత్కృతు లొందఁగలిగెను. ఇందుచేఁ దిమ్మభూపాలుని భాగ్యాతిశయము పరాక్రమము సువ్యక్తమగును.) నిజ...చంబు - నిజ = తనయొక్క, భుజ = భుజమును, ఆశ్రిత = ఆశ్రయించిన ధారుణీ = భూమికి, వజ్రకవచంబు = వజ్రమణిరచిత మైనయంగరక్ష యగువాఁడును, (వజ్రకవచము భేదింపరానిది) తాను రాజుగా నున్నంతకాలము పరరాజు లెవరును రాజ్యాపేక్షచేఁ దల యెత్తఁజాలరై రని భావము. దుష్ట...కుండు - దుష్ట = దుర్మార్గు లనెడు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0077.txt b/Manu_Charitra/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cac8f03cbd898370cc6f779ab447f46f720ec60d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0077.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +భుజంగ = పాములకు, అహితుండికుండు = పాములవాఁ డగువాఁడును, వన...హరుండు - వనజేక్షణా = తమ్మికంటులయొక్క, మనోధన = చిత్త మను సొమ్మునకు, పశ్యతోహరుండు = చూచుచుండఁగనే దొంగిలించుగడిదొంగ, అరి...మంబు అరి = శత్రువు లనెడు, హంస = అంచలయొక్క, సంపత్ = సముదాయమునకు, అభ్రాగమంబు = వానకాలమును, (వర్షకాలమున నంచలు క్రౌంచనగగుహామార్గమును నాధారముఁఁ జేసికొని మానససరోవరమున కేఁగునని చెప్పుదురు. అందుచే వర్షర్తు వంచలకు వినాశనకరము.) మార్గణ...దివసంబు - మార్గణగణ = యాచకసమూహ మనెడు, పిక = కోకిలలకు, మధుమాసదివసంబు = వసంతకాలపుదిన మైనవాఁడును, గుణ...రము - గుణ = సద్గుణము లనెడు, (రత్నములకు), రోహణక్షోణిధరము = రోహణపర్వత మగువాఁడును, (రోహణాచలమున రత్నములు మెండుగా జనించును.) బాంధవసందోహ = చుట్టములప్రో వనెడు, పద్మవనీ = తామరతోఁపునకు, హేళి = సూర్యుఁ డగువాఁడును, కారు...త్రుఁడు - కారుణ్యరస = దయారసమునకు, నిమ్నగాకళత్రుఁడు = సముద్ర మగువాఁడును, అనన్ = అనునట్లు, జగంబున్ = లోకములందు, మిగుల = అధికముగా, ప్రఖ్యాతిన్ = ప్రసిద్ధిని, కాంచెన్ = పొందెను. + +అలం. రూపకోల్లేఖములు. + +టీ. ఆయీశ్వరనృపతికి, పుణ్యాయతమతి = పుణ్యములచే నతిశయించిన బుద్ధి గలది, ఐన బుక్కమాంబకున్, తేజః+తోయజహితులు = ప్రతాపమునందు సూర్యులును, ధీయుతులు = బుద్ధిశాలురును నగు, నారసింహ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0078.txt b/Manu_Charitra/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f0b68c1915230f0091c278fe3a6bcb1597d33c6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0078.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +తిమ్మనరేంద్రుల్ = నరసింహభూపాలుఁడు, తిమ్మభూపాలుఁడును, ఉదయించిరి = జనించిరి. + +టీ. అందున్ = వారిలో, నరసప్రభుఁడు, హరిచందన...కందరుఁడై - హరిచందన = శ్రీగంధముతోడను, మందార = కల్పవృక్షముతోడను, కుంద = మల్లెపూవులతోడను, చంద్రాంశు = వెన్నెలతోడను, నిభ = సమాన మగు, అస్పంద = కదలిక లేని, యశః = కీర్తిచే, తుందిల = నిండారిన, దిక్కందరుఁడై = దిక్కు లనెడుగుహలు గలవాఁడై, కలుషములు = పాపములు, అడఁగన్ = నశించునట్టు, ధాత్రి యేలెన్ = భూమిని పాలించెను. + +అలం. ఉపమాతిశయోక్తు లలంకారములు. + +టీ. ధీనిధి = బుద్ధికి గని యగు, ఈశ్వరనారసింహుడు = ఈశ్వరరాజు కుమారుఁ డైననరసింహరాయలు, శ్రీరుచిరత్వ...తుల - శ్రీరుచిరత్వ = లక్ష్మీచే భాసిల్లుటచేతను, భూతి = ఐశ్వర్యముచేతను, మతిజిత్వరతా = బుద్ధిచే జయించు స్వభావముచేతను, ఆకృతి = ఆకారముచేతను, శక్తి = సామర్థ్యముచేతను, కాంతులన్ = చక్కఁదనముచేతను, ధీరత = ధైర్యముచేతను, సారభోగములన్ = బలముచేతను, అనుభవముచేతను, వారిజనాభశంకరులన్ = విష్ణువును, శివుని, వారికుమారులన్ బ్రహ్మను, కుమారస్వామిని, వారి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0079.txt b/Manu_Charitra/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f3d8436e2936ecfd30dbd73627f5e34af0952a4f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0079.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +తమ్ములన్ = మన్మథుని, వీరభద్రుని, వారియనుంగుమామలను = చంద్రుని, మైనాకుని, వారివిరోధులన్ = రాహువును నింద్రుని, పోలున్. + +ఈశ్వరనారసింహుఁడు గాన నతఁడు సర్వవిధముల శివలక్షణములు విష్ణులక్షణములు గలవాఁడై యుండెను. కాననే శివవిష్ణువుల మహాశక్తులె గాక వారిసంబంధులయు విరోధులయు శక్తిసామర్థ్యములు గూడఁ గలిగియుండెను. ఇం దీశ్వరనారసింహుని లక్ష్మీసమృద్ధ్యాదు లభివర్ణితములు. + +తా. నరసరాజు లక్ష్మీసంపన్నతచే విష్ణుమూర్తిని, ఐశ్వర్యముచే శివుని, బుద్ధిచే బ్రహ్మదేవుని, జయించుస్వభావమునఁ గుమారస్వామిని, ఆకారమున మన్మథుని, శక్తిచే వీరభద్రుని, గాంతిచేఁ జంద్రుని, ధైర్యమున మైనాకపర్వతమును, చేవచేత రాహువును, భోగములచే దేవేంద్రునిఁ బోలును. + +అలం. ఉపమ. యథాసంఖ్యము. + + +టీ. అతిశిత...శ్వరుండు — అతిశిత = మిగుల వాఁడి యగు, కృపాణ = కత్తిచే, కృత్త = తెగనఱకఁబడిన, మత్త = మదించిన, అరివీర = శత్రువీరు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0080.txt b/Manu_Charitra/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06593d9cefa80db2ce7356ce5c26980587f7a7b3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0080.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +లైన, మండలేశ = రాజులయొక్క, సకుండల = కుండలములతోఁ గూడిన, మకుట = కిరీటములు గల, నూత్న = క్రొత్త నయిన, మస్తమాల్య = శిరోమాలికలయొక్క, పరంపరా = సమూహ మను, మండన = అలంకారములచే, అర్చిత = పూజింపఁబడిన, ఈశ్వరుండు = శివుఁడు గలవాఁడు, శంకరుఁడు తలపుఱ్ఱెలు దండగాఁ గలవాఁడు. అవియు మిగులఁ బాఁతవిగాన ఈశ్వరనారసింహుఁడు విరోధిరాజులఁ జంపి వారికుండలాలంకృతశిరస్సులు గ్రొత్తమాలికలుగా శివునికంఠమున నలంకరించి పూజించెననుట. అంభోధి...యంబు - అంభోధి = సముద్రమే, వసన = వస్త్రముగా గల, విశ్వంభరావలయంబున్ = భూమండలమును, తనబాహుపురిమరతకము = తనభుజకీర్తులకు మరకతమణినిగా, చేసెన్ = ఒనరించెను. భుజకీర్తులందు మణిని భరించుట యెంతచులకనయో నరసరాజునకు భూభారము అంత తేలికగ నుండెను. అశ్రాంత...క్ష్మికిన్ - అశ్రాంత = ఎడతెగని, విశ్రాణన = దానమనెడు, ఆసార = ఎడతెగక కురియుధారావర్షముయొక్క, లక్ష్మికిన్ = కల్మికి, కవికదంబమున్ = కవిసముదాయమును, చాతకములన్ = చాతకపక్షులను, (చాతకములు మేఘదత్తనుగు నుదకమునకై కాచికొని యుండును. దానిఁ దక్క నితరజలము నవి కైకొనవు. అటులె కవులు గూడ నరసరా జొసంగు దానములచేఁ దృప్తి నొంది యాచ్నావృత్తిని మొదలంట మాని రని భావము. కకుబం...రంబు - కకుబంత = దిగంతములందలి, నిఖిలరాట్ = ఎల్లరాజులయొక్క, నికరంబు = సమూహమును, చరణ...లను - చరణమంజీరంబు= కాలియందెను (జెక్కఁబడిన) సాలభంజికలను = బొమ్మలను, (తనకు నోడిన నానాదేశపురాజులను దన కాలిగండపెండేరమునఁ జెక్కించెననుట) రాజులు బలవద్విరోధుల వధించినపుడు క్రోధము చల్లారక వారిబొమ్మలు చెక్కించి కాలికడియములందుఁ దాల్చుట కలదు. ఇందులకుఁ బ్రమాణములు — +సీ. “డాకాలిగండపెండారంబునందున బొమ్మలై వైరిభూభుజులు వ్రేల” +సీ. జేజేలయెకిమీలఁ జెక్కినగండపెండారంబు పదమున న్గండుమీఱ" \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0081.txt b/Manu_Charitra/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d5a127a39b167b8623c962ee1e992cb3fd1f9975 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0081.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మహనీయ...సికిన్ – మహనీయ = పూజార్హమైన, నిజ = తనయొక్క, వినిర్మల = స్వచ్ఛమగు, యశః = కీర్తియను, సరసికి = కొలనికి, గగనంబున్ = ఆకసమును, కలహంసకంబున్ = రాజహంసనుగా, చేసెన్ = ఒనరించెను. + +తా. నరసరాజు విలాసముగా భూమిని భరించి పాలించె ననియుఁ గవుల నెడతెగక మనిచె ననియుఁ దనకోడినరాజులను గాలియందెయందు బొమ్మలఁగాఁ జెక్కించె ననియు, ఎల్లలోకములను దనయశము నించె ననియుఁ దెగ నఱకిన విరోధిరాజుల తలలచేఁ గపాలమాలాధారి యగు పరమేశ్వరు నర్చించె ననియుఁ దాత్పర్యము. + +అలం. రూపకము. అతిశయోక్తి. + +టీ. ఆనృసింహప్రభుండు = ఆనరసరాజు, తిప్పాంబవలన్, వీరనరసింహరాయ భూవిభునిన్, నాగమాంబిక వలనన్, అచ్యుతాంశసంభవున్ = విష్ణుఅంశవలన జనించిన, కృష్ణరాయక్షితీంద్రు = శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, అను, నందనులన్ = కుమారులను, కాంచెన్ = కనియెను. + +తా. అనరసరాజు తిప్పాంబ నాగమాంబ యనునిర్వురు భార్యలయందు వీరనరసింహరాయఁడు కృష్ణరాయఁడు ననునిర్వురు కొమరులఁ బడసెను. అందుఁ గృష్ణరాయలు విష్ణ్వంశసంభూతుండు. + +టీ. నిజ...రారి - నిజ = తనయొక్క, భుజ = బాహువునందున్న, దారుణ = తీక్ష్ణమైన, కరవాల = కత్తియొక్క, పరుష, తీవ్రమైన, ధారా = వాయిచే, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0082.txt b/Manu_Charitra/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ffffec115f0f426ef298d76cd4c6251549452e4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0082.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +హత = చంపఁబడిన, వీరారి = శూరు లగుశత్రువులు గలవాఁడు, అవారణమహిమన్ = ఆటంకము లేని ప్రతాపముచే, ఏకాతపవారణముగన్ = ఏకఛ్ఛత్రాధిపత్యముగా, వీరనృసింహుఁడు = వీరనరసింహరాయలు, ధరన్ = భూభాగమును, ఏలెన్ = పరిపాలించెను. + +తా. వీరనరసింహరాయలు కరవాలముచే విరోధులనందఱను ఖండించి ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యముగ నిఖిలభూమండలము నిరాటంకముగాఁ బాలించెను. + +టీ. ఆవిభుననంతరంబ = ఆవీరనరసింహరాయల పిమ్మట, కృష్ణరాయఁడు, చిన్నాదేవియున్, శుభమతి = యోగ్యమగు బుద్ధిగలది యగు, తిరుమలదేవియున్, తనకున్, కూర్చుదేవేరులుగాన్ = ప్రియమైన పట్టపురాణు లైయుండ, ధరావలయమున్ = భూచక్రమును, తాల్చెన్ = భరించెను. + +తా. వీరనరసింహరాయల యనంతరము కృష్ణదేవరాయలు చిన్నాదేవియు తిరుమలదేవియుఁ బట్టపురాణులై యుండ రాజ్యభారము వహించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0083.txt b/Manu_Charitra/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d20377d0d1ea9ea463951a85991be3be8003afcc --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0083.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. చారుసత్త్వాఢ్యుఁడు = ఒప్పిద మగుబలముగల, ఈశ్వరనారసింహభూవిభునికృష్ణరాయఁడు - ఈశ్వరరాజుకొడు కగునారసింహరాయని పుత్రుఁడు కృష్ణరాయఁడు, అభ్యుదయము = ఉచ్చస్థితిని, పెంపు = అభివృద్ధి, +మీఱంగన్ = అతిశయింపఁగా, ధూమకేతుక్షోభ = తోఁకచుక్కలవలనియాపద, (తోఁకచుక్కలరాక యవద్రవకర మని కలదు). అతివృష్టిదోషభయంబు = అధికవర్షములవలని దిగులు, కంటకాగమభీతి = క్షుద్రవిరోధులరాకవలని భయము, (దోఁపిడిగాండ్రవలనిభయము), ఉద్ధత...కటకంబు - ఉద్ధత = అతిశయించిన, భూమిభృత్ = రాజులయొక్క, కటకంబు = రాజధాని, ఎత్తు వడియెన్ = బీదపడెను. ఆఅఘస్ఫూర్తి = పాపపుహెచ్చు, మరుభూములందును = నిర్జలప్రదేశములందును, (నెలకు మూఁడేసివానలు కురియుటచే దేశమున క్షేమమును సుభిక్షమును గల్గు నని కలదు.) ఆబాలగోపాలము = పిల్లలు గొల్లలు మొదలుకొని, అఖిలసద్వ్రజమును = సమస్తసత్పురుషులసమూహమును, ఆనందమునన్ = సంతోషముతో, మన్కిన్ = బ్రదుకుటచే, రామరాజ్యము = రామునిరాజ్యమును బోలురాజ్యము (రామరాజ్యమున దేశమున కెట్టియసౌఖ్యములు కలుగకుండెను. కృష్ణరాయనికాలమునను రాజ్య మట్టి దయ్యె ననుట.) అయ్యెన్ = ఆయెను. + +ధూమకేతువు లనిష్టసూచకము లనుటకు — + "ఉక్తవిపరీతరూపో న శుభకరో ధూమకేతురుత్పన్నః, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0084.txt b/Manu_Charitra/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60b9e975f94c75f2e970dd3e82f9d5fe904233aa --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0084.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ఇంద్రాయుధానుకారీ విశేషతో ద్విత్రిచూళో వా." +ఈమొదలగు ప్రమాణములచేఁ దోఁకచుక్కలు అనిష్టసూచకము లనుట స్పష్టము. + +తా. కృష్ణదేవరాయలు భూమండలము పాలించునపుడు ప్రజ లందు సుఖించిరి. సకాలమునందు వానలు గుఱియుటచే భూమి సస్యసమృద్ధిచే రాణించెను. ప్రజలజీవితము సౌఖ్యవంత మయ్యెను. ఇంతయేల రాయలరాజ్యకాలమునందుఁ బ్రజలు రామరాజ్యమునందువలె సుఖించిరి. + +టీ. భూకాంతకున్ = భూదేవికి, అల...దంష్ట్ర = ఆయాదివరాహమూర్తియొక్క కోఱయు, భోగి...ఱాలు - భోగివర = ఆదిశేషుని, భోగాగ్ర = పడగమీఁద నున్న, ఱాలు = ఱాళ్లును (మణులును), ఉద్భ...కోటి - ఉద్భట = అతిశయించిన, అచల = పర్వతములయొక్క, కూట = శిఖరములందలి, ఉపల = ఱాళ్లయొక్క, కోటి = సమూహమును, రూపుచెడన్ = అందము చెడునట్లు, నిచ్చల్ = ఎప్పుడును, రాయఁగాన్ = ఒరయంగా, ఐనమొక్కలు = ఏర్పడిన గంట్లు, నరస...బునన్ = సరసక్ష్మాపాలునికొమరుఁడైన శ్రీకృష్ణరాయలయొక్క, బాహా = భుజమందలి, మృగనాభి = కస్తూరిచేతను, సంకుమద = జవాజిచేతను, సాంద్ర = చిక్కనయిన, ఆలేప = పూఁతయొక్క, పంకంబునన్ = బురదచే, నున్ననయ్యెన్ = నునుపయ్యెను. + +పందికోఱ పదనైనది. ఱాలు కఠినమైనవి. శిలాకోటిగూడఁ గఠినములె. వీనియొఱయిక యసామాన్యమైనది గాన భూకాంత కందము చెడి గంట్లు పడెను. సంకుమదము కస్తూరి కలిపిన బురదవలె నగును. భూమిపైఁ గల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0085.txt b/Manu_Charitra/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7c66277f424ca4ceacc6998ad32486ca378d6c7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0085.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గండ్లు మట్టితోఁ బూడ్చుచున్నటుల భూకాంతగంట్లు కస్తూరికాద్యాలేపములతో రాయలు నివారించెనని భావము. రాయల మైపూఁత సాంద్రము, పంకమువంటిదిగాననే భూకాంతమేను నున్న నయ్యెను. + +తా. అంతవఱకును ఎడతెగక భరించుచున్న యాదివరాహమూర్తియొక్క కోఱ, ఆదిశేషునిపడగలమీఁదిఱాళ్లు, కులపర్వతశిఖరములమీఁదిశిలలు, ఒరసి గం ట్లేర్పడి రూపు చెడియున్న భూదేవి, నాకృష్ణరాయఁడు తనభుజముననే తాల్చుటచే నచటఁ బూయఁబడిన సుగంధిచందనము చిక్కగ నంటి గంట్లు పూడి యాభూదేవి సవర నయ్యెను. భూమి నాతఁడు నిర్బాధముగాఁ బరిపాలించె ననుట. + +అలం. అతిశయోక్తి. + +టీ. కృష్ణ... ణంబులన్ - కృష్ణరాయఁ (డనెడు), మహికాంతుని = రాజుయొక్క, శాత్రవపట్టణంబులతోన్ = శత్రుపురములందు, క్రూర...పంక్తిన్ - క్రూర = కఠినములయిన, వనేభదంత = అడవియేనుఁగులకొమ్ములచే, హత = కొట్టఁబడిన, కుడ్య = గోడలనుండి, పరిచ్యుత = రాలిన, వజ్రపంక్తి = వజ్రములప్రోవును, పొల్పారు = ఒప్పునట్టి, మిడుంగుఱుంబురువులు = మిణుఁగుఱుఁబురుగులు, వెసన్ = శీఘ్రముగా, శృంగారవనద్రుమాళిన్ = ఉద్యానవనములందలి చెట్లయందు, గిజిగాఁడులు = బంగారుపిచ్చుకలు, దీపికల్ గాన్ = దీపములుగా, రహిన్ = ఆసక్తితో, చేర్చున్ = పెట్టును. (గిజిగాండ్లు గూండ్లలో వెలుతురుంటకు మెఱుఁగుడుపుర్వులఁ గొనిపోయి పెట్టుకొను ననుట ప్రసిద్ధము.) + +రాజులు భోగపురుషులుగాన గోడలకు రత్నములు చెక్కిరి. మిగులదృఢమైన వైనను దుష్టములగు వనగజములకోఱపోటున కవి రాలినవి. శాత్రవ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0086.txt b/Manu_Charitra/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1afb25363ee2ef6f7bb2e4b3235af5b6711bcb8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0086.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పట్టణములు పాడుపడుటచే నేనుఁగులు గోడల గోరాడుటకు రత్నములఁ బక్షు లేరుటకు నవకాశము చిక్కెను. (రత్నములు దీపికలు. ఇవి రక్తవర్ణవస్తుగణము లోనివి.) + +తా. కృష్ణరాయనివిరోధిరాజులపట్టణములు పాడ్వడి కాఱడవులు కాఁగా నందు వసించు నడవియేనుఁగు లచ్చటఁ జెడియున్న మేడలగోడలను దంతములతోఁ జడఁగొట్టుటచే వానినుండి రాలినవజ్రములను బంగారు పిచ్చుకలు మిణుఁగుఱుఁబురుగు లనుకొని కొనిపోయి రాత్రులందు వెలుతురుకై తమగూండ్లలో నునిచికొనును. + +అలం. అతిశయోక్తి, భ్రాంతిమంతము. + +టీ. కృష్ణరాయ...హాగ్ని - కృష్ణరాయ(లయొక్క), బాహుప్రతాప = భుజపరాక్రమ మను, జాగ్రత్ = ప్రజ్వలించు, మహాగ్ని, ఉద్ధురతన్ = ఎగరేఁగుటచే, తోఁకచి చ్చనన్ = ఒకటివెంట నొకటిగాఁ గ్రుచ్చిన పిడుకల కంటించినని ప్పనునట్లు, అలం. ఉత్ప్రేక్ష. తొలదొల్తన్ = మునుముందు, ఉదయాద్రి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0087.txt b/Manu_Charitra/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a369e04c7be3ff812df8df07d9bd45f6f90f9ad --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0087.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఉదయగిరియను (చెకుముకి) ఱాతిని, తాఁకి = తగిలి, తీండ్రించునసిలోహమునన్ = వేఁడికొన్నఖడ్గ మనునుక్కువలన, వెచ్చనయి = వేఁడియై, జనించెన్ = పుట్టెను. చెకుముకివలనఁ బూర్వము అగ్నిని జనింపఁజేయువారు. ఇటఁ జెకుముకిఱాయి యుదయగిరి. దానిపైఁ గొట్టు నుక్కుతునుక రాయలఖడ్గము. పరాక్రమ మనువహ్ని తొలుత నుదయగిరియందు జనించెను. మొదట నుదయగిరి ముట్టడించి గెలిచెనని భావము. (రూపకము) కొండవీడు (అనుపురమును) (కొండప్రదేశమును) ఎక్కి, మార్కొని = ఎదుర్కొని, నలియైన = నలఁగియున్న, (పిడుక మొదలగువాని సలియైన), అల, కసవాపాత్రున్ = కసవాపాత్రుఁ డనురాజును, (చెకుముకిఱాతఁ బొడమిననిప్పు పిడుకనలిమీఁదఁ బడి రాఁజును) అంటి, రాఁజెన్ = రగులుకొనెను. రవ్వ నలియందుఁగాని రాఁజదు. ఇట నలి కసవాపాత్రుఁడు. రవ్వ ఉదయగిరి విజయమునందుఁ గడించిన బలసాహసాతిశయము. అలం- రూపకము. అట = అవ్వల, సాఁగి = వెడలి, జమ్మిలోయన్ = జమ్మిలోయ యనుమన్నెమున (జమ్మున), వేగన్ = శీఘ్రముగా, (పాఠాంతరము. వేఁగిన్ = వేఁగిదేశమును) కోనన్ = కోన యనుమన్నెమును (మోటప్రదేశమును), బిట్టేర్చిన్ =అంటఁ గాల్చెను. కొట్టానన్ = కొట్ట మనుదేశమున (గోష్ఠమున), తగిలెన్ = అంటుకొనెను. రాఁజినయగ్నిహోత్రము, జమ్మిలోయ, కోన, కొట్టము. ఇవి సులభముగా సాధ్యమయ్యెను. రాయల ప్రతాపాగ్ని యిట మండెను, పరాక్రమవిజృంభణము సూచితము. (రూపకము) కనకగిరిస్ఫూర్తిన్ = కనకగిరి (బంగారుకొండ) యనుదుర్గముయొక్క యతిశయమును, కరచెన్ = కరఁగించెను. గౌతమున్ = గోదావరిని, క్రాఁచెన్ = క్రాఁగఁజేసెను. అవులన్ = పిదప, ఆపొట్నూరన్ = పొట్నూరను పట్టణమునందు, రవులుకొనియెన్ = ప్రజ్వలించెను. మాడెములు (అను మన్నెములను) ప్రేల్చెన్ = ప్రేలఁజేసెను. ఒడ్డాదిన్ = ఒడ్డాదియనుపట్టణమును, మసి యొనర్చెన్ = భస్మముగఁ జేసెను. గజరాజు = గజపతిరాజు = (ఏనుఁగు), కలంగి = కలఁతనొంది; పఱవన్ = పరువిడునట్లు, కటకపురిన్ = కటక మనుపట్టణమును, కాల్చెన్ = మసి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0088.txt b/Manu_Charitra/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f66269c1d5ca2a58b2b71ed614e3cfe2b7f052a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0088.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +యొనర్చెను. ఇటఁ బరాక్రమవహ్ని కాల్చుట, రవుల్కొనుట చెప్పఁబడెను. ఇంతతో నీదిగ్జైత్రయాత్ర సమాప్తమయ్యెను. + +తా. ఈపద్యమునఁ గృష్ణరాయనిప్రతాప మగ్నిగా రూపింపఁబడినది. మఱియు సయ్యది యొకటనుండి మఱియొకటికిఁ బ్రాఁకుటచేఁ దోఁకచిచ్చుగా నుత్ప్రేక్షింపఁబడెను. ఆయగ్నికిఁ జెకుముకిఱాతికిని నుక్కునకును నొరయికచే జనించుట (పిడుక) నలిలో రాఁజుట జమ్ము వహించుట మొదలగుధర్మములలోఁ గొన్నిశ్లేషమర్యాదచే సమర్థింపఁబడినవి. + +అలం. రూపకోత్ప్రేక్షలకు సంకరము. + +టీ. వీరరు... గనల్ - వీరరుద్రగజరాట్ = వీరరుద్రగజపతిరాజులయొక్క, శుద్ధాంత = అంతఃపురమందలి, ముగ్ధాంగనల్ = లోక మెఱుఁగని స్త్రీలు, కృష్ణ...గతిన్ - కృష్ణరాయల(యొక్క), చమూ = సేనయొక్క, ధాటీగతిన్ = దాడి నడచుటచే, ధరకెంధూళులు = భూమిమీఁది యెఱ్ఱనిదుమారములు, వింధ్యగహ్వరముల్ = వింధ్యపర్వతపుగుహలందు, తూఱఁగన్ = చొరఁగా, తారు = తాము, కాఁపై = కాఁపురమయి, అచ్చెరువై = ఆశ్చర్యము కలిగి, ఎఱ్ఱనివింతచీకటులు = ఎఱ్ఱరంగు గల చిత్రపుఁజీకట్లు, చూడరే = చూడుఁడు, వే = వేగముగా, సొరిదిన్ = సరిగా, చూతురు = వీక్షింతురు. + +కెంధూళి యనుచో విభాగము కెంపు+ధూళి యని. కెంపు ప్రాఁతాదులలోనిది గాన సమాసమునందు విూఁదిహల్లునకు లోపము ద్రుతాదేశముచే బిందుసిద్ధియు నొప్పి కెంధూళి యైనది. + +ఒకరు చీకటు లెఱ్ఱగా నుంటఁ బ్రకృతివిరుద్ధ మనిరి. ఇది ముగ్ధాజనభ్రాంతి. కాన వింతచీకటు లనుకొనిరి. ఇంతియగాక సమీపమునందున్న \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0089.txt b/Manu_Charitra/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77c02f5e706d94c3dd3a59a0bb142404161134aa --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0089.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +భూవర్ణమునుబట్టి రేణుప్రసరణ ముండును. వింధ్యప్రాంతభూములు రక్తధూళీవృతము లని కవి యెఱ్ఱనిదుమ్మును వర్ణించెను. దమ్ము నెఱ్ఱగాఁ జెప్పుటయుఁ గలదు. + “తురగఖురహతస్తథా హి రేణుః ... పతతి పరిణతారుణప్రకాశః.” + +తా. కృష్ణరాయలవలని భయముచే స్వరాష్ట్రమును వీడి వింధ్యపర్వతపుగుహలలో వసించు వీరరుద్రగజపతియొక్క లోక మెఱుఁగని యంతఃపురస్త్రీ లాకృష్ణరాయలసేనలు దండు వెడలుటచే రేఁగినయెఱ్ఱధూళి తమవసించుగుహలను దట్టముగాఁ జుట్టుకొనఁగా నిది యేమో యెఱ్ఱచీకటి క్రమ్ముకొనె నని యొక రొకరు చెప్పికొనుచుఁ జూచుచుందురు. + +అలం. సంబంధాతిశయోక్తి. పరికరము. భ్రాంతిమంతము. చపలాతిశయోక్తి. వీనిలోఁ బరికరభ్రాంతిమంతములకు నంగాంగిభావసంకరము. + +టీ. అభిరతిన్ = ఆసక్తితో, జయాంకములన్ = విజయచిహ్నములను, లిఖియించి = వ్రాసి, తాళసన్నిభముగన్ = తాటిచెట్టుతో సమానముగా, పొట్టునూరికడన్ = పొట్టునూ రనుగ్రామముచెంత, నిల్చిన = ప్రతిష్ఠించిన, కంబమున్ = శాసనస్తంభమును, సింహభూధరప్రభుతిరుణాళ్లకు = సింహాచలస్వామియైన నరసింహస్వామియొక్క యుత్సవములకు, దిగుసురప్రకరంబు = చనుదెంచు దేవతలగుంపు, కళింగమేదినీవిభునపకీర్తికజ్జలము = కళింగరాజుయొక్క యపయశ మనుమసిని, నిచ్చలున్ = ఎప్పుడును. + +తా. కృష్ణరాయలు తనవిజయవార్తలను జెక్కించి పొట్నూరియొద్ద నిల్పిన పొడవయిన జయధ్వజరూపమగు శాసనశిలను, సింహాచలనరసింహ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0090.txt b/Manu_Charitra/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..256d1ddee85ecfa0fd86f9928d8ab6b39d11ae5c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0090.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +స్వామియుత్సవములను గాంచుటకు స్వర్గమునుండి వచ్చు దేవత లెప్పుడును జేరువఁ గాంచి కళింగరాజునపకీర్తి యనుమసి రాసి చదువుచుందురు. + +అపకీర్తిని నలుపుగను గీర్తిని దెలుపుగను గవులు వర్ణించుట ప్రసిద్ధము. శాసనశిలలకు మసి రాసి చదువుదురు. గజపతియపకీర్తియే శాసనపఠనమున కనువగుమసి. శాసనశిలాస్తంభము తాళసన్నిభ మగుటచేఁ బఠనము భూమికి దిగుదేవతలకె సుసాధ్య మగుచున్నది. + +టీ. తత్తత్ప్రభువులు = ఆయారాజులు, పనుపన్ = పంపఁగా, ఎకరాలన్ = మొగసాలలయందును, మండువాసాహిణములన్ = ఎత్తుగాఁ గట్టఁబడిన గుఱ్ఱపుశాలలందును, కల, భద్రే...ప్రకరంబున్ - భద్రేభ = భద్రజాతియేన్గులయొక్కయు, వాహ = గుఱ్ఱములయొక్కయు, ప్రకరంబు = సమూహమును, కొంచున్ = తోకొని, నిత్యంబు = ఎప్పుడును, రాయబారుల్ + రాయబారము నడపువారు, కొల్వందక = దర్శనము దొరకక, ఆప్రత్యూషము = తెల్లవాఱినదిమొదలు, ఆసంధ్యము = ప్రొద్దు క్రుంకువఱకును, పనివడి = ప్రయత్నపడి, తన్మందిరాళిందభూమిన్ = ఆకృష్ణరాయలమందిరపుముంగిట, విలోకోత్సుకులై = చూడ నాస కలవారై, అందంద = ఎడనెడ, శ్రీకృష్ణుని యవసరముల్ = శ్రీకృష్ణరాయల (శ్రీకృష్ణమూర్తియొక్క) సమయములను, చూతురు ప్రతీక్షింతురు. + +గజజాతులు మూడు భద్రము, మందము, మృగము అని. ఉత్తమమైనది భద్రశాతగజము. మండువా యన దూలములసరియెత్తున స్తంభములమీఁదికి వచ్చిన గుఱ్ఱపుతబేలాలని బ్రౌనుగారి ప్రతియం దర్థము గలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0091.txt b/Manu_Charitra/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be62c72d3d83dd5a9cd554339905746b8ecca7cb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0091.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తా. ఆయారాజులు పంపినరాయబారులు కానికగాఁ గొనివచ్చిన భద్రగజములను, ఉన్నతాశ్వములను దోడ నుంచుకొని శ్రీకృష్ణరాయలదర్శనము దొరకమిచే నగరివాఁకిట ప్రొద్దుననుండి సాయంకాలమువఱకు ననుదినమును దర్శనమునకు సమయము వేచికొనియుందురు. + +అలం. స్వభావోక్త్యలంకారము. + +టీ. పోరుల = యుద్ధములందు, కృష్ణరాయ(లయొక్క,) కరవాలమునన్ = కత్తియందు, తగుధారనీటన్ = ఒప్పునట్టివాయి యనెడు నీటియందు, శాత్రవులపుట్టి మునుంగఁగన్ = శత్రురాజులపుట్టి, (పుట్టియన సంగడి యనుట ప్రమాదము. ప్రవాహమునందు మనుష్కులు దాఁటుటకు బద్దలతోఁ బెద్దబుట్ట యల్లి యందు నీరు దిగకుండుటకై చుట్టును జర్మముతో మూయుదురు. ఇందు మనుష్యుల నుంచి యేఱు దాటింతురు. చుట్టు బరువు సమానముగ లేనిచో నిది మున్గును) మునిఁగిపోఁగా, (దశకూలిపోఁగా) కార్యములు చెడి యాపదలు క్రమ్ముపట్టున నీలోకోక్తి యుపయోగింపఁబడును. అభ్యుదయమున్ ఒంది = అభివృద్ధి చెంది, ఫేనపం_క్తితో = నురువుతెట్టలతో, పొదిగొని = కలిసి, పైపయిన్ = మీఁదమీఁద, వెడలుబుద్భుదపంక్తులువోలెన్ = ఉప్పతిల్లు నీటిబుగ్గలప్రోవువలె, మదకలకుంభికుంభనవమాక్తికముల్ = మదముగొన్న యేనుఁగుల కుంభస్థలములందలి క్రొమ్ముత్తెమ్ములు, కనుపట్టున్. + +ముత్యములు ఏనుఁగులకుంభస్థలములందుఁ గూడ జనించును. + "కరీంద్ర జీమూత వరాహ శంఖ మత్స్యాహి శుక్త్యుద్భవవేణుజాని, + ముక్తాఫలాని ప్రథితాని లోకే తేషాంతు శుక్త్యుద్భవమేవ భూరి.” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0092.txt b/Manu_Charitra/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..361ad645dd6240c95a3df3055993d410c069bc0a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0092.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తా. పోరులందుఁ గృష్ణరాయలచే నఱకఁబడిన యేన్గుల కుంభస్థలములనుండి వెల్వడు క్రొమ్ముత్తెము లాతనిఖడ్గధార యనుప్రవాహమున శత్రువులపుట్టి మున్గఁగా (బ్రయత్నము లంతరింపఁగా) నురువుపిండుతో వెడలునీటిబుగ్గలువోలెఁ గానిపించును. నీటిలో నొకవస్తువు మున్దినప్పుడు నురువును బుడగలును వెడలుట స్వాభావికము. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష, రూపకము, అతిశయోక్తి వీని కంగాంగి భావసంకరము. + +టీ. మూరు...ధాటి - మూరురాయరగండ = గజపతి, అశ్వపతి, నరపతు లనుమువ్వురురాజులను బరిమార్చినవాఁ డను, అంక = బిరుదనామముగల, వీర = వీరుఁడగు, కృష్ణరాయభూభృత్ = కృష్ణరాయప్రభువుయొక్క, భయంకర = వెఱపుఁ గూర్చు, ప్రబల = ఉత్కట మయిన, ధాటి = దాడి, వేదండ...మధువుల్ - వేదండ = ఏన్గులయొక్క, భయద = భయము నిచ్చు, శుండాదండ = దండములవంటి తుండములనుండి, నిర్వాంత = వెలికిఁ జిమ్మఁబడిన, వమధువుల్ = తుంపులు, పైన్ = మీఁద, చిల్కువారి = చల్లునట్టినీరు. తత్కర్ణ... \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0093.txt b/Manu_Charitra/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cab980e1f7ec61ec7a3990a4901d2376993f3661 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0093.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ధూళి - తత్ = వానియొక్క, కర్ణ = చెవులనెడి, విస్తీర్ణ = పెద్దవియగు, తాలళవృంత + విసనకఱ్ఱలచేత, ఉద్ధూత = ఎగురఁగొట్టఁబడిన, ధూళి = పరాగము, శ్రమ...పంకంబు - శ్రమ = అలసటచే, బుర్పురత్ = బురబురమను, తురంగమ = గుఱ్ఱములయొక్క, నాసికా =ముక్కులనుండి, గళత్ = తొఱఁగు, పంకంబు = మలము, కర్దమము = బురుద, కుపిత...లనములు - కుపిత = కోపించిన, యోధ = వీరులచే, ఆక్షిప్త = చిమ్మఁబడిన, కుంతకాంతార = వెదురుపొదలవంటి యీఁటెలయొక్క, ఖేలనములు = విహారములు, దండఘట్టనలు = కఱ్ఱలదెబ్బలు, చెనఁటి...చిచ్చులు - చెనఁటి = దుర్గార్గులైన, పగఱ = శత్రులయొక్క, ప్రతాపంబు చిచ్చులు = పరాక్రమ మనునిప్పులను, ఆర్చుకరణిన్ = చల్లార్చునట్లు, గడిదేశములన్ = సరిహద్దుదేశములను, అలఁచున్ కలఁతపెట్టును. + +గడి యన సరిహ ద్దనుటకు — +క. "పరగును సీమావాహిని, విరజ యనఁగ నచట నొకటి విమలామృతని + ర్భరపూర యగుచు నది గడి, పరమపదమునకు భవప్రపంచంబునకున్.” + +కృష్ణదేవరాయలధాటి ప్రబలము భయంకరము గానఁ జెనఁటిపగతురప్రతాపవహ్ని నార్చుటయు భయంకరక్రియగాఁ జెప్పఁబడెను. రాయలు విజయయాత్ర లందు గజసైన్యము ఆశ్వికసైన్యము కాల్బంట్లు విజయార్థమై పాటుపడుచుండిరని భావము. + +తా. శ్రీకృష్ణరాయలు దాడి వెడలినప్పు డేన్గులు తుండములతోఁ జిమ్ము తుంపురులును, నవి చెవులు వీచుకొనుటచే రేఁగెడు దుమ్మను, గుఱ్ఱములముక్కులనుండి జాఱుమలమును, భటులు ప్రయోగించు నీఁటెలదెబ్బలును, నాతనిశత్రురాజులప్రతాపాగ్నిని జల్లార్చుటకుఁ బైఁజల్లునీరుగను, జేటలతో గుప్పుమన్నుగను, పైఁగప్పు బురుదగను, నవ్వల ధట్టించుకఱ్ఱదెబ్బలుగను నయ్యెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష, రూపకము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0094.txt b/Manu_Charitra/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d736bbe83aefecab77708da0227d702d0ecafda8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0094.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +షష్ఠ్యంతములు

+ +టీ. ఏవం విధగుణవంతునకున్ = ఇట్టిగుణములు కలవానికిని, ఆవల్గ...వంతునకున్ - ఆవల్గత్ = అంతటను దుముకాఁడు, తురగ = గుఱ్ఱములయొక్క, బహువిధ = పెక్కుతెఱఁగులైన, ఆరోహకళా = ఎక్కెడు మెలకువలందు, రేవంతునకున్ = అశ్వశిక్షకుఁ డగువానికిని, ఆవిష్కృ...తునకున్ - ఆవిష్కృత = వ్యాపింపఁజేయఁబడిన, కీర్తి(చే), ధవళిత= తెల్లగాఁ జేయఁబడిన, ఆశాంతునకున్ = దిగంతములు గలవానికిని, పైనాల్గవపద్యము వఱకును నేకాన్వయము. నాల్గుకంటె నెక్కువపద్యముల కేకాన్వయ మున్నఁ గుళక మందురు. + +కృష్ణదేవరాయ లశ్వవిద్యయందు మిగులఁ గుశలుఁ డనియు మిక్కిలి కీర్తిశాలి యనియు భావము. + +టీ. పుంఖా...ఫణికిన్ - పుంఖానుపుంఖ = ఎడతెగని, సైంధవ = గుఱ్ఱములయొక్క, రింఖా = గిట్టలయొక్క, సంఘాత = గట్టితాఁకుడులవలన, జాత = పుట్టిన, రేణు = దు మ్మనెడు, ఉగ్ర = భయంకరమైన, తమః = చీకటియందు, రింఖత్ = తబ్బిబ్బగుచున్న, రిపునృప = శత్రురాజులయొక్క, దహర = హృదయములందు, ప్రేఖత్ = చలించుచున్న, అసు = ప్రాణములయొక్క, గ్రసన = మ్రింగుటచే, జఠర = పొట్టయొక్క, భృతి = నిండించుకొనుటగల, అసి = కత్తి యనెడు, ఫణికిన్ = పాము గలవానికిని. + +పుంఖానుపుంఖ మన బాణముపిడివెంట బాణముపడి పోవునటుల సంగరమున బాణములు వేయుట - ఎడ తెగక యనునర్థమున దీనిని ధారాళముగ వాడుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0095.txt b/Manu_Charitra/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..156c509925c0e49ef547a7361df8df6d418db255 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0095.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తా. ఎడతెగక గుంపులుగుంపులుగాఁ దోతెంచు గుఱ్ఱములగిట్టలత్రొక్కుడులచే రేఁగినధూళి యనుచీకటిలోఁ దబ్బిబ్బులు పడుశత్రురాజులప్రాణముల నాతనిఖడ్గ మనుపాము మ్రింగి పొట్ట నించుకొనును. గుఱ్ఱపుసేనలతో దండెత్తి శత్రురాజులఁ జంపినాఁ డనుట. + +అలం. రూపకము. + +టీ. అవిర...యునకు - అవిరళ = ఎడతెగని, వితరణవిద్యా = దానవిద్యయందు, నవరాధేయునకున్ = అభినవకర్ణునకును, సజ్జనవిధేయునకున్ = పండితులయెడ నడఁకువ గలవానికిని, కవితాస్త్రీలోలునకున్ = కవిత యనెడునెలఁతయం దాసక్తి గలవానికి, ఖవి...లునకున్ - ఖవిటంక = ఆకాశాగ్రభాగములందు, నటత్ = చరించు, యశోబ్ధి = కీర్తిసముద్రముయొక్క, కల్లోలునకున్ = తరంగములు గలవానికి, ఆకాశమెల్లను వ్యాపించిన కీర్తిగలవాఁ డనుట. + +ఆకాలమునఁ గర్ణుఁ డౌదార్యమునం దెంతపేరెన్నికఁ గాంచెనో యీకాలమున రాయ లంతపేరెన్నికఁ గాంచెను. కాన కృష్ణరాయలు నవరాధేయుఁడు “సన్నక్షత్రే విద్యమానే పండితే” అను నిఘంటూక్తిచే “సజ్జన” అనుచో పండితులని చెప్పుటయే సమంజసము. + +టీ. దిగధీ...మణికి - దిగధీశ - దిక్పాలురకు, అసహ్య = సహింపరాని, ధగద్ధగిత = ధగధగాయమానమైన, ఇద్ధ - ఒప్పిదమగు, రుచి = కాంతి గల, ప్రతాపతప = పరాక్రమ మనుసూర్యునియొక్క, స్ఫురణ = ప్రకాశముచే, స్థగిత = మాటుచేయఁబడిన, ద్యుమణికిన్ = సూర్యుఁడు గలవానికి, నిమి... \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0097.txt b/Manu_Charitra/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cfb4d32875b88d7dd1fa7d91272ee73d9e6ddfd4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0097.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ప్రథమాశ్వాసము

+ +కథాప్రారంభము

+ +టీ. అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగాన్ = శ్రేయఃపరంపర కభివృద్ధియగునట్లు, నాయొనర్పన్ బూనిన = నేను రచింపఁదొడఁగిన, మహాప్రబంధమునకున్ = సమస్తవర్ణనావృతమగు మహాకావ్యమునకు, కథాక్రమము = కథయొక్క వరుస, ఎట్టిదనినన్ = ఏవిధముగా నుండునన, జైమినిముని = జైమినియను ఋషీశ్వరుఁడు, స్వాయంభువ...రంబు - స్వాయంభువమను(వుయొక్క), కథా = కథయొక్క, శ్రవణానంకరంబునన్ = వినుట యైనపిదప, ఎవ్వండు మను = ఏమహామహుఁడు మను వయ్యెనో, ఎఱిఁగింపుము. అనవుడు = అని యడుగఁగా, పక్షులు = ధర్మపక్షులు, మార్కండేయమహాముని, చెప్పినప్రకారంబునన్, ఇట్లని, చెప్పందొడంగెన్ = చెప్పుటకు మొదలుపెట్టెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0098.txt b/Manu_Charitra/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bcb30661d818f7e43f5d8e6d896c46eacee3f090 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0098.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. ఆర్యావర్తదేశంబునన్ = ఆర్యావర్త (వింధ్యపర్వత హిమవత్పర్వతములనడిమిదేశము) మనుదేశమునందు, వరణాద్వీపవతీతటాంచల మునన్ = వరణానదియొడ్డుదగ్గఱ, వప్ర...జరమై - వప్రస్థలీ = ప్రాకారప్రదేశముచే, చుంబిత = తాఁకఁబడిన, అంబరమై = ఆకాశము గలదై, సౌధ...ణంబై - సౌధ = మేడలమీఁది, సుధా = సున్నముచే, ధవళిత = తెల్లఁగాఁ జేయఁబడిన, ప్రాలేయరుక్ = చంద్రునియొక్క, మండలీ = మండలమందలి, హరిణంబై = జింక గలదై, మహికంఠహారతరళస్ఫూర్తిన్ - మహి = భూమియొక్క, కంఠ = మెడయందలి, హార(మునందలి), తరళ = నడిమి పెద్దమణియొక్క, స్ఫూర్తిన్ = ప్రకాశమును, విడంబింపుచున్ = సరిపోలుచు, అరుణాస్పదం బనఁగన్ = అరుణాస్పద మనుపేరుతో, పురము = పట్టణము, ఒప్పున్ = ఒప్పిదముగా నుండును. + +నదీతటమున నుంటచే నివాసయోగ్య మనియు వప్రస్థలీచుంబితాంబర మనుటచే వైరిదుర్భేద మనియు గ్రాహ్యము. ప్రాలేయరుఙ్మండల మనుటచే సంపూర్ణచంద్రుఁ డనుట. కాననే యందు హరిణలాంఛనము బాగుగాఁ గనిపించును. హరిణాంకమును దెల్లఁగాఁ జేయుటచే మేడలధావళ్యము ఔన్నత్యము సూచితము. తరళస్ఫూర్తి యనుటచే భూమండలమునందలి సమస్తనగరములను మించియుండె ననుట. + +తా. ఆర్యావర్తదేశమున వరణానదియొడ్డున నాకాశము నంటుకోటగోడయును, జంద్రమండలమును రాయునంత యెత్తును, నందలి జింకనుసయితము తెల్లఁగాఁ జేయఁజాలు తెల్లనిపాలగచ్చునిగనిగయును గల మేడలును గలిగి భూదేవి తాల్చిన హారమునడిమి పతకమో యనున ట్లరుణాస్పద మనుపురమొకటి కలదు. + +అలం. అతిశయోక్తి, ఉత్ప్రేక్ష, ఉపమ. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0099.txt b/Manu_Charitra/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3a9b566e5234ef0017fb33f0c7f8b9f08a5cce5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0099.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +టీ. అఖిలవిద్యాప్రౌఢిన్ = ఎల్లవిద్యలయందలి నేర్పుచే, ముదిమది తప్పిన మొదటివేల్పున్ = ముసలితనముచే మతిమళ్లిన బ్రహ్మదేవుని, అచటివిప్రులు = ఆనగరమునందలి బ్రాహ్మణులు, మెచ్చరు = మెచ్చుకొనరు, (ఆనగరమునందలి బ్రాహ్మణులు సమస్తవిద్యలు నేర్చినవా రగుటచే బ్రహ్మను గూడఁ జిత్తవిభ్రమముగల ముదుసలివాఁ డని సరకు చేయరు) అచటిరాజులు = ఆనగరమందలి క్షత్రియులు, బంటు నంపి = భటుని బంపి, భార్గవునైనన్ = పరశురాము నైనను, బింకానన్ = గర్వముతో, అంశమునకు = చేరువకు (సర్వక్షత్రియవినాశకుఁడైన పరశురాముని సయితము బంటును బంపి దగ్గఱకుఁ బిలిపించుకొనఁగల సామర్థ్యము గలవా రనుట) కిరాటులు = కోమటులు, అలకాధిపతినైనన్ = కుబేరునైనను, మును = ముందుగా, సంచిమొదలు = మూలధనము, ఇచ్చి, మనుపన్ = రక్షించుటకు, దక్షులు = నేర్పరులు (ధనవంతులలోఁ గుబేరుఁడే యగ్రగణ్యుఁడు. అతనిని సంచిమొద లొసంగి బ్రదికింపఁగల్గుట పురవైశ్యులసంపదాతిశయమును దెలియఁజేయును, నాలవజాతి + శూద్రజాతి, హలముఖాత్తవిభూతిన్ = నాఁగేటిమొనచే నార్జింపఁబడిన సంపదచే, ఆదిభిక్షువు భైక్షమైనన్ మొదటిబిచ్చమెత్తువాఁ డగు శివునియొక్క బిచ్చ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0100.txt b/Manu_Charitra/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..693aad15fcc2efb0a89a7b9198bfccc69ce5d1f0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0100.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మెత్తుట నైనను, మాన్చున్ = నివారింపఁజేయును, (శూద్రులు పంటఁ బండించి భాగ్యముల గడించి సత్పాత్రదానము గావించుటలో సుప్రసిద్ధులని భావము,) వెలయాండ్రు = వేశ్యలు, నాట్యరేఖా...నిరూఢిన్ - నాట్యరేఖా = నృత్యచాతురియను, కళా = విద్యయందు, ధురంధర = బరువు మోసిన (సంపూర్ణముగా నలవడిన) నిరూఢిన్ = నేర్పుచే, రంభాదులైన = రంభ మొదలగు నప్సరస్త్రీలయినను, ఒరయన్ = ఎదుర్కొనునెడ, కాసెకొంగునన్ = వెన్కకు దోఁపుకొను చీరచెంగుచేత, కడపఁగలరు = తిరుగఁగొట్టఁగలరు. చిగురుఁగొమ్మైనన్ = లేఁతకొమ్మ యయినను, చేవ = గట్టితనము గలది. + +అలం. అతిశయోక్తి. + +దత్తమండలమునందుఁ జివురుచెట్టను నొకజాతిచెట్టు గలదు. ఎంత ముదిరినను దానఁ జేవ యుండదు. గాన నచటఁ బుట్టినఁజివురుకొమ్మైన చేవ యనుచో నాపురమునఁ బుట్టిన చీపురుచెట్టున బుట్టినకొమ్మయుఁ జేవతో నుండు ననుభావము సమంజసము. + +రామాభ్యుదయములోని చిగురుకొమ్మయు చేవల్, వసుచరిత్రములోని చిగురుగొమ్మ చేవయు నిట్టిద. + +టీ. మకరాంకశశాంకమరోజ్ఞమూర్తి = మన్మథునివలెను చంద్రునివలెను మనోహరమైన యాకారము గలవాఁడు, భాషావరశేషభోగి = వాక్కునందు రెండవయాదిశేషుఁ డగువాఁడు, వివి...తంత్రుఁడు - వివిధతెఱఁగులైన, ఆధ్వర = యజ్ఞములయొక్కయు, నిర్మలకర్మ= పుణ్యకర్మములయొక్కయు, దీక్షా = నియమములకు, పరతంత్రుడు = అధీనుఁ డగువాఁడును, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0101.txt b/Manu_Charitra/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..374c0d30e720507f9bec297a542e5ff48a2fe53c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0101.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +అంబురుహగర్భకులాభరణంబు = బ్రాహ్మణకులమున కలంకారమగువాఁడును, అనా...రుండు - అనారత = ఎప్పుడును, అధ్యాపన = వేదాధ్యయనము చేయించుటయందు, తత్పరుండు = ఆసక్తిగలవాఁడు, ప్రవరాఖ్యుఁడు = ప్రవరుఁ డనుపేరు గలవాఁడు, అలేఖ్యతనూవిలాసుఁడై = (చిత్తరువులందు) వ్రాయ నలవి గాని శరీరసౌందర్యము గలవాఁడై, పాయక = విడువక, ఆపురిన్, ఉండును. + +అలం. ఉపమ. రూపకము. + +ఆకారవిద్యానిష్ఠాభివాక్యములయు దసమానుఁడు. అంబురుహగర్భకులాభరణ మనుటవలనఁ బూర్వోక్తసుగుణాతిశయముచే నెట్టిలోపము లేక నుండెననుట. + +టీ. వైరాగ్యమునఁ జేసి = విరక్తభావమువలన, కాంక్ష సేయం = కోరునట్టి, జారకామినులకు = ఱంకుటాండ్రకు, పూచినసంపెంగపొలుపు = వికసించిన సంపెంగపూవుయొక్క బాగు, మధుకరాంగనలకుఁ బోలెన్ = తుమ్మెదలకువలె, భోగబాహ్యము = అనుభవమునకుఁ దక్కనిది, అయ్యెన్. + +సంపెగఁదావిని తుమ్మెద లొల్లకపోవుట ప్రసిద్ధము. ఇటఁ బ్రవరుఁడు సంపెంగపూవు. పరపురుషునియం దాసమై తిరుగుజారకామినులు తుమ్మెదజవరాండ్రు. సంపెఁగను దుమ్మెద లొల్లమికి — +శా. “నానాసూనవితానవాసనల నానందించు సారంగమే + లా నన్నొల్ల దటంచుగంధఫలి..." + +శ్లో. “చరన్వనాంతే నవమంజరీషు, స షట్పదో గంధఫలీం న జిఘ్రతి + సా కిం న రమ్యా స చ కిం న రంతా, బలీయసీ కేవల మీశ్వరాజ్ఞా." \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0102.txt b/Manu_Charitra/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f7015ba289abe530ed65774d5bdefac0ecd909d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0102.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తా. వికసించిన సంపెంగపూవు వికాసము, ఆఁడుతుమ్మెదల యనుభవమునకుఁ దక్కనట్లు విషయేచ్ఛ లేనివాఁ డగుటచే నాప్రవరునిచక్కఁదనము +జారకామిను లెంత యపేక్షించినను ననుభవింప నలవిగాని దయ్యెను. + +అలం. ఉపమ. + +టీ. యజ్వయున్ = యజ్ఞము చేసినవాఁడును, ధనాఢ్యుఁడును = ధనవంతుఁడును, కమనీ...విధిన్ - కమనీయ = కోరఁదగిన, కౌతుకశ్రీ = కుతూహలపుసంపదయొక్క, విధిన్ = రీతితో, కూఁకటుల్ = పిల్లజుట్లను, కొలిచి = కొల్తపెట్టి (ఇరువురివయస్సు ఇంచుమించుగా సమాన మని నిశ్చయించికొని) చేసిన = (పెండ్లి) చేసిన, కూరిమిసోమిదమ్మ = ప్రేమపుసోమిదేవి, సోమిదమ్మ. ఇది సోమిదేవియొక్క వికృతిరూపము, సౌఖ్యాపహయై = సుఖమును గూర్చునదియై, భజింపన్ = సేవ చేయుచుండఁగా, సుఖులై = సుఖవంతులై, కూడి = కలసి, దేవియున్ దేవరవోలెన్ = పార్వతీపరమేశ్వరులవలె, ఇలు దీర్పఁగన్ = ఇంటిపనులను జక్కఁబెట్టుచుండఁగా, కాఁపురము = సంసారము, వానికిన్ = ఆప్రవరునకు, ఒప్పున్. + +పార్వతీపరమేశ్వరు లనాదిదంపతులు మిగులవృద్ధులగు ప్రవరాఖ్యుని జననీజనకులు పార్వతీపరమేశ్వరులవలె నీడుజోడుగ మహామహిమతో నుండి రనుట. + +తా. ఆప్రవరుఁడు పిన్ననాఁటనే యజ్ఞము చేసి ధనవంతుఁడై యీడుజోడుగా నున్న తనప్రియభార్య సుఖపెట్టుచు సేవించుచుండఁగాఁ బార్వతీపరమేశ్వరులవలెఁ +దల్లిదండ్రులు క్షేమమున నుండి గృహకృత్యము చక్కఁబెట్టుచుండఁగా సౌఖ్యమునఁ గాఁపురము చేయుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0103.txt b/Manu_Charitra/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..234ecc02e7519e0110f9f8284e576be4a8c8c596 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0103.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. వర...ధము - వరణాతరంగిణీ = వరణానదియందలి, దరవికస్వర = ఇంచుక విడఁబాఱిన, నూత్న = క్రొత్తవగు, కమల = తామరపూలయొక్క, కషాయ = ఒగరైన, గంధము = వాసనను, వహించి = ధరించి, నదులయందుఁ దామరపూవు లున్నటులఁ జెప్పుట కవిసమయము. నూత్నకమలము లన నానాఁడె విచ్చ నారంభించిన తామరపూలు. అవి కొంచెము విచ్చినవి గాన తావి ముమ్మరముగ నుంటచే మంచితావితోఁగూడ నొప్పుచున్నవనుట. కషాయమన సుగంధ మనుటకు — “కషాయో రసభేదే౽కి నిర్యాసేచ విలేపనే, అంగరాగేచ నస్త్రీ స్యౌత్ సురభౌ లోహితే త్రిషు. మేదిని.” ప్రత్యూషపవనాంకురములు = వేకువవేళయందలి లేగాలులు, పైకొనువేళన్ = మేను తాఁకుసమయమున, వామనస్తుతిపరత్వమునన్ = వామనమూర్తియొక్క ధ్యానమునందలి యాసక్తిచేత, లేచి = శయ్యను విడిచి లేచి, ప్రాతఃకాలమున నిదుర సెజ్జనుండి లేచునపుడు విష్ణుమూర్తిని స్మరించుచుండునని భావము. సచ్చాత్రుడు = శిష్యులతోఁ గూడుకొన్న వాఁడు, నిచ్చలున్ = ఎప్పుడును, ఏఁగి = పోయి, అయ్యేటన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0104.txt b/Manu_Charitra/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c544959b5c6868cb8901114aa9247ac552e38bd8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0104.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ఆవరణానదియందు, ఆఘమర్షణస్నానము = పాపమును బోఁగొట్టు (అఘమర్షణమంత్రముల జపించుచుఁ జేయు) స్నానమును, సాంధ్యకృత్యము = సంధ్యావందనమును, సావిత్రిన్ = గాయత్త్రిని, సైకతస్థలిన్ = ఇసుకతిన్నెపై, కర్మసాక్షికిన్ = సూర్యునకు, ఫల...తతియున్ - ఫల = పండ్లు, సమిత్ = సమిధలు, కుశ = దర్భలు, కుసుమ = పూవులు, ఆది = మొదలగు, బహుపదార్థతతియున్ = పెక్కువస్తువులమూహమును, మడుఁగుదోవతులం = మడివస్త్రములు, గొంచున్ = తీసికొని, బ్రహ్మచారులు = వడగు లగు విద్యార్థులు, వెంటరాన్ = వెంబడివచ్చుచుండ, బ్రాహ్మణుండు = ప్రవరాఖ్యుఁడు, ప్రజ = జనులు, తన్నున్, మెచ్చిచూడన్ = మెచ్చుకొని సందర్శించుచుండ, ఇంటికిన్ వచ్చును = ఇంటి కరుదెంచును. + +టీ. శీలంబున్ = సద్వర్తనమును, కులమున్ = సద్వంశమును, శమంబున్ = బాహ్యేంద్రియనిగ్రహమును, దమమున్ = అంతరింద్రియనిగ్రహమును, చెల్వంబున్ + సొగసుఁదనము, లేఁబ్రాయము = చిఱుతవయస్సును, పోలన్ = కూడియుండఁగా, చూచి = పరికించి, (దానపరిగ్రహణమునకుఁ దగిన సమస్తయోగ్యత లీతనియెడఁ గలవు గాన నితని కొసంగుట యుభయతారక మని) అతండె = ఆప్రవరాఖ్యుఁడె, పాత్రుఁడు = అర్హుఁడు, అని = అని భావించి, ఏభూపాలుఁడు = ఏరాజైనను, ఈవచ్చినన్ = ఇచ్చుటకు వచ్చినయెడల (తమకై తాము రాజులు దాన మొసంగ నింటికి వచ్చిన) సాలగ్రామము మున్నుగాన్ = సాలగ్రామము మొదల్కొనియు, కొనఁడు = పరిగ్రహింపఁడు. మాన్యక్షేత్రముల్ మాన్యపుభూములు, (రాజులు మొదలగువారు గౌరవించి పన్ను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0106.txt b/Manu_Charitra/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad6985a9f0f6e4730692590e96e514168e8ba80e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0106.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. అత్తరుణాగ్నిహోత్రి = ఆలేఁబ్రాయపుయజ్వ, అగ్నిహోత్రి యన యజ్ఞానంతరము విధి ననుసరించి నియతితో నగ్నిహోత్రమున వేల్చుచుండువాఁడు, తీర్థసంవాసులు = పుణ్యతీర్థనివాసులు, ఏతెంచినారు = వచ్చినారు, అని, విన్నన్ = ఆలకించినయెడల, దవ్వు = దూరము, ఎంతయైనన్, ఎదురుగా నేఁగున్, తీర్థవాసము పుణ్యప్రదము గాన నటనుండి వచ్చువారు, యోగ్యు లని ప్రవరుని భావన. ఏఁగి = ఆవిధముగా నెదురేఁగి, తత్పదములకున్ = వారియడుగులకు, ఎఱఁగి = నమస్కరించి, సద్భక్తిన్ = తిన్ననిభక్తితో, ఆతిథ్యము = అతిథిసత్కారమును, ఇచ్చున్ = ఒసంగును ఇచ్చి = ఇటు లాతిథ్య మొనంగి, ఇష్టాన్నసంతృప్తులన్ = హితమైనభోజనముచేఁ దృప్తి చెందినవారినిగా, చేయున్ = ఒనరించును, చేసి, కూర్చున్నచో = విశ్రాంతిగాఁ గూర్చున్నపుడు, చేరవచ్చున్ = దగ్గఱ కరుగును. ఇద్దరన్ = ఈభూమిని, వన...త్మ్యముల్ - వనధి = సముద్రములయొక్కయు, పర్వత = కొండలయొక్కయు, సరిత్ = నదులయొక్కయు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0107.txt b/Manu_Charitra/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fc7615ff0fac73a55cee7eb3d1907da73f6fbab --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0107.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మాహాత్మ్యముల్ = ప్రభావములను, తెలియన్ = తెలిసికొనుటకు, అడుగున్ = ప్రశ్నించును. అడిగి = ప్రశ్నించి, యోజనపరిమాణము = ఆమడలపరిమితిని; ఆతీర్థక్షేత్రములకుఁ దానున్నచోటునకుఁగల దూరమును, అరయున్ = విచారించును. అరగి = ఆవిధమునంతయు విచారించి, చూడన్ = తాను దెలిసికొన్న పుణ్యప్రదేశములు సందర్శించుటకు, పోవలయున్, అంచున్, ఊర్పులు = నిట్టూర్పులు, నిగుడ్చున్ = విడుచును. నిట్టూర్పులు నిగిడించుట యసాధ్య మగు క్షేత్రసందర్శనము నెటులేని గావించి కృతార్థుఁడఁ గావలయు నని. + +టీ. ఈవిధమునన్ = పైని జెప్పఁబడినటులు, అధ్యా...వనుఁడు - అభ్యాగత = ఆగంతుకులయొక్క, సేవా = శుశ్రూషకు, పరతంత్ర = అధీనమైన, సకలజీవనుఁడై = ఎల్లఁబ్రదుకుఁదెరువు గలవాఁడై, భూదేవకుమారకుఁడు = విప్రపుత్రుఁడు, ఉండంగాన్, వినుము. ఒకనాఁడు = ఒకానొకదినమునందు, కుతపకాలమునందున్ = మధ్యాహ్నానంతరమున (పదునాఱుపదునేడుగడియల కాలమున) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0108.txt b/Manu_Charitra/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a06643df4d86b48f434f4aaaf827dafd2581c1fe --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0108.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. ముడిచి...జడ - ముడిచిన = చుట్టచుట్టిన, ఒంటికెంజడ = ఒక్కటి యగునెఱ్ఱనిజట, మూయన్ = ఆవరించునట్లు, మువ్వన్నెమొగముతోలు = పులితోలు, కిరీటముగన్ = కుల్లాయిగ, ధరించి = తాల్చి, జడ గానరాకుండఁ బులితోలుతోఁ జేసిన కుళ్లాయి పెట్టుకొనె నని భావము. కకపాల = కక్షపాలను, సన్యాసులు చంకను దగిలించుకొను భూతి మొదలగు వస్తువులను దాఁచియుంచుకొను సంచి, కేదార...పాణిన్ - కేదారకటక = పంచలోహములతోఁ జేసిన కడియముచే, ముద్రిత = చిహ్నితమైన. పాణిన్ = హస్తమున, కుఱుచలాతాముతోన్ = పొట్టిదగు యోగదండముతో, కూర్చి = జతపఱచుకొని, పట్టి = పట్టుకొని (కక్షపాలను తనచేతికఱ్ఱకుఁ దగిలించుకొనెను) ఐణీయము = లేడిచర్మముతోఁ జేయఁబడినది, ఒడ్డాణంబులవణిచేన్ = నడుముకట్టుయొక్క బిగిచే, అక్కళించిన పొట్టన్ = లోని కణఁచుకొన్నకడుపును, మక్కళించి = ఉబికించి, అరకూటచ్ఛాయన్ = ఇత్తడిరంగును, అవఘళింపఁగన్ = మించుటకు, చాలు = తగిన, బడుగుదేహమున = బక్కచిక్కినశరీరమున, భస్మము, భూతి, అలఁది = పూసికొని, మిట్టయురమునన్ = ఎత్తైనఱొమ్మునందు, నిడుయోగపట్టె = పొడుగైన (పట్టుతోఁ జేయఁబడి జందెమువాఱగా మెడ నుంచుకొనఁబడు) యోగాభ్యాసవ్యంజక మగుపట్టము, మెఱయన్ = ప్రకాశింపుచుండ, చెవులన్ = కర్ణములందు, రుద్రాక్షపోఁగులు = రుద్రాక్షలు గ్రుచ్చిన చెవిపోఁగులు, చవుకళింపన్ = కదలుచుఁ జెలువొందఁగా, కావికుబుసంబున్ = కావిరంగుగల చొక్కాయ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0109.txt b/Manu_Charitra/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..124f6cab8e1da8da067154b0ffcb629249ed336c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0109.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +యును, జలకుండికయఁను = నీళ్లుగలకమండలువును, పూని, ఔషధసిద్ధుఁడు = ఓషధులసిద్ధిఁ బొందినవాఁడు (యోగి), తద్గేహము = ఆప్రవరునిగృహము, చేరెన్ = ప్రవేశించెను. + +తా. పులితోలుతోఁ జేయఁబడిన కుళ్లాయియుఁ, బంచలోహములు చేర్చి చేసిన కడియమును, గక్షపాలయును, యోగదండమును, ఆఁడుజింకతోలుతోఁ జేసిన నడికట్టుపట్టెయు, యోగపట్టమును ధరించి, పసుపువన్నెగల విభూతి పూసికొని, +దేహమునందు విభూతి పూసికొని, రుద్రాక్షపోఁగులు పెట్టుకొని, కావిచొక్కాయ తొడిగి నీళ్లతోడికమండులువును జేతఁబట్టినవాఁ డయి యొకసిద్ధపురుషుఁడు ప్రవరునియింటికి వచ్చెను. + +అలం. స్వభావోక్తి. + +టీ. ఇట్లు = ఈ విధముగా, చనుదెంచు = వచ్చుచున్న, పరమయోగీంద్రున్ = ఉత్తముఁడగు యోగీశ్వరుని, కాంచి = ప్రవరుఁడు చూచి, భక్తిసంయుక్తిన్ = భక్తి యుప్పతిల్లుటచే, ఎదురేఁగి, ప్రణతుఁడు = నమస్కరించినవాఁడు, అగుచున్, చూచినంతన యెదురేఁగి ప్రణతుఁ డగుటచే నాగంతుకునియెడలఁ గల భక్త్యతిశయము తేటపడును. అర్ఘ్యపాద్యాదిపూజనంబు = అర్ఘ్యము పాద్యము మొదలైనవానితోఁ జేయఁబడుపూజను, కాళ్లు చేతులు కడుగుకొనుటకు నీ రిచ్చి పూవులతోఁ బూజ చేసి, (అర్ఘ్య మన హస్తోదకము, పాద్య మనఁ బాదోదకము.) ఇష్టమృష్టాన్నకలనన్ = ఇష్టమగునట్టియుఁ బరిశుద్ధమైనట్టియు నన్నము నొసఁగుటచే, సంతుష్టున్ = సంతోషించినవానిఁగా, చేసి = ఒనరించి, యోగి కెట్టియాహారము అభిమతమొ యట్టిసాత్త్వికాహారము నొసంగె ననుట. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0110.txt b/Manu_Charitra/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e02790add25e102ce7004ebf49de79d8fe874225 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0110.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. విద్వద్వందిత = పండితులచే నమస్కరింపఁబడినవాఁడా! (తాము) ఎందుండి = ఏప్రదేశమునుండి, ఎందున్ పోవుచున్ = ఎక్కడి కరుగుచు, ఇప్పుడు = ఈసమయమునందు, ఇందులకు = ఈప్రదేశమునకు, ఏతెంచినారలు = వచ్చినారు. నేఁడుగదా = ఈదినమునందె, మత్ + మందిరము = నాయిల్లు, పవిత్రము = పరిశుద్ధము, అయ్యెన్ = ఆయెను. మాన్యుఁడను = పూజనీయుఁడను (యోగ్యుల కాతిథ్య మీఁగలుగుట సుకృతాతిశయము) ఐతిన్. + +మహాపురుషుల యాగమనముచే గృహము పవిత్రమగు ననుట ప్రసిద్ధము, “శ్లో. యన్మనీషిపదాంభోజరజఃకణపవిత్రితం, తదేవ భవనం.” + +తా. ఓయోగీంద్రుఁడా! మీ రెచటనుండి యెచటికిఁ బోవుచు నిచటికి వచ్చినారు? పెద్దలైన మీరాకచేత మాయిల్లు పరిశుద్ధ మయినది. మీదర్శనముచేత నేను బూజ్యతను వహించితిని. + +టీ. ఉర్విన్ = భూమియందు, మీమాటలు = మీరు పలుకువచనములు, మంత్రములు = మంత్రములవలెఁ బావనములైనవి. మీమెట్టినయెడ = మీరు త్రొక్కినచోటు, ప్రయాగ = సుప్రసిద్ధమగు ప్రయాగక్షేత్రమువంటిది. మీపాదపవిత్రామలతోయములు = మీయడుగులు తగిలి పవిత్రమగునిర్మలజలములు, అలఘు...రుక్త్యములు - అలఘు = ఎక్కువగు, ద్యోమార్గఝర = ఆకాశగంగ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0111.txt b/Manu_Charitra/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73aa3919a38e3171e37da3df30a7756a6560efec --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0111.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యొక్క, అంబు = ఉదకములకు, పౌనరుక్త్యములు = అవియే ఇవి (కావుటచే వీనిని వేఱుగాఁ జెప్పుట పునరుక్తి.) అవియే యని మఱలఁ జెప్పుట. ఒకమాఱు చెప్పినదానిని మఱలఁ జెప్పుట పునరుక్తి. నీపాదోదకము ఆకాశగంగవలె మిగులఁ బవిత్రమైన దని భావము. + +టీ. భవాదృశయోగిజనంబు = మీవంటియోగులు, ఎవ్వానిగృహాంతరంబునన్ = ఎవనియింటిలో, వేఱు సేయక = భేదము నెంచక, పావనస్నానవిధాన్నపానములన్ = పవిత్రమైన స్నానవిధిచేతను, అన్నపానముల (గైకొనుట)చేతను, నిచ్చలున్ = ఎప్పుడును, సంతసము = సంతోషమును, అందుచున్ = పొందుచు, పోవున్ = వెళ్లునో, వానిది = అవ్వానిదె, భాగ్యవైభవము = అదృష్టదశ, వానిది = అవ్వానిదె, ఎమ్మెయిన్ = ఎన్నివిధములను, అవంధ్యజీవనము = సార్థకమైన బ్రదుకు, వానిది = ఆగృహస్థునిదె, జన్మము = పుట్టుక, ఉత్తమ లగుయోగులకుఁ బరిచర్య చేయఁగలవాఁడె సార్థకజన్ముఁ డనుట. + +తా. ఓయోగీశ్వరా! మీవంటిపెద్ద లెవనియింట భేదములేక స్వబంధువులవలెనే స్నానభోజనపానములు చేసి తృప్తి నొంది పోవుచుందురో యాగృహస్థుఁడు భాగ్యవంతుఁడును బుణ్యవంతుఁడు నగును. అటువంటి గృహస్థునిదే సార్థకజీవనమును సార్థకజనము నగును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0112.txt b/Manu_Charitra/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa4baa9dfc279d59b105c4ce3fdc39da5d194969 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0112.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +టీ. మౌనినాధ = మునిశ్రేష్ఠుఁడా? కుటుం...లంబున్ - కుటుంబ = సంసారమను, జంబాలపటల = రొంపిప్రోవులో, మగ్న = మునిఁగి యున్న, మాదృశ = నావంటి, గృహమేధిమండలంబున్ = సంసారులసమూహమును, ఉద్ధరింపంగన్ = లేవనెత్తుటకు, యుష్మదంఘ్రిరజోలేశము = మీపాదముమీఁది ధూళిరేణువు, ఒండు = ఒకటి, తక్కన్ = కాక, ఔషధము = మందు, కలదే = ఉన్నదా? లే దని భావము. కుటుంబము ఆధ్యాత్మికచింత గలవారలకుఁ బురదయె కాదు. బురదప్రోవు. కాననే గృహమేధిమండల ముందు మగ్నులు కాఁగలిగిరి. పాదధూళియె యుద్ధరించఁ గలిగినపుడు స్వయముగ మౌనినాథుఁ డెంతేని తోడు సూపఁగలఁడు. + +ఔషధము పదరజము అనుదానిచే ప్రవరుని కౌషధప్రాప్తి దూరక్షేత్రసందర్శనసిద్ధి ద్యోతక మగుచున్నది. + +అలం. రూపకాలంకారము. + +తా. ఓమునీంద్రా! బురదయందువలెనే పెట్టినకా లూఁడదీసికొనశక్యముకాని సంసారమునందు మునిఁగియున్న మావంటివారి నుద్ధరింపఁజాలినది మీపాదధూళి యొకటే కాని మఱి యేదియుఁ గాదు. (మీపాదధూళి సోఁకినమాత్రమున సంసారబంధము వీడిపోవు నని భావము.) + +టీ. నాన్ = అనఁగా, విని = ఆలకించి, ముని = మునీశ్వరుఁడు, ఇట్లను = +ఈవిధముగాఁ బ్రత్యుత్తరమిచ్చెను. వత్సా = కుఱ్ఱా! విను = ఆలకించుము, మావంటి = (సన్యాసులై దేశాటనముఁ జేయుచు) మమ్ముఁ బోలిన, తైర్థికావళికిన్ = తీర్థయాత్రాపరులసమూహమునకు, ఎల్లన్ = అందఱకు, సుఖజీవనమునన్ = సుఖముగా జీవించుటచేత, తీర్థసేవయున్ = పుణ్యప్రదములగు తీర్థములకు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0113.txt b/Manu_Charitra/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7cab01186c75cc189dd776d4008859e12df12b47 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0113.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +క్షేత్రములను సేవించుటయుఁగూడ, తలఁపన్ = విచారింపఁగా, మీవంటి గృహస్థుల సుఖజీవనమునఁ గాదె = మీబోఁటియతిథిసేవాపరాయణులగు గేస్తులు సుఖముగా జీవింపఁగలుగుటచేతనే గదా! + +తా. ముని యిట్లు చెప్పుచున్నాఁడు — వత్సా! మీవంటి గృహస్థులు సుఖజీవనులై యుండిననే కదా, మాబోఁటి తైర్థికులు తీర్థయాత్రలు చేయుచుండఁ గలుగుట. + + +టీ. బధిర...థులకున్ - బధిర = చెవిటివాండ్రు, పంగు - కుంటివాండ్రు, అంధ = గ్రుడ్డివాండ్రు, భిక్షుక = బిచ్చగాండ్రు, బ్రహ్మచారి = వటువులు, జటి = వానప్రస్థులు, పరివ్రాజక = సన్న్యాసులు, అతిథి = ఆగంతుకులు, క్షపణక = బౌద్ధభిక్షుకులు, అవధూత = దిగంబరులు, కాపాలిక = కాపాలికమతస్థులు, ఆది = మొదలగు, అనాధులకున్ = దిక్కు లేనివారలకు, గృహమేధి = గృహస్థుఁడు, కెలఁకులన్ = ప్రక్కలను, ఉన్న, తంగెట్టిజున్ను తంగెటి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0115.txt b/Manu_Charitra/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd7cf88639556026076ca959ec2d26ed30724756 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0115.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +దేవా = మహానుభావా! మీరు, ఇలపై = భూమియందు, సమస్తతీర్థాటనమున్ = ఎల్లతీర్థములందు సంచారమును, కావింతురు = చేయుదురు, విభజించి యడుగన్ = ఒక్కొక్కయంశమును వేఱుపఱచియడుగుటకు, కౌతుకము = కుతూహలము, అయ్యెన్. + +తా. సిద్ధుఁడు గృహస్థాశ్రమమును బ్రశంసింపఁగాఁ బ్రవరుఁడు విని మునీంద్రా! తాము సమస్తపుణ్యతీర్థములను సందర్శించుచుందురుగదా! కావున నాయాతావులఁ గల విశేషములు నెఱుంగ మనసయ్యెను. + +టీ. మహాత్మా = మహానుభావా, మీరు, ఏయేదేశములయందు, వసించితిరి = ఉంటిరి. పా. చరించితిరి = తిరిగితిరి, ఏయేగిరుల్ = ఏయే పర్వతములు, చూచినారు = సందర్శించితిరి, ఏయేతీర్థములందున్ = ఏయేపుణ్యజలములయందు, క్రుంకిడితిరి = స్నానము కావించితిరి. ఏయేద్వీపముల్ = ఏయేదీవులను, మెట్టినారు = త్రొక్కితిరి, పుణ్యవనాళిన్ = పవిత్రములైన అరణ్యములందు, త్రిమ్మరితిరి = తిరిగితిరి, తోయధుల్ = సముద్రములను, డాసినారు = చేర నరిగినారు. + +తా. ఓమహానుభావా! మీ రున్నదేశములను, మీ రాడినతీర్థములను, జూచినకొండలను, జొచ్చినదీవులను, విహరించినపుణ్యారణ్యములను, స్నానార్ధము పోయిన సముద్రములను, వానివానియందుఁగల వింతలను నాకు విశదముగా నానతీయవలయును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0116.txt b/Manu_Charitra/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..704d63f015041e781db733f4b2c6ef68fd71db86 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0116.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. పోయి = ఆయాదివ్యక్షేత్రముల కేఁగి, సేవింపలేకున్నన్ = ఆపుణ్యతీర్థములసేవ చేయఁజాలకున్నను, పుణ్యతీర్థమహిమ = పుణ్యప్రదములగు తీర్థముల ప్రభావము, వినుట = ఆలకించుట, అఖిలకల్మషహరంబ = సమస్తపాపములను పోఁగొట్టఁజాలినదే, కానన్ = కావున, వేఁడెదన్ = ప్రార్థించెదను, అనినన్ = అని వేఁడఁగా, అమ్మౌనివర్యుండు = ఆసిద్ధుఁడు, ఆదరాయత్తచిత్తుడు ఐ = ఆదరమునకు స్వాధీనమయిన మనస్సు గలవాఁడై, అతనికిన్ = ఆప్రవరునకు, అనియెన్. + +టీ. చతు...శాంక - చతురాస్య = బ్రహ్మయొక్క, వంశ = కుల మనెడు, కలశోదధి = పాలసముద్రమునకు, పూర్ణశశాంక = పూర్ణచంద్రుఁడా! తీర్థయాత్రాచణశీలినై = తీర్థయాత్రలు చేయుటయందుఁ బ్రఖ్యాత మగుస్వభావము గలవాఁడనై, జనపదంబులు = దేశములును, పుణ్యనదీనదంబులున్ = పవిత్రము లైన నదులను నదములను (తూర్పునకుఁ బ్రవహించునవి నదులు, పడమరకుఁ బ్రవహించునవి నదములు), ఆపటీరాచ...చలంబుగన్ - ఆపటీరాచల = మలయపర్వతము మొదలుకొని, పశ్చిమాచల = అస్తాచలము, హిమాచల = హిమవత్పర్వతము, పూర్వదిశాచలంబుగన్ = ఉదయపర్వతము వఱకు గలుగునట్లు (ఈనాల్గు పర్వతములు చుట్టివచ్చునట్టి దేశము ననుట.) (దిశాచలంబులన్ అని పా.) చూచితిన్ = కాంచితిని, అందునందుఁగల చోద్యములన్ = ఆయాతావులయందుఁ గలవింతలను, కనుఁగొంటిన్ = కాంచితిని. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0117.txt b/Manu_Charitra/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31d7b2a4d23c2daa2d63083c285902f39c56afcf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0117.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +చతు...శశాంక అనుటచేఁ బ్రవరుని యాభిజాత్యసౌశీల్యపాండిత్యాదులు సిద్ధుండు గ్రహించె ననుట నాలుగు దిక్కులు చుట్టి వచ్చితి ననుటచేఁ బ్రపంచమునందలి వింత లన్నింటిని దర్శించెనని భావము. + +టీ. కేదారేశున్ = కేదారేశ్వరుని, భజించితిన్ = సేవించితిని, హింగుళాపాదాంభోరుహముల్ = హింగుళాదేవియొక్క పాదపద్మములను, శిరమున = తలయందు, కీలించితిన్ = తాల్చితిని, సాష్టాంగనమస్కారము గావించెననుట, ప్రయాగనిలయు = ప్రయాగయందు వసించు, పద్మాక్షున్ = మాధవుని, సేవించితిన్ = భజించితిని, యాదోనాథసుతాకళత్రు = లక్ష్మీప్రియుఁ డగు, (సముద్రునిపుత్రి యగు లక్ష్మి భార్యగాఁ గలవాఁ డగు) బదరీనారాయణున్ = బదరికాశ్రమమున నెలకొను నారాయణుని, కంటిన్ = చూచితిని, ఈయాదేశం బన నేల = ఈప్రదేశము ఆప్రదేశ మని పేరు పెట్టి వాకొన నేల, సమస్త+ఆశా+అవకాశంబులన్ = సర్వదిక్కులయొక్క మధ్యప్రదేశములను (ప్రపంచమునంతయు) చూచితిన్ = నేను కాంచితిని. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0118.txt b/Manu_Charitra/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b4e7b986e4bb6c2d07a1482550ce7fd0a84712c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0118.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. అట్లుండె = అటుండనిమ్ము, గృహస్థరత్నంబ = గృహస్థులలో శ్రేష్ఠుఁడ! లంబమాన...సముదయంబు - లంబమాన = వ్రేలాడుచున్న, రవిరథ = సూర్యునిరథముయొక్క, తురంగ = అశ్వములకు, శృంగార = అలంకార మయిన, చారు = సుందరమగు, చామరచ్చటా = చామరపుగుడులయొక్క, ప్రేక్షణ = చూచుటయందలి, క్షణ = ఉత్సవముచే, ఉద్గ్రీవ = మెడలు పైకెత్తుకొనియున్న, చమరసముదయంబు = చమరమృగముల సమూహము కలది (సూర్యా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0119.txt b/Manu_Charitra/page_0119.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8579bf85b07ffa75ed4fd02ef1b6c9ec6fd88fc --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0119.txt @@ -0,0 +1 @@ +శ్వముల కలంకారముగా నుంపఁబడిన చామరములఁ గాంచి యీపర్వతముమీఁది చమరీమృగము లాయశ్వములను మోరలు పై కెత్తుకొని చూచుననుట.) ఉదయంబునన్ = ఉదయపర్వతమునందు, కలవిశేషంబులు = కలిగిన యతిశయములు, శేషఫణికినైన = ఆదిశేషున కైనను, లెక్కింపన్ = కొన్ని యని లెక్కపెట్టుటకు, శక్యంబె = తరమా ? శేషుఁడేని గణింపఁజాలఁ డనుట (చామరము లలంకారముగ నుంటచే సజాతీయచమరీమృగము లని యితరచమరీమృగములు తలయెత్తి చూచుచుండెనని భావము) గుఱ్ఱములకుఁ జామరము లలంకరింతు రనుటకు శ్లో. “ముక్తేషు రశ్మిషు నిరాయతపూర్వకాయా, నిష్కంపచామరశిఖా నిభృతోర్ధ్వకర్ణాః ఆత్మోత్థితైరపి రజోభి రలంఘనీయా, ధావంత్యమీ మృగజవాక్షమయేవరథ్యాః." (అభిజ్ఞానశాకుంతలము). అలం. భ్రాంతిమంతము. అంధక ...లతావలయంబు - అంధకరిపు = శివునియొక్క, కంధరా = కంఠము, ఆవాస = నివాసముగాఁగల వాసుకి(యొక్క), వియోగ = ఎడబాటుచే, భవ = పుట్టిన, దుర్వ్యథా = చెడ్డవెతయొక్క, ఆభోగ = పరిపూర్ణత గల, భోగినీ = సర్పాంగనలయొక్క, భోగభాగ = శరీరభాగములచే, పరివేష్టిత = చుట్టుకోఁబడిన, పటీరవిటపి = గంధపుఁజెట్టుయొక్క, వాటికా = వీథులయందు, వేల్లత్ = అల్లుకొనుచున్న, ఏకాలతావలయంబు = ఏలకితీవలప్రోవులు గలది, భర్త యగు వాసుకి శివునికంఠమున వసించుటచే వియోగమును సైఁపఁజాలక పరితాపపడు సర్పాంగనలు చుట్టుకొన్న గందపుఁజెట్లయందు నేలకి తీగ లల్లుకొన్నవనుట, మలయంబునన్ = మలయపర్వతమునందు, కలచలువకున్ = ఉన్న చలువఁదనమునకు, విలువ = వెల, ఎయ్యది = ఏది, లేదనుట. విరహతాపమునకుఁ జందన ముపశమనౌషధము. సర్పాంగనలు భర్తవలని యెడబాటు సైపనోపక తాప మాపుకొనుటకు గందపుమ్రాఁకులఁ గౌఁగిలించికొనిరి. అలం. ఉత్ప్రేక్ష. అకటకట = ఆహాహా, ఇది ప్రశంసార్థకము. వికట...హస్తంబు - వికట = హెచ్చుత గ్గయిన, కూటకోటి = శిఖరసమూహములయొక్క, విటంక = గూండ్లవంటి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0120.txt b/Manu_Charitra/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..16f36f338a83cce30dfe5a16ecc5f981f207d8a4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0120.txt @@ -0,0 +1 @@ +ముంజూరునెఱియలయొక్క, శృంగాటక = కూడలిపట్టులందు, ఆఢౌకమాన = దుముకుచున్న, జరదిందుబింబ = అస్తమించుచంద్రబింబమునుండి, గళత్ = తొరఁగు, అమృతబిందు = అమృతబిందువులచేఁ గలిగిన, దుర్దిన = జడివాన దినమున, ఆర్ద్రీకృత = తడిసినవిగాఁ జేయఁబడిన, సల్లకీ = అందుగుఁజెట్లయందలి, పల్లవ = చివుళ్లయొక్క, ప్రభంజన = నాశము చేయుటయందు, పర = ఆసక్తమయిన, అంజనహస్తి = అంజన మను పడమటిదిక్కునఁగల యేన్గుయొక్క, హస్తంబు = తుండము గలది, అగు అస్తంబునన్ = అస్తాచలమునందు, కల మణిప్రస్తరంబుల విశ్రాంతిన్ = ఉన్న మణిమయములగు చఱియలపై విశ్రమించుటను, చింతించినన్ = తలంచుకొన్నను, మేనన్ = దేహమునందు, పులకలు = గగుర్పాటులు, ఇప్పుడున్ = ఇపుడు గూడ, పొడమెడున్ = పొటమరించుచున్నవి. అందుగుఁజివుళ్లు ఏనుఁగులకు మిగుల యిష్టమనుట కిందే సీ. “తుండముల్ సాచి యందుగుచివుళ్లుకు నిక్కు కరులదంతచ్ఛాయ గడలు కొనఁగ” యని గలదు. స్వస్వ...మరాళంబు - స్వస్వ = తమతమచే, ప్రవర్థి = వృద్ధి పొందింపఁబడిన, వర్ధిష్ణు = వృద్ధిపొందఁదగు, ధరణీరుహసందోహ = చెట్లసమూహముయొక్క, దోహద = ఆసమయమునఁ బుష్పాదులు కలుగునట్లు చేయుకర్మమే, ప్రధాన = ముఖ్యముగా, అసమాన = సాటి లేనట్టుగా, ఖేలత్ = విహరించుచున్న, ఐలబిలవిలాసినీ = కుబేరునిస్త్రీలయొక్క, విలాస = విలాసమును గల్గించునట్టి, వాచాల = ధ్వనించుచున్న, తులాకోటి = అందెలయొక్క, కలకల(ధ్వనిచే), ఆహూయమాన = పిల్వఁబడుచున్న, మానస = మానస మను సరస్సునందలి, మదాలస = మదముచేఁ జొక్కిన, మరాళంబు = అంచలు గలది. (కుబేరుని జవరాండ్రు తమచేఁ బెంపఁబడిన వృక్షములకు దోహదక్రియలు చేయుటకై సంచరించు నప్పుడు కలకలమని మ్రోఁగు తమయందెలమ్రోఁతకు తమజాతిపక్షులకూఁత లనుకొని యంచలు చేరవచ్చు ననుట.) అగు రజతశైలంబు నోలంబులన్ = ఐన వెండికొండమాటుచోటులను, కాలగళు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0121.txt b/Manu_Charitra/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8ad66ef40e5b690028775b8f05177f2c712d8b8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0121.txt @@ -0,0 +1 @@ +విహారప్రదేశంబుల = శివుని విహరించుతావులను, కన్న = చూచినయెడల, సంసృతిక్లేశంబులు = సాంసారికష్టములు, పాయవే = పోవా? అంచలయఱపులు అందెలమ్రోఁతలు సమముగా నుండు ననుటకు శ్లో. “ఏతాశ్చలద్వలయసంహతి మేఖలోత్థ, ఝంకారనూపుర పరాజిత రాజహంస్యః." (భర్తృహరి) సతత...ధురంధరంబు - సతత = ఎడతెగక, మదజల = మదోదకముయొక్క, స్రవణ = స్రవించుటయందు, పరాయణ = సంసక్తమయిన, ఐరావణ = ఐరావతముయొక్క, విషాణకోటి = దంతాగ్రములచే, సముట్టంకిత = పొడువఁబడిన, కటక = కొండనడిమిప్రదేశమందు, పరిస్ఫురత్ = ప్రశాశించు, కురువింద = కెంపులయొక్క, కందళవ్రాత = మొలకలగుంపువలన, జాత = కలిగిన, అలాతశంకా = కొఱవు లనెడి సంశయముచే, అపసర్పత్ = తప్పించుకొనిపోవు, అభవ = ఆఁడయేనుఁగుయొక్క, భ్రమీ = చుట్టుదిరుగుటయొక్క, విభ్రమధురంధరంబు = విలాసము ఎక్కువగాఁ గలది అగు, మేరు...సోయగంబు - మేరుధరాధరంబు = మేరుపర్వతముయొక్క, శిఖరంబుల(యొక్క), సోయగంబు = సొగసు, కలయన్ = అంతటను, కనుంగొనుట = చూచుట, (బాగుగాఁ దృప్తిదీర సందర్శించుట) బహు...పాకంబునన్ - బహుజన్మ = అనేకజన్మములందు, కృత = చేయఁబడిన, సుకృత = పుణ్యముయొక్క, పరిపాకంబునన్ = పండుటచే, కాక = కాని, ఏల = ఎందులకు, చేకూఱనేర్చున్ = కలుగనేర్చును, ఇట అలంకారము భ్రాంతిమంతము. కురువిందములు మదకోకిలముల కంటికాంతివలె నెఱ్ఱగా నుండునని రత్నశాస్త్రమునందుఁ జెప్పఁబడెను. అగ్ని రక్తకణములోని దనుటకు "నవకిసలయతల్పం పుంజితాంగారకల్పం" అని పుష్పబాణవిలాసము. కురువింద మెఱ్ఱగా నుండుటకు దృష్టాంతము సీ. “సలలితమత్తకోకిలలోచనద్యుతి నలరారు కురువెంద మనెడుకెంపు" (రత్నపరీక్ష) మహాద్భుతంబులు = మిక్కిలి నాశ్చర్యము కలిగించునవి, ఈశ్వరానుగ్రహంబునన్ = దేవునియనుగ్రహముచే, అల్పకాలంబునన్ = త్వరగనే, కనుం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0122.txt b/Manu_Charitra/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8db2197374a90d0d609f0c89cd072e3df1807fe3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0122.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గొంటిన్ = చూచితిని, అనుటయున్ = అని సిద్ధుఁడు చెప్పఁగా, ఈషదం...ళుండు - ఈషత్ = కొంచెముగా, అంకురిత = పొడమిన, హసన = నగవును, గ్రసిష్ణు = మ్రింగు, గండయుగళుండు = రెండుచెక్కిళ్లు గలవాఁడు. (ఇంచుక మొలకెత్తు నవ్వును జెక్కిళ్లతో మాటినవాఁడై) ప్రవరుండు, అతనికిన్ = మునికి, ఇట్లు అనియెన్. + +టీ. వెఱవక = జంకు చెందక, ఒకవిన్నపము = ఒకమనవి, మీకున్ = తమకు, ఒనర్తున్ = చేయుదును, మి మ్మొకవిషయము ప్రశ్నించెదను. ఇట్టివి యెల్లన్ = ఇట్టివిచిత్రములన్నియును, చూచిరాన్ = చూచివచ్చుటకు, ఎఱకలు = ఱెక్కలు, కట్టుకొన్నన్ = కట్టికొనినను (ఱెక్కలతోఁ బోయి వ్రాలినను), మఱి = ఇంకను, ఏండ్లును బూండ్లును = పెక్కుసంవత్సరములకాలము, పట్టున్ = సరిపోవు, మీమొగము = మీముఖము, ప్రాయపుంజిఱుతతనంబు = వయస్సునఁ జిన్నతనమును, చెప్పక చెప్పెడున్ = నోటితోఁ జెప్పనక్కఱలేకయే చెప్పుచున్నది, అద్దిరయ్య = ఆహా! ఈర = మీరే, మీమహిమలు = మీప్రభావములు, మాకున్ = మాబోంట్లకు, ఎఱుఁగన్ = తెలిసికొనుటకు, తరంబె = శక్యమా! ఈర = మీరలే, ఎఱుంగుదురు = గుర్తెఱుంగుదురు. అనన్యసాధ్యమగు మీమహిమ మాబోం ట్లెఱుంగఁజాలరు, ఏమి చెప్పుదున్ = ఇఁక నేమి చెప్పఁగలను? + +తా. జంకు గొనక మీతో నొకటి మనవిచేసికొనుచున్నాను. మీరు చూచితి మన్న విచిత్రముల నెల్లఁ జూచివచ్చుటకు ఱెక్కలు గట్టుకొని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0123.txt b/Manu_Charitra/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95685f42d68e372260fd3b13204a6e616104b091 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0123.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పోయినను నెన్నిసంవత్సరము లైనఁ బట్టును. మీరు మిక్కిలి చిన్నవయసు గలవారని మీముఖము చెప్పకయే చెప్పుచున్నది. ఇంత చిన్నవయస్సున నవియెల్ల నెట్లు చూడఁగల్గితిరో, ఆహా! మీమహత్త్వములు మీకుఁ దెలియవలయుఁగాని మాకుఁ దెలియఁ దరమా! + +టీ. అనినన్ = ప్రవరుఁడనఁగా, పరదేశి = ఇతరదేశపువాఁడు (సిద్ధుఁడు), గృహపతికిన్ = ఆ ఇంటియజమానునకుఁ (ప్రవరునకు) అనియెన్ = ఇటులఁ బ్రత్యుత్తర మొసంగెను. సందియము = సందేహమును, తెలియన్ = తెలిసికొనుటకు, అడుగుట = ప్రశ్నించుట, తప్పా = దోసమా? వినవయ్య = ఆలకింపుము. సిద్ధులము = ఔషధసిద్ధి గలవారము, అగుటన్ = అవుటచేత, మమ్మున్, జరయున్ = ముదుసలితనమును, రుజయును = రోగమును, చెనకంగాన్ = అంటుటకు, వెఱచున్ = భయపడును. + +తా. ప్రవరునితో సిద్ధుఁ డనియెను. వెఱవ నేల? సంశయము వారించుకొనుట కడుగుట తప్పుకాదు. మేము సిద్ధులము గావున ముదిమియు రోగమును మమ్ము ముట్టనేరవు. + +టీ. భూమినిర్జరవంశోత్తమ = బ్రాహ్మణవంశమునకు శ్రేష్ఠుఁ డగువాఁడా! (ప్రవరుఁడా) పరమంబు = గొప్పది, రహస్యము = దాఁచిపుచ్చవలసినది, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0124.txt b/Manu_Charitra/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0d01f6fa4210cdda5a1dad09e27ccc8ac75d8fb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0124.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +డాఁపన్ = దాఁచియుంచను, పాదలేప మనుపేరన్ = పాదలేప (అడుగుపూఁత) మనుపేరితో, దివ్యౌషధంపురసంబు = ఉత్తమమగు నోషధిసంబంధ మగు రసము, ఈశ్వరసత్కృపన్ = దైవానుగ్రహముచే, కల్గెన్ = నాకు లభించెను. తద్భూరిప్రభావంబునన్ = దానియొక్క గొప్పమహత్త్వముచేత, పవమా...హంకృతిన్ - పవమాన = వాయువును, మానస = మనస్సును, తిరస్కారి = వంచించునట్టి, త్వరా = వేగముయొక్క, అహంకృతిన్ = అహంకారముచే, చరియింతున్ = తిరుగుదును. + +పరమరహస్యముగానఁ జెప్పరాదు. నీవు భూదేవులం దుత్తముఁడవు. కాన నెఱింగించుచున్నాఁడ ననుటచే రహస్యప్రకటనమువలనఁ గలుగు దొసఁగుకంటెఁ దెలుపుటయే ఫలప్రదమని భావము. దివ్యౌషధముగాననే యది భూరిప్రభావము గలది. ఈశ్వరసత్కృపాలబ్ధముగావున నది సామాన్యులకు లభించునది కాదనుట. + +తా. విప్రోత్తమా! మిక్కిలి గోప్య మగువిషయమైనను నీకు దాఁపక చెప్పుచున్నాను. దైవానుగ్రహమువలన నాకుఁ బాదలేప మనునొకయోషధీరసము సంభవించినది. దానిసామర్థ్యమున వాయువేగమును మనోవేగమును మించిన వేగముతోఁ దిరుగుదును. + +టీ. దివిన్ = ఆకసమున, బిస...సంఘంబు - బిసరుహ = పద్మములకు, +బాంధవ = చుట్ట మగుసూర్యునియొక్క, సైంధవసంఘంబు = గుఱ్ఱముల సమూహము, ఎంతదవ్వు = ఎంతదూరము, దగ లేక = దప్పి లేకఁ (శ్రమలేక) అరుగున్ = పోవునో, భువిన్ = భూమిని, అంతదవ్వున్ = అంతదూరమును, దగయన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0126.txt b/Manu_Charitra/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24cb906f331bb2d6d718f9c907c26b8edf83420b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0126.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +బంధము దాల్చెను, తీర్థయాత్రవలనన్ = తీర్థములకు యాత్రలు చేయుటచే, ధన్యాత్ముఁగాన్ = కృతార్థమయినయాత్మ గలవానిఁగా, చేయరే = చేయుఁడీ. + +తా. అనునప్పటికిఁ బ్రవరుఁడు అతికుతూహలముచే మనస్సు తొట్రుపడఁగా దోసిలి యొగ్గి, మునివర్యా! మీ మాహాత్మ్యమును తెలిసికొనలేక నేను బల్కిన ప్రల్లదపుఁబల్కులను మన్నించి కరుణతో శిష్యుఁడ నగునన్ను తీర్థయాత్రలఁ జేయించి కృతార్థునిఁ జేయ వేఁడెద ననెను. + +టీ. అనుటయున్ = అనఁగా, రసలింగమున్ = రసముతోఁ గావించిన కణికెను, తన = తనయొక్క, వట్రువప్రేఁపసజ్జన్ = గుండ్రనిప్రేఁపబుట్టలోన, నిలిచిన = నిండించిన, ఒకపసరు = ఒకానొకపచ్చనిద్రవము, ఇది యది యని చెప్పక = ఎట్టిదనియుఁ దెలుపక, తత్పదాంబుజయుగళిన్ = ఆతనితామరలవంటి రెండడుగులందును, పూసెన్ = రాచెను. + +తా. పరమరహస్యము గానఁ బ్రవరుఁ డాపసరుపే రడుగ లేదు. ఈశ్వరలబ్ధము పరమగోప్యము గాన మునియుఁ బేరు చెప్పక పసరు రాచెను. + +టీ. ఆమందున్ = ఆపాదలేపనమును, ఇడి = పూసి, అరిగినన్ = పోవఁగా, భూమీసురుఁడు = బ్రాహ్మణుఁడు (ప్రవరుఁడు), తుహిన...పేక్షన్ - తుహినభూధర = మంచుఁగొండయొక్క, శృంగ = శిఖరములందలి, శ్యామల = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0127.txt b/Manu_Charitra/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a04b199e48c86181800459ffdd0c6d83dcd89c90 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0127.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +పసరుమీఱిననలుపుగల, కోమల = నవనవలాడు, కానన = అడవులయొక్కయు, హేమ = బంగారుతో, ఆఢ్య = ఒప్పిన, దరీ = గుహలయొక్కయు, ఝరీ = సెలయేళ్లయొక్కయు, నిరీక్షా = చూచుటయందలి, అపేక్షన్ = కోరికచే, అరిగెన్ = పోయెను. + +దరీశబ్దమునకుఁ గొందఱు లోయ యని యర్థము చెప్పిరి. +పచ్చగా నున్నచెట్లను నలుపుగాఁ జెప్పుట కవిసమయము. + +టీ. అనినన్ = (ఇట్లు పక్షులు) పలుకఁగా, (జైమిని) విని, మహీసురవరుండు = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడు (ప్రవరుఁడు), ఎట్లు = ఏవిధముగా, ప్రవర్తించెన్ = నడచుకొనెను. అతని = ఆప్రవరాఖ్యుని, పుణ్యవర్తనశ్రవణంబు = పవిత్ర మయిన నడువడియొక్క వినుట, హర్షోత్కర్షంబున్ = సంతోషాతిశయమును, కల్పించెన్ = కలుగఁజేసెను. తర్వాతివృత్తాంతంబు = మంచుకొండ కేఁగినది మొదలు జరిగినకథ, కృపాయత్తచిత్తంబునక్ = దయకు నధీనమయిన మనస్సుతో, ఆనతీయవలయున్ = సెలవీయవలెను. అని యడుగుటయున్ = అని జైమినిమహాముని యడుగఁగా, దీనికి రెండవయాశ్వాసమునందలి యవధరింపు మనుక్రియతో నన్వయము. + +టీ. గంగా...కాంక - గంగా(నదియొక్క), స్వచ్ఛ = నిర్మలమయిన, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0128.txt b/Manu_Charitra/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3f5c5ae51db33ddba3f91b76ff8925a13762993 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0128.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తరంగ = తరఁగలయొక్క, భంగిక = రీతిగల, యశః = కీర్తియొక్క, +గాఢ = అధికమయిన, ఛవి = కాంతిచే, ఛన్న = కప్పఁబడిన, సారంగాంక = చంద్రునియొక్క, అంక = కళంకముగలవాఁడా! (గంగాతరంగములవలె +స్వచ్ఛమయిన కీర్తియొక్క కాంతిచేఁ జంద్రునిలోని కళంకమును గప్పిపుచ్చినవాఁ డనుట.) నిరంకుశ...భావుకా - నిరంకుశ = నిరాఘాటకమయిన, ప్రతికళా = ప్రతివిద్యయందలి, ప్రౌఢీ = సామర్థ్యమువలన, ప్రియంభావుకా = ఇష్టుఁడగువాఁడా! గాంగే...స్పదా - గాంగేయాచల = మేరుపర్వతము, చాప = విల్లు గాఁగల = శివునియొక్క, నూపుర = అందియయగు నాదిశేషునియొక్క, వచః = వాక్కులవంటి వాక్కులయొక్క, గాంభీర్య = ప్రౌఢిమయొక్క, లీలా = విలాసమునకు, అస్పదా = స్థానమగువాఁడా! బంగా...నిలా - బంగా, ళాంగ, కళింగ(ములను దేశములయొక్క) భూప = రాజులయొక్క, సుభట = మంచిబంటులను, అభ్రశ్రేణి = మేఘపంక్తికి, ఝఝానిలా = పెద్దగాలి యగువాఁడా! (ఈ విశేషణము లన్నియుఁ గృతిపతి యగు కృష్ణరాయనికిఁ జెందుచున్నవి.) రూపకము. + +గంగాజలము స్వచ్ఛతాసాంద్రముగాన కీర్తితో నుపమింపఁబడెను. ఇటులె శ్రీనాథుఁడును గొండొకచో “సాటి చదలేటినీటికి హాటకగర్భునివధూటికి... విశదయశంబుల్" అని చెప్పెను. శేషుఁడు సహస్రముఖుడుగాన నాతనివచోగాంభీర్య మసమాన మైనది. రాయ లంతటివచోగాంభీర్యము గలవాఁడనుటకు నిరంకుశప్రతికళాప్రౌఢిప్రియంభావుకత్వము సాధనము. + +తా. చంద్రమండలమువఱకు వ్యాపించిన గంగయందలి యలలవలెఁ దెల్లనైనకీర్తి గలవాఁడవును, ఎల్లవిద్యలందును గల మిక్కుటమయిన పాండిత్యముచే మేలొందినవాఁడవును, ఆదిశేషుని వాగ్వైఖరివంటి వాగ్వైఖరి గలవాఁడవును, అంగకళింగబంగాళదేశముల రాజుల సేనలను గెలిచినవాఁడవునైన కృష్ణదేవరాయా! + +అలం. ఉపమాతిశయోక్తినిదర్శనారూపకములు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0129.txt b/Manu_Charitra/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e09f8ea9b36f6339c5ca8d0ceed58e8c44fcf4b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0129.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. మండ...భిత - మండలికతపన = (సామంతరాజులకు సూర్యుఁడు) అను బిరుదముచే, శోభిత = ప్రకాశించువాఁడా! కుండలి...కావ్య - కుండలిపతి = ఆదిశేషుఁడు, శయన = నెజ్జగాఁగల విష్ణుని, కర్ణ = వీనులకు, కుండలిత = కుండలములుగాఁ జేయఁబడిన, రసాఖండ = శృంగారాదిరసములతో నెడతెగని, కవి = కవులయొక్క, కావ్య = కావ్యములుగలవాఁడా! దిగ్వేదండ...పటహా - దిగ్వేదుడ = దిగ్గజములయొక్క, శ్రుతి = చెవులను, దళన = పగులగొట్టునట్టి, కలహతాడిత = యుద్ధములందు మ్రోయింపఁబడిన, పటహా = తప్పెటలు గలవాఁడా! + +మండలీకుఁ డనఁగా వింశతియోజనముల (ఇరువదియామడల) విశాలమైనభూమిని బరిపాలించువాఁడు, తనకంకితముగాఁ గాక వేంకటేశ్వరాంకితముగాఁ బెక్కుకావ్యములు కవులఁ బ్రోత్సహించి రచింపఁజేసినవాఁడను భావమును “కుండలిపతి...కవికావ్య" సమాసమునుండి గ్రహింప నగును. + +తా. మండలికతపనుఁ డనుబిరుదము గలవాఁడా! విష్ణునకు శ్రవణానంద మగునట్లు కవులచే రసమతము లగు కావ్యములఁ జెప్పించినవాఁడా! యుద్ధములందు దిగ్గజములచెవు లదరునట్లు పటహముల మ్రోయించువాఁడా! + +తా. కుకురు, కాశ, కురు, కరూశ, కోసల, ఆంధ్ర, సింధు, బాహ్లిక, శక, అంగ, వంగ, సింహళ (దేశములను), ఈశ = ప్రభువులయొక్క, కన్యకామణి = కన్యారత్నములయొక్క, ప్రకర = సమూహముయొక్క, పాణి = హస్తములందు, ఘటిత = తాల్పఁబడిన, రత్నపాదుకా = మణులు పొదిగిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0130.txt b/Manu_Charitra/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..020132bec9a13ba389acbd89b5feff739619d8a7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0130.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పావకోళ్లు, కలాచికా = తమ్మపడిగము, ముకుర = అద్దము, వీటికాకరండ = తాంబూలపుఁబెట్టె, ముఖ్య = మొదలగు, రాజలాంఛనా = రాజచిహ్నములు గలవాఁడా! + +తా. కుకురుకాశాదిదేశములరాజుల నోడించి, కొనివచ్చినవారి కన్నెలు తమ్మపడిగము పావకోళ్లు మొదలగువానిని దాల్పఁగా రాజలాంఛనములతో నొప్పారువాఁడా! + +టీ. శ్రీమ...ప్రణీతంబు - శ్రీమత్ = విద్వత్తాసంపదగల, ఆంధ్రకవితాపితామహ = ఆంధ్రకవిత్వమునకు బ్రహ్మయును, సర్వతోముఖ = అంతట వ్యాప్తిగల, అంక = బిరుదు గల్గినట్టియును, పంకజాక్ష = విష్ణునియొక్క, పాదాంబుజ = పాదపద్మములకు, ఆధీన = వశమైన, మానసేందిందిర = మనస్సనెడు తుమ్మెద గలట్టియును, నందవరపురవంశోత్తంస = నందవర మనెడి యూరివారివంశమున (నందవరీకకులమున) శ్రేష్ఠుఁ డగునట్టియు, శఠకోపతాపస = శఠకోపయతియొక్క, ప్రసాద = కృపచే, ఆసాదిత = పొందఁబడిన, చతుర్విధ = నాల్గువిధములగు (బంధ, చిత్ర, గర్భ, ఆశు కవనములు), కవితామతల్లిక = శ్రేష్ఠకవిత్వముగలట్టియు, అల్లసాని చొక్కయామాత్యపుత్ర = అల్లసాని చొక్కయమంత్రికిఁ గుమారుఁ డగునట్టియు, పెద్దనార్య = పెద్దనార్యునిచే, ప్రణీతంబు = రచియింపఁబడినది. మహాప్రబంధంబునందున్ = మహాకావ్యమున, ప్రథమాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0131.txt b/Manu_Charitra/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4930b9e719ac4403f7b7619c4606ff6156f370ca --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0131.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఇది శ్రీదక్షిణామూర్తిమంత్రోపాసనాసమాసాదితాఖండసాహితీధురీణుండు నాత్రేయగోత్రపవిత్రుండును వావిళ్లవంశపయోరాశిరాకాసుధాకరుండు నగురామస్వామిశాస్త్రిచేత ననేకపూర్వవ్యాఖ్యానాభిప్రాయంబులఁ బర్యాలోచించి రచింపఁబడిన రుచిసమాఖ్యానం బగువ్యాఖ్యానంబునఁ బ్రథమాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0132.txt b/Manu_Charitra/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ac7963434ad9c64e2990f107168baba7afdbb06 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0132.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మనుచరిత్రము

+ +ద్వితీయాశ్వాసము

+ +టీ. శ్రీ ఖండ...ఖండల - శ్రీఖండశీతనగ = మలయపర్వతముయొక్కయు, హిమవత్పర్వతముయొక్కయు, మధ్య = నడుమనుండు, అఖండ = వేఱు లేని క్షోణిమండల = భూమండలమునకు, ఆఖండల = ఇంద్రుఁడవగువాఁడా! విద్యా...భోజ - విద్యా = విద్యలయందు, ఖేలన = విహరించుటలో, భోజ = భోజుఁడవగువాఁడా! సుధీలేఖద్రుమ = పడితులకుఁ గల్పవృక్ష మగువాఁడా! లీలామదనా = విలాసములందు మన్మథుఁడ వగువాఁడా! ఇది కృతిపతికి సంబోధనము. అవధరింపు మనుపైవచనముతో నన్వయము. + +తా. మలయపర్వతమునకును హిమాలయమునకును మధ్యగల భూభాగమునంతయుఁ బాలించువాఁడును విద్యావినోదములయందు భోజునివవంటివాఁడును బండితులకుఁ గల్పవృక్షమువవంటివాఁడును, జక్కఁదనమందు మన్మథుని వంటివాఁడు నగు కృష్ణదేవరాయా! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0134.txt b/Manu_Charitra/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b8d9b8b567409fe49e268a56ba80b1724d44677 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0134.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మ్రోఁత వినవచ్చినంతన యది మేఘధ్వని యని నెమిళ్లు నృత్యము చేయును. నెమిళ్లయాట తాళానుకూల మనుటకు— +శ్లో. "తాళైశ్శింజావలయసుభగైర్నర్తితః కాన్తయా మే + యామధ్యాస్తే దివసవిగమే నీలకణ్ఠః సుహృద్వః." ఉ."మేఘసందేశము. +శ్లో. “భమిషు కృతపుటాన్తర్మలావృత్తిచక్షుః + ప్రచలితచతురభ్రూతాణ్డవైర్మణ్డయన్త్యా + కరకిసలయతాళైః కాన్తయా నర్త్యమానం + సుతమివ మనసా త్వాం వత్సలేన స్మరామి..” ఉత్తరరామచరిత్రము. +తా. అట్లు ప్రవరాఖ్యుఁడు పోయి హిమవత్పర్వతమును జూచెను. అం దాకాశము నంటుశిఖరాగ్రములనుండి ప్రవహించు సెలయేర్లయలల చప్పుళ్లు మద్దెళ్లు మ్రోఁతలు వోలె వినఁబడఁగాఁ బింఛములను విచ్చుకొని యాధ్వనికిఁ దగినట్టు నెమి ళ్లాడుచున్నవి. దానినడిమిప్రదేశములందు గజములు తొండములతోఁ జెట్లను బట్టి యీఁగులాడించుచున్నవి. + +అలం. రూపకాలంకారము. + +టీ. కాంచి = చూచి, అంతరంగంబునన్ = మనస్సునందు, తరంగితంబు = పొరలుచున్న, హర్షోత్కర్షంబునన్ = సంతోషాతిశయముచే + +టీ. ధరణీసురుండు = బ్రాహ్మణుఁ డగు ప్రవరాఖ్యుఁడు, నరనా...సరణిన్ - నరనారాయణ = నరుఁడు నారాయణుఁడు ననుఋషులయొక్క, చరణాంబురుహ = పాదపద్మములందలి, భద్రచిహ్న = శుభచిహ్నలచే, హలకులిశాంకుశాదిరేఖలు మిగుల శుభమైనవిగాన నిట్టిరేఖలగుర్తులచే ననుట. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0135.txt b/Manu_Charitra/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a52c0b5f40f9c671353a8c2129d74ff1133e9148 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0135.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ముద్రిత = గుఱుతులు గలదిగాఁ జేయఁబడిన, బదరీతరు = రేఁగుచెట్లయుక్క, చండ = సమూహముయొక్క, మండల = ఆవరణరూపప్రదేశముయొక్క, సరణిన్ = మార్గమున, చనఁజనన్ = పోఁగాఁబోఁగా, (పైపద్యముతో నన్వయము.) ఎదుటన్ = ముందుభాగమున. + +తా. ఆప్రవరుఁడు నరనారాయణు లనుమహర్షులు తపస్సు చేసిన బదరీవనము గాంచి దానినడిమిత్రోవను బోఁగాఁబోఁగా. + +టీ. ఉల్లల...మల్లధ్వనులు - ఉల్లలత్ = మీఁదికి రేఁగుచున్న, అలకా = అలక యనునదియొక్క, జలకణ = నీటిబిందువులచే, పల్లవిత = చిగిర్చిన, కదంబ = కడిమిచెట్లయొక్క, ముకుళ = మొగ్గలయొక్క, పరిమళలహరీ = సౌరభప్రవాహమునందు, ఈహత్ = అభిలాష గల వగుచున్నట్టియు, లోహల = అవ్యక్తధ్వనులుగల, అలకానదియొడ్డున నున్న కడిమిచెట్టుల పూఁదేనె గ్రోలి కోడెతుమ్మెదలు కైపున నవ్యక్తమధురముగా ధ్వనులు చేయుచుండెను. మదబంభరమల్ల = మదించిన గండుతుమ్మెదలయొక్క, ధ్వనులు, ఎసఁగన్ = మీఱఁగా, మరుదంకురముల్ = చిఱుదెమ్మెరలు, విసరెన్ = వీచెను. + +కదంబము నీటికడఁ బెఱుగునది. కావుననే యేటియొడ్డునఁ గడిమిచెట్లున్నటులఁ జెప్పఁబడును. +శ్లో. “జంబూవేతసవానీరకదంబోదుంబరార్జునాః + బీజపూరకమృద్వీశా లకుచాశ్చ నదాడిమాః + వంజులో నక్తమాలశ్చ తిలకః పనసస్తథా + తిమిరో మ్రాతకశ్చైవషోడశానూపజాః స్మృతాః." \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0136.txt b/Manu_Charitra/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1bdd5ff1b3a298923f48fbfe369e25cab99289bd --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0136.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +వానచినుకులకుఁ గడిమి పూఁతఁ బూయును. +శ్లో. "నీపం దృష్ట్వా హరితకపిశం కేసరైరర్ధరూఢై + రావిర్భూతప్రథమముకుళాకన్దళీశ్చానుకచ్ఛం + ... .... ... ... ... ... + సారంగాస్తే జలలవముచః సూచయిష్యంతి మార్గమ్.” + + "నీపకసుమాదికం దృశ్యతే తత్రతత్ర త్వయా (మేఘన) వృష్ట మిత్యను నియత.” + +వానచినుకులకుఁ బూచునట్లు అలకాజలకణములచేఁ గడిమిచెట్లు పూచెనని భావము. + +తా. అలకానదినీటితుంపురులు పైపైఁ బడుచుండుటచేఁ జిగిర్చి పూచిన కడిమిపూలమకరందమును ద్రావి పొగరు రేగినతుమెమైదలఝంకారములతో మెల్లమెల్లఁగాఁ జల్లగాలి వీచెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0137.txt b/Manu_Charitra/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21a4c499bb4a9d9b157f3547a0633e31b8a8e490 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0137.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. తొండముల్ = తొండములను, చాఁచి = చాగించి, అందుగుఁజిగుళ్లకున్ = అందుగుచెట్లయొక్క లేఁతయాకులకొఱకు, నిక్కు = సాగఁబాఱు, మునికాళ్లతో నుండి నిలుచుండునట్టి, కరులదంతచ్ఛాయ = ఏన్గులదంతములకాంతి, కడలుకొనఁగన్ = విస్తరించఁగా, ఏనుఁగుతుండము వ్రాలియున్నంతవఱకు దంతకాంతులు విరివిగాఁ బ్రసరింప వీలుండదు. సాఁచి చిగుళ్లకు నిక్కినపుడు దంతములకాంతి ప్రసరించును. (అందుగుచిగుళ్ల నందుకొనుటకై నిక్కి తొండములు సాఁచు గజములదంతములకాంతి నలువైపుల వ్యాపించుచున్న దనుట.) సెలవులన్ = పెదవులకొనలందు, వనదంశములఁ = అడవియీఁగలు, మూఁగి నెఱపెట్టన్ = సందు చేయఁగా, క్రోల్పులుల్ = పెద్దపులులు, పొదరిండ్లన్ = తీఁగ లల్లుకొని యిండ్లవలెనుండు పొదలయందు (నికుంజములందు), గుఱక లిడఁగన్ = గురుపెట్టి నిదురఁబోవుచుండ, (సెలవులు పొలసుకంపొలయుటచే నీఁగల మూఁగి తొలుచుచుండెను. నిద్రామాంద్యము గాన నొడ లెఱుంగవయ్యెను.) అడవియీఁగలు మూఁగి సెలవులకడఁ దొలుచుచుండఁగాఁ బెద్దపులులు మాంసము దిని మత్తెక్కి పొదరిండ్లలో గుఱకలు పెట్టుచున్నవనుట.) సెలయేటియిసుకలంకలన్ = సెలయేళ్లలోని యిసుకదిబ్బలందు, వరాహంబులు = అడవిపందులు, మొత్తంబులై = గుంపులై, త్రవ్వి = నేలయంతయు ముట్టెతోఁ బెకలించి, ముస్తెలు = తుంగగడ్డలు, ఎత్తన్ = కోరతోఁ బైకెత్తుచుండ, (ఏటిలంకలలో నడవిపందులు గుంపులు గుంపులుగాఁ గూడి తుంగముస్తెలను బెల్లగించుచున్నవనుట.) అడ్డంబు, నిడుపును (గల), ఆఁబడ్డలగతిన్ = ఆవుపెయ్యలవలె, మనుఁబిళ్లు = ఆఁడుమన్నులు (ఒకవిధమైన మృగములు), డొంకలనుండి = నడచుటచేఁ బల్లముగా మాఱిన త్రోవలనుండి, క్రేళ్లుదాఁటన్ = దుముకులాడఁగా, (మనుఁబిళ్లు అన నాఁడుమన్నులు; అవియే డొంకల దుముకుచుండ నిఁక మగవానిని గూర్చి చెప్పఁ బని లేదు. ఆఁడుదే యావుపడ్డ యంత యుండ మగ దెంత యుండునో చెప్పం దరము గాదు) ప్రబల...తపమునన్ - ప్రబల = పొగరు రేఁగిన, (మిగులబలముగల) భల్లుక = ఎలుఁగుగొడ్లయొక్క, నఖభల్ల = బల్లెములవంటి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0138.txt b/Manu_Charitra/page_0138.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93b1829a61e0c17615d0342fe33febc0050192ee --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0138.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +గోళ్లయొక్క, భయద = భయముకలిగించునట్టి, మథన = చిదుముటలచే, (త్రచ్చుటచేత) శిథిల = తునిఁగిన, మధుకోశవిసర = తేనెతుట్టెలసమూహమునుండి, విశీర్ణ = రేఁగిన, మక్షికా = ఈఁగలయొక్క, అంతరాంతర = నడుమనడుమ, దంతురిత = దట్టమైన, ఆతపమునన్ = ఎండచేత, పుడమి = భూమి, తిలతండులన్యాయమునన్ = నువ్వులు బియ్యము కలసిన విధమున (ఎలుఁగుగొడ్లు తమగోళ్లతోఁ దేనెతుట్టెలను జిదుమఁగొట్టఁగా నీఁగలు రేఁగి తిరుగుచుండుటచే నెండలో వానిపొడ లేర్పడి నూవులు బియ్యము కలియఁబోసినట్టు నేల యుండె నని భావము.) వెలుంగన్ = ప్రకాశించుచుండ, మీదిపద్యములోని పరికించున్ అనుక్రియతో నన్వయము. +అందుగుచివుళ్లు ఏనుఁగులకుఁ బ్రియ మగునాహారము, +శ్లో. "సీతాదేవ్యాస్స్వకరకలితైస్సల్లకీపల్లవాగ్రై + రగ్రే లోలః కరికలభకో యః పురా పోషితో౽భూత్.” + +సల్లకీపల్లవ మన యందుగుచివురు. + +ఎలుగుబంట్లగోళ్లు బలమైనవియం బల్లెములవలె వాఁడియుఁ బొడవును గలవి గావున నవి తేనెతెట్టెల పట్టి యొరయుట భయంకరముగ నుండె ననుట. తేనెటీఁగలకుఁ దేనెపెర కోశము (ధనరాశి), అది విరోధిస్వాధీన మగుటచే సురక్షితముగ బయటపడి వనమునంతటను దుమ్మెదలు గలయ నల్లుకొనెను. వానినీడ వెలుఁగు గలసి తిలతండులన్యాయమును భూమికిఁ జేకూర్చెను. + +తా. ఏనుఁగు లందుగుచిగుళ్లకై నిక్కి తొండములు చాఁచునప్పుడు వానిదంతములకాంతు లతిశయించుచుండె ననియు, పెద్దపులులు నిద్రపోవుచుండఁగా వానిపెదవులమూలలఁ గాఱెడిజొల్లునకు నడవియీఁగలు ముసురుకొనుచుండె ననియు, పందులు సెలయేళ్లలోని యిసుకదిబ్బలం త్రవ్వి తుంగగడ్డలు పెల్లగించి తినుచుండె ననియు, ఋశ్యమృగములు బలిసిన యావుపెయ్యలవలె డొంకలయందు దుముకులాడుచు మెలఁగె ననియు, ఎలుఁగుగొడ్లు పుట్టలను గోళ్లతోఁ బెల్లగింపఁగా వానిలోఁ దెట్టెలు పెట్టియున్నతేనెటీఁగలు రేఁగి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0139.txt b/Manu_Charitra/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14855ad23abb876eac8bab92ea2df50e793aaa1f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0139.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +యాడుచుండె ననియు, వానినీడలు నల్లగాను వాని నడుమనడుమ వ్యాపించునట్టి యెండపొడలు తెల్లగాను గనఁబడుటచే నువ్వులు బియ్యము వెదచల్లినట్లుండె ననియు భావము. + +టీ. పరికించుచున్ = చూచుచు, డెందంబునన్ = మనస్సునందు, పురికొనుకౌతుకముతోడన్ = అతిశయించు కుతూహలముతో, భూమిసురుఁడు = బ్రాహ్మణుండు (ప్రవరుఁడు), అగ్గిరి...మతియై - అగ్గిరి = ఆపర్వతముయొక్క, కటకతట = నడిమిప్రదేశమందును బ్రక్కలందును, నిరంతర = సాంద్రమయిన, తరు = వృక్షములుగల, గహన = అడవులయందును, గుహా = గుహలయందును, విహార = విహరించుటయందును, తత్పర = ఆసక్తిగల, మతియై = బుద్ధిగలవాఁడై, శైలమధ్యభాగమునందు చెట్లు మిగుల దట్టముగా నుండెను. గుహలు దర్శనీయములుగా నుండెను. కాన విహారకుతుక మతిశయించెను. తరువులు నిరంతరములుగా నుంటచే గుహలు కటకప్రదేశమున కేఁగినఁగాని కనుపట్టకున్నవని భావము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0141.txt b/Manu_Charitra/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d3f7dbeaf30da2bd64fe67a605d9d673761db02 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0141.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +సంతసముతో, చూచి = సందర్శించి, ఆత్మలోనన్ = తనమనస్సునందు, మీఁదిపద్యముతో నన్వయము. + +తా. భగీరథుఁడు తపస్సు చేసినచోటును, ఆకాశగంగ భూమి కవతరించిన ప్రదేశమును, పార్వతి శివునకు శుశ్రూష సల్పినప్రదేశమును, మన్మథుఁడు శివునికంటిమంటచే నీ ఱయినట్టి జాలి గల్పించుప్రదేశమును, అగ్నిదేవుఁడు సప్తర్షులకాంతలపై మోహముఁ జెందినప్రదేశమును, గుమారస్వామి జననము చెందిన ఱెల్లుదుబ్బులను జూచి సంతోషించి ప్రవరుఁడు తనలో. + +టీ. విలయ...వేఁడిమిన్ - విలయ = ప్రళయకాలపు, కృశానుకీలముల = అగ్నిజ్వాలలయొక్క, వేఁడిమిన్ = వేఁడిచే, పోఁడిమి మాలి = రూపు మాసి, వెల్మిడిన్ = భస్మమున, కలసిన = కలసిపోయిన, భూతధాత్రి = భూమి, క్రమ్మఱన్ = తిరిగి, రూపయి = ఆకారమేర్పడి, నిల్చి = ఎప్పటివలె నిలువఁబడి, ఓషధులు = వృక్షలతాదిమూలికలు, మొలవఁగ = మొలచునట్లుగా, చేయునట్టి = చేయఁగాఁగల, నయమున్ = మంచిని, ప్రతికల్పము = ఒక్కొకసృష్టిప్రారంభకాలమునను, ఈచలిమలవల్లన్ = ఈహిమవత్పర్వతమువలన, ఉల్లసిలు చల్లఁదనంబును = ఉప్పతిలునట్టి శైత్యమును, ఊనకుండినన్ = పొందకుండినచో, ఎట్లు = ఏవిధముగా, కాంచున్ = పొందును. వెలి+మిడుఁగు= వెలిమిడి, దీనిహ్రస్వరూపము వెల్మిడి. వెల్మిడి యన బూది యనుటకు — +సీ. "తగనంధునకును నద్దంబు చూపినయట్లు + వెలిమిడిలో నెయ్యి వేల్చినట్లు” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0142.txt b/Manu_Charitra/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7209fe21252bc4a39227643ece110f9b38d8936f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0142.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +తా. ప్రళయకాలమున మహాగ్నిజ్వాలలచేఁ గాలి భస్మమైపోయిన "భూమి యీహిమవత్పర్వతపుఁజలువఁ గొనక యుండినచో, మరల రూపుచెంది తరుగుల్మలతాదులను మొలిపించుకొనఁజాలదు. కావ్యలింగము. + + +టీ. ఈతుషారాద్రికతన = ఈమంచుకొండమూలమున, ప్రమథాధిపతి = శివుఁడు, పసుపునిగ్గులు = పసుపుకాంతులు, తేఱుపాఁపజన్నిదము = తేటగాఁ గన్పడు సర్పయజ్ఞోపవీతము, ఒప్పున్ = ఒప్పునట్లు, బ్రహ్మచర్యాశ్రమధర్మమును నిర్వర్తించుచు ననుట, ప్రమథాధిపతి = ప్రమథులగణమున కధిపతియగు శంకరుఁడు, ఇంటిపట్టు = గృహస్థధర్మము, ఎఱిఁగెన్ = తెలిసికొనెను. (హిమవంతుఁడు కూఁతు నిచ్చుటచే, శివునకుఁ దనసర్పయజ్ఞోపవీతమునకుఁ బసు పంటుకొని పచ్చన కాఁగా గృహస్థత్వ మలవడెననుట) (పా. పసుపునిగ్గులు మీఱు = పసుపుకాంతు లతిశయించు) సురరాజు = ఇంద్రుఁడు, శచికిన్ = శచీదేవికి, ఈఁత గఱపుచున్ = ఈఁత నేర్పుచు, చదలేటన్ = ఆకాశగంగలో, జల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0143.txt b/Manu_Charitra/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30647606ed672e593ab2cd90d967aac5411e4440 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0143.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +కేళి = జలవిహారములు, సవరించుచెలువు = కావించుపొల్పును, ఎఱింగెన్ = పొందెను. (ఆకాశగంగ హిమవత్పర్వతమునఁ బ్రవహించుటచే నందు శచితో నింద్రునకు జలక్రీడ గావింవ వసతి పడియె ననుట.) మన్మొదవు = గోరూపిణియగు భూదేవి, అదనుతోన్ = సమయమున, చేఁపి, చన్నవిసి = మొన విరియించి, అంటినంతన స్రవించునటులు, కొండల కెల్లన్, ఓషధులన్ = లతాగుల్మాదులను, పిదుక నెఱిఁగెన్ = పిండుట తెలిసికొనెను. ఈయంశము కుమారసంభవములోని ప్రథమసర్గమునం దీక్రిందిశ్లోకమునందుఁ చెప్పఁబడెను. విష్ణుపురాణభాగవతాదులం దీకథాంశము సుప్రసిద్ధము. శ్లో. “యం సర్వశైలాః పరికల్ప్యవత్సం మేరౌ స్థితే దోగ్ధరి దోహదక్షే, భాస్వంతి రత్నాని మహౌషధీశ్చ పృథూపదిష్టామ్ దుదుహుర్ధరిత్రీం.” (భూమి గోరూపమును దాల్చినప్పుడు హిమవంతుఁడు దూడయై చేఁపు తెప్పించుటచేతనే యోషధులనెల్ల కొండలకుఁ బిదుకనయ్యెననుట.) మేన = మేనక యనునచ్చర, వేల్పుటింతులలోనన్ = దేవతాస్త్రీలలో, విఱ్ఱవీఁగుచున్ = మిగులనిక్కుచు, నవరత్న (వజ్ర, వైడూర్య, నీల, గోమేధిక, మరకత, మాణిక్య, పుష్పరాగ, మాక్తిక, ప్రవాళములను) తొమ్మిదితెఱఁగులమణులయొక్క, రచనలరవణములు = చెక్కడములు గల నగలను, ఎఱిఁగెన్ (మేనక హిమవంతునిభార్య గావున ననేకరత్నములగనులు గలహిమవంతుఁడు తనభార్యకు రత్నాభరణముల నించుటచే నామె దేవతాస్త్రీలలో విఱ్ఱవీఁగుచున్నదనుట.) నిఖిలనిలింపనభయున్ = ఎల్లదేవతాసమూహమును, పరి...సంపదన్ – పరిపరివిధంపు = నానావిధములైన, జన్నంపు = యజ్ఞములయొక్క, పరికరంపు = సాధనములయొక్క, సొంపుసంపదన్ = మేలిమి కలుగుటచే, అప్పటప్పటికిన్ + అప్పుడప్పుడు, జిహ్వత్రుప్పు = నాలుకకుఁ గల్గిన రోఁత (పా. జిహ్వతుప్పటెల్లన్ = నాలుకయరుచి చెడఁగా) డుల్లన్ = తొలఁగిపోవునట్లు, ఆమెతలు విందుకుడుపులు, (ఎడనెడ ననేకులు హిమవంతమునఁ బలువిధములైనయజ్ఞములు చేయుటచే దేవతలకు మంచిమంచిహవిర్భాగములు చెంద నయ్యె ననుట) ఎఱిఁగెన్. + +అలం. రూపకము నుదాత్తము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0144.txt b/Manu_Charitra/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3b1029ccf9513b6812c5448f3e1e63f9a4063ec --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0144.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +హిమవంతము రత్నములకు నెల వనుట సుప్రసిద్ధము. +శ్లో. “అనంతరత్నప్రభవస్య యస్య హిమం న సౌభాగ్యవిలోపి జాతమ్.” + +టీ. ఈనగమహత్త్వంబు = ఈహిమవంతముయొక్క ప్రభావము,విన్నన్ = ప్రశంసించుటకు, బ్రహ్మకునైనన్ = బ్రహ్మకునేని (నలుమోములవేలుపగు బ్రహ్మయే నేరఁడేని మనుష్యునిచేఁ గాదనుట.) తలమే = శక్యమా? ఇయ్యెడన్ = ఈహిమవంతునియందు, కలచోద్యంబులు = ఉన్నచిత్రములు, నేను, ఱేపు, కన్గొనియెదంగా కేమి = చూచెదఁ గాక, నేఁడు, ఏఁగెదన్ = పోయెదను. నలినీ...పరంపరల్ - నలినీబాంధవ = సూర్యునియొక్క, భాను = కిరణములచే, తృప్త = తపింపఁజేయఁబడిన, రవికాంత = సూర్యకాంతమణులపైకి, స్యంది = తొఱఁగుచున్న, నీహారకందళ = మంచుబొట్లవలని, చూత్కార = చూఁచూఁ అనుధ్వనియొక్క, పరంపరల్ = వరుసలు, పయిపయిన్ = క్రమక్రమముగా, మధ్యాహ్నమున్ = పట్టపగ లగుటను, తెల్పెడి = తెలియఁజేయుచున్నవి. + +శృంగములయెత్తుచే సూర్యబిలము కానరాదయ్యెను. మధ్యాహ్న మగుట నెండకు మంచు కరఁగుట యది ప్రజ్వరిల్లు సూర్యకాంతములపై బడి ధ్వని యగుట మధ్యాహ్నము గుర్తింపఁజేసెను. సూర్యస్పర్శచే సూర్యకాంతములు వేఁడిగొను ననుటకు +తే. "అర్కశాంత మచేతనం బయ్యు సవితృ, పాదములు సోఁకినంతన ప్రజ్వరిల్లు" భర్తృహరి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0146.txt b/Manu_Charitra/page_0146.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2149a7d64cce70fff0449a9438eb4c2ab6ba69ea --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0146.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +అడుగుదోయి, సపదిస్ఫుటార్తిన్ = అప్పుడే స్పష్టమగు దుఃఖముచేఁ (సపరిస్ఫూర్తిన్ = చక్కఁగాఁ దోఁచుచున్న దుఃఖముచేఁ గూడుకొనుటచేత. పా.), మతిన్ = మనస్సునందు, చింతించుచున్ = విచారము చెందుచు, ఆవ్విధంబు = అ ట్లెగిరిపోలేకపోవుటకుఁ గలకారణమును, హా = అక్కటా, సిద్ధాపదేశంబునన్ = సిద్ధునిమిషచేత, (సిద్ధోపదేశంబున = సిద్ధునియుపదేశముచేత, పా.), దైవంబ = దైవమా! నన్నున్, ఇట్లు = ఈవిధముగా, ఈఘోరవనప్రదేశమునకున్ = ఈభయంకరమైన యడవినేలకు, తెచ్చితె = తీసికొనివచ్చితివా? + +తొలుత దైవకృతమున కసాధ్యము లేదని నిశ్చయించుకొనెను. కావున ఘోరప్రదేశమునఁ దాను చిక్కుపడుటకు సిద్ధుఁడు నిమిత్తమాత్రుఁడు. దైవ మాపదలఁ గూర్చునెడ నొకనిని నిమిత్తమాత్రునిగఁ గల్పించును. + +తా. ఆవిధముగాఁ బాదలేపము పోయినయాప్రవరుఁడు తనయూరికిఁ బోవుటకు నెగురలేకపోవుటచేఁ బాదలేవము కరఁగిపోయిన దని తెలిసికొని "యయ్యో! దైవమా! సిద్ధుఁ డనుమిష కల్పించి న న్నీఘోరారణ్యప్రదేశమునకుఁ గొనివచ్చితివా?” యని దుఃఖించెను. కావ్యలింగము. + +టీ. ఎక్కడి అరుణాస్పదపురము = అరుణాస్పదపుర మెక్కడ నున్నది. ఎక్కడితుహినాద్రి = మంచుకొండ యెక్కడ నున్నది! (దీనికి దానికి మిక్కిలి దూరము గదా!) క్రొవ్వి = మదించి, ఏన్ = నేను, రాన్ = వచ్చుట, తగునే = కూడునా? అక్కట = అయ్యో! మును = మునుపు, చనుదెంచిన దిక్కు = ఇక్కడకు వచ్చినదిశ, ఇది = ఇట్టిది, అని యెఱుఁగన్ = అని నే నెఱుంగఁజాలను, వెడలుతెరువు = ఇటనుండి పోయెడిత్రోవ (పా. వెడలు తెఱఁగు = బయలు వెడలువిధము), ఎయ్యదియో = ఏదోగదా! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0147.txt b/Manu_Charitra/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f502a9bc10d0d4ef6690c70b41ad65edff3457d8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0147.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తా. అరుణాస్పదపుర మెక్కడ? మంచుగొండ యెక్కడ? పొగరున నేను రాఁదగునా? అయ్యో! వెనుక వచ్చినవై పిది యని యెఱుఁగను. ఇంక బయలు వెడలువిధ మెట్లో! + +టీ. అకలంకౌషధసత్త్వమున్ = నిష్కల్మషమయిన యౌషధపుసామర్థ్యమును, తెలియ = తెలిసికొనుటకు, మాయా...ప్రయాగములు - మాయా = మాయానగరము - హరిద్వారము, ద్వారకా = ద్వారావతీనగరము, అవంతి = ఉజ్జయినీపట్టణము, కాళి = వారణాసి, కురుక్షేత్ర = కురుక్షేత్రము, గయా = గయాక్షేత్రము, ప్రయాగ = ప్రయాగక్షేత్రము (వీనిని) నే సేవింపక = నేను సందర్శించుటకుఁ బోవక, ఉద్దండ...వ్యాఘ్రము - ఉద్దండ = భయంకరములైన, గండక = గండమృగములు, వేదండ = ఏన్గులు, వరాహ = అడవిపందులు, వాహరిపు = అడవిదున్నలు, ఖడ్గ = ఖడ్గమృగములు, వ్యాఘ్రము = పెద్దపులులు కలది (ఖడ్గగండకశబ్దము లేకార్థవాచకము లయ్యు నిందు వేఱుగాఁ బ్రయోగింపఁబడుట కాధారము కానము.) ఇమ్మంచుఁగొండకున్ = హిమవత్పర్వతమునకు, రాఁ జెల్లునె = వచ్చుట తగునా? శ్రోత్రియుల్ = వేదము చదివి కర్మముల నాచరించువారు, బుద్ధిజాడ్యజనితోన్మాదుల్ గదా = బుద్ధిమాంద్యముచేఁ గల్పింపఁబడిన వెఱ్ఱితనము గలవారు గదా! అర్థాంతరన్యాసాలంకృతి. + +వేదము పఠించినవారికి బుద్ధివికాస ముండదు. కాళిదాసు విక్రమోర్వశీయమున "వేదాభ్యాసజడః" అనెను. కేవలపఠనము ప్రతిభాదాయకము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0148.txt b/Manu_Charitra/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39dc963af1c0283423c084f99462228bed4d2a21 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0148.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కాదనుట. గండక = అనుచో స్వార్థమందు కప్ప్రత్యయమనియు గండ యన స్థూలశిలలు గాన ఉద్దండగండక = భయంకరములగు శిలలపై నున్న అని చెప్పుచున్నారు. సమార్థకములగు గండకఖడ్గముల కేకార్థము చెప్పుటకంటె నిదియే సముచితము. +ఖడ్గవ్యాఘ్రము...ఇమ్మంచుకొండకు +అనుచో బాలవ్యాకరణమునందలి కారకపరిచ్ఛేదములోని “ఒకానొకచో విశేషణంబుల షష్ఠికిం బ్రథమ విభాషనగు" ననుసూత్రము చూచునది. ఇందుల కాధారములు. +ఆ. “భేద్యభేదకముల భేదంబు జెల్లదు, వరవిభక్తిలింగవచనములకు + నొండుభేదకముల కుండును బ్రథమయు, జయము రక్షకుండు శౌరి కనఁగ.” + +క. "ప్రథితముగఁ గృతులషష్ఠికిఁ బ్రథమవిశేషణము జెల్లుఁ బరిపంథిమదో + న్మథనుఁడు రామున కెనయే, పృథివిం జిఱుదొర లనంగ వృషపతిగమనా.” + +క. “అపరాహ్ణసమయమున ని, ట్లుపమాతీతాతిఘోరయుద్ధం బయ్యెన్ + రిపుభయదభుజుఁడు భీమన, కపరిమితబలుండు కౌరవాధీశునకున్.” + +శా. “విద్యారాజీవభవుండు మారయకుఁ, బుణ్యాచారభీమాంబకున్" + +క. “మీపనుపున రాజ్యముపా, లీపాండుతనూభవులకు నీ కున్న భుజా + టోపభయంకరుఁ డర్జును, కోపానల మడరి ముట్టికొనదే వారిన్.” + +తా. నేను సిద్ధుఁ డిచ్చిన మందుమహిమ తెలియవలె నన్న మాయ ద్వారక +యవంతి కాశి కురుక్షేత్రము గయ ప్రయాగము మొదలైన పుణ్యక్షేత్రములకుఁ బోయి వానిని సేవింపక గండకము లేనుఁగు లడవిపందులు కారు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0149.txt b/Manu_Charitra/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c5803c3494bdb2fe11fe8da19ed672b9425639dd --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0149.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +దున్నలు పెద్దపులులు మొదలుగాఁ గల క్రూరమృగములు విశేషముగా నుండెడి యీమంచుగొండకు రావచ్చునా? కేవలవైదికు లయిన నావంటివారు బుద్దిమాంద్యమువలని చిత్తభ్రమము గలవారై యుందురు. కాఁబట్టి నేను నట్టిచిత్తభ్రమముచేత నీరారానిచోటికి వచ్చితిని. + +అలం. అర్థాంతరన్యాసము. + + +టీ. ననున్, నిముసంబు = నిమిషము, కానక యున్నన్ = చూడకున్నచో, ఊరెల్లన్ = గ్రామమంతయు, అరయుమజ్జనకుఁడు = వెదకునట్టి నాకండ్రి, ఎం తడలునొక్కొ = ఎంత విచారపడునో! నన్నున్, ఎప్పుడున్ = ఎల్లప్పుడు, సంధ్యలయందున్ = త్రిసంధ్యలయందు, (ఉదయమధ్యాహ్నసాయంతనసంధ్యలందు) ఇలు వెళ్లనీక = ఇల్లు దాటనీక, ఓమెడుతల్లి = కాపాడెడుతల్లి, ఎంతొఱలునొక్కొ = ఎంతదుఃఖపడునో, అనుకూలవతి = అడఁకువగలది, నాడు మనసులోన్ = నామనసునకు లోఁబడి, వర్తించుకులకాంత = నడుచుకులాంగన (భార్య), ఎంత కుందునొక్కొ = ఎంతగా వెతపడునో, కెడన్ = దగ్గఱ, తోడునీడలై = సహాయులై, క్రీడించు = ఆట \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0151.txt b/Manu_Charitra/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae230243b79f817aebd8cbc1a3aba62609494748 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0151.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +నిర్మానుష్యప్రదేశము. వచ్చినత్రోవ యెఱుఁగఁడు కాన చింతాసాగరమున మునింగెను. మునింగినవాఁడు తరంగవేగమునఁ గొట్టుకొనిపోవునటుల విచారాతిశయమునఁ బ్రవరుఁడు మతిదప్పిపోవుచుండెను. + +అలం. రూపకము, సందేహము. + +టీ. కులిశధారాహతిపొలుపునన్ = వజ్రాయుధపువాయిచేతినఱకుడు +(గన్న)విధమున, పైనుండి = మీఁదినుండి, అడుగుమోవఁగన్ = అడుగంటునట్లు, జేగుఱు = కావిరంగు గలవి,ఐన, తటులన్ = ప్రక్కలతో, కసుపట్టులోయన్ = అగపడుపల్లపుఁబ్రదేశమును, వజ్రధారచేఁ గొండలు భిన్నము లగుట ప్రసిద్ధము. మంచుకొండయందలి లోయలు పైనుండి క్రిందివఱకు ఏకశిలలతో, వజ్రభేదితములవలె నుండెను. సూర్యకిరణప్రసారము చాలినంతలేమిచే నచటిశిలలయందు జేగుఱుపట్టెను. గంగానిర్ఝరము = గంగాప్రవాహము, పాఱన్ = ప్రవహించుటచే, చలువ = చల్లన, ఔనయ్యేటికెలఁకులందున్ = అగునట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0152.txt b/Manu_Charitra/page_0152.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac0ab06a90ebf1fdbf74c34c2a9b21d0cec7cf05 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0152.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +యాగంగానదియిరుప్రక్కలను, ఇసుక పెట్టిననేలన్ = ఇసుకదిబ్బ పెట్టిన లంకనేలను, ఏచి = ఎదిగి, అర్కాంశులన్ = సూర్యకిరణములను, చొరనీక = ప్రవేశింపనీయక, దట్టమై = చిక్కనై, ఇరులు గవియు = చీకట్లు క్రమ్ము, క్రముక...వీథిన్ - క్రముక = పోఁక, పున్నాగ = పొన్న, నారంగ = నారింజ, రంభా = అరఁటి, నారికేళ = కొబ్బరి, ఆది = మొదలగు, విటపి = చెట్లయొక్క, కాంతారవీథిన్ = తోఁపులవరుసను, కెరలుపిక...ధ్వనిన్ - కెరలు= కూయుచున్న, పిక = కోయిలలయొక్కయు, శారికా = గోర్వంకలయొక్కయు, కీర = చిల్కలయొక్కయు, కేకి = నెమిళ్లయొక్కయు, భృంగ = తుమ్మెదలయొక్కయు, సారస = బెగ్గురుపక్షులయొక్కయు, ధ్వనిన్ = చప్పుడుచే, తనలోని చంద్రకాంతదరులు = తనలోపలి చంద్రకాంతమణిమయ మైనగుహలు, ప్రతిశబ్దము = ప్రతిధ్వనిని, ఈనన్ = జనింపఁజేయఁగా, గంధర్వ...ఘూర్ణితము - గంధర్వ = గంధర్వులయొక్కయు, యక్ష = యక్షులయొక్కయు, గాన = గానముచే, ఘూర్ణితము = తిరుగుడుపడుచున్నది, అగు, ఒక్కకోనన్ = ఒకానొకలోయను, కనియెన్ = చూచెను. + +కోయిలలు పల్లవితచూతాదివృక్షములందును, జిలుకలు నారంగాదిఫలవృక్షములందును, గోరువఁక లందునిందును నుండెను. నెమిళ్లు చెట్లు క్రిక్కిరిసి చీకటు లొలయుటచే నదియ మేఘమని నృత్య మొనరించుచుండెను. తుమ్మెదలు రొదలుచేయుచున్న వనుటచే నచటిలతలు పూచి మకరందభరితములై యుండె ననియు బెగ్గురు పక్షులు అఱచుచున్నవనుటచే నచటిజలాశయములు విహారయోగ్యములుగా నున్న వనియు భావము. + +ఇరులు నిత్యబహువచనాంతము. దృష్టాంతము:— + +తా. ఇంద్రుని వజ్రాయధపునఱకు గుఱు తనునట్లు మీఁదినుండి యడుగువఱకును నెఱ్ఱనైనయొడ్డులు గల కొండచరికినడుమఁ గన్పడులోయలోఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0153.txt b/Manu_Charitra/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..203488e97793978d5e404be67aa8373348742f7c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0153.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +బ్రవహించు గంగాప్రవాహమున కిరుప్రక్కలఁ బెట్టినయిసుకలంకలమీఁదఁ బెరిఁగి సూర్యకిరణములను జొరనీయక చిక్కనై చీకటి గ్రమ్ము పోఁక, పొన్న, నారింజ, అరఁటి మొదలగు వృక్షజాతులతోఁపులలోఁ గూత పెట్టు కోయిలలు, గోర్వంకలు మొదలగు పక్షులధ్వనులును వానికిఁ బ్రతిశబ్దములిచ్చు నెలఱాలగుహలును గలిగి గంధర్వులయొక్కయు, యక్షులయొక్కయు, సంగీతములచే నొప్పారుకోన నొకదానిఁ బ్రవరుఁడు కాంచెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష. + +టీ. కనుఁగొని = ఆలోయను గాంచి, ఇది, మునియాశ్రమము = మునులు తపస్సు జేయుచోటు, అనుతహతహ = అనునట్టి భ్రాంతి, పొడమి = కలిగి, ఇచటికిన్ = ఈయాశ్రమమునకు, అరిగినన్ = పోయినచో, నాకున్, ఒకతెఱకువ = ఒక యుపాయము, కననగున్ = దొరకవచ్చును, అని, మనమునన్ = మనస్సునందు, కలదిగులు = కలిగినచింత, కొంత = కొంచెము, మట్టు పడంగన్ = మరుగుపడఁగా, (తగ్గఁగా) పైపద్యముతో నన్వయము. + +టీ. ధరణీసురుఁడు = బ్రాహ్మణుఁడు (ప్రవరుఁడు), నికట...ధారణ - నికట = సమీపమందలి, మహీధరాగ్ర = కొండకొనయొక్క, తట = ప్రదేశమునుండి, నిర్గత = వెల్వడిన, నిర్ఝరధార = సెలయేటిజాలును, పాసి = విడచి (వేఱయి), తలక్రిందుగా = ఎత్తునుండి పల్లమునకు, మలఁకలై = మెలికలు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0155.txt b/Manu_Charitra/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2b0b5bbf7023f61444804c9e8eb1aac15ba234c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0155.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఐంది...గుళుచ్ఛంబులన్ - ఐందవగ్రావ = నెలఱాల(కంబముల)చేత, అకల్పిత = కూర్పఁబడిన, కాయమాన = మేల్కట్టు పందిటియందు, జటిల = అల్లుకొన్న, ద్రాక్షా = ద్రాక్షతీఁగలయందలి, గుళుచ్ఛంబులన్ = పండ్లగుత్తులచేతను, పూవుందీవెలన్ = పూఁదీగలచేతను, ఒప్పు = ఒప్పుచున్న, భవనంబు = ఇంటిని, గారుడోత్కీర్ణమున్ = గరుడపచ్చలచే పొదుగఁబడినదానిని, (దీనికిఁ బైక్రియతో నన్వయము.) + +పూవుందీవెల ఆనుచో బిందుసిద్ధికి సూత్రము “సమానంబుల నుదంతంబు లగు స్త్రీసమంబులకుం బరుష సరళంబులు పరంబు లగునపుడు నుగాగమం బగు” ఇటులె, చిగురుంగైదువు, పూవుంబోఁడి. + +తా. దిక్కులఁ బరిమళమును విదిర్చు చెంగలువలు గల వరిమడిదగ్గఱ, మామిళ్లు గోరంటలు పెనఁగొన్నతోఁపులో నెలఱాలికంబములతోఁ గట్టిన వందిలిపై దట్టముగాఁ బ్రాఁకి గెలలు వేసిన ద్రాక్షతీగలును బూవుదీగలును గల్గి యింపై గరుడపచ్చలు పొదుగఁబడిన యొకయిల్లును. + +టీ. కాంచి = ఆ దివ్యభవనమును జూచి, తదీయ...గరిమకున్ - తదీయ = దానియొక్క, విచిత్ర = వింతయైన, ఉదంచిత = మిగుల బాగైన, సౌభాగ్యగరిమకు = చక్కఁదనపుఁ బెంపునకు, అచ్చెరువడి = ఆశ్చర్యపడి, అక్కాంచనగర్భాన్వయమణి = ఆబ్రాహ్మణవంశశ్రేష్ఠుడు (ప్రవరుఁడు), ఇంచుక = కొంచెము, తఱియంగన్ = సమీపింపఁగా, అచటికిన్ = ఆతావునకు, ఏఁగెడువేళన్ = పోవునప్పుడు, పైపద్యముతో నన్వయము. తొలుత నాశ్రమముగా నెంచెను. చక్కఁదనపుఁబెం పచ్చెరువు గూర్చి యాశ్రమము గాదేమొ యనుశంకను బలపఱచెను. చేయఁదోఁచక యించుక సమీపించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0156.txt b/Manu_Charitra/page_0156.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fbf19d6422f8f51f1ef0b904fe73b37f232d765 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0156.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. మృగమద...పరిమళమై - మృగమద = కస్తూరియొక్క, సౌరభవిభవ = పరిమళపుఁబెంపుచే, ద్విగుణి = రెట్టింపుగాఁ జేయఁబడిన, ఘనసార = పచ్చకప్పురముచే, సాంద్ర = నిండిన, వీటీ = తాంబూలముయొక్క, గంధ = సువాననచే, స్థగిత = కప్పఁబడిన, ఇతరపరిమళమై = ఇతరవస్తువులసౌరభము గలదై, మగువపొలుపున్ = జవరాలిజాడను, తెలుపు = తెలియఁజేయు, ఒక్క = ఒకానొక, మారుతము = గాలి, ఒలిసెన్ = వీచెను. + +కస్తూరి యనక మృగమద మనుటచే సద్యోవినిర్భిన్నమనుట, పచ్చకప్పురము తావిపెంపు గలది. కస్తూరిచే దానితావి యిబ్బడియైనది. ఈ సుగంఛాతిశయ మితరపుష్పగంధములఁ గప్పెను. ఇది వీటికాగంధము గాన మగువపొలుపు తెలియుచున్నది. + +తా. కస్తూరి, పచ్చకప్పురము మొదలగు పరిమళద్రవ్యములు కలిసిన తమ్మవాసన యితరపరిమళములను గప్పివేయఁగా జవరాలిజాడఁ దెలుపు నొకగాలి యల్లన వీచెను. + +అలం. కావ్యలింగము. + +టీ. అతఁడు = ఆప్రవరాఖ్యుఁడు, ఆ, వాతపరంపరా...లీలన్ - వాతపరంపరా = గాలిజాలునందు, పరిమళ = సుగంధముయొక్క, వ్యాపారలీలన్ = ప్రవర్తనవిలాసముచేత, ఇచ్చోటు = ఈప్రదేశము, జనాన్వితము = జనులు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0157.txt b/Manu_Charitra/page_0157.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f893be42848d8a8e10e701a2cc365c63294f7b2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0157.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +గలది, అని = అనుకొని, చేరఁబోయి = సమీపించి, విద్యుల్లతావిగ్రహన్ = మెఱపుఁదీగవంటి మేను గలదానిని, శతపత్రేక్షణన్ = కమలములవంటి కన్నులు గలదానిని, చంచరీకచికురన్ = తుమైదలవంటి కురులు గలదానిని, చంద్రాస్యన్ = చంద్రునిఁ బోలు మోము గలదానిని, చక్రస్తనిక్ = చక్రవాకములవంటి చన్నులు గలదానిని, నతనాభిన్ = లోఁతైన బొడ్డు గలదానిని, ఒకానొక, మరున్నారీశిరోరత్నమున్ = దేవతాస్త్రీలలో మిన్నయగు, నవలాన్ = జవరాలిని, కనియెన్. + +వీచినది వాతము గాదు. వాతపరంపర. కాననే జనసమన్విత మని గ్రహింపఁ గలుగుట. వరూథిని వేల్పుచెలువ గాన ముఖాదిగాఁ గవి వర్ణించెను. పొక్కిలి లోఁతుగా నుండుటచే నుత్తమజాతిస్త్రీ యని సాముద్రికము. దేవకాంతామణి కావున నాకారము శుభలక్షణలక్షితమై యున్న దనుట. + +నవలాపదము దీర్ఘాంతమగు దేశ్యము. నవలయను హ్రస్వాంతరూపము +గూడఁ గలదు. హ్రస్వాంతము గల దనుటకు, క. "అన్నవలముద్దు మోమును” (విక్రమార్కచరిత్రము.) + +తా. ఆప్రవరుఁ డాగాలిజాలును బట్టి యిచ్చోట జనులు గల రని తెలిసికొని చేర నరిగి మెఱుపుఁదీఁగవంటి మేను, కమలములవంటి కన్నులు, దుమ్మెదలవంటి కురులును, జందురునివంటి నెమ్మోమును, జక్కవలవంటి చన్నులును, లోఁతైన బొడ్డును గలయొకానొకవేల్పుజవరాలిని గన్గొనెను. + +టీ. అమల...మీఁదన్ - అమలమణిమయ = నిర్మలములైన మణులతోఁ గూర్పఁబడిన, నిజ = తనయొక్క, మందిర = ఇంటియొక్క, అంగణస్థ = ముంగిట నున్న, తరుణసహకార = తీయమావిగున్నయొక్క, మూల = మొదట \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0158.txt b/Manu_Charitra/page_0158.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24680cf9036ceae445e7a71ac8dc6462f39cd20d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0158.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నున్న, వితర్దిమీఁదన్ = తిన్నెపై, శీతలానిలము = చల్లగాలి, ఒలయన్ = వీవఁగా, ఆసీన = కూరుచున్నది. అన్నిలింపాబ్జముఖియున్ = ఆవేలుపువెలఁదియును, అయ్యవసరమున్ = ఆసమయమునందు (పైపద్యముతో నన్వయము.) + + +టీ. తత... రంగువలనన్ - తత = విరివియైన, నితంబ = పిఱుఁదులయొక్క, ఆభోగ = పరిపూర్ణతగల, ధవళాంశుకములోని = తెల్లసెల్లాలోని, అంగదట్టపు = పావడయొక్క, కావిరంగువలన = ఎఱుపురంగువలన, శశికాంతమణిపీఠి = చంద్రకాంతమణులు పొదిగిన పీఠము, జాజువాఱఁగన్ = చంద్రకాంతమణులు పొదిగిన ఎఱుపు సోఁకఁగా, (లోనియంగదట్టపుఁగావిరంగు పైనున్న పలుచనిసెల్లానుండి మణిపీఠికమీఁదికిఁ బ్రసరించుచున్నదనుట.) కాయలు = వీణసొఱకాయలు, ఉత్తుంగకుచపాళిన్ = ఉన్నతమైన స్తనప్రదేశమున, అత్తమిల్లన్ = ఒత్తుకొనఁగా, పిఱుఁదులు వ్రేఁగుగా నుండుటచేఁ గావివల్వ విశాలమైనదని యూహ్యము. శశికాంతము స్వచ్ఛశిల గావున వలువకావిరం గందుఁ బ్రతిబింబించెనని భావము. గుబ్బ లుబ్బుగా నున్నగుబ్బెతలు వీణ గొని వాయించుతఱి వీణసొరకాయలు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0161.txt b/Manu_Charitra/page_0161.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e0dbb48d80c87a88b3db3106dc1df20474bd455c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0161.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కనీనికలు కోడెతనంపుఁబడుచులకు నల్లకలువలకాంతితో నలరారుచుండును. ఈభావముతోనే కనులు నల్లకలువలని కవులు వాడుట సుప్రసిద్ధము. + +రోమాంచము సాత్వికభావము. హర్షాతిశయముచే రోమాంచమయ్యెను. శ్లో. “రోమాంచో విస్మయోత్సాహహర్షాద్యైః” అని యాలంకారికమతము. హృదయానందవశమునఁ గనులు వికసించుటయుఁ బులకరించుటయు సహజము. ఇటు లనుటకుఁ బ్రమాణము. +శ్లో. “మనోరథస్య లాభేన సిద్ధ్యా యోగ్యస్య వస్తునః + శ్రియసంగమదేవాదిప్రసాదాదేశ్చ కల్పితః, + మనః ప్రసాదో హర్షః స్యాత్తత్ర నేత్రస్య ఫుల్లతా + ప్రియభాషణమాశ్లేషః పులకానాం ప్రరోహణమ్.” +పైని జెప్పఁబడిన నేత్రఫుల్లతయే నయనాంబుజవికసనము. మనోభావమును బయలుపఱచుభావముల ననుభావము లందురు. రోమాంచము అనుభావవిశేష మగు సాత్వికభావము. ఇది వరూథినివలపు నెఱిఁగించును. + +తా. అట్లు వీణ వాయించుచున్న యావేల్పులేమ కన్నుదమ్ములను విరియఁజేసి కలువదండలను గురియుచూపులతో గుబ్బచన్ను లుబికి గగుర్పొడిచి మిసమిసలాఁడఁగా లోలోఁ గోరికలు రేఁగఁగా నలకూబరునిఁ బోలిన యా ప్రవరునిఁ జూచెను. + +అలం. పరిణామము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0162.txt b/Manu_Charitra/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef62fb0177b733ee65f67e6a0309a8f6a0aa35d6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0162.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. ఝళంఝళ..విందయై - ఝళంఝళత్ = ఝళంఝళ మను, కటక = అందెలచే, సూచిత = సూచింపఁబడిన, వేగ(ముగల), పదారవింద = పాదపద్మములు గలదై, లేచి, కుచంబులున్ = స్తనములును, తుఱుము = కొప్పును, లేనడుము = నకనకలాడు నడుమును, అల్లలనాఁడన్ = తూగాఁడఁగా, అయ్యెడన్ = అక్కడ, పూఁచిన, ఒక్క, పోఁకనునుబోదియన్ = పోకచెట్టుయొక్క నున్ననైన యాలవాలమును, చేరి, విలోకనప్రభావీచికలన్ - విలోకన = చూపులయొక్క, ప్రభావీచికలన్ = కాంతితరంగములచే, తదీయపదవీకలశాంబుధిన్ = అతఁడు వచ్చు మార్గ మను పాలసముద్రమును, వెల్లి గొల్చుచున్ = పొంగి పొరలఁజేయుచు (అయ్యువిద తెలిచూపులను దొంతరదొంతరలుగా క్రుమ్మరించుచుండుటచే నాతని మార్గము పాలసముద్రమువలెనయి దొరలిదొరలివచ్చు పైపైచూపులకు వెల్లిగొన్న ట్లయ్యెనని భావము.) పరిణామాలంకారము. + +పూలు రాలుటచేఁ బెన్నెఱిముడి వీడె ననుట. చూపులఁగాంతులు ప్రసరించుట, తురుమువీడుట, జనులు నడుము అల్లలనాడించుట కామేంగితములు. +శ్లో. “ఓష్ఠః ప్రస్ఫుర తీక్షణే విచలతః కూపోదకే మత్స్యవత్ + ధమ్మిల్లః కుసుమాంచితో విగళతి ప్రాప్తో౽పి బంధం పునః, + ప్రచ్ఛన్నౌ వ్రజతస్తనౌ ప్రకటతాం శ్రోణీతటం దృశ్యతే + నీవీ చ స్ఖలతి స్థితా౽పి సుదృఢం కామేంగితం యోషితామ్.” + +తా. ఆదేవతాస్త్రీ యాప్రవరునిఁ జూచి యందెలు గలంగలుమని మ్రోయఁగా లేచి కుచములును గొప్పును సన్ననడుమును నల్లల నాడఁగాఁ జేరువ నున్న యొకపోఁకమానుచాటున కేఁగి యాతనిమార్గమునకేసి తెలిచూపులు దొంతర దొంతరలుగాఁ బుచ్చెను. పరిణామాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0163.txt b/Manu_Charitra/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d353a6a9520b8c651120bc75590bc0668777a071 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0163.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. లతాంగి = ఆస్త్రీ, మునుమున్ = ముందుముందు, పుట్టెడుకొంకు = జనించెడు సంశయము, లౌల్యము = చాపల్యమును, ఇడన్ = ఒసఁగఁగా, మోదంబు = సంతోషము, విస్తీర్ణత = వైశాల్యమును, చొనుపన్ = చెందింపఁగా, కోర్కులు = కోరికలు, క్రేళ్లు ద్రిప్పన్ = దుసికిల్లాడింపఁగా, కన్నులు కొంకుచేతను గోర్కులచేతను జంచలము లయ్యెను. మదిమెచ్చుల్ = మనసు నందలి మెప్పులు, ఱెప్ప లల్లార్పన్ = కనుఱెప్పలను ద్రిప్పఁజేయఁగా, అత్యనుషంగస్థితి = ఎంతయుఁ జేరిక గలది యగునునికి, ఱిచ్చపాటు = నిశ్చేష్టత్వమును, చంద్రికల్ = వెన్నెలలు, తనుకన్ = కాయఁగా, ప్రఫుల్లన్నేత్రపద్మంబులన్ = విరియఁబాఱుచున్న కనుదమ్ములతో (తామరపూవులవలె నిండారవిచ్చినవియు ననురాగప్రకటనము చేయునవియు నగు చూపులతో) భూసురున్ = బ్రాహ్మణుని, చూచెన్ = కాంచెను. + +చూపులు, శ్వేతముగా వర్ణించుట కలదు. +మ. “జగతీనాథునిముందటన్ నిలిచె సాక్షాత్కారముం బొంది యా + జగదేకస్తవనీయ శారద శరచ్చంద్రాతపాలోకమున్." + +తా. ఆతనిఁ జూచినతోడనే కలిగినకొంకు బెళుకును కల్గింపఁగా సంతోషము వైశాల్యముఁ జెందింపఁగా నుప్పతిల్లు కోరికలచే తుసికింతలాడి లోనిమెప్పులు ఱెప్ప లల్లార్పించఁగా నదివఱ కెఱుక లేనిచేరిక నిశ్చేష్టత్వమును గూర్పఁగా విరఁబాఱుకన్నుదమ్ములతో నాయింతి యొయ్యారముగా వెన్నెలలు నిగుడునట్లు ప్రవరునిఁ చూచెను. + +అలం. పరిణామాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0164.txt b/Manu_Charitra/page_0164.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..647badbcb1b35dc42f9248513e17630707cb3a0a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0164.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. పంకజముఖికిన్ = తామరపూవంటి ముఖముగల యాస్త్రీకి, మైన్ = శరీరమున, ఆవిష్కృత...మాంకురములుఁ బోలెన్ - ఆవిష్కృత = వెల్వరింపఁబడిన, మీనాంకానల = మదనాగ్నిని, సూచక = తెలియఁజేయునవి యయిన, ధూమాంకురములుఁ బోలెన్ = పొగల యంకురములువలె, పులకలు, అంకురితము లయ్యెన్ = మొలచెను. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. (హఠాత్సందర్శనము వలన వలపు లోలోన జనించి గుబ్బలు గగుర్పొడిచెను. తృప్తి దీఱ చూచినకతన మేనినిండ పులకలు జనించెను. ధూమము కృష్ణవర్ణగణము.) + +తా. మఱియు నాతనిఁ జూచునప్పటి కాయువిదకు రవుల్కొను మన్మథాగ్నిని దోఁపించుపొగరేకలట్లు మయినిండఁ బులకలు పొటమరించెను. + +టీ. తొంగలిఱెప్పలన్ = వాలుఱెప్పలను, తొలఁగఁద్రోయుచున్ = తప్పఁద్రోయుచు, పైపయిన్ = మీఁదిమీఁదికి, విస్తరిల్లుకన్నుంగవ = వ్యాపించుకనుదోయి, నేత్రఫుల్లత మోహాతిశయమును సూచించును. కనులు ముఖము నంతయు నాక్రమించుకొనునేమో యనునటులఁ బూర్తిగా వికసించె ననుట. ముఖచంద్రున్ = చంద్రునిఁ బోలు ముఖమును, ఆక్రమించుకొనునో = ఆవరించుకొనునో, అటంచున్ = అని తలంచి, పోవనీక = ఆవలకు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0166.txt b/Manu_Charitra/page_0166.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06535bb664106f83933cc1ee3f04a011644b8a37 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0166.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +విభ్రాంతి = అనురాగమువలనిమరపు, బోధకళన్ = జాగ్రత్తను, మాన్పెన్ = పోఁగొట్టెను. + +తా. మనుష్యుని భావించుటచే నాదేవతాస్త్రీకి భమరకీటన్యాయమున మనుష్యత్వము సంభవించెనా యనునట్లు దేవతాధర్మములగు, అనిమేషస్థితి, అస్వేదతావృత్తి, బోధకళ, మాఱి బిత్తరపుఁజూపు నవస్వేదసమృద్ధి మోహవిశ్రాంతి యను మనుష్యధర్మములు వాటిల్లెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష. తద్గుణము. + +టీ. ఇట్లు = ఈవిధముగా, అతని = ఆప్రవరాఖ్యుని, రూపరేఖావిలాసంబులకున్ = సౌందర్యక్రమమునకును, విలాసమునకును, చొక్కి = మోహముఁ గొని, (పరవశయై) అక్కమలపత్రేక్షణ = తమ్మిఱేకులఁ బోలుకన్నులుగల యాయింతి, ఆత్మగతంబునన్ = తనలో, (పైపద్యముతో నన్వయము.) + +టీ. (ఈబ్రాహ్మణుఁడు) యక్షత...కంతులన్ - యక్షతనయ = నలకూబరుని, ఇందు = చంద్రుని, జయంత = ఇంద్రునికొడుకైన జయంతుని, వసంత = వసంతఋతుపురుషుని, కంతులన్ = మన్మథుని, చక్కఁదనంబునన్ = సౌందర్యముచేత, గెలువన్ = జయించుటకు, చాలెడువాఁడు = సమర్థుఁడగువాఁడు, ఎక్కడివాఁడొ = ఎక్కడనుండి వచ్చినవాఁడొ, మహీసురాన్వయంబు = బ్రాహ్మణులకులము, ఎక్కడ, ఈ, తనూవిభవము = శరీరసంపత్తి, ఎక్కడ, (దేవతాంశమునఁ బుట్టినవారికె యపూర్వసౌందర్యాతిశయ ముండును. సామాన్యముగ బ్రాహ్మణజాతిలో సౌందర్య మరుదు. ఇతనిసౌందర్యము వేల్పు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0167.txt b/Manu_Charitra/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06356cc51bd0e7ecd2d046efced55fe99b9d71c7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0167.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +లలో సౌందర్యవంతుల నతిశయించియున్నది.) అకటా = అయ్యో, వీఁడు = ఈబ్రాహ్మణుఁడు, ననున్ = నన్ను, పరిగ్రహించినన్ = కైకొనినచో, మరున్ = మన్మథుని, ఏలనిబంటుగాన్ = తనంతఁదానైన సేవకునిఁగా, (జీతము బత్తెము లీయక యుచితముగా బానిసెతనముచేయు బంటువానిఁగా), డక్కఁగొనంగఁరాదె = లోఁబఱుచుకోరాదా? + +దక్కపదము డక్క యనుటకు — +తే. "డంభ డిండీర డోలికాడాడిమాది + శబ్దముల కాదివర్ణముల్ సంస్కృతమున + నుపరివర్ణతృతీయమై యొప్పునట్లు + దెనుఁగున దకారము డవర్ణ మొనరుచుండు. + +తే. దాఁక దగ్గఱి దిగ్గియ దాయఁ బోయి + దాపలను దిగ్గుచును వైకృతముల మొదల + డాఁక డగ్గఱి డిగ్గియ డాయఁబోయె + డాపలను డిగ్గు మని డా కడంగి నిల్చు.” + +తా. నలకూబరజయంతవసంతాదులను చక్కఁదనమున జయింపఁజాలునీతఁ డెక్కడివాఁడో గావలయు. ఈచక్కఁదన మెక్కడ? బ్రాహ్మణకుల మెక్కడ? వహ్వా! ఈతఁడు నన్ను గైకొన్నచో మన్మథసుఖముల నిరాటంకముగా ననుభవించఁదగును గదా! + +అలం. విషమాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0168.txt b/Manu_Charitra/page_0168.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa16c45387baacd6133265b7341d1f9544ffffa0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0168.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. (ఈపద్యమునందుఁ బ్రవరునిసౌందర్య మభివర్ణితము) వీనికన్నులు = ఈపురుషునినయనములు, వదన...కమలంబులనన్ - వదన = ముఖముయొక్క, ప్రభూత = అధికమైన, లావణ్య = మెఱు పనెడు (ముత్తెములనిగనిగఁ బోలిన యంగకములనిగారమునకు లావణ్య మని పేరు.) అంబు = ఉదకమున, సంభూత = పుట్టిన, కమలంబులు - తామరలు, అనన్ = అనునట్లు, అమరున్ = ఒప్పును, వీనిఘనభుజములు = ఈబ్రాహ్మణుని గొప్పభుజములు (ఎగుబుజములు), నిక్కి = ఎగుపు చెంది, వీనులతోడన్ = చెవులతో, ఎక్కసక్కెములు = వేళాకోళములు ఆడుకరణిన్, ఉన్నవి. సంకల్ప...పీఠికవోలెన్ - సంకల్పసంభవ = మన్మథునియొక్క, ఆస్థానపీఠికవోలెన్ = కొల్వుగద్దియవలె, వెడఁదయై = విశాలమై, వీనియురము = ఈతనివక్షస్థలము, కనుపట్టు = కనవచ్చుచుందురు, ప్రతిఘటించు = ఎదిరించునట్టి, చిగుళ్లపైన్ = చివుళులపై, ఎఱ్ఱవాఱినరీతిన్ = కనలి యెఱ్ఱవాఱినవిధమున, మృదుపదముఁలు = మెత్తనిపాదములు, ఉన్నవి = ఎఱ్ఱగా నలరారుచున్నవి, పద్మభవుఁడు = బ్రహ్మదేవుఁడు, నేరెటేటియసల్ = జంబూనదియందలిబురద, తెచ్చి (జంబూనదిలోనియడుసు బంగా రని చెప్పఁబడును), నీరజాప్తున్ = సూర్యుని, సానఁబట్టిన రాపొడి = సానఁబట్టి బింబమును దేర్చునప్పు డరిగి రాలిన రజము, చల్లి, మెదిపి = కలయఁగలిపి, పదను = (ముద్దపాకమునకుఁ గావలసిన) తడిని, సుధన్ = అమృతమున, ఇడి, చేసెనో = సృష్టించె \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0169.txt b/Manu_Charitra/page_0169.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cbaef4be0dc4f40499e8dc669b98b6edc3433e91 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0169.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +నేమో, కాకున్నన్ = లేనిచో, ఈమేనికాంతి = ఈశరీరలావణ్యము, కలదె = కలుగునా? + +ఛాయాదేవి తనభర్తయగు సూర్యునివేఁడికి సైఁవజాలకపోవుటచే నామెతండ్రి యగు త్వష్టృప్రజాపతి సూర్యునివేడిమి తగ్గింప నెంచి సానయం దఱఁగరాచె ననుపురాణకథ యిట ననుసంధింపఁదగినది. లావణ్యలక్షణము 61 వచనమునఁ జూడనగును. + +తా. ఈయందగానికన్నులు ముఖకాంతి యనెడి నీటఁ బుట్టిన కమలములవలె నున్నని. ఎగుబుజములు నిక్కి చెవులతో నెకసక్కెములాడుచున్నట్లున్నవి. ఱొమ్ము మన్మథునికొల్వుగద్దియవోలె విశాలమై కన్పట్టుచున్నది. పాదములు చిగుళ్లను ధిక్కరించుచు నెఱ్ఱవాఱిన ట్లున్నవి. బ్రహ్మదేవుఁడు నేరెటేటిలోని బంగారపుటడుసును దెచ్చి సూర్యుని సానఁబట్టిన రాపొడి చల్లి కలిపి యమృతము పదనుగాఁ జేసికొని నిర్మించెనో యేమో? లేనిచో నీచక్కఁదనము కలఁగునా? + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +టీ. సుర, గరుడ, ఉరగ, నర, ఖేచర, కిన్నర, సిద్ధ, సాధ్య, చారణ, విద్యాధర, గంధర్వ (వీరిలో) కుమారులన్ = పిన్నవయసువారిని, నిరతము = ఎప్పుడును, కనుఁగొనమె = చూడమా! వీనిన్ = ఇతనిని, పోలనేర్తురే = సరిపోలఁగలుగుదురా! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0170.txt b/Manu_Charitra/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf0c7eb9d5722ebe76c6ebcec41be33df0ff1304 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0170.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. అని = ఇటులని, చింతించుచున్ = తలంచుచు, మీన...రుహయై - మీనకేతన = మన్మథునియొక్క, ధనుర్జ్యా = వింటినారినుండి, ముక్త = విడువఁబడిన, నారాచ = బాణములచేఁ గలిగిన (ఇట నారాచములను వర్షధారలుగా రూపించుకొనునది), దుర్దిన = జడివానతో (సూర్యదర్శనము లేనిదినమున), సమ్మూర్ఛిత = మూర్ఛ నొందింపఁబడిన, మానసాంబురుహ = మనమనెడుపద్మము కలది, దీపించు పెన్దత్తరంబునన్ = పెంపొందు పెద్దతత్తఱపాటుచే, పేటెత్తినలజ్జన్ = బీటవాఱినసిగ్గుతో (సిగ్గు తొఱఁగి యనుట). అంఘ్రికటకంబుల్ = కాలియందెలు, మ్రోయన్, అడ్డంబు నిల్చినన్ = అడ్డము నిల్వఁగా, అయ్యచ్చరన్ = ఆయప్సరస్త్రీని, చూచి = కాంచి, చేరన్ చని = సమీపించి, వాఁడు = ఆప్రవరాఖ్యుఁడు, విభ్రాంతుఁడై = భ్రమ నొందినవాఁడై, పల్కెన్ = ఈవిధముగా భాషించెను. + +సామాన్యబాణము లనక నారాచము లనుటచేఁ బాతవేదనాతిశయము సూచించుట. నారాచలక్షణమునందు అది ఱెల్లుపుల్ల లేక యంతయు నినుముతోఁ జేయఁబడుబాణ మని చెప్పఁబడెను. అది మహావీరునకె సిద్ధించును. కాన మన్మథుఁడు మహావీరుఁడు. +శ్లో. "సర్వలోహాస్తు యే బాణాస్తే నారాచాః ప్రకీర్తితాః, + పంచభిః పృథులైః పక్షైర్యుక్తాః సిద్ధ్యంతి కస్యచిత్. + ఏకైకస్య శరస్యైవ చతుష్పక్షాణి యోజయేత్ + షాణ్మాసాత్ సిద్ధ్యతే ముష్టిః శరాః సంవత్సరేణ చ, + నారాచాస్తస్య సిద్ధ్యంతి యస్య తుష్టో మహేశ్వరః.” +తా. ఈవిధముగాఁ జింతించుచు మదనవేదనకు లోగి తత్తఱపాటు చెంది సిగ్గు దక్కి కాలియందెలు మ్రోయఁగా, నాదేవతాస్త్రీ పోఁకబోది \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0171.txt b/Manu_Charitra/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0bc2cdb04f9aa48ef5af6e037977829694f27235 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0171.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +యను వీడి ప్రవరునిత్రోవ కడ్డము నిల్చెను. అది చూచి ప్రవరుఁడు విభ్రాంతుఁ డై చేరఁబోయి పలికెను. + +అలం. రూపకాలంకారము. + +టీ. భీతహరిణేక్షణ = భయపడిన జింకచూపులఁ బోలు చూపులు గలదానా! ఈవు, ఎవ్వతెవు? ఓటలేక = భయము లేక, ఇవ్వనభూమిన్ = ఈయడవిప్రదేశమున, ఒంటిఁ జరించెదు = ఒంటరిగాఁ దిరుగుచున్నావు, ఏన్ = నేను, ప్రవరాఖ్యుఁడన్ = ప్రవరుఁ డనువాఁడను, భూసురుఁడను = బ్రాహ్మణుఁడను, క్రొవ్వునన్ = మదముచే, ఇన్నగాగ్రమునకున్ = ఈకొండకొమ్మునకు, చనుదెంచి = అరుగుదెంచి; త్రోవదప్పితిన్ = మార్గము తొలగినవాఁడ నైతిని. ఇంకన్ = ఇఁకమీఁద, పురంబు = అరుణాస్పదపురము, చేర = చేరుటకు, ఎవ్విధిన్ = ఏవిధమున, కాంతున్ = (ఉపాయమును) గనుగొందును. తెరువు = నేఁ బోవలసినమార్గము, ఎద్ధి = ఏది, తెల్పఁగదవే, నీకున్, శుభంబు = మేలు, అగున్ = కలుగును. + +క్రొవ్వున వచ్చితి ననుట తనప్రమాదాతిశయము సూచించును. భీతహరిణేక్షణ యనుసంబుద్ధి ప్రవరునివంటి నిష్కామినోట రాఁదగ దని కొంద ఱందురు. సంబోధనౌచిత్యము తెనుఁగుకవులు దృష్టిలో నుంచి రనఁజాలము. + +“కదవె ప్రార్థనంబునం దన్ప్రత్యయాంతక్రియలమీఁదఁ గదకదవు పూర్వకంబులన్నాదు లనుప్రయుక్తంబు లగు.” ప్రౌ. వ్యా. క్రి. 9. ఉదా. "ణిసిధాత్వర్థ మనుగ్రహింపఁగదవే నీరేజపత్రేక్షణా.” (శృం. నై. ఆ. 8) + +తా. ఓయువతీ! నీ వెవ్వతెవు? భీతి లేక యొక్కతెవె యీయరణ్యప్రదేశమునఁ దిరుగుచున్నావు. నేను బ్రాహ్మణుఁడను, పేరు ప్రవరుఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0172.txt b/Manu_Charitra/page_0172.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ec20140a0eeeeb6d0a730f5c025396842002ef9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0172.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +క్రొవ్వెక్కి యీకొండకు వచ్చి త్రోవ దప్పితిని. ఏవిధమున నేను బురము చేరఁగలుగుదును? తెల్పుమా నీకుఁ బుణ్య మగును. + +టీ. అని, తనకథన్, ఎఱిఁగించిన, వనిత, తనకనుఁగవమెఱుఁగులు = తనకన్నుదోయితళతళలు, ఉబ్బన్ = ఉఱుకఁగా, తాటంకములున్ = కమ్మలును, చనుఁగవయు, నడుమున్, వడఁకఁగ , సెలవివాఱన్ = పెదవిమూలలు వెడలునట్లు, నవ్వి, వానికిన్ = ఆతనికి, అనియెన్ = ఈవిధముగా జెప్పెను. + +టీ. భూసురేంద్ర = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడా, ఇంతలు = (చేరఁజూపుచు) ఇంతవిశాలమయిన, కన్నులు, ఉండన్, తెరువు = మార్గము, ఎవ్వరిన్ వేఁడెదు = ఎవరిని యాచించెదవు? నెపం బిడి = (ఈయడుగుట యను) మిష పెట్టుకొని, ఏకాంతమునందున్ = రహఃప్రదేశమున, ఉన్న, జవరాండ్రన్ = వయసుఁగత్తెలను, పల్కరించులాగు = మాటాడించువిధము, ఇంతియకాక = అంతే కాని, మును = ఈవఱకు, వచ్చినత్రోవచొప్పు = ఏతెంచినత్రోవజాడ, ఎఱుఁగవే, ఇంతభయంబు లేక, అడుగన్, ఎల్లిదమైతిమి ఏ = తేలి కయితిమా, మాటలు, ఏటికిన్. ఇంతలు కన్ను లనుటచేఁ బ్రవరుని నయనవైశాల్యమునకు మెచ్చె నని భావము. నెప మనుటచే నీవు రసికుఁడవు రసికతాప్రకటన కిది \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0173.txt b/Manu_Charitra/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ef631d99e9c224ff5ddb3cd73bb23c960dc0b5e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0173.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +యొకత్రోవ గానోపు ననుట ఏకాంత మనుట యథేచ్చావిహారభోగోచితప్రదేశ మనియు జవరాల నని చెప్పుకొనుట సంభోగోచితయౌవనవిభవ ననియు సూచించుట. + +తా. ఓవిప్రుఁడా? చేరెఁడేసి కన్నులు పెట్టుకొని యితరులను ద్రోవ యడిగెద వేమి? ఒంటరిపాటున నున్న వయసుఁగత్తెలను పల్కరించువిధమేకాని యీవఱకు వచ్చినత్రోవ నీ వెఱుఁగవేమి? పలుమాట లేల? ఇంత భయము లేకుండ మ మ్మడుగుటకు మేము నీకుఁ జులుకనగా నగపడితిమి గాఁబోలు. + +అలం. అపహ్నవాలంకారము. + +టీ. అని = ఈవిధముగా నని, నర్మగర్భంబుగాన్ = పరిహాసగర్భితముగా, (తన యభిప్రాయమును మరుగుపఱచి యెదటివానికి సరసముగాఁ దోఁచునటుల మాటలాడుట) పలికి = మాటలాడి, క్రమ్మఱన్ = మరల, అమ్మగువ = ఆస్త్రీ, అమ్మహీనురునకున్ = ఆబ్రాహ్మణునకు, ఇ ట్లనియెన్ = ఈవిధముగా బదులు చెప్పెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0175.txt b/Manu_Charitra/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47293a69fab47d51f5d3014b11758df22dae3f12 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0175.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వీణాగానముచేతను, కంఠగానముచేతను, ఱాళ్లను సైతము కరఁగించు నట్టిరక్తి గలసంగీతము మానేర్చినవిద్య. కామశాస్త్రసిద్ధాంతములను బఠించుట మాకుఁ జిన్ననాఁటనుండియు నలవా టయినది. అశ్వమేధరాజసూయాదియజ్ఞములు చేయువారి కేము దక్కుదుము. మేరుపర్వతమునఁ గల్పవృక్షములనీడలను బచ్చఱాళ్లచరియలపై మేము కూటము దీర్తుము. బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరులసభలు మాకు నాట్యశాలలు (మేము అచ్చరల మనుట.) + +టీ. విప్రకుమార = ఓ బ్రాహ్మణయువకుఁడా ! పేరు వరూథిని = నానామధేయము వరూథిని యని, ఉదారగుణాఢ్యలు = గొప్పగుణములుగల ఘృతాచీ, తిలోత్తమా, హరిణీ, హేమా, రంభా, శశిరేఖలు, మదీయలు = నా కిష్టురాండ్రయిన, ప్రాణసఖుల్ = ప్రాణపదములగు చెలిమికత్తెలు. + +విప్రకుమార యనుసంబోధనము సాభిప్రాయము. ఉదారాతిశయలగు తిలోత్తమాదులు నాప్రాణసఖులుగాన నాయోగ్యత నీవ గమనింపఁగలవు. నేను వరూథినిని. నన్ను నీ వెఱుంగవేని సుప్రసిద్ధలగు తిలోత్తమాదులనైన నెఱింగియుందువుగాన వారినిబట్టి నాయోగ్యతాదికములు గ్రహింపు మని భావము. + +టీ. బహు...భాగంబులన్ - బహురత్న = అనేకరత్నములయొక్క, ద్యుతి = కాంతితో, మేదుర = సాంద్రమయిన, ఉదర = మధ్యదేశములు గల, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0176.txt b/Manu_Charitra/page_0176.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe0676650951c35c77ded0042a2bf83f0f397da7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0176.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +దరీభాగంబులన్ = గుహాప్రదేశములతో, పొల్చునిమ్మిహికాహార్యమునన్ = ఒప్పునట్టి యీహిమవత్పర్వతమున, ఎపుడున్ = ఎల్లపుడును, ప్రేమన్ = అనురాగాతిశయముతో, చరింతుము = సంచరించెదము. నభోవా...తుందిలంబులు - నభోవాహినీ = ఆకాశగంగయొక్క, లహరీ = ప్రవాహమువలన, శీతల = చల్లనైన, గంధవాహ = వాయువుతో, పరిఖేత్ = కలయఁదిరుగుచున్న, మంజరీసౌరభ = పూగుత్తులపరిమళముయొక్క, గ్రహణ = గ్రహించుట గల, ఇందిందిర = తుమ్మెదలచే, తుందిలంబులు = నిండినవి (అగు) ఇవి, మత్కాంతారసంతానముల్ = మాయుద్యానసమూహములు. + +తుమ్మెదలు మకరందము గ్రోలుటచేఁ బూవులసొంపు చెడును. కాననే కాళిదాసుఁడు శిరీషముల “ఈషత్ చుంబితాని భ్రమరైః" అని చెప్పెను. ఆకాశగంగ నుండి వలిగాలి వీచినంత దీవెలు కదులును. ఆకదలికచేఁ బొడమినతావిచేఁ దుమ్మెదలు బలిసియున్నవి. దీనిచేఁ బ్రసవసమృద్ధియు నుద్యానసౌభాగ్యాతిశయము నీవె గుర్తింపు మనుట. + +తా. అనేకకాంతులతో నిండినగుహలు గలయీహిమవంతమున నెప్పుడును జరించుచుందుము. గంగాతరంగములమీఁదినుండి వచ్చుటచేఁ జల్లనయినగాలిచేఁ గలయఁ బ్రాఁకుపూగుత్తులపరిమళము సవపట్టి చరించుతుమ్మెదలతో నిండిన యీప్రదేశములు మాయుద్యానములు. + +టీ. భూసురకైతవకుసుమశరాసన = బ్రాహ్మణమిషమున నున్న మన్మథుఁడా! (లేక) కైతవకుసుమశరాసన = కపటమన్మథుఁడ వగు, భూసుర = బ్రాహ్మణుఁడా! మాయింటివిందవు = బందుగుఁడవు, ఐతివి, సముదంచన్మణి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0177.txt b/Manu_Charitra/page_0177.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0606bb999bbf571fc48c0a8c25dda8f43d307b0c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0177.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +భవనాసీనతన్ = ఒప్పారునట్టి మణిగృహమునందుఁ గూర్చుంటచే, సేద దేఱి = శ్రమ తీఱి, ఆతిథ్యంబు = అతిథిసత్కారమును, కైకొమ్మా= కొనుమా. + +తా. ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! నేఁడు మాకుఁ జుట్టమవైతివి. ఇదిగో, మణినిర్మితగృహము. ఇం దలసట వాయువఱకు విశ్రమించి మేము చేయు నతిథిపూజల గ్రహింపుము. + +టీ. కుందనమువంటిమేను = మేలిమిబంగారువంటిశరీరము, మధ్యందినాతపోష్మహతిన్ = మిట్టమధ్యాహ్నపుటెండవేడిమితాఁకుడుచే, కందెన్, ఒప్పులు = సొగసులు, ఒలుకువదనము = క్రుమ్మరించుముఖము, వడదాఁకెన్, +అస్మద్గృహంబు = మాయిల్లు, పావనము చేసి = పవిత్రము చేసి, బడలికలు వాసి = శ్రమము తీఱి, చను మన్నన్ = పొమ్మనఁగా, బ్రాహ్మణుండు. ఇటఁ బలికె ననుక్రియ యథ్యాహార్యము. + +పట్టపగటియెండచేఁ గంది బడలిపోయినాఁడవు గాన విశ్రమించుట యవసరము. విశ్రమింపఁ దావులు లేక కాదు. నీ వుత్తముఁడవు గాన నీరాకచే నాగృహము పావనము గాఁగలదు గాన మాయింటికి రమ్మని భావము. కైతవకుసుమశరాసన యను సంబుద్ధిచే వరూథినిభావము సువ్యక్తము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0179.txt b/Manu_Charitra/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee0e0fab988cd39c26763825cc3d364f76ab09c6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0179.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మానిని = ఓయువతీ, మీమహత్త్వముల్ = మీప్రభావములు, దివ్యముల్ = అమానుషములైనవి. మదిన్ = మనస్సునందు, తలంచినన్ = విచారింపఁగా, మీకున్, అసాధ్యముల్ = సాధింపరానివి, ఎందున్ = ఏప్రదేశమునందును, కొనము = చూడఁబోము, కానన్ = కావున, తల్లి = అమ్మా! ప్రజల = నావారైనజనులను, ననుఁ గూర్పుము = నన్నుఁ బ్రజలలోఁ బడవేయుము. అటన్నన్ = అనఁగా, లేఁతనవ్వు = చిఱునవ్వు, ఆననసీమన్ = ముఖప్రదేశమున, తోఁపన్ = పొడమఁగా, ధవళాయతలోచన = తెల్లనివిశాలములైన కన్నులుగల యావరూథిని, వానికిన్ = ఆప్రవరాఖ్యునకు, ఇట్లు = ఈవిధముగా, అనున్ = పలికెను. + +చూపులను దెల్లఁగను గనులను దెల్లఁగను జెప్పుట కవిసమయము. కనులలోఁ బాపగలభాగముకంటెఁ దెల్లనిభాగ మెక్కువగుటచేఁ బ్రాయికముగఁ దెలికన్ను లనుట గలదు. + +తా. తల్లీ! నే నింక నిల్లు చేరుట కుపాయము తెలుపుము. మీమాహాత్మ్యము లద్భుతము లైనవి. మీ కసాధ్యము లెందును లేవు. నన్నుఁ బ్రజలలోఁ బడవేయుము. అని ప్రవరుఁడు ప్రార్థింపఁగాఁ జిఱునవ్వు నవ్వుచు నావరూథిని యతని కిట్లనియె. + +టీ. ఎక్కడియూరు = (ఊరుఊ రని పలవరించెద వేమి యూరయ్యా అది?) కా ల్నిలువక = అడుగు నిల్వక, ఇంటికి పోయెదనంచున్ = స్వగృహమునకుఁ బోవలయు ననుచు, పల్కెదు = చెప్పెదవు, అక్కట = అయ్యో! మీకుటీర \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0180.txt b/Manu_Charitra/page_0180.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d00e1949924353f0161481dc3dadf0d7ca852133 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0180.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +నిలయంబులకున్ = మీగుడిసెకొంపలకు, రత్నకందరములు = మణిమయము లగుగుహలు, నందనచందనోత్కరంబు = ఉద్యానములందలి మంచిగంధపుమ్రాఁకులు, ఇక్కడి, గాంగసైకతములు = గంగానదిలోని యిసుకదిన్నెలును, లవలీనికుంజముల్ = వెన్నెలతీగల పొదరిండ్లును, సరిరాకపోయెనే = సమానము కాకపోయెనా? + +రత్నకందరము లుపభోగయోగ్యములు. లవలీనికుంజములుగూడ నట్టివి. శైలవిహారసమయమున గుహలందును వనవిహారమున బొదరిండ్లను గ్రీడింపవచ్చు ననుట. నందనోద్యానభూమియు గాంగసైకతము ఉపభోగోచితము లనుటకు — +సీ. “నందనోద్యానమందారకచ్ఛాయల విశ్రమింపఁగ నీకు వేడ్క గాదె, + మందాకినీపాండుమహితసైకతములఁ గ్రీడ సల్పఁగ నీకుఁ బ్రియముగాదె.” + +లవలీనికుంజములందుఁ బ్రసవసుగంధము వెల్లివిరియుచుంటచేఁ గామోద్దీపకము. లవలీనికుంజములు సుగంధబంధురము లనుటకు — + "... ... ... ... ... ... ......................ఒక్కచో వినూ + తనలవలీలతావళుల తావులఁ దావలమైన తావులన్." + +తా. కాలాఁగక యూరూ రనుచుఁ బలవరించెద వేమి యూరయ్యా అది ? ఇక్కడి యీమణికందరములు, గంధపుమ్రాఁకుదోఁటలు, ఇక్కడి గంగానదీసైకతములు, ఇక్కడి వెన్నెలతీవపొదరిండ్లు మీగుడిసెకొంపలకు సాటి రాలేదా? \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0181.txt b/Manu_Charitra/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f85f39a5b7e3c165aa45fcef09a3772785c7d2e6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0181.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +టీ. ధరణీసురనందన = చిఱుతపాఱుఁడా, ఇంకన్ = ఇంకను, నిక్కము = నిజమును, దాఁప నేల = దాఁచిపెట్ట నేల.(ఇంతవఱకు వచ్చినపిదప దాఁచుట యెందులకు) నాకున్, నీపయిన్ = నీమీఁద, మనంబు చిక్కెక్న్ = మనస్సు తగిలెను. (నిన్ను వలచితిని) ననున్ = నన్ను, చిత్తజుబారికిన్ = మదనావస్థకు, అప్పగించెదో = లోఁబఱచెదవో, మరందమద్యములు = పుష్పరసమను సారాయియొక్క, చూఱలన్ = కొల్లలచేత (కొల్లగాఁ ద్రావుటచేఁ గైపెక్కి) పాటలు పాడు = ఝంకారము నొనర్చు, తేంట్లన్ = తుమ్మెదలచే, సొంపెక్కినయట్టి = సొగసు మీఱినట్టి, పూవుఁబొదరిండ్లను = పూలనిండారిన పొదరిండ్లలో, కౌఁగిటన్ = కౌఁగిలింతలయందు, గారవించెదో = సమ్మానించెదవో, పైపద్యముతో నన్వయము. + +మద్యపానమువలన గాత్రస్వారస్య మతిశయించును. పొదరిండ్లు తేటులపాటులచే నలరుటకతన మణితాదికములు ఇతరులు వినఁజాల రనియుఁ బూవుఁబొదరిండ్లు గాన మిగులఁ బెనఁగొనియుంటచే నితరులకుఁ గానరాకుండ నుండనగు ననియు భావము. + +తుమ్మెదలకుఁ దేనె ద్రావుటచే గాత్రమాధుర్య మతిశయించు ననుటకు — + “రతిపతిప్రహితేన కృతక్రుధః ప్రియతమేషు వధూరనునాయికాః, + వకుళపుష్పరసాసవపేశలధ్వనిరగాన్నిరగాన్మధుపాళినః. + మధురయా మధుబోధితమాధవీ మధుసమృద్ధిసమేధితమేధయా, + మధుకరాంగనయా ముహురున్మదధ్వనిభృతానిభృతాక్షరముజ్జగే.” + +తా. ఓ విప్రకుమారా! నిజ మింక నేల దాఁచవలయు? నామనము నీపైఁ జిక్కినది. ఇంక నన్ను మన్మథబాధలకుఁ బాల్పడించెదవో తేనియలు దెగఁ ద్రావి రొద సేయుతుమ్మెదలు గలపూఁబొదరిండ్లలోఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి గారవింతువో? \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0182.txt b/Manu_Charitra/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9fdd5f02e8217af390be5569857146c3a77637a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0182.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. అనుటయు = వరూథిని యిటు లనఁగా, ప్రవరుఁడు, ఇట్లనున్ = ఇటులఁ బ్రత్యుత్తర మిచ్చెను, వనజేక్షణ = తామరఱేకులవంటి కనులు గల చెలువా! ఇట్లు, పలుకన్ = మాటలాడుట, వరుసయె = క్రమమా? వ్రతులై = ఉపవాసాదివ్రతము లొనరించువారై, దినములు = కాలము, కడపెడువిప్రులన్, కామింపన్ = కవయఁగోరుట, చనునే = తగునా? మదిన్ = మనస్సునందు, విచారము = యుక్తాయుక్తనిర్ణయమేని, వలదా = ఉండరాదా? + +టీ. తొయ్యలి = ఉవిదా! వేలిమియున్ = అగ్నికార్యమును, సురార్చనయున్ = దేవతార్చనమును, విప్రసపర్యయున్ = బ్రాహ్మణసేవయును, చిక్కెన్ = మిగిలియుండెను. భుక్తికిన్ = భోజనమునకు, వేళ, అతిక్రమించెన్, జననీజనకుల్ = తలిదండ్రులు, కడున్, వృద్ధులు, ఆఁకటన్ = ఆఁకలిచే, సోలుచున్ = ఉసురసురనుచు, చింతతోన్ = విచారముతో, ఎదురుచూచుచున్ = ఉందురు. ఏన్ = నేను, ఆహితాగ్నిని = నిత్యముగా నగ్ని నుంచుకొని కర్మములఁ గావించువాఁడను, నేఁడు = ఈదినమున, ఇలు = గృహము, చేరకుండినన్ = చేరఁబోవక యున్నయెడల, సమస్తధర్మములున్ = సర్వశాస్త్రవిహితములగు నాచారములును, తూలున్ = చెడును. తప్పక గృహమునకు బోయితీఱవలయునని భావము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0183.txt b/Manu_Charitra/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e98b1aa83d1401fdf6d02b0f43b607f41968cca4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0183.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +తా. అగ్నికార్యమును దేవతార్చనమును మిగిలి యున్నవి. భోజనకాల మతిక్రమించెను. తల్లిదండ్రులు మిగుల ముదుసళ్లు. ఆకలితో నసురుసు రనుచు నాకై యెదురుచూచుచుందురు. నే నాహితాగ్నిని నేఁ డిల్లు చేరకుండినచో సర్వధర్మములుఁ జెడును. + +టీ. నావుడున్ = అనఁగా, వదనంబునన్ = ముఖమున, ఇంచుక = కొంచెము, విన్నఁబాటు = విన్నపోవుట, తోఁపన్ = ఎఱుకపడఁగా, (వరూథిని) పల్కెన్, ఓభావజరూప = మన్మథునిరూపువంటిచూపుగలవాఁడా! ఇట్టి యెలప్రాయము = ఇటువంటి చిఱుతవయసు, వైదికకర్మనిష్ఠలన్ = వేదప్రతిపాదితములగు కర్మముల ననుష్ఠించుటలందు, పోవఁగన్ = గడచిపోవుచున్నయెడల, ఇంకన్ = ఇంకన్, భోగములన్ = సుఖములను, పొందుట = అనుభవించుట, ఎన్నఁడు = ఎప్పుడు? వయస్సు తీఱినపిదప నీసుఖములం బడయనగునా? యజ్ఞకోటులన్ = యజ్ఞసమూహములచే, పావను లౌటకున్ = పవిత్రు లగుటకు, ఫలము = ప్రయోజనము, మాకవుఁగిళ్ల = మాయాలింగనములయందు, సుఖించుటేకదా = సౌఖ్యముల నొందుటయేగదా! (పా. సుఖింపనేగదా = సుఖించుటకేకదా.) + +నిష్ణాపరులు యజ్ఞములు గావించుచున్నారు. యజ్ఞఫలము అప్సరఃకాంతాసమాగమము. అప్రయత్నముగా నెలప్రాయమున వేల్పుచెలువ సిద్ధించుచుండ నిరాకరించుట ప్రమాద మనుట. + +తా. అనఁగా వరూథిని కొంచెము ముఖము చిన్నపుచ్చుకొని యిట్లనియెను. ఓమదనసుందరమూర్తీ! ఇట్టి లేఁబ్రాయము వైదికకర్మానుష్ఠానము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0184.txt b/Manu_Charitra/page_0184.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d57ad989aa468db804dd9fabce882156a87fe50 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0184.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +లందుఁ గడపినచో నింక విషయసుఖముల ననుభవించుట యెన్నఁడు? అనేకయజ్ఞములు చేసి పవిత్రు లగుటకు ఫలము మాకవుఁగిలింతలఁ జిక్కి సౌఖ్యము నందుటయే గదా! (యజ్ఞములు చేసినవారు స్వర్గమున నప్సరస్సంగతిఁ జెందుదురని శ్రుతులు.) + + +టీ. ఇందు = ఇక్కడ (ఈ ప్రదేశమగు మంచుమలయందు), సద్యో...హృతమై - సద్యః = అప్పుడే, వినిర్భిన్న = చిట్లిన, సారంగనాభికా = కస్తూరిమృగముయొక్క బొడ్డునుండి, హృతమై = కైకొనఁబడినదై, (హరింపఁబడినదై) పిసాళించు మృగమదంబు = పరిమళించుకస్తూరియును, కసటు = ముఱికి, పోన్ = పోవునట్లు, బీఱెండన్ = తీవ్రమైన యెండచే, కరఁగి = నీరుగా ద్రవించి, కఱ్ఱలన్ = కఱ్ఱపుల్లలందు, అంటి = అంటుకొని, గమగమ వలచు చొక్కపుజవాజి = గమగమ సువాసన కొట్టు నిద్దపుజవ్వాజియును, పొరలెత్తి = పొరలూడి, ఘనసారతరువులన్ = కర్పూరపుటనఁటిచెట్లనుండి, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0185.txt b/Manu_Charitra/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af2ddc04a330dfc8bf397478470b6f9ee79bf13e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0185.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +తనుఁదాన = తనయంతటతానె (ఇతరులప్రయత్నములు లేకయే) తొరఁగిన = క్రిందికి రాలిన, పచ్చకప్పురపు = పచ్చకర్పూరముయొక్క, సిరము = పొడియును, గొజ్జంగిపూఁబొదల్ = గులాబీపూలపొదలు, కురియంగన్ = చినుకఁగా, పటికంపుదొనలన్ = స్ఫటికశిలాస్థలములందలి దొనలలో నిండినయట్టి, తుహినజలము = పన్నీరును, వివిధకుసుమకదంబంబు = పలుతెఱఁగులైన పూలప్రోవులును, దివిజతరుజ...భూషణంబులు - దివిజతరుజ = కల్పవృక్షములవలనఁ గల్గిన, మృదుల = మెత్తనైన, వసన = వస్త్రములును, ఫల = పండ్లును, ఆసవ = మద్యములును, అమేయ = కొలఁది యిడరాని, రత్నభూషణంబులు = రత్నములును నగలును, ఇందున్, కలవు = ఉన్నవి. భోగపరుఁడవై = భోగాసక్తుఁడవై, ననుఁ గూడి = నాతోఁ గలసిమెలసి, అనుదినంబున్ = నిత్యమును, రమియింపుము = భోగింపుము. + +సారంగనాభికాహృతమగు కస్తూరి సద్యోవినిర్భిన్న మగుటచే సుగంధాతిశయము సూచితము. జవ్వాజి కఱ్ఱలనంటినది ప్రశస్తమైనచో నెండకె కరఁగును. + +గొజ్జంగిపొదరిండ్ల మంచు గురిసి యది పూలకు సోఁకి క్రింద రాలి దొనలోఁ జేరినఁ బన్నీ రగును. ఇట్లగుటకు +చ. “కొలకులపజ్జసజ్ఙకపుఁగొజ్జఁగిపూఁబొదరిండ్లజోరునన్ + జిలుకుహిమాంబువూరములు శీతకరోపలపట్టికాతటం + బులదుముకంబుటం బెగయు భూరితుషారకణంబు.” + +తా. ఓ బ్రాహ్మణుఁడా! భోగవస్తువులయిన కస్తూరి జవ్వాజి పచ్చకర్పూరము పన్నీరు పువ్వులు పండ్లు మృదుతరములయిన వస్త్రములు రత్నపుసొమ్ములు త్రాగఁదగిన మద్యములు ఇవన్నియు మిక్కిలి శ్రేష్ఠతరములైనవి యిక్కడ సమృద్ధిగా నున్నవి. వానివలని భోగములనెల్ల ననుభవించుచు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0187.txt b/Manu_Charitra/page_0187.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f288cc48254e69eb7e217f8d11813c0a24682586 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0187.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. ఇక్షు...ఖిన్నతన్ - ఇక్షుశరాసన = మన్మథునియొక్క, సాయక = బాణములయొక్క, వ్యథా = బాధవలని, ఖిన్నతన్ = వ్యాకులతచేత, వాడి = నవకము చెడి, (ఇది వ్యథాతిశయము దెలుపును.) వత్తలయి = కృశించి, కేలన్ = చేతులందు, కపోలములు = చెక్కిళ్లు, ఊఁది = చేర్చి, చూపులన్, విన్నఁదనంబు = దైన్యము, తోఁపన్ = కనిపింపఁగా, కనువేఁదుఱునన్ = కంటిపిచ్చిచేత, ఇది చక్షుఃప్రీతి యను ననంగదశావిశేషము. పరస్పరానురాగమున కదియె ప్రథమావలంబము. వైశాలి = (ప్రియుని)మీఁదిగాలి, సోఁకినన్ = తాఁకినను, వెన్నవలెన్ = (వేఁడి తాఁకిన) వెన్నవలె, ఏప్రయత్నము లేకయే విరహముచేఁ గృశించి తమకుఁ దాముగా వచ్చి ప్రార్థించి యనుట. కరంగునలివేణులన్ = మనసు కరఁగు నువిదలను, కౌఁగిటన్ = కౌఁగిలియందు, చేర్చు భాగ్యముల్ = చేర్చుకొనునట్టి యదృష్టములు, ఎన్నిభవంబులన్ కలుగున్ = ఎన్నిజన్మము లెత్తి ప్రయత్నము చేసిన సంభవించును? తమంతఁ దాము వలచి వలపువ్రేగుచేఁ గృశించి కన్నంతమాత్రనఁ గరఁగిపోవు చెలువలు పురుషునికి వేయిజన్మములకు లభించుట యరిది. అట్టి లోకోత్తరభాగ్యమును గూడఁ దొలంగఁ ద్రోచి కొనుచున్నాఁడవనుట. + +తా. తమ్ముఁ జూచి వలచి పూవిల్తునితూపులపోటులకుఁ జిక్కి వాడి కృశించి చెక్కిళ్లు చేతులఁ జేర్చి బీదచూపులతోఁ జూపువాసిరిని వెల్లడించుచుఁ దమగాలి సోఁకినను మనసు కరఁగి మెత్తఁబడు జవరాండ్రను గౌఁగిటఁ జేర్చుకొనుభాగ్య మెన్నిజన్మములకును సంభవింపదు. + +టీ. సశరీరస్వర్గసుఖము = ఈశరీరముతోనే (లభ్యముగా) స్వర్గలోకసౌఖ్యము, సమకొనియుండన్ = సంభవించియుండఁగా, వ్రతములన్ = ఉప \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0188.txt b/Manu_Charitra/page_0188.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbf6f8610dace871a7f7cdb922d64f51beb11a35 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0188.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వాసాదినియమములచే, అగునశనాయాపీడన్ = అగునట్టి క్షుద్బాధచే, (అశనాయాసమునన్ = అగునట్టి ఆహార(వర్జన)శ్రమచేత నని. పా.) ఇంద్రియరోధమునన్ = విషయములందుఁ బ్రవర్తింపనీక పంచేంద్రియములను బిగ్గఁబట్టుటచే, కృశుఁడవు = చిక్కినవాఁడవు, అయి, ఆత్మన్ = జీవాత్మను, అలఁచుట = హింసఁ జేయుట, కుశలతయే = మంచిదా? నేర్పరితనమా? + +శరీరానంతరస్వర్గసుఖ మప్సరోంగనాభోగము. సుఖ మెఱుంగఁదగినది దేహము. అది లేని పారలౌకికసౌఖ్యముకంటె నీసశరీరసుఖము గొప్ప దనుట. + +తా.ఇప్పటి పుణ్యకర్మములకు ఫలముగా శరీరము విడిచిన పిదప లభింపఁబోవు స్వర్గసౌఖ్య మిప్పు డీశరీరముతోనే లభించుచుండఁగా నింక నుపవాసాదులు చేసి శరీరమును గృశింపఁజేసికొని జీవాత్మను హింస పెట్టుట మంచిదా ? + +అలం. కావ్యలింగాలంకారము. + +టీ. అనినన్ = ఇటులఁ బ్రవరునితో వరూథిని యనఁగా, ప్రవరుఁడు, ఓ జలజాక్షీ = ఓ చిన్నదానా! నీవు + అన్నయర్థము = నీచెప్పినవిషయము, ఎల్లన్ = అంతయు, కాముకుఁడు = విషయాపేక్ష గలవాఁడు, ఐనవానికిన్ = అయినట్టి, కామునకునకు, నిజము = (అపేక్షితమగుట) సత్యము. అకాముఁడు = విషయాపేక్ష లేనివాఁడు, ఇది = ఈయంశమును, గణించునె = లెక్క చేయునా? కాముకుఁడు కానివాని కీసౌఖ్యము వర్జనీయ మనుట. ఎఱిఁగితేని = నీ వెఱింగియున్నపక్షమున, నగరమార్గంబు = పట్టణమునకుఁ బోవుత్రోవను, చూపి = చూపించి, పుణ్యమునఁ బొమ్ము = పుణ్యము కట్టుకొనుము. ప్రవరాఖ్యుఁడు కడకు విసికి నీమాటలు కాముకులను గూర్చినవి. నావి కావు. త్రోవయే ని న్నడుగునది యనెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0190.txt b/Manu_Charitra/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..887e09d3e36d333d77d8122bf320a0902f519220 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0190.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. అత్తెఱవ = ఆస్త్రీ, అక్కఱకరిపలుకులన్ = ఆ (ప్రవరుని) కఠినపుమాటలకు, ఉలికి, చెఱుకువిలుకాఁడు = మదనుఁడు, గఱిగఱిన్ = ఱెక్కతో ఱెక్క, కఱవన్ = అంటునట్లు (ఎడతెఱపి లేక), కరకరిన్ = క్రౌర్యముతో, పరగించు విరిదమ్మిగొరకలు = ప్రయోగించు విచ్చినతమ్మిపూముల్కులు, నెఱఁకులన్ = ఆయువుపట్టులకు, చుఱుకుచుఱుక్కునన్ = చుఱుకుచుఱుక్కుమని, కాఁడినన్ = గ్రుచ్చుకొనఁగా, కడున్, కెరలి = అతిశయించి, ఱెక్కతో ఱెక్క యొరయునటు లనుట పుంఖానుపుంఖ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0191.txt b/Manu_Charitra/page_0191.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f77c9a83e1fe05fd31f1a512580e301a0f5f6d33 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0191.txt @@ -0,0 +1 @@ +ముగా ననుట. బాణములు మిగుల వేగముగా లక్ష్యము తొలంగకపోవుటకు వానికి ఈఁకలు కట్టునాచారము గలదు. కాన నాయువుపట్టుల గుఱి తప్పక గాటముగా నాటుచున్న వని భావము. పరిణత...రసంబు - పరిణత = పండిన, వివిధ = నానావిధములగు, విబుధతరు = కల్పవృక్షములవలన, జనిత = పుట్టిన, మధుర = తీయని, మధురసంబు = మద్యమును, ఆనుమదంబు = త్రావుమత్తుయొక్క, అదటునన్ = ఉద్రేకముచే, చిదిమినన్ = నొక్కినను, ఎఱుంగక, మదనహరునైనన్ = శివునైనను, చదురునన్ = నైపుణ్యముచే, కదియన్ = కలియఁటకు, గమకించుతిమురునన్ = యత్నించుపొగరుచేతను, ప్రోడవయసే మదముచేఁ గన్నెఱుంగనీయనిది అందు మద్యమద మున్న నొడలెఱుంగుట కష్టము. ఈ మధురస మట్టిది కాదు. విబుధతరుజన్యము గాన మఱియుఁ గైపు గలిగించు నని భావము. కొమిరెప్రాయంపుమదంబునను = కన్నెప్రాయపుమదముచేతను, అనన్య...మదంబునను - అనన్యకన్యాసామాన్య = ఇతరకన్యలకు లేని, లావణ్యరేఖా = మేనిమిసమిసతీరువలని, మదంబునను = మదముచేతను, ఒంటిపాటునన్, కంటికిన్, ప్రియుండై = ప్రియము గలుగఁజేయువాఁడై, లావణ్య మన సౌందర్యాతిశయముగల వెలఁదుల దేహకాంతి. తల్లక్షణము — శ్లో. “ముక్తాఫలేషు చ్ఛాయాయా స్తరలత్వమివాంతరా, ప్రతిభాతి యదంగేషు లావణ్యం తదిహోచ్యతే.” తంగేటిజుంటిచందంబునన్ = తంగేడుచెట్టునకుఁ బట్టిన తేనెతుట్టెవలె, గొంటుఁదనంబు = దుడుఁకుఁదనమును, ఎఱుంగక, కుఱంగటన్ = చెంగట, ఉన్నయమ్మహీ...మౌగ్ధ్యంబులం జేసి - ఉన్నయమ్మహీసురవరకుమారు = ఉన్నట్టియాలేఁబ్రాయపుబ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని, తారుణ్యమౌగ్ధ్యంబులం జేసి = వయసుచేతను చక్కఁదనముచేతను, తనవైదగ్ధ్యంబు = తననేర్పు, మెఱయన్ = ప్రకాశింప, కల్గె నని, పల్లవించు నుల్లంబు నుల్లాసంబునన్ = చిగిరించు మనస్సుయొక్క సంతోషముచే, కదురు మదంబునన్ = కలుగుమదముచేతను, ఓసరించక = తొలఁగక, చంచల...ప్రభలు - చంచల = బెళికెడు, దృగంచల = కనుఁగొలఁకులయొక్క, ప్రభలు = కాంతులు, అతని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0192.txt b/Manu_Charitra/page_0192.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64944870c2eb2ba8f51992b4dac0b45b2c5a1b6f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0192.txt @@ -0,0 +1 @@ +ముఖాంబుజంబునన్ = అతనిముఖపద్మమున, పొలయన్ = ప్రసరింపఁగా, వలయ...కలాపంబులు - వలయ = కంకణములయొక్క, మణిగణ = రత్నసమూహములయొక్క, ఛాయా = కాంతులయొక్క, కలాపంబులు = సమూహములు, ఉప్పరంబు = ఆకాశమునకు, ఎగయన్ = వ్యాపింపఁగా, కంకణకాంతులు మింటికి వ్యాపించుట పెన్నెరి సవరించికొనుటకుఁ గే లెత్తుటచేత. దానఁ జన్నులబిగియు సువ్యక్త మయ్యెను. కొప్పు, చక్కన్ = చక్కఁగా, చెక్కుచున్ = కుదుర్చుచు, జక్కవ గిబ్బలుంబోని =- ప్రాయపుఁజక్రవాకపక్షులంబోలు, గబ్బిగుబ్బలన్ = బిగిచన్నులనుండి, జొబ్బిల్లు కుంకుమరసంబునన్ = స్రవించు కుంకుమపూవు రసముచే, పంకిలంబులు = బురద యంటినవానిఁ బోలినవి, అగు, హారముక్తాతారకంబులన్ = ముత్యాలహారమందలి నక్షత్రములఁ బోలిన ముత్యములను, నఖకోరకంబులన్ = మొగ్గలఁ బోలు గోళ్లను, గీఱి, తీరు వడంజేయంచున్ = చక్కఁజేయుచు, పతితవనతరుకుసుమకేసరంబులు = రాలిన యుద్యానవనములందలి పూలకింజల్కములను, రాల్చు నెపంబునన్ = తొలఁగఁద్రోయుమిషతో, పయ్యెద = పైఁట, విదిల్చి, చక్క నవరించుచున్, అంతంతన్ = అంతటంతట, పొలయు చెలులన్ = వర్తిల్లు చెలికత్తెలను, తలచూపక యుండన్ = తల కనఁబఱుపకుండునట్లు, తత్తఱంబునం జేసి = తొందరచేత, బొమముడిపాటుతోన్, మగిడి మగిడి = తిరిగి తిరిగి, చూచుచున్, చిడిముడిపాటుచూపులన్ = చెరచెరమనుచూపులందు,అంకురించుజంకెనలన్ = మొలచు బెదరింపులచేత, వారించుచున్ = ఆటంకపఱచుచు, చేరి= ప్రవరాఖ్యుని సమీపించి, ఇ ట్లనియెన్ = ఈవిధముగాఁ బలికెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0193.txt b/Manu_Charitra/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39ad9ab7e33120c9c85932ddb5dc0f5c3b2100bf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0193.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. ఎందేన్ = ఏవిషయమున, డెందము = మనస్సు, రహిచేన్ = ప్రీతిచే, కందళించున్ = వికాసము చెందునో, (చిగిరించునో) ఎందున్ = ఏవిషయమున, కుంభ...స్త్రీ - కుంభగత = గాజుకుప్పెలోనున్న, ప్రదీపకళికా = దీపపుమొగ్గయొక్క, శ్రీ = శోభ, తోఁపన్ = తోఁచునట్లు, ఏకాగ్రతన్ = దానియందే నిలిచి, (కలకఁబాఱనితనముచే నిశ్చలత్వ మొంది) నిర్వృతిన్ = సౌఖ్యమును, చెందున్ = చెందునో, (దీనికిఁ గర్త డెందము) ఎందేన్ = ఏవిషయమున, ఇంద్రియములు = పంచేంద్రియములు, (త్వక్కు కనులు లోనగు నైదింద్రియము లనుట) ఎందున్ పోక = ఇతరములయెడకుఁ జలింపక, సుఖంబున్ = సౌఖ్యమును, కనున్ = పొందునో, ఆయింపే = ఆపొలుపే, పరబ్రహ్మము = పరతత్త్వము, ఆనందః బ్రహ్మ = ఆనందమే బ్రహ్మము, అటన్నప్రాఃజదువున్ = అన్నవేదవాక్యమును, అంతర్బుద్ధిన్ =మనస్సులో, ఊహింపుమా = విచారింపుమా. + +ఆనందాతిశయమె పరతత్త్వము. గాజుకుప్పెలోని దీపమువలె మనసు నెందు నిల్పినను నందుఁ గలుగు నానందమె పరబ్రహ్మము. ప్రాఁజదువు: సమాసములందుఁ బ్రాఁతాదులకు మీఁదివర్ణలోపంబును బరుషములు పరములైన ద్రుతాదేశంబును గలుగును. + +తా. ఏవిషయమున మనస్సు వికాసము చెంది తన్మయమై నిర్వాణము చెందునో, ఇంద్రియము లన్నియు నేవిషయమున లయించి సుఖ మందునో అట్టివిషయమువలని యానందమే బ్రహ్మానందము. 'ఆనందో బ్రహ్మ' యను వేదవాక్యమున కర్థమును యోజింపుము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0194.txt b/Manu_Charitra/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f740245ba873b78e566b6063e92ad24a5098644 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0194.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. అనుచున్ = ఇటు లని చెప్పుచు, ఒడఁబఱుచు నయ్యమరకాంత తత్తఱము = అంగీకరింపఁజేయు నాయప్సరస్త్రీయాత్రమును, చూచి = కాంచి, అతండు = ఆ ప్రవరాఖ్యుఁడు, ఆత్మన్ = మనస్సునందు, తనకున్, సిగ్గున్ = లజ్జయు, వెగటున్ = విరసత్వమును, ఏవయు, పొడమన్ = జనింపఁగా, నిస్పృహతన్ = నైరాశ్యమును, విరాగమును, తెలుపు నొక్కచిఱునవ్వు = తెలియఁజేయునట్టి యొక్కదరహాసమును, నవ్వి, అయ్యువిదకున్ = ఆవరూథినితో, అనియెన్ = ఇటులఁ బలికెను. + +తా. ఆవిధముగాఁ ద న్నంగీకరింపఁజేయు నాయచ్చరవేగిరపాటును జూచి తనలో సిగ్గును సేవయుఁ గలుగఁగా నైరాశ్యమును దెలుపున ట్లొకచిఱునవ్వు నవ్వి ప్రవరుఁడు ఇ ట్లనియెను. + +టీ. ఈపాండిత్యము = ఈవేత్తృత్వము, నీకుఁ దక్కన్ = నీకుఁ గాక, మఱియెందేన్ = ఇఁక నెక్కడనైనను, కంటిమే = చూచితిమా. కామశాస్త్రోపాధ్యాయివినాన్ = కామశాస్త్రమున గురుత్వము చేయుదానివలె, కామశాస్త్రము చదివించుదానవు, నాన్ = అనునట్లు, త్రయీధర్మముల్ = వైదికధర్మములు, పాపంబుల్ = పాపమును గలుగఁజేయునవి, రతి = సురతము, పుణ్యము = సుకృతము, అంచున్ = అనుచు, (అని సిద్ధాంత మొనరించి) వచించెదవు = చెప్పుచున్నావు. మేలు = మంచిది, ఓహో = సెబాసు, తర్కముల్ = చర్చలు, ఏలా = ఎందునకు? మోక్ష...పంక్తికిన్ - మోక్షలక్ష్మీ = ముక్తిసంపదలకు, పథి = మార్గమైన, మోక్షధర్మము గ్రహింప ననువగు, ఆగమసూత్రపంక్తి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0195.txt b/Manu_Charitra/page_0195.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6811936124abd72c597f1ff0cdeb8b554553e4a8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0195.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కిన్ = (వేదాంత)శాస్త్రసూత్రములపంక్తులకు, మీసంప్రదాయారముల్ = పరంపరగా మీలోఁ జెప్పుకొనఁబడు నర్థములు, ఇవే పో = ఇవేయొకో! + +త్రయి పాప మనుట, రతి పుణ్య మనుట కామశాస్త్రోపాధ్యాయిని చెప్పఁదగినది. కాన నిటు లర్థము చెప్పుట కాముకసంప్రదాయార్థమే! కాకున్న నెందేని యిట్టియర్థ మెఱుంగకుందుమా? + +తా. ఈపాండిత్యము నీకుఁ గాక మఱి యెవ్వరికిని లేదు. “వేదప్రతిపాదితము లగుధర్మములు పాపములు! సంభోగము పుణ్యము!" అనుచు కామశాస్త్రమున నుపాధ్యాయురాలవువలెఁ జెప్పుచున్నావు. బాగు బాగు! వేదాంతసూత్రములకుఁ బరంపరగా మీలోఁ జెప్పుకొను నర్థము లివియే కాఁబోలు. + +అలం. వ్యాజస్తుత్యలంకారము. + +టీ. తరుణీ = ఓ ప్రోయాలా, వరూథినీ! రేపును మాపు = ఉదయాస్తమయకాలములందు, హవ్యములచేతన్ = హోమద్రవ్యముచే, తృప్తుఁడు = పరితోషము చెందినవాఁడు, ఔవహ్ని = అగునట్టి యగ్నిదేవుఁడు, సత్కరుణాదృష్టి = మంచిదయాదృష్టితో, ఒసంగుసౌఖ్యములు = ఇచ్చుసుఖములు, నీకున్ = కేవల కామాంధురాలవగు నీకు, ఎఱుంగన్ = గ్రహించుటకు, తెలిసికొనుటకు, శక్యమే = తరమా? (ఇంత యేల?) నాకున్, అరణుత్ = (అగ్ని పొడముటకు నొకదానిపై నొకటి పెట్టి మథించు) కొయ్యలు, దర్భలున్ = కుశలు, అగ్నులున్ = అగ్నిహోత్రములు, ప్రియములు = ఇష్టములైనవి, ఐనట్లు = అయినరీతిగా, అన్యములు = ఇతరములు, కావు = ఇష్టములు కావు, ఒడల్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0196.txt b/Manu_Charitra/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a6aa960bd2eb899c750c8bcf203e1dd4dec1a28c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0196.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +శరీరము, తీరమే = స్థిరమా, ఇట్టి తుచ్ఛముఖముల్ = ఇటువంటినీచసౌఖ్యములు, +చెప్పకు = (శ్రేష్ఠము లని నాకు) తెలుపకుము, మీసాలపైన్ తేనియల్ = మీసములమీఁద నిలిచినతేనెచినుకులఁ బోలినవి. మీసములకంటిన తేనె నాలుకకు సోఁకినపు డించుక మధురముగా నుండునుగాని సంపూర్ణముగ మాధుర్య మనుభవించుటకు వీలు కాదు. అటులె పరకాంతారతియుఁ దాత్కాలికసౌఖ్యము. దాని +కేల యపేక్షింపరాదన్న అది తుచ్ఛముఖము. మీసాలమీఁది తేనె మీసములఁ దెల్లఁజేయునటుల నీతుచ్ఛసుఖము ఇహపరములకు భంగకరము. + +తా. ఉవిదా! ప్రాకస్సాయంసమయములందు హోమద్రవ్యములచేఁ బరితృప్తి చెందునగ్నిదేవుఁడు కలిగించు సౌఖ్యములు, నీ వే మెఱుగుదువు? నాకు నగ్నులు దర్భలు మొదలగునవి ప్రియమ ట్లితరమగునవి కావు. శరీరము నశించిపోవునది. నీచెప్పు నీచసౌఖ్యములు మీసాలపై నిలిచిన తేనెబొట్ల బోలునవి. (అనఁగా, నల్పములును నంతలోఁ దీఱిపోవునవియు నని భావము.) + +అలం. వ్యతిరేకము. ప్రతివస్తూపమ. + +టీ. అనుటయున్ = ప్రవరాఖ్యుఁ డిటు లనఁగానే, హృదయాబ్జము = హృదయపద్మము, జల్లనన్ = జల్లు మనఁగా, మోము = ముఖము, వెల్లనై = వెలవెలలాడఁగా, కనలుచున్ = కంటగించుచు, నీరు దేఱు తెలిగన్నులన్ = కన్నీరు గ్రమ్ము తెల్లకన్నులతో, ఆతనిన్, పుల్కుపుల్కునన్ = నీరాఁచుకొని యాఁచుకొని చూచుచూపులతో, కనుఁగొని = చూచి, మాటలన్ = నుడువులయందు, పొదువు గద్గదికన్ = కప్పునట్టి డగ్గుత్తికతో, తల యూఁచి = తల కదలించి, అక్కటా = అయ్యో! వనిత = స్త్రీ, తనంతన్ తాన్ = తనకుఁ దానై, వలచి = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0197.txt b/Manu_Charitra/page_0197.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd391ad421503e07ddaf638e490adcb561ab4fd7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0197.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మోహించి, వచ్చినన్ = వచ్చినపక్షమున, వీరికిన్ = ఎవ్వరికైనను (ఎంత యసమర్థునకైనను) చుల్కన కాదె = లాఘవము కాదా! మిగుల చులకన యగునని భావము. + +తా. ప్రవరుఁ డిట్లు పలుకఁగా మఱుమాటాడలేక గుండె జల్లుమనఁగాఁ దిక్కమొగము వైచి కంటగించుచు జాఱుకన్నీరు నాఁచుకొనుచు నాతనిఁ జూచి, అక్కటా! ఎవరికైనను స్త్రీ తనంతఁ దానై వలచి వచ్చునేనీ చుల్కనగును గదా! + +అలం. అర్థాంతరన్యాసాలంకారము. + +టీ. నిర్జరవధూరత్నంబు = వేల్పుగఱితమిన్న, ఇంకన్ = (ఈవిధముగా వలచియుండ) ఈమీఁద, వెతలం బెట్టకుము = విచారముల పాలు చేయకుము, నన్నున్, అనుచున్ = అని వాకొనుచు, నీవీబంధము = పోఁకముడి, ఊడన్, రయోద్ధతి = ఎక్కువవడిచే, ఊర్పుల్ = నిట్టూర్పులు, నిగుడన్ = అతిశయింపఁగా, వడిన్ = వేగముగా, విరులు= పూవులు, చిందన్ = రాలఁగా, కొప్పు = వేణీబంధము, వీడన్ = ఊడిపోవఁగా, తనూలత = తీగఁబోని మేను, తోడ్తోన్ = వెనువెంటనే, పులకింపఁగాన్, అను...స్యయై - అనునయాలాప = బతిమాలుకొనుమాటలచే, అతిదీనాస్యయై = మిక్కిలి బిక్కమొగము గలదై, రతిసంరంభము = సంభోగమందలియాత్రము, మీఱన్, పైపాటునన్ = మీఁద వ్రాలుటతో, స్వభావోక్త్యలంకారము. కామాతిశయముచేఁ బరితప్తలగు చెలులకుఁ బ్రియుని సందర్శించినంతన నీవి తనంతన వీడునని పూర్వకవులు చెప్పియున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0199.txt b/Manu_Charitra/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..950dc3ff027df9aa7007d440acf70a9ef0e06f93 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0199.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నస్వాధీనురాలు, అగుచున్, కొప్పు సవరించి, ఒడల్ = మేను, దీపింపన్ = ప్రకాశింపఁగా, (అవయవముల నన్నింటిని బ్రవరునకు స్పష్టముగాఁ గనవచ్చునటులఁ జేసి) అతనిన్ = ఆబ్రాహ్మణుని, చుఱమఱన్ = చుఱచుఱమనుచు, కోపమునన్ = ఆగ్రహముతో, (పా. కోపన = కోపవతి యగు నాయాఁడుది. ఇదికర్తృపదము) చూచి = వీక్షించి, (పా. వీక్షించి) క్రేఁటుకొనుచున్ = గొంతు చక్కఁజేసికొనుచు, పలికెన్. + +తా. అట్లు ప్రవరాఖ్యుఁడు తొలఁగఁద్రోయఁగాఁ దొలఁగి నిలువంబడి యవమానమువలని సిగ్గు హెచ్చఁగా దేహమంతయు నతనికిఁ గానవచ్చునట్లు పైఁటచెఱఁగు తొలగించి వీడినకొప్పు చక్కఁగా ముడుఁచుకొనుచుఁ గోపముతోడి వేఁడిచూపులతో నతనిఁ జూచుచు, డగ్గుత్తికపడిన గొంతు సవరించుకొనుచు నీవిధముగాఁ బలికెను. + +టీ. కృపారహితాత్మక = దయలేనిగుండెగలవాఁడా, పాటునకున్ = దెబ్బకు, త్రోయఁబడుటకు, ఇంతులు = స్త్రీలు, ఓర్తురె = సహింతురా? సుకుమారములగు స్త్రీలదేహము లీకఠినకార్యమును సహింప వనుట. నీవు త్రోవన్ = త్రోయఁగా (కుచదేశము కన్పఱచుచు), ఇచ్చోటన్ = ఇక్కడ, భవన్నఖాంకురము = నీకొనగోరు, సోఁకెన్ = తగిలెను. కనుంగొనుము = చూడుము, అంచున్ = అని, చూపి = కుచప్రదేశముపైఁ గలగంటును జూపించి, అప్పాటలగంధి = పాటలపుష్పముల తావివంటి తావి గలయాస్త్రీ, వేదననెపంబు = (గోటిగిల్లువలని) బాధ యనుమిష, ఇడి = కల్పించుకొని, మీటినన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0200.txt b/Manu_Charitra/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..026ab8bf366103f562cafbe9160b29a2efc9551b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0200.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గోరఁజిమ్మినను, విచ్చు = పగలునట్టి, గుబ్బ = గుండ్రని, చనుమిట్టలన్ = గబ్బిగుబ్బలపై, అశ్రులు = కన్నీరు, చిందువందఁగన్ = చిందులుచిందఁగా, కలస్వనంబుతోన్ = అవ్యక్తమధురమగుధ్వనితో, ఏడ్చెన్. + +కృపారహితాత్మక యనుటచే నీవొనరించు సత్కృతులన్నియు నిష్ఫలములని సూచన. ఏడ్పు కలస్వనమగుటచేఁ జెలికత్తె లాలింపకపోయిరి. వేదన నిజమైనది కాదు నెపము. చనుమిట్టలను సోకి కన్నీరు చిందె ననుటచే గుబ్బలయుబ్బుబింకము సూచితము. + +తా. ఓకటికగుండెవాఁడా, స్త్రీలు పాటునకుఁ దాళుదురా? నీవు త్రోయఁగా నిక్కడ నీగోరు తాఁకెను, చూడు మనుచుఁ (జన్కట్టుపైఁ) జూపి నొప్పి యనుమిష పెట్టుకొని యన్నతస్తనములపైఁ గన్నీరు చిందఁగా నవ్యక్తమధురధ్వనితో నేడ్చెను. + +టీ. వనరుహనేత్ర = (తామరఱేకులవంటి కనులుగల) ఆవరూథిని, అతికరుణముగాన్ = మిక్కిలి జాలి కలుగునట్లు, ఈవిధమునన్ = ఈరీతిగా, కన్నుఁగవధవళరుచుల్ = రెండుకన్నులయొక్కయు దెలికాంతులు, కావి గొనన్ = ఎఱ్ఱవాఱఁగా, ఏడ్చి, వెండియున్ = తిరిగియు, ఆవిప్రకుమారున్ = ఆప్రవరాఖ్యుని, చూచి = తిలకించి, అలమటన్ = విచారముతో, పలికెన్ = ఇటుల వాకొనెను. + +కరుణ మన శోకాతిరేకము. ఈయర్థముననే భవభూతి ఉత్తరరామచరిత్రమునందు “పుటపాకప్రతీకాశో రామస్య కరుణో రసః” అనియు, "కరుణస్య మూర్తిరివవా శరీరిణీ విరహవ్యథేవ వనమేతి జానకీ” అనియు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0201.txt b/Manu_Charitra/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3f7b09a75166867c2f0f4688aa1a20e058e567c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0201.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +బ్రయోగములు గలవు. కరుణము కరుణ వేఱు. కరుణ పరదుఃఖప్రహరణేచ్ఛ కాన కరుణ మనుచోఁ గొందఱు కరుణ యని యర్థము వ్రాసిరి గాని యది పొసఁగదు. + +కనులఁ దెలుపుగా వర్ణించుట కవిసమయము. కనులందుఁ బాప గలభాగము తక్కువయుఁ దెలిభాగ మెక్కువగాన నిటుల వర్ణించుచుందురు. దృష్టాంతము. +చ. “కలువలనుం జకోరములఁ గారుమెఱుంగుల గండుమీల వె + న్నెలలను దమ్మిఱేకులను నిర్మలమౌక్తికరత్నశుక్తులన్ + దలఁచి పయోజగర్భుఁడు సుధారసధారలు రెంటిలో విసం + బులు చిలికించి చేసెనొకొ పొల్పెసలారఁగ దీనినేత్రముల్.” + + +టీ. ఓభూసురవర్య = ఓబ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడా! జన్నముల్ = యజ్ఞములు, చేసితిన్, తపము, చేసితిన్, అంటి = అంటిని. దయావిహీనతన్ = దయ లేక, చేసినపుణ్యముల్, ఫలము చెందునె = ఫలము కల వగునా? పుణ్యములు, ఎన్నియేనియున్ = ఎన్నియైనను, చేసినవానిసద్గతియె = చేసినపురుషునికిఁ గలఁగు మంచిగతియె, భూతదయార్ద్రబుద్ధికిన్ = ప్రాణులయందు దయారసముతో నిండినబుద్ధి గలవానికి, చేకుఱున్, ఇంత తలపోయవు = ఇంతమాత్రము చింతింపవు. ఈవిషయస్వభావ మిట్టి దని యిపుడేని యోచింపవు. నీచదువు = నీవు చదువుకొన్న యీవిద్య (స్వధర్మమునం దుపయోగింపని నీవిద్య) ఏల = ఎందులకు, ఏమి యుపయోగము, చెప్పుమా = నీవె చెప్పుము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0202.txt b/Manu_Charitra/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29f0b56e464e4e004f417735b0caa8a1b0d4c576 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0202.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +తా. ఓభూసురోత్తమా! యజ్ఞములు చేసితిని, తపములు చేసితిని, అంటివి. దయాస్వభావము లేనియప్పు డెన్నిపుణ్యములు చేసిన నేమిఫలము? ఎన్ని యేనిపుణ్యములు చేసినవారు పొందుసద్గతినే యొక్కభూతదయ గలవాఁడు పొందఁగలఁడు. ఇంతమాత్రము చింతింప లేవైతివి. నీచదు వెందులకు? చెప్పు. + +అలం. కావ్యలింగము. + + +టీ. బాడబులు = బ్రాహ్మణులు, దాశకన్యాకేళిన్ = దాశరాజుకూఁతురైన మత్స్యగంధియొక్క కలయికను, తప్పుచేసి =తప్పుగాఁ గొని, పరాశరున్ = పరాశరమహామునిని, పట్టి = పట్టుకొని, వెలిపెట్టిరే = బహిష్కరించిరా? గాధిపట్టికిన్ = విశ్వామిత్రునకు, మేనకచుట్టఱికము = మేనకతోడిసంబంధము, కులములోన్, వన్నె తక్కువ = మర్యాద తక్కువైనది, ఆయ్యెనే? ననుపుకాఁడై = అంటుకాఁడై, వేల్పునాగవాసము =అచ్చరగుంపును, కూడి కలసి, (పలువురువేశ్యలను గవసినను) మాందకర్ణి, మహిమ = మహత్వమును, కోల్పడియెనే = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0203.txt b/Manu_Charitra/page_0203.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41bc7c8be36ced3219ba12b968b53478945cf87f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0203.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +కోలుపోయెనా? సురలు - దేవతలు, అహల్యాజారుఁడు = అహల్యకొఱకు విటుఁడు, అయిన, జంభాసురారిన్ = ఇంద్రుని, స్వారాజ్యము = స్వర్గరాజ్యమును, ఏలంగనీరైరే = ఏలనీయకపోయిరా? పవన...క్షులు - పవన = గాలిని, పర్ణ = ఆకులను, అంబు = నీటిని, భక్షులై = భక్షించువారై, నవసి = చిక్కి, ఇనుపకచ్చడాల్ = ఇనుపగోచులను, కట్టుకొను, మునిమ్రుచ్చులు = దొంగవేషపుమునులు, తామరసనేత్రలిండ్లన్ = అందగత్తెలయిండ్లలో, బందాలు = బంధించఁబడువారు (పడియుండువారు) కారె? తపస్సు చేసి స్వర్గమునకుఁ జేరినపిదప నెంతటి మహానుభావులైనను వేల్పుముగుదలకూటమితోఁ దృప్తినొందువారె. + +అలం. అర్థాంతరన్యాసాలంకారము. + +నేత్రలయిండ్లు అనుషష్ఠ్యర్థమునందు నేత్రలిండ్లు అనుటకుఁ బ్రమాణములు— +గీ. “పాండవజ్యేష్ఠునకుఁ బ్రీతిఁ బరమయౌవ + రాజ్య మిచ్చితి కురువృద్ధరాజులొద్ద” + +ఉ. "...పెద్దమ్మ సురారులమ్మ కడుపారడిఁ + బుచ్చినయమ్మ ... ... ..." + + +టీ. అనినన్ = వరూథిని యిటు లనఁగా, ప్రవరుఁడు = ప్రవరాఖ్యుఁడు, ఏమియు ననక = ప్రత్యుత్తరము నేమియుఁ జెప్పక, అవ్వన..పస - అవ్వనజగంధి = ఆచక్కనియింతియొక్క, మేనిజవ్వాదిపస = శరీరమందలి ని(ద్ద)పుజవ్వాజి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0204.txt b/Manu_Charitra/page_0204.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17b67d3ed84092e4fe3b43200c6b0ea7bc1a76f9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0204.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సారము, కదంబించునొడలు = అంటియున్నశరీరము, కడిగికొని = తావి పోవునటులఁ గడిగివైచి, వార్చి = ఆచమించి, గార్హపత్యవహ్నిన్ = నిత్యముగాఁ దా నారాధించు గార్హపత్య మనుపేరుగల యగ్నిని, భావమునన్ = మనస్సున, తలఁచి = తలఁచుకొని, ధ్యానించి, ఇట్లని = మీఁదఁ జెప్పఁబోవురీతిగా, పొగడెను = స్తుతించెను. + +మొదట వీటీగంధపరిమళము, తరువాత పాటలగంధి యనుట జవ్వాదిపస కదంబించునొడ లనుటచే వరూథినిమే నంగరాగాదికములచే సుగంధబంధురముగ నున్నటులఁ గవి పలుతావుల సూచించెను. + +టీ క్రతూత్సవసంధాయక = యజ్ఞరూప మగునుత్సవమును సమకూర్చువాఁడా! (యజ్ఞకార్యసాధనభూతుఁ డనుట) స్వాహావధూవల్లభా = స్వాహాదేవికిఁ బ్రియుఁడా! దివిషద్వర్గము = దేవతాసమూహము, నీముఖంబునన = నీముఖముననే, తృప్తిన్ = తనిపిని, కాంచున్ =పొందును. (అగ్నియందు వేల్చు యాగభాగములగు హవిస్సులు వేల్నులు గ్రహింతురు. దేవత లగ్నిముఖు లని శ్రుతులు) శ్రుతులు = వేదములు, నిన్నున్ = తేజోమూర్తి వగు నిన్ను, ఈశుఁగాన్ = ఈశ్వరునిగా, స్తవముల్ = స్తోత్రములను, చేయును; వేదము లగ్ని నీశ్వరుఁ డనుచున్న వనుట. సమస్తజగదంతర్యామివిన్ = సకలలోకములకు నంతరాత్మవు, నీవ = నీవే, ఆహవనీయంబును, దక్షిణాగ్నియును, (ఈరెండగ్నులును గ్రమముగా వైశ్వదేవాదికరములందు హోమము చేయుటకును, వేదికి దక్షిణముగాఁ బ్రాయశ్చిత్తాదులందు హోమమునకును నిల్పుకొనఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0205.txt b/Manu_Charitra/page_0205.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d55d2378ff240542515473379b7f681ca51fba88 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0205.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +బడును) నీయందున్ = నీయందె, ఉద్భవించున్ = పుట్టును, (కాన), నన్ను = నీయెడ భక్తిశ్రద్ధలు గలనన్ను, కావవే = ఆపదనుండి కాపాడవయ్యా! + +గార్హపత్యాగ్నిలోనుండి వైశ్వదేవాదిక్రియ లొనరించుటకుఁ గైకొని క్రియాపరిసమాప్తివఱకు హోమము చేయునగ్నిని ఆహవనీయ మనియు, ప్రాయశ్చిత్తాదికార్యములకొఱకు వేదికకు దక్షిణభాగమునం దుంచుకొనునగ్నిని దక్షిణాగ్ని యనియు నందురు. + +టీ. హవ్యవాహనా = వహ్నిదేవుఁడా! (హవ్యములను వహించువాఁడు అని వ్యుత్పత్తి) దాన...తంత్రుఁడనేనిన్ - దాన, జప, అగ్నిహోత్ర(ములకు), పరతంత్రుఁడనేనిన్ = అధీనుఁడ నగుదునేని, భవ... రతుఁడనేనిన్ - భవత్ = నీయొక్క, పదాంబుజ = పాదపద్మములయొక్క, ధ్యాన(మునందు), రతుండనేనిన్ = ఆసక్తి గలవాఁడ నగుదునేని, పర... దులన్ - పర = ఇతరులయొక్క, దారధనాదులన్ = భార్య ధనము మొదలగువానిని, కోరనేనిన్, సన్మానముతోడన్ = గౌరవముతో, సదనంబునన్ = ఇంట, ఇనుండు= సూర్యుఁడు, పశ్చిమాంభోనిధిలోనన్ = పడమటిసంద్రమున, క్రుంకకయమున్న = మునుఁగకమునుపే, నిల్పుము = చేర్చుము. + +సన్మానముతో నిల్లు జేర్పుమనుటచే వరూథినిచే నగౌరవము కాకుండ నిల్లు చేర్పుమని భావము. ప్రొద్దు గ్రుంకకముందె పోవలయు ననుట అగ్నిహోత్రాదిక్రియలు నిర్వర్తించుటకు, రయము వరూథినివలని భయాతిశయమును సూచించును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0206.txt b/Manu_Charitra/page_0206.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71780b5cdf22e489a239bcaf98a6295ee9002245 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0206.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. అని, సంస్తుతించినన్ = స్తోత్రము చేయఁగా, అగ్నిదేవుండు = అగ్నిహోత్రుఁడు, అమ్మహీదేవుదేహంబునన్ = ఆబ్రాహ్మణునిశరీరమున, సన్నిహితుండు = ఆసన్నుఁడు, అగుటయు = కాఁగా, అమ్మహాభాగుండు = పూజ్యుఁడగు నాప్రవరుఁడు, గండుమీఱి = బలుపుచెంది, పొడుపుఁగొండన్ = ఉదయపర్వతమున, అఖండ...అంతర్గతుండు - అఖండ = ఎడతెగని, సంధ్యారాగ = సంజవేళయందలి యెఱ్ఱఁదనముయొక్క, ప్రభామండల = కాంతిసమూహముయొక్క, అంతర్గతుండు = లోనున్నవాఁడు, అగు, పుండరీకవనబుధుండునుంబోలెన్ = సూర్యునివలె, ఉత్తప్త...గౌరంబు - ఉత్తప్త = పుటపాకము చేయఁబడిన, కనకద్రవ = కరఁగి నీరై యున్న బంగారుయొక్క, ధారాగౌరంబు = ధారయొక్క పసిమివంటి పసిమి గలది, అగు తనుచ్ఛాయాపూరంబునన్ = శరీరకాంతిప్రవాహముచేత, అక్కానన్ = ఆయడవిని, నిజగమనవిరోధిని = తనప్రయాణమునకు నడ్డు చేయనది అగు, అవ్వరూథిని(యొక్క) హృదయకంజంబునన్ = హృదయపద్మమున, రంజిల్లు...మకరందంబున్ - రంజిల్లు = ఒప్పునట్టి, అమంద = అల్పము కాని, అనురాగరసమకరందంబున్ = ప్రేమరసమను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0208.txt b/Manu_Charitra/page_0208.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13b973ead69f82ed0f650b3ccc55c89e4fd5fd14 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0208.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. నిస్త...ప్రతిభా — నిస్తంద్ర = మాంద్యము లేని, ప్రతిభా = అప్పటికి వికాసమునందు బుద్ధిశేషము గలవాఁడా, సుధీనుత = పండితులచేఁ బొగడఁబడినవాఁడా, దిశో...గర్భాండ - దిశా = దిక్కులయందు, ఉన్మీలత్ = వర్తించుచున్న, యశశ్శ్రీ = కీర్తిసంపద యను, వధూ = స్త్రీయొక్క, హస్తాగ్ర= అఱచేతిలోని, అమలకాయమాన = ఉసిరికకాయయగుచున్న, మహనీయ = గొప్పగగు, అంభోజగర్భాండ = బ్రహ్మాండము గలవాఁడా! సమస్తదిగంతరములయందు వ్యాప్తబ్రహ్మాండము తనచేతిలోని యుసిరికకాయవలెఁ దోఁపఁజేయు కీర్తిసంపద గలవాఁడా యనుట.సైన్య...దయా - సైన్యస్తోమ = సేనాసమూహమువలన, ఉత్థ = పుట్టిన, రజోవ్రజ = పరాగసమూహముచే, స్థగిత = పొదుగఁబడిన, కృష్ణా = కృష్ణవేణినదియొక్కయు, గౌతమీ = గోదావరినదియొక్కయు, మధ్యభూమి = నడిమిప్రదేశమందలి, ఆస్తోక = అల్పము కాని, (ఇది పట్టణమునకు విశేషణము) ఉత్కలరాట్ = ఉత్కలదేశపురాజుయొక్క, పురీ = పట్టణముయొక్క, హరణ = హరించుటయును, లీలా = విలాసమున, అవార్య = నివారింపరాని, శౌర్యోదయా = శౌర్యాతిశయము గలవాఁడా, సులభముగాఁ గృష్ణాగౌతములమధ్య సురక్షితముగా నున్న యుత్కలరాజుల రాజధానిని గైకొన్నవాఁడా యని భావము. + +తా.హెచ్చరికతోడి బుద్ధివిశేషమును బండితులవినుతియు బ్రహ్మాండము నావరించి వెలుఁగుచున్న కీర్తియుఁ గలిగి కృష్ణాగోదావరీనదులమధ్యభాగమునందుఁ గలదేశమంతయు నాక్రమించి యుత్కలపురాజు దైనపట్ట \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0209.txt b/Manu_Charitra/page_0209.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bfd6e41a433e7cf9bf2a7e7b90459109b0609500 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0209.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ణము ననాయాసముగ వశపఱచుకొని యడ్డము లేని శౌర్యాతిశయమును వహించినవాఁడా! + +అలం. రూపకము, అతిశయోక్తియు. + +టీ. బిస...కుసుమాయుధ - బిసరుహనయనా = పద్మనేత్రలగుస్త్రీలకు, నవవిధ = క్రొత్తరీతిగల, కుసుమాయుధ = మన్మథుఁడగువాఁడా, అవధి...పరిపంథినృపా - అవధికుధర = చక్రవాళపర్వతముయొక్క, కూటాంచల = శిఖరాగ్రములందలి, భూ = ప్రదేశమందు, విసృమర = వ్యాపించిన, తేజ = ప్రతాపమను, చంపక = సంపెఁగపూలకు, భసలత్ = తుమ్మెద యగుచున్న, అసత్కీర్తి = అపకీర్తిచే, మలిన = మలినులైన, పరిపంథినృపా = శత్రురాజులు గలవాఁడా! + +సంపంగిపూవును దుమ్మెద దరియఁజాలదు. అటులె ప్రపంచవ్యాప్తి గల కృష్ణరాయల ప్రతాప మనుసంపంగిపూవును రాజులయపకీర్తి యంటఁజాలకున్న దని భావము. సంపెంగను రక్తవర్ణముగా వర్ణించుట గలదు. +తే. "వెలఁది యిచ్చట సంపెంగవిరులు గహన + దేవతలయిండ్ల నెత్తిన దీపశిఖలు ” + +తా. చక్కఁదనముచేత మన్మథునివలె స్త్రీలను మోహింపఁజేయువాఁడవును, చక్రవాళపర్వతము శిఖరములవఱకు వ్యాపించిన ప్రతాపముచేత శత్రురాజులను దఱుమఁగొట్టినవాఁడవు నైనవాఁడా! + +అలం. రూపకము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0210.txt b/Manu_Charitra/page_0210.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4fc7fef73783845c8c042fb928c1dab1fc9da10a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0210.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +టీ. నల...కల్ప - నల, నృగ, రంతి, భగీరథ, భారతనందనకల్ప = భరతవంశజులగు, నలచక్రవర్తి, రంతిదేవుఁడు, భగీరథుఁడు, భరతవంశజు +లగు ధర్మరాజాదులను బోలినవాఁడా! అన...లోక - అనల్ప = ఎక్కువయిన, యశఃకీర్తిచే, చుళుకిత = పుడిసిటఁ గొనఁబడిన, లోక = లోకములు గలవాఁడా, విలోకి...సూనశరాసన. విలోకి = చూచెడు, వధూజన = స్త్రీజనమునకు, మానశరాసన = మన్మథుఁ డగువాఁడా, మానఖనీ = మనస్సు గొప్పదనమునకు గని యగువాఁడా, “మానశ్చిత్తసమున్నతిః” అని యమరము. ప్రళయ...రక్షక - ప్రళయ(కాలమందలి), ఘనాఘన = వర్షించు మేఘములయొక్క, ఘోష = మ్రోఁతవంటి మ్రోతఁగల, జయానక = జయభేరీయొక్క, భాంకృతి = భాంకార మను, భీమ = భయంకరమగు, చపేట = చెంపదెబ్బచే, లుఠత్ = దొరలుచున్న, కలబరిగీకటక = కలబరిగి యను రాజధానియొక్క, క్షితిరక్షక = రాజు గలవాఁడా, కన్నడరాజ్యమారమణా = కన్నడరాజ్యలక్ష్మికిఁ బ్రియుఁడా? + +ప్రథమాశ్వాసమునందలి సీ. “సనకాది” అనుపద్యములోని కల్బరిగనగరము, ఈ పద్యమునందలి కలబరిగీకటకము గుల్బర్గా యనఁబడు బహమనరాజధాని యని చరిత్రకారులతలంపు. రాయలు గుల్బర్గానగరమును ముట్టడించుటకుఁ దిరుపతికి యాత్రార్థ మేఁగినపు డచటనుండి యేఁగె నని రాయవాచకమునందుఁ గలదు. గుల్బర్గానగరము నిజామురాష్ట్రమునం దున్నది. + +తా. నలుఁడు నృగుఁడు రంతిదేవుఁడు భగీరథుఁడు ధర్మరాజు మొదలుగాఁ గల పూర్వరాజులతో సరిపోల్పఁదగిన సచ్చరిత్రము గలవాఁడవును \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0212.txt b/Manu_Charitra/page_0212.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbb0db3209ceef70a58db0505eba0db3a5b22ced --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0212.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మనుచరిత్రము

+ +తృతీయాశ్వాసము

+ +టీ. శ్రీ...హృదయ - శ్రీ = లక్ష్మీతో కూడిన, వేంకటేశ = వేంకటేశ్వరస్వామియొక్క, పదపద్మ = పాదపద్మములందు, ఆవేశిత = ఉంపఁబడినట్టియు, సదయ = దయతోఁ గూడినట్టియు, హృదయ = డెందముగలవాఁడా, హర...నిఖిలాశ - హర = శివునియొక్క, నిటల = నొసట, నటత్ = వర్తించు, పావక = అగ్నిని, పరిభావి = తిరస్కరించు, మహః = ప్రతాపముచే, ప్రావృత = ఆవరింపఁబడిన, నిఖిలాశ = ఎల్లదిక్కులుగలవాఁడా, కృష్ణరాయమహీశా = కృష్ణరాయప్రభూ. + +ఇందుఁ బరాక్రమము అగ్నిగా నుపమించఁబడెను. అగ్ని రక్తగణములోఁ జేరినది. పరాక్రమమును ఎఱ్ఱగను గీర్తిని తెల్లగను కవులు వర్ణించుట కవిసమయము. దృష్టాంతము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0213.txt b/Manu_Charitra/page_0213.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ba9ad1e12175a9fd15bd7354b399647f0f08f62 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0213.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +శ్లో. “శుక్లత్వం కీర్తిహాసాదౌ కార్ష్ణ్యం దుష్కీర్త్యఘాదిషు, + ప్రతాపే రక్తతోష్ణత్వే రక్తత్వం క్రోధరాగయోః." + +తా. శ్రీవేంకటేశ్వరస్వామిపాదకమలమందు మనసు గలవాఁడా! దయాస్వభావము గలవాఁడా! శివునిచిచ్చఱకంటిమంటకంటె వేఁడిమి గల ప్రతాపము గలవాఁడా! కృష్ణరాయనరనాథా! + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. అవధరింపుము = చిత్తగింపుము. అమ్మహాత్మునకున్ = ఆమహానుభావుఁడగు జైమినిమునితో, పక్షులు = కథఁ జెప్పెడిపక్షులు, ఇట్లనియెన్ = ఈవిధముగాఁ జెప్పెను. + +టీ. ఆభూదేవకుమారుఁడు = ఆకొమరుఁబ్రాయపుబ్రాహ్మణుఁడు, ఏఁగినన్ = వెడలిపోఁగా, అచ్చెల్వ = ఆవరూథిని, తాన్ = తాను, తదీ...కృతిన్ - తదీయ = ఆతనిదైన, అనూన = కొఱఁతలేని, రమ్య = చక్కఁదనపు, ఆకృతిన్ = ఆకారమును, భావంబునన్ = మనస్సునందు, నిల్పి = నిలుపుకొన్నదై (ఎల్లపు డాయాకారమునే తలంచికొనుచు ననుట), అంగ...ధైర్యయై - అంగభవ = మదనునియొక్క, కోదండ = ధనుస్సునందలి, ఉగ్ర = క్రూరమైన, మౌర్వీ = నారియొక్క, రవ = ధ్వనివలని, క్షోభ = పీడచే, ఆకంపిత = కదల్పఁబడిన, ధైర్యయై = ధైర్యము గలదై, అలఁతన్ = శ్రమచే, అచ్చోన్ = అయ్యెడ, నిల్వక = నిలువఁజాలక (ఆప్రవరుఁడు లేమిచే నాప్రదేశము నివాసయోగ్యముగా భావింపక) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0214.txt b/Manu_Charitra/page_0214.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47ff41bbda71011d4c6b91774b9422bd7edcc711 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0214.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +దుఃఖాబ్ధినిర్మగ్నయై = దఃఖసముద్రమున మున్గినదై, తద్భూ...వెంటన్ - తత్ = ఆ, భూభృత్ = కొండయొక్క, మేఖలవెంటన్ = నడిప్రదేశమువెంబడి, కానలబడిన్ = అడవులత్రోవను, పైపద్యముతో నన్వయము. (పా. కానలఁబడెన్ అనుపాఠము స్వీకరింతుమేని తిరుగుచున్ అనుక్రియతో నన్వయింపదు గాన నీపాఠము గ్రాహ్యము కాదు.) + +ప్రవరునియాకారము చిత్తమున నిలుపుకొన్నంతన వలపు జనించెను. మన్మథునినారి తుమ్మెదలు. వానిమ్రోఁత వలపువ్రేగుచే నుండువరూథినికి క్షోభ గూర్చెను. మన్మథునినారి తుమ్మెద చాలనుటకు — +శ్లో. “ధనుః పౌష్పం మౌర్వీ మధుకరమయీ పంచవిశిఖాః + వసంతః సామంతో మలయమరుదాయోధనరథః.” + +తా. ఆవిప్రుఁ డట్లు తన్నుఁ ద్రోసిపుచ్చి యరుగఁగా నావరూథిని యతనిచక్కఁదనమును దలఁచితలఁచి మన్మథబాణములతాఁకులచే ధైర్యము దక్కి దుఃఖమున మునిఁగి యచ్చట నిల్వలేక యాకొండనడితావులందలి యడవులత్రోవలఁ బడి. + +టీ. తిరుగుచు = సంచరించుచు, ధరణీసురవరుఁడు = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడు, అరిగినచొప్పు = పోయినవిధము, అరసి అరసి = విచారించి విచారించి, అట = అక్కడ, ఆహరిణాంకముఖి = చంద్రునిఁబోలు ముఖము గల యాయింతి, సఖీజనపరివృతయై = చెలికత్తెలచే వెనుదవులఁబడినదై, చెలిమికత్తెలచే నావరింపఁబడినదై (తన్ను వెదుకవచ్చి కలిసికొన్నచెలులతోఁ గూడి), మగిడివచ్చి = తిరిగివచ్చి, భావములోనన్ = మనస్సులో, (పా. మరలివచ్చి) పైపద్యముతో నన్వయము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0215.txt b/Manu_Charitra/page_0215.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..406bbff61369b02fd6eea4e04ea5608fac7265a4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0215.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +తా. అట్లు వరూథిని యడవులఁ బడి తిరుగుచుఁ బ్రవరుఁ డరిగినజాడ వెదకి వెదకి కానలేక యంతలో దన్ను వెనుదవిలిన చెలికత్తెలతోఁ దిరిగివచ్చి మనస్సులో. + +టీ. అక్కట = అయ్యో, వాఁడు = ఆబ్రాహ్మణుఁడు, నాతగులము = నావలపును, ఆఱడి చేసి = రట్టు చేసి, వ్యర్థము చేసి (రట్టు అన నల్లరి. తాను మనుష్యుని వలపింపలేకపోయెనే వేలుపుముగుదయై వ్యర్థురా లయ్యెనని తోడివా రొనరించు నల్లరి.) దయావిహీనుఁడై = కరుణ లేనివాఁడై, చిక్కక = అందక, త్రోచిపోయెన్ = (కౌఁగిలించుకోఁబోయినప్పుడు) తొలఁగఁద్రోసి యరిగెను. దరిన్ = గట్టును, చేరఁగన్ = చేరుటకు, రానివియోగసాగరంబు = అలవి కాని విరహసముద్రము, ఎక్కడన్ = ఎంతవఱకని, ఈఁదుదానన్ = ఈఁదఁగలను? ఇఁకన్, ఈకొఱనోములు నోఁచినట్టి నేను = తక్కువనోములు నోఁచిన యీనేను, ఎక్కడ? వానికౌఁగిలి అది = వానియావిధమగు కౌఁగిలింత, ఎక్కడ? (ఆసుందరాకారునికౌఁగిలి నావంటి కొఱనోములు నోఁచిన నిర్భాగ్యురాలి కెటుల లభించు ననుట) హావిధి = అయ్యో దైవమా! ఏమి సేయుదున్ = విరహ మెటులఁ దొలఁగించుకొందును? (పా. విధి నేమి చేయుదున్ = నా కిట్టి దుర్విచారము కలుగఁజేసిన బ్రహ్మ నేమి చేసి పగ తీర్చికొందును.) + +వేల్పుచెలువ తనంత వలచిరాఁగా మానవుఁడు తొలంగిపోవుట వేల్పుచెలువ నోఁచినకొఱనోములఫలము గాని వేఱుగాదు. + +తా. అయ్యో! అతఁడు నాయంత నేనై వలచినను, నావలపును ఱట్టు చేసి చేఁజిక్కక త్రోపు త్రోసిపోయెను. దరిగానని యీవిరహసముద్రము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0216.txt b/Manu_Charitra/page_0216.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d5dfee949662d298ce2b26e4273eaf8ba7b0c305 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0216.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +నెఁ ట్లీఁదఁగలను? తక్కువనోములు నోఁచినట్టి యీ నే నెక్కడ? వానికౌఁగి లెక్కడ? హా దైవమా! యేమి చేయఁదును? + +అలం. పరిణామము. విషమము. + +టీ. అమ్మకచెల్ల = ఔరా! వాని = ఆప్రవరుని, కసుగందనిమేను = ఇంచుకంతయినవాడు దేఱని (వాని) శరీరము, కమ్మనికుందనంబు = పరిమళించు మేలిమిబంగారము, తెగబారెఁడువెండ్రుకలు = బారకొలఁదినిమించిన (వాని) తలవెండ్రుకలు, ఎలదేఁటిదాఁటులన్ = కొదమతుమ్మెదబారులను, బమ్మెరవోవన్ = అదరిపోవునట్లు, తోలున్ = పాఱదోలును, మోము = ఆతనిముఖము, ఇందుబింబమున్ = చంద్రబింబమును, కిమ్మననీదు = ఏమి యని వాయెత్తి మాటలాడనీయదు. తిరస్కరించును. మూఁపులు = భుజశిరస్సులు, గిరిక్రేపులు = పర్వతశిఖరములు, మిగుల నున్నతముగా నున్న పనిభావము. కౌను = నడుము, కానరాదు = అగపడదు. వాని వికచఅంబకముల్ = విరఁబాఱియుండు వానికన్నులు, శతపత్త్రచైత్రముల్ = పద్మములను జయించునివి. + +శైలశిఖరములవలె భుజము లున్నతములుగా నుంట సౌందర్యాతిశయము. విజయవిలాసంబునం దిటులె "ఎగుభుజంబులవాఁడు" అనియు, ఇందే ద్వితీయాశ్వాసమున “నిక్కి వీనులతోడ నెక్కసక్కెము లాడుకరణి నున్నవి వీనిఘనభుజములు" అనియుఁ జెప్పఁబడెను. + +తా. ఆహా! ఏమని వర్ణింతును? ఇంతైన వాడుదేఱని వానిశరీరము పరిమళము కల మేలిమిబంగారము. బారతో బారెఁడు నిడుపుగల వానివెండ్రుకలు తుమ్మెదలబారును మీఱునెఱులు గలిగి యున్నవి. ముఖమా చంద్రబింబమును మించి యున్నది. భుజశిరస్సులు పర్వతాగ్రములవలె నున్నత \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0217.txt b/Manu_Charitra/page_0217.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5605baf633b58b89a7e4e218719bcf22c4d0d842 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0217.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ములై యున్నవి. వహ్వా! వానికన్నులు విశాలములై కమలములను లెక్కగొనక యున్నవి. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష, ఉపమ, రూపకము, ఆతిశయోక్తి. + +టీ. చొక్కపుఁబ్రాయము = తేఱినయౌవనమును, మిగులన్, సోయగమున్ = చక్కఁదనమును, కలప్రాణనాయకుఁడు = కలిగినప్రియవల్లభుఁడు, ఎక్కుడు వశ్యతన్ = ఎక్కువయధీనతతో, రతులన్ = సంభోగములయందలి, ఏఁకటన్ = అత్యపేక్షను, తీర్చి = సవరించి, సమేళము = ఐక్యము, (ఒకటిగాఁ గలిసి యుండుట) ఒప్పఁగాన్ = చెలఁగునట్లు, అక్కునన్ = ఱొమ్మున, గారవించి = గారవింపఁగా, ప్రియము = ప్రేమమును, అందఁగన్ = చెందుటకు, నోఁచనియింతిది = నోఁచుకొనని దురదృష్టవంతురాలగు స్త్రీది, ఐనయాచక్కఁదనంబు అది = అట్టిసౌందర్యము, ఏమిటికిన్ = ఎందులకు? జవ్వనము = యౌవనము, ఏటికిన్ = ఎందులకు? ప్రాణము = ఉసురు, ఏటికిన్ = ఎందులకు? ఇన్నియు వ్యర్థ మని భావము. + +రతులఁ దృప్తిదీర్చుట, సమేళ మొప్ప నక్కున గారవించుట అనువానిచేఁ బురుషాయితభోగ మూహ్యము. ఇదియే రతికిఁ బరమావధి. అట్టిభాగ్యమునకు నోఁచనైతి ననుట. అక్కున గారవింపఁబడుటయే పురుషాయితధర్మ మనుటకు +శ్లో. “ఉరసి నిపతితానాం స్రస్తధమ్మిల్లకానాం + ముకుళితనయనానాం కించిదున్మీలితానాం + ఉపరిసురతఖేదస్విన్నగండస్థలానా + మధరమధు వధూనాం నాభాగ్యవంతః పిబంతి.” + +తా. తేఱినయౌవనమును నిండారు చక్కఁదనమును గల్గుమనః \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0221.txt b/Manu_Charitra/page_0221.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92411e29c9dda8eb8ee8e23f615d48458cf2b4b8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0221.txt @@ -0,0 +1 @@ +జేసి, దర...శోణంబులు - దరదళత్ = కొంచెము విచ్చు, అరుణకమల = ఎఱ్ఱదామరలయొక్క, దళ = ఱేకులవలె, శోణంబులు = ఎఱ్ఱనివి. అలం. ఉపమ. అగు దృక్కోణంబులన్ = అగునట్టి నేత్రాంతములనుండి, దిగువాఱు = స్రవించునట్టి, కన్నీరు, చెన్నారు కర్ణద్వయీగోళంబులు = ఒప్పునట్టి చెవిదోయియొక్క రంధ్రములను, నిండి, తనుతాపతప్తంబు = శరీరపువేఁడిమిచేఁ గాఁచబడినది, అగు హాటకతాటంకయుగళంబునన్ = అగునట్టి బంగారుకమ్మలజతపై, పడి = పడినదై, క్రొంబొగలు = క్రొత్తపొగలను, ఎగయింపన్ = రేఁపఁగా, అలం. అతిశయోక్తి. బిసకిసలయసగంధంబు = తమ్మిచిగురుఁ బోలినది, అగు మణిబంధంబునన్ = అగునట్టి మణికట్టున, అలం. ఉపమ. చికురబంధంబున్ = వెండ్రుకలముడిని, చేర్చుకొని= పెట్టుకొని (నిలుపుకొని) పొరల = దొరలునట్లుగ, తుఱిమినవిరులు = చెరివినపూలు, ఉరులన్ = తొఱఁగునట్లు, అరవిరిసి = సగము విచ్చి, కవిసి = క్రమ్మి, ఇరులుకొను...కురులు - ఇరులుకొను = చీకట్లు కమ్ము, గరగరని నెఱికురులు = అందముగల్గి నొక్కులు దీఱిన వెండ్రుకలు, గుఱి = హద్దు, కడవన్ = కడచునట్లు, పెరిగినవి = వృద్ధినొందినవి, అగుటం జేసి = కాఁబట్టి, (వెండ్రుకల నల్లదనమును జీకటితోఁ బోల్చుటయు నొక్కులుగా నున్నవెండ్రుకలు చీకటులఁ బోలి మనోహరముగా నుండుటయు సాజము. ఇందులకు సీ. “మొలకచీకటి జలజల రాల్పఁగారాదె నెరులు మించిన వీరికురులయందు" — పాండురంగమాహాత్మ్యము. రాశిపడి = ప్రోవై, మెయిన్ = శరీరమును, మూసికొని = ఆవరించుకొని, గ్రహగణంబుల = గ్రహసమూహములచే, చెన్నగుమిన్ను = ఒప్పగునాకాశము, విఱిగి = తునిఁగి, పయిన్ = తనమీఁద, పడినవడువునన్ = పడినవిధమున, బెడంగుపడన్ = అందమగుచుండఁగా, కలయన్ = అంతటను, తలకొను..పయిరునకున్ - తలకొను = సంభవించు, పులక = రోమోద్గమమను, మొలకపయిరునకున్ = మొక్కపైరునకు, అలం. రూపకము. పాఱు...పూరంబు - పాఱు = ప్రవహించు, దుర్వార = అడ్డగింపరాని, వారిపూరంబు = జలప్రవాహము, అనన్ = అనునట్టు, అలం. ఉత్ప్రేక్ష. క్రమక్రమంబునన్, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0222.txt b/Manu_Charitra/page_0222.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ba5e55a0627daacc7ec2136276543e67aadad66 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0222.txt @@ -0,0 +1 @@ +అంగంబులన్ = అవయవములందు, క్రమ్ము...వఱ్ఱునన్ - క్రమ్ము = వ్యాపించు, చెమ్మటల = చెమటచేనైన, మిన్నేటి = గంగయొక్క, పెన్నీటివఱ్ఱునన్ = పెద్దనీటివఱదయందు, మునుంగకుండన్ = మునిఁగిపోకుండునటుల, సవరించినన్ = సరిచేయఁగా, మించుకుంభప్లవం బనన్ = అతిశయించునట్టి కుండల బోరగిలఁ బెట్టి కట్టిన తెప్పయో యనునట్టు. అలం. ఉత్ప్రేక్ష, పరిభ్రష్టోత్తరీయంబై = జాఱినపైఁట గలదై, బయలువడి, అబ్బురంపుగుబ్బచనుదోయి = అపురూపమైన వట్రువగల కుచద్వయము, నిబ్బరంపుమెఱుంగులు = నిద్దపుకాంతులను, ఈనన్ = కలిగించుచుండఁగా, వలువ తొలంగుటచేఁ గనిపించు గబ్బిగుబ్బలు చెమ్మటమిన్నేరు దాటుటకుఁ గట్టిన కుండల బోరగిలవైచి కట్టిన తెప్పకైవడి యున్న వనుట. వట్రువయు బిగియుఁ గల చన్నులకాంతి కందళించును. ఇట్లనుటకు - ఉ. "క్రిక్కిఱిచన్నుదోయి యిరుక్రేవల కాంతియుఁ బంచబాణుఁ గ్రొవ్వెక్కఁగఁజేయ” - శృంగార నై. ఆ-7. కుపిత...శోకంబులన్ – కుపిత = కోపించిన, హర = శివునియొక్క, నయనశిఖి = నేత్రాగ్నియొక్క, శిఖా = జ్వాలలచే, భస్మీకృత = బూదిగాఁ జేయఁబడిన, స్మర = మన్మథునియొక్క, విరహ = ఎడఁబాటువలని, శోకంబునన్ = దుఃఖమునందు, పడి = పడినదై, చందురునిన్ = చంద్రుని, పట్టుకొని, అడలు...చందంబునన్ - అడలు = దుఃఖించు, రతీరమణిచందంబునన్ = రతీదేవివిధమున, అలం. ఉపమ. కుసుమిత...తరంబునన్ - కుసుమిత = పూచిన, లతానిశాంత = లతాగృహమందలి, శశికాంతవేదికాంతరంబునన్ = చంద్రకాంతమణిమయ మగు తిన్నియపై, మేను సేర్చి = శరీర ముంచి, చంద్రకాంతశిలపై వరూథిని పరుండుట భర్తృమరణమునకుఁ బరితపించుచు రతీదేవి చంద్రుని బట్టుకొని విచారపడునటులున్న దనుట, వివిధదశాంతరంబులన్ = పలుతెఱఁగులగు నవస్థాభేదముల, వేఁగుచుండెన్ = బాధపడుచుండెను. (మన్మథావస్థలు పది — చక్షుఃప్రీతి, మనస్సంగము, సంకల్పము, జాగరము, కృశత, అరతి, లజ్జాత్యాగము, ఉన్మాదము, మూర్ఛ, మరణము.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0223.txt b/Manu_Charitra/page_0223.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..030c32482577d1eab6756d0364c47d848f8b0320 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0223.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పూర్వానురాగరూప మగు విప్రలంభమునందుఁ బదియవస్థలు, కొందఱిమతమునఁ బండ్రెండవస్థ లని చెప్పఁబడినవి. పైని చెప్పఁబడిన దశావస్థల నిటుల నాలంకారికులు నిర్వచించిరి — +శ్లో. "చక్షుఃప్రీతిః ప్రథమం చింతాసంగస్తతో౽థ సంకల్పః + నిద్రాచ్ఛేదస్తనుతా విషయనివృత్తి స్త్రపానాశః + ఉన్మాదో మూర్ఛా మృతి రిత్యేతే స్మరదశా దశైవ స్యుః." +ఈ పదియవస్థలు విరహజన్యములు. కొందఱు ద్వాదశావస్థలు చెప్పిరి. ప్రతాపరుద్రీయమునందు శ్లో. "అవస్థా ద్వాదశ మతాః కామశాస్త్రానుసారతః” అనుదానికి అలంకారశాస్త్రమునుబట్టి యవస్థలు పదియే యని వ్యాఖ్యాత యనెను. “దశావస్థాను తత్రాదౌ” అని దశరూపకమునందును, “దశావస్థా స్సమానతః” అని సింగభూపాలీయకమునందును అవస్థాదశకమే చెప్పఁబడియున్నది. ద్వాదశావస్థలు కామశాస్త్రానుసారముగ నై యుండును. + +తా. ఈవిధముగా వరూథిని వితర్కించుచు మన్మథతాపమునకు దేహము తల్లడిల్లఁగా, నిట్టూర్పుగాడ్పు లనుతుపాను గొట్టి పొంగి పొర్లు సంతరంగమందలి చింతాసాగరపువెల్లువ యనునట్లు తుడిచినను దగ్గక ఱెప్పలకాటుకను గలసి నల్లగ్రుడ్లకాంతులో యన నిగనిగలాడుచు నెఱ్ఱదామరఱేకులవంటి కన్నులకొనలనుండి దిగవాఱుకన్నీరు బంగరుకమ్మలపైఁ బడి క్రొత్తకాంతులఁ గల్పింపఁగా, తమ్మిచివురుం బోలు మణికట్టుపయి వెండ్రుకలముడి నేర్చికొనుటచే సగము వీడి నిండుగాఁ దుఱిమినపూలు పొరలుచుండఁ జీకట్లు క్రమ్ము పొడవయిన నెఱికురులు రాశివడి శరీరమునిండ మూసికొని నక్షత్రగ్రహములతో నొప్పెడు నాకసము విఱిగి మీఁదఁ బడిన విధమునఁ గాఁగా, అంతటను మొలకలెత్తిన పులకలకుఁ బాఱు జలప్రవాహ మనున ట్లున్న చెమ్మటవఱదలో మునిఁగిపోకుండఁ బెట్టిన (రెండుకుండలతోఁ గట్టిన) తెప్ప యనునట్లు పైఁట జాఱిన గబ్బిచనుదోయి మెఱుఁగులు కురియఁగా, మన్మథుఁడు శివునికంటిమంటచే నీఱు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0224.txt b/Manu_Charitra/page_0224.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2df39149306dfeaaab8286772af7aa060796d8f7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0224.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +చేయఁబడఁగా నాతని విరహమునకుఁ దాళలేక చంద్రునిఁ బట్టుకొని యేడ్చు రతీదేవివిధమున, పూచిన లతాగృహమునందు చంద్రకాంతశిలాతలమున శరీరము చేర్చి బహుదశాభేదములతో బాధపడుచుండెను. + +టీ. తరుణిన్ = వయసుదానిని, అనన్యకాంతన్ = మఱొకప్రియుఁడు లేనిదానిని, అతి...శాంగిన్ - అతిదారుణ = మిగులఁ గ్రూరమయిన, పుష్పశిలీముఖ = పూవిల్తునివలని, వ్యథాభర = అధికబాధచే, వివశ = పరవశమగు, అంగిన్ = శరీరముగలదానిని, వరూథినిని, అంగభవుబారికిన్ = మదనావస్థకున్, అగ్గము చేసి = పాల్పఱిచి, క్రూరుఁడై = కఠినుఁడై, దయాశూన్యుఁడై యనుట. మహీసురాధముఁడు = అధమబ్రాహ్మణుఁడు, అహంకృతితోన్ = అహంకారముతో, అరిగెన్ = పోయెను, అని = అనుకొని, రోషభీషణస్ఫురణ = కోపముచే భయంకరమగు తేజమును, వహించెనో = తాల్చెనేమో, అనన్ = అనునటుల, నభోమణి = సూర్యుఁడు, కషాయదీధితిన్ = ఎఱ్ఱనికాంతిని, తాల్చెన్ = దరించెను. + +కోపము రక్తవర్ణగణములోనిది. (మూఁడవ ఆశ్వాసములోని మొదటిపద్యవ్యాఖ్య చూడుము.) అస్తమించుతఱి సూర్యుఁ డెఱ్ఱనగుట సాజము. + +కషాయమన ఎఱుపురం గనుటకు — + 'కషాయో రసభేదే౽సి నిర్యాసే చ విలేపనే, + అంగరాగే చ న స్త్రీ స్యాత్ సురభౌ లోహితే త్రిషు. + +తా. చిన్నారివయసుది ఇతరు నెవ్వనిఁ బ్రేమింపనిది తన్ను వలచినది యగువరూథినిని ప్రేమించక మన్మథావస్థలపాలు చేసి ప్రవరుఁడు క్రూరుఁడై \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0225.txt b/Manu_Charitra/page_0225.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bcf91675df2e2276799f7cbd1957841a89e8674 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0225.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +త్రోసి చనియె నని కోపము దాల్చి యెఱ్ఱవాఱెనో యనునట్లు సూర్యు డెఱ్ఱనికాంతి గలవాఁ డయ్యెను. + +అలం. పరికరము, ఉత్ప్రేక్ష, కావ్యలింగము. + +టీ. ఉరు...శార్దూలముల్ - ఉరు = గొప్పవగు, దరీకుహర = గుహలకలుగులలో, సుప్తోత్థ = నిద్రించి లేచిన, శార్దూలముల్ = పెద్దపులులు, ఝరవారి = సెలయేళ్లలోని నీటిని, శోణితశంకన్ = రక్త మనునూహతో, త్రావన్ = త్రాఁగగా, (గుహలలో నిద్రించుచుండి అప్పుడే లేచి వచ్చిన పెద్దపులులు సెలయేళ్లలోనినీటిని రక్త మని త్రాగఁగా ననుట), వన...మృగపంక్తి - వన = అడవియందలి, కుంజ = పొదరిండ్లయొక్క, మధ్య = నడిమి, శాద్వల = పచ్చికపట్టులందు, చరత్ = చరించు, మృగపంక్తి = జింకలగుంపు, దావపావకభీతిన్ = దావాగ్ని యనెడు భయముచే, తల్లడిల్లన్ (పొదరిండ్ల నడిమి పచ్చిక నేలలందు మేత మేయుజింకలు పొదరిం డ్లెఱ్ఱగాఁ గాన్పించుటచేఁ గాఱుచిచ్చని జడియఁగా ననుట), ఆశ్రమాం...గ్రముల్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0226.txt b/Manu_Charitra/page_0226.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1cc17ede72b3e199e53724c2881600f25cf11b7c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0226.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఆశ్రమాంతర = మునిపల్లెలలో నున్న, భూరుహాగ్రముల్ = వృక్షాగ్రములను, మునికోటి = మునిసమూహము, బద్ధకాషాయవిభ్రాంతిన్ = ఆరఁగట్టిన కావివస్త్రములను భ్రమతో, చూడన్, (మునిపల్లెలలో నున్నవృక్షములకొనలను జూచి మునులు తమకావివస్త్రముల నెండఁగట్టినట్టు భ్రాంతి చెందఁగా ననుట), ఘన...శృంగాటకంబులన్ - ఘన = గొప్పవైన, సాను = చఱియలను, శృంగ = శిఖరములను, శృంగాటకంబులన్ = నాల్గుత్రోవలు కలియుచోట్లను, కాంచి, అమరులు = దేవతలు, హేమాద్రి యనుచున్ = మేరుపర్వత మని, వ్రాలన్ (విమానము లెక్కి యాకసమునఁ దిరుగుదేవత లెఱ్ఱనిచఱియలను శిఖరములను జదుకములను గాంచి మేరుపర్వతమే యనుకొని దిగి రాఁగా ననుట), హిమవంతము సాంధ్యరాగముచే నెఱ్ఱపడెను. సువర్ణము రక్తగణములోనిది గాన నెఱ్ఱగా నున్న మంచుకొండను వేల్పులు మేరుగిరిగా భ్రమించిరి. అన్నగంబునన్ = ఆ కొండపై, కింశుక...బాంధవంబులు - కింశుక = మోదుగుపూవులయొక్కయు, ప్రవాళ = పవడములయొక్కయు, ఘుసృణ = కుంకుమపూవుయొక్కయు, కిసలయ = చిగురుటాకులయొక్కయు, కంకేళికుసుమగుచ్ఛ = రక్తాశోకపుఁబూగుత్తులయొక్కయు, బంధుజీవ = మంకెనపూలయొక్కయు, జపా = జపాకుసుమములయొక్కయు, రాగ = ఎఱుపునకు, బాంధవంబులు = చుట్టాలు (అగు) జరఠారుణాతపములు = ముదిరినయెఱ్ఱయెండలు (సంజయెండలు), పేశలరుచిన్ = మృదుకాంతితో, కాసెన్. + +అలం. భ్రాంతిమంతము నుపమయు. + +సాయంసమయమునందు ఎండ ఎఱ్ఱగానుండి సమస్తవస్తువులను రక్తవర్ణముతో నలరారఁజేయుచు నలుగడల వ్యాపించి వేఁడిలేక యొప్పె నని భావము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0227.txt b/Manu_Charitra/page_0227.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be9329be3d33baacdc8a02121f3e012ba7ffc4c4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0227.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. పక్షులు = పులుఁగులు, నభః+అంతరాళంబునన్ = ఆకాశము మధ్యభాగమునందు, శ్రేణుల్ కట్టి = బారులు దీరి, పాఱెన్ = పఱచెను (పరుగెత్తె ననుట), ఉష్ణాంశుపాషాణవ్రాతము = సూర్యకాంతపురాళ్లసమూహము, కోష్ణము = నులివేఁడి గలది, అయ్యెన్ = ఆయెను. కోష్ణ మన నులివేఁడి యనుటకు — "కోష్ణం కవోష్ణం మందోష్ణం కదుష్టం” అమరము. మృగతృష్ణావార్ధులు = ఎండమావు లను సముద్రములు — సముద్రములవలె నంతులేక కానబడు నెండమావులు, ఇంకెన్ = ఇంకిపోయెను. పతంగబింబము = సూర్యమండలము, జపాశోణంబు = జపాకుసుమము (దాసాని) వలె నెఱ్ఱనిది, అయ్యెన్, దిశాస్తోమంబు = దిక్కులసమూహము, శోభోదరిద్రాణంబు = కాంతిచేఁ బేదఱికము చెందినది. (కాంతి మాలినది), ఆయ్యెన్ = ఆయెను, సరోజషండములు = వద్మసమూహములు, నిద్రాణంబులు = ముకుళించినవి, ఆయెన్. + +తా. పక్షులు మేఁతకుఁ బోయినతావులనుండి తమతమయునికితావులకు బారులు దీరి పఱవఁగా నెండ సోఁకి మండుచున్న సూర్యకాంతపురాళ్లు చల్లఁదనము నొందుచుండఁగా నెండమావు లణఁగిపోఁగా దిక్కులకాంతి తఱుఁగఁగాఁ గమలములు ముడుఁగఁగా సూర్యమండల మెఱ్ఱవాఱెను. అనఁగాఁ బ్రొద్దు గ్రుంకుసమయ మయ్యె నని తా. + +అలం. స్వభావోక్తి, పరిణామము, ఉపమయును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0228.txt b/Manu_Charitra/page_0228.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55871fed03eb1efda317ed2bee46a8053c9c9443 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0228.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. తరణి = సూర్యుఁడు, ఇదె = ఇదిగో, క్రుంకుచున్నాఁడు = అస్తమించుచున్నాడు. అరుదెమ్ము = ఏతెమ్ము, నీవు త్వరగా రమ్ము, అని, చంద్రున్ = చందమామను, పిల్వన్ = పిల్చుటకు, అరిగెడు...దూతికలు - అరిగెడు = వెళ్లునట్టి, రజనీతరుణీమణి = రాత్రియను స్త్రీయొక్క, దూతికలు = తార్పుకత్తెలు, అనన్ = అనునటులు, నీడలు = (వస్తువుల)ఛాయలు, అతిదీర్ఘములై = మిగుల నిడుపులై, తూర్పునకున్ = తూర్పుదిక్కునుగూర్చి, అరిగెన్ = పోయెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +రాత్రి యనుచెలువకుఁ జంద్రుఁడు ప్రియుడు. ప్రతాపశాలియగు తరణి యఁన్నంతవఱకుఁ గలయిక పొసఁగదు. తూర్పునకుఁ బొడవు సాగిన నీడ లుదయింపఁబోవు చంద్రుని బిలుచుదూతిక లని భావము. + +తా. ప్రతావవంతుఁ డయిన సూర్యుఁ డనువైరికి వెఱచి చంద్రుఁడు డాఁగియుండఁగా నాతఁ డస్తమించుచున్నాఁ డింక నీవు రమ్మని పిల్చుకొని వచ్చుటకై పోవు రాత్రి యనుస్త్రీయొక్క దూతికలో యనునట్లు వృక్షాదులనీడలు దూర్పునకుఁ బొడవుగాఁ బోవుచుండెను. + +టీ. పంకజబుధుఁడు = సూర్యుఁడు, అపరాంబురాశిన్ = పడమటిసముద్రమున, తదీయ...తాంగుఁడువోలెన్ - తదీయ = ఆపడమటిసంద్రపుసంబంధ మగు, ఆపడమటిసముద్రమునం దుండెడు, బడబా = ఆఁడుగుఱ్ఱముయొక్క, ముఖ = ముఖముయొక్క, వీక్షా = చూచుటచే, అంకురిత = అంకురించిన, కుతుక = కుతూహలముగల, రథ్య = రథాశ్వములయొక్క, నిరంకుశ = అడ్డులేని, వేగ = వేగముచే, అపహృత = ఈడ్చుకొని పోఁబడిన, శతాంగుఁడువోలెన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0230.txt b/Manu_Charitra/page_0230.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ca2682517dc90a61d500cb713579c1030532da3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0230.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. ఒక్కచక్రవాకి = ఒకయాఁడుజక్కవ, సంజన్ = సంధ్యాకాలమున, ప్రియున్ = మగజక్కవను, పాసి = ఎడబాసి, వగన్ =విచారముతో, సైకతంబులన్ = ఇసుకతిన్నెలపై, ఏవిహంగమున్ = ఏపక్షిని, కన్నన్ = చూచినను, ఎలుఁగు ఇచ్చుచును = కూఁతనొసఁగుచు (అది తన్ను గుఱుతించుటకు), సారెకును = మాటికిని, కూడన్ = (దానిని) కలయుటకు, తారున్ = వెన్నాడును. తా నెవతెయో కంఠస్వరంబుతోఁ దెలుపుకొనుచుఁ బ్రియుఁడేమో యని యితరపక్షిని సమీపించును. తారి = అట్లు వెన్నాడి, కన్గొని = చూచి, అది, తనజోడు = తనజంటది, కాకున్నన్ = కాకపోగా, మెడయెత్తి = (తనజంటపులుఁ గెటు పోవుచున్నదో యెచట వాలునో యని చూచుటకు) మెడ సాచి, కలయంగన్ = అంతటను, మింటన్ = ఆకసమున, అరయున్ = చూచును. అరసి = చూచి, కన్నీటితోన్ = కన్నుల నీరు రాఁగా, (ప్రియుఁడు కనిపింపఁడాయెనే యని కన్నీరు గార్చుచు), మరలి = వెనుకకుఁ దిరిగి, తామర = తామరపూవును, ఎక్కి, వదనము = ముఖము, ఎండఁగన్ = ఎండిపోవుచుండఁగా, (ఆఱచి యఱచి నోటి తడి యాఱిపోవఁగా) సరః+వారిన్ = సరస్సునందలి నీటిని, అద్దున్ = ఆనును, అద్ది = ఆని, త్రావఁగన్ = త్రాగుటకు, సైఁపక = చవికాక, అట్టిట్ట = అటునిటు, కన్గొని = చూచి, ప్రతిబింబము = (నీటిలోఁదోఁచు) తనమాఱురూపును, ఈక్షించి = కాంచి, బ్రమసి = భ్రమించి, (తనప్రియుఁడో యని), ఉఱుకున్ = దుముకును. ఉఱికి, ఎఱుకలు = ఱెక్కలు, తడియన్, వేఱొక్కతమ్మికిన్ = మఱొకపద్మమునకు, అరుగున్ = పోవును, అరిగి, రవంబుతోన్ = ధ్వనితో, తిరుగు తేంట్లన్ = తిరిగెడు తుమ్మెదలను, ముక్కునన్ = ముక్కుతో, (తాను జింకతో నున్నపు డుల్లానముగాఁ జెలరేగి కూయుచున్నవే యని) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0232.txt b/Manu_Charitra/page_0232.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..853b8ed7503cbb7e54fbef8ef99611f82be54a94 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0232.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. సంధ్య = సంజకెంపు, రవి...రుచియొ - రవిబింబ = సూర్యబింబముయొక్క, పతన = పడుటచే, దీర్ణ = నెఱివిచ్చిన, పయోధి = సముద్రముయొక్క, గర్భ = లోపలిభాగమునుండి, నిర్గత = బయలువెడలిన, శేషఫణి = (నాగలోకమందుండు) ఆదిశేషునియొక్క, ఫణా = పడగలయందలి, రత్న = మణులయొక్క, రుచియొ = కాంతియొ, దివసా...తపంబొ - దివసావసాన = సాయంకాలమున, సందీప్త = ప్రజ్వలించు, అస్తగిరి = అస్తాద్రియొక్క, శిఖా = శిఖరములందలి, జ్యోతిర్లతా = మెఱుఁగుఁదీగెల, ప్రతాన = సమూహముయొక్క, ఆతపంబొ = వెలుఁగో, జ్యోతిర్లత యన తీగెలవలె వెలుఁగుచుండు జ్యోతులని కొందఱు చెప్పుదురు గాని యంత సరసము గాదు. అడవులందుఁ గొండలందు జ్యోతిర్లతలు చీకటిరాత్రులయందుఁ బ్రకాశించును. దృష్టాం — శ్లో. “వనేచరాణాం వనితాసఖానాం దరీగృహోత్సంగ నిషక్తభాసః, భవంతి యత్రౌషధయో రజిన్యామతైలపూరాస్సురతప్రదీపాః.” కుమారసంభవము. తపన...ఘృణియొ - తపన = సూర్యునియొక్క, ధూర్దండ = రథపునొగచే, నిర్దళిత = పగులఁగొట్టఁబడిన, దిక్తట = దిక్ప్రదేశములందు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0233.txt b/Manu_Charitra/page_0233.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1cfc7ea990b8cbeec26cc38aad8500851a26a9dd --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0233.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +దృశ్య = తోఁచునట్టి, కమలజాండ = బ్రహ్మాండ మను, కటాహ = గంగాళముయొక్క, కనకఘృణియొ = బంగారుకాంతియో, చండీశ...చయమొ - చండీశ = శివునియొక్క, తాండవోత్సవ = నాట్యోత్సవమందు, సంభృత = పట్టుకోఁబడిన, క్షపా = రాత్రియను స్త్రీయొక్క, హస్తాగ్ర = చేతికొన నున్న, దీప = దివటీయొక్క, గభస్తి = కాంతులయొక్క, చయమొ = సమూహమో, ద్రాక్...రాశియో - ద్రాక్ = త్వరగా, విదాహ = అతిదాహమును, ఛిదా = పోఁగొట్టుటయందు, వినిద్రాణ = మెలఁకువతో నున్న, మదవత్ = మదము గల, అంజన = అంజన మనెడు పడమటిదెసయేన్గుయొక్క, ఆలాన = కట్టుగొయ్యయొక్క, మూల = మొదట, శయ్యావిధాన = పడక నేర్పఱుచుకొఱకు, వారుణ = వరుణునిసంబంధి యగు, ఆధోరణ = మావటివానిచే, ఆకల్పిత = కల్పింపఁబడిన, ఉరు = పెద్ద, శోణమృత్తికా = ఎఱ్ఱమట్టియొక్క, రాళియో = ప్రోవో, అనన్ = అనునటుల, మెఱసెన్ = ప్రకాశించెను. + +(మదమెక్కువయైన యేనుంగులకు దప్పిక యతిశయించును. ఆదప్పిక యెఱ్ఱమట్టిపైఁ బరున్నచో మానును గాన నట్టియేనుంగుల శయనస్థలమున నెఱ్ఱమన్ను వోయవలె నని గజశాస్త్రమునందుఁ గలదు.) + +తా. సూర్యుఁడు పడునెడఁ బాయ విచ్చిన పడమటిసముద్రమునుండి మీఁదికి కానిపించిన శేషునిపడగలమీఁది రత్నముల కాంతియో? (శేషుఁడు వేయిపడగలు గలవాఁడు గావునను సూర్యుఁడు సహస్రకిరణుఁడు గావునను కిరణకాంతులు రత్నకాంతులో యన నుండె ననుట యత్యంతసముచితము.) అస్తాద్రిశిఖరములందు సూర్యుఁ డస్తమింపఁగానే ప్రజ్వలించు మెఱుఁగుడుఁదీగెలవెల్తురో? సూర్యునిరథపునొగ తాకి దిక్ప్రదేశము బ్రద్దలయి లోనికి ప్రసరించిన బ్రహ్మాండ మను బంగారుగంగాళముయొక్క కాంతియో? శివుఁడు తాండవమాడుతఱి రాత్రి యనుస్త్రీ తాల్చిన దివ్వటీవెలుఁగో? పశ్చిమదిగ్గజమునకు మద మెక్కి విదాహము కలుగఁగా దానిని దగ్గించుటకై వరుణునిసంబంధి యగుమావటివాఁ డాదిగ్గజపుఁగట్టుఁగంబముదగ్గఱఁ బఱచిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0234.txt b/Manu_Charitra/page_0234.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95c296578ae76f063f948ed2a802fcbc334245ab --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0234.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఎఱ్ఱమట్టిప్రోవో యనునట్లు సాయంసంధ్యారాగము ప్రకాశించెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +టీ. బహుళ...డము - బహుళ = విస్తారమయిన, జల = నీటియందు, ప్లవమాన = తేలుచున్న, ద్రుహిణాండము = బ్రహ్మాండము, చెమ్మ యుఱికి = చెమ్మ దిగి, రూక్షా...రహతతన్ - రూక్ష = తీక్ష్ణమైన, అర్కవిభా = సూర్యకాంతియొక్క, రహితతన్ = లేకపోవుటచే, రహి చెడి = సొగసు దక్కి, కాటుక పట్టెన్ = బుగులుకొని నల్లనిబూజు పట్టెను. అనన్ = అనునటుల, అంధతమసరాసులు = కటికిచీకటిప్రోవులు, బెరసెన్ = వ్యాపించెను. + +తా. అధికమైన యావరణజలమునఁ దేలియాడు బ్రహ్మాండము చెమ్మగిల్లి తీక్ష్ణమైనయెండ తాఁకమిచే బుగులుకొని నల్లనిబూజు పట్టెనో యనునట్లు కటికిచీకట్లు క్రమ్ముకొనెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0235.txt b/Manu_Charitra/page_0235.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d00e4a6dc14b03105263aa4965de2536e9b1c8f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0235.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. కటికచీకటి = గాఢాంధకారము, (ఇది కర్తృపదము) మృగనాభిపంకంబు = కస్తూరీరసమును, మెయినిండ = శరీరమంతటను, అలఁదిన...చాయన్ - అలఁదిన = పూసిన, మాయాకిరాతు = కపటపుబోయనియొక్క (శివునియొక్క), (పా. కిరాతి = బోయెత, కాళి) మైచాయన్ = శరీరకాంతిని, తెగడి = తిరస్కరించి, నవ...భూషలు - నవ = క్రొత్తవైన, పింఛమయ = నెమలిపురితోఁ జేయఁబడిన, భూషలు = అలంకారములు, అవధరించి = తాల్చి, నటించు...చెల్వు - నటించు = నాట్యము జేయు, పంకజాక్షుని = కృష్ణునియొక్క, చెల్వు = అందమును, సుంకము అడిగి = పన్ను అడిగి (తన్నుంబోలి యుండుటచేఁ దనకు పన్ను తెమ్మని), కాదంబ...కలిత - కాదంబనికురుంబ = నల్లనిహంసలసమూహముతో, నల్లనిముక్కు తెల్లనికాళ్లు గల హంసలను కాదంబము లందురు. కలిత ఐ = కూడినదై, ప్రవహించు, కాళింది = యమునయొక్క, గర్వంబున్, కాకుచేసి = వ్యర్థము చేసి, తాపింఛ...సంవృతము - తాపింఛవిటపి = చీకటిమ్రాఁకులయొక్క, కాంతార = అడవులచే, సంవృతము = ఆవరింపఁబడినది, ఐన, అంజనాచలరేఖన్ = కాటుకకొండయొక్క రీతిని, అవఘళించి = మించి, మఱియును, కాకోలు...కాంతిన్ - కాకోల = మాలకాకులతోను, కాలకంఠకంఠ = నెమిళ్లమెడలతోను, కలకంఠ = కోకిలలతోను, కరిఘటా = ఏనుఁగుమందతోను, ఖంజరీట = కాటుకపిట్టలతోను, ఘనఘనాఘన = వర్షించుకాఱుమబ్బులతోను, సంకాశ = పోలెడు, గాఢకాంతిన్ = దట్టమయిన ప్రకాశముతో, రోదనగహ్వరమునన్ = భూమ్యాకాశముల నడిమిప్రదేశమున, కవిసెన్ = క్రమ్ముకొనెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0236.txt b/Manu_Charitra/page_0236.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f440a9d60a3fef937384d3b4f41415e2e3557138 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0236.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఇందు నలుపున కతిశయత్వము గల్పించుటకై సహజముగా నల్లనివస్తువులకుఁగల యాయానీలవిశేషములను జెప్పెను. కిరాతుఁడు, కృష్ణుఁడు, కాళింది, అంజనాచలము ఇవి స్వయముగా నల్లనివి. వీనికిఁగల కస్తూరిపూఁత నెమిలియీఁకలు, నల్లనిహంసలు, చీకటిచెట్టులతోడి సంబంధము నలుపునకుఁ గల యతిశయత్వము దెలుపును. కారుచీకటులు గవిసె నని భావము. + +తా. మాయాకిరాతుఁ డయి మేనెల్లఁ గస్తూరి యలఁదికొన్న శివుఁడు, నెమిలిపించెము నలంకరించుకొన్న కృష్ణుడు, నల్లహంసల గల్గిన యమున, చీకటిచెట్లతోఁపులు గలకాటుకకొండ, మాలకాకి, నెమిలిగొంతు, కోకిల, ఏన్గుమంద, కాటుకపిట్ట, కాఱుమబ్బు — వీనియొక్క కాఱునలుపును మించిన నలుపుతోఁ గటికిచీకటి జగ మెల్లఁ గ్రమ్ముకొనెను. + +అలం. నిదర్శనాలంకారము. + +టీ. అంతన్ = ఈవిధముగాఁ జీఁకటి యావరింపఁగా, ప్రాచి = తూర్పుదెస యనుస్త్రీ, నిశాపతి = (రాతిరికిఁ బెన్మిటి యగు) చంద్రుఁడు, అంతికగతుఁడు = దగ్గఱకువచ్చినవాఁడు, ఔటన్ = అగుటను, విని = ఆలకించి, ముఖా...కుంతలములు - ముఖ = ముందఱిభాగమను ముఖమునందు, ఆలంబి = వ్రేలాడు, తమఃకుంతలములు = చీకటియను వెండ్రుకలు, తీర్పఁగన్ = చక్కదిద్దుటకు, కైకొను = తీసికొను, దంతపుదువ్వెన = ఏనుఁగుదంతముతోఁ జేసినదువ్వెనయేమో, అనంగ = అనునటుల, ధవళిమ = తెలుపు, తోఁచెన్ = కాననయ్యెను. చంద్రోదయమునకు ముందుఁ దెలుపురంగుతో మిన్ను గానవచ్చె నని భావము. + +తా. ఆపైఁ దూర్పనెడుస్త్రీ చంద్రుఁడు చేరువకు వచ్చుచున్నాఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0238.txt b/Manu_Charitra/page_0238.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f61b8472abec3ac957835753c8c665fdc66264b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0238.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టకై నెత్తుటికూడును దూర్పుదిక్కున బలివైచి దానికిఁ జెట్టునో పుట్టనో గుఱుతుంచుకొని త్రవ్వి యెత్తుదురు. ఆవిధముననే ప్రకృతము కాలపురుషుఁడు చీకటి యనుకాటుకను బెట్టుకొని చూచి చంద్రునియుదయమునఁ దూర్పునఁ దోతెంచురక్తిమ యనురక్తము కలిపి నక్షత్రము లనునన్నమును దూర్పుదిక్కున భూతబలిగాఁ జల్లి మఱ్ఱిగుఱుతుగల (చంద్రునిలోనికళంకమును మఱ్ఱినిగా వర్ణించుట కలదు.) చంద్రుఁ డనునిధిని మన్మథున కిచ్చుటకై త్రవ్వి యెత్తెను. + +అలం. రూపకాలంకారము. + +టీ. జలజాగారపరంపరల్ - జలజ = పద్మములను, అగార = ఇండ్లయొక్క, పరంపరల్ = వరుసలు, మఘవత్ ఆశాభిత్తిన్ = తూర్పుది క్కనెడుగోడనుండి, తీండ్రించుచున్ = ప్రజ్వలించుచు, వెన్నలచిచ్చులు = వెన్నెల యనునిప్పులు, దళమై = మెండై, అంటినన్ = తాఁకఁగా, మిళ...చ్ఛలనన్ - మిళత్ = కలసికొను, బాహ్యచ్ఛద = పైఱేకులయొక్క, శ్యామికా = నలుపను, ఛలనన్ = మిషచే, కంది = కమలి, ముడుంగుచోన్ = ముడుఁగుకొనునప్పుడు, సిమసిమచ్ఛబ్దంబుతోన్ = సిమసిమ యనుధ్వనితో, పుట్టు...బొగలో - పుట్టు, అగ్గలపు = అధికమగు, క్రొంబొగలో = క్రొత్తపొగలో, అనంగన్ = అనఁగా, గర్భస్వనద్భృంగముల్ = లోపలిభాగమునుండి ధ్వనిచేయుతుమ్మెదలు, వెడలెన్ = బయలుదేఱెను. + +రాత్రులందుఁ దమ్ములు ముకుళించును. అందుచే ముకుళములందు నిర్బంధము గలుగునేమో యని తుమ్మెదలు ముందుగనె వెడలుట సహజము. తుమ్మెదలు నల్లగా నుండును గాన పొగ వెడలినటుల బయట వచ్చుచున్న వని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0239.txt b/Manu_Charitra/page_0239.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbe283d0d610280ee19b88c68e503e13399f5ec5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0239.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +చెప్పఁబడెను. పొగ కృష్ణగణములోనిది. తమ్ములనుండివచ్చు తుమ్మెదలరాకడ పొగవలె నున్న దనుటకు — +ఉ. “అంబుజినీపురంధ్రీ హృదయాధిపుఁ గానక స్రుక్కి యబ్జవ + క్త్రంబునఁ దేటియూరుపుపొగల్ వెడలంగను నిద్రవోవఁ గో + కంబది హేళికిం దెలుపఁగాదె ప్రియప్రమదానియోగశో + కంబు గరుణింపకేఁగె నిజకార్యము లెంతురె మిత్రతత్పరుల్.” + +తా. చంద్రోదయము కాఁగానే తూర్పుది క్కనెడు గోడనుండి వెన్నెల యనునగ్నిజ్వాలలు పడి పద్మము లనునిండ్లవరుస ముడుఁగుచున్న పైకప్పుఱేకుల నలుపనునెపమునఁ గమిరి క్రుంగుచో సిమసిమ యనుధ్వనితోఁ బైకి రేఁగు తొలిపొగలో యనునట్లు ఝంకారము చేయఁతుమ్మెద లాపద్మము లనుపుట్టలలోనుండి పైకి వెడలెను. చంద్రుఁ డుదయించెను. వెన్నెల నిండారెను. పద్మములు ముడుచుకొనిపోవుచుండ వానిలోనితుమ్మెదలు రొద సేయుచుఁ బైకి వెడలెను. + +అలం. రూపకము, అపహ్నుతి, ఉత్ప్రేక్ష. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0240.txt b/Manu_Charitra/page_0240.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..323a26773b26317dadb83f4224cb3142df856ea6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0240.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. కైరవదళశ్రేణి = కలువఱేకులవరుస, ప్రితిలి = విరఁబాఱి, (పా. శిథిలకైరవదళశ్రేణి, శిథిల = చందము దక్కిన), నొక్కులు దీరెన్ = గొగ్గులు మాసెను. శశికాంతపంక్తులన్ = చంద్రకాంతపురాళ్లవరుసల, జలములు = నీరు, ఊరెన్ = స్రవించెను, కోరి = అభిలషించి, కాంతులతోన్ = ప్రియులతో, చకోరికల్ = వెన్నెలపులుఁగులు, రతిన్ = సురతమున, కేరెన్ = చెలరేఁగెను, వారాశిగర్వంబు = సముద్రపుఁబొగరు, మేరమీఱె = హద్దు దాఁటెను. (పోటుపొడిచె ననుట.) త్రోపడి = తొలఁగఁద్రోయఁబడి (వెన్నెలచే), ఇరులు = చీకటి, పటాపంచలై = ఎక్కడి దక్కడనే రూపు చెడి, పాఱెన్ = పర్వెత్తెను, దిఙ్ముఖంబులన్ = దిక్కులమొదళ్లందు, వింతతెలివి = క్రొత్తతేట, చేరెన్ = ప్రవేశించెను. చక్రవాకంబులు = జక్కవలు, అబ్జకుడుంగములు = తామరపొదలు, తూఱె = చొచ్చెను, కామినీకాంతులకలఁక = దంపతుల ప్రణయకలహము, తేఱిన్ = తేటదనము చెందెను. మదనుఁడు = మన్మథుఁడు, అమ్ములన్ = బాణములను, నూఱెన్ = పదను బెట్టెను, హిమంబు = మంచు, పేరెన్ = పేరుకొనెను, విరహిణి = విరహమునొందిన యంగనాజనము, వగన్ = విచారమును, కూరెన్ = పొందెను, జారచోరదర్పములు = జారులయొక్కయుఁ జోరులయొక్కయుఁ బొగరులు, జాఱెన్ = తొలంగెను, రవికరతాపము = సూర్యకిరణముల వేడిమి, ఆఱెన్ = చల్లాఱెను, చూడన్ చూడన్ కన్ = అంతటంతట, తారకస్ఫురణ = నక్షత్రములవెలుఁగు, తాఱెన్ = మాసెను, (కోరి కాంతలతోఁ జకోరముల్ అని పా.) అన్నియు బహువచనాంతములుగాఁ జెప్పి విరహిణి యను నేకవచనాంతపదముఁ జెప్పుటచే వరూథిని వెన్నెలకు వెఱచి శ్రమల నొందె ననునర్థ మూహింప నగును. కామినీకాంతులు. చెలువలు కామించినవారు. పురుషులు వారికి మనోహరముగా నుండువారు. వెన్నెల గాయుటచే వలపు చెలరేఁగఁ బ్రణయకోపము తగ్గె నని భావము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0241.txt b/Manu_Charitra/page_0241.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..523e92947f7b1e9768d326f62fe95439a2091d09 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0241.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తా. చంద్రోదయము కాఁగానే కలువలు వికసించెను, చంద్రకాంతశిలలు కరఁగెను. చకోరపక్షులు సంభోగసుఖము ననుభవించెను. సముద్ర ముప్పొంగెను. చీకట్లు తొలఁగెను. దిక్కులన్నియుఁ దెల్లఁగాఁ గనఁబడెను. చక్రవాకపక్షులు తామరతీఁగజొంపములలో ముడుఁగుకొనెను. పురుషులు ప్రణయకలహములు మాని క్రీడించిరి. మన్మథుఁడు విరహులను వేధింపసాగెను. మంచు హెచ్చెను. విరహిణీస్త్రీలు చంద్రునిచే విరహవేదన పెరుఁగఁగా విచారపడసాగిరి. జారచోరులసంచారము నిలిచిపోయెను. పగటివేళఁ గాసిన యెండవలనివేండ్ర మంతయు వెన్నెలచే నుపశమిల్లెను. నక్షత్రములు క్రమక్రమముగా మఱిఁగిపోయెను. (ఇందు విరహిణి యనుపదము ఏకవచనాంతముగాఁ బ్రయోగింపఁబడుటచే వరూథిని చంద్రప్రకాశమునకు వెఱచి దుఃఖము నొందె ననునర్థ మూహింపఁదగియున్నది.) + +అలం. స్వభావోక్తి. + +టీ. చంద్రుఁడు, ఉదయా...స్థితిన్ - ఉదయాద్రి = ఉదయపర్వతముయొక్క, గైరిక = మనశ్శిలాదిగైరికధాతువులతోఁ గూడిన, శిరస్స్థానస్థితిన్ = శిఖరప్రదేశమం దుండుటచేత, జపాసన్నిధిస్ఫటికంబట్లు - జపా = దాసానిపువ్వుయొక్క, సన్నిధి = సమీపమునం దున్న, స్ఫటికంబట్లు = పటికపుఱాతివలె, స్ఫుట...రుచిన్ - స్ఫుట = విచ్చిన, సౌగంధిక = ఎఱ్ఱగల్వయొక్క, రాగ = ఎఱుపువంటి, రక్త = ఎఱ్ఱని, రుచిన్ = కాంతిని, మైన్ = శరీరమున, పూనెన్ =ధరించెను. అచ్చొటు = ఆప్రదేశము, పాయన్ = విడువఁగా, శుచి = పరిశుద్ధుఁడు, (తెల్లనివాఁడు), అయ్యెన్, ఔన్ = అగును. ఇది యుక్తమే \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0242.txt b/Manu_Charitra/page_0242.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1852c06504cb01873f6f44f7ae53cfeaa5791c23 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0242.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ప్రకృతిన్ = స్వభావముచే, అచ్చుండు = నిర్మలుఁడు (తెల్లనివాఁడు), ఐన సన్మార్గి = అగునట్టి మంచినడవడి కలవాఁడు (నక్షత్రమార్గము కలవాఁడు), ఎన్నఁటికిన్ = +ఎప్పటికైనను, కూటమివంకన్ = సహవాసమువలన, నచ్చువికృతిన్ = వచ్చెడువికారమున, మగ్నుండు = మున్గిననాఁడు, కానేర్చునే! కాజాలఁ డనుట. + +ఉదయించుతఱిఁ జంద్రుఁడు ఎఱ్ఱగా నుండి యావల ధవళకాంతితో నలరు ననుట యిందుఁ జెప్పఁబడెను. చంద్రుఁడు సహజస్వచ్చుఁడు. స్వచ్ఛమగు స్ఫటికముదగ్గఱ దాసానిపువ్వు నుంచిన స్పటిక మెఱ్ఱగా నుండును. ఉదయాచలము గైకాదిధాతువులచే నెఱ్ఱగ నుండునది. దానిచెంత నుంటచేతనే చంద్రుఁ డెఱ్ఱగా నుండెను. ఉదయచంద్రుఁ డెఱ్ఱగా నుండు ననుటకు — +తే. "లలితకాశ్మీరభవసమాలంభకర్మ + పాటలంబైన నీముఖాబ్దంబుతోడ + నొరయుఁ గాన భవిత్కేళియోగ్యమైన + పొడుపుగుబ్బలిఁ బొడతెంచు పూర్ణవిధుఁడు." + +తే. "ప్రాచి తెలిచాయ యనుమంచు ప్రబలభాస్వ + దంశుకవిహీన గానఁ దా నందుకోర్వఁ + బాల కూన్చిన నవకీలిచక్ర మనఁగ + నపుడు తొలికెంపుతో సారసారి పోల్చె.” + +తా. చంద్రుఁ డుదయించుచోఁ దూర్చుఁగొండశిఖరమునందలి ధాతురాగము సోఁకుటచే జపాకుసుమముదగ్గఱ నున్న స్ఫటికమువోలె నెఱ్ఱగాఁ బొడకట్టెను అవ్వల నటనుండి తొలఁగి పైకి రాఁగా స్వచ్ఛరూపుఁ డయ్యెను. స్వభావముచే నిర్మలుఁ డైనవాఁడు సహవాసదోషముచే నొకవికారము తనకు వాటిల్లినను వెంటనే తప్పించుకొనును గాని యందే మునిగియుండఁడు +గదా! + +అలం. అర్థాంతరన్యాసోచనలు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0243.txt b/Manu_Charitra/page_0243.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40e78d42915e3903e4105a9d50c47c38a8f44d20 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0243.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +టీ. చంద్రుఁడు, ఆరూఢస్థితిన్ = ఆకసమున కెక్కియున్న యునికియందు, చంద్రి...డంబులోన్ - చంద్రికా = వెన్నెలచే, ధవళిత = తెల్లఁగాఁ జేయఁబడిన, అజాండంబులోన్ = బ్రహ్మాండమున, కాలభిషశ్వరుండు = కాలమను వైద్యవర్యుఁడు, కాముకశ్రేణికిన్ = కాముకుల సమూహమునకు, మారోత్సాహము = మన్మథోత్సాహము, అవిరతంబై = ఎడతెగనిదై, నిల్వన్ = నిల్చుటకు, పాదరసము = పాదరస మను రసద్రవ్యమును, బంధించి = వస్త్వంతరప్రయోగమున గడ్డకట్టునట్టు చేసి, (పా. మర్దించి = మూలికలతోఁ జేర్చి గడ్డకట్టునటుల నూరి) గ్రాసార్థమై = మ్రింగుటకై, క్షీరస్థాలికన్ = పాలకుండలో, పెట్టినట్టి, గుటికాసిద్ధౌషధంబో - గుటికా = గుళిక యగునట్లు, సిద్ధ = సిద్ధులచేత సాధింపఁబడిన, ఔషధంబో = మందేమో, అనన్ = అనునట్లు, ఒప్పారెన్ = ఒప్పెను. + +చంద్రికాధవళితాజాండము క్షీరస్థాలికగను, జంద్రుఁడు పాదరసగుళికగను, రూపింపఁబడెను. రసగుళికవలనఁ బుంస్త్వ మతిశయించును గానఁ జంద్రికాప్రసాదముచేఁ బ్రపంచము ధవళముగా నుండఁ గాముకులు యథేచ్ఛముగాఁ గ్రీడించి రని భావము. + +గుండ్రముగా నుండువాని గుటికగా వర్ణించుట గలదు. +సీ. “హరిహరబ్రహ్మ మహానుభావంబు లొక్కటిగాఁ గరంగిన గుటిక యనఁగ + భానుబింబంబు పూర్వాద్రిపై వెలింగెన్" + + "...చిగురువిందుల నీలిగయాళికిన్ హలా, + హలగుళికాభదుర్మదఘనా + ళికి నాళికి లోఁగి యాత్మలోన్" \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0244.txt b/Manu_Charitra/page_0244.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3cb42fe5a4df83892e37ef44df5a09491651904e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0244.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +తుమ్మెదలు గుండ్రముగ నుండుఁ గాన వినపుగుండ్లుగాఁ జెప్పఁబడెనని తెలియునది. + +తా. కాల మను వైద్యుఁడు కాముకుల కెడతెగక కామోద్రేకము నిల్చియుండుటకై పాదరసమును మూలికలతోఁ గలిపి గడ్డకట్టునట్లు చేసి మ్రింగుటకై క్షీరపాత్రమున నుంపఁబడిన ఘుటికాసిద్దులు సాధించిన యౌషధమో యనునట్లు వెన్నెల నిండారి యున్న బ్రహ్మాండమునఁ జంద్రుఁడు చెలఁగుచుండెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షా రూపకములు. + +టీ. రాజు = చంద్రుఁ డనురాజు, తేజస్వియై = ప్రభగలవాఁడై, గ్రహరాజుమీఁదన్ = సూర్యుఁ డనువేఱొకరాజుపై, అలిగి = కోపించి, దాడిగన్ = దండయాత్రగా, వెంటాడన్ = వెంబడింపఁగా, అతడు = ఆసూర్యుఁ డనురాజు, బెగడుపడి = భయపడి, పాఱుచోన్ = పర్వెత్తునపుడు, చెఱన్ = చెఱసాలకు, తగిలినట్టి = చిక్కినట్టి, ఛాయ = (అతనిభార్యయగు) ఛాయాదేవి, ఇది = ఈకానఁబడునది, అనన్ = అనునట్లు, నీలలాంఛనము = చంద్రునిలోని (నల్లనిగుర్తు) కళంకము, మెఱసెన్ = ప్రకాశించెను. + +కళంకము లాంఛనము సమార్థకము లనుటకు శ్లో. "కళంకాంకౌ లాంఛనం చ” అమరము. విరోధి బలవంతుఁడై వెనుదగిలినపుడు ప్రాణభయముచేఁ బిఱికిరాజులు సర్వస్వము వదలి పాఱిపోవుదురు. అపుడు రాజపత్నుల బంధించుటగాఁ గళంక ముత్ప్రేక్షింపబఁడెను. + +తా. చంద్రుఁ డనురాజు ప్రతాపశాలియైఁ సూర్యుఁ డనుపగరాజుపై +దాడి వెడలి వెంబడింపగా నాతఁడు భయపడి పాఱిపోవుచోఁ జెఱకుఁ జిక్కిన యాతనిభార్య ఛాయాదేవి యనునట్లు చంద్రునిలోని కళంక మొప్పారెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0248.txt b/Manu_Charitra/page_0248.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14da12326862d49bf82c0be7273d8fea6ce29224 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0248.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. మఱియున్, వికసితకైరవంబులు = విచ్చినకలువలు గలవి, అగు సరోవరంబులన్ = అయినట్టి మేఁటికొలఁకులందు, నిజధవళధాళధళ్యంబునన్ = తన తెలుపుయొక్క ధళధళయనుకాంతిచే, ఆక్రమించి = ఆవరించి, అందున్ = ఆకొలనియందు, ఆనందించు నరవిందమందిరకున్ = సంతోషించులక్ష్మికి, పుట్టినింటిసొబగు = పాలసముద్రముయొక్క సొగసును, చూపి = చూపించి (సరోవరములు వెన్నెలచేఁ దెల్లనై పాలసముద్రమువలె లక్ష్మీఁకి దోఁచునటులఁజేసి యనుట) పా. పోలిక చూపి, అలం. ఉపమ. చూపఱకున్ = చూచువారికి, ఇది, ఇందుబింబంబు = చంద్రబింబము, ఇవి, గ్రహంబులు = అంగారకాది గ్రహములు, ఇట నక్షత్రములుకూడ గ్రాహ్యములు. అనునంతరంబు = అనుభేదము, లేకుండన్ = లేకుండ నుండునటుల, ఏకవర్ణంబు = ఒకటే (తెలుపు)రంగు, కావించి, అలం. మీలనము. సేవించు...పుక్కిళ్లకున్ - సేవించు = (వెన్నెలను) అనుభవించు, చకోరకదంబంబుల = వెన్నెలపులుఁగుల మొత్తములయొక్క, పుక్కిళ్లకున్ = బుగ్గలలోపలిభాగములకు - నోళ్లకు, వెక్కసంబై = ఎక్కువై, ముక్కులకున్ = ముక్కులలోనికి, ఎక్కి = ఎగదట్టి, అలం. అతిశయోక్తి. వెన్నెలలను జకోరములు తృప్తి దీర నారగించు ననుటకు — +సీ. “విరహులమై సోఁకి వేఁడియౌ వెన్నెల వచ్చి వెన్నెల నులివెచ్చఁ జేసి + కలువపుప్పొళ్లచేఁ గనటైన వెన్నెల వలిపెవెన్నెలలోన వడియఁదేర్చి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0249.txt b/Manu_Charitra/page_0249.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb11e0c013226ac2186516c1cfa8602b4c44d806 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0249.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +చంద్రకాంతపునీటఁ జా లైనవెన్నెల ముదురువెన్నెల జుట్టుబదను జేసి + సతులమైపూఁత పిసాళించువెన్నెలఁ దనుపువెన్నెల రసాయనము గూర్చి +తే. చిగురువిలుకానిజాతరఁ జేయఁబూని, కొలముసాములనందఱఁ గూడబెట్టి + వంతుగలయంగ బువ్వంపుబంతివిందు, పెట్టి రెలమి చకోరంపుఁబేరటాండ్రు.” + +చిక్కంబడి = చిక్కనై, అలం. ఉత్ప్రేక్ష. (వెన్నెలపులుఁగులపుక్కిళ్లు నిండి యెక్కువై ముక్కున వచ్చె ననుట.) ఒండొండ = ఒక్కొటొక్కటిగా, బొండుమల్లియల = బొండుమల్లెలనుండి, దందడిన్ = తఱంచుగా, తొరఁగుపుప్పొళ్ల = రాలు పుష్పపరాగముచే, ఉప్పతిల్లునెత్తావులకున్ = పుట్టునిండుసువాసనలకు, వెకలులై = ఆశపడునవై, ఆడు మొకరితుమ్మెదలు = (మీఁద) తిరుగునట్టి ఝంకరించు తుమ్మెదలు, రొదలుగల మెఱుఁగుడుంబురువులట్లు = ధ్వనులుగల మిడుఁగుఱుఁబుర్వులవలె, మిసమిసని మెఱవన్ = మిసమిసలాడుచుఁ బ్రకాశింపఁగా, ససిమెఱుంగు. మొత్తంబులన్ = నిగ్గయిన వెలుఁగుప్రోవులను, ఉమిసి యుమిసి = వెళ్ల గ్రక్కి క్రక్కి, (బొండుమల్లెపూలపరిమళమునకై ఝంకరించుచుఁ దిరుగాడు తుమ్మెదలు వెన్నెల పైఁబడఁగా మిసమిసలాడుచు మిడుఁగుఱుఁబుర్వులవలెఁ బ్రకాశించె ననుట) అలం. ఉత్ప్రేక్ష. అందంద = అటనట, ప్రవహించు...స్యందంబులన్ - ప్రవహించు = పాఱుచున్న, ఇందూపల = చంద్రకాంతపుఱాళ్లయొక్క, స్యందంబులకున్ =నీటిఊటలకు, విందులు = చుట్టాలు, అగు...బెందడిన్ - అగు, ఇందీవర = నల్లగల్వల, మరందంబుల = తేనెలయొక్క, బెందడిన్ = ఱొచ్చునందు, పడి, బందనగొను...టౌదులు - బందనగొను = జిగటగొను, వలిమించు = చలిమీఱిన, క్రొమ్మంచుటౌదులు = క్రొత్తమంచునీటికాల్వలు, ఈదియీఁది, వడి, సడలి = తగ్గి, సుడిపడుచున్ = సుడిపడుచు, ఒడలు = దేహమును, ఓము...సోఁకులన్ - ఓము = కాపాడు, సోమరిగాలి = మందానిలముయొక్క, అలవోకసోకులన్ = విలాసపుఁదాఁకులచే, కదలీకదలవు = కదలియును గదలలేదు, అనన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0250.txt b/Manu_Charitra/page_0250.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..611b57295bb172bde24891d8cbf69abc59e47d15 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0250.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +అనునట్లు, కదలీకదలక వ్యాకరణదుష్టమని యిటీవల ముద్రణములలోఁ గదలెంగదలవు అని మార్పఁబడెను. కదలీకదలక లోనగుచోటులఁ గ్త్వార్థకయిత్తులకు దీర్ఘముగూడఁ బ్రాచీనప్రయోగములందుఁ గలదు. కాన నిది గ్రాహ్య మని మాతలంపు. ప్రాచీనగ్రంథములం దిట్టిప్రయోగములు గలవు. +క. “నమ్మమి మృత్యువు పెద్దయు, నమ్ముట యపమృత్యు వగుట నరపతి నమ్మీ +నమ్మక పనులను గొని ని, త్యమ్మును సూక్ష్మమతి దాని నరయఁగ వలయున్.” + +నూతనముద్రణమునందు "నరపతిమిత్రున్, నమ్మి పనులు గొనునది” అని మార్పఁబడింది. ఇది సాహసము. “కూడీకూడని చిన్నకూకటులతో గోపార్భకశ్రేణితో" దేవకీనందనశతకము. కదలు..ద్రోణికలన్ - కదలు, ఉపవన = ఉద్యానములందలి, కదళీ = అరఁటిచెట్లయొక్కయు, కేతకీ = మొగిలిచెట్లయొక్కయు, హింతాళ = హింతాళవృక్షములయొక్కయు, నారికేళ = కొబ్బరిచెట్లయొక్కయు, పూగ = పోఁకచెట్లయొక్కయు, ఆవళి = వరుసలయొక్క, కోమల = మృదువులైన, పలాశద్రోణికలన్ = ఆకుదొన్నెలయందు, నునుపు = నున్నన, కలపొరలయోరలన్ = కలిగినయావరణలప్రక్కలందు, శరధితరఁగలమీఁదనుంబోలె = సముద్రపుతరంగములమీఁదనువలె, గిఱికొని = వ్యాపించి (మందమారుతము సోఁక కదలీకదలనట్లున్న యయ్యైవృక్షములకొన యాకులపైఁ బడుచో సముద్రతరంగములపైఁ బడిన ట్లుండె ననుట.) అలం. ఉపమ. ఎల్లవల్లికలు = అన్నితీవలును, పూవక = పుష్పింపకయే, పూచినట్లు, ఉల్లసిల్లన్ = రంజిల్లఁగా, ఱెల్లు = ఱెల్లుగడ్డి, ఉల్లసిల్లినచందంబునన్ = విరియఁబూచినవిధమున, తెల్లతెల్లనై, మొల్లమిగన్ = దట్టముగా, అంతకంతకున్, దిగంతంబులు = దిక్కులకొనలు, దంతంబులు = ఏన్గుదంతములును, తీరిచినయిడుపులుబోలెన్ = తీర్చిన పార్శ్వభాగములవలె, తీండ్రింపన్ = ప్రకాశింపఁగా, రేయెడ = రాత్రివేళయెండ (రేయెండపదమునకు వెన్నెల యనునర్థము నింతకుఁ బ్రాచీనకావ్యములందు మృగ్యము. రేయెండ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0251.txt b/Manu_Charitra/page_0251.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e904c698b4cb54ffb1647a9d954c2ddab0ccc48 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0251.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఈరెండ, సమానార్థకముగాఁ జూపట్టెడు) రాత్రివేళ కాయునట్టి యెండ యని యొకరు చెప్పిరి కాని యంతసరసముగా లేదు. పూవులు శ్వేతగణములోనివిగాన నన్నితెగలపూవులను జెప్పునపుడు తెల్లవిగానె చెప్పుదురు. ఇట్లనుటకు +శ్లో. "శుభ్రాణిభారతీధర్మశేషేశవరుణేందవః, + ముక్తాకుసుమనక్షత్రదన్తస్వేదాంబుబిందవః” + +తాన్ = తాను, అగుటం జేసి, ఎండమావులన్ = ఎండవేళ బయళ్లలో నీటిప్రవాహమువలెఁ బొడకట్టువానిని, పుట్టించెను. అనన్, పట్టుగల = అవకాశమున్న, పటికంపురాచట్టునేలలన్ = స్ఫటికపురాతిచట్టుగలనేలలందు, నెట్టుకొని = ఒత్తుకొని, (తాను రాత్రియెండవేళనుండు నెండమావులఁ బుట్టించెనో యనునట్లు స్ఫటికపుచట్టునేలలపై దట్టముగాఁ బ్రసరించె ననుట.) అలం. ఉత్ప్రేక్ష. వెండియున్ = మఱియు, చిట్టకంబులకున్ = ఎకసక్కెములకు, పెడమొగంబు పెట్టుకొని = మారుమొగము పెట్టుకొని, చట్టఁబట్టన్ = అందుకొని పట్టుకొనుటకై, పోవు = కప్పుకొనిపోవు, ప్రాణభర్తల = మిగుల ప్రియముగలమగలయొక్క, వెంటంబడి = వెంబడి దగిలి, నూపురంబులు = కాలియందెలు, మొరయన్ = ధ్వని సేయఁగా, పూర్వకాలమున నొకవిధమగు గజ్జెలయందియలు స్త్రీలు ధరింప వానిమ్రోఁత మిగుల మనోహరముగ నుండెడిది. అందియలు మ్రోగు ననుటకు — + "ఏతాశ్చలద్వలయసంహతి మేఖలోత్తఝంకారనూపురపరాజితరాజహంస్యః + కుర్వంతికస్యనమనో వివశంతరుణ్యోవిత్రస్తముగ్ధహరిణీసదృశైఃకటాక్షైః.” + + “కింకిణీ, నూతనఘల్ఘలాచరణనూపురఝాళఝుళీమరందసంజాత......” + +వేనలులు = వెండ్రుకముళ్లు, విరియన్ = విడఁగా, క్రమంబునన్ = వరుసతో, పుట్టు నిట్టూర్పుపవనంబు = నిడుదయూర్పులఁగాలి, జవంబునన్ = వేగముచే, పైఁటకొంగు, ఎడలింపన్ = తొలఁగింపఁగా, అందనికౌఁగిటన్ = అమరనికౌఁగిటిలో, పొదివి = కుదుర్చుకొని, ప్రియంబుచిలుకన్ = ప్రేమ తొలఁకగా, పలికి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0253.txt b/Manu_Charitra/page_0253.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ec9a94edc07c86d43296d02beb4da0678ee2af8b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0253.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +పొదరిండ్లను గోరుదురు. తార్చి = చేర్చుకొని, కాంతులన్ = ప్రియులను, కవయు నంగనాచులు = కూడు ధూర్తురాండ్రు, అగు నంగనలయంగంబులపస = అగునట్టి స్త్రీలయొక్క యవయవములమేలిమి, ముంగిటంబడన్ = బయలుపడునట్లు, చలికకిసలయాంతరాళంబులన్ = కదలియాడు చిగురుటాకులసందులలో, తూఱితూఱి = ప్రవేశించి ప్రవేశించి, ఇరులు = చీకట్లను, విరియించి = విడఁగొట్టి, పొదరిండ్లు దట్టముగా నుండుటచేఁ జెలువల యవయవసౌందర్యముల నరయ వీలు కాదయ్యెను, చలితకినలయము లనుటచేఁ జిఱుగాలి వీచి వారి కానందకరముగ నుండె ననియు నాకులు గదలుటచే సందులనుండి వెన్నెల ప్రసరించి చెలువలయవయవదర్శనమున కనుకూలముఁ జేసె నని భావము. అలం. ఉత్ప్రేక్ష. పతులప్రార్థనంబులన్ = ప్రియుల వేఁడుకొనుటచే, పుంభావసురతాడంబరంబునకున్ = పురుషాయితమందలి విజృంభణమునకు, తోడు సూపి = సాహాయ్యమును చూపఁగా, దూపటిలి = డస్సి, అంగరాగంబులు = మైపూఁతలు, కరంగన్ = కరఁగునట్లు, చెమర్చిన...లతలన్ - చెమర్చిన = చెమటపట్టిన, చంచలాక్షుల = స్త్రీలయొక్క, నిద్దంపు = నునుపైన, తనూలత = తీఁగలవంటి శరీరములందు, పుట్టి, దట్టంబులు, అగు, చిఱుచెమటబొట్టులన్ = చిన్నచిన్నచెమటబొట్టులందు, పొడకట్టి = ప్రతిఫలించి, కన్పడి, పురుషాయితము నందు నాయిక కైబడలిక యెక్కువ. అలయికచేఁ జెమటమేన జనించుటయు మైపూఁతలు కరఁగుటయు సాజము. స్త్రీలబడలికయే యెక్కు డనుటకు — +శ్లో. "ఉరసి నిపతితానాం స్రస్తధమ్మిల్లకానాం + ముకుళితనయనానాం కించిదున్మీలితానాం + ఉపరిసురతఖేదస్విన్నగండస్థలానా + మధరమధువధూనాం భాగ్యవంతః పిబంతి. + +స్రగ్ధర. ...పతులఁబదరిపైఁ బ్రౌఢి వాటించి నిట్టూ + ర్పెకదొట్టన్ డస్సి వీరాయితమరి మఱితారెట్లొ మున్నట్లయౌనా, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0254.txt b/Manu_Charitra/page_0254.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c3e2674d891a03a5b8c11f071ee584fd6baf97f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0254.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +యికలం గందర్పుఁ డోటం బెఱిఁగి తరిమివీఁ సేసె." + +తెలుపారు...అందంబులు- తెలుపారు = తెల్పెక్కిన, మలయజంపు = మంచిగంధము యొక్క, చిటులు = చిట్లిన, గందంబుల = గంధపుఁబూఁతలయొక్క, అందంబులు = చక్కనలు, ఒసంగి = యిచ్చి, అలం. నిదర్శనము. సంజకడన్ = సంజవేళ, తారు = తమరు, నొడివినసంకేతంబుల = చెప్పిన రహస్యస్థలములందు, ఉండక, తెరువు గట్టి = దారికాచి, పొరువుఁదరువులనీడలన్ = ప్రక్కలనుండుచెట్లనీడయందు, అడంగి = దాఁగి, నవ్వుటాలకున్ = వేళాకోళమునకు, వెనుకపాటున్ = వెనుకపడుటచేత, కదిసి = చేరవచ్చి, ముసుగులు = (ఎఱుక పడకుండుటకు వేసికొన్న) ముసుగులను, ఎడలింపన్ = తొలఁగింపఁగా, బెగడి = భయపడి, కళవళంపుఁజూపులన్ = బెదరుపాటుగలచూపులతో, వల్లభులన్ = ప్రియులను, చూచి, అల్లనన్ = మెల్లగా, నగు...చెన్నునన్ - నగు = నవ్వునట్టి, అభిసారికల = అంఱంకుటాండ్రయొక్క, వెడందకన్నులచెన్నునన్ = విశాలనేత్రములయందముచే, అన్నుకొని = మదముగొని (అతిశయించి యనుట), అలం.ఉత్ప్రేక్ష. పొదలుమదనోన్మాదంబునకున్ = కలుగు మన్మథోద్రేకమునకు, ప్రోదిగాన్ = తోడ్పాటుగా, మోదంబునన్ = సంతోషముతో, కాదంబరి = కల్లును, గండూషించి = పుక్కిలించి, విటకదంబంబునకున్ = జారులసమూహమునకు, ఒసంగు...బుగ్గలందున్ - ఒసంగు = ఇచ్చునట్టి, అంబురుహముఖుల = పద్మములవంటిముఖము గలస్త్రీలయొక్క, ఒప్పులకుప్పలు = చక్కఁదనాలరాసులు, అగునిప్పపూమొగ్గలంబోని = అగునట్టి యిప్పపూవులమొగ్గలంబోలు, (కల్లు గ్రోలినవారిబుగ్గలు కొంచెమెఱుపు గలిసిన తెలుపుతో నుండును గాన నిట నిప్పపూవులతోఁ బోల్పఁబడె నని గ్రహించునది) బుగ్గలందున్, అగ్గలిక = హెచ్చును, చూపు...చకచకల - చూపు, కమ్మపంజుల = పంజులవలెఁ దేజరిల్లు కమ్మలయందలి, వజ్రపుంజకచకల = వజ్రకాంతులచే, నకనకలు = సన్నఁదనములు, వీడుకొని = వదలి, అలం. ఉపమ. కలికితనంబులన్ = మెలపులతో, కలిసిమెలసి, రతాంతంబునన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0255.txt b/Manu_Charitra/page_0255.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b8d5438756a7d12711bc9fcc30ad1660dff98c4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0255.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +సురతావసానమున, పరిశ్రాంతి = బడలిక, అడఁగన్ = శాంతింప, అంగణంబులన్ = +ముంగిళ్లయందు, నిలిచి, ఒండొరులకురులు = (ఆలుమగలు) ఒకరొకరి వెండ్రుకలు, దువ్వుచున్ = చిక్కుదీర్చుచు, విహరించుసమయంబునన్, పల్లవులు = విటులు, కేళికిన్ = రతికి, అల్లప్పుడు= ఆసమయమున, అన్నతమమాటలు, తలఁపించినన్ = తలఁపఁజేయఁగా, ఉదరిపడి = సిగ్గుపడి, మందస్మితంబులు = చిఱునవ్వులు, అంకురించుహుంకృతులన్ = పొడమునదలింపులచే, జంకించి = బెదరించి, కంకణంబుల...తళుకులు - కంకణంబుల(యొక్క), రత్నంపుఁదళుకులు = రత్నములకాంతులు, చెదరన్ = వ్యాపింపఁగా, ఉంకించి = ఊఁచి, వైచుచేమంతిపూబంతుల = వేయునట్టి సేవంతిపూలచెండ్లచేత, పుటపుటనై = పిక్కటిల్లి, మిటమిటన్ = మిటమిట యనుకాంతి, కాయు...మెండునన్ - కాయు = ప్రకాశించు, దట్టంపు = చిక్కనైన, పండువెన్నెల = ముదురువెన్నెలయొక్క, మెండునన్ = అతిశయముచే, బెండువడి = తేలికపడి, డెందంబు = హృదయము, కంది = కమలి (తాపము నొంది), తాలిమి = ధైర్యము, చిందువందై = కకాపికలై, కెందలిరుపాన్పునన్ = ఎఱ్ఱనిచివుళ్లు పఱచిన ప్రక్కపై, తనువు = శరీరము, ఒందక కుదురుపడక, పరుండియుండ నించుకేనియు ననువుపడక, లేచి = పానుపునుండి లేచి, కూర్చుండి = (విచారముతోఁ) గూర్చుండి, కన్నీరు = కంటినీరు (బాష్పములు) గోటన్ = గోటితో, మీటుచున్ = ఎగజిమ్ముచు (గోటితోఁ జిందఁగొట్టుచు) వరూథిని ఇట్లనియెన్ = ఈవిధముగాఁ బలికెను. (తన చెలికత్తెతో పక్ష్యమాణవిధముగా వాకొనెను.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0256.txt b/Manu_Charitra/page_0256.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c782e4bd5378e9acdf64e49d1475a139002d487a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0256.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +టీ. అంబుజాననా = పద్మముఁబోలు మోము గలదానా! చెలీ! నోములు నోఁచినమ్మలు = (వెనుక) మంచివ్రతములు చేసిన పుణ్యశాలినులు, మనోరథముల్ = కోరికలు, దయివాఱన్ = నెఱవేఱఁగా, ఇత్తఱిన్ = ఈవెన్నెలరాత్రియందు, తామరతంపరై = పెంపుచెంది, ఇష్టము వచ్చిన విధముగా, ప్రియులున్ = ప్రాణనాయకులును, తారున్ = తామును, విహారము = వేడుకగా సంచారము చేయుట, సల్ఫన్ = చేయుచుండఁగ, వీరిలోన్ = ఇట్లు సౌఖ్యము ననుభవించుచున్న యీస్త్రీలలో, ఈమెయిన్ = ఈవిధమున, దుఃఖశీలను = దుఃఖపడుస్వభావము గలదానను, అగునేన్, వసియింపన్ = ఉండుటకు, తరంబె = శక్యమా! ఆరామము చూడన్ = ఉద్యానవనమును జూచుటకు, పోదము = పోవుదము, అందున్ = ఆతోఁటయందు, సర్వమున్ = సమస్తము, సుకరంబు = సుఖముగాఁ జేయఁదగినది, అగు = కాఁగలదు. ధన్యురాండ్రగు స్త్రీలకుఁ బూర్వవ్రతఫలమున నిష్టక్రియసంయోగభాగ్యము సిద్ధించినది. నే కొఱనోముల నోఁచి దుఃఖశీలనైతిని. కాననే నేను వసింప తరముగా దని వరూథిని యనెను. విరహిణులకుఁ జంద్రికానిశలు ప్రియాసహచరులసందర్శనము మిగుల వ్యథాకరములు. + +తామరతంపరయనం దామరలగుంపువలెఁ బెనవేసికొనియనుట. ఇది కలసిమెలసి, అభివృద్ధినొంది యనునర్థమున వాడఁబడును. కలసిమెలసి యనుటకు — + “తామరతంపరైన చెలులు చుట్టలు కలిసి" + +తా. చెలీ! పూర్వజన్మమున మంచినోములు నోఁచుకొన్న పుణ్యవతులు కోరికలు నెఱవేఱఁగా ప్రియులుం దామును దామరతంపరగా సౌఖ్యము ననుభవించుచుండఁగా వీరిలో నొక్కరితనై ప్రియసమాగమము దొరకక దుఃఖపడు నేను నిల్వఁగల్గుదునా? శృంగారవనమునకుఁ బోవుదుము. సర్వము నక్కడ చక్కఁబడఁగలదు. + +అలం. కావ్యలింగాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0257.txt b/Manu_Charitra/page_0257.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..337b69505a30d09486989296af76a18ae13def20 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0257.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +టీ. అని, పలికి = తనచెలిమికత్తెతో నిటులఁ జెప్పి, పాన్పు = పఱపు, డిగి = దిగి, కామిని = ప్రియసంగమవాంఛతోఁ బరితప్తురా లగువరూథిని, చంద్రాతపమువేఁడిమికిన్ = వెన్నెలవేఁడికి, పైఁటచెఱంగునన్ = పయ్యెదచెంగుతో, ముసుఁగిడి = ముసుఁగు వేసికొని (సమస్తావయవములకు వెన్నెల సోకకుండఁ జేసికొని), నిజకేళీవనిన్ = తనవిహారవనమును, చొచ్చి = ప్రవేశించి, వియోగవహ్నిన్ = విరహాగ్నిచే, వడఁబడి = సొక్కి, తెగువన్ = సాహసముతో, (పైపద్యముతో నన్వయము.) + +దిగి యనుశబ్దమునందలి దకారమునకు డకారము వచ్చుటకు — +తే. "దాఁక దగ్గఱి దిగ్గియ దాయఁబోయి + దాపలను దిగ్గుమనువైకృతముల మొదల + డాఁక డగ్గఱి డిగ్గియ డాయఁబోయి + డాపలను డిగ్గుమని డా కడంగి నిల్చు.” + +విరహిణులకుఁ జంద్రాతమము సహింపరానియంత వేఁడిగా నుండును. కానఁ బయ్యెంటచెఱంగుతోఁ గప్పుకొందురు. ఇటు లనుటకు — +శ్లో. "స్తనోత్తరీయేణ కరోద్ధృతేన + నివారయంతీ శశినో మయూఖాన్.” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0259.txt b/Manu_Charitra/page_0259.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a69b04028bcb376718e7bf14c0994fbc4ccb9287 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0259.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +విరహమసహమానా చక్రవాకీసమానా + చకితవనకురంగీలోచనా కోమలాంగీ.” + +ఉరిత్రాడు = ఉరిత్రాటిని, నెమకుకరణిన్ = వెదకువిధమున, పసిఁడిగాజులు = బంగారుగాజులు, పైకి, వెసన్ = వేగ, త్రోఁచి = ఎగద్రోఁచి, నునుఁదీగెన్ = నునుపైనతీవను, తెమలించున్ = లాగును. ఏటిలోన్ = సముద్రమున, (ఏ ఱన సముద్ర మర్థ మనుటకు "పాలేఱు వేత్రచ్చుచో” నని ప్రయోగము.) ఉఱుకుకరణిన్ = దుముకునట్లు, మొలనూలు = మొలత్రాటిని, బిగియించి = బిగియదీసి, వెలఁదివెన్నెలన్ = తేటవెన్నెలను, చొచ్చున్ = చొరఁబడును, అళులకున్ = తుమ్మెదలకు, జడియదు, కురియుపుప్పొడులన్ = రాలుపుష్పపరాగమున, మునుఁగున్, మావికడన్ = మామిడిచెట్టునొద్ద, నిల్చున్, విరులనెత్తావిన్ = పూవులనిండుపరిమళమును, క్రోలున్, అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +ఇది మృతి యను చివరి మన్మథావస్థ. ఇందు మరణప్రయత్న మభివర్ణింపఁబడినది. + +శ్లో. "స్మరార్త్యా మరణోద్యోగో మృతి రిత్యభిధీయతే” ఇది యంతయుఁ దాప మను నాఱవ మన్మథావస్థ లక్షణములు. తాపలక్షణములు — + “చక్షుః ప్రీతి శ్చిన్తా సంకల్పో గుణమతిః క్రియాద్వేషః + తాపో లజ్జాత్యాగో మూర్ఛా మృతిర్దశావస్థాః. + తత్ప్రాప్తేర్విప్రకర్షేణ తాపః స్యాత్ కామజో జ్వరః + వైవర్ణ్యమశ్రునైరస్యం శయనే పరిలుంఠనం + నిశ్వాసముఖశోషాద్యా అనుభావాస్తదుద్భవాః.” + +వెలఁదివెన్నెల యన ధవళ మగువెన్నెల వెలఁది యన ధవళ మనుటకు — +గీ. "ఈ వెలందియొడల్ పైడిలో వెలంది" + +సీ. “ఓలి నన్నింటి సద్యోఘృతంబుల నించి వెలఁదిపట్టున వర్తు లలవరించి” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0260.txt b/Manu_Charitra/page_0260.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8143bdc169e42a8280bc2cdbf8ef415e6c525895 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0260.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +టీ. అట్టియెడన్ = ఆ సమయమున, అమ్మృగేక్షణ = జింకచూపులవంటి చూపులు గల యావరూథినిని, సఖీజనము = చెలికత్తెలసమూహము, పట్టి = చుట్టుముట్టి, వెడఁగుఁబట్టీ = పిచ్చిబిడ్డా! ఇట్టితెగువ = ఇట్టిసాహసము, తగవే = తగునా, అనుచున్, చెక్కులన్ = చెక్కిళ్లియందు, తొట్టినకన్నీరు = కాఱినకన్నీటిని, పోవన్ = పోవునట్లు, తుడుచుచున్ = వస్త్రముతో నొత్తుచు, పలికెన్ = వాకొనెను. + +టీ. లేమ = చిన్నదానా! పూఁతపసిండివంటివలపున్ = నీరూఁదినబంగారువలెఁ బైపైఁ దోవఁ జేయుమోహమును, హృదయమునందు లేకున్నను బయటి కున్నటుల వర్తించుట సహజము. అట్టికృత్రిమ మగువలపును, పచ...నీతికిన్ - పచరించు + నటించు, కులంబు = వంగడముయొక్క, నీతికిన్ = న్యాయమునకు, వేశ్యజాతి మర్యాదకు, ఇత్తెఱఁగు = ఈవిధము, ఈవిధముగా నిక్కువమగు వలపునఁ బడి పరితాపము నొంది విరహాగ్నిమగ్న మగుట, లేఁత = చుల్కన, కదమ్మ, సురాంగనలెల్లన్ = దేవతాస్త్రీ లందఱును, ఇట్టి నీచేఁతకున్ = ఇటువంటి నీవ్యాపారమునకు, మెత్తురమ్మ = మెచ్చుదురఁటమ్మా? దయసేయక = ప్రేమింపక, తిన్ననిమేను = చక్కనిశరీరము, వెన్నెలన్, వేతురఁటమ్మ = తపింపఁజేయుదురా! ఇంతికిన్ = స్త్రీకి, ఇంతకనువేఁదుఱు ఇంతచూపుపిచ్చి, చెల్లునఁటమ్మ. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0261.txt b/Manu_Charitra/page_0261.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d7375dc643f154ac49aa4a70f06770dadacc191 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0261.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +బంగారు ఒకనికి మోహము గలిగించును గాని తా నొకడిని మోహింపదు మనకుల మట్టిది. అట్టికులమునఁ బొడమియుఁ గరువేఁదుఱుచే నిటుల మెలఁగు నిన్నుఁ జూచిన వేల్పుచెలులు నవ్వకపోరు. ఈ మనోహరాకారము నెడఁ గనికరము లేమి తగ దనియు "శరీరమాద్యం ఖలు ధర్మసాధన" మన్నటులఁ గామధర్మసాధనభూత మగు దేహమునెడఁ గనికరింప నగు నని చెలులు వరూథినికిఁ దెలిపిరి. + +తా. నీరూఁదిన బంగారమువలె పైపై వలపులు చూపవలసిన భోగముకులముమర్యాద లేక యిట్లు నిక్కపుమోహము నిల్పి తాపపడుట తగదు. నీకులమువెలఁదు లెవ్వరును నీనడవడికి మెచ్చుకొనరు. కాపాడుకొనక యీ చక్కఁదనాల శరీరమును వెన్నెలలో వేఁచుట తగదు. ఆఁడువాండ్ర కింత చూపుపిచ్చి కూడదు. + +టీ. హరిణేక్షణ = జింకచూపులు గలవరూథినీ! ఉడుపతిబారికిన్ = చంద్రునివలని హింసకు, వెఱచి, ఊరట యౌన్ = కొంతశాంతి యగును, అని = అనుకొని, పేరుటామనిన్ = నిండారినవసంతకాలమున, ముడివడుకంతుసేనలకున్ = గుమిగూడు మరునిదండునకు, ముయ్యెలగుట్ట = కూడలిపట్టు, అయినట్టి = అయి యొప్పుచున్నటువంటి, ఇందున్ = ఈతోఁటకు, (మన్మథుని పరివారమున కునికిపట్టగు నీయుద్యానవనము మీఁదు మిక్కిలి తాపకరము గాని వేఱుగాదు గాన) రాన్ = వచ్చినయెడ, తాపవహ్ని = విరహతాపాగ్ని, అడఁగునె = శాంతించునా, మనమై = మరయంతమనము, ముల్లుపుచ్చి = ముల్లు తీసివైచి, కొఱ్ఱు = ఇనుపమేకును, అడఁచినచందము = దిగగ్రుచ్చినవిధము, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0263.txt b/Manu_Charitra/page_0263.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a83bdd27c132ddd0266f1e014df719b6085cbd7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0263.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +రుని, కని, కరము = మిక్కిలి, అలుకన్ = కోపముతో, (పైపద్యముతో నన్వయము.) విరహిణులకుఁ జంద్రకిరణములు మిగుల వేఁడిగా నుండును. కాన వెన్నెలలోఁ జొరవెఱచి చంద్రుని దూషింతురు. + +తా. అని యొప్పించి నెచ్చలు లింటికిఁ గొనితేఁగా నా వరూథిని నివ్వు లొలుకుచు వెలుఁగుచున్న చంద్రునిఁ జూచి మిగులఁ గోపముతో. + +టీ. ఓచెల్ల = ఇస్సిరో! ఇది సంతాపార్థకము. చంద్ర = చంద్రుఁడా, నీకు, విరహిణీవధము = వియోగినులను హింసించుట, ఏచతురత = ఎట్టి నేర్పరితనము? దురితమే = పాపమునే, చేయుపనుల్ = కలిగించునట్టిపనులు, రాచఱికపుఫలమే = దొరతనపుఁ బ్రయోజనమా? గురుసేవన్ = గురుశుశ్రూషచే, వివేకము = యుక్తాయుక్తములు తెలిసికొనునట్టి తెలివిని, ఎఱుఁగవొకో = తెలిసికొన్నవాఁడవు కావో యేమో! (ఇది వెక్కిరింపు మాట.) బృహస్పతియొద్ద శుశ్రూష చేసి నీవు గడించిన వివేక మాయనభార్యను జేరఁదీసికొనుటయే కాదా? గురుసేవచే వివేకమును గడించి పుణ్యకార్యములు గావించినవాఁడవు కావు. కాననే విరహిణీవధూమారణమునకుఁ బూనుకొంటివి. చంద్రునకు రా జను నామాంతరము గలదు. రాజధర్మము రాచఱికము. విరహిణీవధ నీపరిపాలనాఫలితమా యని యాక్షేపణ. + “రాజీవాక్షుల నేచుపాతకివి చంద్రా రాజవా నీవు" \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0264.txt b/Manu_Charitra/page_0264.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01cdeb69573c23fc13087f3d22d7ad812999d89d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0264.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +టీ. (ఈపద్యమునందు యమునకును జంద్రునకును సమత్వము తెలుపఁబడినది. కావున రెండుపక్షముల నర్థముఁ జూచుకొనునది.) తొలుదొల్తన్ = మొట్టమొదట, కమలమిత్రునివంక = సూర్యునివలన, రూపౌటన్ = స్వరూపము చెందుటచేతను, (సూర్యకిరణములు సోఁకి రూ పేర్పడుటచే నని చంద్రపరమునను, సూర్యునకుం గొడు కగుటచే నని యమపరమునను సరిచూచుకొనునది) సూర్యకిరణములు సోఁకగాఁ గళలం వృద్ధినొంది చంద్రునకు +స్వరూప మేర్పడుట శాస్త్ర సిద్ధము. +సీ. “చండదీధితికరజ్వాలమండలములోఁ బ్రోదిబొందినమహోగ్రుండు వీఁడె” + +చంద్రునివృద్ధిక్షయములకు సూర్యుఁడే కారకుఁడు. + “కలాః షోడశ సోమస్య శుక్లే వర్ధయతే రవిః + ... ... .... .... .... ... .... ... + కలావశిష్టో నిష్పీతప్రవిష్టః సూర్యమండలం + అమాయాం విశతే రశ్మౌ అమావాసీ శతఃస్మృతా. + ఏవం సంక్షీయతే సోమః క్షీణస్యాప్యాయతే పునః + తస్మాత్ సూర్యః శశాంకస్య క్షయవృద్ధివిధే ర్విభుః." \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0266.txt b/Manu_Charitra/page_0266.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cab0105074375254460f284a3902f525304d309d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0266.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +బాధలఁ బెట్టునెడ, ఆ ధన్యునందున్ = ఆ పుణ్యాత్మునందు, ధర్మపదము ఒక్కఁడు = ధర్మశబ్దము ఒక్కటి, ఎక్కుడు = ఎక్కువ. + +చంద్రా! నీవు రాజవు. అతఁడు ధర్మరాజు. మీయిరువురు పరపీడారతు లైనను ఆతనియెడ ధర్మపదమొకటి యతిశయముగా నున్నది. కాన నాతఁడు ధర్మవిచారణ మొనరించి యధార్మికులను మాత్రము హింసించి యన్వర్థనాముఁడై యున్నాఁడు. నీ వధర్మాత్ముఁడవు గాన ధర్మరాజగు యమునికంటెఁ గూడఁ గ్రూరుఁడవు. మీయిరువురి కంతరము ధర్మపదమునఁ దక్కఁ బ్రాణిలోకమును బాధపఱచునపుడు లే దనుట. + +తా. నీవును యమధర్మరాజును సమానులే. కాని యాతఁడు ప్రాణిహింసపట్టున ధర్మమును విచారించువాఁ డగుటచే ధర్మపద మొక్కటి హెచ్చు కలదు. నీకంటె యముఁడే మేలని భావము. + +అలం. రూపకము వ్యతిరేకము గమ్యము. + +టీ. కురంగలాంఛనా = చంద్రుఁడా! జింకవలెఁ గానవచ్చు మచ్చ గలవాఁడా! కళంకితాత్ముఁడా యనుట. త్రిలోకకంటకుఁడవు = మూఁడులోకములకును బాధకుఁడవు, విరోధివి. కానన్ = కావున, చలము = మత్సరము, ఒప్పన్ = అమరునట్లు, రసాతలసీమకున్ = పాతాళప్రదేశమునకు, ఒక పెనుఁబాఁపఱేఁడు = ఒక్క పెద్దసర్పరాజును — రాహువు, భూతధాత్రికిన్ = భూలోకమునకు, చకోరకములు = వెన్నెలపులుఁగులును, దివికిన్ = స్వర్గలోకమునకును, సురలు = దేవతలును, పగదీఱునట్లుగాన్ = మూఁడులోకములవారికిని గలవిరోధము తీరిపోవునటుల, మెకమెకపాటుతోడన్ = త్రుళ్లుతో, గర్వ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0267.txt b/Manu_Charitra/page_0267.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dff4b5a1699ca862a168a4f5e4dcc6b16c27869a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0267.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ముతో, నీయొడలు = నీశరీరమును, నజ్జుగఁ జేసి = నులినులి చేసి - నలఁగఁగొట్టి, +నినున్, మ్రింగకపోరు = మ్రింగనే మ్రింగుదురు. + +చంద్రుని దేవతలు భుజింతు రనుటకు — +శ్లో. “పర్యాయపీతస్య సురైర్హిమామశోః కలాక్షయఃశ్లాఘ్యతరోభివృద్ధేః.” + +శ్లో "భక్ష్యార్థం సర్వదేవానాం సోమః సృష్ట స్స్వయంభువా, + త్రయశ్చ త్రిసహస్రాశ్చ దేవా స్సోమం పిబంతి యే.” + +చకోరములు వెన్నెలఁ దిను ననుట కవిసమయసిద్ధము. +శ్లో. "జ్యోత్స్నా పేయా చకోరైర్జలధరసమయే మానసం యాంతి హంసాః + ఇత్యాద్యున్నేయ మన్యత్ కవిసమయగతం సక్కవీనాం ప్రబంధే.” + +తా. చంద్రా! నీవు ముల్లోకములకును బాధకుఁడవు కావున నీమచ్చ మడఁగించుటకై పాతాళలోకమున నొకసర్పరాజును (రాహువు), భూలోకమున వెన్నెలపులుఁగులును, స్వర్గలోకమున దేవతలును నీయొడలు నజ్జునజ్జుగఁ జేసి మ్రింగుచుందురు. రాహువు పర్వముల గ్రసించుటయు, చకోరములు కిరణంబు లాహారించుటయు, వేల్పులు కళలను హరించుటయు నెఱుంగునది. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +టీ. శీతకిరణ = చంద్రుఁడా, కడుపు చొచ్చి = కడుపులోఁ బ్రవేశించి, జీర్ణించని యీరీతిన్ = అఱుగకయుండు నీవిధమును, వాతాపివలనన్ = వాతాపి రాక్షసునివలన, ఎఱిఁగితొ = తెలిసికొంటివా యేమి, (ఈనీతిన్ = ఈన్యాయమును పా.) నినున్ = నిన్ను, తినియున్ = భుజించియు, ఆయువుచేతన్ = ఆయుష్యము గలవా రగుటచేత (చావు లేనివా రగుటచే), చెడరు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0268.txt b/Manu_Charitra/page_0268.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37cf5dd9b35b30bea538f5953b959949ca7c2d36 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0268.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గాక = చెడరుగాని, (లేనిచో) వారిన్ = నశించువారైనయెడల నాదేవతలనుగూడ, చెఱుపవే = చంపవా. నీవు నిశాచరుఁడవు. వాతాపి నిశాచరుఁడు గాన నిరువు రొకతెగవారు. కాననే యాతనివద్ద నీజీర్ణముగానివిద్య నభ్యసింవఁగలిగితివి. శీతకిరణ యనుటచేఁ జలిదియన్నమువలె నీవు జీర్ణము గాకుంటి వనుభావ మూహ్యము. సురు లనక సుర లనుటకు సుగశబ్దము నిత్యముగా స్త్రీసమం బని బాలవ్యాకరణము. “చంద్రమా జాయతే పునః నవోనవో భవతి జాయమానః ... ప్రచంద్రమాః” ఇత్యాదులచేఁ జంద్రుఁడు మాటిమాటికిఁ బుట్టి వృద్ధినొందుచుండు నని తెలిసికొననగును. + +తా. జీర్ణింపక మఱల వెడలి వచ్చు నీరీతిని వాతాపిరాక్షసునియొద్ద నేర్చుకొంటివా యేమి? దేవతలు చావులేనివా రగుటచే నినుఁ దినియుఁ జావరైరి గాని లేనిచో నశింపఁజేయవా? (వాతాపి యనురాక్షసుఁడు మేఁకయై మునివేషధారి యగువానితమ్ముఁ డిల్వలునిచే నతిథు లగుమునులకు మాంసభోజనమునకు తాను వండిపెట్టఁబడుటయుఁ వా రామాంసము భుజించినతోడన కడుపుఁ జించుకొని స్వస్వరూపముతో బయల్వెడలి వచ్చినయామునులను రక్షించుటయుఁ బురాణప్రసిద్ధము.) + +టీ. చంద్ర! హరుఁడు = శివుఁడు, త్రిపురసంహారము = రాక్షసుల మూఁడుపురములయొక్కయు వినాశమును, ఒనరించునప్పుడు = చేయునపుడు, బండికల్లుగన్ = రథచక్రముగా, నీమేను = నీశరీరమును, గండి చేసెన్ = తొలఁచి రంధ్రము చేసెను. అదియున్ = ఆరంధ్రపుగాయమును, సెలవాఱి = సెల వేసి, రోహిణియెడన్ = ప్రియసతియగు రోహిణివిషయమున, అపథ్యమునన్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0269.txt b/Manu_Charitra/page_0269.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0383d9e2733a33629f0296032fbba16b4a8e9144 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0269.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +చేసి = (సంసర్గమును) అపథ్యమువలన (దోషించి), తెగటాఱవైతి = చావవైతివి. అయ్యో = అక్కటా (పా. అపథ్యంబు గలిగి) చంద్రునకుఁ దక్కినగ్రహాదులకంటె రోహిణి మిగులఁ బ్రియమగుభార్య గాన రోహిణీసంగమము చెప్పఁబడెను. +శ్లో. హేరోహిణి త్వమసి వాత్రి చరస్య భార్యా.” + +తా. చంద్రా! శివుఁడు త్రిపురసంహారము చేయునాఁడు నీశరీరమును బండిచక్రముగఁ జేసికొని గండి పొడిచెను. ఆగండి సెలవేసి రోహిణీసమాగమమువలన దోషించి చావనైనఁ జావకపోతివిగదా! మేము నీచే హింస లొందవలసిన యోగ ముండుటచేతనే నీవు బ్రదికితివి. + +టీ. ఓనీరజారి = చంద్రా! పాలన్ = (పాలసముద్రమం దనుట) క్షీరమునందు, పుట్టినమాత్రానన్ = జననము నొందినంతమాత్రముచేతనే, నేఁడు = ఈదినము, మేలిగుణము = ఉత్తమభావము, నీకున్, ఏల కల్గున్ = ఏవిధముగాఁ గలుగఁగలదు? మంచిగొనములు గలుగుటకు మంచితావునఁ బుట్టుట యెన్నఁటికిఁ గారణము కాఁజాలదు. ఎటులన, నీటన్ = జలమున, పుట్టినవాఁడు కాఁడోటు = పుట్టినవాఁడు కాఁడా యేమి? వహ్ని = అగ్ని, జగ మెల్లన్ = లోకమంతయు, కరుణలేక = దయలేక, కాల్చుచున్నాఁడు = దహించుచున్నాఁడు. నీరజారి యను సంబోధనముచే నీతోఁబుట్టువు లగు నీరజములకే పగవాఁడ వగు నీవు పుట్టు వొకచోటనే గల యచ్చరలయెడఁ గనికరింతువా యని స్వారస్యము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0270.txt b/Manu_Charitra/page_0270.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0cf7beb62d62b039a4d0b3ac242908cf1e17456 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0270.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తా. నీటఁ బుట్టి యగ్నిహోత్రుఁడు జగ మెల్లఁ గాల్చుచున్నాఁడు. పాలఁ బుట్టినమాత్రాననే నీకుమాత్రము మంచిగుణము కల్గునా యేమి? + +అలం. ప్రతివస్తూపమాలంకారము. + +టీ. నీరజవైరీ = చంద్రా! నీవు, మొదలన్ = మొదలనే, గోవధము = గోవులహింసను, చేయుతురకలదైవంబవు = చేయునట్టితురకలకు దేవుఁడవు (తురుష్కులు చంద్రోదయమును జూచికాని నమాజు మొదలగునవి చేయరు.) తక్కక = మానక, పాంథస్త్రీవధము = విరహిణీవధము, చేయన్ = చేయుటకు, రోయుదె = రోఁతపడుదువా? నీవర్తనము = నీనడువడి, ఏమి చెప్పన్ = ఇంక నే మనఁగవచ్చును? + +తా. చంద్రా! తొల్తనే నీవు గోవులం జంపి తినుతురకలకు దైవమవు ఇట్టి నీ వింక విరహిణీస్త్రీలను జంపుట కేవగించుకొందువా! నీ నడువడి నేమనవచ్చు? భక్తులచే గోవధఁ జేయించు మహానుభావుఁడ వగు నీవు పంచమహాపాతకములఁ జేయుటలో వెనుకాడుదువా? అందు విరహిణీస్త్రీవధము నీకు మఱియుఁ జులకనకదా! + +అలం. అర్థాపత్త్యలంకారము. + +టీ. చంద్రా! ఓ చందమామా! (నిన్ను) మహేశుండు = శివుఁడు, విడువక = మానక, తలపయిన్ = తలమీఁద నలంకారముగా, కొన్నాళ్లు = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0271.txt b/Manu_Charitra/page_0271.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..439d55e48e65b723497a148477bedc8e6b5ff051 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0271.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కొన్నిదినములు, (నీగుణ మెఱుంగరానియంతవఱకు) ఇడి = ఉంచుకొని, చూచి, కళంకివి = కళంకము గలవాఁడవు — అపవాదము గలవాఁడవు, అగుట = ఐయుండుట, ఎఱిఁగి = తెలిసికొని, ఉడుకుచున్ = కోపించుచు, దక్షాధ్వరమునన్ = దక్షునియజ్ఞమున, అడుగునున్ = కాలిక్రింద, (వీరభద్రాకృతి గలవాఁడై), పడవైచెన్ = పడవైచి త్రొక్కెను. దానన్ = ఆకాలిక్రిందఁ బడి చెందిన నలుగుడుచేనైనను, అడఁగవు = నశింపవైతివి, చచ్చినవాఁడవు కాకపోతివి! + +తా. చంద్రా! శివుఁడు నిన్నుఁ గొన్నాళ్లు తలపైఁ దాల్చి చూచి నీకళంకము నెఱిఁగి దక్షయజ్ఞమున వీరభద్రమూర్తియై కాలిక్రింద నలుగఁద్రొక్కెను. అప్పుడును జావవైతివి గదరా! + +అలం. విశేషోక్త్యలంకారము. + +టీ. నిశాచరరాత్రులయందుఁ జరించు నోరాక్షసుఁడా! చంద్రుఁడా! నీ చేతిది = నీచేతిలో నుండెడిది, గాండీవము = గాండీవ మనువిల్లు, పాండవునిన్ = అర్జునుని, చేరఁబట్టి = చేరుటచేతనే, బ్రతికితిమి = జీవించియున్నారము, ఆవిల్లు = ఆగాండీవధనుస్సు, ఉండినన్ = (నీచేతనే) ఉన్నయెడల, నేఁడు = ఈదినము - ఇప్పుడు, ఈవిరహావస్థయందు, అల్లునికిన్ = మేనల్లుఁడగు మన్మథునికి, తోడు = సహాయముగా, శితభల్లములన్ = వాఁడిములుకులచే, చెండవె = ఖండింపక యూరకుందువా? ఖండించితీరెదవు. + +పూలములఁకులతోడను జెఱకువింటితోడను నీయల్లుఁడే ప్రాణములు తీయుచుండ నంతకు గొప్పవాఁడవును మామ వగునీవు గాండీవమె యున్నచో వాఁడిబాణము లేయుటలో నాశ్చర్య మేమున్నది? నీవు నిశాచరుఁడవు గాన నెపుడో చంపెడివాఁడవు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0273.txt b/Manu_Charitra/page_0273.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0386ff93d9718f6e7a14f12c92fc57f7cca4736 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0273.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఆరతియొక్క, మంగళసూత్రమహత్త్వము = తాలిబొట్టుయొక్క సామర్థ్యము, ఎట్టిదో = ఎంత యద్భుతమైనదోగదా! శివలోచనాగ్నిచే మన్మథుఁడు బూది యయ్యెను. రతి విలపింపఁగా శివుఁ డనుగ్రహించి యనంగుఁడుగా నుండునటుల వరమును బ్రసాదించెను. కాన మన్మథుఁ డనంగుఁడై యుండఁగలుగుట రతి కన్నీటియొక్కయు మంగళసూత్రముయొక్కయుఁ జలువవలన. + +తా. మన్మథా! శివునికంటిమంటలో రూపఱియు, కాలినమ్రోడువలెఁ జావక రతియొక్క కన్నీటివానచేఁ దిరిగి మాబోంట్ల హింసించుటకై చిగిర్చితివా? ఆమె మంగళసూత్రమహత్త్వ మెట్టిదో గదా! శివునికంటిమంటను మన్మథుఁడు భస్మము కాఁగాఁ బిదప రతివిలాపము నాలించి శివుఁ డామెకు మన్మథునకుఁ జావు లేనట్లు వర మిచ్చె ననియుఁ బురాణకథ. + +అలం. విషమము, ఉత్ప్రేక్ష, ఉపము, హేతువులు. + +టీ. రతీశ = మన్మథా! సాహంకారతన్ = గర్వముతోఁ గూడియుండుటచేత, నీవు గర్వించినవాఁడ వగుటచేత, శంకరుండు = శివుఁడు, అలిగి = కోపించి, నేత్రాగ్నిన్ = కంటిమంటను, పయిన్ పంపినన్ = నీమీఁదికిఁ బంపఁగా, అతఁడు = ఆప్రయోగింపఁబడిన యగ్నిహోత్రుఁడు, స్వాహాకాముకుఁడు = స్వాహాదేవిని గామించినవాఁడు, అగుటచే, మోమోడి = కామమును గలిగించు నీకు నపకృతిఁ జేయలేక మొగమోటపడి, కావంబోలున్ = కాపాడియుండవచ్చును. సందేహంబు ఏనిన్ = (ఈవిషయమున) సందియ మయినపక్షమున, నీవు, మగుడన్ = తిరిగి, దేహంబుతోన్ = శరీరముతో, ఉండు టెట్లు = ఉండుట యెటుల సిద్ధించును? \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0276.txt b/Manu_Charitra/page_0276.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c2485e756656d27ea5c5580bdc0cf2c705ac280 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0276.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +దైవము = దేవుఁడు, దోసకారులకే = పాపపుఁబను లొనర్చువారికే, ఎప్పట్టునన్ = ఎప్పుడును, తోడై వచ్చున్ = సాయమై వచ్చును. ఆహా = ఇది యాశ్చర్యము. + +మన్మథుఁడు ఇంద్రుఁడు మొదలగువారిప్రేరణచేతనేగాక యహంకారముచేతఁ గూడ శివునిపైకి విజృంభించెను. మన్మథుఁడు సాహంకారి యనుట కతనివాక్యములు. +శ్లో. "ప్రసీద విశ్రామ్యతు వీర వజ్రం శరైర్మదీయైః కతమః సురారిః, + బిభేతు మోఘీకృత బాహువీర్యః స్త్రీభ్యో౽సి కోపస్ఫురితాధరాభ్యః. +శ్లో. తవ ప్రసాదాత్ కుసుమాయుధో౽పి సహాయ మేకం మధు మేవలబ్ధ్వా, + కుర్యాం హరస్యాపి పినాకపాణేః ధైర్యచ్యుతిం కేమమధన్వినో౽న్యే.” + +తా. మన్మథా! ఎదిరి నెఱుఁగక వర్తించు నీగర్వమునకు శంకరుం డాగ్రహించి నీపైకి నేత్రాగ్నిని బ్రయోగింపఁగా నాయగ్నిహోత్రుఁడు స్వాహాకాముకుఁ డౌటచే మొగ మోడి నిన్నుఁ జంపఁ డయ్యెను. కానిచో నీవు తిరిగియు దేహముతో నుండు టెట్లు? ఆహా! దైవము సైతము పాపాత్ములకే తో డగుచుండును గదా? + +అలం. అర్థాంతరన్యాసాలంకారము. + +టీ. జడను = మాంద్యము, ఒకయింత = ఇంచుకైనను, లేని, నెఱచక్కఁదనంబులనెల్లన్ = నిండుసౌందర్యములనన్నిటిని, కూర్పఁగాన్ = రాశి చేయఁగా, పొడవు = ఆకారముగా, అయినట్టి ధన్యుఁడవు = ఏర్పడిన కృతార్థుఁడవు. మిగులఁ జక్కఁదనము గలిగి లోకోత్తరుఁడవై వర్తించువాఁడవు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0277.txt b/Manu_Charitra/page_0277.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d676ff6933e262ef22bfe58eee0e6fbb6eeff45 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0277.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +భోగివి = భోగముల ననుభవించువాఁడవు, పూవిలుకాఁడవు = పూవులు విల్లుగాఁ గలవాఁడవు. ఇట్టినీవు = ఇట్టిమృదులక్షణములు గలవాఁడ వగునీవు, రతిపయ్యెదకున్ = రతీదేవిపైఁటకు, ననుపు = ప్రియము, ఐనచేతులన్ = అగునట్టిచేతులతో, ఎడపక =ఎడతెగక, పడఁతులమీఁదన్ = స్త్రీలపై, ఏయన్ = ప్రయోగించునట్లు, బాణప్రయోగము చేయునంతటి, నిష్ఠురత్వమునకున్ = కాఠిన్యమునకు, ఎట్లు, అలవాటుగన్ = అభ్యాసముగా, చేసితి = కావించితివి, అక్కట = అయ్యో! + +మన్మథుఁడు చక్కనివా రందఱికంటెను మిగులఁ జక్కనివాఁడు. రతీదేవి ప్రలాపించుచు నీయభిప్రాయమునె చెప్పెను. +శ్లో. “ఉపమానమభూద్విలాసినాం కరణం యత్తవ కాంతిమత్తయా, + తదిదం గతమీదృశీం దశాం న విదీర్యే కఠినాః ఖలు స్త్రియః.” + +తా. మన్మథా! నీవు లోకమునందలి నిండుచక్కఁదనముల నెల్లఁ బ్రోవు చేసి యేర్పఱుపఁబడిన ట్లున్నసౌందర్యము గలవాఁడవు, మిగుల భోగపురుషుఁడవు. మృదుళము లైనపూలు విల్లుగాఁ దాల్చువాఁడవు. ఇట్టి నీవు రతీదేవియొక్క నునుపైఁట నంటఁదగిన యెలచేతులను విరహిణులపై బాణములు ప్రయోగించుపాటి కఱకుఁదనమున కె ట్లలవాటు చేసితివి? + +అలం. విషమాలంకారము. + +టీ. అనుచున్ = ఇటులని, నిందించి = (మన్మథుని) దూషించి, వలవంత = మదనతాపము, ఇనుమడింపన్ = రెట్టింపఁగా, అవ్వరారోహ = (నెఱిపిఱుఁదులు గల) ఆస్త్రీ, విద...దుమారమ్ము - విదళిత = విరియఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0278.txt b/Manu_Charitra/page_0278.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2739088a2c37907a90c225168d2adcd3e52ba9f5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0278.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +జేయఁబడిన, హల్లకముల = ఎఱ్ఱగలువలయొక్క, కమ్మపుప్పొడి = కమ్మనివాసన గలపుష్పపరాగముయొక్క, పైదుమారమ్ము = మీఁదిధూళిని, రేఁచు...తమపైన్ - రేఁచు = తనపైకి రేఁగించు, మలయమంథరపవనుపైన్ = మలయపర్వతమునుండి వచ్చు మందమారుతముమీఁద, అలుక = కోపము, పొడమి = కలిగి, దీనికి ముందున్న వచనములోని “అని పలికి” యనుదానితో నన్వయము. + +మలయమంథరపవన మనుటచే మలయగిరినుండి గందపుఁదావులతో వీచునది యనియు, మంథర మనుటచే నెఱ్ఱగలువలపుప్పొడి బరువున మెల్లఁగా వీచుచున్న దనియు భావము. ముందుపద్యములోని గంధవాహ యనుసంబోధనచే నీభావము సువ్యక్తము. + +తా. అని యీపైనిఁ జెప్పినచొప్పున వరూథిని మన్మథుని నిందించి మన్మథతాపము హెచ్చఁగా నెఱ్ఱకలువలపుప్పొడితోఁ జల్లఁగా వీచుచున్న పరిమళముతోడి దక్షిణపుగాలి సోఁకులకుఁ దాళలేక యాగాలిపైఁ గోపించినదై యని తా. + +అలం. కావ్యలింగము. + +టీ. అక్కట! గంధవాహ = (సుగంధమును మోయు) మారుతమా! హరిణాంకునిన్ = చంద్రుని, కూడి, పాంథులన్ = విరహులను, పొక్కఁగఁ జేయన్ = పరితపింపఁజేయుట, తగవా = +యుక్తమా, పావకుని పొందు = అగ్నిచెల్మి, ఒనరించి = చేసి, జగమ్ములు = లోకములు, ఏర్చునీయక్కొఱగామి = కాల్చునట్టి నీ (అగ్నివలన నేర్చుకొన్న) యాపనికిమాలినతనము, మానవు, అది యట్టిది అ = అగునది యట్లే, ఆదుష్టస్వభావ మటువంటిదే. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0279.txt b/Manu_Charitra/page_0279.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6aef667e802a8d27bd1314ad26a8851626965c69 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0279.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +దుర్జనుండు = దుష్టుఁ డయిన మనుష్యుఁడు, ఒండ్లకున్ = ఇతరులకు, కీడు = అపకారము, ఒనరింపన్ = చేయుటకు, కల్గినన్ = వీలు కలిగినయెడ, చుల్కనివృత్తిన్ = నీచవ్యాపారమున, ఒక్కనిన్ = ఒండొకని, చొచ్చి = చేరి, క్రిందు పడున్ = లోఁబడును. అల్పవ్యాపారమునం దింకొకదుష్టునిఁ జేరి లోఁబడి యుండు ననుట. + +గంధవాహుఁడు పావకుని పొందొనరించిన విధము — ఆగ్నేయమూలకు నంటియుండునది దక్షిణదిశ. అటనే మలయపర్వతము గలదు. అటనుండి వీచుగాలియే మలయపవనము! ప్రక్కన నగ్ని గలఁడు గాన నగ్నితోడ జెలిమి చేసె ననుటకుఁ గారణములు. + +తా. అయ్యో! మారుతమా! ఇది నీకుఁ దగునా? చంద్రునితోఁ గూడి విరహులను మాడ్చుచుంటివే. అగ్నితోఁ గూడి లోకములఁ గాల్చు పనికిమాలినతనము మానవైతివి. అవు నదియంతే. దుర్మార్గుఁ డొకరికి కీడు చేయ నందు గుదిరినప్పుడు వేరొకదుష్టునిఁ గూడి యానీచకృత్యమున వానికి లోఁబడును గదా! + +అలం. అర్థాంతరన్యాసపరికరాలంకారములు. + +టీ. మృదుపవన = చల్లగాలీ! నలువ = చతుర్ముఖుఁ డగుబ్రహ్మ, ఘోరాహికిన్ = భయంకరమైన సర్పమునకు (జాత్యేకవచనము), నాలుకలు రెండు = రెండునాలుకలు (పాము ద్విరసన మనుపేరు గలది) నిన్నుం గ్రోలనే = నిన్నుఁ దినుటకె, కల్పించెన్ = కలుగఁజేసెను. అన్నాలిగ్రహము = ఆకుత్సితపిశాచము, (పాము వేయేండ్లు జీవించినఁ బిశాచ మగు నందురు.) ఇప్పుడును = ఇప్పటికిని, విరహిజనదురితమునన్ = వియోగి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0280.txt b/Manu_Charitra/page_0280.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a42037619df116322f8f4e7244bd5870a75eb643 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0280.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +జనులపాపము కారణమున, ప్రియుల నెడబాసి తపించు మాబోంట్లపాపము చేతనేమో! తెగఁదినఁజాలద = మొదలంటఁ దిననే లేకుండెను. + +తా. మలయమారుతమా! బ్రహ్మ సర్పములకు రెండేసినాల్కలు నిన్ను మ్రింగుకొఱకే కల్పించెను. అయినను మాబోఁటి విరహిజనుల పాపముచే నిప్పటికిని నాసర్పములు నిన్ను నిశ్శేషముగా మ్రింగివేయనే లేకున్నవి. + +అలం. విశేషోక్త్యలంకారము. + +టీ. అని = ఇటులని, పలికి = మలయమారుతమును నిందఁ గావించి, అక్కలకంఠకంఠి = కోయిలపల్కు గల యావరూథిని, దీపిం...పెల్లునన్ - దీపించు = ప్రజ్వలించు, తాపంబు = మన్మథతాపపు, పెల్లునన్ = అతిశయముచే, మూర్ఛిల్లినన్ = మూర్ఛ నొందఁగా, చూచి = చూచినవారై, తోడిపల్లవోష్ఠులు = వరూథినితోఁ గూడియున్న చిగురాకువంటి పెదవిగల చెలిమికత్తెలు, అల్లనల్లన = మెల్లమెల్లఁగా, హల్లకంబులన్ = కలువలచేతను, హిమాంబుపూరంబులన్ = పన్నీటివెల్లువలచేతను, కర్పూ...బులన్ - కర్పూర = కర్పూరము చేర్చిన, పటీర = గంధముయొక్క, కర్దమ = పంకముయొక్క, ఆసారంబులన్ = ఎడతెగని చల్లుటచేతను, చెంగావులన్ = చెంగావివల్వలచేతను, మృణాళభంగంబులన్ = తామరతూండ్లతుంపులచేతను, అంగంబులకున్ = అవయవములకు, చలువ = చల్లఁదనము, పుట్టింపన్ = కలుఁగఁజేయఁగా, శిశిరోపచారములు చేయఁగా ననుట. ఎట్ట \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0281.txt b/Manu_Charitra/page_0281.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a5565ca3b588475c68f0a94a81f5b5a972c7f3c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0281.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +కేలకున్ = బహుప్రయత్నమున, తెలిసెన్ =(స్మృతి) తెలిసెను. అంతన్ = అప్పుడు, ప్రభాతసమయంబు = తెల్లవారుసమయము, అగుటయున్ = కాఁగా, ఒక్కపువ్వుఁబోఁడి = ఒకపూలవంటి మనోహరాంగకములం గల చెలువ, వరూథినితోన్ = వరూథినిని గూర్చి, ఇట్లనియెన్ = ఇట్లు పలికెను. + +చెంగావికిని ఉదయచ్చంద్రచంద్రికకును సామ్యము గలదు, చెంగావి యుదయచ్చంద్రికవలెఁ జల్లనైనది. చంద్రిక వేఁడిగ నుండును. చంద్రికవలె నించుక నెఱ్ఱగా నుండు చెంగావి చల్లగా నుండును. విరహిణికిఁ జెంగావి తాపహారి యనుటకు — + +దమయంతికిఁ జెలులు చేయు శిశిరోపచారభాగమునుండి దృష్టాంతము, +సీ. “వలిపెంపుఁజెంగావివలువ గప్పు చకోరి బిసకాండహారంబు పెట్టు హరిణి” + +తా. ఇట్లు పలికి వరూథిని తాపము హెచ్చి మూర్ఛిల్లె, నెచ్చెలులు బహువిధోపచారములఁ జేసి తేర్చిరి. అంతఁ దెల్లవాఱువేళ యయ్యె. అప్పు డొకచెలి వరూథినితో నిట్లనియె. + +టీ. ఓ పాటలగంధి = పాటలపుఁబూవులపరిమళముఁ బోలుపరిమళము గలదానా! పాటన సేయమిన్ = చక్కపఱుపకపోవుటచే — దువ్వకపోవుటచేత, కురులు = వెండ్రుకలు, పైఁబడి = పైని గ్రమ్ముకొని, శీర్ణ...లాటిక మై - శీర్ణ = చెదరిన, పటీరపంక = మంచిగందముచే నైన, లాలాటికమై = పాపటబొట్టు కలదై, దర...జంద్రిక - దరస్మిత = చిఱనగవుయొక్క, విలాసపుఁజంద్రిక = వికాస \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0282.txt b/Manu_Charitra/page_0282.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2e35418f9b0f7d2bfa71b1af1b86ddc86392356 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0282.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మనువెన్నెల, డొంకి = తగ్గి, వాడుటన్ = వాడిపోవుటచేత, తేట = ప్రసన్నత, తొఱంగి = మాసి, విన్ననగు = చిన్నవోయిన, నీమొగమో అనన్ = నీముఖమేమొ యనునటుల - నీముఖమువలె, మాసి = కాంతితగ్గి, భానురుచిన్ = సూర్యకాంతిచే, తనకందు = తనకళంకము, మీఱఁగన్ = హెచ్చఁగా, అదె వ్రాలెన్ = అస్తమించెను. + +కురులు మోమునందు జారిన వరూథినిముఖము కళంకముతో నున్నచంద్రబింబమును బోలియుండెను. ఆచంద్రుఁడు భానురుచిచేఁ గాంతిమాసినచంద్రుఁడు. వరూథినిమోమునఁ జిఱునవ్వును గాంతిలేమిచే నదియుఁ గాంతి కోలుపోయిన చంద్రునివలె నున్నది. అద్దపుబిళ్లవలెఁ జంద్రుఁడు గానవచ్చునటులు వరూథినిముఖము మంచిగంద మంటఁగట్టిన పాపటబొట్టువలె నున్నదని భావము. + +తా. ఓపాటలగంధీ! చిక్కులు దీర్చి దువ్వి చక్కపఱుపకపోవుటచేఁ జెదరి నీవెండ్రుకలు క్రమ్ముకొని మంచిగంద మంటి యట్టవలెఁ గట్టి పాపటబొట్టుచందమునఁ గానరాఁగా చిఱునగవుపొలుపు తగ్గి, వాడి చిన్నవోయియున్న నీమొగమో యనునట్లు సూర్యునివెలుఁగుచేఁ దనకాంతి మాసి కళంక మెక్కువ కాఁగాఁ జంద్రుఁడు అస్తమించెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0285.txt b/Manu_Charitra/page_0285.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb7d74020abcc478c0ad3e5081f6a92cc1cc3c86 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0285.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +కుల్ = కోళ్లు, భుగ్నకంఠధ్వనిన్ = వంగినకంఠపుధ్వనితో, త్రిభంగిన్ = ముత్తెఱఁగుల, మొరసెన్ = కూసెన్. + +ఏదేని పదిమంది యాలకింపవలసిన యంశముఁ జెప్పువాఁడు ఎత్తగుస్థలమునందుండి చెప్పినచో నలువురు తొలుత చూచి తఱువాత విన వీలుకలుగును. గాన కోర్టు ఉన్నతస్థలమున నెక్కి త్రివర్గావశ్యకమును దెలుపుచున్నవి. కోడికూఁతయం దున్న ఉవర్ణములు (కొక్కొరోకో యని హ్రస్వదీర్ఘప్లుతరూపములయిన స్వరములు) మూఁడు మూఁడు పురుషార్థముల సూచించినటులుండెను. + +తా. ప్రజలు పనిపాటులకు నలుదెసలకై యరుగుట, దంపతులు ప్రణయకోపము నుజ్జగించుట, నైష్ఠికు లనుస్థానములకుఁ బూనుట యను నీ అర్థ, కామ, ధర్మపురుషార్థ వ్యాపారములకు నాకూయుకూఁతయే కారణము. తిన్నఁగా జనులారా! వినుఁ డని తెల్పువిధమున నచ్చటి కొండపల్లెలలో నిండ్లపై నెక్కి గొంతు వంచి ముత్తెఱఁగు లగుకూఁతలను గోళ్లు కూసెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాస్వభావోక్తులు. + +టీ. శాతోదరీ = చిక్కినకడుపుగలదానా! (వరూథినీ), ఇనుఁడు = సూర్యుఁడు, అస్తాద్రికిన్ = పడమటికొండకు, పోవన్ = పోఁగా, దీపకళికావ్రాతంబు = దీపపుమొగ్గలసమూహము, తద్దీప్తిన్ = అతనికాంతిని, కొల్లగొని = దోఁచుకొని, నేఁడు= ఈదినమున, ఏతేరఁగాన్ = ఆసూర్యుఁడు +మరల రాఁగా, చొప్వుమార్పన్ = ఉన్నవిధము మార్చుటకై, (తాను దొంగ యని గురుతింతు రేమో యని యున్నయునికి మరుగుపఱచి తెలియకుండఁజేయఁటకు,) అంజనసంబంధజబాంధవంబునన్ = కాటుకసంబంధముచేఁ గల్గిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0286.txt b/Manu_Charitra/page_0286.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7e2a73bc81db60d173ccd9c74a31ab7669be76f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0286.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +చుట్టఱికముచే, రతి...నికాయంబులన్ - రతిశ్రాంత = సురతముచే బడలిన, అంగనా = స్త్రీలయొక్క, నేత్రకోణ = కనుగొనలయొక్క, నికాయంబుల = సమూహములందు, డాఁచి = దాఁచి, తద్ధవళిమన్ = వానితెల్లఁదనమును, తాన్ = తాను, పూనెనో = వహించెనో, అనన్, వెల్వెలఁబాఱెన్ = తెల్లపోయెను. + +సూర్యుఁ డస్తమించినపు డాతనికాంతి యగ్నిహోత్రుని జేరు ననుట ప్రసిద్ధము. సూర్యుఁ డస్తమింప దీపములు సూర్యకాంతిని గొల్లగొనె ననుటచే నగ్నియందు సూర్యకాంతి చేరుట సూచింపఁబడెను. సూర్యకాంతి రాత్రి అగ్నిని జేరు ననుటకు — +శ్లో. "రుచిధామ్ని భర్తరిభృశంవిమలాః పరలోకమభ్యుపగతేవివశుః, +జ్వలనంత్విషఃకథమివేతరధానులభోన్యజన్మని న ఏవపతిః.” + +తా. వరూథినీ! సూర్యుఁ డస్తగిరి కరుగఁగా దీపములు వాని ప్రకాశమును దొంగిలి వెలుంగుచు నేఁడు మఱల నాతఁడు రాఁగా నున్నరూపును మార్చుటకై కాటుకసంబంధముచేఁ దమకు మిత్త్రము లైనరతిశ్రాంత లగునంగనల కడకన్నులడగ్గఱ నీప్రకాశము డాఁచి వానితెలుపును తాము తాల్చెనో యనునట్లు దీపములు తెలతెలవాఱెను. రతిశ్రాంత లగునంగనల కనుఁగొన లెఱ్ఱవాఱె ననియు దీవములు కాంతి తగ్గి తెలతెలవాఱె ననియు భావము. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +టీ. లోలాక్షీ = చలించు కన్నులు గలదానా! నీవు అలసకన్ = ప్రాల్మాలికచే, వాలారుంగొనగోళ్లన్ = వాఁడియగు గోటికొనలచే, వాయించుచోన్, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0287.txt b/Manu_Charitra/page_0287.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53812f68371063b8a991ce4aa7edc6b39da65abb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0287.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నాటకున్ = నాటరాగమునకు, మేళంబు = స్వరస్థానములు సరికూర్పఁబడినది, ఐనవిపంచి = అయినట్టి వీణ, నిన్న మొదలున్, నీవు, అంటమిన్ చేసి = తాఁకకపోవుటచే, ప్రభాతా...తంత్రులన్ - ప్రభాత = ప్రాతఃకాలమందు, ఆయాత = వచ్చిన, వాత = గాలిచే, ఆహత = తాఁకఁబడినవై, ఆలోలత్ = మిగులఁ గదలుచున్న, తంత్రులన్ = తీగలచే, ఆయాలాపంబె = ఆనాటరాగపుస్వరక్రమమునే, (నాటకు మేళము గావింపఁబడియుండుటచే మెట్లపై గాలి సోఁకి యిపుడుగూడ సమయవ్యతిరిక్తముగా నాటరాగమునే,) అవేళన్ = ఆసమయమున, పల్కెడు = పల్కుచున్నది. దేశాక్షికిన్ = దేశాక్షిరాగమునకు, మేళవింపఁగదవే = స్వరస్థానములు కూర్చుమా. + +తా. ఓవరూథినీ! నీవు నిన్న మధ్యాహ్నకాలమునం దప్పటికిఁ దగినట్టు నాటరాగమునకు స్వరస్థానములు కుదిర్చి మీటుచున్నవీణ యది మొదలు నీవు దానిని ముట్టకుండుటచేత నిప్పుడును దంతులు గాలిచేఁ గదలఁగా నామేళముతోనే వాఁగుచున్నది. అది యీ యుదయకాలమునకుఁ బొసఁగదు గనుక నిప్పటికిఁ దగిన దేశాక్షిరాగమున కనుకూలముగా స్వరస్థానములు కుదిర్చి జతపఱుపుము. (ఇట్లనుటచేత మధ్యాహ్నకాలమునందుఁ బాడఁదగినది నాటరాగము. ప్రాతఃకాలమునందుఁ బాడఁదగినది దేశాక్షిరాగము అనుట తేఁటపడుచున్నది.) + +అలం. స్వభావోక్త్యలంకారము. + +టీ. కలభాషిణి = అవ్యక్తమధురములగు పలుకులు గలదానా! వరూథినీ! పలుకులు = మాటలు, నేర్పువేళన్ = అభ్యసింపఁజేయు సమయము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0289.txt b/Manu_Charitra/page_0289.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5defc843747a218fc9830549bdac8c8be302e84f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0289.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కాలపుహొంతకాఁడు = కాల మను జెట్టికాఁడు, చరమాగస్కంధమున్ = పడమటికొండ యనుమూఁపున, చేర్చు...గడమో - చేర్చు = పెట్టుకొను, నిబ్బరపు = గట్టిదైన, సంగడమో = గుండో, అనన్ = అనునటులు, (సాధనము చేయునపుడు జెట్టివాండ్రు బంతివలె గుండ్రముగా నుండు పెద్దశిలాఖండమునో లోహవస్తువునో భుజములపై ద్రిప్పుదురు. దీని సంక్తోలా యని యందురు.) శశి = చంద్రుఁడు, డిగెన్ = దిగువకు వ్రాలెను. (అస్తమించెను) ప్రాగ్భూ...సంగడంబు - ప్రాగ్భూమిభృత్ = తూర్పుకొండ యను, కైతవ = మిషగల, ఇతరబాహాగ్రపు = రెండవభుజముమీఁది, సంగడంబు = గుండు, అనఁగన్, మార్తండుండు = సూర్యుఁడు, దివిన్ = ఆకసమున, తోఁచెన్. + +జెట్టులు పోరుచోటు అభ్యాసము చేయుచోటు ఎఱ్ఱమట్టితో నించి యుందురు. రక్తపాతము జరిగినను దెలియకుంటకు, ఎఱుపురంగు ప్రతాపమును సూచించునది గాన ప్రతాపాతిశయమునకుఁ గూడ, గరిడి యెఱ్ఱనిమట్టి పఱుపఁబడి రక్తవర్ణముతో నలరారు ననుటకు — +తే. "బహువిరోధిమణిప్రభాపల్లవాగ్ర మల్లసంగ్రామఖురళికామండలాయ + మాననానాపరిష్కారమహితగాత్రి మనుజపతిపుత్రి యాస్థానమునకు వచ్చె.” + +తా. ప్రాతస్సంధ్యారాగ మను నెఱ్ఱమట్టితో నెసఁగెడు బ్రహ్మాండమను గరిడిసాలలో కాల మనుజెట్టి పడమటికొండ యనుమూఁపునఁ జేర్చుకొను సంక్తోలా (ఇది యొకగరిడిసాధనము) యనునట్లు చంద్రుఁడు వ్రాలెను. తూర్పుకొండ యను రెండవమూఁపుమీఁద దాల్చు సంక్తోలా యనునట్లు సూర్యుఁ డుదయించెను. + +అలం. రూపకోత్ప్రేక్షాపహ్నవములు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0291.txt b/Manu_Charitra/page_0291.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e382f3c9f41bf5331b13cd83378dbfc3c6008d88 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0291.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +టీ. పడఁతి = వరూథినీ! భవ...యంబులన్ - భవత్ = నీయొక్క, విహారవన = శృంగారవనమునందలి, పద్మసరః = తమ్మిపూగొలఁకులందలి, కుముద = కల్వలను, ఆలయంబులన్ = ఇండ్లలోనుండి, వెడలు మిళిందబృందములు = బయలుదేరు తుమ్మెదల సమూహములు, వీఁపు పిశంగిమకైతవంబునన్ = వీఁపుయొక్క పసిమి యనుమిషచే, అడరు...అనలము - ఆడరు = అతిశయించు, నవీనభాను = బాలభాస్కరుని, కిరణానలము = కిరణాగ్ని, అంటినన్ = అంటఁగా, కూడుకొన్న, పుప్పొడి కొలుచు = పుష్పరాగ మనుధాన్యము, ఎల్లన్ = అంతయు, సంభ్రమము = తొట్రుపాటు, ఒప్పన్ = ఒప్పఁగా, మోచికొని = ఎత్తుకొని, పోయెడిన్ = పోవుచున్నవి, కంటివే = చూచితివా? తుమ్మెదలు మేనంతయు నల్లఁగా నుండి వీఁపున మాత్రము పచ్చఁగా నుండును. ఆపసుపురంగులతేంట్లు ఇండ్లకాపులు ధాన్యము మోసికొను రైతుగ నుత్ప్రేక్షింపఁబడెను. తుమ్మెదవీఁపులు పచ్చగా నుండు ననుటకు — +ఉ. “తుమ్మెదద్రిమ్మరీఁడు పయిఁదోఁచు పిశంగిమ పద్మినీనిశాం, + కమ్మదితాఁ బరాగవటిఁ గప్పి” + +తా. వరూథినీ! నీయుద్యానవనమున యందలి తమ్మికొలఁకులలో సూర్యకిరణములు ప్రసరింపఁగా నచటికల్వలలోని తేంట్లు వానిపుప్పొడి యంటి పచ్చనైన వీఁపులతో వెల్వడిపోవుట, నిప్పంటుకొని తగులఁబడుచున్న యిండ్లలో నుండి నిల్వఁజేసి యుంచుకొన్న ధాన్యమును వీపులపై మోసికొని వెల్వడు సంసారులవలె నున్నవి చూచితివా? ప్రొద్దు క్రుంకఁగనే తమ్ములను +వదలి రాత్రియంతయుఁ గలువపూలలో విహరించి కొంచె మాగిన నవి ముకుళించునేమో యని యందుఁ జిక్కక వీఁపునఁ బరాగ మంటుకొనఁ దుమ్మెదలు బైటికి వచ్చుచున్న వని భావము. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షారూపకాపహ్నవములు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0292.txt b/Manu_Charitra/page_0292.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09f5503b9d9f7e505f12379903ae95fcf8533c17 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0292.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. కోకదంపతుల్ = చక్రవాకపక్షుల జతలు, విధిచాతురిన్ = దైవవిలాసముచే, కూడియున్ = మరలఁ గలసియు, పాసినవెతల్ = కడచిన కష్టములను, తలఁపించుచున్ = ఒకదాని నొకటి తలఁచుకొనునట్లు చేసికొనుచు, కొలకొల కూయున్ = కలకలధ్వని నిండార నఱచును. పై నొఱగున్ = ఒకదానిపైకి వేఱొకటి మొగ్గి యానుకొనును. కుత్తుకన్ కుత్తుకన్ = గొంతును గొంతును, చుట్టున్ = అలముకొనును. పాఱుచిల్వలక్రియన్ = పారాడుపాములవలె, కానరాని, గతులన్ = నడకతో, మయిమైన్ = దేహముతో దేహమును, పెనుచున్ = పెనవేసికొనును. జనించు నశ్రువుల్ = జనించుకన్నీళ్లను, అఱుతన్ = ఒండొంటిమెడలచేత, ఒత్తున్ = తుడుచును, సోలును = సొమ్మసిల్లును. నిలుచున్ = ఏమియుఁ జేయక యూరక నిలువఁబడును. రతిన్ = భోగములును, తలఁపపు, కంటె = చూచితివా? + +తా. వరూథినీ! చక్రవాకదంపతులు ప్రొద్దు గ్రుంకిన పై గన్ను తెలియక యొండొంటి నెడఁబాసి రేయెల్ల వియోగము ననుభవించి ప్రొద్దు పొడువఁగానే మరలఁ గలసికొని కడచిన కష్టములఁ దలఁపించుకొనుచుఁ గొలకొలఁ గూయఁచుఁ బైపై నొఱగుచు గొంతుగొంతుఁ గలుపుకొనుచుఁ బారాడు పాములవలెఁ బెనఁగొనుచుఁ గన్నీరు కార్చుచు నిట్లు పలుతెఱఁగుల సంకటపడునుగాని సంభోగసౌఖ్యమును దలంపవు చూచితివా? + +అలం. స్వభావోక్తి, కారకదీవకము, ఉపమ, విశేషోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0293.txt b/Manu_Charitra/page_0293.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..670fc879e79a2dea929649153ed4f975d5bcf6de --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0293.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +టీ. ఇందునిభాస్య = చంద్రునివంటి ముఖముగలదానా! వరూథినీ, వాఁడు = ఆప్రవరుఁడు అనఁగన్ = అనఁగా, ఇంద్రుఁడొ = దేవరాజొ, చంద్రుఁడొ = చందమామయో, ఆయుపేంద్రుఁడో = ప్రసిద్ధుఁడైన విష్ణుఁడో, సుప్రసిద్ధుడగు నింద్రుఁడు చంద్రుఁడు విష్ణువును కాఁడు. అంతటి దేవుఁడైన విరాళి గొనుటయు వెదుకుటయు సమంజసము గాని సామాన్యమానవునికొఱకా ఇంతటి వలవంతలతో వేగుట, ఇందులకై = వాని సాంగత్యమునకై, వగన్ = విచారముతో, పొగుల నేటికి = దుఃఖింప నేల? నేఁటికిన్ = నేఁడును, అందున్ = ఆయుద్యానవనమునకు, పోదము, ఆనందనభూమిన్ = సంతోషకరమయిన యాప్రదేశమున, భూమిసురనందనుఁడు = ప్రవరుఁడు, ఉండకపోఁడు = ఉండనేయుండును, రమ్ము = పోదమురమ్ము. శృంగారవనము జూచి యాయువకుఁడు కాలూనక యందు నిలువకపోఁగలఁడా? జవ్వని = చిన్నదానా! నీచందమున్ అందమున్ = నీవిధమును జక్కఁదనమును, కనిన = చూచినయెడల, ఎవ్వనిన్ = ఎట్టివానినైనను, వెఱ్ఱిన్ = కామవికార మందినవానిఁగా, చేయదే = +చేయదా? + +ఇంద్రుఁడు చంద్రుఁడు విష్ణువు లోనగువారె నిన్ను గాంచిన వలతురు. ఇఁక సామాన్యబ్రాహ్మణునిసంగతిఁ జెప్పవలసిన దే మున్నది? ఇంద్రాదులు తమమహత్త్వముచే నీమీఁదివలపు నాపుకొనఁగలుగుదు రేమోగాని సామాన్యుఁడగు ప్రవరాఖ్యుఁడు ముగ్ధుఁడై యీప్రదేశమునం దెందెందొ యుండుననుట. + +తా. వరూథినీ! ఆప్రవరుఁ డనఁగా నింద్రుఁడా చంద్రుఁడా! ఆతనిపొందునకై యింతగా చింతపడ నేల? నేఁడు కూడ నయ్యుద్యాన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0294.txt b/Manu_Charitra/page_0294.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..801fb2876685bedbbdf0442db6afe8c9a47aca97 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0294.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మున కరుగుదము. అచ్చో నవ్విప్రకుమారుఁ డుండకపోఁడు. రా! నీచందము నీయందము చూచినచో నెట్టివానికి వెఱ్ఱి పుట్టదు? + +అలం. ఉపమ, ప్రతిషేధము, అర్థాపత్తి. + +టీ. లలితాంగి = ఇంపైన యవయవములు గలదానా! తాల్మి = ధైర్యమును, తక్కి = కోల్పోయి, ఏల = ఎందులకు, దురంతవేదనమెయిన్ = అంతము లేనిబాధతో, పొరలాడెదు = క్రిందుమీఁదు పడుచుఁ దపించెదవు? మేలే = మంచిదా - ఇది యుక్తమా? ఎంతపని లెమ్ము = ఎంతమాత్రపుఁబని లే - యసాధ్యము కాదు (లెమ్ము అనుట యలక్ష్యమును సూచించును.) విప్రవరుండు = నీవు వలచిన యాబ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడు, గోలయున్ = యుక్తాయుక్తజ్ఞానశూన్యుఁడును, బాలుఁడున్ = పసివాఁడును, కానన్ = కాఁబట్టి, అప్పటికిన్ = ఆసమయమునకు, పైఁబడన్, కొంకెను. కాని, వానికిన్, మగుడన్ = తిరిగి, నినున్, చూచునంతకున్ = చూచువఱకును, వగన్ = విచారముచే, కాలు = పాదము, ఒకచోటన్ = ఒకప్రదేశమునందు, నిల్చునే = నిలుకడగా నుండునా? ఈవనము వదలిపోవనే పోవఁడు. పోయెఁబో వెనుకకు మఱలిపోయినచో నిముస ముండక వచ్చితీరును. + +తా. వరూథినీ! ఓర్పు వీడి మితిలేని వేదనఁ జెందె దేల? మేలా యిది? అతని వశపఱుచుకొనుట యనఁగా నెంతపని? ఎఱుఁగనివాఁడును బాలుఁడును గాన నప్పు డాతఁ డట్లు మీఁదఁబడ సంశయించెను గాని వానికి మరల నిన్నుఁ జూడకున్నచోఁ గా లొకచోట నిల్చునా? \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0295.txt b/Manu_Charitra/page_0295.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45d14a5f6e49ce52cfa0eb67d2dc06777235cd28 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0295.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. రారమ్ము = వనవిహారమునకు రావే రా యని, అనుటయున్ = చెలికత్తె యనఁగా, దివిషన్నారీరత్నంబు = వేల్పుఁగన్నెలలో మిన్న యగు వరూథిని, నికట...ననయై - నికట = సమీపమున నున్న, నాకధునీ = ఆకాశగంగలోని, కల్హార = చెంగల్వలయు, అంభోరుహ = పద్మములయు, మధురస = మకరందముయొక్క, ధారా = ధారలచే, చంద్రకిత = నెమలియీఁకకన్నులవలె జిడ్డు దేఱినదిగాఁ జేయఁబడిన, సలిల = నీటిచే, ధౌత = కడుగఁబడిన, ఆననయై = మొగము కలదై, ఈ పద్యమునకుఁ బైపద్యముతో నన్వయము. + +పరిశుద్ధమగు జలమునందుఁ దేనియబొట్టు వేసిన జిడ్డు తేఱును. దానిపై సూర్యకిరణములు వ్యాపించెనేని యింద్రధనుస్సులోని రంగులవలె నుండును. ఇట నది యభివర్ణితము. + +తా. ఈ విధముగాఁ జెలికత్తె రారమ్మనుటయం నావరూథిని చెంగట నున్న గంగానదిలోని కలువలనుండియు తామరలనుండియు నొఱఁగిన పూఁదేనెచే జిడ్డుకట్టిన నీట మొగము కడుగుకొని. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0298.txt b/Manu_Charitra/page_0298.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f652d78ab29360d4a11cddfb77f2b20619ce9a5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0298.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రాగముచేఁ గాననివాఁడయి, కోరి = వరూథినిపొందు నపేక్షించి, హత్తక = జతపడక, కడున్ = మిక్కిలి, రారాపులన్ = ఒత్తిడిచే, కంతుఁడు = మన్మథుఁడు, ఉద్వేగంబు = కలవరమును, అందఁగఁజేయన్ = పొందింపఁగా, నెవ్వగలన్ = నిండువిచారముతో, ఉవ్విళ్లూరుచున్, ఏగంధర్వుఁడు, వేఁగువాఁడు = పరితపించుచుండువాఁడో, అంగభవవిద్యాపారగుండు = మన్మథవిద్యయందు గడిదేరినవాఁడు, (అగు) ఆగంధర్వకుమారుఁడు = యౌవనవంతుఁడగు నాగంధర్వకుమారుఁడు, ఆత్మలోన్ = హృదయమునందు, పైపద్యముతో నన్వయము. + +విలాస మనునది ఇష్టుఁడగు ప్రియఁని గవయ నభిలషించి భ్రూనేత్రచాలనాదులచే నుత్సాహము వెల్లడించుట. విలాసమునకు లక్షణము. +శ్లో. "ప్రియసంప్రాప్తిసమయే భ్రూనేత్రాననకర్మభిః, + తాత్కాలికో విశేషో యస్స విలాస ఇతీరితః." + +తా.మును పొకగంధర్వుఁడు వరూథినిసౌందర్యమును దానిశృంగారచేష్టలను జూచి మోహించి యది యందులకు సమ్మతింపకపోగా దానిని వలపించు నుపాయము గానక నాఁటనుండి మన్మథవేదన పొందుచున్నవాఁడై వరూథిని ప్రవరాఖ్యుని వలచి వాఁడు త న్నొల్లమిచేత మన్మథవ్యథ పడుచున్నవృత్తాంతము విని తన మనసులో నిట్లాలోచించెను. + +టీ. పద్మముఖులు = తామరపూవులవంటి ముఖము గలవారు — స్త్రీలు, ఒక్కొకవేళన్ = ఒకానొకసమయమునందు, హృదయము రాగాతిశయముచే విజృంభించనియపుడు, ఒల్లమి సేయుదురు = ఇచ్చగింపక పోవుదురు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0299.txt b/Manu_Charitra/page_0299.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6abf2ed082c55bf66b3e16486f1c1f8404be4a05 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0299.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ఒక్కవేళన్ = ఒకానొకసమయమున, పెన్మక్కువన్ = పెద్దయపేక్షతో, ఆదరింతురు, జవరాండ్రచిత్తముల్ = యువతులడెందములు, క్షణక్షణముల్ = ప్రతిక్షణమునకు మారునవి, (కాన) పక్కునన్ = తటాలున, వేసరన్ చనదు = విసువరాదు. ఉపాయములు = బహువిధములగు నుపాయములచేతను, తగునిచ్చకంబులన్ = అనువైన యిచ్చకాలతోడను, చిక్కఁగఁజేసి = స్వాధీనపఱుచుకొని, డాసి = డగ్గఱి, సతిచిత్తముఁ బట్టి = ఆఁడుదానిమనసు ననువర్తించి, సుఖింపఁగాఁ దగున్ = సంభోగసౌఖ్యముల ననుభవింపఁగాఁ దగును. + +స్త్రీలచిత్తములు క్షణక్షణము చలించునవిగానఁ గాలానుసారములగు ప్రయత్నములు చేయవలయు ననుటకు — +ఉ. “ఇప్పటి నీతలంచు తెఱఁ గిట్టిదయౌ నిటమీఁద నెప్పు డే + చొప్పున నుండునో! నిజముసుద్ది యెఱుంగము గాని యుగ్మలీ + చెప్పెడిదేమి! బాలికలచిత్తము లంబుతరంగలోలముల్.” + +తా. ఒక్కొకప్పుడు తిరస్కరింతురు. ఇంకొకప్పుడు మిక్కిలి మక్కువ చూపుదురు. స్త్రీలచిత్తములు చపలము లగునవి కావునఁ దటాలున విసివి విడువరాదు. ఉపాయములు చేసి యనువయిన యిచ్చకములు పలికి స్వాధీనపఱుచుకొని డగ్గఱి యాఁడుదానిమనసు గుర్తెఱిఁగి సుఖింప నగును. + +అలం. అప్రస్తుతప్రశంస, కావ్యలింగమును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0300.txt b/Manu_Charitra/page_0300.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6aff77263aac2454e041ea8fcef8a37d61e7e459 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0300.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +టీ. అని తలఁచి = ఈవిధముగాఁ దలంచికొని, అనిశమున్ = ఎప్పుడును, అవ్విలాసిని = విలాసవతియగు వరూథిని, క్రీడించు పుష్పితారామంబునన్ = విహరించు వికసించినతోఁటను, మును కలుగన్ = వరూథిని రాకముందే, చొచ్చి = చేరి, ఒకచందనభూజము నీడన్ = ఒకమంచిగందపుఁజెట్టునీడను, దంభంబు = కపటము, అమరన్ = ఒప్పఁగా, నిల్చి = నిలువఁబడి, పైపద్యముతో నన్వయము. + +తా. గంధర్వకుమారుఁడు ఎటులేని ప్రయత్నించిన వరూథిని సమాగమము లభింపవచ్చు ననుకొని ఆమెకంటె ముందుగా నామె విహరింపవచ్చు నుద్యానవనముఁ జేరి యటఁగల యొకగందపుమ్రానినీడను గపటాచరణములతో నిలిచియుండెను. + + +టీ. అపుడు = ఆసమయమునందు, వియచ్చరప్రవరుఁడు = గంధర్వుఁడు, అర్ధచంద్రునితేటన్ = అర్ధచంద్రుని తిన్నఁదనమును, అవఘళించు లలాటపట్టిన్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0301.txt b/Manu_Charitra/page_0301.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77ee0b4f3a8264bf4191ba51e69f3b612c84a5a6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0301.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +తిరస్కరించునొసలను, తీర్చినగంగమట్టితోడన్ - తీర్చిన = తిలకముగా దిద్దిన, గంగమట్టితోడన్ = గంగానదిలోని మృత్తికతోడను, నదీజలమునందు స్నానము చేసి సంధ్య వార్చునపుడు నదీమృత్తిక మొగమున బొట్టు పెట్టుకొనుట ఆచారము. చెక్కుటద్దములందు = అద్దములంబోలు చెక్కులందు, జిగివెల్లువలు = కాంతిప్రవాహములు, ప్రవాహమువలె వ్యాపించు గాంతివిశేషము లనుట. చిందు = తొలఁకునట్టి, రమణీయమణికుండలములతోడన్ - రమణీయ = మనోహరమైన, మణి = రత్నములు చెక్కిన, కుండలములతోడన్ = కర్ణభూషణములతోడను, (మణిభూషలు గాన కాంతివెల్లువలు) పసిఁడి...మిసిమి - పసిఁడివ్రాఁత = బంగారుపనితనముగల, చెఱంగుమిసిమి = అంచుయొక్క మిసమిస, తోఁపన్, చెలంగు = ఒప్పు, అరుణాంశుకోత్తరీయంబుతోడన్ - అరుణ = ఎఱ్ఱని, అంశుక = రంగుగల, ఉత్తరీయంబుతోడ = జందెమువాటుగాఁ బై వేసికొన్న యుపవస్త్రముతోడను, సరిలేని = సాటిలేని, రాకట్టు = రత్నపుఁగట్టడముగల, జాళువామొలకట్టు = మేలిమిబంగరుమొలత్రాడు, బెడఁగారు = అంద మొసఁగు, నీర్కావిపింజెతోడన్ - నీర్కావి = నీట నానఁబెట్టి నీడను ఆరవేయుటచేఁ గొంచె మెఱపురంగు గలదిగా నున్న దోవతియొక్క, పింజెతోడన్ = వ్రేలాడునటుల విడిచిపెట్టిన కుచ్చెళ్లతోడను, ధవళధవళములు = మిగులఁ చెల్లనివి, అగు, జన్నిదములతోడన్ = యజ్ఞోపవీతములతోడను, కాశికాముద్ర = కాశిముద్ర, ఇడిన = వేసిన, ఉంగరముతోడన్ = అంగుళీయకముతోడను, శాంతరసము, ఒల్కు = చెందుచున్న, బ్రహ్మతేజంబుతోడన్ = బ్రాహ్మణతేజముతోడను, ప్రవరుఁడు = ప్రవరరూపము ధరించినవాఁడు, అయ్యెన్ = ఆయెను. + +తా. అప్పుడు నొసట గంగమట్టిబొట్టును, చెక్కిళ్లపై వ్యాపించుకాంతులుగల రత్నాలకర్ణాభరణములును, చెఱఁగులం దక్షరపంక్తివలె సరిగతో నేయఁబడిన కమ్ములుగల యుత్తరీయమును, రత్నములు చెక్కిన మొలత్రాడును, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0302.txt b/Manu_Charitra/page_0302.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fcf1a128aa88346371011baa81b493da3807db9b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0302.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ముందరితట్టుకుచ్చెలు వేలఁగట్టిన నీరుకావిదోవతియు, మిక్కిలి తెల్లగా నుండెడి యజ్ఞోపవీతములును, కాశీముద్రతోడి ముద్దుటుంగరమును ధరించి మొగమునందు శాంతరసమును గనఁబఱచునట్టి బ్రాహ్మణతేజస్సు వెలయఁగా నాగంధర్వుఁడు ప్రవరునిరూపమును బొందెను. + +టీ. ఇటన్ = ఇక్కడ, అక్కడ గంధర్వుఁడు వనము చేరియుండఁగాఁ జెలిమికత్తెలచెంత, ఆ, వరూథినియున్ = వలపువంతచేఁ దపించుచున్న వరూథినియు, ఒక్కొటన్ = ఒక్కటిగా, కతిపయసఖులు = కొందఱునెచ్చెలులు, తన్నున్ = తనను, కొలిచి = సేవించి, నడువఁగాన్ = తనవెంట నడచి వచ్చుచుండఁగా, చటు...కయై - చటుల = చలించునట్టియు, ఝళంఝళరవ = ఝళఝళ మనుధ్వనితోఁ గూడినట్టి, పదకటక = కాలియందెలచే, సమాకృష్ణ = వెనుదవులునట్లు చేయఁబడిన, కేళికలహంసికయై = విలాసమునకుఁ బెంపఁబడిన రాయంచలు గలదై, కాలియందెలమ్రోఁత యంచలమ్రోఁతవలె నుండుటచే సజాతీయపక్షిసముదాయ మనుభ్రమతోఁ బెంపుడుహంసలు వరూథినిని వెంబడించెను. కటకరవము అంచలయులివువలె నుంటకు దృష్టాంతములు వెనుక నీయఁబడెను. + +ఒక్కట, రూ. ఒక్కొట. ఒక్కొట యనుటకు — +క. "ఇట పాండవకౌరవు లొ + క్కొట నందఱు గురుననుజ్ఞఁ గొని” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0304.txt b/Manu_Charitra/page_0304.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..188028130b20f325f375a8108a593d85331a81d0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0304.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బాయనుచుమీ! అల్ల మధుఁడు = ఆవసంతుఁడు, ఈనీడన్ = ఈచెట్లనీడచే, ఘర్మ...స్ఫూర్తిన్ - ఘర్మ = గ్రీష్మముయొక్క, సామీప్య = చేరికచే, సంకలిత = చేకుఱిన, దాహస్ఫూర్తిన్ = తాపపుహెచ్చును, అఁగుఁబో = అణఁచును చుమీ! ఓషధీశుఁడు = చంద్రుఁడు, ఈతేనెన్ = ఈపూఁదేనెచే, గరళ...కటుకత్వము - గరళ = విషముయొక్క, సోదర్య = తోఁబుట్టుతనముచే, ఆత్త = పొందఁబడిన, కర = కిరణములయొక్క, సుధా= అమృతమందలి, కటుశత్వము = చేఁదును, ఉడుపుఁబో = పోఁగొట్టుకొనునుజుమా! అనఁగన్ = అనునట్లు, చంపక...తరులసొబగున్ - చంపక = సంపంగి, కురవక = గోరంట, పనస, తినిశ = నెమ్మి, నిచుళ = ప్రబ్బలి, పంజుళ = అశోకము, దాడిమీ = దానిమ్మ, విచికిల = సన్నమల్లె, ఆమ్ర = మామిడి, పాటలీ = కలిగొట్టు, పూగ = పోఁక, కేసర = సురపొన్న, ప్రముఖ = మొదలైన, తరులన్ = చెట్లచే, సొబగు = సొగసు, మీఱ = అతిశయించు, ఉద్యానము = విహారశృంగారవనమును, చొచ్చి = ప్రవేశించి, అచటన్ = అక్కడ, పైపద్యముతో నన్వయము. + +అలం. అప్రస్తుతప్రశంసోత్ప్రేక్షలు. + +తుమ్మెదలరవమును పాట యని చెప్పుటకలదు. దృష్టాంతములు — +క. “వీనులవిందై యమృతపుసోనలపొందై యమందసుమచరదళినీ + గానము క్రందై యారవ మానందబ్రహ్మమైన నధిపతి బలికెన్. + +శా. "భృంగా కృష్ణుఁడు మంచివాఁ డనుచు సంప్రీతిన్ బ్రసంగించెదీ + సంగీతంబున మేము సొక్కుదుమె.” + +సీ. “మాధవీమధుపానమత్తాలినీగాన + విభవాకులోద్యానవీథులందు” + +తా. ఈ తోటలోని గోరంట సంపెఁగ పనస మామిడి సురపొన్న మొదలుగాఁ గల వృక్షములవలని ఫలపుష్పపరిమళములచేత దుమ్మెదల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0305.txt b/Manu_Charitra/page_0305.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..316b5924cba45a8ceb9164ee5a2b016bf0b86081 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0305.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఝంకారములచేతను మ్రాఁకులనీడలచేతను తేనెలమాధుర్యముచేతను గ్రమముగా మలయమారుతమును మన్మథుఁడును వసంతుఁడును జంద్రుండును దమతమలోపములను బోఁగొట్టుకొనుచున్నారు. అట్లుండఁగా నితరులకొఱఁతలు దీఱకపోవునా! తప్పక తీఱు ననునిశ్చయముతో నాతోఁటను జొచ్చి యని తాత్పర్యము. + +అలం. అప్రస్తుతప్రశంస, ఉత్ప్రేక్షయును. + +టీ. పవమాన...తలమునన్ - పవమాన = గాలిచే, ప్లవమాన= తేలియాడుచున్న, పంకజ = తామరపూలయొక్క , రజఃపాళీ = పరాగపుంజముచే, పిశంగచ్ఛవీభవత్ = పచ్చనికాంతి గలవగుచున్న, అభ్యర్ణ = చెంగట, వికీర్ణ = చెదరిన, కృత్రిమసరిత్ = కాల్వలయొక్క, పాథః = నీళ్లయొక్క, తరంగ = తరఁగలచే, ఆహత = కొట్టఁబడుచుండు, ఐందవపాషాణ = చంద్రకాంతమణులు గూర్చిన, వితర్దికాతలమునన్ = అరుఁగుపై, నాళీకపత్త్రాక్షులు = తమ్మిఱేకులవంటి కన్నులు గలస్త్రీలు, ఉత్సవము = వేడుక, ఒవ్పన్ = ఒప్పునటుల, విహరించుచున్ = సంచారము చేయుచు, సరస...ప్రౌఢిమల్ - సరస = ఇంపైన, వాచాప్రౌఢిమల్ = వాక్చమత్కారములు, మీఱఁగన్ = అతిశయింపఁగా, పైపద్యముతో నన్వయము. + +వరూథిని విరహిణిగాన శిశిరోపకృతు లవసరము. పరాగము, తరంగములగాలి, చంద్రకాంతవేదిక ఇవి సహజశీతలములు. వీని నుపాయాంతరముచే సమకూర్చిరి. పుప్పొడి గాలికిఁ దమ్ములనుండి రాలుచుండె ననుటచే నాప్రదేశము నేత్రపర్వముగ నుండెననియు అలలతాకిడి చంద్రకాంతవేదికకు సోఁకు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0306.txt b/Manu_Charitra/page_0306.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e35f6d569e3ccbe92cc5ab9ed428ac77840074f6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0306.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +చున్న దనుటచే మఱియుఁ జల్లఁగా నుండెననియు భావము. సరసప్రసంగములు అన్యవ్యాసంగవశమున విరహబాధ నపనయించుటకు. + +ప్రౌఢిమ - ఇది ఇమనిచ్ప్రత్యయము. ఇట్టివె ముగ్ధను ఇత్యాదులు. ప్రౌఢిమ ప్రయోగములచే సాధువు. “గంభీరవాక్ప్రౌఢిమన్" శ్రీనాథమహాకవి. ఇమనీచ్ప్రత్యయములు మృగ్యములని వామనుఁడు. + +తా. గాలిచేఁ దూఁగియాడు తమ్మిపుప్పొడి క్రమ్మి పసిమి గాంచిన చెంగటికాల్వలనీళ్లలోనితరఁగలు తాఁకుచున్న నెలరాతితిన్నెపై నాకమలనయనలు సరసవాక్యము లాడుకొనుచు ఉత్సవముతో విహారము సల్పుచు (పైపద్యముతో నన్వయము.) + +టీ. బటువయి = వట్రువై, విఱ్ఱవీఁగి = మిగుల నిగిడి నిక్కి, పరిపాటిగన్ = తీరుగా, జొంపముగాఁ బెరిఁగి దర్శనీయముగా, పూచి = పుష్పించి, పరాగపుంజము = పుప్పొడిప్రోవు, ఒక్కొటన్ = ఒక్కసారిగా, కలయంగన్ = అంతటను, పర్వన్ = వ్యాపింపఁగా, కొనగొమ్మను = కొటారుకొమ్మపై, కోయిల, మించన్ = ఒప్పఁగా, చెంగటియెలమావి = దగ్గఱనున్న లేఁతమామిడిగున్న, హారరుచిన్ = ముత్యాలహారపుఁగాంతిచేతను, గందవొడిక్ = బుక్కాపొడిచేతను, కనుపట్టి = కన్పడి, నీలతా...చూచుకంబు - నీలతా =నలుపుచే, స్ఫుటతర = మిగుల స్పష్టమైన, చూచుకంబు = చన్మొన గలది, అగుచున్, పొల్చు = చెలఁగెడు, వనేందిరగుబ్బచన్ను = వనలక్ష్మియొక్క గుండ్రనికుచము, అనన్ ఒప్పెన్. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0309.txt b/Manu_Charitra/page_0309.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0305d00d39e54290c72ca12c666ff4c4b252e785 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0309.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +టీ. కొమ్మ = బాలా! కన్నుఁగవకున్ = కందోయికి, కోరగింపఁగన్ = వెక్కస మగునట్లు, కనులారఁ జూడ వీలుగాని యటుల, పూచి = పుష్పించి, తఱుచుజొత్తు = ఎక్కువరక్తిమను, క్రక్కుదాసనంబు = వెలిపఱుచు దాసానిచెట్టు, కవియు = క్రమ్ముకొను, ఈతమాలగహనాంధకారవితానమునకున్ = ఈచీకటిమ్రాఁకులతోఁపులోని చీకటితుండమునకు, ఉదయభానుఁడు = ఉదయించుచున్న సూర్యుఁడు, అయ్యెన్ = ఆయెను. + +దాసానిపువ్వులు మిగుల నెఱ్ఱఁగా నుండును గాన నుదయించు సూర్యునివలె నుండెను. తమాలవృక్షములు చీకటులవలె నల్లగా నుండెను. + +తా. బాలా! ఎఱ్ఱఁగాఁ బూచి యుండిన యీదాసానిచెట్టు చీకటిమ్రాఁకు లనుగాఢాంధకారమునకు నుదయభానునిపగిది యయ్యెను. (ఎఱ్ఱఁగాఁ బూచియుండిన దాసానిపూలకాంతి చీకటిచెట్లనలుపును విరజిమ్ముచున్న దనుట). + +అలం. రూపకాలంకారము. + +టీ. పంకరుహనేత్ర = పద్మనయనా, శ్యామలో...భ్రములకున్ - శ్యామల = పసుపు మీఱిన నల్పుకల, ఉపరి = మీఁది, నిబిడ = తఱచైన, పత్త్ర = ఆకు లనెడి, అభ్రములకున్ = మేఘములకు, కాండషండంబు = బోదెలసమూహము, దిగువానికాళ్లు గాఁగన్ = (నేలపైకి) దిగువర్షధారలు కాఁగా, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0311.txt b/Manu_Charitra/page_0311.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd561c5e5b09de8475d08e26a8d4abdf3f893edb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0311.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +సమూహముచేత, సమావృత = కప్పఁబడిన, పాండుర = తెల్లనైన, ప్రసూన = పుష్పములచేత, అతిమనోజ్ఞ = మిగులమనోహరము లయిన, మూలములన్ = మొదళ్లచే, ఎసంగుమధూకసాలముల్ = ఒప్పునట్టి ఇప్పమ్రాఁకులను, అర్థిన్ = ప్రీతితో, డాసి = చేరి, చూతమె - మనము కనుఁగొందమా! + +రాలిన పండుటాకులు ముత్తెపుఁజిప్పలుగును ఇప్పపూవులు ముత్తెములరాసులుగను ఇప్పమ్రాఁకులమొదళ్లు తామ్రపర్ణీతీరములుగను నిందుపమింపఁబడెను. + +ముత్తెములు తామ్రపర్ణియందు విశేషముగా జనించుననుట కాధారము. +ఉ. “నైపుణిఁజందనాద్రిగహనద్రుమసౌరభవీచిఁ దామ్రప + ర్ణీపరిలబ్ధమౌక్తికమణిప్రకరంబులు దోఁచి దక్షిణా + శాపవనుండు సల్లువెదఁ జల్ల జనించెన కాక వీనికే + లా పొడమంగ నప్పొలప మప్పుడు నా వనిఁ దోఁచెఁ గ్రొన్ననల్.” + +తా. ముత్యములు వెలికిఁ బ్రకాశించు ముదురుముత్యపుఁజిప్పలకొటారులతో నొప్పారు తామ్రపర్ణీనదీతీరమువలెఁ దొఱగిన యెండుటాకుదొప్పలలో రాలి నిండినపూలు గలయిప్పమ్రాఁకులమొదళ్లను పోయి చూతమా! (తామ్రపర్జీనదిలో ముత్యాలు దొరకుట ప్రసిద్ధము.) + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. పంకజముఖి = పద్మాననా! విరహులపయిన్ = వియోగమునందు వారిమీఁద, ప్రియజనము నెడఁబాసిన స్త్రీపురుషులమీఁద, కింకన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0312.txt b/Manu_Charitra/page_0312.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8abb87f00fc2edb7ae5be811cb1a027b49188c08 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0312.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కోపముతో, నిజసైన్యకోటికిని = తనసేనాసమూహమునకు, సెలవు = అనుజ్ఞను, (దండు వెడలుటకు ఉత్తరువు గావించునట్టి యనుట) ఇడుమీనాంకుని = ఇచ్చునట్టి మన్మథుని, (చేఁప టెక్కెముగాఁ గలవాఁ డనుట) కరతలము = చేయి, అనన్, ఆల కంకేళిన్ = ఆయశోకవృక్షమున, చిగురు = చిగురుటాకు, గాలికిన్ = గాలిచేత, కదలెడున్ = కదలుచున్నది, కంటే = చూచితివా? + +తా. చెలియా! వియుక్తులమీఁదఁ గోపముతో దాడి వెడలుటకుఁ దనసేనాసమూహమున కనుజ్ఞ నొసఁగు మన్మథునిహస్తసంజ్ఞయో యనునట్లు ఆయశోకవృక్షమునఁ జిగురాకు గాలిచేఁ గదలుచున్నది. చూచితివా? మన్మథపరివారము వెనుకఁ జెప్పఁబడెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +టీ. నునుఁజిగురాకున్ = మిగుల మృదువగు చిగురుటాకును, మేయుతఱిన్ = తినునప్పుడు, నోరికెలంకులన్ = నోటిపార్శ్వములందు, తేఁటి = తుమ్మెద, కుట్టినన్ = నోటితోఁ బొడువఁగా, వనతరుశాఖలన్ = తోఁటలోని చెట్లకొమ్మలపై, కువకువధ్వనిన్ = కువకువమనుకూతతో, పాఱుపికాంగనన్ = పర్విడు నాఁడుఁగోయిలను, పికంబు = మగకోయిల, అనునయము = ఊరడింపు, ఒప్పన్ = ఒప్పునటులు, మాన్పుగతిన్ = ఆతుమ్మెదగుట్టఁగా గలిగిన బాధను బోఁగొట్టునటుల, ఆత్మముఖంబు = తనముఖమును, ముఖంబున్ = ఆఁడుకోయిలముఖముతో, చేర్చి = జతపఱచి, చుంబన మొనరించెన్ = ముద్దిడుకొనెను. మగవారికృత్యముల్ = మగవారిపనులు, సందు సుడిమాయలుగా = సమయము చూచి మోసపుచ్చునవి గదా! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0313.txt b/Manu_Charitra/page_0313.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57a2f13aef32d7514d41fc8a841dbca43997f46e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0313.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +నోటికెలంకులు మిగుల మృదువగు భాగములు గానఁ దేఁటి గుట్టిన మిక్కిలి బాధ. శాఖల పైనుండి చివురుల మేయుతఱి తేఁటి గుట్టెగాన దిక్కు నెఱుంగక లేచినది లేచినటులఁ గొమ్మలనడుమనుండి పరుగెత్తెను. కోకిల పరుగెత్తునపుడు కువకువ యనియు నాగియున్నపుడు కోకోయనియుఁ గూయుట ప్రసిద్ధము. + +ఆఁడుకోయిల తేఁటి గుట్టఁగా నవస్థపడుచుండ మగకోయిల మోసముచేఁ దనపని నెరవేర్చుట వరూథిని విరహావస్థలో నుండ మాయాప్రవరవేషముతో గంధర్వుఁడు తనవని నెరవేర్చుకొనెనను కథాంశమునకు సూచన. + +తా. నెచ్చెలీ! యాచెట్టునం దొకయాఁడుఁగోయిల చిగురాకు మేయంచో నోరిప్రక్కఁ దుమ్మెద కుట్టఁగాఁ గువకువఁ గూయుచుఁ గొమ్మలమీఁదుగాఁ బర్విడుచుండఁగా పుంస్కోకిలము చూచి బాధ మాన్పునదివోలె దాని మొగముతోఁ దనమోముఁ జేర్చి ముద్దుకొనెను. చూచితివా? మగవారినడవళ్లు సమయము చూచి మోసపుచ్చునవి గదా! + +అలం. అర్థాంతరన్యాసాలంకారము. + +టీ. అనిమిషకాంతలు = వేలుపుఁజెలువలు, అని = ఇటు లని, పొగడుచున్ = (ఆవనమనోహరత్వమును) పొగడుచు, లతాంతహరణోత్సుకలై - లతాంత = పూవులను, హరణ = కోయుటయందు, ఉత్సుకులై = వేడుక గలవారై, ఒయ్యారపుటనువునన్ = విలాసవైఖరితో, జడలల్లి = జడలను వేసికొని, జిలుగులు = సన్ననివి, ఆగు, పయ్యెదలన్ = పైఁటలచే, గట్టిగన్ = దృఢముగా, చనుకట్టు కట్టి రవికలమీఁదఁ జేర్చి బిగఁగట్టి - పూవులు గోయుటకు వెడలి రనుట యిట నధ్యాహార్యము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0314.txt b/Manu_Charitra/page_0314.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..69f18c717f57ba6448f7a2b101d166d3183915af --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0314.txt @@ -0,0 +1 @@ +తా. ఆదేవతాస్త్రీలు మీఁదఁ జెప్పినవిధముగా నుద్యానవనమును బొగడి యంతటఁ బువ్వులు గోయఁగోరినవారై పువ్వులచెట్లకొమ్మలు మొదలైన వానికిఁ దలవెండ్రుకలు తగులుకోకుండునట్లుగా జడలు వేసికొని బయట జాఱిపోకుండునట్లుగా ఱొమ్ములపైఁ జుట్టి బిగియఁగట్టుకొని వెడలిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0316.txt b/Manu_Charitra/page_0316.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ab40954791ad1c8446f487382e03da6b229f3e8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0316.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +(ఈరగడ చెలికత్తెలు పూలుకోయుతఱిఁ బరస్పరము కావించు సంభాషణరూపముగ నున్నది. కావున నెక్కడి మాట కక్కడనే యన్వయము) ఆల్లయది = అదిగో నా చెలి, నేర్పుమైన్ = నేర్పుతో, నెఱులన్ = తలవెండ్రుకలలో, తొలుపూన్ = తొల్త గోసినపూవును, తుఱిమెన్ = చెరివెను. దర్పకునకున్ = మన్మథునకు, అర్పింపన్ = సమర్పించుటకు, తలఁపదు = తలంపదు, ఎంతటి పెరిమె = (పూవులందు) ఎంత ప్రేమయే, (పెరిమె యన గౌరవ మనియుఁ బెద్దఱిక మనియుఁ గొంద ఱర్థముఁ జెప్పి యున్నారు. పెద్దఱిక మను నర్థము గ్రహింతు మేని పెద్దఱికముచే మన్మథుని లక్ష్యము చేయలే దని భావము.) ఇంతి = చెలీ, పావురపురొద = పావురాయికూఁత, ఏల వినెదు = (ప్రశ్న) ఎందులకు వినుచున్నావు? (ఉత్త.) ఆరజము = సొంపైనది. వింతయే = ఇది యంతవింత యైనదా? ఎన్నఁడును విని యెఱుంగనిదా? విరహిణులన్ = వియోగము పొందినస్త్రీలను, వెతఁ బెట్టు బేరజము = ఆయాసపెట్టుకొంటెతనము గలది. సురపొన్నక్రొన్ననల్ = సురపొన్నయొక్క క్రొత్తమొగ్గలను, చొచ్చి = ఆచెట్లలో ప్రవేశించి, నలుగడన్ = నాల్గువైపులను, వెదకు = నీవు వెదకుము. అందుల తావితండంబు = ఆపూలవలని పరిమళపుసమృద్ధి, క్రొవ్వెదకున్ = క్రొత్తకొవ్వునకు, తఱుగదు = తగ్గదు, అఱిమి = మీఱి, ఆక్రమించి, ననున్ = నన్ను, చివురునకున్ = చివురుటాకునకు, కంటకము = పరుషవచనము, ఆడన్ = పలుకుట, నిందఁ జేయుట, అగునె = అనఁదగునా? వేఱక్కచోటన్ = ఇంకొక్కప్రదేశమునందు, కంటకము = ముల్లు, ఆడన్ = నాటుకొనఁగా, గ్రుచ్చికొనఁగా ననుట, చుఱుకుమనెన్ = చుఱుక్కుమనెను. కుందములు = మొల్లమొగ్గలు, నీకున్, ఒసఁగన్ = +ఇయ్యను, కైశికమున్ = కొప్పునందు, కూర్చితిన్ = చేర్చితిని, పెట్టుకొంటిని. ఇందులకున్ = ఈపూలకు, వెల = క్రయము, అడుగనేల = అడుగుట యెందులకు, వైశికము = బోగముతనము, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0317.txt b/Manu_Charitra/page_0317.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa2e9b35b6782bf8677c2f378e6061163aeb24c6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0317.txt @@ -0,0 +1 @@ +(మోసమును) విడు = మానుము, గొజ్జంగ = గొజ్జంగపొద, చిఱుఁదేంట్లకున్ = చిన్నతుమ్మెదలకు, గుజ్జెనఁగూళ్లు = ఆటతిండ్లు, (పసిపిల్ల లాటలాడుకొనుచుఁ జిన్నిపిడతలతో వండుకొని తినునన్నమునకుఁ బేరు) (పా. చిఱుతేంట్ల కొదవె గుజ్జనఁగూళ్లు =చిన్నితుమ్మెదలకు గుజ్జనగూళ్లు లభించెను.) ఒసఁగెన్ = ఇచ్చెను, అది = ఆవిషయము, ఎఱుఁగక, పూవు, అందన్ = అందుకోఁగా, ఇటు, రజ్జంగన్ ఏల = నిష్ఠురోక్తు లాడ నేల, ఇంతి = వనితా, నీవు, రతిపతిన్ = మన్మథుని, తెగడన్ = దూఱఁగా, ఎదిరింపన్ పోలున్ = మారుఁడు నీపయి నెదిరించి యుండవలయును. (కనుకనే) పొగడ = పొగడచెట్టు, తుదలన్ = కొనకొమ్మలయందు, చివురులు = చిగురాకులు, పొదలన్ = వృద్ధి నొందఁగా, పూచినది = పుష్పించినది. (మన్మథుని దూషింతువేని నాతనికిఁ గుసుమాయుధములు సిద్ధముగా నున్నవి యనుట), అల్లనన్ = మెల్లఁ, గందవొడికిన్ = బుక్కామునకు, ఈప్రేంకణము = ఈప్రియాళువును, పుడుకుము = వ్రేళ్లతో నానియు నాననటుల నొక్కి పట్టుము. ఇటు = ఈవిధముగా, (పా. తడయకు = ఆలస్యము చేయకుము) తడయక = ఆలస్యము చేయక, నీకున్ = నీకు, తగన్ = (పుప్పొడి త్వరగాఁ గాల్చినందులకు) తగినటుల, రత్నకంకణము = మణులు చెక్కినమురుగును, ఇత్తున్, నెరసిపోన్ = దాఁటిపోవుటకు, (పొదరిండ్లలో దూరి తప్పించుకొనిపోవుటకు) చూచెదవు = యత్నము చేయుచున్నావు, నిలునిలువుమా = అటులఁ బోవల దాగుమాగుము. (ఆదరాద్ద్విరుక్తిః) కనము = అరిగితినేని, తిరిగి నిన్నుఁ గలిసికోఁజాలము, (ఏలన) కురియు తేనెలన్ = కాఱుచుండెడు తేనెలచే, అంతటన్ = అన్నిచోటులందును, వనము = ఈ యుద్యానవనము, జీబుకొన్నది = క్రిక్కిరిసియున్నది. అల్లయది = ఆదిగోనది, (ఆదూరముగా నెట్టయెదుటఁ గనిపించునది) కాదు = మోదుగుకాదు, ఫుల్లకంకేళి = వికసించిన యశోకవృక్షము, పన్నిదము = పందెము (ఎంత), (మఱొక్కతె యనుచున్నది.) మోదుగు = మోదుగు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0318.txt b/Manu_Charitra/page_0318.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d56e7b93cd83e0acf8ef92a1aee94d6706621f7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0318.txt @@ -0,0 +1 @@ +చెట్టే, ఓడినన్ = ఓడిపోయినచో, నీదు ముత్యాలజన్నిదము = ముత్యాలసరము (పందెము పెట్టుము) (కాదు = అది కంకేళి కాదు అనునర్థ మొకానొకరు వ్రాసిరి గాని యంతకంటె నిదియె సరసము). ఈయరఁటిబాలెంత = పూచిన యీ యరఁటిచెట్టు, ఏటవాలైనయది = ఒఱగినది, చేటునకె = చెఱుపునకే, అగుచూలుచేన్ = అగునట్టిప్రసవముచే, కలుగుమేలు = కలుగు నుపయోగము. ఎంత = ఏపాటిది? (అరఁటిని గెలవైచిన పిదపఁ గొట్టివేయుదు రనుట. అట్టి యాపత్కరమయిన చూలు గనుకనే యిప్పు డిట్టి యవలక్షణము పుట్టినదని భావము.) నెలఁత = వనిఁతా, ఈగేదంగిన్ = ఈపచ్చమొగిలిని, నీకున్ = నీకు, బుక్కాము = గందవొడి, అబ్బెన్ = లభించెను, చిలుకు నీపుప్పొళ్లు = రాలునట్టి యీపూదుమ్ము, చెంచెతలబుక్కాణము = చెంచుటాండ్రకు గంధపొడి, విరవాది = విరజాజితీఁగ, మితి లేని తేనెన్ = మేరయే లేనంతమకరందమును, ఆమెతచేసెన్ = (తుమ్మెదకు) విందు చేసెను (ఎంతో తేనియ నొసంగినను ఆతుమ్మెద దానితోఁ బరితృప్తి కొంచెమేని పొందక) ఇతరలతికలన్ = పెఱతీవలను, మరగి = రుచి మరిగి, ఏఁగున్ = పోవుచున్నది. అది, పరవాది = పరులపక్షముఁ బూనునది. (కావునఁ దనివినననిది తన్ను గారవించినవాని దిరస్కరించు ననుట) నలినాక్షి = ఓచెలీ! నీకున్ = నీకు, తఱచు = విస్తారముగా, ఎదను = మదిని, కలిగొట్లు = పాటలీవృక్షములను, ప్రాఁకువేడ్కలె = ఎగఁబ్రాఁకవలయు నను కోరికలే, కడిమిగండమునకున్ = (జాఱిపడినచోఁ గల్గు) పెద్దయాపదకు, అటులఁ బ్రాఁకిన జాఱిపడుట నిశ్చయము గాన నాయపాయమునకె, ఏన్ = నేను, వెఱచెదను = భయపడెదను. కరికుంభకుచ = వీనుఁగు కుంభస్థలముల వంటి గుబ్బలు గల చెలియా! గురివెందన్ = బండిగురివెందతీగెను, పయ్యెరదొంగ = గాలి యనుతస్కరుఁడు, అదె, గిలుబుకొనియెన్ = దొంగిలించెను. కొల్లగొనియెను. తావిగల పూవుల నన్నింటి హరించెను. మై = శరీరము, అర క్రుంగన్ = సగము వంగునట్లు, శరీరమును వంచి, విరులు = గురివెందపూలు, వెరఁజు = ప్రోగుచేయుము. లకుముకులు = టిట్టిభపక్షులు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0319.txt b/Manu_Charitra/page_0319.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7c8697df6e34e9ef65a58ac9db98273651d3f2f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0319.txt @@ -0,0 +1 @@ +(మీలవల్లంకు లందురు.) మెరమెరని = మెరమెర యని మెఱయుచుండెడి, కొలనిదరిమీలు = సరస్సుగట్టున నుండెడిచేఁపలు, అంచున్ = అని భ్రమయుచు, నీకనుదోయిన్ = నీకనులజంటను, మరగెన్ = ఆశించెను. చకచకలు = చకచకలాడు కన్నులకాంతులు, మాయింపు = అణఁచివేయుము. ఏకాంతము = రహస్యము. అని, తొలఁగెదు = తప్పుకొనెదవు. ఇందున్ = ఇచ్చో, నీవు, వేఱు అంటే = వేఱయినదానవా, నీవు గూడ మాలోనిదానవే గదా తొలఁగిపో నేల? మున్నాడి = ముందుగా, చెలువ = చెలీ, ఈవటివేఱు = ఈవట్టివేఱును, చేకొనవె = కైకొనవె. ఈయేడాకులరఁటిన్ = ఈకానఁబడు ఏడాకులయరఁటిచెట్టునందు, అగుకప్పురము = కల్గుకర్పూరము, అరిది = అపురూపమయినది, సాధారణముగా లభించునది కాదు. దానికిన్ = ఆకర్పూరమునకు, అల శశియొడలు = ఆచంద్రునిమేను, చంద్రబింబముగూడ, సరిరాదు = సమానము కాదు. (ఏలన) ఉరము = ఱొమ్ము, కప్పు = నల్పు, (చంద్రబింబమునకు మధ్యకళంకము గలదు. ఏకళంకము లేక తెల్లఁగా నున్న పచ్చకప్పుర మాచంద్రుని మించినది) పాళకున్ = పూవుగెలకు, ఆల్లది = అదిగో నాచెలి, పోఁకన్ = పోఁకచెట్టును, ప్రాఁకన్ = ఎగఁబ్రాఁకఁగా, బందము తెగియెన్ = కాలికిఁ గట్టుకొనిన త్రాడు తెగిపోయెను. అళి = దానిచెలి, అది దిగజాఱునట్టి చందము = జాఱిపడిపోవుచున్న తెఱఁగు (చూచి) నగియెన్ = నవ్వెను. ఈవేళన్ = ఈసమయమున, బళి = బాగు, మావి = మామిడిచెట్టు, మలయుకోవెల పంచమస్వరంబు అను ఈలన్ = వ్యాపించునట్టి కోయిలయొక్క పంచమకూజిత మను ఈలచేత, మలయపవనునిన్ = మలయమారుతమును, పిలిచెన్ (గాలి లేనిచో ఈల వేసినయెడ వీచు నని ప్రతీతి) మంజులవాణి = మనోహరవాక్కులు గలదానా (చెలి), చంపకము = సంపంగి, సులభమై = సులువుగా, దొరకెన్ = లభించెను, పూఁబొదలు = పూలపొదలు, చిలువ ఆనెన్ = పాము అంటినది. చేరి = సమీపించి, ఇఁకన్, వంపకము = వంగలాగకుము, (పా. చిలుకవన్నెపుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0320.txt b/Manu_Charitra/page_0320.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6e4ee92ca255c7b14e35116e3f10771c79e3aeb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0320.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +బొదలు, అన్నెపుఁబొదలు = ఇతరములగు పూఁబొదలు, చిలుకవు = పూలనీయవు) సఖులార = చెలిమికత్తెలార, ఇఁకన్ = ఇఁకమీఁద, దవ్వులకున్ = దూరమునకు, పువ్వులకున్, చనకుఁడు = పోకుఁడు. అనుచున్, అతివలు = స్త్రీలు, అల్లనన్, డాసి = చేరి, అలరులు = పూలు, కోసిరి. + +అలం. మెరమెరని యనుచో భ్రాంతిమంతము. కావ్యలింగము. అరిదిశశియొడలు అనుచో ప్రతీపము. లకుముకులు నీటిరేవున నున్న చేఁపల మిగులఁ జులకనఁగాఁ బట్టుకొను ననుటకు. +మ. “కలయన్ నీలమయంపుఁ దల్లియొఱ దాఁకన్ దేటనీ రొప్పుర + థ్యలకూపంబుల మీలఁ జూచి వలభీవ్యాసంగితుంగద్రుశా + ఖలలో డాఁగి గుభాలనన్ లకుముకుల్ గ్రందై పడున్ లేచు.” + +టీ. నాళీక...కరంబు - నాళీక = తామరలయందలి, మధు = మకరందముచే, ఉన్మత్త = మదించిన, మరాళీ = అంచపెంట్లవలనను, ముఖర = ధ్వని చేయు, అళి = తుమ్మెదలవలనను, సుఖకరంబు = సుఖమును గలిగించునది, అగు కొలనన్ = అగు సరస్సున, కేళీలాలసగతిన్ = క్రీడలయం దాసక్తి గల స్థితితో, డిగి = దిగి, ఆళీనివహంబులు = చెలికత్తెలసమూహములు, ఓలలు ఆడెడువేళన్ = ఓలలోలలని యీఁదులాడునెడ. పైపద్యముతో నన్వయము. + +తా. తామరతూండ్లు దినియుఁ దామరపూఁదేనెలు త్రాగియు మత్తు గొన్నహంసలు దుమ్మెదలు గలిగి సౌఖ్యము గలిగించునదియై యొప్పుచున్న యొకతామరకొలనిలో దిగి వరూథిని చెలికత్తెలందఱును జలక్రీడ చేయుచుండఁగా. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0322.txt b/Manu_Charitra/page_0322.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fcc10ed81bc37dfb447a92c6b3e1688b60bc28d6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0322.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +యొడ్డునఁ గూర్చుండి నీ రాడ రమ్మని పిల్చుచెలులకు రెండవచేతితో నేను రాను మీరు కానిం డని మ్రొక్కు మ్రొక్కుచు నెదిరివస్తువును గ్రహింపనేరని రిత్తచూపుతో దిక్కులను జూచుచుండఁగా నొకవైపున. + +టీ. రవిరుచిన్ = సూర్యకాంతియందు (ఎండలో), త్రసరేణువ్రాతముల్ = పరమాణుసమూహములు, మించు వాత్యానివహనిహతిలోన్ = అతిశయించుచున్న సుడిగాలియొక్క సమూహము కొట్టుటలో, ఇందిందిరశ్రేణులు = తుమ్మెదలసమూహములు, ఆడన్ = తిరుగుచుండఁగా, కువ...సంభవములు - కువలయ = కల్వలచే, ఘన = దట్టమైన, కూల్యా = కాల్వలయొక్క, కూల = గట్లయందలి, వల్లీవనీ = తీగలసమూహమునందు, సంభవములు = జనించినవి, అగుచున్ = అయి, మింటన్ = ఆకసమున, పర్వుపుప్పొళ్లలోనన్ = ప్రసరించు పుష్పపరాగములో. త్రసరేణువు: గవాక్షమునుండి వచ్చు వెలుఁగులోఁ గానవచ్చు అణువును రజ మందురు. దానిలో నాఱవభాగమును ద్రసరేణు వందురు. ఇ ట్లనుటకు. +శ్లో. “జాలసూర్యమరీచిస్థం సూక్ష్మం యద్ధృశ్యతే రజః, + తస్య షష్ఠతమో భాగః త్రసరేణురితి కథ్యతే.” +తా. ఎండవెలుఁగులోఁ గానవచ్చు చిన్నిపరాగముతో సుడిగాలి గొట్టఁగాఁ దుమ్మెద లాసుడిగాలిలో నాడుచుండఁ గలువలు నింపినకాలువలగట్టులందుఁ దీవప్రోవులలోని పుప్పొడులు రేఁగి యాకసమునంతయు నాక్రమించుకొనఁగా నాపుప్పొడిలోన — (పైపద్యముతో నన్వయము.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0323.txt b/Manu_Charitra/page_0323.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e6f1681ee005503b96ae1831aea5238c7ebfb81 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0323.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. పసిఁడితోరముతోడి బాహువు - పసిఁడి = బంగారుతోఁ జేసిన, తోరముతోడి = వ్రతకంకణముతోఁ గూడిన, బాహువు = భుజమును, అల్లనన్ = మెల్లఁగా, ఎత్తి, సారెకున్ = మాటికిని, పొదలపైన్ = పూవులచే నలరారు పొదలపైన, చాఁచి చాఁచి = సాగించి సాగించి (అందుకొనుటకుఁ జాపి) బింబాధరంబు = దొండపండువంటి మోవి, కంపింపన్ = చలింపఁగా, ఒయ్యనన్ = చక్కఁగా, విపంచీస్వరంబునన్ = వీణాధ్వనివంటిధ్వవితో, జట = వేదజటను, (ముందు వెనుక పదములను రెట్టించి రెట్టించి చెప్పెడిక్రమమును జట యందురు.) చెప్పి చెప్పి = పలుమాఱు పఠించి పఠించి, మార్గా...గణముచేన్ - మార్గాన్వేషి = త్రోవను వెదకు, దీర్ఘలోచన = సోగకన్నులయొక్క, దీప్తిగణముచేన్ = కాంతిపుంజముచే, దిశలన్ = దిక్కులను, తోరణ కట్టి కట్టి = తోరణములు కట్టి, పలుమాఱు దిక్కులను దేరిచూచుచు నని భావము. కట్టుపదము పడ్వాదులలోనిది గాన పర మగుటచే మువర్ణలోప మయ్యెను. ఇటులె, జయపెట్టు, భయపడు. కమ...వంబునన్ - \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0324.txt b/Manu_Charitra/page_0324.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca791f9e3181d6fc4aea70f5b7155ffddc03f7d2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0324.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కమనీయ = మనోహరమైన, తనుకాంతి = శరీరకాంతి యను, కనకద్రవంబునన్ = బంగరునీటిచే, ఆరామరంగంబున్ = వనప్రదేశమును, (ఉద్యానవన మను నాట్యప్రదేశమును) అలికి యలికి = బంగారు కరిగిన నీటివలె నున్నమేనికాంతి యాప్రదేశమునిండ బాగుగాఁ బూసి, ఆనితంబ...గ్రంథిన్ - ఆనితంబ = పిఱుఁదువఱకు, విలంబి = వ్రేలాడు, కాలాహికల్ప = కాలసర్పమువంటి, ఘన = పెద్దదైన, కచగ్రంథిన్ = సిగముడిచే, అచటిభృంగములకున్ = అక్కడి తుమ్మెదలకు, అసితదీధితులు = నల్లనికాంతులు, వడ్డికిన్ = వృద్ధికి, ఒసఁగుచున్ = ఇచ్చుచు, తుమ్మెదలు నల్లనివి; పెన్నెరి యింకను నల్లనిది. కాన తన నీలకాంతి తుమ్మెదలకు వడ్డి కీయఁగల్గుట. దేవపూజవిరులు = దేవతార్చనపుష్పములు, చిదిమెడుకపటభూసురునిన్ = కోయుకృత్రిమబ్రాహ్మణుని, ప్రవరవేషధారియగు గంధర్వకుమారుని, కనియెన్ = వరూథిని చూచెను. + +తా. వరూథిని బంగారువ్రతకంకణముగల హస్తమును బూలకై పొదలమీఁదికిఁ జూచుచు దొండపండువంటి మోవి యదరఁగా వీణాధ్వనివంటి ధ్వనితో జట సెనెప్పుచు, త్రోవను నిడుదచూడ్కులచే దిక్కులను దోరణకట్టించుచు కరుగఁ బోసిన బంగరువంటి మేనికాంతిని వనము నెల్ల వ్యాపింపఁజేయుచు బిఱుఁదులవఱకు వ్రేలాడు పెన్నెరుల జాఱుముడిచే నచటి తుమ్మెదల కెక్కువనల్పు నొసఁగుచు దేవతార్చనపుష్పములను గోయు కపటబ్రాహ్మణునిఁ జూచెను. + +అలం. ఉపమాపరిణామనిదర్శనాలంకారములు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0325.txt b/Manu_Charitra/page_0325.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57d54c3d6b630966a9e940c401b37cc7d2a7dc36 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0325.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. కాంచి = ఆకపటబ్రాహ్మణకుమారుని జూచి, అక్కాంచనకేతకీకుసుమగాత్రి = పసిమి మొగిలిపూవువంటి మేనుగలయావరూథిని, అప్పుడు, వయస్యలన్ = చెలికత్తెలను, డించి = విడిచి, కల...చికయై - కల = అవ్యక్తమధురముగా, క్వణత్ = ధ్వని చేయు, కనకకాంచిక యై = బంగరుమొలనూలు గలదై, ఎదురేఁగి = ఎదురుగాఁ బోయి, తానే యొంటరిగా నెవ్వతెను సహాయము గైకొనక యతఁ డున్నయెడ కేఁగి, ఘనాంతచలచ్చపలాకృతిన్ - ఘన = మేఘములయొక్క, అంత = సమీపమునందు, చలత్ = సంచరించుచున్న, చపలాకృతిన్ = మెఱుపువిధముగా, తన్నికుంజాంచలవీథిన్ - తన్నికుంజ = మాయావిప్రుఁడు పూలు గోయు పొదరింటియొక్క, అంచలవీథిన్ = చివరిప్రదేశమందు, తాఱుచున్ = నక్కుచు, కలన్ = స్వప్నమున, కాంచినవస్తువున్ = చూచినపదార్థమును, తెలిసి = మేల్కని, కాంచినయట్లు = చూచినవిధమున, అనురక్తిన్ = అనురాగముతో, ఆకపటబ్రాహ్మణుని, కాంచుచున్ = చూచుచు, మీఁదిపద్యముతో నన్వయము. + +తా. ప్రవరాఖ్యునిరూపమును దాల్చి యెదుటఁ గానవచ్చిన గంధర్వకుమారునిఁ జూచి ప్రవరుఁడని మనస్సులో నిశ్చయించికొని వానిని బలుమాఱు జూచి కలలోఁ గన్నదానిని మేలుకనినపిదప మరలఁ గాంచినవిధమున సంతసించుచు వయన్యల విడిచి బంగరుగజ్జెలమొలనూలు మ్రోఁగఁగా నెదురుసని, యాతఁ డున్నపొదరిండ్లనడుమనే మబ్బులలో మెఱుపువిధమునఁ దాఱుచు. + +అలం. ఉపమోత్ప్రేక్షానిదర్శన అలంకారములు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0327.txt b/Manu_Charitra/page_0327.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8965bcf22d272fd03196318389c431eb8b443f5d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0327.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +టీ. తొలుదొల్తన్ = మునుముందు, వానిన్ = ప్రవరవేషధారియగు గంధర్వకుమారుని, కన్నులన్ = కన్నులతో, కాంచినప్పుడ = చూచినప్పుడే, పల్లవాధరగుండె = చివురువంటిమోవి గల వరూథిని డెందము, జల్లుమనియెన్ = చలించెను. జల్లు అనుట ధ్వన్యనుకరణము. అటన్ = అవ్వల, రెండుమూఁడు, అంజలు = అడుగులు, అరుగునప్పుడు = చనునప్పుడే, పంకజాక్షికిన్ = పద్మములఁ బోలు కనులుగల వరూథినికి, కాళ్లన్ = అడుగులందు, తొట్రుపాటు = తడబాటు, కదిరెన్ = కలిగెను, డాయంగన్ = చేర, చనునప్పుడ = పోవునప్పుడే, ముఖాంబుజంబునన్ = ముఖపద్మమున, కంబుకంధరకున్ = శంఖమువంటిమెడ గల వరూథినికి, దైన్యంబు = బీదతనము, మనస్సులోనివిచారముచే బయటికిఁ దోఁచిన వెలవెలపాటు, తోఁచెన్ = కనఁబడెను. కదిసి = డగ్గఱి, నిల్చినయప్డ = నిలుచున్నసమయమునందే, లలనకున్ = వరూథినికి, మిగులన్ = విస్తారముగా, కనుదోయిఱెప్పలన్ = రెండుకన్నులఱెప్పలకు, చంచలత = చాంచల్యము, బెరసెన్ = కలిగెను. కటకటా = అయ్యో! ( మోసపుచ్చితివి గదా) అనునపుడ = అనుచునున్నపుడే, గద్గదిక = డగ్గుత్తిక, పొడమెన్ = జనించెను. చెఱఁగు = (వాని)వస్త్రపుఁగొంగును, పట్టినయపుడ, లేఁజెమట = చిఱుచెమట, క్రమ్మెన్, సొలసి = సొక్కి, మాటాడన్, ఉంకింపన్ = యత్నించుటకు, తలఁచి, మోము = (వాని)ముఖము, తేరకొని = తేరఁబాఱి, చూచునపుడ = తిలకించునపుడే, కన్నీరు = బాష్పములు, పొడమెన్ = పుట్టెను. +విచారముచేఁ గ్రమ్మెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0328.txt b/Manu_Charitra/page_0328.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd41f4a892b3665d8ff204f3153d452c7276b9f1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0328.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +“భావమ్మనోగతం సాక్షాత్స్వహేతుం వ్యంజయంతి యే, తేనుభావా ఇతి ప్రోక్తా భ్రూవిక్షేపస్మితాదయః" అనుప్రమాణముచే రత్యాదులఁ దెల్పు భ్రూవిక్షేపాదు లనుభావములు. ఇవి శారీరములు మానసము లని రెండువిధములు. శారీరములు సాత్వికము లని, మానసములు వ్యభిచారు లని పేరు. ఇందు సాత్వికభావములు ఎనిమిది. అవి యే వన, +శ్లో. “స్తంభః ప్రళయరోమాంచాః స్వేదో వైవర్ణ్య వేవథూ + అశ్రువైస్వర్యమిత్యష్టౌ సాత్వికాః పరికీర్తితాః." +ఈసాత్వికభావము లిందు వరూథినికి మాయాప్రవరసందర్శనమునఁ గలిగినటులఁ జెప్పఁబడెను. + +తా. ప్రవరునివేషముతో నున్న యాగంధర్వుని మునుముందు చూడఁగానే యావరూథినికి గుండె జల్లుమనెను. ఆవల రెండుమూఁడడుగులు చనునప్పటికి నడుగులు తడఁబడఁదొడఁగెను. చేరఁబోవునప్పటికి మోమున దైన్యము తోఁచెను. చేరి నిల్చునప్పటికి రెండుకనులందును జాపల్యము కలిగెను. కటకటా! న న్నింత మోసపుచ్చితివి గదా యనునప్పటికి డగ్గుత్తిక పడెను. పైకొంగు పట్టుకొనఁగానే చిఱుచెమ్మటలు గ్రమ్మెను. మాటాడుటకుఁ దలఁపఁగానే కన్నుల నీరు క్రమ్మెను. + +అలం. స్వభావోక్తి. + +టీ. మానిని = స్త్రీ (వరూథిని), పాటిక...భాగంబులపై - పాటిత = పగుల్పఁబడిన, నడిమికిఁ జీల్పఁబడిన, కరిదంత = ఏన్గుదంతములయొక్క, ద్యుతి = కాంతికి, పాటచ్చర = దొంగలైన, గండపలకభాగంబులపైన్ = పలకలవంటి చెక్కిళ్లపట్టులందు, విహారాతిశయమున స్రుక్కుటచే వెలవెలఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0330.txt b/Manu_Charitra/page_0330.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98e725ea6bc794d3ded37c80cd477280c2092f2c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0330.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +రా= +టీ. భూసురగ్రామణీ = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడా! రా = రమ్ము, (నన్నేలుకొనుము). నీవు, కడున్ = మిక్కిలి, నిర్దాక్షిణ్యచిత్తంబునన్ = దయలేని డెందముతో, వైరాగ్యము = విరక్తతను, పూని, రావైతేన్ = రాకపోతివేని, చవిగాని యిందులకున్ = నీకు రుచింపనిదీనికై, హోరాహోరిగాన్ = నిండుబింకముతో, పోరి = పోరాడి, వాలాయము సేయఁగాన్ = నిర్బంధము చేయఁగా, ఏలా = ఎందులకు, నీవు, ఆచారవంతుడవు ఐ = నిష్ఠ కలవాఁడవై, వేదవిదితాచారముల నతిక్రమింపక యగ్నిహోత్రరక్షణము ఏకపత్నీవ్రతము నొనర్చుచు, బ్రతుకు = జీవింపుము. నీయెడన్ = నీయందు, పొడమువాంఛన్ = పుట్టెడుకోరికచే, చావో = చావుమాత్రమో, ఎక్కుడొ = దానికి మించినదో? + +నీవు ఆచారమునే యపేక్షించి పరకాంత నని నన్ను వదలుదువా? చెప్పవలసినవి యన్నియు నిదివఱకె చెప్పితిని గాన నిర్బంధించి ఫలము లేదు. అందుచే నాకు సిద్ధించునది చావు. అంత కెక్కుడు లేదు గదా! దాని కొప్పుకొని యున్నా నని భావము. + +తా. భూసురవర్యా! దయమాలి నన్ను గారవింపక వైరాగ్యము పూని యుండునీతోఁ బ్రేమింపు మని బలవంతపెట్టి పోరాడఁగా నేల? నీవు సదాచారమును జెఱచుకొనక నెఱవేర్చుకొనుచుఁ జిరకాలము బ్రదుకుము. నీపై వాంఛచే నాకుఁ జావో దానికంటె నెక్కువో కలిగిన నేమి! + +అలం. ఆక్షేపాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0331.txt b/Manu_Charitra/page_0331.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..637e90efeb7ab142769b0fc95b2ac7c448351f66 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0331.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. కట్టిఁడితనమునకున్ = కాఠిన్యమునకు, ఒడిగట్టి = పాల్పడి, ఇట్లు = ఈవిధముగా, ఎంత ప్రార్థించినను ఆమోదించక, మనసున్ = హృదయమును, ఱాయి చేసి = జాతివలెఁ గఠినముఁ జేసికొని, కరఁగపు = మెత్తఁబడవు, కరుణాభావమును దాల్పకపోతి వనుట, మఱి = మఱియును, నీపట్టినది = నీపట్టును, విడువవు = వదలువాఁడవు కావు, మాయదృష్టము = మాభాగ్యము, ఉండన్ = ఇటు లుండ, ఇఁకన్ = ఇంకపైన, నిన్నున్, ఇట్టట్టనన్ ఏల = ఇది యిట్లని అది అట్లని యనుట దేనికి? నిష్ఠురము లెన్ని యాడినను లాభము లేదు. + +తా. బ్రాహ్మణుఁడా! కఠినుఁడవై మనసు ఱాయి చేసికొని యెంత ప్రార్థించినను దయ తలఁపకున్నావు. మాదురదృష్టవశమున నీ కింతటి కఠినబుద్ధి కలిగినదిగాని వేఱుకారణమునఁ గాదు. ఇఁక నిన్ను నే మనినను లాభములేదు. మాదురదృష్టమును గూర్చి లోలోన నిందించుకొనవలసినదే. + +అలం. వ్యాజనింద. + +టీ. అనినన్ = వరూథిని యిటు లనఁగా, కుహనాభూసురుండు = కపటబ్రాహ్మణుఁ డగు గంధర్వుఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0333.txt b/Manu_Charitra/page_0333.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a15d7d03b6d674b78f4f7874b28cf09f23097c81 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0333.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +బడివినఁబడనియట్లు) ఇట్టులు = ఈవిధముగా, అనియెన్ = ఈరీతిగాఁ బ్రత్యుత్తరము నొసంగెను. + +ఆయాశృంగారలక్షణము నుపాయాంతరములచే మాటుపఱచుటయే గాక తాను పరకాంతావిముఖుఁ డని తెలియుటకు మౌనముద్ర తలవంచుట బొటనవ్రేలు వ్రాయుట సలిపెను. ఇందుచే గంధర్వకుమారుఁడు జాణ యని గ్రహింప నగును. + +తా. ఆప్రవరవేషముఁ దాల్చిన గంధర్వుఁ డప్పుడు (నిజముగా బ్రవరుఁ డనిపించుటకై) స్త్రీలతోఁ గలసి మెలసి యుండుటచే గడిదేఱిన యుదుటుఁజూపులను ఱెప్పలలోనే యడఁచెను. ముఖమునఁ దోతెంచు చిఱునవ్వును గప్పిపుచ్చెను. శరీరమునఁ గన్పట్టు శృంగారచేష్టలయుద్రేకమును లేనిపోనిమౌగ్ధ్య మభినయించి డాఁచెను. మోహరసము మీఱివచ్చెడు నర్మవచనములను నాల్క దాఁటనీయకే గ్రుక్కగొనెను. తల వాంచి యుస్సు రని మౌసము దాల్చి కాలిబొటనవ్రేలితో నేల రాయుచు నేమేమో లోలోఁ జింతించి యల్లన తల యెత్తి సన్నగొంతుతో నవ్వల ని ట్లనియెను. + +టీ. ఓఫుల్లాంభోరుహనేత్ర = వికసించిన తమ్మిపూవువంటి కన్నులుగలదానా! వరూథినీ! తల్లిందండ్రియున్ = తల్లిదండ్రులు, నన్నున్, కానని మనస్తాపంబునన్ = చూడమిచేఁ గలిగిన మనస్సులోని చింతచేత, పొక్కఁగాన్ = పరితపించఁగా, ఇల్లాలు = భార్య, ఆర్తిన్ = వియోగవ్యథచే, కృశింపఁగాన్ = దిక్కఁగా, సవనవహ్నిశ్రేణి = యజ్ఞాగ్నులవరుస, త్రేతాగ్నులు, చల్లారఁగాన్ = ఆఱి చల్లఁబడిపోవఁగా, ఇల్లున్ = గృహమును, శూన్యతన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0334.txt b/Manu_Charitra/page_0334.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1541e73f57df6356110235dcb549a38ef50b65db --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0334.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +లేమిని, ఒంది = పొంది, పాడువడి యని యొక రర్థము చెప్పిరి, సొంపుచెడఁగాన్ = నిండుతనము మాయఁగా, ఇచ్చోటన్ = ఇక్కడ, నేన్ = నేను, చిక్కి = చిక్కుకొని, ఏసుఖమతిన్ = ఎట్టిసుఖేచ్ఛతో, భోగించెదన్ = నీతో సంభోగింతునో, చెప్పవే = నీవే చెప్పుము. + +తా. ఉవిదా! నేను తమకన్నులయెదుట లేక యీకాననిక్రంతలయం దుండుటచే నాతల్లిదండ్రులు నాయునికి తెలియక చింతిల్లుచుండ, నాభార్య వియోగదుఃఖ మనుభవించుచుండఁగా, యాజ్ఞికాగ్నులు చల్లారిపోఁగా, గృహము పాడ్వడఁగా, నే నిక్కడఁ జిక్కి యుండి సౌఖ్య మె ట్లపేక్షింతును? ఎట్లు నీతో భోగము లందుదును? నీవే చింతింపుము. + +ఆర్తి యన విరహతాప మని నరసభూపాలీయమునం దొసఁగఁబడిన యుదాహరణము. +క. “బెడిదపుమదనజ్వరమున, మిడిసిపడున్ హారలతలు మృగలోచనకున్ + వెడవిలుతునింటికోలల, వడువున సతి నింక నేచవలదు నృసింహా.” + +టీ. ఓసరసీరుహాక్షీ = తామరపూవులవంటి కన్నులు గల వరూధినీ! వినవో = విన్నావుకావా, రతిన్ = సంభోగమునందు, నీవు కౌఁగిటన్ చేర్చునింపు = నీవు కౌగిలించుకొనఁగాఁ గలుగునానందము, ఆసురభర్తకైనక్ = ఆయింద్రునకైనను, (సర్వసౌఖ్యముల ననుభవించునట్టి యింద్రునికేని యనుట) కలదా; వలదు = అక్కఱ లేదు, అంచున్ = అని, పెనంగన్ = పెనఁగులాడుటకు, ఏను = నేను, సన్న్యాసినె = సన్న్యాసినా యేమి, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0335.txt b/Manu_Charitra/page_0335.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6d35d0837c2e07222bb2f9f4d783a536be80428 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0335.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఒక్కటే తహతహన్ = (తల్లిదండ్రులు మొదలగువా రేమైరోయను) నెడతెగనివిచారముచే, కేళిపైన్ = భోగముమీఁద, మనసు, ఒగ్గదు = పోదు. సంభోగేచ్ఛ జనింపక యున్నది! మనసి = మనస్సు, అనాశ్వాసిత = ఊఱట లేనిదియు, దుఃఖితే = దుఃఖము నొందినదియు నగుచుండ, సర్వం = ఎల్లను, అసహ్యం = రోఁత గలదే, అనాన్ = అనఁగా, ఎఱుగవే = నీవు విని యెఱుంగవా? + +రతి యన “యూనోరన్యోన్యవిషయాస్థాయినీఛ్ఛారతిర్భవేత్" ఆలంకారికనిర్వచనము. ఇది నరసభూపాలీయమునందు “సంభోగవిషయ మగు నభిలాషస్ఫురణము మనములఁ బొడమిన ధరలో నది రతి" అని చెప్పఁబడెను. + +తా. ఉవిదా! నాపల్కు వినుము. ప్రేమతో నీవు కౌఁగిటఁ జేర్చుకొనఁగలుగునానంద మాయింద్రునకైనఁ గలుగదు. నీ విట్లు నన్నుఁ ప్రేమించుచుండఁగాఁ గూడ దని పెనఁగులాడుటకు నే నేమి సన్న్యాసినా? 'ఇ ల్లే మయ్యెనో? తలిదండ్రు లేమైరో? కులకాంత యెట్లుండెనో?' అను పెద్దతహతహచే మనసు గొల్పకున్నది. ఎఱుఁగవా? "అనాశ్వాసితదుఃఖితే మనసి సర్వ మసహ్యమ్” (మనస్సు ఊరట లేక చింతిలుచుండఁగా సర్వమును నసహ్యమగును) అనుపల్కును. అట్టి వెతయే నాకు లేకున్నచో నాకయి నేను నీకొఱకు వెదకికొనుచు రాకయుందునా? + +అలం. అర్థాంతరన్యాసము, అర్థాపత్తి, ప్రతిషేధము. + +టీ. ఐనన్ = అటులైనను, కానిమ్ము = కానీ, నామనసు ఎటు లున్నను దానిం గూర్చి విచారింపను. భవద్దీనతకై = నీదీనత్వమును జూచి, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0336.txt b/Manu_Charitra/page_0336.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a88e43c33a67ef8a1a098e39edcb3b150d95285f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0336.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వ్రతము = ఇఁకమీఁద నిది కోర నని యేర్పఱచికొన్న కట్టుపాటు, విడిచితిన్ = ఇపుడె విడనాడితిని. పరులకున్ = ఇతరులకు, మేలైనన్ = మంచి కలిగినను, చాలున్ = అంతియ చాలును. శరీరంబైనన్ = ఈదేహమునైనను, ఉపేక్షింపవలయున్ = విడిచిపెట్టవలయును. అది = ఆవిషయము, అట్లుండెన్ = అట్లుండఁగా. + +తా. నాస్థితి యిటు లున్నను దానినిగూర్చి నే నించుకేనియు సంకోచింపఁబోను. నీ వింతగా దైన్యపడి యడుగుచున్నావు గావున నానియమమును విడనాడితిని. శరీరము విడిచి యైనను నితరులకు మేలు చేయవలయు. ఆవిషయ మట్లుండనీ. + +అలం. అప్రస్తుతప్రశంస, కావ్యార్థాపత్తియును. + +టీ. తెఱవా = ఉవిదా! తివురక = తొందరపడక, ఇం కొక్కటి వినుము = ఇంక నొకసంగతిని దెలిపెద నాలకింపుము. కవయునెడన్ = కలయిక చెందునప్పుడు, కన్నుఁగవయున్ = నేత్రద్వయమును, మూయన్ = మూసికొనుట, వలయున్ = ఆవశ్యకము, భువిన్ = భూమియందు, కన్ను దెఱవన్ = కన్నులను దెఱచుటచేత, అఘమగున్ = పాపము కలుగును. ఇది = సంభోగసమయమునందుఁ గన్ను మూసికొనుట, అస్మద్దేశవ్యవహారము = మాదేశాచారము. + +నిజముగా దోస మేని మా కీయాచార మేల యాచరణమునందు లేకపోయె నని వరూథిని యనునేమో యనిమాయాప్రవరుఁడు అస్మద్దేశవ్యవహార మనెను. అఘ మనుటచేఁ బాపమునకు వెఱచి యటులఁ జేయకుండు ననియుఁ దనగుట్టు మరుగుచెడ కుండు ననియును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0338.txt b/Manu_Charitra/page_0338.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..036d790548be7e68d45511cf752f7d9f9b4cbf4a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0338.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నీచెట్లతోఁపులో దైవమా నన్నుఁ జంపవల దని మొఱపెట్టుచుఁ దపము కావించుచు నిచటనే యందును. + +టీ. పూర్ణేందువదన = పూర్ణచంద్రునివంటి ముఖము గలదానా! (వరూథినీ), ఇంక నొక్కటి, వినుము, వ్రతము చెడన్ = నోము చెడినను, సౌఖ్యమైనన్ = సుఖమైనను, వలయున్ కలుగన్ = కలుగవలయును, వాంఛితము = కోరిక, తీరన్ = తీరఁగా, ననున్, నీవు వదలన్ = నీవు విడిచిపెట్టుట, చెల్లదు = కూడదు. ఏను నినున్ = నేను నిన్ను, సమ్మతిలన్ చేసి = అంగీకరింపఁజేసి, ఏఁగుదనుకన్ = వెడలువఱకును, (నీవు నన్ను) వదలఁజెల్లదు = విడిచిపెట్టఁగూడదు. + +తా. వరూథినీ! వ్రతము చెడినను సుఖమయినను దక్కవలెను. కావున నీవాంఛితము తీరఁగానే నన్ను వదలెదవేమో? అది తగదు. నేనై నీసమ్మతిని బొంది వెడలువఱకును నీవు నన్ను విడువరాదు. + +అలం. లోకోక్త్యలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0339.txt b/Manu_Charitra/page_0339.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..65f1fa1361248ccc642b6c8d99307b075de418ac --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0339.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. ఇంత యేమిటికిన్ = ఇన్ని కట్టుఁబాటు లేల, అంటేన్ = అనుదువేని, చెప్పెదను = నీకుఁ దెలియఁజెప్పెదను. వినుము = (నీవు) ఆలకించుము. (అనుమానింపకుంటకుఁ దనమాటలకుఁ గారణాంతరములు కల్పించుచున్నాఁడు), ఏను = నేను, వైదేశికుండన్ = పరదేశిని, బంధుమిత్రకళత్రంబులన్ = చుట్టాలను, స్నేహితులను, భార్యను, పాసి = ఎడఁబాసి, దైవయోగంబునన్ = విధివశమున, ఇంతదూరంబు, ఏఁగుదెంచినవాఁడన్ = వచ్చినవాఁడను, మీఁదన్ = అటుపై, భవదర్థంబు = నీకొఱకు, ప్రార్థితుండవైనై = నీచే వేఁడుకొనఁబడినవాఁడనై (నీవు మిగులఁ బ్రార్థింపఁగాఁ దొలఁగఁజాలక), వ్రతహోమాద్యనుష్ఠానంబులు = నియమములు అగ్నికార్యములు మొదలగునిష్ఠలను, సాంతపనాదివ్రతములు వైశ్వదేవాదిహోమము లనుట. విడువఁగలవాఁడను = విడిచిపెట్టనున్నవాఁడను, అగుటంజేసి = కావున, అంతరంగంబునన్ = మనస్సునందు, కలతెఱంగు = ఉన్నవిధము, తేటపడన్ = విస్పష్ట మగునట్లు, పలుకవలసెన్, ఆకర్ణింపుము = వినుము. + +టీ. నీరజేక్షణా = కమలములవంటి కన్నులుగలదానా! (వరూథినీ) నీచను...వాసన - నీచనుదోయి = నీకుచద్వయమునందలి, సంకుమద = జవ్వాజియొక్క, నిర్భరవాసన = మెండయిన పరిమళము, మేనన్ = శరీరమున, ఊనన్ = తాఁకఁగా, చిరసౌఖ్యముల్ = పెద్దకాలము సుఖములను, కనుట యొండెన్ = పొందుటయైనను, కౌఁగిట బిగించి నీగుబ్బలు మేనొరయుచుండ సుగంధాతిశయమున కానందింపక యనుట. తపంబు = తపస్సు, ఒనరించి = చేసి, పాపముల్ = కలుషములను, రాచుట యొండెన్ = నశింవఁజేయుటనైనను, కాక = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0340.txt b/Manu_Charitra/page_0340.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1199c309fc9cc5ae1f7ef7ae1c7e5ecb64027ea9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0340.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +(తగును) కాని, ఇహపరంబులకున్ = - ఈలోకమునకుఁ బరలోకమునకును, ఊరక = వ్యర్థముగా, దూరమై = దవ్వై, ఇహలోకసుఖ మగు నప్సరఃకాంతాభోగసౌఖ్యమును బరలోకసుఖ మగు మోక్షమును ననుభవింపక, వయశ్శ్రీ = యౌవనసంపద, చనన్ = పోఁగా, రెంటికిన్ = రెండుకృత్యములకు, చెడిన రేవఁడన్ = చెడిపోయిన చాకలివాఁడను, ఔదునె! అయ్యో! రెంటికిం జెడిన రేవఁడు — ఒకచాకలివాఁడు ఏటిలో గుడ్డ లుదుకఁబోయి, నొకఱాతిపైఁ గొన్నియుదికినబట్టలఁ బెట్టి మరొకఱాతిమీఁద బట్టల నుదుకుచుండఁగా వెల్లువ వచ్చెను. అపుడు వాఁ డుదికిపెట్టిన గుడ్డలకై పర్వెత్తఁగా నచ్చటికిఁ జేరునంతలో నాగుడ్డలు కొట్టుకొనిపోయెను. అటనుండి మరల రెండవఱాతిదగ్గరకు వచ్చునప్పటికి నవియుఁ గొట్టుకొనిపోయెను. తెలివితక్కువదనముచే నొకరేవులోని బట్టలనైనను గాపాడుకొనఁజాలక పోయెను. కావున దానిఁబట్టి "రెంటికిం జెడిన రేవఁడు” అనుసామెత యేర్పడెను. + +రేవఁడు అనుట దప్పనియు రేవణ యనుటయే యుక్త మనియు జూలూరి అప్పయ్య పండితులటీకలో రేవణ యనియె కలదనియు లక్ష్మీనారాయణ ఇత్యాదులలో నిది చేరినదనియుఁ జిన్నయసూరివ్యాకరణము బయలుదేరినపిదప నీపదము సంస్కరింపఁబడి చాకలివానికథతో మొన్న మొన్న ముడిపెట్టఁబడిన దని అ. ఉ. గారు వ్రాసి యాధారముగా నీక్రిందిశ్లోకము నుదాహరించిరి — + "ఉంబేకః కారికాం వేత్తి తంత్రం వేత్తి ప్రభాకరః + మండనస్తూభయం వేత్తి నోభయం వేత్తి రేవణః.” +శ్లోకవార్తికము, తంత్రవార్తికము రానిరేవణయే యిందలిరేవణ యని ముడి పెట్టిరి. పైగా నీతని నాంధ్రుఁ డనిరి. 1851 లో ముద్రితమైన జూలూరి అప్పయ్య పండితులవారి వ్యాఖ్యలో రేవఁడు అనురూపమె గలదు. చాఁకలికథ యావ్యాఖ్యలో నుదాహరింపఁ బడినది. 1893 లోన మార్పు గలిగె ననుట సాహసము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0342.txt b/Manu_Charitra/page_0342.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1dc78abe83a237c9dcde121bd83f7ccde03ade2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0342.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ముఖము, వికసిల్లంగాన్ = విరియఁబాఱఁగా, తనచేతిచెఱఁగు = తనచేతఁ గైకొన్న యాతని ఉత్తరీయపుఁగొంగును, బిగియన్ = బిగియునటులు, పెనఁచుచున్ = చేత మెలివేయుచు, నగవు, బెరయఁగన్ = కలుగఁగా, తల వాంచి = తల వంచుకొని, పలికెన్ = ఈవిధముగా నొక్కమాట పలికెను. + +టీ. విప్రోత్తమా = బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుఁడా! హా = ఔరా, (ఆఁ = సరే యని పా.) నీనిష్ఠురవృత్తిన్ = నీకాఠిన్యమును, మాని = విడిచి, కరుణైకాయత్తచిత్తంబునన్ = దయకే యధీనమయిన మనస్సుతో, కేవలదయాస్వభావముతో, మానన్చాలను = విడువలేను, అటంచున్, నేఁడు, శ్రవణానందంబుగాన్ = చెవులపండువుగా, పల్కుటన్ = అనుటచేత, సూనాస్త్రున్ = మదనుని, వెల పెట్టక = జీతము బత్తెము నీయక, ఏలితిన్ = బంటుగా నేలుకొనఁగలిగితిని, సుఖార్ణోరాశిలోన్ = సౌఖ్యసముద్రమున, క్రుంకితిన్ మునిఁగితిని. నానోముల్ = నావ్రతములు, ఫలియించెన్ = పండెను. నావయసు = నాయౌవనము, ధన్యము = కృతార్థము, అయ్యెన్ = ఆయెను. (క్రుంకితిన్ అనుచోఁ జొక్కితిన్ అనియు నావయసు అనుచో నాకులము అనియుఁ బాఠాంతరములు.) + +తా. భూసురవర్యా! ఎన్ని చెప్పినను మునుపటివలెఁ గఠనభావము వహించి నన్ను ఖేదపఱుపక, నేఁడు దయ దాల్చి నిన్ను విడువఁజాల నని పల్కుటచే మన్మథుని జీతబత్తెములు లేనిబంటునుగా నేలితిని సుఖసముద్రమున మునిఁగితిని. నానోములు పండినవి. నా ప్రాయము కృతార్థమయ్యెను. + +అలం. రూపకాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0343.txt b/Manu_Charitra/page_0343.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..708a851a6cd9750aab8b76f1c55e38d764bc2cfb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0343.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +టీ. నీవు, ఎట్లు చెప్పితి = ఏవిధముగా నడుచుకొనవలయునని యాజ్ఞ నొనంగితివో, అట్లు = ఆవిధముగానే, చేయంగలదానను = చేసెదను (నడచుకొందును), అని, అతనిన్ = ఆప్రవరాఖ్యుని, ఒడంబఱుచుసమయంబునన్ = (తనతోడికూటమికి) అంగీకరింపఁజేయువేళ, అచ్చకోరాక్షి = చకోరపక్షులవంటి కన్నులుగల యావరూథినిని, కూడుకొని = చేరి, పైపద్యముతో +నన్వయము. + +టీ. అకట = అయ్యో! నిర్దయబుద్ధివి = దయలేని డెందము గలవాఁడవు, అని, కడున్ = మిగుల, రంభ, దూఱెన్ = నింద చేసెను, హరిణి అనునప్సరస, ఆహా! వివేకివి = వివేకము గలవాఁడవు. ఔదు = అగుదువు, అనియెన్ = అనెను, తనకై తాను వలచిరాఁగా వేలుపుఁజేడియను నీవు గాన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0344.txt b/Manu_Charitra/page_0344.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..352381af1dd403cd3a4632c24867ed42258335cf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0344.txt @@ -0,0 +1 @@ +విడచితివి, ఇంకొకఁ డెవఁడేని విడచునా? నీవివేకము నడుగవలయునా యని యాక్షేపణ. (అట్టికాంత వలచి వచ్చినపుడు విడనాడ నెంచితివే యెంత యవివేకివి? అనెను.) ఘృతాచి, చేఁదు మ్రింగెదవు = చేఁదుపదార్థమును మ్రింగుచున్నావు. బలవంతమున నంగీకరించితివి. వరూథినిపొందు నీకు చేఁదువస్తువు మ్రిఁగినట్లుండెనే) అంచున్, చిలికి = వెల్లడిగా, నవ్వెన్, మాయలాఁడు = మోసగాఁడు, అని, మంజుఘోష = ఈపేరుగలయచ్చరపొలఁతి, తిట్టెన్ = దూషించెను. (వలపు దాచికొని యద్యానవనము దాఁగియుంటయే మోసము) న్యాయనిష్ఠురములన్ = న్యాయముగల నిష్ఠురోక్తులతో, ఊర్వశి, ప్రార్థించెన్ = వేడుకొనెను, రమ్మని = ఈబెట్టుసరి యెందులకు, రమ్మంచున్ = ఇంక లేచిరావయ్యా యని, చంద్రరేఖ, జంకించెన్ = భయపెట్టెను. చెలిన్ = చెలిమికత్తె యగువరూథినిని (పా. నొంచితివి = నొప్పించితివి.) కపటవిరాగముతో విరహపరవశురాలగు వరూథినిని అవస్థలఁ బెట్టితి వనుట, ఏఁచితి = బాధించితివి, అని, మేనక, దిసంతులు గొట్టెన్ = నిందించెను, మాయలన్ = మోసపుఁజేష్టలను, విడు+ఆటంచున్ = వదలిపెట్టుము అని, (విడుపు మీల యని పాఠాంతరము, ఈల = సిగ్గు) హేమ, నొడివెన్ = పల్కెను, గొంటవు = గడసరివి, (అని) తిలోత్తమ, అనియెన్ = వాకొనెను, కూర్మిన్ = ప్రేమతో, ధాన్యమాలిని, కొసరెన్ = కోరెను, పుంజికస్థల, అదల్చెన్ = బెదరించెను, దివిజకామినులు = దేవతాస్త్రీలు, ఈరీతి = ఈవిధముగా, తిరుగువాఱి = చుట్టుమూఁగి, గువ్వకోల్గొంచున్ =గుంపుగూడుచు, (పా. గువ్వకరిగొండ్రు = గుంపుగూడికొందురు.) తమలోనన్ = తమలో దాము, నవ్వుకొంచున్ = నవ్వులాడుచు, ఉండిరి. అధ్యాహారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0345.txt b/Manu_Charitra/page_0345.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d061ddbad5d208bbc8e4e847519d69bfab0cf31d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0345.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. అపుడు = అచ్చెర లిటుల మాటలాడుతఱి, ఆకుహనాభూసురుఁడు = ఆకపటబ్రాహ్మణుఁడు, ఆకాం...పములన్ - ఆకాంతల = ఆస్త్రీలయొక్క, సరస = రసవంతములయిన, సమదాలాపములు = సంతోషసంభాషణములను, కైకొనుచున్ = అంగీకరించుచు, ముదితహృదయుండు = సంతోషించిన మనస్సు కలవాఁడు, ఐ, కేళీవనము = ఉద్యానవనము, వెడలి = అరిగి, కుఱఁగటన్ = చెంతన్. + +ఆస్థలము వదలుట యచ్ఛరలనుడువులకు లజ్జించినవానివలె నటించుటకు. + +తా. వేల్పుచెలువలంద ఱీవిధముగా సరసాలాపము లొనరించుచునుండ వారల ప్రసంగములకు సంతోషహృదయముతో మాయాప్రవరాఖ్యుఁ డాలకించుచుఁ జెంత నున్న యుద్యానవనమున కేఁగెను. + +టీ. మృగనాభినికరంపుబుగబుగల్ - మృగనాభి = కస్తూరియొక్క, నికరంపు = రాశియొక్క, బుగబుగల్ = గుప్పుగుప్పునఁ గొట్టుతావులు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0346.txt b/Manu_Charitra/page_0346.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..534e9291d826d03df677f7a72cdf9200e748bbde --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0346.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కలచోటన్ = ఉన్నచోటను, చదలేటితుంపురుల్ = ఆకాశగంగలోని నీటితుంపురులు, చెదరుచోటన్ = ప్రసరించునట్టితావునను, వకుళవాటీగంధవహుఁడు = పొగడచెట్లతోఁపుమీఁదనుండి వచ్చువాయఁవు, సుగంధమును గొనితెచ్చువాఁడు గాన గంధవహుఁడు; ఇట గంధవహుఁడు వకుళవాటినుండి తావులను గొనివచ్చుచున్నాఁడు. పైకొనుచోటన్ = ప్రసరించుస్థలమునను, కర్పూరతరుధూళి = పచ్చకప్పురపుటరఁటిచెట్టులయొక్క కర్పూరపుఁబరాగము, కప్పుచోటన్ = క్రమ్ముకొనుతావునను, పస...యేఱులు - పస మీఱు = బాగుమీఱిన, సెలయేఱులు = కొండయేళ్లు, ఇసుక పెట్టినచోటన్ = ఇసుకతిన్నియ లేర్పడునటులఁ బ్రవహించిన తావులయందును, చిగురుమావులసంజ = చిగిర్చినమావిచెట్లకావిరంగు, సంధ్యారాగమువంటి మావిచిగుళ్లకాంతులు, నిగుడుచోటన్ = వ్యాపించుస్థలమునను, నవమాలికలతీవెనట్లు = జాజితీగల (ఉయ్యల) త్రాళ్లు, ఉట్టిపడుచోటన్ = ఉప్పతిల్లెడు స్థలములను, నట్లు = అంటుత్రొక్కిన మొక్కలని యొకవ్యాఖ్యాత. (పా. నవమాలికలతేనె నట్టొట్లుపడుచోటన్ = జాజిపూవులనుండి తెంపులేక తేనియలు కారుచోటులను) మాణిక్యదీకముల్ = దీపములవలెఁ బ్రకాశించునట్టిరత్నములు, మలయుచోటన్ = వ్యాపించుస్థలమునను, ప్రమదమునన్ = సంతోషముచే, తేఁటులు, ఎలుఁగెత్తి = గొంతెత్తి, పాడుచోటన్ = గానములు గావించుప్రదేశమునందును, శారికలు = గోర్వంకలు, అనంగశాస్త్రముల్ = మన్మథశాస్త్రములను, చదువుచోటన్ = పఠించుప్రదేశమునందును (అనంగశాస్త్రములు అచ్చరలు పఠించుట విని తాము నేర్చి గోరువంకలు తమంత తాము పఠించుచున్నచోటున నని భావము) కీరకలకంఠములు = చిలుకలు కోయిలలు, క్రొవ్వి, కేరుచోటన్ = చెలరేఁగుతావునను, పావురములు = పావురాళ్లు, అరజంబులు = ఆమధురధ్వనులను, పలుకుచోటన్, పైఁజెప్పిన మనోహరలక్షణములచే నలరారుచున్నప్రదేశమునందు అని భావము. (పైపద్యముతో నన్వయము). + +అలం. ఉదాత్తము, రూపకము, పరిణామము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0347.txt b/Manu_Charitra/page_0347.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9202f8151a18dbb003d0689081b67fda840b4e52 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0347.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. ఆవరూథిని(యొక్క)మణిమండితాలయంబున్ = మణులతో బ్రకాశించు గృహమును, కాంచి = చూచి, అనురాగమునన్ = ప్రేమతో, ప్రవేశించి = అందుఁ జొచ్చి, అంత = అట్లు చేరఁగానే, వారిన్ ఇరువురన్ = వారిద్దఱను, కూర్చి = జతగాఁ జేర్చి, ఆవ్వనజగంధులు = ఆచెలికత్తెలు, ఆత్మగృహములకున్ = తమయిండ్లకు, ఏఁగిరి = వెడలిపోయిరి. అనంతరంబ = వెంటనే మీఁదిపద్యముతో నన్వయము. + +టీ. ఫుల్ల...తోడన్ - ఫుల్ల = వికసించిన, లవలీ = వెన్నెలతీఁగలతోడను, నవ ఏలా = లేఁతయేలకియొక్క, వల్లిమతల్లికలతోడన్ = మేలగుతీఁగలతోడను, వాసంతికలు = బండిగురివెందతీఁగలు, ఉద్యల్లీలన్ = ఉప్పతిల్లువిలాసములతో, అల్లిబిల్లిగన్ = కలిసిమెలసి, అల్లికొనిన = పెనవేసికొనిన, ఒకలతాగృహ = ఒకపొదరింటియొక్క, అంతరసీమన్ = లోపలిప్రదేశమునందు “భోగింపఁదొడంగిరి” అనునంశముగల పైపద్యముతో నన్వయము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0348.txt b/Manu_Charitra/page_0348.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9d58a45828fa0a8ed12835e51682c5ca6d08c02 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0348.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. ఆగంధర్వకుమారుఁడున్ = ప్రవరాఖ్యునివేషమును ధరించిన గంధర్వకుమారుఁడును, ఆగజగమనయున్ = ఏనుఁగునడకవంటి యొయ్యారపునడకగల వరూథినియును, ప్రఫుల్ల...భోగంబునన్ - ప్రఫుల్ల - వికసించిన, హల్లక = ఎఱ్ఱఁగల్వల, తల్ప = సెజ్జయొక్క, ఆభోగంబునన్ = వైశాల్యమున (విశాలమగుతల్పమున) రహి = రక్తి, మిగులఁగన్ = అతిశయింపఁగా, ఆత్మన్ = హృదయమునందు, పొంగెడుకాంక్షన్ =పెంపుచెందెడునాసతో, భోగింపన్ = సంభోగము చేయ, తొడంగిరి = మొదలుపెట్టిరి. + +వరూథినిని తరుణి యనియు గజయాన యనియుఁ జెప్పుటచే నామె ద్వితీయయౌవన యని గ్రహింపవలయును. ద్వితీయయౌవనాలక్షణములు —— +శ్లో. "స్తనౌ పీనౌ తనుర్మధ్యః పాణిపాదస్థరక్తిమా + ఊరూ కరికరాకారౌ అంగం వ్యక్తాంగసంధికమ్ + నితంబో విపులో నాభిర్గభీరా జఘనం ఘనం + సువ్యక్తరోమావళిస్నైగ్ధ్యమంగకేసరళేక్షణమ్. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0350.txt b/Manu_Charitra/page_0350.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37c65127ba36cf42f9c25ff922d3731cf153a0f8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0350.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +ఆస్విన్నగండము = అంతటను జెమర్చిన చెక్కులు గలదియు, ఆయత్తచేష్టము = స్వాధీనమైన శృంగారచేష్టలు గలదియు, ఆస్తిమితభూషణారవము = మిగులఁ దగ్గిపోయిన కరకంకణాద్యాభరణములమ్రోఁత గలదియు నైన, అవధూటి = ఆవరూథినియొక్క, ప్రథమసురతంబు = తొలికూటమి, గంధర్వపతి = గంధర్వాధీశ్వరుఁడగు మాయాప్రవరుని, కరంచెన్ = కరఁగునటులఁజేసెను. సంతోషపెట్టెను. అక్రమక్షీణ - అని పాఠాంతరము గలదు. + +ఇందు శ్రమ మను సంచారీభావము చెప్పఁబడెను. తల్లక్షణము — + శ్రమః ఖేదో౽ధ్వమృగయా యుద్ధవాహాధిరోహణైః + సంభోగనృత్తశస్త్రాస్త్రవ్యాయామాద్యైః ప్రజాయతే. + నిశ్వాసస్వేదసీత్కారాః సంకోచో ముఖనేత్రయోః + శీతవాతోదకచ్ఛాయాపేక్షా సంవాహనాని చ + అంగమోటనమిత్యాద్యైరనుభావైస్తు లక్ష్యతే. +ప్రథమసంభోగమునందు శ్రమయు, నిమీలితాక్షము, చెక్కులు చెమర్చుట, వ్యధయు సహజములు. శ్రీనాథకవియు, +తే. "అస్తి వామ్యభార మస్తి కౌతూహలం బస్తి ఘర్మసలిల మస్తి కంప + మస్తి భీతి, యస్తి హర్ష మస్తి వ్యథం బస్తి వాంఛ మయ్యె నపుడు రతము” +అని: + +ఈవిధముగాఁ జెప్పినాఁడు. ఆస్తిమితభూషణ మనువాక్యము సంభోగజనితసుఖపారవశ్యమును దెలుపును. భవభూతియు నిటులె సంభోగావసరమున "న జానే తతః" అనియు, “నహి తతోజానే కిమాసీదితి" అని కాళిదాసుఁడును జెప్పియున్నారు. ఇవి సంభోగసుఖపారవశ్యతను దెలుపును. పరవశమునఁ గంకణాదికచలనము లాగుట సహజము. + +అలం. ఉదాత్తము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0351.txt b/Manu_Charitra/page_0351.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1705ddedb1f429a9486f24f8dc019d1a5987265d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0351.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +టీ. అన్నునన్ = పారవశ్యముచే, కనుమూయుటన్ = కనులమూసికొనుటచేతను, రొద = కంఠధ్వని, సన్నగిలుటన్ = తగ్గుటచేతను, కౌఁగిలింత = ఆలింగనము, సడలుటన్ = వదలఁబాఱుటచే, నేర్పుల్ = మెలఁకువలు, సున్న అగుటన్ = లేనివి యగుటచేతను (లేకుండఁ బోవుటచే), వరూథినిరతి = వరూథినియొక్క సంభోగము, కన్నెఱికపురతియున్ పోలెన్ + తొల్తటికూటమివలె, బోగముపడుచుతోఁ జేయు తొలినాటికూటమివలె, కడున్ = మిగుల, ఇంపు = ఉత్సాహము, ఒసఁగెన్ ఇచ్చెను. + +టీ. ఈవిధమున = ఈరీతిగా, అయ్యిరువురున్ = ఆవరూథినియు మాయాప్రవరాఖ్యుఁడును, భావజతంత్రైకపరతన్ = మన్మథవ్యాపారములందే యాసక్తి గలిగి, బహుకాలము = విశేషకాలము, చిరకాలము, సౌఖ్యావహలీలన్ = సౌఖ్యమును కూర్చు విలాసములతో, ఉండంగాన్ = ఇటుల వర్తించుచుండఁగా, వేలుపుముద్దరాలు = దేవతాస్త్రీ (వరూథిని), గర్భము = వేఁకటిని, తాల్చెన్ = ధరించెను. (ఇటుల గర్భము ధరించినంత.) + +తా. ఇతరవ్యాపారములు మాని వరూథినియు మాయాప్రవరుఁడును సురతవ్యాపారములందు వర్తించుచుఁ జాలకాలము గడపిరి. ఇటులుండ వరూథిని గర్భవతి యయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0353.txt b/Manu_Charitra/page_0353.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..568d1620d2c160cf79ba14b63f6883f0c2a1a90b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0353.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మీఁద, సముద్యత్ = పుట్టు, పాండు = తెల్లని, డిండీరపంక్తులు = నురుపువరుసలు, నాన్ = అనఁగా, చిట్టుములు = వేవిళ్ల యోకిలింకలు, నురుఁగువలె నోటినుండివచ్చునట్టి యుమ్ములు, తఱుచై = విస్తారమై, ఉల్లసిల్లెన్ = అతిశయించెను. + +తా. చెక్కులు పలుచఁబాఱుట మృదువులగు చిఱునవ్వువెలుఁగులు పైకిఁ బ్రసరించెనేమో యన్నటుల వరూథినిచెక్కులు తెల్లపడెను. సంతోష మను సముద్రమందు జనించిన కోర్కులను తరంగములపై బొడము నురుఁగువరుసలవలె నురుగుతోఁ గూడిన యుమ్మి యతిశయించెను. ఇవి గర్భిణీలక్షణములు. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షారూపకములు + +టీ. నాక...నడుము - నాకజలజాక్షి = అవ్సరస్త్రీయొక్క (వరూథినియొక్క); నిఱుపేదనడుము = మిక్కిలిబీదయగునడుము, బలిసి = లా వెక్కి, ఆల్లనల్లనన్ = మెల్లమెల్లఁగా, వళిసీమన్ = కడుపుమీఁదిముడుతలప్రదేశమును, ఆక్రమించెన్ = ఆవరించుకొనెను. నడుము బలియుటచే ముడుత లన్నియు నంతరించెను. బీద = బీదవాఁడు, బలహీనుఁడు, దివసక్రమంబునన్ = దినములవెంబడిని, బలిసి = బలవంతుఁడై, పేర్చి = అతిశయించి, బందికాఁడు = దొంగ, ఐనన్, పొరువులు = ఇరుగుపొరుగులు, బ్రదుకుఁ గనునె = జీవించునా? +జీవింపఁజాలదని భావము. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. + +నిఱుపేదనడు మనుటచే వరూథినినడుము మిక్కిలి సన్ననిది. అల్లనల్లన యనుట గర్భము నానాఁటికిఁ గ్రమాభివృద్ధి నొందిన దనుట. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0354.txt b/Manu_Charitra/page_0354.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6a338bedbb5723d032b90c0e43f6cb0a64ff773 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0354.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. పాటలసుగంధి = పాదిరిపూవువంటి దేహపరిమళము గలయావరూథిని, అప్పుడు = ఆగర్భము ధరించిన సమయమునందు, పాటలు = సంగీతము బాడుటలు, ఆటలు = నాట్యము మొదలగు క్రీడలు, లేక, అలసతన్ = ప్రాల్మాలికతో, పథికో...చాపముఁబోలెన్ - పథిక = వియుక్తులను, ఉత్పాటన = పెల్లగించుటవలని, జయ = గెల్పుచే, పరిశాంత = నిల్చిపోయిన, విశ్రాంతిని దీసికొనుచుండిన, జ్యా = నారియొక్క, టంకృతి = టాత్కారమును, చలన = కదలికయు గల, మదనచాపముఁబోలెన్ = మన్మథునివిల్లువోలె, ఒప్పెన్ = ఒప్పినదాయెను. + +ఇట మదనచాపము వరూథిని; పాటలు నారిమోతలు; ఆటలు వింటిచలనము. వరూథిని యలసత పథికోత్పాటనజయపరిశ్రాంతత. మన్మథుఁడు విరహివధానంతరము విల్లు నెక్కుదించినటులు, జిరకాలభోగానంతరము వరూథినియు గర్భము ధరించి యలసతతో నొప్పెను. + +తా. గర్భభారముచే నాటలుఁ బాటలు లేక యలసురాలై యున్న యావరూథిని, మన్మథుఁడు విరహులను జయించిన పిదప, నెక్కుడించి పడవైచుటచే నారిమ్రోఁతయుఁ గదలికయు లేక యుండు విల్లో యనునట్లుండెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్షాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0355.txt b/Manu_Charitra/page_0355.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e0e6994ed74f3f201a1ea7283963ca6861e192b4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0355.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. అప్పుడు = గర్భధారణమువలన నాయాసము గలిగిన యాసమయమునందు, అక్కాంత = ఆవరూధిని, మనసుకక్కుఱితిన్ = హృదయము మాటిమాటికి సంభోగక్రియాలోభము గలదగుటచే, మెల్లనన్ లేచి = తిన్నఁగా నెటులో లేచి, చేతులన్ = చేతులతో, కాంతునిన్ = ప్రియుని, జబ్బుగాన్ = మేను లొరసి యొరయ నటుల, కౌఁగిలించున్ = కౌఁగిలించుకొనును, అలసతన్ = (గర్భభారముచేఁ గలిగిన) అలయికచేత, మృద్గంథి = మట్టివాసనఁ గలది, ఐన కమ్మనినోరన్ = అయిన రుచికరమగునోటితో, ఎడనెడ = అపుడపుడు, అధరంబు = ప్రియునిమోవిని, ఆని = చవిగొని, కూర్చున్ = నిదురఁబోవును. మణితాది...శక్తి - మణితాది = గళరవములు మొదలగువానికి, పవన = ఊరుపుగాలిని, ధారణశక్తి = బిగబట్టుబలము, చాలమిన్ = వలసినంత లేకపోవుటచేత, దియ్యనన్ = మెల్లఁగా, నర్మోక్తిన్ = పరిహాసవాక్యములచేత, ఉబ్బు = ప్రియునకు సంతోషమును, ఒనర్చున్ = కలుగఁజేయును. కాంక్షితక్రీడకు = ప్రియుఁడుగోరిన సంభోగక్రియకు, అంగము = దేహము, పంపుసేయమిన్ = వలచినటుల స్వాధీనము కాకపోవుటచేత, ఒడ్డుగాన్ = విశేషముగ, నిట్టూర్పులు = దీర్ఘములగునిశ్వాసములు, ఒలయఁగాన్ = కలుగఁగా, పొగులు = విచారపడును. ఇచ్చ = తనకోరిక, ఎఱిఁగినరతికేళిన్ = తెలిసిన ప్రియునిదైనసురతక్రీడను, మెచ్చి = మెచ్చుకొని, పొగడున్ = కొనియాడును. రతిపరిహాసవేళన్ = సంభోగసమయమునందుఁ బరిహాసముల నాడునపుడు, ప్రార్థ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0356.txt b/Manu_Charitra/page_0356.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6085206662cc0e9dfc650df0291c80ff7c299b82 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0356.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +నా...భాషణములన్ - ప్రార్థనా = వేఁడికొనుట, పూర్వ = ముందుగాఁగల, దీన = దైన్యముగల, సంభాషణములన్ = మాటలచేత, జీవితేశు...చేఁతలు - జీవితేశు = ప్రాణనాయకునియొక్క, సమేళంపుఁజేఁతలు = కూటమికొఱకుఁ జేయు చేష్టలు, ఉడుపున్ = మాన్పును. + +అలం. స్వభావోక్తి. + +గర్భభారముతో నున్నకాంతలు మృదువగు భోగముల కిచ్చగించుట సాజము. ఇటులె గర్భిణీసురతము కవిరాజమనోరంజనమునఁ జెప్పఁబడినది. +ఉ. “వీడనిప్రేమలం గలియు వేఁకటివ్రేఁగుట లంతికూటముల్ + వేడుకకు న్వినోద మొదవింపఁగ నయ్యుపనాథుతో హిత + క్రీడ మెలంగుచుండ నరిగె న్నవమాసములు.” + +ఈపద్యమునందలి గర్భిణీసురతవర్ణనము మిగుల నేహ్యముగ నున్న దని యొకానొకరు వ్రాసిరిగాని యది సరిగాదు. వరూథిని దేవవేశ్య, కేవలకామార్త. గర్భధారణానంతరము గలిగినయశక్తిచేఁగూడఁ గలయికలఁ గోరె ననుట యామెకామాతిశయమునె తెలుపును గాన నిది గర్హ్యము గాదు. అంతియగాక బ్రౌనుదొరవారిటీకలో నీపద్యము లేదు. కొన్నిప్రతులయం దీపద్యము గానరామి ప్రక్షిప్తమేమో యని తోఁచెడిని. ఇంక నిది విచార్యము. + +టీ. అంతన్ = వరూథిని పైవిధముగా గర్భభారముతో నున్నపుడు, వియచ్చరుఁడు = (ప్రవరవేషమున నున్న) గంధర్వుఁడు, అభిమతము = కోరిక, అంతయున్ = సంపూర్తిగా, సమకూఱుటయును = సిద్ధించుటయును, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0357.txt b/Manu_Charitra/page_0357.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97627a605c25d2afa157fc0acdfcd30eec8bbc5b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0357.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +అచ్చర = వరూథిని, గర్భశ్రాంత = వేఁకటివలనియలసత గలది, అగుటయున్ = ఐయుండుటయు, కనుగొని = చూచి, ఇంతటన్ = ఇంతటితో, ఏను, ఇచ్చోటు, పాయకన్ = వదలక, ఇంకన్ = ఇఁకమీఁద, ఉన్నన్ = ఉన్నయెడల, పైపద్యముతో నన్వయము. + +టీ. సురకాంత = దేవతాస్త్రీ (వరూథిని), వంచన = (నాచేసిన)మోసము, ఎఱిఁగినన్, మఱి = పిమ్మట, శపియించునో = శాపము పెట్టునో, చెప్పక, ఏఁగినన్ = వెళ్లినచో, ప్రేమన్ = స్నేహముచే, పంచశర...పరంపరన్ - పంచశర = మదనునియొక్క, శరపరంపర = బాణసమూహముచే, పంచతన్ = చావును, ప్రాపించి = చెంది, మీఁదన్ =( రా)పై, పాపంబు = స్త్రీవధపాతకమును, ఇడునో. + +సురకాంత గాన శాపశక్తి గలదు. వంచన బయటపడెనా సహించదు. చెప్పకేఁగిన ప్రేమ మరణింపఁజేయును. మన్మథుఁడు పంచశరుఁడు. శరపరంపరకుఁ దప్పుకొను టసాధ్యము. మరునిముల్కులు చంపు ననుటకు — +క. "కూ డుడిగించు నశోకము, వాడించును మల్లెవిరి వివర్ణత సేయున్ + జూడఁగఁజూతము తలఁపుల్, జోడించును దమ్మి చంపఁజూచుం గలువల్.” +ఈదేవతాస్త్రీ నామోసమును గ్రహించెనేని శపించునో లేక చెప్పకయే యరిగినచో విరహమున కోర్వక మేను విడిచి స్త్రీహత్యాపాతకమునకుఁ బాల్పఱుచునో? + +అలం. సందేహాలంకారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0358.txt b/Manu_Charitra/page_0358.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4172b381f19d5d496daffe4f54a730ec1cec775f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0358.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. ఇట్లు = ఈవిధముగా, వితర్కించి = తనలోఁ దా నాలోచనము గావించి, ఆకపటవిప్రుడు = ఆమోసపుబ్రాహ్మణుఁడు, గంధర్వుఁడు, ఎఱింగించి = వరూథిని కెటులో చెప్పి, అనిపించుకొనియ = వీడ్కొనఁ జేసికొనియె, ఆజ్ఞ నొందియే, పోవువాఁడై = పోవ నిశ్చయించికొన్నవాఁడై, అపువ్వుబోఁడిన్ = ఆపుష్పమువలె సుకుమార మగు దేహముగల వరూధినిని, డాయం బోయి = చేర నరిగి, బుజ్జవంబు = ఉపలాలనము, ఒప్పన్ = ఒప్పునట్లుగా, ఇట్లనియెన్ = ఈవిధముగాఁ బలికెను. + +టీ. ఎవ్వఁడేన్ = ఏసిద్ధుఁడు, పాదలేపము = పాదములకు దూరగమనముకొఱకు రాచికొను పసరుపూఁత, నాదుపాదమున్ = నాయడుగులందు, పూయన్ = రాయఁగా, ఇంతేసిపనులు = (మంచుఁగొండకు నారాక, పాదలేపనము మంచు సోకి కరఁగిపోవుట పిదప యిల్లు జేరలేక నీతగులమునకు లోనగుట లోనగు) ఈనడవళ్లన్నియును, పుట్టెన్ = పుట్టెనో, అమ్మహాయోగి = ఆగొప్పవాఁడగు సిద్ధుఁడు, బహుయోజనాధ్వగామి = అనేకములగు నామడలత్రోవ పయనము చేయువాఁడు, ఈగిరికిన్ = ఈకొండకు, నేఁడు, ఏఁగుదెంచెన్ = వచ్చెను. ఏఁగి = నేను పోయి, కంటిన్ = చూచితిని. + +తా. ఈహిమవత్పర్వతమునకు వచ్చి నానావిధములయిన యవస్థలు పడుటకుఁ గారణముగా ముందు నాయడుగులకుఁ బసరు రాచి పోయిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0359.txt b/Manu_Charitra/page_0359.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..936dc936495416ae7bea90155d20a50530d33e44 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0359.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సిద్ధుఁడు నేఁ డెక్కడెక్కడనో తిరిగి యీకొండకు వచ్చినాఁడు. నే నాయనను విహారార్థముగాఁ బోయినప్పుడు చూచి మాటలాడివచ్చితిని. + +టీ. అబలా = వరూథినీ, ఆతఁడు=ఆ సిద్ధుఁడు, మఱి = ఇప్పుడును గూడ, తీర్థయాత్రావ్రతవశమునన్ = తీర్థములను గూర్చి పయనము చేయుట యను నియమమునుబట్టి, మాపురంబు తెరువుగాన్ = మాయూరిత్రోవఁగా, వచ్చి, కతలుగన్ = కథలుగా, మాసంసారస్థితులు = మాకాఁపురపుస్థితిగతులు, ఎల్లన్ = అన్నియు, చెప్పెను = తెలిపెను. ఏమి సెప్పుదున్ = నే నేమని చెప్పుదును. ఆవృత్తాంతమంతయు నీకుఁ జెప్పఁజాలకుంటిని. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0360.txt b/Manu_Charitra/page_0360.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71dd1e30d31d38bbd4a703e617775fed26e7e04f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0360.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +టీ. పైపరామరిక = పైవిచారణ, చొప్పడన్ = సమకూఱకపోవుటచే, పక్వముఁ దప్పి = ఆదను చెడి, పండఁబాఱినపొలము = పండుటకు సిద్ధమైన చేను, ఎండఁబాఱెన్ = ఎండిపోఁజొచ్చెను. కట్టన్ = గుంజలను గట్టిపెట్టుటకును, కాపింపన్ = మేఁతకుఁ దోలుకొనిపోయి కాచుకొనివచ్చునట్లు చేయుటకును, దక్షత = దిక్కు, లేమిన్ = లేకపోవుటచే, ఊరూరన్ = ఊరికి నూరికి, పశుగణంబు = పశువులసమూహము, బందెలన్ = బందెదొడ్డిలో, పడిపోయెన్ = చిక్కికొని పోయెను. పశువు లసంఖ్యాకములు గాన ఊరూరియందుఁ జిక్కుపడెను. వంచనామతిన్ = కొంటెబుద్ధితో, ప్రాడ్వివాకులై = తగవులమారులై, వటువులు = విద్యార్థులు, చదువులెల్లన్, ఒజ్జలకున్ = ఉపాధ్యాయులకు, ఒప్పగించిరి = అప్పగింతఁబెట్టిరి. మఱచిపోయిరి. వటువులనఁ జదువుకొనుచున్న బ్రహ్మచారులు. బ్రహ్మచారు లనక వటువు లనుట తొందరపాటు సూచించును. కాననే తగవులతంపెలై వచ్చినవిద్దియనంతయు నప్పగింత పెట్టి రనుట. ఇచ్చిపుచ్చుకొనుచోటులవారలు = అప్పు లిచ్చి పుచ్చుకొను సంబంధముగల తావులవారలు. అప్పులు = అప్పు తీసికొన్న సొమ్ము, ఆఁకకున్ = ఏర్పాటునకు, లోనుగాక = లోఁబడక, కికురించిరి = వంచించిరి. గ్రహణసంక్రమణాదులన్ = సూర్యచంద్రగ్రహణములు మకరసంక్రమణాదిసంక్రాంతులు మొదలగువానియందు, రాచనగరిన్ = రాచదివాణమున, కాసువీసంబు = కాసుగాని వీసముగాని, వెడలమిన్ = రాకపోవుటచే, గ్రాసమునకున్ = భుక్తికి, క్షేత్రంబునందున్ = మాన్యములందు, కొన్ని, ఆధిపెట్టిరి = కుదువయుంచిరి. గృహకర్త = ఇంటియజమానుఁడు, లేనిబ్రదుకు = లేనికాఁపురము, లెస్స యుండునె = చక్కఁగా మండునా! + +తా. ఇన్నివ్యవహారములు నే నింట నుండి, మెలఁకువతో సవరించుకొనువాఁడను. బహుకాల మిట నుంటచేఁ బ్రసిద్ధినొందిన నాసంసారస్థితిగతు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0362.txt b/Manu_Charitra/page_0362.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..321df9977b89c43e1e5a4c615a43a2a17d80f444 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0362.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +తా. నన్ను విడచి నాతల్లిదండ్రు లెపుడు దుఃఖించి దుఃఖించి శుష్కించిరి. మంచములో నుండి బైట నడుగుఁ బెట్టరాని యటుల వారు శుష్కించిరి. నాకుటుంబస్థితినిగూర్చి యింకఁ జెప్పవలసిన దే మున్నది? + +టీ. కమలదళాక్షీ = తామరఱేకులఁబోలు కన్నులుగలదానా (వరూథినీ) ! కావునన్ = కాఁబట్టి, వారలన్ = ఇట్టి విచారస్థితియందున్న వృద్ధులగు కలిదండ్రులను, చూడంగాన్ = చూచుటకు, వేగమ = త్వరగా, చనఁగవలయున్ = నేను ఇల్లు చేరఁ బోవలయును. నీ వెఱుఁగని = నీకుఁ దెలియరాని, ధర్మాధర్మ = న్యాయాన్యాయమలయొక్క, అవస్థితి = మర్యాద, కలదె = ఉన్నదా? లేదు. సమస్తధర్మములను నీ వెఱింగియే యున్నావు. కావున, దీనికై = నేను నిన్ను +విడిచిపోవుటకు, అడలకుమీ = దుఃఖపడకుమా! + +తా. వరూథినీ! నీవు ధర్మము అధర్మము నెఱింగినదానవు గాని వట్టిదానవు గావు. మాతలిదండ్రులు కుటుంబముస్థితి యిటు లున్నది. నే నింటికిఁ బోవలసియున్నది. నావియోగమునకుఁ బరితపింపకుము. + +టీ. కాఁకాఁచి = కొల్మిలోఁ గాక యెక్కించి యెక్కించి, ఉండన్, ఇనుము, కడవలనీరు = కుండలకొలఁది నీటిని, వడిన్ = వేగముగా, త్రావుకైవడిన్ = త్రాగువిధమున, పైపైన్ = మీఁదమీఁద, పొడమెడుకోర్కులచేన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0363.txt b/Manu_Charitra/page_0363.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08be9f8be4bfd122121fe9a80133115024607dc7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0363.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +పుట్టుచున్నకోరికలచేత, పెల్లుడికినమది = మిక్కిలి తప్తమైన డెందము, భోగకాంక్షలచే నుద్రేకవంత మగు హృదయము. భోగముక్తికిన్ = విషయానుభవత్యాగమునకు, ఊఱట = ఓర్మిని, కనునే = పొందునా! + +ఇనుము కాఁచఁగాఁ గాఁచఁగాఁ గాక యెక్కినది. హృదయము కోర్కులచే వెట్టకొన్నది. వెట్టచేఁ బెల్లుడికినది. కాన వేఁడియందు హృదయమునకు ఇనుమునకుఁ బోలిక. ఇనుము నీరు గోరునటుల హృదయము భోగముల నపేక్షించుచున్న దని భావము. + +తా. ఇనుము కాఁక హెచ్చిన కొలఁది నెక్కువనీటిని బీల్చు పగిదిని, మఱిమఱి పుట్టుచున్న కోరికలచే నుడుకు చెందిన డెందము, భోగము లెన్నియైన నపేక్షించునే కాని విరమించుట కూఱటఁ జెందునా? + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. లోలలోచనా = చలించుకన్నులు గలదానా! (వరూథనీ), కావునన్ = కాఁబట్టి, ఎన్నఁడున్ = ఎప్పుడును, తెగనికాంక్షన్ = తీరనికోరికను, రోసి = రోఁతపడి, నెపంబు ఒకఁడు = ఒకనెపమును, ఎన్ని = ఎంచి, కలుఁగజేసికొని, నేన్ = నేను, పోవన్ = నిన్ను విడిచిపెట్టిపోవుటకు, తలంతునేనిన్ = తలంచినయెడ, వలపున్ = మోహమును, ననువున్ = అనురాగమును, తగవున్ = న్యాయమును, ప్రియంబునున్ = ఇష్టమును, నీవలనన్ = నీయెడల, సమగ్రమములు = నిండారియున్నవి. కొఱఁతలేక పరిపూర్ణముగా నున్నవి. నిల్చినన్ = (పోక) నిల్చినయెడ, సంపెఁగ...తావిన్ - సంపెఁగపువ్వు = సంపంగిపుష్పముయొక్క, తేనె = మకరందముయొక్క, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0364.txt b/Manu_Charitra/page_0364.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d49cf986e23ef0df4022b596478e67c628d11dd6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0364.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +క్రొత్తావికిన్ = క్రొత్తపరిమళమునకు, తేఁటి = తుమ్మెద, చిక్కినవిధంబునన్ = తగులుకొన్నవిధమున, చిక్కనె = తగులుకొననా? తప్పక తగుల్కొని తపింతును! + +తా. నెచ్చెలీ! భోగములో మానరానివి ప్రయాణమో ఆపరానిది. కౌఁబట్టి యెన్నటికిని దెంపు లేని యీభోగేచ్ఛ కేదే నొకసాకు పన్ని వెడలిపోవుదు నన్నచో నీయెడల మోహము ననురాగము న్యాయము మంచియు నిండుకొనియున్నవి. నీవంటిప్రియురాలి నెటుల విడిచిపోవనగును? విడిచిపోక నీచెలిమి నాసించి యిక్కడనే యుందుమన్నచో సంపెంగపూఁదేనె పరిమళమునకుఁ దుమ్మెద జిక్కుకొన్నవిధమున చుట్టపక్కములకు స్వజనమునకుఁ గానివాఁడనై యిటనే గతింపవలసివచ్చునుగదా! తుమ్మెదలకు సంపెంగపూవుఁదావిగాని తేనియగాని రుచింపదు. పైగా నపాయకరము. + “నానాసూనవితానవాసనల నానందించు సారంగ మే + లా న న్నొల్లదటంచు గంధఫలి.” + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. ఎవ్వఁడు = ఏమనుష్యుఁడు, మీఁదు = ముందుఁ జరుగఁబోవుదానిని, భవిష్యత్తును, ఎఱుంగక = తెలిసికొనక, యథేచ్ఛసుఖైకరతిన్ = ఇష్టమువచ్చినట్లు సౌఖ్యములయందే యాసక్తితో, చరింపఁగాన్ = బ్రవర్తింపఁగా, అవ్వలన్ = అటుపై, వంశహాని = కులహాని, వ్రతహాని = ఆచారనియమనాశము, యశోధనహాని = కీర్తికి ధనమునకు నాశము, పుట్టున్ = పుట్టునో, అవ్వెడఁగు = ఆజడుఁడు, అమ్మనుష్యపశువు = మనుష్య \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0365.txt b/Manu_Charitra/page_0365.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ecccdeed353a0227e93f8f1ad9ae3d21af1429cd --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0365.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +రూపముననున్న యాపశువు, అయ్యవివేకి = ఆవివేకహీనుఁడు, తాన్ = తాను, జగంబునన్ = లోకమునందు, నవ్వఁగఁబాలున్ = నవ్వులకుఁ బాలును, రౌరవమునన్ = నరకమున, పడఁబాలును = పడుటకుఁ బాత్రమును, నిందపాలును = నిందకుఁ బాత్రమును, ఐ, చెడున్ = నశించును. + +సుఖాదులకుఁ బరిమితి గలదు. యథేచ్ఛసుఖైకరతి పశుధర్మము. దానిచేఁ బెక్కునష్టములు సంభవించును. కామాదికములవలన జనించు సుఖముకంటే తృష్ణాక్షయమువలన లభించుసుఖమే గొప్పది. కాన నింతతో సంబంధము త్రెంచుకొనుచుంటి నని ప్రవరవేషధారి పల్కెను. కామసుఖముకంటెఁ దృష్ణాయక్షసుఖమె గొప్ప దనుటకు — +శ్లో. “యచ్చ కామసుఖం లోకే యచ్చ దివ్యం మహత్సుఖం, + తృష్ణాక్షయసుఖస్యైతే నార్హతష్షోడశీం కలామ్.” + +తా. ఎవఁడు ముందుగతి యెఱుఁగక యిష్టము వచ్చినట్లు విషయైకసక్తుఁడై ప్రవర్తించునో యట్టివివేకశూన్యుఁ డగు మానవపశువు కులమును ఆచారమును కీర్తిని ధనమును సర్వమును జెఱుచుకొని నలువురలో నవ్వులకును నిందలకును బాలై నరకము గాంచును. + +అలం. అప్రస్తుతప్రశంస. + +టీ. అనిన్ = ఇటుల మాయాప్రవరుఁ డనఁగానే, చిత్తము = మనస్సు, జల్లనన్ = జల్లు మనఁగా, (దిగులు నొందగా) సొరుగు...గోళంబులన్ - సొరుగు = వ్రాలిపడినట్టి, అయ్యంభోజపత్రాక్షి = తామరరేకులవంటి కన్నులు గలది యగు నావరూథినియొక్క, లోచనగోళంబులన్ = కనుగ్రుడ్ల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0366.txt b/Manu_Charitra/page_0366.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88e3011be1ccc59fa9784e088c060fed7b533b4a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0366.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +యందు, బాష్పాంబుఝురంబులు = కన్నీటి ప్రవాహములు, (మొదట,) చిమ్మలై = బిందువులమొత్తములై, తొలుత చిన్నచిన్నబొట్టువలె స్రవించి, చిలువలై = పడియలై, కొంచెము కొంచెముగాఁ బల్లపుఁదావుల నిలిచి, జాలై = ప్రవాహమై, తరంగంబులై = కెరటములవలెఁ జెలరేఁగినవయి, చనుదోయిన్ = కుచద్వయమున, కురంగమదరచనల్ = కస్తూరితో వ్రాసినపత్రరచనలు, జాఱిపోన్ = జాఱిపోఁగా, ఒక్కయొడ్డునన్ = ఒక్కపూనికఁగా, (ఒక్కమెండునన్ = ఒక్కయతిశయముతో పా.) పోటున్ = ఉబుకుటయు, పాటున్ = తగ్గుటయు, కాన్ = కాఁగా, ఎంతయున్ = మిక్కిలి, ఉప్పతిలెన్ = పుట్టెను. + +తా. ప్రవరరూపధారి యగు గంధర్వకుమారుఁ డీవిధముగా స్వగ్రామమున కేఁగుదు నని చెప్పఁగా వరూథిని నేల వ్రాలి పరవశము నొంది గుండియ యదరఁగా విచారము భరింపనోపక గ్రుడ్లనుండి వెల్లువలు వెల్లువలుగాఁ గన్నీరు విడువసాగెను. + +అలం. సార్థాలంకారము. + +టీ. అత్తఱిన్ = అప్పుడు, గంధర్వవిభుండు = (ప్రవరవేషమున నున్న) గంధర్వశ్రేష్ఠుఁడు, అత్తామరసాక్షివదనము = ఆవరూథినిముఖమును, అక్కునన్ = ఱొమ్మున, ఒత్తి, కృపతోన్ = దయతో, మొగ మెత్తి = ఆయమముఖమును జేలితో నల్లన పైకెత్తి, అశ్రులు = కన్నీరు, మెత్తనన్ = సుకుమారముగా - గోరు సోఁకనటుల, కొనగోరన్ = గోటికొనతో, పాఱమీటుచున్ = తొలఁగఁజిమ్ముచు, పలికెన్ = ఇట్లు వాకొనెను. + +తా. అప్పు డాగంధర్వుఁడు వరూథినిదుఃఖము చూచి జాలికొని దయతో దానిముఖము తనఱొమ్మున నదిమిపట్టి యూఱడించి యంతట \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0367.txt b/Manu_Charitra/page_0367.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24d4184618fb7488e7affb1989545b4fcb00cc12 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0367.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మెల్లఁగా మొగ మెత్తిపట్టుకొని కన్నీళ్లు దుడుచుచు దానిదుఃఖ ముపశమించున ట్లొకమాట చెప్పెను. + +టీ. ఫుల్లాంబుజాతేక్షణా = విరిసిన తామరపూవువంటి కన్నులు గలదానా (వరూథినీ), ధీరస్వాంతవు = తాల్మిగల డెందము గలదానవు, నీకున్ = నీవంటిదానికి, వంత = దుఃఖము, తగునే, దివ్యాంగనల్ = దేవతాస్త్రీలు, కోవిదల్ = జ్ఞానము గలవారు, వివేకము గలవారు, కారే = కారా? అగుదురుగదా! యోగవియోగముల్ = కలయిక గాని యెడఁబాటు గాని, సతములే = నిత్యములా, కర్తవ్యముల్ = చేయవలసినవి, చేయరే = లోకు లెవ్వరు చేయరా! చేయుదురు గాదా యనుట, ప్రియంబు గల్గినజనుల్ = ప్రేమ గలవారు, పోరే = పోవలసిన తావులకుఁ బోవుట లేదా! రారే = రావలసిన తావునకు వచ్చుట లేదా! పోరామి = ఉన్న స్నేహము, పోన్ = (ఎచ్చటికైన) నరిగినమాత్రాన, పోవునే, పోరాకుండఁగన్ = పోకుండుటకును రాకుండుటకును, పోవలసినచోటులకుఁ బోవకుండుటకును రావలసినచోటులకు రాకుండుటకును, ఏమి కాళ్లు తెగెనే = కాళ్లు విఱిగిపోయెనా యేమి? (గళ్లు తెగెనే = సంబంధములు విడిపోయెనా-పా.) + +యోగము (కలిసికొనుట) ఎటుల సతము కాదో వియోగ మటులె సతము గాదు. మనుష్యజాతిస్త్రీవలె దివ్యాంగనయు నిందులకుఁ బరితపించుట కోవిదతకు భంగము. ధీరస్వాంతలు వంత నొందుదురా? + +తా. నెచ్చెలీ! నీవు మిగులఁ దాల్మి గలదానవు. దుఃఖంవఁదగునా? దేవాంగనలు వివేకవతులు గదా! యోగవియోగములు శాశ్వతములా? చేయ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0368.txt b/Manu_Charitra/page_0368.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac4d9511a6ba6b66241fccba616908f4d4284309 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0368.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +వలసిన కార్యములు చేసికొనవలదా? పరస్పరముఁ బ్రేమము గలవా రెచటికిని బోరా రారా ? ఎచటికేనిఁ బోయినమాత్రాన స్నేహము చెడునా? ఎందును బోయి రాకుండుటకుఁ గాళ్లు తెగిపోయెనా? + +అలం. అప్రస్తుతప్రశంస. + +టీ. శుకకలాలాప = చిలుకవలె నవ్యక్తమధురముగ మాటలాడుదానా! అమ్మునివరుండు = ఆపాదలేపనము నొసంగిన సిద్ధుడు, ప్రార్థితుండయి = నాచే వేఁడుకొనఁబడినవాఁడయి, అప్పరమవిద్యన్ = ఆగొప్పవిద్యను, మూలముట్టుగన్ = సమూలముగా, తెల్పెన్ = తెలియఁజేసెను. వచ్చుచును బోవుచుండెదను = వలసినపుడెల్ల నీయొద్దకు నాకయి నేనే వచ్చిపోవుచునుందును. నిన్ను వదలను = నిన్ను విడిచిపెట్టను, త్రిశుద్ధిగన్ = ముమ్మాటికిని, +నమ్ము = నామాటల నమ్ముము. (పా. త్రిశుద్ధికిన్ = ముమ్మాటికి) + +తా. నెచ్చెలీ! నిన్ను నే వీడను. ముమ్మాటికిని నమ్ముము. ఆమునివర్యుని బ్రార్థించి యతనియొద్ద పాదలేపముతోఁ గోరినచోటులకుఁ బోవునట్టి యామహావిద్యను సమగ్రముగా నేర్చుకొంటిని, వచ్చుచుఁ బోవుచు నుందును. + +టీ. అని = ఇటుల నమ్మఁదగినమాటలను దెలిపి, వరూథినిన్, గంధర్వపుంగవుండు = గంధర్వశ్రేష్ఠుఁడు, ఊరార్చి = ఓదార్చి, అచటు = ఆచోటు, వాసి = విడిచిపెట్టి, తనయిచ్చన్ = తనయిష్టము వచ్చినచొప్పున, పోయెన్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0370.txt b/Manu_Charitra/page_0370.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..263d7b409168bea95f5c0dc81576bfcba9b86fbf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0370.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +డనుట) యవ...టాక్ష - యవనక్షోణీధవ = తురకరాజుయొక్క, స్థాపన = ప్రతిష్ఠించుటయందు, అమందీభూత = తగ్గని, కృపాకటాక్ష = దయగలచూపు లవాఁడా, అన...సమాటీకనా - అనకృత్ = మాటిమాటికి, మాద్యత్ = పొగరుకొను, కళింగ = కళింగరాజుయొక్క, అంగనా = స్త్రీలయొక్క, బందీగ్రాహ = చెఱగాఁ గొనివచ్చుటయందు, విగాహిత = ప్రవేశింపఁజేయబడిన, ఉత్తరకకుప్ = ఉత్తరదిక్కునందలి, ధాటీ = దాడియొక్క, సమాటీకనా = ప్రయత్నము గలవాఁడా (అని కృష్ణరాయనికి సంబోధనము.) + +తా. ఆదిశేషునివలె హిందూదేశరాజ్యభారముఁ దాల్చి కీర్తిగన్నవాఁడవును, లోఁబడిన తురకరాజును దిరిగి దయతోడ రాచఱికమున నిల్పినవాఁడవును, పలుతడప లుత్తరదేశమునకు దండెత్తి కళింగరాజుమద మడచి వానిస్త్రీలను జెఱపట్టి తెచ్చినవాఁడవును (అగు కృష్ణరాయా)! + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. తిరు...విహారీ - తిరుమలదేవీ = తిరుమలదేవి యనురాణియొక్క, చరణోదర = అఱకాళ్లయందు, (పాదముల యడుగుప్రదేశమునందు) లాక్షాకల్ప = లత్తుకచేఁ జేయఁబడిన యలంకారముచే, కల్పిత = కలుగఁజేయఁబడిన, స్థలకమల = మెట్టతామరలందు, స్ఫురత్ = ప్రకాశించు, ఇందీవర = నల్లగల్వలవలెనే, బంధుర = దిట్టమయిన, హరిహయమణి = ఇంద్రశీలమణిమయ మయిన, వలయ = గుండ్రని, కూటహర్మ్య = యంత్రాలమేడయందు, విహారీ = విహరించువాఁడా! + +తా. ఇంద్రనీలమణి కుట్టిమమందుఁ దిరుమలదేవియొక్క లాక్షాసక్తములయిన +పాదములాని లత్తుక యంటినప్రదేశములు మెట్టదామరలవలెను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0371.txt b/Manu_Charitra/page_0371.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2389d267cb6363a2483727a52bd4b46da344dbb3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0371.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +తక్కిన తావులు నల్లగల్వలవలెను నుండె నని తాత్పర్యము. అట్టిమేడమీఁద విహరించువాఁడా యని కృష్ణరాయనికి సంబోధనము. (హర్మ్యాగ్రమున ఇంద్రనీలములు పఱుపఁబడెను. లాక్షారసము సోఁకినచోటులు మెట్టతామరలుగఁ దక్కినతావులు నల్లగలువలుగా నుండెను.) + +అలం. ఉదాత్త మలంకారము. + +టీ. వర్ణ...భవా - వర్ణనీయ = వర్ణింపఁదగిన, కీర్తివైభవా = విస్తారము గలవాఁడా, ప్రభూత...డలా - ప్రభూత = నిండారిన, భూతి = ఐశ్వర్యముచే, దృక్కర్ణకుండలా = (పాములు కుండలములుగాఁ గల) శివుఁడా, (శివుఁ డష్టైశ్వర్యసంపన్నుఁడు అట్టివాఁడా యనుట.) వితీర్ణికర్ణ = దాతృతయందుఁ గర్ణుఁ డగువాఁడా, దీర్ణ...మానహారి - దీర్ణ = పగిలిన, హృత్ = గుండెలు గలవారై, భ్రమత్ = తిరుగాడు, దుర్ణయ = నీతిమాలిన, అరి = శత్రులయొక్క, మాన = గర్వమును, హారి = హరించినవాఁడా, దుర్భ...మండలా - దుర్భర = భరింపరాని, ఆనక = భేరియొక్క, ఆర్భటీ = మ్రోఁతచే, ఘూర్ణమాన = తిరుగుపడుచున్న, కొండపల్లికొండవీడుమండలా = కొండపల్లి కొండవీడు రాజ్యభాగములు గలవాఁడా! + +తా. పొగడ్త కెక్కిన కీర్తి గలవాఁడా! ఐశ్వర్యమున శివునివంటివాఁడా! దానకర్ణుఁడా! దుర్జయులైన రాజులు గుండె పగులునట్లు చేయువాఁడా! భేరీధ్వానమాత్రముననే కొండపల్లి కొండవీడు రాజ్యములను వణఁకించువాఁడా! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0372.txt b/Manu_Charitra/page_0372.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..abbb02407a6f1feb95b766a75f9617953dc3e4e2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0372.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +టీ. శ్రీమ...ప్రణీతంబు - శ్రీమత్ = విద్వత్తాసంపదగల, ఆంధ్రకవితాపితామహ = ఆంధ్రకవిత్వమునకు బ్రహ్మయును, సర్వతోముఖ = అంతట వ్యాప్తిగల, అంక = బిరుదు గల్గినట్టియును, పంకజాక్ష = విష్ణువుయొక్క, పాదాంబుజ = పాదపద్మములకు, అధీన = వశమైన, మానసేందిందిర = మన స్సనెడు తుమ్మెదగలట్టియును, నందవరపురవంశోత్తంస = నందవర మనెడియూరివారివంశమున (నందవరీకులమున) శ్రేష్ఠుఁ డగునట్టియు, శఠకోపతాపస = +శఠకోపయతియొక్క, ప్రసాద = కృపచే, ఆసాదిత = పొందఁబడిన, చతుర్విధ = నాల్గువిధము లగు (బంచ, చిత్ర, గర్భ, ఆశు, కవనములు), కవితామతల్లిక = శ్రేష్ఠకవిత్వము గలట్టియు, అల్లసానిచొక్కయామాత్యపుత్ర = అల్లసానిచొక్కయమంత్రికిఁ గుమారుఁ డగునట్టియు, పెద్దనార్య = పెద్దనార్యునిచే, ప్రణీతంబు = రచియింపఁబడినది, మహాప్రబంధంబునందున్ = మహాకావ్యమున, తృతీయాశ్వాసము. + +ఇది శ్రీదక్షిణామూర్తిమంత్రోపాసనాసమాసాదితాఖండసాహితీధురీణుండు నాత్రేయగోత్రపవిత్రుండును వావిళ్ల వంశపయోరాశిరాకాసుధాకరుండు నగు రామస్వామిశాస్త్రిచేత ననేకపూర్వవ్యాఖ్యానాభిప్రాయంబులఁ బర్యాలోచించి రచింపఁబడిన రుచిసమాఖ్యానం బగు వ్యాఖ్యానంబునఁ దృతీయాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0373.txt b/Manu_Charitra/page_0373.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7e875cb9a974e83756b004b96d06b4376f0752c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0373.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మనుచరిత్రము

+ +చతుర్థాశ్వాసము

+ +టీ. శ్రీకృష్ణరాయ = సంపద్యుక్తుఁడవగు నో కృష్ణరాయప్రభువతంసా, గుణరత్నాకల్పా - గుణ = సద్గుణము లనెడు, రత్న = రత్నములే, ఆకల్పా = భూషణముగాఁ గలవాఁడా, కల్పక...స్తుత్యా - కల్పక = కల్పవృక్ష మనియెడు, ద్రుమ = చెట్టునకంటె, కల్పవృక్షముకంటె, అధిక = మిక్కిలియైన, దానశ్రీ = వితరణసంపదయందలి, కుతుక = సంతసముచే, ఆగత = వచ్చియున్న, లోకాలోక = చక్రవాళభూధరముయొక్క, అంతర = మధ్యప్రదేశమునం దుండిన, సకల = ఎల్లవారునైన, సుకవి = మంచికవులయొక్క, లోక = బృందముచే, స్తుత్యా= స్తవము చేయఁదగినవాఁడా, ఈకృతిపతిసంబోధనము తరువాతవచ్చు వచనములోని అవధరింపు మనుదానితో నన్వయింపవలయును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0376.txt b/Manu_Charitra/page_0376.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a258a6c0ed5b3e1ed7b135d7074ee27057bc0cb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0376.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +రతి పారవశ్యముచేఁ గనులు మూఁతపడుట ప్రసిద్ధము. వరూథిని ప్రమాదముచేనైన నియమ ముల్లంఘింపకుండ రతి పారవశ్యము తోడుపడి కనులు మూయించెను. కనులు రతిపరవశమునఁ మూఁతపడు ననుటకు ఇందే, +సీ. "ఆలాపగతిసొక్కు నరమోడ్పుకనుగవ రతిపారవశ్యవిభ్రమము దెలుప.” +క. గాత్రంబు వరవశం బగు, నేత్రంబులు మూయు చెమట నించిన యూర్పుల్. + చిత్రగతిఁ బొలయుఁ బలుకులు, చిత్రించుచునుండు... + +వరూథిని రతిపారవశ్యమునఁ గనులు మూసెను గానఁ బ్రవరుని మనోహరాకారము హృదయమునందు నిలిపెను. మార్కండేయపురాణమునందుఁ గూడ నిటులె వరూథిని ప్రవరునిమూర్తి హృదయమున నిలిపె నని కలదు. +క. సురతసమయమున నా సుం, దరి నయనాబ్దములు మోడ్చి దహనశిఖావి + స్ఫురితశరీరుండగు నా, ధరణిసురకుమారు నాత్మఁ దలఁచెను నెమ్మిన్.” + +తా. కామరూపి కావుటచే, గంధర్వుఁడు విప్రాకారమున వచ్చి వరూథినితోఁ గ్రీడించుచుఁ గలయికయప్డు నిజాకారము కనఁబడిన మోస మగు నని యామెను నేత్రనిమీలనము చేయఁ గోరెను. ఆకోరికపై నావరూథిని కన్నులు ముకుళింప నవసరము లేకుండ రతిపారవశ్యపటిమచేతనే మూఁత పడియెను. అట్టి సంభోగమున గర్భము గలిగెను. అది మిక్కిలి తేజోమయము గానఁ బెంపు చెందఁ దొమ్మిదినెలలు నిండెను. (రతిసమయమునను, ప్రాణావసానసమయమునను మాయావరణ ముండ దని పెద్దలు పల్కుదురు. కావునఁ దనవేషము వెల్లడి యగు నని “ఇది మాదేశాచార” మనుమిషపైఁ దనపై ననురాగము గల యావరూథినితోఁ జెప్పె ననుట.) + +అలం. సమాధి. + +టీ. అనంతరంబ = మాసపూర్తియైనంత, ఒకానొకపుణ్యదివసనంబునన్ = ఒకశుభదినమున. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0377.txt b/Manu_Charitra/page_0377.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2cad6e3f26f969ac12ae558bb6c41a4f812cb1ca --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0377.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +టీ. గ్రహపంచకంబు = అంగారక, చంద్ర, బృహస్పతి, శుక్ర, శనైశ్చరులను గ్రహము లైదును, రవి = రవిగ్రహమును, చేరంబోనిలగ్నంబునన్ = సమీపింపకున్న లగ్నమందు, రాజీవాక్షి = తామరరేకులవంటి కనులు గల వరూథిని (గర్భము ధరించిన వరూథిని), తేజంబు = శరీరకాంతి, అబ్జభవాండగేహమునకున్ = బ్రహ్మాండ గృహమునకు, దీపాంకురచ్ఛాయ యై = మొలకదీపపుకాంతియై, రాజిల్లన్ = దీపింపగా, జనుల్ = ప్రజలు, జేజేవెట్టన్ = జయజయధ్వనులతో స్తుతింపగా, అమరశ్రేణులు = దివిజబృందము, ప్రసూనవర్షము = పుష్పవృష్టి, ప్రవర్షింపఁగన్ = కురియునట్లు చేయఁగా, సుమనోరాజన్యమాన్యున్ = దివిజపతి యగు నింద్రునిచేఁ మన్నింపఁబడ నర్హుఁ డగు నతని, కుమారున్ = పుత్రుని, కాంచెన్ = కనియెను. + +గ్రహపంచకము సూర్యుని చేరుట యనఁగా సూర్యుఁ డున్నరాశిలో నాయైదుగ్రహములు చేరుట; అదియే యస్తమయము. అస్తమయదోషము గల గ్రహములు శుభఫలము లొసంగఁజాల వని జ్యోతిశ్శాస్త్రమతము గాన అంగారకాదిగ్రహముల కస్తమయదోషము లేని యుత్తమలగ్నమునందు +'దీపాంకురచ్ఛాయమై' యను పాఠాంతరము గలదు. ఛాయాశబ్దము షష్ఠీసమాసమున వైకల్పికముగా నపుంసకలింగ మగు నని యొకానొకరు సమర్థించిరి గాని యంతకంటె ఛాయ యని స్త్రీలింగమునె యుంచి, మైయను ప్రత్యయమునకుఁ దృతీయార్థము చెప్పుట యుక్త మని తోఁచుచున్నది. + +తా. ఆవరూథిని, సురలు కుసుమవర్షముం గురియ జనులు స్తోత్రము చేయుచుండ శుభగ్రహములతోఁ గూడిన లగ్నమున దేదీప్యమానుఁడును \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0378.txt b/Manu_Charitra/page_0378.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..689926c5cbc1944a547e6313d078bb54d9625e5b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0378.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +దేవేంద్రునిచేఁ గొనియాడఁ దగువాఁడును మహత్తరకాంతిసంపన్నుఁడు నగు కుమారునిఁ గనియెను. + +అలం. రూపకము. ఉపమ. + +టీ. స్వరుచిన్ఫురణ = తనయొక్క తేజముయొక్క ప్రకాశముచేత, శశిభాస్కర...ప్రకాశములు - శశి = చంద్రునియొక్కయు, భాస్కర = సూర్యునియొక్కయు, పావక = అగ్నిహోత్రునియొక్కయు, తారకా = నక్షత్రములయొక్కయు, ప్రకాశములు = వెలుఁగులు, ఎల్లన్ = అన్నిటిని, విరళములు = దూరమైనవిగా (తక్కువ యైనవిగా), చేయన్ = చేయుటచేత, అతనికిన్ = ఆబిడ్డనికి, అచటిమును లెల్లన్, స్వరోచి = స్వరోచి (స్వప్రకాశము గల యట్టివాఁడు), అనునామము = అనుపేరు, ఇడిరి = పెట్టిరి. + +మునులు స్వరోచి యని నామకరణము గావించుటచే నాపే రెంతయు దగియున్న దని భావము. మునులవాక్యమునే యర్థ మనుసరించుఁ గాన నన్వర్థమగు నీనామము మిగుల నొప్పును. ఋషులవాక్కులఁ గూర్చి, +శ్లో. "లౌకికానాం హి సాధూనామర్థం వాగనువర్తతే, + ఋషీణాం పునరాద్యానాం వాచమర్థో౽నుధావతి.” + +తా. సూర్యచంద్రాదులగు కాంతిగలవారిప్రభ నడఁచు శరీరచ్ఛాయ గలవాఁడు గావున నక్కడ నున్నఋషులు స్వరోచి యని పేరు పెట్టిరి. + +అలం. అతిశయోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0381.txt b/Manu_Charitra/page_0381.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2fe819a8c4cbad84cb9486208047fe28e5dd19ca --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0381.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. వేదండము తొండము సరి కోదండమున్ = ఏనుఁగుతొండముతో సరియైరధనుస్సును, ఎడమన్ = ఎడమవైపునను, కుడి = కుడివైపునను, నిబిడజ్యానాదము = దట్టమైన గుణధ్వని, రోదసిన్ = భూమ్యాకాశమధ్యమున, నిండఁగన్ = పూర్ణ మగురీతిని, తివియున్ = లాగును. గండశిలలన్ = పెద్దగుండుఱాళ్లను, పృథుబాణములన్ = పెద్దబాణములచే, భేదించున్ = బ్రద్దలుగొట్టును. + +భూమ్యాకాశముల మధ్యభాగము నిండునది గాన నారిమ్రోఁత నిబిడము. సామాన్యబాణములైన శిలల భేదించవు. శిలలు గండశిలలు, బాణములు మిగుల గొప్పవి. కాననే విల్లును ఏన్గుతొండములావున నుంట; అతిశయము ఎడమ కుడి సమముగా నేయుట. + +తా. ఏనుఁగుతొండమువంటి లావగువింటి నెక్కిడి, భూమియు నాకసము నిండునట్లు నారి సారించుచు గొప్పగొప్పబాణములతో నెడమచేతితోను గుడిచేతితోను గండశిలలను భేదించుచుండెను. + +అలం. ఉపమాతిశయోక్త్యలంకారములు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0382.txt b/Manu_Charitra/page_0382.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2dbbe0850bde0efc3fdc63e318dff20e158bced9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0382.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +టీ. అతఁడు = ఆస్వరోచి, మఱి = మఱియును, మంథక్షితిభృత్తటిన్ = మందరపర్వతపు చఱియయందు, విశ్వకర్మ = దేవతల శిల్పకారుఁడు, చేసిన నగరిన్ = (అపూర్వరీతిగా) నిర్మాణముచేసిన పట్టణమునందు, వితతాటవికచమూసేవితుఁడై - వితత = విస్తారమైన, ఆటవిక = అడవిజాతివారలయొక్క, చమూ = సైన్యముచేత, సేవితుఁడు ఐ= సేవింపఁబడువాఁడై, సామ్రాజ్యము = ప్రభుత్వసంపదను, అనుభవింపన్ = అనుభవించుచుండ, ఒకతఱిన్ = ఒక్కసమయమున. + +తా. స్వరోచి విశ్వకర్మ నిర్మించిన మందరాద్రితటమునం గల నగరమున బహుకిరాతసమూహము కొల్చుచుండ సామ్రాజ్య మనుభవించుచుండ నొక్కనాఁడు; ముందు పద్యముతో నన్వయము. + +టీ. అక్కొండన్ = ఆనగముపై, శరకాచిటపటరవభీకరమై = వడగండ్ల చిటపటధ్వనిచే భయముం బుట్టించునదియై, పెళపెళనినాదఘనమై = పెళపెళయను చప్పడులతో గర్జించు మబ్బులం గలది యగుచు, ఝంఝా...స్వరమై - ఝంఝామరుత్ = వర్షయుక్త మగు వాయువుచే, ఊజ్ఝిత = విడువఁబడిన, బిల = కొండగవుల, మంద్రస్వరమై = పెద్దశబ్దము గలిగినదియై, గంభీరధ్వని గలదై (మంద్రస్తు గంభీరః - అమ.) ఒక్కవర్షము = ఒకవాన, +కురిసెన్ = వర్షించెను. + +తా. ఆకొండపై వడగండ్లు రాలుచుండఁగాఁ, బెళపెళ మొగు ళ్లుఱుముచుండఁగా, గాలివలన గుహలు ధ్వని చేయుచుండఁగా, వర్షము గురిసెను. + +అలం. స్వభావోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0383.txt b/Manu_Charitra/page_0383.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f0282020b899d206742192caeee6390f5f1abc1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0383.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. తెలతెల వేగినన్ = (పైనఁ జెప్పిన విధముగా రాత్రియంతయు నెడతెగక వాన కురిసి) పిమ్మటఁ దెల్లఁగాఁ దెల్లవాఱఁగానే, అగ్గిరిన్ = ఆపర్వతమున, జలజలన్ = జలజల మనుచు, ప్రవహించు సెలలచప్పుళ్లు - ప్రవహించు = పాఱుచున్న, సెలల = గిరినిర్ఘరములయొక్క, చప్పుళ్లు = నాదములు, శిఖావల...కలకలములు - శిఖావల = మయూరముల, కుల = సమూహములయొక్క, కల = అవ్యక్తమాధుర్యముగల, కేకా = ధ్వనుల (నెమిళ్లధ్వనికిఁ గేక యని పేరు), కలకలములు = కోలాహలనాదములును, కలతలపొలంబున్ = కలిగియున్న పర్వతముయొక్క నెత్తములను, కనుఁగొనువేడ్కన్ = దర్శించఁ బుట్టినసంతోషముతో, మీఁదిపద్యముతో నన్వయము. + +సెలయేళ్లు ఎత్తగు ప్రదేశములనుండి ప్రవహించుచుంటనే మిగుల మ్రోఁత జనించెను. ఆమ్రోఁతను మేఘధ్వనిగా భావించి నెమిళ్లు కేకలు వేయుచు నానందవరవశమున నుండెను. సెలయేళ్లు నెమిళ్లు దర్శనీయములు. + +నగరములందును గ్రామములందును వేఁకువజామునఁ గోళ్లు కూసినటుల నడవులయందు నెమిళ్లు వేసినంతన కూయుచుండును. వర్షము కురిసి వెలిసిననాఁటి వేఁకువజామున నెమిళ్లు మిక్కుటముగా నఱచును. + +తా. తెల్లవాఱినంతట నామందరపర్వతముపైఁ బ్రవహించు సెలయేళ్లును, నాదము చేయుచున్న నెమిళ్లగుంపులును గల కొండనెత్తమ్ములం జూడఁ దలఁచి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0384.txt b/Manu_Charitra/page_0384.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0168764a1784963a44e6a7e60086373b40f0212 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0384.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టీ. అన్నగాగ్రము = ఆపర్వతశిఖరమును, ఎక్కి, అందున్ = దానిపైభాగమున, ఒక్కశశికాంతవేదిన్ = ఒకచంద్రకాంతశిలామయ మగు తిన్నెపై, కతిప...వేష్టితుండున్ - కతిపయ = కొందఱు, ఆప్త = స్నేహితులచే, వేష్టితుండు = చుట్టువారు కొనఁబడినవాఁడును, కుటజ...భరుండు - కుటజ = కొండమల్లెల, విపిన = వనముపైనుండి వచ్చెడు, పవన = వాయువుచే, నటత్ = చలించుచున్న, అలకభరుండున్ = ముంగురులయొక్క భారము గలవాఁడు, అగుచున్, ప్రొద్దుజరపు నవసరమునన్ = కాలక్షేపము చేయుచున్నవేళను, కొండమల్లెలనుండి వచ్చుగాలి చిఱుగాలి, తావి మిక్కుటము. మందగమనముగల కుటజ సుగంధవాయువుల సుఖస్పర్శము స్వరోచి ముంగురులఁ గదలించుచుండెను. కాన సుఖస్పర్శము సూచితము. + +తా. స్వరోచి యాకొండ నెక్కి యందుఁ గల చంద్రకాంతవేదిపైఁ గొండమల్లెలపైనుండి వీచుగాలిం గ్రోలుచు మిత్త్రులు గొల్వఁ గూర్చుండి వినోదించునప్పుడు. + +టీ. ఒక్కయెఱుకుఱేఁడు = ఒకశబరనాయకుఁడు, నక్కకొమ్మును = నక్కయొక్క కోఱయు, ఇఱ్ఱిగోఱజంబున్ = లేఁడిగోరోచనమును (మృగనాభి యనుట), జున్నున్ = తేనెయును, చాఱపప్పున్ = ముంతమామిడిపప్పును (అరణ్యములందు చాఱచె ట్టనునది గలదు. దానికాయలనుండి దీయుపప్పు జీడిపప్పుకంటేఁ జిన్నదిగను రుచ్యముగా నుండును. జీడిపప్పుగాఁ జెప్పుటకుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0385.txt b/Manu_Charitra/page_0385.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f7b2628b6ce287398d2b329d6826ab2fdfa9894 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0385.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గారణము మృగ్యము.) పీలిగఱులయంపకోలలున్ = పికిలి యనుపక్షివెండ్రుకలతోఁ గట్టిన పుంఖములు గలబాణములును, సెలవిండ్లును = ఒకదినుసు ధనుస్సులును, నెలసుకట్టెతోఁ జేసినధనుస్సులు, కరయుగంబు మొగిచి = చేతులు రెండును మోడ్చి (నమస్కరించి); సెలసుకట్టె ధనువు లాటవికులు వాఁడుదురు, చాలగట్టివి యనుట కాధారము — +తే. "విల్లుపట్టిన నెల పదినాళ్లలోన + వీఁక గలిగిన తడవిల్లు వెదురువిల్లు + సెలసువిల్లును మొదలైన చేఁగవిండ్లు + చులకఁగాఁ దీసి శబరేంద్రసూనుఁ డేయు.” + +తా. అచ్చటి కొకశబరుఁడు తమఱేఁడగు స్వరోచిని దర్శింప నెంచి నక్కకోఱయు మంచికస్తూరియు, తేనెయుఁ, జాఱపప్పును, ప్రశస్తతరము లగు ధనుర్బాణములు నుపాయనము పెట్టి నమస్కరించి. + +టీ. యుగ...బోలెన్ - యుగవిగమసమయ = కాలపరిమాణ మగుయుగములు సమాప్తి నొందునపుడు, కృతత్రేతాయుగములు ముగింపఁ బ్రళయము వచ్చినపుడు, సముద్భూత = పొడమిన, జీమూత = మబ్బుల, పటలంబునుంబోలెన్ = సముదాయమురీతి, కైలాస...పర్యంతంబు - కైలాసగిరి = శివనిలయ మగు రజతపర్వతముయొక్క, నితంబ = (పర్వత) మధ్యభాగమునకు, ప్రాంత = దాఁపున నున్న, కాంతారపర్యంతంబు = వనముదాఁక, నిరంతరంబై = తెఱపిలేనిదై, కాఱుకొన్న...రేఖన్ - కాఱుకొన్న = ఒత్తుగాఁ జీకటివలె నున్న, దట్టముగాఁ బెరిఁగిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0386.txt b/Manu_Charitra/page_0386.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1100580c140fe94f9bc7c2558ab762179d7eb413 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0386.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +యని కొందఱు. (పా. కారుకొను = చీకటికమ్ము) ఒక్కగహనరేఖన్ = ఒకవనపంక్తిని, కరాంగుళిన్ = చేతివ్రేలితో, చూపి, భూపతికిన్ = స్వరోచికి, ఇట్లనియెన్ = ఇటులని చెప్పెను. చివురాకులచాయ ఆకుపచ్చగా నున్న, దూరమున నున్నవారికి నలుపుగాఁ గానిపించును, ఆకుపచ్చరంగును కృష్ణవర్ణగణమునందుఁ జేర్చి చెప్పుట గలదు. కాననే ప్రళయకాలమేఘముల వర్ణముతోఁ బోల్చి చెప్పఁబడెను. ఆకుజొంపములచాయ మేఘవర్ణముతోఁ బోల్చుటకు వేఱొక ఉదాహరణము. +సీ. “అభినవజలధరశ్యామంబు లగునెడ లాకుజొంపంబుల ననుకరింప” + +శ్లో. "గోదావర్యాః పయసి వికతశ్యామలానోకహశ్రీః." + +తా. ప్రళయకాలమునందలి నీలమేఘమువలెఁ గైలాసపర్వతము దనుక కాఱుకొనియున్న యొకయడవిం జూపి ముందుఁ జెప్పఁబోవునట్లు పలికెను. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష. + +టీ. ధరణీవల్లభ = భూపతీ, అల్లదె = అదె కనఁబడుచున్నది. కంటే = చూచితివా, పొనపొన = చూచాయఁగా, తెల్లనిగట్టఱుతన్ = కైలాసము సమీపమున, మబ్బు దేఱెడు పొలమందున్ = చీఁకటి చుట్టుచున్నవనమున, చూచినన్ = వీక్షింపఁగా, ఎల్లెడన్ = అంతటను, వాలుమెకంబులు = క్రూరజంతువులు, సీరాముసేన = శ్రీరామసైన్యము, లెక్కలేని దని యర్థము. పొనపొన యన చూచాయ యనుటకు. +రగడ. పొలఁతి యది చనసాగెఁ బొనపొన్ననీడలకు' + +దీని యామ్రేడితరూపము పొనపొన. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0387.txt b/Manu_Charitra/page_0387.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee7203446b319f8799490bdadc154810ca34817d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0387.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తా. ఓరాజా? ఆకనఁబడుచున్న కైలాసప్రాంతమున ఘాతుకమృగము లమితముగా నెక్కడఁ జూచినం గలవు. + +అలం. లోకోక్తి. + +టీ. క్రొవ్వినయేకలములు = క్రొవ్వు పట్టినయడవిపందులు, కండూతికై = దురదకయి, కర్కశంబు = బిరుసెక్కినది, అగుతుంటిన్ = అయిన కట్యధోభాగముచే, పీఁటవెట్టినమ్రాను = స్థిరముగా నూఁదియుండిన చెట్టు, పాదుకొన్నవృక్ష మని కొంద ఱందురు. పీఁటవలెఁ గూర్చుంట కుపయోగించికొన్న యనుట, పెల్లగిల్లన్ = మొదలు సడలి యూడునటుల, రాయున్ = మేనితో రాయును, చీమ చిటుకన్నన్ = చిటుకుమని చీమ చప్పుడు చేసినను, ఎంతమాత్రపుఁ గొద్దిచప్పుడు చేసినను, చెవి దార్చి= చెవి యావైపునకై యిచ్చి, విని, ఒకపారి = ఒక్కమాఱుగా, సెలవి = కొమ్మునఁ జీల్చి, జిట్టలెల్లన్ = వెదురుజిణిగె లన్నియు, వెంపరలాడున్ = చిమ్మివేయును. (పా. చిటుకన్న నటఁ బాఱి సెలవివెంపరలాడుఁ జెట్టులెల్ల. అటఁబాఱి = అధ్వనిగల చోటునకుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0388.txt b/Manu_Charitra/page_0388.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..68c9b39b3dfd32cc10dd3aee8759eb7a03f522d0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0388.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +బరుగెత్తి, సెలవి = కోఱతో జిమ్మి, చెట్టులెల్లన్ = అన్నిచెట్టులను, వెంపరలాడున్ = పెఱికివేయును) నటలు = మెడపై నున్న వెండ్రుకలు, ఉబ్బన్ = నిక్కఁగా, దంష్ట్రాగ్ని = కొమ్ముయొక్క యొరయికచేఁ గల్గిన యగ్గి, చొంగ = నోటినుండి కారెడిచొల్లు, పైఁబడి = మీఁదనుండి, చుంయి చుంయి మనఁగన్ = చుంయిచుంయి మను ధ్వనులఁ గలుగఁజేయఁగా, వెదుళ్లు = లేఁతవెదురుమోఁకలు, చప్పరించున్ = నమిలి రుచి చూచును. (పా. చప్పరించును వెన్నుసటలు నుబ్బ = వీఁపు మెడమీఁది వెండ్రుక లుబ్బునటులఁ జప్పరించును.) చండ్రనిప్పులువోలెన్ = చండ్రకట్టెఁ గాల్చిన నిప్పులో యనునటుల, తీండ్రించుకనుమించులు = వెలుఁగునయనప్రభలం, ఎసఁగన్ = వృద్ధి కాఁగా, ఒండొంటిపైన్ = ఒక్కటిపై నొక్కటి, ఎక్కన్, పాఱున్ = పరుగిడును. వెట్టదినములన్ = ఎండకాలమున, మడుఁగులన్ = చిన్నచిన్ననీటిపడియలను జలాశయములను, మట్టి = త్రొక్కివైచి, కలఁపన్ = కలఁచి'వేయఁగా, బుడబుడధ్వనిన్ = బుడబుడమని వెడలుశబ్దముతో, వెడలుబుద్బుదములందు = బైలుదేఱు బుడగలలో, చిలుపచిలుపని = కొద్దికొద్దియైన, నేతులజిడ్డు = చమురుమెఱుఁగు, తేఱున్ = పైకి లేచును. ఏమి చెప్పుదున్ = ఎంత క్రొవ్వియుండెనో నేను చెప్పఁజాలను. + +పందికన్నులు మిక్కిలి యెఱ్ఱగా నుండును గాన నగ్నికణములతోఁ బోల్తురు. +ఉ. “కోలము గాంచి నానృపతికుంజరుఁడు... ... + లోలవిలోచనాంచలవిలోకితరోషమహాగ్నికీలమున్.” + +తా. ఆవనమునందలి పందులు దురదపోవుటకై వనవృక్షములను రాచికొన్న నాచెట్లు కదలిపోవును. కొంచె మేదియేని ధ్వని వినవచ్చినఁ జెవి యొగ్గి విని కోపముచే దగ్గఱనున్న వెదురుచిట్టలు చిమ్మివైచును. వెదుళ్లు చప్పరించును. ఒక్కదానిపై నొక్కటి యెక్కఁబోవును. ఎండయపుడు మడుఁగు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0391.txt b/Manu_Charitra/page_0391.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2639ac34f4bda7356dd684b8271d66a03e15259f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0391.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రేగటికన్ను అంటినంతన దిగఁబడునది. ఋష్యములు బాగుగా బలిసినవి. సహజభీరువులుగాన తమంతన బెదరి బురదలో దిగఁబడును గాన ఋష్యములను జేరి పొడువవచ్చును. కుక్కలతోనేని సాధ్యముగాని ఋష్యములవేఁట యిపుడు సుసాధ్యము. ఆలసించిన నిట్టి మంచి యవకాశము లుండవుగాన వెంటనే వేఁట కాయితము గమ్మని ప్రోత్సహించుట. పంకము గొరిజ యనునెడ పంకమునందు అను సప్తమికి విభక్తి లోపము కాననయ్యెడిని. ఇది లాక్షణిక మనుట కాధారములు. +తే. “ఎవ్వరికి నీక తమతమ యిండ్లబ్రాతి + కొని సుఖంబుండి రథముపైఁ గొంద రందు” + +శా. "భావంబుల్ భయ ముజ్జగించి చనుఁడీ భవ్యాద్రి చా టందఱున్" + +తా. ఇపుడు వానకురిసిన బంకమట్టినేలలం దామన్నులు కాలు దిగఁబడి పరుగెత్తలేవు; కావునఁ గుక్కలు వలదు. బాణము లక్కఱలేదు. దగ్గఱకు నడిచిపోయి మొలపిడియమ్ముతోనే పొడువ వచ్చును. + +టీ. అందలిదుప్పుల్ = ఆయడవి యందలి దుప్పులు, బలిసి = బాగుగాఁ గండఁ బెట్టి, పొడ చెదరి = పొడపొడలుగా నుండిన మచ్చలన్నియుఁ బోయి, బోద చఱచిన = మత్తుకొనియన్న, (పా. బూఁది చఱచిన = బూడిదరంగు గలిగిన), ఒడళ్లతో = దేహములతో, నాల్గు రెండు ఒకటియున్ = నాలుగును, రెండును, ఒకటియుగా నున్నవగు, ప్రంగల్ = పలవలు, వెడలిన = మొలచిన, కొమ్ములబరువునన్ (చీలికలుగాఁ దీరి పొడవులైన పెను)కొమ్ములబరువుచేత, అడుగిడఁగా లేవు = అడుగు కదిపి యడుగు వేయలేవు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0392.txt b/Manu_Charitra/page_0392.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9b49fba6ebfb841b962ada69531d2cc545bebea --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0392.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +దుప్పులు ముదిరినకొలఁది మేనిమచ్చలు, తగ్గి మేనంతయు నొకరంగులోనికి వచ్చును. బలిసియున్నవి, కొమ్ములవ్రేగుచేఁ దలలు బరువగుచున్నవి. ఈబురదలో నవియుఁ గూరుకొన్న ఊరకఁ జిక్కును. + +తా. ఆవనములోని పృషతము లనుజంతువులు ముదిరిన కారణమున నొడలిమచ్చలు చెదరి దేహమంతయు బూడిదరంగు చఱచి పలవలుగలకొమ్మల బలువున నడుగుదీసి యడుగుపెట్టలేకున్నవి. + +అలం. అతిశయోక్తి. + +టీ. అచటన్ = ఆయడవియందు, ఇఱ్ఱిపోతులు = మగలేడులు, పోతరంచి = మదమెక్కి, చలములు = పంతములు, ఒదవన్ = పుట్టఁగా, ముండ్లుగల మ్రాఁకుదీములన్ - ముండ్లు గల = ఇనువముండ్లు నాటిన, మ్రాఁకుదీములన్ = కొయ్యతో మగలేడులవలెనే చేసి నిలిపిన బొమ్మలను, (సజాతీయజంతువులను బట్టుటకు వేఁటకానిచేఁ బెంపఁబడిన జంతువులను దీమములు అందురు.) కెరలి = కోపించి, తాఁకి = (తమతోఁ బోర నున్న మృగములుగాఁ దలంచి) ఎదుర్కొని, ఉరులన్ = ఆదీమములకుఁ గూర్చిన యుచ్చులలో, తగిలి = తగుల్కొని, వానిన్ = ఆదీమములను, లేవనీడ్చి, కానకే = వనమునకే, కొనిపోవున్ = పట్టుకొనిపోవును. (“క్రోధ మొదవ బండగులఁ బ్రాఁకు దీములఁ గెరలితాఁకి కొమ్ముటురులఁ దగిలి " అను పాఠము శబ్దరత్నాకరమందుఁ గలదు. క్రోధ మొదవన్ = కోపము కలుగఁగా, బండగులన్ = బోనులను, ప్రాఁకున్ = ఎక్కును. కొమ్ముటురులఁ దగిలి = కొమ్ములవలలోఁ జిక్కుకొని మ్రాఁకుదీము లనఁ గొయ్యబోను లని యొకవ్యాఖ్యాత వ్రాసెను గాని యది సమంజసము గాదు.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0393.txt b/Manu_Charitra/page_0393.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d2e95dbb024f06163d761b9c58565272d347bd0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0393.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తా. ఆకానలోని యిఱ్ఱిపోతులు, తమ్ము పట్టుకొనుటకై వేఁటకాండ్రు పెట్టిన దీమములయురులను గ్రోధముతోఁ గొమ్ములఁ జిమ్మి యవి యురులలో జిక్కికొనఁగా వాని నీడ్చికొనిపోవును. + +అలం. అతిశయోక్తి. + +టీ. అధిప = నృపాలా! కప్పు పెట్టి = శరీరము నల్లవడి, వెన్ను = వీఁపును, కందమ్ము = మూఁపురమును, కంఠమ్ము నని పాఠము గలదు. సమముగాన్ = సరిగా — హెచ్చుతగ్గులు లేక సమానముగా నుండునటుల, పొదలి = వృద్ధి పొంది, జోళ్లు గట్టి = ఆఁడుదియు మగదియు జతలు కలుగాఁ గూడి, పోరుచున్ ఉండి = ఎదటిమృగముతో సారెసారెకు మచ్చరముతోఁ గలియఁబడుచునుండి, మానిసిన్ = నకుని, పొడగన్నన్ = కాంచినను, మలయున్ కాని = కదిసి పోట్లాడుచుండునే కాని, పోవు = తగవు మాని తొలఁగిపోవు, వాని = ఆయిఱ్ఱిపోతుల, యీసులు = ఈర్ష్యలు, ఏమి చెప్పన్ = ఏమి చెప్పుదును? చెప్పఁజాల మని భావము. + +మూఁపు వీఁపు సమముగా నుంటచే బాగుగా బలసియున్నవని భావము. మేను నల్లవడినచో బాగుగాఁ గ్రొవ్వినటుల గుర్తు. తమలోఁ దాము కలహించుతఱి యిఱ్ఱులయెడఁ గానవచ్చు ఈసే వానిపోతరము దెలుపుచుండ నికరదృష్టాంతము లక్కఱలే దని భావము. + +తా. సర్వాంగములును క్రొవ్వుచే సమానముగఁ బెరిఁగిన యక్కడిలేడు లొకదానితో నొకటి జతపడక పోరాడుచు మనుష్యులను గాంచినను భయపడి పోక చలముచేఁ గలహించుచునే యుండును. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0394.txt b/Manu_Charitra/page_0394.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63613238d59756a85ed094aa30a8f7498d3c96b0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0394.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. కట్టియన్ = మ్రానుకోలను, చేకొని = పట్టుకొని, డేగన్ = (వేఁట కలవాటుపడిన పెంపుడు) డేగను, పట్టి = పట్టుకొని, ఉబుసుపోకన్ = కాలక్షేపమునకువలె, పొలము = ఆవనమును, మట్టినన్ = చొచ్చినను, చాలును = అంతియ చాలును. పక్షులవేఁట కేప్రయత్నములును జేయవలసిన యవసరము లేదు. పులుఁగులు = పిట్టలు, తొట్టిన క్రొవ్వులు గలయవి = పూర్ణమయిన క్రొవ్వు గలవి. చెట్టడిచినన్ = చెట్టు చెట్టును గట్టియతోఁ గొట్టినను, చేటెఁడు = చేట నిండును, ఏమి చెప్పన్. + +తా. ఆయడవిలో నున్న పక్షులసంగతి చెప్ప నలవి గాదు. గట్టె దీసికొని డేగను విలాసముగాఁ గొని వనమునందు విహరించినఁ జాలును. చెట్టు కదలించిన చేటెడుపక్షులు లభింపఁగలవు. + +అలం. అతిశయోక్తి. + +టీ. అవనినాథ = భూపతీ! ఉడుము = ఈపేరు గల గోధిక లనుజంతువులయొక్కయు, గరిమిడికొక్కు = పందికొక్కులయొక్కయును, దందడియున్ = అతిశయమును, వెల్లయెలుక = తెల్లమూషకములు, కల్లెల్క = కన్నములలో నుండు చిన్నయెలుకలయొక్కయు, తఱుచును = మిక్కుటమును, ఏమి చెప్పన్ = ఏ మని మనవి చేయుదును, అడవిన్ = కాననమునందు, ఎల్లెడన్ = సమస్తప్రదేశములందు, చూచినన్ = కను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0395.txt b/Manu_Charitra/page_0395.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63481a442f467703663a2183602f4af477cb2975 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0395.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +గొన్నను, లాఁగలన్ = బిలములచేత, జల్లెడయుఁ బోలెన్ = జల్లెడకుఁగల రంధ్రమువలె, ఉల్లసిల్లున్ = ఒవ్వుచుండును, (ఎల్లెల్క = తెల్లనియెలుక యని బ్రౌనుదొరవారిప్రతిలోని పాఠము.) ఆడవినిండ నుడుములు పందికొక్కులు కన్నములు వేసియున్న వని భావము. + +తా. ఉడుములు, పందికొక్కులు, తెల్లయెలుకలు, చిట్టెలుకలు మొదలైనవాని తఱచుచే నవి నివసించు కలుగు లెక్కుడై యడవి యంతటను జల్లెడవలె నగపడును. + +అలం. ఉపమాలంకారము. + +టీ. అనుటయున్ = ఆయెఱుకుఱేఁ డిట్లు పల్కఁగా, మృగయాకౌతుకమునన్ = వేఁటాడుటయందుఁగల కుతుకముచే, చిత్తము = మనసు, చెంగలింపన్ = క్రేళ్లు దాఁటఁగా, అభిలాషము కలది యైనకతన, అనిమిషకాంతాకుమారుఁడు = దేవవనిత యగు వరూథిని కుమారుఁడు, భూధరశృంగంబుననుండి = పర్వతశిఖరమునుండి, డిగ్గి = దిగి, నగరికిన్ = పురములోనికి, రయమునన్ = వేగముగా, అరిగి = చని, పైపద్యముతో నన్వయము. + +స్వరోచి మాయాప్రవరవేషధారియగు గంధర్వునకు జనించెను. వరూథిని బ్రహ్మతేజస్సంపన్నుఁడగు ప్రవరుని గర్భధారణనమయమునఁ దలంచికొనెను. కాన నెవరికొమరుఁడొ నిర్ణయించుటకంటే వరూథినిపుత్రుఁ డనుటయె యుచితము. అనిమిషకాంతాకుమారుఁ డనుటచే నితఁడు అమానుషశక్తిసంపన్నుఁ డని వ్యక్త మగును. + +తా. ఈపైమాటలు బోయ చెప్పఁగా స్వరోచికి వేటాడ మనసు పుట్టి వేగమునఁ బర్వతము దిగి పట్టణములోనికిఁ బోయి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0397.txt b/Manu_Charitra/page_0397.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..932bad143f9a40bb54d38673e70fefe2ba14ed93 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0397.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. నగరు = రాజగృహము, చొచ్చి = లోనికిఁ జని, అచ్చటన్, కక్ష్యాంత...బులన్ - కక్ష్యాంతర = చుట్టుకొల్లారములయందలి, తొట్టికట్టులలోపలి, శాలా = సాలలయొక్క, అంతరాళంబులన్ = లోపల, అందంద = అక్కడక్కడ, తండతండంబులై = ప్రోవుప్రోవులై, వ్రేలునత్తెంబులన్ = వ్రేలఁబడిన తోలుతొడుగులందు, డేగలం బెంచువారు వానిగోరులు గ్రుచ్చుకొనకుండఁ జేతికిఁ దొడుగుకొనుట కనుకూలముగాఁ దోలుతోఁ జేయఁబడిన చేతితొడుపును అత్తె మందురు) చమురు = జిడ్డు మొదలగునవి, అంటుపలలఖండంబులన్ = అంటుకొనునట్టి మాంసపుముక్కలచే, మండితంబులు = శృంగారింపఁబడినవి. మాంసపుముక్కలు డేగలు తినుటకుఁ గఱ్ఱలకుఁ గట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0398.txt b/Manu_Charitra/page_0398.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1ff24bfeed725982fcde5f0d502623e58c8a03b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0398.txt @@ -0,0 +1 @@ +యుంచిరని భావము. అగు...దండెంబులన్ = అగు, నిడుద = పొడవైన, వెదురుదండెంబులన్ = వెదురుగడలదండెములయందు, బర్హి...గ్రంబులై - ಬర్హి = మయూరముల, బర్హ = పింఛములచేత, నిబద్ధ = బంధింపఁబడిన, అగ్రంబులై = తుదలు గలవై, కొమరా...తోడన్ - కొమరారు = ఒప్పుచున్న, దోరెపుఁద్రాళ్లతోడన్ = బంధనరజ్జువులతో, తిరుగుడులన్ = భ్రమణములచే, వెడంగుపడి = వికలత్వము నొంది, వడి దప్పునట్లు - వడి = భ్రమణమునందు వేగము, తప్పునట్లు = తొలఁగిపోవునటుల, త్రాళ్లన్ = దోరెపుఁద్రాళ్లచేత, కట్టువడి = బంధింపఁబడి, పొట్టలు = కడుపులు, అదురంగన్ = అదరిపోవఁగా, నిక్కి = నిగిడి, పరిసెనంబులు వేయునవియును = దుముకునవియు (పరిసెనము లన జెట్టుపట్టుచేష్టావిశేషములని గంతులని బ్రౌనుదొరవారివ్యాఖ్య. పరిసెనము = డేఁగలకు ఆఁకలియెత్తి వేఁటయందుఁ జొరవ కలుగుటకై మందిచ్చి కలిగించువాంతి యనియు - పా. పరిసెనంబులు సేయునవియు నని శబ్దరత్నాకరము) (స్వభావోక్త్యలంకారము.) అపహ...పాటవంబులు - అపహసిత = నవ్వఁబడిన, శార్దూల = పులులయొక్క, కుటిల = వంపులు గల, నఖకోటి = గోటితుదల, పాటవంబులగు = పటుత్వము గలవి యగు, (పులిగోళ్లవలె వంకలు దేరి దృఢమున వానిని మించిన వని భావము) త్రోటిపుటంబులన్ = దొప్పలవలె నున్న ముక్కులచే, చటక...రంబులన్ - చటక = పిచ్చుక, సరట = తొండ, ఆది = మున్నగు, జంతుకళేబరంబులన్ = జంతువుల శరీరములను, చరణ...బులన్ - చరణ = పాదములయొక్క, నఖర = నఖములయొక్క, అంకురంబులన్ = మోసులచే, ఇఱికి = అంకించిపట్టుకొని, చీరుచున్ = చీలిచివైచుచు, కేరునవియును = సంతసించునట్టివియు, ఉత్సాహపడుచుండునవియు (అలం. ఉపమ.), నాఁడు నాఁటికిన్ = దినదినమును, పాటించి = జాగరూకతతో విచారించి, వేఁటకాండ్రు = వేఁటలాడువారు, అదను = (ఆఁకలిగొన్న) సమయము, ఎఱింగి = తెలిసి, మేపు = మేయునటులఁ జేయు, మేపుల = మేఁతల, చమత్కారంబులన్ = నేర్పులను, (సమయము దాఁటనీక మెలఁకువతో నాహార \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0399.txt b/Manu_Charitra/page_0399.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cac7e3dcf901b4e12649c775bc7a26395ab43a26 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0399.txt @@ -0,0 +1 @@ +మొసంగుచున్నను) నిరాకరించి = లక్ష్యము సేయక, వీకునన్ = గర్వముచే, తిరిగి తిరిగి, ఈఁక దీర్చుకొనునవియును = పక్షములందలి యీఁకల సరుదు కొనునట్టివియు, వీఁపునం దిరిగితిరిగి యని బ్రౌనదొరవారిప్రతి, అలం. స్వభావోక్తి. పదను = మేఁతకాలము, అగ్గలించి = అతిక్రమించి, కూయుచున్ = అఱచుచు, కడుపు = పొట్ట, నకనకంబడన్ = కృశింపఁగా, కనుకట్టుతోడన్ = కన్నులకుఁ గట్టినమూఁతతో, మోములు = మొగములు, మలంచుచున్ = మరల్చుచు (డేగలు పట్టుకొన్న వానిగ్రుడ్లు పొడుచు నను తలంపుతోఁ గనులు కానరాకుంటకుఁ దోలుతిత్తి దిగవేయుట కలదు) పంజరస్థిత = పంజరములలో నున్న, కీర = శుకములు, శారికా = గోరువంకలు, పారావత = పావురములు, ఆదుల = మున్నగువాని, పలుకులు, ఆకర్ణించి = ఆలకించి, ఎగసియెగసి = ఎగిరియెగిరి, నిజ = తమ, అవస్థిత = వసించునట్టి, తాదృగ్విధ = ఆరీతియగు, ముందుఁజెప్పఁబడినటుల, గట్టఁబడిన, ఆధారవేణుయష్టులకున్ = ఆవలంబనయోగ్యములగు వెదురుకఱ్ఱలకు, చట్టుపలు చెదరన్ = ఱెక్కలు చెదరునట్టులు, ప్రదక్షిణభ్రమణంబులన్ = సవ్యముగాఁ జుట్టివచ్చుటలచే, పరిభ్రమించి = తిరిగి, మగుడన్ = క్రమ్మర, ఎట్టకేలకు = అతికష్టముచే, మట్టుకొనునవియును = తిరముకొనియున్నట్టివియు, డేగలు ఆఁకలి గొని పంజరములం దున్న చిలుక గోరువంకల పలుకులు విని వానిం దిన నుఱకఁబోయి తామున్న వెదురుగడలపైననే యతిశ్రమ మీఁదఁ బడి కుదురుకొనుచుండెను. (అలం. స్వభావోక్తి.) మేరమీఱన్ = హద్దు దాఁటునటుల, తిన్న యెరలన్ = భుజించిన మేఁతలచే, అన్నుకొని = మదించి, అరగన్ను వెట్టి = అరమోడ్పుగన్నులు గలవియై, బోరకడన్ = గుండెలవైపు, పొటమరింపన్ = స్ఫుటము లగునట్లు, గూరుకుచున్ = కునుకుచు, కుతికిలంబడునవియును = కుదికిలంబడునట్టివియును, ఐ, డేగలు మితిమీఱి ఆహారము తిన్నచో మత్తున నిదురించుఁ గాన బరిమితాహార మొసంగుదురు. పఱఁగు = ఒప్పెడు, పలుదెఱంగుల = అనేకవిధముల, డేగమొత్తంబులను = డేగలసమూ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0401.txt b/Manu_Charitra/page_0401.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71f6a851a54be8bc0cf71ed49e2bf1593fb5ff0c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0401.txt @@ -0,0 +1 @@ +చుచు; నాలుకలు ఎఱ్ఱగా నుండునుగాన జివురుటాకులతోను, కోఱలు తెల్లగా నుండును గాన మొగ్గలతోను బోల్పఁబడెను. (అలం. రూపకము.) అల్పేతర = విస్తారముగా, గ్రస్త = గ్రసింపఁబడిన, కీలాల = నెత్తురుతోడి, పలల = నంజుడుయొక్క, జాల = ప్రోవులయొక్క, గ్రాసంబులు = భోజనవస్తువులు, నెన్నడుముసన్నఁదనంబునన్ = అన్నువకౌనుయొక్క తనుత్వముచే, అటన్ = ఆవల, మిగులన్, డిగ్గి చనకునికిన్ = దిగి వెడలకుండుటచే, కటితటంబులకంటెన్ = నితంబభాగములకంటెను, తారె = తమరె, పుటపుటనయ్యెన్ = పెరిఁగెను, అనన్, తోరంబులు = బలుపుచెందినవి, అగు, బోరలన్ = ఉరములచే, కందంబులన్ = మూఁపులచే, అందంబులు కని = చక్కఁదనములు పొంది, నడుము మిగుల సన్నముగాను ఊర్ధ్వకాయము లావుగాను నుండెను, బిరుదులు = బిరుదములను, అంకించి = స్తుతించి, తమ్మున్, ఉపలాలించు = లాలనము చేయు, పరిపాలకుల = పోషించువారియొక్క, సంస్తవంబులకున్ = స్తుతులకు, చెవిదార్చె ననన్ = కర్ణము లావైపునకుఁ బెట్టినవో యనురీతి, కర్ణకిసలయంబులు = చిగురులవంటి శ్రోత్రములు, వ్రాలంబడి = వ్రేలఁబడి, వెండిగుండులుంబోలెన్ = వెండితోఁ జేసినగుండులవలె, కన్నులపండువులై = నేత్రానందకరములై, గండ...వంబులు - గండభైరవు = గండభైరవదేవునియొక్క, పూజవారువంబులు = పూజకొఱకుఁ దెచ్చినగుఱ్ఱములో, అనన్ = అనునటుల, (అలం. ఉత్ప్రేక్ష) మెండుకొని = పూర్ణమై, ఉండు, జాగిలంబులునున్ = వేఁటాడు నొకవిధపుశునకములను, కాంచి = చూచి, అందునందున్ = వానివానియందు, వేఁటకున్, ఉఱవైనవానిన్ = తగినవానిని, ఏర్పఱించి = ఏఱి, తెచ్చుటకున్, అనుచరులన్ = కింకరులను, నీవు నీ వని, నియమించి = ఆనతి పెట్టి, తానును, ఆఖేట...పాటిన్ - ఆఖేటక = వేఁటనిమిత్తము, ఉచిత = యోగ్యమైన, పరిపాటిన్ = విధమున, సన్నద్ధుండు = సిద్ధమైనవాఁడు, అయ్యెన్, అయ్యవసరంబునన్ = అప్పుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0402.txt b/Manu_Charitra/page_0402.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01beb0252b1169f505929dfe30db30d43b2bbcb3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0402.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆటవికుఁడు దుప్పులు మందులు లోనగు నడవిజంతువులను గూర్చియుఁ బక్షులను గూర్చియుఁ జెప్పెను. కాన మృగముల వేఁటాడుటకు వేఁటకుక్కలను బక్షిగణమును వేటకాడుటకు క్రమశిక్ష నొందిన డేగలను స్వరోచి తగినవాని నేఱించెను. + +టీ. పచ్చని = పచ్చరంగుగల, హురుముంజి = హురుముంజిదేశపు, పని = రత్నాదులు తాపుట, చెక్కుట మున్నగుపనులు గలిగిన, వాగె = కళ్లెమును, పక్కెర = కవచము (కప్పెడు కంబళి వంటిది), పట్టమయము = పట్టుతోఁ జేయఁబడిన, పారసిపల్లంబు = పారసీకములోని జీను, రాణన్ = ఇంపుగా, ఒప్పారు = చక్కనైయున్న, పైఠాణంబుసింగిణి = పైఠాణదేశసంబంధమైన విల్లును, తళుకు లకోరుల తరకసంబు = ధగధగ వెలుఁగుచున్న బాణములపొది, మిహి = మేలిమి, పసిండి = సువర్ణమయమైన, పరుంజు = పట్టుకొనుపడి యున్న, మొహదా = ఈపేరు గల వంకకత్తియు, కెలంకులఠావు = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0404.txt b/Manu_Charitra/page_0404.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b75bf8cffae3d7efd792fc4f1777d829d9c35b18 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0404.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తే. "ద్విజుఁ డటులఁ బాడిదప్పి క్రొవ్విరిలకోరి.” + +లకోరీలు అనుపాఠము గ్రహింతుమేని యదియు సాధువు. ప్రయోగము. +క. "ఈరీతిం గెందలిరు ల, కోరీ సురతాణి కాఁకగూర్చుచకోరీ + శారీకీరీమత్తమ, యూరీరవములకు నలికి యుగ్మలి మదిలోన్.” + +తా. కళ్లెము, జీను, దానిప్రక్కను గత్తులు, గటారులు నమ్ములపొదులు, నీఁటెలు, బాకులు మున్నగు నాఖేటసాధనసంపన్నం బైనయొక్కగుఱ్ఱమును రాజు నొద్దకు నశ్వరక్షకుఁడు తెచ్చెను. + +టీ. తెచ్చుటయున్ = ఆగుఱ్ఱమును సాహిణి తెచ్చి యిడఁగానే, ఇచ్చన్ = మనంబున, మెచ్చి, మరు...చ్చంబు - మరుత్ = గాలిసంబంధమైన, చటుల = పటుత్వముగల, కురంగ = మృగములయొక్క, రయ = వడిని, నిరోధి = నిలుపఁజాలిన, స్మద = రయముచేతనైన, గర్వ = గర్వముచే, ఉచ్చంబు = ఉన్నతమైనది, అగునత్తేజిన్ = అయిన యాయశ్వమును, సుహృచ్చక్రంబు = స్నిగ్ధబృందము, అలరన్ = ఆనందపడఁగా, వేగ, ఎక్కి, వెడలినన్ = ప్రయాణము కాఁగా. అలం. ఉపమ. + +వాయువు వాహనము సామాన్యకురంగము గాదు సమర్థమైనది. స్వరోచి యెక్కిన యశ్వము వాయుతురంగమును వేగమున నతిక్రమించినది. వాయువేగమునఁ బోవఁగలది. కాననే గంధవాహబాంధవము. తనవాహనముల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0405.txt b/Manu_Charitra/page_0405.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a7c7e7e1da05674cec0b7fe3d619229b0898975 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0405.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +కంటె వాయుపు వేగముగాఁ బోఁగలవాఁడు. అతనితో సమముగాఁ బోఁగఁలది గాననే యతనికి బాంధవ మనిపించుకొనెను కాన గర్వోచ్చము. + +తా. వాయువాహన మైనజింకకంటెను వేగముగఁ బర్వెత్తఁజాలిన యాగుఱ్ఱమును స్నేహితుల కానందము గలుగున ట్లెక్కి బయలుదేఱినంతట. + +అలం. ఉపమ. + +టీ. నృపాలనందనుల్ = రాజకుమారులు, జడలు = అల్లినశిరోజములజడలను, మలంచి = వంచి, చొళ్లెముగన్ = గుండ్రపుచుట్టగా, సన్నపుఁబాగలు = మృదుతరములైన తలపాగలలో, అడంగన్ = కానరాకుండ నాజడలు ఇమిడియుండునట్లు చుట్టి, చల్లడములు = చల్లనములు (లాఁగులు), పూని = తాల్చి, మీఁదన్ = లాఁగులమీఁద, పదిలంబుగాన్ = గట్టిగా, కట్టిన = ధరించిన, మట్టికాసెలన్ = మట్టిరంగులలో ముంచిన నడికట్టులయందు, పిడియములు = బాఁకులను, అంటన్ దోఁపి = పిడివఱ కంటుకొని యుండునటుల లోనికి దోఁపి, పృథు = పెద్దవియైన, భీషణ = బెదరు పుట్టించు, బాహుల = చేతులయం దున్న (యని యర్థము.) సాళువంబులన్ = డేగలను, తడవి = దువ్వి, కెరల్చుచున్ = పురి కొల్పుచును, నాథునిమ్రోలన్ = స్వరోచిముందఱ, చనిరి = నడచిరి. + +తా. స్వరోచి యున్నతాశ్వము నెక్కి వేఁటకుఁ బరివారముతో బయలుదేరఁగానే రాజపుత్త్రు లెల్లరుఁ దమజడలు తలపాగలలో నడఁగునట్టు చుట్టుకొని లాఁగులు తొడిగికొని కాసెకోకలు బిగించి మొలలో కత్తులు దోఁపికొని వేఁటకుఁ దగిన వేషమును ధరించి ముంజేతులపైనున్న డేగలను వేఁటకుఁ బ్రోత్సహించు మెలకువతోఁ బట్టుకొని వేఁటకు వెడలిరి. + +అలం. స్వభావోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0406.txt b/Manu_Charitra/page_0406.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bcd7299f1a0fe2d8bd75a3d33704c48d0fddf0ef --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0406.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. ఇవి = ఈశునకములు, కంఠపాశంబులు = మెడకుఁ గట్టిన త్రాళ్లు, ఇంత డుస్సినన్ = ఒక్కింత సడలించిన, దిశాకరి నైనన్ = దిగ్ధంతి నైనను, మీఁదఁబడి= పైనిఁబడి, కెడపఁజాలున్ = వధింపగలవు. ఎంతదూరమునం దుండు జంతువునైనను గొలుసు వదలినంతమాత్రమున సాహసముగాఁ బోయి శునకమఃలు పట్టుకొనఁగలవు. ఇవి, మింటన్ = గగనమున, పఱచుపక్షీంద్రున్ = ఎగురుచున్న గరుడుని, చూపినన్, వాలునందాఁకన్ = ఆపక్షిరాజు క్రిందికి దిగునంతదాఁక, నీడబడిన్ = భూమిపైఁ గనఁబడుచున్న చాయనుబట్టి, పఱవఁజాలున్ = వరువిడఁగలవు. పైనున్నపక్షులనీడ గుర్తించి నీడ వెంటఁబోయి వాలునంతవఱకు వెంబడించి యాశునకములు పట్టుకొనఁగలవు. ఇవి, గాలి గనినన్ = వానిపై మండివచ్చు వాసన పసిపట్టినచో, మూకవరాహదనుజేంద్రున్ = సూకరవేషము వేసిన మూకుఁ డనురక్కసిరాజు నైన, జుట్టెంటిలోన్ = (దూరముపోకుండ), జుత్తెఁడు లేక జుట్టెఁడు వ్రేలెఁడు నని పరిమాణార్థకము. ఆఁగఁజాలున్ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0408.txt b/Manu_Charitra/page_0408.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..691968f4710bab21b171cb391814249f3a720bba --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0408.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +టీ. పులియఁడు, బూచిగాఁడు, ఈవిధమైన పేరులు గలకుక్కలను (ఈరీతిని గబ్బి యనువఱకుఁ బేళ్లని తెలియవలెను.) గ్రహించి వేఁటకాం డ్రుద్ధతిగా వెడలిరి. + +టీ. కట్టిన = నడుములు బిగియునటులఁ గట్టుకొనిన, నీలిదిండ్లు = నల్లకాసెకోకలును, సెలకట్టియవిండ్లును = ఒకదినుసువిండ్లును, (సెలసుకట్టియతోఁ జేసినవిండ్లు) విండ్లగౌసెనల్ = విండ్లు పెట్టు బురకాలును, చుట్టి = మెలియఁజుట్టి, నొనళ్లపైన్ = నొసటిప్రదేశములమీఁదికి వచ్చునటులు, ఇడినజుంజుఱుపల్లసిగల్ = ఉంచుకొనిన చిక్కుపడిన యెఱ్ఱజుట్టును, కటీతటిన్ = వెనుకప్రక్కను - మొల వెనుకభాగములందు, పెట్టిన మోటకత్తులు = పెట్టుకొనిన యుక్కుకత్తులు, మేనులన్ = దేహములందంతట, కార్కొనుకప్పులు = కమ్ముకొనిన నీలచ్ఛాయలును, ఏర్చి = మేలైనవి తీసి, చేపట్టిన వేఁటయమ్ములు = పట్టుకొని వేఁటాడుటకుఁ దగిన బాణములును, బాగగు వాగురికుల్ = తగిన వలవేఁటకాండ్రు, వాగురిక యన నుచ్చు; దానితో వేఁటలాడువానిని వాగురికుఁ డందురు. మహాధ్వనిన్ = పెద్దధ్వని కలుగునటుల మాటలాడుచు, పైపద్యముతో నన్వయము. + +అలం. స్వభావోక్తి. + +తా. నల్లకాసెలు కట్టుకొని, ధనుర్భాణములు ధరించి, విండ్లకుఁ బెట్టు నెఱ్ఱగుడ్డలు తలకుఁ జుట్టుకొని, చిఱ్ఱవెండ్రుకలజుట్టుతో నల్లయొడళ్లతోఁ గత్తులు మొల దోపికొని యురులవేటకాండ్రు వెడలిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0409.txt b/Manu_Charitra/page_0409.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e0cc737a8ca697ec6e2cc22fb4185df4ba54d124 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0409.txt @@ -0,0 +1 @@ +టీ. సటలు = జడలు (మెడపై నుండు రోమములు), ఎత్తుకొని = నిగిడించి, ఒత్తుకిటినైనన్ = ఒరసికొనివచ్చు సూకరమునైనను, మోటు = వేఁటకాండ్రు తమ కడ్డు పెట్టుకొను తడికలు మొదలగునవి యని కొందఱువ్యాఖ్యాతలు, మఱుగుగా నుంచుకొను మనుష్యాద్యాకృతి యని యొకరు, వ్రాసి యున్నారు. ఆసపడి = దానిమాటుననుండి, దానిమాటు నపేక్షించి, ఏయన్ = బాణమును విడువను, పొడుతున్ = ఎదురుగాఁ బోయి తెగించి బల్లెముతోఁ బొడిచెదను. నీపాదమాన = నీపాదములపై నొట్టు పెట్టుకొందును. పందికి మెడమీఁది రోమములు నిక్కఁబొడుచుట పూర్తిగాఁ గోవము వచ్చినటులఁ దెలుపును. అట్టిపంది నెదురుట యపాయకరమైనను సాహసింపఁ గలనని భావము. కలగుండువడన్ = కలఁగిపోవునట్లు, చెండుకరినైనన్ = చెండాడుచున్న గజమునేని, చెవిపట్టి = చెవులను బట్టుకొని, బలిమిమైన్ = బలాత్కారముగా, తెత్తున్ = తెచ్చెదను, నీపాదమాన = నీపాదములతోడు, సెలన్ = సెలయేటిని, నెప్పుకొని = తావు చేసికొని, రొప్పుపులినైనన్ = గాండ్రించుచున్న బెబ్బులినైనను, చొచ్చి = దానియిరవునకుఁ బోయి, పీడించి = బాణములు మొద \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0411.txt b/Manu_Charitra/page_0411.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eaa05cfd561722df77ccef2c1c747e0981fc67eb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0411.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +చేతులలోఁ గఱ్ఱలుగలవారై, విభునిగెడలన్ = అధికారి పార్శ్వభాగములను, (పా. మ్రోలన్ = ముందుభాగమున) నడిచిరి = నడువఁదొడఁగిరి. ఆఁకలి బాగుగాఁ గొన్నపుడు గాని డేగ పక్షుల వేఁటాడదు గాన ఆఁకలి గొనునటుల డేగలఁ గొనివచ్చి రని భావము. + +తా. మేఁతవేళ యతిక్రమించి యాకలిచేఁ జేతులపై నుండు తమకాలిమువ్వ ధ్వనిచేయ నెగురుడేగలను బట్టుకొనుచు రాజువెంటఁ గట్టియలం బట్టుకొని వెడలిరి. + +అలం. స్వభావోక్తి. + +టీ. గూనివీఁపులు = గూనులు గల వెన్నులు, అదురన్ = చలింపఁగా, గొణఁగి = లోలోన (ననుకొనుచు) తిట్టుచు, ఏకుఁ గఱచినట్టి = దూదియేకును నోటితోఁ బట్టుకొనిన, కుక్కగండ్లు = గండుకుక్కలు, అనంగన్, మూతి నరపమీసముల బోయముదుసళ్లు = మూతిపైఁ దెల్లమీసము గల ముసలిబోయలు, అపుడు, పందివలలు = పందులఁ బట్టుకొను నురులను, మోచి = వహించి, పఱచిరి = పరుగిడిరి. + +తా. (వలల మోయుచుండుటచేతనే) గూను లెక్కిన వీఁపులతోఁ దెల్లమీసములు గల వృద్ధకిరాతులు, తమపైయధికృతుల లోలోనఁ దిట్టుకొనుచు, పందివలలను మోసికొని పోయిరి. + +అలం. ఉత్ప్రేక్ష - స్వభావోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0415.txt b/Manu_Charitra/page_0415.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..090d1ccc46038e048a388a26bd63ddb30ac18d80 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0415.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +టీ. ఇట్లు = పైని చెప్పినరీతిని, అరిగి = చని, అమ్మహారణ్యంబు = ఆపెద్దవనమును, చొచ్చి = ప్రవేశించి, విచ్చలవిడి = యథేచ్ఛముగా, అచ్చటన్ = ఆయడవియందు, పచ్చికబయళ్లన్ = పచ్చఁగా గడ్డిపట్టిన తావులయందు, మచ్చికలు = ప్రేమములు, అచ్చుపడన్ = తేటపడునట్టుల, తటిచ్చటులంబు = మెఱపునట్టులఁ బ్రభావంతములు, అగులోచ...పటలంబు - అగు, లోచన = నేత్రముల, ప్రభా= తేజస్సులయొక్క, పటలంబు = సముదాయము, దిక్తటంబులన్ = దిగంతములందు, పర్వన్ = ప్రసరింపఁగా, తాఱుమాఱుపడన్ = వ్యత్యయ మగునట్లు, ఇడికొనిన మొగంబులతోన్ = ఉంచుకొనిన మోములతో, ఏణీ = ఆఁడులేళ్ల, జిహ్వాపల్లవ = చిగురుటాకుల యట్టి నాల్కలచే, ఉల్లిహ్యమాన = మీఁదికి నాకఁబడుచుండిన, అంగంబులు = శరీరములు గలవి, అగు, సారంగంబుల = మగలేడుల, ఖురళికారంగంబు = సాము చేసెడు తావులు, అనన్, కనుపట్టు = కనఁబడు, చెలికపట్టులును = బీటినేలలును, బెదరుచూపులతో దిక్కులు చూచుచు నాఁడులేడు లొడళ్లు నాకుచుండ మగలేళ్లు తలలాడించుచు నుండెను. తల కదలించునపుడు కొమ్ములు గదలించుట కఱ్ఱయో కత్తియో గొని చేయుసామువలె నుంటచే నది గరిడీ యని తోఁపఁజేసెను (అలం. స్వభావోక్తి - ఉత్ప్రేక్ష.) బిట్టు = ఎక్కుడుగ, ఎసంగు నాఁకటన్ = పెరుగుచున్న యాఁకలిచే, తట్టువడి = అలసి, పొట్టకై = కడుపు నించుకొనుటకై, పుట్టకూటికిన్ = పుట్టలలో నుండు పువ్వులకడికొఱకు, (చీమ గ్రుడ్లచే ముద్దలు ముద్దలుగాఁ జేయఁబడినపుట్టమట్టికొఱకని యొకానొకరు) చీమలకున్ = చీమలగుంపులకును, చెదలునకున్ = +చెదలుపురుగులకును, ఎలుంగులు = ఎలుఁగుబంటులు, గులగులన్ = గులగుల మనుధ్వని కలుగునట్లుగా, (ఇది ధ్వన్యనుకరణము.) పుట్టలు, నిశిత = తీక్ష్ణములైన, నిజ = తమ, నఖర \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0416.txt b/Manu_Charitra/page_0416.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ce3a1c62e9c95eca61cd0e60c991b5be81ed65b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0416.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +కులిశ = వజ్రాయుధములవంటిగోరుల, కోటులన్ = అగ్రములతో, కోరాడన్ = (మన్ను) చిమ్మివేయఁగా, ఆదండన్ = ఆ ప్రక్కలను, కాచుకొనియుండి, వెడలిచను = (ఆయెలుఁగుబంటులు త్రవ్విన కలుగులనుండి) పైకి పోవుచుండిన, విషవిస్ఫురత్ = విషముతోఁ బ్రజ్వరిల్లెడు, భుజంగంబులన్ = సర్పములను, నల్గడన్ = నలుతట్లను, కబళించి = కఱచిపట్టి, గెంటకుండన్ = కదలకుండురీతిని, దంటు = చొప్పదంటు, చప్పరించుగతిన్ = నమలి రసము గ్రోలునటుల, చప్పరించుచున్ = నమలి రసమును గ్రోలుచు, ఒండొంటికిన్ = ఒకదానిపై కొక్కటి, పేరెంబులు వాఱి = పరుగులిడి, కుప్పించి = మీఁది కుబికి, తప్పించుకొనుదుప్పుల = తమపైఁ బడువానిబారినుండి తొలంగిపోవు దుప్పులయొక్క, ఖురజ = డెక్కలవలనం బొడమిన, రజశ్ఛటలన్ = పరాగసమూహముచే, ఎసక మెసంగు = వృద్ధియగుచున్న, మసమసకలన్ = అల్పతిమిరములందు, మఱుంగుపడి = కప్పువడి, ఉండు గండోపలంబులును పెద్దఱాతిగుండ్లును, ఎలుఁగుబంటు పుట్టలు పగులఁదీయుతఱి బయటికి వచ్చు పాములను నమలుచుఁ దమలోఁదాము పొడుచుకొన నుద్యమించుచు దువ్వులు కుప్పించుచుండ లేచినధూళిచేఁ జెంత నున్న పెద్దపెద్దశిల లన్నియు మఱుఁగుపడుచుండెనని భావము. (అలం. స్వభావోక్తి) పరహసిత =కొంచెపఱుపఁబడిన, సితేతర = నల్లని, పాషాణ + ఱాళ్లయొక్క, పాటవంబులు = సామర్థ్యము గలవి, అగు నిషాణపరిఘంబులు = పరిఘలవంటికొమ్ములు, ఒండొంటిన్ = ఒక్కదానితో నొక్కటి, తాఁకి = స్పృశించి, కఠిల్లుపెఠిల్లుమనన్ = పెఠిల్ పెఠిల్లని ధ్వని చేయఁగా, పోరుకారుపోతుల = యుద్ధము చేయు వనమహిషముల, కోలాహలంబులన్ = కలకలముచే, ప్రతిశబ్దంబులు = ప్రతిధ్వనులు, ఈనుకోనలును కలిగించుచున్న పర్వతపుసందులును, నల్లని కొండఱాళ్లవలె నున్న యడవిదున్నలగుదెలవంటి కొమ్ములు కొండలన్నియుఁ బ్రతిధ్వను లీనఁ బోరాడుచుండెను. అలం. స్వభావోక్తి-ఉపమ. పరిఘ మనఁ బెద్దకఱ్ఱ యని యొకరు వ్రాసిరి. అది సరి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0417.txt b/Manu_Charitra/page_0417.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4e6590cdc0df3fa430e74c418462a0438e2f64f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0417.txt @@ -0,0 +1 @@ +కాదు. “పరిఘః పరిఘాతః” అమరము. “పరితో హన్యతే అనేన పరిఘః” అని వ్యుత్పత్తి; ఇనుపకట్లగుదియ. మదము ఒదవన్ = పుట్టఁగా, ఎదపదనునన్ =ఎదవోవుసమయమున, (చూలుకాలమునందు), పొదలు పెట్టలకున్ = కామము వృద్ధి పొందుచున్న యాఁడువరాహములకు, చుట్టంబులై, చిల్లర సలుగులన్ = ప్రసిద్ధి లేని పందిగున్నలను, పిల్లలన్, చుల్లరంబులన్ = పాలు విడచిన పందిపిల్లలను, సాగనిచ్చి= కదలిపోనిచ్చి, గమికిన్ =మందకు, వెనుకయై, మలయుచున్ = విహరించుచు, పిఱుఁదన్ = వెనుక, తిరుగు, చిఱుగున్నలకున్, వెన్నాడు = వెంబడించు, తోఁడేళ్లన్ , సివంగులన్, తిరిగి, తిరిగి, మొత్తి = కొట్టి, పోనొత్తి = పోఁద్రోలి, చరియించు = తిరుగుచున్న, ఏకచరంబుల = వరాహములయొక్క, ఘుర్ఘురధ్వానంబులన్ = గురగురచప్పుడులచే, ఘూర్ణమానంబులు = తిరుగుడుపడుచున్నవి, అగు, పరిగె (ఒకదినుసుచెట్టు), పక్కె = పిచులవృక్షము, పలుమేరు (ఇది యొకవృక్షము), రేఁగు = బదరి, వేము = వేఁప, పులుగుడు = వాతఘ్ని, గురివెంద = బండిగురిగింజ, ఈఁదు = ఈఁతచెట్లు, గేదంగి = మొగలి, మోదుగు, ఔరు = అవురుగడ్డి, కోరింద = జతూక, కనుము = కనుపగడ్డి, కానుగు = తమాలము, మొదలగు = మొదలుగాఁ గలయవి యగు, పొదలన్ = పొదలచేత, పొడువు= ఉన్నతము, అగు= ఐనటువంటి, నానా = పెక్కు లయిన, విపినపాదప = వనవృక్షములయొక్క, కలాపంబులును, సముదయములును, ఎదయైన యాడుపందులతో వెనుకవచ్చుచుఁ జిన్నచిన్నపిల్లలను ముందు సాగిపోవునటులఁ జేసి నడువఁజాలక వెనుకఁబడినకూనలను గ్రూరజంతువులు గొనిపోకుండ జూచుచు అడవిమగపందులు వనమునందు స్వతంత్రముగాఁ జరించుచుండెను. అలం. స్వభావోక్తి. ఏకచరంబు, ఒంటరికాఁ డనుపదమునకు సంస్కృతీకరణము. క్రొవ్వి యొంటరిగాఁ దిరుగు మగపంది నొంటరికాఁ డందురు. మాటిమాటికిన్, మానిసికాటు = జనులను గఱచుట, మరగి = అభ్యసించి, తెరువులు = దారులును, కాచికాచి, డగ్గుత్తికపడన్ = కంఠమున కెగఁ దోసినట్లు, తిను పెద్దపొలవలనన్ = తినునట్టినరమాంసమువలన, పుటపుటనై = మిగులబలుపెక్కి, త్రుప్పుళ్లు = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0419.txt b/Manu_Charitra/page_0419.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d56d41b5210da23dd794a71f0f1659d020649145 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0419.txt @@ -0,0 +1 @@ +అచ్చటన్ = ఆపెంటపట్టునందు, క్రుచ్చి = నాటి, కానరాకుండన్ = మన్ను మెకంబులకుఁ దెలియకుండునటుల, మునుమున్న = మృగము లక్కడకు రాకమున్నె, మృగయుండు = వేఁటాడువాఁడు, బిస = మీటబోను, ఒడ్డి = ఉంచి, సంఘటించిన = కూర్చిన, కాలిబోనులన్ = కాలిని పట్టుకొనునట్టి మీటలందు, పడి, బెగడక = భీతిల్లక, అద్దారువు =ఆమీటకొయ్యను, ఈడ్చుకొని, ఈరుములన్ = పొదలను, తఱియంబడి = సమీపించి, చేరి, అవ్వలికై = ఆపొదలయావలికి, వెడలి = దాఁటి, చనలేక = పోనేరక, కెడసి = పడి, తన్నుకొను, మన్నుమెకంబుల = మన్ను లనెడుజంతువుల, ఆక్రందనంబులన్ = కూఁతలచేత, క్రందుకొను = నిండినట్టి, విషమ = ననుముగా లేని, ప్రదేశంబులును = తావులును, దుప్పిజాతి ఒకనాఁడు పెంట వేసినచోటికే మఱునాఁడు వచ్చి పెంట వేయును. ఇది సహజగుణము. ఇది యెఱింగి ఋశ్యములు రాకముందే వేఁటకాండ్రు జోను లొడ్డఁగాఁ బెంటవేయ వచ్చి బోనులోఁ జిక్కి బోనులను లాగికొని పొదరిండ్లలోనికిఁ బోయి యటఁ జిక్కువడి యది విషమప్రదేశ మగుటచే నావలఁ బోరాక యఱచుచుండెను. (అలం. స్వభావోక్తి) చిఱుతగండ్లగమిచేతన్ = చిందుగుపులులమందచే, దైవికంబునన్ = దైవాధీనమున, డాప్రక్క మీదుపడన్ = ఎడమపార్శ్వము పైకి వచ్చునట్లు, దాఁటువడి = దాటుటచే క్రిందఁబడి, అవి= ఆచిఱుతగండ్లు, గొంతుక్రొన్నెత్తురులె = కంఠమునందలి క్రొత్తనెత్తురులె, క్రోలి = పీల్చి, విడిచి, చనన్ = పోయినపిమ్మట, మార్మెడలువడి = మాఱుమెడలు పడినవై, మశకవనదంశములు - మశక = దోమలును, వనదంశములు = అడవియీఁగలును, మూఁగన్, మాఁగంబాఱిన = మాఁగిపోవుటకు మొదలిడిన - క్రుళ్లిపోవుటకు మొదలుపెట్టిన, కొండగొఱియ = కొండలలో నుండుగొఱ్ఱెల, ముఱుగుడుబొందులకున్ = ముఱిగిపోయిన కళేబరములనిమిత్తము, సందడించు = ఒత్తడిగాఁ తిరుగుచున్న, కంక = రాబందులయొక్క, గృధ్ర = గ్రద్దలయొక్క , ఆవళుల = బారుల, మొల్లంబులన్ = మొత్తములచేత, ముసుంగువడుపల్లంబులును = మూసికొనఁబడిన పల్లములును, పల్లంబులలోఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0420.txt b/Manu_Charitra/page_0420.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36aee6d1c684ffce8f3f4b7e3832ee5202d2f771 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0420.txt @@ -0,0 +1 @@ +గొండగొఱ్ఱెలు పడి యుండెను. వానిని దిన నడవిపులుఁగులు మూఁగియుంటచేఁ బల్లంబులన్నియు నిండియుండెను. మేఁతసందడిచేఁ గడుఁజులు ఱేఁచుకుక్కలఁ గుర్తింపఁజాలవయ్యెను. మేయుతఱిన్ = మేయుచుండఁగా, ఱేఁచు = వనశునకశము, ఒకటి, వీఁ పెక్కి, మూఁపురంబున్, కఱచికఱచి, ఎఱచి = మాంసమును, పడవైవన్ = పడవేయఁగా, తోడియొకరెండుమూఁడు = మొదటి ఱేఁచుతోడుగానున్న యొకటి రెండు ఱేఁచులు, వెనుకన్ = వృష్ఠభాగమును, ముందరన్ = ఎదుటివైపును, అందంద = మిక్కిలిగా, కాళ్లన్ = పాదములలో, పెనంగుచున్ = అడ్డుపడుచు, అత్తునుకలు = ఆముక్కలను, ఏఱియేఱి = తీసికొని తీసికొని, తినన్ = భక్షించుచుండఁగా, కాలు, ఎడలినయెడన్ = తప్పినయెడల, మండుతద్వేదనకున్ = మండుచున్న యట్టినొప్పికి, కాక = ఓర్వఁజాలక, మట్టలు = తోఁక మొదటి తావులు, ఎత్తుకొని, ఒత్తు = దట్టము, కలపొదరుటడవులు = ఒత్తుగాఁ బొదలు గల వనములలో, చొరంబాఱు = చొరఁబోవుచున్న, పిడికడితి = ఆఁడుకడుఁజులయొక్క, కదుపు = గుంపుల, ఉరవడికిన్ = అతివేగమునకు, విఱిగి = విఱిగిపోయి, పడిన = నేలపైఁ బడిపోయిన, విటపివిటపంబులన్ = చెట్టుకొమ్మలచే, తడుకువొడిచినగతిన్ = కంచె వేసినరీతిని, ఒందునెడలును = పొందుతావులును, మేయుచున్న ఆఁడుకడుఁజుల ఱేఁచుకుక్కలు వీఁ పెక్కి మాంసము దినుచుండెను. క్రిందఁబడు మాంసమును దినుచు మఱికొన్నిఱేఁచులు కాళ్లకుఁ బెనఁగొన నాబాధ తొలంగించుకొనుటకుఁ గడుఁజు లుఱుకుచుండెను. ఆ తాఁకిడిచేఁ గొమ్మలు విరిగిపడెను. విరిగిన కొమ్మలు కంచె వేసినటు లుండెను. (అలం. స్వభావోక్తి) పదులు పదులు = పదేసి పదేసి, నూఱులు నూఱులు = నూఱేసి నూఱేసి, వేలువేలు, గుములు గట్టి = మందలుగాఁ జేరి, దట్టంబు = తఱచు, అగు నెయ్యంబునన్ = ఐనస్నేహముతో, వెదురుబియ్యంబులు, ఒండొంటికిన్ = ఒకదానికొకటి, ఒసంగన్ = ఇచ్చునిమిత్తము, కరివరకరేణువులు = మగయేనుఁగులు నాఁడేనుఁగులు, వంపన్ = వంగునట్టు చేయఁగా, ముంపుచెడి = ఒత్తువిడిపోయి, ఇట్టట్టువడి = ఈప్రక్కకు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0421.txt b/Manu_Charitra/page_0421.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d7a9eeaadb6d1e31caa2354741028fb206243e5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0421.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +369 +నా ప్రక్కకు నొరగి, తిట్టలు= స్త్రోవులు, అగుజిట్టలక్=అయిన వెదురు వెన్నులచే, +సంకటంబులు (విశాలము చాలనివి), ఆగు, డొంకలును, ఈక్షించి కరుఁగొని, +మగయేనుఁగులు ఆ. డేరుఁగులు గుంపులు గుంపులుగాఁ గూడి యొకదాని +కొకటి యందించుకొన నెంచి పంపఁగా వెదురులు వీడిపోయెను. రాలిన వెన్నులు +(కుప్పల గుటచే ద్రోవలన్నియు మిగుల నిఱుకుగా నుండెను. ఆలం. స్వభావోక్తి) +హర్షించి +సంకనపడి, ఎక్కుడుతమిజ్ - మిక్కుటమైన యాసక్తితో, +ఒక్క యెడ = ఒక్క తావున, అడుగు పదము, వెడలని టెంకి" += - సాగని +తావులకు, కని ఈక్షించి, వాఱుగవులునకు తోలుపట్టెడనుండి += += +పోఁగువారించి = +కొట్టచున్న వాననకు, మెకము జమృగము, దిగదని = దిగిరాదని, ఎన్ని =విచా +రించి, మన్ను, తూరు పెత్తించి = ఎగురఁబోయించి, గాలిపరికించి = గాలి. +యేవైపునకు వీచుచున్నదో పరీక్ష చేసి, మన్ను తూర్పారఁబట్టుట గాలి యే +దిక్కున వీచుచున్నదో యెఱంగులకు, దిగువ నక్ క్రిందివైపున, గాలికి +వాలుగానుండువైపున, దొడ్డివల = దొడ్డివలె నొకటే త్రోవయుండి నాలుగు +దిక్కులగలియనంటి నున్నవల, వన్ని = నిర్ణీ, ఎగువపొలిమేరక్" - పైభాగ +మున నున్న సరిహద్దులలో, బారాది = మిక్కిలి, అగు దూరము = అయిన +దూరప్రదేశము, ఏఁగī = చనునటుల, +నూలు త్రాఁడు +చుట్టిుచి, అల్ట్రాటెక్ ఆ ప్రౌడునందు, వల మోవజ్ వల తగులునట్లు, +- +తెరలెత్తి పటలొగ్గించి, ఎత్తిన తెరక్ = ఎత్తైన యడ్డువలను, తుత్తుమురు గాక్ = +ముక్క ముక్కలగునటుల, పోఱినక్ = పరుగిడినను, పోనీక, బొరిసనురు +టకు చంపుటకై, వలచుట్టును, చెట్టుదండగొని = చెట్టు నాధారముగాఁ +గొని, నిలువర్ = ఉండునట్లు, నలుపు = ఉపాయము, కలపుళిందుల కో +కలిగినట్టియెఱుకులను, కొందఱā = కొంతమందిని, నిలిపి ఉంచి, జంతువులు +వచ్చు త్రోవ గాలివాలున గ్రహించి ముందె త్రోవయంతయం వలతో ఁగప్పిరి. +ఆడవిమృగములు బలిష్టమైనవి. వల చీల్చుకొని పోవునేమో యని యటుల: +బాఱిపోవు వానిని జంపుటకు నేర్పరులకు వేఁటకాండ్ర వెనుక నుంచి రని += +55-24 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0422.txt b/Manu_Charitra/page_0422.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afc7824f669a49df8cdcfecc2a1cb97ca6a92b14 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0422.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +370 +మను చరిత్ర ము += +భావము. అమ్మంది పిఱుఁదక్ = ఆ యెఱుకువాండ్ర వెళ్లక, జాగిలంబుల +తోడక్ +వేఁటకుక్కలతో, వాగురికులక్ ఉచ్చులొ గైడువారిని, +నిలువక్ నిలుచునటుల, నియమించి = ఆనతియిచ్చి, వేఁటకాండ్రకుఁ +జిక్కకున్న చోఁ గుక్కలచేఁ జంపించి పట్టుకొనుట తుదిపని. తెరకు౯ +అక్క +అడ్డువలకు, లోనగువానిక్ = అర్ధమైన జంతువులను, అందుకే - +డనే, పడంగొట్టించియఁజ్ చంపి పడ వేయించి, గట్టు వెంటక్ +• = పర్వతమం +వెంబడిని, దట్టంబుగా, ప్రజ= జనులను, ఎక్కించి, మఱి, కలయక్=అంత +టను నిండుకొనునట్లు, గహనతలంబున నెల్లక్ =వన భాగమున నన్ని చోటులను, +వెల్లుగాక్ = ఎక్కుడుగా, విల్లు వేఁటకుక్ = ధనుస్సు పట్టి వేఁటాడుటకు, +ఏటు గుఱి, తప్పని మేటి విలు కాండ్రక్ = మంచిధానుష్కులను, మృగ +ములు జంతువులు, వెలువడుటకుకో = బయల్పడుటకు, హరిచ్ఛద = పచ్చ, +రంగు గలవత్రములు, ఛటా ఇసమూహముచే, వృత ఆవరింపఁబడిన. శిరః = +శిరస్సులును, = ఆభః ప్రదేశములును ధనుః ధనుస్సుల, కోటులై +కటి += +కొనలుగలపై, కొట్టికానిక్ = వేగులవాని, చూపెట్టుకొని కను పెట్టుకొని, +ఎదురుమాటులు = ముందువైపు చాటులు, కాకుండక్, ఉండి, వేఁగుల +వాఁడు నలువైపులఁ దిరుగుచు మృగముల సంగతి తాను ముందు గ్రహించి +తోడివారికిఁ జెప్పవలయుఁగాన మృగములు గుర్తింపకుంటకై యాకులను గప్పు +కొనెను. మాటులు ఎదురుగా నన్న మృగములఁ గొట్టునపుడు తమలోని +చమకె తగులు నని వ్యత్యస్తముగా నేర్పఱచిరి. చెదరి, పౌర చెరువుల౯- తప్పు +త్రోవలయందు, పఱవక = పరుగెత్త, ఉండ +పరుగెత్త, ఉండకో = ఉండులాగున, ఈర +ము౬ =పొదరిండ్లయొక్క, నందునందులక్, తమతమ కట్టిన మోటకత్తుల - +తాము తాము కట్టుకొనిన మచ్చుకత్తులచే, ఒండొండకొ" = వరుసగా, +ఖండించఁబడినవి, +ఖండితములు +ఆగుమండగలకంపమండలు = అయిన +వంగలుగల కంపలమండలను, త్రోచి, మునుములు -ముందుభాగముల యందు, +శనుమలు = సందుదారులను, ఒనరించుకొనక్ రచించుకొనునటుల, పంచి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0423.txt b/Manu_Charitra/page_0423.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71b06a88af80f893c30abafedc0881f8976bb117 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0423.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +371 +నియోగించి, తానును, (స్వరోచియును) ఒక్కొక్క యెకన్, పాదచారి +యుక్=కాల్నడ నే వాఁడును, ఒక్కొక్క యెకక్ = వేళొక్క ప్రదేశము +నందు, తురగారూఢుండువై= గుఱ్ఱము పైనెక్కి పోవువాఁడు నై, పల్లెకలక్ +అన్నితావులను, మెలంగుచు = సంచరించుచు, కూకలు ఆ ఆఱపుల్కు +ఎగయక్ = ప్రసరింపఁగా, పణవమృదంగ దుందుభి ప్రముఖ తూర్మంబులు +— +పణవ=ఉడుక, మృదంగ = మద్దెల, దుందుభి = నగారా, ప్రముఖ= మొదలు +గాఁగల, తూర్యంబులు = వాద్యంబులు, కొట్టించియుక్ మ్రోగించు +నల్లొనర్చియు, కాహళులు = తూయాబూరలు, సన్నాయీలు, వట్టించి +యుజ్" = ఊ.దించియును, అగ్నియంత్ర బులు మందుగుండు నువయో +గించు యంత్రములను, తుపాకులు మొదలగు నాళయంత్రములు, ముట్టిం +చియంక్ = ఆంటింపించియం, రొన చప్పుడు, మిన్ను ముట్ట - ఆకన +మన కందునట్లుగా, చోపుపెట్టించిన = జంతువులనిమిత్తము చోపుడు +పెట్టించఁగా, కలఁత పెట్టునటులఁ జేయఁగా. +మ. చకితై ణాహుతిదావ మావళితపుచ్చవ్వల్ప గచ్ఛత్తక +ఇక మద్రిగ్రహయాళు భల్లుకము వక్షో భాగనికి_పడిం +భగవల్గత్ ప్లవగీకదంబము ప్రవాంభః ప్రార్థితక్తోడనా +యక దభీలముఖద్విపిష్ఠపుటికం బయ్యె వనం బత్తఱిన్. +టీ. అ త్తఱిక్" = ఆవేఁటయపుడు, వనంబు=కొన, చకిత... దావము. +చకిత భీతినొందిన, ఏణ లేడుల నెడు ఆహుతి = హోమద్రవ్యముగల, +దానము=వనాగ్ని కలిగినట్టిది, కార్చిచ్చు గలది. వేఁటకాండ్రు గావించు చప్పం +తులకు లేడులు బెదరి దిక్కు దెలియక పఱచి కారుచిచ్చులోఁబడి మరణించు +చుండెశని భావము. ఆవళిత... తరమకము - ఆవళిత = పూర్ణముగా చుట్టఁ +బెట్టుకొనఁబడిన, పుచ్ఛ=తోఁకలు గలవియై, స్వల్ప = నెమ్మదిగా, గచ్ఛత్ +నడచుచుండిన, తరక్షకము - సివంగులు గలదియును, తోఁకలు ముడుచు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0424.txt b/Manu_Charitra/page_0424.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92020e58a1f2c1aa084972629b89e2a5483e9457 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0424.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +372 +మను చరిత్రము += +కొనుట భయము పెంపును సూచించును. అది గ... భల్లుకము - అద్రి = +పర్వతములను, గ్రహయాళు = గ్రహించుచున్న, భల్లుకము ఎలుఁగులు +గలదియఁ, వక్షోభాగ... కడంబము - వక్షోభాగ = ఉదగమన, నిక్షిప్త = +పెట్టుకొనఁబడిన, డింభక చిన్న పిల్లలు గలదియై, కల్గల్ =దుముకుచున్న, ప్లవగీ +కదంబము = ఆఁడు శ్రీ తులయొక్క మందక లిగినట్టిదియు, ప్రాణాంభః... +హ్రద=జలాశయముల, అంధః = నీటిలోననుండి, ప్రోస్థిత +జైలుదేఱిన, క్రోడనాయకము - మిన్నలై నపందులు గలదియు, ఆభీల... +స్థపుటితంబు - ఆభీల +భయజనకమైన, ముఖ మోములుగల, ద్విపీ +వ్యామ్రములచే, ద్విపి యనఁ బెద్దపులి యనుటకు, “వ్యాఘ్ర ద్విపాదద్వివినా +మనూరశ్చండకోపనః” అని నిఘంటువు. స్థపుటికంబు ఎగుడు దిగుడుగా +నొనర్పఁబడినదియును, ఆయ్యెక్. +నాయకము +-> += +తా. ఆవేఁటసమయమన నాయడవిలో, జింకలు దవవహ్నిలోఁబడి +పోయినవి. తోఁకలు ముడుచుకొని సీవంగులు పరుగెత్తఁ జాలక పోయెను. +కొండలంబట్టి యెలుంగులు ప్రా కఁజొచ్చెను. పిల్లలను గడుపున నద్దుకొని +కోఁతులు గంతులిడినవి. మడువులలో నుండి పెద్దపందులు వెడలిపోయెను. +పెద్దపులులు నోరులు తెఱచుకొని తిరుగాడెను. అలం స్వభావోక్తి. +క. నెల వెడలియు నెఱి సడలియుఁ +జల ముడిగియు నిదుర సెడియు జంట లెడపియుక్ +గలహము లడఁగియుఁ బు చెక్ +బులి కిరి కరి మన్ను దున్న మొదలగు మెకముల్. +టీ. నెలవు = ఉనికిపట్టు, ఎడలియం += విడిచి పెట్టి యం, చలము +ర్థ్యము, నడలికం += +తొలఁగియఁను, నిదుర = నిద్ర, +జంటలు జోళ్లు, ఎడసియుక్ = వీడియును, += +39 +వదలియం, నెఱి - సామ +మచ్చరము, ఉడి +చెడియు +" నశించియు, +కలహములు = పోరులు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0425.txt b/Manu_Charitra/page_0425.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b431fbb987a435d81f5b7d598984294f34c75c79 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0425.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +373 +ఆడఁగినక్ = ఉడిగియం, పులి, కిరి = వరాహము, కరి = ఏరుఁగు, +మన్ను +== +మన్ను జంతువు—ఋశ్యమృగము, దున్న = అడవిదున్నపోతు, +మొదలగు, మెకముల్ = జంతువులు, పఱచెక్ += పరు గెత్తెను. +వేఁటకాండ్రు జంటలుగాఁ గూడిన జంతువులను నిదురబోవు జంతువు +లను దెవులు గొంటులకు జంపరు గావునఁ దొలుత వాద్యధ్వని గావించి పినవఁ +జప్పుడులు చేయుటచే మృగములు బెవరి నలు గెలకులు బరుగెత్తఁ దొడం గారు. +మృగములఁ జంపరానిస్థితులు — +తే. "పఱవనోపకయున్న మైదఱచి పెంటిఁ +బెనఁగియున్నను బ్రసమింప మొనసియున్నం +దెవులు గొనియున్న మృగముల దివిరి యేయ +రెఱచి యాహారముగ మను నెఱుకులైన.” +(భారతము, ఆది. పంచము) +ఉ. అత్తఱి వేపికాండ్రు యము రాంబుతరంగ పరంపరాకృతి +ముత్తర మైననూ పౌరసముత్కరము గని మోటు కాండ్రు వి +ల్లెత్తకమున్న రాజుమది కెక్కెడునట్లుగ దీని మిత్తికికా +బుత్తకటంచుఁ బట్టెశలు బోరన డుయ్య భయంకరార్భటిన్. += += +టీ. అత్తఱిక్ = ఆవే:టయపుడు, వేఁపికాండ్రు =కుక్క లంబట్టుకొను +వారు, (వేఁట కాండ్ర నిపాఠము గలదు.) యమునా... కృతిక్ -యమునాజ +ఆకాళిందీనదియందలి, అంబు = జలముయొక్క, తరంగ పరంపరా = కరదుల +గుమియొక్క, ఆకృతిక్ = రూపముతో, ముత్తరము = మువ్వరుసలం, ఐనసూకర +సముత్కరమున్=9000నట్టిపందులమందను, కని=కాంచి, మోటుకాండ్రు = +మాటువేఁటకాండ్రు, కృత్రిమములగు నాకారములను జాటు చేసికొని వేఁట +లాడువారు, విల్లు = ధనువును, ఎత్తక మున్న ఎత్తకమునుపే, రాజు +మడికిక్ +స్వరోచిమనంబునకు, ఎక్కెడునట్లుగళ్ సంతనము కలుగురీతిని, +దీని౯=ఈపందులగుంపును, (ఈవరాహకదంబమును), మిత్తికిక్ = మృత్యువు += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0428.txt b/Manu_Charitra/page_0428.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1348c409aa14c1029301ac8088a99480471f2585 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0428.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +376 +మను చరిత్ర ము +"కెత్తి, బిట్టు=చక్కఁగా, ఆలించి=ఆఁకర్ణించి, గమికిక్ ఆతమముదకు, కన్నాకు = +శ్రేష్ఠము, (అధిపతి),ఆయి, గాలియరయంక్ = వేఁట కాండ్రే వైపురనుం రోయని +వసిపట్టును. గుంపునకు మేటి గావున నిన్నింటి శేషములాధములు గుర్తించి విన +వచ్చిన చప్పు డెచ్చటిదో గుంపు పెద్దయగుపంది తొలుక తలయెత్తియాలకించెను. +ఐడిక్"=వడిగా, కుక్కలు = జాగిలములు - మది వేటకుక్కలు, అంటు గ వచ్చి +కంఠమును, త్రిప్పి=వెనుకకుఁ ద్రిప్పి +నక్ = సమీపమునకు రాగా, మెడ +, +- +అంతరాళమును, +ముర్ఖుంచుచు (ఇది మదిచేయు ధ్వని), బయలు +కొమ్మక్ , చిముజ్" (కొము విసరును) తారసించినచోటక్ = అవి దగ్గఱకు +వచ్చినయెడ, దారున = చట్టాలున, చొర:బాఱి = చొరఁబడి, ఒకటి +రెంటిక్" =ఒకటినైనను రెంటినైనను గుక్కలను, దొబ్బలు నెత్తురుతో ఁ గూడిన +మాంసఖండములు, ఉరలక్ = క్రిందఁబడునటుల, ఆడుచుకో = తాడిం +చును, కోఱతోఁ దెగునటులఁ గొట్టును. పొల చేరులు = పాలచేరునరములు, +(గజ్జలలోని సన్ననినరములను), పట్టి = కోఱలతోఁ గఱచినట్టుకొని, తూలిం +K5= (కుక్కలు) నొప్పించఁగా, బలిమిక్ = సామర్థ్యముచే, ఈడ్చుకొని, +డొంకలక్ =ఈవలనావలకంచెలున్న సన్ననియిఱుకు త్రోవలయందు, దూఱి, +చుట్టఁ బెట్టుక్ = త్రివ్వలాడించును (పాట్లఁ బెట్టును). ఈఁ టెపోటులక్=ఈఁటె +పోటుల చేత, వడి= పైకివచ్చి, ప్రేవులు - ప్రేగులు, ఈదులాడ= వ్రేలఁబడు +చుండఁగా, పోయి కొంతదూరము వెడలి, పోలేక ఆవలఁబోఁజాలక, దగ్గ +దొట్టి=దప్పిగొని, ఆలసిపోయి, పొదలు సొచ్చి- గుల్మ ములయందుఁ బ్ర వేశించి* +బెండువడియును = తూలిపోయియును, పీఁట పెట్టి=విఱుఁదులు నేల కానించి +ముందుకాళ్లు నేల కానించి కూర్చుండి, ప్రజక్ = వేఁటకాండ్ర ననుట. చొర +నీ జనమోపింప నీయదు, చూపులనె కనుచూపులతోడనె, ఏర్చున్ = నిప్పుల +వలెఁ గన్ను లెఱ్ఱ:గఁ జేసి మనుజులను గాల్చునట్లు భయంకరము గాఁ జూచు +చుండును. +సీఁట పెట్టిన వందినిఁ దును ముట కష్టము. వేఁటకుక్కలు వెనుకనుండి +పట్టుకొనకుండ బల్లెముతో బంటు పొడువకుండ ఆపాయస్థితిలో సూకరము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0429.txt b/Manu_Charitra/page_0429.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5058a78012e8fb0e5f7e601fe9a67dccfa45136c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0429.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతు +థాశ్వాసము +377 +చెట్టునకు మేనానించి నలుదిక్కులు మెలకువతోఁ జూచుచుండును. ఆ ' +చూపులు గుండియ లవియించును. అలం - స్వభావోక్తి. +తా. ఒకవంది మనుష్యుల చప్పుడు విని మండముందు నిలిచి కుక్కలు +మీఁదఁ బడఁబోయిన నందకున్నను దల వినకుచు కుక్కలు సమీపించిన +యొకటి రెంటిని దొబ్బలు పడునట్లు కొట్టి కుక్కలు తన్నుఁ బట్టుకొనినచో +వానిని డొంకలలోని కీడ్చకొనిపోవుచు నీఁటెపోటునకుఁ దన ప్రేవులు పైకి +వెడలుచుండఁగా నడువలేక నడువలేక నడుచుచు నొక్కచోఁ గూర్చుండి +చూపులచేత నే జనులను బెదరించుచుండెను. +శ. అట్టియెడ నొకప రాహము +బి ట్టడిచిన మెఱసె: గుక్క ప్రేవులు దంష్ట్ర +జుట్టుకొని రొంపిఁ గలఁపఁగ +నిట్టలముగఁ దగిలినట్టియెఱ్ఱలు వోలెన్. +ማ +43 +టీ. అట్టియెడక్=ఆపుడు, ఒక వరాహము ఒక వంది, బిట్టు= బాగుగా, +ఆడిచినక్" = కొట్టుటచే, కుక్క ప్రేవులు=ఒక వేటకుక్క నరములు, దంష్ట్ర= +శోఱను, చుట్టుకొని= పెన వేసికొని, రొంపిక్ = అడుసును, కలఁపఁగక్=కలఁచి +వేయఁగా, ఇట్టలముగళ్ +మిక్కుటముగా, తగిలినట్టియెఱ్ఱలు = పెన వేసికొని +చుట్టుకొన్న యెఱ్ఱలు (మహీలతలను ఎఱ్ఱ లని యందురు.) పోలెజ్, +మెఱసెక్ తగియెను. += +తా. ఒకవంది తనమీఁదికి వచ్చి దుముకు వేఁటకుక్కను దనకోఱతోఁ +గొట్టుగా దానికడుపులోని ప్రేవులు కోఱకుఁ జుట్టుకొనియెను. పందికోఱకుఁ +జుట్టుకొనిన ప్రేవులు కోఱతో బురద కలియఁ బెట్టునమయమునఁ జుట్టుకొనిన +యెఱ్ఱలవిధమున నుండెను. ఆలం. ఉత్ప్రేక్ష. +ఇట్టలము, నిట్టలము అని రెండురూపములు కలవు. మొదటిరూపమె +యిట్టల మని తోఁచెడి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0430.txt b/Manu_Charitra/page_0430.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0bfaaa19dda1b1531dc776f700f8ffbbb351e072 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0430.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +378 +మను చరిత్ర ము +మ, హరిణం బొక్కటి కుక్క తండముఁ బుళిందానీకము ద్రోచి +యు,ర్వరఁ గాలూఁదక దాఁట నేటలవికి వాహంబు నడ్డం +బు నూ,కి రసావల్లభుఁ డేసె భల్లమును నింగి గాళ్లు జో +డించుచో, గొరిజల్ నాలుగుఁ డ్రైవ్వ సేన వొగడె గోదండ +పాండిత్యమున్, +44 +కుక్కల +టీ. హరిణం బొక్కటి ఐ ఒక్క లేడి, కుక్క తండముక్ +గుంపును, పుళిందానీకముజ్ = ఎఱుకు వాండ్రను, తో చి= తొలఁగఁ ద్రో చికొని +ఉర్వర్ =భూమిపై, కాలూఁదక = పాదమానక, దాఁటక్ = దాఁటఁగా, ఏట +లవికిక్=బాణము ప్రయోగించుట కన్నుగుటకు, వాహంబుక్ అశ్వమును, +అడ్డంబు నూకి ఆడ్డు గాఁబోనిచ్చి, రసావల్లభుఁడు = రాజు, (స్వరోచి), నింగి౯= +ఆకనమున, కాళ్లు, జోడించుచో = దగ్గఱగాఁ దీసికొనుచున్నపుడు, గొరిజల్ +డెక్కలు, నాలుగుక్, డ్రైవ్వక్ = తెగిపోవునట్లు, భల్లమును = శరమును +(బల్లెము), ఏసెజ్ = వేసెను. కోదండ పాండిత్యము = (స్వరోచికిఁ) గల +ధనుర్విద్యాకౌశలమును, నేన = స్వరోచి సైన్యము, పొగడెజ్ = స్తుతించెను. +తా. ఒకజింక కుక్కలను బుళిందులను గడచి పోవుటకై నేలంగా +లూసక యెగురుచుండ స్వరోచి తనగుఱ్ఱమును దానికడ్డముగాఁ దోలి +యాలేడి నాల్గుకాళ్లు నొక్కటిగా, (ఎగురుచున్నపుడు) గూర్చికొనినపుడు +గిట్టలు తెగునట్లు బాణముం బ్రయోగింపఁగా నాతని సేన యెంతయం నాతని +శరలక్ష్యమును బ్రశంస గావించెను. +శ. పఱచునొకకడితిఁ బతి ముకుఁ +జెఱమలకై యేయఁ జిప్ప చినుఁగఁగ నది యు +క్కఱఁ గాఁడి డుస్సి పాఱిన +నఱిముఱిఁ జాపరువువాఱి యల్లటు వడియేన్. +45 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0431.txt b/Manu_Charitra/page_0431.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55fd9276d04616dfb57423d10b69774873a175b5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0431.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +379. +టీ. పతి= ప్రభువు, స్వరోచి, పఱచునొకకడితిక్ - పాఱిపోవుచున్న +గోకర్ణ మృగమును, ముకుఁ జేఱమలకై = నాసికాపుటములకు గుఱిగా, ఏయక్ = +శర ప్ర +యోగముం జేయఁగా, చిప్ప - ముట్టెయొక్క చిప్ప, చినుఁగఁగజ్జ చీలి +పోవునటుల; ఆది=ఆయేసిన శరము, కాఁడి తూఱి, ఉక్కఱక్ =బల మడుగు +నటుల, డుస్సి పొఱక్ = ఈవలినుండి యావలికిఁబోఁగా, అఱిముక్ +వర్యాకులముగా, చాపరువు చావు పరువు, చాపకువు వాటి = చావుపకు +గెత్తి, ఆల్లటువడియెక్ = అల్లంతదూరమును బడియె. (పా. అఱిముఱిఁ +జూపరుపు.) += +తా. వరు గెత్తుచుండినకడుఁజును ముక్కుపుటములకుఁ బెట్టి స్వరోచి +కొట్టఁగా నది చావువరుగుతోఁ గొంతదూర మేగి పడి మృతి నందెను. +మ, గవిలో బెబ్బులి డాఁగి గ్రుడ్లు మెఱయంగాఁ గాంచి రాజేసెనే +య వడి బాణము వెంటనే నిగిడి పై క ట్లేచిరాన్నే రెం +డవ కాండంబుఁ దదస్త్రము గొనక డాయం వచ్చి కౌ క్షేయక +ప్ర విభిన్నం బయి నేలఁ గూలె: బవిధా రాభిన్న శైలాకృతిన్. +టీ. బెబ్బలి= పెద్దపులి, గవిలోక్=కొండగుహలో', డాఁగి = కనఁబడ +కుండనుండి, గ్రుడ్లు = నేత్ర గోళములు, 'మెఱమంగాక్" = మెఱమునట్లు +చేయఁగా, చీఁకటిలోనుండి జూచునపుడు పులికన్నులు మిగులఁ బ్రకాశ +ముగాఁ గానఁబడును. రాజుజ స్వరోచి, ఏసెక్= బాణమును బ్ర యోగించెను. +ఎయక్ = బాణమును బ్రయోగింపఁగానే, బాణము వెటనే = ఆవేసిన +బాణము వెంబడిగనే, బాణ వేగముతో బాణము వచ్చినతావునరు, నిగిడి=సాగి +ఆట్లు ఆవిధముగా, పైకీక్ రాజు మీఁదకు, ఏ = చెలరేగి, (విజృంభించి) +నడిక్"=వడిగా, రాజ్ రాఁగా, కొంచి +కని, రెండవకాండంబు = రెండవశర +మును, ఏసెక్=పదలేను, తదనముక్=ఆశరమునుఁగూడ, కొనక=లెక్కించకు +డాయజ్ రాజును సమీపించుటకు, వచ్చి= చనుదెంచి, కౌశేయక ప్రవిభి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0432.txt b/Manu_Charitra/page_0432.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c23004e10c74cfc409f4d3fb6d3d7546c0b11a16 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0432.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +330 +మను చరిత్ర ము +న్నంబ:=కత్తితోఁగొట్టబడినది, ఐ, పవి.. కృతి-పవి ధారా= కులిశము యొక్క +వాడిచే, భిన్న=ఖండింపఁబడిన, శైలాకృతి = పర్వతమువలె, నేలక్ += భూమి +మీఁద, కూలెజ్ =పడెను. (మరణించెను ) (మెఱవంగా యని శబ్దరత్నాకర +పాఠము.) +గుహలోనున్న చెబ్బులిని నేత్ర కాంతులకతన గుర్తుపట్టుటకు గుఱి +చూచి బాణము వేయుటకు వీలుపడెను. గుహలోని జంతువుపై బాణము +వేయుట బైటికిఁ దోలుటకు సమీపించినపు డెదుర్కొని కత్తితోఁ దునుము +టయే వీర కార్యము. +తా. పర్వతగుహలోనుండి కనుగ్రుడ్లు మెఱయం గాంచుచున్న +వ్యాఘ్రమును స్వరోచి బాణ ప్రయోగము చేయఁగా దాని వెంబడి నే యాక +నిపై కది దుమికిన నింకొక బాణము వదలెను. దానిం గణింపక దగ్గఱకురాఁగాఁ +జేతితోఁ గత్తిపుచ్చుకొని నఱకిన వజ్రాయుధముచేఁ గూలిన కొండవలె నేలం +బడియె. అలం. ఉపమ. స్వభావోక్తి. +తే, క్రొవ్వి నడగొండ కై వడి గుసుకునొక్క +యొంటిగాని మహీనాథుఁ డొదిఁగి యేయ +గొరక మే నుచ్చి ధరఁ గాఁడ శిరము విస రె +లే దసృశ్పాన మనుచుఁ దెల్పెడు ననఁగ. +47 +టీ. క్రొవ్వి = బాగుగా మదించి, నడగొండ కైవడిక్ =నడుచుచున్న +కొండయే మోయనునట్లు, గునుకు=వరువిడుచున్న, చిఱువరు వెళ్తుచున్న యని +బౌనుదొరవారియర్థము. ఒక, ఒంటిగానిక్ =వరాహమును, మహీరాధు:డు= +ప్రభువు (స్వరోచి), ఒదిఁగి = ప్రక్క కుంజని, ఏయజ్ శరమును విడు +`వఁగా, గొరక ఆశరము, మేనుచ్చి శరీరమునుండి డుస్సీ చని, ధర్మ నేల +'యందు, కొఁడన్ = గ్రుచ్చుకొనఁగా, అసృక్సానము = రక్తముంగ్రో అంట +లేదు = ఈబాణము నా నెత్తురు ద్రావలేదు, అనుచు అని, తెల్పెడున్ = +ఎఱుఁగఁ జెప్పుచున్నదియో, ఆరంగక్ a అనుచున్న దే మోయను విధముగా, +శిరమునఁ ది తనతలను, వినరేజ్ - తాటించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0433.txt b/Manu_Charitra/page_0433.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d768b863f1b5b60cd276edaf3d7ac9af8425a2f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0433.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +381 +యోగించిన +బాణమును ఈ వలనుండి యావలకు దూరిపోవునటులఁ బ్రయో +యెడల దానికి రక్త మంటదు. దశరథుఁడు వేటాడుతఱి: గారెనుమును గొట్టు +నెడ నిట్లే +శ్లో. "తేనాభిమాకరభస్య వికృష్య వత్తి +వశ్యన్య నేత్రవివరే మహిషస్య ముక్తః, +నిర్భిద్మ విగ్రహమకోణితదీ ప్తపుంఖ +స్త్రం పాతయాం ప్రధమమాస దపాఠ పశ్చాత్.” +(రఘువంశము. నవ కున్సర్గ ము .) +తా. క్రొవ్వినవందియొక్కటి గునగునఁబరువిడి పోవుచుండు స్వరోచి +బాణమును దేహమునుం దూసికొనిపోయి యవ్వల నేలం దూటె ననియు, +నపు డావంది తల విసరి క్రించఁబడియె ననియు, నా విసరటం జూడ రాజు +విడిచిన బాణము దేహము డుస్సిపోయినవే కాని రక్తపార మేమియుఁ జేయ +తే దని చెప్పున ట్లుండెను ఆనియం: భావము. అలకా. ఉత్ప్రేక్ష. +తే, ఒక్కఁ డడు గెత్తి గొఱకవేయుచును డాఁచి +న ట్టరిగి టెంకిఁ గని వీఁకఁ బట్టుటయును +మృగయు లందఱుఁ జని వెల్వరించి నిశిత +శాండములఁ జెండీ రొక పెద్ద కారుపోతు, +48 +టీ. ఒక్కఁడు=ఒక బోయవాఁడు, అడుగెత్తి మెల్లఁగాఁ బాదములను +గదలించి యావలఁ బెట్టి, గొఱక వేయంచును - కారుపోతువలె నఱదుచు, +(పరక వేయంచు నను పాఠమున వచ్చు త్రోవలో గడ్డిపరకలు వేయుచు నని +యర్థము). ఆరిగి=చని, టెంకిక్ = కారుపోతుల వెంటకట్టునందు, ఒక, పెద్ద +కారుపోకుక్ = పెద్దవనమహిమమును, కని కనుంగొని, డాఁచినట్టు = తానక్కడ +దాచి యుంచిన విధముగానే, వీఁకక్ = ప్రయత్నముతో, పట్టుటయం పట్టి +కొనఁగానే, మృగయులు= నేఁటలాడు చున్న బోయ వాండ్రు, అందఱుā ఎల్ల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0435.txt b/Manu_Charitra/page_0435.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74ce53513af6bc715cc8bed4108c0a1e7ed49c44 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0435.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతు +దౌశ్వానిము +383 +"మోట్లలో నున్న యెఱుకు లందఱకును గోరిన వస్తువు లొసంగి సంతోష +పఱచెప. +క. వలఁ బాఱినవానిని భటు +లలుఁగులపాలాడి రధిపుకై పట్టిరి బె +బ్బులి మహిష మెలుఁగు కిటి దోఁ +డెలు మొదలగువానిఁ గొన్నిటిని వేఁటకరుల్. += +50 +టీ. భటులు= సేవకులు – విల్లు వేఁటకాండ్రు, వలక్ = జాలమునుండి, +- +పాఱిన వానిని = తప్పించుకొనిపోయిన మెకములను, అలుఁగులపాలాడికి = +బాణములకుఁబాలుపఱచిరి, బాణములను బ్రయోగించి సంహరించిరి. వేఁట +కరుల్ = వేఁటాడు కిరాతులు, అధిపుకై = రాజున కిచ్చుటకు, బెబ్బులి +వ్యామము, మహిషము = గొఱదున్న, ఎలుఁగు=భల్లూకము, కిటి = పంది, +ఁడెలం=వృకము, మొదలగు వానిక్ లోనగువలలందుఁ బడిన జంతువులను, +కొన్నిటిక్ = చిక్కిన వానిలోఁ గొన్నింటిని మాత్రమే, పట్టి3 = ప్రాణములతోఁ +బట్టుకొని తెచ్చిరి. కువర్ణంబు పరంబగునపుడు కారంబునకు నకారం బగు నని +వ్యాకరణము విధించుచున్నను అధిపుడై యనుటకుఁ గారణము మృగ్యము. ఇట్టి +ప్రయోగములు కొన్ని గలవు. +సీ. “సంగరమునకు నుత్సవము కేఁగెడు క్రియ +7.) +సొలువకచనియెడు శూరుకారు” (ఉత్తరహరివంశము, ఆ. 6) +శ. “కమలాసన విను రావి, క్రమముకు వెలఁ బెట్టె దేవి.” (నిర్వ. రా. ఆ. +ఉ. లాలన క్రొత్త... గోలయం సాధువై నయొక కోమటికిన్ని కేం ద్రుబచ్చుకు. +(శృంగారనై ఆ. 6.) +చ. “ఇనకుహరాభు కుత్సవుఁడు వ్యక్తికి జీవుఁడు." (విక్ర మార్క చరిత్రము). +ఇట్టి ప్రయోగము లాధునిక కవులకృతులలో మిక్కుటముగాఁ గలవు గాని +గ్రాహ్యములు కావు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0436.txt b/Manu_Charitra/page_0436.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12b5abc46cde3aa6c40fda52773024a3019eb8c5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0436.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +381 +మను చరిత్ర ము +తా. వేఁటకాండ్రు వలలోఁ ఒ వలఁజించుకొని పాఱిపోవు జంతు +వులను బాణప్రయోగాదులచేఁ జంపిరి. వలలోఁ బడియున్న వానిలోఁ బులి. +కారుదున్న, పంది, తోఁడేలులోనగు క్రూరమృగములను మిగుల సాహసించి. +ప్రాణములతోఁడనే రాజునకు సమర్పించుటకై పట్టుకొనిరి. +తే, మున్ను జాగిలములఁ గూడి చన్న యట్టి +యుడుపకుక్కలు కుందేళ్ల నుందురువుల +నుడుముల గ్రహింపఁ బుట్టలకడలఁ బొదల +గిరులసఱియలఁ బసిపట్టి తిరుగుచోట. +51 +టీ. మున్ను = ఇంతకుఁబూర్వము, జాగిలములన్ = పెద్దమెకములను +బట్టు కుక్కలను, కూడిక లిసి, చన్న యట్టియఁ డుపకుక్కలు పోయియన్న +యఁడుములంబట్టు కుక్కలు, కుందేళ్లక్ - చెవులపిల్లులను, ఉందురువుల +మూషికముఁలను, ఉడుముల = గోధికలను, గ్రహింపక్= పట్టుటకు, పుట్టల +కడక్=చిన్న పుట్టలవద్దను, పొదలక్ చెట్టులగుబురులు గలతావునను, గిరుల +సఱియలక్ ఇపర్వతముల ప్రక్కలయందును, వసిపట్టి = వాసనను గుర్తించి, += +తిరుగుచోటక్ = తిరుగుచున్నపుడు. += +తా. జాగిలములతోఁగూడ బొంతకుక్కలు వేఁటాడఁబోయి యుడు +ములు చెవులపోతులు మున్నగువానిం బట్టుటకై పసిపట్టుచుఁ గొండచఱియల +వెంబడి తిరుగుసమయమున. +చ, బరవస మొప్ప గాలితడఁబాటుమెయిల్ గవిఁ దూఱి యొ +క్కకు,ర్కు రము తమంబులో వెరఁజి కోఱలచేఁ గబళించి +పొట్టపెం, జెర నుడు మంచుఁ దెచ్చి కని చేప దొఱంగళ +ద్రుంచి వై చెఁ ద, ద్గురు బిరుద ప్రమాదములకు బతి మోడ +విషాద శాలిగాన్. +52 +టీ. ఒక్క కుర్కు రము = ఒక బొంతకుక్క, ఉడుములఁజట్టు చిన్న +కుక్క, బరవనమః=పరాధీనబుద్ధి, (పూనిక, లేకువ యని కొందఱు వ్రాసిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0437.txt b/Manu_Charitra/page_0437.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0097abd1dc4815e07a527b7e4e81377ddbab3210 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0437.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +అంధకారములో, +385 +వెరఁజి - విద +"గాని యది సరి యని తోఁచదు.) ఒప్పన్ = వెలయఁగా, గాలికడఁబాటు +మెయిక్" = పసీచూచుటలో వచ్చిన వ్యత్యాసము చే, గవిజ్" - గుహలో, +తూఱి = ప్రవేశించి, తమంబు లోక్ = +శించి, కోఱల చేజ్ = కోఱపండ్లచేత, కబళించి = కవ్విపట్టుకొని, పొట్ట +'వెంజెర = పొట్టపెంజెర యనునొక విధ మగు సర్పమును, ఉడుమంచుకో +ఉడు మరు సూహతో తెచ్చి, కని= చూచి (ఉడుము కాదు, పొట్ట పెంజెరను +బట్టుకొంటి నని నూకుక్క తెలిసికొని), తద్గురు..ప్రమాదములకు -కత్ +ఆశునకముయొక్క, గురు= విస్తారమగు, బిరుద= శౌర్యమునకును, ప్రమాదము +అనవధానమునకును, పతి = స్వరోచి, మోదవిషాదశాలి = ఆనంద +మును విచారమును గలవాఁడు, కాక్=కాఁగా, చేవ=థైర్యమును, తొఱం. +Xక=వదలక, త్రుంచిపై చెక్=ముక్కలు చేసెను. +లకుక్ = +బిరుదపదము శౌర్య మనువర్థ మునఁ బ్రామాణిక ప్రయోగములు గాన +రావు.శబ్దరత్నాకర విూ పదమును వికృతి యని తెపు చున్నది. పెద్ద నార్యుఁడు +సంస్కృతపదముగా భావించికాఁబోలు సమాసములో వాడియున్నాఁడు. +బీరుదపదము మహారాష్ట్ర పద మని లాక్షణికులు నిర్ణయించినారు. +క. “బిరుశబ్దంబు విరోధో, త్కరము మహారాష్ట్ర భాషఁ దత్ప్రదవిధుల +బిరుదములనఁ జను వానిన్నె ద క బిరుదావళి యొనర్పఁదగు నండ్రు బుధుల్ ” +లే. “క్షితి మహారాష్ట్రభాష +చేఁ జెప్పఁబడెడు +భీకరోక్తులు బిరుదులై పెక్కుఁజెల్లు.” +(కావ్యాలంకారసంగ్రహము.) +(అప్పకవీయము: 1) +తా. ఉడుములం బట్టుకుక్క యొక్క టి పసిపట్టుటలోఁ బొర పాటున +గుహలోనికిఁ జని యుడు మనుకొని పొట్టపెం జెరం బట్టుకొని తెచ్చి యది +సర్ప మని తెలిసికొని ధైర్యముతో ముక్కలు ముక్కలుగాఁ గొఱికిపై చెను. +దానిం జూచి రాజు సంతోషమును బొందెను. +55-25 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0438.txt b/Manu_Charitra/page_0438.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..090ad38c005939cf93561bc245bf831f99c6bf95 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0438.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +836 +మను చరిత్ర ము +క. ఒడ లుబ్బ నిక్కి ముందఱి +యడుగులు ధర నూఁది చిందునలబలమునకు +జడియ కొక గబ్బిగం డె +కుడుఁగడిబి: దివి చెఁ గ్రుంగి కొమ్మలయుడు మున్. 53 +నిలచి +టీ. ఒకXబ్బిగండు = బాగుగా బలిసియున్న యొకగండుఁగుక్క, +ఒడలు = శరీరము, ఉబ్బక్ = పొంగఁగా, నిక్కి = సాగినటుల +యుండి, ముందఱియడుగులు ముందఱివగు రెండు పాదములను, ధర +నేలపై, ఊఁది – ఆని, చిందున లబలమునకు = ప్రసరించినసందడికి, జడియక= +భయపడక, ఎక్కుడుఁగడిమిక్ += +మ్రొగ్గతిల్లి, కొములయుడు ముక్ +బైటికి లాగేను. +తా. ఒక గండుకుక్క +మిక్కిలియైన శూరత్వముతో, క్రుంగి +"ములున్న గోధికను, తిలచెక్ += +(కన్నములోనున్న) +కొమ్ము బయుడు ను +యితర ముగు చప్పుడం +సంతనముచే నుప్పొంగుచు ముందఱికాళ్లు కుంచి +నేమియు లెక్కింపక మిగుల ధైర్యముగాఁ బట్టుకొని తీనెరు . అలం. స్వభా +తే. కఁపతొడు గీడ్చిన ట్లేఁడు గానఁ జన్న +తెరు వెఱుఁగుచు నొకఁ డే:గి పరువుతోన +పడి యడఁగి యుండఁగాఁ బటపటన ముండ్లు +గాలిఁ గదలఁటఁ గని పంట్రకోలఁ బొడిచె +54 +ఏఁదు = శల్య +టీ. ఒకఁడు = ఒకబోయ, కానక్ - వనములో, +మృగము, కంపతొడుగు = +ముండ్లుగల కొమ్మలబొల్తిని, ఈడ్చినట్లు = లాగే +కొనిపోవునటుల, (ముండ్లబారముతో నేఁదుమది యేఁగుట 10వ తొడుగు లాగి +నటుల నుండెను), చన్న సోఁగా, తెరువు = ఆముండ్లపంది చనిన దారిని, +ఎఱుంగుచు = ఆరయంచు, వీగి = చని, పరువుతోన - పరుగిడిచనుట \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0439.txt b/Manu_Charitra/page_0439.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92d73973d65d1b1c19093bb57b16d0e8083f34ad --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0439.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +' +చతుర్థాశ్వాసము +387 +తోనె, పడి = డాఁగి, అడఁగియుండఁగాక్ = కనఁబడకుండ నుండఁగా, +పటపటక్ పటపట యను చప్పు డగునట్లు, ముండ్లు, గాలిక్ ఇ వాయంవళ +మున, కదలుటక్ = కదలుటను, కని = కాంచి, పంట్రకోలక్ = మూఁడు +నాలుగు చిలువలుగల యినుపకఱ్ఱతో, పొడిచెక్ - ఆయేఁదువందిని వేఁట +శ్వాడు సంహరించెను. +తా. ముండ్లపందియొకటి యెపుడో తనయొడలిముండ్లు క్రిందనీడ్చు +కొనుచు: గుపతొడుగు పోయినట్టులు బోయిన జాడ కనఁబడఁగా నా వెంటనే +చని యొక్క వేటకాఁడు పోయి యది దాగి ఉన్నటులఁ దెలిసికొని +గాలిచే దాసియొకలిపైఁ గలముండ్లు కదలు చప్పుడు బట్టి వంటకోలతోఁ +బొడిచి చంపెను. ఆలం. ఉపరు. +వ, అత్తఱి దత్తఱంబున మొత్తంబయి చోపుడుఁగోలలం +గొని కెలంకులసౌ:ఁబులక్ బులుఁగులకా జోవుచు డేగ +వేఁటకాండ్రు వేఱుపడి వేటాడ దొడంగి రందు. 55 +టీ. అత్తఱిక్ =ఆవేళ డేగ వేటకాండ్రు= డేగలతోఁ బక్షులను వేట +కాడుబోయవాండ్రు, మొత్తం బై జ గుమిగూడి, వేఱుపడి మొత్తము గా ఏర్పడి, +తొట్రుపడుచు, చోపుడుఁ గోలలు +ఈ క్తణంబునర్ += +చెట్టులమీఁద +నున్న పక్షులను లేవఁగొట్టుపట్టికఱ్ఱచి, కొని = పట్టుకొని, కెలంకులపొలం +ఖుల చుట్టుప్రక్కల నున్న తావులలో, పులఁఁగులక్ +పిట్టలను, జోపు +చుక్" = లేచునట్లుగాఁ దోలుచు, వేటాడక్ వేటయాడుటకు, తోడం +మొదలిడిరి, అందుకో - ఆపనియందు. +18 => +ఉ, లీలఁ బుళిందుఁడొక్కఁడు కళిందసుతోర్మి సరోజినీదళాం +దోళితకోక రేఖఁ దనతోరపుశల్ల నిదీర్ఘ బాహుపై +హాలహలంబపోలె విడియ త్తెమునకో దలయెత్తి చూచుబల్ +సాళువముక్ పడి౯ జనుళళంబుపయి విడి చెక్ మహోధ్ధతిన్, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0440.txt b/Manu_Charitra/page_0440.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34761935bb1e9a7723048a451ccf34fc4cfc7110 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0440.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +388 +మను చరిత్ర ము +L +టీ. పుళిందుఁడు = కిరాతుఁడు, ఒక్కఁడు, లీల = విలాసముగా, +కళింద... రేఖ -కళింద సుతా - కాళిందీనదియొక్క, ఊర్మి =తరంగముల +యందలి, సరోజినీ= కమలముయొక్క, దళ = పత్రమునందు, ఆందోళిత +ఊఁవఁబడిన, కోశ రేఖక్ = చక్రవాక మురీతిని, తన... బాహుపై తన +తనయొక్క, తోరపు = బలమైన, నల్లరి, దీర్ఘబాహుపై ఆ పొడవైన +బాహువుమీఁద, విడియ త్తెమునక్ = ప్రకాశించుచున్న చేతికి: దొడుగుకొను +తోలుపై, హాలహలంబపోలెక్ = హాలాహల విషమురీతి, తలయెత్తి = శిర +స్సును పైకెత్తుకొని, చూచు = కాంచుచున్న, బల్సాళువముక్ = పెద్ద +డేగను, వడిక్" = వేగముగా, చనుశశంబుక్ పోయెడు చెవులపోతు +మీఁద, మహోద్ధతిక్ = పెద్దవడితో, విడిచెక్ = విడిచి పెట్టెను. +కిరాతుఁడు నల్లగా నుంట చేతను యమునాజలము నల్లగా నుంట చేతను +రెంటికిఁ బోల్కి. యమునాతరంగమునకును కిరాతుని బాహువులకును తామ +రాకునకు విడియ త్తెమునకును, చక్రవాకరూపమునకు డేగకును ఉపమానోడు +మేయములు. +బాహుశబ్దమునకు పుకారాంతాగమము లేమికి "రాహు బాహు +శబ్దంబుల కంతట వువర్ణ లోపంబు వైకల్పికంబు.” (ప్రౌఢవ్యాకరణము.) +తా. కాళిందీనదీ కరంగములో నున్న తామరాకుమీఁద నున్న చక్ర +వాశమువలె నొకనల్లని కిరాతుని బాహువుపైఁ గలయ త్తెముమీఁదనుండి తల +యెత్తి యిటునటుఁ జూచుచు నున్న సాళువపు డేగను (వాఁడు) వడిగా +అర్వెత్తిపోవుచున్న కుందేటిపై విసరేను. అలం. ఉపమ. +క, మొలదట్టిచెఱఁగుఁ జెక్కుచు +బలందిట్టకి రాతుఁ డొకఁడు పటువగుము +నెలకట్టెఁ బట్టి వేటొక +నెలకట్ట గొట్టిపై చెఁ జెనరుంగాకిన్. +57 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0441.txt b/Manu_Charitra/page_0441.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c9aecce2eecb55886d034f7dfc5837126506d27 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0441.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +చతు +శ్వాసము +టీ. మిగులదార్థ్యముఁగల, +389 +బలుదిట్ట = మిగులదార్ధ ్యముగల, కిరాతంఁ డొకఁడు = బోయ +(యొకఁడు.) మొల.. చెఱఁగుక్- మొలదట్టి - నడుమునకు బిగియంనటులఁ +గట్టుకొన్న కాసికోక యొక్క, చెఱఁగుక్ - చుంగును, చెక్కు చుక్ +దోపుకొనుచు, పటువు దిట్టము, అగు ముష్టిక్ అయినట్టిపిడికిటిని, +సెక ట్టెజ్" = ఒకవిధమగుడేగను, కట్టి = గ్రహించి, వేఱకనెలకన్టెక్ +మఱియొకపొధనుగు వాఁడి బాణముతో బ్రౌనుదొరవారు వ్రా యించిన +టీకలో నెలక ట్టె = చిన్నకఱ్ఱ యనిరి. శబ్దరత్నాకరములో బాణ మనియె +గలడు. సెలకట్టె: బట్టి యనుచో జలకట్టే యతి గల పాఠము గ్రాహ్యము +గాదు.) చెనురుం గాకిక్ - జెముడు గాకిని, (దీనిని బొంతకాకి యని కూడ +-కందురు) కొట్టివైచెక్ = కొట్టి చంపి వేసెను. +తా. ఒకదిట్ట యగుబోయవాఁడు ఊడిపోవుచున్న కాసెకోక చెంగు +పైకి దోపుకొనుచు నొక చేత సెలకట్టె యనుజాతికిఁ జెందిన బాణ వేగమునఁ +బోవుడేగను బట్టుకొనియే చెమరుఁగాకిని వేఱక నెలకట్టె యనుబాణముతోఁ +కొట్టెను. +పీ, +తే. +పెనుదవ్వు దగగొట్టఁ జని రెట్ట వడఁ గొట్టె +నుడువీథి బెళగువ్వ నొకయణుజు +తెక్కతాఁకున స్రుక్క నిక్కి ప్రక్కలు నొక్కె +నుఱక కల్లేటి నొక్కోరణంబు +పొదఁ దూఱునొక మేంటి పూరేటి వెలికిఁ బోఁ +దోలి కైకొని నొక్కతోఁచిగాఁడు +తను నేలుదొర చిత్తమున మెచ్చఁ దీతువుఁ +జనీ పట్టె బి టొక్క జూ లెడేగ +విజ్ఞుఁజ్ఞాునఁ దన్నంగ విడువ కెలమిఁ +గఱకుటంఘుల నిఱికించి గజ్జె గదలఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0442.txt b/Manu_Charitra/page_0442.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e4ad13a2e25a595d5d06ec399bb866f17ef4126 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0442.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +390 +మ ను చరి త్ర ము +చరిత్ర +గఱికి నెఱి నెఱి రో లెముకయుడు విఱుగ +విఱిచె వడిఁ గైజు నొక పెద్ద వేసడంబు . += +58 +ప్రక్కలణఁగఁ +తోఁచిగాఁ డను +రేటిక్ - తూఱు +టీ. ఒక్క యణంజ = ఆణం జనునొకవిధమగుడేగ, పెనుదువ్వు = చాల +దూరము, దగదొట్టక్ = దప్పిపుట్టునటుల, అలుపు పుట్టునటుల యని కొం +చఱు; చని = పోయి, ఉడు వీథిక్ = XXరమార్గ మన, బెళగువ్వక్ = కపోక +మును, పెట్టపడర్ - రెట్ట వేయునట్లు, చావఁబోవుడు రెట్టవైచి చచ్చు +నటుల, కొట్టెక్ = కాలితో బాగుగాఁ దన్నెను. ఒక్క ఓరణంబు = ఓరణ +మనునొకడేగ, జెక్కతాడుర = తన లెక్క తగులుటచేతనే, స్రుక్క= +కృశించునట్లు, ఉఱక = సరకుకొనక, కల్లేటిక్ 5 బ్లేడుఅను పేరుగల +యొకపక్షిని, నిక్కి - విజృంభించి, ప్రక్కలు నొక్కి +బట్టుకొని యొత్తి చంపివైచెను. ఒక్క తోఁచి గాఁడు +వేఱక జాతి డేగ, పొద = పొదలో, తూఱు +డాఁగుచున్న, ఒక మేఁటిపూ రేటిక్ = మిన్న యగుపూ రేడుపిట్టను వెలికిక్ +వెలుపలకు, పోఁదోలి - బైటికి వెడలం గొట్టి, కైకొనెక్ = పట్టుకొనెను. +ఒక్కజా +ఒక్క జా లెడేగ = జాలెజాతికిఁ జెందిన యొకానొక డేగ, తను నేలుదొర = +తన్నుం బెంచు ప్రభువు, చిత్తమురల్ = మనస్సున, మెచ్చ - మెచ్చు +తన్నుంబెంచు += +శొనునట్లు, చని = గుఱిగాఁ బోయి, తీతువు - తీతువుపిట్టను, బిట్టు +గట్టిగా, పట్టెక్ = పట్టుకొ నెను ఒక పెద్ద వేనడంబు += వేసడ మను పెద్ద +డేగ, కైజుక్ = కైజనుపిట్టను, విజ్జువిజ్జునక్ - విష్ణువిజ్జు మనునట్లు, +తన్నంగర్ ఇతన్ను చుండ, విడువక = విడిచి పెట్టక, ఎలమిక్ = సంతసముతో, +కఱకుటములన్ = కఱకులైన పాదములయందు, ఇఱికిం చి +నొక్కి కట్టు +కొని, గజ్జె = కాలిమువ్వ, కదలక్, కఱికి రాపిడి చేసి, నెఱి నెఱికో లెముక +యంఁను = ప్రతిపక్షమునందునుగల పెద్దయెముక, విఱుగళ్ = విఱుగునటుల, +వడిక్" =వడిగా, విఱిచెను నిఱిచి చెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0443.txt b/Manu_Charitra/page_0443.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..586f26707f0e55d64973406ccbd88fa86942c317 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0443.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చతు +ర్థాశ్వాసము +391 +తా. ఆడేగ వేఁటయందు అణంజు ఓరజము తోఁచిగాఁడు జారె +వేసడము న నెడిపలు తెగల డేగలు బెళగువ్వ కల్లేడు పూరేడు తీతువు కైజ +అనఁబడు పక్షి విశేషములను బట్టి కొట్టి చంపి తము: బెంచినవారి కిచ్చెను. +అలం. స్వభావోక్తి. +క, నింగికయి కుంచె యెత్తి వె +సం గో యని యార్వఁ బక్ష సంహతిగాడ్పుల్ +తిం గని మ్రోయఁ గుజాగ్రపు +గొంగల నొకలగుడు డిగ్గి కొట్టె నీలఁబడన్, +59 +ఆవనమువైపు +టీ, కుంచెతోఁక్రయందలి యీఁకలబొత్తి, నింగికయి = +నకు, ఎత్తి = లేచునటులుగా నెత్తి, వెసర్ = వేగముగ, కో యని యార్వక్ = +కో యని యఱవగా, ఒక లగుడు = లగుడను పేరుగల డేగ, పక్షవంహతిగా +డ్పులు= జెక్క గుమియొక్క గాలి, ఱిం గని ఱిఱంగను చప్పుడుతో, మోయక్ += +ధ్వనిచేయఁగా, డిగ్గి = క్రిందికి దిగి, కుజా +గ్రపుఁగొంగలక్ - చెట్టచివర నున్న +కొంగలను, ఇలఁ బడజ్ భూమిపైఁ బడురీతిని, కొట్టెను. ఆలం. స్వభావోక్తి. +తా. ఆకాశమువంకకుఁ గుండె యాణించి వేఁటకాఁడు కో యని +యార్వఁగా లగు డనుడేగ యొక్కటి తెక్కలగాలి ఱింగని విసరుచుండఁ +క్రిందికి ఁ గుచుఁ జెట్లకొమ్మలపై నున్న కొంగలను వీడఁగొట్టెను. +వ. ఇ ట్లా ఖేట ఖేలనంబున వివిధమృగ విహగవధం బాచరించి +చాలించి యం చెలం చెల బంచ శాపతితచమరసృమర కిరి +హరిణ రురు మహిష వృషదంశ గోధికా శశ పిశితఖండంబు +లొఁడొండ యువ్వెత్తుగా నాకుఁబొత్తరల౯ గట్టియు +గుదులు గుట్టియుఁ +బిక్కంబుల నిండియుం గావడుల +నుంచియు సవరించి దిగదిగన విసరి బగ బగన మండు చిదుఁగు +సొదమంటల కడ్డంబువట్టి +కడ్డంబువట్టి మీ సంబులు +సూఁడిచూఁడి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0444.txt b/Manu_Charitra/page_0444.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8947b8749c91c4aaddb3a15ec9bf3f716ddbd18f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0444.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +392 +మను చరిత్ర ము +వాఁడు లగుకత్తుల" దిత్తు లొలిచి కుత్తుకలు గోసి శితము +ఖంబు లగునఖంబులు బెకలించి విపులస పురపహసితమహా +శైలంబు లగు శార్దూలంబుల +బొందుల నందంద పడ వైచి +యంతంతఁ గొంతారంబున దంతురంబుగాఁ బడిన దంతా +వళంబులదంతంబులు గైకొనియుఁ దత్కుంభనిర్గత మౌక్తి +కంబు లేఱికొనియు గోఱజంబుం జనురవాలంబుల బరి +బర్హంబుల బరిగ్రహించియు మరలి యత్తఱి గడింది +నెత్తురు బొద్దగుట వెఱచఱవం జఱవ నేఁదు పెనుముండ్లఁ +బండ్లసరియలు నెఱియలు వాఱి బోరనక్ గాఱుధారాళ +రుధిరాసారపూరంబు నాకినాకి నాలుకలు దిగ వైచి యేచిన +మహాతపోష్ణంబున దృష్ణ వొడమి దగ నిగుడ వగ రడరి +దొడలను మెడలను బెకిదంపునిడుద కోఱల +యెడల +సలుగు +లడిచినయెడల పొడబొడను వెడ లేడునుడుకు +నెత్తుట బడలి తూలుకా లేయకములయంగము లార్ధ కర్ప +టంబులం గప్పి దప్పి నిగుడ నప్పొలంబు పశ్చిమపుదండ +నుండు వెండికొండబండలఁ జండకరకరహిండనంబునం బాండు +ఖు +ప్రభలు నిండి పఱచుతఱచు సెలయేఱులసూ తెలంగాఱు +కొనుభూరుహని కాయంబుల డాయం జని త న చ్చాయల +నిలిచి యచ్చటగా గొచ్చి గరువు నేలల గుంట లొనరించి +లోన సుమ్మగిలి గబ్బు వలవక కమతావులు గలనావు రాకులు +వఱచి యెఱచిలో మేలేఱి కారిజము గందన శాయ క్రొవ్వు +మొదలగు మిగుల మెత్తనిపలలభి త్తంబులందుఁ గ్రందు +కొనగా గ్రుక్కి యెక్కువతక్కువలు గాకుండఁ గండ గల +తింత్రిణీళ లాటు సంఘాతంబు లావిఁద నెఱయం బచరించి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0445.txt b/Manu_Charitra/page_0445.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d008b83542b37fcd0b54756fccc0b0d905fc6e9e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0445.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చ తు +శాశ్వాసము +398 +యెసరుగాఁ దేట లగువేఁడినల్లలు గుమ్మరించి లవణ కణసంచ +యంబు నించి లావుగాఁ గావు గప్పి యుసరి ప్ర దేశంబులం +గా రెనుప వెంటపట్ల నీరాఱు నేఱుఁబిడుకలదాల్లోడి నెల్లి +కొయ్యలు ద్రోచ్చి నుచ్చు అంటించిన బెచ్చు వెరుఁగుచిచ్చు +లాత్రంపుల దపిలించి చిముడ నుడికిన వెలువరించి యుప్పు +వెప్పును +గలయప్పి శితఖండంబులు గనగననినిప్పులఁ జమురు +చిప్పిలం గాల్చిన కమ్మకఱకుట్లం జట్రాతిపయిఁ గానికిం +గుడుపు పెట్టి పిదప: బాళ్ల వెంబడిం బంచుకొని తారు నువ +యోగించి తదేవతా ప్రీతికై తలలు దోఁకలు డొక్కలు నచటి +విటపి నిటపంబులు వేలంగట్టి శిశిర మధురసలిలములు ద్రావి +వాగురికులు విశ్రమింప నిలింపొంగనాసుతుండును సహస +మాగతచతురవలలకృతులల ఫలమూలాది శుచిమధుకమృగ +యోచితాహారంబులం దృప్తి వహించి పరిజ ర చితపల్ల వా +సనాసీనుండై గండూషి తపుండరీక మధుర +సాసాకంబు లగు +నిర్ణ కానీలకి శోరంబు లొలయ నలయికలు దీఱి యున్న సమ +యంబున. +60 +ఈరీతిగా, ఆఖేట +ఖ్యే నంబుల క్ = వేటయరు శాట += మెక +టీ ఇట్లు +యందు, ఓ. ధరృగవిహగవధ : బు-వివిధ = అనేకములయిన, మృగ +ములయొక్క యు, విహగ పిట్టల యొక్క, వధుబు - సంహరించుటను, +ఆచరించి = ఒనర్చి, చాలించి=మాని, అంచెలంచెలక్" = అందుదు, పంచతా +. . బులు-పంచతా = మృతినొందుటచే, పతిత= పడినట్టి, చమర = సవరపు మెక +ములు, సృరున= పెద్దజాతీ చమరములు, కిరి=పందులు, హరిజి= లేడులు, రురు = +కృష్ణసారములు (నల్లచాఱలు గల జింకలు), మహిష = అడవి కున్నలు, వృష +దుశ=(అడవి) పిల్లులు, గోధికా= ఉడుములు, శశ = చెవులపిల్లులు (ఈజుకు +వుల), పిళితఖండంబులు = మారపు ముక్కలను, ఒండొండ - వేర్వేఱుగా, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0446.txt b/Manu_Charitra/page_0446.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3417a03fda8b0ab83f61a7781fc8a807854c7014 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0446.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +394 +మ ను చరి త్ర ము +చరిత్ర += +ఉవ్వెత్తుగా క్=మిగలకుండునట్లు, ఆకుఁబొత్తరలక్ = ఆకుపొట్లములయందు, +కట్టియుక్" = పొట్లములు గాఁ గట్టియు, గుదులు గుట్టియఁక్ = తోరణములుగా +గ్రుచ్చియును, ఒక్కంబులక్ నించియున్ = చిక్కములలో నిండించియు। +కావడులక్=కావళ్లయందు ఉంచియున్ = పెట్టియు, సవరించి = కూర్చుకొని' +దిగదిగనక్ = దిగదిగమని ధ్వని కలుగునట్లు', (అనుకరణధ్వని), విసరి=గాలి +తగులునట్లు విసరి, బగ బగ బగ బగ యనునట్లు, మండు చిదుఁగు సౌదమంట +లకు" = మండుపుడకల (సమిదల) నివ్వుమంటలో, అడ్డబుట్టి = అడ్డముగాఁ +బట్టుకొని, మీనంబులు, చూఁడిచూఁడి కాలిచి కొలిచి, వాఁడులు = = వాడి +గలవి, అగుకత్తులన్ = అయినట్టికత్తులతో, తిత్తులొలిచి = తోళ్లుదీసి, కుత్తు +కలు = కంఠములు, కోసి, శీతముఖంబులు వాఁడీయైన మొనలుగలవి, అగు +నఖఁబులక్ = ఆయినట్టిగోళ్లతో, పెకలించి పెఱికి, విపుల... శైలంబులు - +ఓపుల= గొప్పవి యగు, వపుః = శరీరము చే, అవహసిత = తిరస్క రింపఁబడిన, +మహాశైలంబులు = గొప్పకొండలు గలవి, కొండవలె నుండు గొప్పదేహములు గల +వనుట, ఆగు... బొందులక్ -ఆగు, శార్దూలంబుల = పులుల యొక్క, బొందు +er దేహములను, ఆందఁద = (ఆవి పడియున్న చోట) ఆశ్చటన చ్చటనే, +జడవైచి = ప్రోగుచేసి, మిగుల స్థూలశరీరములుగాన మోయి ప్రాలుమాలి +యటనే యుంచిరి. (పులిమీసములతో విరోధులు తమకిష్టము లేనివారిపై +దుష్ప్రయోగములు చేయుదు కాని కలదు. పులిని జంపిన వేటకాడుగాని +వానిహితులుగాని దానిమీసములు వెంటనే గాల్చి వేయందుకు - ఆటులఁ +గాల్చివేయనియెడల నామానములు ముక్కలుగఁజేసి పరమాన్నములోఁ గలిపి +వండి పెట్టినయెడలఁ డిన్నవారు జనిపోవుడు రని చెప్పుదురు. అందుచే మీన +మలు కాల్చికటలఁ జెప్పఁబడెను) అంకంఠక్ - అక్కడ నక్కడ, కాంతా +రంబునక్ =షస ములో, దంతురఁబుగాళ్ చిక్కఁగా, పడిన, దంతావళం +ఖులదంతంబులు = ఏనుఁగుల కోఱలను, కైకొనియఁక్ పుచ్చుకొనియు, +తత్కుంభ = ఆయేనుఁగుకుంభస్థలమునుండి, నిర్ణీత - బైలు వెడలిన, మౌక్తికం += += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0447.txt b/Manu_Charitra/page_0447.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9559cd46b38835087919093006738c20c27a03b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0447.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +395 +బులు = ముత్తెములను, ఏఱి కొనియ:జ్ ఏర్పఱించి తెచ్చికొని వీరుఁగు +కుంభస్థలములందముక్యములు పుట్టు కనుటకు. శ్లో. "కరీంద్రజీమూత వహ +శంఖ మత్స్యాహిశుక్త్యుద్భవ వేణుజాని. ముక్తాఫలాని ప్రథితాని లోకే +లేపాంకు శుక్తుద్భవమేవ భూరి.” ప్రేరుఁగు సంభస్థలములండుఁ బుట్టు +ముత్తెములు ఉసిరిక కాయలంత యుండు సని రత్నశాస్త్రము) గోటి +గోరోజనము, చదర వాలంబులక్ చమకములను మృగము +జంబుక్ +తోఁడ కుచ్చులను +(ఇవియే సవరములు). +నెమిలికుం నెలను, పరిగ్రహించియు సంపాదించుకొని మహాలి, +ఆత్తఱిక్" = ఆసమయము; కడింది నెత్తుకుం. బ్రొద్దు = మిగుల: చెఱ్ఱుఁగాః బ్రకా +శించు ప్రొద్దు (మధ్యాహ్నము), ఆగుటక్ - ఆపటసూన, వెజవఱవం ::ఆ +వక్ = భీతిపట్ట: గాఁబుట్టగా, ఏఁదు పెరు ముండ్లన్ = ముండ్లముకుల పెద్ద +" +ముండ్లచే, పండ్ల పరియలు = దంతములుకొనలం +పూరంబు += +୪ +నెఱియలువాఱి = బీటలు +వడి, బోరవక్" = ఎక్కు:-కుగా, కాజు. పూరుబు - కాఱు ఇ ఓడుచున్న, +ధారాళ = జడ్డులేని, రుధిర +అడ్డులేని, రుధిర = రక్తము యొక్క. ఆపార = ధారలయొక్క' +వెల్లువను, నాకినాకి = ఎన్ని యోమాఱులు నాకి, విదులు ముం +డ్డతోఁ గొట్టఁగాఁ వేఁటకుక్కల యొడలి పిండ గాయములుపడెను. ఆగాయ +ములులోఁతుగా నుంట చేఁ వెంపులేక రక్తముగాఱుచుండ నాకు కొనుచుండెను. +నాలుకలందిగ వై చి=నాల్క లు వ్రేలాడపై చుకొని, ఏచిన మహాతపోమంబునక్- +ఏచిన విజృంభించిన, మహాకకు - పెద్దయెండ యొక్క ఉష్ణంబు += +"వేఁడిచేతను, తృష్ణ = దప్పిక, పొడమిజకలిగి, దగ = తావము, నిగడక్ = +ప్రసరింపంగా, (ఎక్కుడు కాఁగా), +(ఎక్కుడుకాఁగా), వగరు = నగరుపు, ఆదరి = +పుట్టి, +ఒడలక్ = శరీరములందును, తొడలక్ తోడలయుదును, మెడలక్ +నలుగులు - వరాహములు, బెడిదు పునిడుదవోఱల వాడిగ పొడవు +లైన దఃష్ట్రలతో, ఆడఁచినయెడల = కొట్టిన చోటులను, బొడబొడను = +బుడబుడ యనుచు, వెడ లేడునదుకు నెత్తుటకొ పొడముచున్న యష్ణ += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0449.txt b/Manu_Charitra/page_0449.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1957623e4f2d249d0ac38e77f0551fc446f70b2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0449.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +397: +నుండునటుల, కండ...బులు-కండగల = ముదిరిన, తింత్రిణీశలాటు చింతకా +యల, స్వమాతంఖులు= ప్రోగులను, ఆమీఁదళ్ = ఆమాంసపు ముక్కలమీఁద, +నెఱయక్ = అంతటను, పచరించి = వఱిచి, ఎసరుగాక్ ఎసటిలోనీరుగా, +3 += మేక +తేటలు స్వచ్ఛమైనవి, ఆగువేఁడినల్ల లు అయిన వేడిర క్తచుఁను, (అగు +లేటివల్లలు=అయిన లేడిరక్తము. పా) క్రుమ్మరించి - ద్రిమ్మరించి, లవణకణ +సంచయంబుక్ = ఉప్పరాళ్ల సముదాయమును, నించి = వైచి, లావుగాద్: +దట్టముగా, కాపుగప్పి కావు వేసికప్పి, ఉపరి ప్ర దేశంబులన్ = వానిపై ప్రదేశము. +లందు, కారెనుప వెంట పట్లక్ = వనమహిషములు నివసించుచోటులను, +నీరాఱు నేఱ::బిడుకల = ఎ-డినయేఱఁబిడకలతో, దాల్లిడి చాలుల పేర్చి, +నెల్లికొయ్యలు = నెల్లి చెట్టు కఱ్ఱలను, తచ్చి = మధించి, నుచ్చులు +వెంట్రికలు, అంటించక్ తగిలింపఁగా, అడవిలో మాంసాదికము వండుటకుఁ +బాత్రములు లేవుగాన గరప నేలలో గోతులు దీసి పైని గొల్లజిడ్డుతీ గయాకులు +పఱచి దానిలో మెత్తనిమాంసఖండము లుంచి పులుపునకుఁ జింతకాయలు +వేసి లేడి నెత్తురును ఎసరుగాఁ బోసి వెల్లికఱ్ఱ మథించి యగ్నిదీసి మేఁక పెంటి +కలతో రాజఁ బెట్టి యేఱు: బినుకలను బైని +పెట్టి పక్వ మొనరించిరి. పెచ్చు +పెరుఁగుచిచ్చులు=వృద్ధిపొందిన నిప్పులు, ఆర్ద్రంపులక్ ఆకుములయందు.. +తవిలించి = అంటించి, చీముడక్ చిమిడిపోవునట్లు, ఉడికినక్ - వక్వము += += += +కాఁగానే, వెలువరించి = పైకిఁదీసి, ఉప్పుచెప్పును ఆవిరిబోకుండ నుడి +కించుటచేఁ గలిగిన వేఁడిమిని (పా. అప్పుచెప్పును పచ్చియు వెచ్చియు) +కలయప్పి శిత ఖండంబులు = కలిగినయానంజుడు తురుకలను, గనగననినిప్పులక్= +కణకణమండుచున్న యగ్నియందు, చమురు = మాంసములోని చమురు, +చిప్పిలక్ = కాఱనట్లు, కొల్చినకమ్మక ఱకుట్లక్ - కాల్చిన = ఇనుపశలాకలకు +గ్రుచ్చి కాల్చిన, కమ్మ = పరిమళముగల, కఱకుట్ల = కఱకుట్టు మాండ +ముతో, చట్రాతి పైక్ = చాఁపజాతివిఁద, శా కాట్రేనికిక్ వన దేవతకు, +(కాటితే ని హ్రస్వరూపము కాట్రే ఁడు వ్యుత్పత్తిని ఁబట్టి కాట్రేఁడవ శంకరుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0450.txt b/Manu_Charitra/page_0450.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfcd06cc73f01dd93c4236397739bec7683737f1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0450.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +393 +మను చరిత్ర ము +డం స్పష్టముగుచున్నది గాని పూజించినది వనాధిదేవతను గాన వనదేవత నని +యర్థము వ్రాయఁబడెను.) కుడుపు పెట్టి +నీ వేదన మొనర్చి, విదవక్ +పిమ్మట, పార్ల మెంబడికొ = వంతుల చొప్పున, పంచుకొని, +ఉపయోగించి = తిని, తదేవతా ప్రీతికై +తామును, +నిమిత్తము, కలలు = మృగములశిరస్సులను, +ఆకాట్రేని ప్రీతి +తోఁకలు = వాలములు, డొ += += వేఁటసమయం +క్కలు = భుజములకుఁ దొడలకు మధ్య భాగములు, పొట్టలు, అచటివిటపి +విటపంబుల" = అక్కడ నున్న చెట్ల బొమ్మ యందు, వ్రేలం గట్టి = వ్రేలాడు +కట్టుకట్టి, శిశిరముధురసలిలమ్మలు = చల్లనివియు తియ్య నివియం: నగునుదకములు, +బి పానము వేసి, వాగురికులం మృగయులు, విశ్ర మిందక్=ఆయానము +బోవుగూరుచుండఁగా, నిలిం పొంగ నాసుతుండును - దేవకనితయగు వరూధిని +కుమారుఁడును (స్వరోచి), సహ.. బులక్-సహ-తోడుఁగా, సమాగత +వచ్చిన, చతుర=నిపుణులైన, వలు = వంట చేయు కాండ్ర చేత, కృత= (వంట) +చేయఁబడిన, 'పలల=మాంసము, ఫల= కుండులు, మూల = దుంపలు, ఆది = +మున్నగు, శుఓజశుద్ధములైన, మధుక = తీయని, మృగయ +బునకు, ఉచిత = ఉచితమైన, ఆహారంబుల = ఆహారపదార్థములచే, తృప్తి +వహించి = తనివినొంది, వంటవాండ్రు మిళుల నేర్పరులు గాననే సంకరసమృ +యం లేని తావున మధురముగాఁ బిళితముల పండ గలిగిరి. సహజసుకుమారుఁడు +రాజు; ఎది వేఁటకఱిఁ దగిన యాహారము గానఁ దృప్తిగాఁ దినెను. పరి... +సీనుండై - పరిజన=తనతో నున్న సేవకులచే, ఆరచిత = +- +బాగుగాఁబఱుఁబడిన, +వల్లన= లేఁతయాకుల చేత నైన, ఆసన= కూర్చుండ. పీ టపై, ఆసీనుండై = కూరు +చుండినవాఁడై, గండూషి ... సారణులు - గండూషిత = పుక్కిలించఁబడిన, +పుండరీశ= తెల్ల తామరలోని, మధురస= +తేనెయొక్క, ఆసారంబులు = వృష్టులు +`గలవి, తెల్లఁదామరపూవులలోనుండి స్రవించు లేనియ చినుకులతో వీచు +చున్నవి యగు, నిరధానిలకిశోరంబులు, నిర్హర = ఏఱులమీఁదినుండివచ్చు, +ఆనిలకిశోరణులు = నన్న వాయువులు, ఒంయ - పైనిసరు చుండఁగా, ఆల +ap \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0451.txt b/Manu_Charitra/page_0451.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd48776334db3673eb4c77b604242266079a579c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0451.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +£99 +యికలు = శ్రమములు, తీఱిజకగ్గి, ఉన్న సమయంబున తో ఉన్నప్పుడు. +వైపద్యముతో గర్వయము. +మత్తకోకిల, నిండె: గానికి దిక్తటంబులు నింగిఁ గుండలిచండరు +ఙ్మండలం గనుఁగొంచు మ్రోసెను మాలకాకులమూ:క ల +య్యండ నిల్చి యదల్నే సపు శివాళీ యూళలఁ బద్మగ +ర్భాండభాండము భూళిమాసక మయ్యె నుద్ధతవాత్యలన్. +టీ. కాపెరి=పొగవలెనుండు-ల్ల-వము, దిక్తటంబుల +దిశాభాగము +లందు, నిండెక్ = పూర్ణమును, నింగిక్ = ఆకసమున, కుండ... మండ +ఔక్ పండలి = ప: వేషడుతోడ, చండరుక్ = సూర్యుని, మండలిక్ =బి)ల +ముకు, కనుఁగొంచుకో- కౌండచు, మాలకాకులమూఁకలు +కాంచుచు, మాలకాకులమూఁకలు = ద్రోణకాక +సమూహము, మ్రోసెజ్ ఆఱచెను. =పు=అప్పుడు, అయ్యెడ = ఆచ్చో +టను, నిల్చి= నింపఁబడియుండి, శిఖాళి=నక్కలగుంపు, ఊళలక్ కూఁతల చే +అదళ్బెక్ = దలించెను. ఉద్ధక వాళ్ళలక్ = హెచ్చుగా విసరు చున్న సుడిగా +కప్పులచే, మీఁది కెగయుచున్న సుడిగాలిచేత, పద్మగర్భాండభాండము +బ్రహ్మాండఁటాహము, ధూళిధూసరితము = పరాగముచేఁ కొంచెము తెల్లగా +శున్నది, అయ్యెక్ - ఆయెను. సుడిగాలి వీచుటయఁఁ గావికి యావరించు +టయు లోనగునవి యెల్ల నరిష్టసూచకములు • ఉత్తరరామాయణమునందు +ఇందలి యగిష్టములు కొన్ని చెప్పఁబడెను. +సీ, “సుడిగాడ్పు లేరికల్చుట్టు జుట్టులు పెట్టెగడి దికుంటలు వెళ్లరు క్కెనక్క” +తే, “శావిరి దిశంతముల నెల్ల : గ్రముకొనియె,” (వశ్వానము.) +తా. దిక్కులనిండఁ గావిరి కప్పెను. సూర్యబింబముం గాంచుచు +మాలకాకు లఱచెరు నక్క లూళలు నైచెను. సుడిగాలిగుంపు వడిగా +విసరిన బ్ర హాండమంతయు ధూళిచే నీవత్పాండు +వర్ణము గలదియయ్యెను. (ఇట్టి +గుణములు ఆరిష్టసూచకములు.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0452.txt b/Manu_Charitra/page_0452.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c9a73df80e224134567ee856ff3333d45409631 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0452.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +400 +మను చరిత్ర ము +క. ఆకొఱగాములఁ గనుఁగొని +కాకునికుం డొకఁడు లేచి సంభ్రమ మొదవ +జ్యా:లితశ రాసనుఁ డై +వీఁళను సైనికులఁ దిట్టి నిభుతో ననియెన్. +62 +టీ. ఆకొఱగాములక్=ఆయరిష్ట సూచకములను, కనుఁగొని = చూచిః +శాకునికుండు =శకునములు తెలిసినవాఁడు, ఒకఁడు. ఆటనున్న వారిలోనొకఁడు, +లేచి కూర్చున్న +చోటినుండిలేచి, నీఁక శబ్దము సార్ధబిందుకమైనను నయం +దానియతి పాటింపఁబడ లేదు. వీఁక సార్ధబిందుకు వంచుటకు “ఆఁకలినీరువట్టు... +వీఁక రమూద్వహుండు,” (రామాభ్యుదయము.) సంభ్రమము = తోట్రుపాటు, +ఒదవ పట్టుగా, జ్యా... డై-జ్యా రెంటినారితో, 'కలిత = కూఁడిన, శరా += +సనుఁడై = ధనుస్సుగలవాఁడై (ధనుస్సు నెక్కు పెట్టిన వాఁడై), వీకక్ సాహస +మతో, సైనికులక్ నేనలోనివారిని, తిట్టి, విభుతో = స్వరోచితో, +అనియెక్ = ఈ క్రిందిరీతిం బక్కెను. += +తా. ఆదుశ్శకునములం గని పెట్టి యొక్క శకునములు నెఱిఁగినవాఁడు. +ధనుర్ధారియై లేచి సైన్యములోనివారి నదలించుచు విపరీత దుశ్శకునములఁ +జూచియు నేమఱియుండఁ దగునా యని పలికి, రాజుతో నేదియోచెప్పెను. +క, తఱచుగ మెకములఁ బొరిగొను +మఱపున వచ్చితిమి దవ్వు మనపొల మిట కి +త్తఱి నగునిమి త్తములు నృప +కొఱగా విదె మనకుఁ బెద్దగొడ వగు ననినన్. +టీ. నృపా = ఓరాజా, కఱచుగ = +జంతువులను, పౌరిగొను మఱపున +మిక్కిలిగ, మొకముల +69 +చంపుటయందలి యుత్సాహమువలనఁ +గలిగిన పరాకు చేత, వచ్చితిమి ఇంతదూర మరుగుదెంచితిమి. మనపొలము = +మనముండు తావు, ఇటకుక్= ఇక్కడకు, దవ్వు నా మిగుల దూరము, ఇత్తటిక్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0455.txt b/Manu_Charitra/page_0455.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5bd395bb07997a955250e4d5c87e020042866625 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0455.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చతు +ర్థాశ్వాసము +403 +స్పందనములు (అదకుటలు) శుద్ధముకు ఆకురముడకూడ సూచిం +చురు. శుభాశుభమిశ్రమలుగా సూచన లుంట చే రాజు తొలుత మిగుల +·నపాయము తరువాత మిగులకునము కలుగు పని తలంచెను. +శ. ఆలిపినాంతరమున హా +హా వనిత ననాథ సబలు నార్త విపన్న +గాన రె యీపుణ్యమునం +బోవరె యని పలుకునాఁడు మొఱ వినఁబడియెన్, +66 +దుర్భ +టీ అబిపి శాంకరమురక్=ఆవరములోనుండి, హాహా= అక్కటక్కటా! +పనికక్ = స్త్రీని, అనాథ +స్త్రీని, అనాథర్ = నాథుఁడు లేనిదానను, అబల = +'లను, ఆర్తక్ = బాధపడుచున్న దాశను, విపన్నర్ = విపత్తునందున్న దానను, +కావరే = రక్షింపరయ్యా ! ఈపుణ్యముకంబో ఎరేజ ఈపుణ్యము గట్టుకొనరో, +అని, పలుకునాఁడు మొఱ= పలుకుచున్న యాఁడు దాని మొట్టి, వినఁబడియెక్ = +విననయ్యెను. +ఆఁడుదానిని గాపానుటయే సుకృతము. అందాపన్నను ! దీనురాలిని +దిక్కు లేనిదానిని గాపాకుట మఱియు సుకృతము. ఈసుకృత మంకంతన +లభించునది కాదు. ఆ ప్రయత్న లభ్య మగు నీ సుకృతమున కెవరేని పాల్గొనుఁ +డని ప్రార్థించెను. +తా. పైరీతిగ ముందు రణక్షోభము గలిగినను బిమ్మట మేలు గలుగు +నని స్వరోచి తలంచుచుండ నాయకవిలో నొక కూఁడు దాని దుఃఖరవమం +"అక్కటా! పనికరు, ఆనాథను, ఆర్తుకాలను, నన్ను రక్షించి పుణ్యము +గట్టుకొం" డనుచు వినంబడియెను. +క. ఆమొఱ వేమఱు: జెవి నిడి +భూమండలభ ర్త కరుణ పౌడరుఁగ నయ్యో +యేమానిని కెవ్వనిచే +నేమాయెనొ యనుచు నచటు నీటిక్షించుతఱిన్. +6 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0456.txt b/Manu_Charitra/page_0456.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f0037f58fcf6ee02133ec6af77f0a2bc0446c34 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0456.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +404 +మను చరిత్ర ము +Bles +టీ. భూమండలభ ర్త = భూపతి (స్వరోచి), ఆమొజ = ఆయాఁడు. +దానివిలాపవాక్యములను, వేమఱుక్ = పెక్కు మాఱులు, చెవినిడి +కెంచి, కరుణ = దయ, పొడమఁగళ్ = కలుగఁగా, అయ్యో, ఏమానికి క్ +ఏవనితకు, ఎవ్వనిచేజ్ - ఏపురుషుని చేత, ఏమాయెనొ +సంభవించెనో, ఆనుచుకో - అని తలఁచుచు, అచట = += += +బడినవైపును, ఈక్ష్మీటి +కాంచునపుడు. +ఏమియాపద +ఆధ్వవి వినఁ +తా. స్వరోచి యాచక్రందనము విని పావ మెవ్వతయో యెట్టి +యపాయము సంభవించెనో గదా? యని యావైపునకుం జూచుచుండ గా, +ళా,మట్టెల్ మ్రోయఁగ గబ్బిచన్ను వ కంపంబంద వేణీభరం +బట్టిపై కటిఁ జిమ్మచీకటులు గా నశ్రువ్రజం బోడిక +ల్లట్ట జూపులు చిమ్మ రేఁగి దిని రోలంబాళిఁ గల్పింపఁగా +మిట్టాడంగ నరుండు లేనియడవి మీనాక్షిణి దీనాకృతిన్, +=== +టీ. మీనాక్షీ = మత్స్యములవంటి నేత్రములు గల వనిత యొకతె, +మట్టెల్ = శాలిమట్టెలు, మ్రోయఁగక్ = మ్రోఁగఁగా, గబ్బిచన్నుఁగవ +గొప్పదైన కుచద్వంద్వము, కంపంబు - వడఁకును, అంద చెందఁగా, +వేణీధరంబు = += 8,5 - + జటాభారము, ఆట్టిట్టై = చెదరి, కటిక్ పిఱుఁదుల పై +చిమ్మచీకటులు = చిక్కనిచీకటులు, కాక్ ఇ శ్రీమైనటులకాఁగా, ఆశ్రు +వ్రజంబు = కన్నీటి గుంపు, ఓడికల్ = ధారలుగా, కట్టక్ += కన్నీటిగుంపు, +తెంపులేక కాలువలవలేఁ బ్రవహించఁగా, చూపులం వీక్షణములు, చిమ్మ రేఁగి +మిగులచెదరి, (రూ. చిమ్మిరేఁగు - భయవశమునఁ బరు గెత్తుదు రక్షించువారేవరా +యని దిక్కులు చూచుటచే సన్నిశడలకుఁ జెదరి) దివిక్=ఆకసమునందు, రోలం +బాళిక్ కు మైదలబంతులను, కల్పించఁగాజ్ - పుట్టించఁగా, మిట్టాడ +ఏర్పడఁగా, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0457.txt b/Manu_Charitra/page_0457.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7328c8e25b042dcb3944d905c2d0ae2bc40eda9f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0457.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +తిరుగాడుటకు, నరుడు - మారవు:డు, లేనియడవిక్ +.405 +లేనియట్టి వనమున, +దీనాకృతి =దుఃఖము నొందికరూపముతో. మీఁది పద్యముతో నన్వయము. +ఆలం. స్వభావోక్తి, +ను లేవకు సంచవని యడవి గార దేవతలేని కరుణింతు రేమో యని +పైకి: జూచుబచేఁ జూపులు పైకిఁ బ్రసరించి తుమ్మెదలబాఱువలె నుండెను +చూపులు తుమైదలగుంపుగాఁ జెప్పుట గలదు. చూపులు కృష్ణగణము. +శ్లో, వేళా స్వత్తో నఖకవసుభాష్ ప్రావ్య వర్షాగ్ర బిందూ +ఆమోక్ష్యంతే త్వయి మధుకర శ్రీణి దీర్ఘాక్ కటాక్షోక్ " +(మేఘసందేశము.) +తా. ఒక స్త్రీ మట్టెలు మ్రోగుచుండఁగా, స్తనద్వయము కదలంచుండ, +జడవీడి వీ:పుపై: బిఱుదులవఱకుఁ బడి చీకటి క్రమిన ట్లుండఁగాఁ, గన్నీరు +భావలుకట్టుచు)శ, (భయముచేత) దృష్టులు గగనంబునఁ దుమ్మెదలను కులవలె +నగుచుండఁగా జనసంచారముఁ లేని యావనమందు దైన్యము నొందిన యాకార +ముతో (ఎదుట నిలిచె నని మందఱి పద్యములో నున్నది.) +శ, ఒక్కతె భయశోకంబుల +వెక్కుచు మెxcఁ గలవిలాస విభ్రమలముల్ +దక్కుటయును నొకయొఱపై +నెక్కొన ధరణీశు నెదురు నిలిచి వినీతిన్. +69 +టీ. ఒక్క తె = (పైలి: జెప్పఁబడిన యొక స్త్రీ) భయశోకంబులజ్ +భయము చేసేను దుఃఖము చేతను, వెక్కుచుక్ = వెక్కి వెక్కి యేడ్చుచు, +దేహమునందు, కల.. లక్ష్ముల్-కల=కలిగిన, విలాసం స్త్రీయులను +జూచినపుడు కనుబొమ్మలు మోములోనగు వాని నేతలవలన వెల్లడియగు సొలుగు, +విభ్రమ=మవతావేశమురఁ గలుగుతొట్రు, పాటు, భూషణముల వ్యత్యస్త +ముగఁ దాల్చుట, (లోన చవాని) లక్ష్ముల్ = సుపత్తులు, తక్కుట రంక్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0458.txt b/Manu_Charitra/page_0458.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c4e41901c3d717a9a8f5bfc192470cc31505d3a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0458.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +406 +మను చరిత్ర ము +లేకపోవుటయును, ఒక యొఱపై +రము కాఁగా, ధరణీశు నెదుర +స్థిరము +వినయముతో, +విలాసలక్షణము. +ఒకరీతిచక్కఁదనమై, నెర్కొనక్ +స్వరోచి కెదుట నిలిచి, వినీతి +“ప్రియసంప్రాప్తిసముయే భూసేత్రాననకర్మ భిః +తాత్కాలికో విశేషో య స్స విలాస ఇతీరితః." +విభ్రమము +"క్రియాగమన వేళాయాం మదనావేశసంశ్రీ మాల్ +విభ్రమాంగదశాంచ్యాది భూషాస్థాన విపర్యయః ” +(రసార్ణవసుధాకరము,); +తా. వెక్కి వెక్కి యేడ్చుచు శృంగారచేష్ట భావమైనను నది యొక +వింత సౌందర్యము కలుగునట్లు స్వరోచియెదుట నిలువంబడి (పలికె నని +ముందఱి పద్యములో నున్నది.) +క. పలుచనివా తేఱ మెఱుఁగునఁ +బలు మెఱుఁగులు సందడింపఁ బాపటపై నం +జలిఁ జేర్చి జళుకుఁ జూపులఁ +బలుకులఁ బులకఁడ మొలుకఁ బలికె +గలఁక్షన్. +70 +టీ. పలుచనివా తెఱ మెఱుఁగున ర్ = పల్చని పెదవియొక్క కాంతిలో, +వలు మెఱుఁగులు దంతకాంతులు, సందడింపక్ - కలిసియతిశయింపఁగా, += +పాపటఫైక్ = సీమంతము పై, ఆంజలిక్ = మోడ్పుఁ గేలంను, చేర్చి +ఘటించి, జళుకుఁజూపులన్ = చంచలదృష్టులతో, కలఁక = కలవర +పాటుతో, పలుకులక్ = పలుకులయందు, పులకండము - పటిక బెల్లము, +(రుచి) ఒలుకక్ = ఒలుకుచుండఁగా, +చిలికెను. +పలికెజ్ = వక్ష్యమాణవిధము గా +వాతెఱ యెఱ్ఱగా నుంటచే దానికాంతులు +మిగుల మనోహరముగాఁ గనుపించును. +ప్రసరించదంతము లెఱ్ఱవడి +ఎఱ్ఱడాలు చే నొప్పుదంతములు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0459.txt b/Manu_Charitra/page_0459.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15c0f2a3614d6fa8030ca2628060b8513615970d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0459.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +చతు +ర్థాశ్వాసము +407 +మిగుల మనోహరముగా నుండు ననుటకు సుభగశబ్దమును విశేషముగాఁ గవి +సార్వభౌముఁడు కూర్చెను. +తే. "విభుఁడు పరిహాసమాూడి నవ్వించుఁగాని +పడయలేఁడయ్యె నెన్ని యుపాయములను +రాజబి)బాస్యతాంబాలరాగనుభగ +దంతకురువిందమాలికాదర్శనంబు.” +(శృం. నై. ఆ 7-వ 173.) +ఇటులె కాళిదాసమహాకవియు నెఱ్ఱగా నున్న పెదవి యొక్క యణఁ +దెల్లగా నున్న దంతములయొక్క యుః గాంతిని లోకోత్తరముగా వర్ణించెను. +శ్లో. పుష్పం ప్రవాళోవహితం యది స్యానుకావలం వా స్ఫుటని ద్రుమస్థం, +శతోనుకుర్యాద్విశదస్య తస్యాస్తామోషపర్మ సముచః స్మితిన్య.” +(కుమార - ప్రథమస్సర్గ.) +త్యా వాళెఱ మెఱుఁగులును దంతముల మెఱుఁగులును గలిసికొను +నట్లుగా, నౌదలఁ గేలుదోయి చేర్చి భయపడి దిక్కులు చూచుచు కలవర +పాటుతో స్వరోచిఁగూర్చి యొకమాట చెప్పెను. +శా. ఓరాజన్యమ +హేంద్ర యోమణిగణ ప్రోత్సావాతాశన +ప్రారజ్యత్కటిచక్ర యోముఖరర్ణ క్రూర బాహార్గళా +యోరుకాచలకల్ప యోకవచితవ్యూఢంగ కావంగ దే +యో రాహుతశిరోమణీ నిరవధి ప్రోద్యత్ప్రతాపారణి. 71 +టీ. ఓరాజన్యరు హేుద్ర ఓభూపాలరత్నమా, ఓమ... చక్ర- +ఓం ఓయి, మణిగణ మణుల చేత, ప్రోత = చెక్కఁబడిన, ఆసివాతాశన= పాము +వలె నున్న కత్తిచే, ప్రారజ్యత్ - ప్రకాశించుచున్న, కటిచక్ర = చక్రాకార +ములుగా నున్నపిఱుఁదులు గలవాఁడా, ఓ... బాహార్ధశాశ్రీ, ముఖర = ధ్వని +చేయుచున్న, శార్ద్ర = ధనుస్సుతోఁగూడిన, క్రూర = కఠినములగు, భౌహా +ర్దళా = తలుపు గడియకఱ్ఱలవంటి భుజద్వయము గలవాఁడా, ఓరుక్మాచల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0460.txt b/Manu_Charitra/page_0460.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb4fa2fd8c318cc241c0e6193e1bd24ee3791036 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0460.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +408 +మను చరిత్ర ము += +కల్ప = ఓ బంగరుకొండవంటివాఁడా, అర్థులకుఁ గామితము లొసంగుటలో +బంగరుకొండవంటి వాఁడ వనియుఁ గొండవంటి ధైర్యముగలవాఁడ వనియం +భావము . ఓక పచితవ్యూ థాంగ ఓ మైనఱువుఁ దాల్చిన ఘనశరీరము +గలవాఁడా, ఓరాహుత్త శిరోమణీ = ఓరాజపుత్రులందరిలోన తలకట్టా, +నిరవ, . . రణీ–నిరవధి= హద్దులేని, ప్రోద్యత్ మిగుల వెలుంగుచున్న, ప్రతాపద +ప్రతాపమునకు, ఆరణీ=అగ్గిదిప్పుడు పుడకలవంటి వాఁడా, (ఆరణి= అగ్ని మం +థపుకఱ్ఱు, ఇక్కడఁ బ్రతాపము నరణి యని చెప్పుట చేఁ బ్రతాపమును నివ్వుగా +భావింపవలయును.) కావం గణే = రక్షింపుమా. +ఖడ్గమువిడి పాముతలను మిగిలిన భాగము పాము దేహమును బోలి +యుండెను. పాముతలపై మణులుండునటుల ఖడ్గమునకుఁ గూడ మణులు +చెక్కఁబడి యుండెను గాన “మణిగణ ప్రో తాసీవాతాశన” జద మెంతయు +నొప్పియున్నది. +ప్రతావము విరోధులకుఁ దావకారి గావున నగ్ని గా వర్ణించుట కవి +సమయము. అలం. ఉపచు, రూపకము. +తా. రాజేంద్రుఁడవు, రత్న స్థగిత సుగు పెద్దకత్తి దాల్చితిం, ధర +ర్ధారివి, (కాంతిని, ధైర్యమున్న మేరువువంటివాఁడవు, రౌతులమిన్నవు, +తేజశ్శాలివి (కావున,) నను రక్షింపు మని (కోరె నని) తాత్పర్యము. +క. ఆసినఁ దలంపున నింపిన +యనుకంప నిలింపచంపకామోదసుతుం +డనునయ మొప్పఁగ నోడకు +మని నిజవృత్తాంత మడుగ నది యి ట్లనియెన్. +72 +జీ. ఆనక్ - రక్షింపు మని (ఆవనిత) పలుకఁగా, నిలింపచంచకా +మోదసుతుండు = నం పెఁగతానివంటి మేనితావిగల వరూధినిపుత్రుఁడు, +(స్వరోచి), తలంపున = మనస్సులో, నింపినయముకంపజ్ = నిండఁ జేసిన += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0461.txt b/Manu_Charitra/page_0461.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c6add5e9ad44fa5d020aaf178ea24b72cee4b88 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0461.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +409 +కృషితో, ఆశునయము ఊజిడిల్ల:జేయఁట) ఒప్పఁగ = వైయు +చుండఁగా, ఓడకుము = వెఱవకుము, అని, నిజవృత్తాంతముక్ ఆకోమలి +వార్తను, అడుగ౯ = ప్రశ్నింపుగా, అది, ఇ ట్లనియెక్ = ఈరీతిగా సుత్త +రము చెప్పెను. +స్వరోచి యాకాండ పై దయగలిగి నీవు భయపడకు మని యూజి +ఉంచి నీ వెవ్వరు సంగతి యే మని యడిగిన నామె యిట్లు చెప్పుచున్నది. +శ్రీశ్రీ విసుమాక్షములు గాఁగ వసతోడఁ బెనపెట్టి +సెప్టె: బుగాఁ బ్రేవుఁ జుట్టినాఁడు +బండికందెనచాయ బైసిమాలిన మేన +మెదడుగంద పురొంపి మెత్తినాఁడు +కునఖంపుడాచేతిపునుకకప్పెన నిండం +బ్రాణికోటులనల్లఁ బట్టి వాఁడు +కిబికి వేసఁ పుగూని మూఁపుల మీఁద +మూఁడుపంగలయిఁటె మోపినాఁడు +నిట్టతాడనఁ బొడవుచే నిక్కి శ్యాడు +నిడుదకోఱల విడి గ్రుడ్ల నెగడినాఁడు +నరవరో త్తమ నేఁడుమూ నాళ్ళ నుండి +యుసుఱు గొన వెంటఁ దిరిగెడునసుక యొకఁడు. +73 += ఓరాజతిలకమా, విసుమానములు గ్యాగర్ ఇ +- +టీ సరవలో త్తమ +ఎగుడుదిగుడుగా (విసుమానములు = హెచ్చుతగ్గులు బ్రౌను దొరవారి ప్రతి +లోనిపాఠము.) వసతోడక్ క్రొవ్వపొరలతో, పెనపెట్టి గుట్టఁ బెట్టి, +సిరి వెట్టి, సెప్టెంబుగాజ్ - గుండ్రము +సండ్రముగానుండు తలగుడ్డవలె, ప్రేవుక్ +ప్రేఁగులను, చుట్టినాఁడ ఇచుట్టలుగాఁ దలకుఁ జుట్టుకొని నాఁడు. +బండికం దెన +చేయక్ +బండియిరుసునకుఁ బట్టియంన్న మడ్డిమసివంటి, బైసిమాలిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0462.txt b/Manu_Charitra/page_0462.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a67ffeafe9cc3b6bded7c29a6cff3ad15e963fb5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0462.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +410 +మను చరి త్ర ము +చరిత్ర +మేనక్" = సొంపులేనియెడలిపై, వికృతాకారముగల దేహమునం దనుట. +(జంతువుల) మెదడు అను చందనపంకమును, మెత్తి +దట్టముగాఁ బూసికొనినాఁడు. ఆరినకొలఁది మనలమరలఁ +మెదడు గందపురొంపి +నాఁడు = += += +యుట మెత్తుట యందురు. కునఖ... కప్పెర - కునఖంపు = పుష్పిగోళ్లుగల, +డాచేతి += += +ఎడమచేతిలోని, పునుకకప్పెర = కపాలపాత్రమును, నిండ= +నిండునటులు, ప్రాణికోటులనల్లక్ = జంతు జాలములర క్తమును, పట్టినాఁడు +నించినాఁడు, పోసికొనినాఁడు, కొకిబికి . వికృతరూపముగా నున్న, వేసంపు +వేషముగల, గూని - గూనులుగల, మూఁపులమీఁదక్ = అంసములమీఁద, +మూఁడువంగలయీఁటెక్ = మూఁడు చిలువలుగా నున్న బల్లెమును (త్రిశరాల +మును), మోపినాఁడు = ఆనించి పెట్టుకొని నాఁడు, నిట్టతాడనక్ = మిగులఁ +బోడపైన తాటిచెట్టువలె, పొడవు చేకొ" ఔన్నత్యముచే, నిక్కి నాఁడు +జనిగిడి +నాఁడు, నిడుదఱోఱలక్ = దీర్ఘములైన దంష్ట్రులచేతను, మిడి గ్రుడ్లక్ +మీ ఁడికిఁ బెరిఁగిన నేత్ర కోణములచేతను, నెగడినాఁడు = అతిశయించినాఁడు, +విఱ్ఱవీఁగుచున్నాఁ డని భావము. అసురయొకఁడు = దానవు; డొక్కండు, నేఁడు +మూనాళ్ల నుండి నేఁటికి మూఁడు నాళ్ల నుండి, ఊసులు గొనక్ = నా ప్రాణములం +బుచ్చుకొనుటకు, నన్నుఁ జంపి భుజించుటకొఱకు, వెంటఁ దిరిగెడుకో" = = నన్ను +వెంబడించి సంచరించుచున్నాఁడు. +ననేత్ర += +నల్లనివస్తువు లన్నింటికంటే మిగులవల్లనిది బండికందెన. శ్రీనాథుఁడును. +మిగులనల్లని కలిదేహమును వర్ణించునపుడు గూడ నిటులె, +సీ. “బండికందెనతో డఁ బ్ర తివచ్చు మైచాయ +నీలిపచ్చడముతో మేలవింప,” +నెట్టె మన గుండుకలపాగ యరుటకు.- +"తనయడుగుందమ్మలను రాచనెట్టెంపుఁ +(శృం. నై. ఆ. 2.) +బులందిండి రాతం మైదలు చెలంగు.” (యయాతి చరిత్రము, ఆ. ౧.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0463.txt b/Manu_Charitra/page_0463.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0db1dbb9e1f66d122dff726ac83a7fa19306d430 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0463.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +411. +తా, ఒక్క రాక్షసుడు, శ్రీశ్రీ వ్వుపౌరలు ప్రేవులు : దలకుఁ జుట్టు +కొని, మనీవంటియసహ్యదేహమున గంధముపలె మెదడు పూసికొని యెడమ +చేతిలో నెత్తురునించిన పుట్టే పట్టుకొని, మూ:పులపై: ద్రిశూలముం బెట్టుకొని +పిడుదఱోఱలును, మిడి గ్రుడ్డును నిట్టతాకువంటియొకలురు గలిగి నన్నుఁ +జంపుటకు మూఁడుదినములనుండి వెన్నాడి వచ్చుచున్నాఁడు. అలం. స్వభా +వోక్తి, నిదర్శన, రూపకము, ఉత్ప్రేక్ష. +క. ఏయెడ నసదల మొఱ వా +లాయము వినవలయు 'దుర్బలస్య బలం రా +జూలి యస వినవే ధరణీ +నాయకులకు నా ర్తరక్షణంబులె క్రతువుల్. +టీ. ఏయెకః = ఎల్లప్పుడురు, జనవల మొఱ +74 +దిక్కు లేనివారి +దైన్యంపు మొఱను, వాకాయము = తప్పకుండ, విరవయం = ఆవరింప +వలయు ననుట. దుర్బలస్య = బలములేనివానికి, రాజా = రాజే, బలం +బలము, ఆశక్ = పెద్ద లిట్లు చెప్పుచుండఁగా, విన వే . నీవు వినియే యుంటివి +Xదా ! ధరణీ నాయకులకు భూపాలునకు, ఆర్తరక్షణంబులె - ఆర్తు +లను (దీశులను) గాపాడుటలె, క్రతువుల్ = రాజు లొనర్పవలసిన యశ్వ +మేధాదులవంటివి, (దీశులం బోషించినఁ గ్రతువు చేసినంత ఫల మని తాత్ప +ర్యము). ఆలం. కావ్యలింగము, రూపకము. += +తా ఓరాజేంద్రా ! నేను దిక్కులేని దీనురాలను అర్హురాల నగు +నాయాఁడుకుయ్యి నాలింపవలయును. బలము లేనివారికి రాజేటలము (ఆధా +రము). రాజులకు దీన సంరక్షణము యజ్ఞ నిర్వహణమువ టీసి. +క. మరుదశ్వపుత్రి కిందీ +వరాక్ష గంధర్వరాజువలనఁ బొడమితిగా +నరవర వెలసితిఁ గళలం +దు రమించుటఁజేసి భుని వినోరమయనఁగన్. +75. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0464.txt b/Manu_Charitra/page_0464.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b59f6a135f0cfe429986750fad109d8e1a01221a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0464.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +412 +మను చరిత్ర ము +టీ. నరవర = నృపా, మరుదశ్వపుత్తి కిక్ = మరుదశ్వుఁ డను పేరు +గల గంధర్వునికుమారి తెకు, ఇందీవరాక్ష గంధర్వరాజువలన +ఇందీవరాక్షుఁ +డరు గంధర్వపతిక్షలన, పొడమితిక్ జన్మించితిని. కళలందు +చతుష్షష్టి కళలయందును (అఱువది నాల్గు విద్యలయందురు), రమించుటఁ జేసి = +వ్యాసంగముచేయఁటంబట్టి, భువిక్ ఈభూలోకమందు, మనోరము యనఁ +X౯౮జమునోరహు యరు నామమున వెలసితి = ప్రసిద్ధి పొందితిని. +తా. నా తండ్రి యిదీవరాక్షుఁడు (అనుగంధర్వుఁడు). నాకర్ణి +మరుదశ్వుని కొమరిత. నే నన్ని కళలయందును రమించుచుండుటచే నాకు +మనోరమ యని పేరు వచ్చే. +శా.రారాపిళ్ల భుజాంగదంబులమణుల్ రాలంగ నిద్యాధరుల్ +గారా మొప్పఁగ నెత్తికొండ్రు నేను సంకస్థాయి లిం జేయగా +వారి౯ వీడ్కొని సింహపీఠికఁజలత్వంబొందు దూతండ్రి మం +జీవం బించుక ఘల్లు మన్న నవి దాఁ జెప్పంగ ని కేటికిన్, +టీ. విద్యాధరుల్ = విద్యాధరులను దేవజాతివారు, రారాకెళ్ల " +- +తొలుత నే నెత్తుకొనవలయును నే నెత్తుకొనవలయు ననుతమకముచే ఒకరి +-నొకరు త్రోసికొనివచ్చుట చేఁ గలిగిన యొకపిళ్ల వలన, భుజాుగదంబులమణుత్ +=భుజకీర్తులలో +నికుణులు, అంగదములు రత్నములు చెక్కి రవి గాన నొర్పడిచే, +రాలంగళ్" = రాలిపోవుచుండ, గారాము=ముద్దు, ఒప్పఁ గన్ = ఒప్పునట్లు, +నన్నుక్, ఎత్తికొండ్రు, = ఎత్తుకొనియాడింతురు, మాతండ్రి = మాయయ్యః += +మంజీరంబు = రాశాలియందె, ఇంచుక ఘల్లుకున్న ఎతస్వల్పముగా చప్పు +డైనను, (నేను నడయాడుచుంటి నను సూచన తెలిసినంత కందిపోవునేమో +యని) అంకస్థాయిశిం జేయఁగాజ్ = తనతోడమీఁదఁ గూర్చుండఁ బెట్టు +కొనినదానిని గాఁ జేయంటకు, తొడపైఁజేర్చి కూర్చుండ బెట్టుకొనుటకు) +(ఆంశస్థాయిగాఁ గొల్వులో వాక్ = ఒడియందున్న దాననగుటకుఁ గొలువు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0465.txt b/Manu_Charitra/page_0465.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a8e28f5959c42727b20ba8004df8364cf79a910 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0465.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +413. +కూటమునందున్న వాకెని. ఇది బ్రౌనుదొరవారి ముద్రిత ప్రతిలోని పాఠము) +వారిక్ = ఆయెత్తుకొనువిద్యాధరులను, వీడ్కొని=తొలఁగిపోవు:డని, సిహ +వీఠిక౯౮ = సింహాసనమునందుండి, చలక్వ-బొండుక్ = చలించును. లేచి +వచ్చు నని భావము. అవి ఆసుద్దులను, తాజ్= నేను, ఇంకర్ - ఇట్టి +స్థితిలో - ఈదురవస్థనొందుసమయమునందు, చెప్పగ చెప్పుట. ఏటికిక్ జ +ఏల? చెప్పుకొనులు స్వోక్కర్షయే గాని ఫలము లేదు. ఒకదాని నొకటిగాని +ఒకరి నొకరు కాని రాచికొనినంత గలుగు డావిడి రారాణి యందురు. దీని +శ్రీనాథుడు, +సీ. “రతిదేవి నెవ్వీఁగు రారాపుఁ జన్నులు.” +(శృంగా. ఆ. 7 ) +ఆ +తా. ఒకకొకరు నేను నే నరి విద్యాధకు లొత్తిడి పెట్టుచువచ్చి తమ +భుజాంగదములందలిరత్నములు రాలుచుండ న న్నెత్తుకొనుచుండిరి. నాతండ్రి +బాకాలియంటె కొంచెము ధ్వని చేసినంతనే, నన్నెత్తి తొడమీఁద నుంచుకొన +సింహాసనముమీఁదనుండి లేచి విద్యాధరుల నందఱ తొలఁగుఁడు తాళుఁ డని +వారించును. ఆవెనుకటీసుద్దు లన్నియు పుదీస్థితిలోఁ జెప్పుకొనుటవలన నాకు +లాభ మేమి ? ఆలం-స్వభావోక్తి, ఆక్షేపము, ఉదాత్తము. +తే, దేవ పారర్షి పట్టి కళావతియును +నల్లమందారవిద్యాధ రాత్మ జన్మ +Ф +యగువిభావసియును నాకుఁ బ్రాణసఖులు +వారు నేనును నొకనాఁడు గారవమున, +77 +టీ. దేవరాజా, పారర్షి వట్టి= పారుఁ డను ఋషికొమరిత, కళావతి +యంను=క ళావతీయను పేరుగల కన్నెయం, అల్ల... జన్మ - అల్ల జను ప్రసిద్ధుడైన, +మందార = మందారనావముగల, విద్యాధర = విద్యాధరుని, ఆత్మజన్మ +పుత్రిక, ఆగువిభావసియంక్ = అయినట్టి విధావసియను నామముగలకన్యకయు, +నాకుఁ బ్రాణసఖులం=నా ప్రియసఖులు (నెచ్చెలులు), వారుక్ = ఆయిద్దఱుచు, += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0466.txt b/Manu_Charitra/page_0466.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad1398ea1c4adfb192b5aa96d73a828af8a2238f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0466.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +414 +మను చరిత్ర ము +నేనును, గారవమునక్=ఆన్యోన్యానురాగముతో, ఒక నాఁడు=సి కానొక దినము +నందు. (పా. నాదు ప్రాణసఖుల్) మార్కండేయపురాణమునందు విభావరి +యని చెలికత్తె పేరు చెప్పఁబడెను. +తా. నాకు పారుఁ డను ఋషికిఁ బుత్రిక యగు కళావతియును, మం +దారుఁ డను విద్యాధరునకుఁ మి త్రియగు విభావసియును బ్రాణ పదము వంటి చెలిమి +కత్తెలు. వారును నేనును గలిసి యొకానొక దినమున మిగుల నుత్సాహముతో +(మీఁదిపద్యముతో నన్వయము.) +సీ. నౌత్తము లేకొండనె త్తములం దాడు +విద్యాధరీకోటి విటులతోడ +T +నెచటిగాడ్పులఁ బుట్టువి చికిలా మోదంబు +శబర కాంతలగుట్టు ఒళ్లఁ బెట్టు +నెన్న గేంద్ర పుఁజఱుల్ మిన్నంది పెన్నంది +కోరాడుఁ దనగుబ్బకొమ్ము లొడ్డి +యెందుండు గురివెందపందిళ్ల +పూఁదేనె +జడి యిందుశిలలందు జాలువాఱు +తే, నట్టికల ధౌతశిఖరిఁ బుష్పావచయము +నేయు వేడుకఁ బొదరిండ్ల చాయలందుఁ +దిరుగుచుండి యెంకానొక దెసఁ దృణంబు +దళముగా వాత మొలచినబిలమునందు. += +78 +టీ. ఏకొండ నె త్తములందు = ఏవర్వతముపైనున్న సమాన కుగు ప్ర దే +శములందు, విద్యాధరీకోటి విద్యాధరవని తాగణము, విటులతో డ +జోడెకాండ్ర గవిటకాండ్ర తో, నెత్తములు =ద్యూతములను, ఆడు = ఆడు +చె +చుండునో, ఎచటిగాడ్పుల=ఏకొండమీఁదిగాలిచే, పుట్టు... దంబు పుట్టు +పుట్టుచున్న, విచికల = చిన్న నుల్లెపువ్వుల, ఆ మోదంబు = వాసన, శబరకాం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0467.txt b/Manu_Charitra/page_0467.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da060fa47ec7902442c4419d1153dbbfcb82f952 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0467.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +కోరామక్ = +చతుర్ధాశ్వాని ము +- +415 +చికొను +కలగుట్టు = చెంచెతలరహస్యమును, సళ్లఁ బెట్టుకొ వీఁడఁ జేయుచుండునో +(ఆపుష్పములకరిమళము వారికి: గల మన్మకోద్రేకమును మరుగుపఱచి కొమ +బలోఁ గల నేర్పునంతయఁఁ దొలగించుచున్న దరుట. మన్మ కతాపముకలిగించు +చున్న దని భావము.) ఎన్న గేం ద్రపుఁజఱుల్ - వీగట్టులరాయచఱియలను, +పెన్నది = పెద్దకుది - శంకరునివాహర మగు నందీశ్వరుఁడు, మిన్నంది. +మిన్నుముట్టి (ఉప్పొంగి), తరగుబ్బకొమ్ములు = తలుపు గుబ్బలమటి తన కుఱంచ +కొములను, (గుబ్బ లనఁ దలుపులు మొలగువానికి వేయంశవి), ఒడ్డి = ఒగ్గే, +పొడిచియాడునో (వృషభము మొదలగు కొమ్ములు గలవి +మంటిదెబ్బలు మొదలగు వాసిని బొడిచి మన్ను: జిమ్ములు కలదు), ఎందుకో +ఎచ్చోట, ఉండు...జడిఉండు = ఉండుపట్టి, గురి మెదమదిళ్ల = గురుమెద +తీఁగలల్లుకొనిన కాయమానముల వలనం బుట్టెను, పూఁచే నెజడి పువ్వులలోని +మకరందవృష్టి, ఇందుశిలలందుకే చంద్రకాంతపు జాలపై, += +వాఱు = వఱనలై పాఱంచుఁడునో, అట్టి కలధౌతశిఖరిక్ +కైలాసపర్వతశిఖరకూటమునందు, పుష్పారచయము చేయు వేడుకక్-పుష్ప +-పూవులయొక్క, ఆపదయముచే నం వేడుకర్ కోయుట యందైననంతసము చే +పొదరిండ్ల చాయలందు = ఇండ్లవలేకున్న పొదలవైపున, తిరుగుచుండి = +సంచరించుచునుండి, ఒకానొక పక్" = ఒక్కచోట, తృణంబు = పూర్తి, +దళముగాక్" = ఒత్తుగా, వాత ముఖ ప్రదేశమునందు (ముందు భాగము +నందు), మొలచినబిలమునందు - పెరిఁగినగుహలో, (అన్వయము ముందు +న్నది.) విద్యాధరకాంత లసంఖ్యాకలు, విటులు నటుకె యరుఖ్యాకులు. +వీకలందఱు విమానములతో సంచరించుకఱి మంచుకొండపై గల విశాల శిఖర +-మాకర్షించి జూదములాడఁ బురికొల్పుచుండెను. విటుతో నాడు కాటలు +గాన నేదుట కాజంటగా నాడుకొనవలయును. ఇందలి క్రీడాదికమునకు +నెత్త మనుకూలముగ నున్న దనుట. శిఖరములందు వోల్పులు, మేఖలలయందుఁ +శబరకాంతలుఁ జఱియలయందుఁ ఆశుగణము, క్రిందిభాగమునందుఁ బొడ += += అటువంటి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0469.txt b/Manu_Charitra/page_0469.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a13e0d3dc94d529c1c4d154d8ac30140f120816 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0469.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +417 +తా. రక్తమాంసములు క్షీణించుటనే నకములన్నియుఁ బయటికిఁ +గానవచ్చును. నొడలినిండ నున్న వెండ్రుకలన్నియు నరపోంటచే దూడి రాశి +వలె నన్న యొకవృద్ధుఁ డగుఋషీశ్వరుం జూచి కుతూహలముతో, +ఉడరు. ఉత్ప్రేక్ష, స్వభావోక్తి +ఆ. ఇతనికదశకుహర మెద్ది నేత్రద్వయం +బెద్ది కర్ణయుగళ మెద్ది యనుచు +బూచి వోలె నున్న వాచంయమునిమోము +బాల్యచాపలమునఁ బట్టుటయును. +80 +టీ. ఇతనివదరకుహరము = కెమునియొక్క ముఖబిలము (నోరు), ఎ= +ఎక్కడ నన్నది? నేత్రద్వయంబు - కొన్నువ, ఎద్ధి = ఎక్కడ నున్నది? +కర్ణ యంగళమం = వీఖదో, ఎద్ది బా ఎక్కడ కున్నది? ఆశుచుకో = ఆను +బా +కొనుచు, బూవోకెక్ భూతమువలె, ఉన్న వాచంయముని మోము +ఉన్నట్టి మౌనివదశమును, బాల్యచాపలమునక్ - చిన్నతనపుఁజించలత్వముచే, +చట్టుటవుఁక్ = పట్టుకొనఁగానే, దూదిబుఁగవలె: గానవచ్చుటచే నెం చేయవ +యవములు గలవో చూడవలయు నరి కౌతూహలము గలిగెను. మహాముడుల +జోలి కటులఁ బోవచ్చునా యనుటకుఁ బరిహారము బాల్యచాపలము. +తా. బూచివలె నున్న కారణమున నోరు, కన్నులు, చెవులు, నీతని +కున్నవా లేవా యను సందేహము గలిగి యెట నెట నేయవయవములు గలవో +పరిశీలించువ మని చిన్నతనపుఁజంచలబుద్ధి చేఁ బట్టుకొంటిని. +క. ధ్యాన +స్తిమితుం డగున +మౌని మదీయాంగుళీ విమర్శనములచే +మే నెఱిఁగి తొంటియను కం +ధానము చెడి కన్ను వెఱచి దారుణఫణితిన్. +505-27 +81 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0470.txt b/Manu_Charitra/page_0470.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efaa026947b79cb6e10fa2d6f5ea42603bdd5f8c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0470.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +418 +మను చరిత్ర ము +టీ. ధ్యాన స్తిమితుండు = నిశ్చల ధ్యానముగలవాఁడు, అసురమ్మాని +అయికయాముని, మదీ, చేజ్ మదీయ +- += నాస్తియగు, ఆంగు ళ్ళీ += చేతి +వ్రేళ్ల యొక్క, విమర్శనములచే = ఎక్కుడుస్పర్శవలన, మే నెఱిఁగి ఒడలు +తెలిసి, తొంటియనుసంధానము = మొదట నున్న నిష్ఠ, చెడి = చెడిపోయి, +కన్నుఁ దెఱఓ, దారుణఫణితి = కఠిన వాక్యములతోఁ గూడినరీతిగా, "ముసురు +కొను” అనుపద్యములోని పలికె అను క్రియతో సర్వయము . +ధ్యానలక్షణము +ధ్యానము నగుణము నిర్గుణము అని రెండు విధములు. హృదయపద్మము +నందు తటస్థలక్షణస్వరూపుఁ డయిన విరాట్పురుషుని నిలిపి మనస్సుచే షోడ +శోపచారము లొనర్చి పూజించుట సగుణ ధ్యానము. +శరీరత్రయమును ఇంద్రియములును నేను గా ననీ సర్వదృక్క గువర +బ్రహ్మము తా నను దృఢము కలుగుదనుక నెల్లప్పుడు నిర్వికల్పనిష్ఠ గలిగి +యుండుట నిర్గుణ ధ్యానము. +(చూ. సీతారామాంజ నేయము +لان +తా. నాచేతి వేళ్లు గట్టిగాఁ దగులుటచే ధ్యాననిష్ఠ చెడి కన్నులు విచ్చి +చూచి నన్నుఁ గూర్చి దారుణముగా (ఏదియో పలికె నని తాత్పర్యము.) +ఉ. ఓసి దురాష్త్రురాల గృహమొల్లక సర్వసుఖంబులు నిరా +యాసమున దొఱగి మిహిరాంశు +మరుచ్ఛద నీర నీరస +గ్రాసము దేహధారకముగా గుహ దపమాచరించుమ +మిసరణిగా స్పృశించి నగ నేమిఫలం బొనఁ గూడెఁ జెప్పురూ, +టీ, ఓసిదురాత్తురాల = ఓదుష్టస్వభావముగల దానా! గృహము +ఇల్లు, ఒల్లక = ఇష్టపడక, బుధము అని యిల్లు వాకిలిని విడిచి పెట్టి, సర్వసుఖంబు + సమస్తసౌఖ్యములను, నిరాయాసమునన్ +తేలికగా, (సుఖ +త్యాగము మిగులఁ గవమైనను వైరాగ్యదృష్టిచే నా మాసము లేకయే వదలి +పెట్టి యనుట) తొఱంగి - వదలి, మిహిరాంశు... గ్రా సము - మిహిర = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0471.txt b/Manu_Charitra/page_0471.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0de683ebecb4e3eed566a674285bbfe9d1f438e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0471.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +419 +సూర్యుని, అంశు కొరిణములకు, మహాత్ = వాయువును, ఛవ=పత్రములును, +నీర = నీకుడు (ఇట్టి): నీరస = నిస్సారమైన, వ్రావము తిండి, దేహ +జారకము = మేచి నిల్పునది, కాక్ = గుహలక్ = కొండబిల +ములలో, కఫము కములు, ఆచరించు మమ్మక్ చేసికొనునట్టిమావంటి +ఈసరణిక్ = ఈ ప్రకారముగ, స్పృశించి చేతితో ముట్టికొని, +నXక్ = శబ్ధ్వాటచే, ఏషాఫలంబు = ఎట్టికాధము, ఒకఁగూడెజ్ = దొరకెనో, +జాతిని +చెప్పునూ! +== +తా. ఓదురాత్మురాలా! ఇల్లు విడిచి సంసారబంధములగు సమస్తముఖ +ములకు ఇంచుకేని యాకడకు సంతోషముగా విడిచిపెట్టి గుహలలో +-నుండి సూర్యకిరణములు, వాయుపు, ఆకులు, పేకు, డిస్సోరమగు నాహారము +ప్రాణధారణకు వలసినంతమాత్రముగా గ్రహించుచుఁ కపస్సుచేసికొను మము +బోఁటివారిం దాఁకుటవలన చీకేమి మేలు గలిగినవో చెప్పుము. +క. తిమిరంపు వయసు గుబ్బల +కొమరాలవు నీకుఁ దగినవాళ్ల మహిళా +నెముకి నగ రాదె ముదిసిన +మముఁ జెనకిన నేమి కలదు మద మేమిటికిన్, +83 +టీ. తిమికం. ఆవు - తిమిరంపు = మన మెక్కిన——యావనో దేశ +ముచే మంచిచెడుగు నెఱుఁగఁజాలక కనులకుఁ జీ టులు క్రమిన, వయసు +వయస్సుకండలి, గుబ్బల బిగువైన గుబ్బలఁబోలు చన్నిలు గల, కొన +రాలవు పడుచుదానవు, మహీక్" = ధరయుడు, నీకుఁ దగినగోవాళ్ల క్ +నీవయస్సునకుం దగినమిండగానిని, నెమకి - వెడక్ (గ్రహించి), నగరాజ = +హాస్యకూడరాదా!, ముగిసినమము = ముసలివాండ్రయిన మావంటివారిని, +స్పృశింకఁగా (పట్టుకోవఁగా), ఏమి కలదు += +జన మున్నది? ఇంతక్రొ వ్వేమిటి = ఇంతకండకావరము తగునా +యనుట. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0472.txt b/Manu_Charitra/page_0472.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f91ca73aa09f2dc433d2f27c03d0113bfc9026e4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0472.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +420 +మను చరిత్ర ము +కొమరు = యావనము. యౌనము గలచెలువ కొమరాలు. +రాలన యౌవనవతి యని భావము ఇటు లకుటకు. +తే. "చాలముద్దరాలు జవరాలు కొమరాలు” +మ +మ +(భాగ. స్కం. 9) +తా. నీవు నిండుకొనియున్న యౌవనాంధకారమునఁ గనులు గాన +తిరుగుచున్నావు. మునులు నీ కెందుల కుపకరింతురు ? కావున నీకుం దగిన +సరసునితోఁ బరిహాసము కాడుము. ముసలివాఁడను నన్నుఁ జూచి పరిహసిం +చుట నీ మదగర్వమును సూచించునే కాని నీ కింతయు లాభము గానరా దనీ +తిరస్కారము. +క. ముసురుకొనుజరభరంబున +నసురుసు రైయున్న మము నడకించితి వి +ట్లుసురు మనఁ ఒట్టునడు మొక +యసుకకు నీవనుచుఁ బలికె నాగ్రహ మెసఁగన్. +84 +టీ. ముసు,.. భరంబునకొ-ముసురుకొను చుట్టుకొనిన, జర = ముదిమి +యొక్క, భరంబున్ = ఉద్రేకము చేత, అసురుసురై అలసియలసి, ఉన్న +చుమ్మక్ = ఉన్నమము, ఇట్లు, అడకించితివి పరిహాసము చేసితివి (బాధించి +కావున), ఉసురుమనక్ - ఉస్సురనునట్లు, నీవు, ఒకయసురుకు +ఒక్క రక్కసికి, పట్టువడుము దొరకుము. అనుచుక్, ఆగ్రహము = క్రోధము, +ఎనఁగక్ = ఎక్కడుకాఁగా, పలికెను +చెప్పెను, శపించెను. +అసుర శబ్దంబు వికల్పంబుగా స్త్రీనమంబగు ననమాత్రముచే ననురుఁ +డనియు ననుర యనియఁఁ జెప్పవచ్చును. +తా. ముసలితనమున నలసి యల్లాడుచున్న స న్నీ రీతిని బరిహాసము +చేసితివి గావున నీవు రాక్షసుని చేతం బడి శ్రమపడు మని శపించెను. +క. జననాథ యేమి చెప్పుదుఁ +గనలుచు నవ్వగ్ధుతపనీ కటము లదరఁగాఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0473.txt b/Manu_Charitra/page_0473.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d23cbec733d0a832531dce0d6df982e973f3dbd9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0473.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +చతుర్థాశ్వాస ప ము +వన చేతినాగ బెత్తముఁ +గొని పరకముఁ గొట్టినట్టు గొట్టె నదయుఁడై. +1= +421 +85 +టీ. జననాధ = నరపాల, ఏమి చెప్పుదు = ఏ నేమి యని పల్కు +దురు? అవ్వగ్గుశకునీ = ఆ ముసలిముని, క లుచుకో" సోపించుచు, కటముల +క్షణ:ళలు, ఎవరఁగాజ్ = కొట్టుకొనఁగా, ఆనయుఁడై = దయలేనివాఁడై ' +కనవేనాXడెత్తముక్" = తాను చేక జట్టును యోగవేక్రముడు, కొని +పుచ్చుకొని, పసరములొట్టిగట్టు = గొడ్డుకు బానికరీతిని, కొట్లెజ్ = కన్నుఁ +దాడి పేరు. +నాగలెత్తము ఆర పామువలె మెలికలు విరిగి పాముపడగవలె నుండు +కఱ్ఱ. దీనినె యోగఔత్త మందుకు. ఇది మునులు లోనగు సిద్ధులవద్ద నుండు +వనుటకు, దీనిని శిక్షాసమయమున నుపయోగింతు కనుటకు - +సీ. "పడిసూర్ధ్వ తిని లేవకయుండఁ దన నాగ +బెత్తాన మూర్ధన 'మొత్తి మొత్తి, " +(కళాపూర్ణో. ఆ. 3), +శా. ఓరాజా! పిమ్మట నేమి చెప్పుదును? ఆ మొసలిఋషి కోపముచేత +(దౌడలు) కణంకలు చలించుచుఁడఁగా నాగబెత్తము గొని పిశువును గొట్టి +నటుల నన్ను కరుణమాలి కొట్టెను. ఆలం. ఉపను. +శ, కొట్టువడి యటకు మునుపే +బడి +== +తిట్టుం బడి యేడ్చునాదుచెసఁ గని మదిలోఁ +గట్టలుక వొడమి శాసఖు +లిట్టనిరి మునీంద్రుతోడ నెత్తిన వెలుచన్. +టీ. కొట్టువడి = దెబ్బతిని, ఆటకుమును పే = +86 +అంతకుముందే, తిట్టుం += +తిట్టుతిరి (శ్రావమును బొంది), ఏర్చు రాదు దెసజ్ - ఏడ్చుచున్న +కాంచి, నాసఖులు = నానేస్తురాండ్రు, మదిలోజ్ +మనస్సులలో, కట్టలుక = ఎక్కుడుకోవము, పొడమి = జనించి, ఎత్తిన +నాయవస్థను, కని = += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0474.txt b/Manu_Charitra/page_0474.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..397ad843a6611c6b5eb27342e83c9e08329b32f9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0474.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +422 +మను చరిత్ర ము +కెలంచున్ = ఆగ్రహావేశముచే, మునీంద్రునితోడన్ = అమునీంద్రునితో +ఇ ట్లనిరి = ఈరీతిం బలికిరి. += +తా. దెబ్బలువడి దానికంటెఁ బూర్వమే శాపమునొంది యేడ్చు +స్థితి నాచెలిక త్తెలు చూచి కోపు మాపుకొనలేక మునితో ముందు చెప్పఁబోవు +నామాటలం బల్కిరి. +ఉ. ఓయి దయావిహీనమతి యూరక యీ పసిబిడ్డఁ గొట్టఁగాఁ +జేయెటు లాడె నీకు నిది చేసిన దేమి వృథా శపింతురే +బోయవె యాఁడుదోడునను బుట్టవె శాపనిమి త్తమే తపం +బీయెడ నున్న శాంతిపరు లే మనువా రిఁక నీచరిత్రకున్,87 +టీ. ఓయి:దయావిహీనమతి = ఓ నిర్దయ హృదయఁఁడా ! ఊరక = +నిష్కారణముగా, ఈపసిబిడ్డ = ఈ చిన్న పిల్లను, కొట్టఁగాక్ - కొట్టుటకు, +చే యెటు లాడెక్" = నీ చేతు కెట్లువచ్చినవి ? మిగుల సుకుమారియగు నీపనీ +బిడ్డను గొట్టుటకంటె దయమాలిన పని వే ఉన్నదా యనుట. ఇది = ఇప్పనీ +బిడ్డ, చేసినది +ఒనర్చినతప్పు, ఏమి = ఎట్టిది ? వృథా = ఊరకయె, శపిం +తురే = శాప మిత్తురా? బోయవె ఎఱుకువాఁడవా ? ఆఁడుఁదోడునను +బుట్టవె = అక్కలుఁ జెల్లెండ్రు లేకుండ నీ వొక్కఁడవే పుట్టియఁంటివా? +ఆఁడువడుచులతోఁ బుట్టిన వారికిఁ గనికరము ఆఁడుపడుచులఁ ప్రేమించు +విధము దెలిసియుండును. నీ వొక్కఁడవె యట్టిపడితివి కాఁబ్రోలు ననుట. +తవంబు = నీయీతవస్సు చేయఁట, శాపనిమిత్తమే = శాపములిచ్చుటకొఱకే +మైయున్నదా ? ఇకక్ = ఇంకమీఁద, నీచరిత్రకు = నీ యొక్క యీరీతి +నడవడికి, ఈయెడక్ = ఇచ్చోట, ఉన్న శాంతిపరులు తపస్సు చేసికొను +చున్న శాంతిస్వభావములఁగల మునీంద్రులు, ఏమనవారు = +(యెఱుఁగుదువా.) +ఏమందురో . +కొట్టుట శపించుట యీరెండును శ్రీరాతకార్యములు. తపస్సంపన్ను +కొనరింపరానివని తపము శాంతసాధనమునక, శాంతివరులగు తస్వులే \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0475.txt b/Manu_Charitra/page_0475.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a8d62636f7565f77192ecef0e4957fca97d5ee5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0475.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతు +శాశ్వాసము +423 +నీయనివేకము గనిపట్టఁగలరు. వారిదరి నీ మెతుకులు చనాయైతివో యోజింక +పోతివిగదా యని చెలికత్తెలు పలికిరి. +తా. ఓనిర్ధయఁఁడా ! కారణము లేనిచే యీబిడ్డను గొట్టుటకు +నీ చేతు లెట్టాడినవి ? ఏమితప్పు చేసినది ? ఊరకయె శపించావరా? దయలేక +పోవుటకు (తల్లి బిడ్డ యనకుండ జంతువులం జంపు) కిరాత్యుడవా? నీక +నక్క సెల్లెుండ్రు లేరా ? నీవు తపంబొనర్చుట యొకులకు శావమిచ్చునిమిత్త +మేనా? ఇట్టిని న్దని శాంతిపరు లైన యిక్కడ నుండు తక్కినమునీంద్రు +లేముదురో తెలియునా ? +క. పాము కడు ముడిసి కడపట +గా మగ చందమున వార్ధకంబునఁ గ్రోధం +బేమియు మానక మండెడు +నాముని మునియే తలంప నదియు దపమే. +టీ. పాము, కడుకొ" ముదిసి = మిక్కిలి ముదిరి, కడపట +88 +తుదకు, +గాము - గ్రహము, ఆగుచందమునక్ అగునట్లుగా, వార్ధకంబునక్ =) +వృద్ధత్వమునందు, క్రోధము = రోషము, ఏమియ క్ = ఎంతమాత్రమును +మానక = ఐదలక, మండెడునాముని = కోపవికారము కొంచె మేనీయు రాపు +కొనఁజాలసిముని, మునియే మునియేనా? తలంపక్ = ఆలోచింపఁగా, +ఆదియఁ = తోకమును జయింపఁజాలని యాముని గావించునట్టి తపస్సును, +తపమే = తపస్సేనా? +నాగుఁబాము వెయ్యిసంవత్సరములు బ్రదుకును. వేయేండ్లు పూర్తి +యైన పిమ్మట తెక్కలు వచ్చి గ్రహమై మనుజుల బాధించుచు, నాగు: బొము +మిడినా గనఁబడు ననుసైతిహ్యము నిట ననుసంధించుకొనునది. అలం. ఆ ప్ర +స్తుత +ప్రశంస. ఉపము +తా. పాము ముదిరి గామైనట్లు మసలితనమునందుఁ గూడఁ గోపము +విడువక చిఱచిఆలాడుచుండు నాముని యొక మునియా? అకఁడు చేయు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0476.txt b/Manu_Charitra/page_0476.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85921b00f8baec31e700009396118f428d497f5e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0476.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +424 +మను చరిత్ర ము +నది యొకతపస్సా? (నక్క ముదిరి వఱ డగుననియు, శ్రద్ధ ముసిరి పులంC గగు +ననియుఁ, బాము ముదికి గ్రహ మగుననియంఁ జెప్పుకొందురు.) +శ. పరులయపరాధగతులకుఁ +గెరలక తనుఁ బొగడుచోటఁ గీడా డెడు చోట +బరితోషము రోషము నెదఁ +జొరనీని తపస్వి సుము సుకృతి ధరిత్రిన్. +టీ ధత్రిక్ = భూమియందు, +అన్యులయొక్క, ఆపరాధగతులకు += += +పకుల...గతులకు +89 +- +పరుల = +తప్పుదారులకు, ఇతరులు తెలిసియో +తెలియకయో 'చెడు త్రోవలఁ బ్రవేశించినపుడు, కెరలక = కోపము నొందక, +తనుక్తన్ను, పొగడుచోటక్ = స్తుతించునపుడును, కీడాడెడుచోని జనిందిం +చునపుడును, స్తుతినిందాదులయందు సమభావముగలవాఁడై యవి కారముగా +మెలఁగ నేర్చి, పరితోషము = సంతసమును, కోపముకొ" = కో ధ మును, +ఎదక్" ఇ డెందమున, చొరనీని = చొరకుండఁ జేసెడు (పుట్టకుండఁ జేయు) +తపస్వి = తపంబొనర్చునతఁడు, సుము = సుమా, సుకృతి - ధన్యుఁడు. + +తా. ఇతరులు తన నర్చిన యెగ్గులకుఁ గోపింపక, తన్నుఁ బొగడు +నపుడు సంతోషమును, నిందించునపుడు కోపము లేని మునీంద్రుఁడు ధన్యా +తుఁడు గాని తక్కిన వారు కా రనుట. అలం. ఆప్రస్తుత ప్రశంస. +తే, ఒండొకఁడ వైన నిపుడ నీపిండి యిడ మె +బ్రాహ్మణుఁడ వౌట మాచేత బ్రదుకుఁగంటి +తడవఁ బని లేదు నిన్ను గౌతమునిగోవ +వనుచు వాదించి విడిచిన నా గ్రహించి. +90 +టీ. ఒండొకఁడవు=మఱియొకఁడవు - బ్రాహ్మణేతరుఁడవు, ఐనన్ = +అయితినేని, ఇపుడు = ఇవ్వడే, నీపిండి యిడమె = నీ దేహము పిండి చేయమా, +బ్రాహ్మణుఁడ రౌటక్ = విప్రుఁడపై శకారణమున, బ్రాహ్మణోనహంతవ్య +యను +' +' \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0477.txt b/Manu_Charitra/page_0477.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..647e8b667eec51dcab7d55f5a973a5e44e498b82 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0477.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +425 +ధర్మానుసారముగా, మా చేతకా ఆ మావేకను, బ్రమఁగంటి - బ్రదుకఁదగిన +యదృష్టముకు బడ.శివి. నీరుక్ ఇనిన్ను తడవక్ = ఇట్టివాఁడ వట్టివాఁడ వని +యెంచటకు, పనిలేదు = అవసరము లేదు. గౌతమునిగోకప= గౌతమముఖియావుం +బోలి-=ఁడః, వృద్ధుఁడవుగాన తాకినంతనమరణించి మాకంఠములకు బ్రహ +హతా, పాపము కలుగఁ జేయఁదువు. ఆనుచు - అభిపల్కుచు, వాదించి = +వాడము చేసి, విడిచినక్ = వదల:గా, ఆగ్రహించి - (ముని) కోకుమునోంది. += +గౌశముని గోవుకథ:— గౌతమ మహాముని ద్వా శవర్ష మహామము +వచ్చినపుడు ప్రతిదిన ముజయమున లేచి తాను సిడికెడు వడ్లు చల్లుచుండెను. +అవి యన స్థాన సమయమునకు మొలచి ఫలింపఁగా నన్నా తురులను సమీపస్థు +లగు మును లేతెంచిన నవియె పక్వము చేయించి మృష్టాన్నము పెట్టుచుండె.. +కఱపు తీరిన పిదప మునులు తమతమ యాశ్రమముల కేగుచు వినాయకుని +ప్రేరణచే గౌతమునిఁ దమవెంట రమ్మనిరి. రా ననుటకు; గిసిసి యొక మాయా +గోవును సృజించి పైకుపైఁ దోలిరి. గౌతముఁ డాగోవుకు దర్భశృణముతోఁ +గొట్టఁబోవ నది మరణించెను. గోహత్యాదోష మారోపించి మును లందఱు +గౌతముని లో బఱబికొనిరి. ఇడియె గౌతమునిగోవు. +తా. నీవు బ్రాహ్మణుఁడ వగుటచే నిన్ను విడిచితిమి. వఱియొక జాతి +వాఁడ వైనఁ జ: డివేయమా? తెలిసినది. నీవు గౌతమునిగోవు వంటి వాఁడవు. +(ఊఁదిన -- గి3పోవునుకటివాఁడవు) అని వాదించి విడిచి పెట్టిన యాకన్య +లపై: గోపించి. +క. ముసలీ శపియించె నపుడ +య్యసికాక్టేక్షణల రాజయక్ష్మక్షోభం +బెసఁగ నశియింప నగు న +ద్దెసఁ బాఱు:డం సుగుడి గామి తెల్లమియె కదా• +లక్ = +టీ. ఆపుడు +91 +అప్పుడు, ముపలి = ఆవృద్ధముని, ఆయ్యసితా జ్ఞేక్షణ +నల్ల కలువలవంటి కన్నులుగల పడుచులను, రాజయక్ష్మక్షోభంబు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0478.txt b/Manu_Charitra/page_0478.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..473f4f4748c53d573704c844dc42a4e999ad46d9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0478.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +426 +మను చరిత్ర ము += +క్షయరోగబాధ, ఎనఁగక్ = వృద్ధిపొందఁగా, నశియి=వణించునట్టు, +శవయింటెక్ = శాపమిచ్చెను. ఆగుక్ = (అట్టి శాపము పెట్టుట యాముని +యోగ్యతకు) తగును. అద్దెసక్=ఆనమయమున, పాఱుఁడు = బ్రాహ్మణుఁడు. +(ముని),నుగుడిగామి= మేలు గుణములు గలవాఁడు కాకపోవుట, తెల్ల మియక దా. +తేటగా `నెఱుకపడుచున్నదిగదా ! (పా. సుగుణిజమ చిగుణముగలవాఁడు.) +తొ. ఆసమయమునఁ గోపించిన ముసలిముని యాయిద్దఱను క్షయరోగ +ముచే బాధపడుం డని శపియించెను. అది యతనిగుణమునకుఁ దగియే. +యున్నది. దీనింబట్టి (నీవు గూడ) యాతఁడు సరసుఁడు గాఁడని తెలిసికొన +వచ్చునుగదా ! +క. ఆరుజ యప్పుడ యయ్యం +భోరుహలోచనలఁ బొందె భూవర నన్ను కో +వార త్రయముననుండియు +దారుణగతి నొక్క యసుర తఱిమెడు వెంటన్. += +92 +టీ. భూవర=రాజా, అప్పుడు +ఆమఁని శాపమిచ్చినప్పుడే, అయ్యంతో +రుహలోచనలక్ = పద్మములవంటి నేత్రములుగల యా స్త్రీలను, ఆరుజ +ఆరోగము, పొందెద్ = అంటుకొనెను, నన్ను క్జనన్ను, వార త్రయమున +నుండి మూఁడునాళ్లనుండి, (“నరవరో త్తమ నేఁడు మూనాళ్ల నుండి” యని +మనోరము రాక్షసునిచే మూఁడుదినములనుండి బాధపడుచుంటి నిని చెప్పెను +గాన నీట వారత్రయమునకు మూఁడుదినము లనియె చెప్పవలయును.) ఒక్క +యసుర=ఒక్క దానవుఁడు, దారుణగతి = కూరరీతిని, వెంటక్ = నన్ను +వెన్నాడి, కఱిమెడు • తఱుముచున్నాఁడు. += +తా. నాలిక త్తె లిద్దఱకు నా క్షయరోగ మాళవించినపుడే యంకు +రించినది. నన్ను మూఁడుదినములనుండి యొక్క రాక్షసుఁడు +వెంబడించి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0479.txt b/Manu_Charitra/page_0479.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd1d4f81e98c47543918b761b3db947e9063aed6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0479.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +427 +మ్రింగుటకై మిగులఁ గనభావముతో వెంటనంటి కఱుముకొని వచ్చు +చున్నాడు. +సీ. ఇచ్చెద నీకస్త్ర హృదయంబు నివ్విద్య +నకనాథ మున్ను పినాకపాణి +యగురుద్రుఁ డిచ్చె స్వాయంభువమనువున +శత డిచ్చె నుఱి ఐసిస్థాఖ్యమునికి +నతఁ డిచ్చెఁ గరుణఁ జిత్రాయుధుం డనుపేకల +దనరు మదీయమాతామహునకు +నతఁ డిచ్చెఁ బెండ్లియానపు డరణంబుగా +దహితం డ్రి కతఁ డిచ్చె మనుత నాకు +డ్రి +తే, సకలరిపునాశకము యశస్కరము నైన +దీని వేవేగ నాచేఁ బ్రతిగ్రహించి +యడఁపు మాదైత్యు వీరువా రనఁగ వలవ +దనఘ సద్విద్య యెందున్నఁ గొనఁగవలయు. += +98 += ఒసం +టీ. సరనాధ=జనకతీ, నీకు, అస్త్రహృదయంబున్ = అస్త్రహృదయ +మను విద్యను. ఇచ్చెదక్ = నేర్పెదరు, ఇవ్విద్య = ఈయస్త్రహృదయ మను +విద్యను, మున్ను = పూర్వకాలమున, పినాకపాణి = పినాకమను ధనస్సును +పినాకమనుధనుస్సును +చేతఁబట్టినవాఁడు, ఆగురు ద్రుఁడు = అయిన శంకరుఁడు, స్వాయంభువ +మనువునకు =స్వాయంభువు: డగౌడు మొదటిమనువునకు, ఇచ్చెక్ +గెను, ఆతఁడు=ఆస్వాయంభువమనువు, మఱి= తర్వాత, వసిష్ఠాఖ్యము నిక్ +వసిమ్మఁ డను పేరుగలము.నికి, ఇచ్చెక్= అస్త్రహృదయము నొసంగెను. అతఁడుm +ఆపసిష్ఠుఁడు, కర్ణజ్ ఐ డయతో, +దయతో, చిత్రాయఁధుఁడు, ఆను పేక్ అను +నామమతో, తనరు = వెయఁచున్న, మదీయ = నా యొక్క; మాతామహు +నెKజ్ = కెల్లి కం డ్రికి, ఇచ్చాను. ఆతడు . ఆచి శ్రయ ధుడు, మాకండ్రికి, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0480.txt b/Manu_Charitra/page_0480.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..612ab18f5ccfdacba46a1bbdfab89ce922b26724 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0480.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +428 +మను చరిత్ర ము +పెడ్లియానపుడు = వివాహము చేయు చున్నపుడు, అరణంబు గాతో" = += అల్లున +కిచ్చు కట్నముగా, ఇచ్చెను. అతఁడు = మాతండ్రి, మమక = ప్రేమచేత, +నాకు నిచ్చెను. సకల రిపుణాళకముద్= సమస్తనిరోధికమనముం గావించునః, +యశస్కరముక్ = కీ ర్తిని కలిగించునదియు, ఐనదీవి = ఐనట్టి యీవిద్యను, +నాచేక్ =రావలన, వేవేగ = త్వరితముగా, ప్రతి గ్రహించి = పుచ్చుకొని, +ఆదైత్బుక్ = ఆరాక్షసుని, అడః పుము = మందింపుము. ఆనఘా - పాపరహి +తుఁడా ! సద్విద్య = మంచివిద్య, ఎందున్నక్ = ఎ:్వరియొద్దనున్నను, కొనఁగ +వలయ్ు = తీసికొనవలయును, వీరు వారు = విద్యనిచ్చువారు (ఇది యాఁడుడి, +యికఁడు పురుషుఁడు) ఇట్టి కా రట్టివారు, అనఁగ = అని యాలో చిందుట, +వలదు = తగదు. += += += +“నీచాదప్యుత్తరూం విద్యాం స్త్రీరత్నం దుక్కులాదని" యను ధర్మ +మునుబట్టి విద్య తనకంటెఁ దక్కువవా రగు నీచులనుండియుఁ, గన్యను గుల +హీనునినుండి cఁ బరిగ్రహింపవచ్చును. గావున బరిగ్రహింపుము. విద్యా +గ్రహణమునకు యుక్తాయుక్తములు విచారించుచు నుంటి మేని యసురుఁడు +పైఁబడును గాన స్వరగఁ బరి గ్రహింపు మని భావము . “సద్విద్య కొనుటకు జాతి +చూడకుము, సద్విద్య యుండనే చండాయి నందు." అచునా క్యోక్తి నీట నను +సంధించునది. +తా. నీకు నే నస్త్రహృదయ మనువిద్య నిచ్చెదను. ఇది నాకు శివుని +నుండి క్రమాగతమై వచ్చినది. సకలశత్రు నాశనము చేయును. యశస్కర +-మైనది. దీనిం గొని నివారక్క సం జంపుము. విద్యను స్త్రీ వద్దనుండి కొనుటకు +సంశయింపకుము. “నీచా దవ్యుత్తమా విద్యా" యని సద్విద్య నెవరివలన నైవ +బరిగ్రహించవలసినదే. +క. ఆనుటయు శుచియై నిలిచిన +జవనాథునకు బ్ర యోగసంహారంబుల్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0482.txt b/Manu_Charitra/page_0482.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..558f6cffb91c37c0949cea6853769322fabd48e3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0482.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +-430 +దును చరి త్ర ము +- +అమరము. పొగల్=పొగలను, పెంటెక్ =నృద్ధిపొందించునట్లు, మిన్నెల్లక్ +గగనమునిడ, మైగాక్ = శరీరముకాఁగా, చలిత... చలుఁడు చలిక = కద +లింపఁబడిన, ఆస్య + మోమునందు, కూ ర గట్టివైన, దంతపండ్ల యొక్క, +క్షత=కఱచుటల చేనైనప్వుడ్డుగల, రదవసన = ఓష్ఠమువలన, కాణేడు, క్షారణ +కారముగల, (వెగటుగూర్చునట్టి) కీలాల = నెత్తురుతో, వేల్లత్ = వ్రేలాడు +చున్న, జ్వలన=అగ్ని యొక్క, క్వాలాభ = జ్వాలం బోలిన, జిహ్వాంచలుండు +నాలుకతుదగలిగినవాఁడు, అగుచుకో= అయి గదక్ = + అయి, గదā గదయను నాయుధ +మును, జాళెముల్ = గిరగిరమని, త్రిప్పుకొంచుక్ = త్రిప్పుచు. +తా. సమీపమున నున్న కొండగుహలన్నియు మాఱు మ్రోఁగునటుల +కహకహ యనుసందడి కలుగునటుల నవ్వుచు, మేఘములచాలు ఆకసము +సంకయు నల్లఁగాఁ జేయునటుల నాకసమంటు నల్లని విస్తృతశరీరముతో విఱ్ఱ +వీగుచు మాటిమాటికి కొఱుకుట చేఁ బెదవులందుఁబడిన పుండ్లనుండి కంపుగొట్టు +చొల్లు కారుచుండ అగ్నిజ్వాలకుబోలిన నాలుకతో నాకికొనుచు గదను గిర +గిరఁద్రిప్పుచు (దీనికి కర్తృపదము వైద్యములోని దానవుఁడు.) +(అలం, స్వభావోక్తి, అతిశయోక్తి, ఉపను.) +ఉ. దానవుఁ డద్ధ రారమణుఁ దాఁకె నుద గ్ర పదా గ్ర ఘట్టన +గ్లానీ సపాట మై యచటి కొన ఘట్టవిఘట్టితాకృతిం +బూని చెడక గిరీళగళమూలహలాహల కాల కాంతితో +మేనఱికంబులాడుతన మేటి త్రిశూలముఁ బూని యుద్ధతిన్ , +టీ. దానవుఁడు, దనువునంతతివాఁడు - రాక్షసుఁడు, ఉద గ్ర... గ్లానిక్- +ఉదగ్ర = భయంకరమైన, పదా గ్ర = కడకాలియొక్క, ఘట్టన +పదాగ్ర = అణఁగఁ +ద్రొక్కుట వలన ఁ గలిగిన, గ్లానిక్ = నలఁగుటచేత, సపాటమై ఎగుడుదిగుడు +లేకుండ సమానమై, అచటికాన - అచ్చటివనము, ఘకట్ట... కృతిక్-ఘరట్ట= +తిరుగలియందు, విఘట్టిత వినరఁబడిన దాని రూపమువంటి, ఆకృతి ఆకార \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0483.txt b/Manu_Charitra/page_0483.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1629fe58dbf0b5ba45c809b1a9f11facd9f4dac --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0483.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +431 +మును పూని= పొంది, చెకర్ = చెడిపోగా, గిరీశ = ఈశ్వరునియొక గోళ +మూ . =మెడ క్రిందిభాగమునందుఁగల, హలాహల కాలకూట విషముయొక్క +కాలజనల్లని, వాఁతోక్ =వర్ణముతో, మేనఱికయిలు మేలుపు మాటలు, +మేనత్త మేనమామబిడ్డ కాసుకొను పరిహాసములు, ఆడకన మేటి త్రిశూలముక్= +ఆడునట్టి తన పెద్దము మొనవాలును, శివునికంఠముకునుఁ గాననగు కాలకూట +ముపకె నల్లగానుఁడు త్రిశూలమును, పూని ధరించి, ఉద్ధతి=గర్వముతో, +అద్దకారకణుక్=ఆరా +జైనస్వరోచిని, తాఁకెజ్ = ఎదిక్చెను. +తా. ఆదానవుడు భూమియుతయం నలిగి హెచ్చుతగ్గులు లేకుండ +నమమగునట్లును అడవిలోని చెట్టులన్నియుఁ దాఁకిణికి విఱిగి పడిపోవునట్లును +భయంకరముగా నడుగులు పెట్టుచు మిగుల నల్లఁగాఁ బ్రకాశించుచున్న పొడ +వైన త్రిశూలము భుజింబునం బెట్టుకొని వచ్చి రాజు నెదుర్కొనెను. +(అలం, ఆతిశయోక్తి, నిదర్శనము. ఉదము) +తే, నింగి నొరయు రాకాసి కన్నీ నిమేని +నీడఁ జికటిఁ గొనె నవనీతలంబు +చంద్రికలు గాంచె నట్టహాసముల వెడలు +నిశితనం ష లచేన వనీతలంబు. +ష్ట్ర +97 +టీ. నింగి౯ =ఆక సమును, ఒరయం... నీకక్ -ఒరయం రాయంచున్న, +రాకాసిమన్నీని = రక్కసి జేని యొక్క (రాక్షసరాజు యొక్క), మేని శరీ +రముయొక్క, నీడజ్జనీడ చేత, అపనీతలంబు నేల, చీకటి గోనె౯ =చీకటి +పడియెను. అట్టహాసములక్ = పెట్టి నవ్వులవలన, వెడలుచేన వెడలు = +బైలు వెడలునట్టి, నిశిక=తీష్ణమైన, దం ట్రైలచేన= పెద్దకోఱల చేత సేవనీ కలంబ +వనభాగము, చంద్రికలు=వెన్నెలలను, కాంచెజ్ =వడసెను. +- +తా. మిన్నందిన పొడవుగల రాక్షసుని దేహచ్ఛాచు చే భూమియందుఁ +జీకటి క్రమైను. అట్టహాసము చేయఁణఁ బైటికిఁ గనఁబడినదంతకాంతుల +చేత నడవియంతయు వెన్నెలలు కాసిన ట్లుండెను. అలం. అతిశయోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0484.txt b/Manu_Charitra/page_0484.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..060e1f983a95f32a5dd6148c59b259e4e897a358 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0484.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +432 +పంచచామరము... +మను చరిత్ర ము +శులాశి డాశి రాజుఁ జూచీ పల్కె నోరి నోరి కీ +పొలానఁ బెన్ఫో లాన లేకపోవ నీవు దోఁచి తౌ +బలా బలాలితోడఁ బాలఁ బట్టి బిట్టు చుట్టి నిక్ +హళాహళి హలాహలాభ యాబుభుఁ దీర్చెదన్. 98 +టీ. కలాళి=మాంసముం దిను రాక్షసుఁడు, డాసీ= సమీపించి, రాజుక్ = +రాజగున్వరోచిని, చూచి - కాంచి, పలికె = ఈవిధముగా భాషించెను. +ఓరి=ఓరి, ఈపొలాస =ఈవనమునందు, నోరికిక్ =నోటికే, పెన్పొల = పెద్ద +మాంసము, ఆనక్=కుడువను (తినుటకు), లేకపోవక్ = దొరకక పోఁగా, నీవు, +తోఁచితి = అగపడితివి-లభించితివి, ఔక్=కగును. బలాఇ జ లే నీవంటి చ +వ్వాడు నా కాహారముగా నేఁడు లభించుట మిగుల సంతోషము), బలాభి +తోడక్=నీబలము( సేన)తోఁ గూడ, బాలక్ = ఈబాలిక, పట్టి = పట్టు +కొని, బిట్టు=వడిగా, నిక్ చుట్టి = నిన్నుఁ గూడఁ జుట్టఁ బెట్టి, హలాహలాభ: +హలాహల మను విషమువంటిది కాలకూటమువలె నుదరమును దహింపఁ +జేయంచున్నది, ఔబుభుక్షక్ = అగునట్టియాఁకలిని, హళహళిక్ = ఆ ఆత్ర +ముతో, తీర్చిదక్ = పాపుకొందును. పరిజనముఁతో నీవును ఈ బాలిక యం +లభించితిరి. ఇందరితో నాయాఁకలితీరును. += +తా. రాక్షసుఁడు రాజుదగ్గఱకు వచ్చి యోరీ నా కిక్కడ నోటీ +చవిదీఱ మనుష్యమాంసము తినుటకు లభింపకపోవుట +చేఁ దిరుగుచుండఁగాఁ +బరిజనసహితముగా నాయదృష్టవశమున నీవు గనఁబడితివి. నిన్ను నీ నేనను +సీబాలికను గలిపి మ్రింగివైచి కాలకూటవిషమువలె జ్వలించుచున్న నాయాఁ +కలిం దీర్చుకొందు నని పలికెను. ఆలం. ఉపమ. +ఈపద్యమునందు శబ్దాలంకారము యమకము. కల్లక్షణము. "స్వర +వ్యజ్ఞానంముదాయపౌనరుక్త్యం యమకం” వాత్స్యాయన కామసూత్రములు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0485.txt b/Manu_Charitra/page_0485.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..79af477a14a965015859cabea8484569b4d15997 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0485.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +చతు +శాశ్వాసము +433 +ణ ణ +మహా స్రగ్దర. అని బాహాస్ఫోట కావాహతపతగకులం బవ్వనీ +శాఖశాఖా,జనితవ్యాకీర్ణ జీర్ణ చ్ఛదములకరణీం జల్లన రాల +భూషా,ర్చి నుదీర్ణాలాతచ కాకృతిగజిబిజి దివ్పీవై చెం +గదళ్ వై చినఁ దేజిక్ రాజు గెంటించెఁ దొలఁగ నది +యచ్చెంత కాంతార మేర్చెన్. += += +99 +శాఖ = చెట్ల +టీ. అనిఅని చెప్పి, బాహా, కులంబు బాహా = భుజముల యొక్క +ఆస్ఫోట = చఱపులయొక్క, (బాహాస్ఫోటము = దండచఱపులు - మల్లచఱ ప్ర +లని భావము), రావ = చప్పుడుచే, ఆహత = కొట్టఁబడిన, పతగకులంబు +పిట్టలగుంపు, అవ్వనీ... కరణిక్ - అవ్వనీ = ఆవనమున, +యొక్క, శాఖా = కొమ్మలవలన, జనిత = కలిగిన, వ్యాకీర్ణ = సర్వత్ర వస +రించిన, జీర్ణచ్ఛదములకరణి = పండుటాకులరీతి, జిల్లనక్ +నట్లు, రాల౯ ఐ క్రింద రాల"గా, వఖ లాయాకస్మికధ్వనికి బెదరి చచ్చి +పండుటాకులవలెఁ బడెను. భూమిర్చిక్ భూషణములకాంతులచే, ఉదీ... +కృతిగ౯ -ఉదీర్ణ = ఘనమగు, అలాత = కొఱవియొక్క, చక్రాకృతిగ్ +చక్రముయొక్క యాకారమువంటి యాకారము కలుగునట్లుగా, గదక్ +గదరు, జిఱజిఱక్ = బిఱబిఱమని, త్రిప్పివై చెక్ = త్రిప్పి (స్వరోచిపై) +== +జల్లు మను +విసరెను. వై చినజ్" ఆ వినరఁగా, రాజు, తొలఁగళ్ " తొలఁగిపోవునటుల, +ఆశ్వమును, గెంటించెక్= ఉఱికించెను. అది = ఆగద, అచ్చెంత +'కాంతారము = ఆసమీపవనమును, వీర్చేక్" = పాడుచేసెను. +తా. అని పల్కి దుడదెబ్బలు కొట్టిన నాధ్వనికి వృక్షములమీఁది +పిట్టలు చెట్లపండుటాకులు రాలినట్టు క్రిందఁ బడియెను. భూషణముల +కాంతు +లచేఁ బ్రకాశించుగదను బిఱబిఱఁ (కొఱవి త్రిప్పినట్లు చక్రాకారముగ వెలుఁగు +లతోఁ దిరుగఁగాఁ) ద్రిప్పి రాజుపై విసరెను. ఆవేటు తప్పించుకొని రాజు +గుఱ్ఱమును దొలఁగ దాఁటించెను. ఆగద యా చుట్టుపక్కల నున్న వనవృక్ష +ముల నెల్లఁ బడఁగొట్టేరు. అలం ఉత్ప్రేక్ష, నిదర్శన, అతిశయోక్తి. +505-28 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0486.txt b/Manu_Charitra/page_0486.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24fd2d6a83561158122502b4e9f883b172a89386 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0486.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +మను చరిత్ర ము +పృథ్వీ. గదాహతికి నాత్మఁ గొంకక యెదిర్చి రాఁగా నీ దౌఁ +గదా యనుచుఁ ద్రిప్పి రాక్షసుఁడు వైచె గాఢభ్రమీ +నదత్కనకకింకిణీనటనజా గ్ర దు. గ్రార్భటీ +వదావదమహాగుహావలభి యైన శూలంబునున్ . 100 +కొంకక +టీ. గదాహతికి = గవయొక్క దెబ్బకు, ఆత్మక్ = మనస్సులోని ' + + జంకునొందక, ఎదిర్చి ఎదుర్కొని, +ఇది ఈ ధైర్యము, ఔఁగదా = += +తగిన దా +ఆనుచుకొ = += రాఁగ్యా +అని చెప్పుచు +స్వరోచి సాహసమును బ్రశంస యొనర్చుచు, రాక్షసుఁడు = అసుర, +గాఢ.. వల్క_గాఢ = మిక్కుటమైన, భ్రమీ - తిరుగుడుల చేత (భ్రమణ +ములచే), నదత్ = ధ్వని చేయంచున్న, కనకకింకిణీ +బంగారు చిఱుగంటల +యొక్క, నటన = చలించుటయందు, జాగ్రత్ = మెలకువయైన, ఉగ్ర = +భీతిజనక మైన, ఆర్భటీ = ఆర్భాటముచే, వదావన = +చున్న - ప్రతిధ్వని చేయంచున్న, మహాగుహా = +వలబ్ధి = ముందటిభాగములు గలది, ఐనకూలంబును +అతి ప్రలాపము చేయు +పెద్దగొండగపుల యొక్క, += ఆయినట్టి శూలము +సుంగూడ, త్రిప్పి = గిరగిరఁద్రివ, వైచెక్ = స్వరోచిపై వేసెను. +తా. రాక్షసుఁడు ప్రయోగించిన గద పెట్టును స్వరోచి తప్పించుకొని +తన పైకి రాఁగాఁ జూచి శూరునివిధ మిదియే గదా యని స్వరోచినిఁ బ్రశం' +సించి త్రివ్వునప్పు డెడ తెగక గణగణ మని మ్రోగుచున్న చిఱుగంటలధ్వని చేత నే +గుహాముఖములు మాఱు మ్రోయునట్టి శూలమును గూడ నారాజుపై విసరెను +అలం. ఆతిశయోక్తి. +వృథ్వీవృత్తముఁ: ww +"ప్రియం బగుచు రుద్రవిశ్రమము పృథ్వికాసంజ్ఞికా +హ్వయంబగు జనంబుతో జనయనంబులు గూడిన +అని ౧౧ యతి యని యున్నను ఇందు -వ యతి గలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0487.txt b/Manu_Charitra/page_0487.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0e38054a2f13c88361871734748416b6f743f37 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0487.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +చతు +శాశ్వాసము +435 +శా,ఆశూలం బవనీశ మౌళి కులిశాహంకారహం కాకకృ +న్నైత్యం బభిముత్య మై నెగడుబాణశ్రేణి: జెండాడి వే +కాళ శ్వేతగరుత్పరంపరల +నాకాశంబు దుగ్ధాబ్ధిసం +కాశంబై వెలుఁగ౯ శ కావళుల చేఁ గప్పెం కుప్పంక్తులన్. +టీ. అవనీశమౌళి = రాజశ్రేష్ఠుడు, స్వరోచి, కులిశా... శితంబు - +కులిక = వ వజ్రాయుధముయొక్క, అహుకార = అహంభావమునకు - గర్వ +మునకు, హుంకారకృత్ = హుంకరించుచున్న (నీ కింత గర్వరూ యని హుం +అనుధ్వనితో నదలించుచున్న - వజ్రాయుధము యొక్క వాడిని మించిన +యని భావము.) నైశిత్యంబు = తీక్షత్వము-వాడిమి, అభిరమత్యమై = మిగుల +నుతింపఁదగినదై, నెగడుబాణ శ్రేణిక్ = ప్రసిద్ధికెక్కిన బాణముల సమూ +హముచే, ఆకూలం బంక్ = ఆదానపుఁడు విరిన శరాలమును, చెండాడి +ముక్కలుముక్కఱ చేసి, వేదశ్వరితముగ, కాశ... పరువనలక్ -కాశ జెల్లు +పువ్వులరీతిని, శ్వేత = తెల్లని, గరుత్ - లెక్కల, పరంపరల = ఒక += +దాని వెనుక నొకటిగా +వెడలు (బాణముల) పులచే, ఆకాశంబు - ఆకాశ +ము, దుగ్ధాబ్ధిసంకాశంబై = క్షీరసముద్రముతో సమమై, "వెలు:గళ్" = +మెఱయఁగా, శరావళుల చేజ్ బాణజాలములచే, కకుప్పుంక్తులతో +దిక్కులసమూహములను - అన్ని దిక్కులను, కప్పెక్ఐ మూసివై చెను. +== +י +శూలము సామాన్యమైనది గాదు. దానిని ద్రిప్పునప్పుడు చిఱుగజ్జెల +మ్రోఁక కొండల మాఱు మ్రోగేను. అట్టిశూలమును ద్రుంచుటకుఁ గొండలను +నుక్కడంచిన వజ్రాయుధమును మించిన యాయుధము గాపలెను. కాన వట్టి +బాణశ్రేణిచే శూలమును ద్రుంచెను. +తా. స్వరోచి వజ్రాయుధమును దిరస్కరించు వాఁడిగల బాణజాల +ముం బ్రయోగించి యారాక్షసుడు పై చిన శూలమును నఱికి, తెల్లనిగఱులు +కట్టిన పుంఖానుపుంఖము లగు బాణసముదాయముచే నాకనము +సముద్రమువలెఁ గన్పట్ట నెల్లదిక్కులను ముంచివై చెను. అలం. ఉపము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0488.txt b/Manu_Charitra/page_0488.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17ceccb4d18f99bac65918c0c061d3d3f900b836 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0488.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +436 +మను చరిత్ర ము +క. అవి యాతనిపై తోలును +నవియింపఁగ లేక మిడిసి యల్లటువడఁ జూ +చి వనేచరు లేచిన +వెఱ +దవిలిన మతి నద్దిరయ్య దయ్యం బనుచున్. +102 +టీ. అవి=ఆశరములు, ఆతని పైతో లును ఆరాక్షసునియొడలి చర్చ మును +గూడ, అవియింపఁగక్=చీల్చుటకు, లేక సమర్థములు కాక, మిడిసి = తూలి, +అల్లటుపడక్=అంతదూరమునఁ బడఁగా, వనేచరులఁ = పుళిందులు (వనమునం +దొరుగువారు), చూచి= అబాణములన్నియు నిరుపయోగము లగుటఁ గని పెట్టి, +వీచిన Te= హెచ్చైనభయము, తవిలీనమతిక్ = తగులుకొనిన బుద్ధితో - +వెఱ= +హృదయమునందు మిగుల భయపడి, అద్దిరయ్య = అద్దిరా, దయ్యంబు +భూత మిది, ఆనుచుక్ +=అనుకొంచు. (పైపద్యముతో నన్వయము.) +తా. స్వరోచి ప్రయోగించిన బాణములు రాక్షసునిపై తోలువైన +గ్రుచ్చుకొన లేక తూలి నేలఁబడుటఁ గాంచి కిరాతు లందఱును మిక్కిలి +భయపడి యారా యిది పెద్దదయ్య మని తలంచి. (ఆలం. కావ్యార్థాప +కాన్యార్థాపత్తి.) +సీ. పక్కు పక్కున సంఘ్ర పాళములో వెసఁ ద్రెంచి +డేగతండముల మింటికీని విడిచి +Xళగళధ్వనులతోఁ గంఠశృంఖల లూడ్చి +సుడివడఁ గుక్కల నడవిఁ గలిపి +గుప్పుగుప్పున మోచికొనియున్న వలలతో +బలలంపుఁ బొత్తరల్ పాఱవైచి +కంగుకంగున నేలఁ గైదప్పుగాఁ బడం +వేఁటము లేఱక దాఁటి దాఁటి +తే, తిరిగి చూచుచు దగఁదీసికొనుచు +దగలు దొట్టి యథాయథ లగుచు విఱిగి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0489.txt b/Manu_Charitra/page_0489.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1cad8b72885cc417cf0497d9243fe32ab463a91a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0489.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +యొకఁడు వోయిన త్రోవ వేఱశఁడు వోక +చెట్టొకఁడు గా:గ బఱచిరి చెంచు లవుడు, +క్ += +457 +103 +టీ. ఆపుడు = ఆసమయముక, చెంచులు = బోయవాడు, పక్కు +ఒక్కునజ్ = పుటుకుపుటుక్కున, అండ్రి పాశముల్ = కాళ్లకు:గట్టిన, దోరేపు C +ద్రాళ్లు, వెనక్ = వేగముగ, త్రెంచి - త్రెంపి, డేగకండముల = డేగల +మందను, మింటికిక్ - గగనమునకు, విడిచి - ఎగిరిపోవవదలి, గళగళధ్వను +లతోక్ = గళగళమశుధ్వనులతో, కంఠశృంఖలలు=మెడ నున్న గొలుసులు, +ఊడ్చి=విప్పి, సుడివడక్=కలఁత నొందునట్లుగా, కుక్కలక్ =శ్వానములను, +అడవి:గలిపి - వనమునందు విడిచి పెట్టి, గుప్పు గుప్పున - గుప్పుగుప్పు మను +నట్లు మోచికొని, ఉన్నవలలతో = ఉన్న వేఁటవలలతోఁగూడ, వలలంపుఁ +బొత్తరళ్ = మాంసపుఁబొట్లములు, పొఱవై చిదూరముగాఁ బడ వేసి, కంగు +శంగుఁజ్" = కంగుకంగుమనునటులు, నేల = పుడమిపై, కైదప్పు = చేతి +పొరపాటు, కాక్ = ఆగునట్లు, పడు వేఁటములు చేతినుండి పడిపోయిన +వేఁటకుఁలలికివచ్చు నములను, ఏఱక ఏఱుకొనకుండ, దాటిదాఁటి +పకుగెత్తి వరుగెత్తి, తిరిగి చూచుచుకో = (రాక్షనుఁడు తము: మెంబడించి +వచ్చుచున్నాఁడేమో యని) వెనుక కుఁ దిరిగిచూచుచు, దట్టు నడికట్టు +శోకలం, ఎగఁదీసికొనుచుజ్=(వీడిపోవుచుండఁ గాలి కడ్డముపడునేమోయని) +మీఁదికిఁ జెక్కు కొనుక, దగలం = దప్పికలు, తోట్టి = ఎక్కుడ 300, యథా +యఫలం=నలుదిక్కులకుఁ దొలఁగిన వారు - ఒకరితో నొకరు సంబంధము +లేక +చీలిపోయినవారు, అగుచున్ అయి, విఱిగి చెదరి, ఒకఁడుపోయిన త్రోవక్, +వేఱకఁడుపోక, చెట్టొకఁడు గాఁగర్ ఒక చెట్టున కొక్కఁడుగా - గట్టున +శొకఁడుగా గుట్టకొకఁడు గాఁ జీలిపో 300, వఱ చిరిజవలాయనము నొందిరి. +తా. ఆకిరాతులు రాక్షసునిఁ దమరాజు బాణములు గొట్టజాల పని +భయపడి డేగలను విడిచి పెట్టియం, కుక్కలను వదలి పెట్టియు, వలలం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0490.txt b/Manu_Charitra/page_0490.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21e0e0bf1c1fe84e18962cdbc603b624d49af11d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0490.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +438 +మను చరిత్ర ము +మాంసపుఁబొట్లములుఁ బాఱవై చియంఁ, జేతినుండి జాతిన బాణముల సేతికి +కొనకయు, వెనుకనుండీ యారక్కసి తఱిమికొని వచ్చుచున్నాఁడేమో యను +వెఱపుచే వెనుక వెనుకకుఁ దిరిగి చూచుచు, వీడిపోవుచున్న కాసెకోఁకలు +సవరించికొనుచు, నలఁదిక్కులకు నలువురు నొకరినిగానక యొకరు పరువెత్తి +చెట్టొకపిట్టగా వైరి. ఆలం. స్వభావోక్తి. +క. ప్రోపు దలపోసి నిలువక +పాపాత్మకమై కిరాతబల మటు పాఱక్ +భూపతి యయ్యింతి హయ +స్థాపితఁగాఁ జేసి పలికెఁ దన్ముఖ్యులకున్. +104 +టీ. ప్రోపు - రాజు ప్రావకమును - పోషణమును, తలపోసి = తలంచి, +- +నిలువక = నిలువంబడక, పాపాత్మకమై = పాపస్వభావము గలిగి, రాజు నెడఁ +గృతజ్ఞతఁ జూపి నిలువక ప్రాణభీతిని బాఱిపోవుట పాపకార్యము. కిరాత +బలము= పుళింద సేన, ఆటు ఆరీతిగా, పాటిక్ = పరువెత్తిపోవఁగా, భూపతి= +రాజు స్వరోచి, అయ్యింతి = రాక్షసుఁడు తఱుముకొని రాఁగాఁ దనయండఁ +జేరిన మనోరమ యనుచెలువను, హయస్థాపితంగాక్ = అశ్వముపై నెక్కింపఁ += +బడినదానిగా, చేసి = ఒనర్చి = గుఱ్ఱము పైని గూర్చుండఁ బెట్టి, తన్ముఖ్యు +ఆపుళిందానీకములోని పెద్దవారితో, పలికె = ఈ క్రింది రీతిం +లకు= +కెప్పెను. +తీర్చుకొనుట +తా. తనకు సహాయముగా నుండక తిన్న ఋణము +మంచి కిరాతు లందఱును ప్రాణభీతిచే నెవరికి వారు చెట్టున కొకఁడు గుట్ట +కొకఁడై పోయినంతట మనోరమను రాజు గుఱ్ఱముమీఁదఁ గూర్చుండఁ బెట్టి +యెeఱకు జేండ్రం గాంచి యిట్లు చెప్పెను. +ఉ. కైదువు సున్న పూజ్యముఁలు కంకట భేటశిరస్థల త్ర ముల్ +లే దరదంబు తత్తడి హుళిక్కి సహాయము సర్వమంగళం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0491.txt b/Manu_Charitra/page_0491.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51d5e303fef088b67f2b48438ebacbcad0926d34 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0491.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +439 +బీదనుజుండు చిక్కె భయమేటికి లుబ్దకు లార యాత్మకుం +బేదతనంబు మేలె మఱి మృత్యువు డాఁగెడి చోట లేదోకో, +టీ. బబ్ధకులార = ఓకిరాతుకార, కైదువు - ఆ రంధము, సున్న +లేదు, కుకట, ముల్ - కంకట = మైమఱువును, భేలు = డాలును, శిర +స్థల శ్రముల్ = కలనుగాపాడు నట్టికలకుదురు మున్నగుకవియఁ, పూజ్య +ములు 2 లేవు, అరదంబు = రథములు, లేదు, తత్తడి - ఆశ్వము, హుళిక్కి = +లేదు, సహాయము = జక, సర్వమంగళంబు = సర్వవిధములఁ జూచినను +శూన్యము. ఈదరజుండు . ఇట్టిపరి వారాదిక కూర్యుఁ డగు రాక్షసుఁ డొ శఁడు, +చిక్కెక్ = (సర్వలలసమగ్రుడ నగునాచేతిలో) చిక్కుబడెను. భయము= +భీతి, ఏటికిక్ = ఏల ? ఆత్మక +హృదయమునకు, పేదతనంబు +బేలతనము, మేలె తగునా? మఱి = మఱియు (పిఱికితనమున నెటకో +పాఱిపోయి పక్షమున) డాఁగెడిచోటక్ += దాగియున్న స్థలము మా త్రము, +మృత్యువు = చావు, లేదొళ సంభవింపదా ? ఎక్కడికిఁ బోయినను +మరణము రాఁదగిన సమయమునకు వచ్చితీరు నని భావము. += +తా. ఓ కిరాతులార ! ఈరక్క నికి ఆయుధములు, కవచము శిర +ణము, రథము, గుఱ్ఱము, తోడు +యంతుల మగు మనహ సములలో +శిరస్త్రీ +నేనియు లేక దైవవశమున నమస్తబలసం +నొంటరిగాఁ జిక్కి నాఁడు గావున వీనిని +జంపుట యొక పెద్దపని గాదు. మీరందలు: బిఱికితనముచే నటుల పాజెదరేల? +మీరు పోయి డాఁగినచోటునకు మృత్యువు రాలే దని తలంచితిరా? ధైర్యము +తెచ్చుకొనుఁడు. పిఱికిపందలు కాకుఁడు. +ఆ, నీడఁ గడవఁ బాఱ నేలకు వెలిగాఁగ +నడుగు పెట్టి తిరుగ నాత్మ మొఱఁగి +యొకటీఁ దలఁప నరుల కొద. న నొదవ దే +కరణి మృత్యు దేవిఁ గన్నుఁ బ్రామ, +106 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0492.txt b/Manu_Charitra/page_0492.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8fee27681bf83db3688ed0f441788b79257d8da7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0492.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +440 +టీ, నరులకుకొ" = +మను చరిత్ర ము +జనులకు, నీడకొ +తన నీడను, కడవ +తొలఁగునటుల, పాటిక్ = పాఱిపోవుటకును, నేలకుకో +పాఱిపోవుటకును, నేలకు - వసుధగు, వెలి +చరణమును, పెట్టి - +వెలుపల నున్నది, కాఁగక్ = అగునటుల, అడుగు = +మోపి, తిరుగ* += +నడయాడుటకును, ఆత్మక్ = మనంబును, మొఱఁగి = +మోసము చేసి, ఒకటిక్ = ఒక్క దానిని, తలఁప తలపోయుటకును, +ఒదవినక్ = దొరకినను, (ఈయసాధ్యకార్యము లెన్నఁటికిని సాధ్యములు +కాఁజాలవు. ఒక వేళ నైనను) ఏకరణిక్ = ఎట్టులును, మృత్యుదేవిక్=మృత్యు +దేవతను, కన్నుఁ బ్రామ్ కనుగప్పుటకు, ఒదవదు = +కనుగప్పుటకు, ఒదవదు = సామర్థ్యముండదు. += +తా. తననీడను తొలఁగించుకొనుట తనకు సాధ్యమైనను గావచ్చును; +నేల నంటక నడచిన నడవవచ్చును. మనస్సునకుఁ దెలియక యాలోచనన॥ +చేసిన చేయవచ్చును. గాని మృత్యువును దప్పించుకొను సామర్థ్య మెవ్వరికి +నుండదు. అలం. ఆ ప్రస్తుత ప్రశంస. +క. చావుఁ దలపోసి మానవుఁ +దేవగ దుష్కీర్తి వొరయకే దినములు పొం +దై వెడలునట్లు నడవఁగ +దైవం బటమీఁద మేలు తాన ఘటించున్ . +== +107 +టీ.మానవుఁడు = నరుఁడు, చావుద్ = చావును, తలపోసి = ఎంచి, +ఏవగī = ఎట్టులైనను, దుష్కీర్తి = అవయశస్సును, పొరయక ఏ = పొంద +కుండఁగనే, దినములు = నాఁడులను, వెడలునట్లు = కడచునట్లు, నడవఁXE +వర్తించుచుండఁగా, ఆట మీఁద = తర్వాత, దైవంబు = కాలము, తాన +తనంతటఁదానే, మేలు = శుభములు, ఘటించుకో = సమకూర్చును. +శా. నరులు తా మెప్పటికైనఁ జచ్చువారమే యని తలంచుకొని +యన్న నాలుగుదినములం నపకీర్తి రాకుండఁ జక్కఁగా నడుచుచుండిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0493.txt b/Manu_Charitra/page_0493.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..65c871d7bfdabd4de0172cc594900777fcc0dbb9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0493.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +441 +దైవము తానే వారివారికిఁ దగిన మేళ్లను బొందించుకు. కావున మీరు పొం +పోయి యవకీర్తి నొందక యీ రాక్షసునిఁ జంపుటలో రాకుఁ దోడువడి కీర్తి +నొందుఁడు. అలు. ఆప్రస్తుత ప్రశంస. +సి. బుద్ధీంద్రియక్షోభములకుఁ బెట్టనికోట +వివదంబురాశిదుర్వికృతికోడ +ఖలదురాలా మార్గణవజ్ర కవచంబు +రణమ హీస్థలికి శ్రీరామరక్ష +శాత్ర ఐదుకర్వసం స్తంభనౌషధి +మొనయు చింతాక్రే ణిమూఁక విప్పు +యోగాదిసంసిద్దు లోనఁ గూర్చు పెన్నిధి +తూలు నేకాకులతోడునీడ +తే. సకలగుణప్రధానంబు సకల కార్య +జాలసాఫల్యకర ణైకసాధనంబు +ధైర్యగుణ మట్టిధైర్యంబు దక్కి పోరం +ద త్తఱింతు రె యకట మీ తరమువారు. +- += +108 +టీ. ధైర్యగుణము - ధీరత్వము-దిట్టకన మనెడి గుణము, బుద్ధీంద్రియ +క్షోభములకుక్ = బుద్ధి = మనస్సు +యొక్క యం, ఇంద్రియ = కన్ను ముక్కు +చెవులు లోనుగాఁగల యింద్రియములయొక్కయు, క్షోభములకుక్ = కలవర +పాటులకు, పెట్టనికోట = పెట్టకుండఁ దనంతటనే యేర్పడినకోట యట్టిది, +కోట విరోధులకుఁ జేర నెటుల శక్యముగాదో యటులె ధీరగుణము సంకరంగ +శత్రు లేవియుఁ జేరఁజాలనిదని భావము. విప.. కృతికిక్ - విపత్ =వివత్తు +లనెను, ఆంబురాశి - సు +సుద్రముయొక్క, దుర్వికృతికిక్ దుష్టవికార +మునకు, ఓడ = ఓడవంటివి, ఖల.. కవచంబు ఖల = దుష్టులయొక్క, +దురాలావ = వాఁగుడు (అను), మార్గణ - శరములకు, వజ్ర కవచంబు += +వజ్రములతోఁ జేసిన కవచమువంటిది, రణమహీమస్థలికి" = యుద్ధము చేయండి. +- \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0494.txt b/Manu_Charitra/page_0494.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70dbcd8a2587b0c683ab4f2acc84ab09c86cb476 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0494.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +442 +చోటునకు, శ్రీ రామరక్ష +మను చరిత్ర ము += +శ +శ్రీ రామనః += +రామసహాయమువంటిది, ఖలులవలని దుర్వా +క్యము లన్నను సంగరరంగ మన్నను ధీరగుణము జలన భావము కలిగింపఁజాలదు. +శాస్త్రవ. . . షథి - శాత్రవ = శత్రు సంబంధమైన, దుర్గర్వ దుష్టాభిమాన +మునకు, సంస్తంభన = నిలుపుచేయునట్టి, ఓషధి = వనౌషధియట్టిది, మొదయం +... వివ్వు - మొనయం = పుట్టుచున్న, చింతాశ్రేణి = దుఃఖస ముదాయము +నకు, మూఁకవిప్పు = ఎడబాటుకలిగించునది, ధీరగుణము విరోధుల గరువ +మును జింతలనన్నింటినిఁ దొలఁగఁ ద్రోయు ననిభావము. యోగాది సంసిద్ధులు- +యోగ=కోరిన వస్తువుదొరకుట, ఆది - మొదలగువానిని, సంసిద్ధులు=బాగుగా +సమకూర్చుటలును, ఒనగూర్చు పెన్నిధి సమకూర్చునట్టి ధనని శేషపము +వంటిది రొక్కము నించి పెట్టిన పాతరవంటిది. తూలు = తూలిపోయి, ఏకా +కుల = ఒంటిగా నున్నవారలకు, తోడునీడ విడువకుండ నీడవలె నుండునది. +ఏనహాయము లేని యొంటరికాండ్రకు ధైర్యగుణమే పదిమంది పెట్టుగా నుండు +ననుట. సకలగుణ ప్రధానంబు +సమ స్తనద్గుణములయుదును ప్రశస్తమై +నది, సకల. ., నంబు - సకల = ఎల్ల, కార్య = కార్యముల యొక్క, జాల = +సముదాయముయొక్క, సాఫల్య = సాఫల్యమును నెఱవేఱుటను) కరణ = +ఒనర్చుటకు, ఏక = ముఖ్యమైన, సాధనంబు = పనిముట్టు, అట్టి ధైర్యంబు +ఆటువంటి ధైర్యస్వభావమును, తక్కి - వదలి, పోరక్ ఉరణములో, మీ +కరమువారు = మీ బోఁటులు, తత్తఱింతురే = తొట్రు +తొట్రుపడుదురా ? +శా. ధైర్యగుణము బుద్ధిని నింద్రియములను, నిశ్చలపఱచును. ఆప +దలం దొలఁగించును. దుష్టజనులు నిందించినను మనసున వికృతిం బుట్ట +నీయదు. యుద్ధభూమియందు రక్షించును. విరోధియహంకారమును దగ్గిం +చును. దుఃఖరున కెడ మియ్యదు. కోర్కులు సమకూర్చును. తోడు లేని +వానికి సహాయ మొనర్చును. చేయవలసిన పనులం జేయంట కొక సాధనము. +శాఁబట్టి గుణములన్నింటిలో ధైర్యగుణము మీవంటివారు వీడిపోవుటకూడదు' +ఆలం. రూపకము. ఉల్లేఖము . \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0495.txt b/Manu_Charitra/page_0495.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..91cbde6184a8fa63b5e21306343b0dc9d866119c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0495.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చతు +శాశ్వాసము +443 +క. అని తెలిపి తిరుగుఁ డనుటయు +మనమున లజ్జించి యెఱుకుమన్నీ లిఁక నీ +జనపతితోడిద లోకం +బని తమతమ మొనలు ద్రిప్పి కవియును దిరిగెన్. += +109 +టీ. అని = ఇట్లని, తెలివి = బోధించి, తిరుగుఁడు = మరలుడు, +వెన్నిచ్చి పోడకుఁడు - యుద్ధరంగమునకు మరలఁడు, అనుటయఁడ్ +అని స్వరోచి చెప్పినటనే, (ఇందుఁ గర్త స్వరోచి) ఎఱుకువున్నీలు = +చెంచుదొరలు, మనమన అంతరంగమునందు, లజ్జించి = సిగ్గును బొంది +తాము ప్రాణభయముచే దూరము యోజింపక పాఱిపోయినందులకు సిగ్గుపడి, +ఇంకమీఁద, ఈజనపతితోడిద ఈ నృపాలునితో నుండునదియే +రాజుచచ్చినఁ జత్తము; రాజు బ్రదికిన బ్రదుకుదము; అతఁడేశరణ్యమనుకొని, +లోకంబు=మనలోకము, ఆని=ఇట్లరుకొని, తమతమ మొనలు = వారివారినండు +లకు, త్రిప్పిరి = మరల్చిరి, అవియఁను - ఆమొదలును, తిరుగు +- మరలెను. +ఇళక్ = = +తా. అని బోధించిన స్వరోచిమాటలకు సిగ్గిల్లి యెఱుకురాజులు తమ +బ్రదుకు లారాజుతో నున్న వని నిశ్చయించుకొని పరుగెత్తిపోవుచున్న వారి +నేన లన్నియు యుద్ధభూమిముకకు మరలించిరి. తమనాయకుల యాజ్ఞార్థ +మాయానేన లన్నియు వెనుకకు మరలి సంగరమున కాయితమయ్యెను. +వ, ఇట్లు తిరిగి యుక్కెక్కి రక్కసుం డెక్క డెక్కడ నని య +క్కౌటబలంబు లగుడఁబులుఁ గటారు లీఁటెలు పందీఁటెలు +విండ్లు గండ్ర గొడ్డండ్లు జిల్ల కోలలుఁ బంట గోలలు +మెఱయ +రయసముద్దూతధూళిధూసరిత థా రాధర పథంబగుచు నొక్క +పరియ చీనుపరి యనం గవిసె నందు. +వారల +110 +టీ. ఇట్లు = ఈరీతిగా, తిరిగి = మరలి, అక్కౌటబలంబు ఆబోయ +దండు (చండాలేతరాంద్యజాతివిశేష మని సర్వశబ్దనంబోధిని.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0496.txt b/Manu_Charitra/page_0496.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..377bc8c808c15d33d8f8ca29d9344dbfc78adda8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0496.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +444 +మను చరిత్ర ము +ఉక్కెక్కి = ధైర్యమగ్గలమై, రక్కనుండు = మనుజాళి, ఎక్కడెక్కడ +ఏడీ యెక్కడ నున్నాఁడు - ఎక్కడనున్నాఁడు, అని, లగుడంబులు = దుడ్డు +కఱ్ఱలును, కటారులు = ఖడ్గములు, ఈటెలు = బల్లెములు, పందీఁటెలు +వందులఁబొడుచు దృఢతరముల గుబల్లెములు, విండ్లు, గండ్ర గొడ్డండ్లు = చంద్ర +`రేఖవలె మపుగానుండు పెద్దగొడ్డండ్లును. చిల్లకోలలఁ=తో మరములును, దోఁటి +వలె చివరక్కెముగల యొకానొక విధములగు బల్లెములు. పంట్రకోలలు +రెండుమూఁడుసూదివలవలంగల మారికోలలును, మెఱయక్ = వెలుగఁగా, +రయ... పథంబు - రయ వడిచేత - గమన వేగము చేత, సముదూ +సముద్ధూక=ఎగురఁ +గొట్టఁబడిన, ధూళిరజముచే, ధూసరిత కొంచెము తెల్లగానైన, ధారాధర +విధంబు గగనము గలది, అగుచుక్, ఒక్క పరియ = ఒక మాఱుగనే, చీముపరి= +చీమలచాలో, అనక్ = అనురీతిని, కవినెక్ = రాక్షసునిఁ జుట్టి ముట్టినవి, +అందుజ్" = అటులఁ గవిసిన యాబలమునందు. పైపద్యముతో నన్వయము. +“మ, శరసంధానముతో నే కొన్ని యడుగుల్ జౌజవ్వన బాఱియ, +ద్ధరణి గాల్కొని ద్రోణమఁల్ దివియు దోర్దండంబులం +తేది యే, సిరి బోయల్ దిను మంచు నార్చి పరఁగళా +జిట్టాసల డాయుచు, గొరవంకల్ మొఱ పెట్టినట్లు +గుణముల్ ఘోషింప రోషింపుచున్. += += +Ill +టీ. బోయలు = ఎఱుకులం, రోషింపుచున్ = శోధించుడు, శరనం' +“ధానముతోనె = అమ్మలు విల్లునందుఁ గూర్చుటతోనే, కొన్ని యడుగుల్ +కొన్నియంజల మేర, జౌజవ్వనక్ - నేల జవజవలాడునట్లు, పొఱి=పరుగెత్తి, +`అద్ధరణిī = ఆచోట, కాల్కొని - కాలూఁది నిలువఁబడి, ద్రోణ ములం +కఱ్ఱగూటములను (ముద్గరములను), తివియందోర్దండంబుల - త్రిపునట్టి +దండములవంటి బాహువులతో ద్రోణములను ద్రిప్పుచు నభ్యాసము చేయు +'టచేఁ గఱ్ఱలవలె గడుసుబాఱిన భుజములను, చేఁది= ఆకర్షించి, గొరవంకలం +'గోరువంక పిట్టలు, మొఱ పెట్టినట్లు = కూసినట్లు, గుణము = నారి, ఘోషిం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0497.txt b/Manu_Charitra/page_0497.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d52268033de7b67e7214d3caf781df57ee61cb41 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0497.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చతు +ర్థాశ్వాసము +415. +E +వక్" = మోXఁగా, చిట్టానలక్ = స్వల్పమైనయాశలతో - చావక బ్రదుకఁ +గల మరు నాళ పూర్తిగా నశించునట్లు (పా-చెట్టాసలక్ - చెట్లచాటున) +పరఁగళ్ = ప్రసిద్ధమగునట్లు, డా. చుక్" = దానపుఃదగ్గఱ: జేకుచు, +తినుము ఇదిగో వీనిని భుజింపుము. అంచుకొ అరుచు, ఆపై = కేక +వైచి, ఏసిరి = కొట్టిరి-బాణములఁ బ్రయోగించిరి. +తా. ఎఱుకు నాండ్రు శ్రీ భావేశముచే శరములు ధనుస్సునం గూర్చు +చునే ముందున కుఱికి పుడమి వడఁకునట్లు పరుగెత్తి నిల్చి ముద్దు సాధనము చేఁ +గఠినములైయున్న బాహువులతో ప్రాణములు గోని గోరువంకపెట్టలవలె +మ్రోగుచున్న నారినిఁగూర్చి యివె వీసిం దిను మంచు నారాక్షసునిమీ:జికి +విడిచిరి. +తే, ఆశ రావళి నమ్మను జళనుండు +లీల మృగదంశకము మళశాలి నొడిసి +చప్పరించువిధంబున శాతదీర్ఘ +ఖు +దంష్టికలఁ జప్పరించి రౌద్రమునఁ గెరలి. +112 +టీ. ఆమనుజొశనుండు = మనుష్యులను భుజించువాఁడగు నారాక్ష +నుఁడు, ఆశరావలిక్" = ఆబోయవాండ్రు తనపయి ప్రయోగించిన బాణ +సమూహమును, లీల = వికాసముగా (తేలికగా), మృగదంశకము - శుస +కము, మశకాలిక్" = దోమల బాఱురు, ఒడిసి పట్టుకొని, చప్పరించువిధం +బునక్ ఇచప్పరించునట్లు, కాక... లక్ శాత = పదనుగలవియం, దీర్ఘ +పొడవైనవియు నైన, దంష్టి కల = కోఱలచే, చప్పరించి= అంగిట నదిమి +పెట్టి నమలి, రౌద్రమునన్ = భయంకరత్వముతో, కెరలి = చెలరేఁ విజృం +భించి. (వైద్యముతో నన్వయము.) +శా. ఆరాక్షసుఁడు బోయలు వేసిన బాణములను, కుక్క దోమలం. +జప్పరించునట్లు, దంష్ట్రాకరాళమైన నోరఁ బడవైచుకొని చప్పరించి మిగులఁ_ +గోవముతో నాబోయదండుపైiఁ గవిసి. అలం-ఉపమ, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0498.txt b/Manu_Charitra/page_0498.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3bf4e936fdd49c51a7532c07a5735280ddebd32 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0498.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +416 +మను చరిత్ర ము +నీ గళితశృంఖల మైనగంధ నాగమువో లెఁ +బ్రజలపైఁ బేరెనుల్ వాఱి పాఱి +కలశాబ్ధి మథియించు కైటభాంతకులీల +జన మొప్ప జేతులు సాచి చా.చి +కన లూనుకీనాశ కాసరమునుబో లెఁ +గమిచి తట్టువగుంపుఁ జమరి చమరి +యద్భుతాపహరణార్థ మరుగుపక్షి స్వామి +గతిఁ బుళింద శ్రేణిఁ గమిచి కమిచి +తే. సెలవులు బిగించి నేత్ర దంపికలు మెఱయ +నిడుద మొగ మెత్తి మీసల నెత్తు రొలుకఁ +బటబటఁ గపాలపంక్తులఁ బగుల గొఱికి +బలము నెల్లను గడియలో పలన మ్రింగె. +113 +టీ. గళితశృంఖలము వదలిపోయిన గొలుసులుగలది, ఐనగంధ నాగము +వోలెక్=అయినట్టి మదగజము రీతిని, ప్రజలపై = సేనలపై, పేరిముల్పాఱి +పాఱి = వలxమాఱు పరుగులెత్తియెత్తి, కలశాబ్ధి = క్షీరసముద్ర మును, మథి +యించు కైటభాంతకులీలక్ ఇతఱచుచున్న నారాయణునియట్లు, జవము=వడి, +ఒప్పక్ = ఒప్పునటుల, చేతులు సాంచి చాంచి=వలు మాఱు చేతులు చాఁచియు, +కనలం= క్రోధమును, ఊము. బోలెక్ ఊను=వహించునట్టి, కీనాళ= యముని +యొక్క, శానరమునుబోలెక్ = మహిషమునట్లు, కమిచి = కవ్వుకొని, +తట్టువగుంపుక్=చిన్నవిగా నుండు గుఱ్ఱములగుంపురు, చమరిచమరి = నలఁగఁ +గొట్టికొట్టి, అమృతాపహరణార్థము - అమృతభాండముం దెచ్చునిమిత్తము, +ఆరుగుపక్షి స్వామిగతి " = వెళ్లుచున్న పదం ద్రుఁడగుగరుడునివలె, పుళింద +శ్రేణిక్ - చెంచుగుములను, కమిచిక మిచి= మ్రింగి మ్రింగి, సెలవులు ఓవ +కోణములను- పెదవుల మొదళ్లను, బిగించి = బిగియునట్లు, పట్టి, నేత్రరం శ్రీ +"కలు= +సేత్రములుగు కోతిపండ్లును, మెఆయ= కాంతిలుచున్నట్లు. నిడుద += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0499.txt b/Manu_Charitra/page_0499.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc37f2db09ec74d3115a1d128c5ed0f39e1ea922 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0499.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +447 +"మొగమును = పొడుగైన మోముకు, ఎత్తి = మీఁది కెత్తి. మీనలక్ ఇ +మీసములమీఁదుగా, నెత్తుకొలుకు ఉరక్తము తొణికకుడుచుండగా, కపాల +పంక్తులక్" = తలపుట్టెలసమూహమును, పటపట పటపట మరుధ్వనితో, +పగులక్ పగిలి చూర్ణమగునట్లు, కొఱికి=నమల్, బలము నెల్లక్ = కిరాతుల +బలమునంతను, గడియలోపలన గడియ సమయములో, మ్రింగెజ్ +మ్రింగెను. కలశాబ్ధిని దేవతలును రాక్షసులును డఱచినటుల భాగవతాది +గ్రంథములందును విష్ణుపురాణమునందును గలదు. విష్ణుమూర్తి స్వయముగా +చచ్చినటుల నిందుఁ జెప్పఁబడినది. ఇటులు చెప్పుపురాణకథాంశములు +మృగ్యములు, జేవీపురాణమునఁగూడ దేవకం రాక్షసులు సముద్రమును +చచ్చినటులఁ గలదు చూడుఁడు.- +శ్లో. "తే సర్వే తత్ర సహితా మసంథుర్వకణాలయమ్ +తస్మి-స్తు మధితే జాతః పురస్సోమో మహీపతే.” +(దేవీపురాణము.) +తా. కట్టు విప్పుకొనిన మదపుటేనుఁగువలె మనుష్యులపై: బడియజను +సముద్ర మధనము చేయు విష్ణునట్లు చేతులు సాచియు, యముని వాహనము +వలె గుఱ్ఱపుతట్టను గొట్టియం, నముృతము, దేఁబోపుగరుఁడునిరీతిం బుళిందులం +జంపియు, నోరిలోనుండి నెత్తుకు పొరలునట్టు తలపుట్టెలకు నమలియం, గడి +యలోఁ దనపై వెడలిన బోయల నెల్లకం జంపి తినియె. అలం. ఉపము. +శ. ఆసమయంబున గీర్వా +ణీసుతుఁ డయ్యింతి నొక్కనికటనికుంజా +వాసమున నిడి క్రమ్మఱి +వే సురరిపుఁ దాఁకెఁ దురగ వేగము మెఱయన్, +114 +టీ. ఆసమయంబున జ్ తన పరి జన మునంతయుఁ జంపి రాక్షసుఁడు వారి +పురుకలను నమలుసమయమునందు, గీర్వాణీసుతుఁడు - దేవవనితాకునూరుఁడు +(స్వరోచి), అయ్యింతిక్ = తనతో గుఱ్ఱముపైఁ గూర్చుండఁ బెట్టుకొని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0500.txt b/Manu_Charitra/page_0500.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..58c41703155583c7859b46fee6db9874e40fc780 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0500.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +448 +మను చరిత్ర ము +.. +యున్న మనోరమను, ఒక్క మునక్ - ఒక్క = ఒకానొక, నికట= చేరువ +నున్న, నికుంజావాసమునక్ = నివాసయోగ్యమగు పొదరింటియందు, ఇడి = +కూర్చుండఁ బెట్టి, శ్రమఱి = తిరిగి, తురగ వేగము = గుఱ్ఱపు పరుగువంటి +వేగము, మెఱయజ్ =ఒప్పఁగా - ప్రకాశింపఁగా, (అతిశయింపఁగా ననుట), +వేజత్వరితముగా, సురరిపుక్ = దేవతలకు విరోధియగురాక్షసుని, తాఁకె = +ఎది రెను. +తా. ఆనమయంబున స్వరోచి తనతోఁబాటు గుఱ్ఱముమీఁద నున్న +మనోరమ యనునాచిన్న దానిని గొనిపోయి యొక సమీపపు పొదలోఁ బెట్టి +'వేగముగ వచ్చిరాక్షను సెదిరించెను. +వ, ఇట్లు తలపడి యమ్మను జదనుజులు బీరంబులు దోరంబులు గాఁ +బోరుతఱి భూరమణుండు శ్రుద్ధుండై సమిద్ధరణి బద్ధపరం +పరయగుంపు బెంపఱ జంపరాదు నిలింపారాతీ నని +వితర్కించి కించిత్తును గొంచక కాంచన ద్రవకంచుకితం +బును దరణిఖరకిరణకాండ చండంబును నయి యాఖండలదో +ర్దండసముజ్జృంభితవజ్రాయుధ +చక చక ఒక పక నవ్వువ జ్ర భేది +యలుంగు వెలుంగ మత్తారులకు నుతలంబిడు నత్తలంబును +బద్మరాగమణిచూడం బగు కేడెంబును గొని వేడెంబున +దురంగంబుఁ బఱపి తెఱని గని తఱటు చేసి యెరసి చన నుఱి +కించి కఱకుటరి బరిఁ బఱియ వడ బొడిచి కడచి నిలిచినకొ +బెలుచన బరిగోలపోటున నాటోపించుము తకరివృత్తినెత్తు +రొలుక నక్తంచరుం డుదంచితగతి సవ్యదిశ కొత్తి తఱును +నవసవ్యగతి జాళెంబున హయంబుఁ బోనిచ్చుచు నచ్చర +కొడుకు దిరిగి తిరిగి సింగిణి నేయుచుకో జుట్టుకొనిరా +మనుజాళియు నట్లట్ల వెనుక వెనుక కడుగిడుచు నడ్డంబుగా +నడవికడ కో త్తికొని నడచి యొడు దొడు కగుడు బెడిదంపు, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0501.txt b/Manu_Charitra/page_0501.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e18c0015572ed570c264dedd040908bbd599fc3c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0501.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +నడక +చతుర్థాశ్వాసము +449 +నడరి కడకాళ్ల కొడియం జిక్కె రక్కసునకుం +దుకారం బనునాలోన నడిదంబునం బుడమిపతి పెడ +ఖ +విసరు విసరి యసురవరు కరాంగుళంబులు దెగ నడిచె +నడిచిన సుడివడక మడమల దాటించిన ఘోటకంబు +వెగ్గలంబుగ మ్రొగ్గియు నగ్గలిక చెడక మోఁకరించుకొని +కొన్ని యడుగులు సని సేకరించుకొని కంచుమించుగ +బఱచుట గగనచరుల వెఱుఁగు వఱిచె నట్లు పఱచిన +గందంబుఁ జఱచి మొగంబు దుడిచి 'ప్రస్తుతులఁ గుస్తరించి +యతిరభసపూత్కారఘో రారావంబుతో +నిశ్శ్వాసగంధవాహ ప్రవాహంబు వెడలు వాహంబు దగ్గ +చట్టువడ నిట్టట్టు మట్టించుచు నాస్వరోచి నిశాచరునుద్యో +గంబు చూచికొనవలసి నిలిచి యంతన యతం డొక్క +తరువుఁ గదయుగళీ నిఱియంబట్టి వెల్లగింప మల్లాడునాలో +నన గల్లున గింకిణులు మొకయ మెఱుంగు మెఱసినగతి +మరల హరిం బఱపి యొకటి +రెండు మూఁడు గొరకల నెఱఁ +ఘోణారంధ్ర +కులు గాఁగ గుబ్బకొలందికిం దిగ వైచి మాను విడిపించి +యెలయించుకొని బయలు వెడలించి దోషాచకుండు +పాషాణముల కెపుడెపుడు వంగె నపుడపు డెల్లం దురం +గంబు నఓం దోలి గంటియిడి వెంటంబడుటయు గెంటించి +లేదు బంతి యన్న య ట్లల్లంత నుండి వాగె సడలించి +పగతుపై నిగిడి వాగెఁ గుది లపు ముంగాళ్లు గగనంబున +రా మగిడించి యం దెచప్పుడుకో గింకిణీరవంబును నురుమ +గీసినగతి దేఁటి మ్రోసిన క్రియ నాదాఱక యేదిక్కు +జూచిన నాదిక్కుననే వినంబడ నెక్కడఁ జూచినక్ దానయై +55-29 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0502.txt b/Manu_Charitra/page_0502.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d125b70e451cff99d8a14c4f7bb3891904060a61 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0502.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +450 +మను చరిత్ర ము +నీడ యేర్పడక పార్శ్వంబులంగట్టు కెంబట్టులాలసరి సమకట్టు +తెక్కలుగా యాతుధానుం డనుకొండ చిలువ నొడియ +నేలపఱపుగా నాడుగరుడుం డనక్ బాయుచు డాయుచు +దవ్వులక్ బొలసి కుఱంగటఁ దోఁచి కుఱంగట నని చూడ +దవ్వుల బొలసి దవ్వు చేరువ లనిర్ధార్యంబులుగా మెలంగ +దేజి శాశ్వంబు మెలంపుచు వింటనుం బంట్రకోలల నడిదం +బున నత్తలంబున నేనియు వ్రాసియు నడిచియు బొడి +చియు గడపల గానక మిడిసి మృతుండును గాని +దానవునిం జూచి వేసరి రోసంబున. +115 +టీ. ఇట్లు= ఈ ప్ర కారముగా, తలపడి = తాఁకి, ఎదిరింపఁగా, అమ్మనుజ +దనుజులు = ఆనరుఁడును రక్కసియం, బీరంబులు - వీరగుణములు (సాహస +ములు), తోరంబులుగా౯-ఎక్కుడైనవికాఁగా, పోరుతఱిజ్రణ మొనర్చు +నపుడు, భూరమణుండు=స్వరోచి, శ్రుద్ధుఁడై= రోషము నొందిన వాఁడై, సమిద్ధ +రణిక్=రణరంగమున, బద్ధపరంపర - కట్టఁబడిన బారులు గలవి, అగనంప= += బారులుగలవి, +అయిన శరసముదాయముచే, నిలింపారాతి జ దేవవిరోధిని - దానవునిః +పెంపఱక్=ఉద్రేకమున శించునట్లు, చంపరాదు = మడియింపఁ దరముకాదు. +వితర్కించి = ఆలోచించి, బాణములను జప్పరించివేయు నీరాక్షసుని బాణ +సమూహము పైనేసి చంపుట యసాధ్యము. అని యోచించె ననుట. కించిత్తును.. +ఇంచుకయైనను, కొంచక = సంశయింపక, కాంచన.. బును- కాంచన ద్రవ +బంగారు నీటిచే, కంచుకితంబును = పూఁత పూయఁబడినదియం, తరణి బస - +తరణి=సూర్యునియొక్క, ఖరజతీక్షమైన, కిరణకాండ - కిరణముల ప్రోవువలేని +చండంబును వాఁడిమిగలదియును, ఐ, ఆఖండ, చకక్=ఆఖండల = దేవేం +ద్రుని, దోర్దండ= కఱ్ఱలవంటివగు భుజములయందు, సముజ్జృంభిత +విజృంభించఁబడిన - మిగుల వెలుఁగునటులఁ జేయఁబడిన, వజ్రాయుధ జగపతి +- మిగుల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0503.txt b/Manu_Charitra/page_0503.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ae68c16aaa6b9e777320fedbc029fe318d506d4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0503.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +451 +శముయొక్క, చకచకజ్" = చకచక మును ప్రకాశమును. పకపకనవ్వు +హాసముచేయు, వజ్ర భేదియలుంగు += వజ్ర భేడియను వాఁడిబాణము, (వజ్ర భేది +భేది.. +వజ్రకవచమునుగాని వజ్రాయుధమునుగాని భేదించు నాయుధ మనికూడఁ +జెప్పవచ్చును) వెలుంగన్ = వెలుఁగఁగా, సామాన్యబాణముల కీరాక్షనుడు +సాధ్యుఁడు గాఁ డని బంగారునీరు పూసినదియం సూర్యకిరణములవలె మిగులు +వాఁడిగలదియు వజ్రాయధమును బరిహసించునదియు వజ్ర భేది యవ +బాణమును స్వరోచి ప్రయోగించెను. అలం. ఉపము. “పరిహాసము చేయు” ఆను +నది య. పమావాచకము. ఉపమావాచకములు.. శ్లో. “స్పర్ధతే జయతి ద్వేష్టి +ద్రుహ్యతి ప్రతిగర్జతి, ఆక్రోశత్యవజానాతి కదర్థయతి నిందతి. తస్య చాను +తరోతీతి +కవీనాం +శబ్దాఃసాదృశ్యవాచకాః ఉపమాయామి మే +బుద్ధి +సౌఖ్యదా!.” (దండి) మత్తారులకు = మదించినవిరోధులకు, ఉత్తలంబు +జరితావము, ఇడున తలంబును = కలిగించునట్టి యీఁటెను, పద్మరాగమణి +చూడంబు=పద్మ రాగమణులు (కెంపులు) చెక్కిన గ్రంథులుగలది, (కెంపులం +చెక్కి నగుబ్బలఁ గలది. దీనికిఁగ_రడాలం). ఆగు కేడెంబును అగునట్టి డాను +పెట్టుకొని, వేడెంబునన్ = చుట్టుపరుపుల చే, తురంగంబుక్ అశ్వమును, పటి= +తోలి, తెఱపి= బైలు, కనిచూచి, తఱటుచేసి - చబుకుతోఁగొట్టి, ఒద +-చనక్ = రాక్షసుని నశ్వము రాచుకొనిపోవునట్లు, ఉఱికించి దాటించి, కథా +కుటరిబరి-కఱకు=దిట్టఁడైన, ఆరిజశత్రు వుయొక్క, బిరిక్ = ప్రక్కలను, వరికి +యవడక్ = చెక్కలు చేయునటుల, పొడిచి.. (తన +చేతియాఁ టె ఁబలం మాఱు) +పొడిచి, కడచి= తొలఁగి, నిలిచినక్ = నిలువఁబడఁగా, వెలుచనక్" = కోడ +ముతో, బరిగోలపోటున = పార్శ్వములఁ గ్రుచ్చునట్టి కోల యొక్క +పోటుచే, (ఒరినెతోఁ బొడుచుట చేత నని బ్రౌనుదొరవారి ప్రతి) ఆటోపి... +-వృత్తిక్ = ఆటోపించు = ఆట్టనహాము చేయునట్టి - చెలరేఁగునట్టి, మక్తీకరి +-వృత్తిక్ = గంధగజంబు చందంబున, నెత్తురు = రక్తము, ఒలుక= దేహము +నందుఁ జిందఁగ, నక్తంచరుండు = రాత్రి సంచరించువాఁడు - రాక్షసుండు +- \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0505.txt b/Manu_Charitra/page_0505.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..65cc9b5e679cda25460dbf69f56eb256c6aaf7a4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0505.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +453 +పోక, మోకరించుకొని = మోకాళ్లమీఁద నిలువంబడి కొన్ని యడుగులు +(దూరము) చని, సేకరించుకొని వేద వేఱి తెప్ప గిల్లి (నకిలించి మరికొందఱు) +కంచుమించుగī = కనఁబడకుండ చూచువారికన్నులకుఁ గాన కానివిధ ముగా, +ప్రయోగములను బట్టి మాడఁగాఁ గంచుమించుగా ననుపదమునకుఁ జెల్లా చెదరు +అనునర్థము గానవచ్చుచున్నది. చూడుఁడు. +సీ. +" మేదినీంద్రులు లు కంచుమించుగాఁగ.” +(దశావతారచరిత్రము.) +ద్విపద. “వంచన గననీక వలపించి నేఁడు, కంచుమించుగ మారకాననంబునకు +( ప్రభులింగలీల ) +సీ. "కంచుమించుగ నెంచునంచ నెంచఁగసంచరించువల్కులని తనము.” +(అచలాత్మజాపరిణయము. ఆ. 3.) +పఱచుట = పరుగిడిపోవుట, గగనచరుల - ఆకసమునం దిరుగు దేవతలను, +అచ్చెరువువడున టొనర్చెన, వడఁబో 300 యాపుకొని +యలసటతీఱినంతన యసుకునకుఁ జిక్కక గుఱ్ఱ మేఁగుట దేవతలకుఁ గూడ +సంతోషము కలంగఁజేసెను. అట్లు - ఆచొప్పున, వఱచినక్ - పరుగెత్తంగా +కందంబుఁజఱచి = మూఁపువైజిఱచి, మొగంబు = మొగమును తుడిచి +దువ్వి, ప్రస్తుతులక్ = పొగడిశలచే, కు స్తరించి బుజ్జగించి, ఆతి.. తోజ్. +అతి….,తోకా +అతి=మిగుల, రభస=వడి గావచ్చు, ఫూత్కార = పూర్తశుధ్వనితో, ఘోర = +భయముం గలిగించు, ఆరావంబుతో క్ = చప్పుడుతో, ఘోణా... హంబు +ఘోణారంధ్ర = ముక్కుపుటములనుండి పుట్టెడు, నిశ్వాస - ఊపిరియొక్క +గంధవాహ = వాయువు యొక్క, ప్రవాహంబు = వెల్లువ (పరంపర), వెడలు +వాహంబుక్ = ఉప్పతిల్లు చున్న యశ్వమును, దగ= శ్రమమును, పట్టువద +శాంతించునటుల, ఇట్టట్టుముట్టించుచు ఇటునటు నడిపించుచు, నిశ్వాన +వరంపరలవలన నశ్వము అలసటనొందిన సంగతి రాజు గ్రహించి యలనటదీజం +సొంతవఱకు నిటునటు త్రి ప్పెను. స్వరోచి, నిశాచరు రుద్యోగంబుక్=ఆరక్కసి +చేయఁబోవుయుక్నమును, చూచికొనవలసి = తెలియవలసి, నిలిచి, అంత +◉ += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0506.txt b/Manu_Charitra/page_0506.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..064a671455852aa182d828cc5822a369bbb05279 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0506.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +454 +మను చరిత్ర ము +అంశతోనె, అతండు = ఆదనుజుఁడు, ఒక్క కరుపుక్ = ఒకచెట్టును, కర +యుగళిక్=రెండుచేతులతో, ఇఱియంబట్టి - కలయంబట్టుకొని, వెల్లగింప +ఊడఁదీయ టకై, మల్లాడునాలోనన అల్లాడుచున్న యాసమయములో నె, +గల్లునక్ + మల్లుమని, కింకిణులు m చిన్న గంటలు, మొరయ మ్రోగగా, +మెఱుంగు, మెఱుపు, మెఱసినగతిజ్" = వెలిఁగినట్నల, మరలక్ =మరల, హరిక్ +గుఱ్ఱమును, పఱపి = వాని పైకి నడపి, ఒకటి రెండుమూఁడు, గొరకలక్ - (ఇనువు +బాణములచేత, ఇది 'నారాచ పదమునకుఁ బర్యాయపద మని కొందఱు. గుజ్జీ: టె +లని కొందఱు చెప్పుచున్నారు.) నెఱకులు = మరములు, కాడ = గు +గ్రుచ్చు +కొనునటుల, గుబ్బకొలందికి = బాణము క్రింద నుండు పిడివఱకు, దిగ వైచి +దిగునట్లువేసి, వింట నమ్మను సంధించి పిడివఱకు నసురుని మేన నాటునటులఁ +బ్రయోగించి, మాను=ఊడఁదీయఁ చన్న చెట్టును విడిపించి = విడు చునట్లు చేసి +ఎలయించుకొని = తన వై పునకుఁ జేరవచ్చునట్లు చేసికొని, బయలు వెడలించి +ఆమరుగుచోటునుండి బహిరంగస్థలమునకుఁ గొనివచ్చి, దోషాచరుండు = +నిశాచరుఁడు, పాపాణములకు = తాళ్ల కొఱకు, ఎపుడెపుడు వంగె = +ఎప్పుడెప్పుడువం గెనో, అపుడపుడెల్ల =అప్పుడప్పుడే, తురంగంబు - గుఱ్ఱం +బును, అంటం దోలి = దగ్గఱకు నడపి, గంటియిడి = వానిదేహమునిండ +గాయములు గలుగఁజేసి, మ్రాను పెఱుకునదనెఱింగి బాణములఁ బ్రయోగించి +యాటంక వఱచెను. పైని విసరుటకు జాల నేరుచుండ నాయదనున స్వరోచి +యసురను సమీపించెను. సమీపించి గాయపఱుపఁగా, వెంటంబడుటయంఁ క్ +రాక్షసుఁడు వెంబడింపఁగా, గెంటించి = దాఁటఁ దోలి, లేదు బంతి యన్న +యట్లు=అసత్యమనురీతిని-నీకుఁజిక్కు టయసంభవ మను విధముగా, అల్లంత ఉండి +అంతదూరమునుండి, వాగె సడలించి = కళ్లెమును వదులు చేసి, పగతు పైజ్ = +విరోధిమీఁద, నిగిడి = కవిసి- పైఁబడియనుట, వాగెక్ = +కళ్ళెమును, తుది +యింపక్" నా వెనుకకుఁ గుదించి పట్టఁగా, ముంగాళ్లు = ముందఱికాళ్లు XX += +వంబునన్ = ఆకాశమునందు, రాక్ = వచ్చునట్లు, మగిడించి +మరలించి, అంటే += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0508.txt b/Manu_Charitra/page_0508.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..abafc6babfec275160f814ef9feaef5ad319cd34 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0508.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +456 +మను చరిత్ర ము +C +వలువలుగల కొయ్యబాణముల చేతను, అడిదంబునన్ = కత్తిచేతను, అత్తలం +బునక్ = ఈఁటెతోడను, ఏసియం - వేసియు, వ్రేసియంక్ కొట్టి +యం, అడిచియం = నఱికియు, పొడిచియం . పోటుపొడిచియు, +నింట బాణముల సంధించి ప్రయోగించియుఁ బుట్ర కోలలతోఁ గొట్టియం +ఖడ్గముతో ఖండించియు నీఁటెతోఁ బొడిచియం నింకఁ బెక్కు తెఱుగులు +ఖండించినను, కడవల = అంతమును, కానక చూడలేక, మిడిసి = + చూడలేక,మిడిసి మిట్టి, +మృతుండును = మరణిం చిన వాఁడును, శానిదానవునిక్ = కాకుండుదరుజుని, +విసివి, (బడలి యని కొందఱు) ఎన్ని విధముల యత్నించినను +రాక్షసుఁడు చావకుంటచే విసిగి, రోసంబునన్ =కోవమం చేసే వైపద్యముతో +నన్వయము. +చూచి, వేసరి +క, భూపతి పావక బాణం +బేపున సంధించి తివిచి యేసిన మెయిc & +లావటలి పొదువ నతఁడా +రూపం బెడఁబానీ ఖేచరులు వెఱఁ గందన్. += +116 +పావక +టీ. భూపతి = స్వరోచి, ఏపునతో - ఉత్సాహముతో, +- +బ్రాణంబు = అగ్ని దేవతాక మైన బాణమును - ఆగ్నేయాస్త్రమును, సంధించి +సజ్జము చేసి (నారింగూర్చి), తినిచి = చెవివఱకు లాగి, ఏసిన = విడువఁగా, +ఆబాణముచేత, మెంజ్ = రాక్షసుని దేహమునందు, కీలాపటలి - మంట +సమూహము, పొదుప" = చుట్టుకొనఁగా, అతఁడు = దనుజుఁడు, ఆకూ +చంబు = అప్పటితన రాక్ష సాకారమును, ఎడఁబాసి - వదలి, ఖేచరులు +ఆకాశమునందు సంచరించు వారలు - దేవతలం, వెఱఁగు = ఆశ్చర్యంబురు, +పొందునట్లు. పైపద్యముతో నన్వయము. +అంద +తా, రా జాగ్నేయబాణముఁ బ్రయోగించఁగా దానిమంటలు రావ +సునిదేహమును జుట్టుకొనియెను, అంత వానిరాక్ష సాకారము పోయి దేవతల +కాశ్చర్యము కలిగించునట్లు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0510.txt b/Manu_Charitra/page_0510.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5041e497ce41117252dd00a2b2cbbbfcd3e167d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0510.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +458 +మను చరిత్ర ము +రక్నస్థగిత మగు కిరీటమునందలి వివిధరత్నములు మనోహరములగు కాంతులు. +నాలుగు దెసలను వ్యాపింపఁగా, తెగలు - పొడవులు, కలహారముల జిగిఒక లిగి +నట్టి గళమునందలి దండలయొక్క కాంతి, చెలఁగఁగాజ్" = వెలయఁగా, +కొదమ మొగులక్" = తరుణ మేఘమునందు - అపుడె వ్యాపించుచున్న నల్లని +మబ్బుపయి, తగుయానమునక్ = ఉచితమైన విమానములో, గగనచరుఁడు = +ఆకసమునం జరించువాఁడు (గంధర్వుఁడు), అయ్యెక్=అయ్యెను. +తా. ఆరాక్షనుఁ డాగ్నేయ బాణముచే నశించి బంగారు చాయగల +మేనును, లేఁజిగుళ్లవంటి మోవిపైఁ బ్రకాశించు నంద మగునగవును, దీర్ఘము . +లైన తలవెండ్రుకలును, తెల్ల దామరలం బోలిన కన్నులును గలగంధర్వాశా +రముం దాల్చి, కస్తూరిమి శ్రమై మేనఁబూయఁబడిన గంధ పుఁదావులునిండారు, +స్త్రీలు, వీచోపు లిడుచుండ విమానారూఢుఁడై కిరీటమణులును గంఠహారము. +నందలి మణులకాంతియుం బ్రసరింప నాకాశ మార్గమునఁ గానఁబడియె. +అలం. ఉపమ-ఉదా త్తము. +క. నవనవ సౌరభముల నె +క్కున కువలయవర్ష మపుడు గురిసె మొరసికొ +రవరవ మురజక వంబులు +దివి దివిషజ్జలజముఖులు దెలిసి నటింపన్. +118 +టీ. ఆపుడు = బట్టిసమయమునందు, దివిక్ గగనమునందు, నవనవ +సౌరధములక్=మిగులనూతనమైన సువాసనలచే, ఎక్కు వకువలయ వర్షము +మిక్కిలి యగు కల్వపూవుల వర్షము, కురిసె = వర్షించెను. విషజ్జలజము- +ఖులు=దేవతాంగనలు(అచ్చరలు), తెలిసి= ఈగంధర్వునివృత్తాంతము నెఱిఁగి, +గండర్వుఁడు శాపవిముక్తుఁడై రాక్షసరూపము తొరంగిన యంశమును దెలిసి +కొని, నటించర్" = నృత్యమొనర్పఁగా, రవరవము ర జరవంబులు = రవరవయను +మృదంగ నాదములు, మొరసెక్ = మ్రోఁ గెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0511.txt b/Manu_Charitra/page_0511.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..170f9b66f207756bb88041a5d030adf0d65cdb6e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0511.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చతుర్థాశ్వాని +నిము +459 +తా. స్వరోచి రాక్షసునిపై నాగ్నేయాస్త్రమును బ్రయోగింపఁగా +నాతఁడు పూర్వరూపమును దోరంగి వెంటనే, గంధర్వరూపముం గొనినటులఁ +దెలిసికొని దేవతలు క్షవలయ పుష్పకర్ష ముం గురిసేరి. అప్సరస కాడుచుండ +మద్దెల వాయించిరి. +వ. అసిన విని తరువాతివృత్తాంతంబు వినుటకు దివుటమై +మదీయమానసంబు కౌతుకాధీనం బయ్యెడు వినిపింపుఁ +డని యడుగుటయును. +టకు = += +119 +టీ' అనినī =ఈ ప్రకారము శకుంతములు పలుకఁగా, విని, (జైమిని) +తరువాతివృత్తాంతంబు = అనంతరకథను, తివుటమైక్ = ఆస క్తితో, విన +ఆసక్తితో, +ఆలకించుకొఱకు, మదీయమానసంబు నాహృదయము, కాతుకా +ధీనంబు = కుతూహలపడుచున్నది. అయ్యెడు - అగుచున్నయని, విని +పింపుడు - నాకు వినఁ జెప్పఁడు. అని యడుగుటయంక్ అని పక్షులను +గోరఁగా, (ఇక్కడి కాశ్వాసము పూర్తియైనందున నన్వయము వంచకూ +శ్వాసములోని రెండవపద్యములోఁ ఋషులు చెప్పినట్లు కలదు). +శా. శ్లాఘాలంఘనజూఁఘికోజ్జ్వల గుణాలంకార మంకార హే +షాఘోషోద్భట దాటి కాగ జఘటాశ్వముణ్ణ విశ్వంభరా +మోఘీ భూతభుజంగభోగభర సంఫుల్లాబ్జపత్రేక్షణా +గ్రాఫీ యః ప్రతిభావిచక్షణ త్రయీధర్మైకసంక క్షణా. 120 +టీ, క్లామా... కార-క్లామా పొగడికను, లంఘన += += ఆతి +అతి శ్రమించుట +యందు, జాంఘిక = పిక్కబలిమిగలిగిన, ఉజ్జ్వల= ప్రకాశించుచున్న, గుణm +సుగుణములు, అలంకార = ఆభరణములు గాఁగలవాఁడా- కొనియాడ శక్యము +గాని యుక్త :గుణము లే భూషణములుగాఁ గలవాఁడా యనుట, ఘీంకార +· భోగధీర - ఘీంకార - గీపెట్టుటు యొక్క యు, హేపా = సకిలించుటల +యొక్కయు, ఘోష = నాదమతోడి, ఉద్భట = ఎక్కుడగు, ధాటికా=రణ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0512.txt b/Manu_Charitra/page_0512.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1a645c2fc5460985f8ac9163a4f809cb81a234a1 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0512.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +-160 += +మను చరిత్ర ము += +ప్రయాణమునందలి, గజఘటా ఏరుఁగులమందల చేతను, అశ్వ= గుఱ్ఱముల +చేతను, వీణ్ణ=నలఁగిన, విశ్వంభరా వసుధచే, మోఘీభూక = వృద్ధ చేయఁ +“బడిన, భుజంగ = ఆదిశేషుని యొక్క, భోగభర - పడగల బరువుగలవాఁడా, +దిగైత్ర యాత్ర లయందు గీ పెట్టుచు నేనుఁగులు నకిలించుచు గుఱ్ఱములు తెంపు +లేక పయనములు గావించుటచే నా త్రొక్కిడివలన భూమి పైనుండి దుమ్మం +'తయు లేవఁగా భూమిబరువు తగ్గెననియు నందుచే నాది శేషునకు భూభారము +తగ్గించిన వాఁడా యనిభావము. సంఫుల్లాబ్జ్బవత్రే క్షణా= చక్కఁ గావిరిసిన తామర +'జేకులంబోలిన నేత్రములు గలవాఁడా, ద్రాధీయః ప్రతిభావిచక్షణ - + విస్తారమయిన, ప్రతిభా= బుద్ధివిశేషముచే, విచక్షణ నేర్పుగల +వాఁడా-యు క్ష సమయములం దువకరించు సద్యఃస్ఫురణముగల గొప్ప బుద్ధి +గలవాఁడా, త్రయీధర్తై కసంరక్షణా - త్రయీ = వేదములయందుఁ జెప్పఁ +`ఆడిన, ధర్మ=ధర్మముల యొక్క ఏక = ముఖ్యమైన, సంరక్షణ +శలవాఁడా! వేదములచేఁ జెప్పఁబడిన ధర్మములు స్థాపించి వర్ణాశ్రమధర్మము +లను 'గా పాడుచున్న వాఁడా! శ్రీకృష్ణదేవరాయా! అలం. అత్యుక్తి. +• +రక్షించుట +తా. పొగడుటకు సాధ్యముగాని సుగుణములు కలవాఁడా! యుద్ధ +యాత్ర వెడలు నేరుఁగుల గుఱ్ఱములనడకచే నలఁగి భూమి రజమై యెగిరి +పోవుటచే సర్పరాజునకు భూమివహించుభారమును దగ్గించిన వాఁడా, పద్మ +ములవంటి వికచ సేత్రములు గల వాఁడా, బుద్ధి విభవము గలవాఁడా, వేద +మార్గధర్మ ప్రతిపాలనము చేయువాఁడా! యని కృష్ణదేవరాయలం గూర్చిన +కవిసంబోధనములు. +శ, బహువీరహనన మిళదఘ +వహనభ్ర మకృత్కశంకవర్లో గ్రాసి +గ్రహిళ భుజ యుగళ గజప +త్యహిపహరణతార్ఘ్య సజ్జనావన డా. +121 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0513.txt b/Manu_Charitra/page_0513.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa242cdd10346c583070da09b55e819b22ae2db7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0513.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +461 +టీ. బహు . . . యంగళ—బహు= అనేకులైన, వీర - యః ద్ధవీరులయొక్క, +హనన చంపుటచే, మిళత్ సమకూడిన, ఆమ= దోషమును, వహన మోయుంట +యొక్క, భమకృత్ = భ్రాంతిగలిగించుచున్న, కళంక =నల్లని కాంతియొక్క,. +వద్ద = పోవుచే, ఉగ్ర=భయజనకమైన, ఆని = కత్తిని, గ్రహిళ=పట్టుకొనిన, +భుజ భుజముల యొక్క యుగళ = ద్వంద్వముగలవాఁడా, అనేక విరోధి +రాజులను జంపుట చేఁ గల్గిన పాపములన్నియుఁ దనయందుఁ +బ్ర వేశించెనేమో. +యనునటుల నొప్పు నల్లని చాయలచే నలరారు భయంకర +ఖడ్గమును గేలఁ, +చాల్చిన వీరాధివీరుఁ డా ! గజ.. తార్క్ష్య- గజపతి = కళింగదేశ ప్రభువగు గజ- +• +భళీ యనెడు, ఆపాప = పొఁపజేని, హరణ కట్టుకొనుటయందు, తార్ఘ్య= +గరుడుఁడైనవాఁడా, గరుత్మంతుఁడు పామును బట్టుకొనిన విధముగా నిరా +యాసముగా గజపతిని బట్టుకొనినవాఁడా, సజ్జనావనద = మంచివారిని +రషీంచుటయందు సమర్థుఁడా, శిష్టరక్షణకుశలుఁడా ఓకృష్ణదేవరాయా యని +కృతిపతికి సంభోధరము. ఆలం. భ్రాంతిమంతము. ఉత్ప్రేక్ష. రూపకము. +తా. ఆనేకులు జంపుటచేఁ గల్గినదోషము లేమో తనయందుఁ బ్రతి. +ఫలించుచున్న పని సంశయము పుట్టునట్టున్న నల్లని చాయలుగల కత్తి దాల్చిన +వాఁడా! గజవతీ యను పామును బట్టుటకు గరుత్మంతునివంటివాఁడా !! +నజ్జనులను రక్షించువాఁడా! +వృథ్వి. సుధీమధుర వాక్సు థాసుముఖ నాగమాంబాసుతా +మధు ప్ర సవసాయశాస్త్ర యవిరామరమ్యాకృతీ +దధీచవిధు శామధుగ్ధ నదదుగ్ధసింధు ప్రథా +వధీరణపరాయణోజ్జ్వలవ దాన్య తాలంకృతో, +122* +టీ. సుధీ సుముఖ - సుధీ పండితుల యొక్క మధుర రుచికరము. +లైన, వాక్ జవాక్యము లను, సుధా= ఆమృతమునకు, సుముఖ=ఎదురుచూచు. +వాఁడా, నాగమాంబాసుతా = నాగమ్మ పుత్రుఁడా, మధు.. కృతీ - మధు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0514.txt b/Manu_Charitra/page_0514.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c64521ec467e36d269602681f4d61d139599c3b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0514.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +.462 +" +మను చరిత్ర ము += += +వసంతునియొక్కయు, ప్రసవసాయక = పుష్ప బాణుఁ డగు +పుష్ప బాణంఁ డగు ఆమన్మథుని +యొక్క యు, స్మయ = గర్వమును, విరామ - ఆపివేయం, రమ్య - సుందర +మైన, ఆకృతీ = రూపముగలవాఁడా, దధీ.. లంకృత - దధీచ = దధీచముని +యొక్కయు, విధు = చంద్రు నియొక్క యం, జామధుక్ +జామధుక్ = కామధేనువు +యొక్కయు, ధరద కు చేరునియొక్కయు, దుగ్ధసింధు= రాబ్ధియొక్క యు, +ప్రథా= ప్రసిద్ధిని, ఆవధీరణ = తిరుగుబాటు చేయుటయందు, పరాయణ +"నిష్ఠ,గల, ఉజ్జ్వల = ప్రకాశించుచున్న, వదాన్యతా - దానగుణముచే, ఆలం +-శృతా= ఆలంకరింప బడినవాఁడా. +ఇందు రాయల విద్వత్ప్రయతయం, అభిజాత్యమును, సౌందర్యాతి +శయమును, ఔదార్యాతిశయమును జెప్పఁబడెను. +(దధీచి ఇంద్రునకు వజ్రాయుధము లభించఁ జేయుటకు వెన్నెముక +నొసంగుటయంఁ జం. ఁడు వేలంపులకుఁ దనకళలఁ బానము చేయ నొసంగు +టయుఁ గామధేనువు కోరిన వారికామికములు కడమపడక తీర్చుటయండి, +గుబేరుఁ డర్థులకు లేదనక ధనము కొనంగుట యం, సింధువు తరచినంతన కల్ప +శామృతాదుల నొసంగుటయఁ బ్రసిద్ధములగు పురాణకథాంశములు.) +తా. పండితుల వాక్యములు వినుటయం దాదరము కలవాఁడా ! నా గ +మాంబకుమారుఁడా ! వసంతమన్మ ధులమించిన మందరాకారముగలవాఁడా ! +దధీచి, చంద్రుఁడు, కామధేనువు, బేరుఁడు, పాలసముద్రము మొద +లగు వీనికిఁగల ప్రఖ్యాతికంటె మించిన దానగుణమునందలి ప్రఖ్యాతి గల +మించినదానగుణ +వాఁడా! +గద్యము. ఇది శ్రీమదాంధ్ర కవితా పితామహ సర్వతోముఖాంక +పంకజాక్ష +పాదాంబుజాధీన మాన సేందిందిర నందవరపు రవం +శ్రోత్తంస శఠకోపతాపస ప్ర సాదాసాదిత చతుర్విధకవితాను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0515.txt b/Manu_Charitra/page_0515.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..27a5bcd85b1d6af05bf61f2b5a85b461a8bb8704 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0515.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +చతుర్థాశ్వాసము +463 +తల్లి కాల్లసాని చొక్క యామాత్యపుత్త పెద్ద కార్య ప్రణీ +తంబైన స్వారోచిష మనుసంభవం బనుమహా ప్రబంధంబు +నందుఁ జతుర్థాశ్వాసము. . +• += +టీ. శ్రీమ. ప్రణీతంబు- శ్రీమత్ = విద్వత్తాసంపదగల, ఆంధ్రకవితా +'వైతామహ = ఆ +ఆంధ్ర కవిత్వమునకు బ్రహ్మయను, సర్వతోముఖ = అంతట +వ్యాప్తిగల, అంక = బిరుదుగల్గినట్టియును, పంకజాక్ష = విష్ణువు యొక్క, +పాదాంబుజ = పాదపద్మములకు, అధీన +వళ మైన, మాన సేందిందిర మనన్న +నెడు తుమ్మెదగలట్టియును, నందవరపురవంశోత్తస = నందవర మనెడి యూరి +వారివంశమున (నందవరీక కులమున) శ్రేష్ఠుఁడగు పట్టి, శఠకోపతాపన = +శఠణోపయతియొక్క, ప్రసాద కృపచే, ఆసాదిత=పొందఁబడిన, చతుర్విధ = +నాల్గువిధములగు (బంధ, చిత్ర, గర్భ, ఆశుకవనములు), కవితామతల్లిక +శ్రేష్ఠ కవిత్వముగలట్టి 500, ఆల్లసాని చొక్క యామాత్య పుత్ర అల్లసాని +చొక్కయము త్రి కిఁ గుమారుఁడగునట్టియు, పెద్ద కార్య = పెద్ద నార్యునిచే, +ప్రణీతంబు = రచియింపఁబడినది, మహా ప్రబంధంబునందుకొ = మహాకావ +మున, చతుర్థాశ్వాసము. +ఇది శ్రీ దక్షిణామూర్తి కు త్రోపాసనాసమాసాది తాఖండసాహితీ ధురీ +ణుండు నాత్రేయగోత్రపవిత్రుండును వావిళ్ల వంశవయోరాశిరాకాసుధాక +రుండు నగురామశ్వామిశాస్త్రి చేత న నేక పూర్వవ్యాఖ్యా నాభి ప్రాయంబులఁ +బర్యాలోచించి రచి5వఁబడిన రుచిసమాఖ్యానం బగు వ్యాఖ్యానంబునందుఁ +'జతుర్థాశ్వా రను, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0516.txt b/Manu_Charitra/page_0516.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b6982908c7aefc3945362cf79a63452d9987f77a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0516.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +م +శ్రీ స్తు +మనుచరిత్రము. +సటీ క ము +పంచమాశ్వాసము +నందనసౌందర్య సు +ధీనందన వితరణావధీరితబలి రా +డ్భానుజ పర రాజస్వ +ర్భానుభుజాహీంద్ర కృష్ణరాయన రేంద్రా. +టీ. శ్రీ = లక్ష్మీకి, నందన = పుత్రుఁడై నమదనునివంటి, సౌందర్య +అందము కలవాఁడా! సుధీ += +1 += +పండితులను, నందన = ఆనందపఱుచువాఁడా! +కొఱవడఁజేయఁబడిన, +వితరణ = దాతృతచే, అవఢీరిత = కొఱవడఁ జేయఁబడిన, బలి బలిచక్రవర్తి +యును, రాట్ =చందురుండును, భానుజ = కర్ణుండును గలిగినవాఁడా ! వర +విరోధిరాజులనెడి, రాజచంద్రులకు, స్వర్భాను = రాహువను, భుజ భుజు +మనేడు, ఆహీంద్ర = భుజగోత్తమము గలిగినవాఁడా! కృష్ణరాయన రేంద్రా! +అని కృతినాయకసంబోధనము. +తా. ఎక్కువచక్కఁదనమును నీవియు విరోధినృపాలురను వశ +చఱఁచుకొను శక్తియంను గలవాఁడా ! అలం. రూపకము. నిదర్శనము. ఆతి +శయోక్తి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0517.txt b/Manu_Charitra/page_0517.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b65ea0b93fc30bb5e57937938d98b5f96250936 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0517.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +పంచమాశ్వాసము +465 +వ, అవధరింపులు:. జైమిని మునీంద్రచూడారత్నంబునకు నీడో +ద్భవంబు 2) ట్లనియె. +2 +టీ. అవధరింపుము: ఆలకింపుము. జైమినిజ జైమిని యను, మునీంద్ర= +ముని శ్రేష్ఠులలో, చూడారన్నంబునకు శిరోరత్న మైన యాకసికి ముని += +శ్రేష్ఠులలో నుత్తముఁ డగు జైమిని మహాముని కనుట, నీడోద్భవంబులు +(గూ”టియందుఁ బుట్టిన) కథను జెపి : ట్టి ధర్మరతులు, ఇట్లనియెక్=ఈ ప్రకా +రముగాఁ దెబ్బఁ దొడం గారు. +తే, ఆవుడు గంధర్వపతి మహి కవతరించి +రాజు విస్మయమున హయరాజు డిగ్గ +నక్కు నేర్చి ముదంబుతో నయె దంత +కిరణములు హారకాంతులు సరసకూడ ! += +3 +టీ. ఆపుడు, గంధర్వప రాక్షసుఁడుగా నుండి స్వరోచి బాణ +ప్రయోగముచేః బూర్వరూపము కోలఁ పోయి స్వస్వరూపమొందిన) గంధర్వ +రాజన్యుండు, మహిక్ = భూమికి, అవతరించి = (విమానము మీఁదినుండి) +దిగి, రాజు = స్వరోచి, విస్మయమునన్ = ఆశ్చర్యముతో (తనతోఁ బ్రతి +మటించి పోరిన రాక్షసుఁ డాకస్మికముగా గంధర్వుఁ డగుటయే యాశ్చర్య +కారణము), హయరాజుక్ = శ్రేష్ఠమైన గుఱ్ఱమును, డిగ్గర్ = దిగఁగా +అక్కు నేర్చీ = తెలింxనముచేసికొని, ముదంబుతో +కా = సంతసమున, దంత +కిరణములు=పలు వర సల కాంతులును, హాకాంతులు=మెడ నున్న ముత్తెపు +స్ఫటికపు దండల తెలికాంతులుకు, సరసమాడత్ =కలంకను బొందఁగా, (తెల్లని +దంతకాంతులును హారములు తెలిరుచులు నొకదానితో నొకటి కలసి మెలసి +ననమాడుచున్నటులు గనవచ్చుచుండ) ఆసియెక్ +జపలికెను. (ముందు పద్య +ముతో నక్వయము). దంతములు హారములందలి ముత్తెమఁలంలో నగునవి శ్వేత +గణములోని పనుటకు +5050-30 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0518.txt b/Manu_Charitra/page_0518.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2840f2257f35af7f7208baca71bf91e27ac972c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0518.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +466 +మను చరి +త్ర ము +క్షో "శుభ్రాణి భారతీ ధర్మ శే షేశవరణేందవః ... +ముక్తాకుసుమనక్ష త్ర దన్తస్వేదాంబుబిందవః ” +(కావ్యకల్పత.) +తా. అప్పుడు రాక్షసత్వము (రాక్షసరూపమును) వీడి నిజరూపమును +బూనిన గంధర్వరాజు విరూనమునుండి భూమి మీఁదికి డిగి తన్ను వీక్షించి +యద్భుతవుఁతో నశ్వముం దిగిన స్వరోచిని మదంబున నాలింగనము చేసి +యిట్లనెను. ఆలం-ఉపును. +సీ. భద్రమా నీకు నీ బాహాభృతం తి +బజలకు లెస్సలా రాచవారు +ధన్యుండ నైతి నిదర్శనమునఁ జేసి +నాదుష్కృతములెల్ల నాళ మొదె +నీజగత్తయి నన్ను నిందీన రామోఖ్యం +గీర్తించు నప్సరోగీతసరణి +గారాపుమీ తల్లి కడవాఁడఁ గాని నే +గణుతింపఁ గడవాఁడఁ గాఁజుమయ్య +తే, పెండ్లికొడుకవు మాకు నీబిసరుహాక్షి +కూర్చినందన యొక మౌనిఘోర ప +వికృతి మాసిసిదిండి నై యకట దీని +ప్రాణముల కల్గఁ దలఁచితి బాపబుద్ధి. +4 +టీ. నీకుజ్, నీబాహాభృత శ్రీ తిక్ = నీ పరిపాలనయందున్న +భూమిలో) +నీ భుజములచే భరించఁబడిన భూమియందు, ప్రజలకు మనుజులకు +భద్రమా = క్షేమమే కదా? రాచవారు ఇ +బంధురాజులు- సాటివారు +క్షత్రియవంశజులందు, లెన్సకా = చక్కగా నున్న వారుకదా? నీదర్శన +మురఁ జేసి నీయొక్క సందర్శనముచేత నిన్ను ఁజూడఁ గలుగుటచేత, ధన్యుండ +నైతికా = కృతార్థుఁడ నై తిని (నీ దర్శన సిద్ధిశ తన రాక్షస జన్మ తొలంగిన దాని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0519.txt b/Manu_Charitra/page_0519.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b17867b61bf2825625514a373f39de47d9a727d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0519.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమాశ్వాసము +467 += ఈ మూడులోక += +'శృతజ్ఞతా పూర్వకముగా నొప్పుకొనుట.) దుమ్మమృతములు - దురితములం, +రాక్షన జనమునందు నేను గావించిన పాపములు, ఎల్లక్ = అంతయజ్ +మొందెక్" = నశించెను. ఇంక నాకుఁ బావములం లేపుట, అవ్సరోగిత +నరణి - ఆచ్చర స్త్రీల ననుచే, ఈ జగత్ప్రయి +ములఁ, నన్నుక్, ఇందీవరాక్షాఖ్యక్ = ఇందీవరావు: డరెడి నామముతో, +కీర్తిచుక్ ఉపొగడును, శాపవశమున రాక్షుడనై యిటులైతిని గాని నీకు +నేరు మేనమామనుగాని యన్యుఁడఁ గాను, నేక్ = నేకు, గణంతి +ఆలోచిండుగా, గారావు= ప్రియమును బొంద దగిన, మాకర్ణికడ వాఁడక్ +మీ యమ్మకుఁ జిన్ని తమ్ముఁడు, కాని, కడవాఁడు = విక్రముఁడను, కాక్ +చుము ఆయ్య = కొనునుము. మాకు, పెండ్లికొడుకపు = అల్లుండవు, ఈచినకు +హాలీ= ఈతామరపూవులవంటి కనులు గలది యగు మకోడము, కూర్మి నందన = +శ్రియపుత్రిక, ఒక. మాని = మునియొక్క, ఘోర = తీవ్రమైన, శాఖ +ఐకృతిī = శాప కారణముచే, శావవికారము చేత నన్నుని, మానిసిదిండిపై +మనుజుల ధక్షించు రాక్షసుండనై, పాపుద్ధి జదురిక చింఠతో, దీరి ప్రాణ +ములకున్ =ఈ నాకూ:తుజీవనమునకు, అల్లక్ - కోపించుటకు - ప్రాణము +దీయఁటకు, తలఁచిలిక్ = ఎంచితిని, ఆకట=ఆయ్యో! ఇది శతమునకు +రము నొందుట. +3 +విచా +ఆత్మ నామము జెప్పికొనుట తగదని శాస్త్రము విధించుచున్నది గాన కన +పేరు తాను జెప్పక గంధర్వులు గానము చేయంచున్నటుల నిందీవరాక్షుడు +“చెప్పుకొనెను. పేరు చెప్పరా నరుటకు.. +శ్లో. "ఆత్మ నామ గురోర్నాను నామాతికృవణన్య చ +ఆయుష్కా మో న గృష్ణాయాబ్చేస్థాపత్యకళత్రయోః +నామానుకీర్తనం పుంసామాత్మ నిశ్చ గురోః స్త్రియాట +దిన మేకం హరత్యాయుః ... \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0520.txt b/Manu_Charitra/page_0520.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7085b94e8a23297997f206e079d1c091188e784f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0520.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +468 +మను చరిత్ర ము +తా. నీవును నీపరిపాలనలో నున్నవారును సుఖముగా నున్నారా? +నేను నీదర్శనంబునం జేసి కృతార్థుండనైతిని. నేనన్యుండను గాను, మీ జననితోఁ +బుట్టినవాఁడను. నే నిందీవరా ముండను, నీవు మాయల్లుఁడవు. ఇది నా కుమార్తె +మునిశావమున రాక్షసక్వమును వహించి ప్రియపుత్రిక యను +నను రాశ +మైన లేక యాహా ! దీనినే భక్షింపఁబూనితిని. ఇంక నాసంగతి నే మని +చెప్పెదను? +క. అనునెడ వచ్చి మనోరమ +జనకునిపాదముల కెరఁగ సస్నేహమతి +గనుఁగవ నీ రొలుకఁగ నం +దనమూర్ధఘాణ మతఁడు దయఁ గావించెన్. +14 +టీ. అనునెడ = గంధర్వుఁ డీవిధముగా స్వరోచితోఁ జెప్పు +చుండఁగా, మనోరమ గంధర్వరాజునందన, వచ్చి-సమీపమునకుఁ జేరవచ్చి, +జనకుని పాదములకుక్=ఠం డ్రియగు నిందీవరాక్షుని యడుగులకు, ఎరఁగ +నమస్కారము_చేయఁగా, అతఁడు, సస్నేహమతిక్ - ప్రేమతోఁగూడిన +హృదయముతో, కనుఁగవక్ = కన్నులు రెంటియందును, నీరు - కన్నీరు, +ఒలుకఁXE" = చిందఁగా-కారంగా, దయక్ - ప్రేమతో, నందన = పుత్రిక +యొక్క. మూర్ధ- శిరస్సును, ఆఘ్రాణము = వాసన చూచుటను, కావించ +ఒనర్చేను. += +ස +తా. ఇందీవరాక్షుఁ డను గంధర్వరాజు తన సంగతిని విన్న వించుచుం +డఁగాఁ గొమరిత యగు మనోరమ తండ్రి పాదములకు నమస్కరింప నా మెం- +చి విచారమునఁ గంట నీరు పెట్టుచుఁ బేర్మితో శిరస్సును మూర్కొ నేను +ఆ. అపుడు విస్మితాత్మఁ డై వరూధినిసుతుఁ +డేమి కారణమున నేతపస్వి +యిట్టి +కాప మిచ్చె నెఱిఁగింపు విన వేడు +కయ్యె ననఘ యసిన నాతఁ డనీయె, +6 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0522.txt b/Manu_Charitra/page_0522.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce3e465fbb8173862b41f2102e725ad5d684ee72 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0522.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +470 +మను చరిత్ర ము +వత్తిఁ బెట్టు కొని కంట కంటియందు, వత్తిక్ పెట్టుకొని దీపము వత్తిఁ బెట్టు +గొని-రాత్రులందుఁ గూడ దీపముఁ బెట్టుకొని, (ఆక్షరస్వరూపము స్పష్టముగాఁ +గానరాని తాళపత్ర గ్రంథములు చదువుతఱి దీపము కనులఁజెంతఁ జేర్చిన +గాని కానరాదుగానఁ జేరువలో దీపముంచుకొనుటయే కంటవత్తి విడుకొనుట. +ఓరంత ప్రొద్దులక్ - సర్వకాల సర్వావస్థలయందును, ఆయఁర్వేదము. వైద్య +శాస్త్రంబును, చెప్పక్ = చెప్పుచుండఁగా, వినుచుండి - నే నాలకించుచుండి, +ముని శ్రద్ధగాఁ జెప్పుచుండె నని విని, మానసమునందు = హృదయమున +శత్=ఆశాస్త్రమును, జిమ్బుక్షా - నేర్చుకొనవలె నను, రతి = అభిలాషచే, +(ముందరి కన్వయము.) += +తా. ఈభూమియందు యశోవంతుఁడైన నలనాభుఁ డనెడి పేరుగల +గంధర్వుని తనయుండను నేను. బ్రహ్మమిత్రుం డనెడి యాయు ర్వేదవిద్యానిధి +శిష్యుల కహోరాత్రములు వైద్యశాస్త్రమును బోధించుచుండ నది విని +యయ్యది గ్రహింపవలయు నని యెంచి. +తే, మౌనీవరుఁ జేరి భక్తి నమస్కరించి +చెప్పవే నాకు నీవిద్య శిష్యకోటి +తోడఁ గూడంగ నేఁ గృతార్థుండ నగుదు +ననుచుఁ +బ్రార్థింప +ననుఁ జూచి యసహసించి, += +8 +"టీ. మౌనివరుక్=ఆముని శ్రేష్ఠుని, చేరి=సమీపించి, భక్తి = పూజ్య +ధౌషముతో, నమస్కరించి = మ్రొక్కి (ప్రణామము చేసి) ఈవిద్య= ఈ యా +యుర్వేదము, శిష్యకోటితోడఁగూడంగ = మీ యొద్దఁజదువుకొను వారితో c +గూడ, నాకు చెప్పవే = నాకుఁగూడ సభ్యానమఁ చేయుము. నేజ్, కృతా +పండను = కోరినకోరిక సఫలమైనవాఁడను, అగుదుకో" = ఆయ్యెదను. ఎందు +నేలోపము లేని చా కీ విద్య నొసంగితి వేని సమస్తకామితములు నెఱవేఱినటు +లగును. దానఁ గృతార్థుఁడ నగుదును, అనుచుకో" - అని, ప్రార్థిండర్ +• \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0523.txt b/Manu_Charitra/page_0523.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..305c41a6152abf2da09a5f2874d3c84b7723ef88 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0523.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమా శ్వా స +ము +471 +వేఁడం గా, ననుర్, చూచి, అపహసించి = వేళాకోళముచేసి, (ముందరి +శన్వయము). +తా. ఆ మునివరు వెంగటి కేఁగి భక్తితో నమస్కారము చేసి యీ వైద్య +శాస్త్రమును నీ శిష్యులతో పాటు నాకుఁగూడ నుపదేశింపుము, ధన్యుండ +నయ్యెద నని 'వేఁడ నన్ను వేళాకోళము చేసి. +శ. నటవిట +గాయకగణి కా +కుటిల చళ్ళీధురసముఁ గ్రోలెడు చెవికిగా +గటు వీశాస్త్రము వల ది +చ్చట నినుఁ జదివింప కున్న జరగదె మాకున్, +9 +టీ. నటనాట్యము చేయు వాండ్రయొక్కయు, విటజవరనారీలోలు +రగు పురుషుల యొక్క యం - జారులయొక్క యనుట, గాయక = సంగీతము +పొడువారియొక్కయు, గణికా = వేశ్యల యొక్కయు, కుటిల = వంకర +గలిగిన వీరందరి వాక్యములు నీచములుగాన నట్టి, వచః= వాక్యములనెడి, శీధు +రసముజ్" మద్యమును, క్రోలెడు = పానము చేయునట్టి, నటులు, జారులు, +పాటకులు, బోగపు: జెలఁవలు లోనగువాండ్ర పరిహానరూపములగు నిందా +వాక్యముల నాలించుటయందే సమాదరభావముగల మీబోంట్ల, చెవికెక్ = +చెవులకు, ఈశాస్త్రము = ఈయాయుర్వేదశాస్త్రము, కటువు = రుచిలేనిది, +వలదు = నీకుఁ బనికి రాడు. ఇచ్చటక్ = ఈ యాశ్రమభూమియందు, +నేను" చదిపించుకున్నన్ = నిన్నుఁ జదువునటులఁ జేయకయున్న యెడల +నీకు జదువుచెప్ప మేని, మాకు(తృష్ణారహితులము మునులము నగు) మాకు, +రగ దె=గడువదా ? నిత్యకృత్యముల కే మేని లోపము వాటిల్లునా ! +- +తా. నటఁట గాయకాది గణికాసాంగత్యమునఁ బొద్దుపుచ్చుచు +వాండ్రై వలంకులతో నానందించుటయం దలవాటుపడిన నీ చెవులు కీయాయం +ర్వేదము రుచించునా ? ఆశ్రమమునందుఁ జేర్చుకొని నీ కిది చెప్పకున్నచో +మాకేమి ?ఱఁత ? అలం. రూపకము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0524.txt b/Manu_Charitra/page_0524.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49899260c442457ffcdf2f8795afda221e503101 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0524.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +472 +మను చరిత్ర ము +తే, అనఁగ నే నట్టివాఁడఁ గా ననఘ చరిత +యించుకించుక మీ వంటి యెఱుక గలుగు +పెద్ద వారల శిక్షలఁ బెరిఁగినాఁడ +నవధరింపుము శిష్యుఁగా ననిన నతఁడు. += +10 +టీ. అనఁగ = బ్రహ్మమిత్రుఁ డిటు లనఁగా, అనఘ చరిశ=యోగ్య +మైన చారిత్రముకల మునీంద్రా ! నే నట్టివాఁడఁ గారు నే నట్టిదురభ్యాసములు +గలవాఁడఁ గాను, ఇంచుకించుక=స్వల్పము స్వల్పము - శక్తికొలఁది, మీవంటి +మిముఁబోలిన, ఎఱుక గలుగు - జ్ఞానులైన, పెద్దవారల = మరులయొక్క +శిక్షలక్= నేర్పుటల చేత, పెరిఁగినాడ = వృద్ధిఁబొందితిని, శిష్యుఁగాక్ +శిష్యునివలే, అవధరింపుము - ఇష్టపడుము. ఆసినః =అని నేను వినయమునఁ +బ్రార్థివఁగా, అతఁడు = + ఆబ్రహ్మమిశ్రమహాముని ముందరి కన్వయ +తా. ముని యట్లు పలుకఁగా నేను మీరు చెప్పినవాఁడను గాను. +మీ యట్టి పెద్దల యదుపాజ్ఞల లోఁ బెఁగిన వాఁడను. నన్ను శిష్యునిగా నంగీక +రింపుఁ డని వేఁడఁగా నతఁడు. +క. ధనరాజ్యరమామదమునం +గనుగాననినిన్ను శిష్యుఁగాఁ గైకొనుకం +పేరు నేరమి గలదే ననుఁ +గనలించుచుఁ బ్రేల కిఁకఁ బొళాలు మటన్నన్. +యము. +11 +టీ. ధన... మునక్-ధన= ద్రవ్యము యొక్క యు, రాజ్య = ప్రాభవము +యొక్క యం, రమా = భాగ్యమున వచ్చిన, మదమునక్ = గర్వముచే, కను +కానని=కన్నెఱుంగని, ఐశ్వర్యముతో మునులకు రాజులకుఁ గలయం తరమును +గ్రహించఁజాలకున్న, నిన్నుక్, శిష్యుఁగాక్ = విద్యార్థిఁగా, కైకొనుట +కంటెక్ అంగీకరించుటకంటెను, నేరమి=అజ్ఞానము, కలదే=ఉన్న దా?ఇఁకజ్, +ననుజ్", కనలించుచుజ్ = క్రోధము గలవానినిగాఁ జేనంంసం, ప్రేలక = += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0525.txt b/Manu_Charitra/page_0525.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5379dedcf3f874e1af354c848c0cc99e3ecc1075 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0525.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమాశ్వాసము +473 +నాగక, (పా. ఇటక్ -ఇక్కడనుండి), పొకాలుము - లేచిపొము, అటన్నర్ = +అని బ్రహ్మమిత్రుఁ డనఁగా, “కాలుము” ఆశునది కోపముతో లేచిపొమ్మం +ఆను నెడ విశేషించి ప్రయోగింపఁబడును. పరితాపముతోఁ బోవుతఱిఁగూడ +సేప్రయోగము గాననయ్యెడిని. (ముందరి కన్వయము.) +ఉ. ఆ +.. అనపత్యతమక నూర్ధ్వలో +కములు లేకపోయినఁ బొకాలఁగనిము +" +బ్రాహ్మ్యము +(జైమిరిభార. అ. 7.) +ళోహో చాలుపొకాలిపోయెదరొ పోరోమాటలింకేటికిక్.” (ఇందే.ఆ.6.) +ఉ. "థ్రష్ట పొకాలిపొమ్మనుచుఁ బల్కిన ముల్కికమానసంబునన్.” +(వరాహపురాణము. ఆ. 5-15)' +తా. ధనరాజ్యములయొక్క సిరివలన మదించి కన్ను గాననినిన్ను +శిష్యునిగాఁ జరి గ్రహించుటకన్నం బెలివితక్కువ యింకొకటి లేదు కావున +నింక నాకుఁ గోపము గల్గునట్టు ప్రేలక లేచిపొ మన +మనఃగా* +క. అచట “ద్వేష్టి గతాయు +శ్చ చికిత్సక" మనునయో చర్చను నుచ్చా +వచివచనంబులఁ గోపము +ప్రచురము గానీక మౌనిపతి కిట్లంటిన్. +12 +టీ, ఆచటక్ = వానిక, శతాయుశ్చ = ఆయంపు నశించినవాఁడు, +చికిత్సకమ్ - వెజ్జును, ద్వేష్టి = నిరోధించుచున్నాడు. (చెప్ప నిష్టముగాని +బోధకుఁడు శిష్యునటులనే ద్వేషించును. అనుట కిది యుపమానము.) అను = +అనియెడు, నయో_క్తి=నీతివచన మరి యొక్క, చర్చముక్= విమర్శ వలన, ఉచ్చా +వచవచనంబుల = పలు తెఱఁగులవాని యవమానపుపలుకులచేత, కోపము +శ్రీ ధము. ప్రచురము గానీక బయలుపడనీయక, మానిపతికిక్ ముని +ముఖ్యునితో, ఇట్టటిక్ = ఈ ధ ము గాఁ బలికితిని. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0526.txt b/Manu_Charitra/page_0526.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..977761ad396673ba99bff63f62d77412674a9059 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0526.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +474 +మను చరిత్ర ము +తా. వైద్యశాస్త్రాభ్యాసముఁ జేయం తలంపు గొన్న వాఁడ నగు ముంచేసి +యవ్వ డాతనిసమ్మఖంబున “ఆయువుమూడినవాఁడు చికిత్సహానితో ద్వేషించు" +నశునీతివాక్యముం దలఁచి కోవంబు నణఁచికొని యాతని పరుష భాషణంబుల +కోర్చి యి ఉంటిని. అలం. లోకోక్తి. +తే, నీవు చదివింతు వనుచు నిన్నియును విడిచి +బిచ్చ మెత్తంగ రాదుగా బేల తపసి +కడవ నాడకు చాలు నీ గొడవ యేల +వెజ్జుఁదన మేల యని మది +ಲಜ್ಜ +వొడమి. +18 +టీ. బేలతపసి = తెలివితక్కువమాని, నీవు, చదివింతు వనుచుకో +విద్య నేర్పించెద నని, ఇన్ని యును - నాకుఁగల ధన ధాన్యరాజ్యాగ సర్వసంప +దలను, విడిచి = వదలి (నేనును సన్యాసి నయి), బిచ్చమెత్తంగ = బికిర +మెత్తుట, రాదుగా = తగదుగదా, ఉన్నంతవఱ కనుభవింప వలయును గాని. +చని సన్యాసీయై చేయవలసిన దేమున్నది? కాన, కడవ - (నావును నీకును +గల తారతమ్యమును గ్రహింపక) మేరమిఱి, ఆడకుము - తిక్రమించి. +దూషింపకుము, చాలుక్" = += +ఇప్పటికిఁ బలికినకులుకులు చాలును. నీ గొడవ +యేల = నీసంగతి నాకెందుకు ? వెజ్జుఁదనము - వైద్యత్వము, ఏల = రాజు +నకు బాకెందులకు, అని - అనిపలికి, మడిక్" = హృదయమునందు, లజ్జ +కొడమి = సిగ్గుపుట్టి, మునియొనర్చిన నిందావాక్యములకు సిగ్గువడి, (ముందరి +శశ్వయము.) +జ్ఞానహీనుఁడవగు నోమునీ ! నీయొద్దఁ జదువ నార భీంతు నని +యెవ్వండేని శనయైశ్వర్యమణం బొగొట్టుకొని బిచ్చ మెత్తుకొనఁ గూడదుగదా! +మంచిచెడ్డలం బాటింపక లేనిపోనివి పలుకకుము. నీచదు వేల ? నీ వైద్యమేల +నాకు వల దని సిగ్గు వొడము. +శాకంటే బ్రాహ్మణుఁ డెన్ని కాఱు లఱచె గర్వించి వీరెల్లనా +కంటె బాత్రులె విద్య కెట్లు నీది నేఁ గైకొందునంచు మది \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0527.txt b/Manu_Charitra/page_0527.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95fb2ce1434dce47af3ae178488481d3434291a8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0527.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +పంచమా +శ్వాస += +ము +475 +గెంటెంపుంజల ముస్పతిల్లఁ గపటంతేవాసినై శాంబరి +గొంటుంజందమ:మీ ఆశిష్యుల గెడ గూర్చుండి చర్చారతిన్. +టీ. కంటే = కనుఁగొంటివా, గర్వించి ఆ పోతరించి, బ్రాహ్మణుఁడు = += +విప్రుడు, ఎన్ని కాఱు లఱచెక్" = ఎన్ని పనుష భాషణములా డెనో, విద్యకుక్= +ఆయుర్వేదమును నభ్యసించుటకు, వీరెల్డర్ - ఈశిష్యులందును, నాకంటెక్ +నాకన్నను, పాత్రులే - యోగ్యుతా, వీరియందుగల పాత్రత నాయం +డేది లేక పోయినదో, ఎట్లుక్ ఏమాయోపాయము చేతనైనను, ఇది +(ఈయాయఁ ర్వేదమును) ఈశాస్త్రము, కైకొందుకో = సంపాదించెదను. +మనస్సునుడు, గెంటెంపుంజలము = ఇసుమ +డించిన కట్టుదల, ఉప్పతిల్లర్ కలుగు: గా, కౌంబర్ మాయచేత, కవట +కృత్రిమపు, అంతేవాసి నై = శిష్యుండు నై, శిష్యరూ పము దాల్చి యచటి +శిష్యులలోఁ గలసి నేను కూడ శిష్యున్ని కె నటించి, గొంటు జందము దుర్బార్గ +వర్తనము - దుష్టత్వము, మీజ = అతిశయించఁగా, శిష్యుల గెడకో +ఛాత్రు లసమీపమున. కూర్చుండి - కూర్చున్న వాఁడనై, చర్చా సంగతిని +తరచి కని పెట్టుటయందలి; రతిజ్ - ఆభిలాషతో, (ముందరి కన్వయము ) +అందుకో" ఆని మపిక్ = += += +తా. ఈతం డివ్విధ యిన సహంకరించి నన్ను నిందించె నీతనికడఁ +జదువు శిష్యులు మాత్రము నాకన్న నుత్తములా యని యెంచి యావైద్య +శాస్త్రము నభ్యసించం డలంపు గలవాఁడనై కృత్తి +గలవాఁడనై కృత్రిమంబున శిష్యునివల్ +వేనము వేసికొని వారింజేరి యాసక్తితోఁ జర్చించుచు. +తే, కాయబాల గ్రహోర్ధ్వాంగకములు నాల్గు +శల్య దంష్ట్రా జ కావృష సంజ్ఞ శాల్లు +నైన యష్టాంగముకాపు లారఁ గల్గు +వైద్య మెనిమిది నెలల సర్వమును నేర్చి. +15 +టీ, కాయ = శరీరము. బాల = చిన్న పిల్లలు, గ్రహ - ఝద్ర దేవ +తాదులు, ఊర్ధ్వాంగకములు = మీడియవయవములు (అనఁగా మెడకుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0528.txt b/Manu_Charitra/page_0528.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4017d27e10e96551ff7d3785edbd9612551f3bec --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0528.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +476 +మను చరిత్ర ము +జైభాగ మందలివి) నాల్గు, శల్య = శలాక మొదలగు, దంష్ట్రా = దంశపు +కాటు, జరా = ముదిమి, ముదిమి యన విష ప్రయోగాదిక ము చేఁ దటస్థిం చిన +యాఃన్న మరణావస్థ, వృష = రేతస్సు, సంజ్ఞక్ = ఈ-తుల చేసేప్పు, +నాల్గుక్ = నాలుగురు, ఐన = అయినటువంటి, అష్టాంగముఠావులు +- ఎనిమిదిచికిత్సాంగముల స్థానములును, ఆరక్ +ఒవ్వనటుల, కల్గువై ద్యము +కలిగియున్న వైద్యశాస్త్రము, సర్వము +ఎనిమిది నెలలలోపల, నేర్చి = అభ్యసించి, శాంబరిసహాయమున బ్రహ్మ +మిత్రునివద్ద నేర్చికొని, (పైపద్వముతో నన్వయము.) "కాయచికిత్స' +బాలచికిత్స, గ్రహచికిత్స, ఊర్ధ్వాంగ చికిత్స, శల్య చికిత్స, దంష్టాచికిత్స, +జరాచికిత్స, వృషచికిత్స, యని యాయుర్వేదమునం దంగము +అంతయం, ఎనిమిది నెలలక్ +తెనిమిది +ఇందులకుఁ బ్రమాణము.—"ల్లో, కాయబాల గ్రహోర్ధ్వాంగ శల్యదుపై +'జరావృషాజ్, అష్టావంగాని తస్యాహు శ్చికిత్సా యేషు సంశ్రితాః." మఱి +కొందఱు శల్యతంత్రము, శాలౌక్యతంత్రము, కాయచికిత్స, భూగ్యచికిత్స, +-కామారభృత్యము, ఆగదతంత్రము, వాజీకరణతంత్రము, రసాయనతంత్ర +మని యెనిమిదంగములుగాఁ జెప్పిరి. ఈరెంటి కించుకమాత్రమె +మాత్రమె +మె భేదము +గలదు. కాయచికిత్స యన జ్వరము, రక్తస్రావము, ఆతిసారము లోనగు +శరీరసంబంధములగు రోగముల నువశమించుటకుఁ జేయం చికిత్స. బాలచికిత్స +బాలురకుఁ బెద్దలకు వ్యాధులందును ఆహారాదికములందును భేదముంట చే +బాలచికిత్స ప్రత్యేకించి చెప్పఁబడెను. గ్రహచికిత్స, బాలగ్రహములు +మున్నగు మీద్ర గ్రహములచేఁ గలుగు పీడ నివారించుటకుఁ జేయు మంత్ర +ప్రయో +" +యో+ది రూప మగు చికిత్స. ఊర్ధ్వాంగ చికిత్స, శిరస్స బంధ ములగు మెడ +నరములు కనులు నాసిక నోరు మెదడు లోనగువానికి: గలఁగు వ్యాధులు +• మాన్పుటకుఁ జేయంచికిత్స. శల్యచికిత్స, కత్తి బాణము లోనగునవి గ్రు +గ్రుచ్చు +-కొనిన ణములకుఁ జేయు చికిత్స. దంచికిత్స, పాములోనగు విష జంతు +-వుల కోఱలనుండి విషయం లోనికి బ్రవేశించినతఱి చేయు నివారణ చికిత్స. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0529.txt b/Manu_Charitra/page_0529.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5004a2ead23d2bc1099b162cd424240e22cc5eb6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0529.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పంచమాశ్వాసము +477 +జరా చికిత్స నిష ప్రయోగాదికముచే నకాల శార్ధకము వచ్చి దుర్బలుఁడై +యపాయస్థితియందున్నప్పుడు చేయు రసాయన చికిత్స. వృష చికిత్స ఇంద్రి +యము చెడి సంభోగశక్తి నశించినపుడు, తృప్తి, స్వాస్థ్యము, అభివృద్ధి +వీడికొఱకుఁ జేయుచికిత్స. ఆయుర్వేద గ్రంథములందు శల్య చికిత్స, పాటన, +వ్యధన ఛేదన, లేఖన, ప్రచ్ఛన సేవనము లని (చూ. చరకము అధ్యా. అభి.) +యాజువిధర్వులుగను మఱికొండఱమతమున, ఆహార, విశ్రాగ్రావ్యములు గలిపి +యెనిమిదివిధములుగను జెప్పఁబడియున్నది. ఇంకను విశేషాంశము లాయం +ర్వేది గ్రంధములందు: దిలకించునది. +తా. కాయము, బాలము, గ్రహము, ఊర్ధ్వాంగకము, శల్యము, దంష్ట్ర, +జర, వృక్షము ఆను నెనిమిది విభాగములు గాఁగల వైద్యశాస్త్రమునందలి +యష్టాంగలక్షణమును ఇందీవరాక్షుఁడు మోసముచే నెనిమిది మాసములలో. +నేర్చెను. +క, ఇరుమూఁడురుచులదోషపు +విరసత మాన జ్వరాదివృష్యాంతం బై +పరఁగుచికిత్సయు గని శాం +బకిఁ బాసి దపస్వీతోడ మదమున నంటిన్, +16 +టీ. ఇరుమూఁదురుచుల = ( రెండుమూఁడులు) ఆఱురుచులయొక్క, +ఉప్పు, కారము, పులుసు, తీపు, చేదు, వగరు. (శ్లో. తువరిస్తుకయోజ +మధురో లవణః కటుకి, తీక్తో . మళ్ళ రసాః పుంసి తద్వత్సషడమీ త్రిషు.) +(అనురము) దోషపు = తప్పిదముచేఁగలిగిన, విరసత రసము లేకపోవుట, +పోపువిధముగా, జ్వరాది = జ్వరము మొదలు, వృష్యాంకంబై +రేకస‘బంధ చికిత్సాంతముగాఁ దగి, జ్వరచికిత్స నారంభము జేసికొని రేత +స్స: బంధమగు వృవ్యచికిత్సయంతమగువఱకు, జరగు = తగిన, +తగిన, చికిత్సయ క్ +Emt. +వైద్యమును, కనీ నేర్చుకొని, మదమునకో | మత్తతచే, శాంబరిష్" మాయ. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0530.txt b/Manu_Charitra/page_0530.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6dc3d53e6f02f71d861e4b43f44dbc47c8d742f9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0530.txt @@ -0,0 +1,34 @@ ++478 +మను చరిత్ర ము +వేషమును, పాసి = వదలి, విద్యయందయం నభ్యసించితిని. ఇతఁడు నన్నిక +నేమి చేయఁగలఁ డనుతిరస్కారభావముఁ గలవాడనై, తపస్వితోడ, +మునితో, ఆంటి" +ఈవిధముగాఁ జెప్పితిని. +తా. మ షడ్రుచులగు +చులగు లవణము మొదలగు నాఱురనములయందు నేదేవి +చవి గానియెడల నాయరుచి దేని గలిగెనో యారోగమును దెలిసికొని +శన్ని కారణము కై చేయు వాని చికిత్సలను జ్వరాదిచేతస్సంబంధ రోగ చికి +త్సలతోఁగూడిన శాస్త్ర మంతయును దెలిసికొ +మంతయును దెలిసికొని కృత్రికకారమును దీని +వైచి గర్వముతో మునితో నిట్లు వచించితిని. +శా.తండ్రీ నాకు నను గ్రహింపఁగదె వైద్యంబంచుఁ బ్రార్థించిన +గండ్రల్ గా నటులాడి ధిక్కృతులఁ బో కాల్మంటివోహో మీ +గా బోక్ +ది, దీండ్రల్ గల్గినవారి కేకరణి నేనిక విద్య రాకుండు నే +గుండా డాఁచినఁ బెండ్లి యేమిటికిఁ జిక్కుం గష్టముష్టింపచా, +టీ. కండ్రీ = ఓనాయనా! నాశక్, వైద్యంబుక్ - వైద్యశాస్త్ర +మను, అనుగ్రహింపఁగదె దయ చేసిచెప్పుమయ్యా, అంచు = అని, +ప్రార్థించినతే = వేఁడుకొనఁగా, గండ్రల్ద్క్ - పరుషముగా, అటులు = +SE = +(విద్యార్థిగా +గా వచ్చినపుడు నిందించిన) ఆవిధంగా, ఆశి - అవహసించి, +ధిక్కృతుల = అగౌరవవాక్యములచే, పోశాల్మంటివి = లేచిపొమ్మంటివి, +ఓహో = ఔరా ! నీవు చెప్పకపోయిన చెప్పువారు గానీ యభ్యసించు ధము +గానీ లేకపోవునా? మదిక్ = హృదయమునందు, తీడ్రల్ = ధైర్యములు - +చొరవలు, కల్గిన వారికి - కలవారికి, ఏకరణి నేనిక్ = ఎట్లయినను, విద్య +చదువు, రాకుండు నే = రాకపోవునా, కష్టముష్టింపచా - నీచపు బిచ్చపు +చూనీ, గుండ్రా = సన్నికలుపౌత్తరపురాతిని, డాఁచిన - మరుఁగువఱి +జ్" +చినయెడల, పెండ్లి, ఏమిటికిక్ = ఎవ్విధమ:న, చిక్కర్ +ఎవ్విధమున, చిక్కక్ = ఆఁగిపోవును. +గుండ్రాయిదాఁచిన పెండ్లియాగునా యరుసామెత శ్రీనాథుఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0531.txt b/Manu_Charitra/page_0531.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3235229354aa07f6388ecefce0553c1920c829b5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0531.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమా శ్వా స ము +479 +కాశీఖండము లో “పనికజ్ఞాన చినఁ బెండ్లి కూరునొళా” అని చెప్పెను. దానివె +a +పెద్దన మూర్తిరించెను. +తా ఓతండ్రీ ! నాకు విద్యాభ్యాసము చేయు మని వేడఁగా నహం +కారమన: బోపొమ్మంటివి, పట్టుదలతో నేర్చికొనవలె నన్న విద్య రాశ +పోవురా? సన్నీ పాత్రమును దాఁచినచోఁ బెండ్లి యాటంక మగునా? శావున +నీవు సొమ్మనినను నీయొద్ద నభ్యసించియే తీరితిని. అలం - అర్థాంశరణ్యానము . +మ. ఆనీక్ గన్నులు దేవుణింప నధరం బల్లాడ వేల్లత్పు +పున:పద్యదు టీభుజంగయుగళీపూక్కా ఘో కాసిలం +బన నూర్పుల్ నిగుడ లలాటఫలకంబందందఘరాంబువుల్ +చినుక౯ గంతుదిదృతురూక్ష నయన త్వళాక రాళధ్వనిన్ . += +జీ. ఆసిన = నే నిటు లనిఁగా, కన్నులు బ్రహ్మమిత్రుని +నేత్రములం +శోభవశమున, జీవుటింపజ్ = ఎఱ్ఱఁబడఁగా, అధరంబు జఓవము, అల్లాడ +చలింపఁగా - ఆదుకఁగా ననుట, వేల్లత్ - వ్రేలాడునదియు, పునః పునః +మాటిమాటికిని, తెంపులేక, ఉద్యత్ = ఎగురునదియు నగు, భ్రుకుటీ +మెలికలువడు కనుబొమలనెడి, భుజంగయంగళీ నర్పడ్వయముయొక్క, +ఫూత్కార్ = జనకొట్టుట యొక్క, ఘోర = భీతిని గలంగఁ జేయునదియగు, +ఆనిలంబు = గాలి, ఆనక్ = జనునటులు, ఊర్పులు = నిట్టూర్పులు, నిగుడ +వృద్ధిబొండఁగా, లలాటఫలకంబు = పలకవలె విశాలమగునుదురు, అందంద +ఎక్కువగా, మర్త్యాంబువుల్ = స్వేదజలము, +కంఠు=మదనుని, దిద్భయ్ = శ్రీ ధపు జూపునఁగను నాసక్తిగల, రూక్షనయన +వేఁడికన్ను గల శంకరునియొక్క, శ్వేళా - సింగపుబొబ్బరింత కైవడి, క రాశ +భీతిసిఁ గలుగఁజేయ వడియైన, ధ్వనిక్ = శబ్దముతో, (ముందిర కన్వయము.) +చినుక + +మన్మథదహనకాలమున శివుఁ డొనరించిన బొబ్బ మిగుల భయంకర +మైన దనుటకు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0533.txt b/Manu_Charitra/page_0533.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee2daeb2d8ee9974259beeab208ed08ba69e8e59 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0533.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమాశ్వాసము +481 +యందలి, బూది = ఃభూతిని, "కేక్" = హస్తముతో, కొని, ఆ సరియగు +మాయక్ +రాక్షససంబంధమయినమాయను, మాయెడక్, ప్రయోగించి = +ప్రసరింపఁజేసి, వంచించి = మోసగించి, అసురునివలెఁ గపటశిష్యవేషము దాల్చి +శిష్యుఁడే యని భ్రాంతి గలుగఁజేసి విద్య పఠించుటయే మోసగించుట. ఇది +రాక్షసకృత్యము. దీని నొనర్చుటయేగాక, అపహసించితివి వేళ కో ళములు చేసి +లేవి, కావునక్, ఆసురవై = రాక్షసుఁడవై, పిళితంబును = కులలమును, వసయ నుడా +క్రొవ్వును, కడుపులో బొడ్డు క్రిందనుండెడు నల్లిపొరవంటి క్రొవ్వపొరను +వస యని యందురు.) అస్న గ్ర సంబును = రక్తంబును, ఆశనంబులుగా కో +తిండిసామగ్రి, మెసవి= భక్షించి, వసుఢక్ = ధాత్రియందు, వసియింపుము. +ఉండుము. అని=ఇటులు శపించి, బసుమంబు = భస్మమును, చల్లక్ -నాకయిని +విసరి చల్లఁగా, గుండె హృదయము, జల్లుమని తల్లడిల్లి, అజరి యనుట. కల్లు +పడి=ని స్వఱపోయి, శిలవలె నిశ్చేష్టత్వమును బొంది, +యొక్క, పదపల్లవంబుల క్ = చిగురులఁబోలిన += +(భయవశమున నొడలెఱుంగక) పడి, ఇట్లాంటిక్= +మునిళల్లజు - మునీంద్రుని +యడుగుల పై, తెల్లి +ఈ ధముగా వాకొంటిని. +తా. మునీంద్రుఁడు జడిపించి యారా వంచకుఁడా! మాయ +చేసి విద్య నభ్యసించినది చాలక పైఁగా నెత్తిపొడుపుమాట లాడి హేళ +నము చేసెదవా యని మంత్రించి బూది నామీఁదఁ జల్లి, నీవు రాక్షసమాయ +మాయెడ నుపయోగించి విద్య అభ్యసించితినిగాన రాక్షసుండపై మాంసము +రక్తము మొదలయినవి తినుచు సంచరింపు మని శపింపఁగా నేను భీతినొంది +ముని పాదంబులపయి బడి యి ట్లంటిని. +శా. నాయజ్ఞానము నైఁచి సంయమివరేణ్యా కావవే రాక్షసుం +డై యేనెట్లు భజించువాఁడదురితంబయ్యెనృమాంసంబుగూ +డైయే నెట్లు భరించువాఁడ నుదరంబార్దాంతరంగుండవై +యోయయ్యాదయనేయ వేయవధియేనోపదేహింసకున్. +మను 31 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0534.txt b/Manu_Charitra/page_0534.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e60029f85bfe0cd3c7727c9d541c59be4cd70cec --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0534.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +482 +మను చరిత్ర ము +త్ర +టీ. సంయమివరేణ్యా = ఓయుత్తమమునీ, నాయజ్ఞానము = నాబుద్ధి +మాంద్యమును, సైఁచి=సహించి, కొడవే కాపాడుమయ్యా,ఏక్= గంధర్వుఁడ +నగు నేను, రాక్షసుండై - రక్కసినై, దురితంబు = దుష్కృతమును, ఎట్లు, +భజించువాఁడక్ = అనుభవింపనేర్తురు - పోషింపఁగలవాఁడను, అయ్యో - +కటకటా! ఏక్= నేను (అమృతమును భుజించునేను), నృమాంసంబు మానుష +వలలంబు, కూడై - అన్నమై (అన్నముగా భుజియించి) ఉదరంబు +పొట్ట, ఎట్లు, భరించువాఁడన్ = నిండించుకొనువాఁడను, ఓయయ్యా = +ఓతండ్రీ! బ్రహ్మమిత్ర మనీ ద్రా! అల్ట్రా తరంగుండవై = ప్రేరుగలవాఁడవై - +దయచేఁ దడిసినహృదయము గలవాఁడవై, అవధి = శాకము తీరుటకు హద్దు, +దయచేయవే = సెలవిమ్ము, ఏనాఁటి కీశాప మెవరి సహాయము చేఁ దొలంగునో +దయ చేసి తెలుపఁగదవే, హింసకుక్ = ప్రాణిహింసకు, ఏ నేను, ఓరు += +wwwwww +Xదే = సహింపనుగదా! +శాకముతీరుటకుహద్దు, += +తా. మునీం ద్రా! బుద్ధితక్కువచే నే నొనర్చిన యపరాధమును +మన్నించి నన్నుం గాపాడుము. నేను మన్వజులమాంసముతో సందరపోష +ణము చేసికొనుచు శాపభారమును వహించి యుండలేరు. నీవలన నైనశావ +మున కిన్ని దినము లని హద్దు పెట్టి రక్షింపుము. +చ. ఆనినఁ బ్రసన్నుఁడై ముని కరాబ్జములకొనను నెత్తి వత్సము +త్సునిశితశావళూలహతి స్రుక్కితిగా యిఁకఁ గొన్ని నాళ్ల పై ఁ +దనయను మ్రింగఁబోయి యొకధన్యుని దివ్యళ రార్చిఁబ్రేలివే +కనియెదుభ ద్ర మున్న ఁదురగంబుపయి బడి ప్రొద్దుగుంక ఁగన్ • +టీ. అనిసన్ +అని నేను విచారముతో నీవిధముగా మునికాళ్ల పCooఁబడి +మనవిచేసితోఁగా, ముని బ్రహ్మ మిశ్రమహర్షి, ప్రరన్నుఁడై = దయఃగల వాఁడై, +ననుāజనన్ను, కరాబ్జముల = తామరపూవులవలె మృదువులకు హ స్తముణ +లతో, ఎత్తి=తనయడుగులమీఁది నుండి లేవ నెత్తి, వత్స = ఓబిడ్డా, ముత్... \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0535.txt b/Manu_Charitra/page_0535.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e4ea40cb518086d9c8e699a231aeab65ce19de80 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0535.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచ మాళ్వా స ము += +489 +హలీక్ –మత్ +నాయొక్క, సునిశిత = ఎక్కువవాఁడియైన, శాప దూషణ +మనెడు, శూరిపొతిక్" = కూలముయొక్క దెబ్బ చేత, స్రుక్కితిగా దుఃఖ +మొందితివిగదా! ఇక = ఇంకను, కొన్ని నాళ్ల పైక్=కొలఁదిదినమఁ లయిన +తరువాత, తనయను=నీపుత్రికను, మ్రింగఁబోయి = మ్రింగుటకుఁ బ్రయ +శ్నముచేసి, ఒకధన్యుని - ఒకానొక మహాత్త్ముని, దివ్య = మహత్తరమయిన, +శర = బాణముయొక్క, ఆర్చిడ్ = మంటవలక, ప్రే = తగవులఁబడి +దహింపఁబడి, వే = మెటనే, భద్రము - శుభము, కనియెదు = పొంచెదవు, +అన్నక్ =అని యిటులఁ జెప్పఁగా, తురగంబుపక్ ఆశ్వముమీఁడ +వడి=ఎక్కి, ప్రొద్దుగ్రు కఁగ = సాయంసమయమునకు (ముందరికన్వ +యము.) +== +తా. ఇ ట్లామునీంద్రుని వేఁడఁ గాఁ దన పాదముల పైఁ బడిన +నన్ను +లేవఁదీసీ, వత్సా ! నీవు నే నిడినశాపమువలన భయపడి నీతప్పు నీ వెఱింగి +నాపాదముల పై: బడితివి గాన నిన్నుఁ గనికరించినా.డరు. మిగులవ్వల్పకాల +ములోనే, నీవు నీకునూ ర్తెను మ్రింగఁబోవ నొకాని కమహానుభావుని బాణ +వహ్నిజ్వాలలచే నీయసురదేహము దహించుకొని పోవ దివ్యరూపమును +గ్రహించి శావమునుండి విడువఁబడెదవు పొమ్మనఁగా గుఱ్ఱమునెక్కి యచ్చట +నుండి బయలు చేఱి ప్రొద్దు కునప్పటికి. +శ. సన్నపుఃదలయేరున మయి +యన్ను కొనుచు నాము దీన్న యప్లై రాగా +భిన్నుఁడ నై పురి కేఁగితిఁ +దిన్నఁదనం బుడిగి కొన్ని దీవియలు వెలుఁగన్. +22 +టీ. సన్న పుఁదలయేరున = 'స్వల్పమగుళిరో బాధచే, మయి = శరీ +రము, అన్ను కొనుచుకో = తెలియని స్థితిని బొందుచు, ఆముదిన్నయ డై +వినమును మెనవినరీతియై, రాఁగాక్ ఏర్పడఁగా, దేహము తల నొప్పి చేఁ బక +వన మొందుచుండఁగా, భిన్నుఁడనై చింతించినవాఁడనై, తిన్నఁదనండి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0536.txt b/Manu_Charitra/page_0536.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..99b254d9d3609e9d909f93697ca579e40a29bb7f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0536.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +484 +మను చరిత్ర ము +సహజ మగు శాంతస్వభావమును గోలుపోయి (చక్కఁదనమని కొందఱు వ్రాసి +యున్నారు,) కొన్ని, దివియలు = దీపములు, వెలుఁగజ్= ప్రకాశించుచుండ, +పురికి నిజపట్టణమునకు, ఏఁశ్రితిక్ = పోయితిని. ఈపద్యమునకుఁ బాము +చిన్న యట్టై నాముడిన్నయడై యని రెండుపాఠాంతరములు గలవు. ఆము ఆన +విసమనుటకుఁ బ్రమాణకవుల ప్రయోగములు మృగ్యములు, నాము అన +జొన్న లోనగు పైకులు గోయఁగాఁ బుట్టు మొలక. ఇది వక్వమునకు రాకముందు +వినమే. ఈ ఈయర్థము ము నొక రిద్దఱు వ్రాసియు న్నారు. +తా. కొంచెము శిరోభారమున విసముం దిన్న గతిఁ బరవశత్వము గతి +శినవాఁడై భేదముం జెంది దీపములు కొన్ని వెలుఁగుచుండఁగాఁ బట్టణ +మునకుఁ బోతిని. ఆలం. స్వభావోక్తి. +క. అంపఁ దగువారిఁ గసరుచు +నగరు +నంపి నగరు సొచ్చి వెలఁదు లారతు లీఁగా +నిం పఱఁ గళాభిహతుల +జంపించితి వారి నన్ని శామధ్యమునన్. +టీ. అంవī = సెలవునో సంగీవంపుటకు, తగువారి +తగిన వార +శనరుచుకొ" = భయపెట్టుచు, అంపి = ఎవరినివాసములకు వారలఁ బంపించి, +రాజమందిరమును, చొచ్చి, వెలఁదులు = అంగనలు, ఆరతులీఁగాజ్ # +సంతోషము, అఱక్ =నశించునట్లు, వారికో +ఆరతుల నొసంగఁగా, ఇంపు +ఆయాంతు లియవచ్చిన స్త్రీలను, +యందు, కళాభిహతుల = కొరడా +పోవునటులఁ గొట్టించినాఁడను. +అన్ని శామధ్యమునకొ +అన్ని శామధ్యమునక్" = ఆమధ్యరాత్రి +దెబ్బల చేత, +చంపించితిక్ చచ్చి +తా. సేవకులు మొదలగువారిని కసరి పంపిరాజమందిరముఁ బ్రవేశించి +సంతనఁ గొందఱు చెలువ లారతుల నొసంగిరి. వెంటనే యాచెలువలను గొరడా +దెబ్బలతో నానడు రేయి గొట్టి వారిం జంపించితిని. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0537.txt b/Manu_Charitra/page_0537.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ced87c79dc24b066f089244b70cf789c0f0d3136 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0537.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +పంచమాశ్వాసము +అభ్రమండలి మోచునందాఁక నూరక +పెరిఁగిన ట్లొ మేను నరవ రేణ్య +యవధిభూధరసానువందాఁక నూరక +పఱచిన ట్లొ మేను పార్థివేంద్ర +యజ్ఞభూభువనంబునందాఁక నూరక +యెగసిన ట్లొ మేను జగదధీశ +యహిలోకతలు మంటునందాక నూరక +పడినయ ట్లొ మేను ప్రభువతంస +తే. యఖిలజగములు మ్రింగునంతాఁకలియును +శబ్ధు లేడును జెడఁ గ్రోలునంతతృషయు +నచలచాలనచణ మైనయదటుఁ గలిగె +నసురభావంబు నను జెందునవసరమున, += +485 +24 +టీ. నరవ రేణ్యజరాజరాజా, ఆసురభావంబు = దైత్యత్వము, నను, += += +చెందు నవసరమున = ఆశ్ర మించు వేళయందు, +మేను = నాదేహమ్ము +ఊరక=కారణమః లేకయే, ఆ భ్రమండలి = గగనమును, 'మోఁచునందాఁకర్ +తగులునంతదనుక, పెరిఁగినట్లు = వృద్ధినొందినట్లు, ఔక్ = అగును. పార్థి +'వేంద్ర = ఓభూవరవరా, మేను, అవధిభూధర చక్ర వాళగికి యొక్క, +పౌనుపందాఁకక్ = చఱియదాఁక, ఊరక, వఱచినట్లు - వ్యాపించినట్లు +'వరుగెత్తినబులు, ఔక్ = అగును, జగదధీళ - ఓలోకాధిపతీ, మేను, +అబ్జభూ ధాతయొక్క, భువనంబునం దాఁక - జగత్తు పర్యంతమును, +ఊరక, ఎగసినట్లు = ఎగిరినగతి, ఔక్, ప్రభువతంన - రాజో తమా, +మేను, అహిలోకతలము= పాతాళలోకమును, అంటునందాఁశక్=ముట్టునంటే +వఱకును, ఊరక, ఐడినయట్లు = దించుకొనిపోయినట్లు, ఔక్, అఖిల కాసర్వ +మగు, జగములు= ప్ర పంచములను, మ్రింగునంక=తినఁదగినంత, అఃకలియం, +అబ్ధులేడును = ఆ స ప్తపయోనిధులును, చెడఁ గ్రోలునంత = ఇంకునటుల త్రాగఁ += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0538.txt b/Manu_Charitra/page_0538.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4681754e29c98e07de48a3b5f262511aa495892f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0538.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +486 +మను చరిత్ర ము +దగినంత, తృషయంక్ = దగయును, ఆచలచాలన= పర్వతములను గదలించు +టకు, చణము= తగినది, ఐన, అదటుక్ = మత్తతయ్యను, కలిగెను. +తొలుత మే నాకాశమునంటు నంత పెద్దది గాఁ బెరిగెను. తరువాత +లావువలనఁ జక్రవాళపర్వతపుఁ జరియలను సోఁకెను. ఇంకను మేను పెరుఁగు +టచే నూర్ధ్వలోకమున కవధి యగు సత్యలోకము నంటెను. సత్యలోకము +ఆకసమునందున్న సర్వలోకములకుఁ బైనున్నది. సత్యలోకము మిగులఁ బైనున్న +చన్నందులకు, +శా. "ఇంతింతై వటుఁ డింతయై మఱియుఁ దా నింతై నభోవీథి పై +నంతై తోయదమండలా +గ్రమున కల్లంతై ప్రభారాశి పై +నం తై చంద్రు నికంత యై ధువునిపై సంతై మహర్వాటిపై +నంతై నత్యపదోన్నతుం డగుచు బ్రహ్మాండాంత సంవర్ధి యై ” +(భాగవతము. ) +తా. రాజరాజ ! ఆట్టి యసురత్వము నన్నాక్ర మించఁగానే నాశరీ +రము పరవశమై యేమియు హేతువు లేకుండఁగనే, ఆకాశము నంటునట్లు +పొడవుగా నెదుగుచున్నట్లును, చక్ర వాళగిరిదనుకఁ బఱచినట్లును, సత్యలోకము +వజ్రకు నెగిరినట్లును, నాగలోకమునం గూలుచున్నట్లును దోఁచి లోకముల +నన్నిటి నొకసారి మ్రింగునంతటి యాఁకలియు జలధు లన్నింటిని నిమున +ములోఁ ద్రాగునంతటి దప్పియను, బర్వతముల నెత్తి యాడించనంతటి బల +మును కలిగిన ట్లయ్యెను. ఆలం. స్వభావోక్తి. +శ. రక్కసుఁడ నై నెపంబిడి +యొక్కొకయపరాధమునకు నొక్కొక్కఁడు గా +బొక్కఁగ లోకము పురపురం +బొక్కఁగఁ బాడయ్యె నంతిపురము బురమున్. +25 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0539.txt b/Manu_Charitra/page_0539.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd8d1b649cfede7e78794afac3ecc06eef59c19b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0539.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమాశ్వాసము +487 +టీ. రక్కసుఁడనై = ఈవిధముగా భయంకరరాక్షసుఁడ నై, నెపం +బిడి లేనిపోనితగవుం గల్పించి - ఏదేని నెపము నొకదాని నాధారము చేసికొని, +ఒక్కొకయపరాధమునకు = ఒక్కొక్క తప్పునకు, ఒక్కొక్కఁడు కాక్ +ఒక్కొక్క మనుష్యుఁడు ఆహారమగునటుల, బొక్కఁగక్ = తినుచుండఁగా, +లోకములు ప్రజ, పురపుర = ఎక్కువఁగా, పొక్కఁగళ్ = విచారించునట్లు, +అంతిపురముక్ = నగరును, పురముకొ" = నేను నివసించు పట్టణమును, +పాడయ్యెక్ = 'నాశన మైపోయెను. +తా. అన్యాయముగా నేను లేని తప్పులం బెట్టి నాగరకుల బెల్లం డిన +మొదలిడఁగా నందువలన నంతఃపురమును బట్టణమును క్షీణించి పోవ జనము +తొట్రుపాటుం జెందెను. +తే. ఊరు పాడైనఁ గెళవుల యూళ్లు కుఱికి +మెసవ దొరఁకొంటిఁ బ్రజ మారిన సఁగినట్లు +తీజెఁ గతిపయదినములు దేశ మెల్ల +మల్లెపట్టిన +చేని క్రమంబు గాఁగ. +26 +టీ. ఊరు నాపట్టణము, పాడైనక్ = (దిన క్రమమున మనుజుల +నందఱఁదినుటచే) నాశనము కాఁగా, కెళవుల = దూరముందున్న, ఊళ్లు: +గ్రామములకు, ఉతికి = +మారి మనఁగి +ప్రజ = సమూహమును, +నట్లు = మారియను ముద్ర దేవత పాడు చేసినట్లు, మెనవక్ = +సముద్ర మ్రింగుటకు, +ఆరంభించితిని. దేశమెల్లక్ నా దేశమంతయును, కతి +భయదినములక్" కొద్దిరోజులలోనే, మల్లై = ఒకవిధమగు తెగులు, పట్టిన +చేని క్రమంబు కాఁగక్ = పట్టుకొనిన సస్యమువలె నగునట్లు, తీటెక్ = హరించి +పోయెను. +కెళవులన, ఈవలావలి యనియం సమీపమునందలి యనియుఁ బూర్వ +వ్యాఖ్యాతలుఁను వ్రాసియున్నారుగానీ యా యర్థము సరిపడదు. రాక్షసుఁడు +ప్రజల మ్రింగుట సమీప గ్రామములవారు విని పాఱిపోయి యందురు గాన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0540.txt b/Manu_Charitra/page_0540.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ab7997abc7cf913dc28d796049cd9825bcd4d50 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0540.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +483 +మను చరిత్ర ము +దూరపు గ్రామముల కని చెప్పుట యుక్తముగా నున్నది. కెళవు అన దూరమగు +టకు బ్రాచీన ప్రయోగములు గలవు. +క. “ఆనముఁడు సత్యమె రూపై +జనియించినవాఁడు వీఁ డసాధ్యం డీవే +ళను బ్రద్యుమ్నాదుల నీట +నునిచి మనము కెళవుతొలఁగి యుండుదమనుచున్. +(జైమిని, ఆ. x) +(పచ్చగా నుండుచేలలోఁ బుట్టకొక్కులవలెఁ చెల్లగా నుండుకాడతోఁ +దెల్లనిపూవులతోఁ నొక విధముగు చెట్టు పుట్టును. వీనిని మల్లై యందురు. +ఇది బుట్టిన చే లెండిపోవును.) +తా. నాపురమంతయు నాశనమై పోయిన పిమ్మటఁ జుట్టుపట్ల గల +గ్రామంబులవయిం బడి మారి దేవత మ్రింగిన ట్లందఱినిఁ జంపి తినుచుండఁగా, +చేను తెగులుపట్టి క్షీణించినట్లు, స్వల్పకాలములోనే దేశము సర్వమును +పాడుపడిపోయెను. +వ. ఇవ్విధంబున విధివిధానంబున యాతుధానుండ నై ధారాధ +రోత్సేధఁబును నతినిశితరోమసంబాధంబును ధూమసకథా +మంబును ధృతాంత్రదామంబును జలితక పాలకుండలంబును +జ్వలితసితరం పామండలంబును +నాగాయుత త్రాణంబును +చు సకోత్తుంగ +ఘోణంబును నై యనవరతహింసానురూపం +బగురూపంబుఁ దాల్చి శకటాంగభంగికములై యింగలము +లొలుకునపాంగములక్ బిశంగము లగుచుఁ బశ్యజ్ఙవాసు +మోచనములగులోచనములు వెలుంగ బభు కేశములుదూల +సకలభూతభయంకరమ్మగుపటిమ నిచటియుటజమ్ముల కుఱికి +జటి యనక వటు వనక యతి యనక ప్రతి యనక గృహి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0541.txt b/Manu_Charitra/page_0541.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55b33481e053eb96145f191f51be24f3b6abc890 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0541.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమాశ్వాసము +489 +యనక సతియనక శిశువనక భక్షించి భక్షించి కుక్షింభరితం +బున బ్రవర్తిల్లితి నది యట్లుండె వినుము తొరలకు వర్ష +ధారలకు నిసుమునకుఁ గసవునకు లెక్క గలిగిన గలుగు +గాని మదీయజఠ కానలజీన్ల జంతుసంతానంబునకు లెక్క +యిడు నక్క మలగర్భుండును సమర్థుండు గాఁ డిట్టికృత్రిమ +దనుజభావావిష్టుండ నగునా దౌష్ట్యంబు సవసవగాఁ దెలిసి +ముదుఁకయమున్న మత్కళత్రంబుల బుట్టినింటివా రుత్ఫ +వావలోకనవ్యాజంబున ననిపించుకొని చని నిజగృహంబుల +నునిచి రక్షించుకొని యుండి రిప్పు దేనశనంబు గానక శాసక +కన్నయిక్కన్నియ గైలాసశాసనంబున గుసుమంబులం +గోయుదానిక్ గని కనికరం బుడిగి కడుపుఁజిచ్చునకు +మ్రింగళ్ దఱుముకొనివచ్చి యిచ్చోట భవదీయదర్శనంబున +వృజినరుజవలన విముక్తుండ నై నిజప్రకృతిఁ బొంది కృతా +ర్థుండ నైతి. +- +టీ. ఇవ్విధంబునక్ = ఈరీతిగా, విధివిధానంబునక్ * భగవంతుని +యేర్పాటువలన, యాతుధానుండనై = రక్కసి, ధారాధర - మేఘ +చర్యంతమైన (ధారాధరో జఁధరో కటిత్వాన్వారిదోంబుధృత్. అమరము). +ఉత్ప్ర్సేధంబును = ఉన్నతమును, అతి నిశిత = మిగుల వాఁడియైన మిగుల +బిరుసైన యనట. రోమ మెడ్రుకల చేత, సంబాధంబును = ఎడములేని +దియు, ధూము = పొగతో, సమ +తుల్యమయిన, ధామంబును = ప్రకా +శంబు గలిగినదియు, ధృత = ధరింపఁబడిన, ఆంధ్ర = ప్రేవుల యొక్క +దామంబును = దఁడలు గలదియు, చలిత కంపింపఁబడిన, కపాల= పుఱ్ఱయ +ముక్కలయొక్క, కుండలంబురు += +13 +కర్ణ భూషణములు గలిగినదియు, జ్వలిత +ప్రకాశించునట్టి, సిక = ధవళమైన, దంష్ట్ర మండలంబును = +కోఱవండ్ల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0542.txt b/Manu_Charitra/page_0542.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..beaa45469a7175fd62baa4a009bf5c45f4d2b915 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0542.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +490 +પુ +మను చరిత్రము +- += +వరుస గలదియు, నాగాయంత = పది వేల గజముల యొక్క ప్రాణంబును +బలమఁకలిగినదియు, మస్తక = శిరస్సుమీఁదిబాఁక, ఉత్తుంగ = పొడవుగా +నున్న, ఘోణంబును = నాసిక గలిగినదియు, ఐ = అయి, అనవరత తెరపిలేని, += - +హింసా +ప్రాణిహింసకు, అనురూపంబు = తగినది, ఆగు = అయినటువంటి +రూపంబుక్ - ఆకారమును, తాల్చి +ఆకారమును, తాల్చి = ధరించి (అలం-ఉపమ.) శకటాంగ= +బండీచక్ర ములయొక్క, భంగిక ములు=రీతులు గలవి, ఐ, ఇంగలములం అగ్నులు, +ఒలుకు - రాలుచున్న, అపాంగమ్ముల - క్రేఁగన్నులచేత, పిశంగమ్మలు +వచ్చఁబడినవి, అగుచుజ్", వశ్యత్ = కాంచుచున్న, జన = నరుల యొక్క, +ఆసు = జీవనములను, మోచనములు = వదలించునవి, అగు, లోచనమ్మలు +క్షేత్రములు, తెలుంగ = ప్రకాశింప, కనులు నిప్పు లురియఁనటు లుంటచే +జూచిన వారు చూచినటుల వెఱపుచే మడియుచుండిరి. అలం - ఉపరయు +పేరెము వారి +- += +స్వభావోక్తియు. బభ్రు కేశములు - పాటల వర్ణముగల +వర్ణముగల శిరోజములు, +రూలర్ - చలించుచుండ, సకలభూతభయంకరంబు సర్వ జీవములకు +భీతినిఁ బుట్టఁ జేయఁనదియం ఆగు, పటిమక్ - సత్తువ చేత, ఇచటి, ఉట +జములకుక్=ఆకుటిండ్లకు, “పర్ణశాలోటజో స్త్రీయాం,” అమరము. ఉఱికి +మునులు పర్ణశాలలపైఁ బడి, జటి యనక = మునీంద్రుఁడని +యాలోచింపక, పటు వనక= బ్రహ్మచారి యని యాలో చింపక, యతి యనక +సన్న్యాసి యని యూహింపక, ప్రతి యనక = +వానప్రస్థుఁ డని తలంపక, +గృహి యనక కుటుంబి యని యెంచక, సతి యనక= స్త్రీ యని యెంచక, శిశు +వనక చంటిపిల్ల యని తలంపక, భక్షించి భక్షించి = మెసవి మెసవి, కుటుంభరి +పొట్టనించుకొనువానితనమున, పాప మనుమాటనే మఱచి +కేవల మాఁకటిచిచ్చ నార్చుకొనుటయే కర్తవ్యముగఁ బెట్టుకొని, ప్రవర్తిల్లి. +సంచరించుచుంటిని, ఆది, ఆట్లుండెక్ = ఆట్లుండఁగా, వినుము, తార +లక చుక్కలకును, వర్ష ధారలకన్ వాన చుక్కలకును, ఇనుమున కుక్ +(భూమి: పైఁగల) గడ్డిమొక్కలకున్ను +త్వంబున +35 = += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0543.txt b/Manu_Charitra/page_0543.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0bff436a025c4a4387ee68f45c7bcc62f2a95a65 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0543.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +కాని +పంచమాశ్వాసము +- += +నేను తిని +491* += +విధాత +లెక్క = ఇన్ని యను పరిగణనము, కలిగినక్ ఉండినప్పటికిని, కలుగుఁ +ఉండునుగాని, మదీయ = నాసంబంధమైన, జఠరానల - జఠర +వహ్నివలన, జీర్ణ = ఆఱిగిపోయినటువంటి నేను జీర్ణించుకొని +నటువంటి యనుట, జంతం = జీవములయొక్క, సంతానంబునకు +నముదాయమునకు, లెక్కయిడక్, అక్క మలగర్భండును +యును-నాలుగు మోములు గల వాఁడును సృష్టికిఁ గర్తయు నగు బ్రహ్మ, +సమర్థుండు కాఁడు = సామర్థ్యముగలవాఁడు కాడు, ఇట్టి, కృత్రిమ +పుట్టుపఁబడిన - మునిశాపము చేత సంభవించిన, దనుజభాన = దైత్యత్వము, +ఆవిష్టు డను + పొందినవాఁడను, ఆగు, నాదౌష్ట్యంబు దుర్మార్దక, సవస +వజాక్ = ఒక విధముగా, తెలిసి = యెఱింగి, ముదురళయ మున్న - వెచ్చు +పెరిఁగి యింటివారిని మ్రింగుటకుఁ బోకముందే, మత్ = నాయొక్క, కళ +క్రంబుల = కులభామినులను, పుట్టినింటి కారు, ఉత్సవ = వివాహాద్యుత్సవ +ములను, += +అవలోకన = వీక్షించుట యను, వ్యాజింబునక్ = మిషమాఁద, +అనిపించుకొని = నాచేఁ బంపున నొప్పించుకొని, చని = వెంట గొంపోయి, +నిజగృహంబులన్ = తమ గేహములయందు, ఉనిచి = ఉంచుకొని, రక్షించు +కొని = కాపాడుకొని, ఉండిరి. ఇప్పుడు = ఈసమయమునందు, ఏక్ +నేను ఆశనంబు = తిండి, కొనక కనుఁగొన లేక - దేశమంతయు నేను +బాడు పెట్టుటచే నెటను నాహారము చిక్కక, కానక లేక లేక,కన్న ఇక్కన్ని +యజ్= నేను గన్న యీబిడ్డను, కైలాస శాననంబునక్" = కైలాసగిరియొక్క +వనంబున, కునుమంబులు = పుష్పములు, కోయంద్రానిక్ = కోయుచున్న దానిని +కని = చూచి, కనిరంబు = ప్రేమ, ఊడిగి విడిచి, కడుపుచిచ్చునకు +కడుపుచుంటకు - జఠరాగ్నికి, మ్రింగర్ లినుటకు, తఱుముకొని వచ్చి +వెంటఁబడి తఱిమివచ్చి, ఇచ్చోటక్ = ఈ ప్రదేశమునందు, భవదీయ +నీదగు, దర్శనంబునక్ = దృష్టివలన, వృజిన = దురిత మగు, రుజవలనక్ +జబ్బునుండి, విముక్తుండనై, = వదలఁబడిన వాఁడనై, నిజప్రకృతి = పూర్వపు += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0544.txt b/Manu_Charitra/page_0544.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b5e4616e37c1e67a8adb108d1ca98fdd8dfdca3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0544.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +-492 +మను చరిత్ర ము +స్థితిని, పూర్వ గంధర్వ స్వరూపము, పొంది = గ్రహించి, కృతార్థుండను - +సఫలమనోరథుండను, ఐతిక్" - అయితిని. +శాపాంతమగుట చేఁ బూర్వ +"స్వరూపమును నీయనుగ్రహముచేఁ బడయఁ గలిగితి నని భావము. +క. ఈయుపకారమునకుఁ బ్రతి +సేయఁగ శక్యంబె జంభజిన్ని భ శఫరా +త్యాయతలోచన +యైనమ +దీయాత్మజ నీకు నిత్తు దేవీరణిగన్, +28 +టీ. జంభజిన్నిభ = దేవేంద్రునిబోలిన యోమహారాజా ! ఈ యువ +కారమునకుక్= నీవొనరించినయీ మేలునకు, ప్రతి బదులు మేలు, చేయఁగళ్ = +చేయుటకు, శక్యంబె = సాధ్యమా, దేవీమణిగళ్ = పట్టమహిషినిగా +శఫర మత్స్యములవలె, అతి ఎక్కువ, ఆయత = వెడల్పైన, లోచన. +నేత్రములు గలిగినది, ఐన, మదీయాత్మజక్ = నాపుత్రికను, ఇత్తుకో +నీ కిచ్చెదను. +శఫర మన బేడిన. చేడినమాను కదలుచున్న నెంత మనోజ్ఞముగా +నుండునో యీమె చలించుచూపు లంత మనోహరముగా నుండునని భావము. +చలించుచూపులను బేడినచూపులు గాఁ బూర్వకవులు వర్ణించి. +“తవాపర్లే కరేజపనయన వైశున్య చకితా +నిలీయంతే నీరే నియతమని మేపాః శఫరికాః, +ఇయం చ శ్రీ రర్ధచ్చట పటుక వాటం కువలయం +తి ప్రత్యూషే నీళి చ విఘటయ్య ప్రవిశతి.” +తస్తాదస్యాః కుముదవిశదాన్యర్హసి త్వం న ధైర్యా +స్ట్రోమీకర్తుం చటులళవరోద్వర్తన ప్రేక్షి తాని.” +(సౌందర్యలహరి.) +(మేఘసందేశమం.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0546.txt b/Manu_Charitra/page_0546.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e0c05b72be8af17549e241beab28133a5c12cb06 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0546.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +·494 +మను చరిత్ర ము +చ్ఛన్న గహనాపణముఁల న్ని గనిగద్యుతి ర +విన్న గురుణి ప్రకర మున్న గరిమంబే +రెన్నఁ గల యంగడులవన్నె గని సంపదల +మన్న గరి యొప్పు బలభిన్నగరి ఠేవన్. +== +30 +టీ. అన్న దు పైక్ - ఆకవ్వపుఁగొండమీఁద, జరఠ = +వృద్ధత్వమును +చెందిన, పన్నగపతి = పాముల తేఁడగు శేషునియొక్క, స్ఫటలు అనక్" ఇ +వడగలో యేమో యనునట్లు, నెగసి - పైకిఁ బొటకరించి మీఁదికి నిక్కి +కోటతుదలను = ప్రాకారపు గోడలతుదలయందు, నెగడు = +అతిశయించునట్టి, +'కొమ్మల్ = శిఖరములు, మిన్ను గగనము, అగలక్ బద్దలగునట్లు, +Xహన = +- +రాయక్" ఐ ఒరసికొనఁగా ఆకాశమునంటుకొని యెడతెగక రాసికొనుట +చేత నని భావము. రుచిక్ = కాంతివలన, చెన్నగు - మిగులనందముగాఁ గని +చెంచు, విమానముల = మేడలమీఁద నలుచదరముగాఁ జిప్పరములవలె (వంది +కులవలె ననికొందఱు) గట్టఁబడిన కట్టడముయొక్క, పన్నుగడ = ఏర్పాటు, +పన్ను గర్ = అందముగాఁ దనరారుచుండఁగా, ప్రభిన్న = మదించిన, గ +కరులవలనను, ఘోట = ఆశ్వములవలనను, ఛన్న : ఆవరింపఁబడినవై, +ప్రవేశింపశక్యముగానిపై, ఆపణముల = దుకాణములలో, నిగ +గద్యులీజ్" = రవిజ్" = += నిగనిగ యను ప్రకాశముతో, రవి - దివాకరుని, నగుమణి +కరము = హేళనము చేయ రత్న సందోహము, (రాజవీధులందు గజములు +గుఱ్ఱమాలు క్రిక్కిరిసియుంటచే రత్నములచే నిండిన యంగడులు చేరశక్యము +గాకున్నవి. ఆయంగడిలోని రత్నములు సూర్యబింబమును మించి ప్రకాశించు +చుండెను. అట్టిరత్న సందోహము) ఉన్న గరిమక్ = ఉన్న గొప్పతనము చేత, +పేరు= ప్రసిద్ధిని, ఎన్నక్ ఎంచుటకు కొనియాడుటకు, కలయంగడులక్: +తగినరచ్చ పట్టుల +చేతను, వన్నెగని - పొగడికం గాంచి, సంపదలక్ = భాగ్య +ములచేత, బలభిత్ = ఇంద్రు నిదగు, నగరిఠేవజ్ = పట్టణమువలె అమరావతీ +పట్టణమువలె-అమరావతీ +'పట్టణమువలె, మత్ = నాయొక్క, నగరి= పురము, ఒప్పుకో=ఒప్పుచుండును. +శ్రీ కరము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0547.txt b/Manu_Charitra/page_0547.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..304231868696cdcaca4c97f31ac3bed4b8d54a24 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0547.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమాశ్వాసము +495 +అంగడులందు రత్నము లెక్కుడుగా నుండె ననుట పురభాగ్యాతిక +యము సూచించెను. ఇటులే "శశ్వదగణ్యవణ్య విస్తారితమణిగణాది వస్తు జాత +వ్యాఖ్యాన రత్నాకరమాహాత్మ్యా,” +(దశకుమారచరిత్రము.) +తా, నాపురము మందరపర్వతముపై మిక్కిలి పొడుగుకోటకొమ్మలును +ప్రకాశించు మేడలమీఁదఁ బొడవుగాఁ దనరారు చి చిత్రములగుగోపురములును +ఎల్లకడల మదపుటేనుంగులు గుఱ్ఱములతో నిండుకొని సూర్యకాంతిని దిక్కు +కించు రత్న కాంతులచే నంగడులతోఁ బ్రకాశించి యింద్ర పురంబువలె సకల +వైభవములచే విరాజిల్లుచుండును. ఆలం. ఉపము. అతిశయోక్తి. ఉత్ప్రేక్ష. +తే, అని నిజోదంత మావంత యైన దాప +కఁతయును జెప్ప నద్భుతం బంతరంగ +మంతయును నిండ హర్షించె నాస్వరోచి +యంత రవి యేఁ గాఁ బశ్చిమాశాంతమునకు, +31 +టీ. అని=ఇటులనీ, నిజోదంతము = తనవృత్తాంతము, అవంతయు +ఆవగింజయంతయు - కొంచెము గూడ, దాఁప = మరుగుపఱుపక, అంతయు +సమస్తమును, చెప్ప" = (స్వరోచితో నిందీవరాక్షుఁడు సాకల్యముగా) +చెప్పఁగా, అంతరంగమంతయుక్ చిత్తరుంతయును, నిండర్, ఇందీవరా +వీక్షుఁడు దనకు మేనమామయగుటయు శాపవశమునఁ గుమారిని మ్రింగ నెంచు +టయం లోనగు నద్భుతాంశములకు నాశ్చర్యపడి, హర్షించెన్ = సంతోషిం +చెను, అంతక్ - ఆపిమ్మట, రవి = భాస్కరుఁడు, పశ్చిమాళా +యొక్క, అంతమునకుకో - కొసకు ఏఁ గెజ్ పోయెను, +జ +మయ్యెను. +పడమటిదిశ +సాయంత +తా. ఈవిధముగా గంధర్వరాజగు నిందీవరాక్షుఁడు స్వరోచితో +నామంతయు దాఁపక నిజవృత్తాంతము సొంతముగాఁ జెప్పిన విని స్వరోచి +విసయముం గౌతుకముం జెందెను. అంతసూర్యుఁడ స్తశైలము దాపునకుఁ జేరెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0548.txt b/Manu_Charitra/page_0548.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..163384482dbfdad9589c56b8d24ed993ff45a88d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0548.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +496 +మను చరిత్రము +మ. వికసిల్లం బ్రజ చక్ర పాలనము గావించె గరవ్యాపృతి +కకుబంతంబులు నాక్రమించెఁ బొసఁగంగా నేర్చె వర్ణాళిఁగాం +తికిఁ బాపెక్ బెగరాజకోటిఁ దుది శాంతి బొందే దైవంబునే +తకుఁ దాపం బి.క నేలనంగనినుఁ డ స్తప్రాప్తుఁ డయ్యె గడన్, +టీ. ఈపద్యమునందు సూర్యునకును రాజునకు సరిపడునటుల సర్థద్వ +యము గలదు. ఇనుఁడు=వేఁడివెలుఁగు, రాజు అనీయర్థాంతరము, ప్రజజజన బృం +దము, విక సిల్హక్"=వి వేచనకలది కాఁగా-సంతోషింపఁగాననియర్థాంతరము. చక్ర +పాలనముజచక్ర వాకములం బరిపాలించుట-మహీమండలములఁగాపాడుటయని +యర్థాంతరము, కావించి = చేసెను. కరవ్యావృతిక్=కిరణ ములయొక్క వ్యా +నము చేత-హ స్తములుసాచుటం జేసి యని యర్థాంతరము. కఠోుబంతంబుల = +దిగంతములవఱకు నున్న ప్ర పంచమంతయు, ఆక్ర మిం చెక్ ఇచుట్టుకొనెను, ఆధీ +నము చేసి కొ నెను. వర్ణాళిక్ = తెలుపు నలుపులో నగువన్నెలను, బ్రాహ్మ త్రియా +దికమగు వర్ణముల నని యర్థాంతరము. పొసఁగంగాళ్ = ఒప్పునట్లు, వీర్చెక్ +విభజనము గావించెను. ఇది యీరం గనియు, నిని యీజాతి యనియం విభజిం +చెను. వెఱరాజకోటిక్ = అన్యుఁడ గుసోమునియున్నతిని-వైరిరాజసముదాయ +మును, శాంతికి = కాంతివలననుండి - పౌరుషమువలన నుండి, పాపెజ్ ఆ +త్రోసివై చెను. (చంద్ర కాంతినిఁ దగ్గించే ననియు, విరోధిరాజుల పౌరుషమును +బోగొట్టె ననియు), దైవంబునేతకు = భగవచ్ఛేష్టితమునకు, ఇక్, +కారంబు - ఉష్ణత్వమును - చిత్తపరితాపము, ఏల += +ఏమిటికి, అనంగక్ +ఆనునటుల, తుదిక్ = చివరకు, శాంతిక్ = వేఁడి లేకుండుటను-కామ క్రోథాది +గుణంబులు లేకుండుటను, శమగుణమును, పొంచెన్ = చెందెను, కడక్ = += +అటుతరువాత, (పా- కడుకో = మిక్కిలి) ఆస్తప్రాప్తుఁడు - ఆ స్త = క్రుండ +అస్త +పేను-మృతినొందుటను, ప్రాప్తుఁడు = చేరుకొనినయాతఁడు పొందిన నూతఁడు, += ఆయెను. ప్రొద్దు గ్రుంకె నని యర్థము. రాజు మృతినొందె నని +యర్థాంతరము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0549.txt b/Manu_Charitra/page_0549.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d163fffaf00a180aa6a107e88379d9724c65ea4 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0549.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమాశ్వాసము +497 +ఇనశబ్దము రాజునుదురు సూర్యునందును వర్తించు ననుటకు +“ఇనస్సూన్యే ప్రభా రాజా మృగాంకే క్షత్రియేనృపే” ఆహరమః . +తా. ఒకరాజు ప్రతాపముగలవాఁడై తనదోగ్బలముచే సకల దేశ +నృపాలురను గెలిచి చక్రవర్తియై ఉందఱిని వారివారకులనుర్యాదలు చెడ +కుండఁ గాపాడుచు· బ్రభుత్వము చేసి విధివశమున మరణకాల మాసన్నము +కాఁగా నోర్పు గలిగి కాలధర్మము గంచెనో యనువిధముగాఁ బ్ర బ్రభాకరుఁడు +తనకాంతులవలన బ్రహ్మాండమంతయు నలముకొన చంద్రతారాగణ ప్రకా +శము మాయ పలువిధము లగురంగుల పెట్టలించుచు వెలిఁగి రాత్రి వేళకుఁ +దాపము తగ్గఁ గ్రమక్రమము నస్తమయమం గాంచెను. ఆలం. శేషము • +ఉత్ప్రేక్ష. అర్థాంతరర్యాన ము • +- +తే, అసురవరుఁ డైనయిందిన రాము మేన +నంటుకొన్న స్వరోచిబాణాగ్ని వోలె +నంతఁ గనుపట్టె శుకతుండ కాంతి: దెగడి +సాంధ్యరాగంబు పశ్చిమాచలమునందు. +33 +టీ. అసురవరుఁడు = దైత్యోత్తముఁడు, ఐనయిందీవరాక్షు మేనక్ = +అయినటువంటి ఇఁదీవరాక్షుఁ డను గంధర్వునిదేహమునందు, అంటుకొన్న +తగుల్కొన్న, స్వరోచి= స్వరోచి యొక్క, బాణ = శరసంబంధమైన, అగ్ని +వోలెక్=ఆగ్నిహో త్ర ము వలెనే, అంకర్ - ఆపిమ్మట, సాయంసమయము +కాఁగా నే, శుకతుండ = చిలుక ముక్కు యొక్క, +ళాంతిక్ = రక్తవర్ణ +మును, తెగడి = అధిగమించి, సాంధ్యరాగంబు = సంధ్యాకాల రమము, +పశ్చిము=పడమటి, ఆచలమునందు పర్వతమునందు-ఆ సవర్వతమునందు, +కనుపట్టెక్", కనుపించెను. + +తా. శాపకారణమున దైత్యత్వమును జెందినయిందీవరాక్షుని శరీర +మునం దగులు కొనిన స్వరోచి యాగ్నేయ శరజ్వాలయో యన నస్తమయము. +మను 32 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0550.txt b/Manu_Charitra/page_0550.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ad7a1ca143869775cb871e59ba6b633663a9ca8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0550.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +493 +మను చరిత్ర ము +కాఁగాఁ బశ్చిమాచలముముముఁ జిలుక ముక్కు వంటి యెఱ్ఱని శాంతిసమూహ +ముకో పాుధ్యరాగంబు గాన్పించారు. అలం. ఉ +క. తలచూపె నప్పు డఖిలా +ఉత్ప్రేక్ష. ఉపమలు. +శల దట్టపుటికులు చిలు వజవరాలు నభ +స్థల గుండుకో పరిశీ +ముల నీవనసితాండ పటలి మాడ్కి జుక్కల్. +ఆశల = += += +31 +టీ. అప్పుడు = ఆసంధ్యారాగాన౦తరమునను, అఖిల = సమస్తమైన +దిశలయందు, దట్టపు+గులు - దట్టపు - తఱఱవైన, ఇరుణ = +చీకటినునెడి, చిలువజపరాలు - ఆఁడు పాము, నభస్థల = గగనతల నను, +మండపక = మంటపముయొక్క, ఉపసీము = పైభాగములందు, ఇడిన, +సీత = ధవళమైన, అండపటలిమాడ్కి = గ్రుడ్ల ప్రోవు వలె, చుక్కలు, +తలచూపెక్ = కౌన్పించెను. +తా. తొలుత సంధ్యారాగ మావరించెను. ఆవలఁ జీకటి తఱుచుగా +దెసలన్నియుఁ గలయ నల్లి నెను, చీఁకటి యను చిలువ +చెలువ యాకాశ +మను మండపము పైఁ బెట్టిన తెల్లని గుడ్డవలె నాకనమునందుఁ జక్కలు +ప్రశాశించెను. అలం. రూపకము. ఉత్ప్రేక్ష. +ఆ, సాంధ్యనటనచండ చండీశ పదహతిఁ +దరణిచక్ర మొరగి శరధిఁ గ్రుంగ +దోరగల్లు వడియె భూర థేతర భాగ +చక్ర మనఁగ నపుడు శశియుఁ దోఁచె +టీ. ఆపుడు = ఆసమయమునందు, సాంధ్య +35 +సంజవేళ యందలి, +నటన = నర్తనము సేయురప్పటి, చండ = మిక్కిలిలీష్టమైన, చండీగ- ఈశ్వ +పని యొక్క, పదహలిక్ - పాదఘాతముచేత, తరణిచక్రము - భాస్కరా +కారమగుచక్రము, ఒరగి = వ్రాలి, శరధిజౌ" ఉదధియందు, క్రుంగ = దించు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0551.txt b/Manu_Charitra/page_0551.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4307a69c07e6992e20f519a2f61156430717fce6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0551.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +పంచమాశ్వాసము +499 +కొనిపోఁగా, భూరథ... చక్రము - భూరథ భూమ్యాకారమైన లేంయొక్క +ఇతరభాగ= ఇంకొక ప్రక్క దియైన, చక్ర ముజల్లు, దోరగల్లు వడియెక్= ఒరగలఁ +బడెనో, ఆనఁXక్ +అశనటుల, శశియంక్ సోముఁడును, తోఁచెక్-పుట్టెను. +శంకరుఁడు త్రిపురసంహారము చేయఁసమయమునందు భూమిని రథ +ముగను సూర్యచంద్రులను రథచక్ర ముంగను కేసికొని జయించిన పురాణ +కథ యిట ననుసంధించుకొనునది. ఈకథ భారతము కర్ణపర్వమునందుకు +స్కాందపురాణమునందును గలదు. +శివుఁ డొనరించు నృశ్యమును తాండవ మని వ్యవహరింతురు. ఇటు +లనుటకు భారతీయవచనము. +“నాట్యం నృత్యం కథా నృత్తమశ్రే శంభోః ప్రయుక్త వాక్ +పర్యాప్తముద్ధతం స్మృత్వా స్వప్రయుక్తం తతో హరః +తండునా స్వగణాగ్రణ్యా భరతాయ సృదీదిశత్ +లాస్యమస్యా గ్రతః ప్రీత్యా పార్వత్యా సమదీదిశత్.” +. ప్రొద్దు గ్రుంకినతఱి సంజవేళ నృత్యమొనర్చుచున్న సాంబ +మూర్తియొక్క మనమైన పానకట్టనలచేఁ బుడమి యను తేరియొక్క ఒక +చక్రమగు నినుఁడు సాగరమున మునుంగఁగా, రెండవచక్ర మగుచందురుం +జొరగలఁ బడెనేమో యనరీతిఁ జంద్రుఁ డుదయించెను. ఆలం. రూపకము. +ఉత్ప్రేక్ష.. +శ. తమ మనుకాలాహి ప్రపం +చము నెకకొని యోపధీశ సద్యఃశృతదం +డమున మగుడంగఁ గ్రక్కెడు +క్రమమున నొయ్యొయ్య విచ్చి కడలకుఁ దొలఁగెన్. +36 +టీ. తమము = చీకటి, ఆను - అనెడు, కాలాహి = నల్ల త్రాచు, +ప్రపంచమున్ = లోకమును, ఎరగొని కబళించి, ఓషధీశ - సోమంఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0552.txt b/Manu_Charitra/page_0552.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25cdfa4f714fd45d6f3255644f604d8cfa886e48 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0552.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +500 += +మను చరిత్ర ము +ఆ +డనురాజువలన, సద్యః = తక్షణమే, కృత ఒనర్పఁబడిన, దండమున = +దండనమువలన, మగుడంగళ్ = తిరుగా, క్రక్కెడు క్రమమునక్ - వెడలఁ +గ్రక్కు విధముగా, ఒయ్యెయ్యక్ నెమ్మది నెమ్మదిగా, పిచ్చి విడి +శడలకుకొ" = వైపులకు - దూరపుఁ బ్ర దేశములకు, తొలఁగెన్ = తొలఁగి +పోయెను. +కాలాహీ తక్కిన పాములకంటెఁ గూడ న పాయమైనది. దీనిని శిక్షం +చుటకుఁ దగినవాఁడు ఓషధుల మర్మము నెఱింగిన యోషధీశుఁడె. పా మేదేని +భుజించినంతన వెడలఁ గ్రక్కించిన నది గర్భమునందె జీర్ణముగాప బ్రతికి యుం +డును. లోకమునంతయు శుథావిధిఁ గ్రక్కించుటకుఁ దలఁచెనుగాన నోష +ధీశుఁడు కణ్ణ ణమె (సద్యఃకాలముననె) క్రశ్కించెను. అలం. +ఉత్ప్రేక్ష. +రూపకము. +తా. కృష్ణసర్పము తన శాహార మగుకప్పలు మొదలైనవాసిని మ్రింగీ +నట్టు తిమిరము ప్రపంచమునంతను జుట్టుకొనఁ జంద్రోదయ మాయెను. +పిమ్మట వెన్నెల దిక్కుల నలముకొనఁగా సంధకారము పటాపంచలయ్యెను. +సీ, కలయ వెల్లువగట్టి జలజలఁ బ్రవహించు +శశికాంతవాంతనిర్ఘా రము జలము +လ +మలయానిలముచే దుమారంబు రేఁగుసౌ +గంధికంబురజంబు కఱకుదుము +నిండార విరిసిన బొండుమల్లెలనుండి +వడియు మరందంబు గుడరసంబు +తోలఁకి మింటికిఁ బొంగుదుగ్ధపాథో +కరడులమీఁదిమీఁగడల మెఱుఁగు +తే, తనకు రసవర్గములుగా సుధాకరుండు +సారెసారెకుఁ గరములు సాఁచిచాఁచి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0553.txt b/Manu_Charitra/page_0553.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d9b126e0949dc39fc96e1e32279ec27517a73500 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0553.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమాశ్వాసము +యచ్చ తెలుపుగ నపుడు బ్రహ్మాండకుండ +పంబు వెన్నె లసన్న సున్నంబు సేసె. +5UL +38 +టీ. సుధాకరుండు = శళీ యను సున్నపుగచ్చు చేయు పరివాఁడు, +ఆపుడు = అఁదయమునందు, కలయక్ = ప్రతిస్థలమందును, వెల్లువగట్టి +ప్రవాహముగాన 200, జలజలక్ - జలజన్మను మోఁత కలుగునటుల, ప్రవ +హిందు=పాజునున్న, శశికాంత = చంద్రకాంతముల చేత, వాంత= వెడలఁ +ప్రక్కఁబడిన - తనంతనకొరఁగుచున్న, నిర్దరము = నీటివదయొక్కః +జలము = (కరిశుద్ధమగు) నీరుకు, మలయానిలముచే = మలయగిరియందలి +వాయువుచేత - మిగుల మందముగా వీచుచల్లని గాలి చేత, దుమారం బు=ధూళి, +రేగు = పైకెగయునట్టి, సౌగంధికంబు = మంచిసువాసనయుఁ గొంచెము +-> +రక్తవర్ణ మం మును గలకలువపూవులయొక్క, “సౌగంధికం తు కల్హారం హల్లకం +రక్తసంధ్యకం.” ఆమరము, రజంబు = పుష్పరాగమనెడు, కఱకుదుమ్మున్ +ఇసుకను (వచ్చున కుపయోగించు నొకవిధముగు బూడిద యని కొందఱు.) +పిండారక్ = ఔగుగా, విరిసిన జ పుష్పించిన, బొండునుల్లె నుండి - గుత్తిగా +నుండు పెద్దమల్లెపూవులనుండి, వడియం - స్రవించుచున్న, మరందంబు = +పుష్పమరంద మను, గుడరసంబు = పొనకమురు, తొలఁకి మించి, మింటికిక్ += +వయి +గగనమునకు, పొంగు = తనంతన యుప్పొంగుచున్న, దుగ్ధపాథోరాశి +క్షీరసాగరముయొక్క, కరములు = కెరటముల యొక్క, మీఁది +భాగమునందలి, మీఁగడల = మెఱుగు పెఱలను, మెఱుఁగు = చమురును, +తనకు, రసవర్ణములు - సున్నపుగచ్చు పనికి వల యుపరికరములు, కాక్ = +ఆగుచుండఁగా, ఈకురికరములతో, సారిక " = మాటి మాటికి, కర +ములు = కిరణము లసెడుహ నములను, చాఁచి సాంచి - సాగించి సాగించి, +బ్రహ్మండమండపంబు = బ్రహ్మాండమనునట్టి గొప్ప సావడి, ఆచ్చ తెలుపుగ * +మిగులఁ దెలుపురంగుగలదిగా, వెన్నెల= జ్యోత్స్నయము, సన్న సున్నంబు పాల +గచ్చు, చేసెక్=కానించెను. సుధాకరుఁడన వెన్నెలగచ్చు చేయు వాఁ డనియు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0556.txt b/Manu_Charitra/page_0556.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45578094175beef6742abaf265378b623590749a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0556.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +604 +మను చరిత్ర ము +వేకువ గాలిక్ # తెల్లవాఱు పట్ల వీచువాయ వువలన, తరుల దృక్షముల +యొక్క, మంచు, దొరలె =రాలెను, వాసవునిపట్టి = దే వీంద్రు నికుమారుఁ +డగుజచంతుఁడు, కాల సమయ మను, గుణ = సూత్రము యొక్క, యుక్తిక్= +కలయిక చేత, మింటి చక్కటి కిక్ - ఆకసమువైపునకు, ఎగయక్ = ఎగురు +నటుల, పొడువుగాక్ = ఎత్తుగ, వైచి యాడు వేసియాడుకొను, గచ్చు = బచ్చెన +వంగు, చమరిన = పూసిన, దారు కొయ్యతోఁజేసిన, చక్రం పుబిళ్ల వోలె +చక్రంపుబిళ్లవో లెక్ +వట్రువయైనబిళ్లయేమో యనునట్లు, ఒక్యునర్ = చక్కఁగా, ప్రాదిద్ : +ప్రాద్దిశయందు, లేఁబ్రొద్దు = లేఁక ప్రొద్దు ( బాలసూర్యుఁడు), పొడిచెక్ = +ఉదయించెను. += += +పద్మినులు ధవుకూర్మి కొసరు చున్న వనుట చేఁ బద్మినీ జాతి స్త్రీలు రతికిఁ +గొనరుచుండి రని శ్లేష, వేకువను బద్రి నీ కాతి స్త్రీ రతిగోరునుగాన నీట నిడి +యెంతయుఁ దగియున్నది. పద్మినీజాతి లక్షణము. “మారు కేళి నాలుగవ +జామునన దేలు కేళీ నికరుఁ జిత్తగింపదు.” +(కళాశాస్త్రము.) +తా. తెల్లవాఱఁగానే రక్తిమ కలిగెను. పద్మములు వికసించారు. వృక్ష +ములనుండి హిమకణంబులు వడ మొదలు పెట్టెను. సూర్యోదయ మయ్యెను. +అలం. ఉత్ప్రేక్ష. +క. ఈగతి నత్తఱిఁ దెల తెల +వేగిన గంధర్వపతికి వేగుట విని తా +రాగమున కేఁగి కాంచిరి +రాగమునఁ గొలిచి మనుపురాతనఖచరుల్. +41 +టీ. అత్తటిక్ ఆసమయమునందు, ఈగతి = ఈవిధముగా, తెల +తెల వేగినక్ = బాగుగాఁ దెల్లవాఱఁగా, గంధర్వపతికిక్, వేగుట = శాపము క్తి +యగుట, విని, రాగమునక్ - మక్కువతో, కొలిచి = సేవఁ జేసి, మను +బ్రదుకుచున్న, పురాకన - పూర్వపు, ఖచరులు = గంధర్వులు, తారాగము +వెండికొండకు, ఏ గిపోయి, కొంచరీ = ఇందీవరాక్షుని దర్శించిరి. +నకు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0557.txt b/Manu_Charitra/page_0557.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c895b7943ec80eaa6826fa667e8c2e8147043d0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0557.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమాశ్వాసము +505 +శావ +తమరాజునకు +యిందీకరాముని పూర్వ +తా. ఈవిధముగా ప్రభావము తాఁగానే +మోక్షణాకృతి యైనశుభోక్సత్తినంగతి నాకించి +సేవకు లగు సంధర్వు లేతెంచి దర్శనము చేసికొనిరి. +ఉ, కాంచినఁ బొంగి వారొసఁగు కానుక లర్థిఁ బరిగ్రహించి మ +న్నించి పురప్రయాణరతినిక్కన రేంద్రుఁడు మన్ను గాఁ దటి +చ్చంచలవాహమై మణులచాయల దిక్కు లలంకరించుహొ +న్నంచురథంబుచా.గుబళియుంచు శీబులు మ్రోమి నెక్కినన్, +టీ. శాంచినక్=తకపురాజనమిత్రులగు గంధర్వులు వచ్చి దర్శింపగా, +పొంగి=ఇందీవరాక్షు: డానందించి, వారు = ఆగంధర్వలు, ఒసఁగం కానుకలు = +ఇచ్చునట్టికానుకలు, కార్థిక్ = కోరికతో, పరిగ్రహించి చేకొని, కున్నించి=తగు +రీతినండఱ గౌరవించి, పుక= పట్టణమునకు. ప్రయాణ= వెళ్లవలెను, రతి ఆస క్తి, +నిక్కక్Éవృద్ధిపొందఁగా, నకీబుల = వెండి బెత్తములు పట్టుకొని ముందునడచు +బంట్లు, చాఁగు = సెబాసు, బళి=బళిరా, అంచుకో" = ఇట్లని ప్రశంసావాక్యము +లాడుచు, మ్రోయక్ బధ్వని నలువఁగా, తటిత్ = మెఱపులరీతి, చంచల = +కదలునట్టి. వాహమై, ఆశ్వనుఁలు కలసియై, మణంలఛాయలతో రత్న ప్రభల +చేత, దిక్కులు = దెసలు, ఆలంకరించు కై నేయం, హొన్ను +బంగారు వికారమైన, అంచు= ప్రక్కలుగల, రథంబు, నరేంద్రుఁడు +స్వరోచి, మున్నుగా=ముందఱగా, ఎక్కిన = ఎక్కఁగా, తొలుత గౌర +వార్థము స్వరోచి నిందీవరాక్షుఁ డెక్కించెను. +తా. పూర్వభటు లేతెంచి యుపాయనములతో భయనం) మము +లెగంగఁ దన్ను దర్శింప నిందీవరాక్షుఁడు ప్రేమతో వార లొసంగు కాను +కలను బరిగ్రహించి మన్నించి వేత్రహస్తులు సంతోషముం దెలువ స్వర్ణమయ +రధముపై ముందు స్వరోచి నధిష్ఠింపు మని తరువాతఁ దా నెక్కఁగా. +శ, నందనయు నుచితరత్న +స్యందనమునఁ జనియె సర్థి జనకునిబడి న \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0558.txt b/Manu_Charitra/page_0558.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c22b512436f8443084e4959ee0eff8ca58c4464 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0558.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +506 +మను చరిత్ర ము +య్యిందీన రాముఁ డీగతి +మందరమున కెగయ గగనమార్గమునందున్. +43 +టీ. నందనయంక్ = కొమార్తెను, ఉచిత = తగిన, రత్నవ్యందన +మున రత్నమయమగు రథమునందు, ఆర్థిక్ - ప్రేమతో, జనకునిబడి +తండ్రి తోఁగూడ, చనియెక్=పోయెను. ఈగతిక్= ఈవిధముగా, అయ్యిం +దీవరావుఁడు, గగనమార్గమునందు - ఆకసంపుదారిని, మందరమునకు +మందరగిరికి, ఎగయజ్-ఎగురఁగా, (ముందరి స్వయము.) +తా. కుమార్తె యగు మనోరమయం మణిగణము చేయ +బ్రకాశించు +నదియఁ దనకుఁ దగినదియు నగు రథమెక్కి యను రాగముతోఁ దండ్రి వెను +వెంటనే పోయెను. ఇట్లయ్యిందీవరాక్షుఁడు ఆకాశమార్గమున మందరగిరి +కేఁగెను. +సీ. నుండిగాలిడి దంతశుండా గ్రహతిఁ జించి +జలధ రాంభముఁ గరుల్ చల్లులాడ +నహీమాంశుహయ +హేష లాలించి చెవి వంచి +కెరలి వాజులు బండల్ గొరిజఁ ద్రవ్వ +ధ్వజవాతహతి నాటి వైద్యు తాగ్నులు: జూఁడి +పగలుదివ్వెల వారు పంజు లెత్త +బెటులుచప్పుడు లాత్మ భీరుస్వయం గ్రాహ +పరిరంభ సుఖము ఖేచరుల కొసఁగఁ +తే. జామరప్రభ గగనగంగామరాళ +చకచకభ్రమ మొదమిప శంకరాద్రి +కాననముమోచి మందరాగంబుదాఁకఁ +బౌఁజు వెట్టిరి తస్తూలబలముదొరలు, +44 +టీ. కరుల్=ఏనుఁగులు, మండిగాలిడి = ఒక కాలు కొద్దిగా వంచి యొక్క +కాలు ముడిచి, ముందుఁ గూనకు మొగ్గి నేలపైఁ గూర్చుండి, దంత దంత \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0559.txt b/Manu_Charitra/page_0559.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0695129c2883db51928a7b410af6a62ca9f1189e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0559.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమాశ్వాసము += +507 +ములయొక్క యొ, శుండా = కుండము యొక్క యు, అగ్ర ఆచినరయొక్క, +హతిజ్జతాఁకుడు చేత, చించి మేఘములను జీలఁదీసి, జలధర మఖ్బల +యందలి, అంభము = ఉదకముకు, చల్లులాడక్ = ఎగఁజల్లుచు: క్రీడ +లొనర్పఁగా, వాజులు ఆశ్వనులు, ఆహిమాంశు +భాస్కరునియొక్క. +హయ=ఆశ్వములయొక్క హేషలు సకిలింపులు, చెవివంచి= చెవుల నొగ్గి, +ఆలించి—ఓని, కెరలి = విరోధించి, లయల్ = గగరమును, గొరిజెక్ జ +పొడపుడెక్కలతో, ఇట గొరిజశబ్దము జాత్యైకవచనము. త్రవ్వక్ = కాలు +నేల కానించి దుమ్ము రేఁగునటుల రాయగా, కచ్చెకు: కాలు దువ్వఁగా ననుట. +భగలుదివ్వెలవారు = దిన వేళను కాఁగడాలు పట్టువారు, ధ్వజ = టెక్కెము +యొక్క, వాతహతిక్ = వాయువు తగులుటచే, ఆఱక్=ఆరిపోవఁగా (దివిటీ +లారిపోఁగా) వైద్యుతాగ్నుల = విద్యుత్సంబంధ మయిన నిప్పులయందు, +చూఁడి, అంటించి పంజులు కాఁగడాలు, ఎత్త" = పయికెత్తఁగా, విద్యుద్దీప +ములు, పూర్వము వాడుచున్నటులుకు అవి గాలి కారక యుండునట్లును శృంగార +వైషధము 7-ఆశ్వాసములో 169 పద్యమునందుఁ జెప్పఁబడెను. వెటులు +చప్పుడులు ఆదరుచున్న క్రోవుల చప్పుడులు, ఆత్మ తమయొక్క, భీరు +భయపడునట్టి ప్రియాంగనల యొక్క, స్వయం=కమంతటఁదామే, గ్రాహ= +పుచ్చుకొనునట్టి, పరిరంభ కౌఁగిలింతయొక్క, సుఖము, ఖేచరులకుకో +ఆకాశనంచారులకు, ఒసఁగక్ = కలుగఁజేయఁగా, పిఱికి వార లగు నచ్చర +చేడెలు వెఱపు చే భర్తల కౌఁగిలించిరనుట. చామరు వింజామరల యొక్క, ప్రభ=' +కాంతి, గగనగంగా = స్వర్గగంగలోని, మరాళ అంచల యొక్క చక చక ఇ +మిరుమిట్లుగొలుపు వెలుతు రనెడి, భరుమః = అరుమానమును, ఒదవింజర్ +కలుగఁజేయుచుండఁగా, శంకరాద్రి = కైలాసగిరి సంబంధమయిన, కాననము= +అరణ్యము, మోచి = ప్రారంభించి, మంద రాగంబు దాఁక" = మందరపర్వ +తముదనుక, తన్మూలబలమఁదొరలఁ = ఆయిందీవరాక్షుని సేనయందలియోధులు, +పౌఁజువెట్టిరి = నేనను నడిపించిరి. += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0560.txt b/Manu_Charitra/page_0560.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01bc89b728f7dc919f69961288da7ce5c9ea71a3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0560.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +503 ++ +మను చరిత్ర ము +తా. గంధర్వుఁడు కూతుకోడను స్వరోచి తోడను దని పురంబునకు +వె చుండఁగా నాకని నేన యాతఁ డుండు రజతాద్రియందలి వనము మొదలం +కొని మందరపర్వతముదాఁక బంతి దీఱి నడువ నాయెడ నేరుంగులు 'మేమ +ములను బ్రద్దలు చేసి నీళ్లను ఆమైరు. ఆశ్వములు భాన్కరుని చుశ్వముతోఁ +బోరాడెను పగటిదివ్వెలవారు కేతుపఓటముల వాయువు వలన నారిపోవ +నా దీపములను విద్యుద్వహ్నియందు వెలిగించిరి. ఆదకుచున్న క్రోవుల +ధ్వనులకు భయముఁజెంది గగనచారిణు లగుదివ్యాంగనలు భర్తలం గౌఁ& +లించుకొనిరి. చామర ప్రభలు స్వర్ణ గంగలో నున్న మరాళ ములశ రీర ధావళ్య +ప్రభలో యను ననుమానమును గలిగించెను. ఆలం. ఉత్ప్రేక్ష-ఉదా +త్తము. +క, కుంజరళతాంగహయభట +రంజిత మై పై రజగపరంపర లలక +మంజుల శాంతిఁ గసీసపు +మాంజిష్ఠముఁ బోలె గగనమండప మమరెన్. +45 +టీ. గగనమండపము=గగనమను చావడి, మండవ మన నాలుగువైపుల +నాలుగు స్తంభములు నెలకొల్పి చుట్టుగోడలు లేకుండఁ బైకప్పుతో నేర్పఱ +చిన భవనవిశేషము. ఈంజర = గజములతోడను, శతాంగ= తేరులతోడను, +హయ=అశ్వములతోడను, భట సేనలతోడను, రంజితమై = రంజింపఁజేయఁ +బడినదై, పైక్ =వానిమీఁద, రజః= ధూళియొక్క, పరంపరలు = తండములు, +ఆలమక్= చుట్టుకొనఁగా, మంజుల హృదయంగమమైన, కాంతి ప్రకా +· శము చేత, కనీసపు రూంజిష్ఠముఁబోలెక్=రక్త వర్ణము నతిశయించిన పచ్చని +రంగు వేసిన నల్లని చాందిని గుడ్డవలె, అమరేక్ =డి ప్పెను. += +కనీస వన నలుపురంగు నీలిరం శని కొందఱు చెప్పిరిగాని నలువను +టయె సమంజనము. ఆముక్తమాల్యదయందు, క సీసకపడము నలుపు అను +నర్థముననె ప్రయోగింపఁబడెను. చూఁడు — +ఉ. ఇంగిలీకంబునం దడిషి యెత్తుక సీనపురెంటమో యనజ్ +నింగి గరుత్పరంపరలనిగ్గుల చేఁ దొగ రెక్క.” +(ఆశ్వా-ర.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0561.txt b/Manu_Charitra/page_0561.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9fbbde23cf54c6394741bcc0d48c7d011da077c6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0561.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +పంచమాశ్వాస ము +509 +తా. గంధక్వసిసేఁ గగనము నాక్రమించి నడువఁ దఁడోపతండ +ములుగాఁ జుట్టుకొనిన గగన మరుమండపము హారిద్రరక్తవర్ణములు మిళిత +మగురంగులు గలనల్లనిచాందిని గుడ్డ మో యచన ట్లున్నది. +తే. సొరిది నీరీతి దివిఁ దోడు సూపినట్టి +దొరలు గొలువంగ ఖచరేంద్రుఁ డరిగి యరిగి +మింట గ్రహరాజు తనసగమింట వెలుఁగు +మఁథగిరిఁ గాంచి పలికె నమ్మనుజపతికి +45 +టీ. ఖచరేంద్రుఁడు=గ్వధర్వరాజుగు మిందీవరాక్షుఁడు, సొరిది +వరుసగా, ఈరీతిక్ =ఈవిధముగా, దివిక్ గగననుందు, తోడు సహాయము, +చూపినట్టిదొరలు=చూపించినట్టి సరదారులు, కొలువంగర్ తన్ను సేవింపఁగా, +ఆరిగియరిగి మిగులదూర మేఁగి, మింటర్"=గగనమందు, గ్రహరాజు= భాస్క +నడుమ ప్రదేశమునకు సమానముగా, వెలుఁగు, +మ:థగిరిక్" = మంధపర్వకమును, కాంచి, అమ్మను జపతికి = ఆ ప్రభువుతో, +రుఁడు, తన సగమింటక్ +పలికె = చెప్పెను. +తా. ఇందీవరాక్షుఁ డీ చెప్పిన విధముగాఁ గూడి తోడనే పరిచర్య +యొనర్చుచు భటులు నడువ దశ్వేఁగి ముందు నడిమింటి సమానముగా +భాస్కరుఁడు ప్రకాశించుచున్న మందరాద్రిఁ గాంచి స్వరోచితో నిట్లు +చెప్పెను. +నీ, జరఠకచ్ఛపరాజు చరమాంగగృహ మేధి +భోగి వేమన రేఖఁ బొలుచుజాణ +కులములోఁ దరితీపు గలిగి మించిన మేటి +మైనాకు నొరసినమానిటీఁడు +తొలు వేలుపుల వేలుపులపనుల్ గొను జేఁడు +కడలిరాయలలోఁతుగన్న గబ్బి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0564.txt b/Manu_Charitra/page_0564.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93ea4a711e5bd3c6529c2941abc7ae7929420863 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0564.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +512 +మను చరిత్ర ము + +వాతాశన = నరచుగువాసుకిన, ఆకృష్ట చొట్టువారఁబడిన, రేఖాకారం +బుల = ఒఱపి గీతల యాకారములతో, చుట్టును, అంటే … అంటుకొని, +మొలనూలై =అల్లికలచే నొప్పు మొలకుఁ జట్టుతోడై, మేటియొ డ్డాణమై +మేలైన నడుము బిగికిఁ బెట్టు కొను సువర్ణాఛ -ణవిశేషమై, శ్రీకార= శ్రీ కారము +యొక్క, ప్రభక్ = కాంతిచేత, కంఠియై గళాలంకారమై - కంటెయై +శిఖరి=శొండలకు, రాట్సింహ - రాజోత్తముఁ డగుటవలన, ఉల్లసత్ +వెలుంగునట్టి, పట్టమై=పట్టాభిషేక సమయమన లలాటమునం గట్టిగ పట్టమై, +ఈకొండక్ = ఈమందరపర్వతమును, హేరాళపుంగాంతుల +ప్రకాశములతో, ఇపుడుజ్, మాయదు - మాపుఁ జెందదు. కనుఁగొంటే +చూచితివా ? ఒకరీతిగానే ప్రకాశించుచున్న దనుట. +? +రాట్సింహ ఆనుటలో రెండుపపములు శ్రేష్ఠవాచకములు. +“స్యురుతరణచే వ్యామ పుంగ వర్ష భకుంజరాః, +సిఁహశార్దూలనాగాద్యాః పుంసి శ్రేష్టార్థగోచరాః." += +ఎక్కువ +(అమరము.) +వాసుకిని బ్రాడుగా నొనరించి ఫ్రచ్చుటచే మందరమఁనం దొఱపిడి +రేఖలు కలిగె ననుటకు. +తే. "కనక కేతకకృత రేఖగా త్ర యష్టి +వ్యాళతను సృష్టికృతవళీవలయ మగుట +మహితసోపానమును బోనిమందరాద్రి +యింపుఁ బుట్టించుఁగాత మీ యిద్దఱకును.” (శృం. నై. ఆ. 5-వ. 62). +తా. ఉదధిఁ దచ్చుతఱి, తరియైనమందరాద్రి ఆదిశేషువును ద్రాడుఁ +జేసి నిండుగాఁ జుట్టును జుట్టి లాగుటవలన వాసుకి శరీరమువలన రాపాడఁగా +జైన నాల్గువరదలు నారాయణామూర్తి భుజాంగదముల సువర్ణమువలన నగు +మొలత్రాడు నడుమన బిగించుకొను గొడ్డాణము, కంఠాభరణము నను +చలంకారచతుష్క మై యింతవఱకు మాసిపోక వెలుంగుచుండెం గాంచితివా ? +అలం - ఉల్లేఖము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0565.txt b/Manu_Charitra/page_0565.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98ed3b3da0fadb78f3e01a329761d94871534701 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0565.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమా +శ్వాస ము +513 +తే, వేద వేదాంతముల వేధ వెదకి కనని +పద్మలోచను శ్రీపాదపంకరుహము +లజ్జ రేఖాంకితము లవే యచలవంశ +వల్ల భుని మేఖలాసీమనెల్ల మెఆయు. +49 +టీ. శోధ = విధాత, వేద = ప్రాఁజదువులయందును, వేదాంతముల +యుదుళ్ = ఉపనిషత్తులయందును, వెదకి = శోధించి, కనని చూడఁజాలని, +జద్మలోచను = నారాయణమూర్తియొక్కయు, శ్రీ = లక్ష్మీప్రదములైన, += +పాదపంక రుహములు m పాదపద్మములు, ఆబ్జ రేఖా = కమల రేఖల యొక్క; +ఆంకితములు = చిహ్నముంచఁబడినవి. ఆనే, అచలవంశ - పర్వతసమూహ +మునకు, వల్లభుని = మందరగిరియొక్క, మేఖలాసీమక్ = నడుమ, ఎల్ల = +అంతటకు, మెఱయఁ క్ = ప్రకాశించుచున్నవి. += +తా. వేలుపులలోఁ బెద్ద యగు బ్రహ్మయంతవాఁడు వేదములందును +వేదాంతములయందును వెదకినను జూడ వళముగాని విష్ణుముర్తియొక్క పొద +పద్మ రేఖలు సమ సపర్వతములలో సతిశ్రేష్ఠమైన మందరాద్రి నడిమి తావుల +కాశించుచుండెను. అలం-విశేషము. +యందుఁ బ్రకాశించు +ఉ. నాల కబంతి వ్రేలఁబడి నంజునఁ దోఁగి తమాలపల్లవ +శ్రీల హసింప నుబ్బి కనుఁగ్రేవల జేవుఱు పుక్కిలింపఁగా +వాలిక మేనిపీఁ చెగయ వాడిన నూల్యమఁ వోలె నాదిమ +వ్యాళము దీనిపగ్గ· మయినట్టియవస్థఁ దలంతు నెప్పుడున్. +-టీ. ఆదిమవ్యాళము = మొట్టమొదటి వగు సర్పము - వాసుకి, నాలుక +బంతి = జిహ్వల యొక్క వత్తి, వ్రేలఁబడి అడుగునకు వ్రాలి, నంజున = గర +ళము చేత, తోఁగి=బాగుగాఁదడినీ, తమాల= చీకటి చెట్ల యొక్క, పల్లవ= చివురుల +యొక్క, శ్రీలక్=సంపత్తులను, హసింజర్ =పరిహాసము చేయఁగా, ఆతిశయిం +Kఁగా, జేవ ఱ=ఎఱఁపురంగు, కనుఁ శ్రీ వరి - నేత్రపు ప్రక్కలయందు, ఉబ్బి= +55-33 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0566.txt b/Manu_Charitra/page_0566.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8fc2dbc9a6ea0c4675edf04606b282703b2f28e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0566.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +514 +మను చరిత్ర ము +ఉబికి, పుక్కిలింవఁగాజ్ = బయటి కుమియఁగా - వ్యాపించుఁగా, వాలిక +పొడవైన, మేని ఆ దేహముయొక్క, పీచు - మీఁదిచర్మము, ఎగయజ్ +లేచిపోవఁగా - డోకికొని చర్మమంతయు నొఱవిడిచేఁ బోవఁగా, వాడిన +వదలిన, మూల్యముఁబోలెక్ - పుష్పమాలరీతి, దీని పగ్గము = ఈమందర +పర్వతమునకుఁ గవ్వపుఁద్రాడు, అవస్థక్ చెడుదశను, ఎప్పుడున్ = ఎల్లప్పు +డును, తలంతు = తలంచుచుందును. (పించెగయ యని పాఠాంతరము +పించు=బలము అని బ్రౌనుదొరవారి బ్రతి. ఈ పాఠ +గాన్పించుట లేదు.) += +మంత సరసముగాఁ +తా. సురాసురులు కడలిని మథించనమయమునఁ గవ్వపుః డ్రాడుగా +జొనర్చి యీపర్వతమును జుట్టిన వాసు కి దుర్దళ నే నిప్పటికిని మఱవలేను. అంత +నా శేషాహి విషము సుమియుడు నాగరళముచే నార్ధ మగు జిహ్వలవరున +తమాలవృక్ష వల్లవములవలె నీలవర్ణములో వ్రేలుచుండ నేత్రములు రక్తిమ +మును జెంది రక్తము నుమియుచుఁ బ్రకాశింప గొడలిమీఁది చర్మ మూడి +వాడిన పుష్పమాలిక +పోలికగా నుండెను. ఆలం-ఉపమ. స్వభావము. +చ, బిలముఖపంక్తి నీధరణిభృత్పతి వారిధినిర్భగ భ్రమి +దలనఁగ మున్ను ద్రావిన సుధారసధార గుణఁ బున జుమీ +" పలితవి కారదూరనిరపాయ సుఖస్థితిఁ గాంచె నాఁగఁ గో +మలవిదలచ్ఛిరోరుహతమాలవి నీలిమ రేఖ యొప్పెడిన్, 5k +ముఖవత్తి +. +టీ. ఈ, ధరణిభృత్పతి = గిరిరాజు, మున్ను, బిల - కొండబిలములను, +వక్త్ర సందోహము చేత గోళ్ల చేత, వారిధి ఉరసాగరమునందలి, +నిర్భర=ఎక్కువగా, భ్రమిక్ = భ్రమణము చే, దలము X ఆ నిబిడముగా +విశేషముగా, త్రాన = పానముగావించిన, సుధారస = అమృతము యొక్క; +ధార= ద్ర వాహముయొక్క, గుణంబునన్ - గుణముచేతనే, చుమీ సుమా, += +జలిత= తెల్లఁబడుటచే దైన, వికార = మార్పునకు, దూరణదవ్వైన, నిరపాయ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0567.txt b/Manu_Charitra/page_0567.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3df295523e2c691ea4d05d410b3e59a6efbefc6d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0567.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +పంచమాశ్వాసము +515 +చిక్కు లేని, సుఖ=సుఖముయొక్క, స్థితిక్ = వాసమును, కాంచెక్, నాఁగజ్ = +ఆనురీతి, కోమల= అందమైన, విచలత్ - ఎక్కువ కదలుచున్న, శిరోరుమా +శృంగము లను శిరస్సులయం దంకురించిన కేశములో యనఁదగిన, తమాల +తమాలవృక్షములయొక్క, వినీలిమ ఎక్కు వ నైల్యము యొక్క, రేఖ = వరుస, +ఓప్పెడికొ" = ఒప్పుచున్నది. మిగులఁ గోవులములంగాన కానుగు అలం +ఎక్కువ నల్లఁగా నుండెను. మందరమునకు శిఖరములు తలలు, కల లెక్కుడు +గాన తమాలవినీలిమ +రేఖ వెండ్రుకలం. ఆదికాలము నాఁటివాఁడైనను మంద +శునితల వెం వెండ్రుకలు నెఱయమి యమృతము ద్రావుటచేశ; శ్రావినది ద4 +ముగ; ఒక ముఖ చేఁ గాదు, బిలముఖనమూహము చేత. అలం. ఉత్ప్రేక్ష - +రూపకము. +తా. ఈకశ్వపుఁగొండ ములయం దున్న తమాలవృక్షసముదాయ +లీవర్వతము మున్ను క్షీరసాగరమునఁ దఱిమెనయై భ్రమించునప్పుడు గహ్వ +రము లనువక్త్రములచే సుధారసము ద్రావిన హేతువున నేమో వృద్ధత్వము +లేకుుట నల్లఁ బాఱియుండు శిరోజములవలెఁ బ్రకాశించుచుండెను. +చ, జడధి మధింపఁ జిక్కి సుధసౌరభ మానుటఁ జావు దక్కి తా +పడఁకులనుండి దుగ్ధభవపాండిమ బొందుల నంద మొంద నిల +దడవి మెకాలతోఁ గదుపులై చరియించును మేతకై బయల్ +వెడలి ఢులీకుళీరళ కులీకరీముఖవారిజంతువుల్. +టీ. జడధి పయోనిధినీ, మథించక్ = శ్రీచ్చుచుండఁగా, చిక్కి +మందరాద్రి = +- +52 +దరా +ద్రి క్రిందఁ దగిలియుండి, సుధ -అమృతము యొక్క సౌరభము = +పరిమళమును, అనుటక్ = వాసన చూచుటవలన, చావు మరణము, తక్కి +పోఁగొట్టుకొని, దుగ్ధ= క్షీరమువలన, భవ = పుట్టిన, పొండి +శ్వేతత్వము, +బొందులు దేహములయందు, అంద మొదళ్ +-ఒప్పియుండఁగా, ఇందుకొ +ఈ మందరనగమునందు, జావడఁకులనుండి = శిలావకాశములయందుండి +తాగలసందులలో నుండి, ఢులీ= ఆఁడుకమఠములు, కుళిరణ ఎంద్ర కాయ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0569.txt b/Manu_Charitra/page_0569.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c885a61a7d0309a42e14face7fcbd28a2c5ae50 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0569.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పంచమాశ్వాసము +517 +నేల గంధప్రరొంపిచే నలకుటచే నట్టువకత్తియలు మంచెపై నృత్య +మొనర్చిరి. లేదా ఇందీవరాక్షునిఁ జూచఁ బ్రజలు మూఁగుటచే నేల పైఁ దెలిపి +లేక మంచెలపై నృత్య మొనరించిరి. యువతుల చూపులు తెలిచవులు గ్రక్కు +చుండురు. రాజును సందర్శింప నుత్సాహమును గాంచు చెలువల చూపు +నగరము నలంకరించుపూలదండలవలె నుండును. పుష్పమాలికలు చూపులు +శ్వేతగణము లకుట కాధారము లొనంగఁబడెను. +తా. ఇట్లు గంధర్వుఁడు స్వరోచితోఁ జెప్పుచు చిక్కని మంచిగంధపు +కణ్ణాపులు చెల్లి దారులయందుఁ జల్లఁగా నుండుటకై ధ్వజపటములెత్తి +యేత్తుగాఁ గట్టిన కట్టడపు చవికలలో నృత్యము సేయుచున్న గణితాంగనల +వృద్ధులు దిశలయందుఁ బుష్పమాలికలతోరణములు నెలకొల్పినట్లు ప్రవ +-కొండ: బ్రకాశించుపురముం బ్ర +బ్ర వేశించి. అలం. రూపకము • +శ. మంత్రుల బాంధవభటసా +మంతుల నా శ్రితుల నిలిపి మహీకాంతు నిర్ధా +శాంతమణి శాంతికందళ +శాంతం బగునొక్క దొరనగర విడియించెన్. +54 +టీ. మంత్రుల =సచివులను, బాంధవ = బంధువులను, భట=వరిచార +కులను, సామంతుల = ఇతర దేశ ప్రభువులను, ఆశ్రితులక్ = అనుసరించి +బ్రదుకు వారిని, నిలిపి అందందు నిలువ నాజ్ఞాపించి, మహికాంతుక్ = స్వరో +చిన్ని +నిశాశాంతమణి = శశికాంతమణుల యొక్క, కాంతి = కాశ మం +యొక్క, కందళ = అంకురములవలన, కొంకంబు = హృదయాహ్లానమైనది, +ఆగ, ఒక, దొరశగర = ప్రభుమందిరమున, విడియిం చెక్ విడిది చేయించెను. +పూర్వము ద్రితవ్రతులందు మంత్రుల యని కలదు. ఈ ప్రానము లాత +ణిక నమ్మకమె. మంతిపదము మంత్రి యనుటకు సమార్థక మగునా యనునది +మృగ్యము. ఆధునికము ద్రిత ప్రతులందు మంతి యనియె కలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0570.txt b/Manu_Charitra/page_0570.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..614eefdca356e98500d79505a0ac52a0a3390eb2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0570.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +518 +మను చరిత్ర ము +తా. మంత్రులను, జుట్టములను, సేవకులను, ఇతరదేశ రాజులను +ఆశ్రితులను, తగిన తావులయందు బసలు చేయించి, చంద్ర కాంతమణుల చే +బ్రకాశించు నొకరాజమందిరంబున స్వరోచిని విడిది నేయించెను. +వ, విడియించి యనంతరంబ యంతఃపుర కాంతాకంతతంతన్య +మానమణిభాజననీరాజనమంగళంబు లంగీకరించి ప్రియాం +గనల సంభావించి మగుడ నాస్థానమండపంబున కేతెంచి +మతంగ మంకి మంకణ మండపాల మరీచి మాండవ్య మార్కండే +యాదిమహామునుల రావించి లగ్నంబు నిశ్చయించి గగన +చరజంభూలకర ప్రేషిత లేఖతరు +లేఖాముఖంబులఁ జిత్రరథ +చిత్రాయుధచిత్ర నేనాదులగు గంధర్వులను వరాహకర్ణ గ +కర్ణసు కేతుమాణిభ +ద్ర ప్రముఖయములను రేవంత ప్రముఖ +గుహ్యకులను మందారము ఖ్య విద్యాధరులను బిలిపించి +మందారముఖ్యవిద్యాధరులను +వినయపూర్వకంబుగా విత్తాధిపతికి విజ్ఞాపనపత్రిక లిఖ 200ంచి +నిజ ప్రధానులం బంచి నలకూబరు రావించె నంత. +ద్ర += +55 += +టీ. విడియించి = స్వరోచిని రాజమందిరమున నిలిపి, అనంతరంబ = +వెంటనే, అంతఃపురశాంతా= అంతివాసపు స్త్రీ లయొక్క, కరాంత - కరతలము +లందు; తంతన్యమాన - ధరింపఁబడుచున్న, (సంతన్యమాన = మిక్కిలి విస్త +శింపఁబడుచున్న - ద్రౌను దొరవారిపాఠము.) మణిభోజన = మానికపుఁబ ర +ములయందైన, నీరాజన ఆరతులయొక్క, మంగళంబులు = శుభ క్రియలు - +మంగళపుటారతులు, అంగీకరించి=వరి గ్రహించి, ప్రియాంగనల = అనుంగు +నెచ్చెలులను, సంభావించి= గౌరవించి, మగుడ = తిరుగ, ఆస్థానమండపంబు +నకుక్=సభామంటపమునకు, ఏతెంచి = వచ్చి, మతంగుఁడు, మంకి, మంక +ణుఁడు, మందపాలఁఁడు, మరీచి, మాండవ్యుడు మార్కండేయుఁడు మొద +లగు, మహామునులక్" = గొప్పమునిశ్రమలను, రావించి = +వచ్చునట. లఁ జేసి, +ర:=సుమహూర్తము-రాశ్యుదయమును, నిశ్చయించి నిర్ణయించి, KXవ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0571.txt b/Manu_Charitra/page_0571.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53aed4e091ca5b07fb350988fb4d2d0d862851be --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0571.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +పంచమాశ్వాసము +B +519 +చర = గంధర్వులకు, జంఘాల శీఘ్రగాములగు భటులయొక్క, “జంఘా +లోలిజవస్తుల్య” అహారము. కర ॥ హస్తములం దుంచి, ప్రేషిక = భువఁ +బడిన, లేఖకరు = దివ్యతరువులనుండి సంపాదించిన, లేఖాముఖంబుల +శుభలేఖల మూలముగా, చిత్రరథుఁడు, చిత్రాయుధుఁడు, చిత్రసేనుఁడు, +మున్నగువారు, అగు గంధర్వుల = గంధర్వులను, వరాహకర్ణుఁడు, గజ +కర్ణుడు, సుకేశుఁడు, మాణిభద్రుఁడు మున్న గుయక్షులను, రేవంతుడు, +మన్నుగాఁ గలగుహ్యకులను, మందారుఁడు మొదలైన విద్యాధరులను, పిలి +పించి, విత్తాధిపతీకి = కుబేరునికి, వినయపూర్వకంబుగా = మిక్కిలి +నెమ్మడెతో, మిగుల నడకువ ముందు కలుగునట్లుగా, విజ్ఞాపనపత్రిక = విన్న +జంపుజాబు, లిఖియించి = వ్రాసి, నిజప్రధానుల" " స్వీయనచివులను, +- పంపించి, నలకూబరు += +3 +కుబేరునికుమారుని, రావించె ఆ రప్పి +చెను. అంత" = ఆ పిమ్మట (ముందరి కన్వయము.) +క, పసుపులనలుఁ గిడి రైదువ +బిసరుహలోచనలు పెండ్లి పెద్దల యాజ్ఞ +వసుధాధ్యక్షఋభుమున +కనీతాలకభరకుఁ బేరఁటాం డ్రోగిఁ బెడన్. += +56 +టీ ఐదువ బిసరుహలోచనలు - పద్మలోచనలనుము ఖైదువలు, 'పెండ్లి +పెద్దలయాజ్ఞిక్" = వెండ్లి కేతెంచిన పెద్దలగు వారి యాజ్ఞ ప్రకారము, వసుధా +ధ్యక్షఋభుతునకు = రాజేంద్రుఁ డగు స్వరోచికిని, అనితాలక +ధరకు +నల్లనిశరులుగల మనోరమకును, ఒగిక్" = వరుసగా, పేరఁటాండ్రు = పేరం +టహఁఁ జేయవచ్చిన ముత్తయిదువులు, వాడక్ పాటలు పాడుచుండఁగా, +అనుపుల నలుఁగు = పసుపుతోఁ గలిపినననలుఁగులు, ఇడిరి - పెట్టిరి. +పేరంట మన శుభకార్యములయందుఁ దాంబూలాదులకొఱ కాడు +వారలఁ బిలుచుట. ఆ పేరంటముగల స్త్రీలు పేరఁటాండ్రు, అనఁగాముత్తైదువు +అని భావము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0572.txt b/Manu_Charitra/page_0572.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22dce58ffdc5b2bbefe016bdb49bab9d89c2c1e9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0572.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +520 +మనుచరి +మను చరిత్ర ము +తా. పెండ్లి పెద్దల యాజ్ఞి చేత ముత్తైదువలు స్వరోచికి మరోరకు +కుసు బేరఁటాండ్రు పాటలు పాడుచుండఁగా వరుసగాఁ బసుపు నలుఁగులు +పెట్టిరి. +ఉ. మజ్జన నూడె రాజు కృశమధ్యమ లింపున నంప గుంపు లై +గొజ్జెఁగ నీటివెల్లువలు గోవవాజులనిగ్గు: జూపఁ జం +చజ్జరఠాహికంచుకముచాయమడుంగుల నొత్తెఁ జెమ్మనీ +రుజ్జగిలకొవహించె మెయినూఁదినఁ బాఱుదుకూల చేలముల్. +జీవాజుల +- +టీ. రాజు = స్వరోచి, కృశ = ఆల్బమగు, మధ్యమలు ఆవలగ్న +ములుగల యువతులు - సన్న నినడుముగల చెలువలు, ఇంపునక్ - ఉత్సాహ +ముతో, గుంపులై = గుంపులుగాఁ గూడి, పంపక్ = జలమును పోయఁగా9 +గొజ్జె:గనీటి = పన్నీటియొక్క, వెల్లువలం - వఱదలు, గోవ గోవదేశపు, +జవ్వాజులయొక్క, నిగ్గుక్ = అతి సౌరభమును, చూపక్ +శనఁబఱువఁగా మజ్జరమాడే ఇతాన మొనర్చెను, గోవాదేశఫుఁ బ్రశస్తమగు +జవ్వాదితాపులను వెల్లడించు పన్నీట రాజు స్నానము గావించెను. చంచల్ +ప్రకాశించుచున్న, జరఠ = ముదిసిన, ఆహి = సర్వమగు వాసుకి యొక్క, +కంచుకముచాయ = పొరవంటి తెల్లనిరంగుగల, మడుంగుల" - తెల్లబట్టలు +వలస, చెమ్మనీరు - శరీకమునఁ జేమ్మగా నుండునుదకము, ఉజ్జగిలక్ = పోవు +నట్లు, ఒ త్తెక్" = తడియొత్తుకొనేను. ముదిసిన పాము కుబుసము మిగుల సన్న +ముగా నుండును. ఊఁదిన = ఊఁదినంతనే, పాఱు = +ప్రశస్తములైన, చేలములం = వననములు, మెయిక్ +- +దుకూల - +వహించెజ్ ధరించెను. +ఎగయనట్టి, +శరీరమున, +శా. ఆ సమయమున స్వరోచి దాసీజనంబు వోయఁగా జవ్వాజివాస +నచే జొవ్వు ప్రశస్త మగు పన్నీటి జలకమాడి పాము కుబుసమువలె నన్నముగా +నుండు శుభ్రవస్త్రములచే నొడలం తుడిచికొని విలువ యగు చేలములం +చాల్చెను. అలం. నిదర్శనము. అతిశయోక్తి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0573.txt b/Manu_Charitra/page_0573.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc67affed6544975b3104a814bee373ade587b6b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0573.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +పంచమాశ్వాసము +521 +చ. గరువు కొత్తఁ జెగలు వకచ్చు ఘటించిన మౌళిఁ జుట్టెఁ జెం +దీరిక చెఱంగున బసిఁడితఁ గెలు నించిన జిల్లు పాగ బం +భరసభ వాసనాసవనపారణఁ దేల నలందెం గస్తురితో +చురకతనూ క్తి కాదిమణిమండనమండితుఁ డయ్యె నయ్యెడన్. += +క్షలు +టీ, అయ్యెడక్ = ఆసమయమునందు, గరువునకుక్" - ఒక వైపున మ +ఒత్తక్ వ్రాలు నట్లు, చెంగలువకచ్చు = రక్తోత్సలంపు కుసుమకందుకము, +(ఎఱ్ఱకలువరీతి RC బి జె గూర్చి యని గ్రాను దొరవారి ప్రతి.) ముటి చిన +మౌళిī = తాల్చిన శిఖమోఁన, చెంది రిక చంద్ర కావివసనము యొక్క చెఱం +గుజ్ - కొనయందు, (తెఱంగునక్ = రీతిగా, పాఠాంకరము). వసీఁడి +తీ.గలు = సుపర్ణ నూ శ్రములు, నీచిక = నిండించిన, జిల్లుపాగ +చలితలగుడ్డను, చుట్టె = తలకుఁ జుట్టుకొనెను. బంధర = తేంట్ల యొక్క: +నÇ = సమూహము, వాసనా ఇ సౌరభముతోఁ గూడిన, వవన = వాయువు +యొక్క, పారణకొ" = భక్షించుటచేత, తేలక్ = సంతసింపఁగా, కస్తూరిక్ +మృగమదమును, ఆలం దెత్ +మార్తీక = ముత్తియములు, +మండన = అలంకారముచేత, మండితుఁడు +ఆయెను. +ఇ = లేపము చేసికొనెను. మరకత - వచ్చలు +ఆది = లోనగు, += +మణి = మణులు +గూర్చిన, +జై సేసినవాఁడు, అయ్యెక్ = +చెందిరిక తెఱంగునజ్ -కమ్మ పైకుద్దు విధముగా నని శబ్దగత్నాకరము. +రత్నములు రాజులకు రస ప్రదములు, స్త్రీలకు సౌఖ్యదాయక ములు +గాన రాజు ధరించెను. రత్నములను గూర్చి. +“తేడెకి న్యుః పురుష శ్రేష్ఠాః రసబంధన కారిణః +స్త్రీయం కుర్వంతి కాయస్య శాంతిం స్త్రీణాం సుఖప్రదాః." +(భావప్రకాశము.) +చెందిరిక యనర క్తవర్ణ వస్త్రము. స్వరోచి యెఱ్ఱనితలగుడ్డఁ జుట్టుకొనెన +చెందిరిక రూపాంతరము చెంద్రిక. చెంద్రిక యన నెఱ్ఱవలువ యుటకు. +ఉ. "చెంద్రిక విన్నియ సొలం చుట్టి " +(విజయ. ఆ. 3.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0574.txt b/Manu_Charitra/page_0574.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb08a816c60c53294382abd5e5d7375e01b542c7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0574.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +522 +మను చరి త్ర ము +చ. 'చికిలిపసిండి వ్రాఁతనును చెంది కవన్నియ +మేలుకట్టు' (వనుచరిత్రము +ఆ..) +తా. స్వరోచి రక్తోత్సలకందుకముం బెట్టి సిగ చుట్టుఁ జుట్టివచ్చునట్లు +కుసుంఔరంగు వేసిన యంద మగు నెఱ్ఱని తలపాగఁ జుట్టి కస్తూరిం బూసికొని +రత్నమయాభరణములను ధరించెను. +బు, కదినె లగ్ననటంచు మంత్రులు దొరల్ గంధర్వరాజాజ్ఞను +న్మద వేదండఘటాభటాశ్వరథ +నేనా జై త్ర వారి త్ర సం +పదవిఱజను దెంచి కాంచి ముద మొప్ప జేసి రారూఢు గాం +గదలీ కాంచనకక్ష్యల మెఱయు లేఖస్వామిచౌదంతిపై 59 +టీ. మంత్రులు = ఇందీవరాక్షునిమంత్రులు, దొరల్ = వెండ్లి పెత్త +నమునకు వచ్చిన రాచ బందుగులు, అన్నమః సుముహూర్తము, కదిసెక్=దగ్గ +ణకు వచ్చెను, ఆటంచుకొ" - అని, గంధర్వరాజాజ్ఞి = ఇందీవరావుని +యనుమతిచే, ఉన్మద = మదాతిశయముచే నొప్పారు, వేదండ = కరుల +యొక్క, మటా = సమూహములును, భట = కాల్బలములును, అశ్వ=హయ +ములంను, రథ - రథములును, మొదలగు, నేనా - చతురంగ 'నేనా పరి వారము +యొక్కయు, క్షేత్ర = జయస్వ భావములగు, వారిత్ర = భేరి మొదలగు +వాద్యములయొక్కయు, సంపద = వైభవము, మాజిక్ అతిశయింప, చను +చెంచి = వచ్చి, కాంచి ఆ దర్శన మొనరించి, +ముదము = ఉత్సాహము, +ఒప్పక్ = ఒప్పిదము కాఁగా, కదళీ = కేతవములచేతను, కాంచన సువర్ణ +ముచే సొనర్పఁబడిన, కక్ష్యల నడుముకట్టు చేతను, నడికట్టుపట్టులచేతను, +మెఱయం = ప్రకాశించు, లేఖస్వామి = దేవేంద్రుని యొక్క, చౌదంతి +వైదంతచతుష్క ముచే నొప్పు గజముమీఁద, ఆకూడుఁగాక్ = ఎక్కిన +వానినిగా, చేసిరి = ఒనరించిరి. +(కదళిపదము జెండాయందును అరఁటియందును వర్తించును. "కదళీ +ధ్వజమోచయోః” ధనంజయ నిఘంటువు. "కదళీ వైజయంత్యాం చ రంభా +యాం హరిణాంతరే, విశ్వము".) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0575.txt b/Manu_Charitra/page_0575.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd24854d5214d227cb586e38deaaa21dc6b70722 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0575.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +పంచమాశ్వా +శ్వా స ము +523: +ఏరుఁగులపై వతాకములు గట్టుట కలదు. ఇట్టి ప్రయోగములు పలు +తావులఁ గలవు. +సీ. "పొడవుల నడిసన్న యొడళులు దెంచెనముల పెంపు గగనంబు కొలఁది పెట్ట"*. +(భార వీరాటం) +"కూలు నేనుంగులు కుంభమధ్యముల వ్రాలుమావతులు పై వ్రాలు దెంచెనలు +దెంచెనములన టెక్కె ములు- +(రామా యుద్ధ.) +గజములకుఁ గదళికడం బాలం కారము వసుచరిత్రమునందుఁ గూడఁ - +జెప్పఁబడినది. +ఉ. "ధాతుపరాగర క్రియును దంతవిభక్తియుఁ జామర్మ ప్రశా +శాతిశయంబుసంకుల మదాంకనముక్ గది కదంబసం +భూతియుఁ గర్భురాకృతియుఁ బుష్క రభూతియంఁ బూని భద్ర దా +ఖ్యాతివహించి మించె వృథుగండము లచ్చట నద్భుతంబుగన్.” +(ఆ.ప.ర.), +పెండ్లి సుముహూర్త మానన్న మయ్యె నని గంధర్వరాజునాజ్ఞ +మంత్రులును బెండ్లి పెద్దలును మంగళా రావములు సెలంగ చతురంగ సేవా +యుక్తులై ప్రయాణమై స్వరోచివిడిసిన రాజమందిరమున కేఁగి యా రాజేంద్రం +జూచి యానందించి తాము అలంకరించి తీసికొని వెళ్లిన యైరావతముపై, +నెక్కించిరి. +ఉ. ఆ త్తఱిఁ బట్టణంబుని కచాంబురుహాక్షులు కౌతుకంబున +జిత్తము లుల్లసిల్లఁ గయినేసి గృహాంగణసౌధమాలికల్ +హత్తి న రేంద్ర వీథిఁ జతురంగ బలంబులుఁ గొల్వఁగా మరు +న్మ త్తగజంబుపై ఁ జను కుమారశిరోమణిఁ జూచి రుబ్బునన్. +టీ, అత్తఱిజ్ ఆ సమయమునందు, పట్టణంబు = పురిని గల, విశచ. +వికాసమును నొందిన – వికసించిన, అంబురుహ = వద్ద ములవంటి, అక్షులు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0576.txt b/Manu_Charitra/page_0576.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..846d046e25838659951ba00de6e93ad5d86e5193 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0576.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +524 +నేత్ర +మను చరిత్ర ము +శ్రీ ములుగల కాంతలు, కౌతుకంబునన్ = +సంతోషముతో, చిత్తములం +మనస్సులు, ఉల్లసిల్లక్ = సంతోషము లొందఁగా, కయిసేసి = భూషణ +ములం దాల్చుకొని, గృహాంగణ - ఇండ్ల వాకిండ్లయొక్క, సౌధ = హర్య +ములయొక్క, మాలికల్ పఙ్కులను, హత్తి = హత్తుకొని చేరి, నరేంద్ర +'వీథిక్ = రాజపథము నందు, చతురంగ బలంబులు = నాలుగు సేనాంగ += +ములును, కొల్వఁగాక్ ఆ సేబింవఁగా, మరుత్ +దేవతలయొక్క, మత్త = +మదించిన, గజంబుపైక్ = ఐరావతము పైని, చను, కుమార శిరో మణిద్ +రాజపుత్రోత్తమఃఁడగు స్వరోచిని, ఉబ్బునక్ = ఆనందముతో, చూచిరి. += +పట్టణమునం గల సుదత్కుందఱు నాసమయమున నానందముతో +చలంకరించుకొని వచ్చి గృహములయందును మేడలందును బ్రవేశించి రాజు +పథమఁన నైరావతారోహకుఁడై కాళ్లుచున్న స్వరోచిం గాంచిరి. +ఉ. అంచెలు గట్టి కాలి తొడుపై చననీవు గదమ్మ ప్రోదిరా +యంచలి వేటి సంగడములయ్యెను దయ్య మయేటి వేడ్క నా +కంచుఁబదంబున మొక యునంది యయూడ, గఁదన్ని +పోయివీ +క్షించె లతాంగి యో ర్తుమురజిన్ని +భుసాగర మేఖలా +విభున్, +టీ, లతాంగి = లతవంటి శరీరముగల రమణి, ఓర్తు = ఒకానొకతె, +ప్రోది రాయంచలు - చనువైన రాజమరాళములు-పెంపుడు రాజహంసలు, +అంచెలు గట్టి బారులు దీఱి, కాలి తొడుపై = పాదమంజీరముల ధ్వనినాల +'శించుట యను బంధుత్వముకలవియై, చననీవు - పోవనిచ్చుటలేదు, కదమ్మ, +1 ఇవేటిస౨గడములు = ఇవియెక్కడి స్నేహములు, సహచరములు, అయ్యెను. +-ఆయెను, దయ్యము = దైవమా, నాకుకో +దైవమా, నాకుక్ నా వంటి తగులము దానికి, ఏటి +"వేడ్క=సందర్శనోత్సాహ మెక్కడిది, అంచుకో - అనుచు, వడంబునక్" ఆ += +పాదమునందు, మొరయం +ఊడఁగఁదన్ని - ఊడిపోవునటుల +ధ్వనించుచున్న, అందియ = అందెను, +గాలు విదలించి, పోయి = ద్వారము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0578.txt b/Manu_Charitra/page_0578.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bb96a74f91ec398d47b532c72948c8c2f68962e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0578.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +-526 +మను చరిత్ర ము +నివాసమగు హర్మ్యమును నదలి, వచ్చి ద్వారము చెంగటికి వచ్చి, +వృపాలు m రాజును, చూచెను. అపుడు +రాజును జూడవచ్చు +సమయమందు, కాముకుఁడు ఉ వలచిన వాఁడుకు, వెంటనె రాజ్ - మెబ += +డించిరాఁగా, అత్త = చెందఁబడిన, మర్మ యై = స్వేదముగలదై, తన్ముఖము । +ఆమెముఖము, వెలవెలఁబాటెక్ = తెల్లబోయెను. విటి = విటకానియొక్క, +'ఆననాబ్జముక్' = ముఖపద్మమును, వెక్వెలఁబాజెక్ట్ = తెల్లఁబోయెను. +తా. అవ్సరస యొక్క తె నిటుఁడు మాటి మాటికిఁ దనపైఁ గోపించు +చుండ నాతని కోపముం బోఁగొట్టి పోఁగొట్టి చిరాకుపుట్టి ప్రభువు నీ ఉంచు +-మిషతో లోననుండి వీథిలోనికి వచ్చి రాజుం గాంచెను. వెంటనే నేస్త +కాఁడును వచ్చెం గావున నాతనిం జూచి తనతలంపు వలపుకానికి: వెలిసిన +దేమో యనుచింతచే శరీరము చెమర్ప మోము విన్న నయ్యెను. పిమ్మటఁ దన +మాట సాగకపోయేఁగదాయను తలంపుతో విటకాని మోమును విన్ననయ్యెను. +చ, చిలుకలకొల్కి, కల్కి యొక చేడియ నాటకసాల మేడపై +నిలువున నాడుచుండి ధరణీపతిఁ జూడఁ దలంచి యంచున +నిలిచిన హిగనుంగొనుచు నెయ్యమున దరువల్లి యుబ్బి కం +చెల తెగి పడ్డఁ గేతనముచీర చెంగున మూనెఁ జన్నులన్. +టీ, చిలుకలకొల్కి = చిలుకముక్కు నుబోలిన యెఱ్ఱని కనుగొలుకులు += అందక తెయైన, ఒక చేడియ - ఒకానొక చెలువ, మేడపై నిలుపు +హర్మ్యముమీఁది యింటియందలి, చాటకసాల = నాట్యశాల +యందు, ఆడుచుండి = నృత్యము చేయుచునుండి, ధరణీపతి = స్వరోచిని, +చూడఁదలంచి = చూడవలయు నని యుద్దేశించి, అంచునన్ = నాటకశాల +చివరను, నిలిచి=నిలిచియుండి, రహిన్ కోరికతో, కనుంగొనుచుకో, నెయ్యము. +నజ్" స్నేహముచేత-ఆనందాతిశయము చేఁ గాంచుటవలన, తనువల్లి = తనవంటి +శరీరము, ఉబ్బి,కంచెల=కంచుళము, తెగి బిగువు చేయుడిపడిపోయి, వద్ద = +గల, కల్కి +నక్ = +పడి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0579.txt b/Manu_Charitra/page_0579.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c32868088ccb9935a5b09806ad596ac9027e54e2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0579.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పంచమా +ళ్వా స +స ము +527 +పోఁగా, కేతనము చీరచెఱంగున +చన్నులక్ = స్తనములను, మూసెక్ +టెక్కెము యొక్క 'వస్త్రపుకొనచే, +మాటుపఱచెను. రాజ గౌరవార్థము +గృహములపై నెలకొల్పఁబడిన కేతనపటమె పైటగా నయ్యె నని భావము. +ఇందు హావభావము లభివర్ణితములు. చను లుప్పొంగుట దర్శనోత్సా +హమునఁ గాన నిది కామేగీతము. కామేంగితములు ఇదివటి కె యుదాహ +కొంచితిమి. గుబ్బ లుప్పొంగి రైకవగులుట కామేంగిక మరుటకు. +"మోక్తు పై వేచ్ఛతి కుచవటీమార్మ నాసైన భిన్నా" (బిల్హణీయము) +"డ్రాగుత్తు గమన సనాంగణగళచ్చాకూతకీయాంచలా” +(పుష్పబాణవిలాసము.) +అవలోకనవశమున గుబ్బ లుప్పొంగు ననుటకుఁ బ్ర మాణము. +మ. “జిలుగుంబయ్యెద జీరువాఱి యెడల శృంగారప శ్రాంకురం +బులతో నొక్కచకోరలోచనకుచంబుల్ పూర్ణ కళ్యాణమం +గళకుంభంబులు నూత్నవల్ల వవిభంగ శ్రీన మేతంబులై +న లలిం జెన్నెసలారే నైషధమహీనాథావలోకంబునన్.” +(శృంగారవై. ఆ. ఒ. జ67.) +తా. అందకత్తె యొకతె మేడ పైభాగమందలి నాటక సాలలో వర్త +నము సేయంచు స్వరోచిని గాంచుటకుఁ దలంపుగలిగి నాట్య కాల కొన నొక +వైపున నిలిచి యుండి యాకనిఁ జూచుటవలనఁ గలిగిన మోహాతిశయము +శరీరము పొంగి అవికనుండి తెగి యూడి పడిపోవుట చేఁ జన్నులం అహీ +రంగము కాఁగా నందు నిల్పియున్న కేతువు యొక్క గుడ్డకొంగు చేఁ జన్ను లను +గవ్వు నేను. +ఉ, కీరమనోజ్ఞ వాణి యొకకిన్నరి కిన్నెర మీటి యొ +య్యారపు లీల నేఁగి వసుధాధిపుఁ గల్గొనే జిల్లు పయ్యెద \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0580.txt b/Manu_Charitra/page_0580.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80f20bee511d06304203e3286f51868d21b97384 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0580.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +523 +మను చరిత్ర ము +హారముఁ ఁజక్కఁ బెట్టెడుకు చాహితహ స్తము పై ఁడిగోళ్లు హిం +సారతి +నేయు దర్పకునిసం పెఁగముల్కులుఁబోలె మించఁగన్, +టీ. కీరమనోజ్ఞ వాణి = శుకవాక్యములవంటి మనోహరమగుమాటలు. += += వాయించి +గల, ఒక కిన్నరి - కిన్నరాంగనయొకరు, కిన్నెర, మీటిమీటి +వాయించి, ఒయ్యారపులీలజ్, పోయి, జిల్లువయ్యెదక్" - పలుచని పైఁటను, +హారముక్, చెక్కఁబెట్టెడు = సద్దుకొనుచున్న, కుచ - పాలిండ్లపై, ఆహితు +నిలుపఁబడిన హస్తము = కరము యొక్క, వైఁడిగోళ్లు = సువర్ణ పున ఖములం, +హింసా = విరహులను బాధ పెట్టుటయందు, రతినేయం - ఇష్ట పడునట్టి, +దర్పకుని = మదనునియొక్క, సంపెఁగముల్కు లంఁబో లెక్ 1. సం వెంగపువ్వు +బాణములంబోలె, మించఁగళ్, వసుధాధిపు - ప్రభువును కన్గోనెక్ +చూచెను. +స్వరోచిం +తా. కిన్నరాంగన యోర్ట్లు కిన్నెర వాయించుచు వాయించుచు మాని +చిం జూడ నేఁగి తీవలను మీటునప్పుడు వేలికిఁ దగుల్చుకొను +బంగారుగోరులుగల వ్రేళ్లతో హారములను బయ్యెదను సవరించుకొనుచు +ప్రభువుం గాంచునపు డాగోళ్లు విరహులగు స్త్రీలను బురుషులను హింసించ +నిచ్చగించు మారుని సంపెఁగపూవులముల్కులో యను రీతి నున్నది. ఆలం- +చ, పరవశదైన్య మాడుకొను ప్రౌఢలఁ గానదు ఘర్త వారిచే +గరఁగి స్రవించుచిత్రకము గాన దనాదృతవీటిపాటలా +ధరమున సున్న మంటినవిధంబును గానదు నవ్వుటాల కా +భరణము గొన్నఁ గానదొక బాల నృపాలునిఁ జూచిని వ్వెజన్. +టీ. ఒకబాల=ఒకయౌవనాగమముతో నలకు చిన్నది, నృపాలునీక్ = +స్వరోచిని, చూచి = సందర్శించి, నివ్వెఱక్ = తొట్రు పాటు చేత, జరవక +దైన్యము: ఇతన మోహమువలనఁ గలిగిన దీనత్వమును, ఆడుకొను = చెప్పుకొను \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0581.txt b/Manu_Charitra/page_0581.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd1a9775ea48a32575019fe12a7b0f62989bc968 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0581.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమా +శ్వా స +స ము +529 +చున్న, ప్రౌఢలక్ = ప్రౌఢత్వముగల యువతులను, కానదు చూడదు, ప్రౌఢ +కాంతలు బాలభావమును గ్రహించి యొక కామముగలది యని నింద యొన +రించుచుండిరి. తదేకదృష్టితో నుంటచే బాల యానిద గ్రహింపఁజాలదా +యెను. మర్త = స్వేదకముయొక్క, వారిచేక్ = ఉదకము చేత, కరణి, స్రవించు +జాఱుచున్న, చిత్రకము బొట్టు, కానదు, ఆనాదృతిక్ = ఆదరములేక +పోవుట చేత, వీటి కమ్మలముచే నయిన, పాటలయిర క్తవర్ణ ముతోడి, అధరము +నక్ = పెదవియందు, సున్నము, అంటిన విధ బును కా అంటుకొనిన రీతిన్ని +కానదు = చూడదు. నవ్వుటాలకు పరిహాసమునకు, ఆభరణము=వస్తువును, +కొన్నక్ = ఎవ్వరైనఁ బుచ్చుకొనినను, కానదు= తెలిసికొనదు. +ఇందు స్తంభన్వేదము లను సాత్వికభావములు చెప్పఁబడెను కల్ల +క్షణములం, +క్షో. “సర్వేఒకి సత్వమూలత్వాద్భవా యద్యః సాత్వికాః, +తథాక్యమీమం సర్వైక మూల త్వాతాత్త్విక +ప్రథా +అనుభావాశ్చ కథ్యంతే భావసం సూచనాదమీ, +అన్మేషాం సుఖదుఃఖాదిభావేషు కృతభావనం, +ఆశకూల్యేన యచ్చిత్త భావకానాం ప్రవర్తతే. +సత్త్వం తదితి విజ్ఞేయం ప్రాజైన్సత్వోద్భవాని చూక్, +సాత్వికా ఇతి జానంతి భరతాద్యా మహర్షయః. +తే స్తంభన్వేదరోమాంచ స్వరభేదాశ్చ నేపథుః. +వై ఇర్ణ్యమశ్రు ప్రళరూవిత్యష్టా బాకీర్తితాః." రసార్ణ వళుధాకరము.) +తా. ఒకానొక చిన్నది ముద్ధత్వముచే నృపాణం గాంచి పరవశత్వ +ఒకానొకచిన్నది. +మును బొంది, తన్నుఁ జూచి నిందించు ప్రౌఢ స్త్రీలను, చెమటబిందువులచేఁ +గరఁగిపోయినబొట్టును, తములము సేయుతఱి పెదవి నంటుకొనిన సున్న మును, +పరిహాసమునకుఁ దాను దాల్చిననగను దీసికొన్నను నేమియు నెఱంగళ +యంతయు మఱచి యున్నది. +మను 34 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0582.txt b/Manu_Charitra/page_0582.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dafbf28381ac8266a83254465a460844ecec7c58 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0582.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +530 +మను చరిత్ర ము +చ. అలికుల వేణి యొక్క తే రతాంతమున దనయంగవల్లికళా +బులకలంచొక్కు లేఁజెనురు పుట్టఁగ నేఁగి న రేంద్ర ఁజూడగా +పులకలు చొక్కు లే జెరురుఁ బోవక యట్టుల యుండెనట్టి దౌ +జెలువ గువానిఁగన్లోనిన చెల్వనుఁ జూపుల కావె కూటముల్. +పులకలు +టీ. అలికుల వేణి = తే. టితండము వంటి జడగలిగిన, ఒక్కతె, రతాంత +మునక్ = సంభోగానంతరమున, తన, అంగవల్లిక = లతవంటి శరీరమందు, +మేని వెండ్రుకలు నిక్కపొడుచుకొనుటలు-గగుర్పాటు, చొక్కు = +ఒడలు తెలియకుండుట, లేఁ జెమరు - చిన్న చెమ్మట, పుట్టఁ గ = కలుగఁగా, +ఏఁగి ద్వారముకడకుఁబోయి, నరేంద్రు =స్వరోచిని, చూడజ్జచూడఁగా, +ఆపులకలుచొక్కు లేఁ జేమరు సంభోగము చేయుట +చేతఁ గలిగిన గగుర్పాటు +పరవశతవలన కొంచెముగాఁ జెనట పోయంట, పోవక= అణఁగిపోవక, అట్టుల +ఎప్పటియట్లే, ఉండెను, అట్టి = ఆసంతతి యటువంటిది, ఔజ్, చెలువగు +వానిక్"=అందగానినీ, కన్గోసిన ఆ చూచిన, చెల్వళుక్రమణికి, చూపుల +దృన్దులే, కూటముల్ = రతులు, కావె +రతులు, కావె = అగును. +ఇందు స్తంభరోమాంచ స్వేదములు సూచింపఁబడెను. స్తంభము, గగు +ర్పాటు, చెమట యివి సంభోగ సమయమునందుఁ గా మేంగితములందురు గలు +గుట ప్రసిద్ధము . +తా. సంభోగమువలనఁ గలిగిన గగుర్పాటు, చిఱుచెమట మొదలగునవి +చూటువఱుపక యొకతెలువ స్వరోచినిఁ దిలకింప నుత్సాహపడి వచ్చెను. +రాజును జూడఁగ నుత్సాహాతిశయమున మఱల సంధిరోహించ స్వేదా +దులు జనించెను. అలం - అర్థాంతరన్యానము. +చ, ఆలులబంతి జృంభికకు నడ్డము సేయుచుఁ గర పాళి పై +కలకలఁ ద్రోయుచు దరఁగ లౌ ప్రమదాశ్రులు గోటమీటు +చుగా, తెలిభుజపీఠికొత్తగిలి చిల్క ను దువ్వుచు వాలుఁగన్ను +గ్రేవల కుద భార చేర నొక వారవిలాసిని చూచె రాసుతున్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0584.txt b/Manu_Charitra/page_0584.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..978ce7408e0c8fd02f211879319e14df5b9820a7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0584.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +532 +మను చరిత్ర ము += +తీర౯ =తడిసీ పెళ పెళమును ధ్వన్యనుకరణములేని వయ్యటకొంగును, ' బింకపు +బిగువగు, చన్నుల = చనుదోయి మీఁద, చేర్చికొంచుకొ - చేరునటుల +Nవరించుచు, కరస్థిత హ సముద్రన్న, కేశయై = శిరోజములు కలడియై, +వెలువడి వెలుపలికి వచ్చి, నీకు లోఁబడితిక్ కానీకు వశ్యురాలనైతిని, అని, +ఒట్టు పెట్టుకొనుటకై, నిలైనో యనక్ = నిలిచినదేమో యను +నటుల (ద్వార ప్ర దేశమునందు నిలిచి), నృపుక్ = స్వరోచిని, చూచెక్ = += +తిలకించెను. += +(లోకములో మిగులఘోర మగు ప్రమాణము గావించువారు తడివస్త్ర +మను గట్టుకొని నీరుగారుచున్న వెండ్రుకలు చేతఁబట్టుకొని రాజు ముందుఁ +జ్రమాణము చేయుట యాచారము. ఈ పద్యమున ఔత్సుక్య మను సంచారి +భావము సూచింపఁబడెను.) +ఔత్సుక్యలక్షణము.---- +క. “మదము మదిరాదికృతన, మద మోహవ్యతికరంబు మఱి యాత్సుక్యం +జదవసమయా క్షమశ్వము, మది యర్థవినిర్ణయంబు మఱి యెట్లన్నన్ .” +(నరసభూపాలీయము.) +విలంబనము సహింపఁజాలమి యాత్సుక్యము. +తా. ఒకయువిద మజ్జన మాడుచుండ రాజు వచ్చుచుండె నని యాల +కించి వేగముగాఁ దడిగుడ్డను విడిచి వైచి యొడలుం దలయుఁ దుడుచుకొన +కయే చెంగావిగా గర యూరువుల నంటుకొనిపోవఁ జుట్టుకొని యెడల నీటి చే +దడిసిన వయ్యెంట చీరను గుచముల +పైఁ గప్వుకొని నీళ్లు గారు రోజుముల నొకహ +మున మెలికలు పై చి పట్టి బయటికి వచ్చి స్వరోచిం జూచుచుండ నోయి +రాజా! నీకు నే నధీనురాలు వైతి నని యొట్టు పెట్టుకొనెనో యనువిధంబున +నుండెను. అలం-ఉత్ప్రేక్ష. +శ్రాంబుజ మొక్క గల మొక చన్నొయ్యారపు లీలవీ +థికిఁదోఁ దలంపోరగా నొకపురం శ్రీరత్న మీణించె రా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0585.txt b/Manu_Charitra/page_0585.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a93cc840ca264970093cb84f7e12f8e59e377cb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0585.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచ మాళ్వా స ము +533 +జకిశోరంబుఁ దదీయలై వెలయు భాషాలకుల జూచిత్రం +బకభాగంబు మొఱంగి మైత్రికి శివాభాగంబ యేతెంచెనాన్. += +టీ. పురంధ్రీ రత్నము = ఉత్తమురాలగు నొక పతివ్ర తాశిరోమణి, +శదీయలై = స్వరోచి సంబంధలై - ఆస్వరోచికి వశ్యురాండ్రై వెలయు +ప్రకాశించు, భాషాలక్షులతో - సరస్వతిని, లక్ష్మీని, స్వరోచిని విద్యయు +లక్ష్మీయంఁ జెంపియున్న పనుట మాచి, మైత్రి కిక్ = స్నేహమునకై, త్ర్యంబక +భాగంబుక్ - సామేనగు శంకరుని పార్శ్వమును, మొఱcగి = మాటువఱచి, +శివాభాగంబ = గౌరియొక్క యర్ధ్భగమే, ఏతెంచెనాజ్ ఇ +వచ్చె నేమో +యనునట్లు, ఒక, నేత్రాంంజము = ఒక తామరపూవువంటి కన్నును, ఒక , +గల్లము = చెంపదను, ఒకచన్ను, ఒయ్యకఫుక్, లీలక్ విలాసముతో, +వీధికి బజారునకు - రాజువచ్చు త్రో పకు, తోకక్ కనఁబడునట్లుగా, +తలుపు ఓరిగా జ్ = కలుపు ప్రక్కఁగా - తలుపు చాటున సగము మేను బయట +భగము మేను నిమిడునంతగాఁ దెఱచియుంచి, రాజకిశోరంబు = స్వరోచిన్ని +ఈక్షించెర్ = చూచెను. += +సుదర్శించుచున్నది పతీవ్ర తారత్నము గాన పార్వతితోఁ బోల్పఁబడి +వది. పురంధ్రి కాలము తీఱినది. రాజు కిశోరముగాన సందర్శించుట యుక్త +ముగనున్నదని భావము. ఆలం.ఉత్ప్రేక్ష, +శా. పతివ్రత యొక్కరిత రాజును గాంచుతలంపుతోఁ Xవాటము +నొళభాగమును మూసి చాటుగా నొకలోచనము, ఒక పార్శ్వము, ఒకచన్నా, +వెలుపలికిఁ గాన్పించునట్లు చూదుచుండఁగా శివునికి సామేనుగా నున్న గౌరి +వేస్తకొండ్రగు వీరియం, సరస్వతియు, భాగ్యమును జదువునై స్వరోచిం జెంది +య్యండుటచే వారిం గాంచి నుతోషించవలయం నని, యొడలును దాఁచుకొని +యర్ధశంకముతో వచ్చి కౌన్పించెనేమో యకు నట్లుండెను - +ను, కలయక్ గూర్తిఁ జెమర్చు రంగముల లగ్నంబై నసన్నంపుకుం +జులకౌశేయమునందు మించుకమలస్తోమంబు చేఁ జూచె నొ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0586.txt b/Manu_Charitra/page_0586.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..445b97dff079b0a49ec44d8cff544d0266dcf78e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0586.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మను చరిత్ర ము +క్కలతాతన్వి చెలంగి పొంగు మదికాండల్ దీర నెల్లఁగ +న్నులుగావించి కుమారుజవ్వనము చెన్ను చూచుచందంబునన్, +టీ. ఒక్క, లతాతన్వి = లతవంటి శరీరము గల చిన్నది, చేలంగి પ +శయించి, పొంగు = ఉప్పొంగెడు. మదికాంక్షల్ = చిత్తములోని యభి +తాషములు, తీర నెఱవేఱ:గా, కూర్మిక్ = ప్రేమచేత్తో, కలయర్ - +దేహమంతయుఁ గలియఁనటుల, చేమర్చు = చెమట పట్టినట్టి, అంగముల +అవయవములయందు, లగ్న బు - తగులుకొనినది, ఐన, సన్నంపు • మిగుల +వన్ననైన, ముంజుల = సొగసైన, కౌశేయమునందు = పట్టుబట్టయందు +మించు కమలస్తోమంబు చేజ్ = తామరవలెనున్న చిత్తరువు నేలలోని తమ్మి +పూపుల సమూహముచే, మేనెల్లన్ = దేహమంతయు, కన్నులు గావించి +కనులుగాఁ జేసికొని, చూచుచం నంబుక్ = చూచునట్టి విధముగా, కుమారు +స్వరోచియొక్క, జవ్వనము చెన్నుక్ = వయస్సు యొక్క యుదమును, +చూచెను. +ఒడలెల్లఁ గన్నులు చేసికొని చూచుట యాదరాతిశయమును దెలుపును. +శనులేగాక ప్రత్యవయవము రాజును జూడఁ గోరెను. ఒడలెల్ల కనులుగాఁ +చుట యాదకాలిశయమును సూచించు ననుటకు - +తే. "ఎల్ల చిగురాకుఁబోండ్లకు నెంత వేడ్క. +యంత వేడుక ధనలోన వలిశయిల్ల +నొక్క గుబ్బల కొమరాలు చక్క వచ్చి +కనియె నొడలెల్లఁ గన్నులై మనుజవిభుని.” +(5)º. BS. 8. 6. z. 66) +ఇటులనే యుండు మఱియొక వర్ణనము.- +“న జాణీ సముఖాయతే శ్రియాణి వదతి క్రియే +నిర్వాణ్యంగాని కేం యాంతి నేత్రతా మంత కర్ణ తామ్.” \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0588.txt b/Manu_Charitra/page_0588.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8481e8a8796c1c48dbbb0884805adb1f2db46f2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0588.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +536 +మను చరిత్ర ము +నెడవడక పొగడు పొగడికల కలకలములును బుంఖాను +పుంఖ శంఖ భేరీ పటహ కాహళ వేణు వీణాది వాదన ద్వా +నంబును గలనుధుర కిన్న రీని +క్వాణంబుల రాణ ద్రాణం +జెఱుచు *విన్నా ణంపుఁగొల్పుటెలుంగులును వేల్పుగాణలు +పాడు లక్ష్మీనారాయణుల కల్యాణం పుఁబాటలతో దీటు +కొను తిన్న నిరవంబులు గలసి బలసికొను కోలాహలము +లిముగ సందడుల నెడ గలుగళా జడియు పత్రహస్తుల ప్రశ +_స్తతరసాహో నినాదంబు సంబంధించి పెంపొలయ సత్యంత +శాంతం బయి నిరంతరగతి గ్రంత నడవ నడదివియ లై +మకుటారవింద రాగంబులు వెలుంగ నలుఁగడల సాయంత +సందోహంబు క్రందుకొన మండ మందగమనంబున జను +బృందారక వేదండంబుపై నుద్దండ తనుచ్ఛాయాకలాపంబు +జఁ బేటిజంబాలకదంబకంబుడంబు విడంబింపఁ ఉన్న నిరవం +బుక్ గలసి బలసిన కోలాహలంబు హంసాదివిహంగము +హృదయంగమరావంబును బెడంగువడ నడుచు క్రంత +సత్యంతదర్శనీయంబు లై మెఱయు మంగళ ద్రవ్యంబుల +నెడనెడ దీండ్రించు పుండ్రే ముదండంబులకడలఁ గడలు +కొను పసరుటాకులడాలు శైవాలంబునందంద క్రందుగా +మండు చేదివియలు చెందోవలునుం గాఁ బార్శ్వద్వయ +సముత్తుంగ మణి సౌధవీథి కారోదోంతరాళంబున +ఘటాఘనాఘన కాంతిక ధూళిమాగధ ప్ర వాహంబునఁ గూలం +కషం బగునృపతిపథయమునా హ్రదంబు గగనగంగావ గాహ +నాభ్యాసంబున నిండుకొని పోవునదియునుంబోలె దనరఁ +విన్నా ణంబుల +గంధగజ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0589.txt b/Manu_Charitra/page_0589.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72b8190e8dd18904afddbb6827f024e1e30babad --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0589.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +పంచమాశ్వాసము +537 +జనసముద్దాను తేజోభరంబుర జడిపిన మేరుగిరిమోకులుం +బోలెఁ దీరుగలభుజంబుల దాఱుమాఱుగా నిడినతార +తాకంపు:బంచనకంబులు దోవంతరహారంబులు: గేయూర +హీరంబులు: గరకంకణ కురువింద కందళంబులు: గటికనక +మేఖలాఘటితంబగు చేసుకరాచురీమరకతంపు-బికి మెఱుం +గులు దఱిసి వెన్నెల క్రొన్ను రువులబోరనన్న గునక పడుగు +జీలు:గుకంచుకంబును మించి వేలుకులు దోఁకు మంచు +గవిసినరోహణమ హీధరంబు రుంబోలె రాజభవనాంగణంబుం +జేరవచ్చె నంత నక్కడ, +71 +ఇత్తెఱంగునన్ = ఈవిధముగా, కరుగుళంతరంగంబులు = +గూడిరచి త్తములు, కల, కళుుంగాకుల = లేఁడిచూపులవంటి చూపులు గల స్త్రీల +యొక్క, ఆహుగంబులన్ = త్రేఁగన్నులయందు, +క్రేఁగన్నులయందు, తుఱంగలించు = వెలుఁగు +చున్న, నీ కేతర= నీలవర్ణములుగల, తరళతర = ఎక్కువచలముల న, దృక్ = +చూపుల యొక్క, రోచులతో = ప్రకాశములచే, అభంగ +== += += += కొదువకాని, += +శృంగారరస = శృంగారరస మను జలప్రవాహమునందలి, వీచులు - కెరటముల +యొక్క, చాలునం బోలెడ్ వరుస చేవలె, పొదువుబడి = క్రముకొనఁబడి. +ఆలం. +ఉత్ప్రేక్ష. +ఇందు అపాంగపుఁజూపులు నల్లనివిగా అభివర్ణింపఁబడెను. ఇదియఁ +శ్రీ సిద్ధమే. +శ్లో, “వేశ్యా త్వత్తో నఖబదనుఖాన్ ప్రావ్య వర్షాగ్ర బిందూ +ఆమోక్ష్య స్తే శ్వయి మథుకరశ్రేణి దీర్ఘాక్ కటా షాక్.” +(మేఘసందేశము.) +సీ. “కర్పూరకస్తూరి శాస్త్ర వాహంబులు +వాహంబులు ప్రవహింప లోచన ప్రాంగణముల” +చ. తొలకరిచూపు లింవెసఁగు ధూపములై. +(శృంగారనైషధము. ఆ. *. 8) +" +(చంద్రికాపరిణయము. ఆ. 8.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0590.txt b/Manu_Charitra/page_0590.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eacc093757c16ac50f830f0d6c91380608e0f865 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0590.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +మను చరిత్ర ము +538 +"కటాక్షో +ఒపాంగదర్శణి.” +ఇ += +(అమరము.) +"యే తయా తీక్షచలచడు స్త్రీ భాగదృష్టా +స్తే కామచంద్ర మధుపంచమమారణీయాః +యేషు పునర్నిసలితా నకలాపి అదృష్టి +ర్వర్త స్ర్తీ లే తిలజలాంజలిదానయోగ్యాః" (కర్పూరమంజరి.) += చేకొనఁబడిన, చీనాంబర +చీనా దేశపుఁ బట్టుగుడ్డతోఁ +శుట్టఁబడినదగు, ప్రొలఁబ = చక్కఁగా వ్రేలాడుచున్న జాలరులయొక్క, +మాలికా = వఙ్కులచేతను, చిత్రములు = ఆశ్చర్యముగొలుపునవి, ఆగు, ఆత +క్షత్రములఁ జఛత్ర ములు, మెఱయక్ = ప్రకాశింపఁగా, వత్రములన్ = వాహన +ములను, డిగ్గి జదిగి, “చత్రం వాహనవక్షయోః” అమరము. దుర్గాధిపతులు +దుర్గముల నేలు రాజులు, ఏము ఏమ = మేమేమేమే, సేవ చేయంటకు మేము +ముందుగాఁ జనవలయును మేము ముందు గాఁ జనవలయును, ఆనీ, త్రోపు +శ్రీ పాడుచుకో=ఒకరినొకరు తొలంగిపోవునటులఁ ద్రోసికొనుచు, వీచు=వినరు +నట్టి, వీచోపులు = చామరములు, అచ్చములు = ధవళములై ప్రకాశించునవి, += +ఆగు, కౌముదీగుచ్ఛములతో" - వెన్నెలగుత్తులును, సంతరింపన్ = పుట్టింపఁగా, +(అలం. ఉపమ.) ఆంతిక చేరువ నున్న, వైజయంతికలక్ = జండాలయందు, +కాలు = ప్రకాశించు, వలువలక్ ఇ జట్టలవలన, పొలయణ - ఆవరించుచున్న, +చిఱుగరువలి = పిల్ల వాయువు చేత, తూలు = చలించుచున్న, నీలాలకల +నల్లని ముఖముమీఁదికురులుగల యువతుల యొక్క, ఆలకలం +అలకలం ముంస +రులు, ఉభయ పార్శ్వ = రెండు వైపుల నుండు, సముత్తుంగ ఎక్కువ పొడవు +లైన, మత్తమాతంగ = మదగజములయొక్క, మన మనజల ధారల యొక్క, += +సౌరభ=పరిమళము లకు, సంగి ఆ దరియంచున్న, భృంగ సంఘంబుల = తేఁటి +మొత్తములను, ఎలయిండ చేరువకు వచ్చునట్లు చేయఁగా, వినుఁగుల +గండస్థలములందలి మదజలము స్త్రీలుచున్న తుమ్మెదలు స్త్రీల ముంగురులు +కమ్ము తు మొద లేయనుకొని భ్రమపడి చేరవచ్చునటులఁ జేయుచుండెను. ఆలం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0591.txt b/Manu_Charitra/page_0591.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ffee212b0136a3e382d946eec6ea27dabd9cdd8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0591.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +పంచమాశ్వాసము +ప్రజల +599. +భౌతిమంతము. ఇంపారు సంతోషమును బుట్టించు, కలపుబులు- గంధపుఁ +జ్చు, అబ్బాటున౯ = ప్ర జలవలన గలిగిన వేఁడిచేత, పేటులెత్తి = వెల్లలు లేచి +ఒండొరుల యొత్తడీక్ =ఆన్యోన్యము సంభవించు రారాపు చేత, పొడిపొడియై . +నలిగి మిక్కిలి పొడియై, +ఎగయ మీఁదికి లేచుచున్న, విన్భరురణవ్యాప్తినొందు +నైజముగలిగిన, పరాగపూరంబు = ధూళినముదాయము, చదలజ్ మింట, +ఎల్లెన్, ఉల్లెడ = శుభమునఁ గట్టు మేలుకట్టు, కట్టినట్టు = కట్టిన విధముగా, +ఆముకక్ = ఒప్పఁగా, మేసిగందంపుఁబూత యొకకకతన రే ధూళియై +మింటి కెగయ సరియంతయు: బాందిని గట్టినటుల నుండెను. అలం. ఆతిశ +యో క్తి. దట్టదట్టముగ = ఒకరినొకరు త్రోసికొనుచు, మిగుల తఱుచుగా +ననుట. సాగు = బయలు దేరివచ్చు, నాగరుల = పౌరలయొక్క, వాగారవ +ములు=వాక్యధ్వనులు, సిగుడ్" = ఎక్కువకాగా, ఎడపడక ఎడ తెరపి +లేక, +పొగడు = స్తోత్రము చేయుచున్న, పొగడికల = స్తుతిపాఠకులకు వందిమాగ +ధు.పొగడికలయొక్క, కలకలములును - కోలాహలధ్వనులును, పుంఖాను +పుంఖ = ఒకదాని వెనుక నౌకటిధ్వనించుచున్న, శంఖ = చిందములు, భేరీ +భేరులు, పటహ - జొముతప్పెటలు, కాహళ = బాకాలు, వేణం +గ్రోవులు, వీణా ఇ వీడియలు, ఆది = మన్నగు, వాదన = వాద్యవి శేష +ములయొక్క, ధ్వానంబును - శబ్దములును, కల = అవ్యక్త న యిన,. +తధుర = ఇంపయిన, కిన్న నీ కిన్నెర యనువీణియల యొక్క, నిశ్వా +శబ్దముల యొక్క. +రాణక్ = మనోహకత్వమును, శ్రాణ +కెఱుచు = పటుత్వమువలనఁ జగ్గించునట్టి, వీణారకమును మించియలిశ +యించు, విన్నాణంపు; గొల్పుటెలుంగులు =రుశలకతోఁ జదువరు లొనచ్చు. +గళనాదములును, నేర్పుతోడి పాఠకులు కొనుగోలు చేయు కంఠస్వరము లని +కొందఱు. వేల్పుగాణలు = అప్సరసలు, పాడు పాడుచున్న, లక్ష్మీ నారాయ +ఇల= లక్ష్మీదేవి విష్ణుమూర్తియొక్క, కళ్యాణంపుఁబాటల = పెండ్లిపాటల +చేత, దీటుకొను=పూర్ణమగుచున్న, తిన్న నిరమబులు = నెమ్మదిగల ధ్వానము . +ణంబులు += += += +పిల్లన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0592.txt b/Manu_Charitra/page_0592.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e1edfb29dc78a8fc7d7d99e849fb8df28e29464 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0592.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +540 +మను చరిత్ర ము +లును, కలసి= అన్నియు నొకటీయై, బలసికొను = వ్యాపించునట్టి, కోలాహ +లములు=కలకలములు, ఇమ్ముగ = తగినవిధముగా, సందడుల = సమర్ధ ము +లను, ఒదసికొనుచు వచ్చు వారియొత్తికులకు, ఎడగలంగర్== దూరమగునట్లు, +ఒత్తిడితో లంగీపోవునటులు, జడియు వెడల +నెట్టునట్టి, వేత్ర హస్తుల = బెత్తములు +ధరించిన భటులయొక్క, ప్రశస్తకర = ఎక్కువ పొగడఁదగిన, సాహో +సంతోషమును గలంగఁ జే యుధ్వనిని, హెచ్చరిక చేయువలు +నినాదుబుజ్ +కులధ్వనిని, సంబంధించి = కూరుకొని, పెంపు= ఔన్నత్యమును, ఒలయజ్ = +చెందఁగా, అత్యంత శాంతంబయి మిక్కిలిసుందరమై, నిరంతరగతి =ఎడ తెగని +తెఱంగున, క్రంతనడవ = సారిపట్టుకొని నడవఁగా, పెండ్లికొడుకు వారు +పెండ్లికుమా ర్తెఱకుఁ బ్రధానమునకు సంబంధించిన శుభవస్తువులఁ గొని +వచ్చుటకు గ్రంతనడచుట యందురు. నడదివియలై = గమనము చేయుచున్న +దీపములై, మకుట ళిరోభూషణమగు కిరీటమునందలి. అరవింద కాగంబులు = +పద్మరాగంబులు, వెలుంగ ప్రకాశింపఁగా, నలుగడల = నాలుగు +చెపలయుదును, సాముతసుదోహంబు = చుట్టు ప్రక్కల నున్న నృపాల +నమూహము, శ్ర౦దుకొనజ్ చుట్టుకొని రాఁగా, ముదమంద +నెమ్మదియగు, గమనంబునన్ = గతితో, చను, బృందారక = దివ్యుల +యొక్క, వేదండంబుపై = గజమగు నై రావశముమీఁద, ఉద్దుడ +విస్తారమయిన, తనుచ్ఛాూ శరీర ప్రభల యొక్క, కలాపంబు +- += గమణ +దాయము, జంజేటి = జంబూనది యొక్క, జంబాల - బురదయొక్క, +కదంబకంబు గుంపుయొక్క, డంబుక్ జరీతిని, విడంబింవర్తులఁదూఁగఁగా, +తిన్న నీరవంబునక్ చక్కనిధ్వానముతో, కలసి, బలసిన +కోలాహలంబులక్ = కలకలమరు చప్పుడును, హుసాది - మరాళములు మొద +లయిన, విహంగమ = పక్షులయొక్క, హృదయంగమ = చిత్తరంజకమయిన, +రామఖురు = చప్పుడును, బెశుగువడన్ శోభించునట్లు - అందము గలుగఁ +యునటుల, నడుచు క్రంకజ్ - నడుచుచున్న ప్రధాన ద్రవ్యము +చుట్టుకొనిన, +ముల: గోని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0593.txt b/Manu_Charitra/page_0593.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..03099248317d30409e61651e997347ad78816c47 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0593.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమా +శ్వాస ము +541. +పోజే జనసమూహమునందు (అలం - ఉపమ.) అత్యంత = ఎక్కువ, దర +నీయంబులై = వీఠం పనొప్పినపై, మెఱయు = ప్రకాశించు, మంగళద్రవ్యం +బులక్ = శుభవస్తువులయందు, ఎడ నెడక్ మధ్యమధ్య, తీండ్రించు -- +ప్రకాశించుచున్న, పుండ్రేక్షు చారల చెఱకులయొక్క, దండంబుల కఱ్ఱల +యొక్క, కడలక్ =చివరలయందు, కడలుకొను = విజృంభించుచున్న, వనరు +టాపుల పచ్చనియాకుల యొక్క, డాలు = ప్రకాశము, శైవాలంబును +వానుకు, అందంద, క్రందుగాద్ విస్తారముగా, మందు చేరివియలు +ప్రకాశించుచున్న చేతిదివిటీలు, చెందొవలునుక్ =రక్తోత్ఫ్య ములుసు, కాజ్, +పార్శ్వద్వయ = రెండువైపులను, సముత్తుంగ = ఎక్కు వయన్నతములైన; +మణిసౌధ=రక్న హర్మ్యముల యొక్క, వీథిశా=మధ్యమార్గములను, రోదోంత +రాళంబునన్ = మింటికి మంటికి నడుమ, గంధగజ = మత్తేభములయొక్క, +ఘటా=సముదాయములనెడి, మనాఘన వానకాఱునందలిమబ్బు లయొక్క, +శాంతిక= వెలుతురువంటి వెలుతురుగల, ధూళి = పరాగముతోడి, మాగధ += += +మగథాశ్వములయొక్క, ప్రవాహంబునక్ - వరుసయను వరద చేత, కూలం +కషంబు = ఒడ్డులనురాపాడుచుండునది, అగు, నృపతిపథ = రాజనీథియను, +యమునాస్త్రదంబు = కాళిందీనదియందలిమడుగు, గగనగంగా - మిన్నేటి +యందు, అవగాహన = స్నానము చేయునట్టి, అభ్యాసంబునక్ జ పరిచయము +చేత, నిండుకొనిజసంపూర్ణమునొంది, పోవునదియఁనంబోలెడ్ - ప్రవహించు +దానివిధముగా, తనర = ఒప్పఁగా. (ఆలం. రూపకము, ఉత్ప్రేక్షయం.ను.) +తన = తన యొక్క, సముద్దామ అభ్యంతరము లేని, తేజోభరంబున +ప్రకాశాతిశయము చేత, జడిసిన, మేరుగిరి = మేరుపర్వతముఁ యొక్క, మోరు +లుంబో లెక్ = కొములో యనునట్లు, తీరు అందము, కల, భుజంబుల +భుజములయందు, తాఱుమాఱు గాక్ ఎగుడుదిగుడుగా, ఇడిన తార +తారంపుజశు భ్ర పఱిచిన +ముత్యములయొక్క, పంచ సరంబులఁజ్=ఐదు పేటలం +గల జన్నసరములను, దోరంతరణ వక్షస్థలము నందలి, హారంబులుక్ = మణి. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0594.txt b/Manu_Charitra/page_0594.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85da9906f8be3d097f9f4ef6a73fa0327f892f48 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0594.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +.542 +మను చరిత్ర ము +నరములును, కేయూర= భుజకీర్తులయందలి, హీరుబులు =న, +హీరంబులుక్ = వజ్రములను, కర +కంకణ - హస్తకంకణముల యొక్క, కురువింద = కురువిందమణుల యొక్క : +కందళంబులుక్ ఆంకురములురు, కటి - నడుమునందు, కనక మేఖలా +190= +కూర్పఁబడిన, చేరు +బాకు యొక్క, మరకతం పు +మెఱుఁగులును = కాంతులును) +వెన్నెలక్రొత్తగాఁబోడమీన +హేళనము చేయనట్టి, అరవడుగు +బంగారు మొలత్రాటియందు, ఘటితంబు +హారముయొక్క పేటతోడి, కరాదురీ +వచ్చతాలు దాపిన, పిడి = కత్తిపిడియొక్క, +తఱిసి కూడుకొని, వెన్నెలక్ట్రోన్ను రువుల +నురుగు, బోరస = వెంటనే, నగు +నగముకడుగుతోడిచేసిన, వెలితియచ్చుగల పడుగుతో నేసిన జల్లెడవలె నెడ +ముగా చేసిన, జీలుగుఱకపలుచనిబట్టతోఁ గూర్చిన, కంచుకంబున్ = చొక్కా +యను, మి3చి=ఆతిశయించి, వెలఁపలక్ బయట, తోఁపక్ = కాన్పింపఁగా, +భూషణములందుఁ గలరతనములకాంతులు నడుముకట్టునందుఁ గల కత్తి +మెఱుంగులును గలిసి మేనఁ దాల్చిన తేలికట్టు చొక్కాయి కాంతి మించియుండె +సని భావమా. మంచు, కవిసిన = చుట్టుకొనిన, రోహణమహీధరంబునం +బోలెజ్ = రత్నవ +ములతో నిండియున్న రోహణగిరివలెనే, రాజభవన = రాజు +మందిరము యొక్క, అంగణంబు = ముందరి వాకిలి, చేరవచ్చెక్ సమీపించెను, +ఆంత=అప్పుడు, అక్కడ = ఆయిందీవరాక్ష, నిగృహమునందు, వైదవ్య +'ముతో నన్వయము- అలం - ముద్ర, +ముద్ర, ఉపమ. కురువిందము క్షత్రియరత్నము +గావున రాజులు క్రియముగా ధరింతురు. ఇటుల ననుటకు దృష్టాంతరము.. +"మాణిక్యనం ప్రవక్ష్యామి యథా జాతిచతుషయం += +రక్తస్వేదో భవేద్విప స్త్వతిరక్తస్తు క్షత్రియః +కద్మరాగో భవేద్విప్రః కురునిందస్తు బాహుజః." +కురువిందము ఆరోగ్యసంపదలఁ గూర్చును. +జ +(యుక్తికల్పతరువు) +శ. "కురువిందము ధరియించిన, నరవిందహితుండు ప్రీతు డై యారోగ్యం +బిరవొంద నిచ్చు నెప్పుడు, సిరులొంద సమస్తకార్యసిద్ధులొసంగున్ .” +(రత్న +పరీక్ష) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0595.txt b/Manu_Charitra/page_0595.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d018fe1b732081cce8c37995179f1aa7a1d7732 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0595.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమాశ్వాసము +శ. కాంతాకదంబకిలయ +శాంతక కావర్ణ్యమానకనకఘటీని +వ్యాంతసుగం ధిజలంబుల +నింతి జలకమాడి జిలుఁగు లీడి తడియొ తైన్. +543 +మనోరమ, శాంతాజ ఊడిగములు సేయువనితల యొక్క +78 +జీ. ఇంతి = +కదంబ=సముదాయము యొక్క, కిసలయం చివురులు వలె, కాంత అందము +లయిన, కర = హస్తముల చేత, ఆవర మాన - తిన్న ఁగాఁ బోయఁబడుచున్న, +కనకమటీ జ స్కుర్ణకుండికలనుండి, నిర్వాంత - ఎక్కువగా నుమియఁబడు +చున్న, సుగంధి = చక్కని పరిమళముతో మిళికమయిన, జలంబులన్, జీలక +తానపూడి, జీలుఁగులు = పలుచనిబట్టలు, ఇడి = మేనఁ జేర్చి, తడి +యొత్తెక్ = దేహమును దుడిచాను. +మాడి = += += +తా. ఊడిగంపువనికలు బంగారు కడవలతోఁ బన్నీరు వోయ మనో +రమ స్నానము చేసి మెత్తనిబట్టతోఁ దుడుచుకొనెను. +చ. తళుకుదుకూల కొటిఁ గటిఁ దాల్చి పటీర మలంది హారకుం +డలముణిపారి హార్యరశనాకటకాంగుళిముది కాదిభూ +షలు తోడి పారిజాతవిక సత్ప్రసవావళిఁ బూని యొక్యు న +వ్వెలఁది నివాహ వేదికలి వేణులు దేఁ జరుదెంచె సిగ్గురన్,73 +టీ. అవ్వెలఁది = ఆమనోరమ, తళుకు తళతళమనుచున్న, దుకూల += +ఛవళిమగల - తెల్లగాఁ జలువ చేయఁబడిన, శాటిక్ =పట్టుబట్టరు, కటిక్ - +మధ్యమునందు, పిఱుదులు పైన నని కొందఱు చెప్పుచున్నారు. “కటి శ్రోణి +శశుద్మతి" యమరము. “కటిర్ణితంబ శ్రీ ణిశ్చ జననం.” ధనంజయనివాలు. +టువు. తాల్చి= దగించి, పటీరము = సుగంధము, ఆలంది రాచికొని, హార హాతే +ములు, కుండల కుండలములు, మణి రతనములు దాపిన, పారిహార్య= గాజులు +సూడిగములు, మట్టిగాజులని కొందఱు వంకీలని కొందఱును, “జరితోహరుత్యనే \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0596.txt b/Manu_Charitra/page_0596.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e2f1922b24b249150103279157410b94adb2169 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0596.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +544 +మను చరిత్ర +త్ర ము +నేతి పరిహారో హస్తః తత్ర భవః పారిహార్యః" పరిహారమన హస్తముగాన +హస్తాలంకారము. “పరిహారః పహృతౌ హస్తే చ” రభసుడు. గాజులనుటయె +ఈగియున్నది. దశనా = పదియాఱు పేటల మొలనూలు, +కటక = హస్త +కడియము లు, ఆంగళి = వ్రేళ్లనిడుకొను, ముద్రికా= ఉంగరములు, అది +మొదలగు, భూషలు = అలంకారములు, తొడి = + అలంకారములు, తోడి తొడిగి, పారిజాత +ఈవి మాఁయొక్క, వికసత్ = వికసించిన, ప్రసవ = పుష్పముల యొక్క, +ఆవళిక్ = వరుసను, పూని = పెట్టుకొని, ఒయ్యనక్ = తిన్నంగా, అలీ +వేణులు = వనితలు, తేజ్ తీసికొనిరాఁగా, వివాహ = పరిణయసంబంధ +మయిన, వేడికి = తిన్నె పైకి, సిగ్గునన్ = లజ్జతో, చనుదెంచెజ్ +వచ్చెను. +== += +తా. మనోరమ సుగంధ ద్రవ్యములను బూసికొని మంచిమంచిపలువిధ +ములగు విలువగలయలంకారములను ధరించి స్త్రీలు వెంట నిడుకొని రాఁగా +వివాహ వేదికకు సిగ్గుతో వచ్చెను. +తే. ఇట గృహద్వారసీమకు నేఁగుదెంచు +నాకుమారున కిందివ రాముఁ డెదురు +సనీ మరుత్కరీ డిగ్గి వందన +మొనర్చు +నతని దీవించి హితమంత్రి యుతము గాఁగ. +74 +టీ. ఇక్=ఇక్కడ- పెండ్లికుమారునిచెంగట, గృహద్వారసీమకు +రాజమందిరద్వారము కడకు, ఏఁగుదెంచు వచ్చుచున్న, ఆకుమారునకు +వెండ్లికుమారుఁడగుస్వరోచికి, ఇందీవరాక్షుఁడు, ఎదురుసని = ఎదురుగాఁ +కోయి, మరుక్కడిక్" = ఐరావతమును, ఉగ్గి += ఐరావతమును, డిగ్గి - దిగి, వందనము - సమ +స్కారము, ఒనర్చు తనిక్ = చేయుచున్న స్వరోచిని, దీవించి - ఆశీర్వచ +నము గావించి, హిఠః = స్నేహితులతోను, మంత్రియ. తమః గాఁగనచివు +లతోఁ గలసికొనునట్లుగా, ముందరికన్వయము . \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0597.txt b/Manu_Charitra/page_0597.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d82142be3c72c917760bf67d11408e9eec0362b5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0597.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +పంచమాశ్వాస ము +545 +తా. రాజరుందిర ద్వారసమీపమునకుఁ బెండ్లికుమారుఁ డగుస్వరోచి +వచ్చి యైకావతము దిగఁగా గంధర్వరా జేటరుకోలు సన్నాహము చేసిన +స్వరోచి నమస్కరింపఁగా నాశీర్వదించి స్నేహితులు మంత్రులతోఁ గలిసి. +వ. భూసురాశీర్వాద నాదంబులు రోదసీ నిండ నభ్యంత గృహం +బునకుం దోడ్కొని పోవునప్పు డప్పుడ మితే డెడ నెడం +బుణ్యాంగన లొసంగునీరాజనోపచారము లాదరించుచుఁ +గ్యంతర ద్వార దేశంబులు మంగళార్థంబుగానిడిన పూర్ణ +కలశముకు కాదిపదార్థంబులఁ గనుంగొనుచుఁ దోరణ స్తం +భాయమానరం భాతరుకిసల యెత్తాలతాళవృంతానిలంబులఁ +గుంతలంబులు చలియింప మంధరగతి గింపురుష వృషభుం +డగుగంధర్వరాజప్రథానం డొలంగుకై దండ గొని యల్ల +నల్లన నడచి పురోహిత బ్రాహ్మణ బంధు పురం స్త్రీ సందోహ +నీరంధ్ర బయి వై వాహిక క్రి యారంభ సంభారసం భ్రమ ద్రం +భాదివిరు ద్రంభోరువుల లికున. సోగపలుకులక లక లంబునం +గొలగొల మనుకౌతుకాగారంబు సొత్తెంచి, +కులు = +75 +టీ. భూసుర = విప్రుల యొక్క, ఆశీర్వాద = దీవనల యొక్క, నాదం +చప్పుడులు, రోదసి=మింటికి మంటికి నడుమనున్న ప్రదేశమంతయు, +నిండర్, అభ్యంతరగృహంబునకు మధ్య గృహంబుఁతు * వివాహ వేదిక +యమర్పఁబడిన గృహభాగమునకు, తోడ్కొని = వెంటఁగొని, పోవు +నప్పుడు = పోపుచున్న సమయమందు, అవ్వడమిజేడు - ఆశ్వరోచి, ఎడ +నెడ = మధ్యమధ్య, పుణ్యాంగనలు - పేరఁపొండ్రు, ఒరంగు, నీరాజ +వోవచారములు = మంగళ మర్యాదలను, ఆదరించుచుకొ += +స్వీకరించుచు, +కఠ్యాంతరద్వారదేశంబులక్ = ఒక్కొక్క తొట్టికట్ట యొక్క యు ముంగిళ్ల +యందు, మంగళార్థంబుగా " = మంగళసూచకముగా, ఇడిన +క్ += ఉంచినట్టి, +పూర్ణకలశ = ఉదపూరితములగు పూజాకలశములు మకుర దర్పణములు, +Sx-35 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0598.txt b/Manu_Charitra/page_0598.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d16c264e4a9e107c54f81d2b7b315aef6a51337 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0598.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +516 +తోరణ = +మను చరిత్ర ము +- +ఆది= మొదలగు, పదార్థంబుల = వస్తువులను, కనుగొను గుజ్- చూచుచు, +గోపుర +హర్మ్యములయందలి శృంగములగుమ్మములయొక్క +ద్వారముల యొక్క యనుట. స్తంభాయమాన = స్తుభములుగా నాచ +రించుచున్న, రంభాతరు = అరఁటిచెట్ల యొక్క, కిసలను = లేఁతపత్రము +లను, ఉత్తాల పొడవులైన, తాళవృంత - తాఁట్రియాకు వీవనలవలని, అని +లంబుల = మారుతములవలన, సకలంబులు శిరోజములు, చలి + చలనమునొందఁగా, మంథర = నెమ్మదియగు, గతి గమన +ముతో, కింపురుష,వృషభుండు కింపురుషో త్తముఁడు అగుగంధర్వరాజ +ప్రధానుండు . ఆగు నిందీవరాక్షు ని మంత్రి, ఒసంగు = ఇచ్చునట్టి, కై దండ +చేతినట్టు, కొని= గ్రహించి, అల్లనల్లన = నెమ్మది నెమ్మదిగా, నడచి, పురోహిత +పురోహితుఁడు, బ్రాహ్మణ = ద్విజులు, బంధు బంధువులు, పురంధ్రీ = మంచి +చరిత్రలుగల +పేరఁబాండ్రు, సందోహ = వీరిసముదాయము చేత, నీరంధ్ర బయి +ఎడము లేనిదై, వై వాహిక వివాహసంబంధమైన, క్రియా కార్యముల యొక్క, +ఆరంభ= ప్రారంభించునప్పుడు వలయు, సంభార - వస్తు ముదాయమును దీని +కొని వచ్చుటయందు, సంభ్రమత్ = తొట్రుపడుచున్న రంభాది = రంభ +"మొదలుగాఁగల, మరుత్ దేవతాసంబంధినులగు, రంభోరుపులు = ఆరఁటి +బోదెలవంటి తొడలుగల వనితల యొక్క, కలికించిత్తానందములైన, నును +మార్దవములగు, సోగ = బారుగల-ఎడతెగని, పలుకుల మాటల యొక్క, కల +కలంబుల = కలకలధ్వానములచేత, గోలగోలమను m సందడి సేయుచున్న, +వివాహమంటవమును, చొత్తెంచి చేరి, ముందరి +కౌతుకాగారంబు +కన్వయము. += += +చ. ప్రభలు నభోవిటంకమున భాను మరీచులఁ భోజనేయఁ గౌ +స్తుభ సౌభనూత్న రత్న పరిశోభిత మై గరుడాళ వేదిరు +గ్విభవము పొల్పగుంజనిక నిద్రుమపాద సువర్ణ పీఠి పై ధ +బ్రభుత దలిర్ప మాను వసుకు కో వనీయించే సుదంచితస్థితిన్. +ణ +చే , \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0599.txt b/Manu_Charitra/page_0599.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f13afa0274af9477c1573ab3ccb96ef1a912f0d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0599.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +పంచమా +శ్వాస +సము +547 += += +జీ. ప్రభలం = కాంతులు, నభోవిటంకమునక్ - Xగరము యొక్క +ముంగిటి ప్రదేశమునఁదలి, భాను భాస్కరునియొక్క, మరీచులక్ +కిరణములను, ప్రోచీసేయక్ = వృద్ధిపొందింవఁగా, కౌస్తుభ = కౌస్తుభ మను +రత్నముతో, విభ=సరియగు, నూత్న - నవీనములైన, రత్న = మణులచేత, +పరిశోభితమై=అంతటను వెలుఁ గొందు +నదియై, గరుడాళ్ల = గురుడవచ్చరాలతో ని +కూర-బడిన తేది=తిన్నె యొక్క, రుక్ = కాంతివలనవైన, విభవము +ఐశ్వర్యము, పొల్చగుంజవిక=తనరు గట్టి వివాహపుసాలయందు, విద్రుమ +వవడములచే నొనర్పఁబడిన, పాద = గ్రణఘులుగల, సువర్ణ పీ-వైక్ = సువర్ణ +సింహాసనమున, ప్రభుత= ప్రాభవము, తలిర్పణ్ ఆధికముకాఁగా, మామ, +ఏర్పఱువఁగా, ఉదంచిక = మిగులనందమైన, స్థితిక్ ఇ నివాస +పశుపక్ +ముతో, వసియించె" +- +కూర్చుండెను. +తా. ఆట్లు వివాహమంటపముం జేరి చక్కని మణిప్రభల చేఁ బ్రకా +శించు: గోళ్ల పీఠమున గంధర్వరాజు కూర్చుండు మనఁ గూర్చుండెను. +శ విధియుతముగ ఖచరుఁ డవ +న్యధినాథున కొసఁగెఁ బరిఁడి హరివాణమునకొ +మధుర ముఖ భుగ్గ వీదధి +మధుర ససంపర్క మనమధుపర్కంబున్. +77 +టీ. ఖచరుఁడు=గంధర్వరాజు, అన్యధినాథనకు - భూభ ర్తయగు +స్వరోచికి, విధియుతముగ = యథావిధిగా, పసీ డిహరివాణమునకొ +సువర్ణ పాత్రముతో, మధుర జరుచిగల, మఖఘుగ్గవీ = కామధేరుపుయొక్క +దధి = పెరుఁగుతో, మధురస = తేనెయొక్క, సంపర్కము చేరిక గలది, +అయిన, మధుపర్క౦బుక్" = దధిశ్రీరములు తేనె మున్నగునవి కలిపిన పదార్థ +మురు, ఒపఁ గెడ్* = ఇచ్చెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0600.txt b/Manu_Charitra/page_0600.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24c1d4b66ab6772a2a0d0a45658cd8d5aeb8ef6e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0600.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +548 +మను చరిత్ర ము +మధుపర్క మునుగూర్చి కాళికాపురాణమునం డిటులఁ జెప్పఁబడెను.- +“దధిసర్పికలం మౌద్రం సీతైతాభిస్తు పంచభిః, +ప్రోచ్యతే మధుపర్కస్తు సర్వ దేవౌమతుష్టయే, +జలంతు సర్వతన్న కాల్చం సితాదధిమృతం సమం, +సర్వేషామధికం, ద్రం మధుపర్కే ప్రయోజయేత్ .” +పెరుఁగు, నేయి, తేనె, పంచదార, జలము అను సైదింటిలో మధు +వర్కమును జేయుదురు. అన్నింటిలోఁ దేనియెక్కువభాగముం గలియును గాన +మధుపర్క మని దీని నందురు. దీనినె శ్రీ నాథమహాకవి “పారణఁ జేసె రాజు +మధుపర్క పుఁదేనియ” నని శృంగార వై. ఆ ౬ లోఁ జెప్పెను. +పంచదారబదులు అరఁటిపండును జేర్చి బ్రౌనుదొరవారి వ్యాఖ్యలో +వ్రాయఁబడెను. దానినే యీవలివా రనుకరించిరి. కాని యది శా +గాదు. +శాస్త్ర సిద్ధము +తా. వెండ్లికుమారుఁ డగు స్వరోచికి మామ యగు గంధర్వరాజు +శాస్త్ర ప్రకారము బంగారపుగిన్నెలో దధి, నేయి, జలము, తేనె, పంచదార +కలిపి చేయ. మధుపర్క మనపదార్థమును +నను నొసంగెను. +తే. అంచితాకృతి సాక్షాత్కరించినట్టి +రమకుఁ బ్రతివచ్చుసురమనోరమ మనోర +రు యనుదాని ననుంగు జామాతఁ గైట +భారీసరిగాఁగ నర్చించి దారవోసె. +78 +టీ. అనుంగుజామాతక్ = ఇష్టుఁడైనయల్లుని, కైటభారిసరిగాఁగక్ +నారాయణునితో +సరిగా, ఆర్చించి గౌరవించి, అంచితాకృతిక్ = తగిన +సౌందర్యము చేత, సాక్షాత్కరించినట్టి = దర్శనమిచ్చినట్టి, రముకుకొ"=కమలా +దేవితో, +ప్రతివచ్చు= చరిపోలుచున్న, సుర= దేవతలయొక్క, మనోరమ +చిత్తములయందు రమించునట్టి, మనోరమ యనుదానిక్ = +మనోరము యను +చిన్న దానిని, దారవోసెజ్ = ధారాపూర్వకముగా దానము గావించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0601.txt b/Manu_Charitra/page_0601.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3124920f7890a02cb44d494d024c65cc9bad24d3 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0601.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +పంచమాశ్వాసము +549 +విష్ణుస్వరూపుఁడ వగునీకుఁ గన్యనిచ్చుచున్నాఁడ ననునార్థము నిచ్చు +"దాస్యామి విష్ణవే తుభ్యం" ఆశు మంత్రముతో నిండివరాక్షుఁడు స్వరో +చికిఁ గర్యాదానము గావించెను. +తా. గంధర్వరాజు విష్ణుమూర్తినిఁ బూజించునట్టు లల్లునిం గౌరవించి +లక్ష్మీనమానుకా లైనముద్దుబిడ్డను స్వరోచికి వారాపూర్వకముగా నొనం గెరు. +ఆలం-ఉపరు. +క. తదనంతరంబ హర్షము +పొదలు మది మెట్టుఁబ్రాలపుట్ట లయెడ +గదియంబట్టిన పెందెరఁ +గడియించిరి బంధుజనులు కన్యానకులన్. +టీ. తదనంతరంబ = అటుతరువాత, బంధుజనులు += +79 +చుట్టములను +వారు, హర్షము = ఆనందము, పొవలు మదిక్ = వృద్ధిపొందుచున్న చిత్త +ముతో, మెట్టుఁ బ్రాల పుట్టికలయెడర్ - సేనఁ బ్రాలకట్టలున్న యెడ, దంత +తులకు ముందుగాఁ బెద్దరాశిగాఁ జేర్చి పెద్దలు పోయఁదగిన హారిద్ర తండుల +ములుగల గంపలచెంగట, కడియంబట్టిన = నవికాసింపఁబట్టుకొపిన, వెంచర +గొప్ప తెరబట్టను, కన్యావరుల = వధూవరులను, కదియియించిరి = చేరువ +కఱిచిరి. మెట్టుఁ బ్రాలపుట్టిక యన త్రొక్కుడుకలఁ బ్రాలని కొందఱు. ఆను +కూలదాంపత్యమును చూచి బంధువులు హర్షించిరి, హర్షము మంది పొదలంట +యింక నతిశయించుచున్న దనుట. +తా. కన్యాదానానంతరమున బంధువులు వధూవరులకు దీవనల +డ్రా లగం కల యొద్ద బట్టిన తెరసమీపమునఁ జేర్చిరి. +ఉ, అప్పుడు తూర్యముల్ మొక యనిమ్మియు నమ్మునిలో శనస్పృహం +దెప్పలఁ దేల వంపఁబడు తెల్లని చీర తెరళా గ్రరుంబుర \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0602.txt b/Manu_Charitra/page_0602.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc14d214f386242bc7c609e27be952630749dd1c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0602.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +దును చరిత్రము +గొప్పు మొగంబునఱ్ఱుఁజనుఁ గొండలుఁదోఁప లతాంగిపోలెఁజె +ల్వుప్పతిల౯ సుధారసపయోనిధి పెందెకఁ బుట్టునిందిరన్. += +టీ. ఆప్పుడు = అసమయమునందు,, తూర్యముల్ = మంగళవాద్య +ములు, మొరయక్ = మ్రోగఁగా, ఆమ్మిథునము = అదంపతులు, విలోకన +స్పృహజ్ = ఒండొరులఁ జూచుకొనునభిలాషయందు, తెప్పలఁదేలకో +ఉప్పొంగుచుండఁగా, పంపఁబడు = క్రిందికి దిగఁదీయఁబడుచున్న, తెల్లని +తెరచీర - తెల్లనిదగు తెరచీరయందు, క్రమంబున = వరుస పంబడిని. +కొవ్వు = ధమ్మిల్లమును మొగంబున్ = ముఖమును, అట్టు +మెదయును. +చరుఁగొండలఁక్ = పర్వతముఁ లంబో లెఁ బెద్దవియగు చన్నులును, తోఁజ్ +శాన్పించఁగా, లతాంగి = మనోరమ, చెల్వు - సొగసు, ఉప్పతిల +పుట్టునట్టు, సుధారసపయోనిధి = శ్రీరసాగరము యొక్క, పెండెరక్ = గొప్ప +కెరటమునందు, పుట్టు, ఇందిర = లక్ష్మీని, పోలెజ్ పోల్పఁబడియుండే. += +తెల్లని కెరటములు క్షీరసముద్రమున నుంట ప్రసిద్ధము. కెర కెరటము +వలె నుండెను. మిన్నొరయునట్లు పెరుఁగు కెరటములు తగ్గుఁటులఁ చెరుకొంచెము +ళొంచెముగా పంచఁబడెను. తరంగములలో నుండి లక్ష్మీ బయటవచ్చినటులఁ +దల మొదలుకొని యొక్కొక్క యవయవము గనిపించే ననుట. లక్ష్మీ జననముచే +క్షీరసాగరము విష్ణువులోనగువారికి వాసమైనటుల మనోరమావశమున నిందీవ +రామునినగరము స్వరోచి లోనగు వేల్పుల కునికిప ట్టయ్యెను. శ్రీ విష్ణువునకు +వేల్పులకు క్షీరసముద్ర మునికి యనుటకు.--— +“లవణజలధిరాదౌ దుగ్ధసింధుశ్చ తస్మా +దమృతమమృతరశ్మిః శ్రీశ్చ యద్బభూవ +మహితచరణపద్మః పద్మ జన్మాదిదేవై +ధ్వనతి సకలవాసో వాసుదేవశ్చయత్ర .” +(గోళాధ్యాయము) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0604.txt b/Manu_Charitra/page_0604.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e16b43bf8c4717d947488521c3f82f60256af6fc --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0604.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +552 +చ +మను చరిత్ర ము +మ. అవనీశ త్రిద శేంద్రుచూపుబరి కన్యాగండ పాళీద్వయీ +నవలావణ్యరసంబుఁ గొల్ల గొని యంతజా జెంత ఫాలంపురా +జూ విలోకించి చలించి కైకొనినయా సొమైల్ల ఘర్మాంబుకై +తవ మొప్పగా వెసడించి తూ జేఁగ బరీ తాపించకుం జాంతమున్, +G +టీ. అవనీశ త్రిద శేంద్రు = రాజేంద్రునియొక్క - స్వరోచియొక్క, +చూపు = చూపను, బరి=చోరుఁడు, కన్యా = మనోరమ యొక్క, గండ +పాళిద్వయీ = చెక్కిటి ప్రదేశముల జంటయొక్క, నవ = నూతనమయిన, +లావణ్యరనంబు = సౌందర్యమువలనఁ గలిగిన ప్రభను, ముత్తెములందుఁ +దళదళలాడెడీ కాంతివి శేషమువంటి మేని కాంతిని లావణ్య మందుకు. తల్లక్షణ +ముదాహృతము. కొల్లకొని = దోఁచుకొనిపోయి, ఆంటే అటుల +దోఁచుకొనిపోవునపుడు, చెంత - సమీప ప్రదేశమునందు, ఫాలంపురాజు +అర్ధచంద్రాకృతి గల నొన లను రాజును, విలోకించి = తిలకించి, చలించి +వణఁకి, కైకొనినయా సొమ్మైల్లక్ తో నపహరించిన లావణ్య మనెడి ధనమం +తయు, మర్హాంబు కైతవము = స్వేదబిందువు లను మిష, ఒప్పక్ - పొందు +వడఁగా, వెనక్ శీఘ్రముగా, డించి = దొంగిలించిన లావణ్యరసమును +వదలి పెట్టి, శబరీ = తురుమును, తాపింఛ = చీఁకటి మాకులయొక్క +కుంళాంతముక్=పొదరింట, తూటెక్ - ప్ర వేశించెను. +తా. స్వరోచియొక్కవీక్షణ మనుచోరుఁడు గండ భాగముల యొక్క +ప్రకాశ మనుద్రవ్యమును హరించి తక్షణమే ఫాల మనురాజుం గాంచి +భయపడి స్వేద మను నెపము చేత హరించిన ద్రవ్యమును పాటిపై చి ధమ్మిల్లము +చీఁకటి మాఁకులలో దూఱి మాటుపడియుండెను. (ఇందు స్వరోచి మనోరమ +యొక్క దరహాసముజిండు చెక్కులను, భూకాస్యమునకు నెలవగు ముదురును, +చీఁకటివలె నల్లఁగా నున్న వెన్నెఱిని గ్రామముగాఁ జూచె నని భావగుంభనము +చేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0605.txt b/Manu_Charitra/page_0605.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e5e4b7c9ace26063010ef8e7904a55aee0cc009 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0605.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +పంచమాశ్వాస ము +553 +ఈకువ్యమునందుఁ జతః ప్రీతి యనురున్మ +థావస్థయు, స్వేద మనెడి +సాత్త్వికభావము రాజునకుఁ గలిగినటులఁ వెలువఁబడెను. అలం. రూపక ముం +ఆవహ్నుతి. +ఆ. రాజుచూడ్కి కపుడు రాజీవముఖచూడ్కు +లెదురుకొనియె +గోడకి కొదికి +జడిసి జడిసి జహ్ను సంభవాంభో వేణి +కెదురు లెక్కు_మీల కొదమ లనఁగ. +£§. +టీ. ఆపుడు = ఆసమయమునందు, += +రాజు చూడ్కికిక్ +83 +స్వరోచి +వీక్షణమునకు, రాజీవముఖిచూడ్కులు = మనోరమవీక్షణములు, లజ్జక్ +సిగ్గుచేత, కొడికికొడికి=సంకోచించి సంకోచించి, జడిసీజడిసి భయపడి భయపడి, +జహ్ను నంధ్ శాంభో వీణికిక్ = గంగానదీ +ప్రవాహమునకు, ఎదురులెక్కు +కుగా నీఁదు, మీలశొదమలు= చిన్న చేఁకు లే మో, ఆసక్" = అనునటుల, ఎదు +క్కొనియెజ్ = ఎదురుకోలుగాఁ బోయెను. += ఎదు +కనుల వెలుఁగులు ఆభరణకాంతులు జహ్ను సంభవా వేణికవలె నుండెను. +ఇరువురిచూపు లా ప్రవాహమున కెదురేఁగు చేపపిల్లలవలె నుండెను. చేఁవలు +నీటి కెదురీఁదుట ప్రసిద్ధము. నాయకునిచూపులు గంగా ప్రవాహముగ +'నాయిక చూపులు చేఁపలవలెను వర్ణించిన యీ పద్యము చూడుఁడు. +తే. "చెలిఁ దఱియవచ్చు నరపాలసి తదృశాళి +దారి నాదారిచూపుచా లవిలి నడిచె +నపుడు గగనధునీ ప్రవాహంబు సొచ్చి +వేగ నెదురెక్కు మీనౌమవిధి వహించి.” +(చంద్రికాపరిణయము, తృ. 82.) +తా. స్వరోచిని మనోరమయఁ మనోరమను స్వరోచియు నొండొ +రులు చూచికొన వారిచూపులం గంగా ప్రవాహములకు నెదురేగుచున్న +కొదమచేఁపలపలె నుండెను. అలం. ఉత్ప్రేక్ష.. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0608.txt b/Manu_Charitra/page_0608.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8c13b94e9e34026b730e626c2472b89cf4bf0246 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0608.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +.556 +మను చరిత్ర ము +త్త్వికజతగండఘురాం +బుకదంబాసారగరియుఁ బునరుక్తము లై. +86 +టీ. నగలక్షారతి = సర్వ ప్రపంచమునకు భర్తయగు స్వరోచి, ఇడ= +కలఁబ్రాలు పోయఁగా, కొమ్మకచంబులనుండి - మనోరచుకొవ్వునుండి, మా శ్రీక +-ములు = ముత్తెములు, సాత్త్విక = సాత్త్విక భావమున, జనిత = కలిగిన, గండ +చెక్కులయందలి, మర్మాంబు = స్వేదజలముయొక్క, కదంబ = సందోహము +యొక్క, ఆసార = విధివిరామము లేక వర్షించు వర్ష ము యొక్క, గరిమన్ = +విశేషముచేత, పునరుక్తములై = రెట్టించినవై, రాలెజ్ = జలజల రాలెను . +స్వేదము సాత్విక లక్షణము లెనిమిదింటిలో నొకటి. +"సాత్వికా ఇతి జానంతి భరతాద్యా మహర్షయః, +తే స్తంభ స్వేదరోమాంచ స్వరభేదాశ్చ వేపథుః, +వై వర్ణ్యమశ్రుప్రళయావిత్యష్టా పరికీర్తితాః” +(సింగభూపాలీయము) +ఇట స్వేదము హర్షాతిశయముచే జనించెను. స్వేదకారణము లిటుల +`నాలంకారికులచే నిర్ణయించఁబడెను. +"నిదాఘహర్ష వ్యాయామ శ్రమ క్రోధభయాదిభిః స్వవస్సంతాయతే; +రోమాంచో విస్మయోత్సాహ హర్షాద్యైః” +తా. స్వరోచి తలఁ బ్రాలు వోయ మనోరమశరీరమునఁ జెమ్మటఁబట్టి +యా స్వేదబిందువులును తలఁ బ్రాల ముత్తెములును గలిసి రెట్టింపయి మేఘము +`వలె నున్న శిరోజములనుండి వానకురిసినరీతిని రాలేను. అలం- ఉపను. +ళ. పతి సతిపై నిడుముక్తా +వితతి బడఁ దొడఁగె వడి భవిష్యత్పురుషా +యిత నిర్ద యరతిర స +"చ్యుతనితకబరీ ప్ర సూనసూచక మగుచున్, +87 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0609.txt b/Manu_Charitra/page_0609.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b20e1f2daaccb46542920e5c2bf11c6b2a99e095 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0609.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమాశ్వాసము +557 +టీ. జాతి ఐ భ క్తయగుస్వరోచి, సతివైక్ +భార్యయగు మనోరమ +మీఁద, ఇడు = పోయనట్టి, ముక్తావితలిజముత్యముల సముదాయము, భవి +ష్యత్ = ముందరి కాలము నందలి, పురుసాయిక = పురుషునివలెఁ జేయునట్టి, +నిర్దయ = దయలేని, రతి +సంభోగము యొక్క, గాఢ కుయిన పురుషాయిత += += +రతియొక్క-పురుషాయిత మఁ నందుఁ బురుషునికంటే స్త్రీ కె శ్రమ బలీయము +గాన నిర్దయ మని చెప్పఁబడెను. రభస తొట్రుపాటు చేత, చ్యుత = జారునట్టి. +సిత = ధవళిమగల, కబరీ = తురుమునందలి, ప్రసూన = పుష్పములను, సూచ +తెలియఁ జేయునది, ఆగుచు = అయి, వడిక్ = వేగముతో, వడం +కము +దొడఁగెక్=కాలసాగెను. +పురుషాయితమునందుఁ బెన్నెటినుండి పూవులు రాలుట సహజము. +ఇటు లనుటకు. +"మేఘా కర్షతి మీన కేత్వవిశిఖానభ్రం సముత్కంజతే” +(బిల్హణీయము.) +పురమాయితసౌఖ్యము సౌభాగ్యాతిశయము గలపురుషులకె లభించును +గాన స్వరోచి భాగ్యాతిశయ మనన్యసాధ్యము. +"వల్లత్కుచం వ్యాదుల కేశపాశం ద్విద్యను ఖం స్వీకృతమందభాసం +పుణ్యాతిరేకాత్పురుషా లభంతే పుంభావము భోరుహ లోచనారాక్షా " +(శార్థధరపద్ధతి) +తా. స్వరోచి మనోరమతల పైఁ దలఁ బ్రాలు పోయ నాముత్యంపు +నేసలు తలనుండి పడుట యెట్లుండె నన ముందు మనోరమ చేయఁబోవు. +సంభోగసమయమందు శిరోజములనుండి పడు తెల్లని పుష్పము లిట్టే యుండు +నని చూపించుచున్నదో యనున ట్లున్నది. అలం. ఉత్ప్రేక్ష. +శాకటై మంగళసూత్రముగా శరధిశంఖ శ్రీలకు బొమ్మల +గట్ట జూలెకుకంఠపీఠి నిఖిల్య భర్త శోణద్యుతులో \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0610.txt b/Manu_Charitra/page_0610.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..16f6c32c6049168a496b8182c5e321cf87ab94aa --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0610.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +558 += +మను చరిత్ర ము +దట్టం బై సఖకోరకోత్కరము తగ్రైవేయ హైమస్ఫుర +త్పట్టిస్థాపితుద రాగములవంతంబుల్ విడంబింపఁగాన్, 88 +టీ. నిఖిలక్ష్యాభ ర్త = చక్రవర్తియగు స్వరోచి, కోణద్యుతుల్=రక్త +శాంతులు, దట్టంబై, నఖజగోళ్ల సినీ, కోరగ మొగ్గల యొక్క, ఉక్కరము +ముదాయము, శత్ = ఆమకోరమయొక్క, వేయ = కంఠభూషణమైన, +డ్రై +హైమ = స్వర్ణపుదైన, స్ఫురత్ = ప్రకాశించుచున్న, చట్ట =పట్టెడయందు, +స్థాపిత +కూర్పఁబడిన, పద్మరాగముల +పద్మరాగమణులయొక్క, పంకంబుల్ = +కాంతులయతిశయములు, విడంబింపఁగాక్ - ఆతిశయింపఁగా, శరధి = కథలి +యందలి, శంఖ=శంఖముల యొక్క, శ్రీలకు= సంపత్తులకు, బొమ్మలంగట్ట = +గెలుచుకొని తదాకారములు చెక్కిన బిరుదులను ధరింపఁగా, గెలిచినవా +రోడిన వారియా +కారాదులను గండ పెండేరమణులయందో తమ్మ పడి గెలందో +చెక్కించుట బ్రసిద్ధము. చాలెడు = ఛాలినట్టి, కంఠపీఠిక్ కుత్తుకయందు, +మంగళసూత్రముక్ = తాలిబొట్టును, కట్టెక్ = కట్టినవాఁడాయెను. +ዋ += +ఇద్మరాగము మానవులకు లభ్యముగాదు. వేల్పు చెలువ గావున మనో +రమకు లభించెను. +శ. " పెక్కు తెఱంగులఁ గడుఁ బెం +పెక్కిన యామానికముల కెల్లను మొదలై +చొక్కమగు పద్మరాగము +'లెక్కింప నమూల్య మది నిలింపుల కమరుస్.” +(రత్న పరీక్ష) +తా, ఎఱ్ఱగా నఖములు పద్మరాగమణులవలెఁ బ్రకాశించుచుండఁగా +స్వరోచి శంఖమును మీఱి వెలుఁగున్న మనోరమకంఠమందు మంగళ +సూత్రముం గట్టెను. 40NO- ఉపమ. +క. అట్టియెడఁ బెండ్లి పనుల +దిట్టలగు పురంధ్రు లచట నిలిపిరి వహ్ని \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0611.txt b/Manu_Charitra/page_0611.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3f95710c22b68591b8a7e5b12c721dd753c8403 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0611.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పంచమాశ్వాసము +బెట్టిరి మణిపీకి సురీ +పట్టము పైఁ బఱచి రందఁ బతియురు పతియున్. += +559 +89 +రతనంపుఁ +టీ. అట్టియెడక్" = ఆమంగళసూత్రము గట్టు రమయమునందు, పెడ్లి +పనుల = పెండిలి కార్యములను, దిట్టలుకగినవారు, ఆదు, పురంధులు=వతి +వ్రత లగు పేరఁటాండ్రు, అచటక్ - ఆ పెంక్టీయరుగుసమీపమునందు, +వహ్ని = అగ్ని హోత్రమును, నిలిపిరి = ఉంచిరి. మణిపీఠిక్ +బీ:టరు, పెట్టి3 =వేసి, పైక్ ఐపీఁటమీఁద, సురీ=సురీ (సూరల్) దేశసంబంధ +మయిన, పట్టము = పట్టునేలువును, పఱచిరి = పఱపుగాఁ గప్పిరి. అందుకే +అటులఁ బట్టుతాపితా గప్పిన పెండ్లిపీటయందు, జాతీయంక్ = స్వరోచియం, +మనోరమయును. ముందరి కస్వయము. +తా. మంగళసూత్ర కారణము కాఁగానే పేరఁటాండ్రు కళ్యాణ +వేదికయందుఁ బెండ్లిపీట వైచి యాపీఁటవివాఁద సూరతుపట్టు సేలంను బతికిచి +దానికిముందు హోమమునకై యగ్నిఁ దెచ్చి యుంచఁగాఁ బెండ్లి కుమారుఁడును +పెండ్లికూతురును నాపీ -టమీఁదఁ గూర్చుండిరి. +శ. ఆశుద్విజహుతహరితళ +మీ శాఖాశకలనినద మేదుర విళ దా +భీశుజ్వలాజాలహం +తాళకోడమున వేల్చి రాహంతు లెలమిన్, +90 +టీ. ఆశు=శీ మ్రముగా, ద్విజవిప్రులచేత, హోంత హోమము చేయఁ +బడిన, హరిత = పసుపురంగుగల, శమీశాఖాశకల = జమ్మిపుడకలయొక్క +జమిసమిఛల యొక్క యనుట, నినద = చిటవటమశుధ్వనులతో, మేదుర +దట్టముగా నున్న (జమ్మినమిఘా అనుటకంటే జమ్మిచివు ళ్లనుటయే సమంజనము - +శాఖాశశలములం = కొమ్మలకంరుకలు రెమ్మలు అని చెప్పనగును. "పరిమళ్ల +జన పళ్ళవల్ల వాగ్రహంతహుతాశనజిహ్వాసముద్ధము.” (శృంగార దైవధము += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0612.txt b/Manu_Charitra/page_0612.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..887d0af897f9a850911923f4da14260b79030589 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0612.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +560 +మను చరిత్ర ము +ఆ. 2-వ. 003.) విశద = నిర్మలమయిన, అభీశు = శాంతిగల, జ్వాలా +జ్వాలల యొక్క, జాల= సము దాయ ముగల, హుతాశ = అగ్ని హోత్రుని +యొక్క; క్రోడమనక్ = మధ్యను, ఎలమిక్, ఆహుతులు = హోమద్రవ్య +ములను - నేయి మొదలగు హోమవస్తువులను, వేల్చిరి = హోమము చేసిరి. +తా. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు జమ్మిపుడకలతో జ్వాల గావించి యగ్ని +హోత్రమునందు మంత్ర సహితముగా నేయి మొదలగు హోమద్రవ్యములతో +హోమము చేసిరి. +తే. తోయజామోద లాజలు దోయిలించి +ప్రమదమఁన వేల్వ నొకకొన్ని చెమట నంట +వ్రేళ్లు గను పట్టెఁ గెంజాయ వీతిహోత్రు +నాలుకలు పాటి రాకున్న నవ్వె ననఁగ, += +91 +టీ. తోయజా మోద = తామరపూవులతావివంటి మేని తావిగల మనో +రమ, లాజలు= పేలాలు, దోయిలించి రెండు చేతులఁబట్టి, ప్రమదమున = +కుతుకముతో, వేల్వజ్ జ హోమ మొనర్పఁగా, ఒక కొన్ని, చెమటక్ = స్వేదము +చేత,ఆంటక్ = చేతికఁటుకొనఁగా, వ్రేళ్లు= మనోరమచేతివ్రేళ్లు, కెంజాయ +రక్తవర్ణము చేత, వీతిహోత్రు - అగ్ని యొక్క నాలుకలు=మంటలు, సాటి +రానున్న క్ …ఈడు రాకుండఁగా, సవ్వెజ్ అగ్నిజ్వాలలను నెఱ్ఱదనములో +మాతో సరిగా రని నవ్వెను, అరఁగ౯ ఐఅనునట్లు, కనుపట్టె =ఆగపడియెను. +పేలాల కును నవ్వురకును ధవళకాంతి సమానధర్మము. ఎఱ్ఱని వ్రేళ్లకును అగ్ని +జ్వాలలకును రక్తశాంతి సమాన ధర్మము. భర్తకు దీర్ఘాయ. ప్రాప్తికై భార్యచే +వివాహమునందు రాజు హోమము జేయిం చెదరు. +మంత్ర ము _“దీర్ఘాయురస్తు మే పతి ర్జీ వాతంళ్ళరదశ్శతం.” +తా. సునోరమ లాజహోమమప్పుడు రెండు చేతులను జోడించి పట్టిన +కొన్నిలాజలు చెమ్మటచే సంగుళముల నంటుకొన నని శ్వేతవర్ణముచే నివ్వు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0613.txt b/Manu_Charitra/page_0613.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d47bd10d54a1965ac0e1a71e65a845b0d92d8af5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0613.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పంచమాశ్వాసము +551 +కుంటలు రక్తవర్ణము గలది యగుటచే తమకు సరిపోల వసి వ్రేద్ద నవ్వు +చున్నవో యన్నట్లుండెరు. కలం ఉత్ప్రేక్ష. +తే. _ప్తశగుళుచ్ఛవధూ దేహడావేమీూల +తామతల్లికపై హోమధూమ మడ రె +భర్త కభిమతంతిమహాపం వివాహక +మగుటఁ గోరి ఘటించుదోహద మనంగ, +92 +జీ. స్తక = పాలిండ్ల 3.0, గురు = పుచ్చు పద్ఛములతోడి, వధూ +దేహ॰ పెడ్లి కూ:కుకు యొక్క దేవదాసు, దాడిమీతా మకల్లిక వైజ్ +శ్రేష్ఠమగుదానిమ్మకొమ్మనిూఁద. హోదధూపము = హో షాపులోక, భర్త +జ్జనకుశకు, అభిమశ= మిక్కిలి దమయిన, రతి - సంగమమశీయెడు, +మహాఫ:= గొప్పవ_ము, విపా· ము + ఆటిక్ మిగులబండుటను, కోరి = +అపేక్షించి, ఘణించు కోవాదము = కూర్చునట్టి దోహదమో (అనఁగా, +వృక్షములకు బూచునట్టు చేయనున్న మో, ఆనగర్, ఆడరేజ్ ఇడిప్పెను- +వ్యాపించెను, +E +దోహద మన తరుగుల్మల తాడులకు అకాలమున ఫల పుష్పప్రాప్తి +కొఱకః: కేగం క్రియావిశేషము, అ:దుః సుపయోగించు ద్రవ్యముకూడ, +“తరుగులుల కాడీ నామకాలే కుశలైః కృతం, +పుష్పాద్యుత్పాధకం ద్రవ్యం దోహదం స్యాత్తు కల్కి దూ..” +వాడినుకు ధూమదోహదము ఫలము నొసం ననుల ప్రసిద్ధము. ఇందులకు --- +"అథ ధూమాళి తామ్రాక్షం వృక్ష శాఖావలంబినం, +దదర్శ కంచిదైక్ష్యాః స్తకసృన్తవధో ముఃఖమ్.” +(రఘునం. స..) +"మేషామిషాుణునునే! స్తలే కామివధూపనం, +శ్రేయానయం ప్రయోగః స్వాదాణీమీఫల వృద్ధయే. +55-36 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0614.txt b/Manu_Charitra/page_0614.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bab840ba18634851f2418097fa5f5bd4f01fcc46 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0614.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +562 +మ ను చ రిత్ర ము +లేవీజా ధూపితా సూతే ఫలం తాళివ దాడిమీ +ఆవిశ్వాథేన సంసిత్తా ధూపితా తప్తరోమభిః +ఫలాని దాడిమీ నూతే సుబహూని పృథూని చ.” +తా. పుష్పించిన దానిమ్మవలె నున్న మనోరమయొడలిపై హోమ +ధూమము పడి దానిమ్మమ్మయందు రతిరూప మగు పండు పండుటకై చేయు +దోహదక్రియవలెఁ గన్పట్టె ననుట. దానిన పైఁ బొగఁ బ్రసరించఁ జేయుటా +దోహదవి శేషణం. ఆలం. రూపకము, ఉత్ప్రేక్ష. +ము, జగతీనాథవతంస మానతశిరస్సమేళన నెయ్యపుం +జగడంబుల్ ప్రియ మొప్పమాన్పెడుతఱి జంచత్కిరీటా గ్రర +త్న గణస్పర్శసహంబు గావలసియో నాఁ గోర్కి దై వాటి న +మగువగా బాదతలంబు వట్టిస్నకల్ ముట్టించె మోదంబునన్. +టీ. జతీ చాధవరంగము - భూపతులమిన్న యనుస్వరోచి, ఆనతే - +వంపఁజడిన, శిరః = శిరస్సు యొక్క, సమ్మేళనక్షో" - కూడికతో, నెయ్యపుం +జగడంబుల్ = ప్రణయకలహములు, ప్రియము = అనురాగము, ఒప్ప +మాన్పెఁడుకఱిక్ = ఉడిగించునపుడు, చంచల్ - ఒప్పుచున్న, కిరీటాగ్ర = +బొమిడికమునందలి, రత్నగణ - రత్న సముదాయము యొక్క, స్పర్శ = స్పర్శ +మును, సహంబు = పైఁచుట, కావలసియో= కోరియో +- += +ముందవసర మగుట +నా పేక్షించియేమో, నాక్ = అనునట్లుగా, కోర్కి = కోరికి, దైవాఱక్ +న = +మిక్కుటము కాగా, మోదంబునజ్ కుతూహలముతో, అమ్మగుపక్ +అమనోరమను, పాదతలంబు = అఱకాలు, పట్టీ, నన్కెల్ = నన్నెకల్లును, +చెక్ +చుట్టించె = తొక్కించెను. +లకారసహితలువర్ణ మునకు ఉత్వలోపము విభాషనగు ననుటకు "ఆకార +యుక్తన్య ల్చోశారణ్య వా లుక్స్యాల్, వందిశ్వేసి, అంబల్లాచి, వందిళ్ల +వేసి, ఆంబుగాచి ఇత్యాది. నీరుకోళ్కలకొలనుంచు . ఆముక్తమాల్యద.” +(అహోబల పండితీయము) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0615.txt b/Manu_Charitra/page_0615.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c82875eaeb6008c00cbb1c7a5ebeb4c993b41c9d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0615.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమా +శ్వాస మం +563 +తా +స్వరోచి శిరస్సు వంచి పధువుపాదము పట్టుకొని సన్నెకల్లు +ముట్టించెను. ఆవి యిటు పై జరుగునట్టి ప్రణయకోపమును బోగొట్ట నమన్న +రెంచుతఱి కిరీటమందుఁ గూర్పఁబడిన మణులం గూడ శిలరే కావున వాని +యొక్క రాపిడిని సహించుట కభ్యాసము చేయునిమి త్తే మామె కాళ్ల తగులు +నట్టు శిరస్సువంచి సన్నెకల్లు కుట్టించెనేమో యమన ట్టుండెను. అలం. +శ. కడు నవ్వించుచుఁ జెఱఁగులు +ముడివెట్టగా బేకఁటాండ్రు ముదిత కనుబొమల్ +ముడివెట్టె నాలికిగ్గున +ముడివెట్టెకొ నారి చెఱకుమోసున మగుఁడున్, +95 +టీ. పేరఁటాండ్రు = పేరంటము చేయుటకు += పేరంటము చేయటకు వచ్చినను వాసీనులు +కడుజ్" = విశేషముగా, సవ్వించుచుకొజనవ్వునటులఁ జేయుచు, చెఱ: గులు +కొంగులు, ముడి పెట్టక్ = ముడివేయగా, ముదిక=మునోరమ, నాల్సిగ్గునన్ +చిఱులజ్జీ చేత, కనుబొమలుడి పెట్టెక్ (ఆ ప్రసంగ మునం దిష్టము లేనిదాని +వలె) మొగము చిట్లించి బొమముడి పై చెను. మరుడు = మారు: రును +చెఱకు మోసునక్" = చెఱకు మొక్క యొక్క వింటియుడు, నారిజ అల్లెత్రాటిని, +ముడిపెట్టెర్ = ముడివేసెను - నారిని స:ధించెను. +తా. వధూవరుల చీరచెఱఁగులు ముత్తైదువలు నవ్వులాటగా ముడి పెట్ట +మనోరమ లజ్జ చేఁ గోవవడినట్లు కనుబొమలు ముడివై ననియు వెంటనే +పెండ్లికుమారునకుఁ బెండ్లికూఁతునకు నవ్యోన్యానురాగము కలిగె ననియం +చాత్పర్యము. ఆలం - ఆవృత్తిదీపకము. +5. పరిణమించిరి ధరామర +పురం శ్రీహన్త +ఘటిత చేలాంచల +గ్రంథికలనఁ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0617.txt b/Manu_Charitra/page_0617.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b25174a4c15aebd0c2db0e92c652f7f1985a9ac --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0617.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పంచమాశ్వాసము +565 +ధుప్రునివలె: దదకాండళ్ళము స్థిరముగా నుంటకై ధ్రువపత్రమును నండ +ర్శించికి, కరిణయ వివాహమునకు, ప్రాప్తి = ఏతెంచిన, సప్త శ్రీ నక్త +మహామునులకుటుఁబిశలలో, ప్రేక్ష్య = వీక్షించదగినది యగు, సాక్షాల్ +ప్రవర్నకయిన, ఆరుంధతీపతికి = సాధ్వీరుణి యాగనరుంధతికి, ఎర:గిరి +సమస్కరించిరి. సప్తర్షి మండలములో వసిష్ఠ గత శ్రము చింత మినుకుమినుకు +మనుచుఁ గానఁజదుఁదియే ఆరుంఢతీరవ శ్రము; దాని గాంచుట దీర్ఘ సువాసి +నిశ్వముప పాతి ప్రక్యము నర్థించి. సకలజనమన్తరుగు, సంయమిగణ=ముని +సముదాయమునకు, నమస్కరణకృత్యము=వందనము చేయుట యశువనిపి, ఆద +రించి ఒనర్చి, తదీయువారిసంబంధమయిన, హస్త -కరములవలన, అభిమం +త్రితజమశ్రమం చేఁ బూతములుగా కౌనర్పఁబడిన, అక్షకలు=సేన +ఆల్యాదరమునన్ +ఐఎక్కువ ప్రేమతో, మాళిక్ వెళ్లి కస్సునందు, తాలి +తా. వధూవకులం బంధువులు సంతసింప విభ్రముత్తయిదువలు వైచిత +చెఱఁగుముళ్ల శానందించి, అగ్నికిఁ బ్రదక్షి ణశమస్కృతు లొనర్చి, ధ్రువుని +నరుఁఢతీదేవినిఁ జూచి నమస్కరించి, వివాహమహోత్సవముం దిలకించ +నే తెంచిన మునివర్ణ మునకు మ్రొక్కి, వారిచే నొనంగఁబడిన దీవనాక్షతలు శిర +స్సుల పై చుకొని3, (వధూవ స్త్రాంతముతో వరుని వస్త్రాంతము ముడిచేయుఁట +చేలాంచల గ్రంథికలన. పరస్పరము ఎడబాటు కలుగకుండుటకై యీ క్రీ +యీ క్రియ +జరుపుదురు.) +ఉ, కూరిమి మంత్రి తోడ నలకూబరుఁ డేకతమాడి పెద్దబం +గారవుఁ గోరఁ గల్పకని కాజనికాంతము లైన చీరలుకొ +హారవిభూషణావళియు సమ్మిథునంబునకుఁ బ్రియంబుతో +నారదమౌనిచేత నదన౯ జదివించెం గులేరు +వేరుగాన్. 95 +టీ. డలకూబరుఁడు, కూరిమిమంత్రితోడు = ప్రియరచివునితో, +ఏశతమాడి - రహస్యాలోచన చేసి, పెద్దబంగారపుఁ గోరక్ = గొప్ప కనకంపులు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0618.txt b/Manu_Charitra/page_0618.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06bfd3b596b0960b60bc626b50e7127b268adadd --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0618.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +566 +మను చరిత్ర ము +ఇ ళ్లెమునందు, కల్పవనికా - ఈగి మ్రాకులతోఁటయందు, జని = = పుట్టిన +మగుటచేత, శాంతములు - హృదయానందములు, ఐన చీరలంక్ = అయిన బట్ట +అంను, హారవిభూషణావళీయం - ముత్యాలహారములు మొదలగునగల సం +దోహమును, క్రియంబుతోన్ = ప్రేమతో, అమిధునంబునకు ఆవధూవరు +లకు, నారదమాని చేత, అదనక్ - సమయమందు, కుబేరు పేరుగా= తం డ్రి +యగుకు లేకుని పేరిట, చదివించె జ ఆశీర్వదింపఁ జేసెను. +తా, ఆశీర్వచనముఁ జేయునప్పుడు కనమంత్రితో, కర్తవ్యము॥ +యోజించి వధూవరులకు నలకూబరుఁడు తన జనకుఁడైన కుబేరుని పేరిటఁ +కల్పవృష్ జన్యము లగుపుట్టనుఁలను కలంకారములను నారదమహాముని చే +విదివింపఁ జేసెను. + కలిమి మెఱయంగ గుఱియు +గలబాంధవు లొసఁగి రవుడు కాంచనముణిభూ +షలుఁ జీరలు నరపతికి +బొలఁతికి నుడుగరలు ముదము పొదలఁగ సంతన్. +టీ. అపుడు +97 +కట్నములొసంగు నాసమయమునందు, మఱియున్ = +రత్న +నలకూఁబరుఁడు చదివించిన పిమ్మట, కలబాంధవులు ఉన్న బంధువులు, కలిమి +గంవద, "మెఱయంXE" = ప్రకాశింపఁగ, కాంచనమణిభూషలఁ +మయన్వర్ణాలంకారములను, చీరలఁను, ముదము = ఆనందము, +ఆనందము, పొదలఁగ +వృద్ధిపొందఁగా, నరపతికి౯ +రాజైన స్వరోచికిని, పొలఁతికి జమనోరమ +కును, ఉడుగరలు = కానుకలంగా, ఒసఁగిరి - ఆర్పించిరి. అంతర్, +కన్వయము. +ఉడుగర యనఁ గానుక యనుటకు +తే. “కడఁక రాజంగమున కుడుగర యొసం R. +ముందరి +(అచ్చ తెనుఁగు రామాయణము. యు. కాం.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0619.txt b/Manu_Charitra/page_0619.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39003506bad3f11451a4eff7ebd15fadf39c934d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0619.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమాశ్వాసము +తా. నలకూబరుఁడు కట్నములు చదివించిన తరువాత +అందఱును దమకుఁగల కొలఁదిఁగా బంగారునగలు, చీరలు, +శీతను బెండ్లికూఁతునకును గానుకలం చదివించిరి +సీ, పొగడపూవంటి కంపులమదాంబువులును +శధువర్ణ దంతశంబములు మెఱయ +భీకరస్వర చారుబృంహితంబులు ఘనాం +గారకగ్రహశాంతికన్ను లమర +నిలఁ జుట్టువడు తొండముల మించువూర్వాంగ +మెత్తకం బై పిఱుం ద త్తమిల్ల +గటము లుత్కటము లై నిటలముల్ బటువు లై +సిబ్బెంపు మొగముల నుబ్బు విజ +తే. స్వర్ణ కంక్ష్యాంకుశ ప్రాపశుధిశార్థ +భేటకుథఘంటి కాద్యలంకృతులఁ జెలువ +మెసఁగు గంభీర వేదిభ ద్రే భళతము +నల్లునకు నిచ్చె గంధర్వవల్ల భుండు. +567 +దక్కిన బంధువు +పెండ్లి మరున +98 +టీ. పొగడపూవంటి = వకుళ పుష్పను వాసన వంటి, కంపుల సౌరభము +గల, మదాంబువులును = మదోదకములు ను, మధువర్ణ = తేనెరంగుగల, దంత +శంబములు = వజ్రాయుధ సదృశము లగుదంతములను, వెజియన్ ఇ ప్రకాశిం +చఁగా; తేనె రక్త వర్ణ గణము లోనిది, కాని నేనుఁగు దంతము లెఱ్ఱగా నుండె పని +చెప్పఁబడెను. శ్లో, “హింగులం మధురక్తాని, స్ఫలింగాహ మీదవః." భీకర +భయంకరములగు, స్వర ఆ కంఠధ్వనితోడి, చారు - మనోహరము అయిన, +బృంహితంబులు = ఘీంకారములును, మన - గొప్పదియగు, అంగారక గ్రహణ +అంగారక గ్రహము యొక్క శాంతి = ప్రకాశమువంటి ప్రకాశము గల, +కన్నులంm +వయనములు, ఆమర = ఒప్పఁగా, ఇలక్ = పుడమియందు, చుట్టువడు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0620.txt b/Manu_Charitra/page_0620.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c8294bac0d7d818f637649fe1149009fc4d8ad9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0620.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +568 +మను చరిత్ర ము +చుట్టగా చుట్టఁబడుచున్న మిక్కిలీపొడవులైన, తొండముల తొండముల +చేతను, మించుపూర్వాంగము - అతిశయించు ముడఱి భాగపు శరీరము, ఎత్త +రంబైజపౌడపై, పీఱందుజ వెనుక ప్రక్క శరీరము, ఆత్తమిల్లక్ = తక్కువయై +యఁండఁగా, కటములు గండభాగములు, ఉత్కటములై - పిపులములై, నిటలు +ముల్ +నుదుళ్లు, బటువు లైజగుండ్రమైనవై, సిబ్బెంపుమొగములజ్=మచ్చలం +గల మోములయందు, ఊయ్బిఉబుకు, మాజిక్ విశేషించగా, స్వర్ణ -బంగరు +"మొకాముగల, కక్ష్య = నడికట్టుపట్ట, అంకుళ = అంకశము, ప్రాస= ఈఁటె, +శరథి=బాణములపొది (తూణీరము), శార్జీ శిరము లబిల్లు, ఖేట = డాలు వ్యా +కుథ= పైనఁబఱచుకంబళి, మంటికాఙగం, ఆది = మున్నగువానిచేనైన, ఆలం +శృతుల" ఆ అలంకారములచేతను, తెలంచము = చక్కఁదనము, ఎనఁగు = +బృద్ధియగునట్టి, గంభీరవేది = తెంపులేని మదముతోఁ గూడిన వైన, భద్రేభ +శతముక్ = నూఱభ ద్ర గజములను, గంధర్వవల్లభుండు +ఆల్టునకు" = ఆల్లుఁ డగున్వరోచికి, ఇచ్చెక్ ఓనం గెను. +శ్లో. “శ్వ గ్ఛేదాచ్ఛోణితస్రావానా సస్య చ్యవనాదవ్, +ఆజ్ఞానం యో న జానాతి న స్యాద్ధం భీర వేదిక ః . ” +- +" +ఇందీవరాక్షుఁడు, +అని గంభీర వేదిగజలక్షణము, +మేనిపైని చర్మ మూడిపోయినను రక్తము గారు చున్నను మాంసము +కడుచున్నను కన్నుతా 'నెఱుంగక యుద్ధములోఁ ఔటవడు మత్తుటేనుంగును +గంభీర వేది యని యందురు. ఇది మృగచర్మీయ +గ్రంథకరమతము. +పుత్రీయమునం దీయంశమొ +శ్లో “చిరకాలేన యో వేత్తి శిక్షాం పరిచితామణి, +గంభీర వేదిర్విచేయన్స గఱో గజవేదిభిః ” +గమనాది శిక్షలు బహు కాలములకు గ్రహించుగజమును గంభీర వేది +యని యందురు.. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0621.txt b/Manu_Charitra/page_0621.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7b5ff4ff9c6a527564861578d927f3696b7dd14 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0621.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పంచమాశ్వాసము +565 +తా. ఆవయవసౌష్ఠవము గలవియు, బహువిధాలంకారశోభితములు నగు +నూఱు భద్ర జాతీయేనుగులను గంధర్వరాజయిన యిందీవరాక్షుడు ఆల్లం +డగువ్వకోచికి ఆరణముగా నిచ్చెను. అలం. స్వభావోక్తి-ఉదాత్తము. +ళా. ఉర్వీజానికి మామ యిచ్చె శిఖిపింఛోద్భాసివర్ణంబుచే +నర్వాచీనఘవాళి రోహితసహ ప్రాక్టర్ల గా మింటఁ బూ +పార్వస్తోమముఁ జిత్రయానముల నూటాడించు గాంధర్వగం. +ధర్వప్యూహము దీ ప్తిచండమణి కాండస్వర్ణ సన్నాహమున్, +టీ. మాకు = మాకు యైన యిందీవరాక్షుడు, ఉర్వీజానికిక్ = భూ +భర్తయగరోచికి, శిఖిపింఛోద్భాస్విర్ణంణ చేశా మాయూకపింఛ వర్ణము +క్షితిఁ బ్రకాశించ +కాశీంచు రంగు చేత, ఆర్వాచీనమునాళి - భూమికి దిగిన మేఘసము +దాయము, రోత = కుటిలత లేని యి, ద్ర ధనువుల యొక్క సహస్ర +వేయింటిచేత, ఆకీర్ణగాక్" - ప్రవశించిన దగునట్టుగా, దీప్తి= ప్రకాశమం చేస్తే, += +చండ = మిగులఁ బ్రకాశించుచున్న- తీక్ష ముగా నొప్పుచున్న, మణికాండ +మణినముదాయములు సమకూర్చిన, స్వర్ణ సన్నాహముద్ = స్వర్ణకవచమునిః +గలవానిని, మింటక్ = ఆకసమునందు, పూపార్వస్తోమముక్ = సూర్యాశ్వ += +సమూహమును, చిత్రమానముల = చిత్రగమనము చేత, ఊటాడించు - +ఉఱ్ఱూ.తలూఁగించునట్టి - అతిశయించుచున్న యనుట, గాంధర్వ = గంధర్వుల +దయిన, గంధర్వవ్యూహమున్ - ఆశ్వసమూహమును, ఇచ్చెను. +తా. మాకు యల్లునికి నెమిలి పురి వంటి కాంతిగలిగి వంకరలం లేని +వెక్కింద్రధనువులతోఁ గూడి భూమికి దిగివచ్చిన మబ్బులో యనునట్లు +మిగులఁ బ్రకాశించుచుండు మణులు గూర్చిన వక్కెరలు పై చిన వానిని, నభ +మునఁ జువిడు సూర్యహయములను సీనడింపఁజాలిన విచిత్ర గమనములు గల +వానిని, తండోవతండము లగుహయములను గానుకగా నొసం గౌడ. ఆలస్యా +పమ - ఉత్ప్రేక్ష. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0622.txt b/Manu_Charitra/page_0622.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..23ae98ba58500d811b74762136c9074beb5a770e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0622.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +570 +మ ను చ రి త్ర ము + తళతళనితరణి మెఱుఁగులఁ +తలతల మనుమణుల మెఱసి తలఁచినచోటకా +నిలుచువిమానము ఖేచర +కులతిలకుఁడు కూర్చి పెండ్లి కొడుకున కొసఁగెన్, +100 +టీ. ఖేచరకులతిలకుఁడు గంధర్వరాజైన యిందీవరాక్షుఁడు, తళతళని +తరణి మెఱుఁగులతో ఆ తళతళమని +ప్రశాశించు సూర్యకాంతులను, తలతలము.. +తప్పుకొనుము- తొలఁగుము తొలఁగుము, అనుమణులతో అనునట్టి రతనముల +చేత, మెఱసి = వెలిఁగి, తలఁచినచోట తలంచుకొనిన ప్రదేశమందు, +నీలంచువిమానముక్ నిలుచునట్టియాకాశమునఁబోవు లేరును, కూర్మి పెండ్లి +కొడుకునకుక్" ఐ పేరి గలయల్లునికి, ఒసఁ KE. +ఇందీవరాక్షు, దాకాశగమనశక్తి గలవాఁడు గాన భే చరకులతిలకుఁడు. +శూరిము పెండిలికొమారున కపూర్వవస్తు వరణముగా నొసంగవలయుఁ గాన +రత్న స్థగితమును అనుకొన్న చోట నాగునదియు నగువిమాన రాజము నొనం గెనుల +ఆవూర్వానర్ఘ్యమణిష్ఠగిత మనుటకు సూర్యప్రకాశమును గాదనుటయే +తార్కాణము. +తా. ఇందీవరాక్షుఁడు ప్రేమాన్పదుఁ డైనయజ్ఞుఁ డగుస్వరోచికి +దూర్యకాంతిని దిరస్కరించునట్టి రత్నములచేఁ బ్రకాశించుచు నాఁయు మనిస +కావున నాఁగునట్టి విమానమును కానుకగా నిచ్చెను. +వ. మఱియు రజతమహారజతశయ్యా సనభాజనడో లాకలాచికా +ఘటకటాహవీటి కావేటి కాదిగృహోపకరణంబులును, మర +త కురువింద పురుషరత్న పురందరమణిమా క్లికాది మహా +రత్న ఘటితక ట తులాకోటి కంఠి కాంగదై కావళీ కాంచి +కోర్మి రాదిక లాపకలాపంబులును; విచిత్ర నేత్ర వేళల కాశీయ +చీనాం శుకపట్టఁబులం బెట్టినట్టి +పెట్టియలును, అమూల్యా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0623.txt b/Manu_Charitra/page_0623.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08f3f0e42a9de8451b169712f473141dc66150fb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0623.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పంచమాశ్వాసము +571 +గరుమృగమద సంకుముదకుంకుడుపటీర కర్పూరహీమాంబు +పూరంబులు దట్టువునుంగు నగరుసత్తును మంచిగంద +వొడి చాఁ దుదయభాస్కరంబు లోనుగాని కలపరిమళ- +ద్రవ్యసంభారపరంపరలును, జవ్వనం పుఁ గొవ్వున నివ్వటిల్లి +నవ్వంపువా తెఱలు వివ్వ నవ్వును +ను సోగ వెన్నెలలం గలిసి +పిసాళించు చంచల దృగంచల ప్రభలక్షా బచారించి, మెఱుం +గుఁజన్నులఁ గన్నె తమ్మి మొగ్గలవన్నె నటనటించి, పెన్నె +ఱుల మెఱుంగుఁదు మైదవన్నె: దటమటించి, నెన్నడుముల +విన్ను వెన్ను దన్ని, బటువు మిగిలి విటని శాయంబు రాయి +డిం బడి పుటపుటనైన కూలంకష చాటువులు మాటకారి +తనంబు మెఱసి నాగరికపుఁ +బనులగరగరికలగ శరవచ్ఛలా. +లాపాచరణంబుల మిసమిసలఁ బర గలిగి మేలిమైనకులుకుల +రసిక జనంబులమనంబుల మరులు కొలుపకో జాలి సురుచి రాభ +రణభూషితం బగు పరిచారికాసహస్రంబును గూఁతునకు +నరణ:బుగా నిచ్చి మఱియును. +101 +టీ. మఱియంక్ a ఇంతియేగాక ఇటుల విమానాధికముల నొసంగు. +టయేగాక, కూఁతునకు = కూతురగుమనోరమకురు, రజత = వెండివియు, +మహారజత = బంగారువియం నగు, శయ్యా - శయ్యలు, ఆసన జపీఠములం, +భాజన = వళెనములు, డోలా = ఉయ్యెలమంచములు, కళాచికా - తమ్మ +జడిగములు, ఘట = బిందెలు, కటాహ = బరిణెలు, వీటి కా పేటికా += += +పొందానులు - తాంబూలము వేసికొనుటకు ఆకులు పక్కలు నుంచి కొను +పెట్టెలు, ఆది = మున్నగు, గృహోపకరణంబులును = ఇంటిపనిముట్లును, +మరకత పచ్చలు, కురువింద - కెంపులు, పురుష రత్న = రవ్వలు, వీనినె . +వగతా లనిగూడ యందురు. పురందరమణి = ఇంద్రనీలములు, మౌక్తిక =. +చె. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0624.txt b/Manu_Charitra/page_0624.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ace89c5f9b086ba4f8bf13b8112c0c838d8630f8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0624.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +572 +ముత్తెములు, ఆది +మను చరిత్ర ము +మున్నగు. మహారత్న ఘనమణుల చేత, +ఘనహణులచేత, ఘటిక +కూర్పఁబడిన, కటక = కడియములు, తులాకోటి +కడియములు, తులాకోటి - అందెలు, కంతికా = కం +టేలు, అంగద = భుజకీర్తులు. ఏకావళీ ఒక్క పేటగల రత్న హారములు, +కాంచికా = మొలక్ట్రార్లు, ఊర్మికా - ఉంగరములు, ఆది = మొదలయిన +కలావ భూషణముల యొక్క, శలావంబులు = +సముదాయము లంతు, +విచ్చిత్ర =మిక్కిలి చిత్రములయిన, పేశల జరుృగువులైన, కౌశేయ=పట్టుతో +నేసిన, చీనాంశుక = చీన దేశపు వస్త్రముల యొక్క, పట్టణులక్ = సముద్రా +యములను, పెట్టినట్టి పెట్టి కులుకు ఉంచినట్టి పేటికలును, అమూల్య - వీలంటే +లేని, అగరు - చేవగందపుఁ జేక్కలు, మృగమద కస్తూరి, నంకుమన +జవ్వాజి, కుండవ కుంకుమపూవు, జటీర ముంచిగందము, కర్పూర +పచ్చకప్పురము, హిదంబు భూ సంబులు వన్నీటి ప్రవాహములు, పూర మమ +టచే వలసినంత న్నీ రసుట, పూవుల దుకాలిన మంచుచినుకులనుండి తీయు +నదిగా వున పన్నీటిని హిమాంబు వందురు, "సీ మోహాపదేశత మోము. +ముద్రితము +లైన శనుల హీమాంబువు లును భరాదు.” (వసు చరిత్రము.) కట్టుపునుంగు గడ్డ +కట్టినపునుఁగు, అగరుసత్తును = ఆగరుగంధధృతిరును, సర్వకాలము నగరు +లభింపడేని వాడుకొనుటకై యగరునుండి తీసిన యత్తరువును, మంచిగంద +వొడి = మంచిగందపుపొట్టును, చాఁదు. ఆరుగఁ దీసి బొట్టు పెట్టుకొనువగరును, +'అగరులో నింక వల్లఁగ నుండి జిగటగ నుందు దానిని తిలకమున కుపయోగిం +తురు. ఆగదనే చాఁ దని యందు రనుటకు "ఉ. సంకుచురంబునం బుతులన +చాఁదును గస్తరియుం ఘటంబులం బంకము చేసి”. ధూర్జణి కాళహస్తి +· మాహాత్మ్యము. ఉదయభాన్క రంబు ఉడయభాస్కర మను రంజిక +• += +విశేషము, లోనుగాక్ '- మున్నుగా, కల = ఉన్న, కరిమళ - సుర్రా +' ననగల, ద్రవ్య = పదార్థములయొక్క, సంభార = సముదాయముల యొక్క ' +పరంపరలును - వరుసలును; జవ్వనంపుఁ గ్రోవ్వురజ్" - వయోమదము చేసేను +"జవ్వనపునిబ్బరముచేత ననుట, నివ్వటిల్లి = వృద్ధిపొంది, మవ్వంపువా తెఱలు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0625.txt b/Manu_Charitra/page_0625.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de4035ec9ecf9ea13efa369f003e5ec114edd9fa --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0625.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమాశ్వాసము +578. +33 +మృదులమగునోష్ఠములు, యౌవనోదయమునః ఔదవికి: గాని యతిశయిం +“నను. కావిఛాయచే మోని మిగుల మృ డవగా నున్నటులఁ దనడ నులు. +విశ్వక్ = వికసించునట్లు, నవ్వు ఆ నగవుల కు. సమజలేశయయిన, సోగ +నోగలుగా సాగుచున్న, వెన్నెలల = చంద్రప్రకాశములను, కలిసి కూడి, +కిసాళించు = వెలుంగుచున్న, చంచల - కదలికనం, దృగంచల = కన్నుఁ +శానల యొక్క ప్రభల కాంతులను, పచారించి వ్యాపించఁజేసి, +మెఱుంగఁజర్నులక్ = మెఱుఁగులుదేఱు పాలించేక, కన్ని = పరుషముగల, +తమ్మి మొగ్గల = ఇది ముకళముల యొక్క పనె - ఆధిక్యమును, ఆటపాటించి= +ఫిక్కరించి, మెఱుంగుచన్నులనుబచే జవ్వనపు బింకంచే సుబ్బియుండె నపట +సాధయబాహుకూలము అంటే మీటిన విచ్చారు- పన్నులనుండి కాంతి ప్రస +నేను గాన నీటఁ జనుగపకాంతి చెప్పబడెను అమలుకు, "ఊ. క్రిక్కిఱి +2 స్నదో 200CKETS శ్రీ కలగాంతియుఁ బంచబాణ ద్విశ్కఁగఁజేయ” (శృం. +శై. ఆ 7.) వెన్నెఱులర్ గొప్పళిరోజముల చేత, మెఱుంగు: దువ్యెదవన్నె +ప్రకాశించుచున్న తేటులయొక్క రంగును, ప్రేమటించి = హీనము చేసి +వెన్నడుములన్ = చక్కనినడుములచేత, పిన్ను-ఆర సముచు, వెన్ను దన్ని +వాళి పఱచుకొని, జటువు = గట్టితనము, మిల్=ఆవేళయించి, విటనికాయంబ +రాబడిజ్ = విటకాండ్ర సముదాయము యొక్క రాపిడిని, పడి, పటపుట +చైనా = నేర్పుఁజెంచిన, పలువురు విటులతోఁ గలయికల నొందుటచే హొంత +కారిమాటలందు బారి తే3 యనుట, కూలశేష = ఒడ్డను తాకుట్టి - సమగ్రము లై +భావపూరితములైన యనుట. చాటువుల = చేసిుక్కార వాక్యముల చేత, +మాటకారితనంబు = వాచాలతను, మెఱనిజ వెలుంగ; జేసి, బాగరికపుఁజనులు +గరగరికలక్ = చక్క నివసులయందలి మనోహరత్వములచేత, గళరము సంగమ +సమయగళనినాదముంబోలు ధ్వనులయొక్కయు, ఛలాలావ భావగర్భిత +ముగా మాటలాడుటయొక్కయు, ఆచరణలతో " - పనులు జరపుటచేతను, +రవణంబుల మినమినలక్ ఇ అలంకారశోభవతత్ర మనగలిగి += +గట్టితనము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0626.txt b/Manu_Charitra/page_0626.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c03eb4aaa337fc88dcbedd94ee9096732160504 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0626.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +574 +మను చరి త్ర ము +గలిగి, మేలిమైనకులుకుల - కృంగారచేష్టావికారమునఁ గదల్చు నవయవ +చలనముచే, రసికజనంబుల మనంబులక్ - రసికు లయిన పురుషులయొక్క +చిత్తములను, మరులు కొలువక్ - మోహముగలుగఁ జేయుటకు, చాలి = +తగి, సురుచిర ఎక్కువగాఁ బ్రకాశించునట్టి, ఆభరణ భూషణములచేత, +భూషితంబు ఆ అలంకరింపఁబడినది, అగు, పరిచారికానన సంబుక్ = వేయి +మంది దాసీజనమును, ఆరణంబుగాద్ - మనోరమకు స్త్రీధనముగా, ఇచ్చినా +'ఒసంగి, మఱియును - ఇంతియగాక. ముందఱిక వ్వయము. +తా. తండ్రి చునోరముకు వెండిబంగారపువస్తువులను వలువిధము అయిన +గృహోపకరణములగు వింతపనిముట్టులును రశనములు చెక్కిన విభూషణ +ములును చిత్రవిచిత్రము లగువక్త్రములును, వస్తుసమూహమును దాఁచి కొన్నట +కనుకూలములగు మిగులదిలువగల చక్కని పెట్టెలును, అగరు మొదల COMన +సుగంధ ద్రవ్యములును, పనిపాటలయందు నేరుపు గలిగి చక్కఁదనపుఁ బెంపున +వలరారి నాగరళముగా సంచరింపఁగల చక్క నిజవ్వనపు టొప్పు చేఁ దనరు +చాలమంది పనిక త్తె లగు దాసీజనమును ఆరణ మిచ్చెను. అలం. ఉదము. +నీ, అవనతాంగుష్ఠాగ్ర హర్య నిర్యద్రత్న +ఖనిఘనాంతరితశృంగాటకములు +మదముదావహదివ్యమై రేయ ధౌరేయ +గోత్ర భిద్విటపినిషుటయుతములు +మహిళాకదంబడింభ గ్రాహ్యగృహచర +నృగనాభిసౌరభ్యనిర్భరములు +ప్రఖరాఖునఖర ధారావిదీర్ణో దీర్ఘ +సౌవర్ణ మృత్కీర్ణ జాంగలములు +`తే, కోకకలహంసముఖరితాభ్దాకరములు +సిద్ధచారణగంధర్వ సేవితములు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0627.txt b/Manu_Charitra/page_0627.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a599c0d024326cd0a1957a79fd4e59840f35853 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0627.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +పంచమాశ్వాసము +మందర ద్రోణిఁ గొన్ని గ్రామములు గూర్చి +తనయపసుపున కొసఁగె గంధర్వవిభుఁడు. += += +575 +10% +టీ. గంధర్వవిభుఁడు గంధర్వరాజగు నాయిందీవరాక్షుఁడు, అవనశ +పంపఁబడిన, అంగుష్ట = కాలిబొటన వ్రేలి యొక్క, అగ్ర = చివర చేతను, +హర్య - హరింపఁదగిన పై, నిర్యత్ = వెడలుచున్న, రత్న = రతనములు +యొక్క, ఖని = గనులచేత, మన - ఎక్కువగా, అంతరిత ఆచరింపఁబడిన, +శృంగాటకములు చదుకము లున్నవియు - గ్రామములందు రతనములు పైకి +గానవచ్చుగనులు పెక్కులుగాఁ గల వనుట. మద మత్తతను, ముద ఆనంద +మును, ఆవహ = పుట్టిచునట్టి, +దివ్య = ఉత్తమమయిన, మైరేయ +ఇతరసమద్యమునకు, ధౌరేయ భారవాహులైన, గోతబిత్ = దేవేం +డ్రుని +వైన. వీటిని ans కల్పకములతో +నొప్పిన, నిష్కుట - ఉపవనములు +తోడ, యంతములు = కూడినవియును, దివ్యమైరేయ = దేవతౌయోగ్య +మైన మద్యమును ఆని యొకరు వ్రాసియున్నారు. మద్యము నొసంగునవి కల్ప +వృక్షములుగాన, దివ్య=స్వర్గ సంబంధ రుగు ననుట యెంతయు నొప్పియున్నది. +తెలిసి +మములందుఁగల వృక్షములు నాయికానాయకుల కానందకరములగు +మైరేయాదు లొసంగుచున్న వసుట. మహిళా = ఉవిదలయొక్క, కదంబ +సముదాయము చేతను డింభ నిషువులచేతను, గ్రాహ్య +కొనఁదగిన, గృహ = గేహములయందు, చరత్ = సంచరించుచున్న, +మృగ మృగముల యొక్క, నాళి బొడ్డు వలనఁబుట్టిక యొక్క +సౌరభ్య = సువాసనలచేత, నిర్భరములు - పూర్ణముగా నిండినవి యణ, కస్తూరి +మృగములు కలసిమెలసి తిరుగుచుంటచే స్త్రీలు శిశువులు గూడ నవి కస్తూరి +విడిచిననంగతి గుర్తించుచుండిరిగాన నొనుగఁబడిన గ్రామములు కస్తూరీగంధ +బంధురములుగా నొప్పుచున్న పని భావము. ప్రఖర = ఎక్కువతీక్ష ములైన, +ఆఖు = మూషళముల యొక్క, నఖరథారా = గోటి నలచేత, వికీర్ణ +తవ్వఁబడుట చేత, ఉద్దీర్ణ - ఉప్పతిల్లిన, సౌవర్ణర్బుత్ బంగరుమట్టి, కీర్ణ += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0629.txt b/Manu_Charitra/page_0629.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af5fdf8b34284d72db392def358230ac9e04e221 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0629.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +పంచమా +శ్వా స +స ము +577 +ధకులను = విద్యాధకులు నగు పెండ్లికై యేతెంచినవారిని, విభవంబు = వైభవము, +కడలు కొనఁగ = వృద్ధిపొందఁగా, ఉడుగకలు కానుకలు, ఒసంగి, నిజ +పురంబులకు = ఎవరి గ్రామములకు వారికి, అనిచెక్ = పంపించెను. +తా. ఇందీవరాక్షుఁడు పెండ్లికి వచ్చినదేవతలు, సిద్ధులు, చారణులు, +ఉరగులు, యక్షులు మొదలయిన వారి నందఱినిఁ దగురీతిఁ గట్నములఁ గాను +కలను సత్కరించి వారి వారి గ్రామములకు: బంపించెను. +వ. అనిన విని జై మినిమునీంద్రుండు మీఁదటివృత్తాంతం బాన +తీయవలయు నని యడుగుటయును. +104 +టీ. ఆనిన౯ =ఇట్టు పక్షులు పలుకంగా, విని, జైమినిమునీ, ద్రుండు, +మీఁదటివృత్తాంతంబు = తరువాతికథను, +తరువాతికథను, ఆవతీయవలయంక్ = నుడువవల +యను, అని, అడుగుటయఁజ్ = ఆడుగఁగా, ముందఱియాశ్వాసము లోని +రెండవవచనములోని 'బాదరాయణాం తేవాసి కిట్లనియె' నను వచనముఁతో +నన్వయము. +మ. అతులంతిగభీర భీరహిత చిత్తాంభోజ భోజక్షమా +పతివిద్యాకరిపాక పాకుతుంద్భోగ భోగాశిప +త్రితరస్స్పూర్త్యనుభావ భావభరిత శ్రీ శాంత శాంతారపా +తిత కాళింగకు లేక లేశతరవృత్తి క్షీణవైరివ్రజా, +టీ. అతుల = సమానరహితమైన, శాంతి +== +105 +క్షమచేత, గభీర లోత +యినవాఁడా, ఇతరులు గ్రహింపజాలనియంతటి యోరిమిగలవాఁడా యనుట. +భీరహిత=నిర్భయమైన, చిత్తాంభోజ = హృదయపద్మ ముగలవాఁడా, వెఱపును +గలపైన నెఱుంగనివీరాధివీరాయనుట, భోజిక్ష మాపకి భోజమహారాజు +యొక్క, విద్యాపరిపాక విద్యావరి పాకమువంటి విద్యాదరి పాకముగల +వాఁడా, భోజునివలె సమస్తవిద్యలయందు సంపూర్ణ పరిచయము గలవాఁడా +యనుట, పాకరిపు దేవేంద్రునిదైన, శుంభత్ = ప్రకాశించుచున్న, భోగ = +55-37 += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0630.txt b/Manu_Charitra/page_0630.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1bb354a4cf3c523e67451727d3ca78fee416ecb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0630.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +578 +మను చరిత్ర ము += +వేగము వంటి +సౌఖ్యమువంటి సౌఖ్యముగలవాఁడా, దేవేంద్రునిమించిన సుఖానుభవము +గలవాఁడా యనుట భోగాసిపత్తి = గరుడునియొక్క, తరః = +వేగముయొక్క, స్ఫూర్తి= వెలుఁగుయొక్క, అనుభావ = మహత్తుగలవాఁడా, +భోగాళివృత్తి యన పాములు ఆహారము గాఁగలపక్షి గరుత్మంతుఁ డనుట, భావం +చిత్తమునందు, భరిత = ఉంచఁబడిన, శ్రీకాంత = లక్ష్మీనాథఁడయిన +నారాయణుఁడుకల వాఁడా, ఎల్లప్పుడు శ్రీమహావిష్ణునియందు భక్తిశ్రద్ధలు +గలవాఁడా యనుట, కాంతార = ఘోరారణ్యములయందు, పాలిత = పాతి +వేయఁబడిన, కాళింగకులేశ +కళింగాధిపతికల వాఁడా, కళింగరాజులగు గజ +పతులను జయించి యడవులపాలు గావించిన వాఁడా యనుట, లేశతర +== +మిక్కిలి న్యూనమగునట్టుగా, వృత్తి=వర్తనము, క్షీణజనశించిన, వైరిప్రజాణ +శత్రు వర్గముగలవాఁడా, విరోధులవృత్తులను సంపదలనుగొని వారల దరిద్రు +లంగాఁ జేసిన వాఁడాయరుట. భోగియన సర్పశరీరమునకు ఫణమునకు నర్థముగాన +తద్విశిష్టమైన సర్పమును భుజించువాఁ డని గురుఁడపర్యాయార్థము చెన్న +వలెను. “భోగస్సుభే స్త్రాదిదృశావ హేళ వణికాయయో" ఆహరము. +అని బ్రౌనుదొర వారి వ్యాఖ్యావతి. +తా. ఓర్పును, భయము లేమియు, విద్యాసంపదలును, మహేంద్ర +వైభవమును, విష్ణుభక్తియణ, శత్రు నాశసామర్థ్యమును గలవాఁడా. అలం - +నిదర్శనము. ముక్తపదగ్రస్త మను శబ్దాలంకారమును. +శ. నాగాంబాసుత జితకద +నాగతమదనాగసంగమానూ పగృహా +భోగా భోగపురందర +భోగీంద్రళయానపురుష పూజా ప్రవణా. +106 +టీ. నాగాంబాసుత +=== +నాగమ్మకొమారు: డా, జిత = జయింపఁబడిన, +కదన పోరులవలన, ఆగత=ఏ తెంచిన, మదనాగ = మత్తగజముల యొక్క; \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0631.txt b/Manu_Charitra/page_0631.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0caf8c535fe714a90149d5a3606e0d5b4e2e240 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0631.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +పంచమా +శ్వాస ము +579 +గమ=కలయిక చేత,ఆరూప ఉవకముతో +నిండిన ప్రదేశమైన, గృహణగృహము +యొక్క, ఆభోగ = సంపూర్ణతకల వాఁడా "జల ప్రాయమనూమం స్యాత్" +ఆనియం, "ఆభోగః పరిపూర్ణ శా" యనియం సమరము. మదపుటేరంగులం +గాన వానిమడభారలచే గృహమంకయు జలమయముగా నుండి చివచిదలాడు +చుండెనని భావము. భోగపురందరి= భోగమం దిం ద్రునివంటి వాఁడా, భోగీంద్ర +శేషుఁడే, శయాన = ళయ్యగాఁగల, పురుష - పురుషుఁడగునారాయణుని +యొక్క, పూజా=పూ జయందు, ప్రవణా= ఇష్ట ముకల వాఁడా. +యుద్ధములలో జయముం గాంచి తీసికొనివచ్చిన మత్తగజముల +యొక్క మద కాకాజలములచే, జనజవలాడు నేలఁగా నయిన పట్టణమందు +శేషశా200 యగు నారాయణుని: బూజించుచుఁడు నాఁడా. ఆలం - విదర్శనము. +మాలిని, సరభస జయ ధాటీచఁడ వేదండకోటీ +కరవనుథుహీమానీకింతా శావధూటీ +పరమహితహసంతీ భావభాగ్భూరి తేజః +పరుషదహనకీలా ప్రస్ఫురచ్చక్ర వాళా. +యొక్క, కోటీ +107 +తొండములవలనీ, వమను = +జీ. సరళన=తొందరతోఁ గూడిం, జయ ధాటీ దిగ్విజయార్థ మంగు యుద్ధ +యాత్ర యొక్క, చండ = భీతినిఁగలంగఁ జేయంరవియైన, వేదండ - గజముల += సమూహము యొక్క, కర +తుంపురులను, హిమానీ ఇవముచేత, కంపిత = కదిలింపఁబడిన, ఆశావధూటీ +దిక్కులనుశువిదలకు, పరమహిత = మిగులనొప్పుచున్న, వాసంతీభావభౌక్ +కువటీవలె నాచరింప:బడుచున్న, భూరి విస్తారమయిన, తేజః = ప్ర తాపమను, +పరుష కఠినమయిన, దహన - వీతిహోత్రునియొక్క, + = త్రు నియొక్క; కీలా జ్వాలలచేత, +ప్రస్ఫురత్ = మిక్కిలి వెలుఁగుచున్న, చక్రవాళా … చక్ర వాళపర్వతము +గలవాఁడా. +హసంతి యనఁ గుంపటియనుటకు ''అంగార థాని కాంగార శకట్యష్ +హనుత్మః” అని యమరము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0632.txt b/Manu_Charitra/page_0632.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84b0ac4c167fb34637f7c6e4ff5c67c2a9a09a49 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0632.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +590 +మను చరిత్ర ము +రూపకము. +తా. నంగరరంగమున ముందు నడుచు నేనుంగులు నీరు గ్రోలి విడచు +టచే శివ మెక్కి వణకుచున్న దిక్కాంతల యొక్క చలిపోఁగొట్టఁదగిన లోకా +లోక వ్యాప్తిగల పరాక్రమాన్ని గలవాఁడా, కృష్ణరాయా. అలం నిదర్శము, +ఇన్ని యన్ని యని చెప్ప నలవిగానియేనుంగులదండు గలిగి ప్రపంచ మంత +యును వ్యాపించిన కీర్తిప్రతాపములచే నొప్పినవాఁడా! అలం – +గద్యము. ఇది శ్రీమదాంధ్ర కవితా పితామహసర్వతో ముఖాంక +పంకజాక్షపాదాంబుజా ధీనమాన సేందిందిర నందవర పురవంతో +త్తంస శఠకోపతాపస ప్ర సాదసమాసాదిత చతుర్విధకవితాను +ప్రసా +తల్లి కాల్లసాని చొక్కయామాత్యపుత్త పెద్ద నార్య ప్రణీతం +బైనస్వారోచిష మనుసంభవం బనుమహా ప్రబంధంబునందుఁ +బంచమాశ్వాసము. +108 +టీ. శ్రీమ... ప్రణీతంబు - శ్రీమత్ = విద్వత్తాసంపదగల, ఆంధ్రకవితా +పితామహ ఆంధ్ర కవిత్వమనకు బ్రహ్మయును, సర్వతో ముఃఖ అంతటవ్యాప్తి +గల, అంశ బిరుదుగల్గినట్టియంను, వంకజాక్ష - విష్ణునియొక్క, పాదాంబుజ= +పాదపద్మములకు, అధీన=వశమైన, మాన సేందిందిర = మన స్సనెడు తుమైద +గలట్టియంను. నందవరపురవంతో తంస నందవర మనెడియూరివారి వంశమున +(నందవరీక కులమున) శ్రేష్ఠుఁడగునట్టియు, శఠకోపతావస = శఠకోప యతి +యొక్క, ప్రసాద కృపచే, ఆసాదిత - పొందఁబడిన, చతుర్విధ= నాల్గువిధ +ములగు (బంధ, చిత్ర, గర్భ, ఆశు కవనములు), కవితామతల్లిక - క్షేమ +శవిత్వముగలట్టియు, అల్లసాని చొక్క యామాత్యపు త్త అల్లసాని చొక్కయ +మంత్రికిఁ గుమారుఁడగునట్టియు, పెద్ద నార్య +పెద్ద నార్యునిచే ప్రణీకంబు = +రచియింపఁబడిన, మహా ప్రబంధంబునందుకొ +మహాకావ్యమున, పంచ +మాశ్వానము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0633.txt b/Manu_Charitra/page_0633.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73aef94fddb281fbe6405993ef74f36a13988790 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0633.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పంచమాశ్వాసము +581 +ఇది శ్రీదక్షిణామూర్తికం శ్రీ పాన నాన మాసాది తాఖండ సాహితీధురీ +ణంండు నాత్రేయగోత్ర వవిత్రుండును వావిళ్ల వంశవయోరాశిరాకాసుధాక +రుండు నగురామస్వామిశాస్త్రి చేత ననేక పూర్వ వ్యాఖ్యా నాభి ప్రాయంబులఁ +బర్యాలోచించి రచింపఁబడిన రుచిసమాఖ్యానం బగు వ్యాఖ్యానంబునందుఁ +జంచమాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0635.txt b/Manu_Charitra/page_0635.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94ea97c701ed35ac3275a9e519819c8ff1ad4679 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0635.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +583 +యొక్క గాని తురుష్కుల యొక్క గాని సైన్యమున కీ కర్పరపడమును విశే +క్షణముగాఁ గొనవచ్చును. +తా. మదనాశారుఁడ వై స్త్రీ జనముల మోహింపజేసిన వాఁడును +నరసింహదేవరాయని కుమారుఁడును, దుర్మార్గులయిన తురుష్కులను గొట్టిన +వాఁడును నైనవాఁడా. అని కృష్ణదేవరాయల సంబోధనము. అలం, +రూపకము. +వ. అవధరింపుము శకుంతంబు లబ్బాదరాయణాంతేవాసి కిట్ల +నియె; నంత నొక్కనాఁడు, +టీ. అవధరింపుము +ఆలకింపుము, శకుంతంబులు +వక్షులు - కథను +'దెలుపుచున్న ధర్మ పక్షులు, అబ్బాదరాయణాం తేవాసికి = ఆచ్యానశిష్ము +డైన జైమినితో, ఇట్టనియెక్=ఇట్లని చెప్పెను. అంత ఇవి వాహమహోత్సవ +ఈయినపిమ్మట, ఒక్కనాఁడు = ఒకానొక దినమునండు. +సీ, పాండుర ప్రభఁ గ్రిందువడిన చీఁకటివో +లె +జిగి నొప్పు నీలంపుజగతి మెఱసి +యాన్నత్యమున మ్రింగినట్టినిందులు గ్రక్కు +శరణి ధూపము గవాక్షముల వెడల +ధారుణీసతి సుగంధ ద్రవ్యములు దాఁచు +నరలవేటికవో లెఁ బరిదళముల +నెలవులై చెలువారునిలువుల విలసిల్లి +కొణిగఁ బారావతకులము వదరం +తే, బసిఁడినీట లిఖించిన ప్రతిమ లమర +నీఁగ వాలిన నందంద యెలుఁగు లొసఁగు +నట్టైసకినలమంచము లాది గాఁగ +మెఱయుపరికరముల నొప్పుమేడమీఁద. +3 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0636.txt b/Manu_Charitra/page_0636.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..935fc852f5c5cb5c4da7c4225914766619f999a8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0636.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +581 +మను చరిత్ర ము +టీ. పాండుర ప్రభక్షా - తెల్లని కాంతిచేత, క్రిందుపడిన చీఁకటి +వోలెక్ = అడుగుఁబట్టిన యంధకారమో యనునట్లు, జిగిజ్ = తళతళల +చేతను, ఒప్వనీలంపుజగతి = తగినట్టి యింద్ర నీలరత్నములఁ జెక్కిన నేలచేత, +మెఱపి=వెలింగి, ఔన్నత్యమున = ఉన్నతిచేత, మ్రింగినట్టినింగులు లోలోనణంచి +కొన్న యాకసములను, కక్కుకరణి - వెడల క్రక్కునట్లు, ధూపము +ఆగురుపొగ, గవాక్షముల =కిటికీలనుండి, వెడలక్ =బయలు దేరుచుండఁగా, +ధారుణీపతి= పుడమి యను నిల్లాలు, సుగంధ ద్రవ్యములు = సౌరభ ద్రవ్యములను +ద్వాచునరల పేటికవోలెజ్ దాఁచియుంచిన గదుల పెట్టెరీతి, పరిమళముల +నెలవులై =సువాసనల కాకరములై, చెలువారునిలువుల = శోభించుచున్న యంత +స్తులచేత, విలసిల్లి=తగి, కొణిగళ్ - ముందఱిచూరునందు, పారావతకులము= +పావురముల సముదాయము, వదరక్ = అఱచుచుండఁగా, పసిఁడినీటక్ = +స్వర్ణ జలముచేత, లిఖించిన ప్రతిమలు = వ్రాసిన చిత్తరువులు, అమర జఒప్పఁగా, +ఈఁగవాలినక్=పయిని యీ:గవచ్చి వాలినను, అందంద అప్పటికప్పుడే, +ఎలుఁగులం=ధ్వానములు, ఒసఁగునట్టి సకినలమంచములు = ఇచ్చుకృత్రిమపుఁ +బిట్టలు కీచుబిల్లలు మొదలయివవిగల వందిరి పట్టెమంచములు, ఆదిగాఁ గ +మున్నుగా, మెఱయంపరికరముల వెలుంగుచున్న సామానులతో, ఒప్పు +మేడమీఁదక్ =ఒప్పుచున్న యుప్పరి గమీఁద, ముందఱికన్వయము. +గలవు. +నిలువు లని యంతస్తు లనుటకుఁ బూర్వకవి ప్రయోగములఁ పెక్కులు +శ. “కూడి గ్రహంబులుదిరుగఁగ, మేడలతుది నిలువులందు 'మెలఁగెడి బాలల్ +క్రీడించకు పురుషులతో, బ్రీడం దద్వేళలందు వినుమావీటన్.” +సీ, “బౌలుచు చతుర్దశభువనముల్ తనకీర్తి +యాడెడి నిలువుల మేడ గాఁగ" +(భాగ-దశ-పూ. జ. 1600) +(నిర్వచనో త్తరరా.) \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0638.txt b/Manu_Charitra/page_0638.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6de3790d27332d964f5aee5e919f434823dc5e33 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0638.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +586 +మను చరిత్ర ము +చెంగల్వపూదండ నేర్చి పెందుఱుముపై +ఘనసారమున సూసకము ఘటించి +పన్నీటితోఁ గదంబము నేసి మృగనాభిం +బూసి కుంకుమ నేసబొట్టు తీర్చి +విళదము క్తాదామరళనఁ జందుర కావి +వలిపపువలువపై నలవరించి +యఱుత వెన్నెలగాయుహార మొక్కటి వెట్టి +మణుల సొమ్ములు మేన మట్టుపఱిచి +తే, కన్నుఁగవ గెల్చి డాశాలఁ గట్టె ననఁగ +ఘల్లుఘల్లునఁ బెండెంబుగండుమీలు +గదల నల్లన నడిపించి పొదివి తెచ్చె +నెచ్చెలులపిండు యువతి నానృపతికడకు, +5 +టీ. నెచ్చెలులపిండు = మిగులన్నే హాతిశయము గల నేస్తక తైలసము. +దాయము, చెంగల్వపూదండ = ఎఱ్ఱగలువపూవులదండను, చేర్చి కొప్పునందుఁ +దుఱిమి, పెందుఱుము పైక్ = పెద్దదియగు నా కొవ్వుమీఁద, ఘనసారమున = +పచ్చకర్పూరముతో, సూసకము పూవు దెత్తులుకూర్చి యొనర్చిన కొప్పువలను, +ఘటించి = కూర్చి, సూసక మన రాగిడిబిళ్ల వంటి భూషణవిశేష మని కొండ +అందురు. మనసార మన గొప్ప స్థిరాంశముగాన నట్టి స్థిరాంశముగల జడబిళ్ల +యని కొందఱు కేవలపుష్పములు కొప్పున నుంచినఁ ద్వరలో వాడును గావునఁ +ఆచ్చకర్పూరముతోఁ బుష్పమాలికలు రచించి వాని చేఁ గొప్ప దలన మర్చి, +రనియు నదియ సూనక మనియు కొందఱును వ్రాసియున్నారు. ఇదియె యొప్పి +యన్నది. xన్నీటితోక్" = హిమాంబువుతో, కదంబము చేసి ఆ మిశ్ర ముచేసి, +మృగనాభిక్ = కస్తూరిని, పూని - దేహమునిండఁబూసి, కుంకుమద్ - +ళుండమపూవుతో, నేసబొట్టు - అక్షతలలిలకము, తీర్చి = నొనటనందముగా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0639.txt b/Manu_Charitra/page_0639.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4b909c6a2800949edfbebfa0495d17cfc352b78a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0639.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +షష్ఠాశ్వా సము +587 +ఉద్ధి, విశద = స్ఫటమయిన, ముక్తాదామ=ముశ్యముల మాలలచేఁ జేసిన, +రకనక్ మొలత్రాడును, చందురు కావి - కుసుమపుష్పవర్ణ ముగల, += += +వలిపపు = పలుచని, వలువనైక్ +వస్త్రముమీఁడ, అలవరించి = సమకూర్చె +అఱంత = మెడలో, వెన్నెల గాయుహారము వెన్నెలవలెఁ ఔల్లఁగాః +బ్రకాశించు వజ్రమాలదండ, ఒక్కటి పెట్టి = ఒకదాని నలంకరించి, మణం; +సొములు = రత్నాభరణములను, మేనక్ = శరీరమందు, మట్టువఱిచి - బి. +వుగా నుంచి, కన్నుఁగవ = కన్నులజంటచేత, గెల్చి = జయించి - విజయము +నొంది, డాకాలక్" ఆ ఎడమ కాలియందు, కట్టెక్=బంధించివేసెనోయేమో +ఆసక్" = అనునటుల, ఘల్లుఘల్లున = మల్లుఘల్లుమను మ్రోతపుట్టునట్టుల, +క్ +చెండెంబుగండుమీలు - పాదనూపురములయందుఁ గూర్పఁబడిన బంగరు +గుడుచేఁపల ఆకారములు, కదలక్ = కడలంగా, యువతిక్ జవరా +అయినమనోరమను, ఆల్లనక్ = నెమ్మదిగా, నడిపించి, ఆనృపతికడకు +పెండ్లికమారుఁడైన స్వరోచియొద్దకు, పొదివి = చుట్టుకొని, తెచ్చెక్" = తీసి +కొనివచ్చెను. +తా. చెలిక త్తెలు మనోరమకుఁ డల మువ్వీ కొప్పు పెట్టి తుఱుమునిండ +రక్తోత్పలమాలిక అమర్చి. దానిమీఁదఁ బచ్చకర్పూరపు పూవులవలకు బెట్టి, +చెందిరణావిరంగుకోకను గట్టి ముత్యాల మొలనూలు నడుమునం గట్టి, కస్తూరి +పన్నీరు గలిపిన సుగంధమును మేన నలఁది, కుంకుమపువ్వు నరుగఁదీసి బొట్టు +వెట్టి, యొంటి పేటముత్యాలహారము నఱుత వేసి, బిగువుగా రత్నాలంకార +ములను దొడిగి, యందెలు ఘల్లుఘల్లున మోగఁగా మనోరమను నెమ్మనిగా +నడిపించుకొనుచు స్వరోచికడకుఁ దీసికొనివచ్చిరి. ఆలం. ఉత్ప్రేక్ష +స్వభావోక్తి. +క. తెచ్చుటయుఁ గేలి +భవనముఁ +జొచ్చెనొ చొరదో యనంగ సుదతులనీడ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0640.txt b/Manu_Charitra/page_0640.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..947dfaf7aa1f10aa2fcd09709d2938614bde18ad --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0640.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +'588 +మను చరిత్ర ము +జొచ్చి పయిఁ గొప్పు దోఁపఁగ +నచ్చేడియ తలుపుదండ నల్లన నిలిచెన్. +6 +అని +టీ. తేచ్చుటయు౯ = చెలిమిక త్తియలందఱిటులఁ జుట్టును పొదిని తీసి +'శొనిరాఁగా, అచ్చేడియ = ఆమనోరమ, కేళిభవనము = క్రీడాగారమును, +చొచ్చెనొ = = +ప్రవేశించెనో, చొరవో = ప్రవేశింపలేదో, ఆనంగళ్ +తలంచునటుల, సుదతులనీడ - నేస్తకత్తెలనీడయందు, చొచ్చి మెల్లఁగాఁ +బ్రవేశించి, వయిక్ = పైభాగము, కొప్పుదో పగళ్ = కొప్పొక్కటియే +కాన్పించఁగా, తలుపుదండ కవాటము వెంబడిని, అల్లన = నెమ్మదిగా, +" నిలిచెక్ . +తా. నే స్తక త్తెలు పిలుచుకొని రాఁగా మనోరమ తన జాడ తెలియకుండు +రీతిని నేస్తకత్తెలచాటువఁ గేళీగృహము కలుపుచాటున నిలిచియుండెను. +క. తదనంతరంబ బోటులు +చదురుల నగవులను బ్రొద్దు +సదనము నొక్కొక పని నేనెప +జరిగినఁ గేళీ +మొదవఁగ వెడలుటయుఁ జిత్త మువ్విళ్లూరన్, +టీ. తదనంతరంబ = ఇటుల మనోరమ +యంతనే, చదురుల = వేళాకోళముల చేతను, +7 +తలుపు చెంత +నిలువఁబడిన +నగవుల = +కో += +హాస్యముల += +చేతను, ప్రొద్దు - కొంతవడి, జరిగినక్ - జరుగఁగా, బోటులు = చెలిక త్తెలు, +- = += +ఒక్కొకవని +. శవని నెపము ఒక్కొ కపనియున్న దనుమిష, ఒదవఁగ = కలుగఁగా, +లేనిపోని పనియొకదానిని కలుగఁజేసికొని, కేళీ సదనము = క్రీడాగృహమును +వెడలంటయంī = బయలు డేలీ వెళ్ల ఁ గా, చిత్తము = స్వరోచి చిత్తము, ఉవ్వి +'ళ్లూరక్ = తొట్రుపాటుఁ జెందఁగా, ముందఱికస్వయము . +తా. తరువాత చెలిక త్తెలు వేళాకోళముచేతను నవ్వులచేతను కొంత +. ప్రొద్దు జరపి తమ కేడియో పని యున్న దను నెపముతో నొక్కొక్కరే \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0641.txt b/Manu_Charitra/page_0641.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ac461a3c32d4881d4e756feb6505ce23db80042 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0641.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +589 +బయటికి వెడలి పోఁగా స్వరోచిహృదయ మువ్విళ్లూరఁగా. అలం. పర్యా +యోక్తము. +సీ. దట్టంబు నీకట్టినట్టి చెంగావికి +బాగు గా దని కేలఁ బయఁట నిమి రె +గోరంటొ గోళ్ల నిక్కు వపుఁ గెంపో యని +చెయిపట్టి నయమున సెజ్జ నేర్చె +నగురుధూపముచేత నయ్యో తనూవల్లి +ఒక సోఁకే నని యెదఁ జెయ్యి పెట్టె +మృగనాభి మకరికలఁగప్రము మించె +నని మూరుకొనుచుఁ జుంబన మొనర్చె +తే. హారమణులిటు సూపు నాయఱుత నున్న +హారమణులకుఁ గాంతి నీ డౌనొ కావొ +యనుచు నక్కునఁ గదియించు నా నెపమునం +గంపమును బొందుసతి మేను గౌఁగిలించె. +00 +'టీ. దట్టంబు = పావడ, నీకట్టినట్టి చెంగావికి - నీవు ధరించిన చెంది +రపురంగు చీరకు, బాగు = చక్కఁదనము, కాదని = కానేరదని, కేల +హస్తముతో, వయఁట = పైఁటను, నిమిరేజ్" +తడవెను. వయ్యంటకుఁ +దగిన పావడ గాదని పలుకుచు వల్లైవలువను బట్టుకొని దానిమేలిమి కానం +దించునటుల నటించి గుబ్బలపైనిఁ జేయిఁజేర్చెను. గోరంటొ - గోరంటాకు +వలనైనయెఱుపో, గోళ్ల = నఖముల యొక్క, నిక్కు పపు = సక్యమయిన, +రక్తిమయో, అని = అని పలుకుచు, చెయిపట్టి = ప్రియురాలి +హస్తమును బట్టుకొని, నయమునక్ చక్కఁగా, సెజ్జ = శయ్యను, చేర్చేర్, +హస్తము పట్టుకొని దా నెజ్జకుఁ జేర్పవలసినది. సుందరీమణి యగు నామె +కెంగేలును గోరంటయెఱుపా సహజర క్తవర్ణనూ యిది యని యడుగులనఁటు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0643.txt b/Manu_Charitra/page_0643.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82e991ce31d0c4773861929af5c3a1e460b6f0e7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0643.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ష ష్ఠాశ్వాసము +591 +సరిచూచు నెవమున పక్షమును వృక్షముతోఁ జేర్చి యాలింగన మొనర్చెను. +అలం-పర్యాయోక్తము - +వ, అట్లు కవియం దమకించి త్రస్తరులఁ గుస్తరింప నింపుగలి +గియుమునుమున్న మనంబునం బొడమి యుండునడ లప్పుడు +తలంపునం బాఱిన సదుర్థుం డగునతనిచే నది తీర్పించుకొనం +గలయదియైనవోఢ గావున కూటలం దేటపడం జెప్పశంకించి +శ్రీస్వభావంబునం దొరఁగుకన్నీరు కంకణక్రేంకృతులు +మీఱ గోకఁ బాఱ మీటుచు నూరక యున్నం గనుంగొని +యవనిపతిపుంగవుం డంతరంగంబునం జెంగలించుకాకుళాం +శుడంబు కరఁగుఁడ వెఱఁగుపడి యుద్వేగ సమన్వితుండై సం +భ్రమించుచుఁ జెక్కుటద్దంబులు నొక్కి కురులు చక్కం ద్రో +యుచుఁ దోయజాక్షీ యక్షయానందసంధాయకం బగునిట్టి +శ్రీశ్రీ సమయంబున వగపునకుం గారణం బేమి నాయెడం +గల్ల యేమేనియుం బాటిల్లదు గదా యెవ్వరే మప్రియంబు +గావించి రెఱింగింపు వారిం దండించెద నేమి సాధింప వల +యుఁ జెప్పు మది వేదచే నున్న సాధించెద మదీయంబు +లగువర్ణ జీవితంబులు భవదధీనంబు లుమలిక యింత యేటి +కనుటయు నబ్బోటి గ్రేఁటుచు నీ ట్లనియె. +టీ. అట్లు +9 +ఆట్లు = ఆవిధముగా, +ఆవిధముగా, కవియక్ = తన్నుఁ జేరుటకు, తమకించి +శత్తరపడి, త్ర స్తరుల జీరా?ళపుమాటలతో, కుస్తరించక్ = ఇష్ట +వఱువఁగా - సమాధానవఱువఁగా నరుట. ఇంపుగలిగి యంక్ +ఇష్ట ముగలిగిన +-దయ్యును, మునుమున్న = ప్రారంభమందే, మనంబునన్ = చిత్తమునందు, +పొడమియుండునడలం - పుట్టినదుఃఖము, అప్పుడు = స్వరోచి యా విధము గా +నుపకాలించి కేళికి నొప్పించు సమయమునందు, తలంపున బాఱిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0644.txt b/Manu_Charitra/page_0644.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3452a45502248289820726f2f0616df41c3a6536 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0644.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +€92 +మను చరిత్ర ము +చిత్తమునఁ బ్రసరింపఁగా— జ్ఞాపకమునకు రాఁగా, సమర్థుండు = తగినవాఁడు, +ఆగు నతని చేక్ = ఐన యాస్వరోచి చేత, అది ఆ దుఃఖము, తీర్పించుకొనం +గలదియై= పోగొట్టుకొనఁ దలఁచిన దై, నవోఢ - నూత్న వధువు, కావునక్ +కాఁబట్టి, మాటల = సిగ్గువిడిచి మాటలాడుటచేత, తేటపడక్ - విళదమగు +నట్టు, చెప్పక్ = కల రూపు ప్రియునితోఁ జెప్పుటకు, శంకించి=సందియపడి, +స్త్రీ స్వభావంబునన్ =ఆఁడుది యగుటచే, తొరఁగుకన్నీరు - ప్రవహించుచున్న +కన్నీటిని, కంకణ క్రేంకృతులు = గాజులయొక్క చప్పుడులు, మీఱక్ = +ఆతిశయించఁగా, గోరణ్ = నఖముతో, పాఱమీటుచు +పోఁజిల్లుచు +ఊరకయన్న = మాటలాడక యూరకుండఁగా, కనుంగొని = మనోరమను +జూచి, అవని పతిపుంగవుండు - స్వరోచి, అంతరంగంబునన్ = హృదయ. +మందు, చెంగలించు కొతంకాంకురంబు=వృద్ధిపొందునట్టి అనురాగపు మొలక, +శరఁగుపడ౯ = క్షీణింవఁగా, వెఱఁగువడి, అబ్బురపడి, ఉద్వేగ సమన్వితుండై= +తొట్రు +పాటుగలవాఁడై, సంభ్రమించుచుకో = చంచలత్వమునొందుచు, చెక్కు +టద్దంబులు=దర్పణములఁబోలు మనోరమ గండ ఫలకమును, నొక్కి, = దంత +ములతో నించుక నొక్కి, కురులం ళిరోజములను, చక్కం ద్రోయంచు=నవ +రించుచు తోయజాత్ = పద్మములవంటి నేత్రములంగల మనో నాయీకా, +అక్షయ = క్షయముకాని ఆనంద = కౌతుకమును, సంధాయకంబు = సమకూర్చు +నది, అగునట్టి, క్రీడాసమయంబుర = రతికాలమందు, ఈ ప్రథమసంగము +సమయమునం దశుట. ప్రథమసంభోగము నాయికానాయకుల కత్యానంద +కరము. వగపురక్ - దుఃఖమునకు, కారణంబు హేతువు, ఏమి = నీల, +నాయెడక్ = నాయందు, కల్ల - నేరమి, ఏమేనియం ఎద్దియును, +పాటిల్లదుగదా - సంభవించదుగదా, ఎవ్వరు= పరులెవ్వరు, ఏమి ప్రియంబు +ఏమి నేరము కావించిరి—ఒనర్చిరి, ఎఱింగింపు = పలుకుము, వారిక్=ఆ ప్రియ +కరులగు నాదుండగులను, దండించెదక్ = శిక్ష గావించెదను, ఏమి దేనిని +సాధించవలయుక్ కావలయును, చెప్పుము, ఆది,కావలసిన వస్తువు, 'వేధచే += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0645.txt b/Manu_Charitra/page_0645.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61beaf57d6578df9bfb9ee4b42a8f5733fcea97f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0645.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +593 +సున్నత్ = విధాత హస్తమం దున్నను, సాధించెదన్ - తెచ్చిదను, మదీయం +బులఁ=నాయవి, అగు నర్థజీవితంబులు = అయిన ధన ప్రాణములును, భవదధీనం +ణులు: =నీయవి, ; ఉమ్మలిక విచారము, ఇంతయేటికిక్= ఇంతగాఁబొంద నేల? +అనుటయుక్ = అని స్వరోచి చెప్పఁగా, ఆబ్బోటి = ఆమనోరమ, క్రేటు +చుకొ +--->> +కుత్తుక సవరించుకొనుచు, ఇ ట్లనియెక్ = ఈవిధముగాఁ బలికెను. +ఉ, అక్కట నాయెడక్ మిగుల నక్కఱ గల్గి చరించునెచ్చెలుల్ +చిక్కి మునీంద్ర శాపహతిఁ జెందిన దుర్ద మరోగ బాధల +బొక్కు చునున్న వారు వనభూములఁ దద్దళ మాన్పవేని నా +కెక్కడిసౌఖ్య మన్నఁ దర శేక్షణం జూచి స్వరోచి యిట్లనున్ . += +టీ. ఆక్కట = అయ్యో! నాయెడ = నాయందు, మిగుల = +మిక్కిలి, అక్కఱ = +ఱ = అపేక్షను, కల్గి = ఉన్నవారై, చరించునెచ్చెలుల్ = +సంచరించు ”నే స్తక త్తెలు, మునీంద్ర శాపహణిక్ = ఒకము నిశావమువలన, +చెందిన = పొందిన, దుర్దమం = పోఁగొట్టరాని, రోగబాధలతో = వ్యాధిబాధ +లతో, చిక్కి +తగులుకొని, పొక్కుచుక్=కష్టపడుచు, వన భూములన్ = +ఆరణ్య ప్రదేశములయందు, ఉన్న వారు = ఉండియఁన్నారు. కద్దశ = వారి +దుర్దశను, మాన్ప వేనిక్" = పోఁగొట్టనియెడల, నాకుజ్, ఎక్కడిసౌఖ్యము +సుఖము లేదు, అగ్నిక్ = అని వలఁకఁగా, కదళేక్షణ - చంచలదృష్టులు +గలమనోరమను, చూచి - తిలకించి, స్వరోచి, ఇట్లను = ఈవివాఁదఁ +జెప్పెడిరీతిగాఁ బలికెను. ముందఱికన్వయము• +శాప మొసలిగిన వాఁడు మునీంద్రుఁ డని చెప్పుట చేతను శావసంభూత +మగురోగబాధ గర్దమ మనుటచేతను, ఋషి మహా ప్రభావనంపన్నుఁ డనియు +రోగ మసాధ్య మనియు భావము. అసాధ్యవ్యాధి గౌన సనస్యగతిక లగు +చెలిమి శత్తె లడవులఁ జింతనొందు చున్నా రనుట +తా. నాయెడ నెక్కుడు ప్రేమ గలస్తే పకత్తె లొకమని శాపమున +విస్తారము రోగ పీడితిలై యదవులయం దిడుమలు గుడుచుచున్న వారు. +మరు 39 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0646.txt b/Manu_Charitra/page_0646.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1f95ecdee16f7b9ad1d4a0f85f7e6a88ee8a19b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0646.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +594 +మను చరిత్ర ము +వారి రోగమును బోఁగొట్టు వెరపు గానక పరితపించుచుంటం +పోఁగొట్టెదవేసి నాకు సౌఖ్యము గలుగును గాని లేకున్న +మని పలుకంగా స్వరోచి యిట్లనెను. +క. పరితాప మింక నేటికి +హరిణాక్షి మదీయసంచితాయు ర్వేద +స్ఫురణమునఁ బరిహరిం చెద +నరు దనఁగ భవత్సఖీజనామయధరమున్. +గావున నీ వయ్యది +నా కేటి సౌఖ్య +11 +టీ. హరిణాక్షి = లేఁడిచూపులవంటి చూపులుగల ప్రియురాలా! +ఇంశళ్" = ఇఁకమీఁదను, పరితాపము విచారమువలనఁ గలిగిన తొట్రు +పాటు, ఏటికిక్ = ఎందుకు? మదీయ +ఎందుకు? మదీయ = జాసంబంధమైన, సంచిత = ఆర్జింపఁ +బడిన, ఆయు ర్వేద = వైద్యశాస్త్రముయొక్క, స్ఫురణమునకొ శక్తి +చేత-సామర్థ్యముచేత ననుట, భవత్సభీజన = నీ కీ సకత్తెల యొక్క, ఆమయ +భరముకొ" = రోగ భారమును, అరుదు - ఇది అబ్బురము, అనఁగ +- = అని +ప్రశంసించునటుల, పరిహరిం = పోగొట్టెనుడు. +తా. ఓ ప్రియాంగనా! యెందులకై విచారించెదవు! నేను నేర్చి +కొనిన వైద్యశాస్త్రము నుపయోగించి నీ చెలికత్తెల రోగబాధ నందఱు సబ్బుర +చడునట్లు మాన్పెదను. +శ. నావెనుక రము నీసఖు +లేవనమున నున్న వార లిపుడ చికిత్సలో +గావింతు ననుచు రయమున +నావనితయుఁ దాను నచటి కరిగి యొకయెడన్, +12 +టీ. నీసఖులు … నీనే స్తకత్తెలు, వివరమున = ఏకాసనమునందు, +ఉన్న వారలు = నివసించుచున్నారు, ఇపుడు - ఇపుడే, చికిత్స - వైద్యమును, +శావింతున్ = ఒనర్చిదను, నా వెనుకక్-గాతో, రము=నా రేట నుండికో \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0647.txt b/Manu_Charitra/page_0647.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6aeea5d038cf15d2cdd9fd7a75aedba799c51b9c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0647.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +' +595 +చూపుటకు రము, ఆనుచుకో - అని పలుకుచు, అవనితయంక్ +మే +మును; తారును= ఆస్వరోచియు, రయమునన్ = శీ మ్రము గా,ఆ చటికిజ్" => +ఆమనోరమ చెలికత్తె లున్న ప్రదేశమునకు, అరిగీ వెళ్లి, ఒకయెడక్ = ఒకచోట +ముందు కన్వయము. +తా. రీచెలికత్తె లేవనములో నుండి వైద్యమును చేసెను. అక్కడికి +కూడరమ్మని యామనోరమయఁఁ దానును వెంటనే యచ్చటికి వెళ్లే. +ఉ. ఆకజనీళబింబరుచి కాస్యలఁ గాంచి తడామయవ్యథా +భారము +మాన్పఁగాఁదమినృపాలుఁడుతత్కల ధౌతగోత్ర కాం +తారపదంబునం దుపచితం బగుమందుకు దక్కి యోచికా +హారము నేమి నిచ్చుచు ననామయధన్యలఁ జేసె వన్నె గాన్, +టీ. ఆరజనీశబింబకు చికాప్యలక్ శశిబింబములుజోలి ప్రకాశించు +మొగమాలుగల మనోరమ చెలికత్తియ లగు జవ్వనులను, కొంచి = చూపి +సృపాలుఁడు=స్వరోచి, కదామయవ్యథాకారమున్ = వారియొక్కరో గాని' +శయముచేఁ గలిగిన బాధాతిశయమును, మాన్పఁగాజ్ = చూన్పుటకు, +తమిళ్ =9న క్తితో, తక్కలధాత గోత్ర = ఆరజతాద్రి యొక్క, శాంతాగ +పన ప్రదేశమందు, ఉపచితంబు = వృద్ధిపొందినది, +అగుమందును = ఆయినట్టియౌషధమును కల్కియోచితాహారచుకొ +యాషధ శ్రీ కప కనుకూల చుగు నౌషధమును, నెమ్మిక్ - ప్రేమతో, ఇచ్చుచు. +ప్రకాయుక్త లగునట్లుగా, అనామయదర్యలక్ = రోగ +చదంబునందుక్" +వన్నెగాజ్ +లేకుండుటచేత ధన్యురాండ్రనుగా, చేసిక్ = ఒనర్చేను. += +రోగము +తా. రోగపీడిత అయిన ప్రియురాలి నేస్తక శైలం గాంచి స్వరోచి +వారిణోగము సి కారణ యగునౌషధము లారడ తాద్రి వివశములయండే +హించి వారి కిచ్చి యారోగమునకుఁ దగినయకు పానమును బథ్యము నిడి +కోగవా నిరూల నుగునట్లు చేసి వారిని ధన్యురాండ్రనుగా నొనర్చెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0649.txt b/Manu_Charitra/page_0649.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..169b93cfe0bc0253d4ba8c800e6e9d14c9984f52 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0649.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +మా కుకార మొనర్చితి +నీకు కా బ్రతినేయ నెట్లు నేరుతు మైనర్ +లోకోత్తర మావలనను +చేకొను. కార్యములుఁ గలవు చెప్పెద మెలమిన్, +597 +15 +జీ. "త్తరణ ప్రపంచమునం దుత్తముఁ డయినవాఁడా, మాకుక్, +ఉపకారము రోగనివారణము గావించుట చే మేలును. ఒనర్చితి చేసితిది +'నీకు, ప్రతినేయక్" = ప్రత్యుపకారము చేయుటకు, ఎఱ్ఱు చేరుతుము +ఏవిధముగా సమర్థురాం ధ్రము రాఁగలము. ప్రత్యుపకారము గావించి కృతజ్ఞత +దెలుపుకొన: దగినంతశక్తి చూప లేదు. ఐనక్ - ప్రత్యుపకారము చేయఁ +జాలనివార మైనరు, మావలనను మావలనను గూడ. చేకొను కార్యములంతో - +తీసికొనఁ దగిన కార్యములును, కలవు, ఎలమిక్ ఆనందమున, చెప్పినము +కార్యముల నివేదించెదము (చిత్తగింపుము.) +తా. రాజా ! మాకు నీవు మహోపకార మొకర్చితివి. దానికేం +బ్రత్యుపకారము మేము సేయ జాల కున్నను మా వలనఁ గూడ నీకు సంపా +వింపఁ దగినవి గొన్ని యున్నవి. వానిని నుడివెద మాలకింపుము. +శ. మును మాదగువృత్తాంతము +వినిపింపఁగ నలయు నీకు విశ్రుతముగ భూ +వినుత విను మనుచు నం దొక +వనజేష్ణ పలికె మధురవాణ్ణితళుకి యై. +16 +టీ. భూవిరుత = పుడమియందుఁ బొగడ్తఁ గన్న వాఁడా! మును ఇ +ముందు, మాదగువృత్తాంతము = మాదగునమాచారమును, విశ్రుతముగ +బాగుగఁ దెలియనట్టు, నీకున్, వినిపింపఁగవలయంక్ = చెప్పవలయును, వినుము +ఆలకింపుము, అనుచుకో - అని తెలుపుచు, అం దొక వన కేక్షణ = వారిలో +సొకయంవిద, మధురణార్జితశుకియై - తియ్యని వలుకుల చేక జయి) వఁబడిన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0650.txt b/Manu_Charitra/page_0650.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a00a47041cbfc50aa4b2b63dab23b81c336f10ec --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0650.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +598 +మ ను చ రిత్ర ము +శుకములు కలదై, చిలుకపలు కలను మించిన మధురములగు మాటలతో +తనుట, పలికెజ్ - ఈ విధముగా వాళ్లొనెను. +తా, ఆమనోరచు నే స్తకత్తెలలో నొక చిన్నది ప్రథమమున మానం +Kతి కొంత చెప్పెద మాలకింపు మని మధురములగు వాక్యములతో, బలుక +మొదలు పెట్టెను. అలు. దీపను. +తే. అనఘ ముండార విద్యాధరాత్మ భవను +నేను విభావసి యండు గంధర్వవరులు +తెలిసియుండుదు నిమ్మహీ తలమునందుఁ +బరఁగు మృగపక్షిజాతుల భాష బెల్ల. +టీ. అనఘ +17 += పాపరహితుఁడా ! (నేను), మందార - మంచారుఁడను +నామముగల, విద్యాధర - విద్యాధరునియొక్క, ఆత్మభవను o కొమరి తెను +సిక్, గంధర్వవరులు = గంధర్వోత్తములు, విభావసి, ఆండ్రు = అని పిలి +చెదరు. ఇమ్మహీతలమునందు = ఈభూమియందు, వరఁగు = ఒళుళట్టి, +మృగ... భాషలు-మృగపక్షిజాతుల = మృగజాతులయొక్క యఁ పక్షిజాతుల +యొక్క యు, భాషలు జపలుకులు, ఎల్లక్ = నమస్తమును, తెలిసియుండుదుES +తెలిసికొనియుంటిని. +తా, ఓరాజా! నేను మంచారుఁ డను విద్యాధరునికుమార్తెను. నా పేరు +విభావసి. భూమిమీఁదఁ గలమృగముల యొక్క యుఁ, బఝఆ యొక్క యం. +చూటలన్నింటి యర్థము 'వెఱుంగుదును. +-4. అప్డేటివిద్య నాచే +నిముగ నంతయు నెఱింగి నృప నన్ను వివా +హ మ్మగు మనవుఁడు రెండవ +కొమ్మ మదిం ప్రేమ గడలు కొన ని ట్లనియెన్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0651.txt b/Manu_Charitra/page_0651.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..877954c147cd3355a062f85f47a4b8e1c72b6f94 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0651.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +599 +టీ. నృవ = రాజా! అయేటివిద్య - ఆగొప్పదియగు పశుపక్షి భాషా +గ్రహణవిద్యను, నాచేజ్ = వాచేతను, ఇమ్ముగ = చక్కఁగా, ఆంశయంక్ = +సంపూర్ణముగా, ఎఱింగీ= తెలిసికొని, నన్నుక్, నిజాహమ్మగుము = పెండ్లిచేసి +కొనుము. అనపుడుకొ = అనఁగా, రెండవమ్మ నుఱియొక చిన్నది, మదీక్= +చిత్తమునందు, ప్రేమ = అనురాగము, కడలు కొనంగళ్ = వృద్ధిపొందఁగా, +ఇట్లనియెక్ = ఇటులఁ బలికెను. +తా. రాజా! ఆగొప్పవిద్యను నావలన సర్వమును గ్రహించి నన్నుఁ +బెండ్లియాడు మని చెప్పఁగా, రెండవ చిన్నది యమ రాగాతిశయముచే నిట్టని +స్వరోచితోఁ దనవృత్తాంతము దెలిపెను. +ఆ, పారుఁ డనఁగఁ బరఁగు +బ్రహర్షి మాతండ్రి +యతఁడు విద్య లెల్ల సభ్యసించి +తపము నిచ్చఁ జేయఁ దలపోసి కీరభృం +గాలిరమ్య మైనయాశ్రమమున. += +119 +టీ' మాతండ్రి, పారుఁ డనఁగ = పేరుఁ డరునామము చేత, వరంగం +బ్రహ్మర్షి = ఒప్పుచున్న బ్రహ్మఋషి, అరఁడు = ఆజ్ఞానియగునా తండ్రి, +విద్య లేల్లక్ = సర్వవిద్యలను, అభ్యసించి - అభ్యాగము చేసి, ఇచ్చకో +చిత్తమునందు, తపము కో = తపస్సును, చేయకో" = ఒనర్చునట్లు, తలపోసి = +ఆలోచించి, కీరభృంగాలిక్ = శుకముల యొక్క ముఁ దేఁటుల యొక్కయు +వరుసలచేత, రమ్యము - హృదయాహ్లాదము, ఐన, ఆ +వనస్థలమందు, ముందఱి కన్వయము. +ఆశ్రమమున క్ += తపో +తా. వాతండ్రి యగు పారుఁ డను బ్రహ్మర్షి సర్వవిద్యల నభ్యసించి +తపస్సుఁ జే నుఁ జిత్తమునందుఁ దలంచి చిలుకలచే: దువ్యెదలచే మనోహర +మయినకపోవనంబున. +దు. ఫలమూలచ్ఛదనాఁ బుభుక్తిఁ జవనాభ్యాస క్రియాయు క్తిని +దళితాంతర్గతశాత్రవ ప్రకరజా గ్రద్ధర్వసర్వస్వుఁ డై \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0652.txt b/Manu_Charitra/page_0652.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..436eddf961a5d5b4a4d416e0989b77a7a316bf4f --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0652.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +600 +మను చరిత్ర ము +చలికి వానకు నెండకు మన మనుత్సాహంబు గానీక కం +దళితానందమున ముకుంద చరణధ్యానావ ధానంబునన్. 20 +టీ. +టీ ఫల = ఫలములయొక్కయు, మూలం వ్రేళ్ల యొక్కయు, ఛదన= +పత్రములయొక్క యం: ఆంబు = జలము యొక్క యం, భుక్తిక్ = భుజు +చుటచేతను, పవనాధ్యాస క్రి +గాలిని ధరించు నలవాటు +చేయుపనియొక్క కలయిక చేతను - వాయువును ధారణము చేయునల వాటు చేత, +నిర్దళిత = ఛేదింపఁబడిన, అంతర్గత = లోపలనుండు కామాదులగు, శా శాస్త్ర పు +విరోధులయొక్క, ప్రకర = సముదాయము యొక్క, జాగ్రత్ = వృద్ధి +పొందిన, గర్వసర్వస్వుఁడై = పూర్ణగర్వముగలవాఁడై - కామ క్రోధ లోభ +మోహమదమాత్సర్యము లను నరిషడ్వర్గములను నణఁచి వైచి, చలికి +బాధకును, వానకుకో = వర్ష బాధశును, ఎండకుక్=ఆతపబాధకును, మనము = +చిత్తము, ఆనుత్సాహంబు = యత్నము విడిచినది, కానీక = కానియ్యక - శీత += +వర్షాతపబాధలకు నహించి, కందళితానందమునక్ = పుట్టుచున్న యానంద +ముతో, ముకుంద నారాయణమూర్తియొక్క, చరణ = కాళ్ల యొక్క ! +ధ్యాన = తలుచుటయందలి, అవధానంబునక్ = సావధానముగా, ముందరికి +కన్వయము. +కందమూలఫలవర్ణాదు లాహారముగాఁ బవన ధారణ చేసి కాను +థాకుల జయించి శీతవర్షాతవముల బాధవలన మనస్సును గదలనీయక +నిశ్చలముగా నుంచుకొని యానందముతో నారాయణపదధ్యానమందు మరపు +లేనివాఁడై పారుఁ డనుమహర్షి సత్తముఁడు. +ళ. అంగుష్ఠము నీల మోపి ప +తంగునిపైఁ జూపు సాంచి ధగధగ లర్చి +స్తుంగత నింగులు నాకెడు +నింగలములు నాల్గు దెసల నిడుకొని కడఁకన్. +21 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0653.txt b/Manu_Charitra/page_0653.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2127410eda5dcdca4e2b7837922f69d89e1d23cc --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0653.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +601 +టీ. ఆంగుష్టము = పాదముయొక్క పెద్ద వ్రేలిని, ఇలజ్ = పుడమి +యందు, మోపి, పతంగునిపై +K5= +== +భాస్కరునిమీఁద, చూపు, చాచి ఆ +వ్యాశింపఁజేసి, ధగధగలు ధగధగ మను జ్వాలల ప్రకాశములు, ఆరి +జ్వాలలయొక్క యున్నతిచేడ, నింగులు - గగనమును (ఆధిక్యార్థ +ముందు బహువచన ప్రయోగము), బాకెడు నింగలములు = తాఁకుచున్న +వహ్నులను, నాల్గుదెనలక్ = నలువైపులను, ఇడుకొని = పెట్టుకొని, కడఁక= +ధైర్యముతో, ముందఱికస్వయము. +తా. పాదాంగుష్ఠము భూమిపై మోపి సూర్యదేవుం గాంచు గాక +నము నంటుచున్నవహ్నుల నలుదెనల నిండుకొని పట్టుదలతో, అలం. అతి +శయోక్తి. +శ. సురగురుడయక్ష రాక్షస +నర కిన్న రసిద్ధ సాధ్య నాగోత్కర మి +ట్లకు దనఁగఁ దప మొనర్చెరీ +బురుహూతుఁడు దాన నాతఁ బొడమినభీతిన్. +22 +టీ. సుర... త్కరము - దేవతలు, గరుడులు, యక్షులు, రాక్షసులు, +వరులు, కిన్నరులు, సిద్ధులు, సాధ్యులు, నాగులు మొదలగు వారియొక్క ; +ఉక్కరము = సముదాయము, ఇట్లు ఈరీతినిఁ దపము చేయంట, అరుదు +దుర్ఘటము, అనఁXā = అని ప్రశంసించుచుండ, తపము = +తపస్సును, ఒక +ర్చేక్ = చేసెను, దానక్ = ఈవిధముగాఁ దపము చేయంటవలన. పురు +హూకు:దు = దేవేంద్రుఁడు, ఆత్మక్ చిత్తమునందు, పొడమినభీతిక్ +జనించిన భయముతో, ముందఱఱి కన్వయము . +ఇంద్రు నీకు భయముగలిగిన కారణము త్రిభువనాధిపత్యమును గోరి +తపము గావించుచున్నాఁ డేమో యని. ఇంద్రుఁడు పరతపస్సునకు వెయించు +వనుట ప్రసిద్ధము। +తా. దేవతలు 'మొదలగువారికన్న నెక్కుడుగాఁ దపస్సు చేయఁట +చే +జేవేంద్రుఁడు మనస్సునఁ బుట్టిన భయముతో. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0654.txt b/Manu_Charitra/page_0654.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85a0d70f628735c266d890179803f10e3952fb40 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0654.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +602 +మను చరిత్ర ము +క. తనయొద్దఁ బుంజికస్థల +యను నచ్చర లేము యున్న నమునికడకు +జను మని యనిపినఁ బతిశా +సనమున వని కేఁగుదెంచె సంభ్రమలీలన్. +23 += అను +టీ. తనయొద్దక్ = తనకడ, పుంజికస్థల, ఆనునచ్చరలేదు +నామముగల యప్సర స్త్రీ, ఉన్న, అమ్మునిక డకుక్ = ఆతజముఁ జేయు +చున్న మానియొద్దకు, చనుము వెళ్లుము, అని యనిపిన - అని పంపఁగా, +ప్రతి శాసనమునన్ = ప్రభువానతిచే, సంభ్ర +మలీల = త్వరతోఁ గూడిన +విలాసములో, పనికి౯ = ఆడవికి, ఏఁగుదెంచెకో ఆ వచ్చెను. +తా. కనయొద్ద నున్న పుంజికస్థలయనునప్సరసను జూచి దేవేంద్రుఁడు. +తపస్సు చేయుచున్న ముని యొద్ద కేఁగు మని చెప్పఁగాఁ బ్రభువు నానతిచేఁ +చొందరగా నలంకరించుకొని యడవి కేఁగెను. +చ, చిలుకలు ముద్దుఁబల్కులకుఁ జేరఁగ రా నెఱి వేణి శాంతికి +మలయుచుఁ బై పయి మధుపమాలిక వాయక సంచరింపఁగా +నలసవిలాసయానమున నమ్మనిపాలికి వచ్చె వేల్పుఁదొ +య్యలినును సానఁబట్టినయనంగు నిమోహనబాణమోయనన్, +టీ. వేల్పుఁదొయ్యలి = పుంజికస్థల, ముద్దుఁఁబల్కులకుక్ = ఆంధ +మయినపలుకులకు, చిలుకలు, చేరఁగరాజ్ = సమీపమునకుఁ జేరఁగా, పుంజిక +స్థల పలుకులు చిలుకవలఁకులవలె నుంట సజాతీయ మగు చిలుకయని చిలుకల +గుంపు డాసె నని భావము. నెఱివేణికాంతికి చక్క నిజడయొక్క కాంతికి, +మధుపమాలిక = తేఁటి మొత్తము, పైపక్, మలయంచుకో ఆ వ్యాపించుచు, +పాయక విడుపక, సంచరింపఁగా మెలఁగంగా, తుమ్మెదలవలె గొల్లఁగానున్న +జడను గాంచి తు మొదలగుంపు సజాతీయములగు తుమైనచాలని భ్రమనొంది +యావరించి సంచరించుచుండె నని భావము. ఆలస = నెమ్మడి యగు, విలాన \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0655.txt b/Manu_Charitra/page_0655.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32a29665e7ca742617474994451b69bdb15c90cf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0655.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +603 +శృంగారచేష్టతోడి, యానమున = గమనముతో, నును మృదువైన - +సొనఁబట్టిన, అనంగుని మనసుని యొక్క మోహనబాణమో మనత +గలిగించు మోహన మనం తూపో యేమో, అస్గర్, అమ్మని పొలికిక్ +ఆఋషియొద్దకు, వచ్చెను. +తా. శుశ వాక్యములవంటి హృదయానందకరము అయినవలఁకులును, +తేటిచాలును బోలు వేణియును, పరాసములలోఁ గూడిన +నెమ్మది +మును బ్రకాశింవఁగా మదనుని మోహన బాణమురీతి మోహముం గలిగించు +నదియై యప్సరస తప మొనరించుచున్న మునియొద్దకు వచ్చెను. +ఉత్ప్రేక్ష. ఉపకు. భ్రాంతిమంతము. +వ, ఆసమయంబున్న +ఆలం. +25 +చ. ఆనువగుసుళ్ల నొప్పుమలయానీల వాహము నెక్కి తేంట్లన +ల్లిననిడువా గెఁ బూనీ లవలీనవవల్లిక లెమైసొమ్ములై, పను +పడఁ జెట్లునట్టి మనుప్రాఁతదళములతోడఁ దోలెనా, మనిదొర +మంచురాజు మడిమంచిగఁ గోయిలగంట మ్రోయఁగన్. 26 +టీ. ఈపద్యమునందు వసంతర్తువును Kనీశ్వరుఁడు పగవానిపై దండెత్తు +రాజుగా నిరూపించి యీవిధముగఁ జెప్పుచున్నాఁడు. +3. bantunte ఆ మనిదొరణవసంత +ఋతువనురాజు, అనువు = మంచి, ఆగుసుళ్లక్ - ఆయినట్టినుకులచే, చక్రాకార +నాగు భ్రమణముచే నని వాయంవరముగను దేవమణిలోనగు నావర్తములచే +నని యశ్వపరముగను గ్రాహ్యము. ఒప్పు = ఒప్పుదున్న. మలయానిల +వాహము = మలయపర్వతమునుండి వచ్చుగాలి యనునశ్వమును, ఎక్కి +అధిష్ఠించి, తేంట్లక్ =తు మైదలను, అల్లిన పేశిన, నిడువా గెజొ = +తుమె +కళ్లె పంద్రాటిని, పూని = పట్టుకొని, లవలీనవవల్లికలు = క్రొత్త వెన్నెలలతలు, +ఎమైసొమ్మలై = అందమగు నలంకారములై, పనుపడ = కుదురఁగా, చెట్లు +వట్టి=ఔట్లను బట్టుకొని, మనుప్రా తదళముతో డక్ = మెలఁగుఁట్టి పండుటాకు +- +పొడవగు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0657.txt b/Manu_Charitra/page_0657.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6328d04ad3bcec2067a955da99829c0e2bc34b8c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0657.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +సోగయై యాకువాలంగ జొంప మగుచుఁ +జిగురు దళుకొ +త్తెఁ దరులతా +శ్రేణులందు. +" +- +605 +27 +టీ. సొన = ద్రవము, లేఱి= ర్మలముగా నగపడి-చెమ్మగంటులనుండి +వైకుబికి, పొటమరించి అంకురమెత్తి, బొబ్బవలె నించుక యంబ్బు గాఁ గని +పించి యని కొందఱ:. పొటమరయన బొబ్బ. ఉ. "పొటనర్లు కెంపులపోల్కి +నిమరె.” మొల్ల. రా. నెణె= నందు, వాసినయట్టి=వీడినటువంటి, ఆకురాలుపు +గండ్లయందు = పత్రములు డుల్లిన పల్ల నులనుండి, తొఱఁగి = వెడలి, ఆతి= +ఎక్కువగు, బాలకీర = శుకశాబక ములయొక్క, ఛదాంకుర వక్షాంకురముల +యొక్క, మొలకలవలె మొలచు లెక్కల యొక్క యనుట. ఆకృతిక్=రూప, +మంతో, పొల్చి = తగి, క్రమమునక్ వరుసతో, కరవీరకోరకగతి = +- +ఎఱ్ఱగన్నేరు మొగడలరీతి, ఆరుణంపు +మొగ్గలై - ఎఱ్ఱరి మొగ్గలై, అరవిచ్చి ఆ +నగమువిడి, పికిలియీయీఁశలదండులట్లు = పికిలిపిట్టల వెండ్రుకలతోఁ జేసినదండల +వలె, గుంపులయి - గుబురులయి, పికిలిపిట్ట వృద్ధభాగమున నుండు నెఱ్ఱని +మృదువులగు నీఁకలఁ దీసి దండలుగాఁ గట్టుదురు. ఆదండలవలెఁ జివురులాకు +గంటులనుండి కనిపించుచుండె నని భావము. పిదప = అటుపిమ్మట, రేఖలఁ= +ఈనెచారలు, ఏర్పడఁగ ఏర్పడునట్లు, వర్ధిలి = పెరిఁగి, వెడల్పయి +నిర్వియై, రెమ్మ = చిన్న కొమ్మ, వసరు వాఱు చుక్=పచ్చ”బడుచు, నిక్కక్ +నిగుడఁగా, పసరు = పసరుఁదనము, పూఁటపూఁటకు = ఒక్కొక్క +పూటగడచినకొలంది, కప్పు = నలుపు- నీలిరంగు, ఎక్క - అతిశయము +కాగా, కప్పునకుక్ = ఆనీలిమకు, తగిన మెఱుఁగు తగిన శాంతి, మీఁద +మీఁది ప్రదేశమందు, నానాఁటికిక్ ఒక రాఁటికన్న నొక నాఁటికి, గిరిత +కొనంగళ్ =చుట్టుకొనఁగా, సోగయై= పొడవై, ఆకు, వాలంగళ్ = వ్రేలాడఁగా, +జొంపము = గుబురుకొనినది, అగుచున్, తరులతాత్రే ణులందుక్" = +యొక్క యు లతలయొక్క యు వఙ్కులయందు, చిగురు, తరుణ తేజ్ +వెలఁఁ గొందెను - ప్రకాశించెను. +చెట్ల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0658.txt b/Manu_Charitra/page_0658.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca0f12da310603787b1f9d6b4eb39c54fda3a045 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0658.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +600 +మను చరిత్ర ము +రేఖలేర్పడు వర్ధిలి) యనుపాఠమునకు ఈనెలు స్పష్టముగాఁ గానికింపక +పెరింగి యని యర్థము. ఈ పాఠ ముత సమాజభముగా లేడు. +తా, వసంతకాలము రాఁగా చెట్లు, లతలం మున్నగువానియందలి +పండుటాకులు రౌలంగా నాపక్త్రములు గాలి వస్థలములోఁ జేదు గలిగి +మోసులెత్తి గ్రుడ్డునుండి బయలు వెడలిని శుగగీతోరముల పష్ ంకురములవ లెఁ +గాన్పించి తరువాత నెల్లిగ స్నేరు రంగు మంకుళములై కిదకు నా మొగడలం ఒడి +పికిలిపిట్ట వెండ్రుకలవలె నేర్పడి పిదప నీ నెలల అలసి వనరురంగు గలిగి యా +పచ్చఁదనము నలు వెక్కి దానికిఁ దగుకాంతితోఁ బొడపై పత్రము వ్రాలఁగా +నుజ్జుకొని పల్లవము వెలంఁగొందెను. ఆలంవాగ్వభావోక్తి- +1. హిందోళంబునఁ బాడిరి +బృందారకసతులు విరహిబృందార్తిగఁ దే +చెం చేఁటులు వాసంతిక +'విందునఁ బిక శిశువు దాది వెడలం దోలెన్. +టీ. బృందారకనతులు దేవతాంగనలు, విరహిబృందా గ +28 +క్రియుల నెడబాసిన ప్రియురాంధ్ర యొక్క యఁ బ్రియు రాండ +నెడ బాసేన +శ్రీ యుల యొక్క యు సముదాయమనకు బాధ కలుగునట్లుగా, హిందోళంబు +న౯ = హిందోళ మను రాగముతో, పాణిరి = గానము చేసిరి. తేఁటులు +బండిగురి +తుమైదలు, వాసంతికవిందుని ఆ బండి గురిని వెండపూఁదేనె ద్రావుట యను +నిష్టభోజనముచే, త్రేఁచె" - శ్రీపును దవలెను. పికళిశు = కోవెలపిల్ల +లను దాది - 'పెంపుడుజనని యగు కాకి, వెడలండో E = +TE వెడలఁగొట్టేరు. +వసంతఋతువునందుఁ గోయిలలు మనోహరముగా ఉ గూట +ప్రసిద్ధము. కూఁత వినినంతన కలలని గుర్తించి గౌూతులు గోయిలలను బార +దోలు చుండేరు. కోకిలశీశువులం గాకి తల్లి బిడ్డ అని బెంచునుగాన దాది యని +చెప్పఁబడెను. శ్లో. "శిశిరస్య వసుతస్య సంధౌ హిందోళరాగకః" యని గ్రం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0659.txt b/Manu_Charitra/page_0659.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a647be030bd70630136fbfbf7576eba427b41fc0 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0659.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ష ష్ఠాశ్వా సము +607 +ఖాంతరమునందుఁ గావున వసంతారంభమునఁ దుమైదలు హిందోళరాగములో +శానము చేసెను. వసంతరువునందు హిందోళ రాగము పాడఁదగిన దనుటకు. +మ. “అరిగా పంచను వేపగించి నవలా లవ్వేళ హిందోళవై +ఖరిజూపం బికజాతమాత్మరవభంగ వ్యాకులంబై వనీ +ధర నాంచితపల్లవ వ్రతవిధుల్ తాల్బం దదీయధ్వనిక్" +సరిగాఁ గైకొనియెక్ వసంతము మహాసంపూర్ణ భావోన్నతిన్.” +ము. ఆ. ఇ-ప. 4F) +(ససుచరిత్రము. +శా. వసంతకాలము వచ్చినతోడనే పరభృతము కూయంటయం +నాకూత యాలకించి కాశము కోవెలను తన గూటినుండి వెడలఁగొడ్డారు. +సీ, చలిగాలి బొండుమల్లెల పరాగము రేచి +నిబిడంబు నేనె వెన్నె లరసంబు +వెన్నెలరస ముబ్బి వెడలించె దీర్ఘకా +మంద సౌగంధి: మధుపదంబు +మధునదం బెగఁబోసె మాకంద మాలికా +క్రీడానుషంగిభృంగీరవంబు +భృంగీరవం బహంకృతిఁ దీఁ గెసాగిం చెం +బ్రోషిత భర్తృకారోదనముల +తే. ఊపినవీధుల వీతెంచెఁ గుపితమదన +సమడభుజనతసుమధనుష్టాంకృతములు +సరసమధుపాన నిధువనోత్సవవిలీన +యువతీయువకోటికోరికల్ చివురులొత్త. +29 +టీ. చలిగాలి చల్లని గాలి, బొండుమల్లెల +పరాగమున్ = బొండుమడై +పూవులవరాగమురు, రేచి - రేగించి, వెన్నెలరసుబుక్ - చంద్రకాంతి +యొక్క జలమును, నిబికqబు నేసెజ్ - పూర్ణమగునట్లు చేసెను. వెన్నె లరసమ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0662.txt b/Manu_Charitra/page_0662.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3b8e277c62d96f9da6a31c82a4c6b0cab9f5747 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0662.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +610 +మను చరి త్ర ము +టీ. ఆ త్త కొ +- ఆ సమయమందు, +మురివపున డక్ += యౌవన +మనముచే నైనగమనముతో, జాలిక తీయడమీ నేస్త"తెలుగుంపు, కొలుగ +పరిచర్య నేయఁగా, +మృదులకల భాషలక్ " మృదువగునుచ్చారణగల బాలు +కలలోను, కర్కొకు పెడన గవులతో = వెలుఁగుచున్న చిఱునగవులు +తోను, +కొ +చిత్తళవుండు = మారుఁడు, ఆర్వవ్ cm ఆజవంగా, ననలం +పుష్పములు, చిదుము నేపమున - క్రైంపుట యమ మిష చేత, ముందఱి +శవ్వయము. +ఆర్వఁగాక్ = సింహనాదము చేయఁగా నని కొందఱు, విచారముతో +విలసింపఁగా నని కొందఱు వ్రాసిరి. తనములుకు లగు పూలఁ గోరం యువ +తులఁ గోపించునటు లఱచుచుండె ననుట సమంజముగా నున్నది. +తా. ఆ వసంత కాలమందు యావనగర్వపునడకలతోఁ జెలిక త్తెలు +సేవించుచుండ మార్దవముగల పలుకులతోడను, చక్క చిఱునవ్వులతోడను +మడనుఁడు కేకలు పెట్టునట్టు పుష్పములు గోవుంట్ ను నెకు మున. +చ. అలకనిజీబులోఁ గుసును మద్దినసావడ దోఁపఁ గొప్పచెం +గలువలవల్పుఁ జన్ను ఁగవకస్తురితాని గుఁ ద్ర స్తరింప నం +దెలరొద మీఱుఁ బెన్నిధిగతి ప్రతికిం బొడుపై వేల్పుఁదొ +య్యలిచిఱుసాన బట్టినయనంగుని మోహన బాణమోయనన్. +టీ. వేల్పుఁ దొయ్యలి - పుంజికస్థ3, అందని జీబులో +చీరలో, +అంఃఓజీబులో = పరించని +కుసుమము = రక్తవర్ణము - కుసుంచారంగు, +అద్దిర = వేసిన, +పావడ = కుచ్చెళోక, తోఁబ్రేక్ మీఁదికిఁ గాన్ని వ గా, కొవ్వు తురుము +నందుఁ దురిమిన చెంగలువల రక్తాశ్వల ముల యొక్క వల్పు = సౌరధ +మును, చన్ను ఁగవ = కుచద్వంద్వమునందుఁ బూయ ఆశీన, కస్తు) - మృగ +నాభియొక్క, తానియం m సౌరధమును, శ్రీ స్తరింపజ్ జ నలు వైపులకు: +శ్రీసరించఁగా, తచ్చనలాడఁగా నని యొక వ్యాఖ్యాత. అం ఔలరొద . అంచెల \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0663.txt b/Manu_Charitra/page_0663.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e477aca2fc57dc0401e39a940119eec51cdba9e --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0663.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +6LY +యొక్క చప్పుడు, విఱక్ +అధికము శాఁగా, వెన్నిధిగతి - పెద్దని చే +సము రీతి, చిఱంసానక్ - చిన్న మెఱుఁగు పొవయందు, పట్టిన నూలేనే +అనంగుని ఆ మదశున్నిదైన, మోహన ఋణమో మోహమురు గలిగించు +పుష్పబాణ మేమో, అసద్, ప్రతికిష్ - అ మునీశ్వరునకు, సౌడకట్టిక్ +తెలిసేమ. +మరుని బాణముం లైదింటి గా నోకటి మోహకరము. పుంజికస్థల +చిఱసానపట్టిన మరుని నమోహబాణ మరుటచేఁ జూచినంతన వలపు గొలుపు +నేనుట. మరుని బాణములలో నొకటి సమోహకర నునుటకు +"ఉన్మాదనస్తావనశ్చ శోషణ ప్రభస స్తథా +సమోహనశ్చ కానస్య పంచబాణాః ప్రకీర్తితాః” +తా. పుంజికస్థల యనునప్సర స్త్రీని రక్తవర్ణముగల నాగరా ధరించి +చానిమీఁద సన్న పాఁటీ పైట వైచుకొని సౌరభమును కెవఁజిల్లురణోత్పలము. +లకు గొప్పనఁ బెట్టుకొని స్తనద్వయమున కస్తూరిగందము నలందుకొని +మదనునియొక్క మోహనబాణమో యనునట్లు కాలియందెలు ధ్వనినేయ +జొయ్యారముగా నడచుదు నామానియెడకుఁ జని నిలువంబడెను. +తే, అత్తెఱంగున నదిరి టారజంపు +పన్నెం బొడకట్టి తాఁ బాడుసన్న రవళి +పాట లళిఝుంకృతి శ్రుతిఁ బాదుకోసఁగఁ +జూడకయ చూచుచూపుతో స్టుడియుటయును, +టీ. అత్తెఱంచన౯" = అట్లు, ఆదిరిపాటు +32 +హఠాత్తుగా, ఉన్నటు +లుండీ, ఆరజంపువన్నె = అందమగువేసముతో, పొడకట్టి = శాన్పించి, +గ్రాజ్ = ఆ పుంజికస్థల, పొడు = +పాడు = పాడుచున్నట్టి, నన్న రవళి నన్న నిధ్వని +- తోడి పాటలు, ఆళిఝుంకృతి శ్రుతి తేట్టరొద యం శ్రుతియుడు, +దుకొనఁగ - నెలకొనఁగా- లయి వఁగా నెనుట, చూడకయ = వీక్షించ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0664.txt b/Manu_Charitra/page_0664.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89a3bb70fe06944fafd6e57ff4357a57dff8af64 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0664.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +612 +మను చరిత్ర ము +ఓట్లే, చూచుచూపుతో = వీక్షించునట్టి కడగంటి చూపులతో - చూడనటులా +గటించి చూచునోరచూపులతో, సుడియంటయు హచుట్టుకొని సంచరించఁగా. +తా. ఆ ట్లకస్మాత్తుగా నందమయిన కోసముతో నామానికిఁ గాన్పించి. +'తేంట్లఝంకారములతోఁ గలియనట్లు సన్న నిధ్వనితో సంగీతముఁ బాడుచు +గోరచూపులతో నామానిం జూచుచుఁ జుట్టి చుట్టి సంచరించుచుండఁగా. +1. తలకొని దానీతమ్ములపుఁదానియు మోవియంల గౌను మేనున +గ్గలవు మెఱుంగులీను +తెలిగన్నులుఁ జన్ను లుభృంగమాలిక +గెలిచిన యారుతీయఁ దగునెన్నడలు దొడలు వివేకముం +గలఁపఁ గాంచి పంచశరకాండ విఖండితధైర్యసారుఁడై 83 +టీ. దాని తమ్ములపుఁ దానియఁకొ" = ఆ పుంజికస్థల యొక్క తాంబూలపు +సౌరధమును, "మోపయఁ" = అధరోష్ణమును, కొనుక్ = నడుమును, +మేను = శరీరమును, అగ్గలపు మెఱుంగులు - అధికమగు ప్రకాశములను; +ఈను తెలిగన్నుల =జనింపఁ జేయ. తెల్లని నేత్రములును, చన్ను +పులుసు, భృంగమాలికజ్ += స్తన +తేఁట్ల మొత్తమును, గెలిచిన యారు తీరు కొ +జయించిననూగారు యొక్క యందమును, తగునెన్నడలు = తగిన మనము +లును, తొడలు = +E ఊరుపులును, వెనుకటిపద్యమునందుఁ బంజికస్థల +చూచియఁఁ జూడనటుల నోరచూపులతో మునినిఁ దిలకించెను. క్రీ ఁXఁటితో c +గాంచుకఱి కనుపాపలకుల కేఁగుట చేఁ గన్నంతయఁ దెల్లఁగాఁ గాన్పించుఁగాన +కవి యిటఁ జలికన్ను అని ప్రయోగించాను. పెద్దన చూపులఁ దెలుపుగ వర్ణించును. +రెండవయాశ్వాసమున — “విలోకన్న ప్రభావీచికలం దదీయ పదవీ(లశాంబుధి” +"చంద్రికల్ దన కంజూచె, కన్నుఁగ వధవళరుచుల్." అని చూపుల శుక్లవర్ణ +ములుగ నె వ్రాసెను. కవిసమయమునందుఁ జూపులను తెల్లనివిగ నల్ల నివిగనుభ +యములుగా వర్ణించుట గలదు. తలకొని=వహించి, వివేకముక్ = తెలివిని, +లఁకుఁ =కలఁక పరువఁగా, కాంచి పుంజికస్థలను వీక్షించి, పంచశర \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0665.txt b/Manu_Charitra/page_0665.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6292c5f81aa3290f24f95e2359d344d368ce53f5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0665.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +షష్ఠాశ్వాసమం +613 +మదనునియొక్క, కాండ శరములచేత, విఖండిత = బాగుగా ఖండింపఁబడిన, +ధైర్యసారుఁడై = ధైర్యజలముగలవాఁడై, ముందంటే కన్వయము . +తా. పుంజికస్థబయొక్క ఠమ్మలపు సౌంభమును, దాని యంగములయఁ. 1 +మును, దానివీక్షణముల పొలగును, దానిగమనపు చక్కఁదనము గనుఁగో +యాపాకుఁ చనుమాని ధైర్యము దూలీ మడన భేదన గలవాఁడై. ఆల" +ఉపమ- కావ్యలింగము. +క, మేను గరుపాఱఁ దమి న +మౌని జపముఁ దపముఁ దన్నుఁ మఱచి యసంగ +గ్లానిం బడి కదీసి వడఁకుచు +హీనస్వర మెసఁగఁ బ్రోవవే న న్ననుచున్, +- +34 +టీ. అమ్మని ఆమున్ని మేను = శరీరము, కటిపొటిక్ = 'పులకరింపఁగా, +తమిక్=కోరిక చేసే, జనముక్=మంత్రావృత్తిని, తపమున్ = నియమవంతమగు +నిశ్చలదీక్షను, తన్నుకో = శనతపోనిష్ఠాదినమును, దుఱచి = మఱచిపోయి, +అనంగ గ్లానిక్ ఆహదగ వేదనను, వడి=అనుభవించి, కదిసి = పుంజికస్థలను సమీ +పించి, పడఁ కుచుకో ఆ సాత్త్వికభావజనితమగు కంపముఁ గొందుచు, హీర +స్వరము=ధ్వనికిగ్గుట, ఎసఁగళ్ =విశేషము రాఁగా, నన్నుక్, ప్రోవవే రక్షిం +పవే, అనుచు=అని, ప్రార్థించుచు, ముందఱి కన్వయము. +తా. ఒడలు గగుర్పొడువ నాముని కోరికతో జనకోపముఁ లను దన్నును +మఱచి మదన వేపనం బొంది దానిం జేరి హీనస్వరముతో నన్ను రక్షింపుము +రక్షింపు మని మిగుల దైన్యముగాఁ బలుకుచు. +తే. +చెయ్యిపట్టినమా త్రాన శిరసు వంచి +యవశ +చందానఁ బై వ్రాలున వ్వధూటిం +బర్ల కాలాంతరముఁ చేర్చి బ్రాహ్మణుండు +కెరలు కోర్కులఁ గందర్పకేళిఁ దేలె. +35 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0666.txt b/Manu_Charitra/page_0666.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd1779caaed3bdc0e2cebb7e1377836be0cecc28 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0666.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +6:4 +మ ను చ రిత్ర మం +టీ. చెయ్యి పట్టిన మా శ్రాన = హసమ్ముగ్రహించి నమాత్రము చేతు +మా +హించినమాత్ర +శిరణు - శిరస్సును, వంచి, అనళచందానక్ - మోహమున మునిగినదానివలె, +జై వ్రాలు నవ్వధూటి -మీఁదఁబడిపఁచూ యప్సరసను వర్ణకాలాంతరము, +వర్ణగృహమునకు, చేర్చి, బ్రాహ్మణుండు గా పాఱుఁడు- బ్ర +-బ్రహర్షియగు నామునీం +ద్రుఁడు, చెరలఁకోర్కులర్ ns వృద్ధిపొందుచున్న కాండం తో, కందర్ప +మదన కేళియందు, తేలేజ్ - సౌఖ్యము ననుభవించెను. +తా. చేయి పట్టుకొనఁగానే తలవంచి మోహము: జెందిన దానివలే +ఇంటికస్థల మీఁది కొఱఁగఁగా: పర్ణశాలలోనికిఁ దీసికొనిపోయి నిక్కటి +రంగు కాండలతో బ్రహ్మర్షి యగు పాఱుఁడు రతిసౌఖ్యము ననుభవించెను. +లి. తపమంతయుఁ బొలివోవఁగ +నపు డన్నీయు నజ్జగించి యయ్యంగనతో : +దపసి మనోజ క్రీడా +విపులైశ్వర్యంబు ననుభవించుచునుండెన్స్. +మౌనీ, తడపరింశ్రియ. +టీ. కునీ - +$6 +తానొనర్చిన తపస్సంతయు, +లివోవఁగ ర్ = వృథాయగునట్లు, అపుడు అన్నియ. Eజపము తపము +'మొదలయిన చన్నియం, ఉజ్జగించి విడిచి, అయ్యం గ తో " - పుంజికస్థలతో, +మనోజ క్రీడా - రలిపలని, విపుల - విస్తారమయిన, ఐశ్వర్యంబులం + సుఖ +సంవత్తులను, అనుభవించుచుండెజ్ = పొందుచుండెను. +శా. ఆముని తపస్సు పొడగునట్లు జనము మొదలగునవి విడిచి యాదేవ +రాంగనలో రతిసౌఖ్య మనుభవించుచుండెను. + పాఠాంతరము. +ళ. తఃనోదయా స్తమయము +లిపు డని కాల ప్రమాణ వెఱుఁ గనితమి న +చ్ఛగలా ఁ గూడి రతిసుఖ +విపులైశ్వర్యంబు ననుభవించుచు నుండెన్. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0669.txt b/Manu_Charitra/page_0669.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4e639d0572faf8876421f3c9862ab9a030648252 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0669.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +617 += ఆయి గన్న +వెడలం = పుట్టుచున్న, శిశిరకిరణ = చల్లని కిరణముల యొక్క, ప్రణాళికా +సమూహములతోడ, మిశత్ కలిసికొనుచున్న, అమృకరత - సుధారనము +యొక్క, గ్రాసంబునం జేసి తిండిచేత, కొన్ని పూఁటల కొద్ది దినము +కొద్దిపినము +లలో, పుటపుటన - వృద్ధిపొందుట కలదానను, ఐః నన్నుకొ +నన్ను, కనుంగొని = చూచి, మునీంద్రుండు - పాఱు:డు, ప్రియంబు +దయశు అంది = పూని, నిజాశ్రమంబునకు = తన యాశ్రమమునకు +కొనిచని m తీసికొని వెళ్లి, శశికళా సంవర్ధిత - చంద్రకళలచే వృద్ధి బొందిన +దానను, అగుటం జేసి=అగుటచే, నాకుక్, కళావతి, అను నామంబుజ అన నట్టి +పేరు, ఇడి - కొ +- ఉంచి, పెనుచుచుండ - చెంచుచుండ గా, నేనును, జనకో +సేవా వరకక్ = నుచరించుచుండఁగా, ముందఱి కన్వయము. +ఇ +ఆట్లు తల్లి కనఁగానే యదవిలో విడిది పోఁగాఁ జం +జంద్ర కిరణ +ములనుఁడి స్రవించునమృతధారణం గ్రోలి మత్తు దీర్చికొని కొన్ని దినములు +పెరుఁగుచుండఁ దరువాత నాజనకుడు దగ్గుపాటుండు ననుం గని కనికరం +బునఁ దనయాశ్రమమునకుం గొంపోయి నాకుఁ గళావతి యను నామ మిడి +పెచుచుండ నేనును నాజనకుని సేవించుచుంటిని. +పైవచనమునందలి యర్థమే చెప్పఁబడుటచే నీ క్రింది రెండు పద్య ము లం +ప్రక్షిప్తమం అని బ్రౌనుదొర వారిటీకలో విడిఓ పెట్ట:బడినవి. రెండు ప్రతుల +యందె యాపద్యములు చూపట్టుచున్న వనియం వచన వెం పెద్దన క వి దని +యావ్యాఖ్యాతతలంపు. +ఉ. ఆసమయంబునం బొగులు చాఁకటి వెల్లున సంతకంతకు +గాసిలి పై పయి వదనగహ్వర మెడఁగ నేడ్చి యేడ్చి యే +మాసయుఁగానకంతఁ దుహినాంశుఁడు దోఁచినఁదత్క తారస +గ్రాసనిధి శరీర మమరంగ భజించితి దైవికంబునన్ . 40 +టీ. ఆసమయంబునక్ తల్లిపాఱవై చివెళ్లినప్పుడు, ఆఁకటి పెల్లునన్ = +ఎక్కువగా సున్నముత్తుచే, పొగులుచుకో - దుఃఖించుడు, అంతకంత వ +t \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0670.txt b/Manu_Charitra/page_0670.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..343c117549770bd30b5a87623a8372cc2fc773a5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0670.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +618 +మను చరిత్ర ము +అప్పటినప్పటికి, గాసిలి - కష్టపడి, పైపబుక్ మీఁదమీఁద వదనగహ్వ +రము = సుహవలె: బెఱవఁబడియున్న +నోరు, ఎండఁగక్ - ఆఱునట్లు, ఏడ్చి +యేడ్చి - విలపించి విలవంచి, విమానయుకో = ఎట్టియాళయు., కానక +పొందక, అంతక్ = తరువాత, జైవికంబునక్ = దైవసహాయముచే, తుహి +శాంతుఁడు = సోముఁడు, తోఁచినకొ = ఉదయము కాగా, తక్కశారన +శ్రీసకుడి౯ = ఆచంద్ర కళా ద్ర వమును ఉండి గాఁ బెట్టుకొనుటచేత, శరీరము +దేహమును, ఆహారంగళ్ = ఒప్పుగా, భజించితి += కాచుకొంటికె +తా. తల్లి యట్టు కని పొజిపై చినప్పుడు క్షుద్బాధచే దుఃఖించుచు +శ్రీమఁ జెంది నోరెండున ట్లేడ్చి యాళ యేమియు లేక జైవసహాయము +వలనఁ గలిగిన చంద్ర కిరణము లు ప్రసరింపఁగాఁ దద్ర సపానము వలన +శరీరమును గాపాడుకొంటిని. +నే. ఏ నవ్విధంబున మేను వెంచుచు నుండ +నాచంద దుంతయు నాత్మ నెఱిఁగి +కడుసంభ్రమమున నక్కడకు నేతెంచి యిం +పెనఁగ మైనిండినకపటు దుడిచి +తనయు రంబునఁ జేర్చుకొనిపోయి యాశ్రరు +స్థలమున నిజపర్ణశాల నుంచి +విధుకళాంశాహారవిధి వసించితిఁ గాన +నాకుఁ గళావతీశామ 'మొసఁగి +తే, నయమువిఱంగఁ బెనుప నానాఁటఁ బెరిగి +శైశవము మాని యౌవనోత్సవముఁ జెంది +జనకు నేమైన నడుగుచు సంతతంబు +నోపి శుశ్రూష చేయుచు నున్న చోట, +41 +టీ. ఏసు=నేను, అవ్విధంబునక్ +ఆరీతిని, మేజ్ శరీరము, "పెంచుచు +కండర్ - పోషించుకొనుచుండఁగా, ఆచందము - అవిధము, అంతయును \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0671.txt b/Manu_Charitra/page_0671.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6624636abe4420b68ab698c8909cdbe5abcec4f6 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0671.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +619 +ఆత్మకొ చి త్తమునందు, ఎఱిఁగి తెలిసికొని, కడుసంభ్రమమునక్ = మిక్కిలి +తొందరతో, అక్కడకు - నేనున్న స్థలమునకు, ఏతెంచి = వచ్చి, ఇంపు +ఆనందము, ఎనఁగద్ = వృద్ధిపొందఁగా, మైక్ +వృద్ధిపొందఁగా, మైక్ = నాశరీరమునండు, నిండిన +నామము +1 +కనటు = నిండుకొనిన బురదను, తుడిచి, తనయంరంబునక్ తన వక్షమునందు, +చేర్చుకొనిపోయి – అంటఁబట్టి యెత్తుకొని పోయి, ఆశ్రమస్థలమునకుకో +తపోవన ప్రదేశమందు, నిజవర్ణశాల - తన యాకుటింటియందు ఉంచి, +విధుక ళాంశాహారవిధిక్ - చంద్రకళాంశముల నాహారముగాఁ దీసికొనుట +"చేత, వసించితిక్ - ఉంటిని, శానద్ = "కాఁబట్టి, నాకు కళావతీ +కళావతి యను పేరు, ఒసఁగీ పెట్టి, నయము = నుక మారత్వము . +నిజంగ అతిశయించునట్లు, పెనుపక్ +టెక్ = దిన దిన +దిన దిన క్రమముగా, పెరిఁగి, శైశవము +యౌవనోత్సవముక్" = పరువపు గరువమును, చెంది, జనకుక్=జనకుని, ఏమైన +ఐడుగుచుడొ" = ఏడియేని నడుగుచు, సంతతంబు = ఎల్లకాలము, ఓరిజఓర్చి 2 +శుశ్రూవ = పరిచర్య, చేయంచునున్న చోట = +వృద్ధిఁబొందించ గా, నానాఁ +వసితనము, మాని జ విడిచి,, +ఒనర్చు చుండునప్పుడు. +తా. ఆవిధముగా నేను శరీరమును బెంచుచుండఁగా నది తెలిసికొని +మిక్కిలి తొట్రుపాటుతో నేరున్నచోటున కేతించి సంతోషముతో +శరీరమున నిండియున్న బురడం దుడిచి వైచి తన వక్షమునం దిడుకొని యాశ్రమ +మునకుఁ దీసికొనిపోయి వర్ణ కుటీరమం దుంచి చంద్రకళాద్రవమును నాహార +ముగా; జేసికొనుటచే నివసించి యుంటిం గాన నాకుఁ గళావతి యను నామ +కరణము నేసి చక్కఁగాఁ బెంచుచుండ దిన క్రమమునఁ బెరిఁగి పెద్దదాననై +తండ్రినన్నియు నడుగుచు నెల్ల కాలము నోపికతో సేవచేయుచుండఁగా, +శే. ఎవ్వరు చూచినఁ జూపులఁ +జివ్వకుఁ బద నడఁగి నడచు సిగ్గున నొటిపై +రవ్వకు మొదలగు పాపపు +జవ్వన మెదిరించె జిగి యెసఁగ నామేనన్. +42 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0672.txt b/Manu_Charitra/page_0672.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fe159d4179cc8ba849b872085bb0c3a8f18fcef --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0672.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +620 +మ ను చ రిత్ర ము +ఎదుర్కొనుటకు, చూపుల జగడ +టీ. ఎవ్వరు చూచినన్ = ఎవ్వరు నన్నుఁ దిలకించినను, చూపులక్షా +తిరిగినాగిని వీక్షించుట చేత, చివ్వకు కో +మునకు, పదను - వాఁడి, అడఁగి = తగ్గి, నడచుగ్గురజ్ = వ్యాపించునట్టి +సిగ్గుచేత, ఒఱ పై = అందమై, రవ్వ కుక్ - ఆడిపోసికొనుటకు, మొదలు = +- +హేతువు, అగుపావపుజవ్వనము అగునట్టి పావపుయౌవనము, నామేనన్ = +నాశరీరమందు, జిగి = నిగనిగ యను ప్రకాశము, ఎసఁగ = వృద్ధిగా +ఎదిరించెజ్ = సంభవించేను. +తా. నన్ను వీక్షించిన వారినిఁ దిరుగ వీక్షించుటకు సందేహమును +బుట్టిచునట్టి పాపపుసిగ్గు వృద్ధిఁగా నీ చిన్నది యిట్లున్నది యట్లున్నది యని +యందఱును నాడిపోసికొనుటకు వీలయిన యౌవనము నాకు సంభవించారు. +శా,ఆవేళఁ బొడగాంచి ఖేచరుఁ డొకం డాసక్తి దేవాపిసం +జ్ఞావంతుడు సబాంధవుండ గుచునిశ్శంక కొనను వేఁడువాః +డై వాచంయముఁ డగ్ని కార్యనిరతుండై యున్న చోఁ బర్ల తా +లావాసంబున కేఁగుదెంచి నిజభావాకాంక్ష సూచించినన్. +టీ. ఆవేళళ్" - ఆయావనకాలమందు, ఖేచరు: డొకండు = గంధర్వుఁ +నొక్కండు, దేవాపిసంజ్ఞావంతుండు - దేవాపి యను నామముగలవాఁడు, +పొడగాంచి = నను వీక్షించి, ఆసక్తిక్ = (నన్ను వివాహమాడవలె నను) +కాంక్షతో, సబాంధవుండు = బంధువులతో గూడినవాఁడు, అగుచుజ్, నిశ్శం +కళ్=జంకక, ననుజ్, వేఁడు వాఁడై - కోరునట్టివాఁడై, వాచంయముఁడు +నాశండ్రియైన పారుఁడు, అగ్ని కార్యనిరతుండు హోమకార్యమునం దిష్టము +కలవాఁడు, ఐయున్నచోక్ అయియున్నపుడు; వర్ణ శాకా వాసంబున కు +ఆకుటిల్లయిన నివాసమునకు, ఏ గుదెంచి - ఏ తెంచి, నిజభావాకాంక్ష తన +హృదయమునం గలకోరికను, సూచించినక్ తెలియఁజేయఁగా. +తా. ఆట్లు నేను వయోవంతురాలపై యుండఁగా దేవాః యను +గంధర్వుఁడు ననుం గాంచి కామించి బంధువులతోఁ గూడ నాతండ్రి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0674.txt b/Manu_Charitra/page_0674.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b6e4c130730427ab2e546314abe0ba4bf98b6af5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0674.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +.622 +మను చరిత్ర ము +తో, మికత్ = కలిసిన, అస్యగంధములును +నోటిపరిమళ ములందు +ఎన్ని సుగంధ ద్రవ్యముల నుపయోగించినను మద్య గంధము విశవిగా వచ్చు +నుండె ననుటచే విశేషముగాఁ ఔనము చేసి రని భావము. దరహాసముల +మొలకనవ్వుతోడ, తోచు జ కాన్పించుచున్న, తాంబూల సేవా +ంబూల సేవా = తమం +లము వేయుటచేత, అంధకాంతకాన్పింపనివిగా జొనర్ప బడిన, అధర +ఓష్ఠములయందలి, రదక్షతుల ద- శక్షత ః లయొక్క, ఒఱపును = అంద +మును, దంతక్షకములక తన భోగవకాయ లని తేలియును. చిటులు గంపంపు +బూఁతలును బీ/లువాఱుచున్న మంచి గందపుఁబూఁతలును, జిహ్వాకలకు +నాలుకలకు, ననుపు ఆలవాటయిన, నెఱవాది చతురతగల, బంటు +వంతపు శూరులయొక్క ప్రజ్ఞలతోడి, పదరులును = తొట్రుపాటుకలం +పలును 'మనము=ఎక్కువ, అగుజుగుప్స - అయిన యసహృతను, 'పెనుపక్ +మెప్పగా, అజ్ఞానముడ్ ఆగంధర్వుల సముదాయమును, ఋషి = మాని, += +చూచి, మనంబునక్ చిత్తమునందు, కోర్, అసహ్యించుకొనుచుకో" +అశీష్టమునా సూచించుచు. ముందరికి కన్వయము. ముని శాంత వ్రతుఁ డగుట +చేతను, ఆగతు లగు భేదరులు భోగపరాయణులుగాఁ గన్పించుచుంటచేతను, +డు నామునికి వీరితీయు లేమియు రుచింప లేదని భావము. +తా. మాతండ్రి న న్నడుగుటకై శన గృహమున కేతెంచినగంధర్వులు +మయూరబర్హ ములతల పొగలును, మద్యపానముచే రక్తవర్ణములు గలకన్ను +లును, సందిటిబండలతోఁ ద్రిప్పఁబడుచున్న కత్తులు నేతులయందును, మద్య +పానము పలనఁ గలిగిన వాసన పోవుటకై చేసికొనిన తాంబూలమువలని నోటి +వాసనలుపు, చింణనగవులును, దంతక్షతములం కాన్పించకుండున ట్టంటించం +బడిన తాంబూలు క్తినుతో ఁ గలిసిన పెదవులును, బీటలు వాఱు చున్న చందనపుఁ +బూఁతలును, నేర్పుతోఁ గూడినతొ టు పాటువలఁకులును గలిగి చిత్తమున +కనహ్యము Xలంగఁజేయఁగా వీక్షించి యనహ్యపడుచు. అలం స్వభావోక్తి +శా, ఆహాధన్యుఁడ నైతి మద్విమలకంకాచార విద్యాతప +శ్రీహోమాదులు నేఁడుగా తుది ఫలించె నాగ వాసంబును \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0676.txt b/Manu_Charitra/page_0676.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..130ffcc14fe8a87d98ec0f0da1fc9655218af091 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0676.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +626 +మ ను చ రిత్ర ము +కున్న మానితివిగాని, మఱి, మత్ - నానంబఁ ధరయిన, వృత్త = నడ +వడిక too, అన్వయ += కులమును, ఆచారముల్ స్వభావనణను, పేర్కొను +పాటివాఁడవు - ఇటువంటికి యటువంటి దని చెపువంతటి మంచితనముగల +చాఁడవు, నీవా, ఇలక్ = పుడమియందు, నిల్తుగా కేమి నిలిచియుందువులే! +కానీ, వి ప్రాధను = హీన బ్రాహ్మణుఁడా, పోపో - లేచి పొమ్మ పొము, += +దంభ వ్రతా = కుత్సిత వ్రత నిష్ఠలం గలవాడా, ఇంకర్, నిన్నుఁబోలక్షా +నీయట్టి, అల్పులు = హీనులం, లేరు. +తా ఓదుర్మార్గుఁడ నగు బ్రాహ్మణుఁడా! శాపముల చేతనా నీయా +చారసంపద వెలఁఁగొందును? నేను నీకన్నం దక్కువవాఁడనా? నీవు మాకుఁ +గన్య నీయ కున్న నీయకుందువుగాక! మదన్వయాదులఁ దలపోయఁదగునా! +ప్రాణములతో నిఁక భూమిపై నుండెనవుగా! పరుల మోసగించుటకు ముని +వేసమును' దాలిచి తిట్టులచేఁ దవస్తశ్వమును వెల్లడించుకొను నీకంటే వీచు +లించెవరును లేరు. +తే. అనుచుఁ బగచాటి పోయి నాఁ డర్ధ రాత్ర +సమయమున శస్త్రనిహతి మజ్జనకుఁ జంపె +నట్ల యగుఁగాక పుడమీఁ గామాంథచిత్తుఁ +డెవ్వరి వధింపఁ డెటునేయఁ డేమి గాఁడు, +టీ. ఆరుచుక్=అట్టువలుకుచు. పగచాటి +000, +50 +విరోధమును బ్రకటించి, +నాఁడు = ఆదినము. ఆర్ధ రాత్ర స మయమున - నగమురాత్రి +యందు, శస్త్ర నిహతి = కత్తిదెబ్బచే, మజ్జిగకు = నాతండ్రిని,చం పేరు. +ఆట్ల యగుఁగాళ =అట్లైయగుంగాని, ఆటులు జరుగుట సహజమెగాన, పుడమి = +ధరలో, కామాంధ చిత్తుఁడు - కోరికవలనఁ గన్నెఱుంగని హృదండముగల +వాఁడు, ఎవ్వరిక్ = ఏరిని, వధింపబడు జ చుకఁడు. ఎట్లు సేయఁడు +ఏదుర్మార్గము చేయకుండును, ఏమిగాఁడు ఎంతదుష్టుఁడు గాఁడు. += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0677.txt b/Manu_Charitra/page_0677.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc6f832c9c3a5d92bf4c83ecc33fc33d3386c127 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0677.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +యీ ప్రకార సూగంధర్వుఁడు +627 +వెలువరించి +యానా టియర్ధగాత్రంబున నాతండ్రిం గత్తితో నఱికి చంపెను. కోరికలు +గెలవా· డవ్విధి నొనర్చు టొకమింతనిది కాదు. ఎంతెంతఘోరకార్య ముల +జేయుటకైనను సంకోచింపఁడు, అలం- అర్థాంతర న్యానము. +తే, అపుడు మెడకోయ ముని రోజు టాలకించి +మేలుకొని దివ్వె యిడి సంభ్రమించి యేడ్చు +నన్నుఁ బొదివిరి పొరుగిండ్ల నున్న తపసు +లాదురాచారుఁడును బాణె నటకు మునుకు. +51 +టీ. అపుడు ఆసమయమునందు, మెడగోయక్ కుత్తుక నాఱుకం గా, +ముని=ము రియగు నాకండ్రి, రోఁజుట = గొప్పుట, అలకించి = విని, మేలు +కొని లేచి, దివ్వెయిశ్రీ = దీపము పెట్టి, సుభ్రమించి = తొట్రువడి, +ఏడ్చు నన్నుకో గోదనముచే నుంచున్న నన్ను, పొరుగిండ్ల = ప్ర +మొద్ద ఉడు, ఉన్న తవసులు ఉండినమునీశ్వరులు, భావి09 = చుట్టు +కొనిరి. అటకు మునువ= అంతకుముండే, ఆదురాచారుడును - ఆదుగార్గుఁడగు +గంధర్వుఁడును, పాటె = పాఱిపోయెను. +తా. దుర్మార్గు డగు గంధర్వుఁడు మెడగోయ నాతండ్రి యెగ +రోఁజు మండు నాధ్వని యాలకించి నేను లేచి దీవముఁ బెట్టి చూచి విచా +రించి తొట్రుపాటు నొందుచుండఁగాఁ జుట్టుప్రక్కల నున్న మునీశ్వరు +అందఱు వచ్చి క్రముకొనిరి. ఈనందడి గమనించి గంధర్వుఁ డెందేని యంతకు +మున్న పాఱిపోయెను. +చ. అంతః దెలతెల వేగుటయు: బ్రభాత సమయంబున. 52 +తెలతెల వేగుటయంక్ = బాగుగఁ దెల్ల వాటి: +ప్రభాత సమయంబునక్ - ఉదయకాలమున. +క, ధారాళక్షతజో క్షిత +ఘోరజ రాధవళితోరుకూర్చముగఁ గరా +గా, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0678.txt b/Manu_Charitra/page_0678.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0211661da9b2c20c9d54210908d18480b25bbda --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0678.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +680 +మను చరిత్ర ము +టీ. కన్వీ = చిన్న దానా, ఈతనువు = ఈశరీరము, అతిసౌందర్య +నిశాంతము = మిక్కిలి చక్కందనమునకు స్థానమైనది, అలభ్యంబు - (ఇట్టి += +దేహము) ప్రాప్తించుట కష్టము, ఇట్లు, శోకాతురాన్వితపై = దుఃఖముచే +బాధింపఁబడినదానపై, దీనిక్" - ఇట్టి చక్కనిదేహమును, తొ ఱంగఁగా జ +పటలుట, తగునె = ఒప్పునా, ఈసాహసంబు ఈ లెంపు, చాలుక్", అతి +లోకుండుజలో కాతీతుఁడు, స్వరోచి, నీకుక్, జతి = భర్త, ఔజ్ అగును +ఆరాజు" = ఆస్వరోచిని, చేపట్టి - పాణిగ్రహణము చేసికొని, అప్రతిమ +ఈడులేని, శ్రీ +ఐశ్వర్యము యొక్క విభవంబు వైభవమును +శాంచెదవు = పొందెదవు. చాపల్కు, ఒండు జ మఱియొక విధము, కానేర్చునే +طعام +లోకాతిశాయి సౌందర్య రాజిత మగు నీమేన పూర్వసుకృతాతిశయము. +చేతనే సిద్ధించింది. దీనిని విచారమును గారణముగాఁ జేసి వీడుట పెట్టి. భావి +శుభము స్వరోచియంతవాఁడు భర్త యగుటయె. నందియపడి యింక ముద్య +మించి చావఁజూచెదేమో! లోకపావని నగుచాపలుకు వేఱం గాదని +నీ నెఱుంగుదువు గదా! +తా. ఓసుందరీమణి ! యింతచక్కని శరీరమును బొందుట బహు +దర్ఘటము. ఎక్కువనిచారముచే మంచిచెడ్డల నాలోచింపక యిట్టి దేహ +మును వదలుటకై తలపోసి యుంటివి. ఇది చాల తెంపైన పని. ఇట్టియూహ +తగదు. నీకు మహారా జగుస్వరోచి పెనిమిటీ కాఁగలఁడు, అతనిం బరిణ +యమై సకలసౌఖ్యముల ననుభవించెదవు. నావలం కాలకించి యీయీ శరీరమును +గాపాడుకొను మనియెను. అలం. కావ్యలింగము. +ళ. వినుమదియుఁగాళ పద్మిని +యనఁ బరఁగినవిద్య నేఁ బ్రియంబున నిత్తుగా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0679.txt b/Manu_Charitra/page_0679.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2151cb9b23c0497ce78b6750d61a67aa6ef10011 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0679.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +గొను నీవు తత్ప్రసాదం +బున నీకు నభీష్ట సౌఖ్యములు సిద్ధించున్. +టీ. వినుము. ఆదియంఁ గాక +681 +57 +అట్టమహారాజు నీకు భర్త యగుటయే +పద్మిని, +గాక, నేక్ = నేను, ప్రియంబునక్ +నేను, ప్రియంబునన్ = అనురాగముతో, +అనురాగముతో, పది ని, అనఁ +అరఁగిన విద్య - అని పిలువఁబడు విద్యను, ఇత్తుకో = ఒనం గెదను. నీవు, +కొమ - గ్రహింపుము. తత్ప్రసాదంబునక్ - ఆవిద్య యొక్క యనుగ్రహ +ముచే, నీకు, అభీష్ట సౌఖ్యములు - కాంక్షించిన మఖములు, సిద్ధించుకో +దొరకును +హ +తా. నీ విటుపై స్వరోచి బెడ్లియాడునట్టి భాగ్యము ప్రాప్తించు +టయే కాక, యీవెంటనే నీవు కోరిన సౌఖ్యములఁ జేళూర్చునట్టి పద్మిని యను +విద్య నవిదేశముచేసేద దానిం గైకొనుము. +వ, అని రహస్యంబుగా నవ్విద్య నాకు నుపదేశించి ముక్కంటి +వాల్గంటి మింటిచొప్పునం జనియె నేనును దద్వచనామృ +తాస్వాదనంబ యూఁతిగాఁ బ్రాణంబులు పట్టుకొని యున్న +దాన నాస్వరోచి నీవశాఁ దలంచెద వంచనాలాపంబు లుడిగి +యప్పద్మినీ విద్యాగత్నంబుతోఁ గూడ నన్నుం బరిగ్రహింపు +మనిన సంగీకరించి యమ్మహీవిభుండు. +58 +టీ. అని = ఇటు లానతిచ్చి, రహస్యంబుగాద్ మిగుల గోప్యముగా, +ఆవిడ్య ఆ పద్మిని యనువిద్యను, నాకుక్, ఉపదేశించి చెప్పి, ముక్కంటి +వాల్దఁటి - ఈశ్వరి, మింటిచొప్పునాక్ గనమార్గమన, చనియెక్ +పోయెను. నేనును, తద్వచనామృతాస్వాదనం - ఆయమనుడుపు లను +నమృతమును గ్రోలుటయే-అమృతమువలె దీయఁగా నున్న మాటల నాసక్తితో +చాలించి యనుట. ఊఁతశాక్ = ఆధారముగా, ప్రాణంబు! +- +ప్రాణంబులు = జీవన +ములను, పట్టుకొని = విడువక, ఉన్నదానను, అమృతపానమునఁ బ్రాణము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0680.txt b/Manu_Charitra/page_0680.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e83d1b62323d718284df2056e0d83e1d34b5765 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0680.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +-632 +మను చరిత్ర ము +పోవనటుల గిరిజాబ్ ర్యామృతము గ్రోలుటచే మరణింపజాలక యెటులో +'ప్రడికియుంటిని. ఆస్వరోని, నీ కార్ నీ కీ యని, తలంచెదక్ =ఊహిం +చెదను. పందగాలాపం బలం, మాయమాటలు, తనంత వలచి వచ్చి నని తలంచి +'పరిహాసములతోఁ గోటకూడనము గావించెట వేమో! గొని ఊడగ = ఎడిచి, +అక్పది నీవిద్యారత్నలలుతోఁ గూడ - నక్క నిరూపదినీ విద్యతోడ, +నన్ను కొ=నన్ను, పరిగ్రహింపు ణు చేకొనుడు. అనినక్, అంగీకరించి " +'ఇష్టపడిననాఁడై, అమ్మహీవిభుండు = ఆస్వరోచి, ముందఱికస్వయము- +'క. ఏకాగ్రత నవ్విద్యలు +గైకొని పుణ్యాహపూర్వకంబుగ గుణర +త్నాకరుఁ డయ్యిద్దఱ న +స్తోరోన్నతిఁ బెండ్లి యయ్యె సుముహూర్తంబునన్ . 59 +టీ. గుజరత్నాకరుడు జ వణకు, అనురత్న ముల గునికిపట్టయినస్వరోచి, +'ఏకాగ్రత = నిశ్చలచిత్తముతో, ఆవ్విద్యలు జమృగపక్షి భాషలం తెలియు +'నట్టిదియు, పద్మిని యమున వేహం నపి నా రెండు విద్యలను. కైకొని= గ్రహించి, +పుణ్యాహ పూర్వ శంబు గ పుణ్యాహవాచన విధానమంతో, సుమం... +మునక్' జ ముచిలగ్నమున, అస్తోకోన్నతికో = అధిక గౌరవముతో, అయ్యి +ద్దఱక్ జ విభావసి కళావతి యనునిరువురుకన్నెకలను, పెండ్లియయ్యె +వివాహము చేసి నేను. +తా. అస్వరోచి యాయిద్దఱ వలనను రెండు విద్యలను నేర్చికొని +యొక సుముహూర్తమునఁ ఖుణ్యాహవాచనము చేసికొని మిగుల వైభవముతో +నయ్యిరువురం బెడ్లియాడెను. +ఉ, ఆసమయంబున " మొరసె నభ్ర థంబున దేవదుందుభుల్ +'సేసలు చల్లి రచ్చరలు సిద్ధని కాయము చేరి సన్ను తుల్ +నేనెఁ బ్ర సూనవృష్టి గురిసె జనరంజన కారి వాసనో +ల్లాసము లై చెలంగె శుభలక్షణదక్షిణగంధ వాహముల్, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0681.txt b/Manu_Charitra/page_0681.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a954cf90b5d59e32a73aed84e3f9a85595f70aec --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0681.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +699 +టీ. ఆసమయంబునన్ =ఆ పెండ్లిజరిగిన కాలమందు, ఆధ్ర వధంబున +గగన నందు, దేవదుందుభులు = దేవతల భేరీవాద్యములు, మొరనె +ధ్వనిచేసెను. అచ్చరలు = ఆవ్సన స్త్రీలు, నేసలు = మంగళాక్షతలం, చల్లిరి. +సిద్ధనికాయడు – సిద్ధుల యొక్క న 4 దాయము, చేరి ని సమీపించి, నన్ను తని +ల్సే సెక్ = స్తోత్రము చేసేవ. ప్రమానదృష్టి = పుష్పవర్షము, కురిసెక్, +కంజన గౌరి = ప్రజలక += +ప్రజల కానందముఁ బుట్టించునట్టి, వాసన = సౌరభముచేత +ఉల్లాసములు జ: తిగినవి, ఐ, శుభ = శుభమైన, లక్షణ = +దక్షిణ గంధవాహములు = మలయమారుతములు, చెలం గెడ్ +చిహ్నములుగల, +వ్యాపించెను. +దక్షిణగంధవాయువులు వీచుట శుభసూచకము. కాళిదాస మహా +కవియు మేఘసందేశమునందు శుభశకునములు జెప్పచు "మందం మండం +సువతి వ"గః"శ్రీ దక్షిణ వాయువును శుభప్రదముగాఁ జెప్పెను. ఉత్తరదిశళు +మేఘుఁ డేగుట కనుకూలముగా గాలివీచుచున్న దను కాళిదామని భావము. +ప్రకృతమున కనుకూలముగ నున్నది. +తా. ఆ పెండ్లి జరిగినసమయమునందు, గగనమఁన దేవదుందుభులు +మ్రోఁగెను. ఆప్సరసలు శుభాక్షతలు చల్లిరి. సిద్ధులు పొగడిరి. పుష్పవర్షము కురి +సైను. ప్రజ +జల కానందమును గలుగఁ జేయుఁ నట్టి పరిమళముచే నొప్పునవి యై +మంచి చిహ్నములు గలవి యైన మలయమారుతములు వీచెను. +శ. ఈ విధమున నుద్వాహం +బై వేలుపు వెలఁదిపట్టి యంచితమతి న +వూవుంబోఁడులు మూపుర +తో వివిధవిహారసంగతులఁ ఉత్పరుఁ డై. +GA +టీ. వేల పు వెలఁడి +పెట్టి = స్వరోచి, ఈవిధమున ఇ ఈ ప్రకార +ముగా, ఉద్వాహంబై = విభావసిని కళావతినిఁ బెండ్లియాడి, అంచితమతిక్ +నుంచిబుద్ధితో, అప్పూవుఁబోఁడులు మూపురతోక - ఆముగ్గురు సతులతో, +అముగ్గురునతులతో, += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0682.txt b/Manu_Charitra/page_0682.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0bc53e7359cd19d29ac22f27739a726e5214cc95 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0682.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +634 +వివిధ విహారసంగతుల +మను చరిత్ర ము +అనేక విధము లయిన వేడుకఁగాఁ దిరుగునట్టి +వ ర్తనములయందు, తత్పరుఁడై = ఇష్టము కలవాఁడై, ముందఱి కన్వయము. +తా. స్వరోచి యి ట్టాయిద్దఱిం బెండ్లియాడి మంచిబుద్ధితోఁ దనము +పేరు భార్యలంగూడి నానావిధ లాసప్రవర్తనములయం దాసక్తిగలవాఁడై +డి. గంగాతరంగిణీరంగత్తరంగళీ +కరశీతనైకతోత్కరములందు +మందార నూళంది మకరందుతుంది లేం +దిండి రానందకృన్నందనములఁ +గాంతనిళా శాంత కాంతవితర్ది +శా +కాంతభూభృద్బ ఎందకందరముల +మసృణబిసాహారమాంసలహంసికా +సంసదాసార కాసారతటులఁ +నే. దక్షక తపక ప్రియుం డని తమక మెసఁగఁ +బడఁతు లుప్పొఁగఁ గ్రీడించెం బద్మినీ ప్ర +భావఘటితాన్న పొనభూషావి శేష +మాల్య వస్త్రాను లేపసామగ్రిఁ జెంది. +1 +62 +సముదాయములందును, +టీ. గంగాతరంగిణి=గంగానదియందు, రంగత్ ఆడుచున్న, తరంగ +కెరటము యొక్క, శీకర తుంపురుల చేత, శీత - చల్ల దనముగల, సైళత +ఇనుకదిబ్బల యొక్క, ఉక్కరములందు +మందార = మందారపుఁ జెట్ల యొక్క యు, మాళంద = తియ్యమామిడిచెట్ల +యొక్క యః, మకరండ వూపుఁ దేనెల చేత, తుందిల = మదించిన, ఇందిందిర +తేంట్లకు, ఆనందకృత్ = ఆనందమును గలఁగఁజేయుచున్న, నందనముల" +ఉద్యానవనములందును, శాంత = హృదయానందము అయిన, నిశాశాంత +శాంత = చంద్రశాంతమణులచేఁ గూర్పఁబడిన, వితర్దిక తిన్నెల చేత += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0683.txt b/Manu_Charitra/page_0683.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3b2a0956ec1af1ad99afc70d195c5be8a5b2af2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0683.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ష షాశ్వాసము +635. +ఆక్రాంత +చుట్టుకొనఁబడిన, భూభృదృృంద పర్వత +సముదాయము యొక్క! +కందరములన్ =గహ్వరములయందును, మసృణ - హృదువైన, బిస = తామర +తూండ్లయొక్క, ఆహార క్షణములచేత, మాంసల బలిసిన, హంసికా = +హంసాంగ^లయొక్క, సంపత్ = ప్రోగుల యొక్క ఆసారజ సర్వన్యావశనులు +గల, కాసారణచెరువుల యొక్క, కటుల" = ఒడ్లయందును, వడఁతులు +మగ్గురుసతులును, తమకతవక తమకేతమకే (ఎవరియంతటవారే,) ప్రియం) +డు= ఇష్టముకల వాఁడు, ఎవరికి వారు నాయందె స్వరోచి మక్కువగా నుండె. +నని, ఉప్పొంగ ఆనందింపఁగా, వదినీ = పద్మిని యనువిద్య యొక్క, +శ్రీ భావ గుహత్తుచేత, ఘటిత సంఘటింపఁబడిన, అన్న = అన్నము, పొన +త్రాగునట్టి తేనె, పాలు, నీరు మొదలయినవి, భూమివి శేష = ఆలంకార +బిశేషములు, మాల్య= పుష్ప దూలికలు, వస్త్ర - వసములు, అనులేప= మంచి +గందము మున్నగుపూఁతలు, సామగ్రి క్పనియొక్క సంపూర్ణతను, చెంది, +క్రీడించె. +మొదటిపాదమునందు నదీతీరవిహారము, రెండవ పాదమున వనవిహారము, +మూఁడవపాదమ.న శైలవిహారము, నాలుగవ పాదమున సరోవరవిహారమును +గావించి రని చెప్పఁజ డెను. +తా. స్వరోచి మువ్వరు భార్యలు వెంటనంటి రాఁ బద్మినీ విద్యామహి. +మచే నన్న పానీయములకును వస్త్రాలంకారములకును గంధపున్నములకును లోప +మెంతమాత్రమ +మును లేక పోఁగా నదీ సైకత్మ ప్ర దేశములందును, మకరండ +భరితమై తేంట్ల రొదలఁ బోదలు విహారవనములయందును, చంద్ర కాంతశిలో +'వేదికలచే నింపుమిగులు పర్వతగహ్వరములయందును, తామరతూండ్లు మెసవి +చెయ్యపట్టిన హంసలు వేనవేలు సంచరించుచున్న సర స్తీరములందును సంచ +రించుచుఁ క్రీడ గావించెను. ఆలం. ఉదాత్తము. +ము, ఆరవించాక్షులుఁడాను నిట్లభి మతవ్యాపారముఁల్ సల్పుచుకో +ధరణీశుండొక చోటఁగాంచె లఘుశీతస్వచ్ఛ వారిపూరము \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0684.txt b/Manu_Charitra/page_0684.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ae75bdce24c5a82fe515e1b54edf1ea8584bb2b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0684.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +686 +మ ను చరి త్ర ము +ఐరళీ ప్ర జచంచుపాటితతట వ్యాశీర్ణ మందార కే +సుమాకందవినిస్సరత్ఫలరసాసారంబుఁ గాసారమున్, 63 +టీ. ఇట్టు= ఈవిధముగా, భగణీశుఁడు = స్వరోచి, అరవిందాక్షులు F = +తామర రేకులవంటి విశాలమణ లగు కన్నులుగల యామువ్వురు భార్యలును, +నును, అభిమత వ్యాపారములం = కాంతించిన విహారింపు: బనులను, +న్నచుకో = ఒనర్చుచు, ఒకచోటక్ ఒకానొక ప్రదేశమునందు, లఘు = +తేలికయైన, శీత = చల్ల శయిన, స్వచ్ఛ = విమలమైన, వాఃపూరముకొ = జల +ముచే నిండినదియు, పరణ ఉత్తమమయిన, కీరవాశుకము యొక్క, ప్రజ: సము +దాయముయొక్క, చందః ముక్కు ఆచేత, పొటిత- బ్రద్దలు చేయుఁబడిన ము, +శట=ఒడ్డులయందు, వ్యాకీర్ణ = నిండుకొనిన, మందార = మం దారవృక్షములవల +నను, కేసర = వకుళవృక్ష కణులవలనను, దూరండ = తియ్యమామిడి వెట్లనబనన్ను +ఐనిన్సరత్ = ఎక్కువగాఁ గాఱుచున్న, ఫజరన - గండ్ల రసముల యొక్క +సారంబుక్ = అడ్డులేని జడివాన గలదియు నగు, కాసారముక్" - సరస్సును, +కాంచెజ్ = వీక్షించెను. +ఫలవృక్షములు ఒడ్డుల కుందు నిండుకొని యున్నదనుట చేఁ జిలంకలు +నొక్కి సఫలరస మంతయుఁ బడుట కనుకూలముగా నుండె ననుట. కీరములం +ప్రజవనుట చే నసంఖ్యాకముగనుండెననుట. కావుననే వానిచే నొక్కఁబడిన +ఫలరసము జడివానవలెఁ గారుట. లఘులే, శీతత, స్వచ్ఛత, బలప్రశస్తి +దెలుపును. +తా. సతులతో నిట్లు య థేష్టముగాఁ క్రీడ సలుపుచు నొక ప్రదేశ +మునఁ జులశీయై చల్లఁగా నున్న వర్మ గోదకమంతో నిండియున్నదియు, గొడ్డుల +యందలి చెట్లరుండి చిలకముక్కులచేఁ బగులఁ గొట్టఁబడిన ఫలములనుండి +స్రవించుచున్న మధురరసముతోఁ గూడినదియు, నగు నొకానొక సరస్సును +గాంచెను... \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0685.txt b/Manu_Charitra/page_0685.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c9b4ca39606e44eb07a11fb2fdb210e4d0bcce8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0685.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +కని త త్తటస్థలంబున +షష్ఠాశ్వాసము +ననుమతి విహరించె సవిధహరిహ యవరనం +దనినందనహరిచందన +వనువనార్భకవినోదవళగతుఁ డగుచున్. +637- +61 +ఉత్తమ +టీ. కని వరస్సును వీక్షించి, తత్తమున = ఆసర స్తీరమున. +సవిధ = చేరువ నున్న, హరిహయ దేవేంద్రునియొక్క వర = +మయిన, నందన ఆ నందనోద్యాన వన సంబంధమయిన, (హరిహయవరకంపన +జయంతునియొక్క, నందన = నందనోద్యానవనముననున్న, అని యద్ధాంత +రము:గూడఁ గలదు.) నందన - స్వీయోద్యాన సమునందలి, హరిచందన +హరిచందన మను మరభూజముల యొక్క, వన +తోటనుండి పీచునట్టి, +జవనార్భక = పిల్లతెమైనలచేత, వినోద - శ్రీ డించుటకు, దళగతుఁదు కా +ఆయత్తమైనవాఁడు, అగుచు, అనుభుతిక్ - ఇచ్చతో, విహరింటెక్ +సంచరించెను. +తా. స్వరోచి యాసరస్సుం గాంచి దానిసమీపమున నందనవనము +రీతిని దేవశరులతోఁటఱంగల కనశృంగా రారామము నుండి నీ మనట్టి మజయ +మారుతము చే నానందింప నీచగలవాఁడై కోరికతో నానర స్త్రీగమునఁ గొంత +తడపు విహారము నల్పెను. +ఉ. అందొకయంచ లేదు గహనానీలసంచలదూర్మి మాలికా +మందసిహారసౌఖ్యమున ముత్తిలి దవ్వుల నున్న చక్రవా +కిం దగఁ జేరఁ బిల్చి పరికించి తె యెంతతకం బొనర్చి +యిందునిభాన్యలుం ఖతీయు నేక మతిన పగూడియుండఁగాన్, +టీ. అందుక్ = ఆసరస్సునందు, ఒక యంచలేకు +ఒక హంసాం +గన, గహన - ఉద్యానవనమునుండి యే రెంచుచున్న, అని వాయువు +చేత, సుచలత్ చక్కఁగా నాడుచున్న, ఊర్చి - కెటములయొక్క! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0686.txt b/Manu_Charitra/page_0686.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61eea9fdb613766bb4a85484de42c2331bf21970 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0686.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +638 +మను చరిత్ర ము +మాలికా = వక్త్ర యందు, అమంద విస్తార మయిన, విహార = వినోద +విహారమువలని, సౌఖ్యమున సుఖము చేత, మత్తిలి += మదించి-సుఖాతిన +యానుభవమునఁ బరవశమునొంది యనుట. దవ్వులక్ = దూరమున, ఉన్న += +చక్రవాకిక్ - ఉన్న సూడుచక్ర వారమును, తగ ఒప్పునట్లు, చేరఁ +బిల్చి . సమీవమరకుఁ బిలిచి, ఈ ఇందుని ధాన్యలుక్ - చంద్రముఖు లగ +నీయుబిడలును, ప్రతియండ్. భర్తయగునీరాజును, ఏకమతిక్ = భేదము +లేని మనస్సుతో, కవగూడి జఠగూడి, ఉండఁగా = ఉండుటకు, +ఎంతతవంబు ఎంత యొక్క వేగుతస్సు, ఒనర్చిరి - ఒనరించిరో, పరి +కించితె = వీరలవిహార విధమును వీక్షించితివా. +తా. ఆసరస్సుని విహారానందమునఁ దేలుచున్న యొకహంసాంగన +తనకు సమీపమునం దిరుగాడుచున్న యొక చక్ర వాకాంగనం జేరఁ బిల్చి +స్వరోచిని ఆతనిభార్యలం జూపి వీరి బెంతమాత్రమును భేదబుద్ధి లేనివారై +స్నేహముతో గంచరించుటకు నీరు ముంచెంత తపస్సు చేసిరో మిగుల నానంద +'ముతో విహరించుచుండిరి చూడు మనెను. +౪. మెలఁతకుఁ బతిపై నైనను +మెలఁతుక పైఁ బతికి నైన మేలగు పెందుకొ +గలయది మెలఁతకుఁ బతికి +వలపు సమం బగుట జన్మ వాసన చెలియా. +66 +టీ.. తెలియూ - స్నేహితురాలా, మెలఁతకు" = +భార్యకు, వతిపై +నైనర్. = భర్తనిక్యాననైనను, మెలఁతుకవై - భార్యమీఁద, పతిగి వై గ +వెనిమిటికైనను, మేలం = శుభము, సందర్భమునుబట్టి వలపు అని చెప్పుటయే +నమంజనము. అగుట - కలుగుట, ఎందుక్ = సర్వత్రే, కలయది +స్వభా +నము, 'మెలఁతకుకో - చల్ని కని, వతికిక్ మగనికిని, వలపు జ 'మోహము, +రమంబగుట=తుల్యముగా నుండుట, హెచ్చుతగ్గులు లేక సరిగా నుండుట, జన్మ +వాసన - పూర్వజన్మ సంస్కారము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0688.txt b/Manu_Charitra/page_0688.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34e4ae2197f52cb5cfeac09da5a004f702e575cb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0688.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +640 +మను చరిత్ర ము +టీ. అని, పలుకు నమ్మగాళలో ఉనయన పలుకులు రా పలుకునట్టి యా +హంసాంగన చలంకులు, ఆలం చేసి - ఒప్పుకొనక, చక్రవాకి a ఆఁడు +జక్కవ, ఇట్లనియె - ఈవిధముగా బదులు చెప్పెను. +1 +చ. ముదమున నిమ్మహీ ళు: డొక ముద్దియ చూడఁగనొక్క కాండతో. +సదమదమై కడంగి గతి సల్పుట తెల్లమీగా నెఱింగి చం +మది వివరించి రోయ కభిమానము దక్కి సవీరికూరుముల్ +వదలక పెద్ద సేసెదవు నంది గతి దగ వీనిచారముల్. 69 +టీ. 'ముదమునక్' = కుతునముతో, ఇమ్మహీశుఁడు - ఈ గాజు, ఒక + +ముద్దియ ఒక్కసుందరి, చూడఁగజొ" - చూచుచుండఁగా, ఒక్క కాలర్లతో +సంఱియొక సుందరితో, ఐదమదమైనా పెనలు, గడంగి = +ప్రమురిపించి, రతి +సంగమము, నల్పుట = ఒనర్చుట, తెల్లమిరాజ్ ని స్పష్టముగా, ఎఱిఁగి గోke" = +తెలిసికొనియు, మదిక్ ఇహృదయమునందు, నివరించి = (ఇశం సన్యసుందరీ +క్రియుం డని) యాలోచించి, రోయక అసహ్యతను జెందక, అభిమానము +గౌరవమును, తక్కిన వీరికూరుమల్ మిగిలిన బంగారుడ కుల ప్రేకులు, +వదలక=నిడ్డ వక, వందిగ్ధతిక్ బట్టువలె, పెద్ద చేసెదవు - ఘనముగా స్తోత్రము +చేసెదవు, ఈవిచారముల్ ఈయూహలు, తగపు - వనికిరావు, +తా. ఈరాజు ఒక స్త్రీతో సంభోగించుచుండుటఁ జి సినియం +దక్కిన సుదతులు అసహ్యించుకొనక యభిమానమం చెడి వున్న మీల కూరు. +ముల గోరంతలు కొండంతలు చేసి బట్టువలె నీవు పొగం చున్నావు. ఇట్టి +కృత్రిమ ప్రేమను బ్రశంసించుట తగడు. అలం- ఉపమ. +చ. పలువుగ యందు నొక్కనికి బ్రాతియం నొక్క నిశళందుఁజూడ న +గ్గలమగు ప్రేమ పల్వురకుఁ గల్గుట యద్భుత నట్లు గాన నీ +వ్వెలదులఁదు: గూర్తి స వీనికి నేమియు లేదు వీనియం +దలవాడఁ గల్గ డిజలరుహాతులకు బ్రియ మెవ్వడం బునన్. +" \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0689.txt b/Manu_Charitra/page_0689.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa4fa49ac2696fc52cf86de3c82efd429ef0f71b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0689.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +641 +జీ. చూడక్" =ఆలోచించి చూడఁగా, పలువురయందు = అనేకనుంద +రులందు, ఒక్కనికిక్ - ఒక పురుషులకు, బ్రాఁతియుక్= ప్రియమును, +ఒక్కనియందు=ఒక పురుషునియందు, పల్వురకుక్ అనేకసుందరులకు, ఆర్ధ +లము ఎక్కువ, ఆగు ప్రేమ - ఐనయట్టి యనురాగము, కల్గుట = కలిగియుం +డుట, అద్భుతము=చి త్ర ము, అట్లు, కానక్=కావున, ఇవ్వెలఁదులయందు= +ఈసుందరులయందు, వీనికి ఈపురుషునకు, కూర్మి పన= ప్రేమాతిశయము, +ఏమియ లేదు. కొంచెముగూడ లేదు. వీనియందు ms ఈపురుషునియందు, +ఈ జలరుహాక్షులకు" +ఈసుందరులకు, ప్రియము = అనురాగము, ఎన్వి +వీప్ర కారము చేతను, అలపడకో - పరుపడుట, కల్గడు +ధంబునక్ = +☑ +కలుగఁజాలదు. +“ఏక త్రై వానురాగ శ్చేత్ తివృక్షేచ్ఛగతో 2 +22 J, +యోషితాం బహుసక్తిశ్చ రసాభాసక్తిధా స్మృతః." +అనునది యిట ననుసంధించుకొననగును. +తా, ఒకనికిఁ జాలమంది సుందరులయందును, జాలమంది సుండరుల +కొక్క పురుషునియందును బ్రేమ యుండుట కష్టము. కావున వీనియం +దీసుదతులకుఁగాని యీయీ సుదతులయం దీకనికిఁగాని యెంకమా త్రముఁ బ్రేమ +యుండదు. +క. మనుజేశుఁడు కొలిచినపరి +జనములతో నిష్ఠ గోపి సలిపెడిచో నె +ట్లను రాగ మట్ల కూరిమి +వనితలు పెక్కండ్ర యం దవశ్యము పతికిన్. +71 +టీ. మనుజేశుఁడు +నృపాలుఁడు, కొలిచిన పరిజనములతో +తన్ను +సేవించునట్టి పరివారముతో, ఇష్టగోష్ఠి - క్రియాలాపము, సలిపెడిచో కో +చేయనప్పుడు, ఆనురాగము = పేకు, ఎట్లు ఎట్లో, అట్ల - అట్టులనే, పని +050-1 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0690.txt b/Manu_Charitra/page_0690.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..46f3e5129427231da37d606c607b5c096c990c75 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0690.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +642 +మను చరిత్ర ము +తలు=సుందరులు, 'పెక్కండ్ర యందుకో = పలువురయందు, వతికిక్ వెనీ +మీటికి, కూరిమి అనురాగము, ఆవశ్యము - ముఖ్యముగా కలుగు నని యిట +మధ్యాహార్యము. +తా. నృపాలునకు సేవకులయందువలెఁ బురుషురుఁ బలువురు సంద +తులయందుఁ బ్రేమ యుండు నేకాని యొక్క భార్యయందువలె గాఢాను +రాగము కలిగియుండదు. ఆలం-ఉపమ. +ళ ఈ నెలఁత లీ షహీళు న +హీనపతికి దగిలి రేని నితఁ డొక లేము +దా నెలమిఁ గూడు నెడ నే +మానిని ప్రాణేశునిఁదిమమత మెలంగున్, +టీ. ఈ నెలఁతలు += +72 +ఈ వనితలు, ఈ మహీశు = ఈరాజును, ఆహీన +గతి" = కొ^ఱంతలేని హృదయములతో - ఎట్టి లోపమును హృదయమునం +దుంచుకొనక తగిలి రేనిక్ వలచియున్న యెడల, ఇతఁడు ఈరాజు, +తాను, ఒక లేచుక్=ఒక చిన్న దానిని, ఎలమిక్ - ప్రేమతో, కూడు పెడక్" ఇ +రతి నలుపునప్పుడు, విమానినిజవీరిలో నేచిన్నది, ప్రాణేశుమీఁదిన కుత . +భర్తయందలి పేరుతో, మెలంగు = వర్తించును. వినతితో రాజు గలసి +యుండునో యాసతి యసురాగ వతివలెఁ గనిపించునుగాని యందఱకు సమా +నానురాగము గలుగఁ జాలదనుట. +తా. ఈచెలువలందఱును రాజు నెడనే వలపుగలవారలై యుండు! +రాజు వేరొకచెలితో సంభోగ సౌఖ్యము ననుభవించునపుడు మిగిలిన చెలువలు +కెవరికేని వల్లభునిమీఁదఁ గొంచెమేని ప్రేమయుండునా ! +శ. కావున దాశీనికరము +కైవసమై సంచరించు క్రమమున విద్యా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0692.txt b/Manu_Charitra/page_0692.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ca779b8fa8ac71101df03f615003522418f3f43 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0692.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +844 +మను చరిత్ర ము +తా. ఓ నెచ్చెలీ ! ఒక్క మగవాని కొక యాఁడు దాని పయిని, ఒం +యాఁడుదాని కొక మగవాని మీఁదను బ్రేమయుండె నన్న ననవచ్చు గానీ +చలువురుసుందరులయం దొకమగవానికిఁ గూర్మి యున్న దనుట కల్ల. +చ, పలుకులు వేయు నేమిటికి భాగ్య సమన్విత నేన మద్విభుం +డిలఁ గలధన్యుఁ డంచు 'నెలుఁగెత్తి వరూధినిపట్టి ముందట +బలు కురథాంగ మానవతిపల్కు లతం డిల జంతుమండలీ +విలసద శేష భాషలఁ బ్రవీణుఁడు గాన నెఱింగి సిగ్గునన్, 75 +టీ. పలుకులు = మాటలు, వేయఁక్ +పెక్కులు, ఏమిటికి ఆ +ఎందుకు, భాగ్యసమన్వితను భాగ్యవంతురాలను, నేన జ నేనే, ఇలక్" ఐ +ధాత్రియందు, కలధన్యఁడు = కలిగిన భాగ్యవంతుఁడు, మద్విభుండు +పెనిమిటి, అంచుక్" - అని, వరూథిని పట్టి ముందటక్ - స్వరోచియెదుట, +ఎలుగెత్తి కంఠమెత్తి, జీలుకురథాంగమానవతిపల్కులు - చెప్పుచున్న +చక్రవాకాంగనయొక్క పలుకులు, ఇలజో పుడమియం దుండెడు, జంతు +మండలీ = జీవనసముదాయముల యొక్క, విలసత్ = ప్రకాశించుచున్న - +ఒప్పుచున్న, అశేష = ఎల్ల, భాషలక్ = పలుకులయందు, ప్రవీణుఁడు +కాఁబట్టి, ఎఱింగి తెలిసికొని, సిగ్గున +తెలిసినవాఁడు, కొనకొ += +లజ్జచేత, ముండఱికస్వయము. +- +తా. వలువలుకు లేల? నేనే యదృష్టము గలదానను. నా భర్తయే +భాగ్యవంతుఁ డని ముందు బాగుగా వినఁబడునట్లు గొంతెత్తి మాటలాడు +చున్న యాచక్ర +వాకాంగనపలుకు లాలించి సకల జంతు భాషల నెఱింగిన వాఁడు +గావున నావక్షి వాక్యములయర్థమును గ్రహించి లజ్జతో. +ళ, తల వాంచి యుస్సు రని మదిం +దలపోయుచు మానరాని తమకంబున నా +నెలఁతలతో నూజేఁడులు +విలసితగతి సౌఖ్య మనుభవించుచు నెలమిన్. +7 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0693.txt b/Manu_Charitra/page_0693.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f93d14a42ba68340ddc8187ff72b0bbc0ae0fc0a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0693.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +615 +టీ. కలవాంచి ఆ శిరస్సువంచుకొని, ఉస్సు రని నిట్టూర్పుతో నుస్సు +రని, మదిక్ = చిత్తమునందు, తలపోయుంచుకో విచారించుచు, మానరాని +తమకంబునక్ విడువఁగూడని యనురాగము చేత, ఆనెలఁతలతో +ముగ్గురు సుందరులతోను, విలసితగతి = చిత్తానందమైనరీతిలో, నూతేఁ +డులు = నూఱువత్సరములు, ఎలమిక్ = ప్రేమతో, సౌఖ్యము, అనుభవించు +చుక్=కాంచుచు. ముందు కన్వయము . +తా, తలవంచుకొని యుస్సు రని నిట్టూర్పు పుచ్చుచు హృదయము +నందు వీడరాని ప్రేమచేత ముగ్గురు భార్యలతోను హృదమానందకరముగా +నూఱుసంవత్సరములు ప్రీతితో సుఖ మనుభవించుచు. +ళా. కాంచె భూవిభుఁడొక్క నాఁడుకన శాఖక్వ ప్రభామంజులా +స్యాంచ నేచకరత్న విభ్ర మసనా థానూనదృ +ద్రోచుల +మించుం వ్రాయపు లేటిపిండు తనుఁ గూర్మింజుట్టి రాఁ దద్వనో +దంచద్భూమిఁజరించు నొక్క హరిణోత్తంసంబు లిం పారఁగాన్, +టీ. భూవిభుఁడు = స్వరోచి, ఒక్కనాఁడు = ఒకానొకదినమునందు, +కనక = సువర్ణ ముయొక్క, అఖర్వం ఎక్కువయిర, ప్రభా - కాంతులచేత, +మంజూల, ఆనందదాయకము ల 200న, ఆస్యమోమునందు, అంచత్ = ప్రకా +శించుచున్న, మేచకరత్న - ఇంద్ర నీలమణుల యొక్క, విభ్రమ = విలాసము +వంటి విలాసముతో, సనాథ కూడిన, అరూన-హీనము కాని, దృగ్రో +చుల +వీక్షణముల ప్రకాశముచేత, మించుంబ్రాయపు = ప్రకాశించు చున్న జవ్వనము +గల, లేటివీండు = ఆఁడు లేళ్ల సముదాయము, తన్నుర్, కూర్మి ప్రేమతో, +చుట్టిరాక్" = చుట్టుకొనిరాఁగా, తద్వనోదంచద్భూమిక్ = ప్రకాశించుచున్న +యయ్యరణ్య ప్ర దేశమందు, చరించు - సంచరించుచున్న, ఒక్కహరిణోత్తు +నంబుక్ = ఒక మంచి లేడిని, ఇంపారఁజ్ సంతోష +సంతోషము వృద్ధికాఁగా, +కాంచెక్ . \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0694.txt b/Manu_Charitra/page_0694.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d0711fa024eb6c8096debd9f445ef71d7231735 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0694.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +646 +ము +మ ను చ రిత్ర మ +లేడిచూపులు మిగుల నల్లగా నుంట సహజము గాన కృష్ణ గణముగా +జెప్పుట ప్రసిద్ధము. చంపూ భారతమునందును లేడి చూపు లిటులె నల్లనివిగా +వర్ణింపఁబడెను. +"క్షోణీకత్ మదికలం ప్రతికృష్ణసారం +తూణీముఖే పతితపాణిన ఖాంకు రేఒకొ +ఏణీకులాని తరఖైర్యము నాజలా నాం +వేణీమినాక్షి చల నైగ్విపీ +నే విలేనుః.” +" +తా, స్వరోచి యొకదినమునఁ గేళి కావనమునందు స్వర్ణచ్ఛాయ గల +ముఖములును, నీలమణి ప్రభలవంటి +ములతో ఁగూడి సరిచగించు నొక +నిదర్శన. +శ. కని సతులకుఁ జూపెడుతఱి +(ప్రథమ సబకము శ్లో-ఎం.) +ప్రభలు గల వీక్షణములు గల హరిణ +యఙ్ఞ శ్రమ మగు నిఱ్ఱని గాంచెను. ఆలం +ఘనమునఁ దమ చెవుల వాలుఁగన్నులు సోల +'మొననెలవి యెత్తి ప్రియునా +ననముక్ మూర్కొనుచు నఱ్ఱు నాకెడు వేళన్. +టీ. కని, సతులకు జ్" = +సతులకు = భార్యలకు, చూపెడుతఱిక్ +78 +చూపు +నప్పుడు, ఘనముగ౯" = ఎక్కువగా, తమ చెవులద్ - తమ కర్ణ ములయందు, +వాలుఁగన్ను +లం= దీర్ఘ మఁ లయిన నేత్రములు, సోలన్ = వ్రాలఁబడఁగా, మొన +ముందరికి పెదవియొక్క మొదలు, ఎత్తి = మీదికెత్తి, ప్రి +నెలబ +ననము అతమభర్త యగు జింక యొక్క మోమును, మూర్కొనుచుక్ +వాసన చూచుచు, ఆఱ్ఱు నాకెడు వేళ - మెడను నాకు సమయమందు . ముందఱి +శన్వయము. +తా. అట్లు సంచరించుచున్న లేడిని స్వరోచి భార్యలకుఁ జూపించు +నప్పుడు దానిజత యగునాఁడు లేళ్లు తమ పెద్ద కన్నలు కర్ణములవఱకు వ్యాపించి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0695.txt b/Manu_Charitra/page_0695.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a51cf97a31194bbdc55cae072e3cd7efec77cef --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0695.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +647 +ప్రకాశింపఁగా నఱ్ఱులెత్తి యాలేడి మోమును వాసనఁ 'జూచుచు నఱ్ఱు నాకు +చున్న +వేళయందు. అలం స్వభావోక్తి. +ఛా. హుంకారం బొనరించి వే తలఁగుఁడో హో నేను స్వారోచి నే +పంకేజాతులతోడ నెల్లపుడు దర్పస్ఫూర్తిఁ గ్రీడింప ల +జ్ఞాంకూరం బడఁగించినారు తలపోయనా కురోఁతయ్యె మీ +రింక బోయివరింపుడొక్క రునిభోగేచ్ఛకా నివారించితిన్. +టీ. పూర్వోత్తమృగము పెంటిమృగములఁ జూచి యిట్లు చెప్పు +చున్నది హుంకారంబు = క్రోధమును దెలియఁ జేయు హు మ్మమ శ్రుతి +కటువైన ధ్వనిని, ఒనరించి = చేసి, ఓహో - ఓసుందరులారా ! వే ఆ వేగ +ముగా, తలఁగుఁడు. ఒత్తిగిలిపొండు, ఎల్లపుడుకో - అన్ని సమయములందును, +దర్ప స్ఫూర్తిక్ మదోన్నతిచేత, వం కేజాక్షులతోడ వద్ద్యాతులగు +సుందరులతో, క్రీడించక్ = క్రీడింపను, నేను, స్వారోచినే=న్వరోచియను +రాజునా, లజ్జాంకూరంబు = మొలక సిగ్గును, ఆడఁగించి నారు పో గొట్టినారు. +మీరు ఓగ్గువిడిచి సుచరించుచుంటి రనుట, కలపోయజ్ = (మీ +సిగ్గుమాలిన +శనమును)ఆలోచింవఁగా, నాకుజ్, రోఁతయ్యెక్=ఆసహ్యమాయెను. మీరు +మీరందఱును, ఇంకజ్ ఇంకమీఁద, పోయి - నన్ను వదలి వెడలిపోయి, +ఒక్కరునిక్=ఇంకొక మగ వానిని, వరింపుఁడు వేఁడుకొనుఁడు. భోగేచ్ఛ = +రతిసౌఖ్యమునందలికోరిక ను, స్త్రీ సుఖమునందలి వాంఛ ననుట నివారించితి +మానితిః-నిలిపివేసితిని, ఇంద్రియచావల్యము నడించికొంటి నని భావము. +తా. ఆలేడి యాఁడులేళ్ల పైఁ గోపించి కలకాలము స్త్రీలతోఁ గలిసి +రమించుటకు నేను స్వరోచిని గాను. మీరు లజ్జను ద్యజించి విహరించు +చున్నారు. మీస ర్తనములు గాంచిన నా కనహ్య మగుచున్నది. కాఁబట్టి +మీ తోడి సౌఖ్యమునకు సంతసింపను. కావలసినచో మీరు మఱియొక మగ +వానినిఁ గోరుకొనుఁడు, వెళ్లుఁ డనియెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0696.txt b/Manu_Charitra/page_0696.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f1f59e99a2f87f1bb3eb1906d5c5eacd58e3a73 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0696.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +648 +మ ను చ రి త్రము +చ. బరువనకింకులం దనకుఁ బల్వురఁ గూర్చుట భోగ వాంఛఁగా +కరయఁగ నొండు గాదు ధన మన్న ధ్రువంబుగ నంగ నాజనో +త్క రసముపార్జితం బటులు గా వున వీనికి లే దిహంబు నుం +బరమును నన్ను నట్ల పఱుపం బనిలే దిది చెప్ప నేటికిన్, 80 +టీ. బరువు భారము - కష్టము, ఆనక అని తలంపక, తనకు = తనకై, +ఇంతుల =సుందరులను, కూర్చుట కూర్చుకొనుట, భోగవాంఛక్ = సౌఖ్యా +నుభవమందలి కోరిక చేతనే, కాక, అరయఁగ ఆలోచించఁగా, ఒండు +గాదు=నుఱియొకటి కాదు. ధనము ద్రవ్యమో, అన్నక్ అనినను, ధ్రువం +బుగ నిశ్చయముగా, అంగ నాజన +సుదతీజనముయొక్క, ఉత్కరణ +సముదాయముచేత, సముపార్జితంబు = ఆర్జింపఁబడినది, ఆటులు గావునక్ +ఆటులగుట చేత, వీనికి" = ఈస్వరోచికి, ఇహంబును కో ఈలోకముదలి +మేలును, పరమునుజ్=పరలోకమందలి మేలును, లేదు. నన్నును, అట్ల అప్లై, +బఱువక్ = పాటుపడఁ జేయుట, పని లేదు = అవసరములేదు. ఇది ఈసా +మును, చెప్పక్ =ఇట్టిది యని వచించుట, ఏటికిక్ ఇ ఎందుకు? పలువురు భోగిం +చుటచేఁ గామ మారదు. ద్రవ్యము స్త్రీ జనార్జితము గాన “స్త్రీ ని త మధమా +ధనుం” అను న్యాయము చే నదియం గర్హ్యము. ఇట్టియెడ నిహకురములకుఁ +దా వెక్కడిది? +3 +ఈ సౌఖ్య +తా. మగవాఁడు తనకుఁగలిగిన కష్టము నాలోచింపక యాఁడువారి +డ్రము జేర్చకొనుట రతి కాండ చేతనేగాని యింకొక దాని చేఁ గాదు. వీని భాగ్య +సంపద యాసుందరులవలననే యార్జింపఁబడినది. ఇది నిశ్చయ మయినపలుకు. +ఆలోచింప నింతకన్న జేమియుఁ గానరాదు. కావున నీ నృపాలునకు నిహ +వరములయందు మేలు లేదు. ఈతనిరీతినే నన్ను ఁ గూడ నెందులకుం బనికి రాని +వానిగాఁ దలంపరాదు. ఈవిషయ మిట్టి దని యేర్పరింప నవసరము లేదు. +క. వీనివిధంబున వనితా +ధీనుఁడ నై పెంపు దక్కి తిరుగుచు నుండం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0697.txt b/Manu_Charitra/page_0697.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f99eb4c4669f2a9ad1841609753b250a2b785deb --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0697.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +గానే +షష్ఠాశ్వాసము +గా నే వెట్టినా తమకము +మాని చనుం డన్న నవియు దుసలక చనియెన్. +649 +81 +టీ. వీనినిధ బనక్ ఈశ్వరోచి 3ని, వరితాధీ యుఁడ +డై = స్త్రీలకు + ం = += +స్వాధీనమయినవాఁడనై, పెంపు-అతిశయము తక్కి పోయి, తిరుగుచు = +ప్రవర్తించుడు, ఉండుగాక్ = ఉండుటకు, నే నేరు, వెట్టునే - వెణ్ణి +వాఁడనా, తమళము=ఆపురాగము -మోహము, మాని విడిచి పెట్టి, చరుపాడు= +పొండు, అనక్ అని మగ లేడి పలుకఁగా, అవియుక్ ఆయా:డు లేట్లను, +మనలక = తడవు నేయక, చనియెజ్ +వెడలిపోయెను. +తా. ఈస్వరోచివిధము గా స్త్రీలకు లోనై తిరుగుటకు నేను పిచ్చి +'వాఁడను గాను. నాయందుఁ గల ప్రేమను వీడి మరలిపొం డన నాయాఁడులే +కాలస్యము సేయక బయలుదేరి పోయినవి. +శ. ఈకరణి దూఱనాడిన +యాకృష్ణమృగంబుపల్కు లటమున్నుగన +క్కో కసతి యన్న మాటలు +నేకంబై తనమనంబు నెరియంజేయన్, +82 +టీ. తలకరణిక్ = ఈ తెఱఁగున, దూఱనిందించుటగా, ఆడిన - +పలికిన, ఆకృష్ణమృగంబువల్కులు = ఆనల్ల రేడియొక్క పలుకులును, ఆట +మున్నుగ" = అంతేకుఁబూర్వము, అక్కో కసతి - ఆచక్రవాకంగన, అన్న +మాటలును, ఏకంబై = ఒకటియ 00, తనమరంబురజ్" m తనచిత్తమును, +ఎరియం జేయ ఆ దహింవఁ జేయఁగా. ముందఱి శన్వయము. +తా. ఈప్రకారము నిందఁ గాఁబలికిన యావజ్ఝ లేడిమాటలను, అంతకుఁ +ఈ +బూర్వము చక్రవాకాంగన పలికిన పలుకులంనుగలసి తనచిత్తమును వేధింపఁగా. +ఉ. ఆరయ నిట్టిరోఁతలకు నాలయముల్ జలజాక్షు లేటికిక్ +వీరలతో డిసంగ మిఁక వీడెద నంచుఁ దలంచి తోన దు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0698.txt b/Manu_Charitra/page_0698.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38df44f1669a3fdd3793a6a548304c387d4cafed --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0698.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +650 +మను చరిత్ర ము +ర్వారము లైనకోరికలవంక వివేకముచొప్పు దక్కి యిం +పారఁగనాఱునూఱు సురహాయనముల్చరిం చెంగ్రమ్మఱన్. +టీ. ఆర్య = ఆలోచింపఁగా, ఇట్టిరోఁతలకు - ఇట్టియసహ్య, +ములకు, ఆలయముల్ = నివాసస్థానములు, జలజాషులు సుదతులు, వీరల +తోడినంగము = ఇట్టి సుందరులతో డి +ఇట్టిసుందరులతోడి సైత్రి, వీటికి = ఎందుకు? ఇకజ్ +ఇకమీఁద, వీడెదక్ వదలేదను: అంచుకో = అని, తలంచి తనహృద +యమున సుద్దేశించి, తోన = తోడుతనే, దుర్వారము PO +వారింపవీలు +లేనివి, ఐనకోరికలపంకజ్ అయిన కాంక్షలువలన, వివేశము చొప్పు = తెలివి. +యొక్క దారిని, తక్కి = విడిచి, క్రమ్మఱద్ = తిరుగ, ఇంసారఁగ క్ +సంతోష మతిశయింపఁగా, ఆఱునూఱుసురహాయనముల్ = ఆఱువందల దేవ +మానపుసంవత్సరములు, చరియిం - స్త్రీలతో సంచరించెను. +తా, స్వరోచి చిత్తమున నాలో చింవఁగా నిటువంటి యసహ్యముల +శన్నింటికి నివాసస్థానములు సుందరులు శావున నీసుందరులతోడి మైత్రిని +బిడిచి గౌరవముం గాంచవలె నని యెంచి వెంటనే వివేకము పోయి +పూర్వముపలె ముప్వురుపత్నులతోఁ గలసి దేవమానమునం దాఱువందల +సంవత్సరములు సంచరించెను. +వ. తదనంతరంబ క్రమక్రమంబున మనోరమయందు విజయుం +డును విభావసియందు పేరునందనుండును గళావతీయందు +విభావసుండును ననునఁదనులం గాంచి పద్మినీ విద్యా ప్రభా +వంబునం బాకరాసనది ళా ముఖంబున విజయునకు విజయా +ఖ్యపురంబును గిన్న రేశ్వరహరిదంతంబున మేరునందనునకు +గంధవతి యనుపుట భేదనంబును దక్షిణంబున విభావసునకు +ధారాహ్వయోదారమహానగరంబునుం గల్పించి యనల్ప +విభవంబున నక్కుమారుల నప్పట్టణంబులకుఁ బట్టంబు గట్టి +కృతార్థుండై యొక్క నాఁడు, +84 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0700.txt b/Manu_Charitra/page_0700.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dbb95b1177dc3ecc13a6b76116b80cbe249b1cb7 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0700.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +652 +మను చరిత్ర ము +పొందఁగా, క్రూరత = క్రూరక్వముతో, మృగయా = 'వేఁటయందలి, +కుతూహల = ఆసక్తి చేతనైన, ఉల్లాసమునన్ = ఉత్సాహముతో, అరణ్యము +నర్ వనమునందు, చల - కదలుశెట్టి, లక్ష్య = గుఱి యగు జంతువుల యొక్క, +విభేద= బాగుగా భేదించుట యను, విధాజవనియందు, అవధానుఁడై = ఎచ్చరిక +గలవాఁడయి, చరించె +ప్రవర్తించెను. +తా. విరోధుల నందఱిని జయించి పేరుఁ గాంచినన్వరోచి వేటాడఁ +చలంచి ధనుర్బాణములం దాల్చి వనమున కేఁగి యందున్న జంతు జాలము +తన్నుం గాంచి భయపడి పాఱుచుండఁగా బాణములు గుఱిమీఱ విడిచి +'వేఁటాడుచుఁ దిరిగేను. +వ. ఆసమయంబున, +టీ. ఆసమయంబునక్ = ఆట్లు వేఁటాడుచున్న వేళయందు. +శ. *కుటిలకృశసాంధ్యరజనీ +విటకోరకకోమలచ్ఛవిస్ఫుటదం స్ట్రో +ద్భట పో త్ర ఖని త్రాగ్ర +స్ఫుటితవనీధాత్రి నొక్కపోత్రి గనియెన్. +·5-185 = +ఇ +86 +87 +టీ, కటిల=వక్రమై, కృశ=సన్నగిలిన, సాంధ్య సంజ వేళ, రజనీవిట +'గోరక బాలశశి రేఖరీతి, కోమలచ్ఛరిక్ - మృదు వగు ప్రకాశముచేత, +స్ఫుట లేటగా వెలుఁగుచున్న, దంష్ట్రా = కోఱలచేత, ఉద్భట = నిగిడిశ, +పోత్రజముట్టేయను, ఖనిత్ర - త్రవ్వు గోలయొక్క, అగ్ర కొనచేత, స్ఫుటిక +భేదింపఁబడిన, పనీధాత్రి - అడవిప్రదేశము గలదానిని, ఒక్క పోత్రి క్ = +ఒక వనసూక రమును, కనియెజ్ • += +తా. సంధ్యాకాలమందలి చంద్రరేఖవలెఁ బ్రకాశించుచున్న కో + ఇది ప్రతీ _ప్తముగా నున్నదని బ్రౌన్ దొరవారివలన సుదాహరింఁ +బడిన యీ క్రింది పద్యమును వైవిద్యార్థమునే కలిగియఁన్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0701.txt b/Manu_Charitra/page_0701.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..699c285653894a09bf6210ebeb2e5d5f979429cf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0701.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +653 +లతో వన ప్రదేశమునంతను ద్రవ్వనట్టి యడనివండిం గాంచెను. ఆలం. నిదర్శ +నము. రూపకము. +నీ, జంభారిభిదురసంరంభంబు వీక్షించి +జరుగునంజనముహాశైల +జరుగునంజన రుహాశైల మనఁగ +ఝఁ ఝా ప్రభంజనాస్ఫాలనంబున కుల్కి +యరుగుసంవ ర్తశాలాఖ్ మనఁగఁ +గఠినకం ఠేకాలకంఠమూలము వాసి +వెస వచ్చునుజ్జ్వల +క్వెళ మనఁగఁ +గలుషధూర్వహఖలోత్కరముపై ఁ బఱ తెంచు +దండధర క్రూరదండ మనఁగఁ +ఖు +తే. ముర్ఖు రారావసంఘాతఘూర్ణ మాన +స ప్తపాథోధిపాథగి ప్ర చండన +క +తిమితిమింగీల మగుచు నభ్రమును మహియుఁ +గ్రముకొని వచ్చునొకయేక లముఁ గనియె, += +88 +-టీ. జంభారిభిదురసంరంభంబు దేవేంద్రుని వజ్రాయుధము +యొక్క యట్టహాసమును, వీక్షించిన కని, జరుగునం జనమహాలముంజ తొలఁగి +చనునట్టి పెద్ద కాటుకకొండయో, అనఁగళ్, ఝంఝా ప్రభంజనవర్షముతోఁ +గలసిన పెద్ద వాయువు యొక్క, అస్ఫాలనంబునకుకో - చఱపునకు, ఉల్కి +భీతినొంది, అరుగు పెట్టు కట్టి, సంవర్త - ప్రళయ వేళయందలి, కాలాభము +నల్లనిమబ్బో, అనఁగక్, కఠిన - కఠిన మైన, కంఠేకాల = ఈశ్వరుని యొక్క +కంఠమూలముక్ఇఆఱ్ఱు క్రింది ప్రక్కను, పాసేజవదని, వెనక్ = శీఘ్రముతో, +వచ్చునుజ్జ్వల శ్వేళము = వచ్చునట్టి ప్రకాశించుచున్న గరళమో, +గను, కలుషధూర్వహ = పాపము యొక్క బరువును వహించునట్టి, ఖలో +త్కరము పైజ్ = దుష్టులసముదాయముమీఁద, వఱ తెంచు వేగముతో +అనం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0702.txt b/Manu_Charitra/page_0702.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3097e7b938cff722136d90cdb7225adf86409d1a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0702.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +654 +మను చరిత్ర +ము +వచ్చునట్టి, దండధర +ధమో, అవఁగను, ముర్ఖుర = గురగురయను. ఆరొవ = +ధ్వానము యొక్క, +ఘాత = పెద్ద దెబ్బ చేత, మూర్ఖమాన = తొట్రుపడుచున్న, సప్తసాధోధి = +సప్తసముద్ర ములయొక్క, పాధ ఉదకమునుండి బయులుదేసిన, ప్రచండ +భయంకరమైన, నక్ర = మొసళ్లు, తిమి = తిము లను +లను పెద్దజాతి చేపలు +తిమింగిలము = తిములను మ్రింగు పెద్ద చేపలును గలిగినది, ఆగుదుకొ, అభ +మను=గగనమును, మహియుద్ - ధాత్రి పోయును, క్రమ్మకొని చుట్టుకొని, +వచ్చునొకయేక లమ్ముక్ = వచ్చుచున్న యొకవందిని, కనియెక్. +జముని యొక్క, క్రూరదండము - కఠినదండాయం +రాత్రిపోను, +తా. దేవేంద్రు నివజ్రహతికి భయపడి పరుగులెత్తు కాటుక కొండ +విధముగను, మహావాయం వశమునఁ బాఱు గొప్ప మేఘమా రీతిగను, శివుని +కంఠ ప్రదేశమునుండి శీఘ్రముగా వచ్చు విషమువలెను, బాపులను శిక్షించఁ +బఱ లేంచు యమునిదండము రీతిగను నుండి గురుర ధ్వనులచే సముద్రమనం +దలి జలజంతువులను గూడఁ గలత పెట్టుచు భూమి యంతయు నా క్రమించు +శీను తనూవిస్తృతియం నాకాశ ముంటునంతటి యెత్తుపగల యొకవరాహ +మును రాజు చూచెను. అలం. ఉపమ - అతిశయోక్తి. +-ము. కని మౌర్వీనినదంబు సేయంచు భుజంగ క్రూరనా రాచము +దనదోర్దండ కృతాంత వండనిభకోదండంబురం గూర్చి బో +రన నేయ దమకించుచుండ నొః సారంగాంగనారత్న మ +జననాథాగ్రణిఁ జేరి పంచజర భాషా ప్రౌఢమై నిట్లరున్, 89 +టీ. కాని = సూకరముం జూచి, మార్వీ నినదంబు = ధనుర్గుణధ్వనిని, +చేయంచుక్, భుజంగ క్రూరనారాచము - సర్పమువలెఁ గ్రూర మయిన +బాణసుఁను, తన తన దైన, దోర్దండ +దండ యమదండముతోడ, నిభ +ధనస్సునందు, కూర్చి, బోధనక్ = +దండమువంటిహస్తములోని, కృతాంత +సమానకయిన, కోదండంబునన్ = +"వేగముగా, ఏయక్ +విడుచుటకు, తమ +కించుచుండకొ తొందరపడుచుండగా, ఒక సారంగాంగనారత్నము +ఒక \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0703.txt b/Manu_Charitra/page_0703.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8ad0966752cb69ba2694f0b924efb291cc78071 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0703.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +655 +మంచియాఁడు లేడి, అజ్జననాథా గ్రణిక్ = ఆవృపాలోత్తముని, పంచజన +భాషా ప్రౌఢిమైక్ = మనుజులకులఁకువంటి పలుకులయందలి నిపుణతతో, +ఇట్లు . +తాః స్వరోచి యాసూకరముం గాంచి ధనుర్గుణమును మ్రోగఁజేసి +తీష్ణమగునొక బాణమును ధనుస్సునఁ జేర్చి విడువ నూహించుచుండఁగా +నొక యాఁడులేడి నృపాలు గాంచి మనుజభాషణములతో నిట్లు చెప్పెను. +క నృప యీ క్రోడము నీకే +యపకారము నేసె దీని కలుగఁగ నేలా +కృప మదిఁ జొనుపక నాపై +నీపు డీశర మేసి నిగ్రహించుట యొప్పున్. +90 +టీ. నృప=రాజా! ఈక్రోడము- ఈ సూకరము, నీకుకొ, ఏయపకారమ +చేసెక్=ఏమి కీడు చేసినది? దీనికిక్ - ఈసూకరహనందు, కృప ప్రేమను, +మదీక్=చి త్తమునందు, చొనుపకు పెట్టుకొనక, అలుగఁగ = కోపించుట, +ఏలా ఎందులకు? ఇపుడు= ఈసమయమునందు, ఈశరము = ఈ బాణమును, +నాపైక్ = నామీఁద, ఏపి - విడిచి, ని +విడిచి, నిగ్రహించుట = మృతి నొందిం చుట, +ఒప్పుకో ఆ తగును. +తా. రాజా ! యీ సూకరము నీ కేమియం నవకారము చేయలేదు +గదా ! దీనిమీఁదఁ గోపించి చంపఁ బూనుట యెందుకు ? ఇప్పుడు దానిం +దయచేసి వదలి నాపై నాశరమును విడిచి నన్నుం జంపిన బాగుగా నుండును. +క. అని పలుక నతఁడు నీ వీ +తనువు యి రోయ నేల తద్దయుఁ గృళమై +యునికియుఁ గాదు గదా చెపు +మనవుడు నాహరిణి వల్కె నవనీపతికిన్, +91 +టీ. అనికలుక లేడి తననే వధింపు మని రాజుతో వాకొనఁగా, +ఆతఁడు.ఆస్వరోచి, నీవు, ఈ! నువువై" - ఈశరీరము మీఁద, రోయ వేలు \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0704.txt b/Manu_Charitra/page_0704.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..003fe3546da992e3536301268c1895a8b43ec987 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0704.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +656 +మను చరిత్ర ము +అసహ్యపడ కొ=మిగుల, +నేటికి, తద్దయ = మిగుల, కృశమై - కృశించి, ఉనికియు +ఉండుటయు, కాదుగదా, చెపుమ=నాతోఁ జెర్వము, ఆహారాదికము లభిం +ఒక జీవనము కష్టముగా నున్న మరణింపవచ్చునుగాని సుఖముగా నుండి చావఁ +గోరే వేల? అనవుడుకో = అని పలుకఁగా, అవనీచతికి = స్వరోచితో, +ఆహరిణి - ఆయాఁడు లేడి, పల్కెజ్. +సౌఖ్య +తా. స్వరోచి తనతోఁ బలికిన జింకం గాంచి నినుం గాంచిన +వంతురాలవుగాఁ గాన్పించుచుంటివే! ఇట్లు చావునకుం బూనుట యేల? అన +నది చెప్పఁదొడఁగెను. +ఆ. అన్యసతులయందు నాసక్తుఁ డగువానిఁ +దమక మొదవి కూడఁ దలఁచుకంటె +మరణ మైన మేలు మది వితర్కి ంపంగ +ననుచుఁ బలుకుటయును నవనివిభుఁడు, +92 +టీ. ఆభ్యసతులయందు" – పరాంగనలయందు, ఆసక్తుఁడు= పేరు +కలవాఁడు, అగువానిక్" = ఐన పురుషుని, తమకము ప్రేమ, ఒదవి = పుట్టి, +కూడ" = సంగమ మొనర్చుటకు, తలఁచుకంటె - ఊహించుటకన్నను, +మది చిత్తమునందు, ఐతర్కింపంగ జ ఆలోచింపఁగా, మరణమైనను +మృతినొందినను, మేలు శుభము, అనుచుకో" = ఇటు లని, వలంచుటయఁ క్ +వచింపఁగా, ఆవనివిభుఁడు రాజు. మందఱి కన్వయము. +తా. వరాంగనలయం దిష్టము గలపురుషునిఁ బ్రేమించి కూడఁగోరుట +కన్నఁ జచ్చినను మే అని పలుకఁగానే స్వరోచి యేమో చెప్పఁ దలఁచెను. +క. తావకహృదయం బెవ్వని +పై వదలక నిలిచె నీదుభావము దెలియం +గా వలయుఁ జెప్పుమన్న ధ +రావల్ల భుతోడ హరిణి క్రమ్మఱ ననియెన్. +92 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0705.txt b/Manu_Charitra/page_0705.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e07d2cb1ce0aac2a2882443ea4d46bba50fac9da --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0705.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ష ష్ఠాశ్వాసము +657 +టీ. తావకహృదయంబు = నీచిత్తమం, ఎవ్వని పైశా - విరుగనానిపై, += +వదలక జమాళిక-నిలుకడగా, నిలిచెక్ పొందెను. నీరుభావము = నీయూహ, +తెలియంగావలయ = నే నెఱుంగవల మును. చెప్పుము వానుము, +అన్న కో జ అని ముకంగా, హణి - ఆండులేడి, ధరావల్ల భుగోడకొ +భూభర్త యగు స్వరోచితో, క్రమ్మఱ = తిరుగ, అనియెక్=ఇటు లనెను. +తా. నీచిత్త మెవ్వనియందు నిలిచియున్నదో జేమ తెలిసికొనవలసి +యున్నది. కావునఁ జెప్ప్పున యాఁడులేడి స్వరోచితో మరలనిల్లుపలి కెను. +చ, చెదరు నామనఁబు నృప శేఖర నీయెడ నిల్చి గున్మథ +ప్రకర పరంపరానివాణి పాల్పడి వేంగెడు జట్లు గాన నా +యద ట శఁగింపు మన్న హరితాంగన వీవు నరుఁడ నే ముదం +బొచవ:గ నీకు నాకు కొథునో చితకృత్యము లెట్లు చేకుఱున్, +టీ. నృపశేఖరః = రాజోత్తరూ! నామనంబు సహృదయము +నీయెడజ్ ఆనీయండు, చెదరక చును నొందక, నిశ్చిజనిలిచి యన్న దై, +మన్మథ= కందునిపైన, ప్రవర శరముల యొక్క, కరువరా = లెక్కలేని +కత్త్కులయొక్క; ఓహల్ దెబ్బలకు, పాల్పడి, స్వాధీనమైన, ప్రేఁగె +తాపము నొందుచున్నవి జుట్లుగాని కొఁబట్టి నాయదటు = నాదగు +మన్మథోద్రే శమును - శరపరంపరచే సే నొందుదురవస్థను, అడ. గింపుము +అణఁచి వేయుము. అన్న అని పలుకఁగా, ఈపుజనీవు హరిణాంగనపు +ఆఁడు లేడివి, బ్లేజ్" - నేను, వరుుడ - మనుజుఁడను, నీకు నాకు కో +నీకును నాకురు, ముదంబు - కౌతుకము, ఒదవ:గళ్ = పుట్టునట్లు, మిథు +నోచితకృత్యములు = భార్యాభర్తల రతి క్రీడలకు: దగిన +బ్యా పారములు, ఎట్లు +ఏవిధముగా, చేకుఱంక్ కలుగును. +తా. రాజోత్తమా! నాహృదయము నీయందే తగుల్కొని మదన +బాధ చేఁ దాపము గొందుచున్నది. నీవు ననుం గూడి యాబాదు బోఁగొట్టు +చును 42 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0706.txt b/Manu_Charitra/page_0706.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85f5f7bb197254909f1d34eda98efd971b6c1d22 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0706.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +658 +మను చరిత్ర ము +మన స్వరోచి, 'నీవు మృగాంగనవు, నేను నరుండను, నీరును నాకును సంఘటర +యెట్లు కాఁగల' దనియెను. +క. నావుడు నను నాలింగన +మీ వనురాగమునఁ జేయు మింతియ చాలు +భూవర యన్నఁ గృపార్ద్రుఁడు +గావున నానృపతి హరిణిఁ గౌఁగిటఁ జేర్చెన్, +95 +టీ. నావుడుక్= అనీ, స్వరోచి పలుకఁగానే, భూవర నృపాలా ! +ఈవు నీవు, ననుజ్, అనురాగమునన్ = +దయతో, ఆలింగనము= పరిష్వంగ +మును, చేయంము. ఇంతియ - ఈకౌఁగిలించుటయే, చాలును. అన్న +ఆనఁగా, ఆనృపతి ఆస్వరోచి, కృపార్ధుఁడు = ప్రేమచే మెత్తఁబడిన వాఁడు, +కావునథ్, హరిణిజ్ - హరిణాంగనను, కొఁగిటఁ జేర్చిన్ = కౌగిలించెరు, +స్వరోచి యట్లనినతోడనే యా చూఁడు లేడి, రాజూ! నీవు నన్ను +ప్రేమతోఁ గౌఁగిలించుకొనుము. అదియే చాలు' నన స్వరోచి దయగల +తా. +వాఁడు గనుక నాయ్యాడుజింకను గౌగిలించుక" నేను. +నీ వల్లీ మతల్లి లావణ్య +సర్వస్వంబు +విమలాంగ రేఖ నావిర్భవింపం +మంజులమంజరీమహితసౌభాగ్యంబు +పరివృత్తకుచవృత్తిఁ బరిణమింపఁ +బల్ల వచ్ఛద చారుభావానుభావంబు +మృదుహ స్తలీల మూ ర్తీభవింప +రమణీయముకుళవిభ్ర మభాగ ధేయంబు +కరరుహస్ఫూర్తి సాక్షాత్కరింపఁ +తే, జేనీ మృగియై వహించును. ద్వయంబు +భాసురంబుగఁ దనయంకపాళీలోన +- \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0707.txt b/Manu_Charitra/page_0707.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce4859fb86adcfcf5cced362284c13a1a6980034 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0707.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వానము +మించు త్రొగ్రామ్మించు నుపమించు మెలఁత యగుచు +నిలుచునవ్వన దేవత నృపతి సూచి. +659 +90 +టీ. వల్లీ మతల్లి = శ్రీవమయిన తీవియల మొక్క, లావణ్య - ప్రభాతి +శయముయొక్క, సర్వస్వంబు = సర్వసౌందర్యమును, విమలాంగ రేఖ +స్వచ్ఛమయిన యవయవ +సౌవనముతో, ఆవిర్భవింపన్ =జన్మింప గా-తీవియ +చక్క ఁదనమంతయు నవయవములుగా మాఱఁగా ననుట. మంజుల = అండ +మయిన, మంజరీ - పుష్పగుచ్ఛముల యొక్క, +మహిత - మహిమగల +సౌభాగ్యంబు=సౌందర్యము, కరివృత్తికుచవృత్తిక్=గుండ్ర నిపయోధర ప్రవర్త +నముతో, పరిణమింప" = ఏర్పడఁగా - పూలగుత్తుల చక్కఁదనమంతయుఁ +జన్నుఁదోయిగా మాఱఁగా ననుట. పల్లవచ్ఛద = లేఁజొంపముల యొక్క, +చారుభావణ అందము యొక్క, అనుభావంబు - ఘనక, మృదుహసలీలతో +మృదు నగు కర ప్రకారము చేత, మూర్తీభవింపర్" = రూపమును జెందినది +కాగా - చిరువుజొంపములయందము కేలుదోయిగా మాఱఁగా ననుట. రమ +ణీయ = మనోహరమయిన, ముకుళుపు పువ్వు మొగడల యొక్క, విధానం = +సౌందర్యముయొక్క, +సౌందర్యము యొక్క, భాగధేయంబు = ఐశ్వర్యము, కరరుహస్ఫూర్తిక్ +నఖముల యొక్క తెxపుచే మొగ్గలు పూవులం శ్వేతగణములోనివి గాన +మొగ్గలు గోళ్లు గా మాఱఁగా ననుట సాక్షాత్కరింప= ప్రసన్నము కాగా, +చేసి కావించి, (కర్త-వన దేవత). మృగియైజు హరిణాంగనయై, వహించునవ +ద్వయంబు = ధరించిన నేత్రద్వయము, భాసురంబుగ +- += వెలుఁగఁగా, తన +యఁక పాళిలోన = తన పరిష్వంగమందు, మించు మ్మించుకో-ప్రకా +శించుచున్న నూతనపు మెఱుపురు, ఉపమించూ మెలఁత = పోలునట్టి సుందరి, +ఆగుచుక్", నిలంచు నవ్వన దేవకర్ నిలిచియున్న యావన దేవతను, చూచి, +నృవతి=స్వరోచి, ముందఱి కన్వయము. +తా, హరిణాంగ నాకారములో నుండిన దేవత యరణ్యములో నున్న +- లతలే దేహమును, పుష్ప గుచ్ఛములే పాలీడ్లుకు, జొంపములే కరములును, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0709.txt b/Manu_Charitra/page_0709.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c352a496a4a7e0ffb80ef972af44b6a86be03d29 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0709.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +తే. నట్లళా కని యయ్యంబుజాయతాక్షి +నే చిత్తంబుతోడ నంగీకరించె +బాల యిట్లు సుఖాంబుధిఁ దేలుచుండి +యంత గర్భిణి యై శుభం బగుదినముని. +661 +నేను, ఇవ్వన +సకలమైన, భూభువన = += ఆరు బెంచితిని అను +టీ. నావుడు క్షా = అనఁగా, అమరకాంతా తనూభవున్ = దేవతాంగనా +పుత్రు - డుగు స్వరోచిని, చూచి, నరేంద్ర = రాజూ! ఏజ్* = +దేవతేజ్ = ౩ కొననమున కధిష్ఠాన దేవతను, సకల +భూలోక వం యొక్క రక్షా - సంరక్షించుటకు, దశ = తగినవానిని, +చునువర్యుక్ = ఉత్తమమనువును, నీయందు = నీమూలమున, పడయం. +నెన్నికళ్" = కనవలెన నెడి యూహంతో, నన్నుజ్, నీరు సదివి వాలం = సర్వ +దేవతలును, ప్రార్థించినక్ = కోరఁగా, వచ్చితికొ +రాగఐతిని= ప్రేమగీల దానను, ఐన ననుకో, వరించి గ్ర +వరిం చీ= గ్రహించి, నాయందున్, +అవత్యంబు సంతానమును, పడయ్యము - పొందుము. దీనకొ +సంతానముచేత, నీకుక్, ఫుణ్యలోక సంప్రాప్తి=పుణ్యలోకము యొక్క లాభము, +అగు = కలుగును. అనిన = అని +అని పలుకగా, ఆట్టకాక = అటుల చే +'శానిమ్మ, అని అయ్యంబుళాయతాక్షీక్ = పద్మములవలె విశాలములయిన +నేత్రములుగల యావన దేవతను, ఏకచిత్తంబుతోడ = ఇతరచింత లేశ, +అంగీకరింటెక్ పరిగ్రహించెను. బాల=ఆచిన్నది, ఇట్లు, సుఖాంబుధిక్ +సౌఖ్యసాగరమున, తేలుచుకో +- ఈదులాడుచు, ఉండి, అంత = తరు +వాత, గర్భిణియై = చూలాలై, శుభంబు = మంచిని, ఆగుదినమునక్ , +ముందఱి ఉన్వయము . +తా. స్వరోచి తన సంగతినిఁ జెప్పు మని యడుగ నా చిన్నది 'నే నీవనా +దేవతను. నీవలన నౌక మనువుం గనవలె నని దేవతలు కోరంగా నీకడ కేతెంచి +తిని. నన్నుం గలసి పుత్రుం గాందుము. ఆతనివలన నీకుఁ బుణ్యలోకములం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0710.txt b/Manu_Charitra/page_0710.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..084065af6c950846b8e7dec511cd9321aeb58382 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0710.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +662 +నును చరి త్ర ము +కలుగు” నని చెప్పఁగా దాని కొడంబడి యావనదేవతం బరిగ్రహించి సౌఖ్య +మనం దేలుచుండ నామె గర్భము దాల్చి మంచిదినమందు. +శా. కాంచె బుత్ప్రు విశాలనేత్రుఁ బృథువత పీఠివిభ్రాజితుగా +బంచాసో ద్భట శౌర్యధుర్యమను భద్భాహుఁ దేజోనిధిం +బంచాస్త్ర ప్రతిమానుమానఘను సామ్రాజ్యైక హేతు ప్రభూ +తాంచల్లక్షణలక్షితు సుగుణరత్నానీకరత్నాకరున్. 19 +టీ. విశాలనేత్రుకో … వెడల్పగు నేత్రములుకలవానిని, వృధు +విస్తృత మయిన, ఐక్షః పీడిపీఁట వంటి వర్ష ము చేత, విభ్రాజితం = వెలుంగు +వానిని, (విశాలము లగు కనులు వెడఁదయురము ఇవి సాముద్రిక శాస్త్రమును +బట్టి చూడ శుధైశ్వర్యసామ్రాజ్యాధిపత్యసూచకములం.) పంచాస్య = +సింగముయొక్క, ఉద్భట = విస్తారముయిన, శౌర్య = శూరత్వముఃంబోలిన +శూరత్వమునకు, ధుర్య = భారమును వహించునవియైన, మన= గొప్పవైన, +శుంభద్భాహుక్ = ప్రకాశించు భుజములు గలవానిని, తేజోనిధిక్ = తేజ +మన కునికియైనవానిని, పంచాస్త్ర ప్రతిమాను = మదనునివంటి సౌందర్యము +గలవానిని, మానఘనుకో = గొప్పమనస్సు కలవానిని, సామ్రాజ్య = మహా +మండలాధిపత్యమే, ఏక = ముఖ్యమయిన, +హేతువుగా గల +ముఖ్యమయిన, హేతు = +ప్రభూత = గొప్పవయిన, అంచల్- ప్రకాశించుచున్న, లక్షణ=సాముద్రిక +లక్షణముల చేత, లక్ష్మీతు చూడఁబడిన వానిని, సుగుణ = సద్గుణము లను, +రత్న = మణుల యొక్క, అనీక = సముదాయమునకు, రత్నాకరు +సముద్రుఁ డైనవానిని, పుత్రుక్ = కుమారుని, శాంచెస్". += +తా. విశాలనయనములును పెడఁడ కొమ్మును సింహవరా క్రమమును +గొప్ప ప్రతాపమును మన్మథు నతిశయించిన సౌందర్యమును సార్వభౌమలక్షణ +ములును సద్గుణములును గలిగిన యభిమానధనుఁ డగు నొక సమారు +గాంచెను. ఆలం. రూపకము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0711.txt b/Manu_Charitra/page_0711.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0cf7e86905791a4f7a93a32457f28f482fc62182 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0711.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +క. వేడుక నయ్యవసరమున +నాడిరి సురసతులు కిన్న రాంగన ఆర్థి +బాడిరి గంధర్వులు గొని +యాడిరి సురతూర్యనినద మగ్గల మయ్యెన్. +టీ. +663 +100 +అయ్యవసరమఁనక్" = ఆపు త్రోత్సవ వేళ, వేడుక - సంతోష +ముతో, సురసతులు దేవతాంగనలు, అడిగి నాట్యములు గావించిరి. +అర్థి = ప్రేమతో, కిన్నరాంగనలు = కిన్నర స్త్రీలు, పొడిగి +గానము +'చేసిరి. గంధర్వులు = దేవగాయకులగు గంధర్వులను వారు, కొనియాడిరి - += +పొగడిరి. సురతూర్యనినదము - దేవవాద్యధ్వానము, అగ్గల మయ్యే = విస్తార +మయ్యెను. +• +ఫత్రుడు జన్మించినప్పుడు సంతోషమున నప్సరస లాడిరి. కిన్న +రాంగనలు పాడిరి. గంధర్వులు పొగడిరి. దేవదుందుభి ధ్వానము అధికమయ్యెను. +తే, ఆట్లు జనియించి స్వారోచిషాఖ్య నతఁడు +శాంతిదాంతిదయాసత్య శౌచనిరతుఁ +డై యకామతఁ జిరతపం బాచరించె +నచ్యుతునిఁగూర్పి యంతఁ గృపార్ధుఁ డగుచు. +101 +టీ. ఆట్లు, జనియించి ఆ పుట్టి, అతఁడు - ఆపుత్రుఁడు, స్వారోచి +పాఖ్యక్ = స్వారోచిషుఁ డనునామముతో, శాంతి += +శమమునందును, +దాంతి = దమమునందును (ఆంతరింద్రియ బహిగింద్రియ విగ్రహములయం +దనుట), దయా- ప్రేమయందును, సత్య - సూనృతమందును, శౌచ = శుద్ధత +యందును, నిరతుఁడై = ఇచ్ఛగలవాఁడై, ఆకావత్ కాంక్షలు లేనితన +మతో, అచ్యుతునిఁగూర్చి = విష్ణుదేవు నుద్దేశించి, చిరతజంబు బహు కాలము +జరపునట్టి తపస్సును, ఆచరించె = ఒనర్చెను. అంత = ఆటుతర్వాతను +కృపార్ద్రుఁ డగుచళ్ = దయగలవాఁ డగుచు, ముందఱి కన్వయము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0712.txt b/Manu_Charitra/page_0712.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..889face413160d3ac606b66fc90cab4c38e95112 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0712.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +€61 +L +మను చరి త్ర ము +రిత్ర +ప్రతిఫలాపేక్షతోఁ జేఒక కర్మ కునకంటె నిస్కా గుకర్మ మె ఫల +వదనుని భగవద్గీతాదులయందుఁ గలదు. ఆకామకర్మమును కృష్ణభగవానుఁ +డిటులఁ జెప్పియున్నాఁడు. +శ్లో, "సజ్ఞాతాత్కర్మణోఒన్యత్ర కోయం కర్మబంధనః, +తదర్థు కర్మ కొంలేయ ముక్తః సమాచరం.”” +(py-3. F.) +తా. అట్లు పుట్టి యాత్రుడు స్వారోచిషుః డనునామముతో సంత +రింద్రియ బహిరింద్రియ నిగ్రహము కలవాడై, ప్రేమయందును సత్యమం +దును శుచిత్వము:ను నిచ్ఛగలవాఁ డయి విషయేచ్ఛలు లేనివాఁడై విష్ణు దేవుం +గూర్చి బహుకాలము తపము సేయఁ బిరప నారాయణుండు దయగలవాఁ +డగుచు. (కర్త నుంందటిపద్యమునందలి లక్ష్మీశ్వరుఁడు) +సీ. నీలమేఘము డాలు డీలు సేయఁగఁ జాలు +మెఱుఁగుఁజామనచాయ మేనితోడ +నరవిందములకచ్చు లడఁగించుజిగి హెచ్చు +నాయశం బగుకన్ను దోయి తోడఁ +బులుఁగు రాయని చట్టుపలవన్నె నొరపెట్టు +హొంబట్టు జీలుఁగు గొటెంబుతోడ +నుదయార్కబింబంబు నొఱపు నిడంబంబు +దొరలంగ నాడు కౌస్తుభముతోడ +తే, జయ జయధ్వని మౌళి నంజలులు నేర్చు +శర్వశతదృతిశతమన్యుశమనశరధి +పాలకై లబిలాది దేవాలితోడ +నెదుటఁ బ్రత్యక్షమయ్యే లక్ష్మీశ్వరుండు. +102 +టీ. లక్ష్మీశ్వరుం సు=విష్ణుమూర్తి- లక్ష్మీ దేవికి హృదయవల్లభుఁడు శ్రీమ +న్నా రాయణ మూర్తి నీ - మేఘములు నల్లని మబ్బు కాంతిని, డీలు సేయఁగల్ +జయించుటకు, చాలు=తగిన, మెఱుఁగు - ప్రకాశించుచున్న, చామనచాయ = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0713.txt b/Manu_Charitra/page_0713.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1de08fc5c36a9d044439372345be77988e00025c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0713.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ప +షష్టాళ్వా స నం +665 +శ్యామవర్ణముతోఁ గూడిన, మేనితోడక్ ఇళరీరముతోను, అరవిందముల కచ్చు +లంజ పద్మముల యొక్క యతిశయములను- కచ్చు లను నెడ రేకులని చెప్పుటయే +నమంజనము. కచ్చుపదము రేకు లను నెడ రూఢము. చూ. +ఉ. "పంచశీలీముఖుఁడు తుదబాణమనం జగమెల్ల గెల్చి య +భ్యంచితపుష్పవృష్టి మరుదావళి నింపఁగ నివ్వు డల్గు ము +ద్రించినజాడఁ దెల్పు సుదతీ మధుపంబు పరిచ్ఛదళ్ఛటా +కంచుకితోత్పలంబు తుది కచ్చునఁ జిక్కి యచంచలాకృతిన్.” +(వసు. ఆ 8. 93 3) +అడఁగించుజిగి = పో:గొట్టునట్టి ప్రకాశముచేత, హెచ్చు నాయతంబు = +ఎక్కువ విస్తృతమైన.వి, ఆగు న్నుఁ దోయి తోడన్ = అయినట్టి నేత్రద్వయము +తోను, పులుఁగురాయని పశ్రీ, +రాజగుగరుడుని యొక్క చట్టువలవన్నెర్ +వక్షములరంగును, ఒర పెట్టు= సమానమయిన, హొంబట్టు = బంగరు రంగుపట్ట +యిన. ( ప్రాఁతాదులగు పొన్ను పదమునకుఁ బరుషాదియగు పట్టు వర మగుటచే +పొంబట్టువదము సిద్ధించేను. కన్నడమున సవర్ణ మునకు మాఱు హవర్ణ ముచ్చ +రింతురుగాన “హొంబట్టు” అది పెద్దన ప్రయోగించెను.) జిలుఁగు=సన్న పాటి, +గెంటె,బుతోడ జమిలీనే. తబట్టతోడను, (పా. రెంటెము = జమిలి +నేతపట్టుబట్ట) ఉనయ ఇ పుట్టునప్పటి, అర్కబింబంబు - రవిబింబము +యొక్క, ఒఱపు = చక్క ఁదనము యొక్క, నిడంబంబు = ఉపమను, తొర +లంగనాడు = పోఁగొట్టునట్టి, కౌస్తుభముతోడ = కౌస్తుభ మాణిక్యమంతో, +జయజయ‘ధ్వనిక్ = జయజయ యను ధ్వానముతో, మౌళిక్ శిరస్సునందు, +ఆంజలులు దోసిలులు, చేర్చు - ఉంచుకొనునట్టి, శర్వ = ఈశ్వరుఁడు, +శతథృతి = బ్రహ్మదేవుఁడు, శతమన్యు = దేవేంద్రుఁడు, శమన = యమ +ధర్మరాజు, శిరథిపాలక = వరుణదేవుఁడు, ఐలబిల కుబేరుఁడు, ఆది = +మున్నుCTC గల, దేవాలితోడు = దేవతాసమూహముతోను, ఎదుట = +ఆ స్వారోచిషునిముందు, ప్రత్యక్షమయ్యేద్ = ప్ర సన్ను ఁడాయెను. +. += \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0714.txt b/Manu_Charitra/page_0714.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89e1764207de7662a636a100d4e439b9bc5e8f17 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0714.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +666 +మను చరిత్ర ము +కొస్తుభము రక్తవర్ణ మనుటకు - +త్ర +శ్లో. "కాస్తుభౌఖ్యమభూద్రత్నం పద్మరాగో మహోదధేశి, +తస్మిక్ హరిః స్పృహాం చక్రే వక్షోలంకరణీ మణి.” ఓ.. (భాగ.) +శ్లో. “జయంతి జగతాం మాతుః ననకుంకుమబిందవః, +ముకుందా శ్లేష సంక్రాంతకొస్తుభ శ్రీ విడంబినః.” +వసంతతిలక). +సీ. “శమకాప్త కమనీయ కౌస్తుభరత్నంబు గృహదీపకళిక సుశ్రీ వహింప” +"కౌస్తుభరత్నంబు గాంచి బింబ మటంచు +మోహించిచేరిన ముద్దుచిలుక.””, +తా. +(దశావతారచరిత్ర. ఆ-2) +నీల మేఘవర్ణుఁడును, బద్మాక్షుఁడును, బంగారు చేలములం దాల్చు +వాఁడును, కొస్తుభాలంకారుఁడును, బ్రహ్మరుద్రేంద్ర యమవరుణకు బేరాది +దేవబృంద సేవితుండును నగు నాది నారాయణుండు. స్వారోచిషునకుఁ బ్రసన్నుఁ +డయ్యెను. అలం. ఉపవ. ఉదా త్తము. +శ. ఈ తెఱఁగునఁ దోఁచినహరి +శాతఁడు సాష్టాంగ మెరఁగి యంగము పులకా +స్వీతంబుగ హర్షాశ్రువు +లేతేరఁగఁ జూచి భ క్తి ని ట్లని పొగడెన్. +10% +ఈ ప్రకార +టీ. అతఁడు = ఆస్వాణోచిషుఁడు, ఈ తెఱఁగున +ముగా, తోఁచినహరికి = ప్రసన్నుఁ డయిన నారాయణునకు, సాష్టాం +గమంః అష్టాంగములతోఁ గూడినట్లు చాఁగిలఁబడి, ఎరఁగి +నమస్కారము +చేసి, అంగము - శరీరము, పులకాన్వీతంబుగర్ - గగుర్పాటు నొందఁగా, +హర్షాశ్రువులు – సంతోష బాష్పములు, ఏతేరఁగణా నా జనించఁగా, చూచి, +భ = +క్తిక్ = భక్తితో, ఇట్లని, పొగడె జ స్తోత్ర ముచేసెను. +శా. ఆస్వరోచిషుఁ డివ్విధముగాఁ బ్రసన్నుఁ డయిన హరికేఁ జాఁగిలఁ +బడి మ్రొక్కి శరీరము పులకరింప నానందబాష్పములు వెడలి భక్తితో +నిట్టని స్తోత్ర ముచేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0715.txt b/Manu_Charitra/page_0715.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6b675ff334b6ae56c8098896626d160daaa43098 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0715.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +కవిరాజని రాజితము +షష్ఠాశ్వాసము +జయజయ దానవదారణ కారణళార్థర థాంగగదాధరా +జయజయ చంద్రదినేంద్రళతాయుతసాంద్ర శరీరమహః ప్రసరా +జయజయ తామరసోదరసోదర చారుపదోత +నోజ్ఞిత గాంగఝరా +667 +జయజయ కేశవ కేశినిషూదన శౌరి హరీ దురితాపహరా. 104 +టీ. చానవ = దనుజుల యొక్క, దారణ = భేదమునకు, కారణ +హేతువులైన, శార్ద్ర = సింగిణీపిల్లు, రథాంగ = చక్రము, గదా - గుదియ, +అసి = కత్తి, ధరా = తాల్చినవాఁడా ! జయజయ జు జయించుము - నమ స్త +విరోధులను జయించి సర్వదా జయశీలిపై వెలుంగు మనుట. చంద్ర - చందు +రులయొక్క, దినేంద్ర = ఆదిత్యులయొక్క. శతాయుత పదిలక్షల యొక్క, +సాంద్ర విస్తారమయిన, శరీరమహః = శరీరకాంతివంటి శరీరకాంతి యొక్క, +ప్రసరా = వ్యాప్తిగలిగిన వాఁడా! జయజయ, తామరన ఉదర = పద్మముల +యొక్క లోపలితట్టునకు తామరపూవులలోని భాగ మెఱ్ఱగా నుండును గాన +నట్టి యెఱుపునకు, సోదర సమాన మయిన, చారు = +జ సమాన మయిన, చారు = మనోహరమయిన, +వద= పాదములవలన, ఉణ్ణి త వదలఁబడిన, గాంగ = గంగానదీ సంబంధ +మయిన, ఝరా= ప్రవాహము కలవాఁడా! జయజయ, కేశవ = బ్రహ్మరుద్రు +లకు పుట్టుకచోటు గలవాఁడా- లేక +కేశవవవమునకు “శోధనాః కేశాః యస్య సః" ఆను వ్యుత్పత్తిచే మంచి కేశ +ములు గలవాఁ డని చెప్పనగును. లేదా “ళ ఇతి బ్రహ్మణో సామ ఈశోహం +నర్వదేహినాం, ఆవాం తవాంగే సంభూతొ తస్మా ల్కేశవ నామవాక్.” +హరివంశే. “కశ్చ ఈశశ్చ తామస్మిక్ స ఇతివా +” అను వ్యుత్పత్తిచే +బ్రహ్మరుద్రులకు జననభూత మైనవాఁ డని చెప్పవచ్చును. కేతినిషూదన కేళి +యను రక్కసునిఁ జంపినవాఁడా ! శౌరి కూరవంశోద్భవుఁడా! హరీ = హరి +మంచి శిరోజములు గలవాఁడా ! \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0716.txt b/Manu_Charitra/page_0716.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c676cda2d8d5f260343b05a40e0ed06e44d8388 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0716.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +668 +యతు +మను చరిత్ర ము +నామాంతరముగలవాఁడా! +వేయం వాఁడా! జయజయం +దురితాసహరా = వృఙ్ఞానము లణంచి +తా చక్ర కదా ఖడ్గ వద్ద ములు దాల్చి రక్కసులు జంపినవాఁడవును, +ఆదేశ సూర్యచంద్రులఁ బోతిన దేహప్రభ గలవాఁ డవును, గంగకు +జన్మస్థాన మగు చరణపద్మములు గలవాఁ డవుకు, బ్రహ్మరుద్రులకు జన్మ +స్థానమైనవాఁ డవురు కేశి యను దానవురి వధించినవాఁ డవును, +డవును, శూర +వంశోద్భవుఁడును, పాపములను బోఁగొట్టుకాఁడవు డైన యోవిష్ణుమూర్తీ! +శత్రువులు నందరిని జయించి యందఱియుదును గొప్ప వాఁడపై సంచరింపుము . +ఆలం - ఉపమ +సీ, అవ్యయానంత విశ్వాత్మక విశ్వేశ +బ్రహ్మవు నీన +కపర్ది వీవ +యింద్రుండ నీవ వహ్నిని యనిలుఁడ వీవ +వరుణుండ వీవ భాస్కరుఁడు వీవ +యముఁడ వీవ న సూత్కరము నీవ రుద్రులు +నీవ యాదిత్యులు నీవ విశ్వు +లీన మరుత్తులు నీవ మంత్ర ములు నోం +కృతి వషట్కృతి శ్రుతిస్మృతులు నీవ +తే, వేద్య మీవ యీవచ్చినవిబుధగణము +సర్వమును నీవ యె ట్లన్న సర్వగతుఁడ +వగుట మఱి నీవు గానివాఁ డనఁగ నెవ్వం +డరయఁగను శేషభూతనము స శేషి . +స్త +105 +టీ. అవ్యయ = శుభాకాగుఁడా, ఆన క =అంతము లేనివాఁడా, నిశ్వా +త్మక=సకలస్వరూపుఁడ వైనవాఁడా, విశ్వేశ జరమస్తలోకములకు: బ్రభువా, +బ్రహ్మవు = సృష్టిక ర్త యగు నలు మోముల వేలువపు, నీవనీ వే, కపర్ధిని=సంహార \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0717.txt b/Manu_Charitra/page_0717.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a89fefa72eba31f18a9b7a6125a685493da0ded2 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0717.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +669. +కర్త యగుమ హేశ్వరుఁడవు, ఈనజనీవే, ఇంద్రుండవు, ఈవజనీవే, వహ్ని నిజా +ప్రత్యక్ష దైవశమవు- అష్టదిక్పాలకులం దొక్కఁడవు నగు నగ్నిహోత్తుఁడవు, +అనిలుఁడవు = దిక్పాలకులం దొక్కఁడును బ్రాణస్వరూపుడు నగువాయు +రూపు:డవు, ఈవ. దరుణుండవు - పశ్చిమదిక్పాలకుఁ డగు వరుణ దేవుఁడవు, +ఈవ. భాస్కరుఁడవు = ప్రభాశరుఁడవు-సమస్త లోకములకుఁ బ్రకాశమును +బ్రసాదిండు సూర్యభగవానుఁడవు, ఈవ. యముఁడవు పాపుల శిక్షించుట +యందు ధర్మము తొలఁగనివాఁడవు - దక్షిణదిక్కు పాలించువాఁడవు నగు +యముఁడవు, ఈవ వసూక్కరము వసువుల సమూహమును ఆష్టపసువు +Xణం +జయ +లును, ఈపు రుద్రు౯ =నీకాదశరుద్రులును, ఈవ. ఆఃత్యులుక్ +=ద్వాదళా +దిత్యులును, ఈప విశ్వులు - కుదుగలుగురు పిశ్వదేవతలు, ఈవ మరుత్తులు +నలువడితో +మిదిమంది వాయువులు ఈవ. మంత్ర ములు = గాయత్రి మొదలగు +మంత్రములును, ఓకృతి = ఓంకారమును, పషట్కృతి - యజ్ఞాదులయందలి +వషట్కారసును శ్రుతి - వేదములును, స +వేదములును, స్మృతులు = ధర్మశాస్త్రములును, +ఈవ. 'వేద్యము = తెలిసికొనఁదగిన ముఖ్యవస్తువును, ఈవ. ఈ వచ్చిన విబుధ +ఇక్కడి కేప్పుడు వచ్చియున్న దేవతా సమూహము, సర్వమును = ఎల్ల +యును, ఈవి. ఎఱ్ఱన్నక్ - అది యెట్లన, సర్వగతుఁడవు అంతట నిండియున్న +వాఁడపు-సర్వభూతాంతర్యామిని, అగుట = అగుటచేత, మణి = మణీ +యును, ఆరయఁగను ఆలోచించఁగా, నీవు కానివాఁడు=నీవు గాకుండువాఁడు, +ఆనఁగా, ఎవ్వఁడు = ఎవ్వఁ డున్నాఁడు, శేషభూరసమస్త =ఆ ప్ర +నత్తమయిన సర్వజీవములు గలవాఁడా - లోఁబడిన ప్రవృత్తులుగల సచుస్త +ణంలం గలవాఁడా, శేషి=నిధేయ నుగు సర్వలోకమునకును ముఖ్యమయిన +వాఁడా-సర్వప్రపంచమునకు స్వామియైన వాఁడా యనుట. +ప్రా +మ, పరతత్త్వం బగునీకు 'మోడ్పుఁగరముల్ పద్మా కీర్తించెద +బురుషార్థస్థితి నొప్పుసిన్నుఁ గరుణాంభోధి భవార్తు జ +డ్ు, శరణార్థి ననుఁ గానఁగాఁ దగుఁ +ననుఁ గానఁగాఁ దగుఁ బ్ర ధానవ్యక్తశాలా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0718.txt b/Manu_Charitra/page_0718.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dabf7be402aaffee37f022740a94b336a18ffcb9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0718.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +670 +మను చరిత్ర ము +తయీ, శ్వరభూతంబుల జీవె కర్తవురు బ్రోవర్ భర్తవుగా +వాగ్గవున్. +106 +టీ. పద్మాష్ పద్మ ములవంటి నేత్రములు గలవాడా! పరతత్త్వంబు= +వరబ్రహ్మము, అగునీకుకొ అయి యొప్పారు చున్న నీకు, మోడ్పుఁగర +ముల్ = వందనము, పురుషార్థ స్థితిక్ = నాలుగు పురుషార్థముల యునికిచే +ధర్మార్థకాను మోక్షము లను నాలు గు విధముల పురుషార్థముల యునికి చేత, +ఒప్పు నిన్ను క్ అమరియున్న నిన్ను, కరుణాంభోధి దమాసముద్రుఁ +డయినవానిని, కీర్తి౦చెనక్ పొగడెదను భవార్తుక్ = సంసారము వలన +బాధితుఁడ నగు వానిని, జుక్ = మూడు; డనగు వానిని, శరణార్థిక్ = శరణం +గోరిన వానిని, నన్నుక్, కావఁగాఁ దగు = రక్షించఁదగును. ప్రధానవ్యక్త= +సర్వ శేషి యనఁ దెలియఁబడుచుండువాఁడా, కాలాత్మ (భూతభవిష్యత్తు) +కాలస్వరూపు. డా, ఈశ్వర సకలనియామకుడా, భూతంబుల కు - జీవము +లకు, కర్తవు = సృష్టిక ర్తవును, ప్రో వజ్ - రక్షించుటకు, భర్తవు +భాగమును వహించినవాఁడవును, హర్తవు = నాశనము చేయువాఁడవును, +ఈవ = +కాల +తా. ఓనారాణమూ ర్తీ ! వర్మ బ్రహ్మమువగు నీకు నమస్కరించెదను. +ఎక్కువ భూతదయ గలవాఁడవురు. నాల్గు పురుషార్థములను నెక్కొలుపు +వాఁడవు నగునిన్ను స్తోత్రము చేసిద. సర్వ శేషి పై తగువాఁడవురు +స్వరూపుఁడవును సర్వనియామకుఁడవు నైననీవు సర్వజీవముల సృష్టిస్థితి +సంహారము లొనర్తువు గావున సంసారబద్ధుఁడనై యేమియు నెఱుంగని +వాఁడనై శరణం వేఁడిన నన్ను రక్షింపుము. +దశావతార స్తవము +చ. విలయతమి స్ర వేళ నతివేల మహాంబుధినూర్ధ్వలోకవా, సులు +నతులై +కనుంగో నెడు మాడ్కు ల కౌర్వహుతాశన క్రియాకలి \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0719.txt b/Manu_Charitra/page_0719.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e0f298fa1a48a4961c7d8c92a373c2648944092 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0719.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +671 +తగతి వెలుంగుఘన కాయ విజృంభణం జోఅమీన వై, కల +యఁగఁ గ్రాలునీ వెడఁదకన్నులు ప్రోచు యముఖము కాంత కా, +టీ. మురాంతకా మురాసురుని జంపిరహరీ, విలయతమిస్ర +వేళ = ప్రళయకాలపు నిశాసమయమందు, అతి వేల మహాబుద్ధిక్ ఉఒడ్డును +దాఁటి సమస్త +ప్రపంచమును వ్యాపించిన మహాసముద్ర మునందు, ఊర్ధ్వ లోక +వానులు = స్వర్గము మొదలు కొని వయిలోకములయం దున్న వారలు, నతులై = +మొదలుకొని +నమస్కరించుచున్నవారై, కనుంగొనెడు చూడ్కులకుకో వీక్షించునట్టి +వీక్షణములకు, ఔర్వహుతాశన ఇ బడబానలము యొక్క, శ్రీయా = పని +తోడ, కలిత - ఒప్పుచున్న, గతి = +ఒప్పుచున్న, గతి = ప్రకారము చేత, వెలుంగు = వెలుఁగు +చున్న, మన= పెద్దదీయయిన, కాయ శరీరము యొక్క, విజృంభణక్ +శరీరస్ఫూర్తి చేక, చోఱమానవై - చొటిచేవవై, లయఁగ౯ = సర్వత +శ్రీలు నీ వెడఁదకన్నులు వెలుఁగుచున్న నీ పెద్దశన్నులు, మముక్, ప్రోచుకో +కాపాడునుగాక. +యా +విలయ +విలయతమి స మావరించుటచే లోకమంతయు జలమయమై యంధ +కార బంధురముగా నుండెను. అందున్న మానము దేహ మభివృద్ధి నొందిన +కొలఁది కనులు మిగుల వృద్ధినొంది బడబాగ్నులవలెఁ దోఁచెను. +తమిస్రముగా మీన క్షేత్రములు కలయః బ్రకాశించెను. కనులు వెడఁదలం +గాన కను వెలుఁగులు బడబాగ్నులవలెఁ దోఁచెర. +! +తా. మురాసురునిం జంపిన నారాయణమూ ర్తీ! ప్రళయకాలపు +నిళయందు ప్రపంచమును ముంచి వైచిన మహాసమ ద్రములోఁ బయిలోనే +ములనుండి చూచుచు నతులు సల్పువారి నేత్రములకు బడబానల మో యనఁ +బ్రకాశించుచున్న పెద్దశరీరము గల చొఱ చేత పైన నీ లోచనములు మముం +గాపాడుఁగాక. అలం- +రూపకము. +చ, చటులకృపీటసంస్థితర సాస్థలి వ్రేలక యుండ గార c +చ్చుటకునుబోలె శంఖరుణిశు_క్తికదంబము నుగ్గుగా విశం \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0720.txt b/Manu_Charitra/page_0720.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ffa85ee34110300fa80056c4b575146f645ebaf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0720.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +672 +మను చరిత్ర ము +కటచరమాంగమంథ గిరిఘటనఁ జేసి ఘరట్టమై కృపా +పటిదుజగంబుఁ బ్రోచునల +ప్రార్క మఠంబులను భజించెదన్. +టీ. చటుల - కదలుచున్న, కృపీట = జలమునందు, సంస్థిత ఉండు +నట్టి, రసాస్థలి = ధరణీశలను, స్త్రీలకి యండ - ఐగుకుండుటకై, గార +Crచ్చుటకును బోలెజ్ ఇసున్నపుగచ్చుచును జేమో యనునట్లు, శంఖ = +చిందముల యొక్క యు, మణి = మణులయొక్క, శుక్తి = ముత్యపుఁ +ఉప్పల యొక్క యం, కదంబము = సమదాయము, నగ్గుకాళ్ -పొడి యగు +టకు, విశంకట - విపులమయిన, చరమాంగ ఆ వల్ను చిప్ప యొక్క యు, +మంథగిరి = మందరాద్రి యొక్క యం, మెట్టగఁ జేసి +రాపిడివలన, ఘరట్టమైజ +తిరుగనయై కృపాపటిమడ +దయాతిశయము చే జగంబుల్ = +ప్రపంచ +మును, ప్రోచు నల ప్రాక్క మఠంబు = రక్షించునట్టి శ్ర ద్ధ మ యిన ప్రాంత +కూర్మమును, నినుణ్, భజించెడక్ = సేవింతును. +సముద్ర శుధన సమయమున మందరగిరి మునిగిపోవ శ్రీ విష్ణువు ఆది +కూర్మ రూపమును ధరించి శైలమును పంపుపై వహించె ను భాగవశరథ నీట +ననుసంధించునది. నీరు కదలంట మందరగిరి యెడ తెగక కవ్వమువలెఁ జింకు +చుండుట చేత నీటితాకిడిచే బ్రహ్మాండభాండము పగిలి టెరియవిచ్చకుటకుఁ +జైన గారపూయట ప్రసిద్ధము. కూర్మము మూపుపై తిరగటి సైగల్లువలె మందర +గిరి తిరుగవలసియున్నది గానఁ దదనుకూలమునకు కూర ము మూఁపు విశంకట +మనీ చెప్పఁబడెను. అలంకారము. ఉత్ప్రేక్ష. +పాత్రములు పగులువారి నీ రింకకుంటకై గారపూయుఁ బ్రక్రమమీ +వద్యమునందును, పంచమ ఆ. 38 వ. నగచ్చు చేయువిధమును జెప్పఁబడెను. +తా, జలముపైఁ దేలియున్న ధరాతలము విరిగిపోకుండుటకై సున్నపు +గచ్చు చేయుటకేమో యనునట్లు తన వెన్ను చిప్ప పండుగురా యయి మంద +రాద్రి పైనుండు శిలయఁ గాఁగాఁ దాను తిరుగలియై శంఖముల యొక్క యం, \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0721.txt b/Manu_Charitra/page_0721.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da96a49185f68da0db4971c02839a4928e8cd3ad --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0721.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +673 +మణుల యొక్క, ముత్తెపుఁ జిప్పల యొక్కయు సముదాయ మనునున్న +మును విసరి ప్రపంచమును కాపాడునాదికడుత మైన టన్నుఁ గొల్చెదను. +చ. ఉరుతరవిగ్రహస్ఫురణ నుబ్బిన వీరు పరిచ్ఛికానుఖాం +తరమునఁ దోర మైగయుధార నజాడముగా జుకు ప్పెతో +సరి యనఁగాఁ దలాతలరసాతలసీచులు సించి థాత్రి ను +ద్ధరణ మొనర్చినట్టినిను నాదివరాహము నాశ్రయిం చెదన్. +టీ. ఉగుతర - మిగుల గొప్పదయిన. విగ్రహ - శరీరము యొక్క +? +ఉబికిన యందకము, ఊపరి - +స్ఫురణజ్" - చలనముచేత, ఉబ్బినరీప +పైభాగపు యొక్క ఛిగా - గోఁటీదయిన, +ద్వారపు మొగదల +యొక్క, అంతరము"; "= వెలితినుండి, తోరమై=విస్తారమై, ఎగయధార +న్ +మీఁది కెగురుధారచేత, కాండము = బ్రహ్మాండము, +బ్రహ్మాదము, రాజును ప్పెడోక్ +శాచపఁబంధ మగు బుడ్డితో, సరి ముల్యము, ఆనఁగాడ్, శలాకలరసాతల +సీమలు కెలాశలాది క్రింది ప్రపంచములను, సేంచి - చీకలుగాఁ జేసి, +ధాత్రిక్ = పుడమిని, ఉద్ధరణము = ఎత్తుగును, ఓపర్చినట్టియుక్ చేసిన += +వరాహమును, ఆశ్రయి +నిన్ను, +మొదటి +ఆదివరాహము +సేవించెదను. +యిం చెద = +తా. మిక్కిలి గొప్ప దగు నాదివరాహమూర్తి బ్రహ్మాండమునంతయు +నిండియున్న మహాజలమునందుఁ జొరఁగా విస్మృతి మగు నాదేహసమృద్ధిచే +నామహాజలము విశేషముగాఁ బొంది బ్రహ్మాండమునందు గండియేర్పఱచికొని +మీఁదికి ధారగా నెగసి బ్రహ్మాండము పైనంతటను వ్యాపించగా జిల వ్యాప్త +మగు బ్రహా-డము గాజుకుప్పెపలెను బైకెగయ జలధార సోగమెడపలెను +నుంటచే గాజుకు స్ప్పెలెఁ దోఁవఁ జేయుచుండఁ క్రింది ప్రపంచముల నన్నిం +టిని భేదించి పుడమిని మీఁది కెత్తిన యజ్ఞ వరాహవిగ్రహుండ వగు సిన్నారు +యింతును. ఆలం. ఉప ఉ. +మ, కరుణించు మము నట్టినీదుభుజయగ్మం బెద్దిపూనె సభోం +తరసీమ దితిజాంత్ర సక్తనఖసంతానంబుతో నోసృకే +మాను 43 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0722.txt b/Manu_Charitra/page_0722.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44869f57a41693cc00ed9f5f2df0c905d16dba39 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0722.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +674 +మను చరిత్ర ము +సరి రాత్రించరఖీతికై త్రిభువనాస్థానీయవీథి విశ +స్వర శోణ +స్త్ర గలంకృత శ్రీ కచ భాస్వత్తోరణ స్తంభతిన్. 110 +టీ. ఓ సృ కేసరి = ఓ నృసింహమూర్తీ! ఎన్ది - విభుఃద్వంద్వము, +నృకేసరి +నభోంతరసీసు = గగనమధ్య ప్రదేశమందు, దితిజ= హిరణ్యకశిపునియొక్క। +ఆంధ్ర = ప్రేపులతోడ, భక్త = కలిసిన, నఖసంతానంబు తో జ గోళ్ల +సముదాయములో, రాత్రించగభీతికై - రక్కసులవలని భయమునకై, +త్రిభువనాస్థానీయవీథిక్ = స్వర్గముయొక్క కొలువుకూట ము యొక్క దారి +యందు, వికస్వర = వికసించిన, శోణ - రక్త వర్ణముగల, ప్రక్ పుష్పమాలి +కలచేత, ఆలంకృత = ధగింపఁబడిన, శ్రీ శచ = అలవముల చేత, భాస్వత్ +శ్రీ +వెలుంగుచున్న, తోరణస్త భక= గోపురద్వారమని రాట అగుటను, +పూనెక్= పూనెనో, జట్టి నీరు భుజగ ట్టి నీదోయ్యుగము, మముక్, +కరుణించుక్ = దయఁ జూచును. +హిరణ్యాతుఁడ స్వర్ధము నేలఁచుండ సభామధ్యమున నృసింహమూర్తిచేయ +జంపఁబడే ననుపురాణకథ ఇట ననుసంధించుంది, ఇంమహిరణ్య గ శివుని ప్రేవులు +ఎఱ్ఱనిపూలదండలుగను గోళ్లు అంపములుగను భుజములు తోరణ స్తంభములు +గను వారి ంపఁడెను. +వర్ణింపఁడెను. +తా. ఓనృసింహమూర్తీ ! నీవు హ స్తనఖ ముల యుకు హిరణ్యకశిపుని +పొట్టం గల ప్రేవులు వ్రేలాడఁగా చేతం లెత్తి స్వర్గసభ ద్వారా దేశంబున నిలిచి +యఃన్నకఱి నీ హస్తములం దానవులకు భయము గలిగించుటకై రక్త పుష్ప +మాలికలచే నలంకారము చేయఁబడిన అంపములు గట్టి నిలిపిన గోపురద్వార +పురాటలఁబోలె నుండె, నట్టి నీహ నవ్వయము మముం గాపాడుంగాక ! +ఆలం. నిదర్శనము. +చ. దనుజకు లేంద్ర దత్తశర తామరసస్థితదాన ధార చే +ననిమిష దై న్యద శిఖిత మహామునిమండలదృశ్యకశ్యపాం +గననయ ంబువుల్ గడిగి కంజభవాండము మోగ లీలమై +బెనిచినదంభవామను నువేంద్రుని నిన్ను సమాత్ర యిం చెదన్ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0723.txt b/Manu_Charitra/page_0723.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2cccc9e43c484846c322d4accae38609b3446427 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0723.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +675 +టీ దుజనులేంద్ర = గాక్ష నపంలో త్తమునిచేత (బలిచక్రవర్తి చేక), +వత్త = ఒసఁగఁబడిన, కరతామరస - కరపద్మములండు, స్థిక = ఉన్న, దాళ్ల +ధారచేజ్ = త్యాగజలధారల చేత, అనిమిష = +సురల యొక్క, దైన్య +బీదశన ము చేశ, దుఃఖి త జ. విచారమును బొందిన, మహాముని మండలదృశ్య +స పర్షి సముదాయమునందు వీక్షింపఁ దగిన, కశ్య పొంగన కశ్యప ప్రజాపతి +భార్యనుగు నదితి యొక్క, నయనాంబువుల్ = నేత్ర జలములు, కడిగి, కంE +భవాండము = బ్రహ్మ౦డము, మోపక్ తగులునట్లు, లీలక్ సులభముగా +మైక్ - శరీరమును, పెనిచినదంభ వారునుక్ = ఎదుగుర ట్టోనర్చిన క +వామనుని, ఉపేద్రుసిక్ = ఇంద్రసోవరుఁడైన వానీనీ, నిన్నుకో, సమాశ్ర +యం ఔది = బాగుగా నా. +నాశ్రయించెదను. += +మునిమండల దృశ్యకశ్యపొంగన యనుటచే దానధార గైకొన్నంతన +సప్తర్షి మండలమువఱరుఁ బెఁగి మాతృశోకము వారించే నని భావము. ఇటు +'లనుటచే బెరుఁగుటయొక్క వేగాతిశయము సూచితము. ఆముక్తమాల్యద +యందు నిటులే పెరు:గుటయందలి వేగా తీశయము "గ్రక్కునన్నె గరుకు వ్య +తన్మహాచ్చాను” యను వామన వర్ణనభాగముచే సూచిఁపఁబడినది. దండ +నామరుఁడు గాన నే కంజభవాండము నంటునటులఁ దన మేరు లీలమై వెంపఁ +జూలెను. +తా॥ బలిచక్రవర్తిచేఁ బుడమిని మూఁడడుగులు దానముగాఁ గొపి +బ్రహ్మాండ మంత రం నిండిన కపటవామనరూపుని ను పేంద్రుని నిన్ను నేను +బాగుగ నాశ్రయించెదను. అలం. పర్యాయోక్తము . +చ. తన దగ్గుపుతతి గనలి తానె వధించిన పాపముల్ చెడకొ +మునిఁ గెడునాAcణో గ్ర కిణముల్ మొనయంగ శమంతపంచక +మునఁ బితృతర్పణచ్ఛలన ముక్కలు వెట్టుభవద్భుజూ మొగం +బున కిదె వందనంబు భృగుపుంగవరూప విహంగ వాహనా. +టీ. భృగుపుంగవరూప = భార్గ వోత్తముని యాకారముగల, వివాంగ +వాహనా ఆ గరుడవాహనుఁడా, తనది తనవలననైనది, ఆగునంతతి - \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0725.txt b/Manu_Charitra/page_0725.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ecb84eb33ba73fecfabf55c9f8c67e8e3f02d57 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0725.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +679 +కేళియను రక్కసి కేహము, గిరివోల్టేజ్ - పర్వతముపలెనే, పగిలి, ముంగాము +రారిరంగై ఆ ముంజేతికంకణము తీరై, (పా-ముంగై మురారి మొగపుము. త్య +మయ్యె = ముఖప్ర దేశమందలి ముత్తెము అయ్యెనో, శాదృక్ = ఆట్టి, +భవత్ = నీ నగ, బాహుజహస్త మను, కులిశయష్టి = వజ్రాయుధమును, +కొలుతుకొ" = సేవించెదను. +ఇందు బుద్ధావతార మభివర్ణి తము. +- +తా. పర్వతమువంటి కేశి యను దైత్యునినోట హర్తముఁ బెట్టి కుణేలో +బాగుగాఁ జొనిపి పెద్దది చేసి వాని పొట్ట చీల్చి మృతినొందించితివి. ఆ ఆ ప్రకా +రము వానిక’శ్రీ వృద్ధి బొంది వానీపొట్ట జించినః శ్రాయుధహ్నం బోలిన +నీహస్తమును నేను సేవించెదను. అలం. రూపకము. +క, కృతియుగ 'మేతేర నలం +కృతికై శాశ్మీరపంక మిడి యలుకు క్రియ +క్షితియెల్ల మేచ్ఛ' క్త +పత్రముగఁ గావించు రౌతుఁ బొగడెద నిన్నున్. +టీ. కృశయఁగము, ఏతే: +116 +రాగా, ఆలంకృతికై = పుడమి +యొక్క యలం తారను నకై, శుభోదయ సూచనమఁనకు సంతోషము దెలుపు +నటుల భూమియంయం నలంకరించుకొఱకు, కాశ్మీ పంకము = కుంకుమ +పువ్వఁ జేర్చిన పలుచనిగంధజలము, ఇడి - పెట్టి, ఆలుకు క్రియ - అలుకు +ఓధనున, క్షితియెల్లన్ = పుడమియం తయం, మ్లేచ్ఛ న కప్లుతముగ +జాతిజనులయొక్క రక్తముచేఁ దడిసినది యగునట్లు. కావించు రౌతుజ్" = +చేయనట్టి యశ్వమునెక్కి పోరొనర్చు బంటవయిన, నిన్నుక్, పొగడెదక్ = +కొనియాడెదరు. += నీచ +భగవంతుఁడు కల్క్యవతారమున న్భరాశనము గావింప దొర +కొనురు. 'మ్లేచ్ఛులన: జాతుర్వర్ణ్యములకుఁ గలవ్యవస్థ వేదియు లేని ఆర్యా +వర్తమున కావలి ప్రదేశమున నన్న యొకయ నాగరక జాతి. మ్లేచ్ఛ దేశమును \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0726.txt b/Manu_Charitra/page_0726.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd99651a17a91e98430496909d29cc616e55e53a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0726.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +680 +డును చరి త్ర ము +చరిత్ర +- +మరశాస్త్రము లిటుఁ డెవ్వ నున్న — “చాగుర్వర్ణ వ్యవస్థానం సుస్మిక్ +దేశేని విద్యతే, మ్లేచ్ఛ దేశః న విజ్ఞేను ఆర్యావర్తసరః పడమ్." ఆ మక్త +మాల్యదాగులందు కీకటజాతి చెప్పబడి +కీకటజాతి చెప్పబడెను. "దేశ భేదే చ కీకటం." అమ్మ +మ్లేచ్ఛులన ననార్యు అని గ్రాహ్యము. +తా. కృష్ణయుగము వచ్చునను మన సంస్కృతికై కుం సుపూవుకలి +పిన చుదనపునీనిచే సలికెసరీల్కి రూపములో దుగార్లు లగుచు +నెల్ల ఁజంపి భూమిని జారిర క్తముచేతఁ దదువఁ గలయశ్వపు రాత వగునోహరీ ! +నిన్ను స్తోత్రము చేసెదను. అలం. ఉపమ. +వ. అని ప్రస్తుతించినం బ్రసన్నుండయి పాంచజన్యధరుండు వా +త్సల్యంబున, వత్సా! వరంబు వేడు, గునుటయు, బ్ర సాదం +బని స్వారోచిషుం డిట్లనియె. +బ్ర +117 +టీ. అని, ప్రస్తుతించిన క్ ఇస్తోత్రమాసేయఁగా, పాంచజన్యధకు దు= +పాంచజన్య మను చింపెమును దాల్చిన విష్ణుమూర్తి, ప్రసన్నుండై = సాక్షాత్క +రించిన వాఁడై, వాత్స్యంబున = ప్రీతితో, వత్సా +ప్రీతితో, వత్సా ఇ కుమార్, వరంబు +వేఁడుము నీసం కావలసిన వరము గోరుము. అనుట గం క్, ప్ర సాదంబు = +విదయ, అని = ఇటు లని, స్వారోచిషుడు ఆ స్వరోచికుదురుఁ డగు +స్వారోచిష నునుపు, ఇట్లనియెక్ = ఈ విధముగాఁ బలికెను. +క. దేవ భవద్దాస్య సుఖం +బేవేఁడెద దయకుఁ దగుదునే సాలోక్యం +బీవే యితరము లొల్ల +నావుడు నాతనికి: బద్మ నాభుం డనియెన్. +టీ. దేవ = +118 +ఓదేవా, భవద్ధాన్యసుఖంబు = నీదాస్యము వలని సుఖము, +ఏక్ నేను, వేఁడెదక్, దయకు - నీవయకు, తగుదునేజ్ +తగిన +వాఁడయినయెడల, సాలోక్యంబు = నీనమీవవర్ణనము - నీలోకమున నీ చేరువనే \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0727.txt b/Manu_Charitra/page_0727.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc224e48e5268766875d2a11aa53df14b4de4fd9 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0727.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ష సా శ్వాస ము +681 +యుండునదృష్టము, ఈవే = ఈ.యణమ న్యూ, ఇతరములు - ఇంతకన్న వేఱు +కోరికలు, ఓల్ల = కోతను, దావుద్ = అనఁగా, ఆకనికిE" +స్వారోచిషురకు, పద్మనాభుడు=హరి, అనియెక్ = ఇట్లు చెప్పెను. +తా. స్వామీ! నీ సేవవల బసుఖము నేను గాంక్షించెదను. నీయకు +నేను బాత్రుఁడ నగును నేని నీ సుమున సంచరించువృత్తి సము. కాళింత +కన్న వేఱుగోరికలు లే వర్షంగా నాస్వారోచిషునకు హరి యిట్లనియె. +శ. సాలోక్యముఁ దుది నిచ్చెద +నేలు మిల ద్వితీయమనువ వీవై నయధ +రాలో లబుద్ధిఁ దిరముగ +వేలుపులకుఁ దుసులకును విధికిఁ బ్రియముగాన్. +419 += నీతి +టీ, సాలోక్యము = నాసమానలోకత్వమును, తుది = చివర, ఇచ్చ +డక్ . ఈవు = నీవు, ద్వితీయముతువవై - రెండవమనువవై, నయ = +యందును, ధర్మ - ధర్మ నుందును, ఆలోల క్రియమయిన, బుద్ధిక్ = చిత్త +ముతోఁ తిరముగ" = మితముగా, వేలుపులకు += +సురలకును, తపను +లకు = ను. నీశ్వరులకును, విధికి - విధాతకును, ప్రియము గా +సంతోషముగా, ఇలక్ - పుడమిని, ఏలుము = కాపాడుము. += +తా. నీవు రెండవమనుపవై నీతిని ధర్మమును వృద్ధిచఱచి చక్కఁగాఁ +బుడమిం పాలింపుము. పిమ్మట నీకు సాలోక్యవదని నిచ్చెదను. +చ, అని మహికు మునుత్వమున శాతనిఁ బట్టము గట్టి పద్మలో +చనుఁడు విరించి శర్వముఖసర్వసు పర్వులతో నదృశ్యుఁడై +చనియె నిజాలయంబునకు శాస్త్రవినిశ్చయయు క్తిదండపా +లనముల నవ్విభుండు ప్రజల బ్రజల ట్లర నె౯ గృపామతిన్ . +టీ. అని=ఇటులఁ బలికి, పద్మలోచనుఁడు = విష్ణుమూర్తి, మహిముజ్" +మహత్తుతో, మనుత్వమునకుకో మనువు యొక్క పదమునకు, ఆకని = \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0730.txt b/Manu_Charitra/page_0730.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50fa0099c7eef3d0b33197c591ee77d0143f5ff8 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0730.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +634 +మను చరిత్ర ము +మనుచరిత్ర +ఆత్మాసన్నాశ్చ రాజానః షడేతా ఈతయః స్మృతాః." +ఇందుఁ బ్రశస్తి యను నిర్వహణ సంధ్యంగము "స్పపదేశాదిశా నిస్తు +ప్రశస్తిరభిధీయతే" అనునాలంకారిక నిబంధ నానుసారముగ శ్రీవ్య ప్రబంధ +రీతి కనుకూలముగఁ జెప్పఁబడెను. ఇబులె వసు చరిత్ర మునుదురు - సీ. “ఆ +'రాజువినులవిఖ్యాతి” ఆ. 6. ప. 99 యందుఁ జెప్పఁబడుట యారయంనది. +తా. స్వారోచిషమనువు పుడమిం బాలించునప్పుడు సమయమునకు +వర్షవ +ములు సరియుచుండెను. వంటలు బాగుగా బండెను. ప్రజలు సంతాన +వంతులై భాగ్యసంపదలచే నూడేండ్లు బ్రదుకుచుండి అగ్నివలనను చోరుల +వలనను భయము లేకుండెను. వ్యాధు లడం గౌను. పండ్లు పాలం సౌరభద్రవ్య +ములు పుష్పములం సమృద్ధిగా నుండెను. ఈతిబాధలు ఆ కాలమరణములును +'లేక తామర జిలచుకొనినరీతిని చుట్టరికముల చే సలముకొని మరుజులు వృద్ధి +నొందిరి. +క. కోరిక నీస్వారో చీషు +చారిత్రము వినిన వ్రాయఁ జదివిన ధనధా +న్యారోగ్యపుత్ర వంతులు +నై రూఢిగఁ గండ్రు పిదప నమరత్వంబున్. +132 +టీ. ఈ స్వారోచిషం చారిత్ర +ముజ్=ఈ స్వారోచిష రునుపు యొక్క +'కధను, కోరికక్= వాంఛతో, విసిన౯, వ్రాయక్ వ్రాసినను, చదివిన +-ధర=ధనము, ధాన్య = ధాన్యము (కొలుచు), ఆరోగ్య = రోగములేమియు, +పుత్ర వంతులున్నుపై జకుమారులుం గలవారై, పిదపక్ ఆపిమ్మట, రూఢిగ +'సక్యముగా, అమరత్వంబు = దేవత్వమును, కంద్రు = పొందెదరు. +తా. ఈ స్వారోచిషుని చరిత్రమును గోరికతో వినినను వ్రాసినను +'జదివినను ధనధాన్యారోగ్యములు కలిగి పుత్రవంతులై పిదప నిశ్చయముగా +దేవత్వముం గాంచెదరు. +తే, అనిమృకండుతనూభవుఁ డనుఁగుశిష్యుఁ +డైన క్రోష్టికి వినిపించినట్టియీక \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0731.txt b/Manu_Charitra/page_0731.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45954fdd648c5ff59fd19197abb19c781bb0802c --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0731.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +థాసుధాధార నించిరి దయదలిర్ప +జై మిని శ్రుతిపుటముల శకునివరుణ, +685- +ព +టీ. అని, మృకండుతనూధవుఁడు = మార్కండే కుఁడు, అనుగు +శిష్యుఁడు = ప్రియశిష్యుఁడు, ఐన శ్రీష్టికిక్ += అయినట్టి క్రోష్టి యను నాశనికి, +వినిపించినట్టి - చెప్పినట్టి, ఈకథాసుధాధారక్ = అమృత భావంబో లె సంతోష +. +మును గలిగించు నీ కథను, శకుని నరులు - పక్షిశ్రేష్ఠులు, దయదలిర్పర్ = వయ +యెక్కవ కాఁగా, జైమిని శ్రు నిపుటను లక్ += జై నినిమ. నీశ్వరుని శ్రుతిగోళ +ములయండును, నించిరి = నిండించిరి. +తా. పూర్వము మార్కండేయుఁడు ప్రియళిన్యుః డైన కొద్దీయను +మునికిఁ జేసిన యీ పుణ్య చరిత్రమును లక్షులు జైమిసికిఁ జెర్సేనవి. +శా. వ్యాయానుస్థిర సంధిబంధ కటకాధ్య తెగా నుగతో ణిభృ +త్కాయ గ్రావభిధావిధాభిదురదోగిఖడ్గాగ్ర యుగ్రాచల +జ్యాయ శ్రీర్తిభరప్రపంచ జరపంచారామరామామణీ +గేయా మేయజయాంక పంకజదృగంగీ కారధి కాకృతి. +124 +టీ. వ్యాయామ = సామువలన, స్థిర = నిలుకడ నొందిన, సంధిబంధ +కీళ్ల యొక్క చేరికగలవాఁడా, కటక=కటక మను పురముయొక్క, ఆధృక్ష- +అధ్యక్షుఁ డయిన గజపతిరాజును, అనుగ = అనుసరించి తిరుగువారైన, +క్షోణిభృత్ = నృపాలురయొక్క, కాయ = +శరీరముల నెడి, శ్రావణపర్వత +ములయొక్క, భిదా = భేదనాకారమైన, విధా = వ్యాపారమందు, భిదురణ +వశ్రాయుధమైన, దోఃఖడ్డా గ్ర - చేతికత్తి మొనగలవాఁడా, గజపతియొక్క +యంగరక్షక బలము నంతయఁఁ జెండాడినవాఁడా యనుట. ఉగ్రాచల +కైలాసపర్వతముకంటెను, జ్యూయః = మిక్కిలి శ్రేష్ఠమైన, కీర్తిభరణ ఎక్కువ +కీర్తితోఁగూడిన, ప్రపంచ=జగత్తుగలవాఁడా, లోకమునం దంతటను వ్యాప్తి +నొందిన నిర్మల మగు కీర్తిగలవాఁడా యనుట. వర ఉత్తమమయిన, పంచా +రామ = అమరారామ, కొమరారామ, భీమారామ, శ్రీరారామ, దాక్షా \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0732.txt b/Manu_Charitra/page_0732.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49f037b8412f20c8c0253f1cbbb9592ea165ec7b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0732.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +686 +మను చరిత్ర ము +రామము లను సై దారామములతోఁ గూడిన దేశమునందలి, రామామణీ +సుందరీమణుల చేత, గేయ పొగడఁదగిన, అమీ హాజహద్దులేని, జయాంక +జయ చిన్నములు గలవాఁడా, పంచా రామపరిగృత నుగుదేశము నా శ్ర మించు +కొని యచట యన్ను మిన్నలచేఁ బొగడికఁ గొన్నవాఁడా యనుట, వంశజ +దృక్ - పద్మదళమువంటి నేత్రములు గల సుందరుల యొక్క, అంగీ గార = +అనుమతిగల, ధీర = స్వతంత్రమైన, అకృతీజ రూపముగ వాడా! గంపతీ జన +సమోహనకరమైన సుందరాకారము గలవాఁడా శ్రీకృష్ణ దేవరాయా యని +సంభోధరము . +తా. అంగముయొక్క యనకాశములన్నియు దృఢపడునట్లు సామ +చేసినట్టి వాఁడవును, గజపతిరాజుతోఁ గూడియున్న విరోధినృపాలు శరీరము +లనెడి పర్వతములను గొట్ట పజ్రాయుధ మరుక త్తి కరంబున ధశించినవాఁ +డవును, రజతా ద్రింబోఁ బ్రకాశించు యశస్సు ప్రపంచమును దంగటను +నలముకొనఁగాఁ బ్రవర్తించువాఁడవును, పంచారామ దేశంబును జయించి వళ +వఱుచుకొని యా దేశ సుందరులచేఁ బొగడఁబడిన వాఁడవును, రమణీమణులు +కొనందమయిన సౌందర్యము గలవాఁడవు నయిన 'కృష్ణదేవరాయా! ఆలం.. +రూపకము. +'క, శాంతాలతాంతకర యే +శాంతికభక్తి ప్ర తోషి తాంభోధిసతా +శాంతా ప్రతాపరవిశశి +శాంతాయితవిమతినృపతి శాంతాహృదయా, +125 +టీ. శాంతాజనుఁదరీమణులకు, లతాంతశర= మదనుఁడా, ఏంతిక +నిరభిమానమగు, భక్తి - భక్తిచేత, ప్రతోషిక నా మిక్కిలి గూనంగింపఁ +జేయఁబడిన, అంభోధిసుతారాంతాలక్ష్మీ నాధుఁడగు విష్ణుమూర్తిగలవాఁడా! +- ప్రతావ = కాంతీయ రెడ్డి, రవి += - భాస్కరునిచేక, శశికాంతాయిక +ంద్రకాంత రత్నములవలె నగుచున్న, విమతసృగతి = విరోధినృపాలుర +యొక్క, కాంతో=సుందరులయొక్క, హృదయ - చిత్తములు గలవాఁడా. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0733.txt b/Manu_Charitra/page_0733.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..02aa6802a9c624de696a798d9015ad2b20978617 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0733.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +షష్ఠాశ్వాసము +687 +తా. రమణీుణులస: బేను: గలిగించుటయందు మనశుఁడవును, +విష్ణుమూర్తి నానున ఎ ఎట్టుటయందు +ముంచి నేనకుఁడవురు, చంద్రశాంత +మణంల గాతిహీనము తా నొనర్చునట్టి సూర్యుని విధ మున విరోధి గాజుల +భార్యలయొక్క మనో ఎ కొస ను నడఁచి వీయయి. ప్రతాపము గలకృష్ణ దేవరాయా. +'అల్ప- రూపకము. +వనమయూరము +రాజుర మేళ ఫణిరాజబల ఫుల్గాం +భోజ : ఖ భూపముఖభూపకుపులాంసో +త్తేజితధ కాభ రణదీక్షితభుజా ని +ర్వ్యాజభయడాజి విజీ తారినృపరాజీ. +126 +టీ. రాజవర మేశ - రాజవర ముశ్వరుఁ డను బిరుద చిహ్నములు గల +వాఁడా. ఫణిరాజబల = ఆ శేషుని శౌర్యము గలవాఁడా, ఫుక్షాంభోజ +ముఖ= వికసించిన పద్మముం బోలిన మోముగలవాఁడా, భోజముఖ-భోజరాజు +మున్నగు, భూసదానృహర: విపుల=విస్తృతములైన, అంస భుజముల +చేక, ఉత్తేజితి=మెఱు గిడ బశు ధరాశి పుడమిని, భరణ భరించుటయందు, +దీక్షిత= వ్రతమయిను బూనిన, భుజా * బాహువులుగల వాఁడా. ని ర్వాజ = హేతువు +లేని, భ బద= భీతినొనుగునట్టి, ఆజి = పోరులయందు, విజిత = గెలుప బడిన, +అభినృప= నిరోధ్ నృపాలుప యొక్క, రాజీ - సమూహము కలవాఁడా! +తా. రాజవర మేశ్వరి బిరుద చిహ్నము గలవాఁడవును, ఆదిశేషుని +వంటి జము గలవాఁడప్పును విశపించిన పద మువలె నాహ్లాదకర మగుని కొనపు +పద్మ +'మోముగలవాఁడవును, భోజరాజు ఉన్నగు రాజులచే బాలింపఁబడిన జగతీ +మండలముఁ బాలించువాఁడవును. భయము గలుగఁ జేయు యుద్ధముల +విరోధులను గెలిచి వాసిఁ గాంచిన వాడవు పైన కృష్ణదేవరామా! +గద్యరు. ఇది శ్రీగుదాంధ్రకవితాపితామహసర్వతో ముఖాంక +నింక జూఁష్ పాదాంబుజొ ధీ సమాన సేందిందిర నంద వరపురపం +"ధీ \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0734.txt b/Manu_Charitra/page_0734.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..923a9ee1f546c5a1fd87e3b5159e15212c3cf43a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0734.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఇది శ్రీదక్షిణామూర్తిమంత్రోపాసనా సమాసాదితాఖండ సాహితీ ధురీణుండు నాత్రేయగోత్రపవిత్రుండు వావిళ్లవంశపయోరాశిరాకాసుధాకరుండు నగు రామస్వామిశాస్త్రి చేత ననేకపూర్వవ్యాఖ్యాభిప్రాయంబులఁ పర్యాలోచించి రచింపఁబడిన రుచిసమాఖ్యానం బగు ప్రతిపదార్థరూపం బగు వ్యాఖ్యానంబునందు షష్ఠ్యాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0735.txt b/Manu_Charitra/page_0735.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30db97e72f194507cc1ca5d53ffb30927d4d4101 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0735.txt @@ -0,0 +1,69 @@ +గద్యపద్యములు. +ఆ +ఉ. అంకముఁ జే!) +మనుచరిత్ర +ఆకారాశి 'ద్యపద్యానుక్రమణిక +T +పుట. గద్య నగ్యములు. +పుట, +ఉ. క్కట వాఁడు +165 +5 +ఆ. అగ్ని యిచ్చి యకట +628 +క. ఆంగష్టము +600 +క. అచటక్ ద్వేష్టి +473 +తే. అంచితాకృతి +548 +సీ. ఆచటి విప్రులు +48 +ఉ. అంచెలు గట్టి +524 +చ, ఆట:చని కాంచె +88 +ఉ. అండజయానిన +127 వ. అట్టియెడం దన మనో +625 +క. అంటేటాఁ బ్రాట్ +627 +304 +వ. అంతం దెల తెల +క. అంత ననుఁ గాంచి +క. అంత దయచ్చరు +క. ఆఁడు నగర ప్రభు +ఉ. అ.దొక యంచ లేదు +శ. ఆంధునకు జాజయ్ +క. అంప దగు వారి +సీ. అంభోధివ సన +సీ. ఆకట నిర్దయ +మ. ఆకలం కౌషధ +186 క. అట్టియెడ నమృగేక్షణc 2:0 +616 క. అట్టియెడఁ బెండ్లి +శ. అట్టియెడ నొక వరా +377 +538 +వ. అట్లు +కవియం దమకించి +591 +28 తే. అట్లు జనియించి +663 +172 37 వ. అట్లు వైచి చనుటయం +616 +135 చ. అడరు నవీన భాను +238 +4 84 ను. అతఁ డట్హౌషధ +95 +29 ను. అకఁ డాస్ఫాలిత +401 +291 మ. అతఁ డావాతవరంపరా +106 +37 క. అతఁడు మఱి తీర్థ +307 +ఉ. అక్కట గంధవాహ +226 6. అతఁడు మఱి తనకు +329 +ఉ అక్కడ నాయెడ +593 క. ఆదిగా కే నీటి వచ్చిన +160 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0736.txt b/Manu_Charitra/page_0736.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e76c96a678adf9aa5246c9d83d525610cf42be31 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0736.txt @@ -0,0 +1,87 @@ +073 +2 +గద్యపద్యములు. +క. అతనికి యదు తుర్వసు +మ. అతిసౌందర్య +మ సు చరిత్ర +22 3.605 $20.000 +పుట. గద్యపద్యములు. +పుట. +158 +629 తే. అనినఁ బ్రవరుండు +138 +ఉ. ఆ త్తఱిఁ బట్టణంబు +ళ. అత్తఱి గంధర్వవిభుః +ఉ. ఆత్తఱి వేసికాండ్రు +5. +క. అత్తరి మంరివపు +523 క. అనినఁ బరవేశి +314 చ. MRC బ్ర నన్నుఁడై +373 ము. ఆసిన విప్రవరుండు +609 వ. అనిన విని యమ్మ +73 +482 +75 +77 +తే. అత్తెఱంగున +611 వ. అనిన విని జై మిని +577 +వ. అత్తఱిం దత్తఱంబున +387 నూ అనిన విని తరువాతి +459 +కా. ఆతుల క్షాంతి +577 వం. అనినం గన్నులు +479 +క. ఆదిగా +కేనిట +వ. అది యట్లుండి +తే అనఁగ నేనట్టివాఁడ +తే. అనఘ మందా +వ. అనంతరంబ +వ. అనంతరంబ +శ. ఆన విని వచ్చి +309 మ. అనినం ఉత్తము +313 +67 తే. అని నిజోదంత +495 +472 క. అని పలుక +655 +598 వ. అని పలికి పాన్పు +207 +324 వ. అని పలుకు నమ్మ +639 +254 వ. అని పలికి యక్కలకంఠ 228 +238 వ. అని పలికి యక్కలికి +222 +అయగ్రా. అన్న గము వై +493 ళ. అని పొగడుచు +261 +ఆ. అన్న గాగ్ర మెక్కి +298 వ. అని ప్రస్తుతించిన +680 +ఆ. అన్యసతులయందు +656 మ. భ్ర. అని బాహాస్ఫోట +433 +మ. అని చింతించుచు +119 చ. అని మహిమజ్ +681 +శ. అని తన కథ నెఱిఁగిం +క. అని తలఁచి యవ్విలాసిని 247 మ. అవి మేషస్థితి +క. అని తెలిపి తిరుగు +వ. అనిన నక్కు హనా +వ. అనిన నర్మ గర్భంబు +వ. అని నత్తెఱవ +ఠ. ఆనినఁ దలంపున +145 క. అని యాసగలుగ +123|౪. అని రాష్ట దేన +139 . ఆని యొడఁబడ +408 వ. అని రహస్యంబు గా +631 +122 తే. అని మృకండు +684 +115 +443 శ. అని యాతనిపై +436 +289 +11 +212 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0738.txt b/Manu_Charitra/page_0738.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b13d90d99ac1c33e9dd5069312c90721496a928b --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0738.txt @@ -0,0 +1,92 @@ +4 +గద్యపద్యములు. +తే. ఆ సృసింహ ప్రభుండు +మ ను చ రిత్ర +త్ర +పుట. గద్యపద్యములు. +పుట +31 శా. ఆహా ధన్యుఁడనైతి +622 +. ఆ పురిఁ బాయకుండు +50 +శా. ఆ భూదేవికు మారు +163 తే. ఇంక ఒక్కటి చినుము +286 +క. ఆ మంది డీ +76 +సీ. ఇచ్చెన నీ కస్త +427 +శ. ఆ మొఱ వేమఱు +403 +తే. ఇట గృహద్వార +544 +F. ఆ యీశ్వర +27 +క. ఇట యవ్వరూథిని +250 +ళ. ఆ +ఆర్వేదము +ఉ. ఆ రజనీశబింబ +ఉ. ఆకయ గొట్టి రోఁతలకు +క. ఆ రుజ యప్పుడ +426 తే. ఇట్లు చనుదెంచు +493 +వ. ఇట్టతనిరూప +116 +595 +619 వ. ఇట్లా ఖే ఖేల +ప. ఇట్లరిగి యమ్మహా +359 +391 +59 +శా. ఆరూఢస్థితిఁ జంద్రికా +తే ఆ వరూధిని మణి +193 వ. ఇట్లు తలపడి +448 +295 వ ఇటు తిరిగి యంపక్కెక్కి +443 +శ. ఆ విపినాంతరమున +క. ఆ బధు ననంతరంబ +403 అ. ఇతనివాడన +417 +32 +వ. ఇంతయేమిటికంటే +286 +. ఆ సమయంబున +శా. ఆ వేళం బొడగాంచి +7. ఆ శరావళి నమ్మను +" ఆశుద్విజహుక +, ఆ శూలం బవనీశ +-. ఆ సమయబున +1. ఆ సమయంబున +ఉ. ఆ సమయంబునం +7. సమయంబున +"ఆ సమయంబునం +- ఆ సమయంబున +ఉ. ఆ సమయంబునం +తే. ఆ సుధాధాము . +559 సీ. ఇందీవరంబుల +221 ఉ.ఇందునిభాస్య వాఁడనఁగ +179 1.వ X. ఇది శ్రీమదాంద్ర +296 2.వ గ. ఇది శ్రీమదాంధ్ర +382 3-వ గ. ఇది శ్రీమదాంధ్ర 319 +447 4-వ X. ఇది శ్రీమదాంధ్ర +502 5-వ గ. ఇది శ్రీమదాంధ్ర +603 6-వ గ. ఇది శ్రీమదాంధ్ర +632 ను. ఇన్యుడస్తాద్రి కిఁబోవ +617 క. ఇరు మూఁడురుచుల +21 సీ. ఇవి కంఠ పాశంబు +233 +477 +354 +620 ఉ. ఇంతలు కన్నులుండ +122 +445 వ. ఇత్తెఱంగునం +535 +13 +124 +80 +161 +463 +580 +687 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0739.txt b/Manu_Charitra/page_0739.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc2220bf01045340d7b70e3b2b982a25ef5e1a2a --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0739.txt @@ -0,0 +1,99 @@ +గద్యపద్యములు. +వ. ఇవ్విధంబున +అకారాదిగద్యపద్యాను క్ర మణిక +5. +ఫుట. | గద్యపద్యములు. +పుట. +485 +ఊ +ఉ. ఊసరవెల్లి చందమున +416 +తే. ఊరు పాడైన +487 +క. ఈకరణి దూఱ +649 +ఎ +క. ఈ గతి నత్తణిఁ దెల +504 +ఉ. ఎంత తపఃబు నేన +168 +క. ఈ తెఱఁగునఁదో చిన +666 +శ. ఎందుండి యెందు +60 +క. ఈ ఫలత లీ మహీళు +612 +. ఎదే డెందము +142 +శా. ఈ పాండివ్యము +144 +ను. స. ఎకరాల +40 +శా. ఈ మర్యాదకు +285 +క. ఎక్కడి యుణాస్పద +96 +క. ఈ పాపకారమునకు +492 +ఉ. ఎక్కడి యూరు +129 +శ. ఈ రీతి గొంతకాలం +615 +ఉ. ఎక్కఁడివాఁడొ +116 +శ. ఈ విధమున నయ్యిరువురు +299 +సీ. ఎడచుకూఁతలు +375 +శ. ఈ విధమున నుద్వా +633 +ఉ. ఎన్ని భవంబులం +136 +క. ఈవిధమున నభ్యాగత +ళ. ఈధమన గతి +57 +ఉ. ఎవ్వఁడు మీఁదెఱుంగళ +812 +150 +ఊ. ఎవ్వతె నీవు భీక +121 +తే. ఎక్వ- డే: బాద లేద +306 +సీ. ఉదయాచ లేంద్ర +11 . ఎవ్వరు చూచిన +619 +క. ఉడుగక తలప00C +113 +ఏ +చ. ఉడుపలిబారికిన్ +211 +4: ఏకాగ్రత నవ్విద్యలం +632 +తే. గరిమిడి +342 +సీ. ఉరగపూత్కార +250 సీ ఏ నవ్విధంబున +శా. ఏగంధర్వుఁడు +245 +618 +శా. ఉర్వీజానికి మామ +552 ఉ. ఏ నిఁక నిల్లు నేరుటకు +128 +చ. ఉరుతరవి గ్రహ +673 +3. ఏయెడ ననదల +411 +సీ. ఉరుదరీకుహర +మ. ఉగ: సంధ్యాతప +ఉ. ఉల్లమునందు +173 +శా. ఏ యే దేశముల +65 +236 ఉ. ఏల దురం క వేదన +242 +3 +ఉ. ఏలర యీచలం బండిగి +277 +క. ఉల్లలదల కాజల +85 క. ఏవంవిధ గణ +44 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0741.txt b/Manu_Charitra/page_0741.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab9eac2fcb8b19ce7fc2d1c5259af46611a79fbf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0741.txt @@ -0,0 +1,89 @@ +ఆకారాదిగద్యపద్యాను క్రమణిక +గద్యపద్యములు. +పుట. గద్యపద్యములు. +పుటం +543 +కే +క. శాంతాలతాంతశర +686 శా. కేదారేశు భజించితి +67 +తే. కాయజాల గ్రహో +క. కావున దాసీనికరము +475 +642 +ఉ. జై దువు సున్న +439 +ఉ. కావున సెన్నఁడుం +311 +కొ +వ కావున మార్కండేయ +18 +క. కావున పొరలఁ జూడ +310 +. కొట్టువడి +421 +సీ. కొనసాగి +279 +ఉ. ఫోన్ వీరిగుండు +639 +ఆ. కొమ్మకన్నుఁ గపకు +257 +చ +240 +ఉ. కీరూ:నోజి రాణి +527 తే. కొలుతుఁ దాదృగ్భవ +678 +కు +ళ. కొలఁతుక్" మద్దురు +6 +తే. +క. క్రు. కె సబరాంబు +178 +క్రొవ్వి వడగొండ +880 +gri +శ. కంబరళ కాంగ +508 +'క. కుంచనమువంటి +127 +క. కోరిక శ్రీ స్వారోచిష +684 +ఉత్సాహ. కురు కాశ కూరు +79 +K +క. కటి. కృశసాంధ్య +సీ. గంగాతరంగితే +684 +652 +సీ. కుశధారాహతి +101 +శా. గంగాన్వచ్ఛతరంగ +77 +క. కుళలతయే వ్రతముల +137 పృథ్వీ, గదాహతికి +434 +చ గరువున కొత్తఁ బెంగలం +521 +కూ +చం. గవిలో చెబ్బులి డాఁగి +379 +ఉ. కూరిమిమంత్రితోడ +ఉ క్రూరకణ +నేఛదంత +కృ +565 +35 సీ. Xళికర్పంఖలమైన +గోళర రక్త డ +429 +446 +గా +క. గాండీవము నీ చేతిది +221 +ళ. కృతయంగ +679 +☑ +ప్ర. ప్రదు గోత్రా చలం +సీ. కెలకులనున్న కంగెటి +63 +బుల్ +327 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0742.txt b/Manu_Charitra/page_0742.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b062502623b37c97f6666f3f0058a3b168640bbf --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0742.txt @@ -0,0 +1,74 @@ +10 +మను చరిత్ర +గద్యపద్యను 20- +పుట. గద్య పద్యములు +పుట. +క. నరనారాయణ +84 +ఉ. డె'నటసాగ్నిహోత్ర +ఉ. బాళపు దద్ధ రారమణంల +155 కవిరాజవిరా. తలనృగరంతి +160 +430 క. నవరవసౌరభముల +458 +$ +45 తే. నాక బల జాతీ +3011 +శ. దివి బినరుహ బాంధవ +74 క. బాగాంఔనత +578 +15% +శా. నా యజ్ఞానము +481 +ఉ. నాలంక ణంతి +518 +తే. దేవ సారర్షి పడ్డ +క. దేవ భవద్ధాఖ్య సుఖం +ధ +413 క॥ రాలంకలం రెండు +227 +680 +. బాలంగిగు మోములర్ +క. జాచిని ముని +62 +బయని ధగభుని బేహరు బి +45 7 ఉ. జాపుతం విన్న బాటు +133 +8. భరరాజ్యగవా +ఉ73 సీ. బాపుడం అమరకాంతా +660 +38 +క. బావుడు వను చాలింగన +658 +క. నావుడుఁ బ్రవరం +64 +627 క. జూవెనుక రము +594 +ళ. ధ్యాన విజతుల +17. నారిక మధూవత్త +268 +శా. ధీరస్వాంతపు +315 +క. నింగికయి కుండా +391 +న +తే. నింగి సొరయ రాజాబీ +431 +శం సంద్భతం +వ. నగరు పొచ్చి యచ్చటం 344 చ. వికటమహీధరా గ్ర +శ. నటవిట గాయక +శ. కడ జడనుపడియో +క. నను నిలఁ నేరు +సీ. నను నిముసంబు +471 ఉ. నిక్కము దాఁపనేల +299 సీ. నిజభుజా శ్రి +99 శా. నిస్తంద్ర ప్రతిభా +505 చుడ నిండింగావిరిది క్త +399 +4 +103 +130 +26 +100 సీ. విడుద పెన్నెఱిగుంపు +89 +158 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0743.txt b/Manu_Charitra/page_0743.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef7c4c8dbcc010133a6223285cfa02d137ddd448 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0743.txt @@ -0,0 +1,88 @@ +నీ +గద్యపద్యము... +చ. నీచనుదోయి +ఆ. నీడఁగడవఁఔఱ +అకారాదిగద్యపద్యాను క్రమణిక +11 +పుట, గద్య పద్యములు. +పుట. +చ, పరవశ దై న్య మాడుకొను +528 +287 క. జరికించుచు +89. +439 సీ. పరిణమిం బిరి ధరామర +563 +సీ. నీల మేఘ గణ +664 క. పరితాప మింక +594 +తే. నీవు ససేవింతు +474 క. పరుల యపరాధ +424 +వ. నీ పెట్టు చెప్పి, తట్టు +291 క. పఱచు నొక కడితి +378 +శా. నీవై శివమం +625 చ, పలుకులు నేర్పు వేళఁ +235 +మ +పంచచా. వకాసిడాసి +432 +చ. నును జిగురాకు +260 చ. పలుకులు వేయం +614 +చ. పలుచనివా కెఱ +406 +మ. పలుచంబాఱుటఁ +300 +శ. నృప యీ కోడము +635 +చ. వుపురయఁదు +640 +నే +మ. హోమానష్టవమాన +253 +సీ, నే +లేగుండ +41 4 +చ పసిధారావతనంబు +677 +క. నెల వెడలియు నెఱి +372 సీ. పసిఁడితో రమ తోడి +271 +నే +క. పసుపుల నలcగిడి +519 +రగడ. నేర్పు మై సల్లయజ +నో +ఉ. నోములు నోఁచినమ్మలం +ప +శ. పంకజముఖి శప్పుడు +ళ. పంకజఖి విరహంల +262 సీ. పసుపునిగ్గులు దేఱు +92 +205 +చ. ప్రభలు నభోవిటంకమున 546 +శా. ప్రాంచద్భూషణ +ㄓ +148 +114 సీ. పాండుర ప్రళ +583 +25 9 | ఉ. పాటన సేయమ్మి గుడులు +229 +సీ. పక్కు పక్కున సంఘి +ఫ్రీ +436 క. పాటలనుగంధి +301 +ళ +ళ పతి సతిపై నీడు +నీ పచ్చనిహురుమంజి +మ. వరతత్త్వంబగు +350 క. పాటితకరిదంతద్యుతి +276 +556 ఉ. పాటున కింతు లోర్తురే +149 +669 శ. పాము కడు ముడిసి +423 +మ. పరమందైన రహస్యమా +73. ఆ. పారుఁ డనఁగ +599 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0744.txt b/Manu_Charitra/page_0744.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a01a3eb2972bc28e46ccb97eef46537df425b7a5 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0744.txt @@ -0,0 +1,82 @@ +14 +గద్యపద్యములు. +ఉ. యావన నుందు +మ ను చరిత్ర +యా +పుట. గద్యపద్యములు. +తే. వలదు పక్కల +పుట. +338 +52 చ. వలపుల వల్లవుం +525 +୪ +క. పలఁ బాఱిన వానిని +383 +క. రక్కసుఁడపై నెపంబిడి +486 +3. పల్లీ కు తల్లి లావణ్య +658 +ళ. రమణునికడ +585 +ఠ. వసుధేశ ముక్కు దుస్సిన 624 +రా +శా. రారా వీళ్ల భుజాంగ +మాలిని, రవిరుబింద్ర న రేణం 270 +శ్రీ. రణబింబవతన +వసమయూ, రాజజర మేళ +ఆ. రాజుచూడ్కి శపుడు +తే. రాజు తేజస్వియై +క. శారమ్మనుట +శారా వైరాగ్యము +లీ +194 ఆ. నాని చక్కఁదరము +131 ఉ. వాడిన మోముదమ్మి +269 +4 . వాతాపినలగ +217 +సీ. వానలు సరవితో +682 +687 +553 ళ. నానికిఁబురూరవుఁడు +21 +ని +51 +243 ఉ. వానిది భాగ్య వైభవనం +61 +412 తే. వానివంశంబు +22 +278 శా. వాలారుంగొనగోళ్ల +234 +శా. వ్యాయామస్థిరసంధి +685 +ఉ. లీలఁబుళిందుఁ డొక్క +387 +ఆ. వ్యాసర చిత +వి +వ +శ. పంచనయెఱిఁగిన +తే. పండ నలయదు +305 మ. వికసిల్లం బ్రజి +496 +55 ను విడియించి యనంతరంబ +518 +క. వందురి నగలన్ +629 క. విడువకతలపై +220 +శ. పడిఁగాచికాంచి +వదన ప్ర భూత +ఈ. వన జాకోపము +310 క. వితరణఖని +24 +117 క. విధియుతముగ ఖనరు +547 +సీ. వరణాతరంగిణీ +మ పరణాద్వీప +9 క. విను మదియంఁ ఁగాక +53 చ, విలయకృశానుకీల +47 చ. విజయ తమిస్ర +ఉత్సాహ. వర్ణనీయకీర్తి వైభవా 318 సీ. వినమాన మూలంగాఁగ +409 +630 +91 +1670 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0745.txt b/Manu_Charitra/page_0745.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b267b60ce351287c2368487125920e9549cebf7d --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0745.txt @@ -0,0 +1,80 @@ +వే +పద్యములు. +'. వీనివిధంబున +. +వీ +వీరనృసింహుఁడు +వె +అకారాదిగద్యపద్యాను క్ర. +2. వెతలం బెట్టకు +నెఱవక మీ కొనర్తు +1. వెలఁది యిచ్చటి +వెలివెట్టిరే బాడబులు +వేద వేదాంతములు +పుట, గద్యపద్యములు. +648 శా. శీలంబున్ గ జన్ +31 క. శ్రీకృష్ణరాయగుణ +క. శ్రీకృష్ణరాయ +క. శ్రీ ఖండశీ నగ +147 +శ. శ్రీ నందన సౌందర్య +72 ఉ.శ్రీ రుచినశ్వ +255 శ్రీవక్షోజ కుంగనాళి +582 +82 +464 +28 +1 +152 +క. +శ్రీ వేంక టేశపడ +162 +513 శా. శ్రేణుల్ గట్టి నభో +176 +వేదండయద +42 +న +వేదండముతొండము +. +వేలిమియన్ సురార్చనయం 132 ము. సక లాభాగతి +329 ఈ. సకల క్ష్మీపతి +555 +232 +వేడుక నయ్యవసర +663 సీ. సకుటుంబముగ +230 +వై +సీ. నట లెత్తుకొని +356 + వైకుంఠాంగద +511 సీ. సద్యోవినిర్భిన్న +134 +శ. సన్న పుఁదలయేరున +483 +. +శరనఃధానముతో నె +44: తే. సప్తసంతాన +16 +మాలిని నరభన జయ ధాటీ +579 +నీ సహన వచ +296 +శానీతళత్రుఁ డా వృవతీ +శ్యామలోపరినిబిడ +651 +257 +తే. ననగుళుళ్ళ +561 +శ. స్వరుచిస్ఫురణను +326 +మాలంఘన +459 +సొ +అ. సాధ్యపటనచడ +498 +శిఖిపింఛ దళ +శిథిల రవదళ +621 క. సాలోక్యము దుది +98 శా. సాహంకారత +681 +223 \ No newline at end of file diff --git a/Manu_Charitra/page_0746.txt b/Manu_Charitra/page_0746.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb4bd2b90407ee25a777f9a4aba1806ca6517f99 --- /dev/null +++ b/Manu_Charitra/page_0746.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +గద్యపు సములు- +మ ను చ రిత్ర +పుట. గద్యపద్యములు +కృథ్వి. సుధీ మధురవాత్సధా 461 +కె. మగగరుడ +నురగరుడోరగ +ఈ సూట సౌగంధిక +హ +మ. హరిణం బొక్కటి +601 ళా. హా నీ నిష్ఠురవృత్తి +119 +604 +4. హితుఁడవు చతుర +శా హిందూరాజ్య +3. హిందోళంబున +సీ సొగనేటి పాటగురించి +60 & +హు +తే. సౌది నీతి +509 శా. హుంకారం బొనరించి \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/meta.json b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aeeac1786864b0f6849b874c0d630d49e4fd29f7 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/meta.json @@ -0,0 +1,320 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 104, + "total_pages": 127, + "filename": "Raaga Maalika Adivi Bapiraju.pdf", + "pages": { + "5": { + "quality": 1 + }, + "6": { + "quality": 1 + }, + "7": { + "quality": 1 + }, + "8": { + "quality": 1 + }, + "9": { + "quality": 1 + }, + "10": { + "quality": 1 + }, + "11": { + "quality": 1 + }, + "12": { + "quality": 1 + }, + "13": { + "quality": 1 + }, + "14": { + "quality": 1 + }, + "15": { + "quality": 1 + }, + "16": { + "quality": 1 + }, + "17": { + "quality": 1 + }, + "18": { + "quality": 1 + }, + "19": { + "quality": 1 + }, + "20": { + "quality": 1 + }, + "21": { + "quality": 1 + }, + "22": { + "quality": 1 + }, + "23": { + "quality": 1 + }, + "24": { + "quality": 1 + }, + "25": { + "quality": 1 + }, + "26": { + "quality": 1 + }, + "28": { + "quality": 1 + }, + "29": { + "quality": 1 + }, + "30": { + "quality": 1 + }, + "31": { + "quality": 1 + }, + "32": { + "quality": 1 + }, + "33": { + "quality": 1 + }, + "34": { + "quality": 1 + }, + "35": { + "quality": 1 + }, + "36": { + "quality": 1 + }, + "37": { + "quality": 1 + }, + "38": { + "quality": 1 + }, + "39": { + "quality": 1 + }, + "40": { + "quality": 1 + }, + "42": { + "quality": 1 + }, + "43": { + "quality": 1 + }, + "44": { + "quality": 1 + }, + "45": { + "quality": 1 + }, + "47": { + "quality": 1 + }, + "48": { + "quality": 1 + }, + "49": { + "quality": 1 + }, + "50": { + "quality": 1 + }, + "51": { + "quality": 1 + }, + "52": { + "quality": 1 + }, + "53": { + "quality": 1 + }, + "54": { + "quality": 1 + }, + "56": { + "quality": 1 + }, + "57": { + "quality": 1 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 1 + }, + "64": { + "quality": 1 + }, + "65": { + "quality": 1 + }, + "67": { + "quality": 1 + }, + "68": { + "quality": 1 + }, + "69": { + "quality": 1 + }, + "70": { + "quality": 1 + }, + "72": { + "quality": 1 + }, + "73": { + "quality": 1 + }, + "74": { + "quality": 1 + }, + "75": { + "quality": 1 + }, + "76": { + "quality": 1 + }, + "77": { + "quality": 1 + }, + "78": { + "quality": 1 + }, + "79": { + "quality": 1 + }, + "80": { + "quality": 1 + }, + "81": { + "quality": 1 + }, + "83": { + "quality": 1 + }, + "85": { + "quality": 1 + }, + "86": { + "quality": 1 + }, + "87": { + "quality": 1 + }, + "88": { + "quality": 1 + }, + "89": { + "quality": 1 + }, + "91": { + "quality": 1 + }, + "92": { + "quality": 1 + }, + "93": { + "quality": 1 + }, + "94": { + "quality": 1 + }, + "95": { + "quality": 1 + }, + "96": { + "quality": 1 + }, + "99": { + "quality": 1 + }, + "100": { + "quality": 1 + }, + "102": { + "quality": 1 + }, + "103": { + "quality": 1 + }, + "104": { + "quality": 1 + }, + "106": { + "quality": 1 + }, + "107": { + "quality": 1 + }, + "108": { + "quality": 1 + }, + "111": { + "quality": 1 + }, + "112": { + "quality": 1 + }, + "113": { + "quality": 1 + }, + "114": { + "quality": 1 + }, + "115": { + "quality": 1 + }, + "117": { + "quality": 1 + }, + "118": { + "quality": 1 + }, + "120": { + "quality": 1 + }, + "121": { + "quality": 1 + }, + "122": { + "quality": 1 + }, + "123": { + "quality": 1 + }, + "124": { + "quality": 1 + }, + "125": { + "quality": 1 + }, + "126": { + "quality": 1 + }, + "128": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0006.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2d0bc450982e80fb290f8e6400215ce56e2be39 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0006.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ఇందులో - +1. నరపతి +2. వాన +3. నాగరాజు +4. గుడిపిల్ల +5. ద్వేషం +6. గాలివాన +7. దీపావళి +8. సోమసుత +9. కన్ని \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0007.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05d739383d5ee4c8aec8b56b835611f301510008 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0007.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఓ నరపతీ! నువ్వు ముప్పైయిద్దరు రాజకుమారులు +మోసే వివిధరత్న సువర్ణ పల్యంకిపై ఊరేగుతూ ఉంటావు. +గౌరీశంకరశృంగ మహామహిమప్రదేశాలలో తిరుగాడే +దేవమృగ చామరాలతో నవయౌవన చంద్రికాస్నాతలైన +మహారాజకుమారికలు పదహారుగురు మంజులకంకణకింకిణీ +స్వనాలు వెలయ నీకు సదా వీస్తూ ఉంటారు. నీ వైభవం యక్ష +పతి కుబేరుడిక్కూడ లేనేలేదు. +నరపతీ! నీ క్రీగంటిఎరువులు చూడగానే +L +హిమా +- లయాది పర్వతములు కదిలిపోతాయి. సదా సంతోషంతో +ఉప్పొంగే ఒంటివాడైనా సముద్రుడు ఇంకిపోతాడు. అనేకోర్మి +కోజ్వలితమైన నీఅంగుళీ వ్యంజనములకు ఒక్క సారిగా ఇరువది +యొక్క అక్షౌహిణీలు గజ తురగ పదాతులు, సర్వనౌకా +బలాలు హుమ్మని ముందు కురికిపోతవి. మానవావృత నిబిడ +జనపదములు ఎడారులై తే, మరుభూములు పట్టణా లౌతవి. +నీ బలసంపత్తి దేవచమూపతియగు కుమారునకే లేదు. +2 +ఆ నరపతి ఒకనాడు ముప్పైరెండు రాజ్యా +కు పాలక +లగు తన సామంతులకుమారులు మోసే అందలమునుంచి +దిగాడు. మంచి అందమైన వస్త్రాలు ధరించి, అంతఃపురంలో +అంతటా ఏమాత్రం దారికైనా ఎడం లేకుండా, అడ్డంగా పండు +కొనిఉన్నారు, తానుజయించినలాతి రాజ్యాలనుంచి ఖైదీలుగా \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0008.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f380b48ce79c3eeb43c46cace8a2585d25f93f03 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0008.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +6 +ణ +బాపిరాజు +బాపి రాజుక థ లు +పట్టుకోని వచ్చిన మంత్రులు, సేనానాయకులు, రాజకుమారు +లున్నూ —వాళ్ళమీదనుంచి రాళ్ళు పొదిగి నబంగారపు చెప్పు. +లతో నడుస్తూ తనమందిరం చేరాడా రాజు. ఆమందిర వైభవం +మచిలీపట్టణపు పల్యంకపురీ ప్రతినీరాదులు, గంధాతిముక్తక +శ్రీపర్ణి కాది దారువులశిల్పములుగల గోపాన పటలాదులు, +దంత స్తంభాలు, రత్నస్థగిత సువర్ణ సింహాసనాలు, సింహ +శార్దూల మృగాదన కృష్ణసారాది మృగచర్మాలు, సువర్ణ +ధూపదీప స్తంభాలు, కాశ్మీరపు పట్టు పని చేసిన దుకూలాంబ +రాల చాందినీలు, అందుండి వ్రేలాడు నీలగారుత్మతలోహితక, +వజ్రముల దీపపుబుళ్లు, భీమ, వాయుపు తాభిమన్యు, రామ, +రావణ, సుందోప మందాదిపేరులు చిత్రలేఖనములు, స్ఫటిక +రత్న నీలాది వివిధవర్ణ శిలలు, చంద్రశిలలు చెక్కిన శిల్పాలు. - +ఆ నరపతి వచ్చి పట్టు తలగడలు, పరుపులు వేసిన ఒక +పీఠముపై అధివసించగా, పూర్ణచంద్రబింబాస్యలగు బాలికలు +వచ్చి, కొందరు సువాసన వేళ్ళ విసనకఱ్ఱలతో వీస్తున్నారు. +కొందరు వీణాగీతాలతో కంఠాలు మేళవించి, కాకలీధ్వనులతో +పాటలు పాడుతూ ఉన్నారు కొందరు పాద సేవ +ఉన్నారు. కొందరు వర్ణకంతో వూరంగా అతని దేహ +Ед +మునకు లేపూత పూయుచున్నారు. +చేస్తూ +అయి +ఆ నరపతి మ-సత్వుడు, ఆజానుబాహుడూ +ఉన్నాడు. అతని విశాలమైనపక్షం హిమాలయపర్వత సాను +వులా ఉంది అతనిభుజాలు, చేతులు ఏనుగు కుంభాలు, తొం +డాలు. ఆ నరపతి గౌరీశంకరశృంగంలా మహోన్నతరూపుడు. +మల్ల యుద్ధ గదాయుద్ధాలలో శక్తి, తోమరం అవీ అత్యంత \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0009.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a6fcbb6a91d99df4505213bb823e3690ee0a13b9 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0009.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +న ర ప తి +7 +నిపుణంగా వేయటంలో యిరువదినాలుగు రీతుల కతి +సాములు, ఘాతము, గతి, వక్రము, ప్రతిఘాత, ఆవగతి, +లక్ష్యము మొదలైనవాటిల్లో అత్యంతంగా ప్రావీణ్యం ఉంది. +ధనుర్వేదంలో అర్జునుణ్ణి మించిపోతాడు. గజ తురగ శాస్త్రము +లతనికి అశ్వనీకుమారుల కుమల్లే అతివిచిత్రంగా వచ్చు. +ఆ నరపతి చాలా అందమైనవాడు. అతన్ని చూస్తే +అప్సరసలు మొదలైన దివ్యనారీమణులక్కూడా హృదయం +కొట్టుకొనేది. దేవతల్లోనే లేడు అతనితో సమానమైన +సుందరమూర్తి. అతను అన్ని కళల్లో, అన్ని శాస్త్రాలల్లో +మహాసిద్ధి సంపాదించాడు. +సేవలు నడపడం, కొద్దిసేవలతో గొప్ప సైన్యములను +కూడా చీకాకు పరచి నాశనం చేయడం, మనవ్యూహాలు +పన్నడం, వీటిల్లో ద్రోణాచార్యుడు కూడా అతనికి ఈడు +కాడు. +భయంకరంగా +ఆ నరపతి +యుద్ధముజరిగినప్పుడుకూడా అతని +సైన్యాలల్లొ భటులు ఎప్పుడూ కొద్దే నశించడం. రథ గజ +తురగ పదాతిదళాల ప్రతివీరుడు, సము దాల్లొ +యుద్ధనౌకలనావికులు అందరూ అతడంటే మహాప్రేమతో +ఉంటారు. ఆతడు వారికి నచ్చిన నాయకుడు. గొప్పగా ధన +మిచ్చు ప్రభువు, వారి హృదయం రంజించే వీరుడు. +దేశాలన్నీ జయించా డా నర ప తి. కానుకలూ, +కప్పాలు కొన్నాడు. రాజసూయయాగములు +చేశాడా చిన్నతనంలోనే ఆక్ష ము కాక పోయినా. +ఎ +మూడు \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0010.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d00a83db26ce033ea6532ea4421e8bc39b71be8 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0010.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +3 +8 +ఆ నరపతికి ప్రపంచమన్న కోపము. నరులన్న +హేయము. ప్రజలందరు కాకుల గుంపులు. వాళ్ళచిత్త వృత్తులు +అతిచంచలమైన పొగమంచులు. ఉత్త మపురుషులకు +సామాన్యమానవులు బానిసలు. వాళ్ళకి దాస్యం చేయటాని కే +ఆ పసదాలు పుట్టింది. ఈ ప్రపంచంలో మహాసత్వులకు +తప్ప యింకెవ్వరికీ తలయెత్తి తిరగడానికి స్వతంత్రం లేదు. +వాళ్ళు సామంతరాజులై తేయేం? మండలాధిపతులై తేయే! +అందరూ ఒక్కడికే శుశ్రూష చేయాలిసిం దే. +జయ యాత్రలు +ఆ నరపతితో సమానమైన గొప్పదనంకలవాళ్ళు లేనే +శ్రీరు. ఏరాజైనా తన క్రింది వాడే. భరత దేశం అంతా దిగ్వి +తనక్రింది +చేశాడు ఇది హేనుసార్లు. కామరూప, +వంగ, మగధ, మాళన, మత్స్య, పాంచాల, కాశ్మీర, +గాంధార, సింధు, బర్బర, కా భోజ, అవంతి, ఘూర్జర్, +పుళింద, కళింగ, పాండ్య, చేర, చోళ, కేరళాది సకల +రాజ్యాలు అతనికి లోబడ్డాయి. ముప్పదియారు ద్వీపాలు - +సువర్ణ, యన, కుశ, అపర్ణ, జవన, సుమిత్ర, సింహళ, +క్రౌంచాది ప్రాచ్యద్వీపములు, యవనచంద్ర, అపరాంత, +సాహ్లవ, రోమకాది ప్రతీచీద్వీపములు, వాటి ప్రభువులు +అతని నౌకాబలాలకు జోహార్లు చేశారు. +అంత మహాబలవంతుడై రాజ్యం చేస్తూ +రాజ్యంచేస్తూ ఆ నరపతి +ప్రజాకంటకుడయ్యాడు. ప్రజలదగ్గిర పన్నును . ఎక్కువ +వసూలు చేయడ మే కాదు, వాళ్ళని దోచుకోవడమే కాదు; \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0011.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c2ebacb967f69c4f83785ff0606ebc1e96584ab --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0011.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +న ర ప తి +9 +వాళ్ళంటే ఉండే నిరసన చేత. వాళ్ళకష్టసుఖాలు విచారించడం +గాని, వాండ్లకు సౌకర్యాలు కలుగ జేయడంగాని వాళ్ళ కుసరి +యైన న్యాయంకలిగేట్టు చూడడంగాని, సుతరామూ ఏమిన్నీ +లేదు. తన కింద ఉండే సామంతరాజులు ఎవరైనా తన +మండలంలో ప్రజానుకంజకులై వారిని సకల ధర్మయుక్తంగా +పరిపాలన చేస్తూ ఉంటే, ఆరాజులను ఈ నరపతి హేళన +చెయ్యడం వాళ్ళను తన మహాసభలో అగౌరవపరచడం. +నకుల్ని వాహనంగా జేసి నైరుతినిమించిన రాక్షసుడై +నర బాధకుడైన మహా అందగాడై అనరపతి మహాభయంకర +భుజంగంలా, చండ మృగాదనంలా, క్రూరసౌందర్యంతో +విరాజిలుతూ ఉండేవాడు. +4 +ఆనాడు అలా మందిరంలో శయనించి ఉండి, మూలగా +వీణవాయిస్తూ ఉన్న ఒక దివ్యమోహనవిగ్రహయైన చిన్న +దాన్ని తనదగ్గరకు రమ్మని సైగ జేశాడు ఆ సరపతి. ఆమెను +వర్ణించాలంటే మనోహర సుగంధకుసుమాలన్నీ మరిగి కలిగి +పోతవి. మంజుల సౌదామినీలతలు మసక మసక లై పోతవి. +ఇరువది వర్షాలు ప్రాయం వాడైన ఆ సరపతి వివాహము +చేసుకొనలేదు. వివాహం అతని కేమీ ఇష్టంలేదు. +స్త్రీ అంటే అసహ్యము. జీవ ప్రపంచంలో +ప్రపంచంలో హేయమైంది +వనిత. వాళ్ళు సేపకేకాని, ఉద్వాహంచేసుకోవడానికా? ఆ +నరపతి ఘోటక బ్రహ్మచారి. +వణుకుతూవచ్చింది. ఆ కన్యక నరపతియెదుటకు. “భరత \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0013.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44642b263682e216d1f26371f336473bd03b52ae --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0013.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +5 +అతడు సర్వశాస్త్రాలు మూలబెట్టాడు. సంగీతాది +మనోహరకళలు మటుమార్చాడు. సభలు, రాజ్యాంగ +మంత్రాలోచనలు మరి చేపోయాడు. మంత్రులంటే అస +హ్యము. రాజపశువులు మోసే అందలం ఎక్కడం సైన్య +శిబిరంలోకి పోవడం, వాళ్ళతో +వాళ్ళతో మాయా యుద్ధ, కీడలు +సలుపుతూ ఉండడం అదే అతనికి నిత్యక్రీడ. +P +మళ్ళీ దిండ్ల మీదనుండి లేచాడు. “ఓ బాలికా! నేను +చేసిన మహాయుద్ధాలో కెల్ల ఉత్కృష్టమైన రణరంగములో, +నాశక్తి ఎవరునూఆరీతిగా కదల్ప లేకపోయినటువంటి ద్వంద్వ +యుద్ధము లో, నీ రాజ్యసైన్యాలు, నీతండ్రి సహాయనృపతుల +సైన్యాలు — ముప్పదినాల్గ క్షౌహిణీల్ని, నీతండ్రిని ఓడించి +నిన్ను చెరపట్టుకువచ్చా. +— +ఏమిటి నిన్ను తీసుకువచ్చినలాభం! అచ్చరలకన్న +అందకత్తెలని చెప్పే రాజకన్యకలంటే నాకు జుగుప్స +మాత్రమే. నువ్వంటే కోపం హడాను . కాని మాటల కే +భయపడి వెనకంజవేశానే, నువ్వు నా వేటకుక్కలముందర +వేయుటకుకూడా పనికిరావు. ” +" +- +ఆ బాలికకళ్ళు మిరుమిట్లుగొలిపాయి. ఆమె శ్వేత +ఫాలము పాటల కపోలము, అరుణములైన పెదవులు కంపిం +చినై. “ఓ నరపతీ! నీకడ నున్నటువంటి కౌలేయక రాజ్యాల్లో \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0014.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..65701cedb89bacdd2494016a48ee26d95054ff1a --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0014.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +12 +బాపిరాజు క థ లు +ఎట్టిభయంకర శునకాన్నైనా తీసికొనిరానిమ్ము. న న్నది +ఏమిచేస్తుంతో నీ కన్నులు పారకిస్త విగాక!” " +తోకతొక్కిన భుజంగంలా లేచాడా నరపతి, సాయం +కాలానికి సభ్యు, తన ధనకనక మహాపట్టణంలోని ప్రజలు, +సామంతులు, సైన్యాధిపతులు, అందరూ మల్లరంగానికి +రావాలని ఆజ్ఞాపించాడు. +జన +ఏమిది రాజాజ్ఞ? అని అందరూ చేరారు. అత్యంత +విశాలమైన మల్లరంగం కిటకిటలాడిపోయింది +సమూహాలతో, మల్లరంగంలో యిసుక రేణువులు +అపరాహ్లసూర్యకిరణాల్లో తళుకు తళుకుమనిపోయాయి +నరపతి తేరిపారచూడజాలని వైభవంతో వచ్చాడు. +ఆయుధపాణులైన స్త్రీభటులు పారాయిచ్చే అందలంలో +వచ్చింది ఆ బాలిక. ఆ అబలాగత్నాన్ని రణరంగంలోకి +తీసికొనివచ్చారు. సరపతి సింహాసనం ఆ కమించాడు. +ఆ బాలిక చేతిలో ఒక బెత్తముమాత్రమున్నది. +నరపతి న్నుల్లో అపహాస్యపు వెలుగులు తిరుగుతూ + +ఉన్నవి. నరపతి చేతితో సంజ్ఞ చేయగానే ఒకవైపునుంచి +రాక్షసుడొకడు ఒక అడవిజాతి మనుష్యుడు) భయంకర +రూపంవాడు, జేవురించిన ఎఱ్ఱలిరంగు వాడు, మిట్టకోరల +చి పిజుట్టువాడు, +వాడు, +మదించిన దేహ౦గలవాడు, +ఎనిమిది అడుగుల పొడవుగలవాడు. రాతిదిమ్మెల వెడద +ఎడంద వాడు, మిడిగుడ్ల వాడు గట్టి బంగారపు గొలుసుతో +ఒక శునకాన్ని పట్టుకొని రణరంగంలోకి దుమి కాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0016.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b180ec87f49994feb45e8be89f3c2001a7d9b0f8 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0016.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +14 +ములా, +బాపిరాజు క థ లు +అతి విచిత్రము, రాక్షసుడు ఆయాసపడిపోతూ ఉన్నాడు. నర +పతి బలమంతా కూడబెట్టుతూ ఉన్నాడు. ఒక్కసారిగా మేరు +రాక్షసుడు ఒళ్ళు తెలియని అడవిదున్న పోతులా, +రెండు గుప్పిళ్ళు పై కెత్తి తన విరోధిశిరము వ్రయ్యలు చేయ +డానికి ఉరికాడు. నరపతి అంతకన్న అతివేగంగా, కండలు +కట్టిన ఎడమచేయి, తలపై కెత్తి ఆ రెండు దెబ్బలు అందు +కొని, కుడి చెయ్యిగుప్పిటతో పిడుగులాంటి ఒక సమ్మెట పెట్టు +ఆ రాక్ష సునిముఖం పై ప్రయోగించాడు. రకంకక్కుకుంటూ +ఆ రాక్షసుడు పడిపోయాడు. +ఆ రాక్షసుడు కుక్కతో రణరంగంలోకి వురికి, ఆ +బాలికను ఎగాదిగా చూసి, ఆ బంగారు గొలుసు విప్పాడు. +నవ్వే పెదవులు ఆమె అందాన్ని ఇనుమడిస్తూవుండగా, +ఛంగున తనమీదికి కోరలు తెరచి వురికిన ఆ భైరవానికంటె +అమిత వేగంతో ఆబాలిక, పై కితప్పుకొని తన చేతి బెత్తముతో +ఆ కుక్క ముట్టెమీద అగ్నిశిఖలాంటి ఒక దెబ్బ చుకుక్కు +మనిపించింది. ఆ జాగిలం బాధచే ఉరుములాంటి అరుపు అరి +చింది. కోపంతో వెనక్కు తిరిగి, ఆబాలికపైకి ఉరక్కుండానే +పరుగున వచ్చింది. ఆ బాలిక మోముపై నవ్వులేదు. మహాశక్తి +తాండవ ూడుతోంది. ఆమె చేతి బెత్తం మేఘా ల్లో మెరుపైంది. +ఆ సార మేయసింహముమొగముచుట్టూ ఆ బెత్తం జవజన +లాడించింది. ఆ కుక్క ఏమి +తోచక ఒక ముహూర్తము +చైతన్యరహితమయింది. +ఇంతటిలోకే చురుక్కుమని సన్నని బెత్తవుదెబ్బ సరి7 \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0017.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e8c41a29c183dd033c1500b434794c140cf3713 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0017.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +న ర ప తి +15 +కుక్క కళ్ళపై తగిలి కళ్ళు మూతపడిపోయినవి. కెవ్వుమని +సారమేయపతి నేలపై మూతిమోపి, హృదయంకరిగే అరపు +అరచినాడు. ఉరుమువంటి దానిగొంతుక కరిగిపోయింది. +ఆ శునకరాజము భయపడిపోయింది. ఏమియుతో చక +తాత్కాలికంగా గ్రుడ్డి అయిపోయినకళ్ళతో నిల్చింది. +దానిడొక్కలు, దేహము వణికిపోయాయి. ఆ బాలిక ఆ +బెత్తము పార వేసి, అత్యంత మాధురీస్వనాల్తో ఆ కుక్క దగ్గి +రకుపోయి, దానితల తన వొడిలో ఉంచుకొని, దాని చెవిలో +మాటలు చెప్పసాగింది. దాని ఒడలు తుడిచింది. దానికళ్ళు +ఒత్తింది. నీళ్ళు కారుతూవున్న కళ్ళువిప్పిందాకుక్క బాలిక +మొగం చూచి బొంగురుధ్యనితో ఆమెమోము నాఘ్రాణం +చేసింది. తన్ను ఓడించిన ఆ బాలిక్కీ, ఆ కుక్కకూ ప్రాణ +స్నేహం కుదిరిపోయింది. ఆ బాలిక చురుకువాటులతో ఆ +శునక రాజముయొక్క కరకుతనం మటుమాయమైపోయింది. +నీళ్ళు సుడితిరుగు కమలనయనాలతో ఆ బాలిక. ఆ కుక్కను +ముద్దు పెట్టుకొని కౌగిలించుకోంది. +ఆమె జవ్వున నిలబడి ఆ నరపతిదిక్కు చూచి “నర +పతీ! నువ్వు మహాబలవంతుడవట; మహా ఖడ్గ కృపాణ +యుద్ధాల్లో ప్రఖ్యాతి నందినా వట; నీకు నువ్వే సాటట. నువ్వు +ఓడించినావని గర్వపడుతూవున్న మాతండ్రిగారే నాకు +గురువు. నేనూ సమసాయుధాలు అవలీలగా ఉపయోగించే +కౌశలముకలదాన్ని. నీవు వీరుడ నైతే నాలో కరవాలయుద్ధానికి +రమ్ము. నువ్వు మహాబలవంతమనుకొనే ఈ సార మేయము +నాకు ఓడిపోయినది. దీనికిన్నీ దీని స్నేహితుడగు నీ రాక్ష \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0018.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4fb026cf1f3759043c590fd6b835bd8a472e3fff --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0018.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +16 +బాపి రాజు +థ లు +అని +సునకున్నూ పతినైన నిన్ను నేను ఓడించేయగల ను +కాంతుల మెరిసే చూపులు వెదజల్లుతూ ఆ బాలిక అన్నది. +ఆ నరపతికి కోపంవచ్చింది. ఆ బాలికను ఆపాద +మస్తకం చూచాడు. సింహాసనాన్నుంచి రెండంగల్లో ఆ +బాలిక దగ్గరకు వచ్చాడు. అతనితోపాటు సామంతులు, +మంత్రులు, సేనాధికారులు, ఉద్యోగులు, సభ్యులు, ప్రజా +సమూహం అందరూ లేచారు. +ఆ సుపతి బాలికభుజం పట్టి, తీక్షంగా ఆమెమోము +చూశాడు. ఒక్క పెనువ్వు నవ్వాడు. తన అంగం +బలాధికారికి తనకరవాలం తెమ్మని ఆజ్ఞ యిచ్చాడు. +సింళాసనము పక్క- ఆయునపీఠముమీద వుంచిన నిశిత +—కరవాలము — రత్నాలు పొదిగిన బంగారు పిడిగలదాన్ని +కన్యాకుబ్జములో ప్రఖ్యాతివహించిన ఒక మహాసిద్ధుడు రచిం +ఓటమి ఎరుగని ఆయుధ రాజాన్ని తీసి, +చినదాన్ని, +నీరెండలో ఝళిపించాడు. +ఆ +ఆ +ఆ బాలిక ఆ అంగరక్షక బలాధి కారిని పిలిచి అతని +చెవిలో ఏదో ఒక రహస్యం చెప్పింది. అతడు నరపతి అను +మతితో రాజాంతః పురముండుచోటికి పోయి, అక్కడ ఈ +బాలిక చెలిక త్తెయైన ఒక అంగ న దగ్గిర వున్న ఒక పొడుగు +పాటిపెట్టె కొనివచ్చి ఆ బాలిక ముంది డెను. ఆమె ఆ పెట్టె' +నొక మీట నొక్కి వెరచి, అందుండి పట్టుసంచిలోనున్న +ఒరగలకరవాలము నొకదాన్ని తీసింది. ఆ వర నుండి +యాసముగా కరవాలము పైకిలాగి యుద్ధసన్నద్ధమై నిలిచింది. +ఆ వంకరకత్తికి దంతపుపిడియే వున్నది. ఆ కత్తిపై యిరువై +సునా \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0019.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e13c732d56f51ae984c4afa099addf06504c52b --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0019.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +స ర ప +17 +నాలుగు అధర్వణ వేదమంత్రాయిన్నవి. ఆ కరవాలముపూర్వ +కాలాన చంద్రుని హస్తాన్ని వెలిగిపోయేదని ఋషులు చెప్పు +కొంటారు. +నరపతిక్రూర నేత్రాలు ముడుచుకుని, నలక లై, +ఆ బాలిక మోము +శక్తి +తీక్లస్మూగ్నులై +లె పోయాయి. +పూర్వకమైన హాసచంద్రికలు వెదజల్లుతూనేవుంది. వారిద్దరు +యుద్ధం ప్రారంభించారు. సూక్ష్మకాశలము కొంతచూపించా +డా నరపతి. ఆబాలిక వానినన్నిటినీ నడుకునే విరిచింది. +0 +ముందున్న ఎడమకాలు వంచి, -కుడికాలు మనో +వేగాన్ని ముందంజగా వేసి, అడుగునుండి ఎదుటి ఆ యుధాన్ని +తన ఆయుధంతో, మెరుములా పైకికొట్టి, ఆమెలికే క్రింది +వంపుగాత్రిప్పి, కత్తిపిడిపట్టిన ముష్టి యొక్క బొటన వేలిని +పొడుచుటకు వరాలకమని పేరు. ఆ నరపతి ఆమెను అమిత +వేగాన నిరాయుధగా చేయుటకని ఆ నేర్పు చూపగానే, ఆమె +నవ్వుచు అతనికన్న అద్భుతమైన వేగంతో, దానికి మారు +ఎత్తు వేసి తప్పుకొనుటే కాకుండా, శూలవారియను పేర బరగు +మెలికతో తన కరవాలము అతనినొసటకు సూటి పెట్టింది. +"మహా కౌశల్యం గలిగిన వాడగుట చేత ఆ సరపతి అత్యాశ్చ +కౌశల్యంగలిగిన +ర్యంతో చంగున వెనక్కు దుమికినాడు. +అక్కడనుంచి ఖంగుఖంగుమని కత్తులమోతలతో, +చర్రుమను రాపిళ్ళతో పన్నెండు ముహూర్తముల కాలము +వారిద్దరు ద్వంద్వసమరం చేసినవారైనారు. కొంతకాలము ఆ +బాలిక మహాశ కియైనది. పక్కపోటులు, అడ్డకోతలు, నిలువు +తలు, మెలికలు, పంపులు, మలుపువేటులు, జడివానలోని \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0021.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b27c2bb3f853eb958a6f2957b48490158e8df91 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0021.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +న ర ప తి +19 +సారిగా. తన్నెదిరించిన ఈ తుచ్చబాలిక కూలిపోయింది +కదా! అని సంతోషాన నిట్టూర్పుపుచ్చాడు. +చెలువల మెరుపై, కారుమబ్బుల్లొంచి వెలిగిపోయే +చంద్రకిర శాలదండై, సడలిపోయిన పూలదండలా ఉన్న ఆ +బాలిక మోము చూశాడు! తనకత్తి విసరి పారవైచి, చటు +క్కున వంగి, ఆ బాలికను ఎత్తుకుని తన హృదయానికి +అదుముకొన్నాడు. ఆ నరపతికళ్ళు నీటిసుళ్ళు తిరిగినవి. +"ఎంతటి రాతిగుండె మనిషిని ఈ దేవి పాదాల ధూళి +తాకుటకయిన అర్హుడుకానే! తుచ్ఛహృదయంతో,- +నా ప్రాణానికి ప్రాణం, నా ఆత్మకు పరమేశ్వరియైన +దేవిని కరకుపిశాచివలె నరుకుకొన్నాను. దేవీ! ఒకసారి +కనులు తెరువవా! మూఢుడైన ఈ పాపిని క్షమించవా?” +అని వడకిపోవు కంఠధ్వనితో విలపించాడు. +మేఘాలతో నిండిన రాత్రిలో ఉదయం ప్రవేశించిన +ట్లా బాలిక కన్నులు విప్పినది. వర్షపు చినుకులతో నిండిన +పూలపై ఉదయారుణ కమలకాంతకిరణాలు ప్రసరించినట్లు, +ఆమె పెదవుల నవ్వులు ప్రసరించాయి. +"ప్రభూ! ఇప్పటికైనా మీ హృదయం కరిగిందా? +ప్రేమించిన నా పియఝరీరాసి, కర్క శశిలాచ్ఛాదితం +అయిఉన్న దని నాకు తెలుసును ఆత్మేశ్వరా!” ఆమె +ఇంకను అస్పష్టమైనాయి. “ప్రభూ మీ కఠిన +మాటలు +హస్తాలు నా పూల పానుపు!" అని ఆమె కన్నులు +మూసుకొని మూర్ఛపోయింది. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0022.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c2b42bad91df63b7074c20278544e3a5de59e8d --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0022.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +20 +బాపి రాజు +లు +అతని చేతులలో దివ్యవరంలా, అమృతకలశీలా, +రూపం తాల్చిన పరసుమోక్షంలా ఉన్న ఆ బాలిక నుదురు +పెదవులతో స్పృశించి ఆ నరపతి కన్నులెత్తి “నేను లేరను +కున్న సర్వదేవతలారా! నాకు మీ చే ప్రసాది పబడిన ఈ +మహాయజ్ఞ |ప్రసాదాన్ని మీరే తరలించుకుపోకుందురుగాక! +"ఓ విశ్వాలనునిండిఉన్న ఇంద్రమిత్రావరుణులారా! +ఈ మీ దివ్యవరమైన అమృత రహస్యాన్ని ఈ మీ +మీ +నూతన భక్తుడు అంచులు మాత్రమైనా సాన్నిధ్యంచేసుకో +కుండా మీరు తరలించుకుపోకుందువుగాక! +నాయీ ఆత్మ +“ఓ సర్వజగజ్జీవులు ప్రియబంధువైన శమనుడా! +మృకండసుతుని నువ్వు చేకొని పోజేనియట్లు నా యీ +శక్తి రూపాన్ని తరలించుకుపోకుందురుగాక !” +అతని ఆర్తనాదము గజేంద్రుని గాఢ దీనాత్మిక మైన +మంత్రమై ది. +త్మకమైన +బాలిక అతని చేతులలో కడలినది. ఆతనిచే ఆ +చాలిక సింహాసనంమీద పరుండు పెట్టబడినదాయెను. ఓ నర +పతీ! నువ్వు లోకాలను హింసించినవాడవు. నేడు +సాన్నిధ్యంలో ప్రజాదాసుడవై పోయినావు. +ఈమె +ఓ నరపతి! నువ్వు లోకదుఃఖాన్నీ కర్కశత్వాన్నీ +నీ లోచనాలనుండి ఇంద్రప్రయుక్త మైన వజ్రము మేఘాలను +కరిగించునట్లు, నీ తీక్ల బాధచేత కరిగించి ప్రవాహాలు కట్టించి +నావు. +యెను. +ఆ నరపతి మాతలా ఆమెస్త సవస్త్రము సడలించిన వా \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0023.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9560c59a14d75ca8ba1e7d09b5c1bb8e8412d768 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0023.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +[3. +న ర ప తి +ఆ నరపతి దెబ్బతిన్న హరిణమాతను +కంలా వణికిపోయినాడు. +21 +చూచిన శాబ +వెంటనే అపరధ్వంతరివంటి మహాఋషి ఆబాలికను +సమీపించి గాయము పరిశీలించి, హృదయము తప్పి దిగు +వగా జారిపోయిన ఆ మహా గాయాన్ని ఓషదులచే కట్టుకట్టి +9 +శీతతమస్సులు వీడి హామళపూరితమైన వసంతమున +వనవృక్ష శాఖాంతరాల నునురెమ్మలుగా, కషాయకిసలయా +లుగా ఉదయించింది, +ఉషస్సులోని మత్తు సడలి నూత్న సృష్టి జలజల +లాడుతూ పొంగివస్తున్నది. +ఆకాశాన తెల్లని రాయంచ జంట. చిగురు గుబురు +లలో విశద్వయం. సరస్సులో కవులంపై లేత సూర్యకిరణం. +ఆ సరపతి ఆ బాలిక మానవత్వపీఠంమందు ఉదయ +పూజోపవిష్టుడై. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0024.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..69b031bde57813c30f5efa09b5ac8af0b4abee5d --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0024.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వాన +3.2 +“ఎల్లీ జగ్గాయి పేట యెన్నంగ నేను పో తే +యెగ రేసి .వలపులు జల్లే దూడమ్మా, దూడ, దూడా +సిగదీసి కొప్పుబెట్టీ, సిందూరం బొట్టు పెట్టీ +నా అందం నవ్విపోనూ దూడమ్మా, దూడ దూ. +రంగూ రంగూలదూడ, పొంగుచూ ఎగిరే దూడ +కాళ్ళగజ్జెలదూడ, గంతూ చందూలదూడ. +దూడమ్మా, దూడ చూడా, దూఢమ్మా, దూడ +దూడా!!" +ఈ పాట వానచినుకులశృతిలో కలిసిపోతోంది. చిన్న +ఇల్లూ, చుట్టూ చిన్న ఆవరణ, ఆవరణచుట్టూ తాటాకుల +డడి. ఆ దొడ్లో ఉన్న వన్నీ పాదులు, పాదులమధ్యను బంతి +చెట్లు, చెట్లపై బంగారు ముద్దపూలు. గుడిసె గుమ్మంలో +నీలాలు కూర్చునిఉంది. +జుట్టు దువ్వుకోదు. బుక్కా రంగయ్య దగ్గర కొన్న +కుంకుమబొట్టుమాత్రం సూర్యబింబంలా ఆమె నీలఫాలాన +ఉదయారుణకిరణాలు వెదజల్లుతూ ఉంటుంది. నెడదలైన +ఆమె కన్నుల్లొ నవ్వులేదు. కంటికి పెట్టిన కాలుక, కన్నీటితో +నున్ననైన ఆమె చెక్కు_లమీద మరిన్నీ నలుపురంగులు +రచించింది. +ఆమె కూర్చున్నమూ ర్తిలోనే అతిదీనత్వం అలుము +ఆమె గుండెలో బాధ కడుపులో చెయ్యేసి +కొనిపోయి-ది \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0025.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..86867d73274c9c23a7421219b7110a7bf009069b --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0025.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +23 +కలిపేసినట్లయి, విదరిల్లె అమెఒళ్ళు నీరసిస్తోంది. బిగువై, +సు దరమై, పూర్ణమైన నవయౌవనంలో తీరని ఆవేదన సర్వ +మునూ శుష్కింప చేస్తున్నది. +తీయని తన మధుర కంఠం జీరవోవ ఆమె పాట +సాగించింది. +అద్దరూపాయి పెట్టి అద్దాల రవిక కొంటే, +రవికన్నా చిరగలేదే దూడమ్మా, దూడ దూడా +కోటప్పతిరణాలెల్లి కోరీన సవరం తెస్తె +కొప్పన్న మాయలేదే దూడమ్మా, దూడ దూడా! +మూడురూ పాయ లెట్టి ముత్యాలపాపట బొట్టు +బొట్టన్నా చెరగలే చేదూడమ్మా దూడా! +ట +బంగారు +ఆమెజీవితమంతా నిండిపోయినాడు ఉప్పరి నాగన్న. +నాగన్న పొడుగాటి కోరతలపాగా అందగాడు. గిరజాలు, +పెద్ద ముడిజుట్టు. కారు నల్లరాతిబండల బలం తిరిగిన వయసు +కాడు. వెండిబిళ్ళల తాడు. బంగారు మురుగులు, +దండకడియం, ఎడమ చెయ్యి పైభాగంలో మాయపచ్చ. +బిందువు వేలాడు బంగారుపోగు, ఎర్రరాళ్ళ తమ్మంట్లు, +శుభ్రమైన ముదుకపంచి ఎగదోసి కట్టుకొన్న పనితనం. +ఈలా, తనకు మొదటిసారి ప్రత్యక్షమైన నాగన్న +అద్భుతరూపం శీలాల కళ్ళల్లో మెఱపు మెరిసింది. ఆనాడు +అతగాడు పాటపాడుతూ తన తండ్రిగారి పొలంలో తనకు +తార సిల్లాడు. +“బెజవాడ చిన్న దానా, బాజూ బందూల దానా. +బాజూబ దూలవిూద, మనసేల లేదే ఓ చిన్న దానా, \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0026.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93d8ee84c3ec1de5224db6d5ff4c95d5bbbb490f --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0026.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +24 +బాపి రాజు క థ లు +నీలాల +తన్ను చూచి అతను ఆగాడు. పాట ఆపాడు. +గుండె కొట్టుకుంది. పై కుబికి రానివ్వకూడని రహస్యభావాలు +ఆమెలో ఎక్కడో పెద్ద ఏరులా బయలు దేరినవి. బిగువుగా +తొడుగుకున్న పీఠీరవిక క్రింద స్నిగ్ధాలె వట్రువలై బిగువైన +ఆమె వక్షాలు రవిక ఖైదును పగులకొట్టి బయటికి వచ్చి +నట్లయినవి. +కమ్మని రంగురంగు నేలలున్న భూదేవికి వారు అనుగు +బిడ్డలు. వారి పెద్దలు, ఆ కన్నతల్లిలోని ప్రేమను చూర +గొన్న ఉప్పగులు, నర్ల +నల్ల రేగనులు, ఎకచెక్కులు నీ లెగువు +ఒండ్రు బంగారాలు, తెల్లని గండ్రయిసుకలు, బంగారు +సన్న ఇసుకలు నిండిపోయిన ధూళిరంగు చౌటిపర్రలు వారి +గునపాలచే పొరలచే మధి పబడ్డవి. +భూదేవిలోని రహస్యాలు, ఆమెకర్కశత్వం, ఆమె +లోని కరుణ వారికి తెలియునట్లు ఇంకోరికి ఎట్లు అవగతమవు +తుంది. ఆమెలోని రసజ్ఞత్వము వారు నూతులుకట్టి పైకి +తెత్తురు. ఆమెలోనిమహదైశ్వర్యము గనులు దింపి లోకానికి +అర్పింతురు. ఆమె దివ్య! +ఆమె దివ్య ప్రేమను కాలువలు త్రవ్యి దేశ +దేశాలు +ప్రవహింపజేతురు. గుళ్ళుగా, గోపురాలుగా +భూలక్ష్మీకి నూతనాలంకారాలు వారు సమర్పింతుకు. +భూసంతానమైన వారిఒడలు సకల సుగంధాలను +మలయానిలునకు అర్పిస్తూ ఉండుకు. అందానికి మూలమైన +విశ్వంభరానిధినుంచే వాళ్లు సకల సౌదర్యాలను సేకరిం +తురు. +ఆ ఉప్పర్లకులంలో వాళ్ళిరువురూ ఉత్తుంగశిఖరాలు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0028.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfa9e9bd7941b396c42c3ce7a5f585a6e10d146b --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0028.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +26 +300 +బాపి రాజు క థ లు +వల్ల సుమారు నూరురూపాయలు ఆదాయము తెచ్చుకునే +వాడునూ అయిన నాగన్నను అల్లుడుగా ఎన్నుకున్నాడు +హనుమన్న. +పెళ్ళయి క్రొ తగా అత్తవారింటికి వచ్చిననాటి సంగ +తులన్నీ జ్ఞాపకానికి తెచ్చుకుంది. నీలాలు — +నాగన్న భార్యను చూచి ఉప్పొంగిపోయాడు. +తన +అందానికి తగిన అందాలపడుచు. పొద్దస్తమానాలూ +ఉప్పొంగిపోతూ పాటలు పాడుకొనేవాడు —— +“చిన్నదాన చిన్న దాన, వన్నేల వలపుదాన! +కన్నుల నలువుదాన, పన్నులు తెలుపుదాన! +చిన్నారి సిగ్గుదాన, యెన్నేల యెనుగులోన +తిన్నంగా తేలిపోదాం ఓ సిన్ని దానా! +ఓ సిన్ని దానా! +అని నీలాలుని సందిట్లో బిగించుకొని, వెన్నెట్లో, +ఇంటిదగ్గరనుంచి ఉప్పు లేరుకు తీసుకుపోయ్యేవాడు. +"నీకు నాకూ జోడుఐతే మల్లెపూలు చెప్పగట్టి +తెప్పమీదా తేలిపోదాం పదవే +చల్ చిన్నారిపడుచా తెప్పమీదా తేలిపోదాం పదవే” +సిగ్గుతో నీలాలు అప్పుడు ముసిముసినవ్వులు నవ్వు +కున్నది. నాగన్న మెడచుట్టూ చేతులు గట్టిగా బిగించి, అతని +వెడదయై · రొమ్ములో తనమోమును గట్టిగా అదుముకొన్నది. +“ఏటే ఆలోసిస్తున్నావు? ఈపళంగా పడవఏసుకోని +మన మిద్దరమే ఎల్లిపోతావుంటే నీ మొగఁసూత్తూ అంతా +మరిసిపోయి, ఏళ్ళు ఏళ్ళు గడిపేసుకోగల్ను” \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0030.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5bf2e99db90006ef36eb14e6510ece2ea0d55546 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0030.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +28 +3 +అలాటి తనదొర, తన రాజు, తన బావను పెద్దరయితు +దురన్నాయంగా ఖైదులో ఏయించాడు గదా? దేవుడునేడా! +అమ్మవోరునేదా? ఆ ఆలోచనలకి అడ్డంవచ్చాకు, ఉప్పరి సెల +మయ్య. ఆ రోజు పొలం ఆక్రమించుకోడానికి పెద్ద రైతువాన +లోనే పదిమంది పాలేళ్ళతో వస్తున్నాడని సెలమయ్య కబురు +చెప్పినాడు — వాననీరు కారిపోతుండగా తుడుచుకొంటూ +ఒగర్చుకొంటూ. +ఆ మాటలు వినడంతోటే నీలాలు ఆడ వేటకుక్కలా +లేచింది. +"ఓరన్న, గూడెంలంతా సెప్పరా!” అన్నది. మూల +నున్న దుడ్డుకఱ్ఱపుచ్చుకొని బయలు దేరింది. +వానజడితో వియ్యమందుతూన్న కంటినీరుమాయమై +పోయింది. సివంగిలా ముందుకుసాగి నడిచింది. పొలంగట్టు +మీదనుంచుంది. ఇంతట్లో ఒక వైపు నుంచి ఉప్పర్లు వచ్చారు. +మరోవైపునుంచి పెద్ద రైతూ అతినిపా లేరూ వచ్చారు. నీలాలు +కళ్ళల్లో ఎరుపులూ, పెద్ద రైతు గుండెల్లో చీటిపొగలూ +కమ్మాయి. +66 +ణ +“నా పొలంలో ఏ యెదవ అడుగెడతాడో ఆణి సం +కేసి అక్కడే పారేత్తాను.” అంది నీలాలు. +పెద్ద రైతు మీసాలు రెండూ కోపంతో వణికిపోయాయి +“ఆడలంజకి ఎంత పొగరూ? దీన్ని మొగుణ్ణి పొగరణచినట్లు +దీన్ని అణచాలి. ఈయాళకి ఊరుకొంటున్నాను. రేప్పొద్దున్న \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0032.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b650b457605b7f4c314e888fe5e13a3dba110a5f --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0032.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +30 +బాపి రాజు థ లు +గంధం కలిపిన ఆ యా వాసనలు ప్రసరిస్తాయి. వ్యవసాయం +చేసిన భూమి +మంటుంది. +దున్ని నప్పుడు +తుంగము స్థలవాసన గుప్పు +ఈ నేలనుత వ్వేఉప్పర్లకు ఈ వాసనలంటే ఎంతో ఇష్టం. +కాలువలు త్రవ్వి నీకు ప్రవహింపచేసేటప్పుడు వచ్చే +సువాసన పూల చెట్లపై తోటమాలి నీళ్ళుపోసేటప్పుడు వచ్చే +సువాసన వస్తుంది. +ఈ పరిమళాలన్నీ ఉప్పర్ల జీవితాలలో నిండివుంటాయి. +నీలాలుకి సుగంధాలు లేవు. మిరప తోటలో +వసంతకాలపు +జడివాసనే నిండిపోయింది. ఉదయంకాకు డా పొలంలో +నాగళ్ళుదింపారు. ఉప్పర్లు దున్నలు కట్టి పొలందున్నే శారు. +వాన వారిచుట్టం! మబ్బులూ వారి చుట్టాలేకదా! పొలమూ +వారూ ఒక టే, ఎవరయ్యా నీలాలు పొలంలో అడుగు పెట్టేది? +4 +పెద్ద రైతువల్ల బాధలుపడ్డ ఒకడు నాగన్నను ఖైదు +పెట్టిన, సబుజైలు తాలూకా గ్రామం ఆ రాత్రికిరాత్రిపోయి +నాగన్న పేరున పెద్దవకీలు ప్రజ్ఞావంతుడు అయిన వీరాస్యామి +నాయుడుగారిని కుదిర్చి, ఆయనసలహాపైన ఆయనదగ్గరకు +పోలీసు సబ్ ఇన స్పెక్టరుగాని నావలోనే జట్కా బండిమీద +లాక్కునివచ్చాడు, వీరాస్వామినాయుడు కారు +విన్నారు. ఆయనహృదయం కరిగింది. నాగన్న పొలందగ్గిక +అల్లరి జరగకుండా చూడవయ్యా అని సబ్ ఇన స్పెక్టర్ని +నాయుడుగారు పంపించారు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0033.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c99e8a49ecc4a4e33744d9f4d2ee4c274822dd2e --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0033.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +వాన +నాగన్న వాళ్ళ ఉప్పర్లపల్లె +31 +ఒక పెద్దగ్రామానికి +సివారు. ఆ గ్రామంలో పెద్ద రైతునూ రెకరాల ఒక పంపును +అంటే నాగన్న మూడెకరాల పంపూ ఉంది. పెద్ద రైతుకు అ +చుట్టుప్రక్కల గ్రామాల్లో అయిదారువందల +యకరాల +భూములున్నవి. కలెక్టర్లే పెద్ద రైతు గాదికింద బంగాం తినే +మూషికాలు. +పొ +నాగన్న పొలం కాలవగట్టు పొడుగునా ఉంది. ఆ పొలం +పెద్దరైతు నూరెకరాల పంపుకూ, కాలవకూ అడ్డుగా ఉంది. +తలుచుకుంటే నాగన్న మూడెకరాలలో ఆకుమళ్ళు మిలమిల +లాడిపోతూ పోటెత్తుకువస్తాయి. కాలవ వదిలితే అయిదు +నిమిషాలలో పొలం తడిసిపోతుంది. +పెద్ద రైతు ఈ మూడెకరాలు అమ్మమని కోరాడు. +నాగన్న రక్తపుబొట్టులు ధారపోసి కొన్న పొలం ఎల్లా +అమ్ముతాడు! +'అమ్మ నేను 'బాబయ్యగారూ' అని మనవిచేశాడు. +ఎంతమందిచేతనో చెప్పించాడు పెద్దరైతు. నాగన్న +మే! నా ! ప్రాణాలా +అందరదగ్గరా 'స్వామే! +యన్నాడు. +భూమిలో ఉన్నా' +పెద్దరైతుకు పంతం వచ్చింది. బెదరించాడు. రెండ- +రెట్లు ఖరీదిస్తానన్నాడు. బదలాయింపు నుంచిభూమి యిస్తా +నన్నాడు. నాగన్న స్వమి 'బాబూ! భూమి నా పెద్ద బారియ, +నా +సిన్న దే నీలా'లని తలపంకించాడు. +“సరే, లమ్డికొడకా! నీ భూమి దక్కదు, నీలాలూ- +నీకు దక్కదురా” అన్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0034.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88b0f93f5a934a022a48ce2a7f10a27df9ffe8ed --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0034.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +32 +బాపి రా జు క థ లు +నాగన్న కోపంతో వణికాడు. తలవాల్చుకొని తన +గూడెంపోయి, నీలాలును తన హృదయానికి అదుముకొని, +కంటనీ రెట్టాడు. +@) +'ఏంటిబానా! అది' అంది వెర్రినీలాలు. భూదేవి గజ +గజలాడింది కాబోలు! ఆ మర్నాడు పెద్దవాన ప్రారంభిం +చింది. వానతో వచ్చి నాగన్నను అరెస్టు చేసి తీసుకుపోయి +తాలూకా గ్రామంలో ఖైదుచేశారు పోలీసువారు. దొంగ +తనం నేరం, మేజిస్ట్రేటు దగ్గిర కేసు. +5 +ఉరుములూ మెరుములూ, వాన డల్పాటుతనం వదిలి +తుంపరగా మారింది. పడమటినెక్కున తెలిపికనబడింది. +పుట్టింటికీ పోకుండా ఉప్ప, నీలాలు భ ర్తకోసం అతని +యింట్లో నే ఉంది. +ఓ లాలింటికి +నీలాలుకు ఆసరాగా ఉంది. +పెద్ద ఉప్పరి పెళ్ళాం వచ్చి +రిశీవకు నీలాలు భూమి కౌలుకిచ్చి చక్కా పోయా +డు నీలాలు మన్నా సాయంకాలం నాన తెలిపి చూచి, +పొలం ముదురాకు ఊడ్పి స్తే బాగుంటుందని అనుకొంది. +“ఏకాడ నున్నావు నా బావా! +ఏమి సేత్తున్నావు నా బావా?" +అని +అనుకుంది సీలాలు. “చలమయ్య అన్న నుపీడరు +గోరిదగ్గరకు పంపినానుకదా! ఇంకా అన్న తన బావ +ఊపొట్టుకోని రానేలేదు” అని తనలో మాట్లాడుకుంది. +వెంటనే వెనకాలే వచ్చి ఎవరో కళ్ళుమూశారు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0035.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acd822d42bd62063e0423bcf39a59acb23fb40ff --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0035.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +R +33 +'యారది; ఎగ్రి వేళాకోళాలు. ఒదిలేయి కళ్ళు మూత్తావేం! ఓ +రెవడురా! కుంక! చంపేతా' శక్తిలా తిరిగింది నీలాలు. +ఎదుట నాగన్న నవ్వుతో, "ఎంత బలం ఉందే నీకు +పిలా! నా యేళ్ళు రగతం వస్తున్నాయి చూడే!” అన్నాడు. +66 +“నాబావే!" అని ఒక్క గంతున అతనిమీద వాలి +పోయింది గీలాలు. +"పీడరయంగోరు బేలు మీద ఇడదల చేయించాడు. +ఆర్ని నువ్వే పెట్టించా వంటగా? నీ మెడలో బంగారుగుళ్ళ +పేరు తాకట్టుయెట్టావంట, నువ్వు మాలచ్చివే పిల్లా!” అని +నాగన్న పలుకుతూ, నీలాల్ని గుండె కదిమేశాడు. +వాన తగ్గింది. సాయంకాలం యెండ బంగారు రంగులు +చల్లిందా కౌగిలింతలో ఉన్న దంపతులమీద. +“ఇదారి మనసూ లేక మైపోతే, +పొద్దున్న సూ రేడు ముద్దెట్టుపూలు. +సూరేడు +ఇద్దారి బతుకును ఏకమైపోతే +ణ +సందేల సూర్యుడు సెంద్రుణ్ణి ఇచ్చు”. +భూమి ముసిముసి నవ్వులు నవ్వుకోండి. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0037.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..83c53cbb4fd01fc2f0421ea745163436fb1ef98f --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0037.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నాగరాజు +35 +తుంటే, పేరుపొందిన గాయకులు, వైణికులు వినటానికివచ్చి, +దినదినం ఆ పట్టణంలోనే నిల్చిపోయేవారు. +సహజసంగీతరసో దేశంకల యువజనులు ఆతనిపాటలు +విని, ఆయన్ని గురువుగా యెంచుకొని, ఆమోస్తరుగా వీలు +మేళవించి, ఇళ్ళదగ్గిర సంగీతం నేర్చుకుంటూ ఉండేవారు. +అక్కడికి ఒక పరాయి దేశంమనిషి వచ్చి భయం +కరంగా ఆకర్షించే కెంపుకళ్ళతో, ఊగిపోతూ పాట వినే +వాడు. ఆతని ఆకుపచ్చని తళుకుపంచెకూడా ఆ సంగీతం +వినేటటే కనబడేది. +2 +ఒక సంధ్యాకాలంలో— ఆ వీణాధరుడు హాయిమను +కొత్తపాట ఒకటి మోహనమైన గాత్రంకలిపి తీగలపై +మ్రోగించినాడు. సభ్యులందరూ పరవశులై పోయినారు. +చిరునవ్వుతో ఆ పాటకాడు అందరినీ చూచి, పరాయి +దేశంమనిషి పై చూపునిలిపి, 'ఓ నాగరాజా ! నే పాడే ఈ +నూత్న ఫణితులలో అపశ్రుతి ఏమాత్రం కలిగినా, ఈ నా +కుడి చెయ్యిపై కాటేసి, నన్ను దహింపవలసింది' అని అడి +గాడు. గుండెలుపగిలే పామునవ్వులో ఆ పరాయి దేశం +మనిషి లేదన్నట్లు తలతిప్పాడు. ఒక్క నిమేషం నిర్మల నీలా +కాశంవైపు చూపులు పోనిచ్చి కన్ను లరమూతలువడగా, +స్ఫటికంలాంటి చెక్కు వీశాదండాని కానించి, ఒక్క విచిత్ర +రాగం ఆలాపంచేశా డా బాలమూర్తి, కొండపొలాల్లో +పరుగులెత్తే వాగులు పాటలు నిశ్చబ్దంలోంచి బయలుదేరినై. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0039.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9131be6a77ae717b51fbcc4ce62c88a836f1850d --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0039.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +5] +నాగరాజు +37 +ఏ ప్రక్క నుంచి నస్తుంది? పూర్వసంప్రదాయాలన్నీ త్యజించి, +హేయమైన నూత్న ఫక్కీలు సృజించాడు, గాంధర్వస్మృతి +దోషుడయిన ఇతనికి మరణ మేశిక్ష” అని ఊరుకొన్నాడు. +ఆమాటలకు తా హాహాకారంచేశారు. +ఆ పరాయి +దేశంమనిషి వణికిపోయాడు. దీనంగా అతని కేసి చూశాడు. +తలవాల్చి ఒక నిమేషం ఆలోచించాడు. బుస్సుమని +నిట్టూర్పుపుచ్చాడు. ఇంతలో ఆ పరాయి దేశ్య మనిషి క్రోధ +మూర్తిఅయ్యాడు. చూస్తుండగా, అతడు కరిగిపోయాడు. +దేహమంతా, తెళుకుతళుకుల పొడలున్న సర్ప దేహమయింది. +మనిషి తల మాయమయింది. +ఎఱ్ఱజీరల నాలుకల ఆడిస్తూ మూడుఫణాలు ఛత్రా +లయ్యేటట్లు ఆడిపోయినవి +4 +తేజస్సునిండిన మోములో +చిరునవ్వులు +66 +తాండ +వించగా, ఆ బాలకుడు కాటుకై సూర్యకిరణంలాంటి తన +చేయి ముందుకు చాపాడు. ఆరుధనువుల పొడవై దేహం ఆడి +చుట్టలు చుట్టుకొంటూండగా బుస్సుమని, ఆ నాగరాజు పడ +గలు వెనకకుపోనిచ్చి, మెరుపులా కాటువేయబోయే చిటి +కలో లోకాలుకదిపే తీగ పాటలస్వనంలో “ఆగు” అని +మాటలు వినబడ్డాయి. ఆ మండపంమీద ఒక స్తంభాన్ని +అనుకోని దినదినమూ పాట వినడానికివచ్చే ఒక బాలిక దివ్య +సౌందర్యగాత్ర పద్మంలాంటి చెయ్యి చాపి, నాగరాజును +ఆగుమని సన్న చేసింది. శృతులన్నీ మురిసిపోయే చూపులతో \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0040.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f6203fe9c73648e9e19c9af6d4eab762ac1276d --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0040.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +38 +ఆ +బాపి రాజు థ లు +ఆ తపసినిచూచి, 'ఓ పూర్వసంప్రదాయీ, ఈ కుమారుని +నూతన సంప్రదాయము నీ పూర్వసంప్రదాయమున కప +శ్రుతి తీసికొనిరాలేదు. ఈతని కొత్తపోకడలు అద్భుతా +నందం ఇస్తున్నవి. నీ పూర్వ సంప్రదాయమంతా అనేక +యుగాలలో, అనేజ కళామూర్తుల కొత్త ఫక్కీలతో నిండి +వున్నవే. వెనుకటిమార్గములు కేమాత్రము అపశ్రుతిరాని +క్రొత్తదారులు ఉత్కృష్టమైనవి. ఆనేక సంప్రదాయక ర్తల +సంప్రదా యూ నికితడు మూలపురుషుడు. +కళాధిదేవికి ఆనందాత్మయైన నా కిత డీ నూతన కుసుమం +అర్పించాడు. అది పేడుతో అంగీకరిస్తున్నాను' అని ఆమె +వీణపల్లవపాణియై వెలుగులు అంతర్హిత అయిపోయింది. +వలె ఈ నూతన +ఈ +"ఓ కళాకుమారా! నువ్వు ధన్యమూర్తివి. నీ పాటలు +నీ +లోకంలో వెదజల్లు నీదివ్యగీతికానాదం ప్రణయాలు గురియై +నది జోలల్లో పాపల నూపనియ్. అనంతసత్యాల అవతరింప +నియ్.” అని తపసి ఎక్కడికో పోయాడు. ఆ పరాయి దేశం +మనిషి, ఇంతలో మాయమైపోయాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0042.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f3cd5177db3fdfa7c611ba557cf71368ff3ed76 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0042.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +40 +బాపిరాజుక థ లు +దిద్దిన కనుబొమ్మలు, సమమైన ముక్కు, చిన్ననోరు, వణికే +పెదవులు ఆమెమొహార సుందర శ్రీ సాక్షాత్కరింప జేస్తున్నవి. +ఆమెపాట ఒక సెలయేరులా మక్మరించింది, రాళ్ళ +గుట్టలో జలజలలాడింది. సుడిగుండాలు చుట్టింది. చెట్లవీడ +సమతలంలో పోయింది, ఆగింది, ఒక బండరాయికింద +మాయమై అవతల తిరిగి ప్రత్యక్షమైంది. +ఆ గానం శ్రావణమాసపు పచ్చికలా అల్లుకు +పోయింది. శరదృతుపుష్పాలై వికసించింది. నవవసంతందుల్లే +ఆనందపర్వమైపోయింది. +2 +అప్పుడే ఒక స్టేరులో ఎక్కా డొక బ్రాహ్మణోత్త +ముడు. వచ్చీరాగానే ఆ పాటకు అడ్డంవస్తో ఒక హాస్యవచనం +అన్నాడు. ఆత్మానందం మానవాతీతం కాబట్టి లోతు +నీళ్ళల్లో మునిగినవాళ్ళలా, మనుష్యులు ఆ ఆనందం అట్టే +సేపు భరించలేరు. ఈ హాస్యవచనం ఒక్క సారిగా ఆ పెట్టెలో +పున్న మానవలోకానికి నిట్టూర్పు యిచ్చింది. తెప్పల్ల +జేసింది. ఆ బాలిక పాట మానివేసింది, +కొ త్తగావచ్చిన హాస్యగాడు జబ్బుహాస్యంతో ప్రారం +భించాడు. తనకు తగని జబ్బన్నాడు. అది తిండిజబ్బు భోద +నానికి వెడితే మొగ పెళ్ళివారికి చేసిన శాకపాకాలన్నీ తన +విస్తట్లోనే మాయమాళోవుండేవట. వైద్యు డిది మహా +రోగం అన్నాట్ట దానికి ఉదయాన్నే మినపసున్ని తాటి +కాయలంత మాత్రలు చేసి ఒక శేరు తేనెపాకం అనుపానంగా, +ట \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0045.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3ce978ca72b203ff0d15a44301a45d91c5ee9a4 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0045.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +గుడ్డి పిల్ల +ఆ +43 +యిరికి కూలబడ్డారు, ఒదిగిపోయారు. చూవులేని ఆ బాలిక +కళ్ళు, చూపుపుట్టని ఆ పిల్లవాడిహృదయం ఒకటికొంటి +ఆలింగనం చేసుకొన్నవి. ఆ బాలకుడు కంటినీరు ఆ బాలిక +చేతులు అద్దుకుని ఆపుకోపోయాడు. +4 +ఆ బాలిక పాట ప్రారంభించక పూర్వమే ఒకవ్యక్తి ఆ +రైలుపెట్టె ఎక్కాడు. అతడూ రైలుబిచ్చగాడే -- ఒక +చెయ్యి లేదు. +ముప్పైయేళ్లుంటాయి. చింకిగుడ్డా, చిరిగిపోయిన +-తో ఒక పిల్లంగోవి ఎడం చేత్తో పట్టుకుని రైలు +ఎక్కాడు. అప్పుడే ఆ బాలిక తన దివ్యగానం అలాపన +చేసింది. తర్వాత జరిగిన కథ అంతా చూస్తూనేవున్నారు. +ప్రపంచం అంటే కోపంగలమనిషి. వెనక రైల్వేపోర్ట +గుగావుండి రైలుక్రింద పడిపోయి చేయి పోగొట్టుకున్నాడా +బిచ్చగాడు. నా అనేవారు లేకుండా ఉండేవాడు. జీతంలో +వచ్చిన నాలుగు రాళ్ళు మిగుల్చుకుంటూ గూడ్సు స్టేషనులో +అప్పుడప్పుడు దొంగతనం చేసిన వస్తువులు అమ్మగా వచ్చిన +డబ్బూ, రైలులోంచి దిగిన ప్రయాణీకుల సామాను మోయ +డంవల్ల వచ్చిన కూలి, టిక్కెట్టు లేని వాళ్ళను ఇంజను దగ్గర +నుంచో, గార్డు పెట్టిదగ్గరనుంచో పోనిచ్చినందుకు లంచం +మామూళ్ళు అంతా +కలిపి నూరు రూపాయలు మూట +కట్టాడు. ఇంతట్లో చెయ్యిపోయిన దుకు, రాజమండ్రి రైల్వే +ఆస్పత్రిలో మూడు నెలలు వున్నాడు. అప్పుడు తాను ఇం \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0047.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1df6e903ea24d71f27f0ce276bf8115684d8e97c --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0047.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +6] +5 +45 +ఆ గుడ్డిపిలకు జ్ఞానంవచ్చినప్పటినుంచీ ఇల్లా ముష్టి +ఎత్తుకుంటూ రైలు పక్క గ్రామంలో ఒక బహు కుటుంబీకుడు, +మంచి అంతఃకరణగల ఒక రైతు ఇంటిలో ఒక పంచను వుంటూ +వుండేది. ఊళ్ళో ఒక పెద్దసంసారి తనపిల్లకు సంగీతం నేర్పిస్తూ +వుండే వీధివాకిట్లో కూర్చుని సంగీతం చెవులార వినేది.. ఇల్లా +ఏకలవ్యుడుగా అద్భుతమైన గ్వా విద్య సంపాదించుకుంది. +ముష్టి బాగావచ్చేది. ఆ డబ్బుమహాయిల్లా లైన రైతు భార్యకు +దాచయిచ్చేది. +పెద్దదవుతూన్న కొద్దీ ఏదో భయం, సిగ్గు కలుగుతూ +వుండేవి. ముష్టికితిన్నగా వెళ్ళక ఇదివరకు పోగు చేసుకున్న +డబ్బులు కర్చు చేసుకొని గంజికాచుకుంటూవుండేది. తల్లి +ఎవరో తండ్రిఎవరో, ఎల్లా ఆ రైతు ఇంట్లో చేరిందో ఆ పిల్లకు +ఏమీ తెలియదు. +ఒకరోజున చేబ్రోలు ముష్టికిపోయి మధ్యాహ్నం +కాల్వగట్టున వంట చేసుకుంటూవుండగా, ఒక పసిపిల్ల వాడు +మూడేళ్ళవాడు. ఆ ఆ అమ్మాయి దగ్గరకు వచ్చాడు. ఎక్క +ణ్నుంచి వచ్చావో! ఆ గుడిపిల్ల అతన్ని వళ్లోకి తీసుకొంది. +అప్పట్నించి వాళ్ళిద్దరూ, ఒకతల్లి బిడ్డల్లా ఆయ్యారు. అతడు +దారిచూపించడం, ఆమె పాటపాడడం అ నాలు గేళ్ళు +గడిచినై, \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0048.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc47d529b5ab74f5608ed4021abf43aba8c1e676 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0048.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +6 +46. +ఆ రోజు సాయంత్రం కాల్వగట్టున వంట చేసుకుంటూ +వుంది. పిల్లవాడు చితుకులు ఏరి తెచ్చి యిస్తున్నాడు. ఆ సమ +యంలో ఆ సంధ్యాగుణకాంతుల్లో ఒక పురుషుడు ఆ చెట్లు +కిందికివచ్చాడు. అతని మొహం చిరునవ్వులు నవ్వుతూ ఉంది. +కళ్ళులేని ఆ కబోది చెవులు, శరీరం యావత్తూ అతిసున్నిత +మైన గ్రహణశక్తి సంపాదించుకున్నవి. ఆ కొత్తమనిషి రాక +కనిపెట్టింది. +“ఒరే ఎవర్రా ఆ వచ్చింది!” +ఆ పిల్లవాడు ఆ మనిషి దగ్గరకు పరుగెత్తుకుని వెళ్ళాడు. +కుంటి చెయ్యి చూశాడు, పిల్లంగోవి చూశాడు. +“ ఆరోజు మనిషి ” +ఆ పిల్ల గ్రహించింది. ఆమె తెల తెలిపోయింది. గుండె +కొట్టుకుంది. తలవాల్చుకుని వంట చేస్తూ నేఉంది. +ఆ మనిషి పిల్లంగోవి తీశాడు. +"ఏదిర లక్ష్మణ సీత, +వర్ణశాలాలో లేదెందు శాత___ +" +అనిపాటపాడినాడు. ఆ తేనె చుక్కలధ్వని ఆ సంధ్య +అంతా ఆక్రమించుకుంది. ఆ పిల్లవాడు అతనిదగ్గరగా జేరి +మొహంచూస్తూ కూచున్నాడు. ఆ అమ్మాయి వంట చేస్తూనే +వుంది. +“రారోరిచిన్నవాడా, మావాడా +రారోరి చిన్న వాడా --" \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0049.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a285afb8e43e88e58d6bf8090fc52b48dd6c5e28 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0049.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +గుడ్డి పిల్ల +47 +చీకట్లు పూర్తిగా అలుము కువస్తూ వున్నవి. నక్షత్రాలు +మినుకుమినుకుమఁటూ ఆకాశాన్ని అలంకరించాయి. +'ఎందుకైనా వ్రుంచినావో బ్రందికానాలో +66 +రామయ్య తండ్రీ... +" +ఆ బాలిక వంట పూర్తి అయింది. నిప్పులు ఆర్పేసింది. +బిచ్చగాడు ఆమెదగ్గరగా పోయి కూచున్నాడు. +ఎడంచేయి మొండిది. అది పిల్లంగ్రోవికి నొక్కు +కొని కుడిచేతి వేళ్ళతో వూదుతాడు. +“నీకూ నీవారు లేరు, నాకూ నావారు లేరు +ఎటిఒడ్డునా ఇల్లుకడదాం పద రా!” +ఆ పాట అమృతమయంగా ఆ చీకట్లో వ్యాపించింది. +కాల్వనీ ళ్ళు నిర్మలంగా ప్రవహించినై. +నీళ్ళు +“నాకు పెళ్ళిలేదు; నేనూ ముష్టివాడినే. మనం ఇద్ద +రం ఎందుకు పెళ్ళి చేసికోకూడదు?” +అప్సరసలా తోచింది. +అప్సరసలాతోచింది. +ఒక గుడిలో మోకారించిన +ఆ అమ్మాయి ఆలోచించుకుంటూ వుంది. వేయి ఆలో +చనలు పోయాయి. ఒళ్ళు ఒణికింది. అప్రయత్నంగా అతని +దగ్గరకు జరిగింది. మొహంతడిమింది. ఆ మనుష్యుడికి వళ్ళు +జలదరించింది. ఆ చింపిగుడ్డ అమ్మాయి +తనజీవితం జ్ఞాపకం వచ్చింది. ఒక +భ క్తుడయ్యాడు. ఆ బాలికను గట్టిగా తన గుండె కదుము +కుందామనుకున్నాడు. చూపులేని ఆ కళ్ళుచూచి కళ్ళనీళ్లు +నింపుకున్నాడు. ఆ బాలిక అతనితల నిమిరింది. కళ్లు తుడి +చింది. అతని గుణగణాలు ఎలా అర్థమయ్యాయో!! \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0050.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a1bfeaffe155fea89e1ade0be843d1b55ff0dbdd --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0050.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +48 +బాపి రాజు +థ లు +"ఆపిల్లవాడు నాకు +నాకు తమ్ముడు +చిన్న తనం నుంచి +పెంచుతున్నా. +“నాకూ తమ్ముడే; నాబిడ్డడే అవుతాడు. ఇక్క +ణ్ణుంచి నేనూ పెంచుకుంటా.” +వరి +"" +శుభముహూర్తంలో +ఆ నక్షత్రాలే సాక్షిగా, పక్కన ప్రవహించే గోదా +నీరుసాక్షిగా, వాళ్ళిద్దరూ ఆ +భార్యాభర్తలయ్యారు. ఒకళ్ళ కౌగిలింతలో ఒకళ్ళు కలసి +మెలిసి కరిగిపోయారు +ఆ పసిపిల్లవాడు హృదయంతో 'తథాస్తు' అని నవ్వు +కున్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0051.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fbd690e293a47a1c17fe57da0cc81d098a9a2640 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0051.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +ద్వేష ము +4.9 +అంకితము : ప్రేమణావ సోమ శేఖరశర్మకు గాలింగనంతో +[ఈ కథా, ఈ కథలోని పాత్రలు కేవలం కల్పితాలు. ] +ఆవేశంలో ఆ చిత్రము లిఖిస్తున్నాడు. రంగులు కలప +డంలో, కుంచెలు రంగుల్లో ముంచడంలో, కుంచెలతో +కాగితంమీద చిత్తరువు చిత్రించడంలో అతివేగము. +ఆ చిత్రంపేరు “రోడ్డు రోలరు. +సియన్నా, పెయస్ . సుగే, నీలిమందు, +సిన తమస్సును కలిగినవి. +రంగులు, అంబరు, +క్రిముసన్ లేతు కలి +రేఖలు అసాధువులు, కర్కశాలు; రూపాలు వికృ +తాలు, భయంకరాలు. +హెచ్చుతగ్గులుగా ఉన్న రోడ్డు ఆరోడ్డును సమం చేయ +డానికి భారతీయ నరనారీమణులు, రాళ్ళు - శిశువులూ, +వృద్ధులూ, వికృతాంగులూ. ఆ రాళ్ళమీదనుంచి రోడ్డు +రోలకు నెమ్మదిగా, నిదానంగా అత్యధికమైన చప్పుడు చేస్తూ +వెడుతున్నట్లున్నది. +ఆ రోలరుబండినడిపేవాడు నల్లటి ఎత్తుటోపీ బ్రిటిషు +రాజ్యతంత్రజ్ఞుడు. రోడ్డుకు ఈవలావల ఉన్న భారతీయులను +ఆంగ్లయుద్ధభటులు, ఆంగ్లవర్తకులు, ఆంగ్ల మిషనరీలు కఱ +లతో రోడ్డుమీదపడేటట్టు నెట్టుతున్నారు. బండి వెనక భాగం +రక్తమయం. +కట్టి +& \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0053.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8906bd9fb5432fde0382703792e90e04b7e63324 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0053.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ద్వేషము +51 +కాలేదు. ఇంగ్లీషువాళ్ళని దేశంలోంచి వెళ్ళగొట్టడానికి +వేసిన ఎత్తు అని మాత్రం అతడు భావించుకొన్నాడు. +1922 నుంచి మళ్ళీ చదవడం ప్రారంభించాడు. +1930 కి బియ్యే పూర్తి చేశాడు. +మళ్లీ మహాత్ముడు ఉప్పుసత్యాగ్రహం ప్రారంభించ +గానే, కదనరంగంలోకి దూకాడు. రెండేళ్ళు జైలు. గాంధీ +ఇర్విను ఒడంబడిక వెనక వదిలారు. +కాని అతని జీవితము జైలులో పిశాచరూపం వహిం +చింది. జైలులో అతడు తిన్న దెబ్బలు వాతలుకట్టినవి. +విశ్వేశ్వ రావు క్రోధం +మిన్ను ముట్టింది. +తిన్నగా +ఉత్తర హిందూస్థానం జేసుకుని, లక్నోలో ఒక వర్త కపుదొర +"లవ్ +మీద, ఆకలితో మాడుతూ వున్న తోడేలులాగా విరుచుకు +పడ్డాడు. +చేతిలోవున్న కత్తి యొక్క వేగం ఇంకా ఎడమవైపుకు +మళ్ళిందికాని, ఆ ఆంగ్లేయునిహృదయం చిమ్మటగొట్టం +అయిపోయి ఉండేది. విశ్వేశ్వ రావుకు ఇరవై ఏళ్లు ద్వీపాం +తరువాసము వరమీయబడింది. +2 +అండమాను ద్వీపాలు చూచాడు. అనేక ఇతర జైళ్లు +చూచాడు. +గాంధీమహాత్ముడు సత్యాగ్రహం విరమించమని ఆదే +శంఇచ్చి క్రొత్త చట్టం క్రింద కాంగ్రెసు వారిని శాసనసభలకు +వెళ్ల వలయునని కోరిన వెనుక, అనేక రాష్ట్రాలలో కాంగ్రెసు \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0054.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e003840b6dca833756c9848497f5637c8f66097e --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0054.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +52 +మంత్రివర్గాలు +బాపి రాజు క థ లు +ఏర్పాటయిన వెనక, +రాజకీయబంధితు +లందరూ బోనల్లోంచి ఎండిపోయిన శివంగుల్లా వచ్చారు. +అం . రూ సత్యము, అహింసలయందు తమకు నిశ్చల +మైన నమ్మకం కుదిరిందని శపథం చేసే బయటకు వచ్చారు. +కాని కొందరికిమాత్రం వాళ్ళ హృదయాల్లో ద్వేషందాగే +వున్నది. కొందరు దాచుకున్నారు. ఆ దాచుకొన్న వాళ్ళల్లో +విశ్వేశ్వరరావొకడు. +అనేక ఖైదులు చూచాడు. అనేకరకాల కూళ్ళు కుడి +చాడు. కొరడా దెబ్బలు తిన్నాడు. అర్ధబేడీల్లో, నిలువు +బేడీల్లో, గోడ కుర్చీల్లో, చీకటికొట్లల్లో పిశాచరూపాలు +దాల్చాడు. పై పెదవి పైకిపోగా, క్రింది పెదవి క్రిందికిపోగా, +ముక్కుపుటాలు విస్ఫారితం కాగా, కళ్ళు కాయలు కాచి +పోగా, “ఖా-ఖా" అని బుసలుకొట్టాడు. ఉపవాసవ్రతాలు +చేశాడు; బలవంతంగా ద్రవాహారం ఇచ్చారు; కొనఊపిరితో +బయటపడుతూ ఉండేవాడు. +అతనిహృదయంలోని దవానలం గాంధీమహాత్ముని +చల్లనిమాటలతో చల్లార లేదు; ఇంటిదగ్గర తనవాళ్ళ ప్రేమ +చూపుల్లో మాయమైపోలేదు. +రైల్లో బిచ్చగాళ్ళు, ఋణవిమోచన చట్టం, గాలి +వాన, పొలాల వరదలు, ఎగిరిపోయిన యిళ్లు, చచ్చిపో. +యిన జంతువులు, అన్నీ తెల్లని పాము ఛాయలే. +ఈ తెల్లనిపాము భరతదేశం అంతా నిండింది. దానికి +లక్షలు లక్షలు నాల్కలు. చిన్న పిల్లాళ్ళని రుచిగా నాకుతు \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0056.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a9e3ad07acbc38224b77d2ff354572a6d95bbf5 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0056.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +54 +బాపిరాజుకథ లు +ఇలాంటి ఇనుము నిప్పుల విశ్వేశ్వరరావుకి ఒక్క టే +నీరసగుణంవుంది. శిల్పమన్నా, చిత్రలేఖనమున్నా, సంగీత +మన్నా గబగబ వెళ్లే అడుగు ఠక్కున ఆగిపోతుంది, క్రిందికి +తిరిగివున్న పెదవుల రేఖలు ఒక్కొక్కప్పుడు ఒక వైపునా, +ఒకొక్కప్పుడు రెండువైపులా ప్రసరించి, అతని మొహాన్ని +వెన్నెలచేస్తవి. వేసంకాలపు మధ్యాహ్నంనాటి అతని జీవితం +మాఘపూర్ణి మనాటి నిశిరాత్రి ఔతుంది. +ఎల్లోరాలూ, అజం తాలూ చూనూ ఆంగ్లేయులని +ద్వేషించవలసిన కాలమంతా,కళలలో మునిగి వృధాపుచ్చటం +తప్పని వాదించుకుంటాడు. గాని, కళలమధ్య ప్రతిహింసా +త్మక కలలు బాగా కనవచ్చనీ సమాధానం చెప్పుకుంటూ +దక్షిణాదినివున్న గుళ్ళూ గోపురాలూ, శిలలూ, శిల్పాలూ, +విగ్రహాలూ, వితానాలూ, చెక్కడాలూ, చిత్ర లేఖనాలూ +దర్శనంచేస్తూ గడుపుతున్నాడు జీవితం విశ్వేశ్వరరావు. +4 +బొంబాయి పట్టణంలో అలెగ్జాండ్రా రేవులో పి. +అండ్ ఓ కంపెనీవారి క్లియోపాత్రా అనే పెద్దఓడ వొడ్డుకు +వచ్చి చేరింది, మెట్లు దింపినారు, ఓడలోనుంచి క్రిందికి +మొట్టమొదట ది. సవారు పదిమంది ఆంగ్ల స్త్రీలు. +హిందూ దేశ విచిత్ర కళాసౌభాగ్యాన్ని దర్శించి +చూరగొని పోదామని జట్టుగ వారందరూ ఈ శీతకాలంలో +బొంబాయిపట్టణంలో అడుగు పెట్టారు. అందరూ ఉన్నత +కుటుంబాలకు చెందినవారే! చదువుకున్న వాళ్ళు ఇర వై ఏండ్ల \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0057.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe08cc9cf7cc315c7759bf1beafd3299bb222220 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0057.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ద్వేషము +55 +దగ్గరనుంచి ముప్పై ఏండ్ల వరకు వున్న విలానవతులు! కార్లు +పెండ్లిండ్లు చేసికోవడం స్వాతంత్ర్యానికి భంగకరమని పూర్ణం +గా నమ్మిన పూవుబోడులు. +ఈ జట్టుకు నాయకురాలు మార్గరెట్టు సల్లివాన్ +ముప్పైఏండ్ల పడుచు ! ప్రపంచంలోకల్లా అందమైన దేశం +హిందూ దేశమని ఆమె నమ్మకం. హిమాలయపర్వతం. +సాలిమార్ తోటలు, తాజమహల్, అజంతా వీని అన్నింటికి +తలమాణిశ్యం గాంధీ మహాత్ముడు... ఇవి చాలవా, ప్రపంచా +నికి ఒక దేశాన్ని నాయకమణిగ చేయటానికని ఆమె వాదన. +బొంబాయినుంచి తిన్నగా శివగ్రామానికి వెళ్ళి వారు +గాంధీగారి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. పదిహేనురోజు లా +ఆశ్రమంలో, ఆశ్రమవాసులందరితోపాటు ప్రార్థన సమయా +నికి ప్రార్థనకు వెళ్ళుతూ, అప్పుడప్పుడు గాంధీమహాత్మునితో +సత్యాగ్రహం, ప్రేమ, సంతాన నిరోధం, యూదులు,ప్రపంచ +యుద్ధం, భారతజాతీయత, భగవద్గీత మొదలైన విషయాలను +గురించి ఆ అవతారపురుషుని అభిప్రాయాలు చూరగొంటూ +కాలం గడిపారు. “వృత్తి ఆధారవిద్య"ను గురించి తెలుసు +కున్నారు. +మగన్వాడి, నల్వాడి, విద్యా-మందిరం మొదలైన +ప్రదేశాలకు తీర్ధయాత్రలు సాగించి, ఆ తెల్ల స్త్రీలు గాంధీ +మహాత్మునిషహ తత్వాన్ని అర్థంచేసుకొ నేందుకు ప్రయత్నం +చేశారు. అక్కడ ఆ పదిహేను రోజులూ +ఆ ఆ శమ +వాసులూ ఇతర గాంధీశిష్యులు వాళ్ళకు చూపించిన గౌరవం, +మర్యాద వాళ్ళహృదయాలను ద్రవింప చేశాయి, \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0061.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82fe4f65ac0938b0ceb93db84abb659cf989fc8c --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0061.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +వెనక్కు తిరిగింది మేరీ. విషాలుకక్కే చూపులతో రెప్ప వాల్చకుండా, తన కేసి చూస్తున్న ఒక యువకుడు బిర్రబిగిసి +నిల్చిఉన్నాడు. + +“అపశ్రుతి ఇక్కడలాగ దాపురించా వేమిటి?” + +తెలబోయి మేరీ టెంపిల్ మాటాడలేక పోయింది. + +" దేశమంతా పిప్పిచేస్తూ ఎక్కడో మూల దాక్కోని వున్న ఈ కాస్త కళనుకూడా నమిలి వేయడానికి వచ్చిన తెల్ల రాక్షసిలాగున్నా వే నీవు?” + +మేరీ భయంచేత కుంచుకుపోయింది. అందమైన ఆమె పెదవులు అప్రయత్నంగా విడివడినాయి + +"నీ దేశంపోయి మమ్మల్ని అపహాస్యం చేయడానికా? మేయోపిశాచంలాగ ఇక్కడి కెందుకువచ్చావు?" బిర్రబిగుసుకుపోయి మేరీ రాయిపడి శిలావిగ్రహంలా అయిపోయింది. + +ఇంతట్లో తక్కిన జట్టు వాళ్ళంతా అక్కడికి వచ్చారు. వాళ్ళందర్నీ చూస్తూ అసహ్యంచేత కనుబొమలు ముడుచుకు +పోగా, పై పెదవి పైకి తిరిగిపోగా ఆ యువకుడు విసవిసనడిచి చక్కాపోయాడు + +మార్గ రెట్టు సెల్లి వాన్ మేరీని చూచి, ఆ అ ఏమిటి నీతో ఇంగ్లీ షులో మాట్లాడుతున్నాడని ప్రశ్న వే + +ఎక్కడో నీలాకాశంలోంచి ఊడిపడిన పిడుగు తిన్నదానిలా చైతన్యం తప్పిఉన్న మేరీ మార్గరెట్టు లను వినిపించుకోలేదు "మేరీప్రియా! ఏమిటే అలా చుస్తున్నావు పామును చూచి భయపడే పాశ్చాత్యునిలా?” + +“తళుక్కు మని దెయ్యంలా మాయమైన ఆ కుర్రా \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0062.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..128a479017ea93066f09caaaa750fe6bfc787513 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0062.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +డేమైనా అన్నాడా నిన్ను ? వాడిమాటలు మాకుకొంచెం కోపంగానే వినిపించాయి” అని మేరీని వీపుతట్టుతూ మళ్ళీ +పలకరించింది మార్గ రెట్టు. + +మూలమూలలకు చెదరిపోయిన ధైర్యశక్తిని నెమ్మదిగా చేరదీసికొని, గుండెల్లో పదిలపర్చుకొని మేరీ వెల వెల బోయే చిరునవ్వు నవ్వింది + +“ఆఁ ఆ! ఏమిటి అన్నావు మార్టీ! అబ్బే! ఏమీ లేదు! ఆ కుర్రాడు ఏమన్నాడో నాకూ వినపడ లేదు. ఈ ఉదయపు చిరిచీకట్లో ఎవరూ లేరు కదా అని నేనువస్తే ఆ అబ్బాయి కనపడ్డం చేత భయపడ్డాను, అంతే” + +ఇంతట్లో హెలెన్ అనే అమ్మాయి "ఏమి అందంగా వుఁ దే ఈగుడి! ఏమి అందంగా చెక్కాడు నందుల్ని ప్రతి +స్థంభంపైనా తనకున్న కళంతా ధారపోసి నాట్యంచేసే ఈ స్త్రీల విగ్రహాలను చెక్కినవాడు ఎంతటి మహాశిల్పోకదా!” +అన్నది. + +సుసిః "రాతిలో చెక్కాడా, రాతిని కరిగించి పోశాడా?" + +నెల్లి : —“ఇవి రాతిబొమ్మలు కావర్రా——శాస్త్రము అంతా కనబరచి ఇనుము కరిగించి తయారుచేసిన బొమ్మలుగాని!” + +"మేరీ—ఆ దేహ రేఖలు, ఆ శరీరసౌష్టవం, ఆ విచిత్ర భంగిమ, ఆ రాతితనంలోని నలుపును మరపింపజేస్తున్నవి +కదా, రక్తంపో టెత్తుకువస్తూ, స్నిగ్ధమై, సిక్తమయిన ఆమెశరీ \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0063.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe6b5dee7791d52ab8be15a6a1a5864b4ca8e1e6 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0063.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +8) +ద్వేషము +61 +రమే కనబడుతోంది, ఈ వేళ్ళతో ఆమెను అంటుకొంటే +ఆమె ఎంత మార్గవంగా వుంటుందో !” +మేరీ అప్పుడు వెనక్కితిరిగి చూసింది. విశ్వేశ్వర +రావు దూరంగా ప్రాకారపు గోడదగ్గర నిలవబడి, వాళ్ళ +సంభాషణ వింటూ తెల్ల వాళ్ళమీద ద్వేషం ఒక నిముషం +మాత్రం మరచిపోయి భారతీయకళను నిర్మలహృదయంతో +అభినందిస్తున్న వాళ్ళమాటలలోని పూజ్యభావానికి సంభ్ర +మించిపోయాడు. మేరీపంక త దేశ దీక్ష తో చూస్తున్నాడు. +అప్పు డాతని మోములో ఆశ్చర్యానందవర్ణాలు తప్ప, ద్వేష +వైవర్ణ్య) ఏమీ గోచరించడం లేదు. ఒక చిరునవ్వు ఒక +చిన్న మేఘంలోని చిరు మెరుములా కలకలమంటున్నది. ఆ +సమయంలో అతన్ని మేరీ చూచింది. +అను +పెద్దపులో, తాచుపామో, పిశాచమో అని +కొని భయంపడ్డ ఆ బాలిక కూడా అతనికి తెలియకుండానే, +అతన్ని ఆవరించిన ఆనందజోత్స్న నుచూచి ఆశ్చర్యహృదయ +యైనది. ఆ క్షణంలో ఉన్నతరూపుడై గంభీర రేఖాసమంచితు +డైన అతని రూపం అతన్ని ఆమెకు దివ్యుణ్ణిగా కనపర్చింది. +సుమనస్కయైన ఆ పాశ్చాత్య బాలకు విశ్వేశ్వరునిహృదయం +ప్రస్ఫుటంగా ద్యోతక మయింది ఆమె కప్పుడు గుడిలేదు. +హిందూ దేశం లేదు, ఇంగ్లండు లేదు. కాలపధాలలో ఒక యెడ +మధురిమలు ఆవహించిన యువతి ఆమె, దూరదూరాన ఆ +'మహానిర్ఘ నిస్థలంలో దివ్యుడయిన పురుషమూ ర్తి అతడు. ఆమె +బుద్ధినుండి జాతి తెరలు పటపటమని క్రిందకు జారి కూలి పడి +జ +పోయినవి. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0064.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ffe05c86bd001f8690c3dbefd93bb54f669902f0 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0064.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +6 +62 +ఇంతకుముందే ఎంత కర్కశంగా తిట్టినాడు! ఎవ +రితను? ఎందు కితని కింత కోపం? ఈ దేశంలోని యువకు +లంతా తెల్లనివాళ్ళని చూస్తే, బ్రిటిషువారిని తలచుకుంటే, +ఇంత విష పూరితమైన ద్వేషంతో చూస్తూవుంటాగా! +యూదులంటే హిట్లరు కోపంవంటిదా వీరి ద్వేషం? +అతనిది ఎంత చక్కనిహృదయం! మేరీహృదయ నేత్రా +నికి ఇంగ్లండులోని తన యువక స్నే తుహిలందరూ జ్ఞాపక +వచ్చారు. మనకుమల్లే వాళ్లూ ఆంగ్లో శార్జనుకు చెందిన +వాళ్ళు. జాతులన్నిటిలోకి ఆంగ్లో శార్జను, జర్మనీ నార్డు +జాతులుఉత్తమమైనవి. వాళ్ళ ఒళ్ళు దేవతల వళ్ళు. స్వచ్ఛమై, +దేవతలనళ్ళు. +నిర్మలమై, సాయంకాల కుంకుమవర్ణాలు ప్రసరించిన ధవళ +హేమంలా ఉన్న దేహాలు దేవతలవి కాక మరెవరివి ? +జ +గుణగణాలలో ఆంగ్లో శాక్ష సుజాతి ఉన్న తపథాలలో +లేదా? ఆ జాతివా గబద్ధాలాడకు. అన్యాయాలు చేయరు. +వారి గంభీరత, రాజఠీవి, వీరత్వము సర్వకళలయందూ ఆరి +తేరినతనము, సర్వదేశాలను అరికట్టి నిల బెట్టిన రాజనీతి. +భారతీయులలో ఉన్న అద్భుతత్వమేమిటి? అనేక +యుగాలనుంచి విచిత్రమైన గ్రంథాలు ఉద్భవింప జేశారు... +వేదాంత విచారము, కవిత్వము... కాని వీరి కవిత్వం షేక్సు +పియరుక విత్వంతోటి తులతూ గగలదా?... విచిత్రాతి విచిత్ర +మైసశిల్పం ఉంది. ఆలయనిర్మాణం వున్నది, ఈ మాత్రమూ +లేక పో తే హిందూ దేశం యొక్క గొప్ప ఏమిటి ? \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0065.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fc0b67192273586cc2befb8f36a0c380574e078 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0065.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ద్వేషము +63 +పైగా గ్రీకుశిల్పంతో రోమక చిత్ర లేఖనంతో +డోరిక్కు, కారి న్తియను, రోమక, గాధిక్కు నిర్మాణాలతో +ఈ ఆలయాలు తులతూగగలవా? ...... +పైగా వీళ్ళు రంగులవాళ్లు: లాటినుజాతు లైతే నేమి ? +శ్లావిర్ జాతులై తే నేమి, యూదుల జాతుల వాళ్ళయితే నేమి ? +మాఘియార్లయితే నేమిటి? రంగుల వాళ్ళకన్న ఎక్కువ +కాదూ? రంగులవాళ్ళు నీగ్రోల కన్న కొంచెం నయం... +“మేరీ, నీ ఆలోచనల కొక పెన్నీ యిస్తాను. ఏమిటీ +ఒకటే ఆలోచన? నీ నీలంకళ్ళలో కొన్ని వందల ఆలో చనలు +సుళ్లుతిరిగిపోయినవి. నువ్వు తేరిపార చూస్తున్న ఆ కుర్రవాడు +వేరేచోటుకు వెళ్ళాడు” అని మార్గరేట్ మేరీ భుజం మీద +చేయి వేసింది. మేరీ మొదటిమాటకే ఉలిక్కిపడింది. మార +రెట్టుమాటలు విన్న కొద్దీ ఆమెచెంపలలోకి అరుణవర్ణాలు +పోటెత్తుకువచ్చినవి. ఆమెకళ్ళల్లో సిగ్గులు అలమినవి. +మేరీ: _మార్టీ, నే నో ప్రశ్న అడుగుతాను, నీ హృద +యపూర్వకమయిన జవాబు ఇవ్వాలి. +మార్గరెట్టు:_ ఓశీ ! +వెర్రిపిల్లా. నే నెప్పుడయినా +నా అభిప్రాయాలు దాచుకున్నట్లు నీ వెరుగుదువా ? +మేరీ:- నీ బండతనానికే నీవంటే అందరూ భయ +పడతారు హైందవజాతీకన్న ఆంగ్ల జాతిఉత్తమమైనదా? కాదా? +మార్గ:- ఇదా నీ ప్రశ్న? ఇన్నేళ్లు నా సావాసం చేసి +ఇప్పుడా ఆ ప్రశ్న అడుగుతున్నావు! వారెవా ! ఏవిధంగా +గొప్పదంటావు? సామ్రాజ్యం స్థాపించటంలోనా, అన్యా +యాలు చేయటంలోనా ? \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0068.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6352a67882c71292639703c211eff39953d27bcd --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0068.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +66 +బాపి రాజు కథ లు +క్షమాపణ వేడుతున్నాను. మీ బొమ్మ అయినదాకా పైనే +తిరిగివస్తాము” అని చిరునవ్వు నవ్వుతూ తనజట్టు యావ +న్మందితోను రండని సైగజేసి, వాళ్ళతో పైకిపోయింది. +నిర +ఖస్ ఖస్సని బుసలుకొట్టుతూ మాట్లాడిన విశ్వేశ్వర +రావు విభ్రాంతిపొంది, తనది జయమో ఆపజయమో +యించుకోలేక పోయాడు. అందాలు పుణికిపుచ్చుకొన్న ఆ +శ్వేత బాలిక చిరునవ్వు నవ్వుతూ తన వైపుకు వార చూపులు +ప్రసరింపజేసి వెళ్ళిపోయింది. +ఎంత అందంగా వున్నది! శ్వేతజాతుల్లో అందమైన +వాళ్లుంటారా? దేహసౌష్ఠవంలో భారత నారీమణులు +ప్రపంచంలోని తక్కిన స్త్రీలకన్న అందమయిన వాళ్ళు +యినవాళ్ళు +కారా ? ఒక వేళ బాహ్యసౌందర్యంలో కొందరు పాశ్చాత్య +జాతుల స్త్రీలు హైందవనారీమణులతో స మాన మై నా +హెచ్చయినా, అంతస్సౌందర్యంలో వాళ్లు ఎట్లా పోలగలరు ? +కాని ఆ అమ్మాయి . ఏవో శిల్పసౌందర్యాలను సేకరించు +ఆ +.ఏవో +కొన్నది. +O +అయినా వీళ్ళసంగతి? విశ్వేశ్వరరావు గబ' బ +రెండంగల్లో వేరేపక్క నవున్న దేవాలయంలోని శిల్పం +చూస్తూవున్న ఆ యువతీ మండలిదగ్గరకు పోయి వాళ్ళకు +జోహారించి, “నన్ను మీరంతా క్షమించాలి. ఈ శిల్పాలను +గురించి నే నంతా చెప్పడానికి మీరు అనుజ్ఞయిస్తే, మీరు +నన్ను క్షమించినట్లు ఎంచుకొంటాను" అని పలికినాడు. +మార్గరెట్టు నవ్వుతూ “అలాగే రండి. +చెప్పండి; మా కృతజ్ఞత అందుకోండి" అన్నది. +కొంచెం \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0072.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..985b8501149746ef63353c9d8a1088f5d15e05f0 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0072.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +70 +బాపిరా +థ లు +మేఘశకలంలా గోచరిస్తున్నది. పువ్వుని కమ్మున నల్లనితుమ్మె +దలా అతని ద్వేషంచుట్టూ జుమ్మని తిరగడం ప్రారంభించింది. +అతనిహృదయం పుష్పంచధ్యాన అల్లరిచేయకుండా, తేనెలు +తాగుతూ, దాగుకుంటూ, ఏదో ఒక భావం, ఏదో ఒక +కోర్కె, ఏదో ఒక అనుభూతి! +మేరీమాటలు, మేరీ పాటలూ, మేరీనడక, మేరీవాదన, +మేరీ శిల్పహృదయం...... ఆమె భారతీయ శిల్ప దేవాలయం +యొక్క ప్రధమ ప్రాంగణంలోకి ప్రవేశించింది. +"ఎందుకు ఈ దేవాలయానికే ఆమె రావాలి? ఆమె +నా హీన పాశ్చాత్య శిల్పశిధిలత్వంలోనే పొర్లాడనీ, ఎప +రామె భారతీయ మహాశిల్పసత్యాన్ని గోచరింప చేసుకొనే +అధికారం సంపాదించడానికి? +“పోనీ, ఈ నీచ స్త్రీలను తన దేశం వదలనీ! వాళ్ళతో +పాటు తమ దేశ సౌభాగ్యం తమకే ఉండనీ! దేశంలోని సువర్ణ +రాసులు, దేశం యొక్క మహాసౌభాగ్యమైన అభిమానమూ, +మానమూ, స్వేచ్ఛా తస్కరించుకుపోయింది పోక, ఈ +కజిన్సులు, ఈ హావెల్సులు, ఈ గ్రాసు రెస్టులూ, ఈ +క్రూల్డేలు, ఈ గిల్లులు, ఈ మేరీలు మా శిల్పం కూడా తస్క +మా +రించుకు పోవాలీ? +అతనికలు +విషవాయువులు వీచే నాభి సుమా +లయ్యాయి. అతని పెదవులు పళ్ళల్లో, ఎలుకబోనులా బిగు +సుకు పొయ్యాయి. +ముష్టిపట్టి అతడు బల్లను గట్టిగా గుద్దినాడు... +వాళ్ళతో ఉన్నప్పుడు తనతంత పిరికితన మెందుకో? వాళ్ళను \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0073.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a52a08e855002b64e9b30cc5859ce58f6a16584 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0073.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +ద్వేషము +71 +బాధ పెట్ట లేక పోయినాడు. వాళ్ళకు అంత సేవచేయడ మేమిటి +తాను? వాళ్ళ సేవకుడిలా టిక్కట్టుకొన్నాడు. బళ్ళు మాట్లా +డాడు. కూడా వెళ్ళి ప్రతిశిల్పం యొక్క అర్ధమూ, అందమూ, +ఆనందమూ వర్ణించి చెప్పాడో, ఎంత చచ్చుహృదయం అయి +పోయింది! +మేకకన్య తన్ను మంత్రం వేసినట్లు తిప్పిందే! తియ్యటి +గొంతుకతో కబుర్లు చెబుతోంటే, ఏదో మమతతో +కాంక్షతో గాఢ సంతోషంతో విన్నాడు కబుర్లు...... +ఇప్పటికే ఆరోజున జరిగిన ఒక విషయం ఒల్లు జల్లు - +జల్లుమనిపిస్తోందే. ఆరోజున తాను లేపాట, చిత్రలేఖనం, +శిల్పం అతిమాధుర్యంగా వర్ణిస్తూ, వాళ్ళందరికి హృదయాలు +ఉప్పొంగ జేసినమాట నిజం. +ఆ రాత్రి వెన్నెట్లో లేపాణీ +బసవయ్యను తిలకిస్తూంటే తనకళ్లు చమరించినమాట నిజం, +ఆ ఉన్నత ఉత్తమ శిల్పం ప్రక్క తాను ఒక శిల్పంలా అయి +పోయినమాట నిజం కాని.. తన వెనకనే... వచ్చి...ఆ మేరీ +కన్య... తన రెండుబుజాల మీద చేతులు వేసి...‘వెన్నెట్లో +శివునిలా నిలబడ్డావు. — పార్వతికోసమా విశ్వేశ్వర్ ?' అని +ప్రశ్న వేస్తూ నా వీపున... ఆమె హృదయం తాళగతులు +లయింపగా, అని... ఒక నిమిషం ఒ కేనిమిషం.. పక్కకు +వచ్చి నిలుచున్నది... తనకు కలిగిన పులకరాలు, ఒళ్ళు వేడి, +హృదయంలో మత్తు...ఏమో ఏమో... ఆతి- అతి భావాలు! +వీళ్లు సైరను తియ్యని పాటలతో మోహం పెట్టి, తమమంత్ర +ములో పడ వేసుకొని, రక్తం పీల్చే గ్రీకు ఢాకినీ వనితలా? \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0074.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05c2ff23785727b9d8e4e4db47afa855c1660101 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0074.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +72 +థ లు +ఆ మేరీ! ——ఏమి ఆమె అందం... ఎందుకు వాళ్ళని +తిట్టుకోడం. "ఓయి వెట్టిమొగపు విశ్వేశ్వర రావూ! నువ్వు +వట్టి వాజమ్మవు. నీ అగ్ని చల్లారింది. నీ హృదయం చచ్చింది. +నీ అభిమానం అధోగతి పాలయింది. నీ దేశభక్తి కుళ్ళి — +పోయింది లే... ఏడు, నెత్తినోరూ బాదుకొని, గాజులు +తొడిగించుకొని, వంట చెయ్యి, జజ్జమ్మా, చచ్చమ్మా!” +9 +“మేరీ, చిన్న ఫొటో బాగా తీశావే! ఏమిటీ అతిగా +పరికిస్తున్నావు ఆ విశ్వేశ్వరరావు బొమ్మను?” అని నెల్లీ +మేరీని పలకరించింది. +వాళ్ళంతా మధుర దేవాలయం చూస్తున్నారు. తిరు +మలనాయకుని మహాభవనం చూశారు. మండపం చూశారు. +తెప్పాకులం చూశారు. మేలగోపురాలు పరిశీలించారు. +మీనాక్షి గుడియెదుటఉండే లోని మండపంలోని విగ్ర +హాలని సందర్శిస్తున్నారు. తిరిగి తిరిగి నృత్యమూర్తి +మూరి అయిన +శారదా దేవి విగ్రహంకడకు వచ్చారు. ఆ విగ్రహం యొక్క +చిత్రం ఓటి విశ్వేశ్వరరావు - చక్కని రేఖాచిత్రంగా తన +స్కెచ్చి పుస్తకంలో వ్రాసుకొనిఉన్నాడు. ఆ రేఖాచిత్రం +చాలా అందంగా చిత్రించినాడు. “ఆ చిత్రం, అందుతో +బాటు తనూ +తెలియకుండా +ఈ విగ్రహంచూస్తే జ్ఞాపకంరాగా అతనికి +నేను తీసిన అతని ఛాయారూపం చూస్తు +న్నాను నెల్లీ!” అన్నది మేరీ. నెల్లీ పకపక నవ్వింది. \ No newline at end of file diff --git a/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0075.txt b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9e3d961b08e9c73036e68392af5adf99492c6d41 --- /dev/null +++ b/Raaga_Maalika_Adivi_Bapiraju/page_0075.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ద్వేషము +78 +'ఓసి నంగనాచీ ! నా దగ్గిర దాపరశం వద్దు. తీయసా +ఫిషులలా భారతీయులంటే ప్రేమించడం నేర్చుకున్నా +వేమిటి ?' అన్నది. +“నీ మాటలు విపరీతంగా వున్నాయి నెల్లీ !”” +“నిన్ను నేను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తున్నాను. ఒకటిలే, +నువ్వు ఇదివరకే, ఎందరి యువకులతోనో జాగ్రత్తగా +మాత్రం సరదాగా గడిపావు. ఒకళ్ళిద్దర్ని ప్రేమించానను +కొన్నావు. అల్లాగేనా ఈ విశ్వరరావు వెట్రిన్నీ -?” +“నెల్లీ ! నీకు ఈ జన్మలో వేళాకోళంగుణం పోయేది +ఎప్పుడే 199 +తిరిగి వాళ్ళంతా రహదారి బంగళాకు జేరుకున్నారు. +నెల్లీ మళ్ళా మేరీని ఒంటరిగా కలుసుకొని, “మేరీ! +నువ్వు మార్టీతో ఏమి మాట్లాడిందీ నాకు తెలియ జేయక +పోయినా, నేను ఊహించుకోలేకపోలేదు. మారీ జాతికి +జాతికి ఎంత తేడా లేదని వాదించినా, ఒక పథంలోంచి ఆ +వాదన “ నేను ఒప్పుకున్నా, స్త్రీ పురుష సంబంధం విషయంలో +నువ్వు కోటి వాదనలు తీసికొనిరా, మీరు నన్ను ఒప్పించ +లేరు” అని తీవ్రముగా వాదించింది. +జ +}} +(కోర్టుహాలు:- ఆస్థానమేర్పరచబడియుండును. స్టేజిముందర ఎడమభాగమున న్యాయాధిపతిస్థానము. ఆస్థానమునకు ఎడమప్రక్కన స్టేజిముందరిభాగమున సాక్షులునిలుచుస్థలము చేర్చబడియుండును. ఈస్థలమునకెదురుగస్టేజిమొందరిభాగమున, కుడివైపున అపరాధి నిలుచు స్థలము. న్యాయాధిపతి స్థానమునకు మధ్యభాగమున జనులవైపు ముఖముచేసికూర్చొనులాగున ఒక బల్ల, కొన్నికుర్చీలుండును. దీని వెనుకప్రక్క స్టేజివెనుకభాగమున కొన్నిబెంచీలుమడును. సమయము -మధ్యాహ్నం మూడుగంటలు, అనగా మ్యాజిస్ట్రీటు ఫలహారమును ముగించివచ్చు సమయము.) + +(ప్రవేశము—కోర్టుగుమాస్తా రాజూయ్యంగారు, తనమేజాపైన డిపోజిషన్ సు (కైపీతుల)కట్టుచుండును) +(ప్రోసెస్సు సర్వరు సుభాసింగు దస్కత్తు అయిన కాగితములు మేజస్ట్రీటువారి రూములో నుండి తీసికొనివచ్చి గుమాస్తాకిచ్చును.) + +రాజు-అ:- దొరగారి టిఫిన్ ముగిసినదా? + +సుభాన్ :-ముగిసినది స్వామీ!ఏమొ చాలాయోచనలో వున్నట్లున్నారు. + +రాజు-అ:-ఏమీలేదు. ఈకేసువిషయమే! + +సుభాన్:- అన్యాయము స్వామీ! ఇరువదియేండ్లుగా మనకందరికి శ్రీధరశాస్త్రులు తెలుసునే. ఆయన దొంగతనము చేస్తాడంటే యేమిస్వామి? + +రాజు-అ:-ఆదొరగారికీ అదేఆలోచనే! దీయందేమో మోసమున్నదని అనుమానం పడుచున్నాడు. + +సుభాన్;- ఇదివరకేమైనది స్వామీ! + +రాజు-అ:-ముగ్గురు సాక్షులను విచారించినారు. వారిలో ముఖ్యము వీరణ్ణశెట్టి గారు. శాస్త్రిగారింట్లో దొరికిన బంగారిపదకము తమ చోరీమాలులోనిదేయని గట్టిగా చెప్పియున్నాడు. + +సుభాన్:- ఇదంతా పోలీసువారి పిత్తలాటకమండి. నేను నమ్మను. జేబులో పెట్టుకొనిపోయి ఇంట్లో పడేసింటే పడేసింటారు స్వామీ! \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0073.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bf0a3a29e45814f3d0a1362a2ac77e39a2d42a45 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0073.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ప్రా-ఇన్;- వీరు నౌకరీ ఎక్కడచేయుచుండిరి? + +విద్యా:- హాలీ ఈనేరముజరిగినప్పుడు రాజా వీరణ్ణశెట్టి గారివద్ద గుమాస్తాగయుండిరి. అంతకుముందు మన రావుబహద్దూరు వకీలు భీమసేవరావుగారివద్ద నౌకరీచేయుచుండిరి. మంచివారే అయితే ఏదో కొంచము చెయ్యిగుణము భద్రములేదని...... + +న్యాయాధి:-షట్ అప్, ఆచార్లుగారూ! ఖైదీగుణవర్ణన మీరుచేయనవుస్దరములేదు. + +విద్యా:-ఆజ్ఞ, మహాస్వామి! నిజమే ఒక్కరి గుణచర్ణన మన కెందుకు "యేనకేనావ్యూఅయేనప్రేసిద్ధపురుషోభచ్వ" జ్ఞానము కావలెనండి. జ్ఞానము. + +న్యాయాధి:-జ్ఞానముకంటె ముందుగ మీకు మౌనముగావలె ఇచ్చట. అడిగినప్రశ్నకు బదులుచెప్పడు. + +ప్రా-ఇన్:-మీరు మొన్న పదునాలుగతేదీ శనివారమునాడు ఉదయము వారియింటికి పోయియుంటిరా? + +విద్యా:- ఇట్లనే, పొవలసివచ్చెను. మామూలుగా పొవడములేదండీ. + +న్యాయా:-ఎందుకో? వారు బ్రాహ్మణులేగదా? + +విద్యా:-నేనుకొంచెము.....ఆచారము, మడుగు, మైల, ఉంటుందికదా! పూజ, పురస్కారము, లేనియింటికి పోవడము కొంచెము కష్టముగానే యుంటుందండీ! + +దఫేదారు:--వద్దు, వద్దు. + +న్యాయా;- ఆచార్లుగారూ! ఇది పురాణస్ధలముగాదు. ఆశనివారమునాడు మీరు వారింటికి ఎందులకుపొతిరి? + +విద్యా:- తల్లి ముసలిది. చనిపొయియుండెను. ఆఖైరు ప్రాయశ్చిత్తమయినను చేయించి కొంచెము ఆత్మశుద్ధి కలిగింపవలెనని. బ్రాహ్మణ్యములో కర్మలేక శవమును సాగించుట దురాచారము. + +న్యాయా:-మిమ్ముల నెవరైనను పిలిపీంచియుండిరా? \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0074.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d861d17a78caa9c901f2c2dd24f5c85c43abd064 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0074.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +విద్యా:--లేదు మహాస్వామి! నేనే సహాయము చేయవలయునని పోయియుంటిని. నేను ఒక్కరు పిలువనంపిన పోవువాడనుగాను. నా విషయము తమకంత పరిచయములేదు. తమ తండ్రిగారు మహారాజరాజేశ్రీ గొవిందనాయుడుగారు, వారికి నాయందు మిక్కిలి విశ్వాసము.. వారి బ్రాహ్మణ భక్తి, సదాచారము, దైవభక్తి ఆహాహా....... + +న్యాయా:--ఆచార్యులవారూ! కొంచెము ఆగండి. మీరు అడిగిన ప్రశ్నకు జవాబుచెప్పిన జాలును. + +విద్యా:--కానిండు మహాస్వామి! తాము ధర్మప్రభువులు, తమకీర్తి, తమయశస్సు, 'దూరాదాకర్ణ్య....." + +న్యాయా:--ఆచార్యులవరూ! మీకేమి మంచిమాటలతో అవసర మున్నట్లు కనబడౌ. ఎక్కువమాట్లాడితే మరితొందరగలుగును చూడండి. + +విద్యా:--తెలుసును మహాస్వామి! సర్కారు హుకుమేమి తక్కువైనదా! నేను మీదాసానుదాసుడను. + +ప్రా-ఇన్;-- చెప్పండి ఆచార్లువారూ! ఆశనివారము ఏమిజరిగెను? + +విద్యా:--నావంబడి భీమసేనరావుకూడ వచ్చియుండిరి. ఇంటికి పోవుచుండగా మార్గములో కొంచెము పొడుము నించుకొని ఇంటికివెళ్ళి ప్రాయశ్చిత్తపు విషయంతొ యుపదేశించితిని. వీరు (అని అపరాధినిచూపుచు) బ్రాహ్మణులు లేకనే పని ముగించుటకు పూనికొని యుండిరి. అది అధర్మమని చెప్పితిని. ఏదో యధాశక్తి దక్షిణలులేకనే బ్రాహ్మణకర్మలు జరుగునా? దానికి వీరి తిరస్కారము. అందుకే చూడండి! బ్రాహ్మణ్యము పాడైపొయింది. దేశములో క్షామము గలుగుచున్నది. మీ తండ్రిగారి కాలము ఈకాలము...... + +న్యాయా:-- ఆచార్లువారూ! ఇదిగో రెండవవాసారి హెచరిక ఇచ్చుచున్నాను. మరొక్కసారి మీరిట్లనే వాగితిరా, చూడండి తపొగృహము లభించును. + +విద్యా:--తప్పాయను, మహాస్వామి! క్షమించవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0076.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d70f37798e8dbcf059dd49cc35411f34bf87a53 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0076.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +విద్యా:--అవునండీ "ప్రమాదోధీమతామపి" (అన్నాడు) + +న్యాయ:--మరిచెప్పండి. మీకెట్లుతెలిసినది. వీరణ్ణ శెట్టిగారి పదకమని? + +విద్యా:--(ఇటునటుచూచుచు) దానిపైన వెనుకబాగమున "ళ" అను అక్షరము వ్రాయబడియున్నదండి. + +న్యాయా:--(ఆపదకము తీసిచూచి) ఆచార్యులవారూ! మీకు ఇంగ్లీషు చదువను తెలియునా/ + +విద్యా:--అయ్యయ్యో! వైదికబ్రాహ్మణడవే. మీతండ్రిగారికి నాపైన ఎంతభక్తి, విశ్వాసము. + +న్యాయా:--ఆచార్యులవారూ! నాకుగూడ మీపైన భక్తి విశ్వాసము పుట్టుచున్నది. చెప్పండి. ఈఇంగ్లీషు అక్షరములనెట్లు జదివితిరి? + +విద్యా:--హెడ్డుకాస్టేబిల్ గారు జదివిచెప్పిరండీ. పోలీసువారికేమెపట్టిందండీ తప్పు కేసు పెట్టడానికి? ఈ కేసు నిజమండి. ఈ కేసు నిజమండి. + +న్యాయా:--నాకును అట్లేతోచుచున్నదండీ. ఆ. ముందుచెప్పండి. + +విద్యా:--ధర్మప్రభువులు! జ్ఞానమండి-జ్ఙానము. పంచనామా జరిగినది. శెట్టిగారిని పిలిపించిరి.వారీపధకము తమదేయని గుర్తుపట్టిరి. పిదప శ్రీధరశాస్త్రిని దస్తుగీరుచేసిరి. అయితే ఒక్కమాట-ఎంతచెడిన బ్రాహ్మనుడండీ! + +ప్రా-ఇన్;-- ఇదేనా పంచనామా? + +విద్యా:--(చూచి) అవునండి నేను రుజువుచేసినాను. + +న్యాయా:--(పంచనామాతీసుకొని చదివి) ఏమండీ ఆచార్లువారూ! దీనిలో ఈపదకం పైకుండలో దొరీనట్లు వ్రాసినదే? + +విద్యా:--నేనెక్కడైనను అబద్ధం చెప్పుతానండీ? పోలీసువారి పొరపాటుగా వుండవచ్చునండీ. + +న్యాయా:--(ప్రాసిక్యూటింగు ఇన్ స్పెక్టరు కూర్చున్న తరువాత శ్రీధరునివంక చూచి) మీరేమైన అడిగెదరా? \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0077.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74cfe41bd3324c8f2a90af1bc84f279e2e1628de --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0077.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +శ్రీధర:--ఆచార్లవారూ! మీరు శవసంస్కారకార్యమున నాకు సహాయముచేయుటకు వచ్చియుంటిరా? + +విద్యా:--ప్రమాణముగ. + +శ్రీధర: అయిన శవమును మోయుటకై ద్రవ్యముగావలెనా? + +విద్యా:--అందు తప్పేమి? అదిప్రకృతిసంప్రదాయము. దేశాచారము. + +శ్రీధరు;--మీఆచారమునకు దయాదాక్షిన్యములేదా? + +న్యాయా:-ఈచర్చ అసంగతము. + +శ్రీధర:--క్షమించండి... ఆచార్యులవారూ! మీరు కుండల దగ్గరకుపొయినప్పుడు నేను నిజముగా ఆక్షేపించితిమా? ప్రమాణపూర్వకముగా చెప్పండి. + +విద్యా:--(కోపముతో) నేను ప్రమాణ ముచేస్తానా? నేనుమీవలె జాతిభ్రష్టుడనుకొంటిరా? మీవలె సంధ్యావందనము విడిచితిననుకొంటిరా? ఈమాననష్టమును శ్రీమ్యాజిస్ట్రేటువారుగమనించవలె, మీతండ్రిగారికి నాపైన ఎంతోభక్తి. + +న్యాయా:--(వారించి) కోపపడకండి ఆచార్యులవారూ! వారు అడుగవలసిన మాట అడగినారు, పోనిండు, ఈ పంచాయతీనామాలో అపరాధి, సొదాకాలందు ఆటంకము చేనట్లు మాటయే లేదే? + +విద్యా:--పోలీసువారు మరచిపొయియుండవలెనండి. పాపము పెద్ద రికార్డు వ్రాయునప్పుడు ఎంతయని జ్ఞాపకము పెట్టుకొంటారు? + +న్యాయా:-- ఆచార్యులవారూ! అంతాకలసి మీరెంత కాలమా యింటిలో నుంటిరి? + +విద్యా:--ఏదీ, కొంచెముసేపండి. ఉన్నంతసేపు భీమసేనరావు ప్రక్కననేయుంటిని. ఆకుండల సమీపమునకు పోనేలేదు. + +న్యాయా"--(నవ్వుచు) ఓహో! ఆచార్యులవారూ! క్రొత్తసంగతులు చెప్పుచున్నారే? అట్లనా? మీకు శెట్టిగారింటి చోరీవిషయము మొదట యెప్పుడు తెలిసినది? \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0078.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66c7cf8de4be3aab3063090178222269c3ad85f6 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0078.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +విద్యా:--శెట్టిగారి కుమారుడువచ్చి..... (అనుచుండగా భీమసేనరావుగారు దగ్గుదురు. ఆచార్యులవారు ఊరక నిలుతురు) + +న్యాయా:--శెట్తిగారి కొమారుడు ఈ చోరీసంగతిచెప్పెనా? + +విద్యా:--లేదండీ, లేదు. ఆపిల్లవాడి కొంచెము కన్యకాపరమేశ్వరీ దేవాలయపువిషయము మాట్లాడుటకు వచ్చియుండెను. + +న్యాయా:--(నవ్వుచు) అట్లనా! తొందరపడకండి ఆచార్లవారూ!అపరాది ఇంటికి పోవుటకుముందే, వారి ఇల్లు సొదాచేయుబడునను సమాచారము మీకు తెలిసియుండేనా,లేదా? + +విద్యా:--లేదుస్వామి, లేదు. + +న్యాయా:--మీరేమైననూ అపరాధీల్లుసొదా చేయవలెమమొ హెడ్డుకానిస్టేబిల గారికిముందుగానే చెప్పియుంటిరా? + +విద్యా:--హెడ్డుకానిస్టేబులుగారు డైరీలో ఏమయిన వ్రాసినారా ఈసమాచారము? + +న్యాయా:--ఏదోకొంచెము వ్రారాసియున్నది. దానిసమాచారము మీకెందుకండి. మీకును హెడ్డుకానిస్టేబిలుకును జరిగిన సమాచారము చెప్పండి. + +విద్యా:--మధుపిళ్ళేగారికి ఆంధ్రభాషయందంత పరిచయములేదండి. వ్యాకరణయుక్తముగా నేనాడినమాటలు వారికర్ధమాయెనోలేదో, వారు ఏమివ్రాసినారోగాని నేను చెప్పినదంతే, "శ్రీధరుడు బీదవాడు. దారిద్ర్యము, కష్టము, తాపత్రయములు హెచ్చు, ఏదోఆశ, పాపము బ్రాహ్మణుడు. ఎక్కువతీక్షణము వలదు"అని ఇంతమాత్రము చెప్పితినండి. + +న్యాయా;--హెడ్డుకానిస్టేబిలు ఏమిబదులు చెప్పెను. + +విద్యా;--ఏమెలేదు. ఇన్ స్పెక్టరుగారు శ్రీధరుని ఇల్లు సోదాచేయమంటారు అనికొంచెము చూచనసేసిరి. + +న్యాయా;--అయితే అపరాది ఇల్లుసొదాచేయబడునని వారి ఇంటికి మీరు పొవుటకు ముందే తెలిసియుండెను గదా? సత్యం చెప్పండి \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0080.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fcd91d52eb174e59d6af0ec8b974f7384394e4dd --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0080.txt @@ -0,0 +1,55 @@ +హెడ్ కా:--అమా, చేసిండాన్ + +ప్రా-ఇన్:-మీరేఖుద్దుసోదా చేసితిరా? + +హెడ్ కా:-అమాస్దార్! పదునాలాం తారీఖుచేసిందాన్ + +ప్రా-ఇన్:-పంచాయతీదార్లు ఎదురుగానుండిరా? + +హెడ్ కా:-ఆజరువుండిరి. + +ప్రా-ఇన్:-వారిలో ఏవరైననుసాక్షిగావచ్చినరా/ + +హెడ్ కా:-విద్యాలంగారి జొస్యర్ అయ్యర్ వచ్చినారు. + +ప్రా-ఇన్:-సోదాలో ఏమైనదొరికినదా? + +హెడ్ కా:-ఒర్ పదఘం దొరికింది + +ప్రా-ఇన్:-ఇదేనా? + +హెడ్ కా:-ఇద్దా సార్ + +ప్రా-ఇన్:- దీనినెవరైననూ గుర్తుపట్టినారా/ + +హెడ్ కా:-శెట్టియారు తందిదా అనిచెప్పిందార్ + +ప్రా-ఇన్:-ఏమి గుర్తులు + +హెడ్ కా:-వెనుకప్రక్కా 'ని ' అచ్చరముందాదిసార్. + +ప్రా-ఇన్:పంచనామా వ్రాసినారా? + +హెడ్ కా:-అంతారూల్సుప్రకారం వ్రాసినారు. + +ప్రా-ఇన్:-ఇదేనా పంచనామా? + +హెడ్ కా;-ఇదేనండి. + +ప్రా-ఇన్:-(కూర్చొనును) + +న్యాయా:-(శ్రిధరుని చూచి) మీరేమైనను అడుగుదురా? + +శ్రిధర:-నేనేమైనను మీసొదాకు ఆటంకముచేసితినా? + +హెడ్ కా;-ఒరుగాలంలేదండి + +శ్రిధర:-అంతేనండి + +న్యాయా:-పిళ్ళె! ఈపదక మెక్కడ చిక్కినది. + +హెడ్ కా:-ఒరుమూలెకు మూణుకుండలు జోడించి యుండించి. అదిలేమొదల్ చట్టిలేదొరికింది. + +న్యాయా:-ఆకుండకుమూత ఏమైనయుండెనా? + +హెడ్ కా:- ఇల్లె \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0081.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6984a77ea8635fa0ca793f66c370b15dd737c471 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0081.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +న్యాయా:-ఆకుండలొ ఏమిసామానులుండెను? + +హెడ్ కా;- కొంచెమా పాక్క్ తుండ్లు ఉండినదండి. + +న్యాయా:-ఈపధకము, పైననే అందరికి కనుపడునట్లుండెనా? + +హె-కా:- జ్ఞయాపకం పొరాడండి. + +న్యాయా:- పోనీ, మొదలు మీరేచూచితిరా? లేక మరెవరైనను చూపించిరా? + +హె-కా;-మొదలే, అంద పాపారు, కైలె,ఎత్తినాడు. + +న్యాయా:-సరి, ఈపదకము వెనుక "వి" అక్షరమున్నదని వీరణ్ణ శెట్టిగారు వ్రాయించియుండిరా? + +హె-కా:-ఇల్లెసార్. + +న్యాయా:-అపరాధి ఇల్లు సొదాచేయవలెనని మీకు మొట్టమొదట సలహాచెప్పినదెవరు? + +హె-కా;-(కొంచెమాలొచించి) డైరీలోఇంఫర్ మేషన్ వున్నదండి. + +న్యాయా:-నీనవశ్యముగచెప్పవలయును. నేను డయిరీను చూచి యున్నాను. + +హె-కా;-అందసార్ దానండి 'ఇన్ ఫర్ మేషన్ ' ఇచ్చింది. + +న్యాయా:-సరి, దిగండి. సాక్ష్యముముగిసింది. శ్రీధర శాస్త్రి! ఇప్పుడు నీపైనసాక్ష్యము పలుకబడినది విన్నావు. నీచేమిచెప్పుకొంటావు? + +శ్రీధర:-స్వామి! నాకీచొరీసమాచారమే తెలియదు. చంద్రహారమును నేను చూడనేలేదు. శెట్టిగారిలెఖ్ఖల పుస్తకములు చేతపట్టడమేగాని వారిపెట్టెలజోలికి నేనెప్పుడు పొవడములేదు. ఈపదకము నాఇంట నెవరుపెట్టిరో నాకుతెలియదు. మాతల్లికి 3 రోజులుగ ఎక్కువగానుండి 13వ తేదీ రాత్రియే చనిపొయింది. తెల్లవారుజాముతరువాత శవసంస్కణకార్యక్రమము నకై చింతించుచుంటిని. చేతకాసైనను వుండలేదు. కాసులులేకశవమును \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0082.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dbbd01fef4251686eb6690788e0f2295e559d1cd --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0082.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +మోయుటకు ఒక్కరురాకపోయిరి. శెట్టిగారినైనను అడిగి పైకము తేవలెనని యోచించుచుండగా వకీలు భీమసేనగారి బార్య మాఇంటికివచ్చిరి. వెంటనే ఆచార్యులవారిని వకీలుగారిని చూడవచ్చిరి. వెంటనే పొలీసువారు గూడ వచ్చిరి. ఇల్లంత వెదకిరి. మూలకు చేర్చియున్నదొంతి కుండలలో పదకము దొరికెనని నాకుచూపించిరి. నాదిగాదంటిని. ఇయ్యది నాయింటనెట్లు దొరికెనో సర్వసాక్షియగు భగవంతునకే తెలియును. నాకొక్కటియు దెలియదు. + +న్యాయా:-ఇంతేనా/ + +శ్రీధర:- ఇంతే + +న్యాయా:-(ఆలొచనచేయుచు) శ్రీధరశాస్త్రి, నెకెవరైనను ద్వేషులున్నారా? + +శ్రీధర:-లేదు. + +న్యాయా:-నిశ్చయముగచెప్పుము. నిన్నుచెడుపవలె నని నీపయి పగ ఎవరికైనను గలదా? + +శ్రీధర:-(ఇంచుకయోచించి) నాకుతెలియదు + +న్యాయా:-నీవు వకీలు బీమసేనరావు కొలువును ఎందులకు వదలితివి? అందేమయినను తప్పు చేసితివా? + +శ్రీధర:-లేదు + +న్యాయా:-వకీలుగారే నిన్నుకొలువునుంచి తప్పించిరా? + +శ్రీధర:-అవును. + +న్యాయా:-శాస్త్రి! కారణమని నేనడిగెదను, కాని నీకిష్టమున్న చెప్పవచ్చును. లేకున్న ఊరకుండ వచ్చును. + +శ్రీధర:-అయ్యా! కారణము చెప్పుటకు నాకిష్టములేదు. + +తార:-(ముందుకివచ్చి) అయ్యా! ఈయపరాధి నాకు తండ్రి సముడు. నను బిడ్డవలె పెంచుచున్నారు. ఇతనితొ మాటాడుటకు నాకు కొంచెమవకాశమిండు. \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0083.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5cecd3efb7e9dda7a1dbb66cd12468be3633f54 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0083.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +(అప్పుడు బీమసేనరావు గారింటి నౌకరువచ్చి లీలావతి దేవితో ఏమొచెప్పును. ఈమె తటాలున ఆస్ధానమునుండి వెడలిపొయెను) + +న్యాయా:-(తారనుచూచి) అమ్మా నీవెవ్వరు? + +తార:- నేను వకీలు భీమసేనరావుగారి మేనకొడలు. + +న్యాయా:-(భీమసేనరావునుచూచి) రావుజీ! ఇదియేమి? + +భీమ:-కొర్టువారు క్ద్షమించవలెను. అమృతముండు సముద్రమున అమృతమువలె, విషముగూడ పుట్టుట యెట్లో, అట్లనే సత్కులమున కులభ్రష్టులు పుట్తగలరు. ఈయమ విధవయై కేశఖండనము లేకుండినందున... + +న్యాయా:-That is enough. చాలు. మీగృహకృత్యపు మర్మములు మాకవసరములేదు. (తారనుగూర్చి) అమ్మా! నీవపరాధితో మాట్లాడవచ్చును. సెలవిచ్చియున్నాను. + +తార:- (శ్రీధరునివద్దకువచ్చి) ఏల అట్లుఏమియు చెప్పక యూరక యున్నారు? + +శ్రీధర:- తార! చెప్పుట వలన మాత్రము ఏన్యాయము గలదు? + +తార:- అయిన ఈకొర్టు లెందుకు? + +శ్రీధర:-కొర్టులా? వకీళ్ళబ్రత్కుకొరకు. ధనవంతుల దుర్మార్గము కొరకు, ఇచ్చట చెల్లునది మాటల లాఘవము, మాటల బరువు. ఇచ్చట దుడ్డు గలవారికే న్యాయముగాని, బీదలనడుగు వారులేరు. + +తార:-ఇంతమంది వకీళ్ళున్నారే, ఒక్కరైనను నీకు సహాయము చేయరా? + +శ్రిధర;-తారా! వకీళ్ళకు జేబులొ నొట్లుపడిననే నోటిలొ మాటలు కదులును. + +తార:- అయిన నీగతి యేమి/ + +శ్రిధర;-తారా! నాకు దైవమేగతి. నాకొరకై నెనుదు:ఖ పడువాడుగాను. పరమాత్మకు దేవాలయ నిర్భంధము ఆ పరమాత్మ భక్తులకు కారాగృహ నిర్భందము. ఇదియే ఈకాలపుధర్మము. \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0084.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cbd0053e09deb49800655e60ab47d18171088c71 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0084.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తార:-అయ్యా! నీవుచెప్పకున్న నేనుచెప్పివేయుదును. ఉన్నసంగతి బట్టబయలు చేసివేయుదును. నీపగవారిపేరు బహిరంగముచేసెదను. + +శ్రీధర;- తార! తార! నాయానవలదుసుమా! నీవట్లుచేసిన.... తారా! నీకు ప్రపంచానుభవములేదు. అనేక సమయములందు మౌనమే యెక్కువఫలము నొసగును. నీవేమైనను నామాటవినక గుట్టుబయలు పెట్టితివా, నిక్కముగ నేను ఆత్మహత్యచేసి కొందును. + +తార:-(దు:ఖించును) అయ్యయ్యో! మీకి శిక్షయగునే నేనెట్లు ఓర్తును. + +శ్రీధర:- బిడ్డా! ఏడ్వకుము. నాకేమియు బాధకలుగదు. జైలునందు బాధఏమున్నదమ్మా? జైలుబయటజరుగు అధర్మప్రవర్తనము లోపల లేదమ్మ, నీకు తెలియునే! మరియొక్కమాట. ఇప్పుడు మనసమాజములో స్త్రీలను బాదించుచుండు బాధలకంటె, హింసలకంటె కారాగృహమందు కలుగు బాధలు మిక్కిలి తక్కువ అమ్మా! ఈ అవివేకపు ప్రకృతా అచారసంప్రదాయములను జైలుకంటె ఆజైలేమేలమ్మా! ఏడ్వకుము. ఏడ్వకుము. నేనెచ్చటనున్నను నీక్షేమమ్నకయ్యే పరమేశ్వరుని ప్రార్దీంచు చుందును. నీఆరోగ్యమును కాపాడుకొనుము. నీవు దు:ఖపడవలసిన సమయము గాదమ్మ, నేనుత్వరలో వచ్చెదను. + +తార:-(ఎక్కువగా దు:ఖించుచు) అయ్యా! నామంచిగదా నీకీసంకటము పుట్టిననాడే నేను చచ్చియుండ గూడాదా? + +శ్రీధర:- తారా! నీవట్లనరాదు నాకొరకు...నీ....నీ శ్రీధరునికొరకు సుఖముగ బ్రతికియుందుము. నీవు దు:ఖించిన చూడలేనమ్మ. కోటినరక భాధలుగూడ నాహృదయమును బేదింప జాలవుగాని, నీకంట నీరు పెట్టుట మాత్రము తాళజాలను. నీ వేడ్వకుము. లీలావతిదేవి నిన్నుగాపాడును. నీయందుండు నిర్దోషి యైనప్రానికై నీవుదేవుని ప్రార్దించుచుండుము. నీయట్టివారి \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0085.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d3af488183cac72c1913237c543acd67fe0bf2c --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0085.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +కై:- నేనుదేవదేవుని ప్రార్దించు చుందును. ఇంక కాలవిళంబమగుచున్నది. సుఖంగనుండుము. + +తార:- అయ్యే! ఈన్యాయస్ధానములో న్యాయమే లేదే! + +శ్రీధర:-పిచ్చితారా! బయట మాత్రము న్యాయమున్నదా? సమాజమున ప్రకృతము నిజమైన ధర్మములేదు. సమాజము లోని అంతర్భాగమైన న్యాయస్ధానమున నిజమయిన న్యాయములేదు. + +న్యాయా:-అమ్మా! తారాదేవి! ఇంకమీరు సంబాషణ ముగింపుడు.జరుగతగిన కార్యములున్నవి. + +తార:-(దు:ఖించుచు తనస్థానమునకుబోవును) + +న్యాయా:- శాస్త్రిగారు! మీపైన ఇండియన్ పీనల్ కోడు శక్షను 380 లేక 411 మేరకు చార్జుచేయబడియున్నది. మీరట్టినేరము చేసితిరా? + +శ్రీధర:-లేదు. + +న్యాయా:-ఫిర్యాదిపరము సాక్షులను మరల సవాలుచేయుటకు మీకు అవకాశము రేపటివరకు గడువిచ్చియున్నాను. + +శ్రీధర:-అయ్యా! నాకేగడువునక్కరలేదు. నేనడుగ వలసిన ప్రశ్న ఏదియులేదు. నాకు సాక్షులక్కరును లేరు. నాసాక్షి జగస్సాక్షియే.... + +(అప్పుడు రాజారావు తొందరగా ప్రవేశించి జేబులోనుంచి చంద్రహారమొక్కటితీసి మేస్ట్రీటుగారి మేజాపైనుంచి) + +రాజా:-మేజస్ట్రీటుగారు! అదియే వీరణ్ణశెట్టిగారియింట దొంగిలింపబడిన వస్తువు. దీని విషయము నేను సవిస్తరముగా చెప్పెదను. అయిన నాసాక్షిత్వము మీరు బహిరేంగముగా కాక మీగదిలోనే వినవలెను. యదార్దము చెప్పెదను. శ్రీధరశాస్త్రి నిరపరాధి + +న్యాయా:-భీమసేనరావుగారు! ఇదిఏమి మీకుమారునిది వింత చర్యగానున్నదే? \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0086.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6da720d2cd5fde62a3b6ca1380980ec0ea8510a6 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0086.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +భీమ:- ప్రభువుగారు మన్నింపవలెను. నాకేమిఅర్ధముకాదు. నాకుకొంత అవకాశమిచ్చిన నాకుమారునితో మాటలాడి పిదప విన్నవించెదను. + +న్యాయా:-( ప్రాసిక్యూటింగు ఇంస్పెక్టరును తమవద్దకుపిలిచి యేమో రహస్యముగామాట్లాడి) +ఈనాటి కోర్టుచాలించియున్నాము. ఈకేసుమరల మరునాటికి వాయిదావేసి యున్నాము. శ్రీధరశాస్త్రిని స్వంతజామీను పూచీపైన విడుదలచేసినాను. (అనిలేచిపోవును, అందరూలేతురు.) + +స్థలము-కచ్చేరిముందు—వీధి - సాయంకాలము. + +ప్రాసిక్యూటింగు ఇంస్పెక్టరు, వకీలు భీమసేనరావు, మాట్లాడుచు ప్రవేశింతురు. + +ప్రా-ఇన్:- భీమసేనరావుగారు! మీరునాకుస్నేహితులు. నేనుఎల్లప్పుడు మీక్షేమమును కోరువాడనేకాని అన్యుడనుకాను. మీరు ఈవిషయమున యదార్ధము పలుకవలయును. + +భీమ:- నాకుమారుడు మీతో ఏమిచెప్పెను? + +ప్రా-ఇన్;- ఉన్నయుదంత మంతయు తెలిపియున్నాడు. మీరు దాచి ప్రయోజనములేదు. చోరీ చంద్రహారము నీమేజాలోనుంచి క్రిందపడియుండగా +మీనౌకరు యల్లప్ప దానిని తీసి తనకిచ్చెనని చెప్పియున్నాడు. అదియుగాక దీనియందుండిన దసపదకమునూఆచార్యులవారు శ్రీధరశాస్త్రియింట పడవేయించిన సమాచారమును చెప్పియున్నాను. ఇంకేమిచెప్పవలయును.? + +భీమ:- అయ్యా! నీకులోకానుభవము ఉండియు ఇది కుట్రయని తెలుసుకొన పోతిరే. \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0088.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb402ebf2ce183e5fe102f84039d9a6cabdc2701 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0088.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ప్రా-ఇన్:-రండు యోచింపకుడు. ఉదారమానసమునహింపుడు. ఇందువలన మీకుకలుగబోవు పరిభవము తొలగుటయే గాక సంఘసంస్కరణకార్యమున మీకు ఎనలేని కీర్తికలుగును. తప్పులను ఒప్పులుగా మార్చుటయే ఉత్తమ జీవియొక్క ముఖ్యకర్తవ్యము. (అనిభీమసేనరావును చేయిపట్టి పిలుచుకొనిపోవును.) + + ----- + + బీమసేనరావుగారిగృహము-వివాహమంటపము. + +నాగస్వరము వాయించుచుందురు. బంధువులు, మిత్రులుకూర్చొని యుందురు. + +పురోహితుడు లోపలినుండి రాజారావును, తారాబాయిని మంత్రములతో పసుపువస్త్రములతో పిలుచుకొనివచ్చును. అప్పుడు విద్యాలంకారాచార్యుల వారు ప్రవేశించి అందరికి అక్షత లొసగి చేతులుమోడ్చి) + +విద్యా:-సోదరసోదరీమణులారా! ఈ వధూవరులను ఆశీర్వదించుటకుముందు నావిన్నపమొకటి సావధానముగా వినవలెను. + +ప్రపంచములో తెలియకజేయు దోషములుకొన్ని, తెలిసిచేయు దోషములుకొన్ని, తెలిసియుచేయు దోషములే పాపమము అని అనిపించుకొనును. అట్టిపాపమునకు ముఖ్యముగా భీతియేకారణము. ఆభీతికి అజ్ఞానమే జన్మస్ధానము. అజ్ఞానము దైవభక్తి లేనందుననే కలుగును. + +శాస్త్రపాండిత్యముల వలన దైవభక్తి కలుగదు. స్నాన, సంధ్యాద్యమష్ఠానముల వలన దైవభక్తి కలుగదు. జప తపంబులవలన మాత్రమే లాభములేదు. సర్వేశ్వరునకు ప్రీతికలిగించు పనులవల్లనే తప్ప వేరెట్టి యుపాయములనైనను దైవభక్తికలుగదు. \ No newline at end of file diff --git a/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0089.txt b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b77363a9ef71dd1c449b0365221ebaacae04273 --- /dev/null +++ b/Saripadani_Sangatulu_by_Bellary_Raghava/page_0089.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పరమేశ్వరుడు పరమదయాళువు. తెలియక చేసినవారి తప్పులను తప్పక క్షమించును. తప్పులని తెలిసియు మనస్సు త్రిప్పజాలని దానినిగూర్చి మిక్కిలి పశ్చాత్తాపపడును. ఆయన తపులను నిర్భీతిగా ఒప్పుకొనిన వారిని కరుణింవి కడతేర్చును. + +ప్రకృత దేశకాలనిమిత్తముల ననుసరించి మనసాంఘిక సమస్యల విషయమై నాపొరబాట్లను సవరించి, క్షమించి న్యాయమార్గమందును, ప్రేమమార్గ మందును, నాకు చక్కని ధైర్యము కలుగ జేయుగాక అని పరమేశ్వరుని ప్రార్దించుచు, ఈవధూవరులతొకూడ నేనును మీకు వందనములర్పించు చున్నాను. + +(అనుచు వధూవరులతొడ ఆచార్యులవారు సైతము సభకు సాస్టాంగదండప్రమాణములు చేయుదురు.) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/meta.json" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2904d2d45e9497ed694a9cc4bd4ea6bb46e85f4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/meta.json" @@ -0,0 +1,497 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 163, + "total_pages": 214, + "filename": "అచలాత్మజాపరిణయము (తిరుమల బుక్కపట్టణ వేంకటాచార్యులు).pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 3 + }, + "2": { + "quality": 1 + }, + "3": { + "quality": 1 + }, + "4": { + "quality": 1 + }, + "5": { + "quality": 1 + }, + "6": { + "quality": 1 + }, + "7": { + "quality": 1 + }, + "8": { + "quality": 1 + }, + "9": { + "quality": 1 + }, + "10": { + "quality": 1 + }, + "11": { + "quality": 1 + }, + "12": { + "quality": 1 + }, + "13": { + "quality": 1 + }, + "14": { + "quality": 1 + }, + "15": { + "quality": 1 + }, + "16": { + "quality": 1 + }, + "17": { + "quality": 1 + }, + "18": { + "quality": 1 + }, + "19": { + "quality": 1 + }, + "20": { + "quality": 1 + }, + "21": { + "quality": 1 + }, + "22": { + "quality": 1 + }, + "23": { + "quality": 1 + }, + "25": { + "quality": 1 + }, + "28": { + "quality": 1 + }, + "29": { + "quality": 1 + }, + "30": { + "quality": 1 + }, + "31": { + "quality": 1 + }, + "32": { + "quality": 1 + }, + "33": { + "quality": 1 + }, + "34": { + "quality": 1 + }, + "35": { + "quality": 1 + }, + "37": { + "quality": 1 + }, + "39": { + "quality": 1 + }, + "42": { + "quality": 1 + }, + "43": { + "quality": 1 + }, + "44": { + "quality": 1 + }, + "46": { + "quality": 1 + }, + "47": { + "quality": 1 + }, + "48": { + "quality": 1 + }, + "49": { + "quality": 1 + }, + "51": { + "quality": 1 + }, + "55": { + "quality": 1 + }, + "56": { + "quality": 1 + }, + "57": { + "quality": 1 + }, + "58": { + "quality": 1 + }, + "59": { + "quality": 1 + }, + "60": { + "quality": 1 + }, + "61": { + "quality": 1 + }, + "64": { + "quality": 1 + }, + "65": { + "quality": 1 + }, + "66": { + "quality": 1 + }, + "67": { + "quality": 1 + }, + "68": { + "quality": 1 + }, + "69": { + "quality": 1 + }, + "73": { + "quality": 1 + }, + "74": { + "quality": 1 + }, + "75": { + "quality": 1 + }, + "77": { + "quality": 1 + }, + "78": { + "quality": 1 + }, + "79": { + "quality": 1 + }, + "80": { + "quality": 1 + }, + "81": { + "quality": 1 + }, + "82": { + "quality": 1 + }, + "84": { + "quality": 1 + }, + "85": { + "quality": 1 + }, + "86": { + "quality": 1 + }, + "88": { + "quality": 1 + }, + "89": { + "quality": 1 + }, + "91": { + "quality": 1 + }, + "92": { + "quality": 1 + }, + "94": { + "quality": 1 + }, + "95": { + "quality": 1 + }, + "96": { + "quality": 1 + }, + "97": { + "quality": 1 + }, + "99": { + "quality": 1 + }, + "100": { + "quality": 1 + }, + "102": { + "quality": 1 + }, + "103": { + "quality": 1 + }, + "104": { + "quality": 1 + }, + "106": { + "quality": 1 + }, + "110": { + "quality": 1 + }, + "111": { + "quality": 1 + }, + "112": { + "quality": 1 + }, + "113": { + "quality": 1 + }, + "114": { + "quality": 1 + }, + "117": { + "quality": 1 + }, + "118": { + "quality": 1 + }, + "119": { + "quality": 1 + }, + "121": { + "quality": 1 + }, + "122": { + "quality": 1 + }, + "123": { + "quality": 1 + }, + "125": { + "quality": 1 + }, + "126": { + "quality": 1 + }, + "127": { + "quality": 1 + }, + "129": { + "quality": 1 + }, + "130": { + "quality": 1 + }, + "131": { + "quality": 1 + }, + "132": { + "quality": 1 + }, + "133": { + "quality": 1 + }, + "135": { + "quality": 1 + }, + "136": { + "quality": 1 + }, + "137": { + "quality": 1 + }, + "138": { + "quality": 1 + }, + "139": { + "quality": 1 + }, + "140": { + "quality": 1 + }, + "141": { + "quality": 1 + }, + "142": { + "quality": 1 + }, + "143": { + "quality": 1 + }, + "144": { + "quality": 1 + }, + "146": { + "quality": 1 + }, + "147": { + "quality": 1 + }, + "148": { + "quality": 1 + }, + "151": { + "quality": 1 + }, + "152": { + "quality": 1 + }, + "153": { + "quality": 1 + }, + "154": { + "quality": 1 + }, + "156": { + "quality": 1 + }, + "157": { + "quality": 1 + }, + "158": { + "quality": 1 + }, + "159": { + "quality": 1 + }, + "160": { + "quality": 1 + }, + "161": { + "quality": 1 + }, + "162": { + "quality": 1 + }, + "164": { + "quality": 1 + }, + "165": { + "quality": 1 + }, + "168": { + "quality": 1 + }, + "169": { + "quality": 1 + }, + "170": { + "quality": 1 + }, + "171": { + "quality": 1 + }, + "172": { + "quality": 1 + }, + "173": { + "quality": 1 + }, + "174": { + "quality": 1 + }, + "175": { + "quality": 1 + }, + "176": { + "quality": 1 + }, + "179": { + "quality": 1 + }, + "180": { + "quality": 1 + }, + "182": { + "quality": 1 + }, + "183": { + "quality": 1 + }, + "184": { + "quality": 1 + }, + "185": { + "quality": 1 + }, + "187": { + "quality": 1 + }, + "188": { + "quality": 1 + }, + "191": { + "quality": 1 + }, + "192": { + "quality": 1 + }, + "193": { + "quality": 1 + }, + "194": { + "quality": 1 + }, + "195": { + "quality": 1 + }, + "196": { + "quality": 1 + }, + "197": { + "quality": 1 + }, + "198": { + "quality": 1 + }, + "201": { + "quality": 1 + }, + "202": { + "quality": 1 + }, + "203": { + "quality": 1 + }, + "204": { + "quality": 1 + }, + "205": { + "quality": 1 + }, + "206": { + "quality": 1 + }, + "209": { + "quality": 1 + }, + "210": { + "quality": 1 + }, + "211": { + "quality": 1 + }, + "212": { + "quality": 1 + }, + "213": { + "quality": 1 + }, + "214": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0001.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0001.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..063b9500ab11b9e81e8f883a0342511aef066991 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0001.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +అచలాత్మజాపరిణయము

+ద్వ్యర్థికావ్యము

+ +శ్రీమాన్ తిరుమల బుక్కపట్టణ వేంకటాచార్య

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0002.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0002.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a145adb9421b722eb2e08e3b9b319fb919520aa --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0002.txt" @@ -0,0 +1,20 @@ +అచలాతజా పరిణయము. +ద్వ్యర్ధ ప్రబంధము. +ప్రధమాశ్వాసము. +ఉ. శ్రీరమణీమణీసతత +జృంభితము స్వర వైజయంతికా +సారవిరాజితంబు విల +భూరిత కోర నింపులకు +సన్రుచికే స్తుభ శోభితంబు నౌ +బొల్పెసఁగంగను భ క్త కోటికా +ధారము సౌఖ్యదాయియగు దైవశిఖామణి శౌరిఁగొల్చెద + +షష్ఠ్యంతములు. +కె. ఏతాదృశ సుగుణమణి +వ్రాతాంబుధికిం బ్రపన్న వర సేవధికిం +బీతామిత గీతామృత +జాతౌఖల సుజనముక్తి సౌఖ్యావధికిన్. +C +టీ. ఏతాదృశి=ఇట్టి, సుగుణమణి = యోగ్యపణములనెడు మాణిక్య +మలయొక్క, వ్రాత = సముదాయమునకు, అంబుధికిన్ = +సముద్రుఁ డయి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0003.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0003.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a33662e249a900f67bad5b4e2d907a5117790685 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0003.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +2 +అచలాత్మజా పరిణయము. +నట్టి మీ, ప్రపన్న = భక్తులకు, వర = శ్రేష్ఠమయిన, సేవధికిస్ – నిధియైన +ట్టియు, పీత = పానము చేయఁబడి, అమిత = హద్దులేని, గీతా = భగవద్గీత +అమృతబింశువులయొక్క, జాత = సమూహముగల, +య నెడు అమృత +అఖిల = ఎల్లవారైన, సుజన += +కా యోగ్య జనులయొక ముక్తికి= మోక్షము +చేతనయిన, సౌఖ్య = సుఖమునకు, అవధికిన్ = హద్దయినట్టి వానికి, +క. శరణాగత భరణాయత +కరుణారస లస దపొంగ కమలదళాఘా +భరణాళి వితరణాదృత +వరుణాలయ రాజదుహితృ వర వక్షరకుక్. +శరణ +1 +రక్షణమునుగూర్చి, ఆగత వచ్చిన వారియొక్క, +భరణ = పోషించుటచేతను, ఆయత = విస్తారమైనట్టియు, కరుణారస దయా +రగము చేత్తరు, లసత్ = ప్రకాశించుచున్న, అపాంగ = క్రేకంటి చూపు += +ల నెడు, కనులదళ = తామర రేకుల యొక్క, ఓఘ = సముదా యురూపరుగు +ఆభరణ – అలం కారములయొక్క, అళి = పత్తి యొక్క, విశరణ= ఇచ్చుట +చేతిను, ఆదృ=ఆదరించఁబడిన, వరుణాలయ దుహిత్బ = లక్ష్మీ చేత, వర = +శ్రేష్ఠనుగు, వత్సరకునే = వక్షస్థలము గలిగినట్టివారిణి. +కె. గరణ రహతార ణ పర +రహితార్హణ +బర్హిణ హయ వర సరోబ నన హుసుకున్ +బర్హ పరీబగ్ధ ధురీ +ణార దక్షిణ చుకుటాంచ +వా +దవతు సురకుర్. += +3 +టీ. గర్హణ = నిందతోడ, రహిత -- శూన్యమైనట్టి ము, అర్హణ +పూజ, పర=ప్రథానముగల, బర్హణ - నెమిలియనెడు, భర - శ్రేష్ఠమయిన, +హ భు=గుఱ్ఱముగల కుమారస్వామియొక్క సరః = సరస్సునందైన, (అనఁగా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0004.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ba434637ea4cbab55772ccc22b111c7aeed53c1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0004.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +3 +స్వామి పుష్కరణి యందయిన) అజ్జరన - పద్మవనమునకు, హంసునకున్ = +అంచయైనట్టియు, [అందు విహరించునట] బర్హ = నెమిలిపుకి య నిడు. +పరిబర్హ - రాజచిహ్నము యొక్క, సురీణ • భాగమును వహించినట్టి ను, +అర్హత్ = - = +తగిన, ఆశీణ – చెడిపోనట్టి, ముకుట - కిరీటముచేతను, అంచత్ - +ఒప్పుచున్న, అవతంసునకున్ = శిఖ కలిగినట్టివారికి +క. నందనతకు నిందన కృద +టీ. +మంద నవ యశోవిశేష మహిము జిత వృష +స్వదన చందన కుంద న +'మేదు;కు నజాడ పటలంహిత తునునకు. +నంద-తరు += +४ +60 +కల్పవృక్ష ముల యొక్క , నిందన ఏవగింపులు, +'కృత్ = చేయునట్టి, ఆనంద = గొప్పదియగు, నవ= నూనమైనదినగు, +యశోవి శేష = కీర్త్యతిశయము యొక్క మహిమ = +సామర్ధ్యముచేతను, +±త = జయిచఁబడి, వృషస్యందః = ఈశ్వరుఁదును, చుసిన మంచి +గందమును, కుంద = మల్లెపూవులును, శివ = నూరి గుఁడుగు, ఇఎదురుకు +చంద్రుఁడు గలిగినట్టియు అశాండ = బ్రహ్మాండముల యొక్క, పటల = +శుమూహమునకు, హిత అనుకూలనుకు, (అవఁగా నుండఁదగిన) తుం మనకు = +కడుపు గలిగినట్టినానికి, +విశేష – (నమేదుఁడని చెప్పుటచేత కళ్ళకు లేద 3 ము, +పొందువాఁడనియు స్వారస్యము) +క. శబరీ కబరీ నిబిరీ +స బరీభృత పంజులప సవ రిరసయి షా +శబలిత సరహరివిగ్రహ +కబళిత కళ్యాణకశిపు ఘన గరిము నకుల్ . +వృద్ధి +h +ఆ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0005.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b207d671ee037abf1b6ca8f132fd38dee4667e5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +అచలాత్మజా పరిణయము. += +టీ. శబరీ = శబర స్త్రీ వేష ధారిణియగు లక్ష్మీయొక్క, కబరీ = కొప్పు +నందు, నిబిరీస= దట్టము గాను, బరీధృత = మిక్కిలి ధరింపఁబడిన, పంజుల +ప్రసవ అశోక పున్నములయొక్క, రిరవయిస్తా = అస్వాదించనిర్ఛ చేతను, +కో బల్లె = చిత్రవర్ణముక లడియై చేయఁబడిన, నరహరి విగ్ర హ -నృసింహశ +కముచేతను, కళిత మిఁగఁబడిన, కళ్యాణకశిపు = హిరణ్యకశిపునియొక్క +మః = గొప్పడియగు, గరిమునక్షణ = గౌరవము గెలిగినట్టివానికి, += +. +3, వేలాతిగ లీలాతిశ +యాలాప కలా కలాప హర్షిత ధరణీ +లీలా తరుణీ లాలిత +ఖేలా పరిచరణ చరణ +టీ. వేలాతిగ = హద్దుమీ తిన, +కిసలయ ధృతికి౯. +- +లీలా విలాసములయొక్క, +www += += +3 +ఆల +కోయ = గొప్పతనముగల, అలాప = పలుకులయొక్క, కలా - +యొక్క, కె లాప = సమూహముచేతను, హృతి - సంతో షింపఁజేయఁబడిన... +ధరణీ భూమియను, లీలాతిరుణీ = విహార స్త్రీ చేతిను, లాలిత ఆదరించం += +బడిన, ఖేల - క్రీడయందైన, పరిచరణ = ఉపచారము గల, చరణకిసలయ -- +చివుళ్ళవఁటి పొడి మరియెక్క, ధృతికి = ధరించుట గలిగినట్టివానికి +పాడిమఁ +క. బంధుర దర మంధరతర +సింధుర వర చరణ చరణ శీత ముఖ మగర +స్కంధ నవోద్దంధన కృ +దంధ సమ త్ఫలిత భరిత తత చక్రునకు. +టీ. బంధుర = విస్తారమగు, దర - భయముచేతను, మంధరతర : +13 +2 +మిక్కిలి మందమయిన, సింధుర ఏనుఁగుయొక్క, వర = శ్రేష్ఠనుగు, +పాదముయొక్క, చరణ = నమలుటయందు, +చరణ = \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0006.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8b916f9a6793889136f96c802c8acc1f55d7b696 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +సుఖ +ప్రధమాశ్వాసము. +. +5 +మోముగల, సుకర - వెస యొక్క, స్కంధ మూపు యొక్క +నవ = కొత్తది భుగు, ఉర్ధంధన = నరుకుటరు, కృత్ = చేసినట్టియు, గంధ * +లేశముగాను, నుత్ = మగినట్టి ము, సరిత - బురనచేత, భరిక నిండిన, +తత విస్తారచుగు, చకునకు = సందర్శనముగలిగినట్టి వానికి. +క. జల్పాక ఒక ల్పాతిగ +తా +తల్పాకలితునకు సుజన తా హిత కరణా +కల్పాగముకల్పాంచ ద +స ల్పాభను ముద్రికాక హస్తాబుకు. += += += +ఆతి గ = +५ +టీ. = +జిల్పాక = ప్రేకుల యొక్క, వికల్ప = పుగీతులను, +అతికమించిన (అనఁగా శబ్దశాస్త్రపు కట్టులేక పలగుంది పువఱఁగుల +శబ్దము నుచ్చరించుచుండఁగా దానికి కట్టు నేర్పరచిన వాఁడరుట అగఁగా +పరింజలి, ఆ9ఁడే శేషుఁడు) శేషుఁడ నెను తప్పి = శభ్యమును, ఆకలితు +సకుజే = ఒప్పుచున్నట్టియు, సంజనతా = యోగ్యజన సమూహము యొక! +ఇష్టముయొక్క, కరణ = చేయుటయును, కల్పాగ కుకల్ప - కల్ప +వృక్షముతో సమానమయినట్టియు, అంచర్ ఒప్పుకున్న, అనల్ప = విస్తార +మగు, ఆభయముద్రిక = భయములేదని యద్ధను సూచనజే యునట్టి యభి + +శయము, అంక = చిహ్నముగాఁగల, హస్తాలునకు = పద్మ మురంటి హస్త +పద్మమురటి +గలిగినట్టి వానికి. +హిత = +క. విష్ణున కరిజిష్ణున కతి +ధృష్ణున కీస జావనీ చరిషునకురు వ +నరిషున కతితృష్ణునకు భ +ధణ +విష్ణునకును గృష్ణునకు న విత కృష్ణుఁకుక్. += +7 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0007.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05e553ce2acfd337233de95a178b6bc50a6aeb00 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +6 +అచలాత్మజా పరిణయము, +టీ. విష్ణు: ఇన్ = వ్యాపక స్వభావుఁడైనట్టియు, అరిజిష్ణునకు +శత్రువులను జయించునట్టియు, ఆతిధృష్ణునకు = మిక్కిలి += +దురుసంవా +డయి: ట్టియు, ఇనజ = యమునానడియెక్క, అవనీ భూమియందు, చరిష్ణు +నRE" = సంచరించువాడు గట్టియ, వర్ధిష్ణ కజ్ = వృద్ధిబొందు స్వభా +భము గలిగినట్టియు, అతితృష్ణునKE = ఆశ నతిశ్రమించినట్టియు, (ఆశలేని +వాఁడనుట భవిష్ణునకుగా కాఁగలవాఁడయినట్టియు, కృష్ణునక +కృష్ణావతారుఁడయినట్టియు, అవిత – రక్షించఁబడిన, కృష్ణునకు = ద్రౌపదీ. +దేవి గలిగినట్టి వానికి, +క. వాచాతిగ భీ చాపల +== +టీ. += +నీచాXX మన్మనోజ నిత తాప హరా +నూచాన సుధా చారు ద +యాచాతురి నలరు వేంక టాచల పతికి౯. += += : +వాక్యములను, అతిగ = అతిక్రమించిన, (అనఁగాఁ +జెప్ప శిక్యము గాని భీ = = += భయమయెక్క, చాపల చాంచల్యముగల . + +నీచ = తక్కువ వానిలో, అగ్రగ = ముందుగా నడచునట్టి, మత్ = నా +యొక్క, మనః = చిత్తమనఁదు, జనితి పట్టిన, తాపుతాపము యొక్క +హర=హరించుటయఁదు, ఆనూచాన - గరువు వలన సాంగా ధ్యయనము జేసిన, +(అనఁగా బాగుగ నెఱిఁగినదనుట) సంధా= అమృతము వలె, చారు = మనో +హరమయిన, దయా - అక్కటికమ యొక్క, చాతురి = +నేర్పుచేతను +ఆరు = ఒప్పుచున్నా, వేఁకటాచల పతిక్షా = తిరుమలకుఁ బ్రభువగు +శ్రీ వేంక టేశ్వరానికి. +వ. సమర్పితంబుగా నొనర్పఁ బూనిన యచలాత్మజా పరిణయం- +బను శ్లేష ప్రబంధంబునకుఁ గథావిధానం బెవ్విధానంబునం +బవ రిలైనన. +m \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0008.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0235efa11d27f0bc5bf33fecb85832c45af97bfb --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +7 +టీ. సమర్పితంబుగా = ఈయఁ బడ్డదిగా, ఒకర్పజ్ = చేయుటకు, +పూనిన ఆరంభించిన, అచలాత్మజా = పర్వతపుత్త్రి)శయగు పార్వతియొక్కయు, +భూపుత్త్రికయగు సీతయొక్క యు, పరిణయంబు=వివాహము, (అనఁగా వారి +వివాహకధ ప్రధానముగాఁ గలది) అను = అని చెప్పఁబడునట్టి శ్లేష +ప్రబంధమున&జ్ "రెండర్థములు గల కావ్యమునకు, కథావిధానంబు క థా +పద్ధతి, ఎవ్విధానంబునజ్ = ఏతీరున, ప్రవర్తిల్లెనన జరి గానన. += +కథాప్రారంభము. += +ఉ. వందన కృతి్పురందర భ +నంద ముకుంద కీర్తి: ధ +సుందరులం దగర్చి వర +వ ప్ర ముఖామర బృంద మిందిరా +న గ్రధన ప్రధ నొప్పు బాసవాల్ +లు స్వని నైమిశ మట్టి సజ్జనా +నందనమై విలాస జిత నందనమైన తపోవనంబునన్. += +కుంద += += +టీ, వఁదః నమస్కారమును, కృత్ = చేయుచున్న, పురందర +జేవేంద్రుఁడును, భవ = శివుఁడును, ప్రమఖమొదలుగాఁగల, అనుక = దేవ +కల యొక్క, బృందము "సుమూహముగల, నైమిళము = నైమిళమను పేరుగల, +వని = అరణ్యము, ఇందిరా లక్ష్మీ యొక్కయు, నంద = నందుని యొక్కయు +కృష్ణునియొక్కయు, కీర్తి = కీర్తులయొక్క, కధన = కథల +యెక్క, గ్రఢన కూర్చడమందు, ప్రథన్ ప్రసిద్ధిచేత, ఒప్పు – తగియున్న, += +ఔశవాల్ = మనుల యొక్క, వుండరులన్ = స్త్రీలచేత, తనర్చి = ఒప్పి +-బై, వీరxన్ = ప్రకాశించును. అట్టి ఆప) కారమైన, శజ్జన యోగ్యజనులకు, +ఆనందము = ఆనఁదింపఁ జేయఁనది, ఐ = అయి, విలాగు = శోభ చేతను, జిత= +జయించఁబడిన, నందన మైన, స్వర్ణోద్యానముకలది యైనట్టి, తపోవనంబున్ =, +తపన్సున కనుకూలమగు వనమందు, ముందు పద్యము తో సస్వయము +== \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0009.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d740c726fb3a9e0b617cbc67077f3b90ac17487c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +8 +అచలాత్మజా పరిణయము +చ. సరసిజపత్ర నేత్ర వర శ్రీ సామజ వల్లభ శృంఖలాయిత +స్వ రచిత భక్తి రతుఁడు శౌనక మాని మనో వినోద కృ +త్సరళ కథాభిధాన దప ధాన విధాతకు సూతజు న్మనో +శ్రీ +హర మచలాత్మజా పరిణ యుంబు నయంబున దెల్ప వేయనర్. += += +అభిధా= +టీ. సగసీజ పత్రి నేత్ర=విష్ణువనెను, వర = శ్రేశ్వరు బున, సాగు +వల్లభ = గజరాజునకు, శృంఖలాయి? = సంకెలవలే నా వరించుచున్న, స్వ +తనచేత, రచిత = చేయఁబడిన, భక్తి = భక్తి చేతను, మానితుఁడు = పూజించఁ +బడిన, శౌనకమా? శోనకుఁడను ఋషి, మరోచికోన మనస్సంతోషమును, +కృత్ = చేయుట్టి సరళ - మృదువులగు, కథా=శనల యొక +| +చెప్పుటయును, పబ్ = యోగ్యమయిన, అవధాన = జాగరూకతకు, విధా +తను చేయుట్టి, లేదా జాగరూకతయందు బ్రహ్మయునట్టి, నూకజూన్ +నూతపుత్తు, మగునోహకము=మదినా అదింపఁడే ముగట్టి, అవతాత్మజాప్రణ +యంబున్ =ఆ చలాక్మజాతి వాహమును, నయంబుగన్ - నీతి దేశ, చెప్పవే +అచలాక్మజానివాహమును, = +చెప్పుమా, ఆనన్ * అకగా, పయి పద్యములో సవ్వచుము. +ఉ. సంతస మంత కొంత మది సంధిల సూతసుకుందు బళ్కె కో +- +శాతి నిశాత సద్వచన శ్రీ చాకు చేసి నచలాత్మజా మహా +దృతము దె బ్పను టి వది శీ యంబిక పెడ్లి యొ, సీత పెళ్లియో +మితగ రెంచుకొక్క పరి వెల్వడఁ జెప్సిద నంచు హృషుండై. +5 +టీ. అంక= అంతలో, కొంత సంతసము = కొంచెమసుపంతోషము, మదిన్ - +మనస్సుగంపు, సంధిలన్ = కూరుకోగా, నూతసుకులను రోమహర్షణు +కొడుకు, ఉగ్రశ్రవురు. ఓశాంతినిశాంత = శాంతికి గృహమైన మో శౌన +కుఁడా ! సత్= శక్యముకు, వదిన వాక్యముల యొక్క చాకురి చేన్ = +"నేన్పుచేతను, అచలాత్మజా వాఅచలాత్మజ యొక్క, మహత్ "గొప్పదిరుగు లేక, += +లేదా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0010.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b00d24552d0acd6b8ca18a16c57da81a7a752af --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ప్రధమాశ్వాసము. +మహా ఉత్సవము యొక్క, ఉదుతన్ వాత్తు, తెల్పుచుంటివి = చెప్పు +పంటిని, అది = నీవు చెప్పుకున్నది అంబిక పెడ్లి యో = = సార్వతీ వివాహమో? +వేత్త పెడ్లి యో – జానకీ వివాహమో? విగా = అశ్చర్యముగా, రుకున్ = +రెసుధుడు, ఒక పరి - ఒక్క ప్యూరము, వే వ్వెశన్ = బనుబదేప +ఇట్లుగా, చెప్పెనన్ = చెప్పెనను, అంచు - అనుచు, హృష్టుడై సంతో += +షించినవాఁడై, పలెన్ = చెప్పెను. += +క. అరుగత సరద్థ పరమహి +మ నగరి సకలభవనాగ్ర మహిత గజౌఘు +బునఁదనకు సదాగతి కృత +ఘన సంగతి మిధిల మనఁగ శ్రీ గుమాస్పద మై or += +సార్వతీపరము — అనుగత సరస్థ పరమ - అనుగత ఆరు పరించిన, సత్= +మోర్వరుగు. అర్థ=వస్తువుల వేతను, పరరుశాత, ఎక్పరు యి నదిచుకు, హిమ +నగరి హీరువర్పురము, సకల భవ నాగ్రమహితగఔను బునన్ - సకలభ = +ఎరుఁగు పిల్లలతోఁ గూడిన, వ్మూగ్రదావనా +గ్రములయుగు, మహిక= పూజ్యము +లైన గజ = ఏనుగు ) యొక్క ఓ సుబన్ * సమూహము నేతము, సనా +గతీ... మిధిల, సరాగతి - నా మువు వేతకు, కృత = చేయుఁబడిన, ఘః = +మేసుముల యొక్క, సంగీతి = కలయిక యొక, A) మిధి = మున వకకు, ఆ +పొందినది, అనఁగన్ - అరునట్లు గా (ఆరఁగా ఏరుఁగు బంశంగా నీ మేను +ములేలయని గాలి మేను మసుల నెగరగొట్ట్పినవనుట) గను గొప్పతనమునకు, +[అకఁగా నొన్నయ్య మునకు] అప్పనమై స్థానమై, తనకున్ ఒప్పుడు. += +సీతాపనము —అరుగత . ..మహీము, అనుగత సదగ్ధ అనుసరించిన మంచి +వస్తువులచే, పర = ఉత్కృతకు బున, మహిమ • సామధ్యముగల, పదా +x... box. 35 యోగ్యులయొక్క, ఆగతి = వచ్చుటచేతను, +చేయబడిన, మన = గొప్పవారియొక్క సంగతి - కలకగల, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0011.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f10add29599cac79b5fde07e92538797f11b917c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +10 +అచలాత్మజా పరిణయము, +- +కురుస్తము +మిధిలయనఁగళ్ = మిధిలయను పేరుగల, నగరి - పట్టణము, గరికు - గౌర +వమునకు, ఆస్పదమై = స్థానమై, సకల... ఓసుబుక్, సకల +లయిన, భవన = గృహముల యొక్క, అగ్ర - ఎదుటను, మహిత = పూజ్య +మాలయిన, గజ = ఎనుఁగులయొక:, ఓ సుబుక్ గుమూహముచేత +గరిమాస్పదమై తనరుజ్ +ఒప్పును. +- +సీ. పంక లగ్నతలేని పద్మిను స్ప్రియుని న +ర్ధాంగీకృతినిఁ జేయ నట్టి సతులు +. +మధుపానమత్త రూపధృతి నందని కొమ్మ +లత: లినత్వమున నింపగు సురక్షుణు +లకృత పల్లవ రాగ . లగు లతకూనలు +ద్విస్వభావిత లేక వెలయు కన్య +నీ +లినుని శేజము గ్రుగ నీ మని యనసూయ +లే కళంకిని గూడ +కెనయు చాను +మానుష +గీ. లెంచ విటపాళి సంగతియించుకయిన +లేని కలకంఠులు సురాగ +భావమున లేని భామల స్పట్టణమున +శీలవతు లందును గుణారు కూలమతులు. +టీ. అప్పట్టణము తో += +ఆ పురమునందు, +వ +30 += +యోగ్య +స్వభావము గలిగినట్టియు, గుణానుకూలమతులు గుణమునకు ననుకూల +మగు బుద్ధికలవారును, అగు, ఇది ముందువచ్చు పర్మిసల్ మొదలగు నన్ని +శబ్దములకు విశేషణము, పంకలగ్నతలేని - పాపముయొక్క తగులుట లేని, +పద్మినుల్ = పద్మినీజాతి స్త్రీ, పద్మినుల్ = పద్మలతలైతే, పంకలగ్నత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0012.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c720699b276624f098288e8ece712bea449f4a1d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +3 +- +పథమాశ్వాసము. += +11 +బురద యొక్క తగులుట కలవి, ప్రియునిన్ = పెనిమిటిని, అర్ధాంగీకృతినిస్ +గగమఁగీకరించఁబడ్డ వానినిగా, చేయఁట్టి - చేయని, గుతుబ= పతివ్రత -~, +గతి = సతీదేవియొక్క యవతారాంతరమగు పార్వతి. ప్రి మూః, అర్థాంగీ +కృతునిక్ = స్వము శరీరముగల వానినిఁగాఁ జేయఁబడ్డ వారుం జేసెను. +మధుపా ... ధృతిన్ = మధుపాన = మద్యసాసముచేతను, మత్త = మదిం +చి, రూప " స్వరూపముయొక్క, ధృతిజ్ఞా - ధరించుటకును, అందని = +పొందనట్టి, కొమ్మలు = స్త్రీలు, కొమ్మలు - వృక్ష శాఖలయితే, మధు సా... +ధృతిన్ - మధుప - తుమ్మెదలచేతను, ఆసమత్ = వంగుతున్న, తరు " +వృక్ష ములచేతనయిన, ఉపధృతి = ధరించుటకు బొందినవి, అమలినత్వము +సజ్ = మాలిన్యము లేకపోవుట చేతి, ఇంపగు = ఆహ్లాదకరులగు, సు= యోగ్య +అయిన రమణులు స్త్రీలు, సుగమణులు = ఇంద్రనీలములయితే, మలి +నత్వము = నలఁ పునుపొందినవి, ఆకృత చేయఁబడని. పల్లవ = విటులయం +దలి, రాగలు = అమర క్తీకలవారు, అగు = అయిన, లతకూరలు +తకులు = చిన్న తీవఁయితే, కృతపల్లర రాగులు +- చేయండి. చివుళ్ళ +యొక్క యెరుపుగలవి, ద్విస్వభావతీ యోగ్యాయోగ్య స్వభావముగలుగుట, +లేతి వెల:యు* లేక యొప్పుచున్న, కన్యలు - స్త్రీలు, కన్య = కన్యా వాసియైతే, +ద్విస్వభావతజ్" = చరస్థిరస్వభావము గలుగుట చేతనొప్పును, ఇనుని తేజ బజ్ - +పెనిమిటియొక్క తేజస్సును, క్రుంగ నీయని = తగ్గనీయనట్టి, అనమాయలు = +కోపము లేని నారలు, అనసూయ అత్రిమహాముని భార్యయతే, ఇసుని =- +సూర్యునియొక్క, తేజము = కాంతిని, కుంగఁజేసినది = సూర్యోదయము +కాకుండఁ జేసినదనుట, ఏకలంకినిక్ = ఎట్టిమాలిక్యముగల వానిని, కూడక = +కలియక, ఎనయు - ప్రసిద్ధి బొందిన, చామలు = +- ప్రసిద్ధిబొందిన, స్త్రీలు, చామ= ఇదిశ్యామా +శబ్దతద్భవము, శ్యామాశబ్దమువలెనే, రాత్రి యద్ధము కలది. రాతియైతే, కళం +కిని = కఠఁకముగల చంద్రునిఁ గూడినది. ఎంచుకో - విచారించఁగా, వీట = += +విటుల యొక్క, పాళి = పత్తి యొక్క, గంగతి కలయిక, యించుకయిన +కొంచెను నను, లేని = లేపట్టి, కలకంఠులు += +. += +అవ్య క్తమసురధ్వనులుగల . \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0013.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a978bd3cbad6e32d2145d792ad8481a02d9ca2a9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +12 +అచలాత్మజా పరిణయము, +స్త్రీలు, కలకంఠులు= ఆడుకోయిల లయితే, విటపాళి సంగతి, విటప చెట్టు +కొమ్మలయొక్క, ఆళి = పంత్తి యొక్క సంగతి = స్నేహముకలని, సురాగ +మానుషక్తి. సూరా = మద్యముయొక్క, ఆగమ * గప్పించుట యొక్క, అను +ప క్తి = సంబంధము, భావమునన్ = మనస్సువును, నేని - లేనట్టి, భామలు = +లు, భౌమ సత్యభామయైతే, సంగమానుషశక్తి. సురాగము = పారిజాతే +వృక్షమందు, అనుహ క్తి = ఆసక్తికలది, ఇట్టివారు, ఉందుకు ఉంచున్నారు. +శా. భన్యార్ధాగమ మంత తంత్రవిధులన్ భానుబుదీపింపఁగా +స్తన్యశ్రీకరహోమయాగమహిత చ్ఛందస్ఫురద్వృన్తితో +నవ్యాజోన్నతులై సదధ్వరహిత వ్యాపారము ల్మీఱ +స్తన్యల్వాగసతు ల్పురి? బొలుతుచన్ యజ్ఞ కత్నుల్బలెన్. +టీ భవ్య.. విధులక్. భవ్య - సమంగళములై, అర్ధ = అర్థములుగల, +ఆగరు = శాస్త్రములయందలి, మంచి మంత్రములయొక్కయు, తంత్ర= +మలయొక్కయు, విధులజ్-చేయడములచేత, అని పత్నీ పరము, భవ్య +కాఁబోవునట్టి, అర్ధ=ధన ముయొక్క, ఆగము = రావడముయొక్క, మంత్ర +ఆలోచనల యొక్కయు, తంత్ర పనులయొక్క యా, విధులన్ చేయడములు +చేత, ఆనివేశ్యాపరము, భాగంబు = అభిప్రాయము, పత్నీళృంగారభావము - +దీపించఁగా = ప్రకాశించఁగా, స్తర్య... వృత్తికోజ్ - స్తవ్య- స్తోత్రము +చేయదగిన, శ్రీకర = ఐశ్వర్యమును జేయునట్టి, హోమ * హోమములగల, += యజ్ఞములయందు, మహిత - పూతములగు, ఛందః వేదములయొక్క, +స్ఫురత్ =ప్రకాశించుచున్న, వృత్తి రోజు = ప్రవర్తనముతో - పత్నీ పరము, +స్తవ్య = స్తోత్రము - చేయఁదగిన శ్రీక శోభగల, రహోమము = రహస్య +ప్రచురమయిన, ఆగమ శాస్త్రమునకు, మన్మధశాస్త్రమునకని యర్ధము, +హిత = ఇష్టమగు. ఛంద అభిప్రా యముచేత, స్ఫూగత్ - ప్రకాశించుచున్న, +వృత్తితోజ్ =వ్యాపారముతో వేశ్యాపకము, అవ్యాజోన్నతులై, అవి-గొ ల +- +6 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0014.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf5b95098e62ff908cf1b9d97f3a9b8f56e1e536 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +- +13 +చేతను, అజ మేకలసమూహముచేతను, ఉన్నతలు = ఔన్నత్యముకలవారు, +వపాహోమమున్నకై = గొఱ్ఱబను మేకలురు యజ్ఞము చేయువారికి నుండ +వలెను. పత్నీ పరము. అవ్యాజ కపటము లేనివారై ఉన్నతలు - గౌరవము +కలవారు, వేశ్యౌపరము, అయి - సదధ్వ... వ్యాసాగముల్, సత్- యోగ్య +మయిన, అధ్వర యజ్ఞములకు, హిత - ఇష్టములగు, వ్యాపారముల్ - +పరులు, పత్నీ, సత్ - యోగ్యముగు, అధ్వ మార్గముతోడ, రహిత - శూన్య +ములగు, వ్యాపారముల్ - పనులు, వేశ్యా, మీఱక్ +ఎంచక్ " ఆలోచింపఁగా, యజ్ఞపకుల్ బర్ +దేవులవలె, వాస్తవ్య +పురిష్ - +1 +- += +- +అతిశయించఁగా? +యజ్ఞములు చేయుసోమి +వేశ్యాస్త్రీలు, +నివసించియున్న, వారసతుల్ +పట్టణమున, పోలుతురు - ఒప్పుదురు. +జడజారికలతోడ కడు వేడుకలనుండు +ప్రమథ వల్లభుని వైరాగ్యమెంత +వెలి ద్విజు లెక్కి ….రిం 4 తలుసల్పఁదగునట్టి +జలజసంభవుని యాచార మెంత +తలవాంచికొని నాలుకలు తోట్రుపడ నిల్చు +నురగధూర్వహుని వాక్స్ఢియెంత +భా +పగ లెపుష్పిణియైన పద్మనిఁగలసి భా +సిలు హేళి కర్మసాక్షిత్వమెంత +గీ. దక్షిణాశ యొక ప్పుడుఁ దరుగ నట్టి +కుంభస : భవు గాంభీర్య గుణమత +యనుచుఁ దమయోగ్య గుణములె జనులు బొగడఁ, +బొలుతు రపట్టణంబున భూమిసురులు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0015.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2223382e5605b92dd170c9b6152f6c6c262eb491 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,59 @@ +14 +ఆచలాత్మజా పరిణయము. +టీ తోడ +1 +జడ=మందబుద్ధిగల జారికలతోడ = +జారస్త్రీలతోడ అని యాద్ధము, జడజారి. జడల క భేదమువలన, జలజారి +చంద్రుని యొక్క, కలతోడ +రము, కడువేశ కల= మిక్కిలి +ప్ర్ర మధవల్లభుని= శివునియొక్క, += += += +- +పనియాఱవభాగము తోడనని యద్ధాంత +యానందముల చేత, ఉండు = డు +వైకాగ్యము విరాగత్వము ఎంత ఎంతటిది, +వెలిద్విజు - వెలి బెట్ట బడిన బ్రాహ్మణులు, ఎక్కిరింతలు - ఆక్షేపణములు, +అని యర్థము. "వెలిద్విజులు = తెల్లపిట్టలు, హంసలని యర్ధము. ఈ యుద్ధమున +ద్విజులని శ్లేష గావునఁ బ్ర యోగించెను. ఐనను సమ్మతముగాదు. ద్విజము +లని యుండనొప్పు, ఎక్కిరింతలు వాహనములు, సల్పన్ = చేయఁగానని +యుద్ధా౦తీరము. తగుట్టి - ఆగినవాఁడయినట్టి, జలజ సంభవుని +- +మంచి నడవడి. ఎంత +- +ఎంతటివి. తలమంచి +యొక్క ఆచారము +పంచికొని, నాలుకలు తొట్రుపడ +బ్రహ్మ +- +జిహ్వలు కొణుగుబోగా, అని +యర్ధము. పశగ యెత్తునపుడు తలవంచికొనుట యు. రెండు నా× కలగుటచే +నాలు 3 *. తొటు పనుటయు పాములకు +నిల్చు ఉండునట్టి, ఉరగదూర్వహుక +స్వభాదమని యుద్ధా౦తరము . +శేషుని యొక్క, వా క్రౌఢీ - +- +మాటల "గేర్పు, ఎంత - ఎంతటిది. పుష్పిణియైన ఋతుమతియైన, పశ్మినిక్- +పద్మినీజాతి స్త్రీని, పలె - పగటియందే, కలసి సంయోగముచేసి, అని +యుద్ధము ; పగ లె - పగటియందే. పుష్పిణి - పువ్వులు గలది. ఐన = అయినట్టి +పర్మినిన్ - పద్మలతను, కలసి +- +కూడుకొని, +భానీలు - ప్ర కాశించునట్టి, +హేళి - సూర్య నియొక్క, కర్మసాక్షిశ్వము +| +- +దవృత్వాయి అని యుద్ధము. పనులను జూచుటయని +1 +యజ ముల యందలి యూప +యర్ధాంతరము. ఎంత - +ఎంతటిది. దక్షిణాశ - దక్షిణ = యజమానుండిచ్చు ద్రవ్యముండు, ఆశ +కోరిక, అని అర్ధము. దక్షిణదిక్కని యర్ధాంతరము. ఒకప్పుడు ఒక +సమరమునును, తీరు గట్టి తల్లిపట్టి, కుంభసంభవు - అగస్త్యునియొక ' ~, +ఆగస్త్యుని దక్షిణదిక్కున నుండునని ప్రసిద్ధి. గాంభీర్యగుణము లోతు +3 +గుండెలుగుట యను గుణము, అదెంత ఆ దెంతటిది. +1 +– +అనుచు తమ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0016.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f8a95da1b2298c74a8a2b72499d6cb7ebdcde7b --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +లె +ప్రథమాశ్వాసము +గౌణ్యగుణములే తమ మంచిగుణములే, జనులు - +స్తోత్రము చేయఁగా. భూమిసురుకు బ్రాహ్మణులు. +ఆవీటియందు, పొలుతురు - ఒప్పుకురు. +శా. పారావార తరంగ రంగ నటన +స్ఫారోదార సుధారస గ్రసవ నం +భారోద్బంధుర సుధన క్షితినగ +నాగాజిల్లు గజంబు లప్పురములో +టీ. పారావార - సముద్రము యొక్క +15 +మనుష్యులు, పొగడన్ - +అప్పట్టణంబుంజ్ - +ప్రారంభ సంభావిత +పజ్జన్య చైతన్య సం +ప్రత్యగ్రడింభంబులో +సవ్యచ్ఛ శాంకచ్ఛని +-> +తిరంగ +తరంగముల నెకు. +తిరగడము +యొక్క +రంగ - రంగస్థలమందు, నటన పొట్యము యొక్క, +యని యర్ధము, ప్రారంభ ఆరంభముడు, సంభావిత +1 +- +- +పుట్టుచున్న +స్ఫార అతిశయిచిన, ఉదార - విస్తారముకు సుధారస అమృతరసము +- +యొక్క, గోసన అమాటయొక్క, సంపత్ - విస్తారముచేతను, జన్య- +పుట్టిన, చైతన్య - ప్ర్రాణము యొక్క సంభార భరించుటచేతను, ఉద్భం +im - +భుర అతిశయములగు, మందరక్షి కధక కవ్వపుఁ గొండయొక్క, ప్రత్యగ్ర +నూతనములైన, డింభంబులో నాన్ - పిల్లలే మోయనున్నట్లుగా, గజంబులు - +ఏరుఁగులు, నక్యత్ క్షీణించుచున్న, శశాంక - చంద్రునియొక్క ఛవిన్ - +శాంతిచేతను, అప్పుడములో ఆపట్టణములో, రాజిల్లును ప్రకాశించును +క్షీణ చంద్రుఁడు నిష్కళంకుఁడు గావున స్వచ్చుఁడుగానుండునని మున్ను +చెప్పఁబడినది. ఆ పట్టణములోనివి తెల్ల యేరుఁగులని తాత్పశ్యము. +జాబిలి చిన్నఁపు బాబా హుమారంపు +TY +సరదారుని యుదార తర జనంబు +శతకోటి ధరు వీటి కతిధాటి జని సుధా +మమ్ముఁ దెచ్చిన మేటి ఘనజవంబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0017.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e85699c0079f6417755ff66cffc1e376cef8181e --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +16 +అచలాత్మజా పరిణయము. +పలి జక్క వల కించు విలుకాని యనిసంచు +దెలుపు వెల్పుతురంగముల జవంబూ +బవరంబు భువివింటిఁ దవిలించి విడువ ను +టియరాతిఁ ద్రుచు కట్టియ జనంబు +గీ. నెంచకనే సంచరించుచు | నిద్రహయము +పుట్టినట్టి తలం బెల్ల భూరిధూళిఁ +దార్చనో నా ఖురమ్ముల ధరణి౦ద్రవ్వి +కొనుచు విలసిల్లు నప్పురీ ఘోటకములు, +90 +టీ. జాబిల్లి చంద్రకియెక్క, చిన్నఁపు చిహ్నమయిన లేడియరెడ్డి, +బాబా - గఱ్ఱమను, హోమారంపు, సవారగగొట్టి, గంజూరుని - రాతయెక్క, +వాయవుయొక్క యని యర్ధము, ఉదారతి-మిక్కిలి గొప్పదియగు, జవఁబు - +మేమను, వలి - గుండ్రయిన, ఒక్కreక్షన్ చక్రవాకంక్షలకు, ఇంచు +పేలు కాని - మన్మధుః యొక్క, అని = యద్ధము యెక్క, సఁచు - అంద +మన, తెలుపు - తెలియజేయ ట్టి వేల్పు - రేవతలయొక్క, సూర్యుని +యొక్క దాని యద్ధము, తురంగమల - గఱ్ఱమ లయొక్క, +.. +వేగమును, జకరంపు భువిన్ - య ర్థ భూవియందు, పిటిన్ - +తపించి +.. +వన్ +గంధానము చేసి, +.. +T +- +తగులుకొని, +ఆరా తిన్ - శత్రువును, త్రుంచు - చంపుశెట్టి, కట్టియ - బాణము యెక్క, +జవఁబన్ - శేగమును, ఎంచకన్నెల క్యుపెట్టకుఁడఁగన్, సంచరించుచున్ - +తిరుగు చు ఇంద్రహయము = ఈ చ్చైర్వము, పుట్టినట్టి - జన్మించినట్టి, +తఖఁజెల్లన్ - స్థలమంతయు, సముద్రమని యర్థము. భూరి విస్తారమగు, +ధూళిన్ దుమ్ముచేత, తార్చనో నాన్- గంధానము చేయుటకేమో యను +నట్లుగా ఓప్పుటకేమోయని యర్ధము. ఖురమ్మలన్ - గొరిజలచేత, ధరణిన్ - +- +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0018.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87b338b655515eb875e534c2e7dc6db1d8e789f0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +17 +భూమిని, త్రవ్వికొనుచున్ - శ్రద్దలఁ గొట్టుచు, అప్పుదీభూటకములు - ఆ +పట్టణములోని గుఱ్ఱములు, విలజిల్లవ్ - ప్రకాశించును. +చ. సరస పదక్రమమ్ములు సంగెడి సాంగతురఁగపుంగవో +త్కరములు పద్మరాగములు దొరకళం గుపుష్యరాగ +మల్ | బరగు నక్షక చక్రములు వాటిలియున్న పురీ +రధాళికిం । గురథము తున్కలై నవతఁ గ్రుంకిన సాటి +యనంగఁ జెలునే. +.. +21 +టీ. శివుఁడు త్రిపురకుంహారము నేయునపుడు భూమి, రధము, వేద +ములు, గుఱ్ఱములు, సూర్యచంద్రులు, చక్రములు మైనవి. ఆ యర్ధము నే ఈ పద్య +మందు వివరించుచున్నాఁడు. గురుస పద క్రమమ్ములు. శురగ - సారస్యముగల, +పదశ మమ్ములు - పొదవిన్యాసములు, అని యర్ధము. సరస - రుముతోఁ +గూడిన, పద - పదచ్ఛేదములును, క్రమమ్మలు - క్రమపాఠములును +యర్ధాంతరము. పొపంగెడి - ఒప్పునట్టి, పొంగ - సంపూర్ణావయవములుగల, +తురఁగ పుంగవ అశ్వశ్రేణములయొక్క, ఉత్కరములు - సమూహములు, +- +అని యర్ధము, సాంగ - శిక్షాది వ డంగములతో గూడిన, తురంగ పుంగవో +త్కరములు, ముందు భూరధమును జెప్పఁబోవుచున్నాఁడు గావున నిచట భేదము +లని యర్ధము. పద్మరాగములు- పద్మరాగ మాణిక్యములునూ, ఉదార - +విస్తారమయిన, కళక్షా - శోభచేతను, తగు - ఒప్పుచున్న పుష్యరాగ +హల్ - పుష్యరాగ మాణిక్యములును, పరగు - ఒప్పునట్టి, అవక్ర - వంకర +లేని, చక్రములు - రథాంగములని యర్థము, పద్మరాగము - పద్మముల యం +దనురాగములు, దొరకళ - భార్యా విలాసము చేతను, తగు - ఒప్పు నట్టి, +పున్య - పుష్యమీ నక్షత్రమందయిన, రాగముల్ - అనురాగములు, పరుగు - +- +ఒప్పునట్టి, ఈ రెండు విశేషణములును సూర్యచంద్రులను దెలుపుచున్నవి. +అట్టి అవక్ర చక్రములని అర్ధాంతరము. వాటిలి - అనుకూలించి - +అనుకూలించి - యున్నట్టి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0019.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a86337f349097a797fb95acd8ddd770186a5df49 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +18 +అచలాత్మజా పరిణయము, +- +పురీ - పట్టణమందలి, రథ- రథములయొక్క, ఆళికిన్ పక్లీకి, కుగధము:- +భూమియనెడి రధము అని యర్ధము. కొత్సితమగు రధముని యర్ధాంతరము. +తున్కలై, = ముక్కలై, నవత తొమ్మిదియగుటచేత, కుంగినన్ +అణఁగిపోగా, అనఁగాభూమి నవఖండములైన సముద్రమున మునిగిపోవు +చున్నదని తాత్పర్యము. పాటియఁగజౌ సమానమనుటకు, చెల్లునే = +తగునా, +విశే. ఇచట “రథవద యోశ్చ" అనునూ 3 ము చేత, కళావేశము రావలసి +యున్నను, శ్లేష స్థలము గావున వదలెను గాని యుచితము గాదు, +ఉ. భల్లవి నేల్లనంబు కరపల్లనపాళిని మల్లి నలరీ +వేల్లన తుల్యమై యనులఁ బెల్లుగ నెల్లెడ నుల్లసిల్లుచున్ +తుల్లక భూమినల్లభుల కోటులకున్నతకోటి కోటియై +యుల్లసిల౯ సమీక పటు లొప్పుకు రప్పురి నుద్భటుల్ +భటుల్. +་ += చిగురు +టీ భల్లవి వేల్లనంబు - బల్లెను యొక్క తిప్పడము, కరపల్లవ +వంటి హస్తముయొక్క పాళి = ప్రదేశమందు, మల్లివల్లకి - మల్లెపూవుల +గుత్తియొక్క, వేల్లస = త్రిప్పుటతోడ, తుల్యమై - 'సమానమై, బల్లెమును +పువ్వువలే తేలికగా దిప్పుచుండిగాని తాత్పర్యము. అనుబస్ = యుద్ధముల +యందు, పిల్లుగన్ విస్తారముగా, ఎల్లెడ - అన్ని చోటుల, కల్లపిల్లుచు +- +ప్రకాశించుచు, తుల్లక = అల్పులయిన, భూమివల్లభుల రాజుల యొక్క +కోటులకు = కోట్లకు, శతకోటి - వజ్రాయుధముల యొక్క, కోటియై += +కోటిసంఖ్యయై, ఉల్లసిల= ప్రకాశించఁగా, వీడత్రిప్పుబల్లెము రాజులకు +కోటి వజ్రాయుధములవలెఁ గాన్పించుచున్నదని తాత్పర్యము. సమీక = +'యుద్ధములయందు, పటులు సమర్ధులకు, ఉద్భటుల్-గర్విష్టులగు, భటుల్ - +జోడులు, అప్పురిన్ - ఆ పట్టణమందు, ఒప్పుదురు - ప్రకాశింతురు. += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0020.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6bea02a3e37c12a133bb71d06b87202b6fe88985 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +సీ. పొదలపైఁబొదలు తుమ్మెదల +సమ్మదల స +న్మృకుల గానముల సంపదల నలరి +గిరులపై వరలు పెం+దరుల నిర్ణరుల తుం +పురులు చల్వల పరం పరల నరసి +యతుల పుష్పిత లసల్లతల సంతతుల సం +గతుల నుబ్బు సుగంధ తకుల నెనసి +కొవల కెరుపులు చన్నువు మేల్చవుల కై +రక్తులకొల్పఁగ మ్మను వలపించి +గీ. చటుల పాటీర కోటక నటన ఘటన +కన దహి నసూటిగా వీటి + కా నికాయ +సౌర సారములు మీ లు +మారుతములు +దనరు సతతంబు నారాజ ధాని మందు. +- +19 +23 +పూఁదుప్పలపైని, పొరల = వృద్ధి కొనునట్టి, +తుమ్మెదల - తేంట్ల యొక్క, సమ్మద సంతోషముచేతను, లగుత్-ప) కా +శించుచున్న, మృదుల మృదువులకు, గానముల పాటల యొక:, సంపదలక్- +నిశేషములచేతను, ఆలరి- సంతోషించి, గిగుల పైన్ += పర్వతములమీఁద +వనలు-ప్రకాశించుచున్న, పెందరుల +పెందరుల = పెద్ద గుహల ముందలి, నిష్ప్రకుల = +ప్రవాహముల యొక్క, తుంపురుల_బిందువులు మొక్క, చల్వల = చైక్యముల +యొక్క, పరంపరలతో = పత్తులను, ఆరని చూచి, అతుల సామ్యము లేన +ట్టియు, పుష్పిక=పూచినట్టియు, లగుత్= ప్రకాశించుచున్న, లతల +యొక్క, సంతతుల సమూహములయొక్క, సంగతులజో +సంగతులజ్ - కలయికలచేతను, +ఉబ్బు-అతీశయించుచున్న, సుగంధ మంచి వాసనల యొక్క తతులకో +వ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0021.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4b6611017da7857628f0f33d365918a3042bc202 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +20 +అచలాత్మజా పరిణయము. += +- +కుమూహములను, ఎనని పొంది, తోవల= కలువల నెడు, కెదువులతో - కత్తు +లను, అన్ను వల చిన్న చిన్న వియగు, మేల్ ఆ మంచివిరుగు, చవులకై రుచు +లకై, రవులుకొల్పఁగజ్=ప్రజ్వల్లింపఁ జేయుటకు, మన్మధుజ్" గా మురుని, వల +పించి = ప్రీతిగల వానినిఁ గాఁజేసి, చటుల చంచలములగు, పాటీర మంచి +గందవు చెట్ల యొక్క, కోటర తొఱ్ఱలయందు, నటన నాట్యముయొక్క. +ఘటన కలయిక చేతను, శనత్ - ప్రకాశించుచున్న, అహివధూటి కా- నాగ +కన్యలయొక్క, వీటికా = తాంబూలములయొక్క, నికాయ - సమూహము. +- +యొక్క, సౌరభ=పరిమళములయొక్క, అపారములజ్ - ధారావర్ణములచేతను, +విస్తారముల చేతనని యర్ధము. నాగ కన్యకలు వాయువును, తినివదలుటచే వాని +నోళ్ళయందలి తాంబూలపు పరిమళము వాయువున కంటినదని తాత్పర్యము. +మీరు=అతీశయించునట్టి, మారుతములు - వాయువులు, ఆరాజధానియందున్ - +ఆపట్టణమందు, సతతంబు +ఎల్లప్పుడును, తనరు - ఒప్పును. +లయ గ్రా హి . +బంగరుల రంగలరు, ముంగిటి యరుంగుల కు +రంగట నభంగుర పతంగమణి మాలా +సంగతి నభంగమయి పొంగుచు వెలుంగు మదు +లం గళ నెసంగు నవ లుంగ లవలీ నా +రంగముల శృంగముల నం గులుకు రంగముల +కుం గోలని చెంగలువలం గల సుగంధా +సంగమునకుం గిరిగొనుం గొమరు భృంగములు +మంగళ మృదంగముల భంగిఁ బురినొప్పున్ +టీ. బంగరుల బంగారములయొక్క, రంగు. కాంతి, అలరు ఒప్పునట్టి, +ముంగిటి = ప్రాంగణమందలి, అరుంగుల = ఆరుగులయొక్క, కురంగట సమీ += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0022.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..954c1226c1406d4c48b457b90221528028f3b6df --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. += +1 +21 +పనందు, అధంగుర ఇవిరిగిపోనట్టి, పతంగమణి మార్య కాంత మాణిక్యములయె +క్క,చలా పంక్తులయొక్క, సంగతి = కలయిక చేత, అభంగము చెడి +పోనిదై,పొంగుచుకో=అతిశయించుచు, వెలుంగు = ప్రకాశించునట్టి, ముడులతో +- పాదులయందు, కళజ్ - శోధచేత, ఎసంగు - ఒప్పునట్టి, నవ - కొత్త +లియగు, లుంగ = పుల్లకూ వీ ఫలపు చెట్ల యొక్క యు, లవలీ - లతావిశేషములు +యొక్కము, సారంగముల +నారిజ చెట్లయొక్క యు, శృంగ మూలనిజ్ +కను, కొలని +ఉన్నట్టి, +సంబంధమునకు, += +శిఖరములనునట్టుగ, కులుకు శోభించుచున్న, గంగములకు " ప్ర దేశము +సరస్సు యొక్క, చెంగలువల ఎఱ్ఱకలుగలయందు, +సంగంధ మంచి పరిమళ ముయొక్క, అసంగమునకు = +గిరికొను = చుట్టువారుకొనుచున్న, కొమరు - లేఁతనగు, +భృంగములు - తుమ్మెదలు, మంగళ - శుభనిమిత్తములగు, మృదంగ ముల +భంగి = మద్దెళ్ళవలె, పురిక్షా - పట్టణముందు, ఒప్పుకో - ప్రకాశించును. +క. ప్రతి నియతి గుప్తి మద నవ +రత సమరహి తాధికామ రమణీ వరణో +ద్యత సిద్ధ కేతనములన్ +క్షితి నప్పురియొప్పుఁగల శశి ఖరద్యుతులర్. +1 +- +- +25 +పొ. ప్రతి,నములన్, ప్రతినియతి - ప్రత్యేక నియమముచేతను, +గుప్తి - రహస్యమందు, మద - మదముచేతను, నవ రూ కర లగు, రక +- +. +సంభోగములయందు, సమరహిత సామ్యములేని, అధికాదు - పొందబ +డిన కామముగల, రమణి - స్త్రీలయొక్క వరణ-కరించుటయందు, +ఉద్యత - ప్రయత్నించుచున్న, సిద్ధ దేవ మోనివి శేషుల యొక్క, కేతనము +లవ్ - గృహములచేతను, కల శశిఖర ద్యుతులన్, కల - *న్నట్టి అనఁగా +వ్యాపించునట్టి (ఇది తెలంఁగు శబ్దముగావున మిశ్రసమాసము) శశి - చంద్రుని +చేతనున్ను, ఖరద్యుతులన్ - సూర్యునిచేతను, క్షితిన్ భూమియంనూ +- +1. అప్పురి - ఆయోవధి ప్రస్థపురము, ఒప్పుర్ - ప్రకాశించును. +-> \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0023.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ba80f4a8a2aab94c9c99000975f52d9e1eb857e --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +22 +- +అచలాత్మజా పరిణయము, +- +ప్రతి...నములన్, ప్రతినియతి - ప్రత్యేకపు యేర్పాటుగల, గుప్తి +కావలిగల, ఆనవగలే - ఎల్లపుడు, సమః - యుద్ధమునకు, హిత - +అనుకూలమైనట్టియు, ఆధిక పొడవయినట్టియు, అమరమణీ-ఇంద్రనీతా +మాణీశ్యమలతోఁ గూడిని, వరణ - ప్రాకారమందు ఉద్యత మీదుగా +యెత్తబడిన వై, సిద్ధ- సిద్ధము లైయుఁడు, కే.సమలన్ - జెఁడాలచేతను, కలకు +శిఖరద్యుతులన్. కలతే - గోపురములయందుంచెడు కంభములతో గూడి, +శిఖర = శిఖరములయె క్క, ద్యతులక్ = కాంతులచేత క్షితిః ప్పురి యెప్పుడు. +సీ, కొనగోరెదను నాటి కుసుమమియ్య వెబోటి +యౌవనంబునను గోరంట లేదు +. +కొమ్మపల్లవపాళి నమ్మవేల నౌకొంచ +సమ్ములో సంగక నమ్మ + నమ్మరాదు +సుదతియిచ్చనుగుత్తు లొదవుమీ నీవినీ +కిచ్చెద నెపుడైన నిపుడునిలుపు +బాలనీవలన రసాల సత్వముఁగం +మావిహారములందు మనసు గలదె +కి +గీ. యనుచుఁదమతమతమిచెల్పి కొనుచువచ్చు +విటుల నిటు లలితో సంఘటనపటీమ +నాదరింపుచుఁగులుకు టొయ్యారములను +పొలఁతులమ్ముడు రంగళ్ళఁ బువ్వులచట. +26 +టీ. ఈ పద్యమునందు శ్లేష భంగిచే పువ్వులమ్ము, స్త్రీలకును, విటగాం +డ్రకు ముక్తి ప్రత్యుక్తులు, పురుషుడు - భోటి = ఓ చిన్న దానా, కొనగోరెదనః +కొనుటకు వేడుకకలవాఁడనై యుంటిని, నాఁట్రికుసుమము += +ఆరోజూస \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0025.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c6a4791a17f30326ab3087577f4313e86b05ee81 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +24 +- +అచలాత్మజా పరిణయము. +- +యొక్క ఘటన కూర్చుట యందు, పటిమన్ - సామర్ధ్యముచేత, ఆడ +రింపుచున్ - గారవించుచు, కులుకుటో మ్యానములకు, కులుకు శృంగా +రముగల, ఓయ్యారములకు - విలాసముల చేత, పొలతులు - స్త్రీ×, అచ +టన్ - ఆపట్టణమున, అంగళ్ళన్ - దుకాణములయందు, పువ్వులు - పుషుఎ +ములు, అమ్ముదురు - విక్రియింతురు. +సీ, గుప్పుగుప్పున కప్పు లప్పలించెను జడల్ +నల్లమబ్బుల భాతి +నుల్లసిల్ల +సబ్బురంబుగ నుబ్బు గబ్బి గుబ్బల గుబ్బు +పలుహారములు ధార లలచి నలర +ముందుముందుగ చిందు లందుచందుకు కాని +పావడల్ మణిచాప భంగినమః +ప్రత్నరత్నవిచిత్ర బహుమేఖలా ఝలా +త్కారంబు లురుముల గరిము కొప్ప +గీ. పెల్లుగలహంసకంబులు దల్లడిల్ల +3 +చంచలలు గాక ధరణిపై సంచరించు +మించులన జంచలాక్షులు +మేటిసౌధ +కోటినొప్పుచుకుందు రవ్వీట నెపుడు. +27 +టీ. గుప్పుగుప్పున = తరుచు కరుచుగా, కప్పులుం సలంపులు, ఆవ +రించెడి = క్రమ్మునట్టి, జడల్ = జటలో, మబ్బుల భౌతి +ఉల్లసిల్ల - ప్రకాశింపగా, అబ్బురంబుగా +మేఘుములవలె, +ఆశ్చర్యముగా, ఉబ్బు +పొంగునట్టి, గబ్బి = పెద్దవియకు, గుబ్బల స్తవములయుడు, గుబ్బు-కదలు += +యీ +చుండెడు, పలు - విస్తారములగు, హారములు = +విస్తారములగు, హారములు = ముత్తెపుసకుల, ధారల +లవిక్ వర్ష ధారలవలె, ఆలరన్ ఒప్పగా, ముందుముం సుగన్ యెట్ట \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0028.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8502c1fd134b9dd7287d02a67874880779cb643a --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +సమీపించఁగా, ఎల్లవారికి +ప్రథమాశ్వాసము. += +1 +27 +అందతికి, కొల్లలుగాఁగన్ సమృద్ధిగా, +ఊర్మికలు = కంగరములు, హంసక కంకణంబులుజ్, హంసళ కాలి కడి +యములు, కంకణంబులు = చేతికడియములును, చల్లెడివాఁడు = విస్తారముగా +నిచ్చువాఁడు వాహినుల సంఘటనన్, వాహినుల = సేనల యొక్క, సంఘం + += +1 +టనన్ = కూర్పుచేత, ప్రతికులమున్, ప్రతికూల ఎదిరించెడి, వర్తవ= +పంచాగముగల, క్షుల్లకభూమిభృక్కులమునన్, +XKXఁజేయున్, +== +కొద్ది రాజుల గుంపును, +సీ. కుందమ్ముల సితార | మిదస్తుల మృణాళ, +బృందమ్ములను పయ స్స్యందములను +రంగమ్ముల సుధాత రంగమ్ముల ప్రభస్తు, +రంగమ్ముల సురసా రంగములను +హారమ్ముల శరద్వి హారమ్ములను గాంగ, +పూరమ్ముల ఘనకర్పూరములను +సూనమ్ముల గళావి తానముల నుడుపు, +తానమ్ముల సురసంతానములను, +గీ. సొగసుమగరాల నిగరాల నిగ నిగలను +మిగుల నల కారు నెలవాల తగు వగలను +దెగడి పొగడొందు నెల్లెడ జగతి నతని +పరమహిమ హృద్య శోభాప్ర భావగతులు. +30. +పా-ఆతని = ఆహిమవంతునియొక్క, పరమ... గతులు, పరమ = +ఉత్కృష్టమైన, ప్రేమ = మంచుచేత, హృద్య = మనోహరమగు, శోభ= +సొగసుయొక్క, ప్రభావ = అతిశయముయొక్క, గతులు - రీతులు, కుందమ్ము +లస్=మల్లి పువ్వులను, సీతారవిందమ్మలన్ - తెల్లతామరలను, మృణాళ: \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0029.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36186e47a5301b21d94b4e0bd9bd350b57c489e0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +28 +. +అచలాత్మజా పరిణయము, +- +తామరతూండ్లయొక్క, బృందమ్ములన్ * సమూహములను, పయస్సంద్య +ములను, పయః=పాలయొక్క సృందములను - ప్రవాహములను, రంగమ్ము +లన్తరగలను, సుధాకరంగమ్ములన్ - అర్పుకపు కెరటములను, సభస్తం +రంగమ్ములన్ = ఉచ్చైశ్రవములను, సురసారంగములకు ఐరావతములను, +ఇచట ఉచ్చైశ్రవమును నైరావతమును నొక్కటొకటియైనను బహువచన +ములు చెప్పుట యొక్కొకదానినే గాక యిట్టివి యనేకములయినను వానిని +నిరసించఁగలదని యతిశ యోక్తి కయియని యెఱుంగవలయును. హారమ్ములన్ = +ముత్యముల కురులను, శరద్విహారమ్ములను, శరత్ - శరదృతువుయొక్క, విహా +రమ్ములను విలా సములను, గాంగపూరమ్ములను, గాంగ = గంగా సంబంధు +లగు, పూరమ్ములను ప్రవాహములను, ఘనకర్పూరములను, గొప్ప కప్పురము +లను, సూనమ్ములవ్ - మల్లి మొదలగు పూవులను, కళావితానమ్ములన్ = +చంద్రకళల సమూహములను, ఉడుపతాసమ్ములన్ = నక్షత్ర సమూహము +లను, నరసంతానములను, సుక = దేవతల యొక్క సంతానములను = +వృక్షములను, సొగసు... విగలను, సొగము = చక్కనైన, మనరాల నిగరాల= +శ్రేష్ఠ వజ్రములయొక్క, నిగనిగలను = కాంతులను, మిగుల.. వగలకు, +మిగులన్ = విస్తారముగా, అలరారు= ప్ర కాశించుచున్న, నేలరాల చంద్ర +కాంత మాణిక్యములయొక్క తగు అనుకూలమగు, నగలను - విలాసములను * +తెగడి = తిరస్కరించి, జగతిన్ = భూమియును, ఎల్లెక్షన్ = అంకటర +పొగడొందున్ = స్తోత్రము చేయఁబడును. += +కల్ప +సీత. అతని ఆ జనకునియొక్క పర...గతులు, పర = శత్రువుల, +యొక్క, మహిమ - సామర్థ్యమును, హృత్ - హరించుచున్న, యళః = కీర్తుల +యొక్క, భౌ = కాంతులయొక్క, ప్రభావ సామర్థ్యనయొక గతంల +గీతులు, శేషము సమానము. +క. ధరణీభృత్పతి కటకం +బరుదై తగుసంగరాజితాశ్వాసపదా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0030.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa3b5e7c0bff3d7e719c944a6fae46dd308f398d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ప్రధమాశాస్వము, +తి రుచిరమై గజసంతతి +సరసతరుల ప్రమేయ సౌఖ్యావహమై. +29 +31 +పా-ధరణీకృత్పతికటకంబు. ధరణీధృశ్పతి పర్వతిరా జైనహిమవంతుని +యొక్క, కటకంబు = నితింజ ప్రదేశము, జుంగ .. రుచిరమై, సంగ = సంభో +గముచేతను, రాజిత = ప్రకాశించుచున్న వారియొక్క, అశ్వాస అలయిక +తీర్చులుకయిన, పద = స్థానముల చేత, అతిరుచిరమై = మిక్కిలి మనోహర +మైనదయి, గజపఁతతిన్, గజ = ఏనుగులయొక్క, సంతతిన్ = సమూహము +చేత, సరళతరులకున్, సరస = బలముతో కూడి, తరులకున్ - చెట్లకు, ఆప +మేయ సౌఖ్యావహమై, అప్రమేయ గా ఎన్న శక్యముకాని, సౌఖ్య-సుఖమునకు +అవహమై - కలుగఁజేయఁనదియై, ఏనుగులు చెట్లను విరిచివేయుట లేదనుట +ఆరు దైతగుజ్ = ఆశ్చర్యమయి యొప్పును. +3 +సీత-ధరణీభృత్పతి కటకంబుఁ = ధరణీధృక్పతి " రాజశ్రేష్ఠుఁడయిన +జనకునియొక్క, కటకంబు = పట్టణమా, సంగ... రుచిరమై, గుంగర = యుద్ధ +మఁదు, ఆజిత = జయించబడని, అశ్వ = గుఱ్ఱములచేతను, ఆసరధముల +చేతను, పదాతి-కాల్బములచేత, రుచిరమై - మనోహరమైనదై, గజసంతతి +ఏనుఁగుల యొక్క సమూహముచేత, సరసతరులకున్ = +మిక్కిలి రసవంతు +లకు, ఐశ్వర్యము కలవారికి యని యర్థము, శేషము సమానముం +విశేష - అస ఉపవేశనే అను ధాతువుపయి నది శరణార్ధమునందు +ముడి చేసి దీనియందు కూర్చుందురు అని యర్ధము చేయఁగా రధమని యర్థము +చెప్పవచ్చును. +చ. ధవళత నూర్ధ్వపుండ్రములు | దారమహాదర చక్రముద్రసా +ర్ణవ భుజగాహితప్రథమసత్తులసీ వనమాలికల్ సదా +ప్ర్రవిలసితంబుగాఁబృధుల పన్న గ రామలకీరముల్ స్వవే +భవములనింపుఁ దెల్పనతి, భాగ్య ములందగు నాతఁడెప్పుడున్ +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0031.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c75e78f7bec16a97318f14fa1a6c6492bacbc2f --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +30 +అచలాత్మజా పరిణయము. +- +పా. ధరళరన్" " తెలుపుచేత, ఊర్ధ్వ పుండు) ములు - పైనుండు తెల్ల +తామరలు, తాగన్=కదికి యుండఁగా, మహాదడ చక్రము, మహత్ = గొప్పది +యగు, దర= కుహుయొక్క, చక్రతం - సమూహము, ఉదసా.. ప్రథమ, +ఉదసా = ఉన్నశభూములయొక్క ఆర్జన అన్న దనముగల, భుజగ = +పాములచేత, ఆహిక=తీసుకొనిరాఁబడిన, ప్రథమ అతిశయము, అనఁగా ఆ +కొండయందున్నత భూములయందుఁ బాులు సాగి పొడవుగా నున్నవని తాత్ప +ర్యము. సత్తులసీవనమాలికల్, సత్ = మంచివరు, తులసీ = ను బీసి చెట్ల మొక్క, +వన=తో టలయొక్క, మాలికల్ పస్తులు, సకా ఎల్లపుడు, ప్రవిలసితంబు +గాన్ "ప్ర్ర కాశించుచుండఁగా, ప్పను... రాములకు, పృథుల విస్తారములైన, +పన్నగ = పాములయొక్క, రామలకు = స్త్రీలకు, నాగకన్యకలకనుట, ఈ +రముల్ = పొది, స్వవైభవములతో = తమ +యు చాయములచేత, ఇంపుఁదె +ల్పజ్ = సంతోషము కలిగించఁగా, అతము. ఆహిమవుతుఁడు, అతి భాగ్య +ముజ్ = గొప్ప యదృష్టముల చేత, తెగు౯ = ఒప్పును, + +సీత_ధరళ... పుండ్రములు, ధరళ - తెల్లనైనట్టి, ఇది యూర్ధ్వపుండ్ర +ముల విశేషణము. తీరు - శరీరముదలి, ఊర్వపుండ్రములు = నిలువు బొట్లు +== +ను, ఉదా. .. ముద్ర, ఉదారణ విస్తారముగా, మహత్ = ప్రతి స్తరుగు, దర = +శంఖముయొక్కయు, చక్ర = సుదర్శన చక్రము యొక్క ము, ముద్ర=ముద్రిక, +సార్జన... ప్రథిరు, సార్ణవ = తిన్నదనము కోఁగూడి, భుజదా బాహువుల యం +దు, గాహిత-ప్రవేశింపఁ జేయబడిన, ప్రథమ - అతిశయము, సత్తు... లికల్ +సత్తులసి=మంచితులసి దళములతో గూడిన వనమాలికల్ - ఆకులం, బువ్వు +లం జేర్చిన దండలు, సదా ప్రవిలసితంబుగాజ్ = యెల్లపుడుఁ బ్రకాశించునట్లు +గా, పృథు కీరముల్, పృధు = విస్తారముగా, లపత్ +పృథు,. +విస్తారముగా, లసత్ = పలుకుచున్న, నగర +పట్టణమందలి, కీరముల్ = చిలుకల్, స్వవైనములక్ = తమ గొప్పతనము +లచేత, ఇంపు దెల్పā = శోభనియ్యఁగా, ఆతఁడు = ఆజనపఁడు, ఎప్పుడుకో +ఎల్లపుడు, సతిభాగ్యములక్, నతి నమస్కారములను, భౌక్ పొందునట్టి +యములన్ = మునులనుగూర్చి, తగున్ అనుకూలించును. += += += += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0032.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0032.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1d90710981d98f1025dc3246a6d63d2d9f1fb3c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0032.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +క. అతడు సు మేరుజ హేమ +ద్యుతిమేనకు గొప్పురన్ ఘనోన్నతిఁగమలో +న్నతి మొగమునఁదగు మగువను +గృతియై నరియించె సత్య ధృతి నామహితళ్. +31 +33 +- +పా→ుఁదు = ఆహేగురుతులకు, నుమేరుజన్ మేరు పర్వతపుత్రిక +టైట్టిము, హేరు న్యుతిన్ = బుగా సువంటి కాంతిగలిగినట్టియు, కొప్పునన్ - +రుగుమునందు. మరోన్నతి, రమేసు ల యొక్క ఉన్నతి = ఔన్న +ధ్యేయిను, మొ\మనన్ = ముఖమువలను, కసలోన్నతి = పద్మము యొక్క +మౌన్నక్యమును, లేప = ఒప్పుగొట్టి, సక్యెనృతి = నిజమయిన వైద్యముగలది, +- +మహలిన్ - హూజ్యురాలయిన, మేకస్, = "మేనయరు పేరు +గల, మగువను = స్త్రీ, కృతిమ - నేర్పటయు, వరియించెన్ = వివాహనూ += + +సీతి_అతిఁయఅజనకుఁను, మేళము - శరీరమందు. మేకుజ హేమ +గ్యుతి, మామేజకుజ = మేరు పర్వత మందుఁ బట్టిన, హేమ బంగారము యొక్క +స్యుతి.. కాంతి, సత్య,ృతి నామ హితిన్ - సక్యనృతియను పేరు చేత, హితన్ - +ఇష్టురాలగు, శేషము సమూనము. +సీ. మగరాల నిగరాలు జిగిలీలఁ దగుమేలు +ధనద సౌధములొక్క దారి వెలుఁగు +పగడంబులు గడుం బొ సఁగు ఉంబరమురంగ +యువతిశాలలయొక యోగ మీర +వెలము తెముల మొత్త ములపొత్తు దళుకొత్తు +గాంధర్వశాలలొ క్క_టజెఁలంగ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0033.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0033.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cf79c83caf4d5dff0ce328d26c7f9e9c1f6d47b --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0033.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +32 +అచలాత్మజా పరిణయము, +నును కెంపుగల కెంపులను మీరు విద్యాధ +రాగారవార మొ క్కవని నిలువ +గీ॥ నిప్పగిది సర్వసంపద లింపునింప +నతని నగరుచిర స్ఫూర్తి నభినుతింప +నలవిగాదీధరణి +నలవిగా దీధరణి మోయు +నలువ కెనను బలుకుల +చిలువ కైన +చెలువ కొన్న +Qu +34 +పా-మగరాల నగరాల "శ్రేష్ఠ వజ్రములయొక్క, జిగి కాంతి యొక్క +లీలన్ = విలాసము చేత, తగు ఒప్పునట్టి, ధనదసౌధములు - కుబేరుని మేడలం +ఒక్క దారిన్ = ఒక వైపు, వెలుఁగన్' - ప్రకాశింహాగా, పగడంబులు = పవ +డములు, కడున్, = మిక్కిలి, పొసఁగు ఒప్పునట్టి, డంబరము = విజృంభణము +ఉరంగన్' - తగునట్లుగా, యువతికాలల స్త్రీవిహారగృహములే, ఒకయోరు +మీరన్ ఒక వైపున నతిశయింపఁగా, వెలిముత్తెము - తెల్లముత్యము యొక్క +మొత్తముల = సమూహములయొక్క, పొత్తు = స్నేహము, తళుకొత్తు - ం +తివహించుచున్న, గాఁధర్వకాలలు, గాంధర్వ, గంధర్వుల సంబంధులగు +కాలలం - సాలలు, ఒక్క టను ఒక వైపున, తెలంగన్ +E +- +శి +నేను నున్న దైన, కెంపుగల - ఎరుపుగల, కెంపులను - పద్మరాగములచేత +కు, మీరు - ఒప్పుచున్న, విద్యా... వారము - విద్యాధర దేవయోనివి శేషు +బయొక్క, ఆగార “గృహముల యొక్క, వారము - సమూహము, ఒక్కవనిన్ +- +ఒక భూమియందు, నిలఁరన్, ఉండగా, ఇప్పగిదిన్ - ఈరీతిగా సర్వసంప +దలు - అన్ని యైశ్వర్యములను, ఇంపున్- ఆనందమును, నింపన్ నిండించ +గా, అతని - ఆహిమవంతునియొక్క, నగరం చిరస్ఫూర్తి - నగ - పర్వతము +యెక్క, లేక దృతములయొక్క రుచిర- మనోహరమగు స్ఫూర్తిన్ అతి +జేయమును, అభిన: తింపన్ స్తోత్రముఁ జేయుటకు, ఈ ధరణీమోయం. +- +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0034.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..410272f25bf81ef1430caf540d23fef72525749e --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రథమాశ్వాసము . +33 +చిలువకైనన్ - శేషున్నకైనర్, వలవ కెజన్- బ్రహ్మకైనన్, పలుకుల చెలువ +కైసన్ - సరస్వతి కైనను, ఆలపి గాదు - శక్యము గాదు. +సీత... ధనద సౌధములు-ఛనములిచ్చువారి, మేడలు, పగడములు డంబున్ +కాంతిని, అరము +నాట్యముఁ జేయు +300>> +యి +- +మిక్కిలి, పొసగన్ పొఁదను, రంగయువతీశాలలు +స్త్రీల యెుక్క వాళ్ళు. గాంధర్వశాలలు, సంగీత +శాలలు, ఃద్యాధరాగారములు - విద్యావంతులయీఁడ్లు, అతః - ఆ జనకుని +గొక్క నాగరు - పట్టణము, శిగస్ఫూర్తిన్ - చిరకాలా తీశయముచేత, శేషము +సమా +క. ఘనమైనాక పదంబునఁ +దనరెడు మేల్కో మరుఁ గన్ని తనసతి యతి పొ +వన మౌనిభృతోటజసే +వనమున దఃకింపు నింప బాటిలు నతఁడున్. +35 +పా. ఆడన్ - ఆహీను వఁతుడురు, ఘన మైనాక పదంబునన్ - మ +ఏమైన మైనా కడను వేగ చేసి, అనికాదు - ఒప్పుచున్న, వేల్కొ మీరున్ +- వఁచి కుమారుని, కన్ను - కాంచినట్టి, తనసతి - తనభాగ్యయగు మేనక +అతిసారమౌ = మిక్కిలి శలిశ్రమగు, విభృత నిశ్చలవగు, ఉటజ-పర్ణశాల +యొక్క, వేవనమునక్ సేవించుటచేత, ఈ మెయోగిని యాట చేతఁ బగ +శాలల యందుండుననుట. అట్లు సమాగ సంభవము ప్రధమసస్థలో 'మేనాం +మునీనా మపిమాన నీయం' అని కాళిదాసు చెప్పియఁన్నాడు. వ్యాఖ్యాశయు +దీనిని వివరించెను. తనకు త:క, ఇంపునక్ - సంతోషము గలిగించఁగా, పాటి +ఉండును. +- +- +సీట—అల్ఫ్రెఁడన్ ఆచనకుఁడును, మన మై- గొప్పదియై, నాక పదంబు +నజ్-స్వర్గము నందు, తల్లిరెడు ఒప్పునట్టి, వేల్-మంచిదియగు, కొమరుణ్- +వనోపాఁల్వేమెను, కన్నా-పొందిన, తనగుతి_తని భార్యయగు సత్యధృతి, అతి +3 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0035.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a9aac0ac1a1dd8d51aec74e7a8759880e71aa584 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +34 +అచలాత్మజా పరిణయము. +పావన మిక్కిలి పవిత్రులగు, మౌని.. మునీశ్వరులచేతను, ధృత నిండిన, ఈట.. +గృహము యొక్క సేవనమునక్ సేవచేత. తనకు తనకు, ఇంపునింప వారితే +లుక్ -అనఁగా జనకుఁడు వేశాంతి గావున యాజ్ఞవల్క్యాది ముహు వీరియిల్లు +నిండియుండఁగా జనకుని భార్య వారలకుపచారము సేయుచుండనము. +చ. అశిధిలగంధ సారసన నావల పారనషట్పదోన్నతుల్ : +కుశలవని ప్రచారములు 4 కోమల సామజశ్య భారముల్ | +భృశముదలిర్ప చరితహ ప్రముఖాఖల సత్త్వుఁడి మహా! +విశదినుచుండునాతఁడు ప విత్రిసదాత్మజ పాక్షసూతుఁడై. +పొ__ఆతఁడు. అపి మవంతుఁడు. ఆశిధిల...న్నాగుల్ - అధిలవిడిపో +- +ని, గంధ — పరిమళ ముగల, పారస పద్మముల యొక +వ- పొగలయందు +అనలగు - మందములు కాని, అరవ - ధ్వకులుగల, మన్పుద తు మ్మెదల యొక్క …., +ఉన్నతుల్ -ఔన్నత్యము-బసు, కుశలవనప్రచారములు - కుశల- క్షేమముగల, +వన - వసములయందైన, ప్రచారములు - మార్గములను, కోము... వార +ముల్ - కోమల - నూతనములగు, సామజ-వీరుఁగుల యొక్క, శబ్ద-ధ్వనుల +యొక్క, వారకుల్–సమూహములును, ధృశము = అభ్యంగమును, కొలిగ్సన్- +ఒప్పఁగా, దర్పిత... కుత్త్వుఁడై దర్పిత - మదించిన, హరిప్రముఖ +ములు మొదలుగాఁగల, అఖిల - సకు స్తములయిన, సత్త్వుఁడ్రై జంతువులు +- +గలవాఁడై, పవి, సూత్రు (డై.. పని-వజా రధమువలన, త్రిసత్ - జడియు +చున్న, ఆత్మజ - కుమారుని యొక్క ప్రొక్ష సూత్రు (డై నూత్రములవంటి +అక్కలగుంపుగలవాఁడై, విశదిమన్ - తెల్పుచేస్తాను, ఉంయున్ ఉండును. +. +P +1 +- +సీత - అతఁడు ఆజనకుఁడు, అశిధి...న్నతుక- అశిధిల విడిపోని, +గంధపొగ=మంచిగంఢముగల, సవర - యజ్ఞగులయుదైన, అసల_ అగ్ని హో +ముల యొక్క, సార. స్థిరములగు, వసట్పడ వమన్నరముల యొక్క, ఉన్న +తుల్ -ఔన్నత్యములను, కుశలవనప్రచారములు- కుశ - దర్భలయొక్క, +కుశ దర్భలయొక్క, లవ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0037.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d1e6ff79c6a44453d0a489c6bcda166bf06fa45 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +36 +అచలాత్మజా పరిణయము, +సమాపాదిత వాసనోల్లాసంబున భాసిల్లుచు హరితశ్వైకతా +నపక్ష పాతంబున నిరంతరాభ్యస్యమాన విష్ణుదమార్గంబగు +ద్విజవర్గంబు రసాలసాలపు సహిత ప్రచారంబునం బిపాలించు +దక్షతఫలంబు లొసఁగుచు, నొక్క తట్టుకొట్టుకొనఁగ నగరు +వెడలి చకు సమయంబున. +హ +77 +సౌగంధ్య +- +37. +పర్వ... సర్వహుడు- సర్వ - సమస్తమైన సర్వంసహా- +భూమియొక్క, సర్వశ్వ - సమస్త ధనముయొక్క ము, నిర్వహణ నిర్వహిం +చుటయంద, ధూర్వహుండు - భాగమును వహించినవాడు, అగు ఆ బుట్టి, +ఇచట భూభాగమును వహించువాఁడను -ర్ధము చెప్పుటకు శిబ్దచిత్రము. +ఇందు లాలనుండగు కని యింతి శబ్దాడంబరమును జేసెను. ఆయుర్వీధర తిల +కుండు_ఆపర్వత శ్రేష్ఠుఁడు, ఒక్క నాఁడు ఒకదినముః, గండ.., జాలంబులు - +గండమండలీ - గండస్థలములయం దైన, +పరిమళముందు. +నిష్పంధ = కదలనట్టి, పుష్పంధు = తుమ్మెదల యొక్క స్తవం ప్రియ - += తుమ్మెనలయొక్క, స్తనంఫియ +పిల్లలయొక్క., జాలంబులు = సమూహంబులు, నీలంబులగు - నల్లవైన, కపో +లమల = గండ స్థలముల యొక్క మొదళ్ళయందైన, చమర వాలంబుల +వింజామరలయందు, నీలత్వంబు = నీలకణులౌటను, ఆలంబింప = పొం +దఁగా, ఒండొరుల" = ఆన్యోన్యమును, మండలుదండంబులతో, మండలీ +కృత = గుండ్రములు గాఁ జేయఁబడిన, శుండాదండంబుల = కట్టలవంటి +తొండములచేతి, పట్టుకోవచుకో స్వీకరించుచు, ఎట్టకేలఠజ్ * అతి +ప్రయాసమున, ఉట్టిపడుచుకో - అతిశయించుచు, ఉద్దండంబగు - మదించిన +వేదండ ఏనుఁగులయొక్క, మండంబులు +మండంబులు - గుమూహములు, ఒక దండ - +ఒక వైపున, తాండవింపజే నటించఁగా, అఖండ ... హిండనంబులు, +అఖండ - యెడ తెగని, పుండరీక - పులుల యొక్క, మండల - సమూహముల +యొక్క, పరిహిండనంబులు - అంతట కుంచారంబులు, తండోప తండంబులు. +- +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0039.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..504fe0ec99f841015f4540aa7e964b82a7834739 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +38 +అచలాత్మజా పరిణయము. +ప్రచారఁబు; పంచారముచేత, పిసాళించు - +వంచారముచేత, పిసాళించు - ప్రకాశించు, దక్షతిజ్ - +సామర్ధ్యముచేతి, ఫలఁబులు - పండ్లు, ఒసఁగుచుజ్ - రాల్చియిచ్చుచు, +4 +ఒక్క తట్టు - ఒక్క స్థలము, నెట్టుకొని ఁగజ్ - ఆకమించఁగా, నగరు వడలి... +పట్టణము బయలు దేరి, చను, సమ యంబునజ్ వెళ్లునప్పుడు. +సీత— తాండవింపజ్, అనువఱుకు వర్ధము సమానము, ఉర్వీధగతిల +BIఁడు అనుచోటమాత్రము రాజ శ్రేష్ఠుఁడైన జనకుఁడని యర్ధము. అఖండ +రహిండుఁబులు, అఖండ - చిరిగిపోగొట్టి, పుండరీశమండల - గుండ్రనైన +గొడుగులయొక్క, పరిండ సంబులు - అంతట పంచారంబులు, తండోప +తండంబులుగా మెంచారనించారుచు నిలుచు... రాజహంస సమూజంబులో, +రాజహంస - రాజ శ్రేష్ఠుల యొక్క, సమాజఁ బాలు - సమూహంబులు, +అవ్యాజ లే +తేజంబును నొకజగతిఁ దేజరిల్లుచు - పదపదము ద్ - ప్రతీయడు గు +నందు, ముదముదయముగోనన్ - సంతోషము పుట్టఁగా, రుచి... మీరజ్, +రుచిర - పరిశుద్ధములగు, మందురా - గుఱ్ఱముల సాలలయందయిన, పరాగ- +- +భూళియొక్క, ఆభోగఁబు పరిపూర్ణతి, మిగన్ అతిశయించఁగా, సంఖ +- +లీనభావఁబు, ర = యోగ్యమైన, ఖలీన భావంబు = కళ్ళెములు కలుగుటను, +కాని = = పొందనట్టి, భృతంబగు - సంపాదించి (బడిన, గంధర్వ బృందఁబు +గుఱ్ఱమఁగుఁపు, ఉద టెక్కు వెక్కు టెక్కుల నొక్క చక్కఁ బిక్క +టిల్లక్. ఆగి మాంత... ల్లాసంబు: E, ఆగమాంత ఉపనిషత్తుల చేతనైన, సంతత - +ఎడ తెగనిను-యోగ్యపగు, మనోవికాస-మవో నైర్మల్యముచేతి, సమాపాదితే- +పొందఁబడిన, రవా సంస్కారము యొక్క, ఉల్లాసంబుగ ఆనంద +మ చేత, భాషీలుచజ్ - ప్రకాశించుచు, వారి పక్షపాతంబునత్ హరి - +విష్ణువు యొక్క, తత్త్వ - యథార్ధ్యమందు, పక్షపాతంబున +చేత, నిరCE... మార్గఁబు, నిరంతర - అవకాశము లేనట్టుగ, అభ్యశ్యమాన - +అభ్యపించఁబడుచున్న, విష్ణు - విష్ణువు యొక్క, పద - పాదముల యొక్క +ఈశబ్దముల యొక్క మార్గఁబు తోవకండి, విష్ణుపాద సేవ గాని విష్ణు +1 +- +4 +- +ఆసక్తి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0042.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8cd799c9c45ffe53759302f05a446daa92c29338 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ప్రనమాశ్వాసము. +"మైన వాటమున్ తోటు. కాంచెకే +41 +చూ చెకు, ఇచట తెలిఁగు సమా +సము గావుర భక్తి వికారముచే ఇనిని రాశబ్దమునకు హత్వము కలిగినది. +న. కనుగొని యంత్రరురంబునం దరంగితంబగు భక్తి +రస ప్రసంగంబుకు బ్రరక్షణలు లాచరించి సముచిత పరిచార +వార పరివృతుండయి ముందు పురందర పురస్సరబృందారక బృ +దంబులకు సముద్ర మ హాపదంబు సుధాస్యంద సందానం బనం +దవరించుట సఘటిట్లు నగణ్య పుణ్య పుణ్యంబున సకలభువన +శరణ్య రుగు జలధి రాజవ్యక్య +రాజ్యకర్య యగుణ చణపల్ల నమ్మల +శరణవరణంబు గావించి తదపార కృపా రస లసదపాంగ సంగం +బ్బు నయత్నో పుక నిరత్న రత్నకు చిర రుచి ధురంధరంబై విల +విల్లు మునగ ధరాధరుబుకంబు నిశంభించు ప్రత్నరత్న రాజ +రాజతంబు గోపుర రాజంబుగల మహాద్వారంబు సొచ్చి. 40. +టీ. సా. కనుంగొని, చూని, ఆదరంగంబు = — కవచ్సునందు, +ఆరంగిణంబరు - కరటములు వేరు గున్న, భక్తినపు ప్రపంచంబునన్, భక్తిరస +భక్తిగసరు యొక్క, ప్రసంగంబున - ప్రపత్తి చేశాను, ప్రదక్షిణంబుంద +క్షణముగా తిరుగుటలను, ఆచరించి చేసి, సుచి... తుండై, సమునిత +తగిన, పరిచర - ఉపచారకులయొక్క, వార- సమూహముచేతి, పరివృ +తుండై - చుట్టుకోవఁబడిన వాఁడై, ముందు - ఎనుటకు, పురందన.., కమ్ముల +కుక్: పురందర పురస్సర - దేవీంద్రుఁడు మొనలు గాఁగల, బృందారక +దేవశలయొక్క, బృందమ్ములకు - సమూహములకు, అనున మహామునులు +తక్కువకాని గొప్పది రుగు నానందము, మధా... నంబనన్, సధా - అమృ +తముయొక్క, వ్యంగ - ప్రవాహము యొక్క, సంకారం బవజ్ +నట్లుగా, తరించుటజ్ -చే నంటచే, సంఘటిల్లు - సిద్ధ మయిక, +" +- +కూర్పు అను +అగణ్య ... +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0043.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0043.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..077e55b41dac355af7bac9d2e333d40de8b73520 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0043.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +42 +W +- +- +అచలాత్మజా పరిణయము. +― +- +- +చి +ణ్యంబునక్, అగణ్య— లెక్కించశక్యముకాని, పుణ్య సుకృతముయొక్క, +నైపుణ్యంబునన్ - నేర్పుచేతను, సకలభువనశరణ్య, సకలభువన - సమస్త +లోకములకు, శిగణ్య—గతకుణాలు, అగు అబున, జలధి రాజన్య కన్య +లక్ష్మీ దేవియొక్క, అరుణ - ఎఱ్ఱనగు, చరణపల్లగంబులతో చిగుళ్ళవంటి +పాదములను, శరణవరణంబు - రక్షణయొక్క రోగడమును. +చేపి, తదపా .. గంబుజ్, గత్ అలక్ష్మీయొక్క, అపార - హద్దులేని, +కృష్ణా - దయయని, "గు - రసముచేతను, లసత్ - ప్రకాశించుచున్న, +అపొంగ - క్రేంటిచూపులయొక్క, సంగంబుతో కలయిక చేసి, ఆయన +త్నో... ధర్మంబై, ఆజన్న చత్నము లేకుండునట్లు, ఉపసతి - సంపా +ము లయిన, చిగల్ని ప్రాచీనములగు. గత్నై - మణులయొక్క, రుచిగ- +ముందరములగు, రుచి— కాంతి యొక్క, భగంధరం బై - భాగమును వహించి +నదియై, విలసిల్లు - ప్రకాశించుచున్న, మంధరధ రానకంబు - మందరపర్వతము +యొక్క, - +డంబుజే - శోభను, విడంబించు - అనుకరించుచున్న, ప్రశ్నిన్ని +రాజీరాళితంబగు, ప్రత్ని ప్రశస్తములైన కగ్న – మణులయొక్క. రాజి +పత్తిచేత, రాజితంబగు — ప్రకాశింపఁజేయఁలబడిన, గోపుర రాజులు - పెద్ద +గోపురము, కల— కలిగిన, మహాద్వారంబున్ _కోప్పడేవిడీని, చొచ్చి--- +ప్రవేశించి. +శా. మల్టీపల్లిమతల్లి వల్లరులలో మల్లోప మల్లోపమో ! +దృల్లీలోలుక సంబునం బెనఁగుచున్ హల్లోహలోలోల న +యల్లింబెల్లిగ నుల్లసిల్లెడియళుల్ - హల్లీసకోల్లాసకృ +డిల్లీ భిల్ల గీతి కెల్లెడను తుల్ బెల్లీను నప్పట్టునన్. +- +3 +— +41 +టీ. మల్లీ..రులలో, మల్లీవల్లి మతల్లి = శ్రేష్ఠమయిన మల్లెతీగల +యొక్క, వల్లరులలోజ్ - పూగుత్తులలోపల, వల్లో.. ఠనంబుక్, మల్లోప +మల్ల - భట ప్రతిభటులతోడ, ఉపమ - సౌమ్యముగల, ఉద్యత్ - అభి +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0044.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..740303b2395d078dd37dbbaf23235c7fe429120d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ప్రథమాశ్వాసము +M +- +43 +వృద్ధినొందుచున్న లీల - విలాసము చేతనైన, ఉల్లుతనంబునన్ - దొంగిలించుట +చేతి, వెనఁ గుచుకో - వెనుగులాడుచు, హల్లో హలోల్లోలము. హల్లోహల - +మత్తతిచేతి, ఉల్లోలము - మిక్కిలి చంచలించుచున్నది, అయి ఆయి, +అల్లింబెల్లిగడ్డా - పెనకువగా, ఉల్లపిల్లెడి - ప్రకాశించుచున్న, ఆర్హుల్ - +తుమ్మెదలు, హల్లీ ... గీతికి, హల్లీసక- కోలాటముయొక్క, ఉల్లాస - +ఆనందము, కృత్ - చేయుచున్న, ఢిల్లీ-ఆరు చెంచువాండ్ర యొక్కయు, +భిల్లక్ - మగ చెంచువాండ్రయొక్కయు, గీతికి - పాటకు, ఎల్లెడను - +అన్ని చోటులన, సుతుల్ - స్తోత్రములు, పెల్లు. విస్తారముగా, ఈను • +పట్టించుచున్న, అప్పట్టున - ఆస్థలముదు. +క. కొన్నెల వెన్నెల వన్నెల +గన్న లలి న్ని లువునీగు గ్రమ్మెడి నెలరా +మిన్నల తిన్నెల చెన్నల +రున్నెల మామిడుల నడుమ రూఢిం జనుచుక్. 42 +టీ. కొన్నెల వెన్నెల వన్నెలస్, కొన్నెల - అప్పు ముదయించిం +చంద్రునియొక! . వెన్నెల - కే ముండయొక్క, వన్నెలర్ +. ++ +క్నుక్ - చూడఁగా, లలిజ్ +<--0 +అనుకూలముగా, నిలువు +అంతట +నీరు - ఉదకమును, శ్రమ్మెడి వ్యాపించెడి, నెలరామిన్నల శ్రేతము +ఇడునున్ +- +. +- +బయిన చంద్ర కాంతమణులయొక్క, తిన్నెల - ఆరుఁగులయొక్క, చెన్ను - +శోభ, - +అలరు - ఒప్పుచున్న, ఎలమామిడుల - లేత మామినులయొక్క, +మధ్యమందు, రూఢిన్ - స్థిరముగ, చనుచున్ - వెళ్ళుచు +విశేఈ పద్యమందు, ఆలరు ఎలమాని అనుచో సంశ్లేషమునకుఁ గారణము +మృగ్యము. +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0046.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fb830e2b5b67572b3d52a836943b826259aba22 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +3 +45 +పొందిం చబడినది. అగు_అయినట్టి, ధవళ సరోజరాజమునన్ - తెల్లనిపద్మ శ్రేష్ఠమం +దు,తప్త... కర్ణికణ, తప-పుటము చేయఁబడిన, సువర్ణ- బంగారముతోడ నవ +ర్ఘ సమానమయిన కాంతిగల, కర్ణిక =-ముద్దె (దిమ్మ) యందు, తవిలి - కూ +ర్చియున్న, కెంపు గుంపులను = రత్న సమూహములను, తాల్చిన - ధరించిన, +పీఠము నందుస్ -పీటయందు, పొందుగాన్ అనుకూలముగా. వెలయు +ఒప్పుచున్న, ఇందిరన్-లక్ష్మిని, కనియెన్ - చూచెను. కాంచి చూచి, +సమంచిక, ఒప్పుచున్నా, భక్తి-భక్తియొక్క, ముక్తిచేన్ - కూడుకొనుటచేత, +ముందు పద్యముతో నన్వయము • +- +1 +తా +చ. ప్రణిపతనై క సాకయుత పాకవిరోధి మహాప కూధినీ +మణిమయమౌళిపాళినవ | మాల్య మరందఝరీ చరీకృతా +రణచరణుుడు మానప్రుఁడు శ్రీ దారను వారముగా నుపనౌ +గుణగణదన్యకవ్యతః కుర్ గరుణింపవేవేగ మ్రొక్కెదన్. +టీ. --- +- ప్రణిణులను - ప్రణిపరచలరుసా - రమునును, ఏక_ +ముఖ్యను బున, పాక--పరిపాకముతోడ, యుక కూడుకొనిన, పాక విరోధి - +దేవేంద్రువియొక్క మహత్ - +గొప్పదియగు, వరూధినీ +- +1 +1 +(అనఁగా దేవతల యొక్క) మణిమయ-మాణిక్యనికారములగు, మౌళి-కికిట +ములయొక్క, పాళి--పత్తి యొక్క, నవ - నావము- కు, మాల్య - పువ్వుల +దండయం వలి, మరంద - వూదే నెలయొక్క, ము-ప్రవాహములచేత, చక్ +కృత-మిక్కిలియుఁ జేయఁబడిన, అర్హణ- పూజగల, చరణుుడు - పాదములు +శిలవాఁడగు, ఉమాధవుఁడు - శివుఁడు, ఉదారను గొప్పనియకు, దారను +గాన్ - భార్యను గా, వరింపనౌ- కోరఁదగిన, గుణగణభన్యన్ – గుణగుమూహము +చేతను ధన్యురాలగు, కన్యన్-కొమార్తెను, తనకున్ - నాకు, కరుణింపవే +ఆరుగ్రహించుమా, దేవీ— లక్ష్మీ దేవీ, (మ్రొక్కెదన్ - నమస్కరిం చెదరు. +A. +సీ— మాధవుఁడు-విష్ణువు, శేషము సమానము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0047.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0047.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f271cd96830aafdae36ddedc7d4d06558ac1963 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0047.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +46 +అచలాత్మజా పరిణయము. +ద. పలుకు పడతి వేలు పులు బల్లి కమితి మొగంబుగాదగుర్ +గలుకు లకబ్బనబ్బురము . గాఁదగు నీయుపచారముల్ నెసన్ +దెలియుదు నీకుఁ దతృతులు దీలను వాఁడల "పారిజాతప +క్తులతులనంబు వింబమునకున్ వివహిమ సరోజ నాలనీ 17 +2 +టీ. సోజవాసినీ -పద్మమును నునివనం చెంగోలక్ష్మీ ! సుకపడంతి. +స స్వతి ము, వేలు పులబల్లి దురింతి - దేవతాః శీషుఁడకు నిద్రునిభార్యయగు +శచీదేవి, మొగంగావరు - మొదలుగాగల, కలుగు కూన్.. స్త్రీలకు, తగరు- +అనుకూలమగు, నీయుపచారముల్ - నీ సేవలు, +రముగాన్. ఆశ్చర్యము గా, అబ్బవు. దొరకవు, +వాఁడగుచు, నీకున్-నీకు, తత్సకులు-ఆ స్త్రీలు, +చెప్పువాడు, నింబమునకున్ - వేపపువ్వురకు, +వెసర్-శీఘ్రముగా, +తెలి చచున్ - ఎఱిగి యున్న +ఓటరు వాఁడు సమానమని +ఆం... తు లనంబున్ - +ప్రసిద్ధమగు, పారిజాత- పారిజాత పుష్పముల యొక్క పస్తుల వరుసలయొక 17 +తులసంబున్ – సామ్యను. ను, వివరించున్ - చెప్పును. +pop- +మహో +క్ష్మీదండకము . +జయతుజయతు, శేష శైలాధిపాకందలీలా మహాముద +వేలాతిగాంభోధిడోలా యమానోర్మిజాలా మితోల్లా సదాలాప +మాలా, సుధాలాలనీ యోరు బాలామృతాంశూపమాణాస్య +సంసక్తఫాలా, మహాలాన మాద్యమం టాలాభ దా పాుగ జాలాభి +రామాస్రవాళాయితాంఘ్ర, ద్వినీలాలకా, జోజోణివిలాసపత్నీ, +ప్రవాళాధరా, సద్రసాలావళీకుంజశాలా చరద్దోప బాలాన +లంబా, మదంబా, శ్రియైకల్పతాం అపిచ, సతసురేంద్ర పాళీ +స్ఫురద్రత్న మౌళీ భవద్బాల హేళీ ర్యమాణాురు కే) ప్రఫుల్లాంఫ్రీ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0048.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0048.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0a09829de7b9f4672b50e2e666eab19c2ab7a95 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0048.txt" @@ -0,0 +1,23 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +47 +నమ +నా కవిత్యై, జితాళీక సంబంధరా శచీజాని నాళిక భూసన్ను +ఖాలీననృత్య, మదాళీధరక్షక రానీ కృత శ్రేణి శైలి సరోజాత +నా? సమంచస్మృణా? భవద్వైభవాదన వ్యాసమీచీ నమో +చారసాచా మనాచారు వాచా ప్రసన్న తాయై, +దాసదాసానుదాసాధితొ నల్ప సంకల్ప సంకల్ప కల్పద్రుమా +కల్పత్మనామ్న శ్రియైతేనమః సమ ఇదమజతాత్కృపారాణి +తాంగ దారాళవి స్ఫూర్తిధాకా ప్రకపాత్యుదారారవింకో +తృలారావు వాటి విహారాధ్య భృగీ కిశోరాయిత స్వాంత +నారాయణాంకస్థనీ రాజ్యశింహాసనారాధితాయై సుధారాశి +మధ, స్థలీ రాజమాత స్వరా గ్రామ వాస్యప్ప రాజి భిర్నిత్యనీ +రాజతాయి, తుషారాను తేజ పటీరామ హా కాళినీహార +హేరాహి హారాహ సారాత్మ కీర్త్య, సువర్ణాత్మమూర్త్య, +సువర్ణ శ్రియై, నిస్సహమైనను; జయజయ జగదంబ దాసో +స్మిహు తీరమావాసకాండే త్వమేవాభిలస్య ప్రపంచస్య రూ +తేతి వాణ్యాపురాణ్యా హత్యాపి సత్యాహితం సోహమేవం +భవత్యాః శోకోస్మిభృత్యోస్మి దాపోర్శితస్మాత్కృపాుగై +రపాంగై ప్రపన్న శిశు మాందరి చార్మకించాంబ హృద్యాన +వద్యాత్మ విద్యాభిరుద్యోత్యసే, త్వంసహసీ నివాసేన తత్త్వం +పరంజ్యోతిరీత్యంబ మహ్యందయేధాభక్తిముత్పాద మేధా +సుధారాళిక న్యేర మే పద్మహస్తే ప్రసీద ప్రసీద ప్రసీదాంబమే. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0049.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0049.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ffed6ab893e46512f9bf37f7a3bdb621ed866f6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0049.txt" @@ -0,0 +1,58 @@ +48 +ఆచలాత్మజా పరిణయము. +టీ. శేషశైలా... చాలా కమాలా, శేషశైలాధిప వేంక టేశ్వరుని +యొక్క, అమంద - పిస్తారమగు, లీలా - పిలాసములయఁదు, వహత్ - +తగులుకొనిన, ఫలా +- +1 +- +M +- ఒడ్డను దాటి, +ఉయ్యెలపై యాచరించుచున్న +సమయము నంద, +అలాప మాటల +- +ధా.. ఫాలా, +గారవించం దగిన, ఉరు = గొప్ప +. +గొప్పదియగు, ఆనంద - ఆనందమనియెడ', 'ఫ్లోలాలిగ +అఁభోధి - సముద్రమందు, డోలాయమాన +ఊర్మిజాల, ఊర్మి - తరంగముల యొక్క, జాల - +అవిత - విస్తారమగు, ఉల్లా పద - ఉల్లాసము నిచ్చునట్టి +యొక్క, మాలా +మాలా - పఙ్కులు గలిగి యున్నట్టియు, +మధా అమృతము వలె, లాలనీయ - గౌరవించం +వాడగు, చాలామృత - లేతచంద్రుని యొక్క, జంకు కిరణముల +యెక్క, ఉపమ - సావ్యము యొక్క లాగ్య - నాట్యముడు, సంసక్తి- +నొసళ్ళు కలిగి;ట్టియు, మదోద్యం చాల, మద - +మదముచేత, ఉద్యత్ - ఉదయి: ఁచుచున్న, మరాళాఁగం - అఁడు హఁసలు +వంటి, చారు +- విలాసము యొక్క, ప్రచాలా +ప్రచారము గలిగినట్టియ, (ఇచట గలలక భేదము) మహా... రామా, మహత్ +గొప్పవియగు, ఆలాప - కట్టుకఱ్ఱలయందు, మార్యత్ - మదించుచున్న, +ఘటా - ఏనుఁగు గుంపుల యొక్క, లాభడ - లాభము నిచ్చు, ఆపాఁగ – +స్క్రీగంటి చూపుల యొక్క, జాల - సమూహముచేత, అభిరామా - మనో +హగయగునట్టియు, ప్రవాళాయి తాలిమి, ప్రజజాయితీ +రించు చున్న, అఁఘిః -- పాదములు కలిగినట్టియు, వినీలాలకా, వినీల - +నల్లనైన, అలకా — ముఁగురులు కలిగినట్టియు, క్షోణినీలాసపత్నీ - గోణి - +భూమికిని, నీలా – నీలాదేవికిని, సపత్నీ - సవతీయగు లక్ష్మి, జయతు +- +నుఁదరమైన, "హేల +- +- +- +A +- +- +- +- +చిగురువలె నాచ +1 +1 +- మిక్కిలి సర్వోత్కృష్టురాలైయుండు గాక, ప్రవాళాధరా +ప్రవాళ - చిగురువంటి, అధర - అధగోవుము కలిగినట్టియు, సద్రసా... +- +బంబ, గత్—యోగ్యములగు రసాల +పత్తుల యొక్క, పంజ- పొదల యెకు, +తియ్యమామిళ్ళ యొక్క, ఆభలీ - +శాల— సాలలయందు, చరత్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0051.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aee4eb4c2b8b201dd4cf954394ff8c694c57a464 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +50 +అచలాత్మజా పరిణయము. += +యకు, అరవింద = పద్మములయొక్కయు, ఉత్పల కా కలువల యొక్కయు, +ఆగామ = తోటయొక్క, వాటి = ప్రదేశమునందు, నిహార = విహరించుట +తోడ, ఆధ్య = కూడిన, భృంగీ కిశోరాయితే = తుమ్మెదపిల్లయై రూ చరించు +చున్న, స్వాంత = చిత్తముగల, నారాయణ = విష్ణువు మొక్క, అకర్షగీ = +తొడయనెడు, రాజ్యసింహాసన = రాజ్య పీఠమునందు, ఆరాధన ఆరా +ధించఁబడిన లక్ష్మీకొరకు, ఇదంవమః = ఈ నమస్కారము, సంధా... రాజీ +- ఈ +తాయై, సంధాగాశి = పాలసముద్రముయొక్క, మధ్యస్థతి = మధ్య భాగము +నందు, రాజమాన = ప్రకాశించుచున్న, స్వర్' - స్వర్ణములందలి, 193రు * +పువ్వులతోటయందు, వాసి = నివసించిన, అప్సర అప్సః స్త్రీల యొక్క, += +రాజిభిః = పదులచేతను, విశ్య - యెల్లప్పుడు, నీవాజితాయై - నివాళి పేరం +బడినట్టియు, తుపారాంశు... కీర్త్యె, తుషారాళ్లు ముద్రునియొక్క, లేజ +తేజస్సు యొక్కయు, పటీర = మంచిగందము యొక్క ము, అమరాహార = +అమృతముయొక్కయు, హారాలీ ముత్యాల పేటల యొక్కయు, నీహార = +మంచు యొక్క ము, = వజ్రము యొక్క_ము, అహిహార +యొక్క యు; ఆహిసార సర్ప శ్రేష్ఠుఁడగు, శేషం యొక్క మ, అక +స్వరూపమువంటి స్వరూపముగల, కీర్త్యి - కీతిశా :లిగిపట్టిన, సువర్ణ్మా +మూత్తెజ్య, సందర్ణ = బంగారమే, ఆగ్మ = తనయొక్క మూతైన్యా= స్వరూ +పము లిగినట్టియు, సువర్ణశ్రియై, సువర్ణ = బంగారమువంటి, క్రియై - శోభ +. +గలిగినట్టియు, నిస్సరయై సుమానములేని లక్ష్మీ ఱకు, నమః నమస్కా += – +రము, జగదంబ ఆ జగత్తులకు తల్లిరగునో లక్ష్మీ, జయజయ = మిక్కిలి నుత +ష్టురాలవై యుండుము, అహం - నేను, తే నీకు, దాసరి = భక్తుఁడరు, +అగుచున్నాను, పౌరమాదాసుకాంతే విష్ణువునకు భార్యవు +నోలక్ష్మీః త్వమేద = నీవే, అభిలష్య = సమస్తమయిన, ప్రపంచస్య - +ప్రపంచమునకు, మాతేతి - తల్లిదని, పురాణ్యా - పూర్వకురాలును, మహ +త్యాపి = గొప్పదియునగు, నాణ్యా = సరస్వతిచేత, సత్యాపికం సత్యము +- +月 +శివుని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0055.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0055.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8773cc5b29bb79530c610dbc4aa05b5736146c0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0055.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +54 +అచలాత్మజా పరిణయము, +చెన్నుల నింపై యొక్క స +మున్నత తేజంబు గగనమునఁ గన్న పట్టెన్. +52 +టీ. కన్నులకుకో - నేత్రములకు, ఇంపై - మనోహరమై, అమృతపు +అమృతము యొక్క, వన్నెల రంగుల, పెంపై = అతిశయమై పొకుంకు - +ఒప్పుచున్న, పాల్కు వలి - పాలసముద్రము యొక్క, +ఆ += +జేరు చిని, చెన్నలక్ సొగనుల చేతను, ఇంపై +రుచిని, +ఒక్క = ఒక్కటీయారు, +ఒక్కటియగు, గుమస్నత ు అతిశయమయిన, +తేజన, గగనమున్ * ఆకాశమున, కనుపటేజ్ +ఆ. కట్టి శేజ మట్టి 4 పడినట్టఁ గను పట్ట +టి +చిత్త మద్భువైక వృత్తి నిలువ +వీరా చా అతి +మనోహరమై, +తేజంబు = +సందియంబుఁ జెందు సవయస్క జనులతో +నట్టి దిట్ట యిట్లు, + లనియె నిపుడు. +53 +టీ. పట్టి = ఇది కనుపట్టియను వెనుకటి పుణ్యాంతమున కనుశరణము, +తేజము = తేజస్సు, ఉట్టిపడినట్టు = ఊడిపడినట్లుగా, కనుపట్టకో += +శాన్పించగా, చిత్తము, మనస్సు, అద్భుడైక వృత్తికా" = ఆశ్చర్యప్రధాన వ్యాపా +రమున్న నిలువ +- +- +నిలువఁగా, సందియంబుల్ = సంళయంబురు, చెందు +పొందుచున్న, సవయస్క సమానవయస్సుగల, ఆనంగా స్నేహితులగు} +జనులతో E = మనుష్యులతో, ఆట్టి జట్టు - గిట్టరియగు నతఁడు, అపుడు = +అప్పుడు, ఇట్టులనియెక్ = ఈ += ఈ ప్రకారముగా జెప్పెను. +ఉ. తేజమొకంటఁ గంటి మిది దివ్యతరంగిణినింగిఁబొంగు మేల్ +తేజ మొశారదాభముల తేజమొ పెక్కు దు టెక్కురిక్క రా +తేజమొ యాజనార్దనుని తేజమే వెల్వడకల్ప భూజపుం +దేజ మొచూడ జూడఁగ జనించుముదంబుహృదంబుజంబునన్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0056.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fd54ee584d11734154e2137f1ce71beb21d4fe9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,48 @@ +ప్రధమాశ్వాసము. +టీ. తేజము. = తేజస్సును, ఒకంటక్ = ఒక దానిని, +చూచితిమి. ఇది = ఇది, దివ్యతరంగిణి - ఆ కాళగంగ, నింగి +- = = +సంగు, పొంగు = పొంగునట్టి, మేల్ శ్రేష్ఠురుగు, తేజ మొ += +55 +కంటిమి = += ఆకాశము +తేజస్సో, +నెం. +తేజ 30 = +శారద = శరత్కాలమండలి), అభముల - మేఘముల యొక్క, +తేజస్సో, పిక్కు - విస్తారముగా, కందు టెక్కు = అతిశయించునట్టి, రిక +వండ్రుని యొక్క, తేజ వేలు తేజస్సో, ఆ జనార్దనుని = ఆ విష్ణు +మూర్తియొక్క, తేజ మొ= తేజస్సో, విశే (ఇచట విష్ణు తేజము +11 += +నల్లనది +కావునఁ దెల్లవిజయగు నాదని తేజముతో నెట్లు సమమగునని శంకించవల +వలదు. విష్ణువు యొక్క వర్ణము మంగ భేదము చేతి మారుచుండును గావున +తెల్లని వర్ణమును కలదని యెఱుంగ వలయును.) వ్వెడు బయలు దేరునట్టి, +ఇల్పభూజపుం తేజ మొ= కల్పవృక్షముల తేజస్సో, చూడఁజూడఁగన్ += +చూడగా జూడఁగా, హృడంబుజఁబునన్ = హృదయ పద్మమునందు, +ముగ్గులు = సంతోషము, జనించుకో += +పుట్టును. +శా. ఔరాకన్నులపండుగై వెలయు నీ యవ్యాజదివ్య ప్రభా +సారంబొక్క టెకాదు సంతతజను . స్సంతాప చింతాప +హారోదార ముకుంద సద్గుణ సుధా స్యందంబముదంబుగా +నాగూ ఢిదగుగాసతానములు నిం పై వీరులం దోచెడిన్. +టీ. ఔరా = ఆశ్చర్యము. కన్నులపండుగై +వెలయ ఒప్పునట్టి, ఈ... సాగంబు. ఈ ఇట్టి, +లేని, దివ్య= శ్రేష్ఠమగు, ప్రభా - కాంతి, సారంబు +– +ఒక్క టియె, కాదు = కాదు. సంతత.. శ్యందంబు, += +జన్మను. సంతోప తాపము చేతనైన, చింత += +నేత్రముల కానందకరమై +అవ్యాజ = కపటము + = +సారము, ఒక్కZ = +గుంతత - ఎడతెగని, +విచారముయొక్క, +పోగొట్టుటయందు, ఉదార - గొప్పదియగు ముకుంద = +మూక్ యొక్క, సద్గుణ - యోగ్యగుణములగాడు, సుధా = అమృతము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0057.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71a392d71f222dd7e2b047eaf280111630f05278 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +56 +అచలాత్మజా పరిణయయి. += += +వృందంబు = ప్రవాహము, అనుందు బుజ్ విస్తాము గొ +అరూఢిక్ = ప్రసిద్ధిగ, తిశు = ఒప్పునట్టి, గాని తానము” = సంగీతము +యొక్క తానములును, ఇంపై = మనోహరమై, త్రో, చెడి౯-గోడచును. +§. మాసమ్ములు వీనులకస | +మానమ్ములు నిగమ భాస మానమ్ములు సో ! +పానమ్ములు ముక్తికి హరి | +గానమ్ములు వినుడి దిటము గా నమ్ముఁడొగిన్. += +54 +టీ. లీనులకు" - చెవులకు, మానమ్మలు - గౌరవములయినట్టీయం, +ఆస మానమ్ములు సమానము లేనట్టివియు, నిగము భాసమాన కణ్మలు, నిగమ * +వేదములయందు, భోసమానమ్ములు = ప్రకాశించుచున్నట్టియు, ముక్తీకిక్ +మోతు మునకు, సోపానములు= మెట్లయినట్టి ము, హరిగానమ్ములు +గానములు, దిటముగా = కాకుగా, వినుఁడు - ఆలకింపుఁడు, ఒగికౌ "గ్రిమము +గా, నమ్ముఁడు=విశ్వసింపుఁడు. +H +చ. బటువుగూరు మేకు ప్రణ వంబుగ దక్కిన చుక్క రంబులొ +క్కటి పదియు న్దరంగుపటి కమ్ములు వేలు జపాక్షమాల వి +స్ఫుటతర వాసుదేవమను చొప్పున నొప్పులకుప్పతిల్ల ను +త్కటగుణశాలి నారదుఁడు గన్న డెనద్భుత దివ్య తేజుఁడై 55 +టీ. బటువుగతో గుండ్రగ, మీరు అతిశయించుచున్న, మేరు +మేరువ పూస, ప్రణవంబుగ కో-ఓం రంబుగా, తక్కిన ముక్క రంబులు +మిగిలిన యతరములు, ఒక్కటి పదియు గజ్ * పదునొకండు +- +8 +రంగు టి + +కమ్ములు * కాంతిగల పటిక పూసలు, వ్రేలు - వ్రేలఁబడుచున్న జపాన + +మాల = జపమాలిక, విర్ఫబతర... చొప్పున, విన్ఫుటకర = మిక్కిలి స్ఫుట +మగు, వాసుదేవ = విష్ణువు యొక్క, మనుచొప్పున += +మంత్రమువలె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0058.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3792ce4fc21c87c5b017e6e960c25cca1a5c1445 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రధమాశ్వాసము. +57 +{అవఁగా ఓన్నమో భగవతే వాసుదేవారు అను మ-శ్రమువలె ఒప్పులతో +శోభల వేసాను, స్పతిల్ల అతిశయించఁగా, ఉక్కట గుణకాలి గొప్పగుణ +ములతోఁ గూడి, నారసుఁడు * నారద ముని, అద్భుతదివ్య తేజుఁడై - ఆశ్చర్య +కరమగు ప్రశస్తముయిన తేజస్సుగలవాడై, కన్పడెజ్ -కనుపించెను. +వ. ఇట్లు నిర్ణయించు సమయంబున. +సీ. సొగసుగాఁ దనరు పన్నగశాయి గీతంబు, +నగశాయి గీతంబునగ కు పరుపఁ +గరి వికుంచీ తంత్రి కల రవోల్లాసుబు, +కలరనోలా సంబు గావించ +బుగు నెమ్మెయిఁ గ్రమ్మ బసుమంపు రుచికదం, +బ సుచుంపు రుచి కదంబములఁ బెరcగ ! +బద పదంబున నొప్పు 4 మృదు పరాగమ్మలు, +మృదు పరాగమ్ముల మెలఁగి వెలుఁగ | +గీ, ఫాలమున నూర్ధ్వపుండ్రంబు | బరిఢవిలఁ | +జిత్తము ముకారిచింతనా ! యత్తముగను ! +నిల్వ గాంధర్వ సర్వస్వ నిధి కళా వి ! +శారదుఁ డచ్చటికివచ్చె . వారదుడు. +-- +56 +57 +టీ. సొగసాగాన్ అందగా, తనకు ఒప్పుకున్న, పన్నగ +శాయి - విష్ణువుయొక్క, గీతంబు - గానము, నగశాయి +గంధర్వాదులయొక్క. గీతంబున్ గానమును, +M +పర్వత మునం +అగడుపువున్ +నిందయొనర్చగా, కర–ల్లాసంబు, పౌర +హ స మందలి, +విఫంచీ వీణ +- +ఉల్లాసంబు - +1 +యొక్క, తంత్రికల - తీగెలయొక్క, రవ - ధ్వరియొక్క, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0059.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0059.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dcb11ae2f4aaac5599ce50942e7078fa79c4f4f3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0059.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +58 +ఆచలాత్మజా పరిణయము, +ప్రకాశము, కలగ వోల్లాసంబుడ్, కలగక పావురముల యొక్క., జిల్లా +కంబజ్ - ప్రకాశమును, గారవించన్ +- +- +గౌరవము సే గా, +బడుగు +నెమ్మోయిన్, జడుగు - చిక్కిన, నెమ్మెయిన్ - శరీరమునందు, క్రమ్ము +వ్యాపించిన, బనువంపు - విభూతి యొక్క, గుచి +. +1 +- +కాంతి, కదంబ మగుఁ +ఫు - కడిమి పువ్వుల యొక్క రుచి - కాంతియొక్క, కదంబములన్ - +సమూహములను, 'పెనన్ - పెనుఁగులాడఁగా, పది పదంబునన్ - ప్రతి +పదమఁడు, ఒప్పు - ఒప్పుచున్న, మృత్- పట్టియొక్క, పరాగమ్ములు- +ఆవరణలు, మృదుపరాగమ ్మలతో, మృదు - వృషువులుగు, పరాగిమ్ములన్. +ధూళులను, +ముగన్ +కలిపి, +V +Aunim +నొపటియందు, ఊర్ధ్వపూఁడ్రము నిలువుబొట్టు, పరిష +- అతిశయించగా, చిత్తము జు మన్సూ, మురారి చింతరణవిష్ణు +చింతకు, ఆయత్తము^న=ఆధీనమగునట్లుగా, విల్వరిలవఁగా, గాంధర్వ... +గానవిద్యయనెడు, సర్వస్వ = సర్వధనము, విధింస్థానరుగు, కళాకాశార +శాస్త్రములయందు, విశారదుండు నేర్పరిచారు, 'నార +దుండ = నారదుఁడు, అచ్చటికిన్ += అస్థములకు, వచ్చెన్ - వచ్చెను. +క. అచ్చపు తెలిపిం దగు మహి +భృచ్చుడామణి యతఁడు ఋష్ వల్ల భుమిం +దచ్చన నెదుర్కొ- నీ వడిఁ +దచ్చరశాబ్దముల కెరఁగి . దత్తాదరుఁడై, +58 +بری +-- అచ్చపు తెలివిక్ = నిర్మలమగు జ్ఞానముచేత, తగు - ఒప్పు +చున్న, ఆతఁడు = ఆ, వహిభృచ్చూడామణి - పర్వతశ్రేష్ఠుఁడగు, హిమ +చఁతుఁడు మనవల్లభుని - మఃశ్రేష్ఠుఁడగు నారదుని లెచ్చనజ్ - శీఘ్ర +మగా, ఎదర్కొని - ఎదురైనవాఁడై వడికొ త్వరగా, తచ్చరణ్యాము. +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0060.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f2ac7e6e8ee07ff246814c93ad9127fd82248d5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +59 +లకు౯ - ఆనాగదుని పాదపద్మములకు, ఎకఁగి - నమస్కరించి, దత్తాడ +డై - ఇయ్యఁబడి; యాడ్యముగలవాఁడై. +సి. మహిఛృచ్చుడారుణి - రాజశ్రేష్ఠుఁడగు జనకుఁడు. +క ధరణీభృత్పతి సుజనా +చరణీయస్ఫూర్తి బాద్య | జల మొసఁగెను ద +చ్చరణములకుఁ బావన సం +చరణములకు సుకృతోప చరణమ్మలకున్. 59 +పా. ధరణీభృత్పతి - పర్వత శ్రేష్ఠుఁడుగు, హిమవఁతుఁడు, పావన +గుణమలకు, సావన - పరిశ్రమగు, సంచరణములకు- సంచారముకలి +గినట్టియ, నులకజ్, సుర - దేవకల చేతను, కృత - చేయఁబడిన, ఉప +చరణమ్మలకున్ -ఉపచారము గల, ఆచ్చరణములకు- తత్-ఆ నారదుని +యొక్క, చరణముల కు +చరణములకు పాదములకు, సుజనా... స్పూర్తిన్, +స్పూర్తిన్, సంజన +యోగ్యటనలకు, ఆచరణీయ చేయఁదగిన, స్ఫూర్తిస్-స్ఫరణము చేత, పాఠ్య +- +జలము - కాళ్ళ +ళ్ళగకైన యుదళము, ఒసంగును ఇచ్చెను. +సీ— ధర ణీకృత్నతి_జనకుఁడు, +క. అర్హ్యున కతనికి సుమనో +దీర్ఘ్యంబులతో నతండు దృఢ వినయ మనో +జైర్ఘ్యంబున విధి విహితం +మ్యంబు సుపార +727 +కార్ఘ్యమిచ్చి యర యొనర్చెన్. +1 +60 +టీ- అతండు-అతఁడు, అర్యునకున్ పూజించఁదగిన, అతనికిన్ - +ఆ నారి మనకు, సుమనో...లతోన్, సుమనోదీర్ఘ - గంగయందలి, అంబుల +తోస్ - ఉదకములతోను, దృఢ... బురన్, దృఢ దృఢమగు, వినయ విన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0061.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0061.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac45b01124c1d8c642a85e4e5d686a1fe4dd98b7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0061.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +60 +అచలాత్మజా పరిణయము. +యముగల, మనః = మనస్సు యొక్క, దైర్ఘ్యంబునన్ = పొడవుచేత, విధి విహీ +తంబు = శాస్త్రము చేత చేయఁబడినదియగు, ఆర్ట్స్ +మును, ఉపార్ఘ్యరం పయిపూజయు, ఇచ్చి, అర్చ యొనర్చె +క. నానా విధ సూనాదుల +ష్యంబును పూజా విధాన +తో నాతఁడొనర్చు నచ్చ తుష్టి ఘటింపు +గా నాతత చూచాన్వితుఁ +డా నారదుఁ డనియె నచట +నాసీకుడై. += +పూజించెను. +61 +టీ. వానా...లతోన్, నానావిధ అనేక విధములగు, నూనాదులతో. +పువ్వులు మొదలగువానితో, ఆకఁడు = అతఁడు, ఒనర్చు = చేయునట్టి, అర్చ= +పూజ, తుష్టిక్ సంతోషమును, ఘటింపఁగా కూర్చంగా, ఆతత మా నా +న్వితుఁడు, ఆతక_కొస్తారమగు, నూర - గౌరవముతో, అన్వితుఁడు-కూరుకొ +నినవాఁడగు, ఆ నారదుఁడు - ఆ నారదముని, అచటకే - అక్కడ, ఆనీ +నుండై = కూర్చుండినఁ వాడయి, అనియె = చెప్పెను. +సి. ఎరుపట్టు తెర బిట్టు నొకపట్టు చిరు చట్టు +పల జక్కి దొర నెక్కి +ప్రబువాఁడు । +అల కుందముల బృంద ముల యందముల నంద, +నరు కొవ్వగల నవ్వు . బరగువాఁడు | +పెను మచ్చికను హెచ్చి తకు మెచ్చికొను లచ్చి, +కొర వుచ్చి యెదమించు | గురుతు వాఁడు | +అల నీలముల జాల ముల లీలల నిరాళ | +మై రంగలకు నుగ మరుగు వాఁడు ! \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0064.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d5d5aa96db16c4ef1eefce441a3bf5367c10e3f0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +63 +పేరుఁగూబకు, హగల్ - గుఱ్ఱ సులును, సౌఖ్యా... రూపముల్, సౌఖ్యావహ- +సౌఖ్యావహములగు, శత్ - ఉన్నతమగు మాసముల్-వాహంములం. +శేపము కుమము. +చ. సరసతరు లృవద్రచిత శ్రీ సుతక జీవన లు వృషలై +పరగుచుఁ బోవనారుగతి | ఎవ్వన మాత్మరజంబు దీరిపో +నిరుపమ పర్వ సత్వగతి నిర్మల వృత్తి వహింకపు కొప్పు నీ +ధన నుపపన్నగోకు సమ శ్రీ దారల యాము సత్య మొప్పునే. + +- +- +నా. సర సతగుల్ దట్టములగు వృక్షములు, భవ...వృద్ధులై, భవత్ +నీ చేతి, రవి కి చేయఁబడిన, సంతతి - ఎడతెగని, జీవన- ఉదకు చేత,లబ్ద - +పొందఁబడిన, వృద్ధులై వృద్ధికలని యయి, పరగుచున్ - ఒప్పుతును, పావనాసు +Aతిన్, సొవన - వాయు సంబంధము, అనుగతి- సంపర్కముచేత, పర్విన +వ్యాపించిన ఆక్మ తమ సంబంధమగు గజంబు - పరాగము, తిరిపోజు విశ్ళే +మముగా పోవఁగా, నీరు... గతిజ్, నిరుపము - సామ్యము లేని పగ్వ +పుల సత్వే - బలము యొక్క గతిజ్ పొందిక చేతను, నిర్మలవృత్తి -నిర్మల +మగు వ్యాస్యారమును. వహింపక్- పూనం గా, ఒప్పు ఒప్పునట్టి, నీ ధ +- ధ +"౯ -నీభూమియంను, ఉప సక్వెము, ఉప పన్నగ - పాములయొక్క సమీప +.. +మందలి, ఉరు గొప్పదియగు, సమ-సచూనరుగు, దాన - అడవియందలి, +లయ-లీనతగల, అనల అగ్నుల యొక్క, సక్వము - ఉరికి * (అనఁగా లక్షణచే +పాములతో ఁ గూడిన యరణ్యరుండు, నగ్నుల బాధ యణఁగిపోవుట మనం +వర్ధము క్లిష్టముగా సంపాదింప వలయును.) ఒప్పు నే తగియుంచునా? +- + ఈ పాఠములు బుస్త కాంతిరముల యందు విమర్శింపవలయును. +సీత – సరసతరుల్ - మిక్కిలి సరసులగువారు, భవ.. వృద్ధు, +- +భవిత్ - నీ చేత, రచిక-చేయఁబడిన, సంతతి -ఎడతెగని, జీవన-వృత్తుల చేతను, +లబ్ధ_పొందఁబడిన, వృద్ధులై వృద్ధిగలవారై, పొదనానుగతిన్, పావన-పవిత్రు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0065.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90fdd801f3037ac669807954e0fb09d86e2a9ba1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +61 +ఆచలాత్మజా పరిణయము. +' +లగువారియొక్క అనుగతిక్ అనుసరించుటచేత, ఆర్మగజంబు అంతఃకరణ +యఁదిలి రజో గణము, నిరు... గతిన్, గిరుపమ - ఉపమానము లేని, పర్వ-పండు +వుయొక్క, సత్వ-ఉనికియొక్క, గతిన్-రీతిచేత, ఉపప్న... సత్వము,. +ఈ పపత్ -ఉ పప్పత్తితో గూడిన, నగ-చెట్లయొక్కయు, ఇది మద్యమపదలోపి +సమాసము) ఉరు = గోప్పదియగు, సుముదావల = ఏనుఁగులతో ఁగూడిన, చ += += +తగియుం +న = వాహనముల యొక్క, లత్వము ప్రక' శించుట. ఒప్పునే +దునా ! అనగా తోటలు, ఏనుఁగులు, వాహనములు బాగుగ నున్నవి గదా +అని యర్ధము. ఇది లెక్కిన రాజ్యాంగాదుల క్షేమమున కుపలక్షణము. +క. అనవిని వినయము నయముం | +బె గొన నిటులనియె భూమి భృత్పతి కమలా ! +సన లలనా కరనళినాం +కన కనక శుకానులాప ఘనతం ఫణితిన్. +65. +టీ, అంక్ = అనఁ గా, భూమికృత్పతి - భూధర శ్రేష్ఠుఁడు. విని - +క్" +విని, వినయముతో - సమ్రతయు, నియము - నీతియు, 'పెనగొనక్ - పెన +చేసికోగా, కవలా... ఫణితిక్, కమలాసన - బ్రహ్మ యొక్క, లలగా - +స్త్రీ యగు సరస్వతియొక్క, కరసలిన - హసపద్మమునకు, అంకన అలం +కారముగు, కనక - బంగారు వికారమగు, శుక - చిలుకయొక్క, అనులాప +చాశ్యములయొక్క, ఘనతర - మిక్కిలి గొప్పదియగు, ఫణితిక్ -రీతిచేతను, +ఇటులో - ఈ ప్రకారము, అనియెజ్ - చెప్పేను. +- +శా. స్వామిమీరల పారచారు కరుణా సొరంబునన్ మామకా! +రామజోణిఁ బదాబ్జముద్రికలొనర్పన్ నేఁడంగా సంపదల్ ! +సొమ స్త్యంబునమాకుఁ జేకురునుదోషంబుల్ కథా శేషముల్ +గామా సెక్ వెల సేన్ మహాసరసులన్ గాంభీర్యసం భార ముల్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0066.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c885a3718c7e8beb503a0301629c0d9948a922e9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ప్రథమాశ్వాసము +65 +టీ. స్వామి - ఓ దేవరా, మీడలు - మీరు, అపొ.. బునజ్, అపార +హద్దులేని, చారు - ముందగమగు, కరుణా +పారము చేత, మాను ... గోణిజ్. మామక +EXE +జ +- +, +దయయొక్క సారంబునన్ - +నాగం అధమును, ఆరామ = +- +ఉద్యాఃవమ యొక్క, జోక్ భూమియందు, పదాజ్ఞ ముద్రికలు, +పొదపద్మములయెక్క, మద్రికలు - మద్రణలు, ఒనగ్నజ్ చే +యఁగా, వేడుగా - ఈరోజు నగదాః సంపదల్ - ఐశ్వర్యములు, సామస్త్యం +బూక్ - సను సర్వమ చేత, మాకజ్ మాకు, చేతురును - లభించును, +దోషఁబల్ - పాపములు, కధాశేషమల్గాజ్ - కధలే మిగులుకలుగు +సట్లుగా, మాపెన్ - నశించెను. మహాకరణులతో - గొప్ప సరగుల మందు, గాం +భీర్య సంభ రాముల్ -గాఁభీర్యాతిశీయములు, వెలRజ్ - ఒప్పెను. +క. సుమన స్సముదయ మెల్లను | +- +భ్రమరహిత మహాసవాను భవ విభవముచే | +నమరుచు ఫలమీఁదొడఁగెను | +గమలా ప సమాన నీదు . గరుణ పొసంగన్. +67 +పా—కమలా ప్తసమాన, మార్యునితో సమానుఁడవగునో నారదుఁడా +నీదు – నీ సంబంధమగు, కరుణ - దయ, పొశుంగన్ +. +అనుకూలించుటచేతం +భువన కృను దయ మెల్లను, సుమనః - పువ్వును జ యొక్క, సమఁ దయ మెల్లన్ +సముదాయమంత్రియ, భ్రమవిభవముచేజ్, భ్రమర - తుమ్మెదలకు, +హిత - ఇవ్వమగు, ముహత్ - గొప్పదియగు, ఆగవ - మకరందముయొక్క, +అనుభం - పొందుట యొక్క, విభవము చేజ్ - విభవముచేత. అమరుచుకో - +ఒప్పుచు, ఫలము - పండ్ల జాతిని, ఈఁదొడఁగెను - ఇయ్య నారఁభిం చెను. +సీత __ నువ నర్సముదయ మెల్లను +. +- +దేవతా సముదాయమంతయు, +భ్రమ విధివముచేజ్, భ్రమ భ్రాంతితోటి, రహిత - +5 +శూన్యనుగు, మహత్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0067.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24f88a3c1f0a5f5e715e1a8a8b33cb7292f0afb9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0067.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +66 +అచలాత్మజా పరిణయము. +గొప్పవి యగు, సేవ - యజ్ఞముల యొక్క, అనుభవ - సుమభరించుటయొక్క, +విభవము చేజ్ - వైభవము చేత, అనుకుచు ఒప్పుచు, ఫలము - కోరికను, శేష +ము సమానము. +చ. సలలిత తేజమీకొసఁగు సత్కృతి సక్కృతికుఁ బాద్యమై +చెలఁగిన జీవసం బదియ జీవన మాదరమోద రమ్మ +తల భవదీయదృష్ట్యమృతధారల యోగ'ను యోగ మెల్ని టన్ +దలఁపయినిూపదాబ్జముల ధారణ ధారణ సూరికోటికిన్. +టీ. ఈ పద్యమునందు సత్కృతి సతఃస్పతి, జీవఃబు జీవనము, మో +ము యోగము, ధారణ ధారణయః శబ్దార్ధములకుఁ కానుబురు కార +క్యమునకు భేదమును లక్షణముగల లాటా మ ప ముకుటయే గాక రెడు +శబ్దమునకు అర్ధ భేదముంగూడ స్ఫరించునటుల కవి రచియించి యున్నాడు, +ఎట్లనిన, సలలిత తేజ, సలలిత- విలాసము రోఁ గూడిన, తేజ - తేజముగల +సూరికోటికిక్ - విద్వత్సముదాయమునకు, మీకొసఁగు - +- +మీకిచ్చునట్టి, సత్కృతి - సత్కాడము, పక్కృతి - సత్ - +- +- +మ +కృతి కావ్యము, మీకుఁబాద్యమై మీకుఁబాదార్హమై, చెలఁగిన +ఒప్పిన, జీవనంబు - ఉదకము, అదియు అదే జీవనము +- . +- +- +పాశము, +ఆదర... యోగము, ఆదర - ఆదరముచేతను, మోద సంతోషముచేతను, +రమ్య - సుందరమును, శీతల - చల్లనిదియునగు, భవదీయ - నీ సంబంధమగు, +దృష్టి - చూప నెడు, అమృతధారల- అమృతవప జాములయొక్క యోగము- +సంబంధము, యోగము - ఉచ్ఛాయదశ, ఎన్ని టక్-ఎన్ని విధముల చేతనైన, +తలపు - శిరస్సుమీద, మీపదాబ్జములు మీూపొద పద్మములయొక్క, +ధారణ - ధరించుట, ధారణ - అష్టాంగయోగములలో నొకటి. +M +క. భాగవత తిలక మీయను +- +రాగము మావంటి కర్మ రక్తాత్ములపై \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0068.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0068.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9e81316f187a112ccf6df5e203105c998c647f18 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0068.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ప్రధమాశ్వాసము. +నేగతి ఫలియిం చెనో కో +భాగీరధి పిచ్చుగుంటి . పచుంబకు పగిది. +67 +69. +టీ. భాగవత, తిలక - భాగవతులలో శ్రేష్ఠుఁడా, మీ, యసురాగ +ము - మీ ప్రేమ, నూ వంటి మాబోటి కర్మ, రక్త, ఆగ్ముల పైన్ కర్మం +( +చుందు ఆసక్తిగలవారిపై, ఎగతి +ఏవిధముగా ఫలియించెపోకో +3 +- +– +ప్రసన్న +మయ్యనో, భాగీరధి - గంగ, పిచ్చుగంటి పబన్ బకు - గంగానది, తిన +కడకు రాలేని పిచ్చుగుంటివాని కడకే వచ్చిన ఎగిచెన్ - రీతి గా. +క. వానిది భాగ్యము యోగ్యతి +వానిది, వానిది సుజన్మ +వ్వానికి మీ పద పంక జ +పానీయము గ్రోలఁగల్గు +వైభవ మీల నే +భావజ్ఞ నిధీ. +70 +టీ. భారజ్ఞ నిధీ - ఓ నారదమురీంద్రా ! ఇంకా - భూమిలో, ఎవ్వా +నికి ఎవనికి, మీ పద పంకజ పాలీయు - మీ యొక్క, పొదపద్మములు గడ +- +1 +నన జలము, గ్రోలన్ = త్రాగుటకు, కల్గున్ లభించుకో వారిని, భాగ్యము +యోగ్యత సంజ్మ వైభవము - మంచి జన్మ యొక్క విధముడు. +క. ఎచ్పటికీఁ బోవుదును మీ +రిచ్చటి కేతెంచి పూర్వ శ్రీ కృత సుకృతమ్ముల్ +తచ్చన ఫలింపఁ జేసితి +రచ్చెరువుగఁ దెల్పవేద యాగస జలధీ. +71. +టీ, దయారసజలథీ-కరుణాసముద్రుడవగు నో నారదా, ఎచ్చటికిఁ +బోవుచు...ఏప్రాంతమునకుఁబోవుచు, మీరిచ్చటికేతెంచి - మాగృహమునకు +వచ్చి, పూర్వకృ3 సుకృతమ్ముల్ పూర్వజన్మమున మే మొనర్చిన పుణ్యకర్మమూ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0069.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0069.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5597f04b72863b265742772e5690fe76bf9fa805 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0069.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +68 +ఆచలాత్మజ ' పరిణయము. +లను, తచ్చన- శీఘ్రముగా, ఫలింపన్ చేసితిరి-ఫః ప్రదములుగా సోనచ్చినా. +గదా, అచ్చెరువుగ_ఆశ్చర్యము గదా, తెల్పవే అనుగ్రహింపుమా. +చ. అనవుఁడు మానిబల్కె విను మాయను మానము లేక లోకరిం +పొ— ఆనపుడుజ్ +- +జన జనకా పురందరుని సన్నిధికిం జనియుంటి నచ్చటం +గన దచిరత్న రత్న పరికర్మిత నిర్మలిత ప్రభ౯ సభక +దనరు సుధాశ నేందు లను దట్టితి ముప్పది మూఁడుకోటుల +అనంగా, మౌసి - నాగదుఁడు పల్కె - +చెప్పెను, లోక... జనకా, లోకరంజన - ప్రజారంజనమును, జనకా, పుట్టిం +చెడు నోహిమవఁతుఁడా, అనుమానములేక - సంశయములేకుండ, వినుమా - +ఆకర్షించుమా, పురందరు సన్నిధికీ ఇంద్రునిదు ఱకు, చని వెళ్ళి, +ఉంటిక్షా - ఉంటిని, అచ్చట - అక్కడ, కనద...ప్రభక్, కసత్ +ప్రకాశించుచున్న, అచిరత్న నూత్నములగు, రత్న- రక్న ములచేతిను, +పరిశీర్మితి - అలంకరించబడిన, నిర్మలిత - నిర్మలమై చేయఁబడిన, ప్రభజా - +కాంతిగల, శుభక్షా - సభయందు, తనరు - ఒప్పుకున్న, ముప్పదిమూఁడు +కోట్బుక్ - ముప్పదిమూడుకోట్ల సంఖ్యగల, సుధాశ కేంద్రులను - దేవతా +శ్రేష్ఠులను, తట్టితి - సమీపించితిని. +సీత +జనక మహారాజా, +- +- +- +లోకరంజన లోకమును రంజింపజేయువాడా, జనకా - +1200 +4 +చ. వసుమతిలో సయజ్ఞకృతి వర్తిలఁబూర్వము మీరలందఱో +రిసితన శేషతం గొనఁగ శ్రీ రాజిలి రావణుఁ డంత దక్షుడు, +బసభ మునీశ పూజ గిరి మం దనరింప నిజప్రియార్హణ +బెసఁగమిసూనవృ తియగు నేసతివీడ్వడె జీవనంబునక్. +ఈ పద్యము రెండర్ధములయందు బృహస్పతి దేవతలకుఁ జెప్పువాక్యము. +, వసుమతిలోనేజ్ - భూమిలో పలను, పూర్వము - పూర్వమందు +భూమిలోపలను, = +-> \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0073.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0073.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b70af338d8aad9c1b145de1a6602abe8d729c2e5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0073.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +72 +అచలాత్మజా పరిణయము. +. +. += +- +ములతో గూడిన భూమి యొక్క యని యర్ధము, నిర్వాహా = నిర్వహించుట +యందు, భూర్వహుండు = భారమును వహించిన శేషుఁడు, ఏమింట +ఏధనస్సునందు, మార్వియయ్చెక్ = అల్లెకా డాయెనో, అంభోధి... హరి, +అంభోధిరాట్ = క్షీరసముద్రము యొక్క, రశ్న డింభ +పిల్లవాని వంటి +రత్నముచేతను (కాస్తుభమణిచేత ననుట) సంభృతి = కూర్చబడిన, హార +హారముచేత, హారి - మనోహరుఁడగు విష్ణువు, ఏవింటర్ = ఏ ధనర్సు +నందు, లక్టోరియయ్యెజ్ +బాణమయ్యెనో, బృందార... మంజగంబు, +బృందారక = దేవతలయొక్క, అమంద_ గొప్పదియగు, మందిరంబు - గృహము, +అగు - అయినట్టి, కాంచనాద్రి - మేరు పర్వతము, ఏవింటర్ ఏధనస్సు +నందు, హరాంశమయ్యెక్ -- ముఖ్య భాగమయ్యేనో, అనగా వింటిబద్ద మైన +దనుట, అంబరై కాలంబము, అంబర - ఆకాశమే, ఏక - ముఖ్యమైన, అలంబ +ము - ఆధారము గలది, అయి, ఆడు - తిరుగుచుండు - మూఁడుపురమ్ములు +త్రిపురములు, ఏకంటకో - ఏధనస్సునందు. శరణ్యమయ్యెక్ గురియయ్యెనో +అహరహమున్ - ప్రతిదినమును, అర్హనీయమై - పూజించఁదగినదియై, అజగ +వాఖ్య అజగవనును పేరు చేతను, అలరు - ఒప్పుచున్న, ఆవిల్లు - అధనస్సును +చేపట్టినట్టి దిట్టకు" - చేతబూనిన శివునికి, అనన్య... మతిని ఆవర్య సామాన్య +ఇతరులకు సాధారణముగాని, మతిని బుద్ధిచేతను, అట్టికవ్యకళా - అట్టి +మార్తెను, ఆసమసౌభాగ్యములు సమానములేని యదృష్టములు, మీఱక్ +అతిశయించునట్టుగా, ఒరుఁగుము - ఇమ్ము. +-> +.. +- +సీత చేపట్టినట్టిదిట్టకు, చేతబూనిన బలవంతులకు, అనగా +బెట్టిన వానికి, శ్రీరామునకు శేషము సమానము. +క. ధారాళ సుధారాశి సు +ధారా లసమాన సూక్తి తతుల మునీంద్రుం +ఓరీతి చెల్ఫి తద్రచి +తారాధన తృప్తుఁడై కశీ యుబుక జనియెన్. +ఎక్కు +77 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0074.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20a03b76199108de68f913dd2f912ed9e3bd947a --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0074.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +73 +టీ, మునీంద్రుడు - మునిశ్రేష్ఠుఁడుగు వారదుఁడు, ధాగా...తతు +లక్, ధారాళ - ధారారూపనుగు, సుధారాశి - అమృతసముద్ర మందలి +న +1 +- +- +యోగ్యముగు, ధారా ప్రవాహములవలె. అసమాన - ప్రకాశించు +చున్న, సూక్తి - మంచిమాటల యొక్క, తతులఁ - సమూహములకు, ఈ +గీతిజ్ఞా - ఈ ప్రకారము వేత, తెల్పి తెలియుజేసి, తరచి --తృప్తుఁడు, +కెత్ - అతనిచేతి, రచిత - చేయఁబడిన, ఆరాధనః పూజచేతకు, కృష్ణుఁడై- +కృప్తిబొందినవాఁడై, రయంబునథ్ - వేగముచేత, చనియెజ్ - వెళ్ళెను. +క. అని సూతజుండు పలుకన్ +విని మరి మునముదయ ముద +ఘనమానసుఁడగు శౌనక 1 +- +విజ్ఞాన కళా +ముని యు తన చరిత మడుగు మొనసి తివునటవ్. 78 +టీ. అని నూతజుండు పలుకు" అని సూతపుత్రుఁడు చెప్పఁగా +వివి, మదిన్ = మనస్సునందు ముద ముదయమంవజ్ ఆ +సంతోషము పుట్టగా +విజ్ఞా కళా += +శాస్త్రముల యొక్క, పరిణతీయందు ఘన = గొప్ప చూన +మూఁడకు-మనస్సుగల శౌనకముని, ఉత్తగ చరితము +ఉ త్తగ చరితము = తరువాతి కథకు +అడుగ = అడుగుటకు, మొనసి ప్రభుత్నించి, తీవుకుటకో +ఆట, కోరును. +1 +శా, లక్ష్మీ పాదతలాంకకు కుచుకృతాలు కారలు కారణా | +లక్ష్మాకంపన కృద్ధనుగ్గుణ లతా టు కార టంకారణా ! +లక్ష్మాపన్న శ రారి యుక్యువతిఖే లజ్జాలలజ్జాలలో | +త్ప్మక ప్రజ సుందరీమదన చింతాపారతాపారతా. +టీ లక్ష్మీ......లంకార - లక్ష్మీ = లక్ష్మీదేవి యొక్క, పావతల +పాదప్రదేశమునకు, అంక - చిహ్ననుగు, కుంకుము - కుంకురుచేతకు, కృక \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0075.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..687e5c8657bf569823ac4e967805ca5bc51b4553 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +74 +అచలాత్మజా పరిణయము, +చేయఁబడిన, అలంకార - అలంకారముగలవాఁడా, లంకా.. టంకార, +లంకా - లంకా పట్టణ మందలి, గణ - +- +- +- +• +యుద్ధమందైన, అట్ట బుగుజులపై +ళ్ళయొక్క, ష్మే భూమియొక్క, కుసః - ఖండనమును, కృత్ - +- +చేయుచున్న, ధనుః - ధనుస్సు యొక్క, గుణలతా తీగవంటి వారి యొక:, +- +తుంకార - ధ్వని విశేషముకలవాఁడా. (అవంగా రామావతారము శ్రీచున +యొక్క ధనుష్టంకారము కొనఁబడగానే లంకా పట్టణ సందలి యుద్ధభూమి +లోని అట్టళ్ళు బ్రద్దలు వారి పోయేనని తెల్పిర్యము) టం కారణాలక్ష్మాపన్న +శరారి యుద్యవతి ఖేజ్ఞాలబ్దాలసో.... తాసారతా. లజ్జా - +బజ్జచేతను, ఆలసు - మఁదనుగు, ఉత్పశ్మి - ఎత్తఁబడిన రెప్పలుగల, అక్ష = +క్షేత్రములు గల, (అనఁగా నివ్వెరపోయి చూచుచున్న నారనుట) ప్రజసంం +దరి - గొల్ల చేడియలయొక్క మదన కామము యొక్క, చింతా విచా +రముచేత నైన అపార - హద్దులేని, తాప శాపమందు, అనత్త - +- +e +ప్రతిచరణార్ధ "పరివృత్తకందము. +మాలాలక్ష్యలలామా +- +- +సాలావిరసాసహాప సారవిలాసా +స్యాలాంగమంగళాస్యా +శాలాపదిసాధితాధి సాదపలాశా. +. +- +1 +ఇష్టము లేని +80. +టీ. మూలాలక్ష్యులలామా - మాలా మాలి కారూపముగా, లక్ష్య - +ఉఁదిగిన లలామా అలంకారము గలవాఁడా, సౌరా... విలాసా -- +పాల - రలలతున భేదముచే పొర అనియగును) శ్రేష్ఠులయిన, అవిరస - విర +మలు కానివారిని అపహ కొట్టివేయు వారియొక్క (అవంగా సురసంల +నిరాకరించు వారసఁట) అపసార - త్రోసివేయుటయందు, విలాస విలా +కుముగలవాఁడా, స్యాలా... రాజ్య, స్యాలా - బానమఱఁది పోగు చంద్రుని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0077.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45bd3e88942c311e35ea62c8a25845ee1bcc577c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0077.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +76 +-p +భావన - +అచఖాత్మజా పరిణయము, +సురాసురాధి రాజవంద్య సుంద రాధరాధరా +ధ రాధ రాధరీ | క్రియాని దానధైర్యతత్పరా. +టీ. పరాపరా...... గోచరా, పరాపరా - +-> +- +- +- +82 +వ్యక్తావ్య క్తములయిన +అర్థ – వస్తువులను వేది - తెలిసివి మునులయొక్క, భావ - భావమందలి. +ధ్యానమునకు, ఏక ముఖ్యముగా, నోచరా - తెలియువాఁడా, +చరాచరా.......... భానురా, చరాచరా - జంగ ముస్థావరములకు, ఆక్మ +భూత - ఆక్మ నాగు, భూత - భూతములయొక్క,, జాత సమూహరుని +యెడు, దేహ - దేహముచేతను, ఔనురా - ప్రకాశించు చున్న వాఁడా. +ఈరానురా—నంద్య, సురాసుర దేవతలయొక్క ము రాక్ష సులయొక్క యు +అధిరాజ - అధిపతులకు, మద్య - నమకు స రించఁదగినవాఁడా, సుందరా - +సుందరుడా ధరావరా భూమిని నరించినవాడా, ధరానూ - పర్వతము +యొక్క, అధరీక్రియ - క్రిందుగాఁ జేయుటకు, +L +4 +• +ణమగు, ధైగ్య - ధైర్యముచేత, తత్పరా - ప్రసిద్ధుఁడగువాఁడా. +గద్య. +ఆది కారణ +ఇది సర్వతంత్ర స్వతంత్ర సకలభాషావిశేష కవితాధరంనుర ప్రతిదిన +ప్రబంధ పరమేశ్వర శ్లేషయనుక చక్రవర్తి బిరువాంక తిరురుల +బుక్కపట్టణ శ్రీనివాసతాతాచార్యతనయ, శ్రీ ముదణ్ణ నూ +చార్య వీక్షిత ముత, పితృవ్య శ్రీనివాసార్యకృపాకటారు +లబ్ధ సకలపాండిత్య తర్కాలం కార వాగీశ్వర బిరు +చాంశ వేంకటాచార్య ప్రణీకంబయిన +యచలాత్మజా పరిణయం బను +శ్లేవ ప్రబంధంబు నందుఁ +బ్రధమాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0078.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0078.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..86a992ffaa3faaf20625af0fb58ae8ce5c5b5841 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0078.txt" @@ -0,0 +1,24 @@ +అచలాత్మజా పరిణయము, +ద్వ్యర్థి ప్రబంధము . +ద్వితీయాశ్వాసము. +క. కాసార మహీ సార ని +వా సాది మునీంద హృదయ వారిజ రచిత +శ్రీ పౌరసవాసా పరి +హ +విలాస వేంక టాచలవాసా. +. +1 +మహీ. భూముల +టీ. కాసార - శ్రీ, కాసార - సరస్సులయొక్క, +ఈవిళిగల, ఆది - మొదటివారగు, +యందు, సార - శ్రేష్ఠమగు, నివాస - ఈనికిగల, ఆది - +మునీంద్ర - మునిశ్రేష్ఠుల యొక్క, హృదయవారజ - మనః పద్మముల చేతను, +రచిత - చేయఁబడిన, శ్రీ-శోభగలవాఁడా, సారసవాసా - విలాసా, సార +నవాసా - లక్ష్మీ దేవియొక్క, పరిహాసాది- పరిహాసము మొదలుగాఁ గల +విలాస +- +విభాగములు గలవాఁడా, వెంకటాచలవాసా +నివాసముగలవాఁడా. +ఆ. అవధరింపవయ్య యజ్ఞల కథాభిధా +నా తత నయుఁ డంత సూత తనయుఁ +తిరుమలయందు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0079.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..192c4e0e61e4b2c47c20818f605ac63bc0e8c772 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +78 +అచలాత్మజా పరిణయము, +డనియె శౌనకుఁకు నరమిద బృంద స +న్మధు రసోపమాన మధుర సూక్తి. +- +అఖిల ... +2 +టీ. అవధరింపమయ్య - చిత్తగించవయ్య, అంత అంతట +నయుఁడు. అఖిలక థా - సమస్త చరిత్రల యొక్క ము, అభిధాన - చెప్పుట +చేసి, ఆతత - ఓస్తా మరు, నయుఁడు - నీతిగల, +ఓస్తామకు, సూత్ర తనయుఁడు +తుని కుమారుడగు సుగ్రశివుఁడు, కొనుకునే +వింద... సూక్తిజ్. అరవింద - పద్మ బల మొక్క +యొక్క సల్ +1 +. +రాగ్యముకు, మనుగ +శ్రావు క, +సృంద - పూహము +. +మకరందరసము, ఉప కూర - +సామ్యము గల, మనుక తిర్యునకు, సూక్తిజా +- +చెప్పెను. +క. సురమహమాఢ్యుఁ డతండటు +మంచి మాటల చే క +సురముని సంపించి యుత సుదృగావళితో +నరసి యుపవనమునం దా +సరస వన విహారమునకు సంకల్పించెన్. +3 +పా—నరమహిమాఢ్యుఁడు. నంగము నుంచిశోధగల, హిమ • +మంచుకోడ, ఆడ్యుఁడు +- +- +- +ఆహిరువంతుఁడు, +కూడుకొన్న, ఆకుడు +ఆ ప్రకారము, నరుని నారదమహామునిని, అంపించి +- +పంపించి, అంత- అంతట, ముదృగావళితోజ్. సుర్ఫక్ - స్త్రీలయొక్క, +ఆవళితోజ్ - పత్తితో, అరసి - చూచి, ఉపపదమునంను - ఉద్యానవనము +నందు, ఆ నగసక్ ఆను, వసవిహారమునకు +టకు, సంకల్పించితో - ఉద్దేశించెను. +సీత - సురమహిమాఢ్యుఁడు - దేవతామహిమతో ఁ గూడిన, ఆతండు +ఆజనకుఁడు, సుదృగావళితోజ్, సుదృక్ విద్వాంసుల యొక్క ఆవలి +- +ar \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0080.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0080.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..191d4feb4ee0472b172af6597b74809e2871b0dd --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0080.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +59 +జోక్ -పక్తితో, ఆసర, సవన, కె హారమునకుజ్, ఆనక అంతట వ్యాపించెను +సువః - యజ్ఞము యొక.., విహారమనిషిక్షా - గుంటకు సంకల్పిం చెక్ +కంకల్పమును జేసిను. +ఆ. సూత్రపట్టినట్టు 9 శోభిలు నా భూమి +నప్సరస్సులింత టంత టమర +నతివిహార` పే నామా నులార్చ +విద్వ కేంద్రుడింత . హర మొందె. +SOUP +టీ, పొగానూగ్రపట్టినట్టు +- +సూత్రము పట్టినట్లుగా, శోభిల్లు - ప్రకా +శించుచున్న, ఆ భూమిక్ ఆ భూమి యందు, అప్సరస్సులు - అప్సర +విహారం ఏజ్, అతి +' +- +. +స్త్రీలు, ఇంటిటుట - ఇక్కడ నక్కడ, అరుణ్ ఒప్పునట్లుగా, అతి +అత్యంత క్రీడల యొక్క, క్లప్తి - గదరను, +ఆయాజనులు - ఆ యామమష్యులు, ఒకర్నిజ్ - చేభుఁగా, అద్ధరేంద్రుఁడు - +ఆ పర్వతరాజు, అంతర్జా - అంతట, హర్ష మొదేజ్ - సంతోషించారు. +సీత - అప్సగర్సులు - ఉదః సరస్సులు, అతివిహారక్లేప . ఆతి +విహార - అభ్యంతమయిన యజ్ఞకి ములయోక్క, క్లప్తిక్- గదవను, ఆ - +అట్టి, యాజలు +1 +P +- +ఋత్వికులు, ఒరిజ్ చేయఁగా, అద్దరేంద్రుఁడు - +ఆరాజు, “కేషులు సమానము. +క. ఆయన యాజ్ఞానుసృతిన్ +డాయుచునాగరమణుల్ డతఁదొలఁగంగా +నాయత నవ సుధ నా గెట్టి +చౌయను ఋషభమ్ముల మర సవరించు తరిన్. +B +టీ, సా-అయన - ఆహిమవంతునియొక్క ఆజ్ఞానుసృతిన్- సెలవు ప్రకారము +డాయుచున్ +- +సమీపించుచు, నాగగమణుల్ +పర్వతముల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0081.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0081.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7943f3ca203113641c5f690a044db03701f8f942 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0081.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +80 +అచలాత్మజా పరిణయము. +1 +కుంబంధినులగు, రమణుల్ - స్త్రీలు, జడత - మాంద్యము, తొలగంగాన్ - +పోగా, ఆయత... సుధజ్, ఆయత - విస్తారమయిన, నవ - నూతనమైన, +స్వధర్ - అమృతమును, అగెటి - ఆగనట్టి, (ఇచటనింతకంటె వేరుగనర్ధము +తోఁచదు. ఈ యర్ధమున నీశబ్దము గ్రామ్యముగానున్నది. కవితాత్పర్యమేమో +తెలియకున్నది. చాయను - నీడచేత, ఋషభమ్ములు - ఓషధి విశేషములు, +అమరక్ - ఒప్పునట్లుగా, గువరించుతఱిక్ తీరుచున్న సమయచుండు, +పర్వతముల స్త్రీలు ఆవృతపానము చేయ గలిగినంత యానందమును గలిగించు +నీడలు గలుగునట్టుగాఁ దీవపొదలు చక్కగా నిటునటు సవరించు చున్నారని +తాత్పర్యము. +- +- +సీత— ఆయన - ఆజనకునియొక్క, యాజ్ఞాహసృతిన్ - యాప్లై +యజ్ఞసంబంధియగు, అనుసృతిక్షా - అనుసరణముచేత, నాగరమణుల్ పట్ట +ణపుజనులలో శ్రేష్ఠులు, ఆయతన వనుధర్ - ఆయతన - యజ్ఞశాల యొక్క +మధన్ - భూమియందు, నాగేటిచాయను, నాకెటి - నాగటియొక్క ? +చాయను - వెంబడిని, ఋషభమ్ముల ఎద్దులు, అమర - ఒప్పునట్లుఁ +కువరించుకఱిజ కూర్చు సమయమున. +- +ళ. ఉన్మదనమితాస్త్రంబుల +- +సన్మహిమ నరుల్ భయప్రసంగంబున మీ +రన్మేటి యతఁడు విహరిం +పన్మహిలసమాన గర్భ భాసుర యయ్యెన్. +6: +టీ. పా— ఉన్మ... మహిమన్, ఉత్=ఉన్నతములైన, మదన-మన్మ +ధునియొక్క, మిత.. పరిమితములైన, అస్త్రంబుల = ఆయుధములయొక్క, సన్మహి +మన్ - గొప్పదార్ధ్యముచేత, భయప్రసంగఁబువమాగన్ – భయసంబంధముచే +జొప్పఁగా, మన్మథుఁడు కొద్దిబాణములు చేసినను, (అనఁగా మన్మధుఁడు లోక +మున విజృంభించియున్నాడని తాత్మళ్యము) మేటి గొప్పవాఁడగు, అతఁడు. +ఆ హిమవంతుఁడు, విహరింపన్ - వనవిహారము జేయగా, మహిళ-ఆయన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0082.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0082.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c8bac225b9d5612a9112cdcf3929fa66c6b4c90 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0082.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +81 +భాగ్యజగు మేనక, సమాఃగర్భభౌదర - లిగిన గర్భముచేఁ ప్రకాశించు +చున్నది, అయ్యెన్, +- +- +- +సీ ఉన్మద – మహిమ. ఉన్మద - ఉద్రేకించినట్టి, మిత - +వితము లేని ఇంట సఇర్ధముగల శబ్దమునకు “సూప్సుపా" అను యోగవిభాగము +చేత సమాసముగావున న లోపము లేదు. అస్త్రంబులతో- ఆయుధముల యొక్క +సన్మహివజ్ గొప్ప దార్ఘ్యము చేత, ఆరుల్ - శత్రువులు, విహరిఁప - +యజ్ఞప్రయత్నముఁజేయఁగా. మహి - భూమి, లకుమాన గర్భభాసురయ +ర్యాజ్ - ప్రకాశించుచున్న గర్భముచేఁ వెలుంగుచున్నడి యాయెను. +ఉ. కాంతారక్షీ తిమఁజ లాంగల +సదు త్కర్షంబున భూమిభృ +త్కాంతుండంతమహావిహారమలరంగన్యాగమా కాంక్షన +త్యంతం బాపఁగఁదోఁ చెనమ్మహిలసం దర్భంబునన్ భృంగ సం +అంతే భోజమనంగమందసముదు గ్రచ్ఛాయలింపారఁగణా +★ +A +J +టీ. పొ— కాంతారక్షతిక్షా అరణ్య భూమియందు, మంబాల - త్కర్షం +బునన్ మంజుల - మృదువగు, ఆంగ - అవయముల యొక్క, లగుత్' - ప్ర +కాశించుచున్న, ఉత్కర్షంబునన్ = అతిశయము చేత, భూమిభృత్కాంతుండు— +పర్వతరాజు, అంత ఆసమయమందు, మహావిహారము - గొప్ప వనవిహా +- +ఆలరన్ - ఒప్పఁగా, కన్యాగమాశాంక్షన్- స్త్రీ సంభోగ మందలి +కోర్కెను, అత్యంతం బాపఁగ - మిక్కిలి యాపుఁజేయఁగా, అమ్మహిల..ఆ +మేక, సద్గర్భంబున్ - మంచిగర్భోత్పత్తిచేత, భృంగ సంక్రాంతాఁభోజ +మఃంజ్ - తుమ్మెదల చేత వ్యా ప్తమగు పద్మమో మనునట్లు, మంద... +ఛాులు, మఁద-మెల్లగా, కుమదగ ఉన్నతములగుచున్న, ఛాయలు - +శాంతులు, ఇంపాగరాన్-శోభిల్లఁగా, దోఁచెన్ - కాన్పించెను. +సీత—మఁజు...త్కర్షంబునన్, మంజు తిన్న సై, లాంగల - నాగటి +యొక్క, ఓత్ మంచిదియగు, ఉత్- ఉన్నతమగు, కరంబునన్ +6 +. +దున్న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0084.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0084.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bdc84580d647c54cd5a18c070638983875c53e62 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0084.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +83 +సీత — అంతలో బ్రియంకర శరద్యోగంబురాగా, కొంత హయోధర +మ్ములు- నుదరములగు మేసుకులు - ఒప్పుల్=క్రమ్ముట, వీడ్కొ 135 +తప్పఁగా, భూనరేద్రులతో = తర్వత శ్రేష్ఠ కూచును, సౌకర్యంచార +సలసత్వము వేశ, మించుకోక్షా = సూరిపోవుగప్పుడు, కననావతారమ్ము " +జ) కాశిుచుకున్న రక్షనాకల ప్రదేశము, పైక్=మీఁద, (అన గారూ వై) +- మానం శాలా పర్వతములపై గరగణ్మట లేక కార్పించకుండంట చేత +వర్ష భాగలు పగుట గీతని తాత్పర్యము. ఉద్యోరున్య నాగం జ +మంచిదినుగు, జ్యో = ఆకాశమా యొక్క, మధ్య భాగం - మధ్యప్రదేశ్ +ముదు, చెబవారు నిర్మలక = సొగసైన నైద్యులు, ఉప్పొంగెల్, హుస +గకుల్ = హుసల వడకలు, ఒప్పెర్ - ప్రకాబచెం, శరదృతువులో హంస +- సంతోషించుచుండును. +సీ. భ మరీ కదబ సు భ)ను వీణ గరు దద +భ) నుదీచి మలిన స త్సం కడుబు +ప్రదశీ భవ ద్భర్మ . కదళీ మహీజ సం +ప దలీన కర్పూర శ్రీ పాడుకంబు +కమలా కమలాదర్శ విమలాయిక సమస +కమలాకర వ్రాత 4 ఖ స్థలబు +ధవళాయిత మృణాల లవ లానరక్రి యా +8న లాలస మూళ +గీ. అంబర శ్రీ నితంబ బి) బానలఁబి +పాండుతర +రాజికంబు +పట్టసిచయ శి శీ ఖుడ విభ +చయశిఖుడ +మ భ) మకర భ) ఏదఖుడ శుభ్ర) జలన +భానుకు చొప్పె నాశర ద్వాసరంబు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0085.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0085.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87102b457655ddbce1e7b98f132d7af90bda7e87 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0085.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +84 +అచలాత్మజా పరిణయము. +- +. +టీ. భమరీ... పంకజంబు, భమరీ =ఆడుతుమ్మెదల యొక్క, కదంబ= +శమూహముయొక్క, సంభ్రమ - త్వరవలన, వీణ-జారిన, (అనఁగాకదలినట్టి) +గరుత్ = రెక్కలయొక్క, ఆదభ = తక్కువగాని, మరీచి = కిరణముల చేత, +వలిన = నల్లఃయిన, పంకజంబు = పద్మములు గలది. ప్రదళీ... పాండుగంబు. +ప్రజళీభవత్ - బ్రద్దలగుచున్న, భర్మకదళీమహీజ - బంగారపు అవఁటి చెట్ల +యొక్క, (అనఁగాఁ గర్పూరపు టనఁటులయొక్క) సంపత్ = సమూహము +యొక్క, అలీన ఆణఁగనట్టి కర్పూర కప్పురము చేత, పాండురంబు - తెల్ల +నిది. కమలా - ఖస్ధలఁబు, కమలా = శోభను, కథ - చేయుట్టి, ఆదర్శ +అద్దములవలె, విమలాయిత నిగ్మలను లై యా చరించుచున్న, సమస్త- శేష +ముని, కమలాకర • ఉదయమునకు గనులగు మేఘములుగల, ఖస్థలంబు = +ఆకారస్థలము గలది. ధవళా... రాజకంబు. ధవళాయిక - తెల్లనై యాచ +రించుచున్న, మృణార - తామర తూండ్ల యొక్క, లావసక్రియా త్రుంచుట +యంకలి, అర్ణవ తిన్నదనమందు, లాలస = ఆసక్తములగు, వరాజ్ రాజి' +శంబు = హంసపఙ్కులుగలది. అంబర ... భానురంబు. అంబర శ్రీ = ఆకాశ +లక్ష్మీ యొక్క, నితంబబింబ = పిరుదును, అవలంబి - పట్టుకొనిన, పాండుకతర +మిక్కిలి తెల్లనైన, పట్టనీచయ - పట్టుబట్టల యొక్క, శిఖండ = అంచుల +యొక్క, విభ్రమ = విలాసములయొక్క, భ్రమకర భ్రాంతిని జేయుచున్న, +== +భ్రమత్ = తిరుగుచున్న, అఖండ =విస్తారవగు, శుభ్రజలద = తెల్ల మేఘ +ములచేతి, భానురంబు ప్రకాశించు చున్నదియై, ఆశరద్వాపరంబం = ఆశర +త్కాల దినము, ఒప్పెజ్" తగెను. += +చ. పొలిచెను యజ్ఞకృద్విసర ముల్ సరముల్ నన పుండరీక ప +ఙ్కుల గదళీ వ్రజంబు మడుగుల్ మడుగుల్ హిమవాలు +కాప్తి వర్తిలె వనజాతమందుఁదన +బాలికల్ | లలి సుమనస్థితుల్ నెలఁత +రెన్నవమాలిక లంచ +లవ్ తలం దళు +కొత్త నత్తఱిన్. 10. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0086.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0086.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8443f48b79ffe4f1ed93f5b02055a631a1aec4f0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0086.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +మనుగుల్ = +ద్వితీయాశ్వాసము. +.. += +85 +టీ. ఆత్తణిజ్ఞా - ఆశరదృతువునుడు, యుజ్ఞకృర్విపరముల్ యజ్ఞకృత్ +జన్న ముు జేసినవారి యొక్క, విపరముల్ - సమూహములురు, సరము 5 - +పువ్వులదండును, పుండరీక వెల్లడుగుల యెక్క మం, తెల్ల పద్మ ములు +యొక్క యు, పస్తులజీ = వరుసలచేత, పోలిచేజ్ = ప్రకాశించెను, కదళీ +మడుగుల్ కదళీ - కప్పురపు బువఁటుల యొక్క, ప్రజబు = గుంపు యొక +పరిశుభ్రతలురు, మడుగుల్ సరస్సులును. హీరువాలు +కాప్తిక్. హిమవాలుకా - కర్పూరము యొక్కయు, చల్లని యిసుక యొక్క +యు, అ ప్లీజ్ = పొందుట చేత, వర్తిలెజౌ ప్రవర్తించెను, ఉన్న వియుకుట, +వనజాక ముందు = ధన- అడవుల యొక్క ము, నీళ్ళ యొక్క మ, జాత్త +మందుక్ - సమూహమందు. వనమాలికలు - క్రొత్తపూనందుకు, అంచ +హుసపిల్లలురు, తవరెజ్" - ఒప్పెను, లలీజ్ +కాకల్ +1 += + సురునః మంచి మనస్సుల యొక్క రం, పుష్పముల +200 +యొక్క ము, స్థితుల్ - ఉండుటలు, నెలఁతలతో 19 మునును, లక +ల = తీగలయందును, తళుకొత్తేక్షా - ప్రకాశించెను, +మ. నవఖండంబుల నుండు వార్షిక గతిం దంభోళి సుఛిన్నర +ననని బద్దముసేయు మేల్కని సకో జాక్షుండు నేమింప నా +ర్ణవిశం ద్వష్ట ఘటిపనింపెసఁగు పెన్ రౌప్యం పుటుల్కీల కా +ళి వలెన్ ధారుణి నచ్చ టచ్చట మరాళీ పాళి వ్రాలెవ్వడిక +టీ. నగఖుడంబుల ముండ - ముగ్గుపే తొమ్మిదియుక్కల నుం +డఁగా, వారికగతిజ్ఞా = వర్షా కాలసంబంధియగు నడక చేత, దంభోళి సంధిన +పిడుగుల చేఁ బ్రద్దలైనది, ఔ - అయినట్టి అతని = భూమిని, బద్ధమునే క +ఆదుకుటకు, సరోజాముడు - విష్ణువు, మేల ని నిద్రనుండి లేచి, నేమిం +పజ్ - ఆజ్ఞాపింపఁగా, ఆఫ్ఘనితళా - పిన్నదనముచేత, త్వష్ట - విశ్వకర్మ, +ఘటింప - అదుకుటకు, ఇంపెనుంగు - మరోహరముఖయిన, వెజ్ - పెద్దడి +p +. +- +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0088.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60f0ce7926bb90d6d7c1ed7fd0da2f3fae300870 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +1 +87 +జాతుల=పర్మి న్యాది స్త్రీ జాతి లయొక్క యని యర్ధము, మాట తీఁతల యొక్క +రము. రీతులు - పద్ధతులు, పర్వ వే= వ్యాపింపవా. +యని యర్ధాంతరము. రీతులు = += +ఉ. కావలి కాపుగుబ్బెతల క న్మరపించి బిరాన రాజనా +లై విలసిల్లు వెలువను +లందుఁ బడుం దొలంగుం గిశోరకీ +రావళి యభ్ర లక్ష్మి శర దంగన సద్రవిలక్షణాన్వితల్ +గావున ద్రావిడాంగనల కైవడిఁ జెండులుగొట్టిరోయనన్. +టీ. కావలికాపుగుబ్బెతల = కాపున్న శూద్ర స్త్రీలయొక్క, కన్ = +చూపు, మగపించి=నురుగు పెట్టి, బిరానన్ = త్వరగా, రాజనాలై విలసిల్లు = +రాజుపుచేలై ప్రకాశించునట్టి, వెల్లువనులఁదున్ = గొప్పవనములయందు, +కీశోరశీరాజళి పిల్లచిలుకల గుంపు, ఆభ్రలక్ష్మి = ఆకాశలక్ష్మీయను, శరణం +గన = శరదృతు వను స్త్రీ యను, సద్రవిలక్షణాన్వితల్, గత్-యోగ్యనుగు, +ద్రవిల = ఁ డలక భేదమ చేతి ద్రవిడులయొక్క క్షణ= ఉత్సవముతోడ, +ఆన్విలెల్ + కూడిన వారు అని అర్ధము, సత్ యోగ్యమగు, రవి +సూర్యుఁడనెడ, గక్షణ చిహ్నమతో, += += +- కూడినవారు, +కాపుఃజ్ = కనక, ద్రావిడాఁగనల కైనడితో = ద్రవిడ స్త్రీలవలె, చెండులు +గొట్టిరోయః జ్ = బంతులు గొట్టి రొయనునట్టుగా, పదు = ఉరుకును, +తొలఁగున్-ఎగిరిపోవును. +మ. కమలేందీవర కర్ణికార కదళీ కల్హార పుంజల్క పుం +జములంజిత్రమొనర్చికూ ర్చుచుశరచ్చంద్రాస్య పెన్భూమిక +ళ్లెము నందు న్నభమంటు నంబర మణి లీలామణీ దీపముం +బి మధు ద్వేషికి నెత్తుటారతిఘటించెనిద్రమేల్కాంచుచోన్. +టీ. శరచ్చంద్రాస్య = శరత్కాలమును స్త్రీ, కమలేం ... పుంజము +లజ్, కమల = పద్మముల యొక్క , ఇందీవర కలువలయొక్క యణ. కర్ణి += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0089.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0089.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eff7c7e9e211bf55c1808138d6f1ed877589dc3c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0089.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +88 +1 +అచలాత్మజా పరిణయము, += +కార = కొండగోగుఁబువ్వులయొక యు, కదళీ అనంటి పువ్వుల యొక్క ము. +కల్హార = ఎఱ్ఱగలువల యొక్క యం, కింజల్క = కేసరముల యొక్క, పుంజము +లన్ =సమూహముల చేత, చిత్రమొనర్చి (ముగ్గులు బెట్టినట్లు) చిత్రవర్ణము +గలదానిఁ గాఁజేసి, కూర్చుచున్ = సంధానముఁజే మంచు, "పెక్భూమి పళ్ళెము +నందుని = పెద్దదియగు పుడమియనెను పాత్రయందు, నభనంటి - ఆకాశము +ఇంటిన, అంబర,,, దీపము, అంబగ మణీ సూర్యుఁడనెడు, లీలా విలా సార్థ +మగు, మణీదీపము = మాణిక్యదీపయును, ఉంచి యేర్పరచి, మధువ్వేషికిన్ " +విష్ణుమూర్తికి, మేలా,—ంచుచోన్ (శరదృతువుగావున నిద్ర లేచునపుడు, +ఎత్తుటారతి ని పైకెత్తు నాగతి, ఘటించెన్ కూర్చేను. +... += +మల్లికా రమణీ మ +తల్లికా స్మితములు +శరదభముధవాంగ శ్రీ చారు రుచులు +భవుక ప్రబోధమా • ధవలోచన చ్చపుల్ +కాండ నిర్మలతార్థ • కతక రజము +లుద్భవిష్య త్పంకజోదార చకచకల్ +బహునదీ విరహాతి పాండురుచులు +భువనమోహన రతి ధవ కీర్ణ భసితముల్ +27 +దిక్కా మినీ క్షేమ ధృతి విహృతులు +గీ. నీల నీరద నిజ యాన్ ని +నిర్మలిక +రణ చణ పురందర కృతాంగ రాగ ధవళ +రంజక ద్రనక చ్ఛాను గు పుంజకములు +కపురపు రజంబులు ననాళిఁ గరము నెర సె. +15 +టీ మల్లి ... స్మితములు - మల్లికా = మల్లితీగల నెకు, రమణీమతల్లి +ఉత్తర స్త్రీలయొక్క, స్మితములు" నవ్వులైనట్టియు, శర... +రుచులు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0091.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0091.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38c5df51107829ea88aa3d0515201c1ecf8f445e --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0091.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +90 +అచలాత్మజా పరిణయము. +ఙులముకుచాయలం దెలిసి తోలినఁదత్కణి జాలిశాలిచం +చుల జను చొప్పు దికృతుల చొక్కపు పచ్చల హెచ్చు +లోయనర్. +16 +- అరపల +10177 +టీ. కమల కమ్మబందన్. కలమవస - వరిచేల యొక్క అవ +వార్ధ - కాచుటకొరకు, పరికల్పిత గచించఁబడిన, మంచ +యొక్క, కుమ్మలఁదన్ సమూహము లయందు, వర్తిలు ఉన్నట్టి +బెలగల్ - స్త్రీలు, నేరా పసరు దేరాడు మిక్కిలి పచ్చనైన, వైకులన్ - +- +చేలన, మీరు - ఆతిశయించెడు క్వీక్కరిన్ - చిలుకల గుంపులను, ముకు +చాయలన్ - (ఎఱ్ఱని) ముక్కు శాంతులచేత, తెలిని-(వేరు రంగు చేత) నెఱిఁగి +తోటాన్ - కొట్టివేయఁగా, తక్కణి చంచుటన్. తత్ - ఆవరిచేలయొక్క, +కణికి ఎన్నుల యొక్క, ఆలి - పక్కితోద, శాలి - ఒప్పుచున్న, చంచు +లవ్ - మక్కులతోడ, చనుచున్ - (చిలకలఁ) పోవుచు, దిక్సకుల - +జట్కెలను స్త్రీ యొక్క, చొక్కపు సొగసైన, పచ్చల, (అలంకారముల +యఁడలి) మరకతమ అయొక్క, హెచ్చులో యనక అతిశయము లేమో +యనునట్లుగ, ఒప్పున్ - ప్రకాశించును. +- +83+ +- +శా. నాళీ కాళి మృణాళికా కబళనా నంద న్మరాశాంగనా +పాళుల్ వ్యోమతలంబునఁ బ్రతిఫలి, పంబోలు నాఁగాసభః +పాళీ పాండు సయోదపఙ్కులు సరః పాళిం బిసాళింపఁగాఁ +బోలు న్నాగ దివిన్ భువిన్ సిత ఘనమ్ముల్ హంసలుం +బాటిలెన్. +1 +17 +టీ. నాళి... పారుల్, నాళీక = పద్మములయొక్క, అళి = పత్తి, +యొక్క, మృణాళికా - తూఁడ్లయొక్క, కబళన తినుటచేత, ఆనందత్ - +శంతో షించుచున్న, మరాశానా - హశస్త్రాల యొక్క, పాల్ +వస్తు. వ్యోమతలంబు;క్ ఆ కాశమందు, ప్రతిఫలింపంబోలు నాఁ గాజ్ * \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0092.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0092.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7692a29862a0b91ce7e3c63e8929dd413be2b26 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0092.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము . +91 +ప్రతిబింశించెనో చనునట్లుగాను, నభః కత్తు, అభఃపాళీ - ఆకాశ ప్రదేశ +మందలి పాండు += +తెల్లనైని, పయోదపఙ్కులు +H +మేఘులు సర +- +వ్యాపిం +పొళిక్-మద గుల తరుగయందు, పిసోశింపఁగాఁబోలున్నాఁగ += +చఁబోలు ననునట్లుగా, దివిక్ +దివిజ్- ఆ శాళ మందును, భువిన్-భూమియందును, +నితమనమ్ముల్ = తెల్ల మేఘములును, హంగులతో - అంచును, పాటిలేజ్ * +ఓప్పెను. += +చ. కలశజ సంగతిన్ ఘనులు గాంచిరి శుద్ధత నీడ నింక మా +కలరాదు మించుటంచుఁ గర శ్రీ కానళితో మణి చాప రేఖతో +నిల డిగు చంచలాళియన నింపగు జాజి సరాలు వ్రేల వ +ల లలనాఘ మత్తఱిఁబుంగో ను చందరు కావిఠీవులన్. +టీ. కలశజసంగతి = ఆగస్త్యుని స్నేహముచేత, (అనఁగా ఇగస్త్యోద +యమగుటచేత) ఘనులు - మేఘములు (గొప్పవారనియును) శుద్ధత * నై +ర్మల్యమును గాంచిరి = పొందిరి. (ఇచ్చట మహదర్ధము వివక్షాధీనము) ఈడజ్ +ఇక్కడ, మించుట – ఆతీశీయించుట, మార్క్ మాకు, ఆలరదు = ఒప్పుదు. + +అంచుజ్=ఆనుచు, కరకాళితోశ = వడగండ్ల తరుగుతోడను, మణిచాప రేఖ +తోజ్ = ఇంద్రధనస్మాయొక్క రేఖతోడను, ఇలక్ = భూమియందు, డిగు +దిగినట్టి, చంచలా ళియనం = మెరపు పఙ్కులో యనునట్టి, లలనౌఘుము = 4 +E += +మూహమా, అత్తత్రే = ఆశరత్కాల వఁదు, జాజిగరాలు జాజిపూవుల +貞 +దండలు, బ్రేక్ = కోలుచుఁడఁగా, గొను +い += ధరించిన, చందురు కావికీ +ఫులన్, చందరుకాని = సిందూర పు రంగుగల బట్టల యొక్క, లీవులన్ తో' +భల చేత పురిన్ - పట్టణమందు, వర్తిలున్ - సంచరించును. +మ. కతకం బొక్కటి కుంభసంభవుఁడనం గల్పించి కాదంబినీ +శత కాడంబర పంకి లాభ్ర జలధిన్ సాధు ప్రసాదంబుఁగూ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0094.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0094.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..861ab8e61371b35e9ccc99bf6957d3975fb0c981 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0094.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +43 +శరత్కాలమును ముకులిదానిచేత, పర్యాయపద్యస్తవ - శ్రమముగా కడకుఁ +బడనట్టి, ప్రకాష్య.. పఙ్కులనఁగా - ప్రకామ్యత్ - ఆరంభమగు +చున్న, సీత - తెల్లనైన, తంతు - దారముల యొక్క పస్తులను రాజ్ +1 +- +శలో యను-ట్టుగా, మరాళ్వాళుల్ హంసపత్తులు, వాలు వ్యా +పించును. +1 +శా. మంచు లాపన తౌప వీతికెదురు ప న్లేక సప్తచ్ఛకో +దంచ త్పర్ణములాశ్రయించిరని పణ్యణాళిగంధంబు పు +స్పాంచచ్చొరులుదొంగిలించి. రుమూనాకార భేదంబునం +గొఁచున్మించినఃస్వనింగ పురముల్ మూర్ఖ లెవాత్యాహతిన్ +వీతికి- +L + +టీ, మఁచుల్ - హిమములు, తాపరతాపవీతికి, శాపన సూర్య +సంబంధియగు, తాప - వేడిమియొక్క, వీతికి - జిగికి, ఎగురింప లేక +ఎదుర్కోలేక, సప్త వర్ణములు, సప్తచ్చదా - ఏడాకుల యరఁటి చెట్ల +యొక్క, ఉదంచిత్ - ప్రకాశించుచున్న, పర్ణములు - ఆకులు, ఆశ్ర యించి +పొంది, రవి, .. గంధంబు రవి - సూర్యుని యొక్క, పక్ష్యు - పక్షమందైన, +ఆజ్ఞ - పద్మముల యొక్క, అళి - పత్తి, యొక్క, ంబు - +పుష్పాంచచ్చోులు - పువ్వుల నెడు ఒప్పుచున్న దొంగలు, (అరఁటిపువ్వుల +లో నుండు దొంగలను పేరుగల వయవములనియు ధ్వని) +అపహరించి, ఆవియీకో - జాసన లియ్యంగా. ఆ కార భేదంబునన్ +రూపుచేత, కొంచుజౌ -- స్వీకరించుచు, మించెనజ్ - +నక్షా +పరిమళములు, +దొంగిలించి, +- +వేఱు +వ్యాపించెనో యసు +నట్లు, వజ్ - వసమందు కపురముల్ - కర్పూరములు, వాత్యాహతిజో. +దండిగాలి తాకుచేత, మూర్జిల్లెడ్ • తిరిగెను. +వ. ఇప్పగిది నొప్పుచు నింపు +సాధించు నప్పరమ యోగ్యావ +సధమున. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0095.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0095.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..057e4d273d040861f1ec8f38d5fc198497de902d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0095.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +94 +ఆచలాత్మజా పరిణయము. +టీ. ఇప్పగిది - ఈ విధముగా ఒప్పుచుకో ఇంపు సంపాదించు - +సొగసు కూర్చు అప్పరమ యోగ్యావుధముచ +మందిరము +క. మందసము న్ముఖగర్భము +మిక్కిలి +శుభ +మైన +నందమ్మగ నచురఁ దెలిసియల సవనల స +న్మందిరమున నిల్పిరి మే +నం దనిని దలీర్పనంత నవలా సకులున్. +. +22 +టీ. పా — అంత - అంతలో, నవలా సకులుE • నర - మేనక +యొక్క, సకులున్ - చెలికత్తెలును, మందసము న్ముఖగర్భమున్, మందా - +హెల్లగా, సమున్ముఖ-ఉజ్జృంభించిన, గర్భమున్ - చూలేటరు, అందమ్ము +గన్ - సొగనంగా అమరన్ - ఒప్పుగా, తెలిసి - ఎఱిఁగి, మేనన్ - మేశ +కను, తనివి దలిర్పన్ = తృప్తియొసఁగునట్లుగా అలసనవన - అల్లుకు తీగలు గల +వస - వనమునందలి లగున్మందిరమున్ - వనమందొప్పుచున్న గృహమందు +నిల్పిరి - ఉంచిరి. +సీత అంత - అంతలో, సవలా సకులున్ +అంతలో, నవలా శుకులున్నతనులగు నాట్యము +నేయువారు (అనగా ఆటలాడువారు) ఉత్సరములు జేయువారని యర్ధము, +మందసమున్ - పెట్టెను, ముఖగర్భమున్ +- ఎదుటి భాగమును లో విభాగమును +ఆందమ్ముగ సమరన్ = సొగసుగా నొప్పుఁగా, తెలిసి, ఎఱిఁగి, మేషన్ +శరీరమందు, తనివి దలిర్సన్ = తృప్తియొసఁగునట్లు, అల సవన లసన్మందిరము +నన్ - ఆయజ్ఞ సంబంధియగు ప్రకాశించుచున్న యింటియందు, నిల్పిరి - +.008. +ธ +క, మందసము దీయమానా +నందంబులు పొంగి పొరల నవలాలిత ని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0096.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0096.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64bd0f27af904f3006e31b0c94dd67df91b607a6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0096.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +స్పంద మతులను మహీభృ +త్సందేశకరుల్ బొసుగ సంచునెడన్. +- +95 +23 +సునీయ మారు +-మంద. చందంబు-అ, మన = +పుట్టుచున్న, ఆనందంబులు = సంతోషములు, పొంగి అతిశయించి, పొర +లన్-వ్యాపించఁగా, నవతాలు- స్త్రీలును, ఇత నిప్పందమతులు, ఇక - పొంద += +బడిక, నిష్పంద చంచలించని, మతులు బుద్ధిగలవారును, మహిళృత్సం దేశ +శకుల్ - హిమవంతుని వార్తాహరు లను, పొసంగన్ = అనుకూలము గాని +సవరించు నేడన్ పనులు జేయు సమయమున. +సీ— ఉదీయ... మందంబులు, ఉపాయమాన పుట్టుచున్న; ఆనందం +సంతోషములు, పొంగి అతిశయించి, పొగలన్ = వ్యాపించఁగా, +నవలాలిత... మతులు, నవ = క్రొత్తగా, లాలిత = గౌరవించఁబడినట్టే, +ఇప్పంద = చంచలించని, మతు = బుద్ధులుగల, మహీధృత్సం దేశకరుల్ +రాజుయొక్క వార్తాహరులు, మంద సము = పెట్టె, పొగంగతో అనుకూల +ముగా, సవరించు నెడజ్" - సర్దుబాటుచేయునపుడు, +క. అకలుషమతి మహిళృతృతి +ప్రకటోత్సుక భాన లబ్ధిఁ బర్వంగను మే +సక మనసుహితముగాఁగ +న్యక నొయ్యారముల కుప్ప నచటం గనియెన్. 24 +పా—అకలువ. మతి=నిష్కలువ బుద్ధిగల, మహీధృక్పతి హిమవంతుని +భార్యయగు, మేనక = మేనకాదేవి, ప్రకటోత్సుక భావలబ్ధిఁ బర్వంగను +అతిశయమగు వేడుక వ్యాపించఁగా, మనసు హీతముగా మదికిష్టముగా, +ఒయ్యారములకుప్పన్ = విలాసముల +ప్రోవైన, కన్యకక్-పిల్లకు, అచట = +-ఆ గృహమందు, కనియెన్-కనెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0097.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0097.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc6f2c7e92b7c79e22a4f79a3e68de636106d5c0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0097.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +96 +- +అచలాత్మజా పరిణయము, +له +సీ— మేనక= మేనకయను అప్సరకు, (ఇది ఇక రాప్సరసల కుపలక్షణము; +ప్రకటోత్సుక భావలబ్ధిఁ =ఆతిశయమగుసంతో మముచేత, పర్వంగను (లక్ష్మణచే +నాట్యము చేయఁగా, అప్సరసలాడ గానని యర్ధము. మహిళృగృతి జోకుం +ఫౌ గ్య, అచటన్ = ఆపెట్టేయందు, కనియన్ - చూచెను. శేషము సమానము • +క. తత కళ్లక సగ ప్రభవసు +మలి గర్భమునం జనించు మాన్యము గవ్యర్ +క్షితిభృత్పతి గగ్గోని తా +నీతి కుతుక తరంగితాంత రంగతఁ బొంగె౯. +25 +పా— క్షితిభృతృతి = పర్వత శ్రేష్ఠుఁడగు హిమవంతుఁడు, కనకగ +ప్రభవ - మేరుపర్వతమువలనఁ బుట్టిన, సుమతి-మంచిమనసుగల మేనక యొక్క +గర్భమునన్-కడుపునందు, జనించు - పుట్టినట్టి, మాన్యన్ - పూజ్యురాలగు, +. +కన్యన్-కన్నియను, కర్దోనిచూచి, తాజా తాను, అతికుతుకి తాంతరంగ తేన్- +మిక్కిలి సంతోషము చేరి బొంగుచున్న యంతఃకరణము గలుగుట చేత; +పొంగెజ్=ఉబ్బెను. +- +సీ— క్షితిధృత్పతి రాజ శ్రేష్ఠుఁడగు జనకుఁడు, కనకనగ ప్రభన్ • బంగా +రుపర్వతమువంటి కాంతి గలిగినట్టియు, వసుమతి గర్భమునన్ - భూమియొక్క +గర్భమునందు, జనించు-పుట్టినట్టియు, శేషము సమానము. +సీ, జన్నంపు టన్నంపుటన్నువల్ వెదజలు +m +పారిజాత లతాంత ధార లల 3 +నాధార లాధారమై ధారుణిఁ జనించు +భృంగమ్ముల రవప సంగ మెసఁగె +నారవం బారూఢ గౌరమబై మీర +గంధగంధవహాను బుధ మొప్పి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0099.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0099.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8bd9c6a3490ffc280c2abb9b0f0af5d95ac42911 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0099.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +98 +అచలాత్మజా పరిణయము, +ఉ.క్రొన్నెలదాల్పు వేల్పుజిలు గుల్ వెలుగుల్ గొన లేటి ఘోటి జే +కొన్నవలంతి పిల్లగమి కొలగఁ బిల మి +3 +జన్న ములందు నగ్గితిగ +చె న్నెర తేట తామరలు +మి రెమ్ములే సె మేల్ +సప్త రసజ్ఞులు తృప్తిఁ గాంచె మీద +చెంగలువల్ గల యేటికోటుల +టీ, క్రొన్నెల... జిలుగుల్, క్రొన్నెలఁదాలు - లేత చంద్రుని ధరిం +చిన, నేల్పు - దేవునియొక్క, (సాంబమూర్తియొక్క) జిలుగుల్ సన్నపు +బట్టలైన దిక్కులు, వెలుగులొ గొనన్ - నిర్మలత్వము నొందఁగా, లేటి... +రేటిమాటిక్ లేడియను గుఱ్ఱమును చేకొన్న +- +- +-0 +స్వీకరించిన, +వలంతి - నేర్పరి, (గాలి] యొక్క, పిల్లగమి - బాలుక సమూహము, (అవఁ +గామంద మారుత ములు) పిల్లమి రెమ్ములు - తలక్రిందుగా వేసిడుగంతులు? +ఏసెక్" వేసెను, మేల్ జన్న ములందు మంచి యజ్ఞములయందు, ఆస్థితిగ - +త్రేతాగ్నులయొక్క, సపరసజ్ఞలు - ఏకునాలు, తృప్తిః గాంచెన్ +తృప్తిఁజెందెను, తామరలు - పద్మములును చెంగలువల్ - ఎఱ్ఱకలువలురు, +కల - ఉన్నట్టి, వీటికోటులతో - బహునదులయందు, నెగతేట - మిక్కిలి +నైర్మల్యము, మించెకో - అతిశయించెను, ఆమెజన్మకాలమందు సమస్తమును +ఈఖముగానుండెనని తాత్పర్యము. +. +చ, జనకుఁడు ధన్య కన్యయయి చంపక పుష్ప సువర్ణ గౌరి స +ద్వనరుహ పాణిబుట్టినయు దారముహూర్తమునన్ముదంబునన్ +ఘనమణులంబరంబులు న గాధముగా నొసఁగంగ నేగతి +దినమణియంబరంబునొగి నిల్చెనొ కోయని రార్యుల తఱిన్. +పా—జనకుఁడు.తండ్రియగు హిమవంతుఁడు, ధన్య - ధన్యురాలైనట్టి +యు, చంపక... ఈవర్ణ, చందేశ పున్ప- సంపెంగ పువ్వులవంటి, సంవర్ణ-మంది +రంగుగలిగినట్టియు, (పార్వతి నల్లనిదైనను నేను బలమును బట్టి స్త్రీ సామాన్యము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0100.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0100.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53e763e2a30a0b3f355e4abee2bdcd548b0e0d38 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0100.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +రంబులు +=> +ద్వితీయాశ్వాసము. +I +99 +నకుఁ జేసినవర్ణన కేసినాఁడు) గుద్వనరుహహణి - శ్రేష్ఠమగు, వనరుహ - +పద్మమువంటి, పాణి - హస్త్రములు గలిగినట్టియు, గౌరి - గౌకిదేవి, +కన్యయయి - కొమా_రైయయి, పుట్టిన జనించిన, ఉదారముహూర్తమ +సకో - గొప్ప ముహూర్తమందు, ఘనమణులు, గొప్పరత్నములును, అంబ +బట్టలును, అగాధముగా, మిక్కిలిగా, ఈశబ్దమునకు లోతర +మైనను లక్షణచే నీ యర్ధము గలిగినది, ఒగు లంగజ్ - ఇయ్యఁగా, ఆతణిజ్ +ఆసమయమందు, ఆర్యులు పెద్దలు, దినమణి - సూర్యుఁడును, మాణిక్య +విశేషమని యఁ నోచుచున్నది. అంబరంబును - ఆకాశమును, వస్త్రమని +యుఁ దోఁచుచున్నది. ఒగిన్ అనుకూలముగా, ఏగతిజా - ఏప్రకారము, +నిల్చెనో – ఆగెనో, అనిరి అని పల్కిరి +1 +- +ఒగులంగక్షో +. +సీ_జకుఁడు - జనకమహారాజు, చంపక... గౌరి చంపక పుష్ప +సంపెంగ పువ్వులవలెను, సువర్ణ - బంగారమువలెను, గౌరి - పచ్చనిదియైన +సద్వనరుహపాణి మంచిపద్మము హస్తముందుఁగల లక్ష్మీదేవి, నేను మా +సుమానము. +క. ఎక్కువగఁ బండ్ల సమరిన +చక్కెరలకు మూఁగు శాఖ సద్విజ వర్గం +బక్కన్య జనన మహమున +- +నక్కజముగ నొప్పి భావు కాకర ఫణితిన్. +29 +టీ. ఎక్కువగఱో" = మిక్కిలిగా, పండ్లన్- ఫలములతో, అమరిన +కలసిన, చక్కెరలుక్ - పంచదారలకు, మూఁగు - క్రమ్మిను శాఖిసద్విజి +వర్గంబు, శాఖి - వేదశాఖాధ్యయనముఁజేసిన, సద్విజ - మంచి బ్రాహ్మణుల +యొక్క, వర్గంబు - సమూహము, అక్కక్య - ఆ చిన్న దానియొక్క, జనన +మహమునకో - జన్మోత్సవమందు, అక్కజముగ - ఆశ్చర్యముగా, భావు +కాకరఫణితి, భావుక - శుభమునకు, ఆకర - స్థానముగు, ఫణితిజా +రీతిచేత, ఒప్పెడో - ప్రకాశించేను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0102.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0102.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acb64d97704784ffeb1a445ec73cede292303b8d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0102.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +11 +101 +సన్న గుడ్డల యందు, కొమరులు మించకో - +తడియెత్తి - తుడిచి, పొత్తులతో +'భలతిశయించ, ఉంచిరి - పరుండఁ బెట్టిరి. +క. అతుల నతసీత సుమనః +B +భనాన్ +=== += +ప్రతినిధి యనిగుణము లేరు . పడ సలసవన +క్షితిలో నంబిక నా దను +హితముగనొక పేరఁబలికి రింతులు బాలన్. +32 +- సమాను రాలు + +టీ. పా—ఇంతులు = స్త్రీ, బాలక్ ఆ చిన్న దానిని, అతు +పామ్యము లేని కాని, అతనేతను మహా ప్రతినిధి – అతసీ అవి సె చెట్టు +చేత, ఇత, పొందఁబడిన, సంతనః పుష్పమతులకు, ప్రతినిధి +అని - అని, గుణము లేరుపడజ్ - రంగులు స్పష్టముగా గా, అసల... కోస్ +-అలగు = వృక్ష విశేష ముల యొక్క, వనక్షితిలో "వనభూమిలో, అంటే +అంబికంగా, దము హితముగన్ = శాంత గుణ మునకు హిత +మగునట్లుగా, ఒక పేర ఒక నారు ము చేత, పలికిరి • వచించిరి. +సీత ఇంతులు బాలజీ, అతులనతకో = సామ్యము లేకుండుట చేత, +'సీత సీత సుమనః ప్రతినిధి +ప్రతినిధి = దేవతాస కూరురాలు, అని గుణము లేరు +పడకో, ఆల - అట్టి, సవనక్షీ +తిలోనక్ = యజ్ఞభూమిలోపల, పీక నాడ +మహితముగ - కోకిలధ్వని చేతఁ బూజితమగునట్లు ఒక పేరఁబలికిరి. +====== +వ. ఆక్రమంబున. +- +సీ. పల్లవమ్ములకు సం పల్లవమ్ములు గూర్చు +విశ్వంబుఁ గబళించు విశ్వంభరుని నామ +పదములొక్కటి రెండు బొదువ నేర్చె +మనుచుఁ దా న తత్త ! యనఁగ నేర్చె +-బంగారు చవికలో శృంగారవతులతో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0103.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0103.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d99f9321d4e1797e31a9878609fcf2b9fd83a0e6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0103.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +102 +అచలాత్మజా పరిణయము. +గురివింజ కుప్పలు . గూర్చ నేర్చె +వీణావతులఁ గూడి శ్రీ రాణామృతము సద్వి +పంచికా తతుల వా యించనేర్చె +గీ. బాలికారత్న మనందిన వర్తమాన +కాంత శృంగార నటన రంగంబులైన +యంగముల సంగజునిచేతి +యసమ హేతి +సానఁబట్టిన రీతి ము • చ్చటల హెచ్చె. +ర్చు +38 +టీ. బాలికారత్నము బాలికలయందు శ్రేష్ఠురాలగు నాచిన్నది. +పల్లవమ్ములకు చివుళ్ళకు, సంపల్లవంబులు - మఱికొంత శోభలను, +సంధానముఁ చేయునట్టి, పదములు = ఆడుగులు, ఒకటి రెండు +కొలదిగా, పొదవ గేర్బాజ్ ఉంచి నేర్చెను - విశ్వంబుఁ గబళించు +- = +ప్రపంచమును దినునట్టి, విశ్వంభరుని - : ష్ణువు యొక్క, నామమనుచుకో * +పేరని తలంచుచు, ఆశక్తయనఁగ నేర్పేజ్ అత్త, యత్తయనుట నేర్చెను... +"అదభక్షణే" అనధాతువు పైని తృత్ప్రత్యయము గాని, తృత్ప్రత్యయము +కాని చేర్చంగా అతృ అని ప్ర్రాతి పదిక ము +- +అయినది +1 +ఆ +=3 +డాబవిధాత్రా దేరుః, దీర్ఘాణాఁహస్వప్యాత్ " అను నాంధ్రవ్యాకరణ +కూశ్రమలచే నీ రూపము (అత్త) వచ్చెను - బంగారు +బంగారపు మండపము లోపల, శృంగారవతులతో - స్త్రీలతోడ, గురి +నింజకుప్పలం క్రీడావిశేషములు, కూర్చ నేర్చెన్ అద నేర్చెను, వీణా +వతుల ఆ వీణులు గల స్త్రీలను, కూడి - కలసి, రాణామృతము +అమృతము వంటిధ్వని, రణ శబ్దే అనుధాతువుపై ఘజ్ ప్రత్యయముఁ జేర్చఁగా +రాణ అను రూపము వచ్చినది. సంగీతమని యర్ధము, పద్విపంచి కారుల +మంచి వీణారహముల యందు, వాయింద నేర్చేజ్ = ధ్వనించనేర్చెను, +ఆమడిగో...రంగఁబు లైన, అవశిన - ప్రతిదినమందు, వర్ధమాన వృద్ధిఁ బొందు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0104.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0104.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6834e7544a1ea458eeda8341f419c7834c20ee1c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0104.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +చున్నా +కాంత +ద్వితీయాశ్వాసము. +103 +మనోహరమైన, శృంగాగనటన - శృంగార నాట్యమునకు, +రంగంబు లైన రంగస్థలములైన అనఁగా +రంగస్థలములైన అనఁగా శృంగార ప్రచురములయిన, అంగము +- +లక్షా - ఆవ యుజములచేత, అంగజుని చేత +సమానము లేనికత్తి. సానబట్టిన రీతిక +లక్ = +- +మన్మధుని చేతిలోని, ఆకుమ హేతి +సౌనపై సూరినట్లుగా, ముచ్చట +శోభలచేత, హెచ్చెక్ - అతిశయించెను. +క. బాల్యంబుజారె మన్మధ +శాల్యం బలరారే సంతలజ్జాసనమై +కాల్యమున నలినికిం బలెం +గల్యంబగు జవ్వనంబు గలికికిఁ బొడమెన్'. +34 +టీ. కలికికిక్_ఆచిన్న దానికి, బాల్యంబురాలక్వము, జారెన్ చద +లెను, మన్మధతౌల్యంబు. కారు ముచేత నయిన చాంచల్యము, లజ్జాకుమమై... +సిగ్గుతోకుమానమయి, (ఆవఁగా మన్మధలౌల్యమును సిగ్గురు గూడ) ఆలరా +రేస్- ప్రకాశించెను, కాల్యమునతో - ప్రాతఃకాలముడు, +తామరపొదకువలె, కల్యంబగు ముంచినగు, జవ్వనంబు. యౌవనము, పొడ +మెన్ అంకురిం చెను. +చ. కుటిలము లయ్యెగోమలికిఁ గుంతలముల్ బెళుకుల కనుం +గవు | బుటమరిలె జనంగనయుఁ బోకల రేకలఁబ్రాకె +బల్కు లు | జబు లలితంబులొప్పినర్ చందురుచుదము +జెదేమోము పొ | క్కి_టగ హసత్వ ముల్లసిలెఁ గొంపుల +కెంపునలిర్చెవా తెర౯. +85 +టీ. కోమలికిన్ –స్త్రీః, కుంతలముల్ - ముంగురులు, కుటిలములయెక +బెంకగలయ్యెను, కనుంగవన్ - నేత్రద్వంద్వమందు, బెరుకుల్ -చాంచల్యములు, +పుటమరి లెజే ఉబ్బెను, చనుంగళయు కుచద్వంద్వమును, పోకల రేకలన్- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0106.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0106.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..205afcb0e3c09ae4953baead37351ab61f26e14d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0106.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +105 +దలిరుకటారి వీరుఁడు ద నర్పఁగఁ బోలుఁబడంతిఁ గానిచో +బలియున్ మేన గంధరస భాస్వర శీత సువర్ణ నే ఖరుల్. +ణ +టీ, క్రొందలికుకటారి—క్రొత్తచివుళ్ళుక త్తిగాగల, వీరుఁడు మన్మనుకు, +జలజ రజంబున్ - పద్మరాగమును, ఇది పంచభూతములలో భూమ్యంశము, +చంద్రరుధ - చంద్రుని యమృతమును, ఇది జలాంశము, చంచల మెరపు +యొక్క, చారు చకచ్ఛకచ్ఛవుల్- సుందరములగు చకచక బురు కాంతులును, +ఇది తేజోంళము, మలయపుగాలిక్ - మలయపర్వత వాయువును, ఇదిగో +య్వంశము, శూలి ... ఖంబును, శూలి - ఈశ్వరునియొక్క వసవనమందలి, +శూలి-ఈశ్వరుని +మానస - మానస సరస్సునందయిన, ఖంబుకు ఆకాశమును, ఇది చూశా +శాంశము, ఏర్చి —ఏరి, కూర్చి --కలిపి, పడంతి ఈ చిన్న దానిని, +తనర్పఁగబోలు - చేయఁబోలును, మనుష్యస్పష్టి పంచభూతముల మేళన +వలనఁ గంగును గావున నిటులఁ జెప్పఁబడెను. కానివోజ్ఞా ఆటుల గౌనీ +యెడల, మేనన్ - శరీరమందు, గంధ... వైఖరుల్ - గంధ - పరిమళము +గంధ...వైఖరులో - +యొక్క యు, రస - అభిరుచి యొక్కయు, భాస్వర - ప్ర కాశము యొక్క యు +ఇదిభావస్త్రధాన నిర్దేశము - శీత చలువ యొక్క మం, సువర్ణ- మంచిరంగు +యొక్కయు, వైఖరల్ - రీతులు, బలియు అతిశయించునా ? +నె +.. +సి. కచభరంబు ఘనాళి గరిమచే విలసిలుఁ +3 +177 +గమల విభ్రమరీతి నమరు ఁజూపు +కముల లక్షణ లక్ష్మి , గణియించు మొగ మోష్ణ +మగుణ బింబపుర క్తి నవమళించు +సుమన శ్చటా హార సురుచిరంబగు నవ్వు +తాళవృత్తత పయోధరము లెనయు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0110.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0110.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e961c2a55f20d67376959fd098cb7476cfaea7f --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0110.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +109 +రసయొక్క గొప్పతనమునని ధ్వని, వహించున్ " పొందును, మెఱుగారు +మెఱుఁగైన నూగారు, శ్యాచుకోమలరీతిన్ - నల్లని కోమలమైన పద్ధతిని, శ్యామ +యను నప్సర యొక్క కోమలరీతిన నిధ్వని, సవరించుజ్ - దిద్దును, పత్ర రేఖ - +మరి కాపత్ర రేఖ, చిత్ర లేఖన చిత్రమైన పద్ధతిచేతను, చిత్ర రేఖయమనప్సరసను +అని ధ్వని, మించుక్_అతిశయించుకు, తరుణిపాదరఖాళి - చిన్న దానిపాదపు +గోళ్ళవరుకు, తారసౌరుల-నక్షత్రముశోభను, తారయను బృహస్పతి భార్య +యొక్క శోధననిధ్వని, కేరుక్-హాస్యముఁజేయును, మెంబఁతి భుజము-చిన్న +దానిదాహు, మినుకుకొమ్మను - తళుకుగలతీగను, సరస్వతి నని ధ్వని, +మీర్ు -అతిశయించును, గానజ్ కనుక, ఈజాన - ఈ చిన్నది, అసమాన +మాన_సమానములేని గౌరవముగల, సకల మానినీ - సమస్త స్త్రీలకును, మాన +నీయ-గౌరవించఁదగిన, లీలా విలాసములకు, నిధానము నిధియైనది, ఇన్నెల +తజ్-ఈచిన్న దావిని, ఎన్న గార్-వర్ణించుటకు, ధాత- బ్రహ్మ, పన్న గేశ్వరు +నకుక్- శేషునికి, భూరిముఖ సులు_చాలా కోళ్ళు, నిర్మింపఁబోలుక్- చేయఁ +బోలును. +క, నీలమ్ములు వాలమ్ములు +నీలమ్మల శ్రీలుదేలు . నిగనిగమను దృ +గ్జాలమ్ములు జాలమ్ములు +జాలమ్ముల +లీల నేలుఁ జందాననకున్. +టీ. చం వ్రాననకుస్ += +4r +చంద్రునివంటి ముఖముగల చిన్న దానికి +వాలమ్ములు = కేశములు, నీలమ్ములు నల్లనివి, నిగనిగమను = నిగనిగ +లా డెడు, దృగ్జాలమ్ములు = దృష్టి సమూహములు, జాలమ్ముల = వలలయొక్క +కపటముల యొక్క, లీలన్ = - విలాసమును, ఏలున్ = +జాలమ్ముల +కాక్షించును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0111.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0111.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dffc2b5b34c9e3c836e9afb24386a5feba57a952 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0111.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +110 +అచలాత్మజా పరిణయము. +సీ. కన్నె కన్నులతోడ వన్నె లెన్నగ వచ్చి +సారసమ్ములు నీర సత్వమొదె +నాతి నేత్రములతో . నీతులాడఁగ వచ్చి +నల్లగల్వలలు వేగ సయము దొలఁగె +కాంత కన్గవతోడ . గరిమఁ బూనఁగ వచ్చి +వినజాలము సుళ్ళ +లోన మునిఁగె +మగువ దృగ్యుగళితో నిగనిగ ల్గొనవచ్చి +నెలపుల్గుగవలు వర్తిలఁగనర సె + +గీ తమ్ములకుఁ దమ్ము లిందీన రమ్ములకు వ +రమ్ములును మీలకున్మీల నమ్ము లల చ +కోరికలకుఁ గోరికల్ కొమిరె మేలు +వాలు గన్నులు వర్ణింప వశ మెవరికి. +- +- +42 +టీ, సారసమ్ములు - పద్మములు, కన్నె కన్నులతోడన్ చిన్న దాని +నేత్రములతో, వన్నె లెన్న ఁ గ వచ్చి - శోభ లెంచుటకు వచ్చి, నీరపత్వము- రసహీ +నతను, నీటియందునికివనియు, ఓండెన్ - పొందెను, నాతి క్షేత్రములతో - +చిన్న దాని కన్నులతో నీతులాడఁగ వచ్చి నీతులు పలుకగ వచ్చి, ఇందీవరములు +- +వేగ౯-త్వరతో, తెల్లవారంగాననియు, నయముఠా సెజ్ అందమును బోధ +గొట్టుకో నేను. కాంతకన్దవతోడ, చిన్న దాని నేత్రద్వంద్వముతో, గరిమ +బూనఁగ వచ్చి-గౌరవమునొందవచ్చి, మీనజాలకు.. చేపల గుంపురు, సళ్ళ +లోనకొ-నీటినుడులయందు, కష్టములలోననియు, మునిగెళ-మునిగిపోయారు, +మగువ దృగ్యుగళితో E-చిన్న దాని నేత్రద్వంద్వముతో, నిగనిగల్ గొనవచ్చి- +తాశతథ్యమునొందవచ్చి, సెలపుల్లగవలు. చకోరద్వంద్వములు, వర్తిలఁగళ - +-సంచరించుటకు, (ఈ పాఠము సరియయినదని తోచదు) అరసెక్_చూచెను, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0112.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0112.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89627f6859fb875be8cd0e2fc8a250ac224cce90 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0112.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +- +111 +తమ్ములకు - పద్మములకు, తమ్ములు- సహోదరులు, ఇందీవరమ్మలకు- +నల్లగల్వలకు, వరమ్ములు శ్రేష్ఠములు, మీలకు_చేపలకు జన్మీలనమ్ములు, +కనులు మూయువతియును, అలచకోరికలకు +స్త్రీ చకోరములకు, +కోరికజ్- కామిక ములును, ఐనట్టి, కొమిరే చిన్న దానియొక్క వాలుగ న్ను లం +విశాల నేత్రములు, వర్ణింప - వర్ణనజేయుటకు, ఎవరికిక్-ఎవరికైనను, దళమో.. +స్వాధీనమా. +. +ఉ కమ్మనిపలు, తేనెలర కమ్మని కుల్కు కుచమ్ముచక్రవా +కమ్మని మేనికాంతి కన కమ్మని చెళ్కెడుమాపు చేవ పొం +కమ్మని చెక్కు చంద్రఫు, కమ్మని మ్మెఱుఁ కారుదుకళూ +కమ్మని కొప్పుతే:3కుల 4 కమ్మని పల్కెద నీల వేణికిన్. +తే +- +v +టీ. నీలవేణికి సల్లని జడలుగల చిన్న కానికి, కమ్మని పల్కులు - +రుచిగల వాక్యములు, తేనెలరకమ్మని తేనెలదినుసరి రు, కుబ్కు కుచము - +శృంగారము గల స్తవము, చక్రవాకమ్మని చకవాక పక్షీయని, మేని కాంతి +శరీరచ్చాయ, కనకమ్మని బంగారమని ము. చెక్కు చూపుచేవ - చంచల +మైన దృష్టి యొక్క బలము, పొంకమ్మని సొగసయినదనియు, చెక్కు - +గండస్థలము, చంద్ర ఫలకమ్మని - చంద్ర కాంతమనియు, కొమ్మెఱుఁ గారు - +నిగనిగలాడెడు నూ గారు, దందళూకమ్మని - పామనియు, కొప్పు - కేళే +భాగము, తేటి కులకమ్మని +కులకమ్మని - ఈ మ్మెద గుంపనియు, పల్కెదఱో - చెప్పెదను. +గీ. ఇంతి సల్లపన స్ఫూర్తి + యించు కమరు +రాజునకు మ తకోకిల రాజునకును +తరుణియుచ్చరణస్ఫూర్తి దనరుఁ గొంత +శుకములకు సతివికచ కింశుకములకును. +43 +టీ. ఇంతి - చిన్న దాని యొక్క; నల్ల పనస్ఫూర్తి- సత్ - శ్రేష్ఠమ +మన ప - ముఖముయొక్క, పుల్లపన - పలుకుబడియొక్క ము, స్ఫూర్తి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0113.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0113.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad3fe35ac6a9e98928439b35e86affb39ec18fa8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0113.txt" @@ -0,0 +1,48 @@ +112 +అచలాత్మజా పరిణయము. +... +- +- +ఒప్పును +స్ఫురణము, ఇంచుక - కొంచెము, రాజునకు - చంద్రునికి, మత్తకోకిల - +రాజునకును = మదించిన కోకిల శ్రేష్ఠమునకును, అమరు +తరుణి చిన్న దానియొక్క, ఉచ్చరణస్ఫూర్తి. ఉచ్చరణ- పలుకుబడియొక్క, +ఉత్ - ఉన్నతమయిన, చరణ- పాదములయొక్కయు, స్ఫూర్తి స్ఫుగ +ణము, శకమలకను - శిలుకలకును, జతి ఒకచ కింశుకములకును మిక్కిలి +నితినించిన మోదుగ పువ్వుల కను, కొంత - కొంచెము, తరుణ్ - +పువ్వులకును, +ఒప్పును. +చ, కలికి మొగంబుడఁబునకుఁగా శశి పద్మము లాఢ్యపుష్కర +స్థలిని సదా తపస్ఫురణం దాల్చుతఱి స్వకలంక సౌరభో +జ్వలతను బద్మ మొందెనల చందము (జందురుఁడిఁదఁడయ్యెనా +కలుషముగా దె మేదినినిఁ గారణ మివ్వురి వైరసృత్తికిన్. 44 +. +. +- +వేయి +టీ, శశిశర్మను - చంద్ర పద్మములు, కలికి - చిన్న దానియొక్క, +గంబు డంబునకుఁగాన్ - ముఖశోభ కై, అధ్య పుష్కరస్థలిని ఆఢ్య మంచి +- +దియగు, పుష్కరస్థలిని - తీర్థవిశేషమందు, ఆకాశస్థలమందనియు, నీటిస్థల +మందనియు శ్రద్ధములు - తపస్సు తీర్ధవిశేవ మందుఁ జేయుదురుగ దా - ఇది +యుభయప్రభుమము ఆకాశమందలి చంద్రపక్షమందును, జలమందలి పద్మ సతీష +మందును, ఇట్లుమూఁడర్ధములు గూర్చుకోవలయును - సదా +- ఎల్లవుడును. తప +స్ఫురణన్ తపస్సుయొక్క స్ఫూర్తిని, కల్- యోగ్యమయిన, ఆతప - ఎండు +యందు, స్ఫురణ - +— విశ్రాకుమువనియు, తాల్చుతఱి ధరించినప్పుడు. +వికలఁక సౌభోజ్జ్వలతను కలఁక రాహిత్యమును, బరిమళము చేయ +శించుటయును, పద్మము - తిమ్మి, ఒంటె చెందెను, అలచందముతో - +ఆరీతిని, చందురుఁడు - చంద్రుడు, అందఁడయ్యె - పొందఁడాయెను, +ము ఆదోషము, మేదినితో" భూమియందు, ఇర్వురి ఇద్ద +యొక్క, వైరవృత్తికి విరోధ వ్యాపారమునకు, కారణముగాదె – +హేతువు గాదా . +- +do +- +- +- +1 +- +బ్రశా +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0114.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0114.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29e0ce50685749baf557f7a73ebbe3f36b2c99fb --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0114.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +గీ. కొమ్మకే లింపలరు లేత కొమ్మకేలి +మేచకము లచ్చెలియ నెరుల్ +తియ్యని రుచిం దనరు మోవి +మేచకములు +తియ్యని రుచి +యించుక మరుని చేవింటియించు కమరు +41 +113 +45 +టీ, కొమ్మకేలు_చిన్న దానిచేయి, లేత కొమ్మ కలిస్ లేత కొమ్మ యొక్క +విలాసము చేత, ఇంపలరున్ శోభించును, మేచకములు నల్లనయిన, +4. +. +ఆ చ్చెలియ - ఆచిన్నదానియొక్క, నెరుల్ వెండ్రుకలు, మేచకములు - +సెమిలి పింఛములు, తియ్యని - మధురమగు రుచి గుచిచేత, తనరు +ఒప్పుచున్న, మోవి - అధరము, తియ్యని - వెనుకఁణీయనట్టి, రుచి - మా +ధుర్యము, ఇంచుక - కొంచెము +కొంచెము శురుని +మరుని - మన్మథునియొక్క, చేవింటి +చేతిలోని ధనుస్సు +యొక్క, ఇంచుకుకో +చ. కలహమునం బరస్పరముఁ +- +- చెఱకునకు, అనుగు" = ఒప్పును. +గన్పడుకన్నుల కున్విభాగపు +గల నలపాతంలోప్పుకోవఁ గాముఁడు యౌవనమంత్రిచేసము +జ్వత వలగ్న పత్రమునఁ బట్టి లిఖింపఁగఁ జేయు నక్షర +మ్ముల నలకారు బంతి యనఁ +బాటిలుగొమ్మెఱుఁ గారు +1385.46 +టీ. కలహమునక్=విరోధము చేత, పరస్పరము = అన్యోన్యము, కన్న +డు = అతిశయించుచున్న, కన్నులకు నేత్రములకు, విభాగ పుంగలను = +పంపకపుచోటు, ఆలపాకులు = ప్రసిద్ధులైన సాక్షులు, మందములగు క్షేత్ర +ములనియు, ఒప్పుకొనన్ - అంగీకరించంగా, శాముఁడు - +మన్మధుఁడు యా +వ: మంత్రి చేజ్ = జవ్వనము నేడు ప్రధానిచేత, సముజ్జ్వలత = ప్రకాశము +చేతి, వలగ్న పత్రమునజ్ = నడుమ నెడు నాకు పై, పట్టి- పట్టికొని, లిఖిం +పఁగఁజేయు = వ్రాయింపఁజేసిన, అక్షరమ్ములతో వర్ణములచేత, ఆల +8 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0117.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0117.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8424b0dc7907b00a8bfa9aaf8d366e8cbb8127a --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0117.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +116 +ఆచలాత్మజా పరిణయము. +మును, జగివా తెఱయును నా నున్నుపైన యధరోష్ఠ్యమును, నిర్మించి +భాత = బ్రహ్మ. తీరిచికొనియెజ్ పోఁగొట్టు కొనేను. +సీ. సరసులలోన న శ్రీ బములున్న (బని యేమి += +విషముల సంగతి విడువ వెపుడు +కళ లన్నెలకు నెన్ని ×లిగినఁ బనియేమి +దోషాకరఖ్యాతి దొలఁగ దేవుడు += చేసి +కవ జక్కవలు వృత్త గతినున్న ( బనియేమి +తమి నొండొరులఁగూడు . క్రమములేదు +ఘనులలోన మెఱుంగు గలసినంతనే యేమి +చలమొక్క +జార లేదు +కాన నీచాన కనుదోయి కాననమున +కబ్బురపు గబ్బి గుబ్బల కంగమునకు +జలజ చయ చంద్ర చక చంచలల సరిగ +బలుక నుచితంబుగా దిట్లు += += +1 +దలఁచి చూడ. += +49 +టీ. అజ్ఞములు పద్మములు, సరసులలోక్ రసయాలయిన +వారిలో, మడుగులలోననియు ఉన్న = ఉంటచేత, పనియేమి +కార్య +మేమి గలదు, విషముల ఉదకములయొక్క, సరళములయొక్క యని ము, +కుంగతి = = +స్నేహము, ఎపుడు = ఎన్నఁడును, విడువదు - వదలదు, అన్నెల +కున్ = ఆచంద్రునికి, కళలు పదియారవ భాగములు, శాస్త్రములనియు, +ఎన్ని గలిగినజ్", పనియేమి = కాక్యమే, దోపాకరఖ్యాతి = పాపములకు +స్థానమను ప్రసిద్ధి రాత్రినిఁ జేయువాఁడను ప్రసిద్ధియనియఁ, ఎపుడుదొలఁ +గదు ఎన్నఁడును పోదు, కవజక్కవలు జోడైన చక్రవాకములు, వృత్త +KOజ్ వా మంచి నడతచేత, వర్తులరీతిచేత ననియును, ఉన్న (బనియేమి= ఉన్న += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0118.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0118.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25a77152d5638c8d6a68097c881b7a3c12e3ca4c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0118.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +1 +117 +కార్యమేమి, తమిక్ ఆయురాగము చేత, రాత్రియందని యు, ఒండొరులఁ +గూడు క్రమము లేదు = ఆవ్యోగ్యముఁగలియు రీతిరేదు, మెఱుఁగు మెఱుపు, +మనులలోనథ్ గొప్పవారిలో మేఘములలో ననియు, కలసినంత నేయేమి కూడి +నంతమాత్రమున నేమి ప్రయోజనము. చాంచల్యము = చంచలత్వము, ఒక్కింత +జారలేదు = కొంచెమైనఁబోలేదు, కానక్ - కాబట్టి, ఈచాన - ఈ చిన్న +దానియొక్క, కనుదోయికి నేత్రద్వంద్వమునకును, ఆనవమునకు = +ముఖము కును, అబ్బురపు గబ్బిగుబ్బలకు ఆశ్వర్యమయిన గొప్ప కుదమూ +లకును, అంగమునకు = శరీరమునకును, జల... చలలక్ = జలజ చయ = +పద్మ సమూహమరు, చంద్ర) - చంద్రుని. చక్ర చక్ర కాకములను, చంచల +ల = మెరపును, ఇట్లు దలఁచి చూడజౌ- ఈ ప్రకారమా చించి చూడఁగా, +చెప్పుటకు ఉదుంబుగాదు అర్హము +సరిగ్గాత్ = సమానము గా; పలుగుకో +TA. +క. వదనము వాణీవల్లభ += += +పదమును మధ్యంబు విష్ణు పదమును గెలువన్ +సదళిక యీసతితోడలకుఁ +గదళిక లేపగిదిఁబోల్ప +గాఁదగునోకో +5 +టీ. వదనము = ముఖము, వాణీవల్లభ పదమును, బ్రహ్మకుస్థాన రుగు +పద్మమును, మధ్యంబునడుము, విష్ణుపదమును - ఆకాశమును, గెలువకొ"" +జయించఁ గా, సదళిక = మంచి నుదురుగల, ఈసతి= ఈచిన్న దానియొక్క +తొడలకు = ఊరువులకు, కదళికజ్ ఆనఁటిని, నింధికమగు నళికయని +యణవర్ధము, పదళిక యొక్క తొడలకుఁ గదళికను బోల్ప రాదని తాత్పర్యము. +ఏపగిది - ఏప్రకారము, పోల్పఁ గాదగునోక్కో - సాటికేయఁదగుకో; +పీ. అలరు బంతు లటంచు నాడవచ్చునుగాని +యలరు బంతులటంచు నాడరాదు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0119.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0119.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d9ffc59ea8f3b82fe11d4befe99256a67ea3537 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0119.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +118 +అచలాత్మజా పరిణయము, +భద్ర కుంభములంచుఁ బలుక వచ్చునుగాని +భద్రకుంభములంచుఁ బలుక రాదు +వృతతాళములంచు నెంచవచ్చునుగాని +వృత్తతాళములంచు నెంచరాదు +అతను కోశములంచు సరయ వచ్చునుగాని +యతనుకోశములంచు . వరయరాదు +గీ. గుణమును సువర్ణమను రక్తి +గుప్తిగలిగి +విలసనంబు +విలసనంబు +విభ్రమ రమాప్త మకరికా +విదు మ లతో పగమ క్లప్త +నై యలరు బాల పాలిండ్లదోయి నిపుడు. +51 +టీ- ఇచ్చట నీరుచరణములకును గీత చరణములకును సంబంధము గలుగు +నట్లుగా జెప్పఁబడినది. గుణమును వర్తుల త్వాదిశమును (అలరు బంతుల పక్ష +మున) దాగముననియు వర్ధము. మువర్ణమును మంచిరంగును, (భద్రకుంభ +పక్షమున) బంగారమునని యద్ధము. ఆనురక్తిగా అనురాగమును (వృత్తతాళ +పరిక్షమున) ఎఱుపునని యర్ధము గుప్తా - రవిక కప్పు (అతను కోశపక్షమున) + +దాపరికముసని యర్థము, కలిగి ఉండి = +విభ్రలగునంబు = విభ్రమ +మా - విలాగలక్ష్మి చేత, ఆప్తవా పొందఁబడిన మకరికా ఆ మకరిశాపత్ర +ములయొక్క, విలసనంబు = విలాసము గలదియు, విద్రుమలగునంబు, +విద్రుమలతా - పగడపు తీగలయొక్క, ఉపగము = పొందుటచేత, క్లప్త • +రచించబడిన, విలసనంబు విలాపము గలదియు, ఐ = అయి, ప్రకాశించు +నట్టి, బాలపొలిండ్లదోయిన్ "చిన్న దాని స్తన ద్వంద్వమును, ఇపుడు - +ఇప్పుడు, అలయ్య బంతులటంచుకో పువ్వుల బంతులని - ఆడవచ్చును గాని +పలుకవచ్చునుగాని, ఆలరు = శోభించునట్టి, బంతులునించుకో కందుకముల +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0121.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0121.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e763e3777fd9c7a35a49e3e453ce29d4c4cb8daa --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0121.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +120 +- +అచలాత్మజా పరిణయము. += +T +21 +య్యనఁజరునాభిరూపపు త- దుశము దేఁ బన లగ్నకృష్ణ కై +పనుఁపడు నాచుతీవయెగఁ బ్రాకె ననందగునారు వాతికి౯. +టీక. మనసను ప్రోలిన్, = చిత్తరు తెడు పట్టణమును, ఏలు = పాలించు +కట్టి, నెఱమానికరమ్ములవంట = శ్రేష్టములగు మామిడి పువ్వుల బాణ ములు +గల నేర్పరియగు మన్మధుఁడు, నిస్తుల... తుదన్ - నిస్తుల - సామ్యము లేని += +స్తన - కుచముల నెడు, గిరిదుర్గ యుగ్మము - పర్వత దుర్గ ద్వంద్వముయొక్క, +తుదళ్ చివరకు, మకరాంకము - కరికా పత్రములనెడు మొపలి జ +డాను, నిల వెక్ – ఉం చెను. చయ్యన - శీఘ్రముగా, చరు-పెడబట్టి, నాభి +రూపపు నాభియమమూతి యందలి, తదంశముచేజ్ - ఆమన్మనునిచిహ్నమగు +వేపచేత, నూతియందుఁ జేపయుండుట న్యాయముగనుక యట్టి చేప యొంటి +నాభికూపము నందుండి మన్మధుని ధ్వజము మీనమును జూచీ సై కెగ చెనని +సైకెక +తాత్పర్యము. పదలగ్నకృష్టమై - పాదమందుఁ దగులుకొన్నట్టిదియు, లాగఁ +బడినట్టిదియునై చేపకుఁ బాదములు లేకున్నను పాదముల వంటి యవయనము +ల నే అట్లు నిర్దేశించినాఁడు. పనుపడు బాగగు, నాచు తీవ- శైవల అతి, ఎke +బ్రాకె సనత్ - ఎగచినవో యమనట్లు, నాతికితే - స్త్రీకి, ఆకు - నూ గారు +ఒప్పును. +- +- +సీ. పొలఁతి పాద పయోజముల పేర నవనిలో +బ +బ్రబలఁగాఁబోలుఁ బలవ చయంబు +కలువకంటి కటాక్ష ముల పేరఁబుడమి వ +ర్తిలఁబోలు వాలు గ న్నుల కులంబు +కలకంఠి కాలందియల పేర వరిల +ధ +గాఁబ్రోలు వర హంస కవ్రజంబు +కుంద సుందరహాస - కుంతలమ్ముల పేర +- +సమరఁ బోలును మద భ్రమరకంబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0122.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0122.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d473cd04409e495ebd9add9d46b78bd7ce3d4e46 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0122.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +ఈ +ద్వితీయాశ్వాసము, +గీ. లాకులతనున్న వలగొన్న సమరభంగ +ములఁబడిన నెల్ల యెడలకు మొకబడి నకు +మించు చిగురులు వాలుగ లంచ లభులు +గాంచఁజాలపు శృంగార మించుకైన. +121 +51 +పొదప యోజముల +టీ. పల్లవచయంబు +పల్లవ దయంబు - చిగుళ్ళ సమూహము, మరియు, పత్ - పాద +ములయొక్క, లవ - దేశముల యొక్క, చయుంబు - సమూహమనియు నర్ధము. +యర్ధము +ము పాదముల పేరఁ బ్రబలఁబోలు సని చెప్పుట కుపయోగించుచు +న్నది. ముందుఁగూడ నిట్లూహించవలయును. పొలఁత్రి +పేరజ్ - స్త్రీ యొక్క సాదపద్మముల పేరిశో, "అవనిలో" భూమిలో, +ప్రబలంగా రోజుక్ - అతిశయించఁ బోబరు, నాలుగన్నుల, వాలుగ నాలుగ +చేపుయొక్క, ఆన్నుల స్త్రీల యొక్క, కులంబ - జాతి, మరియు, వాలు- +ద్ఫీగ్రములకు, కన్నుల - నేత్రముల యొక్క మరియు అర్ధము కలువకంటి +కటాక్షముల పేరక్", స్త్రీ యొక్క క్రేగంటి చూపలను పేరుకో, పుడమిజ్ - +భూమి యందు, వర్ధిలబోబుజ్ - వృద్ధిఁ బొందబోనను. వరహుసకర్రజుబు. +భూమియుండు, +వర శ్రేష్ఠమయిన, హంసక - అంచల యొక్క, ప్రజంబు +అంది యల పేర +- +. +1 +Aa +- +సమూహము +మద +మరియు, హంక్షక - కాలికడియముల యొక్క మరియు సిద్ధము, కలకంఠికా +ఆ చిన్న దాని పానముల ముందలి మందెల పేరుతో, +వర్ధిలఁగాఁ గాఁ బోలుక్ - వృద్ధి బొందఁబోలుజ్, మదభ్ర మరకంబులు +మదముతో ఁగూడిన, భ్రమరకంబులు తుమ్మెదలు, మరియు. భ్రమరకంబులు +మొంగురులు, కుంద మందరహాస - మల్లిపువ్వుల వలె సుందర మయిన నవ్వు +గల స్త్రీయొక్క కుంతలమ్ముల పేరుతో ముంగురుల పేరితో, అరురఁ - బోలును +ఒప్పబోలును, ఆకులకనున్న ఆకులత్వముచేతనున్నను, (పల్లవము) ఆకు +లతీయందున్నదని మును, వలఁగొన్న - ప్రదక్షిణముఁజేసినను, (వాలుగలు) +వలలోఁబడె ననియు, అమరన్ ఒప్పునట్లు, ధంగములఁబడినన్ హానులఁ +. +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0123.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0123.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fe05d4bf52c179d03216d722998164da4a76a04 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0123.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +122 +అచలాత్మజా పరిణయము. +బొఁదినను, (హంగులు) తగఁగములలో ఁ బడే సనియం, ఎల్లయెడలను = అన్ని +చోటుల, మొఱయిడిన మొఱ్ఱ బెట్టుకొన్నను, తుమ్మెదలు) ధ్వనిచేసె +ననియు, మించు చిగురులు - అతిశయించు పల్లవులును, వాలుగల +వాలుగ చేపలును, అంచలు - హంసలును, అరులు = తుమ్మెదలును, ఇంచు +కైసన్ - కొంచెమైనను, శృంగారము సౌందర్యమునని లాక్షణికార్ధము. +కాంచఁజాలవు = పొందలేవు. +మ. ఘన శృంగారపుతీన నన వనిం గందరఁడ హాలికుం +డు నెరా పొక్కిటిపాదునిల్పఁదన రెన్నూ గారు నాదానిమీఁ +ద నవోష్ణారుణ బింబడంబర కతి ద్వంద్వం బయైజక్కశల్ +దనరె, జన్నులునాఁగ నింతి ముఖ చందశ్రీభయ సబ్దమై. +- +టీ. యౌవనవనిన్ = ఒవ్వనమనంతో టయందు, కందర్పుఁడన్ = మన్మ. +ధుఁడ నెడు, హాలికుండు =సేద్యగాఁడు, నెం- ప్రశస్తమైన, పొక్కిటిపొదు— +నాభియపెడుపాదు. నిల్వన్ ఉంచఁగా, కానియందని మధ్యాహారము +మనశృంగారపుతీగ * గొప్పదియగు శృంగారమనెడు తీగఁ మా గారు నాథ్ = +రోమావళియను పేరు చేత, తన రెజ్ - ఒప్పెను. దానిమీద = = దాని పైని, సవో +స్థారుణబింబడంబరరతిజ్ * నూతినరుగు సధరోష్ణను నేను సూర్యబింబము +యొక్క యాటోపమందాసుక్తిచేత - చక్రవాకములకు సూర్యబింబమందా +సక్తి కలుగుట ప్రసిద్ధము ద్వంద్వంబయై జోడై, జక్కవల్ - చక్రవాక +ములు, చన్నులునాఁగన్ = స్థనముల పేరితో, ఇంతి - ఆచిన్న దానియొక్క +ముఖ... స్తబ్ధమై, ముఖచంద్ర నా ముఖరును చంద్రుని యొక్క, శ్రీ = శోభ +యొక్క, భయ = భీతిచేరి, స్తబ్దమై కొయ్యపారి, తన రెస్=ఒప్పెను. చక్ర +వాకములు చంద్రునికి జడియుట ప్రసిద్ధము. +1 +సీ. పడతి మేల్నడత లా +పరమహంసల కెన +సతి నఖస్ధితులు స 4 ద్వితతి +కైన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0125.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0125.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e578229a8f474054e730463b8b621766a3e383ab --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0125.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +124 +అచలాత్మజా పరిణయము. +యినను, సింహమున కనియును, పల్లవాధరయూరులు += +చిన్న దాని తొడలు, +వరసకరుల కైసన్ మిక్కిలి సరసులగు వారికయినను, రుయు క్తములగు +చెట్లనియు, పట్టి - పూని, వర్ణింపన్ = వర్ణవఁ జేయుటకు, అలవి గాదు - శక్య +ఈరీతినుండఁగా, అతివ - చిన్న దాని యొక్క, +ముగాదు, ఇట్టులఁఁడన్ += +అసొంపులు = ఆసొగసులు, ఆ పెంపులం += += ఆ యతిశీయములును, ఆనెరా +యొయారములు= ఆగో స్పవిలాసములును, బీరములును = బిగువులును += +శృంగా +రములును = శృంగార చేష్టులును, వులకున్ కామముష్యులకు, ఎపుడు ఎన్నల +డును, లెక్కింపజ్ గణన నే చుటకును, తర్కింపజ్ - ఊహించుటకును, +తర మె=శక్యమా ! +క. కాంచన కళికాంచనమును +గాంచెన్ బంకేజపాణి ఘన నాసిక య +న్మించులమించుల మించి ర +మించు లతా లలితగాత్రి మేని మెఱుఁగుల్. +57 +టీ, పంకేజపాణీఘననానిక = పద్మములవంటిహస్తములుగల చిన్నదాని +మక్కు, కొందరక ళి కాంచనమ్మను = సంపెంగ మొగ్గ యొక్క గౌరవమును, +కాంచెన్ = పొందెను, లతాలలిత గాత్రి - తీగవలె మందరమగు శరీరముగల +స్త్రీయొక్క, వేలియెఱుంగుల్-శరీర కాంతులు, అమ్మించులమించుల = +ప్రసిద్ధమగు మెఱపుల కాంతులను, మించి అతిశయించి, రమించు +క్రీడించును. +మ. కలయ న్మీనము ద్విస్వభావ గరిము గద్దోయి దంభంబు +సన్ వెలయు దచ్చన నుచ్ఛభావమగుటన్ విచ్చేయు +శుకుండు నా ! నలరు న్ముంబర ముత్తె మంగనకుఁ ద +ధ్యం బిచ్చెలింగాంచుచో సలఘుండాతఁడు గన్న కన్య +కిల నై చ్యం బెంచలేదే జనుల్. +58 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0126.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0126.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b717643a4aad1ca0de0b7b2bb3e5f8518d04cdce --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0126.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +- +125 +టీ. మీనరాశి ద్విస్వభావరాశియరియ, శుక్రునకది యుచ్చయనియు, +ఉచ్ఛకు నేడవ రాశియగు కన్యరాశి నీవయనియు, గ్రహములన్నియుఁ దా +మున్న గాశినుండి యేడవరాశినిఁ జూచును గావున మీనమందున్న శుక్రుఁడు +కన్యారాశినిఁ జూచుననియు, జ్యోతిశ్శాస్త్ర ప్రసిద్ధములు. ఈ పద్యము దాని +ననుగురించి చెప్పుచున్నాడు. కలయన్ = వ్యాపించునట్లుగా, మీనము = చేప, +మీనరాశియనియును, ద్విస్వభావగరిమన్ = చరస్థిరస్వభావగౌరవముచేత, +కద్దోయి.. ఆచిన్న దాని నేత్రద్వంద్వముయొక్క, దంభంబునన్ మిష మి చేత +- +వెలయన్ = ఒప్పఁగా, తచ్చవన్ కపటము చేక, ఉచ్చభావరుగుటన్ = +ఉన్నతత్వమగుటచేత ఉచ్చ రాశియనియును, విచ్చేయు = వచ్చినట్టి, శుక్రుం +డునాన్ –శుక్రుండేమోయనునట్లు, ముంగరముత్తెము ముంగర యందలి +ముత్తెము, అంగనకున్ "స్త్రీకీ, అలకున్ = ఒప్పును, తధ్యంబు = నిశ్చయము, +ఇచ్చెం గాంచుచోన్ = ఈ చిన్న దానిఁ జూచునపుడు, అలఘుండు = గొప్ప +వాఁడుగు, అతఁడు = ఆశుకుఁడు, కన్న కన్యన్ చూచిన కన్యరాశికి, += +కన్నట్టి చిన్న దానికి (అనఁగా దేవయానికి) జనుల్ "మనుష్యులు, వైద్యంబు. +నీచస్వమును' ఎంచలేదీ ఆలోచించలేదా, +సీ. నానాప్రమానాళి లో నారసి వసంతుఁ +డస మ సౌరభ పార మెసఁగ మేనఁగ +ధారాళ ధారాను ధారా సు జాబిల్లి +వెదకి సారముఁ దెచ్చి పద నొనర్ప. +సంపాత శంపాళి నింపారు చకచకల్ +ఘనులొక గుమిగఁ జేకొని తనర +శృంగార ముంగారఁ బొంగారు బంగారు +మేరు లేర్పరచి న మ్మిక యొసంగఁ += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0127.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0127.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94c798ef01c1a179e5de8cabcdbad00505d766f5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0127.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +126 +అచలాత్మజా పరిణయము. +ఓ. బచ్చవిలుకాఁడు లచ్చిపై యచ్చొ నర్చి +యచ్చరలు మెచ్చ ముచ్చటల్ +నిచ్చెలినిఁ జేసెఁగానిచో నింత వింత +హెచ్చ నిచ్చ +చక్కఁడన మొక్కటనె యెటు . పిక్కటిలు. +59 +సమస్త +టీ. వసంతుఁడు " వసంతెర్తువు, నానా ప్రమావాళి లోకో" " +పుష్పపత్తిలో, అరవై - చూచి, సౌరభ సారము నుంచి పరిమళము, +ఎనఁగిళ్ = ఒప్పునట్లు, ఒసఁగ = ఇయ్యఁ గా, జూబిల్లి = += += +చంద్రుఁడు, +ధారా...... రాశిలోజ్ ధారాళ = అడ్డులేని, ధారా = ధారారూప +మైన, సంధా- అమృతము యొక్క, రాశిజ్ ప్రోగునందు, వెదకి * +నెమకి, సారము దెచ్చి = మెఱుఁగుఁ దెచ్చి, పదనోనర్పజ్ - తడివేయఁగా, +మరులు - మేఘములు, సంపాతి శంపాలిజ్ సంపాత = బాగుగ ప్రచురించు +తోఁ గూడిన, కంపా మెఱుపుయొక్క అభిక్షా - పత్తి, గుండు, += +ఇంపారు = సొగసయిన, చకవరిల్ తళతళలు, ఒక గుమిగE = ఒక +పోగుగా, చేకొని +- +పుచ్చుకొని - తనర్సజ్ - అతిశయించఁగా, మేరువు +మేరువు పర్వతము, శృంగార ముం గార - శృంగార మొప్పునట్లు, పొంగాకు +అతిశయించునట్టి, బంగారు బంగారము ఏర్పరచి - ఏరి, నమ్మిక - +నమ్మకముచేత, ఒసంగE +ఈయఁగా, పచ్చవిలుకాడు - మన్మథుఁడు, +లచ్చివైజ్ - లక్ష్మీమీఁద, అచ్చొవర్చి - అచ్చొత్తి, అచ్చరలు మెచ్చకొ +అప్సర స్త్రీలు పొగడునట్లుగా, (అప్సరల సౌందర్యమును +B +మించినదని +-> +తాత్పర్యము) ముచ్చటల్ హెచ్చజ్ - ఆనందము లతిశయించఁగా, ఇచ్చన్' +ఇచ్చచేత, ఇచ్చెలిని - ఈ చిన్న దానిని, చేసెజ్ రచించెను, కానిచోక్ - +కానట్టయితే, ఇంత వింత చక్కఁదనము ఇంత చిత్రమగు సౌందర్యము, +ఒక్కటజ్ - ఒక్కచోట, ఎట్లు పిక్కటిల్లుక్ - ఎట్లుగా విజృంభించును. +మ. కన్నుల్గాంచిచకోరకంబుసరిరాఁ గా నుచ్చ వర్ణంబుతో +మిన్నాదంతములం దలంచుచు సమున్మీల ద్వి రేఫ స్థితిం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0129.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0129.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8326a9835bd04698630ea6d1b6d2f70469b2ebf8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0129.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +128 +ఆచలాత్మజా పరిణయము, +వల రేని నెనరు బా టీలు చాన నయనమల్ +వాలుగన్నులటంచుఁ బలుకరాదు +అనిశోజ్జలస్ఫూర్తి . గను బాల సాలంబు +చంద్రకాంతమటంచుఁ జనువరాదు +ఇల నల నవ నదం బులఁబొసంగమి జెడ +3 +కృష్ణ వేణియటంచు నెంచరాదు +గీ. మదమధువ్రతవితతులు మత్స్యసతులు +హరిణ కిరణాళ్మములు నదుల హరిణ నయన +కుంతల దృశాస్యవేణుల గురు సమాఖ్య +లేకతంబున వహియించు నేకతమున, +- +- +61 +టీ, మన... స్నేహమనజ్, ఘన గొప్పది భుగు, చంపక స్నేహమున * +సం పెంగనూ సిచేత, సం పెఁగ పువ్వుల మైత్రిచేతననియు, మించు అతిశయించు +నట్టి, ముఁగురల్ అలకమలా, భ్రమరకంబులటఁచుకో - తుమ్మెదలనుచు, +- +బ్రమయరాదు - భ్రమపడఁగూడదు, తుమ్మెదలైనచో చంపక స్నేహమున +మించవని తాత్పర్యము. భ్రమరకములని ముంగురులకుఁ జేరు. వల రేని - +ధునియొక్క, వలలకు వధి కారియగు పల్లె వానియొక్క మనియు, సేనకు స్నేహ +మును, పాటిలు - పొందిన, చెన సయనములో - ఆ చిన్నదాని నేత్రములు, +వెలుగన్నులటంచు - అడువాలుగలనుచు, పల కరాదు చెప్పఁగూడదు, +ఆడువాలు లైనచోఁ బల్లెవాని నెనరు బాటిలవని తాత్పర్యము. వాలు న్నుల +ని నేత్రములుచేరు- అని స్ఫూర్తిక్, అనిశ - ఎల్లప్పుడు, నిశేతర కాల +ముందు [అనఁగాఁబగటియందు] అని ముజ్వల - ప్రకాశించుచున్న స్ఫూర్తిక్ +చురణను, కను - పొందునట్టి, బాలఫాలంబు = ఆచిన్న దాని ఖలాటము, +చంద్రశాంతమటంచుకో చంద్రకాంత మణీయని, చదువగాదు - చెప్పుట +01 +... +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0130.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0130.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..faeec4d65b5805cc5229e96dadb55447572c2fe3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0130.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +129 +గూడదు, చంద్రకాంతమైనచోఁ జగటియం దుజ్జ్వల స్ఫూర్తిగ నదని తాత్ప +క్యము. చంద్రకాంతము (చంద్రునివలె మందరమైనది) అని నుదుటికిఁ బేరు, +ఇల భూమియందు, ఆల్ల - ప్రసిద్ధములైన, నవ - నూతనములగు, నదం +పురుష నదములచేత, అల్లనక్ - తిన్నగా, భనదంబులతో - మేఘ +మల చేత నానియు, పొసంగమిక్ అనుకూలించ కుండుటచేత, (జడప +మున వే మములను మించియున్నదని భావము.) జడ - జట, కృష్ణ వేణియటం +కృష్ణ శ్రేణీ నదియని ఎంచరాదు. తలఁచఁగూడదు. +2304 +- +P +- +407 +1 +- +. +2000... +నదియైనచో +నదములఁబొ సంగునని తాత్పర్యము. కృష్ణవేణి - నల్లనిజడ యని జడ పేరు. +వద వధువ్రత నిరతులు - మద మ॥ క్తములగు తుమ్మెదల సమూహములును, +మత్స్యగతులు - ఆడు చేపలును, హరిణ కిరణాళ్మములు - చంద్రకాంత మణు +లను, నదుల్ ఏజాలును, హరిణనయన ఆచిన్న దానియొక్క +వేణుల - కుంతల - ముంగురులయొక్కయు, దృక - నేత్రములయొక్క యా +ఆస్య - ముఖముయొక్కయు, వేణుల - జడయొక్క యు, గురుకుమాఖ్యలు.. +గొప్ప పేరులు, ఏకతంబుఁక్" - ఒంటరితనముచేత, ఏరతంబునన్ - ఏపీ కం +పుచేసి, రహియించున్ ధరించు. += +వ. ఇప్పగది ముప్పిరిగొను జవ్వనఁ బుప్పతిల్ల ఁజొప్పడియొప్పుల +కుప్పయగు నప్పొలఁతుక యప్పుడప్పు డరవిప్పు వీరులం +దలిర్పు పుప్పొడి కుప్పలఁ దెప్పలు దేలుచు, నిప్పుకలచొప్పున +తెక్క లప్పళింపుచుఁ గుప్పగంతులం గుప్పళించు నళులు గప్పి +కొనఁ జొప్పడు పూఁజప్పరమ్ముల గుప్పుగుప్పున లేఁగరువలి +దలిర్ప నుప్పరం బెగయు కప్పురంపుఁ దిప్పుల నవికల్ప కల్పనలఁ +దోడు నీడలగు ప్రోడచేడియలతోడ నాడుచు బాడుచు నుండి +యొక్క నాఁడు మనోవినోదంబున. +9 +62 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0131.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0131.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c2a90b3e5a00f8b85b95c14b8790e3e49830a80 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0131.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +130 +అచలాత్మజా పరిణయము +టీ, ఇప్పగిది = ఈవిధముగా, ముప్పిరిగొను +- +3 += అతిశయించునట్టి, జవ్వ +నంబు=యౌవనము, ఉప్పతిల్లన్ పుట్టగా, చొప్పడి-యొప్పి, ఒప్పులకుప్ప +యగు నప్పొలతుక_అందముల ప్రోగు అగు ఆ చిన్నది, అప్పుడప్పుడనిప్పు - +అప్పుడప్పుడే జగము విచ్చుచున్న, వీరులం- పూవులమందు, కలిగ్సు-ఒప్పు +చున్న, పుప్పొడికుప్పన్ - పూపరాగముల ప్రోగులలో, దెప్పం తేచు- +ఊగిసలాడుచు, నిప్పుకలచొప్పున = నిప్పులదలె, +అక్కలప్పళింపుచున్ - +www +- +STYTT +అక్కలువిదర్చుచు, కప్పగంతులం గుప్పళించు నరులు +(చిన్న చిన్న గంతులచే) నెగురుచు తుమ్మెదలు, కొప్పిగొన +చొప్పడు తగి యున్న, పూఁజప్పరమ్ముల - పూల పందిళ్ళపై, గుప్పుగుప్పున, +లే కరువలి-పిల్లకు మ్మెదలు, తలిర్బన్- ఒప్పగా, ఉప్పరం బెగ యు-సైకి పోవు, +తిప్పలనన్ - సమూహములనునట్లు, అవికల్ప కల్పనల చిత్రవిచిత్రగతులకు, తోను +నీడలగు-స్థానములగు, ప్రొడచేడియలతోడన్-ప్రాణాంగనలతోడ, ఆడు +చున్ బాడుచునుండి.. ఆటలాడుచుఁ పాటలు పాడుచుండి ఒక్క నాఁడు—ఒక +రోజున, మనోవినోదంబుని -మనస్సునకు వినోదమును కల్పించుటకై. +సీ. పాటీర కోటీరకోటీ సమాటీక +మాన మందమరు త్కు మారగతులు +నాళీక పాళీ మృణాళీ కబళనై క +పాక పాక మరాళ | బహు విహృతులు +సారంగ కీరాంగనా రంగనారంగ +వేలాప గాలాప +పరిపక్వ ఫల పరంపరల రుచులు +లీలాపర పి కావ +శ్రీ లాలిత మహా కు హూ లలితము +గీ. లైందవశిలా కలాప ని శీ ష్యందములును +సార మారంద సారణీ ధోరణులును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0132.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0132.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74ca0af14af915244aa1c1244b260d869df70399 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0132.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +విలసిలు నొకా నొక విలాస +131 +విపినమునను +దోడు చేడియలను గూడి యాడఁ దలఁచి. +టీ. పాటీ....గతులు - పాటీర కోటీగ = += +63 +శ్రేష్ఠములైన మంచి +గ్రంధపు చెట్ల యొక్క, రోటీ కోటులయును. బహు వృక్షముల యందరుట, +-కుమాటీశ +మాన సంచరించుచున్న. ముక్కు_మారి పిల్లవాయువుల +యొక్క, గతులు సంచారములును, నాళీశ... హృకులు నాళికపార్టీ = +పద్మపత్తుల యొక్క, మృణాళీ = తూండ్ల యొక్క, కలరన = తినుటయే, +ఏకపొక = ముఖ్యపరిపాళ ముగల, పాకమరాళ =పిల్ల హుకులయొక్క, బహు - +విస్తారమైన, నిహృతులు విహారములు, సారంగ .. రుచులు - సారంగ • +తుమ్మెదల యొక్కయు, కీర = చిలుకలయొక్క యు, అంగనా స్త్రీలకు, +గంగ - విహారస్థలమగు నారంగ - నారింజ చెట్ల యొక్క, పరిపక్వ పండన, +ఫల= పండ్ల యొక్క, పరంపరల = పజ్ఞుల యొక్క, రుచులు కాంతులును +వేలా... లలిత క్షులు. వేలా హద్దుకు, అపగ = నాటిపోయిన, ఆలాప = +వాక్యముల యొక్క లీలా విలాసకు, పక +కోయెలల యొక్క, ఆవళీ +చ్ను: ముత్ = +ఆ += పంచ :- యొక్క +ప్రధానముగల, పిక - +లాలిక += +సమ్మానించఁబడు +గొప్పలకు, కుహూ = కుహూధ్వముల యొక్క +కోయెల దాతకు కుహువని పేరు) లలితములు - విలాసములును, ఐంద... +ష్యందముల ను, ఐందవ శిలా = = చంద్రకాంత మణుల యొక్క, కలాప +సమూహము యొక్క, నిష్యందములును = జలప్రవాహములుకు, సార... +ధోరణులును, సార +శ్రేష్ఠమైన, మారంద మకరంద సంబంధి +యకు, సారణీ +పిల్ల కాజవల యొక్క, ధోరణులుకు వస్తారు, విల +ప్రకాశించునట్టి, ఒకానొక విలాకు విపినమునకు = ఒక ప్రభుదా +రామమందు, తోడుచేడియలను గూడి +చెలికత్తెలకు గూడి, ఆడఁదలఁచి +శవిహరించుట కాలోచించి, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0133.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0133.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8cf06a629598d3625c9d0413636001a5a45e9813 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0133.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +132 +అచలాత్మజా పరిణయము. +క. నిగ నిగలు గలిగి సొగసగు +తొగరుచి గురు పాదుకలను దొడిగి చెలుల్ తో +డుగ రా మగరా నగరా +లఁ గరాళితమైన తోవ లఁ గనుంగొనుచున్. 64 +టీ. నిగ నిగలు గలిగి - తాళతళ్యములు గలిగి, సొగసుగు " మనో +హరమైన, తొగరు చిగురు పాదుకలను = +ధరించి, బెలగల్ - చెలికత్తెలు, తోడుగరాజ్ +ఎఱ్ఱని చిగుళ్ళ పావలను, తొడిగి = +- +వెంటరాగా, మగరా +నిగరాలజ్ - శ్రేష్ఠములగు వజ్రముల చేత, కరాళితమై - పొడవైన, తో +వలకో - మార్గములను, కనుంగొనుచుకో- చూచుచు, +సి. కప్పు రా లొప్పు రా చప్పరాల నొసంగు, +కప్పురా అప్పు మార్గమున నైనఁ +బలుకు రాచిలుక రాజులకు రాగమొసంగు +పలుకురా ల్గులుకు మేల్ పద్య నైన +బొదల సంపదల స మ్మద లసద్గతిమించి +పొదలు తుమ్మెదలాడు పదవి నైన +విరుల పెందరుల పందిరులఁ బుప్పొడి కుప్ప +లురులు సుందర లతా సరణి నైనం +గీ. గొమ్మ పూరెమ్మ బంగారు బొమ్మ ముద్దు +గుమ్మరో పోవలయునంచు నెమ్మి చెలులు +నమ్మికలు గ్రమ్మి తెలుపఁగా నమ్మనోజ +రాజసామాజ్యలక్ష్మి బి రానఁ దరలి. +65 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0135.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0135.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbbb56f7ea0696cffd4c3562c71a1812bce0bf38 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0135.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +184 +అచలాత్మజా పరిణయము, +బధూ - స్త్రీ యొక్క, కరాగ్ర - భుజములయందున్న, నీ శఖి- +నీరద శంకా - మేఘుఁ దేహముచే, చక చకిత - మిక్కిలి ప్రకాశించెడు, +16వ॰ఖి - ధూర్త మయూరముల యొక్క, మేచక - సెమిలిపురిచే, చకిత- +భయపడిన, మరాళ - హంసలచే, శాలి - ఒప్పుచున్న, జలపద పదవిక్ . +కొలనును. +సీ. ఐకుళ పాదప పల్ల వ కులముల్ విలసిల్లు +4 +ముకుళముల్ రవజల్ల మూగికొనుచు +మలయ మారుత పోత వలయ మాడఁగఁ జూత్ర +ముల యదృచ్ఛ ను వీత ములయినట్టి +గురుమించిన లేఁత చిగురుటాకుల మేత +గురు కోయిల కూత లగడుపరుప +నదరి డెందములోన బెదరి చూచి తటానఁ +జెదరి తమ్ములలోనఁ శ్రీ బదరు చుండు +బొమ్మి పడుచు +గి. తుమ్మెదలు ఝమ్మనుచు లేచి +నెడనెడఁ జలించు నెరిగొప్పు జడల నడరు +కమ్మతానికి వెనుమెటఁ * గ్రమ్మికొనఁగఁ +దోడు చేడెలతోడను గూడి చనుచు, +4 +67 +టీ. వకుళ కులమల్, వకుళపాదప - పొగడ చెట్ల యొక్క, పల్లమ +కులముల్ - చిగురు గుంపులు, విలసిల్లు - ప్రకాశించునట్టి, మకుళముల్ - +మొద్దలను, కవఁజల్లర్ +. +- +పొడివలెఁజుల్ల గా మూగికొనుచుకో +ww +ఆవరిం +చుచు, [ఇది తుమ్మెదలకు విశేషణము] మయ పర్వత సంబంధమయిన +లేత గాలి యొక్క సముదాయము, ఆడఁగజ్ - వివరంగా, చూతముల - +వీతమ యి నట్టి - +మామిడిచెట్లలోనుండి, యాదృఛ్చను తమంతటదామే, +1 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0136.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0136.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..819d8c4b4a9ee514e5c31eaf7087c9418641f3b7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0136.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +బయలు వెడలుగట్టి, తొగరుమించిన +185 +ఎక్కువయెఱుపుగల, లేఁతచిగురు +టాకుల - లేత్తినైన పల్లవములయొక్క, మేతకు ఆహారమునకు, ఎగరు +పైకిలేచిన, కోయిల - కోయిలల యొక్క, కూరలు - +- +తొట్రుపడఁజేయఁగా, ఆదరి - చలించి, +- +- +ధ్వనులు, అగడుపరు +డెందములోన౯ • మన +- +- +మనస్సులో, బెదరి - భయపడి, చూచి - వీక్షించి, తనక్ +త్తుగా, చెదరి – విడిపోయి, తమ్ములలోనిక్ - పద్మములలో, పదకు చుండు_ +ధ్వని చేయుచుండునట్టి, తుమ్మెదలు లేంట్లు, ఝుమ్మను చులేచి - ఝుం +కారముఁ జేయఁచులేచి, దొమ్మిపడుచుకో- చీకాకు పడుచు, ఎడ నెడ - +అక్కడక్కడ, చలించు - కదలెడు, నెఱి - శ్రేష్ఠ మయిన, కొప్పుజడలతో - +కొప్పులయందును, జడలయందును, అడరు ఒప్పునట్టి, కమ్మతానికిజా +మంచి పరిమళమునకు, వెను వెంటవెంబడిగా, క్రమ్మికొనఁగళ్ +ఆవరించఁగా, తోడుచేడెలతో డను చెలికత్తెలతో, కూడి - కూడుకొని, +- వెళ్ళుచు. +.. +అంగ నయన్ +- +- +- +ఉ. అంగనయం గనుఁగొని పనాంగణ సంగి లవంగ లుంగనా +రంగ కుడుంగ శృంగ శతరంగ తరంగిత ఖాంతరంగణా +నంగ తురంగ పుంగవ విహంగమ భృంగ కుళింగ గాంగనా +భంగ 8వ ప్రసంగమున భాసిలు కేళి వనీ లలామమున్. +ఆచిన్నదియు, వనాంగణ ... ప్రసంగమునజ్ +వనాంగణ - వన సీమయందు, గంగి- కలసికొన్న, (ఉన్న వియనుట) లవంగ +లవంగ పు చెట్ల యొక్కయు, లుంగ పుల్లమాదీఫలపు చెట్ల యొక్కయు, నా +చెట్లయొక్క - +రంగు - నారింజ చెట్ల యొక్క మ, కుడుంగ - పొదలుగల, శృంగ - పర్వత +శిఖరము యొక్క శీత - వందలయొక్క, రంగు - ప్రదేశములచేత, తరంగి +త వ్యా ప్తమయిన, ఖ - ఆకాశముయొక్క, అంతరంగణ - మధ్య ప్రదే +ళమందలి అనcX - మన్మధునియొక్క, తురంగ పుంగవ +అశ్వశ్రేష్ఠములగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0137.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0137.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5201b018a42b888f51f48deaaaca16bcdad99197 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0137.txt" @@ -0,0 +1,26 @@ +136 +1 +అచలాత్మజా పరిణయము. +పక్షులనఁ గాఁజిలుకలయొక్క యు, భృంగ - తుమ్మెదల యొ +క్కయు, కుళిXక=పక్షి విశేష ములయొక్కయు, అంగనా = స్త్రీల యొక్క +అభంగ - ఎడతెగని, రవప్రసంగమున - ధ్వనియొక్క ప్రసక్తిచేత, భాసలు +ప్రకాశించునట్టి, కేళికనీ లలామము - క్రీడావర్మ శ్రేష్ఠమును, కనుంగో నెజ్ - +చెరు. +3 +వ. మఱియు నయ్యుపవనంబు జవన పవన ప్లవన విచల +దమంద తటినీ తట వికట చటుల సురవిటపి పట నట దేలా +లతికా లాలిత డోలా పరిలో లామర చాలా కలితాలాప +సుధా లాలస వేలాపన లీలా వర వైలాసిక మాలాకృత +నీలాంబుజ జాలాంబక మూలాగమ కోలాహల ఖేలా హల +హళిక మెలకువలకు మరు బలుకు కలికిచిలుక పిలుకల తు +డంబు లుదండంబులగు తుండంబుల ఖండించి మెండుగ నవని +మండలంబునం బడు ఫల ఖండంబులు మెసవి మెసవి యసము +కుసుమ రస వశంబున ముదముదయిప నిపుగాఁ బాకు న +భంగ భృంగాంగనల సంగీతభంగీ ప్రసంగంబున నంతరం గంబు +లుప్పొంగ నిలిచి నిలిచి ధర తరళతరల సదసమ కుసుమ +విస విసృమర రజో ప్రజోపరాగంబున గాత్రమ్ములు చిత్ర +మ్ములుగా నుండి యుండి చండ కర కిరణ ముడలంబు మెండు +కొన నలరు జ్వాలాభీషణమ్మునఁ దరలి మరుమరీచి వీచికలఁ +దిరిగితిరిగి సొరిగి, హరిణాంకోపల ఫలక కుల కలితాలవాల +జాలమ్మల నిండిన పజ్జ నలకు గొజ్జఁగి తీవల నీరు కొంత +సేపు దావుడు సంతలో నచట బింబితమ్ములగు తమవిచి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0138.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0138.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74efd050552fe1f40851bcd01755079f6bb339d4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0138.txt" @@ -0,0 +1,23 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +137 +త్రగాత్రంబులు చూచిచూచి, విలక్షణ లక్షణ హృగమ్ములని +యెంచి యుదంచిత భయమ్మునం బరువెత్తు కురంగ పుంగవ +మ్ములును, కురంగ పుంగనమ్ములం గనుంగొని యనంగ +సంగర ప్రసంగమ్మునకుఁ బోషిత కురంగికలు గలియఁ బంచు +పుళింద మిళింద సుందరాల కా బృందమ్ముల సల్లలిత చరణ +పల్లవమ్ముల నుల్లసిల్లు మంజుతర కంజరాగ పుంజ పింజరిత +మంజీర పుంజంబులు జైలువలకు శింజారవమ్ములకు బెదరి +దిక్కు దిక్కుల దృక్కులు పిక్కటిల్ల మెల్లమెల్లన సంచరించు +పరిసర సర స్తరంగ మాలికా డోలికా కేళిఠాశాలి కాంచన +మరాళికా బాలికా జాలుబులు గరు త్పరంపరల తుంపుకుల +గుంపు తళుకొత్తు కొత్త ముత్తియంపు సంపదల నింప నింపె +సఁగు పచ్చ గాతట్టుల బిట్టు లవసుళించు పద్మినీ పత్రంబులఁ +జూచి తీవియఁదివు నెంచు కుమారికల యగమ్ములం గులుకు +మెఱుంగులనియుఁ బ్రఫుల్ల పల్లవోల్లసిక సల్లకీ విటప వినుట +నోచిత కరపచారంబులగు సామజ వారంబుల బృంహితంబు +లుకుములనియు, వావర్త నర్తనోద్వృత్త గంధ గంధవహ +సుధుక్షిత విచిత్ర పరాగ పూగంబులు పురందరశరాశన +యోగంబులనియు, నిబిత తమ తమాల నికుకుంబంబులు బరా +లంబి కాదంబినీ డంబరంబులనియు, భమించి సంభయించి +రమించు శిఖండి మండలంబులు పింఛసంచలన ప్రపంచమ్ములు +గాంచి తలబవాంచి గానతాన ప)తానమ్ములఁ జాలించు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0139.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0139.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e00166bc87b9b6773ceec8396f48e708e745359 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0139.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +188 +అచలాత్మజా పరిణయము. +పటీర విటిసి విటప కటీతటీనటన ఘటన పటు చటుల భుజంగ +పుగవాంగస^లను, భుజంగ పుంగవాంగనల సుగీత ప్రసంగం. +బునం గఱంగు కురుగటి యరుంగులఁ జెలంగు కలువ రేని +మానికంబుల నుల్లసిల్లు పిల్లు వెల్లువల నల్లనల్లన నల్లుకొను. +మల్లికావల్లికా మతల్లి కల చల్లని నీడల నుండి యుండి, తండోప +తండంబులు మెండుకొని యొండొరులఁ జెండాడు వరాకూ +వ్యూహంబుల కష్ట దంష్టికా ధట్ట ఘట్టకంబులం బగులు +వెదురుపొదల కణుపూరుపునం జిటిలు మౌక్తిక పటలుబులు +తటాకాలునందాక, పుళిందబృంద సంధానిత నళికా పాళికను క్త +గుళికా నికాయంబులని యూరుకు కురు కురంగ పుంగవమ్ముల +పొక్కిళ్ళఁ గక్క సంబులగు మార్గ మార్గ కిరాత జాత నిఖాత +ఛరికాభి ఘాతంబునం జూరు కొత్త కస్తూరికా వికారంబులు +బొడము సరీ పరిమళ పరినాహుబులునుం గలిగి ఉందంబున +కమందానందంబు సంపాదింప నెచ్చెలులతోడఁ గూడుకొని +యచ్చెలువ యుద్యానంబుఁ బ్రవేశించు సమయంబున. +టీ॥ మఱియు - ఇంతేకాక, అయ్య పవనంబు +జవన... మెలకువలకు డ్, జనన +- +దాటులచేత, విచలర్ +- +69. +ఆ యు వ్యానము +వేగము గల, పవన గాలి యొక్క +కదలుచున్న, +అనుంద +- +- +విస్తార +మగు, తటినీ - నదులయొక్క, తట ఒడ్డుల యొక్క, నికట - సమీప +మందలి, చటుల - చంచలములగు, మరనిటపి - మంద రావృక్షములయొక్క, +పటల - సమూహమందు, నటత్ - ఆడుచున్న, ఏలా లతికా ఎలకి +తీగల నెడు లాలిత లాలిఁచఁబడు, డోలా - ఉయ్యెలయందు, పరి +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0140.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0140.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b04a5156dd3d97dad4fe3033470d780ab0e4d63f --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0140.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +లోల ఆసక్తలకు, అమరబాలా +- +- +- +దేవతా +139' +స్త్రీలచేత, కలిక +పలుకఁబడుచున్న, ఆలాపసుధా 'అమృతము వంటి పలుకులయందు, +లాలస - ఆసక్తులగు, వేలాపగ హద్దులేని, లీలా - విలాసము చేత,. +వగ - శ్రేష్ఠులగు, పైలానిక- విలాస స్వభావులయొక్క, మాలా -పత్తి చే +త, కృత = చేయఁబడిన, నీలాంబుజ జాలాంబక = నల్లకలువలే బాణములు గల. += +మన్మనునకు (అనగా ఁ గామోద్రేకము: కు) మూల = కారణమైన, ఆగమ = +శాస్త్రముయెక్క, (అనగా ఁ సంగీతముయొక్క) కోలాహల కలకలము. +యొక్క, భేలా, విలాసము యొక: హళహళిక - గందరగోళము యొక్క, +'మెలకువలకు" - పేర్పులకు, మరు బల్కు - మారుమాట చెప్పునట్టి కలికిముకో +హరములగు, చిలుకపింకల - చిలుక పిల్లల యొక్క, తండంబులు = సమూహ +ములు, ఉద్దండంబులగు, - తీక్షణములగు తుండుబ్బులతో = ముట్టెల చేత, ఖం +డింపజ్" = రొట్టఁగా, మెండుగన్ = అతిశయముగా, అవని మండలంబునన్ = +భూప్రదేశంబున, పడు = పడిపట్టి, ఫలఖండంబులం = పండ్లముక్కలు, మెడవి +తిని, అసమ = సమానములేని, కుసుమరస = మశఛందమునకు, వశంబువర్ += += +స్వాధీనత్వముచేత, ముదముదయింపజ్- సంతోషము గలుగునట్లుగా, ఇంపు +గాజ్ - మనోహగముగా, పాడు- గానముఁ సుఁజేయునట్టి, అభంగ భంగము లేని, +భృగాంగనల = ఆడు తుమ్మెదల యొక్క, సంగీతభంగి = గానరీతియొక్క, +ప్రసంగంబునతో ఈ ప్రసక్తిచేత, అంతరంగంబు - మనస్సులు, ఉప్పొంగ, +ఉబ్బఁగా, నిలచిరిలచి * ఆగి మాగి, దర... రాగంబునకో ఆదర - కొం +చెముగా, తరళతర " మిక్కిలి చలించుచున్న లసత్' - ప్రకాశించుచున్న, +సమానములేని, కుసమనిసర - పుష్ప సమూహము యొక్క, విస్ప +వ్యాపించువ్వభావముగల, రజో ప్రజ పరాగ సమూహము యొక్క, +ఉపరాగంబునన్ - ఆవరణముచేత, గాత్రమ్ములు - దేహములు, చిత్రమ్ములు +గౌన్ = చిత్రవర్ణములు గలవిగా, ఉండియుండి, చండకరక్షిరణమండలంబు: క్ + సూర్యకిరణ సమూహమును, మెండుకోవజ్ - వ్యాపించఁగా, అలరు = +ఒప్పుచున్న, జ్వాలా = మంటలవలె, భీషణంబునకో +మరి += += +పుష్పసమూహము + +భయంకరస్థితి చేత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0141.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0141.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f6a7e5d84603cd1b2c5a6d7d0be7b9c1aa0b771 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0141.txt" @@ -0,0 +1,49 @@ +140 +అచలాత్మజా పరిణయము. +- +మరలి మర్చుకొని, నుగు మరీ చికలన మగు - నీరులేని బయళ్ళ మందైవ, +మరీచికల • ఎండమావులయందు, తిరిగి తిరిగి - సంచరించి సంచరించి, +5 మూర్ఛిల్లి హరి +హరిణాంకోపల • చంద్ర కాంక +సారిగి +ములని, ఎంచి +- +జాలంబుల౯ +1 +- +1 +- +1 +... +. +మణుల యొక్క, ఫలక = ఫలకముల యొక్క కుల = సమూహముచేత, కలిక +చేయఁబడిన, ఆలవాల = పొదులయొక్క, జాలం బాలజ్ సమూహముల +యందు, నిండిన - పూరించిన, పజ్జనలరు సమీపమందొప్పుచున్న, గొజ్జఁగి +తీవల - గొజ్జంగి తీగలయొక్క, నీరు జలము, కొంత సేపు - ఇంచుక సేపు, +త్రావుచుకో పాపము నీయుచు, అంతలోజు - అంతటిలో, అచటిలో, అచట +ఆ పాదులయందు బింబికంబులగు ప్రతిఫలించిన, తమ విచిత్ర గాత్రంబులు +స్వీయములగు చిత్రశరీరములు, చూచి - ఆలోకించి, విల మృగమ్ములని, +విలక్షణ - జేరు రూపుగల, లక్షణ-స్వరూపములుగల, మృగమ్ముల - వెంక +ఆలోచించి, ఉదంచితభయమ్మునర్ అతిశయించిన బెరుకు +చేత, పరు వెత్తు - పరుగువారు చున్న, కురంగ పుంగవమ్ములును- శ్రేష్ఠములకు +లేళ్ళును, కురంగ పుంగవమ్ములతో - శ్రేష్ఠములగు కాళ్ళను, కనుంగొని - +ప్రసంగమ్మునక్షా - అభంగ సంగర సంభోగము యొక్క +ప్రసంగంబు; జ్ - ప్రసక్తికై, పోషి తకురంగి కలన - పెంపుకు లేళ్ళను, +కలియఁబంచు - కలియుటకై సంపునట్టి, పుళింద... బృందమ్ముల - పుళింద- +చెంచువాండ యొక్క, మిళింద మందరాలకా- స్త్రీల యొక్క, బృందమ్ముల +సమూహముల యొక్క, గుత్ మంచినియగు లలిత . నందరములగు, +చరణపల్లదమ్ములక్షా - చిగుళ్ళవంటి పాదములయందు, ఉల్లసిల్లు - ప్రజా +శించుచున్న, మంజుతర - మిక్కిలి మృదువులగు, కంజరాగ పద్మరాగముల +యొక్క, పుంజ - సమూహము చేతి, పింజరిక - వ్యాపించఁబడిన, ముంజీర- +అందెల మొక్క, పుంజంబులన్ - 'సమూహములయందు, చెలువలరు +శోభించుచున్న, శింజారవమ్ములకున్ = శింశాధ్వనులకు, బెదరి భయపడి. +దిక్కు దిక్కులతో - ప్రతి దిక్కులయందును, దృక్కులు చూపులు, +పిక్కటిల్లతో - విజృంభించఁగా, మెల్ల మెల్లన్షన్ +14 +- +SPSE +- +- +.. +- +మందమందముగా, పంచా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0142.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0142.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cfc43692cf88949dcf3f8ef41a35e648594f5791 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0142.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +- +141 +శించు - తిరుగునట్టి, పరి... జూలాంబుల - పరిసర - సమీపమందలి, గురః - +మడుగుల యొక్క, తరంగ - అలలయొక్క మాలికా - పంక్తుల సెడీ, +డోలికా - ఉయ్యెలల యందు, కేలికా- క్రీడతోడ, శారీ ఒప్పుచున్న +కాంచనమరాళి శా_బంగారపు ఆడ హంసలయొక్క. బాలికా- పిల్లఆ యొక్క-2 +జాలంబుల_సమూహములయొక్క, గమత్ అక్కల యొక్క పరంపరల - . +పఙుల యొక్క, తుంపురుల - జలబిందువులయొక్క, గుంపు - సమూహము, +తళుకొత్తు - తళతళలాడు, క్రొత్తము త్తియంపు - క్రొత్త ముత్తెములయొక్క +- +సంపదలన్ - సంపత్తుల చేత, ఇం పిపఁగు మనోహరములగు, పచ్చరాతట్టుల- +పచ్చరాళ్ళ, ప్రదేశములయొక్క, ఓట్టులు - అతిశయములు, అరమళించు - +తిరుక్కురించునట్టి, పద్మినీ తామరల పొదలయొక్క, పత్రంబులన్-ఆకులను, +చూచి వీక్షించి, తీవియన్ +- ++ +1 +వానిలాగుటకు, తివురు పెంచు వేడుక +పడు, కుమారికల_చిన్న పిల్లలయొక్క, అంగమ్ములన్ - శరీరములను, కులుకు.. +శోభించునట్టి, మెఱుంగులనియు మెఱపులని యురు, ప్రఫుల్లచారంబు +లగు, ప్రఫుల్ల - వికసించిన పల్లవ. చిగుళ్ళచేత, ఉల్లవిక - ప్రకాశింపఁజేయఁ +బడిన, సల్లకీ_అందుగు చెట్ల యొక్క, విటప శాఖావిస్తారముయొక్క, విఘ +టన విరచుటకు, ఉచిత-తగిన, కర - తుండములయొక్క, ప్రచారంబు ల +గు-ప్రసారముగ లబియగు, సామజి- ఏనుఁగులయొక్క, వారంబుల-సమూహ +ములయొక్క, బృంహితంబులు - బృంహితధ్వనులు, ఉరుములనియు - గర్జిత +మునియా, ఆవర్త.. పూగంబులు-ఆవర్త, నర్తను నండి దిరుగుట యందు, +ఉద్వృత్త - అతిశయించిన, గంధ - పరిమళయుక్తమైన గంధరహ - గాలి +చేత, సంధుక్షేత కూర్చఁబడిన, విచిత్ర - అనేక వర్ణములుగల, పరాగ +పుప్పొడులయొక్క, పూగంబులు = సమూహములు, పురందర శరాసన - ఇంద్ర +భవస్సు యొక్క, యోగంబులనియు +సంబంధములనియు, నిబిడతర +మిక్కిలి దట్టరుగు, తమాల - చీకటిమాను చెట్లయొక్క నికురుంబంబులు += +సమూహములు, అంబరా... డంబరంబులు, అంబర - ఆకాశమందు, ఆలంబ +జ్ఞాలు చున్న, కాదంబినీ - మేము పఁజేయొక్క, డంబరంబులనియు - ఆటోపము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0143.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0143.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..853a059f0d3708525392ee33d872399a5cb98981 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0143.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +142 +అచలాత్మజా పరిణయము, +లనియును భ్రమించి_భ్రముపడి, సంభ్రమించి - త్వరపడి, రమించు - క్రీణించు +నట్టి, శిఖండి మండలంబుల - నెమిలిగుంపులయొక్క, పింఛ - పుకులయొక్క +సంచలన - కదలుటయొక్క, ప్రపంచమ్ముల విస్తారములు, కాంచీ చూచి +తలల-శిరములు, వాంచి - మంచి గానతానప్రతానమ్ములక్షా - సంగీతముల +యందలి తానముల సమూహములను, చాలించు +గమలును - పటీరవిటపి మంచిగంధపు చెట్లయొక్క +సాగము యొక్క కుటీ - చిన్నయిండ్లయొక్క, తటీ- +- +1 += +మారునట్టి, పటీర... += శాఖాని +విటప +ప్రదేశమందు, నటన- +సంచారము యొక్క, ఘటన కూర్చుటయందు, పటు - సమర్ధములయిన, +చటుల... చంచలములగు. భుజంగ పుంగిన సర్ప శ్రేష్ఠములయొక్క, అంగనలు +ను-స్త్రీలును, భుజంగ పుంగ వాంగనల- కర్ప: శ్రేష్ఠముల స్త్రీలయొక్క, సంగీతి +ప్రసంగంబున - గానప్రసక్తిచేత, కఱంగు - నీరుగురించునట్టి, కురంగ +టీ - అరుంగుల౯ +దగ్గరున్న కో - వేదికలయందు, చెలంగు - ఒప్పుచున్న, కలు +వ లేని మాసికంబులక్ - చంద్ర కాంతమణుల చేత, ఉల్లసిల్లు - ప్రకాశించునట్టి +"పెల్లు విస్తారమగు, వెల్లువ - నీటి కాలువలజీ", అల్లనల్లన మెల్ల మెల్ల +గా, అల్లుకొను-ఆవరించునట్టి, మల్లి కావల్లి కామతల్లికల - శ్రేష్ఠములగు మల్లె +తీగలయొక్క, చల్లని నీడలతో - శీతలచ్ఛాయలయందు, ఉండియుండి-నిలచి +నిలిచి, తండోపతండంబులు గా, తెంపిలేక - మెడుకొని - అతియించి, +అన్యోన్యమును, చెండాడు కొట్టునట్టి, వరాహవ్యూ +హంబుల = పందులగుంపులయొక్క, దుష్ట - కఠినములగు, దంష్టికా - కోరల +యొక్క , థట్ట - సమూహముయొక్క, ఘట్టనంబులక్ - దెబ్బలచేత, పగు +లు-బ్రద్దలయిన, వెదురు పొదల వెదురు డొంకలయొక్క, కణుపూరుపు +శక్ కణుపులూడి పోవుల చేత, చిటిలు- తూలు నట్టి, మౌక్తిక పటలంబులు +ముత్తెపుసమూహములు, తటాలున చటుకున, తాళక్ తగులఁగా, పు +ఒండొరులకొ +精 +- +MO +- +- +-> +ఖింద.....నికాయంబులు, పుళింద - చెంచువాండ్రయొక్క, బృహ +-మూహముచేత, కుందానిత- కూర్చఁబడిన, నళికా - తుపాకుల యొక్క, పాళి +కా-పత్తిచేత, ఉన్ముక్త_విడువబడిన, గుళికా- గుండ్లయొక్క, నికాయంబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0144.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0144.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25d4c713d68b1a95046e4b75dd2fdc73797bea86 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0144.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +1 +లని-సమూహములసి, ఉరుకు - తూలిపడుచున్న, ఊరు - +కురంగ పుంగ వమ్ముల +యందు, కక్కసంబులగు +- +మృగముల యొక్క, +143 +గొప్పవి రుగు, +పొక్కిళ్ళ - నాభుల +కఠినములగు మార్గ - కస్తూరియొక్క మార్గ +1 += +- +- +<-- +వెదుకుటగల కిరాతజాత - చెంచువాండ్ర సమూహముచేత, ఖాత = పొ +తఁబడిప ఛురికా కత్తులయొక్క అభిఘాతంబున్ = దెబ్బచేత +జాము - తొలగునట్టి, కొత్త నవీనమయిన కస్తూరి కాని కారంబులన్ +కస్తూరియొక్క_ వ్యాప్తిచేత, పొడము- పుట్టునట్టి, అలీణ జారినట్టి, పరిమళ +వాగుసల యొక్క పరీవాహంబులును - ప్రవాహములును, కలిగి - రండి +దంబునకు మనస్సునకు అమంద అధికమయిన, ఆనందంబు - +సంతోషమును, సంపాదిపతీ పుట్టించఁగా, అచ్చె×లతోడ - ఆ చెలి +కత్తెలతో కూడుకొని - కలసికొని, అచ్చెలవ - ఆచిన్నది, ఉద్యానంబునన్ - +ఉద్యానవనమును, ప్రవేశించు సమయంబునన్ - ప్రవేశించునప్పుడు, +- +క, వనపాలిక జ్ఞ తరినొక +- +వన పాలిక వినుమ మెనయ వచ్చి జగ +నన పాలిక యాకై రవ +పైన పాలిక పాదములను బడి యిటనియెక్. +3 +70 +టీ, వనపాలికన్ వనపం యందు, అరటీన్ ఆసమయమందు, ఒక +వనపాలిక - ఒక వనమును గాపాడునాడుది, వినయ మేషయన్"-వినయ మెప్పునట్లు, +వచ్చి - ఏ తెంచి, జగజ్జీవనపాలిక, జగత్-లోకముయొక్క జీవన జీవితమును, +పాలిక-పాలించునట్టి, ఆ అట్టి, కైరవవనపాలిక. కైరవవన- కలువపొదను, ప - +పొలించునట్టి చంద్రునివంటి, ఆలిక లలాటముగలచిన్న దానియొక్క, పాడ +మునను కాళ్ళ పైని, పడి -ఒరఁగి, ఇట్లనియెన్-ఈప్రకారము జెప్పెను. +సీ. తొగకంటి! కంటె యధ్వగ మాన లుుటాక +కంటకంబు నీ కురంటకంబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0146.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0146.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d173d0bcc2d4e0f565db21f36a37b74b9c16000 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0146.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +- +సమానమగు, పల్లవ +145 +మన్మధునియొక్క, రింఖణ.. చలనముగల, ధీర గంభీరములైన, పంచబాణ- +అయిదు బాణముల యొక్క, బహుళ-విస్తారమగు, ప్రతాప పాఠక - +- ప్రతా +పాగ్ని యొక్క, శిఖా జ్వాలలతోడ, నికాళ +చిగుళ్ళ యొక్క, జాతము సమూహముగల ఈ - ఇట్టి, శాంత - సుందర +మైన, చూత - మామిడి చెట్ల యొక్క, జాతమును - సమూహమును, బాల +చంద్రపాల లేఁత చంద్రునివంటి లలాటము గల యోచిన్నదానా, చూచితే... +కనుఁగొంటివా +శా. సంతుష్టాంతర కంతు రాజ కర వి.శాంతానలాంత శ్శిఖా +సంతప్తాంత లతాంత కుంత కృతదు | స్సంతాప చింతా పరి +శాంత స్వాంత నితాంతతాంతతరుణీ సంతాన మిక్కాననో +పాంతం బింతిరో నీవురా ఎవర మోదంతంబుచే బొల్చెడిన్ 172 += +- += +- +చివరలుగల, లతాంత = +టీ సంతు. సంతానము, సంతుష్ట = సంతోషించిన, అంతర +అంతఃకరణగల, కంతురాజ మన్మధ రాజుయొక్క, కర = హస్తముందు, +విశ్రాంత నిలచియున్న, అనల అగ్ని యొక్క, అంతఃశిఖా - లోపలి +జ్వాలలచేత, సంతప్త = కాల్పఁబడిన, అంత +పుష్పములనెడి, కుంత - ఈ టెలచేత, కృత చేయఁబడిన, దుస్సంతాప +దుష్ట తాపము చేతనైన, చింతా ఈ విచారము చేత, పరిశ్రాంత అలసిన, +స్వాంత - చిత్తము గలిగినట్టియు, నితాంత = అత్యంతము - తాంత = బడ +లికగల, తరుణీ - స్త్రీల యొక్క, సంతానము - సమూహముగల, ఇక్కా +ఐనోపాఁతంబు = ఈవన ప్రాంతము, ఇంతిలో ఓ చిన్న దానా, నీవు రాజ్ +నీవు రాఁగా వన రమోదంతంబుచే - వనలక్ష్మీ వార్తచేత, పొల్చెడితో - +ఒప్పును. +క. అని వనపాలిక దెలుపఁగ +- +మనమున ముద ముదయమంద మందార లతా +10 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0147.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0147.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4b9d7a9e7b5fd9ea6953c3fdd1855da95da86ce2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0147.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +146 +మనము +అచలాత్మజూ పరిణయము, +ఘన సరణిఁ దరుణి చనుచోఁ +జనువున నవ చంద్రిక యను సఖి యిట్లనియె॥ 73 +టీ. అని – ఇట్లని, వనపాలిక = వనపాలిక, తెలుపఁగ౯ +-> +- +చెప్ప +మనస్సునందు, ముదు సంతోషము, ఉదయమంద = +పుట్టఁగా, మందారలతా = మందార వృక్షపు తీగలయొక్క, మన - గొప్పది +యగు, గరణితో - తోదయందు, తరుణి - ఆచిన్నది, చనుచోక్ వెళ్ళు +నపుడు, చనువునక్ - స్నేహము చేత, నవచంద్రికయను సఖి - నవచంద్రిక +యను పేరుగల చెలికత్తె, ఇట్లనియెక - ఈ ప్రకారము జెప్పెను. +- +- +చ. జలజల రాలుపూ లలర సాల రసాల రసాల రాజిలో +పలఁ దగు కోకిల చ్ఛటల పాటల పాటల పావనామ్మతో +జ్వలత దలిర్ప నేర్పఁగల వా కలవా కలవాణి యోర నీ +వ లరు లతాళి నేల నవశీల నవలానవ లాఘవంబునక్ 174 +1000>> +• +టీ. జల జల కాలు +జల్లున రాలుభట్టి, పూలల పుష్పములు +వికపించఁగా సాల, లోపలక్ • సాల- మద్దులు, రసాల - తీయమామిళ్ళు +ఆన్నట్టి. రసాల - వృత్తములయొక్క, రాజిలోపల - - పంక్తి, లో, తగు - +అమరిన, కోకిలచ్చటలు - కోయిలగుంపుల యొక్క, పాటలతో - గానము +లను, పాటల...జ్వలత - పాటల కలిగొట్టు చెట్ల యొక్క, పావన - +నిర్మలమయిన, అమృత = మకరందముపలె, ఉజ్జ్వలత - ప్రకాశము, తలిర - +ఒప్పునట్లు, నేర్పఁగలవా - కఱుఁగలవా, కలవాణి - అవ్యక్త మధుర వాక్కు +గల చిన్న దానా, నీవు అలరుల తాళి పువ్వుతీవల గుంపునందు, +ఓరఁగలవా = ఒరఁగగలవా, నవలా • ఓ చిన్న దానా, నవలాఘవంబునకో - +క్రొత్త యగౌరపుచేత, నదు - నగలు, అననేల - పొంద సేందుకు, కలా- +(వబలక భేదముచేత) బలాయని ప్రశంసార్ధము. (పువ్వుదీవల చెంత నిలువఁ +-7 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0148.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0148.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc4ab3bf9dd248423af30c6bab6ee75c374e64e3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0148.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +147 +బడినచో, నగలు ధరించుట +తాత్పర్యము.) +Q +య గౌరవ మే కాస వేరు లాభము లేడని +చ. కల రవ కీర వార కలి కాకలికా కలికావికారముల్ +తొలఁగక యొప్పు కల్పలత లో లత లోలతలోదరీ వన +స్థలిఁ గనుఁగొంటే నీవు పని | తా నని తానని తాపమందకీ +నెలవులుజూకుమా వరమణీ రమణీ రమణీయవైఖరిన్ 175 +టీ, కల రన కీర వార కలి కాకలి, కల - అవ్యక్తరును నరుగు, +రవ = ధ్వనిగల, కీర = చిలుకల యొక్క, వార = సమూహముతోడ, కలి +విరోధముగల, కాక)కా సూక్ష్మమ ఘరధ్వనిగల యోచిన్న దానా, కలికా +సూక్ష్మమనురధ్వనిగల యోచిన్నదానా, +మొగ్గలప్రాచుర్యములను, తొలగక - విడి పోక, కల్పలత +వికారముల్ = += += +కల్పవృకులత, లోలక = చాంచల్యముచేత, ఒప్పుకో += +1 +ప్రకాశించును, +లోల తలోదరీ = చంచలమగు నర చేతికల పంచనగు ను వరముగల మోచెలీ +బాధ జెందకుము. వరమణీ +-> +నీవు - నీవు, వఃస్థలిక్షా - వనభూమిని కనుఁగొంటె, చూచితినా, పరితా - +ఓ చిన్న నానా, వని = ఉవ్యాసము, తానని - నివాసస్థలముని, తాశ్మందుకు - +శ్రేష్ఠములగు మణులుగల దానా, రమణీ +సుందరీ, రమణీయ వైఖరిక్షా - మంచిరీతిచేత, ఈ సెలవులు జూడుమా = +ఈ స్థలములు గాంచుమా! +- +సీ. వనవన ప్రధిత దేశీవన పనప్రియ కుహూ +ఘనఘన ప్రచిత రం జన జనంబు +కలకల స్ఫుర దగాంచలచల త్కుసును కే +వల నలద్భకుర పుష్కల కలంబు +సరస రాజ్యదురు కేసర సరప్రభవ దా +దర దర స్ఫురత కిన్నర సరంబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0151.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0151.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5287c9e9bcc1c0dd6967d67e5c097b509e3f3e05 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0151.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +150 +అచలాత్మజా పరిణయము, +లులితమై పవన సంచలితమై సుమబృంద +మనయఁ బూవుల పాన్సు వేయ వలదు +కలితమై తరుముఖ స్థలితమై విరిధూళి +నెరయఁ జొక్కపు బుక్కనింపవలదు +లలిత మై పిక ముఖో జ్జ్వలితమై +స్వరము మించ విపంచి చరయ వలను +గీ. వల్లరిత మల్లి వల్లిమ తల్లి వెల్లి +తములు పొద లుల్లసిల్ల సున్నము దలిర్ఫ +నలరు నుల్లడపట్టు దేవలను నావ +హింప నుల్లాస గృహము లాశింప వలదు. += += +78 +టీ. = +గళితమై = జారినదియై, అరవిందమిళితమై పద్మ ములయందుఁ +గలసినదియై, మకరందము పూదేనె, ఒలయన్ వ్యాపించఁగా, గిన్నెలన్ +పాత్రములయందు, తేనెలు - మధువులు, ఉంచవలదు = ఉంచనక్కరలేదు, +లులిత మై= రేగినదియై, పవనసంచలితమై = గాలిచేతఁ గదలుచున్నదియై, +ఈమబృందము = పుష్పగ మూహము, ఎనయన్ = కలయఁగా, పూవుల +పొన్సులు = పుష్పశయ్యలు, ఏయవలదు = వెయ్యనక్కరలేదు, కలితమై = +శోభించుచున్న దియై, తిరుముఖ వృక్షములు మొదలగు వానివలన, స్ఖలితమైనా +తొట్రుపడినదియై, వీరిధూళి - పూదుమారము, నేరయజ్' = ప్రకాశించఁగా, +చొక్క పుబుక్క సౌరసైన బుక్కా, నింపదలదు నిండించనక్కరలేదు, +లలిత మై = ముందరమై, పీఠముభోజ్జ్వలితమై రోయెల యొక్క నోటఁబ్రజ్జ్వ +రిల్లుచున్నదియై, పంచమ స్వరముమించన్ - పంచమధ్వని అతిశయించఁగా, +విపంచిన్ –లీణను, ఆరియవలదు చూడనక్కరలేదు, వల్ల.. ల్లితములు, వల్ల +రిత వూగుత్తులెత్తిన, మల్లి పల్లిమరిల్లి= శ్రేష్ఠములగు మల్లితీగెలచేరి, జీల్లిత += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0152.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0152.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ef2ccabbc1d4c03a77c7135806c476279f4fa42 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0152.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +151 +ముల = అల్లుకొనబడిన, పొదలు = పొదరిండ్లు, ఉల్లసిల్లన్=ష్ట్ర కాశించఁగా, +చున్న ముదలిర్పజ్ = సున్న పువూతలొప్పునట్లు, అలకు = ప్రకాశించునట్టి, +ఉల్లడపట్టు = ఛాదినియగు వెలిపట్టుబట్టయొక్క, రేవలను = ఒప్పిదములను, +ఆవహింపజ్"ధరించునట్లుగా, ఉల్లాసగృహములు కీ డాగృహములు, ఆశింప +వలదు నా కోగవక్కరలేదు +ఉ. బాలరొయీమధూక తరు ప క్క వినోదముజూడు చేడియల్ +మేలగు తేనెలాని మద మీలిత లోల విలోచనాంతలై +వ్రాలుచుఁ బుక్కి…టన్మిగులు వానిని గ్రామగ బూవు + += +మూయఁబడిన, +అని = +పుక్కిటం += త్రాగి, వద... +లోల = చంచలములగు, +దాలుచు తేనెపై నుమి సెఁదా నహహా కలికోపక పీచేజ్. +టీ. బాలగో చిన్న నానా, ఈ వధూక తరుప్కు = ఈయిప్ప చెట్ల +వరుస యొక్క, వినోదముజ్ = సంతోషమును, చూడు = కన్గోనుము, చోడి +యల్-స్త్రీలు, 'మేలగు తేనెలు = మంచి మథువులు, + +తలై మద = మత్తుచేత, మీలిత = +నిలోచనాంత లై - నేత్రాంతములు గలవారై, వ్రాలుచుకో - తూలుచు, +పుక్కిట బుగ్గలలోపల, మిగులు వాని = యెక్కువయయినవానిని, +కాయఁగ = కక్కగా, తాను ఇప్పయునుట, పూవు పుక్కిట - పుష్ప +మనెడు పుక్కిటియందు, తొలుచు ధరించునట్టి, తేనెజ్ - మధువును, +కలిథోపక్ష ప్తిచేజ్ * కలి - ద్వేషముచేతనైన, రోప 'పముయొక్క, +క్ల ప్తిచేకొ = చేయుటచేత, కలికా - మొగ్గలయొక్క, ఉపక్షప్తిచేకొ" " రచన +చేతననియు, ఉమి సెజ్ = ఉమ్మి వేసెను, అహహ = ఆనంబార్థకమగు సవ్య +H + += +ఉ. కొమ్మరో పువ్వు గుత్తి కొన కొమ్మనుగాంచి గ్రహించ +నెంచుచుం | గ్రమ్మిచెలుల్ పదంబుపృథు కాండమునం దు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0153.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0153.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..27a6c74e88b11bc488397d631857acc0aab4b6ed --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0153.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +152 +అచలాత్మజా పరిణయము. +నుపంబొసంగుఁబు | మమ్ముల శోకమూలమునఁ బ్రాయఁ +పుబాలల కాలుసోకినం | గ్రమ్మవె పల్లవప్రకృతి గల్గినచో +సుమనో వినోదముల్. += +FU +టీ, కొమ్మరొ = చిన్న దానా, చెబుల్ = స్త్రీలు, పూవుగుత్తి=పువ్వు +లగుత్తిని, కొనగొమ్మను = చివరకొమ్మచందు, కాంచి - చూచి, గ్రహిం +చజ్ = పుచ్చుకొనుటకు, ఎంచుచుకో - తలఁచుచు, క్రమ్మి - ఆవరించి, +పదంబు = పొదను, పృధు కాండమునందుకో +పక్షాౌ ఉంచఁగా, పుష్పమ్ములు = పువ్వులు, +1 +గొప్పమానియందు, ఉరు +ఆశోకమూలమున అశోక +వృక్షముయొక్క మొదటియందు, పొరుంగు = బాగుగ నుండును, ప్రామ +పుణాలల = యౌవనముగల స్త్రీలయొక కాలంకి = పాదముప్రస +రించఁగా, పల్లకప్రకృతి విటస్వభావము, చిగుళ్ళ స్వభావమునియు, కల్గిన +శోజ్=ఉన్నచోట, మనోవినోదముల్ లెస్సయిన చిత్తవినోద +ములు, పుష్పవినోదములనియు, క్రమ్మ = వ్యాపించవా. +టీ. కలికి +- += +చ. కలికిక వుంగిటం గురవ కమ్ములఁ గొమ్మలు నెమ్మి బొమ్ముచో +వలగొనుగబ్బిగుబ్బలను వ ర్తిలు వర్తుల తాకఠోరతల్ +దెలసి మదిన్మదం బలరఁ పేరు వసంతుని హర్ష బాష్పముల్ +పులకలనంగ రంగల రెఁ బుష్పరసమ్ములు ఁబుష్పపాళికల్.81 +ఓచిన్న దానా, కొమ్మలు - స్త్రీలు, కవుంగిటక్షా = +కాఁగిటియందు, కురవకమ్ములు గోరంట చెట్లు, నెమ్మిక్ = ప్రీతిచేరి, క్రమ్ము +జోఖా - ఆవరించుచుండఁగా, వలఁగొను చుట్టుకొనిన, గబ్భిగుబ్బలను +దృఢములగు _స్తనములయందు, వర్తిలు ఉండునట్టి, వర్తుల తాకిశోరతల్ +గుండ్రదనమును కాఠిన్యమును, తెలివి ఎఱిగి, మది +ముదంబలర - కంతోష మొప్పునట్లుగా, +తుని 6గుంతునియొక్క, హర్ష బాష్పముల్ +. +H +- +మనస్సునందు, +తేకు - బయలు వెడలునట్టి, వడం +సంతోషము చేతనైన కన్నీ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0154.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0154.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c75df99d132d7d83b156ffe414f24db191b21125 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0154.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +ళ్ళును, పులకలు - పుల కాంగములును, ఆరంగ +రసమ్ములు = మకరందములును, పుష్పపాళికల్ += +రంగలరెజ్ = ప్రకాశించెను. +ర గ డ +మధుర మధురసైక పాక +వృధివి నధివసించు మించు +తొగరు లందు జిందు +కెగరు పొగరు తేటికోటి += +153 +అనునట్లు, పుష్ప +పుష్పపఙ్కలును, +మహిత ఫల రసాలసాల +పికము జూడవేల బాల +తొలి మధూళిపోన వాన +నెనయు మనుపమాన చాన +మాటి మాటి కింపునింపు మలయ పవనుఁడంచు నెంచు +నాటి నాటికిందు విందో | నర్చు విరులమించు మించు +కంటే కంటి విలు జెలు ఘనుని మేటి ధాటి ఘోటి +m +553 +వంటి గంటిసేయు మేయు నరుణ బింబ కోటి బోఁటి +బాల మాలతీల తాల +నాల జాలమందుఁ బొందు +నేల మూల రాల లీల +నీలమాల నందు ఇందు +నుల్ల ముల్లసిల్లుఁ బల్ల +వోల్లస ల్లవంగ భృంగ +మల్ల హృల్ల పుల్లపుల్ల మల్లివల్లులం గనంగ +కందుఁ డిందు చందు పొందు +గ్రందుగం దనర్చి పేర్చు +కుంద బృంద మందు నిందుఁ +గుందుఁ జెంద కేర్చి కూర్చు +తేనెపోన లీన నీ నదీ నవీన కమల కమల +లోన గాన లీనమా న లూన సూన గములుగములు. 82 +టీ. బాల ఓ చిన్న దానా, మధుర... సృధివితో, మధుర తియ్యనైన, +ఓ +మధురస - మకరందములయొక్క, ఏక ముఖ్యమయిన, పాక= పరిపాకము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0156.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0156.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de6867fe7f57a2eb87eafc8b2aa1b074b4275558 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0156.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +155 +అందు నిందుఱో…అక్కడనిక్కడ, కుందుఁ జెందక తక్కువను పొందక, ఏర్చి- +అతిశయించి, కూర్చు-కూడబెట్టుపట్టి, తేనెసోనలు.. మధురగములు, ఈనకో - +పుట్టించఁగా, ఈ- ఈ కాన్పించుచున్న, నవీనదియు దైవ, సలీం నూతనమయిన, +కమల-పద్మనులయొక్క, కమలనతో శోభ లోపల, కానజ్ చూడఁగా +ఆలూన- త్రుంచఁబడని, నూనె- పువ్వులను, గములు-పొందిన, గములు- సము +దాయములు, లీనమాక్ అణగును. +చ. పరుగు చిరత్న రత్నములు బన్నిన పాదులు పాదులం దరుల్ +తరువుల పై విరుల్ విరులఁ +బు రజమునక్ మదభ్రమర +దాన్రు మధూళిమ ధూళి పై రజం +ముల్ భ్రమరంబుల సుస్వ +రంబు సు | స్వరమునఁ బంచబాణ విభవంబులుఁ బాటి +లుబోఁటి యివ్వనిన్. +టీ, బోటి - ఓ చిన్నదానా, ఇవ్వని +1 +83 +ఈరనమందు, పరుగు - +ఒప్పునట్టి, చిరత్న - చిర కాలపువి యగు, రత్నములు . మణులు, పన్నిన - +కూర్చిన, పొదుల - కుమళ్ళయందు, తకుల్ - వృక్షములును, తరువుల వైన్ +వృతముల మీఁద, విరుల్ - పువ్వులను, విరులన్ - పువ్వుయందు, తామ +మధూళి - ఎఱ్ఱనిమకరందమును, మధూళివైజ్ - మకరందము వైతి, రజంబు - +పుప్పొడియును, రజమున - పుప్పొడియందు, మదభ్రమరముల్ - మత్తు +తోఁగూడిన తుమ్మెదలును, భ మరంబులన్ - తుమ్మెదలయందు, నస్వరంబు +మంచిస్వరమును, సుస్వరమునన్' - మంచి స్వరమందు, పంచబాణవిభవంబులు +మన్మధవైభవములును, పోటీలంజ్ - ఒప్పును. +సీ. లలన యీదేవ వల్లభ సమాజము లెల్లఁ +. +బొసఁగు సదానవ । స్ఫూర్తి నిచట +కలికిరో ఘన గంధ కలిత పున్నాగముల్ +హరులకు హర్షంబు నెరపు నిచట \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0157.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0157.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d32f98af2358395edcc9eac9f89671b6c06e476a --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0157.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +156 +అచలాత్మజా పరిణయము. +కలవాణి చక్కెర కవణంపు విహగముల్ +సంకులాస్యమున బొ సంగు నిచట +శంపా సదృశ గాత్రి 4 చంపకమ్ములతోన +భ్రమర కామోదంబు + బరఁగు నిచట +గీ. సజ్జ ఘన మండల స్ఫుర చంచ లాంగు +కొంత విహృతులు హంస కాత్యంత రుచికిఁ +గారణముగాఁ దగిన నీస కాశ మహిమ +నెంత టెంతటి మహిమ లిం +- +పెసఁగు నిచట. +- +84 +టీ, లలన= ఓ చిన్న దానా, ఈ దేవతలవల్లభ సమాజము లెల్ల - ఈ దేవతా +శ్రేష్మ సమూహములన్నియు, పొన్న చెట్ల గుంపులన్నియుననియు, సదానవ= రా +క్షసులతోఁగూడిన, స్ఫురణక్షా - స్ఫూర్తిచేత, సదా = ఎల్లపుడును, నవ, +కొత్తదియగు, స్ఫురణ స్ఫూర్తిచేతననియు, ఇచ్చట ఇక్కడ +పొసఁగుజ్ - అనుకూలించును. (దేవ తాసమూహము దానవ సగణచేఁ బోనుఁ +గుట విరోధము, రెండవవర్ధము చేత నిది పోవుచున్నది. ఈ విరోధము తోచు +టకు ముందుఁ జెప్పబోవునట్టి ' ఎంత టెంతటి మహిమలింపెగుఁగు, ననునది +కారణము. ఇట్లీ పయింగూడ నూహించవలయును.) కలికిలో - ఓ చిన్న దానా +ఘనగంధకలితిపున్నాగమల్ - గొప్ప గర్వము గల పురుషు గజరులు, గొప్ప +వాసనగల పొన్న చెట్లనియును, హరులకు సింహములకు, కోతులకని +యును, ఇచ్చటజ్ - ఇక్కడ, హర్షంబు సంతోషము, నెరయఁజేయుకొ +అతిశయింపఁజేయును, కలవాణి - అవ్యక్త మధుర వాక్కులు గల +దానా, చక్కెర కవణంపు విహగముల్ పంచదార +పంచదార దాణాగల పక్షులు, +అవఁగాఁ జిలుకలు, గుంకులాస్యమునక్ - సంకు పిల్లుల నాట్యము చేత, మంకులు +మగు ఆస్యమునకొ += ముఖముచేత, (అనఁగాఁ బలుకుచుండు నోటిచేతనని +యర్ధము.) ఇచ్చట += +- +- +చిన్న +ఇక్కడ, పొుఁగుచుండుతో = ఒప్పుచుండును. కంపా +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0158.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0158.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51759174e2357ebf799e75a75a1decddc88607f4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0158.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ += +ద్వితీయాశ్వాసము. +ఒదృళగాత్రి = మెఱపుతోఁ దుల్యమగు శరీరముగల +దుః్యమగు శరీరముగల +చంపకమ్ములతోన = సంపంగి పువ్వులతో సే, సంపంగి +భ్రమర కామోదం += +157 +యోచిన్నదానా ! +నూనెతో పనియ +తుమ్మెదల యానందము, ముంగురులు పరిమళ +మని చూరు, ఇచట = ఇక్కడ, పరుగు = ఒప్పుకు, సజ్జ... విహృతులు. +సజ్జ = సిద్ధముగనన్న, మః మండల = మేఘమండలమందు, స్ఫురత్ ప్రకా +శించుచున్న, చంచలా - మెఱుపులయొక్క, అంశం = కిరణముల యొక్క +కాంత = మనోహర నుగు, విహృతులు = విహారములు, సత్ యోగ్యమైన, +జనన మండల = పిఱందునందు స్ఫురత్ గా ప్రకాశించుచున్న, చంచల = +కదులుచున్న. అంశుక = వస్త్రముయొక్క, అంత చివరయొక్క, విహృ +తులు = విలాసములని యను, హంస కాత్యంతరుచికి - హంసయొక్క +చికితా +యంతము లేని శాంతికి, కాలికడియముల గొప్ప కాంతికి పనియుడు, కారణము +గా౯ = హేతువుగా, తగిన = ఒప్పిన, నీసు కాశీమహిమక్* = నీసామా +ప్య మహత్త్వముచేత, ఇచటకో ఇక్కడ ఎంత టెంతటి మహిమలు - +ఎంతెంత మాహాత్మ్యములు, ఇంపెసఁగు శోభించును. += +ల య గా హి . += +కుందముల బృందములఁ జింకు మకరించి ముల +బిందువుల నందుకొని డెందము అమందా +నంద రస కందళము లందవుల మందగతు +లం దగు మిళిందముల సుందరులు మింట +గ్రందుపడ నందమగు చందనగిరిం దనరు +పెందరులఁ గొందరుల సంకల రజోని +ష్యందముల యందు రవి సుందరి మెయిం దనివి +పొందుపడఁగం దిరుగు మందు పవసమ్ముల్ +85 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0159.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0159.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c75b814422edd39fc617672d49b263a8d5fe8c95 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0159.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +158 += +అచలాత్మజా పరిణయము. +53 +టీ. కుందములబృందముల = మల్లి తీగలసమూహమందు, చిందు +రేగుచున్న, మకరందములు బిందువులన్ మకరందబిందువులను, అందుకొని " +పుచ్చుకొని, డెందముల = హృదయములు, అమం... దశములన్, ఆనంద +గొప్పదియగు, ఆనందరస = సంతోషరసము యొక్క. కందర ముల = వెం॥ల +కలయందు, తవులతో - తగులునట్లుగా, మందగతుల = మంద సంచారముల +చేత, తగు - ఒప్పు చున్న, మిళిందములు సుందరులు +ఆడుతుమ్మెదలు, +మింటఞ = ఆకాశమందు, కందుపడ ధ్వనించుచుండఁగా, అందమగు +సొగసైన, చందనగిరితో మల మపర్వతమందు, తనరు - ఒప్పునట్టి, వెండ +రుల = పెద్దగుహలయందు, కొందరుల క్రొత్త చెల్లి యొక్క, సందుల" += +మధ్యములయందు, రజో నిష్యందములయందు - పుప్పొడి యొక్క జాకుటల +యందు, రవిహందరి మెయిక్ = ఛాయా దేవియొక్క శరీరమందు. (ఇచటా +లక్షణచే నీడయందని యర్ధము) తనివి పొందుపడఁగ - తృప్తి యారహిల్లు +నట్టుగా, మంద పదనమ్ముల్ - మందమారుతములు, తిరుగు- గుంచరించునం +క. వన జాతిగంధి యిటుల +వ్వన జాతవిలాస మెల్ల వర సఖి దెలుపన్ +3 +గనుచు నొకానొక పొదరిం +టను జేరి నిదాఘ జలక ణ లసిత ముఖియై. +88 +టీ, వనజాతగంధి పద్మమువంటి పరిమళముగల యాచిన్నది, ఇటులం... +ఈప్రకారము, అవ్వసజాత విలాసమెల్లక్ - ఆవనసమూహముయొక్క శోభ +యంతయు, వరసఖి - శ్రేష్ఠురాలగు చెలికత్తె, తెలుప - +- +చెప్పగా, కను +చున్" - చూచుచు, ఒకానొక పొదరింటను ఒక నికుంజ ముందు, చేరి +- +1 +ప్రవేశించి, నిదా... ముఖియై - నిదాఘజలకణ.. చెమటబిందువుల చేత, లసిత- +ప్రకాశింపఁజేయఁబడిన, మ ఖియై ముఖముగలదియై. +క. మావుల క్రోవుల పూవుల +తావులు తానలములైన తావుల నలరుం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0160.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0160.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff5e4d03a93b4eb0a2442ea4e20c352547556635 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0160.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +దీవల నావల నీవలఁ +దావెలిగా వెలయుఁదార్చి తమి నొక చోటన్. +టీ. మావుల కాలములు - మావుల +無 +మావుల,కలము+చి += +159 +87 +మామిడి చెట్లయొక్క చూ, +క్రోవుల = గోరంట చెట్లయొక్కయు, పూవుల = పుష్పముల యొక్క +తావుల-పరిమళ ములయొక్క, తావలములైన స్థానములయిన, తావులన్ - +చోటులయందు, అలరుుదీనలన్ - పువ్వుదీగలచేత, ఆవల నీవలన్ - అరకల +నివకలను, తాన్ - అనఁగా నాచిన్నది, వెలిగాన్- వెలుపుగా, వేలయన్ +ఉండునట్లుగా, తార్చి - తారసిల్లఁజేసి, తమిక్-ప్రీతిచేక, ఒక చోటన్ - +ఒక స్థలమందు, +శా. మందస్పదన చంద నానిల చల న్మందారబృం దాసవ +స్వం దానంద మిళ న్మిళింద మహిళా సందోహ సందానితా +మందో దాన కళా ద్రవ న్నవమణీ మా లాలవా లోపకం +రే దుప్రస్తర పట్టిక న్నిలచుచోనిచ్ఛారతి న్నెచ్చెలుల్. +టీ. మంద... +పట్టిక +" +- +- +1 +మందస్పందన మెల్లగాఁ గదలుచున్న, +చందన - మంచిగందపు చెట్లయందు), అనిల - గాలిచేత, చలత్ - కదలంచున్న +మందార బృంద - కల్పవృక్ష సమూహముయొక్క, ఆసవ = మకరందము +యొక్క, స్యంద +కారుటయందు, ఆనంద సంతోషముతోడ, మిఠత్- +కూడుకొనుచున్న, మిళింద మహిళా ఆడుతుమ్మెదలయొక్క, సందోహ • +సమూహముచేత, సందానిత- కూర్చఁబడిన, ఆనంద-విస్తారమయిన, ఉద్దాన +ఉన్నత గానముయొక్క, కళా శిల్పముచేత. ద్రవత్ కరగుచున్న, నవ +గుణీ నూతనమణులయొక్క, మాలా - పత్తియొక్క, ఆలజాల పాముల +యొక్క, ఉపకంఠ - సమీపమందలి, ఇందు ప్రస్తర - +యొక్క, పట్టిక - పలకయందు. నిలచుచోకో +ఇచ్ఛారతి- స్వేచ్ఛాసక్తిచేత, నెచ్చెలు - చెలికత్తెలు +4016 +- +- +- +చంద్ర కాంతి శిలల +నిలచి యున్నప్పుడు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0161.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0161.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21c007a20e1131d20676b0cdf03fcd4e9f50a414 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0161.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +160 +అచలాత్మజా పరిణయము, +క. ప్రసమర కుసుమ రస రభస +భసల సముదయంబుఁ దోలి ప్ర వికసిత బిస +ప్రసవ సహస్రము గైకొను +రసమున సరసికినిఁ జనిరి రమణి య యరుఙ్ఞక్. +89 +టీ ప్రశ్నవర... సముదయంబున - ప్రస్పురుగ - వ్యాపించుచున్న. +కుసుమర్మం - మకరందమందు, రభగు - వేగముగల, భుల సమ దయంబుకో +తుమ్మెదగుంపునః . తోలి-వెడలఁగొట్టే, ప్రవిశ... సహశ్రమ జౌ- ప్రవిక సీత_విశ +ఓంచిన, బిసప్రభవ. పద్మముల యొక్క, సహస్రము - అనేకములను, కైకోను +రసమునజ్ '_పుచ్చుకొనుట యందలి యాకు క్తిచేత, రమణీయన జ్ఞజ్ - ఆచిన్న +దాని యాజ్ఞచేత, సరసికి - కొలనికి, చనిరి- వెళ్ళిరి. +వ. అత, +సీ. గగన రంగస్థలీ , కలిత నర్తన మరు +త్పద పత స్మరక తాంగద మనంగ +జవ నవ ప్లవనవ ద్రవి శతాంగ తురంగ +గళ గళ దరిదశ్వ ఘంట యనఁగ +బహుళ గాంగ తరంగ బంధు రోత్పతిత ఋ +వ్యతుల శీత తులసీ తియంగ +సరభ సామర వధూ కర పత త్సుర పుష్ప +పూర్ణ హరి తత్ర పుటమనంగ +90 +M +గీ. సమ చుమని తూరి జిగి నిూరి +సెమము దేరి +కరువులుల దారి నెగఁజొరి +కడకుఁ జేరి +తలిరుల కటారి వలకారి +ధాటి ఘోటి +గలను నిలచె +చిలుక చిలుకల కొలికి ముం +91 +టీ: గగనం. మసంగ, గగన ఆకాశమ నెడు, రంగస్థలీ - నాటకస్థుల +మండు, కలిత-చేయఁబడిన, వర్తవ- నాట్యముగల, మరుత్ - వాయుదేవుని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0162.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0162.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b6fcda5ed7b650ed551a34867e60ff7c01acf9e8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0162.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +161 +యొక్క , పద-పాదమువలన, పతత్ - పడుచున్న, మరళత-మరళతవికారమగు, +అంగదమనఁగన్ –అందెయనునట్లు, జవ... యనఁగ, జవ వేగముచేత్, నవ నూతన +మైన, ఫ్లవ సవత్ తూలుగలిగిన, రవిళతాంగ-మర్యరధముయొక్క, తురంగ - +గుఱ్ఱము మొక్క, గళ.కంఠమువలన, గరత్- జూరుచున్న, హరిదశ్వ - సూర్యుని +గుఱ్ఱము యొక్క, మంటయనఁ^-గంటయోయనునట్లు, బహుళ... యనంగజ, +బహుళ విస్తారమైన, గాంగ-గంగా సంబంధులగు, తరంగ అలలవలన, బంధుర- +ఉన్నతముగా, ఉత్పతిక - ఎగురుచున్న, ఋషి - మునుల యొక్క, (మునులు +భూజలుచేసి గంగలో విడచిన నిర్మాల్యతులనియనుట) ఆతుల-సామ్యములేని, +శీలి_చల్లనైన, తులసీ తులసీదళములయొక్క, తెలియంగ సముదాయమను +గిట్లుగా, శరభ... మనఁగ, శరభక - వేగముతో గూడిన, అమరవధూ- దేరతా +- +స్త్రీ యొక్క, కర-హస్తమువలన, పఠేత్ - పడుచున్న, సురపుష్ప-మందార +పుష్పములచేత, పూర్ణ- పిండిన, హరిత్- పచ్చనైన, పత్రిపుటమనంగ-ఆకు +పొట్లమనునట్లుగా, సమయముని ఇది తాను వచ్చుట కనుకూలమైన వేళయని, +తూరి-చొచ్చి, జిగిమీరి - శోభచే నతిశయించి, సమము దేరి ఆయాసముఁ +దీర్చికొని,(సెమమనునది శ్ర మ శబ్దభవమని తోచుచున్నది.) కరువులదారిన్- +ఆకాశమందు, ఎగఁబారి-ఎగబ్రాకి, కడకుఁజేరి - దగ్గరకువచ్చి, తలిరుల +కటారి మన్మధుఁడ నెడు, వలకారి- మోహకారియొక్క, ధాటీ - దాడియం +దలి, ఘోటి. గుఱ్ఱనుగు, చిలుక-శుకము, చిలుకల కొలికి ముంగలను ఆ చిన్న +దానియెదుట నిలచెస్ నిలువబడెను. +క. కనికరము తనకు మనమునఁ +గనికరము దలిర్పఁ జిగురు గతిఁ దనరెడ్డి చు +ల్కనికరమున బటై నశో +క నికరము రుచులు శుభప్ర +కరణము దెలుప 92 +టీ, శని చూచి, కరము మిక్కిలి, తనదు మనమునన్ తనమనస్సునందు +కనికరము-డయ, తలిర్చ ఒప్పఁగా, చిగురు తిన్ - పల్లవమువలె, తనరెడ్డి - +11 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0164.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0164.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb011de04e730d2ed04b21d254da5d0bfca2d092 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0164.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +183 +పరిమళ సంగ భృంగకుల పక్ష ఝణంఝణనాద భేద మే +దుర వనపాళి కేళి పరితోష వి శేషము మీరఁబోయి99 +నా +- +టీ, సరకు. వ్యసనంబునన్, సగస-రుచితో గూడిన, రసాలసాల- +తి న్యు మామిడి చెట్ల యొక్క, ఫల పండ్ల యొక్క, సంగ్రహణ- సంపాదించుట +యందలి, వ్యసనంబుసస్ - ఆసక్తిచే, గొప్ప... విశేషము, విసృత్వర - +వ్యాపించునట్టి, మలచద్రి - మలయపర్వత మందలి, మారుత గాలి చేత, +వివర్తిత - ప్రవర్తింపఁజేయఁబడిన, వర్త - నాట్యముచేత, మంజు - మ +తగు, మంజరీ_పూలగుత్తులయొక్క పరిమళ-వాసన యొక్క సంగ-స్నేహ +ముగల. భృంగకుల - తుమ్మెద గుంపుల యొక్క, పక్ష - అక్కల యొక +ఝణంఝణనాద-ఝణఝణధ్వని యొక్క, భేద_ విశేష ములచేత, మీసుర - +దట్టమయిన, వస పాళిక్షా -దవపంక్తిః, యందు, కేళి-విహారముచేతనైన, పరితోష +విశేష = సంతోషాతికేయము, మీరజ్ అతిశయించగా, పోయితిజ్ఞా వెళ్ళి తిని, +క. రాజీవ లోల లోచన +రాజీవా యిటులఁ జనుదు రహినొక్క వనిన్ +రాజలు రాజశిఖామణిఁ +దేజశ్వినిఁ గంటి నతని తేజము చూడన్ +86 +పొ—రాజీవా... జీవా - రాజీవ = మత్స్యవి శేష మాలవలె, లోల- +పంచలించుచున్న, లోచన రాజీవా - నేత్రపద్మము గల యోచిన్న దాహ, +ఇటుఁజను చుజ్" - రహీతో +ఈలాగున వెళ్లుచు, రహీ = సంతోషముచేత, ఒక్క +పనిజాఒక వనమండు, రాజీలం - ప్రకాశించుచున్న, తేజస్విని - మంచి +తేజస్సుగల, రాజశిఖామణిక్షా - చంద్ర శిరోభూషణుఁడగు నీశ్వరాని, కం +టేజ్ - చూచితిని, అతని తేజము చూడకో అతని తేజస్సు చూఁడ గా, పై +తేజస్సుచూఁడగా, +పద్యముతో వన్వయము. +సీత - రాజశిఖామణిక్ += +రా +- +రాజశ్రేష్ఠుని, శేషము సమము, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0165.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0165.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f332b13cd8d266b8f5e4aafc1f4cbcb8ff4b6a19 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0165.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +184 +క. కొమ్మా +అచలాత్మజా పరిణయము, +నీరూపంబున +కమ్మానిత మహిమశాలి యర్షుఁడటంచున్ +నెమ్మనమున దోఁచెను బూ +రెమ్మా నాబుద్ధి నేర్పరించిన వినుమా. +టీ, కొమ్మా +ఓ +97 +ఓ చిన్న దానా, నీకూపంబునకు - నీ సౌందర్య +మునకు, అమ్మానితమహిమశాలి - పూజింపఁబడు మహినుతోఁ గూడిన యా +తఁడు, అర్హుఁడటంచుకో తగినవాఁడని, నెమ్మనమున +- +తోఁచెను- తోఁచెను, పూరెమ్మా +- +1 +- +మనస్సునందు, +పుష్పలత వంటి యో చిన్న దానా, +వినుమా - ఆకర్షించునూ, నా బుద్ధి నేర్పరించినన్ - నామనస్సులో విమర్శిం +చఁగా, పయిపద్యముతో నన్వయము, +శా. పాలుం జక్కెరగూడు వేడుక దలిర్సన్ రత్న కాంతుల్దమీ +పాల జ్యోత్స్నలు పద్మవాసనలు శ్రీ ప శ్రీలు చండ ప్రభా +మాలి చ్ఛాయలు దీటురా గవయుచు న్మాధుర్యధుర్య +కియా 1 లీలన్ మీరలు మన్న సర్వశుభముల్ దీపించుఁ +గాంతామణీ. +98 +టీ, పాలు - క్షీరములును, చక్కెర - పంచదారయును, కూడు. +కలియునట్టి. వేడుక - సంతోషము, తలిర్పజ్ - ఒప్పఁగా, రత్న కాంతంల్ - +రత్నములు శాంతియును, తమిపాల జ్యోత్స్నలు - చంద్రుఁడుకు వెన్నెల +యును, పద్మ వాసనలు - పద్మమును బరిమళమును, శ్రీప శ్రీలు - విష్ణువును +లక్ష్మీయు, చందవభౌమాలిచ్చాయలు, చండ ప్రభామాలి సూర్యుఁడును, +ఛాయలు .. ఛాయాదేవియును, దీటురాజ్ సామ్యమురాగా, కలయు +చుకో - కూడుచు, మాధుర్యధుర్య క్రియాలీలజ్, మాధుర్య - తీపుయొక్క, +ధుర్య - భారమును బహించిన క్రియా - వ్యాపారముయొక్క, లీలక్ = +M \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0168.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0168.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb2d9cc37efc859e8e322d89498cdd90f338fc8f --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0168.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +- +H +167 +గొప్పదియగు, కౌమార కొమారా వస్థగలవాఁడా, కామార... పారదా. +కౌమారదీర్ఘ * కుమార సరస్సుయొక్క, అంతః = లోపలను, క్లప్త రచించ +బడిన, విలాగు - విలాకుముల చేతను, లాసక - ప్రకాశించునట్టి, వినోద - +ఆనందము యొక్క, ఆసార ధారావర్ష మును, ధా-ఇచ్చువాఁడా, సార... +కారపొరవ - సరయూనదీ సంబంధియగు, ఉపాంత - ప్రాంతమందలి, +స్వ స్తరు - కల్పవృక్షముయొక్క, కంద దుంపకు, కందళత్ మెలకయై +యాచరించుచున్న, అనున - గొప్పదియగు, ఆకార రూపముగలవాఁడా, +నా కార... మార. నా కారసంభాంత రూపముచేత భ్రాంతి పడని, ఋషి - +మునులకు, ప్రమదప్రద - సంతోషమునిచ్చునట్టి, ప్రచుర - అతిశయమగు, +శోభా - కాంతిచేతను, మార- మన్మధుఁడైనవాఁడా, భౌమారతా, భా- +కాంతియందును, మా - లక్ష్మీయందును, రత - ఆఁక్తుఁడగువాఁడా. +క. పశిరోధి విభంగ వి +- +->> +రఙ్కౄషి మనోఙ్ఞ భృంగ రతి రభసవ్యా +స బ్కృరమా హృదయ పరి +- +ష్వజ్ఞ్కృ కర ద్వితీయ విధృత శంఖ రధాంగా. 102 +టీ. పత్త్కి శిగోధివిభంగ రావణానరునిఁ గొట్టినవాఁడా, నిరఙ్ఞ్కవా.. +భృంగ. వీరబ్కృ-విరక్తులగు, ఋషి - మునుల యొక్క, మనః చి తమ నెడు, +అఙ్ఞ"పద్మమునకు, భృంగ - తుమ్మెదయైనవాఁడా, రతి... రధాంగా. రతి +రభస - సంభోగ వేగమందు, వ్యాస ఙ్కృ - ఆసక్తినిఁ బొందిన, రమా - +దేవియొక్క, హృదయ.. చతుస్ధలమునకు, పరివ్వద్క్ను ఆలింగన జేసికొను +- +నట్టి, కరద్వితీయ - హస్తద్వంద్యముచేత, విధృత ధరించఁబడిన, శంఖర, +ధాంగ - శంఖశక్రమాలు కలవాఁడా, (ఇచట విరస్కృ, వ్యాసఙ్క +పరిష్వఙ్క, అను చోట్ల, ఉపనర్ధపూర్వకములగు రణ్ణ, గుజ్జు, వ్వక్తి ధాతు +వులపై తృజంతరూపములు.) +- +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0169.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0169.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57790708624abe45cac45ec892c9774645dbd525 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0169.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +168 +అచలాత్మజా పరిణయము. +గద్య . +ఇది సర్వతంత్ర స్వతంత్ర సకల భాషావిశేష కవితాధురంధర ప్రతి +దినప్రబంధ పరమేశ్వర శ్లేష యమక చక్రవర్తి బిరుదాంక తిరు +మల బుక్కపట్టణ శ్రీనివాసతాతాచార్య తనయ శ్రీ మ +దణ్ణయాచార్య దీక్షితనుత పితృవ్య శ్రీనివాసార్య +కృపాకటాకులబ్ధ సకల పాండిత్య +తర్కాలంకార వాగీశ్వర బిరు +దాంశ వేంకటాచార్య ప్రణీతం +బైస యచలాత్మజా పరిణ +యంబును శ్లేమ ప్రబం +ధంబునందు. +ద్వితీయాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0170.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0170.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8c92ce73a7a68fda8b6f81ad67c72e57d51277c9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0170.txt" @@ -0,0 +1,23 @@ +శుభ మస్తు, +అచలాత్మజా పరిణయము. +తృతీయాశ్వాసము . +శ్ర్నీ రమణీ చారు ముణీ +హార ఘృణీ జాల జాల కాంతర లగ్నో +దార మనో మిష మీన వి +హారి సమల్లాస వేంక టాచలవాసా. +3 += +1) += +1 +టీ. శ్రీరమణీ......క్లాసు = 1 రమణీ - లక్ష్మీ దేవియొక్క, చారు +మందరమోలగు, మణీహార = మాణిక్యహారముల యొక్క, మృణీ = కిరణముల +యొక్క, జల * సమూహమ నెడు, జలక - వలయొక్క, అంతర - +మధ్యమంగు, లగ్న - తగులుకున్న, ఉదార = విస్తారమకు, మనః - చిత్త +మను, మిష - మిషముగల, మీన చేపల యొక్క విహార - విహరించుట +చేతనైన, సముల్లాకు ఉల్లాసము గలవాఁడా, వేంకటాచలవాసా వేంక +-టాద్రియందు నివాసము గలవాఁడా, +-> +- +గీ. అవధరింపవయ్య ఖల కథాభిధా +నాతత నయుఁడైన సూత తనయుఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0171.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0171.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff702c5b9cc1026f1a4ecf5d5e8e85fa43d1bd2d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0171.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +అచలాత్మజా పరిణయము. +170 +డనియె శౌనకునకు +నారీ నారీ తి +2 +లకముతోడ ననియె శుక వరంబు. +టీ. అవధరింపవయ్య +- +చిత్తగింపుమయ్య, అఖిల... నయుఁడైన +అఖిల - సుమ స్తములైన, కథా కధలయొక్క, అభిధాన - చెప్పుటయందు +- +- +ఆకత - విస్తారమైన, నయుఁడైన - నీతిగల, నతతన యుఁడు - నూతపుత్రుఁ +డగు ముగ్రశ్రవుఁడు, శౌనకునకు శౌరక మహర్షికి, అనియెజ్ - చెప్పెను, +ఆరీతి - ఆ ప్రకారము, నాకీతిలకముతోడి స్త్రీ శ్రేష్ఠురాలగు +వాచిన్న దానితోడ, శుకవగంబు +అనియెజ్ - చెప్పేను. +చిలుకలలో గొప్పదియు శాచిలుక +ఆ. సాగసహిత మశ +జ రుచి రసా కేత +- +నగరి మహిత వృత్తి నాగరాజు +త మహిళృద్వరుడు . ధనల సంగతి మించి +తనరు సతతసతి దశరధుడు: +పొ--సార,.,...రుచి - సాగ నా బలముతోడ, సహిత - += +3 +వంశ - వెదుళ్ళవలన, జ-పుట్టిన, రుచి.. శాంతి. రసాకోరనగరిరుజ్ - రసా - +భూమి యొక్క 'కేతన జెండాల యొక్క గరిమత్ అతిశయముచేత. హిత +వృత్తి - ఇష్ట వ్యాపారముగలది, నాగజో - ఆరునట్లుగా, సక... రథుండు +ఎల్లపుడును, సత్రిదశరధుండు - దేవకల రధములగు విమానములతో ( +గూడిన రాజుకు... రగుండు - రాజని = మెడిని కారము, సుహిళృద్వకుంకు +పర్వత శ్రేష్ఠమగు కైలాసము, నరలసంగతిక్షా - తెలుపు యొక్క కూడిక +చేత మించి అతిశయించి, తనరున్ - ఒప్పును. +సీత— సారకు.. నగరిస్ - +• +బుట్టినవారిచేత, రుచిర • సొగసైన, +సారసహితవంశజ - సూర్యవంశమందుఁ +కేతినగరిస్ +-- +. +అయోధ్యా పట్టణ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0172.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0172.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e8ea33417fe655d01be017aa6316c59bfe3d36c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0172.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +171 +మందు, మహితవృత్తి - పూజ్యమగు వ్యాపారముగలవాఁడు, సతతపత్రి - +ఎల్లపుడును యజ్ఞములుగలవాఁడు. దశరథుండు - దశరథుఁడను పేరుగల +రాజశ్రేష్ఠుఁడు - ధవల సంగతి కీర్తిచేత నయిన +తెలుపుయొక్క కూడికి చేత, నాగ రాజత శేషత్వమును, మించి అతిశ +యించి, తన రుక్ - ఒప్పును. +మహిళృద్వరుండు +క కమలధరుకరణి విలసిలు +- +17 +కొమరుల దగు నాధ రేందుని గుణగణ గణనం +బమరులతల పై విలసిలు +సుమనో రాజులమహళి | సూకులు గెలుపున్ I 4 +పొ— కమలధరుకరణిత్ - చంద్రునివటి, +చంద్రునివలె, విలసిలు - ప్రకాశించునట్టి. +కొమరులతో సొగసులచేత, తగు - ఒప్పునట్టి, అథ రేంద్రు +శ్రేష్ఠమగు కైలాసముయొక్క, గుణగణగణనంబు +PV +1 +ఆపర్వత +గుణసముదాయము +మహాళిసూక్తులు- +యొక్క లెక్కను, అమురు - ఒప్పునట్టి, లతలవైజ్ - తీగలమీఁద, విలనీలు +ప్రకాశించునట్టి, సుమనో రాజులు - పుష్పఙ్కలయొక్క, మహాళి సూక్తులు - +మహత్ - గొప్పలకు, అళి - తుమ్మెదలయొక్క, సూక్తులు - మంచివాళ్య. +ములు, (ఝుం కారములకుట) తెలుపు - ప్రకటించును. +. +సీత__కమలధరుకరణి - విష్ణువువలె, విలసీలు - ప్రకాశించునట్టి, +-OOOOO + +కొమరుఒక్" * పుత్రులను గూర్చి, తగు తగియున్న, ఆధ రేంద్రు - ఆరాజు +యొక్క, గుణగణగణనంబు - గుణసముదాయముయొక్క లెక్కను, అమ +రుల తలవైజ్ దేవతల శిఖరముపై, విలన్లు = ప్రకాశించునట్టి, (దేవతల +కంటె బైవారని యర్ధము) సుమనో రాజుల - విద్వస్థులయొక్క, మహాళి, +- +మహత్ = గొప్పదియగు, ఆళి +టలు, తెలుపున్ = తెలియఁజేయును. +పత్తియొక్క, సూక్తులు +మంచిమా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0173.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0173.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5f1829e9811eb310707a0f0967c84fbe4520ad8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0173.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +172 +అచలాత్మజా పరిణయము. +క. అందొప్పు రాజకళ మీ +రం దివ్య మహా యశోభి రాముఁ డనంగా +సుందర భుజగమిత గుణా +స్పంద ధనుర్ధరత బరవ . శంకరుఁ డెలమిన్ II +1 +5 +పొఅందున్ = ఆకైలాసమందు, రాజకర చంద్రకళ, మీ +రన్ = అతిశయించఁగా, దివ్య. రాముఁ డనంగాన్. దివ్య = ప్రశస్తమైన, +మహల్ గొప్పదియడు, యశః = కీర్తిచేత, అభిరాముఁ డనం గాన్ +అభిరాముఁడనంగాన్ +మనోహరుఁడనునట్లుగా, (శివునితలపైఁగల చంద్ర కాంతి ఆయనయొక్క +శీర్తివలెఁ బ్రకాశించుచున్నదని తాత్పర్యము) మందర... ధరత, సుందర +సొగ సైన, భుజగ = పొమంచేత, (అనఁగా శేషునిచేత) మిలీ - కొలవఁబడిన +(అనఁగాఁదరూపమైన) గుణ = నారిశాటిచేత, అస్పంద చలించన్ని +ధనుః = వింటికి, ధరతి - పూసుట, పరివన్ • వ్యాపించఁగా, శంకరుఁడు = +శివుఁడు, ఒప్పున్ = ప్రకాశించును. +== + +పీత అందున్_ఆదశరధుని కొడుకులయందు, రాజకర్త- రాజలకు +ణము, మీరన్_అతిశయించఁగా, మందర...ర్ధరతన్, సుందర సొగగుయిన, +భుజ-హ +సములచేత, గమితే_పొందించఁబడిన, గుణ- నారిగల, అస్పంద-ఆశ్చ +లమగు, ధనుః_వింటికి, ధరత - ధరించుటచేత, పర - శత్రువులకు, వళం +కరుఁడు.. స్వాధీనతఁజేసికొనువాఁడు, ఎలమి - శోభ చేత, దివ్య... శోభి, +దివ్య - ప్రశస్తమయిన, మహత్-గొప్పదియగు, ఆయ- శుభావహవిధి చేత, +శోభి - ప్రకాశించువాఁడు, రాముఁడవంగాన్ - రాముఁడనఁగా, ఒప్పున్ - +· ప్రకాశించును. += +వ. ఇటులుండ నొక్కచక్కి నక్క జంబై పెక్కు తెరంగులఁ బరి +ఢవిల్లు నవసరంబున నందొప్పు రాజకళ. +8 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0174.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0174.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f6ebcdae113e34532ec9f2cbba84fe32346628f --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0174.txt" @@ -0,0 +1,26 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +173° +పొ— ఇటులుండఱో- ఈప్ర కారముగా నుండఁగా, అందొప్పు రాజు +కళ_ఆశివునియందున్న చంద్రకళ, ఒక్కచక్కిళ్ - ఒకమయిపున, అక్క +జంబై ఆశ్చర్యమై, పెక్కు తెరంగులతో - బహురీతుల, పరిఢవిల్లునగ పరంబునక్ - +అతిశయించు సమయమందు. +- +సీత - అందొప్పు రాజకళ అరామునియందున్న విష్ణుకళ, (ఇచట. +రాజశబ్దమునకు విష్ణ్వార్ధకత్వము రూఢిగాకున్నను జెప్పవలయును) విష్ణుకళ +యొకటియయ్యును రామలక్ష్మణ భరతళతున్ను రూపముగా నున్నది యని +భావము. +సీ. పుంభావ నవ కేళి సంభావిత సువస్తు +సంభార లలితోప లంభ కలిత +జంభారి కృత పరీ శ్రీ రంభాది హృదయ ప్రి +యంభావుక క్రియా • రంభ పులక +గుంభావళిత కుంభి కుంభాయి తోరోజు +కుంభాధి కాభోగ జృంభమాణ +రంభాదికాప్సరస్సంభాసి కచ సవి +సుభాకకలిత కల్ప కుంభినీజ +గీ. సంజనిత మంజు మంజరీ పుంజ గుంజు +దళికుల స్వర్శహీ తరు . త్యాగ రాగ +బుద్ధికృ త్పుష్ప సౌగంధ్య భూషితంబు +భాసురంబయ్యెను వసంత వాసరంబు, +7 +టీ. పుంభావ ... భూషితంబు, పుంభావనవళి - పురు పొయిత మందు, +శంభావిత_ఆదరించఁబడు, సువస్తుసంభార-మంచి వస్తుసామగ్రియొక్క యు,- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0175.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0175.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ef7df35a15087eccd899f82e3d7d8a45784f1f7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0175.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +174 +అచలాత్మజా పరిణయము. +(అనఁగాఁ బుష్పశయ్యాదులయొక్క) లలిత విలాసములయొక్కయు, ఉప +లంభ_పొందుటచేత, కలిత ఒప్పుచున్న, జంభారి ఇంద్రునిచేత, కృత-చేయఁ +బడిన, పరీరంభాది - ఆలింగనము మొదలుగాఁగల, హృదయ - మనస్సువకు, +ప్రియంభావుక _ఇష్టమయిన, క్రియా-పనులయొక్క, ఆరంభం ఆరంభమందలి, +ఫులక -గగుర్పాటుయొక్క, గుంభ-కూర్పుచేత, ఆవళిత--క్రమ్మబడిన, కుంభి +కుంభాయిత ఏనుఁగు కుంభస్థలములవలె నాచరించుచున్న, ఉోజకుంభ- +స్తవకుంభముల చేత అధిక విస్తారమగు, ఆభోగ - పరిపూర్ణత జాతి, జృంభమాణ– +అతిశయించుచున్న, గంభాదిక - రంభ మొదలుగాఁగల, అప్సరః- అప్సర స్త్రీల +యొక్క, సంభాని ప్రకాశించుచున్న, కచ-వెండ్రుకలయందు, సరిసంభ- +విశ్వాసముతో (గూడినట్టియు, ఆకలిత - ప్రకాశించుచున్న, కల్పకుంభినీజ- +కల్పవృక్షములయందు, గుంజనిత- పుట్టిన, మంజు - మృదువైన, మంజరీ పుంజ +పువ్వులగుత్తుల సమూహమందు, గుంజత్ రొదఁజేయుచున్న, అళికుల +తుమ్మెదగుంపులుగల, స్వర్మహీ - స్వర్గభూమి యందలి . తిరు వృక్షముల +యొక్క, త్యాగ - విడిచి పెట్టుకునుందు, బుద్ధికృత్ - మనసు బుట్టించునట్టి, +పుష్ప - పువ్వుల యొక్క, సౌగంధ్య పరిమళముచేత, భూషితంబు అలంకరించం +బడిన, వసంత వాసరంబు-వసంతదినము, భోగరంబయ్యజ్ - ప్ర కాశించెను. +శా. చైత్రుండిచ్చటఁబంచమస్వరముగూ ర్చంబూనినాడింక నా +చిత్రంబొప్పదటంచు గద్గదిక జొచ్చెం బాంధ కాంతా గళ +క్షేత్రంబుం గలకంఠ కంఠ కుహర క్షేత్రంబు వర్షించెనా +ధాత్రి మిం చెనుబం చమంబు వినఁ గాద్గద్యంబు కాం తాళికి౯. +- +• +టీ. చైత్రుండు వసంతుఁడు ఇచ్చట ఈ రో నెల ఉంఠముల +యందు, పంచమస్వరము - పంచముమను ధ్వనిని, కూర్చజ్ - సంధానముఁ +జేయుటకు, పూనిచాఁడు. ఉద్దేశించినాఁడు. ఇక ఇటుపయిని, నా +- +- నా సౌగను, ఒప్పదు - పనికిరాదు, అటంచుకో +. +- +ఆట్లని, గద్ద \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0176.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0176.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da7e01456debf34061e8cfde5ad9ae94ebd179b2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0176.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +దిక - డగ్గుత్తిక +తృతీయాశ్వాసము, +కల... క్షేత్రంబుజ్ +- +175 +కలకంఠ తో వెలలయొక్క, ++37 +కంఠకుహర - కంఠరంధముల నెడు, క్షేత్రంబు - స్థానమును, వర్ణించి - +1 +విడచి, పాంధ... క్షేత్రంబు - పాంధ - మాగ్గనులు యొక్క, కాంత - +స్త్రీల యొక్క, గిరక్షేత్రంబు +- +2:4 +కంఠస్థలమును, చొచ్చెక్- ప్రవే +అనునట్లు, ఛాత్రికో - భూమియందు, పంచమంబుక్" +శించెను, నాక్ +కోవెలలు పంచమస్వరమును, విసజ్ ++ +వినఁగా, కాంతాళికి౯ +No సమ +హమునకు, గాద్గద్యంబు - డగ్గుత్తిక, మించెను - ఆతిశయించెను +సీ. కాసార మతలికా సారస మధూళి +కా సారములు గంధ గరిమ నలరి +కాంతా రహిత కాము కాంతా రతిక రామ్ర +కాంతారములఁ గొంత కలసి మెలసి +సాధారణ వధూక సాధార నవ సాహ +సాధారకథ నాయ శ్రీ మవలఁ దోలి +వానీక బహుళ రే శ్రీ వా నిర శైత్య సే +వా నీరసత సన్ను +వలకు గడపి +గీ. నవనవ మధువ్రతార్ద్ర పల్లవ లవాగ్ర +కలిత కుల కంఠ గాన తాన +కలన కృత పారవశ్యపై ఖరిఁ జరించే +మలయగిరి మేఖలా చారు +టీ. కాసార ... పొరములు +మారుతములు. +9 +కాసారమత్తిల్లికా - సర శ్రేష్ఠముల +-యందలి, సారస - పద్మములయందైన, మధూళికా - మకరందములయొక్క +ఆసారములు ధారావర్షముల యొక్క, గంధ - పరిమళము యొక్క, గరి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0179.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0179.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7358a7d9f5bbb6ee8e9e836dfd8ea39b12a20afa --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0179.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +178 +అచలాత్మజా పరిణయము. +ఖరభవమౌనికుంజములఁ గన్నడునై జగృహంబు వీడి శం +కరయజనంబవిఘ్న గతి గాఁ దనరించ దలంచి మించుచుకొ..12 +హ…. సరళముగాజ్ = తిన్నగా, ఆయజ్ఞ శుభావహవిధి నెఱిఁగిన +విధి కార్యము సంధిల = గసంధానమగుటకు, యాసము = శివునివాహన +మైనట్టియు, అగ్రమా కరచనశాలి = శ్రేష్ఠములైన ముత్తెపుగుంపులరచన చే +నొప్పుచున్నట్టియు, శీలి యోగ్యవ్యాపారము గల్గినట్టియా, జడదారి +యు = జడలను ధరించినట్టియు, నంది నందీశ్వరుఁడు, అల్ల ప్రసిద్ధమైన, +బగాధిరాజ = హిమవత్పర్వతము యొక్క +ఆయినట్టి, నికుంజములతో పొదలయందు, +1 +శేఖర - శిఖరమందు, భవవూ " +కన్పడు. +కాన్పించునట్టి, నైజ +గృహంబు - తనయిల్లు, వీడి విడచి, శంకర యజనంబు = శివపూజ, అవిఘ్న +గతిగాళ్ = నిర్విఘ్న రీతిగా, తసరించఁదలంచి చేయఁ దలంచి, మించుచు +- +అతిశయించుచు. +1 += +సీత అగ్ర ... కాలి, అగ్ర - శ్రేష్ఠమైన, మాక్త = ముక్తి సంబంధి +కార్యములయొక్క, రచన - చేయుటచేత, కాలి - ఒప్పుచున్నట్టి ము, శీలి +ఉద్వ్యాపారము గలిగినట్టియు, జడదారియు = జడలను ధరించునట్టియు, +గాధిరాజ... మౌని … గాధి = గాధియముపట్టి, రాజశేఖర - రాజశ్రేష్ఠుని +వలస, భవ - పుట్టిన, మౌని విశ్వామిత్రుఁడు, యానమునంది ప్రయాణ +మును బొంది, కుంజముల పొదలయందు, తప్పడం = కాన్పించునట్టి, నైజ +గృహంబులీడి తన పర్ణశాలను విడిచి, శంకరయజనంబు = స్వర్ణాదిన ఖము +లను జేయునట్టి యజ్ఞము, ఆవిఘ్ను గతి గాఁదవరించఁదలంచి మించుచు +అర్ధము సమము. += +చ, తలపఁగ నిట్టియాగమహి | త ప్రవిధానము లెల్ల విఘ్నపు +మలములుగాని నివ్విధి వెళ్లిసం గలయం బరగంగమించునా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0180.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0180.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93d4418452d65bc7873030925135c674538dcf4b --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0180.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +179 +ఫలడ యశోభిరామ ఁడతి + భవ్యుఁడు భీముఁడు రక్షకుండుగా +వలయు నతిండే పుణ్యజన వర్మమెఱుంగు నటంచు నెంచు +- += +చున్ +18 += +పా—తలపఁగజౌ ఆలోచించంగా, ఇట్టి ఈప్రకారమయిన, ఆగమ॰ +శాస్త్రములకు, హిత ఇష్ట ములుగు, ప్రవిధానము లెల్ల విధులన్నియు, విన్ను +పుష్కలములు = విఘ్నములచేత నిండినవి, కానజ్ కనుక, ఇవ్విధి = +ఈకర్మ, వెసజ్ t = త్వగతో, కలయం బరగంగళ్ - అనుకూలముగా జరు +గుటకు, మించు = అతిశయించునట్టే. ఆ ప్రసిద్ధుఁడగు ఫల... రాముఁడు * +ఫలద - ఫలమునిచ్చునట్టి, యళః - కీర్తిచేత, అభిరాముఁడు - మనోహరుఁ +డైనట్టియు, అతిభవ్యుఁడు - మిక్కిలి శుభప్రదుఁడుగు, భీముఁడు - శివుఁడు, +రక్షకుండుగాక - గసంరక్షించువాఁడుగా, మరియుకో వర్తించును. ఆ +తండె - ఆశివుఁడే, పుణ్యజనమర్మ యోగ్యులమర్మమును, ఎఱుంగునటంచు +కో తెలియాలోచించుచు. +- +- +- +1 +Y +నేత – తలఁపఁగతో ఆలోచింపఁగా, ఇట్టి ఈ ప్రకారమైన, +- +యాగ మహిత ప్రవిధానము లెల్లన్ - యాగ = యజ్ఞముల యొక్క, మహిత - +పూజింపఁబడునట్టి, ప్రవిధానము లెల్ల - విధులన్నియును, విన్ను పుష్కల +మలు గాన నివ్విధి వెసంగలయం బరగంగ మించు - ఇంకమట్టుకర్ధము సమము, +ఆ - ప్రసిద్ధుఁడగు, ఫలదయశోభి - ఫలత్ - సఫలమగుచున్న, ఆయ +శుభావహవిధి చేత, శోభి - ప్రకాశించుచున్నట్టియు, అతిభవ్యుఁడు - మిక్కిలి +శుభములుగల, భీముఁడు - శత్రుభయఁకరరుఁడగు, రాముఁడు - శ్రీకామ +మూర్తి, రక్షకుండు గా మలయఁక్ సంరక్షించువాఁడుగా వర్తించును. +ఆతండె - అరాముఁడే, పుణ్య జనమర్మము - రాశీ సమగ్మమును, ఎఱుంగు +నటంచు నెంచు చు +1 +తెలియునని యాలోచించుచు. +ఉ॥ ఆ పరమర్షి తారకల నాత్మహితంబుగ నిల్పు మేటి వాం +ఛాపరత వెసం జనుచు సారసే వార మరంద బిందు లి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0182.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0182.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff50c3d78991855ba2b5b35fe91ed29436036fdc --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0182.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +తు +1 +తృతీయాశ్వాసము. +-ఘన వాసవలక్, ఘనతమ = +... +యోగ్యమయిన, నీర = నీటియందు, చిత +181 +మిక్కిలి గొప్పదియుగు +వ్యాప్తమయిన, +సంతోషముతో ఁగూడినట్టియఁ, బాలము కాళ = పిల్లహంసల, +పఙ్కల యొక్క తనుతర - మిగుల వాడియయిన, +యొక్క, మాలికా +1 +చంచు = ముట్టెలచేత, సంచలిత - కదలించఁబడిన, తామరకు - పద్మముల +యందు, ప్రసరత్ += +ప్రసరించుచున్న, పరాగ = పూదుమారము యొక్క pm +వాసనల" = పరిమళములయందు, మెలంగు = సంచరించునట్టి, భృంగముల +తుమ్మెదలయొక్క, ఝంకరణంబులన్ ధ్వనులచేత, వీనులందున్ +చెవుల యందు విందు +ఫులకున్ +ఆనందము, ఒనరన్ ఒప్పగగా, శాత్ర +శత్రువులకు, అయోధ్యన్ యుద్ధముఁ జేయ శక్య +ముగానట్టి, ఉగ్రపురితో = ఈశ్వరుని ప్పట్టణమును, ముదంబున = సంతో +పడుచేత, కనియెన్ = చూచెను, +పీత – మన గొప్పదియగు, తమసా ధునీ = తమసా +నదియందు. +రచిత - గచింపఁబడిన, కౌతుక సంతోషము గల, శాస్త్రావులకు,", += +శత్రువులకు, ఉగ్రభయంకరమగు, అయోధ్యజ్ +పురిన్ = పట్టణమును, శేషము సమము, +క. పరహితుఁ డానందియు నల +అయోధ్యయనుపట్టి, +సరసుఁడు మది ముదము దనర సమరహితవిభా +కరకులజరాజమణి భా +సురమగు నజతనయ పురము సొచ్చెను రక్తిన్॥ 16 +పాపరహితుఁడు = శ్రేష్ఠులకిష్ఠుఁడగునట్టియు, అలసరముఁడు - +ఆ నందీశ్వరుఁడును, +మడిక్ = మనస్సునందు, ముదము గుంతోషము, తనర - ఒప్పఁగా, +మందులయందు దయారసముగల +సమ...భానగము, సమరహిత - ఉపమానశూన్యమగు, విభా +కాంతికి, +స్థానమగు, కులజ = మంచి జాతీయందు బుట్టిన, రాజమణి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0183.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0183.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9389517d0bc61a3fffef225413329b1878a77c7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0183.txt" @@ -0,0 +1,49 @@ +182 +అచలాత్మజా పరిణయము +చంద్రకాంతమణుల చేత, భానురమగు +పురము +- += +E +ప్రకాశించుచున్న. అజతనయా +బ్రహ్మపుత్రుఁడగు నీశ్వరుని పట్టణమును, (త్రిమూర్తుల నొకరి +నొక్క పుట్టించిన జారిని గాఁ జెప్పుట ప్రసిద్ధము) లేక పులస్త్య బ్రహ్మ +పుత్రుఁ డగు కుబేరుని పట్టణము, (అలకాపట్టణము కైలాసమందున్నది గావున +నట్లు చెప్పవచ్చును.) రక్తిజ్ వా అనురాగము చేత, చొచ్చెజ్ - ప్రవేశించెను. +సీత - వరహితుఁడు +శ్రేష్ఠులు శిష్ఠుఁడైనట్టి, ఆనందయు +ఆనందము గలిగినట్టియు, అల - అట్టి, సరనుఁడు = బ్రహ్మానందరసముతోఁ +గూడిన విశ్వామిత్రుఁడు, మది ముదముదవరక " మనస్సున సంతో మ +చెప్పఁగా, సమర ... భానురము, సమర - యుద్ధములయందు, హిత = +ఇష్టులకు, విభాకరకులజ = సూర్యవంశమందుఁ బుట్టిన, రాజమణి కా +శ్రేష్ఠులచేత, భాదరనుగు +ప్రకాశించుచున్న, అజ తనయపురము - ఆజ +మహారాజు కొమారుఁడగు దశరథుని పట్టణమగు నయోధ్యను, అనురక్తిజ్ +ప్రీతిచేత, చొచ్చెక్ += +ప్రశించెను. +చ, మహిత రసాలసాల కృత్యమాల తమాల సుమాలతీ లతా +సహిత నికుంజ పుంజ వన +బహుతర గాన తానములు +ర్వహుతల వాకిటన్ మనసు +పా_మహీ ... తానములు. +పాల = మామిడి చెట్లచేత, కృ +సంజవనోచిత భోగ భోగినీ +భాసిలు నప్పుడి నొప్పురాజుథూ +పట్టియతండు వసింప నంతలోన్ +మహిత - శ్రేష్ఠము లయిన, రసాల +చేయఁబడిన, మాల • పత్తిగల, +తమాల = తాపింఛ వృక్షముతోడను, ముమాలతీలతా = మంచి మాలతితీగల +తోడను, సహిత = కూడిన, నికుంజ - పొదలయొక్క, పుంజ +. +హముగల, వన - పనమందలి, సంజబన += సమూ +గృహవిశేషములకు, ఉచిక = +తగినట్టి భోగ = భోగములు గల, " భోగినీ += +తర = మిక్కిలి విస్తారమగు, గాన సంగీతముల యొక్క, తానములతో" +నాకన్యకల యొక్క, బహు +తానముల చేత, కౌనీలు +ప్రకాశించునట్టి, అప్పురిణా += +ఆ పట్టణమందు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0184.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0184.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7bb7e034f46c337ca409f02d1aacc703af7e5784 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0184.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +తృతీయాశ్వాసము, +183 +ఒప్పు = ఉన్నట్టి, కాజనర్వహు - చంద్ర శేఖుఁడగు శివుని యొక్క, తల +ప్ర్రాంగణమునందు, అతండు = ఆనందీశ్వరుఁడు, మనను +పట్టి, మనస్సు నిబ్బరముఁ జేసికొని, వసింపక్ - ఉండగా, అంతలోకో • +అంతటిలో. +సీత భోగినీ ౌ భోగినీ స్త్రీల యొక్క, రాజశ్రేష్ఠుఁడగు దశ +రధుని యొక్క శేషము సమము. +కృ రాజశిరోమణి యానతి +$ +రాజనియలు వామదేవు రసికు వశిష్ఠున్ +బూజార్హునిఁ దగు విధమునఁ +బూజి చియునమ్మహా ప్రభుని యానతిచేన్ || 13 +పొ— రాజశిరోమణి చంద్ర శేఖరుఁడగు శివునియొక్క, ఆవతి - +సెలవు, రాజ్=రా గా, చని వెళ్ళి, రపి - బ్రహ్మానందము . లిగినట్టి నూ, +వశిష్ఠు ఇంద్రియని' హము గలిగినట్టియు, పూజార్హుకో = పూజకుఁ దగి +నట్టిము, ఆలవామదేవుజ్ - ఆశివుని, తగువిధమునకో అనుకూలరీతి చేక, +పూజించి యుజ్ - పూజఁజేసియును, అమ్మహాప్రభుని = ఆగొప్ప తేజస్సుగల, +శివుని యొక్క ఆనతిచేజా - సెలవు చేత. +క. ప్రమ దారావాహిత వి +భ్రమ వృత్తి దలిర్ప నొక్కభర్మాసన మం +దమరి యతండు వివక్షో +ద్యమ మొప్పఁగ సన్నుతించె +నయ్యీశ్వరునిన్ ॥ 19 +పా— ఆతండు ఆనందీశ్వరుఁడు, ఒక్కభర్మాపదమం మక్షా= ఒక్క +బంగారుపీఠమందు, అమరి కూర్చుండి, ప్రమ... వృత్తి, ప్రమద సంతోష +-కరమగు, ఆరావ ధ్వనిచేత, ఆహిత తీసికొని రాఁబడిన, విభ్రమవృత్తి += +తీసికొనిరాఁబడిన, + విలాసవ్యాపారము, తలిర్పడో - ఒప్పునట్లుగా, వివక్షోద్యమము, విరక్షా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0185.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0185.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3abaf54a26b2485ca41a2f09f0c39bf9bdd7f569 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0185.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +184 +అచలాత్మజా పరిణయము, += +చెప్పనిచ్ఛయండలి, ఉద్యమము = ప్రయత్నము, ఒప్పఁగిజ్ = ఒప్పునట్లు,. +ఆయ్యీశ్వరునిక్ = ఆశివుని, గన్నుతించెజ్" = స్తోత్రము చేసెను. += +- +సీత అతండు – ఆవిశ్వామిత్రుడు, ఆయీశ్వరునిక్ ఆ దశరధ += +రాజును, శేషము సమము. +చ. సతతము రంగపుఁగవుని సద్గుణమూర్తిభజించి కాంచన +శ్రీ తిధర పాటవంబు విలసిల్లెడి విల్గొని నీవనీప్రకో +వ తలము దట్టవైరిపుగ సద్వనితా జనతాప్రకోష్ట సం +గతవలయంబులుం బగులుగా సమరసలి రాజ శేఖ రా॥ +పా— రాజ శేఖరా= చంద్రుఁడు శిరోభూనణముగల యో శివుఁడా, +ుగురస్ధలీజ్" = యుద్ధభూమియందు, నీవ - నీవే, సతతము = ఎల్లప్పుడును . +ఉరంగ పుంగ వుజ్-సర్పశ్రేష్ఠుఁడగు శేషుని, సద్గుణ మూర్తిక్, సత్ మం చిది +యుగు, గుణ = అల్లెత్రాటియొక్క, మూర్తిక్ -స్వరూపముచేత, భజించి = +పొంది, కాంచన శ్రీ తిధరపాటనంబు = మేరుపర్వతముయొక్క పటుత్వము, +విలసి ల్లెడి = ప్రకాశించునట్టి, పిలొని - ధనస్సుబుచ్చుకొని, (అనగా మేరు +వునే ధనస్సుగాఁజేకొని) నీప్రకోమ్మతల్పమున్ = నీముంజేతిని, కట్ట = తగులు +నట్టుజేయఁగా, వైరి... వలయంబులక్ వైరి శత్రువులైన రాక్షనుల +యొక్క, పుర=త్రిపురములయందఓ, సత్ = పతివ్రతలగు, పని తాజనతా = += +జనసమూహముయొక్క, ప్రకోప = ముంజేతులయందు, గుంగత కలసి +యున్న. నలయంబులు = గాజులును, పగులుగా - బ్రద్దలైపోవునుగదా, +(ఈశ్వరుఁడు త్రిపురా సంహారముఁ జేయఁగా వారి భార్యలు విధవలౌటచేత +గాజులు బ్రద్దలుగొట్టికొనిరని తాత్పర్యము) శివుని ముంజేతికి వారి దెబ్బ దగు +లంగా రాక్షస స్త్రీల ముంజేతులు గాజులు, బ్రద్దలైనవి గావునఁ గార్యకారణ +ములు వేరు వేరు చోటుల నుండుటచే నసంగత్యలంకారము. +- +సీ— రాజశేఖరా = రాజశ్రేష్ఠుఁడవగు నో దశరథుడా, సతతము. +ఎల్లపుడును, గద్గణమూర్తి - సద్గుణ స్వరూపుఁడగు, రంగ పుంగ పుని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0187.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0187.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e32acf75d1ff1a0637d22318ca611c6dec0ab1b5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0187.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +196 +అచలాత్మజా పరిణయము, +లను జీశాకు నేయుటయందును, దీక్షా - పట్టుదల యొక్క, సముద్ధతితో +అతిశయమువలన, వీరభద్రమహిమ - వీర = వీర రసముయొక్క, భద్ర +శుభకరములగు, మహిమల్ - మహ త్వములు. శేషము సమము. +క. సురధుని నినుఁ జెంది గదా +పరగును బవమాన భ కి పరిణతి దగ నా +సురరాజులు నిన్నె నుతిం +తురు సంగరహిత మహావినోద మహేశా. +- +22 +పొ— సరసుని గంగానది, నినుఁ జెంది నిన్ను ఁ బొంది పవనూ... దగ్గఱో +పవమాన - పవిత్రమైన, భక్తి - రచనయొక్క, పరిణతి-పరిపాకము, తగళ- +తగునట్లు, పరగునుకదా - ఒప్పును గదా, సంగ... నోదం సంX - సంసార- +. +-> +- +సంగముతోడ, రహిత శూణ్యములయిన వారియందు, మహావినోద గొప్ప +వేడుకగల, మహేశా - ఓశివా, ఆనరరాజులు +శ్రేష్ఠులు, నిన్నె నుతింతుకు - నిన్నే పొగడుదురు. +ప్రసిద్ధులగు దేవతా +సీత మరథునిక్ - మంచిరథముగల. (అనఁగా గొప్ప రథికుఁడ +నగు) నిను నిన్ను, చెంది - పొంది, పవ= (దేవతలకు విరోధుల పైఁగల) +విరోధము, మానన్ = తీరఁగా, భక్తి - (దేవతలకు నీవైఁగల) గౌరవము. +పరిణతిదగఱో " పరిపాక మొప్పునట్టుగా, పర గురుగదా ఒప్పునుగదా. +సంగ...నోద, సంగర = యుద్ధమందు, హిత - ఇష్టమైన, మహావినోద == +-గొప్ప వేడుకగల, మ హేశా = గొప్పరాజుగు నోదశరథుఁడా, +సమము. (ఇచట బరధనిఅనునది ప్రధమార్ధమున వర్ణచతుర్థము గలదిగాను, +ద్వితీయార్థమున వగ్గద్వితీ యుము గలదిగానున్నది. ఇందుకుఁ గారణము దెలి +యదు,) +శేషము = +“వ. రాజచూడామణీ మాయాజ్ఞాధార ణాద్యా చరణంబు భవత్పు +రస్కరణంబునం గాక సాంగంబు గా నేరదు. దురితవల్లికోప +ఘ్నంబులగు విఘ్నంబులు నివారింప నహరంబగు నీపెన్గా +3 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0188.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0188.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5354c26cf461a200ef8864453568e1eca0364208 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0188.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +తృతీయాశ్వాసము, +187 +మరుకృపారసంబొక్కటియె కోరెదను నిఖిల ధర్మనిర్మాణ +కుల చిత్తవృత్తియగు నీ వెఱుంగని యర్థంబు లేదనుటయు +నయ్యీశుం డుగీకార తరంగి తాంతరంగుండె యను +మతించె నంత. +- +పా_రాజచూడామణీ - చంద్ర శేఖరుఁడవగు నోళివా. మా = మా +యొక్క, అజ్ఞా... చరణంబు, ఆజ్ఞా సిలవుయొక్క, ధారణాది నిర్వ +హించుట మొదలగు, ఆచరణంబు - రచన, భవత్వరక్కు-రణంబునం గాక = +నీ పురస్కారము వలనఁగాని, సాంగంబుగా నేరదు. పూర్తిగా వేరదు, +దురితవల్లి కోపఘ్నంబులగు దోషములను తీగలకు నాధారములకు విఘ్నం +బులు = అంతరాయములు, నివారింపజే పోఁగొట్టుటకు, నీ పెళ్లొమరు-నీ +గొప్పమ్పరువగు, కృపారకుంబు = ద దరసము, ఒక్కటియె కోరినను-ఒక +టియే కోరుచుంటిని, నిఖిల యగు, నిఖిలధర్మ = సమస్త ధర్మములయొక్క, +నిర్మాణ కలిగించుటయందు, నిర్మల = స్వచ్ఛనుగు, చిస్తరృత్తిరుగు, మనో +వ్యాపారముగల, నీ వెఱుంగని యర్ధంబు లేదను ట యంతో - నీ వెఱుంగవీ +కార్యము లేదవఁగా, అయ్యీకుండు - ఆశివుఁడు, అంగి... రంగుండై, అంగీ +కార= ఒప్పుదలచేత, తరంగిత = అలలుగల, అంతరంగుండై - చిత్తముగలవాఁ +డేయి, ఆసుమతించెజ్ ఒప్పుకొనెను, అంత అంతట += += += +సీ - రాజచూడామణీ రాజశ్రేష్ఠుఁడవగు నో దశరథుఁడా, మా • +మాయొక్క, యాజ్ఞ = యజ్ఞసంబంధియగు, ఆధారణాది = నిర్వహించుట +మొదలగు, నీ పె నొమరు - నీ పెద్ద కొమారునియొక్క, అయ్యీశుండు . ఆ +రాజు, శేషము సుమము. +గీ. రాజ శిశుమాళి యాగమారాధనైక +యోగ మార్యానుగతిలేక యొటి నిర్వి +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0191.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0191.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5cca2f1be4b28369fec9cc226b7f001258b56044 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0191.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +190 +అచలాత్మజా పరిణయము, +మందు, ఆర్యసంగతి పూజ్యుఁడగు విశ్వామిత్రునితోఁ గలసియుండుట. +తాపసహిత స్థితిక = తాపస = విశ్వామిత్రునికీ, హిత - +ఉనికిచేత, శేషము కురుము, +సీ. శైలాగ్ర విచల ద్ర సాలామితఫలచ్చి' +- +చాలాలస త్కీర శ్రీ ధర్షణములు +ఇష్టమగు, క్షితిజ్ +మాలాయిత మిళ త్త మా లాత్త జలద ప్సృ' +హాలాలస మయూర శ్రీ హర్తణములు +నేలా లతా వ్యాజ డోలాఢ్య వనదేవ +బాలా రచిత దివ్య భాషణములు +హాలా వివశ భృంగ చాలా కలిత రమ్య, +కోలాహలజయైక ఘోషణములు, +గీ. కలిత కలకంఠ కులకంఠ లలిత గాన +విచలత్ +తానములు వీనులకు విందు గా +నెలర్పఁ +జనుచు శీతల నగకూట మునఁ దనర్చు +సుందరమణీ ప్రపంచంబు సూచె నంత. +鬍 +27 +పా— శైలా.......ధర ణములు శైలాగ పర్వతాగ్రములయందు +చలించుచున్న, రసాల - తియ్యమామిడి చెట్ల చెక్క, అమిత -- +మితిలేని, ఫల పండ్లయొక్క, భికా = ఛేదించుటయందు, లాలగుత్- +ఆస క్తములగుచున్న, కీర - చిలుకల యొక్క, ధరణములు +--AUT +- +ప్రగబ్భతలు, +దూలా... హర్షణములు మాలాయిత - వరుగులు గట్టిన, మికేత్ - ధ్వని +చేయుచున్న, తమాల - తాపింఛ వృక్షములయందు, ఆత్త - పొందఁబడిన, +జలద మేఘములను నట్టి, స్పృహా - ఇచ్చచేత, +మయూర - నెమిళ్ళ యొక్క, హార్షణములు - +లాలస - ఆసక్తములగు - +- +సంతోషములును, ఏలా... \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0192.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0192.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0117801b5453e6968708dd5d5ff74fbe15c1ac4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0192.txt" @@ -0,0 +1,49 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +191 +భాషణములు +ఏలాలతా +ఏలకి తీగల నెడు, వ్యాజ +1 +మిషము గల +ఆఢ్య +1 +కూడిన, వనదేవ = పదదేవతల +డోలా - ఉయ్యెలల ముందు +యొక్క బాలా - కన్యకలచేత, రచిత +ప్రశస్తవాక్యములును, హాలా . +- +చేయఁబడిన, దివ్యభాషణ ములు +ఘోషణములు - హాలా- మద్యముచేత +(ఆనఁగా మకరంద పానము చేత వనిలాక్షణికార్ధము) వివళ = పరవశము లైన, +భృఁగ బాలా = తుమ్మెదక న్నెలచేత, కలిత - చేయఁబడిన రమ్య +1 +- +ములైన, కోలాహల - పెద్దధ్వనులనెడి, జయ జయమందు, ఏక ముఖ్యము +లగు, ఘోషణములు = ధ్వనులును, కలిత... తానములు - కలిత . వ్యాప్త +మైన, కలకంఠ - కోవెలల యొక్క, కుల - సమూహము యొక్క, కంఠ - +కంఠముల యొక్క, లలిత - ముందరములైన,' గానతానములు పాటలయం +దలితానములు, వీనులకు చెవులకు విందు గాన్- ఆనందముగా, ఒకరన్ +చేయఁగా, చనుచుకో - వెళ్ళుము, శీత కూటమునతో - *deo +హిమవత్పర్వతము యొక్క, కూటమునక్షా - +- +- +- += +- +18 +XX. +శిఖరమందు, తకర్చు - ఒప్పు +నట్టి, ముందరమణీ ప్రపంచంబు నందర - సొగసైన, మణీ - మాణిక్యముల +యెక్క, ప్రపంచంబు - విస్తారము, చూచెన్ వీక్షించెను, అంత - అంతట, +సీత-శీత ... కూటమునజ్ - శీతల - చల్లనైన, నగ - వృక్షములయొక్క +కూటమునక్షా - ప్రోగుచేత, తనర్చు - ఒప్పునట్టి, ముంద - మందునియొక్క- +రనుణీ భార్యనుగు తాటక యొక్క, ప్రపంచంలు - నివాసమును, +క. లలితాత్మకుఁ డతఁడును ద +త్సలి దాటక గని సమగ శరముల ఖండిం +చి లతాళతావృత వన +సలి నిలచె మహాతపంబు దగఁ దనరింపన్. +28 +పొ—లలితాత్మకుఁడు = సుందరరూపుఁడగు, ఆతఁడును - ఆశివుఁ +డును, తత్థ్సలి = ఆచోటును, దాటక = అతికమించక, కని = చూచి, + తాళ్ళత వనస్థలిన్ +తీగెలచేత, ఆకృత=క్రమ్మఁబడిన, వనస్థలిన్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0193.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0193.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42e3d6f70456bcfabd07a11614292ae4603e3436 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0193.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +192 +అచలాత్మజా పరిణయము. +వనప్రదేశమునందు, సమగ్రశరములన్ = పొడవైన రెల్లు పుట్టలను, ఖండించి +నఱికివేసి, మహాతపంబు = గొప్పతపస్సును, తగన్ = ఒప్పునట్లు, తనరింపన్ +చేయుటకు, నిలచెన్ = ఉండెను. +H += +సీత—అతఁడును ఆ శ్రీరామమూర్తియు, తత్ఫలితో ఆచోట, +తాటక ర్ = తాటకయను రాక్షస స్త్రీని, కని = చూచి, కుమగ్ర శరములన్" +గొప్పబాణములచేత, ఖడించి . దానిని, దెగవేసి, అతాళతావృత వనస్థలి +దా +యందు, మహాతపంబు - మహత్ "గొప్పదినుగు, ఆతపంబు - ఎండ, దగఁదన +రింపన్ = దప్పి గలుగ జేయఁగా, నిలచెస్. +క. విశ్వామిత సమర్ధిత +శాశ్వతి కాస్త్ర ప్రచార చాతుర్యుఁ డతం +డాశ్విత శీతనగాంత +ర్విశ్వంభరుఁడగుచు సత్యవీఔర్త మతిన్. +29 +పా—విశ్వా......చాతుర్యుఁడు. విశ్వ = ప్రపంచమునకు, ఆమిత్రి= +శత్రువులగు రాక్షసులయందు, సమర్థిత నిర్వహించఁబడిన, శాశ్వతిక +నిరంతరములగు, అస్త్ర ఆయుధములయొక్క, ప్రచార = సంచారమందు, +చాతుర్యుఁడు = నేర్పుగల = అతండు = + అతఁడు = అశివుఁడు, ఆశ్వీక +భరుఁజు = +ఆకు = శ్రీమముగా, ఇత - పొందఁబడిన, శీతనగ, హిమవత్పర్వతముయొక్క +అంతః - మధ్యమండలి, విశ్వంభరుఁ డగుచున్ = భూమికలవాఁ డౌదు, సత్య +మతిన్ = సతీ = = +గతీ దేవియొక్క ఆవీక్షా - చూడకపోవుట చేత, ఆ +బాధఁ జెందుచున్న, మతిన్ = బుద్ధిచేత. +సీతవిశ్వా +■ ** += +ఆర్త - +చాతుర్యుఁడు = విశ్వామిత్ర = విశ్వామిత్ర మహ +శ్రీ చేత, సమర్థిత = సమర్ధించఁబడిన (అనఁగానియ్యబడిన) శాశ్వతి కాస్త్ర +ప్రచారచాతుర్యుఁడు, అతండు - ఆ శ్రీరామమూర్తి, అత్వత.. భగుడు, ఆ +శీఘ్రముగా, ఇత = పొందఁబడిన, శీత = చల్లనైన, నగ - \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0194.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0194.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2ecfd73a3a7139f56a35d4d880b9e2e2a44fb48 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0194.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +తృతి కూశ్వాసము. +యొక్క, అంతర్విశ్వంధరుఁడగుచు, సత్యదీక్షా ర్తమతితో +193 += స +ల్య యొక్క, వీక్షా = దృష్టియందు, ఆర్త- తొందరపడుచున్న, మతిన్ +బుద్ధిచేశ. +న సమయ ప్రబుద్ధ ముకుళంబు లగు వకుళంబులు నసమ రస +ఫలప్రదాన గరిమ విజిత సుర సాలంబులగు రసాలంబులును, +వనాంచల సంచరణ చంచుపుళింద మిళిందసుంద రాలకా +బృద చరణారవింద సందర్భ సద్య స్సముద్య దనకు +కుసుమ మంజులమ్ములగు మంజులమ్ములును వన్యా కన్యా +కేశపాశ సమాన శీలమ్ములగు తమాలమ్ములును కిన్న రీ +బృందకుచ కలశ ముద్రికా ముద్రణోద్రిక్త కోరకమ్ములగు +కురవకమ్ములును, వనితా జనతాఘన కటాక్ష వీక్షణోన్ని +ద్ర ప్రసవ కశట పులకమ్మలగు తిలకమ్ములును, ప్లవమాన +పవమాన మాణవ చలిత కర్పూర పూర వాసనా సమా +సాదిత హళహళికలగు కసకకదళికలును చంచరీక సంచయ +ప్రపంచా నుపాదేయమ్ములగు చాం చాంపేయమ్ములును, +లగు వసంతసమయ సముజ్జృంభిత కుసు మోపలంభంబు +లగు నఖల కుంభినీజ సంరంభంబుల విలసిల్లు నలిపావనంబరు +తపోవనంబుఁ బ్రవేశించె నంత. +30 +టీ. సమముకుళంబులగు సమయ కాలమందు, ప్రబుద్ధ + +వికసించిన, ముళంబులగు - "మొగ్గలుగల, వకుళంబులును పొగడచెట్లును +అసమ... సొలంబులగు, అసమ - తుల్యము లేని, రస రుచిగల, ఫల - +పండ్లయొక్క, ప్రదాన = యిచ్చుటయందలి, గరిమ = గౌరవముచేత, విజిత.. +13 += \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0195.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0195.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c291236e8177b3b43d39b2a93e73256cebabcf7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0195.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +194 +అచలాత్మజా పరిణయము. +- += += +జయింపఁబడిన, సురసాలంబులగు = కల్పవృక్షములుగల, రసాలంబును = +తియ్య మామిడిచెట్లును, దేవాం... మంజులమ్ములకు, వనాంచల = కనపాత +మందు, సంచగణ = సంచారముతోఁ గూడిన, చుచుపుళింద మిళింద నుంద +రాలకా = చెంచుపొలంతుల యొక్క, బృంద సమూహముయొక్క, చర +ణారవింద = పొదపద్మముల యొక్క, సందర్భ - కూడిక చేశ. సవ్యప్సను +తత్కాలమందుదయించుచున్న, అసమ - సమానములేని, కుదురు= +పుష్పములచేత, మంజులమ్ములగు - మృదువైన, వంజులమ్ములును - ఆశోక +వృక్షములును, వన్యా... శీలమ్ములగు- వన్యా - వనసమూహమనెడి, కన్యా +స్త్రీలయొక్క· +స్త్రీల యొక్క కేళపాళ గొప్పుకోడ, సమానశీలమ్ములగు - తుల్యస్వభా +వముగల, తమాలమ్ములును - తాపింఛవృక్ష ములుకు, కిన్నరీ,,, కోరకమ్ములగు, +కిన్నరీ - కిన్నర స్త్రీలయొక్క, బృంద = సమూహముయొక్క, రుచకలశ = +కలళములవంటి కుచములనెడు, ముద్రికా - నీళ్ళచేత, ముద్రణ ముద్రించుట +చేత, ఉద్రిక్త - అతిశయించిన, కోరకమ్ములగు మొగ్గలుగల, కరవకమ్ము +లును - గోరంట చెట్లకు, వనితా... పులకరు.్మలకు - ననితాజనతా - +జనసమూహముయొక్క, ఘన - గొప్పదియగు, కటాక్ష వీక్షణ = క్రేగంటి +చూపుచేత, ఉన్ని - వికసించిన, ప్రసవ - పువ్వులనెడి, కపట-మిషము +గల, పులకమ్ములగు = గగుర్పాటుగల, తిలకమ్ములును బొట్టుగు చెట్లుకు, +ఫ్లవ... హళికలగు - ప్లవమాన - తూలుచున్న, పవమాన రణవ - +- +- పిల్ల గాలి +చేత, చలిత- కదలించఁబడిన, కర్పూరవూర - కర్పూర సమూహములయొక్క, +వాసవా -- పరిమళముచేత, సమాసాదిత పొందఁబడిన, హళహళికలగు - +త్వరగల, కనక కదలికలను బంగారపుటనటి చెట్లును, చంచ• పేయమ్ములగు, +చంచరీక సంచయ - తుమ్మెద గుంపులయొక్క, ప్రపంచ విస్తారమునకు, +అనుపొదయమ్ములగు స్వీరించఁదగని, చాంపేయమ్ములును - సంపంగి +. +- +she +- +- +. +చెట్లును, మొదలగు - మొదలుగాఁగల, వసంత... లంభంబులగు, వసంతస +మయ - వసంత కాలమందు, సముజ్జృంభిత అతిశయించుచున్న, కునుము- +పువ్వుల యొక్క, ఉపలంభంబులకు లాభముగల, నిఖిల...రంభంబులతో, +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0196.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0196.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ead6be677a48ee7717472a100ef4a4294a53482 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0196.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +M +195 +నిఖిల - సమస్తములైన, కుంభినీజ - వృక్షములయొక్క, సంరంభంబుల - +ఆటోపముల చేత, విలసిల్లు - ప్రకాశించునట్టి, అతిపావనంబగు - మిక్కిలి +పవిత్రమైన, తపోవనంబుతో తపోవనమును, ప్రవేశించె సొచ్చెను, +అంత అంతట, +- +- +క. అల్ల నగాధేయుఁడు వృష +- +నల్లభుఁడును దీక్షితుఁడయి వ్రత విధ్యుచితా +త్యుల్లసిత వస్తు విరచన +సల్లలిత విచార సరణి చక్కగఁ జేసెన్. +3 +31 +పొ— అల్లనగాధేయుఁడు. అల్ల - ప్రసిద్ధుఁడగు, నగ - పర్వతము +ను, అధేయుఁడు - పైనుండు నీశ్వరుఁడును, వృష వల్లభుఁతురు - సంనీశ్వ +మఁడును, దీక్షితుఁడయి - దీక్ష గలవాఁడై, ప్రక... సురణి. వ్రతినిధి - నియమ +- +'షేధికి, ఉచిత - తగిన, అత్యుల్లసిక - మిక్కిలి ప్రకాశించుచున్న, వస్తు, వస్తు +వులయొక్క, విరచన - రమించుటయుడు, సల్లలిత - మిక్కిలి బాగైన, +విచారసరణి - ఆలోచన మార్గము, చక్కగఁజేసెజ్ - బాగుగాఁజేసెను, +1 +- +సీత అల్లన మెల్లగా, వృష వల్లభుడు, వృష - పుణ్యము, వల్ల +భుడు - ఇష్టముగాఁగల, గాధేయుడు విశ్వామిత్రుఁడు, శేషము సమము. +జౌ. ఖ్యాతుఁడాతఁడు దారసుగరసభావా ప్తిదురంతంబుగాఁ +జీతోవృత్తిఁ దలంచి లక్ష్య పద సంసిద్ధిం బ్రసిద్ధశుగా +ఘాతోద్ఘాత నిరోధ సాధన విధిం గల్పించి యుద్యోగ సం +ప్రీతిం జేయుచునుండు నాశ్రమమునన్ - మిన్నాతము +బేర్పడు. 92 +పొ—ఖ్యాతుండు - ప్రసిద్ధుడుగు, అతఁడు - ఆశివుఁడు, దార... +శప్తిక్ . దార - భార్యయొక్క సంగ కలయిక చేతనై), రస - రుచి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0197.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0197.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5a4b776a6039d6f30895ea1715ee2e00a1d1c06 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0197.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +196 +అచలాత్మజా పరిణయము. +యొక్కయు, భావ-సాత్వికాదులయొక్కయు, ఆప్తిక్-పొందుటను, దురం +కష్టమైనదానిఁగా, చేతో వృత్తిజ్ఞా - మనోవ్యాపారము చేత, +కంబుగానే +- +e +- +1 +తలంచి - ఎంచి, క్యపదసంసిద్ధితో, లక్ష్య - చూడఁదగిన, పద - వస్తువు, +యొక్క; (పరమాత్మయొక్క) సంసిద్ధిక్ - సిద్ధిని, ప్రతి విధిజ్, ప్రసిద్ధ - +లోకప్రసిద్ధములైన, ఆశుగ-ప్రాణవాయువులయొక్క, ఆఘాతో ర్ఘాత +ప్రవేశ నిర్గమముల యొక్క, నిరోధ అడ్డుటకు, సాధన-సాధనమైన, విధి౯- +వ్యాపారమును, కల్పించి సంధాన పరచి, ఉద్యోగసంప్రీతిజ్, ఉత్-ఉన్నత.. +ఉన్నతిపైన, యోగయోగమందు, సంప్రీతిక్షా-సంతోషమును, ఆశ్రమ +మనకొ-ఆశ్రమమఁదు, మిన్నాతపంబు- శ్రేష్ఠతిపచ్సు, ఏర్పడి ఏర్పడు +నట్టుగా, ఉండ నివసించును. +. +- +సీ— ఖ్యాతుఁ డాతఁడు - ప్రసిద్ధుండగు నా శ్రీరామమూతి, +ఉదా...వాప్తిజ్, ఉదార-గొప్పదియగు, సంగరుభా-యద్ధవాటికయొక్క +అవాప్తిజ్ఞా - పొందటను, దరఁతఁబుగా - కష్టమయినదానినిగా, చేతో +ఔ +దృత్తిక-వనోవ్యాపారమన, తలంచి ఎంచి, లక్ష్య పదసంసిద్ధిక్, లక్ష్య +గురియొక్క, పద-స్థానముయొక్క, సంసిద్ధిక్ - సిద్ధియందు, ప్రసి... విధిక్, +ప్రసిద్ధ_అతిశయముచే సిద్ధించియున్న, ఆశుగ - బాణములయొక్క, ఆఘాతో +జ్ఞాతి-ప్రయోగఃఁహారములయందును, నిరోధ - అడ్డగించుటయందును, సాధన - +సాధనక్రియను, కల్పించి_చేసి, ఉద్యోగ సంప్రీతిజ్ - ప్రయత్నమందు సంతో +నమును, చేయుచ రచించుచు, ఆశ్రమమ నజ్-విశ్వామిత్రాశ్రమమందు, +మిన్ను -ఆ కాళము, ఆతపం బేర్పడం - తనపరాక మముచేత యెండ గాయగా,. +ఉండుకొ- ఉండును. +శా. ఆచా రార్చిత లాజ రాజి చరణాశీ రాయాస్య +ణంబులన్ +బ్రాచీన ప్రవణ ప్రదేశముల సో పప్రస్త రాస్తారముల్ +సాచి ప్రస్తుతసామగానమునిరా ట్సర్వస్వరారావముల్ +వాచాతీత గతిం బొసంగెడు నన ఆర్వాచీన వీచి స్వనిన్ 33. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0198.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0198.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff3c8b76b8c986dee20974c64b278a43b338cb05 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0198.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +- +197 +టీ. ఆచా .. దేణంబుల౯, ఆచార ఆచారములచేత, ఆర్పిత - ఉంచ +బడిన, లాజరాజి పేలాల గ్రోవు యొక్క, చరణార్ధ తి మటకై, ఆ మాప్యత్ - +రాఁగల, ఏణంబుల - లేళ్ళుగల, ప్రాచీ... దేశములన్, ప్రాచీనప్రవణ- +ప్ర్రాక్సవనా ప్తిగల, ప్రదేశముల - వేదిశాదిస్థలముల యందు, సోప... స్తార +ముల్ - సోపప స్తర- వైఁబర చినదర్భలతోఁ గూడిన, ఆస్తార - పరచిన దర్భ +లుసు, సాచి . రావముల్, సాచి-తిర్యఙ్ముఖముగా, ప్రస్తుక- ఆరంభిందం +బడిన, సామ - సామ వేదము యొక్క, గాన-పాటగల, మునిరాట్ - మునిశ్రేష్ఠుల +యొక్క, సర్వ-సమ స్తములయిన, స్వగ - స్వగముల యొక్క ఆకారముణ్_ +ధ్వనులును, వాచాతీతీగతీ = చెప్పశక్యము గానికీతిచేత, పొసంగెకు ఒప్పు +నట్టి, అనర్వాచీన వీ చిజ్, అకర్వాచీన-తక్కువగాని, వీచిక్ అవ కాశముగల, +వని౯- అరణ్యముఁదు. +- +ళా, సారంగోత్తమ చర్మ మంగమున నాచ్ఛాదించి సత్యైకర +స్వారూఢ స్థితి నా శ్రమంబలకు నా ర్యాధీశుఁడాదీక్షతో +ఘోరంబౌ తప రూచరింపఁగ నసంఖ్యుల్ కర్మ నిష్ణాతీర +స్కా-రార్ధంబు తపోవనంబును యదృ చ్ఛంజూ చీకత్యుద్ధతిన్ +పొ — సారంగో త్తము చర్మము-గజ శ్రేష్ఠ ము యొక్కతోలును, అగ +- +మునన్ - దేహమందు, ఆచ్ఛాదించి కప్పి, సత్యైక... స్థితిజ్ఞ, సతీ- పతీ దేవి +యందలి, ఐకరస్య - ముఖ్యామ రాగము గలుగుటకు, ఆరూఢ - పొందినట్టి, +స్ధితి౯_ఉనికి చేత, ఆర్యాధీశుఁడు, ఆర్యా సతీదేవియొక్క, అధీశుఁడు- పెని +మిటియగు నీశ్వరుఁడు, ఆదీక్షతో చెప్పి యున్న దీక్షతోడ, ఘోరంచా +భయంకరమయిన, తపము-తపస్సా, ఆచరింపగ-చేయఁగా, అసంఖ్యుల్ - +లెక్క లేనివారు, (అనఁగాఁ బలు మంది) కర్మ... స్కా రార్ధంబు, శర్మ-పరికర్మ +యొక్క, నిష్ణా-నిశ్చలత్వము యొక్క, తిరస్కారార్థంబు- తిరస్కరించుకు +శొరకు, తపోవనంబును - శివుని తపోవనమును, యన్బద్భజ్- స్వేచ్ఛ చేత, +స్వేచ్ఛచేత, +అత్యుద్ధతిళ మిక్కిలి దురుసుతనము చేత, చూచిరి వీక్షించిరి. +-- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0201.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0201.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f9ec3f35c626e05224a0f9b7c995976f707042d --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0201.txt" @@ -0,0 +1,52 @@ +200 +అచలాత్మజా పరిణయము. +అర్ధచంద్ర బాణములను, +లను, ఉల్లసిత +స్ఫురణ +వంగుని యొక్క, రమణీ +- +ఫాలములును +శఱ్ఱు వంటి +ఆయుధము +ఉల్లసిత — ప్రకాశించుచున్న, ముంద - +భార్యయగు తాటక వలన, జాత +9 +సుబాహురాక్షమని యొక్క, విస్ఫుగణ అతిశయము, తనర +తరులలో విరుల పందిరులలోపలఁజొచ్చి, అతులమహర్షుల +తరులలోవిరుల +1 +- +- +పుట్టిన +- ఒప్పనట్లు +సామ్యము లేని +గొప్పమునులను, అరచకో" అరచుచుండఁగా, చెరచి - చెడఁగొట్టి, మానవ +ధానమునకుకో +1 +మానవ - మనుష్యులయొక్క, తులా, సామ్యమును, అపగ += +దాటిపోయిన, లసత్ ప్రకాశించుచున్న, విధానమునకుకో +తామనులు గామరతులు, ఆరాను... సీమకో - ఆ - +- +క్రియకు +ఆ - అట్టి, రాముని తటసీ +మజ్ - శ్రీరామమూ ర్తియొక్క సమీపప్రదేశమందు, భీమకవిభంగ భూ +మలు భయంకరమగు నియమమును భంగ పెట్టుటయందు బాహుళ్యము +-> +గలవారు, శేషము సమానము. +సి. నన లుక్పతిల నొప్పు నును గొప్పులను విప్పు +మకరు దాళి దగ రంభ +బరఁగె నొకటఁ +గన సళ్కుచును బెళ్ళు చును కళ్ళు కడకంటి +గరిమ మించఁగ నిల్చే హరిణి యొకట +ససమాన అసమాన మగు గానముల తాన +ముల మించి భ్రమరిక బొలిచె నొకట +బలు నీటులు చొకాట ములు తేట పడు పాట +లను మించి వాసంతి దనరె నొకట +ఆ. నీటుల మరుని యతుల వృత్తి వర్తిలు తపో +శనము నందు నాస వమ్ము లల్క +బట్టి చెరచికొనుచు +బాధించి రపుడు దు +రాశ రమణులెల్ల వె శసమున. +3 +39 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0202.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0202.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2c4d4578870ce4a5f37a3a8cd5aa09b1344fdf2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0202.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +201 +- తగు +పానగలుస్పతిలజో - పువ్వులం నిజృంభించఁగా, ఒప్పు +నట్టి, నునుగొప్పులను - నున్నని కేశబంధములను, విప్పు - విడిఁదీ యునట్టి, మరుత్ • +వాయువులయొక్క, ఆళి - పత్తి, తగళ - ఒప్పునట్టు, రంభ - రంభయమ +నప్సరస, ఒకటక్ - ఒక వైపున, పరఁగెజు - ఒప్పెనూ, కనజ్ - చూచు +టకు, అక్కుచును భయపడుచు, బెర్కుచును - చలించుచు, కళ్కు- +. +1 +. +కాంతిగల, కడగంటి గరిమ - నేత్రాంతముయొక్క యతిశయము, మించుతో- +హెచ్చఁగా, ఒకటకో - ఒక వైపున, హరిణి - హరిణియను నప్పరస, నిల్చే +జ్ - ఉంచెను. అసమాన సమానమగు - సార్యుము లేక ప్రకాశించునట్టి +గానములు తానముల - పాటలయొక్క శానములచేత, మించి - అతిక +Cయించి, ఒకటక్ - ఒక వైపున, భౌమరికయను నప్సరస, పొలిచెక్ - - ప్రకా +శించెను. పలానీటులు - పెకు, విలాపములును, చొకొటములు సౌగం +లును, తేటపడు . స్పష్టమగునట్టి, పాటలను - గానములచేత, మించి - అతి +జేయించి, ఒకటక్ - ఒక వైపున, వాసంతి - వాసంతి యను నప్పనకు, తన +రెన్ - ఒప్పెను, ఇటుల - ఈప్రకారము, మరుని మన్మధునియొక్క, ఆ +తుల సామ్యములేని, వృత్తిన్' - వ్యాపారముచేత, వర్తిలు - ప్రవర్తించు +నట్టి, తపోవనమునందున్ +తపోవనముదు, ఆసవమ్ములు - మద్యములు, +అల్కన్ - కోపముచేత, పట్టి - పట్టుకొని, చెరచికోనుచున్ - చెడఁగొట్టు +కొనుచు, అపుడు ఆసమయమంను, దురాశీన్ - పెద్ద ఆశచేత, రమణు +లెల్లన్ - స్త్రీలందరును, వైశపమునన్ - కూరకర్మముచేత. బాధించిరి -- +బాధచేసిరి. +. +- +- +- +సీత కొప్పులను - వృక్షాగ్రములయంగు, రుభ అరటి చెట్టు, +హరిణి - లేడి, భ్రమరిక ఆనుకుమ్మెద, పాటలను - += +కలిగొట్టు చెట్టునుదు +వాసంతి బండి గురివింద, ఇటులు - ఈప్రకారము, అరురు • ఒప్పునట్టి, +నియతులు - నియరుముగలవారి యొక్క వృత్తిన్ - ప్రవర్తించుట త, అసవ +మ్ముల • ఆయజ్ఞములు ద. రాశరమణులు - దుష్టరాక్షను శ్రేష్ఠులు, శేషము +సమము. +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0203.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0203.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1288387c74f4f8f0e089bdaa9682fc1d0f2f1ac --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0203.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +202 +అచలాత్మజా పరిణయము, +చ. సుమహితచాపరోపగుణ శోభిను బాహుఁడుమారుఁడంబరం +బమలత నొప్పఁగాఁ గవియ న తరి బాలక్ రాజమౌళి క +న్బొమలు నటింపఁగాననలు పుంజము గ్రక్కెడి కుంబకంబునం +గ్రమమున భస్మసాత్కృతుని గానొనరించెను దుర్ధరోద్ధతిన్ . +పా— సుమ,.. బాహుఁడు, నుమ - పుష్పములచేత, హిత- కూర్చఁబడిన +ధనుస్సుచేతను, రోప— బాణముచేతను, గుణ — వారిచేతను, +S +- ప్రకాశించుచున్న, సుబాహుఁడు. మంచిభుజములుగల, మారుఁడు_ +మన్మథుఁడు, అంబరంబు - వస్త్రము, అమలత - నిర్మలత్వముచేత, ఒప్పం +గాజ్ - ప్రకాశించఁగా, కలియాజ్ - ఆర్ద్రమించఁగా, అత్తరిక్షా - అసమ +యమందు, బాలక రాజమౌళి - బాలచంద్ర కిరీటుఁడగు శివుఁడు, కనా +మలు - భూలతలు, నటింపఁగాక్ - కదలఁగా, అనల పుంజము గక్కాడి- +అగ్నికణరుమూహమును వెడలించుకట్టి, అంబకంటున - కంటిచేత, క్రమము +నోజ్ - వీరు ఓగా, సంగుర్ధరోద్ధతిజా మిక్కిలి యా పశక్యము గాని యౌద్ధశ్య +- - +మ చేత, భర్మపాల్కిృతినిఁ గాజ్ - భస్మాథీర్యు డై చేయఁబడిన వానిఁగా, +ఒనరించెన్ చేసెను, +" +సీత — సుమ .., శోభి, సుమహీత +గు, చాపకో ప +బ్రకాశించుచున్న. +చంపువాఁడగు +గుణభి-ధరుస్సుచేతను, బాణములచేతను వారిచేతను +మరౌహుఁడు - రబాహుడను పేరుగల, మారుఁడు +ఈనుఁడు, అంబరంబు - ఆ కాశము, బాలక రాజమౌళి - పిల్లవాఁడగు రాజు +ఆ - +. +శ్రేష్ఠుఁడైన రామమూర్తి, అంబకంబునక్షా ప్రాణముచేత,, +క.. అపరిమిత పావ నార్చి రు +వపన్నము తదంబకంబు పైనఁ గుమారి +చ జలా దేశ విలాసము +లుపశమితములుగ నొనర్చె నుద్ధతి విరన్. +38 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0204.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0204.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af49166091a7c02fe4efa577fab9d84ca6c80920 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0204.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +208 +పా_అపరిమిత.. ప్రపన్నము అపరిమిత - అమితములగు, పావన - +పవిత్రములగు, ఆర్చిః - జ్వాలలతోడ, ఉపపన్నము - కూడుకొనిన, తదంబకం +ఆ యీశ్వరుని క్షేత్రము, వైజ్ - మన్మధుని సంహరించిన తరువాత, అగు - +అయినట్టి, సూరీచ... విలాసములు - మరీచ- మారీచుఁడను పేరుగల, పలాద +మాంసముఁ దిను రాక్షనులకు, ఈశ - అధిపతియగు వాని యొక్క. విలాస +- +ములు - చేష్టలు, ఉద్ధతిమీర- బౌద్ధత్య మతిశయించునట్లుగా, ఉపశమిత +శాంతిబొందునట్లు, ఒనర్చెజ్ చేసెను. +ములుగ +సీత. +- +- +అపరి పపన్నము. అపరిమిత - మితములేని, పావన-- వాయు +సంబంధియగు, ఆర్చి 8 తేజస్సుతోడ, ఉపపన్న ము కూడిన, తదంబ +కంబు -- ఆశ్రీరామమూతి యొక్క బాణము, పైన సుబాహుని జంపిన +తరువాత, కుమారీ.., విలాసములు, కుమారీ అప్సర, స్త్రీలయొక్క, చపల - +చంచలములగు, ఆదేశ ఆజ్ఞలును, విలాసములు . శృంగార చేష్టలు +శేషము తుల్యము . +క. కలయం గన విన మతి కిం +4 +పులు వెలయామి నదరి పారి పోవుచు నలు ది +కుల గొందరు గుహలను వన +ములఁ గొందరు డాగింపుడు మోహిత మతులై. 39 +ww +- +మనస్సునకు, ఇంపులు ఇష్టములు, వెలయమిE" +- +టీ. కలయక్ - ఆంతిటవ్యాపించునటుల కన విని మతికి౯-కోపించిన +పుట్టకుండుట చేత, +అదరి -- జడిసి, పారిపోవుచుకో - పరుగు పెట్టుచు, నలుదిక్కుల నాల్గు +దిక్కులయందును, కొందరు కొంతమంది, గుహలను +. +1 +- +- +పర్వతరంధ్రముల +యందును, కొందరు . కొంతమంది, వనములతో అడవులయందును, మోహిత +తులై - మోహ పెట్టబడిన వారై, అపుడు - ఆసమయమందు, డాఁగిరి - +డాఁగియుండిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0205.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0205.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..924de6a2b9f8334a8ba90befa24bf40d004ef4f7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0205.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +.204 +అచలాత్మజా పరిణయము. +క. ఈగతి నుదుటున మించు మ +హాగరి మాంబక సముజ్జ్వలానల సత్వ +శ్రీ గగనమంటగను జే +జే గరితలు భోరటంచుఁ జెప్పిరి వేగన్. +40 +ఈగతి- ఈరీతిచేత, ఉదుటునజ్ బౌద్ధక్యముచేత, మించు +.. +అతిశయించునట్టి మహా మహత్ +... +- +- +- +గొప్పదియుగు, గరిమ - గురు +- +త్వముగల, ఆంచక - నేత్రమందు, సముజ్వల ప్రజ్వలించు చున్న +అగ్ని యొక్క, సత్వ - బలము యొక్క 39 - శోభ, గగనమంట +గను-ఆకాశమంటగా, జీజేగరితలు - దేవతా స్త్రీలు, భోరటంచుకో - భోరు +మనుచు, వేగక్-త్వరచేత, చెప్పిరి - చెప్పికొనిరి. +1 +సీత – మహా... శ్రీ, మహాగరిమ-మిక్కిలి గొప్పతనముగల, అంబక +బాణముయొక్క, సముజ్జ్వల- ప్రకాశించుచున్న, అనలసక్వ చురుకు +దవముయొక్క, శ్రీ-గుంపద, శేషము సమము. +క. గడగడ వళెను దెస ల +I +ప్పుడు పుడమియు జడిమ నడరె బుడిబుడి నడకన్ +గడలుకొనె మెకము లెడ నెడ +నడుగడుగున భయము పడుచు +నడవుల నడుమన్ 41 +M +టీ. అప్పుడు- అసమయమందు, దెగులు. దిక్కులు, గడగడ వడ శిను +గడగడఁ జం చలించెను, పుడమియు భూమియును, జడ్మిక్ - చప్పడుట +చేత, అడరెన్ -ఒప్పెను, అడవుల నడుమన్ - వసమధ్యమందు, మెకములు - +మృగములు, ఎడనెడస్ అన్ని చోటులు, అడుగడుగునన్ - +ప్రతిపాదమందు, +భయపడుచున్ - వెరచుచు, బుడిబుడినడక్షన్ తోటు వడునట్టి నడకను, +1 +కదలుకొని నేన్ ఆరంభిం చెను. +- తొట్రుపడునట్టి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0206.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0206.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4baab5b94183d39888896f880738dca7742a6c28 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0206.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +తృతీయాశ్వాసము +205 +వ. అట్టి మహోన్నత ఘోర విరామంబగు నారామంబున న +య్యవసరంబున, +42 +టీ. అట్టి.ఆర్ద్ర కారమయిన, మహో... రామంబగు, మహోన్నత - +మిక్కిలి గొప్పవియగు, ఘోర భయంకర వ్యాపారములే, విరామంబు- పగ్యర +సానము గలది, ఆగు, నారామంబువన్ - అయిన వనమందు, ఆంగ్యవసరంబు +గన్ - ఆ సమయమును, +ఆ +సీ. కంచుమించుగ మించు నంచ నెంచంగ సంచ +2. +రించుపల్కుల కల్కి +రేని తపము, +జన్న మన్న ముగాఁగమన్న మన్నెల వాక +వెన్నంటిరా జన్మ విభు తపంబు + +గట్టుపట్టినిఁ జెట్టఁ బట్టి చట్టుప లేలి +నట్టి జెట్టిని గ్రోలు జట్ట తపము +నక్కు దిక్కున నగ్గి పెక్కు గ్రక్కు నజాస్త్ర +మక్క జంబుగ మెక్కు.. యమి తపంబు +గీ. తన తపంబున కెనయంచు ముగ్గులు బొగడ +కలయ నల్లనగాధేయ ఘం తపస్వి +మించు నారామ సవిధ భూమికిని వచ్చే +సుమహిత మతి ప్రేమవిధి సచ్యుతుఁడునగుచు. 43 +పొ—కంచుమించుగన్ నిరాటంకము గా, మించు - శోభించునట్టి, +స్తోత్రముఁ జేయునట్లుగా, సంచ +1 +ఆంచన్ - హంసచేతను, ఎంచగన్ +. +రించు - తిరుగునట్టి, పల్కులకల్కి - సరస్వతియొక్క, రేని పెనిమిటి +యగు బ్రహ్మ యొక్క, తపము - తపస్సును, జన్నము - యజ్ఞము, అన్నము +బ్రహ్మయొక్క, - +- +ఆహారముగా, మన్న - జీవించిన, మన్నెలప్రభువులనఁగా 'దేవ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0209.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0209.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ba152f744fbfb56901c3a9cf37afb36d0f0ceae --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0209.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +208 +అచలాత్మజా పరిణయము. +ఒకఠోరకము, చెప్పెదన్ - చెప్పఁగలరు. సమీహితసిద్ధిని - కోరిక యొక్క +సిద్ధిని, నిర్వృత్తము గాన్ జరిగినదిగా, తలంపుము ఆలోచించుమా. +->> +ఆ +- +సీత – అతనిన్ ఆ శ్రీరామమూర్తిని, సత్త్వమయయుండు - సత్త్వః +గుణ ప్రధానుఁడగు విశ్వామిత్రుఁడు, ఓకళాధరా - శాస్త్రములను ధరిం +చిన (అనఁగా శాస్త్రవేత్తవగు) ఓ శ్రీ రామమూర్తి. +సీ. కడుఁ బ్రౌఢిమహిమవంతుఁడని లోకములెల్లఁ +బొగడ మించు ధరేంద్రుఁడ గణనీయ +సంపతి జనకుడు నింపారు నాతని +త్తి +కన్య యనన్య సామాన్య మగుచు +నాచిలుక లకొల్కి ! యతికోమల ప్రభా +న సతియందులశంక పొసఁగ ద +కానఁ గోకిల కంఠి చాన మానిత వృత్తి +నిన్నుఁ జేపట్టు సందియములేదు +గీ. వేగ మనమెల్ల ననురాగ వృత్తిదనరఁ +బోవలయునంచు నమ్మహాభూతి చిహ్న +శాలియగు రాజమౌళి నా సర్వమాని +మాననీయుం డ నెఁ బ్రమాణ +మహిమదనర. +48. +పొ-హిమవంతుఁడని లోకములెల్లఁ బొగడఁగళ్ - హిమవంకుఁ +డని పేరు చేత జగములన్నియు స్త్రోత్రముజేయఁగా, ధ రేంద్ర ఁడు పర్వత రాజ +యినవాఁడును, అగణ... జనకుండు. ఆగణనీయ +ఆగణనీయ = లెక్కించ శక్యముగాని, +- +సంపత్తి ఐశ్వర్యము కు, జనకుండు మ +మిక్కిలి, ప్రౌఢిమ్ — పౌఢత్వము చేత, +ఆతని కస్య — ఆహిమవంతుని కూఁతురు, +- +- +పుట్టించువాఁడును, కడు - +మించుకో – అతిశయించును, +అనన్యసామాన్యయగుచుకో — ఇత. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0210.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0210.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08173c4ddcf0f1b1cb71b5deb1ddbf7e84b7088c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0210.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +209 +మీలతో సామ్యము లేనిదౌచు, ఇంపారు - శోభించును, అ చిలుకలకొల్కి +ఆ చిన్నది, అతికోమల ప్రభావ మిక్కిలి మృదువగు సామర్ధ్యము గల, +సతి, = సతీదేవి, అందులశంక = ఆవిషయమయిన సంశయము, వలదు += += +నిన్ను వివాహమగును +నంది +కూడదు. కానకొ" = కనుక, కోకిలకంఠి - కోవెల కంఠస్వరమువంటి స్వరము +గల, చాన - చిన్నది, నిన్ను చేపట్టుకో +యములేదు - సంశయములేదు, వేగన్ - త్వరచేశ, మన మెల్ల మ +సంతయు, అనురాగరృత్తిఁదనరన్ - అనురాగ వ్యాపారముచేత, నొప్పఁగా, +పోవలయున్ - నీవు వెళ్ళవలయాను, అనుచున్ = అంచు, ఆ అట్టి, +మహావిభూతీ చిహ్న శాలియకు - గొప్పవియగు, అప్లైశ్వర్య చిహ్నములచే, +నొప్పుచున్న వాఁడయిక, రాజమౌళిన్- చంద్ర శేఖకుఁడగు నీశ్వరం, ఆ +అట్టి, సర్వమా ని మాననీయుడు - ఎల్లమునులకును గౌరవించఁదగు నా విష్ణువు +ప్ర్రమాణమహిమదనర +యాధార్ధ్యమహత్త్వ మొప్పునట్లు అక్షా - +చెప్పెను. +సీక —కడు(శ్రాధిక - మిక్కిలి ప్రౌఢత్వముచేత, మహిమవంతుఁ +డని — మహత్త్వముగలవాఁడని, లోకముల్లెలుఁ బొగడమించు ధరే గ్రుఁడు- +రాజై నట్టి, అగణనీయ సంపత్తి - వర్ణించశక్యము గాని యైశ్వర్యముగల, జన +కఁడు - జనకుడను వాడు. ఆతి ... వపతి - అతి రోమలు మికి +- +క్రొత్త +దిగు. ప్రభా— కాంతికి, వసతి స్థానమైనది, మనమెల్ల మనము : ద +రమణ. భూతిచిహ్న శాలియగు, ఐశ్వర్య చిహ్నములచే నొప్పుచున్న వాడ 29వ, +రాజమౌళిజా — రాజ శ్రేష్టుఁడగు శ్రీరామమూర్తిని సర్వమాం మాననీ యాఁ +అందరు ముకులచేతను గారవించఁదగు విశ్వామిత్రుఁడు. శేషము +- +క. వన్యాతతి నన్యాదృశ +సన్యాస పవిత్రులై న సన్మునులు వచో +విన్యాసమున నుతింపఁగ +మున్యావళి సేవ్యుఁ డతడు ముదమునఁ జనియెజ్, 47 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0211.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0211.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea30885e8b7a2d98ebaea3d3b528d188436ec95c --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0211.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +210 +అచలాత్మజా పరిణయము. += మంచి +పొ— వన్యాతతిన్, వన్యా = వనసమూహముయొక్క తతి +విస్తారమందు, అన్యా... పవిత్రులైన, అన్యాదృశ - అపూర్వమగు, సన్న్యాస- +సంసార త్యాగముచేత, పవిత్రులైన పుణ్యులైనట్టి, గుమ్మునులు +ఋషులు. వచోవిన్యాసమున = వాక్యోపన్యాసముల చేత, నుతింపఁగ +స్తోత్రముచేయఁగా, ము న్యావళి సేవ్యుండు నా మునిపంక్తికి సేవించఁదగిన, +అతఁడు = ఆవిష్ణుమూర్తి, ముదమున జనియెజ్ = సంతోషముచేత, వెడలెను. +సీత... ఆతఁడు - ఆ శ్రీరామమూర్తి. += +క. రాజశిశుమాళి సన్ముని +రాజాన్వితుఁడగుచు నంత రమణీయ కృపా +రాజిత సదచ్యుత మనో +రాజీవానుగతి మీర రాజలు సరణిన్. +- +. +48 +--రాజళిళుమౌళి - బాలచంద్ర శేఖకుఁడగు శంభుఁడు, సమ్మని +రాజాన్వితుఁ డగుచుకో - యోగ్యులకు మునిశ్రేష్ఠులతోఁ గూడినవాడౌదు. +అంత - అంతట. రమణీయ.. సుగతి. రమణీయు - మంచిది రుగు కృష్ణా - +దయచేత, రాజిత - ప్రకాశింపఁజేయఁబడిన గుత్ - యోగ్యనుగు. అచ్యుత +- +విష్ణువుయొక్క మనోరాజీవ = చిత్తపద్మముయొక్క, అనుగతి - అన +రించుట, మీరజ్ - ఒప్పునట్లు, రాజిలుకరణిజ్ - ప్రకాశించు రీతియందు, +సీత – రాజశిశుమాళి - రాజకుమార శ్రేష్ఠుఁడగు శ్రీ కానుమూర్తి, +కుమ్మునిరాజా న్వితుఁడగుచుకొ - యోగ్యమునిశ్రేష్ఠుఁడగు విశ్వామిత్రునితో +గూడినవాఁడొచ్చు, అచ్యుత - భారనట్టి, గురణి - తోవయందు, +చ. స్వన లసమాన నేత్ర పద శాప హతాఖిల ధైర్యవృత్తియై +వనములలో నహల్యబడి వన్య దృషత్ప్రతిమాకృతిం దగం +గనురతిఁజూచి మేల్వెలయఁ గామునితో మలచి తవృత్తిగా +నొనరిచి కూర్చి తద్విరచితో చితపూజ నతండు గైకొనిన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0212.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0212.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..483c9a8c806f5bf0cae02c317c292ae3fa06afb2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0212.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +- +తృతీయాశ్వాసము, +- +211 +పొ— అతండు – ఆయీశ్వరుఁడు - స్వనలసన, స్వన = ధ్వనిచేతను, +(ఆర్తధ్వనిచేతననుట) లసమాన ఒప్పుచున్నట్టియు, నేత్ర... వృత్తియై - +గేతృ - నాయకుఁడైన మన్మధునియొక్క. అపదిశా - దుర్దళ చేత. అపహత- +కొట్టఁబడిన, అఖిల - సమస్తమైన. ధైర్యవృత్తియై +పడి +- +- +ధైర్య వ్యాపారము +రా +గలదియునై, వసములలోనక్ - అడవులలో, హల్యజ్ - దుక్కు నేలయందు +పడినదియై. వన్య... కృతిజ్ వన్య పనమందలి. దృవత్ - +తీతో ప్రతిమ - సామ్యముగల ఆకృతి రూపమ: చేత - రాత్రివలె +నిశ్చేష్టయనట) తగఁగను - తగియుండఁగా రతి - రతీదేవిని చూచి - +వీక్షించి, మేల్వెలయజ్ - ఉపకారమొప్పునట్లుగా, కాముని +- +మన్మధుని, +కోమలచి తవృత్తిగాళ్, కోమల = మృదువగు, చిత్త - మనస్సునందు వృత్తి +గాజ్ = ప్రవర్తించువానిగా, ఒనరిచి - చేసి, కూర్చి ఇద్దరిం గూర్చి, తద్వి... +భూజజ్, తత్ - ఆరతీ దేవిచేత్త, విరచిత - చేయఁబడిన, ఉచిత = తగినట్టి, +ఫూజర్ ఆర్చను, గైకొనెక్ = అంగీకరించెను. +- += +సీత అతండు ఆ శ్రీరామమూర్తి, స్వనల... వృత్తియై, సు=మిక్కిలి +ఆనలసమాన అగ్ని తుల్యముగు, నేత్రపద - నేత్రము పొదమందుగల గౌత +మునియొక్క, శాప = శాపము చేత, హత - కొట్టబడిన, అఖిల ధైర్యవృత్తియై- +సమ సధై ర్యవ్యాపారముగలదియై, అహల్య = గౌతముని భార్య, వనములలోఁ +బడి, వన్య....ృతిజా, భవ్య = వని మందలి, దృవత్ప్రతిమా రాతిబొమ్మ. +యొక్క, ఆకృతిక్ = ఆకారము చేత, తగజ్ ఒప్పంగా, కనురతిక్షా = +క్షేత్రప్రీతిచేత, చూచిమునిక్ = గౌతముని, కోమలచిత్తవృత్తిగా నొనరిచి +కూర్చి = భార్యతో ఁ గూర్చి, తద్విరచిత +శేషము తుల్యము. +వ. ఇటులుండ నా కాలంబు నందు +H +- ఆ అహ్యచేతఁ జేయఁబడిన, +H +50 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0213.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0213.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c8b993347abad73e14092bf27a16045e20e6505 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0213.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +212 +అచలాత్మజా పరిణయము. +శా. శుంభత్ప్రక్రియఁబద్మ బాంధవమహా చూడామణీమోషణో +తంభదోషయుత ప్రదోషమిషన క్తంచారి సంమార్ణనా +రంభ భ్రశ్యరహర్నృపాలతను నిర్య ద్రక్త శైవాలిని +సంభారంబన సంజ కెంజిగి వికా సంబొప్పిఁ బ్రత్యగ్గిశన్. +టీ. శుంభత్ప్రక్రియ ప్రకాశించుచున్న రీతిచేత, పద్మ బాంధవ నూ +ర్యుఁడనెడు, మహాచూడామణీ +గొప్పశిరోరత్నముయొక్క, మోషణ- +దొఁగిలించుటచేత, ఉత్తఁభత్ - కొట్టుకొనుచున్న, రోష - కోపముతోడ +యత - కూడిన, ప్రదోష మిమ = సాయంకాలమను మిషముగల, నక్తం చారి +రాక్షసునిచేత నైన, కుంచూర్ణసన - నలిపివేయ్యటయొక్క, ఆరంభ ఆరం +భమందు, భశ్యత్ - జూరుచున్న, అహః. దినమ నెడినృపాల రాజుయొక్క +తను = శరీరమువలను నిర్యత్ బయలు దేరుచున్న, రక్తనైవాలినీ = గక్త +నదలయెక్క, శంభారంజగజ్ ప్రోవనునట్లు, పంజ కెంజిగి వికాసంబు = +జంధ్యారాగ : కననమః ప్రత్యర్థిళక్ = పడమర దిక్కున, ఒప్పెన్ = ప్రకా +Bx. +1 +> += +వ. అనిన విని హరోత్కర తరంగితాంతరం గుండగు చుఁదదనంతర +వృత్తాంతం బెఱింగింపుమనుట +ఠ. శరణాగత జన భరణా +భరణాయత లసదపాంగ + పలితం కరణా +కరణాతిగ సంచరణా +చరణాంభః కలిత గర్భజడిమ విశరణా. +టీ. శరణా... కరణా. శరణ రక్షణమును గూర్చి, ఆగత = వచ్చిన... +జన " వనిష్యులయొక్క, భరణ భరించుటయనేడు, ఆభరణ అలంకా +రమ చేత, లక్షత్ +ప్రకాశించుచున్న, ఆపొంగ = నేత్ర ప్రాంతమందు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0214.txt" "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0214.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab85e0c35a3824640e89b717e5e8df8bb1a34811 --- /dev/null +++ "b/\340\260\205\340\260\232\340\260\262\340\260\276\340\260\244\340\261\215\340\260\256\340\260\234\340\260\276\340\260\252\340\260\260\340\260\277\340\260\243\340\260\257\340\260\256\340\261\201_(\340\260\244\340\260\277\340\260\260\340\261\201\340\260\256\340\260\262_\340\260\254\340\261\201\340\260\225\340\261\215\340\260\225\340\260\252\340\260\237\340\261\215\340\260\237\340\260\243_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\276\340\260\232\340\260\276\340\260\260\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\262\340\261\201)/page_0214.txt" @@ -0,0 +1,20 @@ +పలితంకరణా +తృతీయాశ్వాసము. +213 +నరపు సేయువాఁడా- కరణాతిగ పంచరణా, కరణాతిగ = +ఇంద్రియ గోచరము గాని, పంచరణా = శుంచారము గలవాఁడా, చరణాం... +వికరణా, చరణ - పొదమఁదలి, అంభః = +ఒడిన, గర్భ += +ఉదకము చేత, కలిత += చేయఁ +కుక్షీయ ఁదలి, జడిమ = మాండ్యమ యొక్క, విశరణా సం +హారముగలవాఁడా, +గద్య. +ఇది కుర్వతే త్రస్వతంత్ర శకలభ షావిశేష కవితా ధురంధర ప్రతిదిన ప్రబంధ +పరిపేశ్వర శ్లేష యమకచక్రవర్తి బిరుదాంక తిరుమల బుక్కపట్టణ +శ్రీనివాసతాతాచార్యతనయ శ్రీమదణ్ణయాచార్య దీక్షిత సీత పితృభ్య +శ్రీనివాసాచార్య కృష్ణాకటాకు లబ్ధ సకల పాండిత్య తర్కాలం కార +వాగీశ్వర బిరుదాంక వేంకటాచార్య ప్రణీతంబై నయ చలాత్మజా +పరిణయంబను శ్లేష ప్రబంధంబునందుఁ దృతీయాశ్వాసము +సర్వంబును సంపూర్ణము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/meta.json" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7886be10536cb7894e921b98aea7b07f2bcea7ef --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/meta.json" @@ -0,0 +1,239 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 77, + "total_pages": 123, + "filename": "ప్రపంచ చరిత్ర - మొదటి భాగము.pdf", + "pages": { + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 2 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "32": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "36": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "51": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "54": { + "quality": 4 + }, + "57": { + "quality": 4 + }, + "58": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "60": { + "quality": 4 + }, + "61": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "63": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "67": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "75": { + "quality": 4 + }, + "76": { + "quality": 4 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "81": { + "quality": 4 + }, + "82": { + "quality": 4 + }, + "83": { + "quality": 4 + }, + "85": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "87": { + "quality": 4 + }, + "89": { + "quality": 4 + }, + "91": { + "quality": 4 + }, + "92": { + "quality": 4 + }, + "93": { + "quality": 4 + }, + "97": { + "quality": 4 + }, + "98": { + "quality": 4 + }, + "99": { + "quality": 4 + }, + "100": { + "quality": 4 + }, + "102": { + "quality": 4 + }, + "103": { + "quality": 4 + }, + "105": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 4 + }, + "108": { + "quality": 4 + }, + "110": { + "quality": 4 + }, + "112": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "115": { + "quality": 4 + }, + "116": { + "quality": 4 + }, + "117": { + "quality": 4 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f36f9a159172cd4c01ae72be08a27d10aafa054e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,17 @@ +ప్రపంచ చరిత్ర

+ +(మొదటి భాగము)

+ +(1)

+ +రచన

+జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ

+ +అనువాదము

+శ్రీ చింతా దీక్షితులు.

+ +ప్రకాశకులు:

+కల్చరల్ బుక్స్ లిమిటెడ్

+మద్రాసు - 11

+ +వెల రూ. 1 - 4 - 0

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..089d68b32060a32b059947aaa646372120953573 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,12 @@ +సంస్కృతి ప్రచురణ -31తృతీయ ముద్రణ + +ప్రకాశకులు:

+కల్చరల్ బుక్స్ లిమిటెడ్.

+మద్రాసు - 11

+ +[అన్ని హక్కులు ప్రకాశకులవి.]

+ +Printed by

+Swathanthra Press

+Madras - 11

For Cultural Books Ltd

+Madras - 11

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ad952e4e896beb378e8ef1b9705a0c18bbe59db --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ + +మా మాట

+ +పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూగారు తమపుత్రిక ఇందిర విద్యాభ్యాసంలో యేవిధంగానూ తోడ్పడలేక పోయారు. దేశరాజకీయాల్లో పాల్గొంటూ, అడప దడప కారాగారంలో వుండడంతో తీరికేలేకపోయింది. జైల్లో తీరిక నుపయోగించుకొని కుమార్తెకు ప్రపంచచరిత్రను లేఖల రూపంగా వ్రాశారు. ఈ లేఖలు బాల, బాలికలందరూ ప్రపంచచరిత్రను అర్థం చేసికొనుటకు ఉపయోగపడేటట్లు వ్రాశారు. 1933-35 లలో వ్రాసిన లేఖ లివి. ఆంగ్ల మూలం 1935 లో ముద్రింపబడింది. ఇప్పటికి 12 ఏండ్లు దాటినా యింత దనుక యీ పుస్తకం తెనుగులో రాకపోవడం చింతనీయం. + +మే మడుగగానే ఈ ‘ప్రపంచ చరిత్ర’ను ఆంధ్రీకరించి, ప్రచురించడానికి అనుమతి నిచ్చిన రచయితకు, గృహాచ్ఛిద్రా లెన్నో వున్నా శ్రమయనక యీ 1000 పేజీల పుస్తకం అనువాదానికి పూనుకొని సాయపడిన మిత్రులు శ్రీ చింతా దీక్షితులుగారికీ మా కృతజ్ఞతాపూర్వక వందనములు. + +1. 4. 1950. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26113df7f9366dd1491e94b2920193c619f32fd3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" @@ -0,0 +1 @@ +నాయిని జైలునుంచి

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..921e8005a714ab1e069ed5be8c6c72bda31518e8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +ఉపోద్ఘాతము

+ +ఈ జాబులు ఎప్పుడు, ఎక్కడ ప్రకటింపబడునో, అసలు ప్రకటింపబడునో లేదో చెప్పజాలను. నేటి ఇండియాలో పరిస్థితులు వింతగా ఉన్నవి. భావిని సూచించుట కష్టము. రేపు ఏమి జరుగునో తెలియదు కాబట్టి సావకాశ మున్నప్పుడే ఈ పంక్తులు వ్రాయుచున్నాను. + +చరిత్రాత్మకమగు ఈ లేఖావళి వ్రాసినందుకు క్షమాపణ, సంజాయిషి చెప్పుకొనవలసియున్నది, శ్రమ తీసికొని ఈ లేఖలు చదువువారికి అందు బహుశా క్షమాపణయు, సంజాయిషీయును గోచరించును. ముఖ్యముగా చదువరులు తుట్టతుది జాబును చదువుదురుగాక, ఈ తలక్రిందుల ప్రపంచములో చివర నుండి మొదలు పెట్టుటకూడ మంచిదే. + +ఈ జాబులు పెరిగినవి. ఈ పద్ధతిప్రకారము వ్రాయవలె నని నిర్ణయము చేసికొని వ్రాసినవి కా వీ జాజులు. ఈ జాబు లింతగ్రంథ మగుసని నే ననుకోలేదు. సుమారు ఆరుసంవత్సరములక్రితము, మా అమ్మాయికి పదిసంవత్సరముల వయస్సు వచ్చినప్పుడు, ప్రపంచము యొక్క తొలిదశనుగూర్చి సులభముగా, సంగ్రహముగా కొన్ని జాబులు వ్రాసియుంటిని. ఈ తొలిజాబులు పిమ్మట గ్రంథరూపమును ధరించెను. ప్రజ లాగ్రంథము నాదరించిరి. ఇట్టి జాబుల నింకను వ్రాయవలెనని అనుకొనుచుంటిని. రాజకీయములలో నిరంతరము మునిగితేలు నా కట్టి సావకాశము చిక్కలేదు. చెరసాల నా కట్టి సావకాశము నిచ్చినది. అట్టి సావకాశమును నేను వినియోగించుకొంటిని. + +చెరలో జీవనము గడపుటవలన లాభములు లేకపోలేదు. విశ్రాంతి, కొంతవరకు నిస్సంగత్వము చేకూరును. ఇబ్బందులు అందరికిని తెలిసినవే. పుస్తకభాండాగారము లుండవు. మనము సలహాకోరు నిఘంటువులవంటి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3a41045ae927ce7e63be0a985ab9e7dca8f8486 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +గ్రంథములు కారాగారబద్దుని వశమునం దుండవు. ఈ సందర్భములలో ఏ విషయమునుగూర్చి వ్రాయుట యన్నను, ఆందు ముఖ్యముగా చరిత్రను గూర్చి వ్రాయుట తెలివితక్కువ. సాహసముతో కూడుకొన్న పని. నా వద్దకు కొన్ని గ్రంథములు వచ్చెను. కాని వాటిని నావద్దనుంచుకొనుటకు వీలు లేదు. అవి వచ్చినట్లే వెళ్ళినవి. పన్నెండు సంవత్సరముల క్రితము, తోడి దేశస్థులగు స్త్రీపురుషు లనేకులవలెనే నేనును కారాగార యాత్రలు చేయ మొదలిడినప్పుడు, నేను చదివిన గ్రంథములనుండి ముఖ్యాంశములు వ్రాసి పెట్టుకొనుట ఆలవాటుచేసితిని. నా నోటుపుస్తకముల సంఖ్య నానాటికి పెరుగజొచ్చెను. నే నీ జాబులు వ్రాయ మొదలిడినప్పుడవి నాకు ఉపయోగించినవి. ఇతర గ్రంథములును నాకు ఎక్కువగా సహాయము చేసినవి. వానిలో తప్పనిసరిగా చెప్పుకోదగ్గది హెచ్. జి. వెల్సువ్రాసిన "చరిత్రసంగ్రహము". కాని సలహాకు మంచి గ్రంథములు లేకుండుట ఇబ్బందిగానే ఉండెను. ఇందువల్లనే కొన్ని విషయములు దాటి చేయవలసి వచ్చెను. కొన్ని కాలములు దాటివేయవలసివచ్చెను. + +ఈ జాబులు మాఅమ్మాయి చచువుకొనుట కుద్దేశింపబడినవి. మా అమ్మాయి చదువుటకుమాత్రమే ఉద్దేశింపబడిన ఆంతరంగికవిషయము లిందు కలవు. వాటి నేమి చేయవలేనో నాకు తోచుటలేదు. తొలగించుట సులభముకాదు. కాబట్టి వాటిని ముట్టుకొనకుండ ఉంచివేసితిని. చేయుటకు చేతినిండ పని లేనప్పుడు మనమంతర్ముఖులమగుదుము. మనస్సు వివిధ స్థితులలో తిరుగాడుచుండును. మారుచున్న వివిధమనస్థితు లీజాబులలో స్పష్టముగా కానవచ్చుచుండునని నా యూహ. చరిత్రకారులు విషయపరముగ చరిత్రను వ్రాయుదురు. నేనట్లు చేయలేకపోతిని. నేను చరిత్రకారుడ నని చెప్పుకొనుటలేదు. ఇందు చిన్నపిల్లలకు పనికివచ్చు సులభ విషయములును, అప్పుడప్పుడు పెద్దల అభిప్రాయముల చర్చలును అసహజముగా కలిసియున్నవి. పునరుక్తు లనేకమున్నవి. నిజమునకు ఈ జాబులందలి దోషముల కంతము లేదు. ఇది లోతుకుపోకుండ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34bea7f10184a451fb170a8d329ecfb68a2387ea --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,11 @@ +పైపైని స్పృశించుచు చెప్పుకొనిపోయిన సంక్షేపచారిత్రక విషయములు మాత్రమే. రకరకముల గ్రంథములనుండి నేను నా అభిప్రాయములను, యదార్థవిషయములను సంగ్రహించితిని. అనేక దోషము లిందు వచ్చి పడ్డవి. సమర్దుడగు చరిత్రజ్ఞునిచే ఈ జాబులను చదివించి సరిచేయించవలె నని నా ప్రథమోద్దేశము. కాని నేను కారాగారము విడిచి బయటనున్నది కొద్దికాలమే అగుటచే అట్టి ఏర్పాట్లు చేయుటకు నాకు సావకాశము చిక్కలేదు. + +ఈ జాబులలో నేను తరుచు నా అభిప్రాయములను నిర్మొగమాటముగా, ఖచ్చితముగా చెప్పియుంటిని. ఆ యభిప్రాయములు సరియైన వనియే నా యభిప్రాయము. కాని నే నీజాబులు వ్రాయుచున్నప్పుడే చరిత్రనుగూర్చిన నాయభిప్రాయములు క్రమముగా మారజొచ్చెను. నేడు అవి మరల వ్రాయవలసివచ్చినయెడల వేరొక విధముగా వ్రాయుదును. లేదా, వేరువిషయములకు ప్రాధాన్యము నిత్తును. కాని వ్రాసినదానిని చింపివేసి మరల వ్రాయజాలను. + +జనవరి 1, 1934. + +పై వాక్యములు శ్రీ జవహర్లాల్ నెహ్రూ 1934 వ సంవత్సరమున వ్రాసియుండిరి. + +తరువాత 1934 వ సంవత్సరమున నీ గ్రంథము తిరిగి ఇంగ్లాండులో ముద్రింపబడినది. అది జరుగుటకు ముందు గ్రంథకర్త గ్రంథము నంతయు సరిచూచెను. చాలభాగము తిరిగి వ్రాసెను. ఇందలి చరిత్రకథ 1938 సంవత్సరాంతముపరకు గ్రంథకర్తయే వ్రాసెను. ఈ కార్యములన్నియు కారాగారము వెలుపల నున్నప్పుడే జరిగినవి. ఉపోద్ఘాతములో దొరలినవని చెప్పిన దోషములన్నియు తొలగింపబడినవనుట స్పష్టము . + +1939-వ సంవత్సరమున ప్రకటింపబడిన గ్రంథమునకే ఈ యనువాదము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14bb446ee5bb66fbbf7d22cd1057c6c9089bc787 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +జన్మదిన లేఖ

+ +నీవు పుట్టిన రోజున బహుమతులను, ఆశీస్సులను అందుకొనుట నీ కలవాటు. ఈమాఱుకూడ నీవాశీస్సులు పుష్కలముగా అందుకొనగలవు. కాని ఈ నాయిని చెరసాలనుండి నీ కెట్టి బహుమతులను నే నంపగలను? నేను పంపు బహుమతులు వస్తురూపమున నుండజాలవు. వాయురూపమునగాని. మనోరూపమునగాని. ఆత్మరూపమునగాని ఉండవచ్చును. ఏ అభిమానదేవతయైన నీ కీయగలిగిన విట్టి పారితోషికములే. వీనిని పంపుటకు చెరసాల ఎత్తుగోడలు సైత మడ్డురాజాలవు. + +ఉపదేశములు చేయుట, మంచి సలహాలనిచ్చుట నా కిష్టములేని పని యని నీ వెరుగుదువుగదా, చిట్టితల్లీ , ఇట్లు చేయ నాకు బుద్ధిపుట్టినప్పుడు, నే నొకమారు చదివిన కథజ్ఞప్తికి తెచ్చుకొందును. ఆది " మిక్కిలి తెలివిగల మనుష్యుని" కథ. ఆ కథగల గ్రంథములను ముందుముందు నీవే చదువుదువేమో. పదమూడువందల సంవత్సరములకు పూర్వము, చీనాదేశమునుండి ఇండియాకు. వివేకము, జ్ఞానము నార్జించు ఉద్దేశముతో ఒక గొప్ప బాటసారి వచ్చెను. అతని పేరు యుఁవా౯ చ్వాంగ్. ఉత్తర దిక్కున నున్న కొండలను దాటి, ఎడారులను దాటి ఆతడు వచ్చెను. ఎన్నియో అపాయములనుండి అతడు తప్పించుకొనెను. ఎన్నో అంతరాయముల నాతడు గడచెను అతని జ్ఞానపిపాస యంత గొప్పది, నేడు పాట్నా యని పేర్కొనబడుచున్న పాటలీపుత్ర మను నగరమునకు సమీపమున ఆకాలమందున్న నలందా విశ్వవిద్యాలయమునం దాతడు ముఖ్యముగా తాను విద్యనభ్యసించుచు, ఇతరులకు విద్యగరిపుచు పెక్కేండ్లు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..083a26c7c511d9661bea75e1110a33cc1db86dba --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" @@ -0,0 +1 @@ +గడపెను. యుఁవాన్‌చ్వాంగ్ విద్యాధికుడాయెను. అతనికి ధర్మాచార్యుడను బిరుదము లభించెను.ఇట ధర్మమన బౌద్దధర్మమని యభిప్రాయము. అతడు హిందూదేశమంతయు తిరిగెను. ఆ కాలమున నీదేశమున నివసించు ప్రజల నాతడు చూచెను. వారినిగురించి తెలిసికొనెను. తరువాత నాతడు తన యాత్రలనుగూర్చి యొక గ్రంథమును రచించెను. నాకు జ్ఞాపకమువచ్చిన కథ ఈ గ్రంథములో నుస్నది. దక్షిణ హిందూదేశమునుండి ఒకపురుషుడు కర్ణసువర్ణ నగరమునకు వచ్చెను. బీహారు రాష్ట్రమున నేడు భగల్పూరున్న చోటికి సమీపమున ఆ కర్ణసువర్ణ నగర ముండెను. ఇతడు నడుముచుట్టును రాగిరేకులు ధరించియుండెను, తలపై వెలుగుచున్న జ్యోతిని పెట్టుకొనెను. దండమును చేతబూని, సగర్వముగా, గంభీరముగా నాతి డీవింత దుస్తులతో తిరుగుచుండెను. ఇట్టి వికృత వేషముసకు కారణ మెవ్వరైన అడిగిన నాతడు చెప్పు సమాధాన మేఘన - నేనెంతో విద్యావంతుడను. అందుచే నాకడుపు పగులు నను భయముచే నడుముచుట్టును రాగిరేకులు బిగించితిని. మూర్ఖులగు ప్రజలు ఆంధకారమున మునిగియుండుటచే జాలిజెంది తలపై జ్యోతిని పెట్టుకొంటిని. అయితే, తెలివి అధికమై పగిలిపోవుదు నేమోయన్న భయము నాకులేదు. కాబట్టి రాగిరేకులనుగాని, కవచమునుగాని ధరించవలసిన అవసరము నాకు లేదు. అయినను నాకున్న తెలివితేటలు నాకడుపులో లేవు. అవి ఎక్కడ వున్నను. అధికమునకు ఇంకసు ఎంతో చోటున్నది. చోటు లేకపోవుట యను సందర్భ మెప్పటికి నుండదు. తెలివితేటలు ఇట్లు పరిమితముగా నున్నప్పుడు, నేను జ్ఞానవంతుడనని ఎట్లు చెప్పుకో గలను? ఇతరులకెట్లు సదుపదేశములను చేయగలను? న్యాయాన్యాయములను, కర్తవ్యాక ర్తవ్యములను నిర్ణయించుటకు ఉపదేశములు చేయుట సరియైన మార్గము కాదవియు, ప్రసంగించుట, చర్చించుటవల్లనే నిజము బయల్పడుననియు నానమ్మకము. నీతో చేసిన ప్రసంగములు నా ఇష్టమైనవి. మన మెన్నో విషయములు ముచ్చటించుకొంటిమి. చర్చించు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..309bd7d86eb9a7ccc247620abfb0a15f5d365d12 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +కొంటిమి. పృథివి విపులమైనది. మన లోకమున కావల వింతలోకము లెన్నోకలవు. కాన క్రొత్త విషయములు నేర్చుకొనుటకు మనకు విసుగు జనించరాదు. యుఁవాన్‌చ్వాంగ్ చెప్పిన కథలోని గర్వియగు తెలివి తక్కువ పురుషునివలె తెలియదగిన సర్వమును తెలిసితిమనియు, పండితుల మైతిమనియు ఆనుకొనరాదు. మనము మిక్కిలి తెలివిగలవార మగుటకూడ కోరదగ్గదికాదు. అట్టివారెవరైన నున్నచో, ఇక తెలిసికో దగిన దేదియు లేదుకదా యని వారు విచారగ్రస్తులు కాకతప్పదు. క్రొత్త విషయములను కనిపెట్టుటలోను, క్రొత్తవిషయములను గురించి నేర్చు కొనుటలోను గల యానందమునకు వారు చూరు లగుదురు. కోరినచో నట్టి యానందము మనకు చిక్కునుగదా ! + +కాబట్టి నే నుపదేశములు చేయరాదు. అయిన నే నేమి చేయవలసి యుండును? జాబు ప్రసంగమువంటిది గాదు, జాబులో ఒక్కరి భావములే వెల్లడియగును. కాన నేను చెప్పు విషయములలో మంచి సలహాలవలె తోచు విషయ ముండిన దానిని పరిహరించుము. మ్రింగరాని చెడ్డ మాత్రవలె దానిని పరిహరించుము. మన ముభయులము ప్రసంగించు కొనుచున్నట్టే యూహించి, అట్టి విషయములు నేను నీకు నీవాలోచించు కొనుటకై చేసిన సూచనలుగా భావించుము. + +జాతులు తమ జీవితములో గొప్పయౌన్నత్యముచెందిన కాలముల గూర్చియు, గొప్పపురుషులనుగూర్చియు, స్త్రీలనుగూర్చియు, వారు చేసిన గొప్ప కార్యములనుగూర్చియు మనము చరిత్రలో చదువుదుము. ఒక్కోక్కప్పుడు ఆయాకాలములందు మన మున్నట్లును ప్రాచీనవీరపురుషుల వలెను. వీరనారులవలెనుసాహసకార్యములు చేయుచున్నట్లును ఊహించు కొని కలలు గనుచుందుము. నీవు మొట్ట మొదట జిన్‌డఆర్ ను గురించి చదివినప్పుడు ఎంతటి యానందమును జెందితివో జ్ఞాపకమున్నదా? ఆమెవలె నీ వుండవలెనని యువ్విళ్ళూరితివిగదా! సామాన్య స్త్రీ పురుషులు సాధారణముగా వీరులుకారు. తిండినిగూర్చి, పిల్లలనుగూర్చి, సంసారపు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8bb1664175a60ce796cc0420a969571ae0c62d0a --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +చిక్కులు మున్నగువానినిగూర్చి వారు తంటాలు పడుచుందురు. కాని ఒక మహత్కార్యము సాధించుటకై ప్రజలు పూనుకొనవలసిన తరుణము వచ్చినప్పుడు సామాన్య స్త్రీ పురుషులు సైతము వీరులగుదురు. చరిత్ర యుద్రేక పూరిత మగును. నవయుగారంభమగును. మహాపురుషులలో నేదియో శక్తి యిమిడి యున్నది. వారు ప్రజలలో నావేశము పుట్టించి వారిచే ఘనకార్యములు చేయింతురు. + +నీవు పుట్టిన సంవత్సరము (1917) చరిత్రలో జ్ఞప్తియందుంచు కొనవలసిన సంవత్సరములో నొకటి. అప్పు డొక మహానాయకుడు ఆర్తులపట్లను, పేదలపట్లను కరుణా రసపూరిత హృదయుడై ఎన్నటికిని విస్మరింపరాని గొప్ప అధ్యాయమును చరిత్రలో తన ప్రజలచే వ్రాయించెను. నీవు పుట్టిన నెలలోనే లెనిన్ మహా విప్లవమును ప్రారంభించెను. దానిచే రష్యా, సైబీరియాదేశముల స్వరూపమే మారిపోయెను. నేడు ఇండియాలో వేరొక మహానాయకుడు-ఆర్తజనరక్షణ పరాయణుడు, మన ప్రజలను పౌరుషమునకు పురిగొల్పి వారిచే మహాత్యాగములు చేయించెను. మరల వారు స్వేచ్చనందుటకును, క్షుధార్తులు, దరిద్రులు, పీడితులు భాఛా విముక్తి నందుటకును ఈ మహాప్రయత్నము. బాఫుజీ (గాంధీ మహాత్ముడు} చెరసాలలో నున్నాడు. కాని యా మహాపురుషుని సందేశ మను ఇంద్రజాలము హిందూదేశ ప్రజాకోటిహృదయముల బ్రవేశించెను. స్త్రీలు, పురుషులు, చిన్నపిల్లలు సైతము తమ చిన్నగూళ్ళనుండి బయటికి వచ్చి ఇండియాకు స్వాతంత్ర్యము సంపాదింప సైనికులైరి. ఇండియాలో మనమిప్పుడు చరిత్రను సృజించుచున్నాము. మన కన్నులముందు జరుగు నీ విషయములు నీవును, నేనును చూచుచున్నాము. ఈ మహోద్యమమున మనమును శక్తికొలది పాల్గొనుచున్నాము. మన మెంతటి యదృష్ట వంతులమో! + +ఈ మహోద్యమముపట్ల మన మెట్లు మెలగవలెను? మస మేమి చేయవలెను? ఏమి మనపాలబడునో నేను చెప్పజాలను. అది యేమైనను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc3cc418855cb643950b755866c1cbbb4224c197 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మనము జ్ఞాపకముంచుకొనదగిన విషయ మొకటి యున్నది. మన యుద్యమమునకుగాని, మన ప్రజలకుగాని దుష్కీర్తి నాపాదించు కార్యములను మనము చేయరాదు. ఇండియా స్వేచ్చకు పోరాడు యోధులముగా మన ముండదలచినచో ఇండియా ప్రతిష్ట మనచేతులలో నుండును. దానిని నిలుపుట మనపవిత్రమగుభాధ్యత. తరుచు మసము కర్తవ్య విమూఢులము కావచ్చును. ఏది సరియైన మార్గమో, ఏది కాదో నిర్ణయించుట సులభము కాదు. సంశయముగా నున్నప్పుడెల్ల నీ విషయమును జ్ఞష్తియం దుంచుకొనుము. దానవల్ల నీకు లాభ ముండును. ఏ కార్యమును రహస్యముగా చేయకుము. ఇతరులకు తెలియజేయరాని కార్యము నెన్నడును చేయకుము. దాచవలెనను కోరిక భయలక్షణము, భయపడుట మంచిది కాదు. నీకు తగదు. ధైర్యము వహించియుండుము. పిమ్మట సర్వమును సక్రమముగా నడుచును, నీవు ధైర్యముగా నున్న నీకు భయముండదు. సిగ్గుపడవలసిన పని ఎట్టిదియు నీపు చేయజాలవు. బాపుజీ నాయకత్వమున నడచుచున్న మనగొప్ప స్వాతంత్ర్యోద్యమమున రహస్యవ్యాపారములకు తావు లేదు. దాచుకోవలసినది మన కేమియులేదు. మనము చేయు కార్యములనుచూచి మనము భయపడము. మనము చెప్పు మాటలను చూచి మనము భయపడము. పట్టపగలు, సూర్యకాంతితో మనము పని చేయుదుము. ఆట్లే మన సొంత జీవితములందు సైతము సూర్యునితో సఖ్యము చేయుదము. సూర్యకాంతిలో పనులు నెరపుదము. రహస్యముగా మన మేకార్యములు చేయవద్దు. చాటుమాటులు మన కుండవచ్చును. ఉండవలసినదే. కాని రహస్యము వేరు; చాటుమాటులు వేరు. తల్లీ, ఈవిధముగా నీవు చేసినయెడల నీవు పెరిగి పెద్దదానవై వెలుతురు బిడ్డ వగుదువు. నీకు భయముండదు, ఏది ఎట్లు వచ్చినను క్షోభచెందవు. శాంతముతో నుందువు. + +నీకు చాల పెద్ద జాబును వ్రాసితిని. ఇంకను నీకు చెప్పదలచుకొన్న దెంతయోకలదు. జాబులో అదంతయు ఎట్లిముడగలదు ? \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d2210bcab88e781cef299986fe085cae42150a6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +నేను చెప్పినట్లుగా నీ వదృష్టవంతురాలవు. మన దేశమున విజృంభించిన స్వాతంత్ర్యోద్యమము నీవు కన్నులార చూచుచున్నావు . మీఅమ్మ ఎంత దైర్యశాలిని : ఎంత ఉత్తమురాలు 1 ఇట్టి తల్లి నీకుండుట ఎంత అదృష్టము ! నీ కెన్నడైన సంశయము కలిగినను, చిక్కులు తటస్థించినను ఆమెకన్న నీకు ప్రియమగు సఖు లెవరు? + +ఉందునా యింక, చిట్టితల్లీ : హిందూదేశమునకు సేవ చేయుటకై నీపు ధైర్యశాలినివగు యోధాగ్రణివగుదువుగాక. నీకు నా ప్రేమాశీస్సులు . + +1

+సంవత్సరాది బహుమానము

+ +నీవు ముస్సోరీలోను, నేను అలహాబాదులోను ఉన్నప్పుడు, రెండు సంవత్సరములక్రితము, నేను నీకు వ్రాసిన జాబులు జ్ఞాపకమున్నవా? అవి బాగున్నవని నీవు నాతో చెప్పియుంటివి. అట్టి జాబులను మరల వ్రాసి ఈ మన ప్రపంచమునుగూర్చిన అధికవిషయములు నీకు చెప్ప కూడదా? యని యాలోచించుచుంటిని. కాని అట్లుచేయుటకు సంకోచించి తిని. ప్రపంచముయొక్క గతచరిత్రను, మహాపురుషులను, నారీమణులను, మహత్కార్యములను స్మరించుట సంతోషముతోకూడిన పనియే. చరిత్ర చదువుట మంచిదే. అంతకన్న మనోజ్ఞమైన, సంతోషకరమైన విషయము చరిత్రను నిర్మించుటకు తోడ్పడుట, ఈదేశములో నేడు చరిత్ర నిర్మింప బడుచున్నదన్న విషయము నీకు తెలిసినదేకదా ! ఇండియాపూర్వచరిత్ర పెద్దదేకాని అది అజ్ఞాతముగా నున్నది. అందు కొంత భాగము విచారకరమైనది, దుఃఖకరమైనది. తలచుకొన్నచో మనము తలలువాల్చి కంటతడి పెట్టుకో వలసివచ్చును. కాని మొత్తముమీద ఇండియా పూర్వచరిత్ర దివ్యమైనది. మనము గర్వింపదగినది. తలచుకొని సమ్మోదము నంద \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8163a2b081242ad9935662508e87a990751a5c97 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +దగినది. అయినను పూర్వచరిత్ర స్మరించుటకు నేడు మనకు తీరికలేదు. ఇండియాభావియే మన హృదయముల నాక్రమించుకొన్నది. ఈ భావికే మనమిప్పుడు రూపము నిచ్చుచున్నాము. మన కాలమును, శక్తిని దేని కొరకై వినియోగించుచున్నామో అట్టి వర్తమానముకూడ మనమనస్సుల నాక్రమించుకొన్నది. + +ఇక్కడ నాయినీచెరసాలలో ఇష్టము వచ్చినట్లు చదువుటకుగాని, వ్రాయుటకుగాని నాకు తీరిక కలదు. కాని నామనస్సు కుదురుగా నుండుట లేదు. బయట జరుగుచున్న గొప్ప పోరాటమునుగూర్చి నే నూహించు కొనుచుందును. ఇతరు లేమి చేయుచున్నారో, వారితో నున్న నే నేమి చేసియుండెడివాడనో యని ఆలోచించుకొనుచుందును. వర్తమానమును, భావియు నన్ను పూర్తిగా ఆక్రమించుకొన్నవి. గతకాలమునాటి విషయములను తడవుటకు నాకు తీరిక యేదీ ? కాని నా యభిప్రాయము పొరపాటని నే ననుకొనుచున్నాను. బయట జరుగు కార్యములలో నేను కలుగజేసికొనలేనప్పుడు నే నేల విచారించవలెను ? + +అయితే నేను వ్రాయకుండుటకు నిజమైన కారణము – రహస్యముగా నీ చెనిలో చెప్పుదునా? - వేరొకటి యున్నది. నీకు బోధించుటకు నా కెంతమాత్రము జ్ఞానమున్నదని నేను సందేహించుచున్నాను. నీవా ఆనాటికానాడు వడివడిగా పెరుగుచున్నావు. జ్ఞానార్జన చేయుచున్నావు. నేను పాఠశాలలోను, కాలేజీలోను, తరువాతను నేర్చుకొన్నదంతయు నీకు నేర్పుటకు చాలినంత లేదు, అథవా అది నీకు తెలిసిన విషయమై చప్పగా నుండవచ్చును. కొంతకాలమైన పిమ్మట నీవే నాకు తెలియని విషయము లెన్నోబోధించవచ్చును. నీజన్మదినమున నీకువ్రాసినజాబులో చెప్పినట్లు నేను మిక్కిలి తెలివిగల పురుషునివంటివాడను కాను. తెలివి యధికమై పగిలిపోదునేమో యన్న భయముతో నాతడు రాగిరేకులను తనచుట్టును బిగించుకొన్నాడట. + +నీవుముస్సోరీలో నున్నప్పుడు ప్రపంచము యొక్క బాల్యమును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0024.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0024.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63c1e646405c88ca0607a0d6cae92c37d70f8f98 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0024.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +గూర్చి నేను నీకు వ్రాసియుంటిని. అప్పుడు వ్రాయుట నాకు సులభముగానే యుండెను. ఏలయన ఆకాలమునకు సంబంధించిన విషయములు మనకు స్పష్టముగ తెలియవు. అతి ప్రాచీనకాలమునుండి వెలువడినతోడనే చరిత్ర క్రమక్రమముగా ప్రారంభమగును, మానవుడు ఏవిధ ప్రాంతముల తన వింతజీవితయాత్ర ప్రారంభించును. ఒకప్పుడు వివేకయుక్తముగాను, వేరొకప్పుడు పిచ్చిగాను, తెలివితక్కువగాను ఉండు మానవుని చర్యలను గ్రహించుట సులభసాధ్యముకాదు. గ్రంథసహాయమున గ్రహించుటకు మనము ప్రయత్నించవచ్చును. కాని నాయినిచెరసాలలో పుస్తకభాండాగారము లేదు. పూర్వాపరసందర్భములతో ప్రపంచచరిత్ర నీకు చెప్పవలేనని యున్నదిగాని అట్లుచేయుట సాధ్యముకాదని తోచుచున్నది. బాల బాలికలు ఒక్క దేశముయొక్క చరిత్ర మాత్రమే నేర్చుకొనుట - అదైనను ఏవో కొన్ని సంవత్సరములు, కొన్ని యంశములు కంఠస్థము చేయుట - నా కెంతమాత్ర మిష్టములేదు. అన్యోన్యసంబంధము కలిగి సమగ్రముగా నుండునది చరిత్ర . ప్రపంచమున ఇతరభాగములందు జరుగు వృత్తాంతములు తెలిసినగాని ఏయొక్క దేశచరిత్రయైనను నీ కర్థముకాదు. ఒకటిరెండు దేశములకు సంబంధించిన చరిత్రను మాత్రమే, యిట్టి సంకుచికపద్ధతిని నీవు నేర్చుకోవని నమ్ముచున్నాను. ప్రపంచచరిత్రను పరీక్షచేయుదు వనియు నమ్ముచున్నాను. + +మన మనుకొనునట్లు వివిధ మానవవర్గములలో గొప్ప భేదము లేదని సదా జ్ఞప్తియం దుంచుకొనుము. పటములును, అట్లాసులును వేర్వేరు రంగులతో దేశములను మనకు ప్రదర్శంచును. మానవులలో భేదములున్న మాట వాస్తవమేకాని వారిలో దగ్గర పోలికలుకూడ ఉన్నవి. పటములలోని రంగులను బట్టిగాని, దేశముల పొలిమేరలనుబట్టిగాని మనము భ్రమపడరాదు. ఈవిషయమును మనము మనస్సులో పెట్టుకో పలెను. + +నాకిష్టమున్న చరిత్ర నుగూర్చి నేను నీకు వ్రాయజాలను. గత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8aad2d93028659ce26e4b3499c184ba071b67b0e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ములు, సంతోషములనుగురించియు, ఆచరించిన, సాహసముతో కూడిన మహత్కార్యములను గురించియు నేను మననము చేసితిని. ఎరవాడ చెరసాలగదిలో కూర్చుండి, తన ఇంద్రజాలస్పర్శవల్ల మనమాతృదేశమునకు మరల యౌవనమును, శక్తినికలిగించిన బాపుజీని స్మరించితిని. తాతను, ఇతరులను పెక్కురను స్మరించితిని. ముఖ్యముగా మీ అమ్మను, నిన్ను తలచుకొంటిని. తరువాత కొంత సేపటికి ఉదయమున వార్తవచ్చినది. - మీ అమ్మను పట్టుకొని జైలుకు తీసికొని వెళ్ళిరని. అది నా కింపైన ఉగాదిబహుమానము. ఇట్లుజరుగునని ఎంత కాలమునుండియో అనుకొనుచున్నాను. అమ్మ పూర్తిగా సుఖముగాను, సంతుష్టితోను, ఉండుననుటకు సందేహములేదు. + +కాని నీవు ఒంటరివి అయితివి. పక్షమునకొకమారు నీవు అమ్మను చూడవచ్చును. పక్షమున కొకమారు నీవు నన్ను చూడవచ్చును. మా సందేశము లొకరివి ఇంకొకరితో చెప్పవచ్చును. అయితే కాగితము, కలము తీసికొని నేను కూర్చుందును నిన్ను, తలచుకొందును. అప్పుడు నీవుసన్న సన్నగా నాపజ్జకువత్తువు. మన మెన్నియో విషయములనుగూర్చి ప్రసంగించుకొందము. గత కాలమునుగూర్చి కలలుకందము. గత కాలము కన్న భావికాలమును గొప్పగాచేయుటకు మార్గములు కనుగొందము. కాబట్టి ఈ సంవత్సరాదిదినమున మనము దృఢసంకల్పము చేసికొందము. ఈసంవత్సర మవసానదశకు వచ్చిఅంత మొందుటకు పూర్వమేమనము భావినగూర్చి కన్న కలలను వర్తమానమునకు దగ్గరగా తీసికొని రాగలుగుటకు సంకల్పము చేసికొందము, ఇండియా గత చరిత్ర కొక దేదీప్యమానమగు పుటను చేర్చగలుగుటకు సంకల్పము చేసికొందము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b50e46edd353229ba02700aefa6bc8182fded079 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +2

+చరిత్ర మనకేమి బోధించును?

+ +చిట్టీ. నీకు నే నేమి వ్రాయను? ఎక్కడ మొదలు పెట్టను? గత కాలముకు స్మరించినంతనే అసంభ్యాకములగు చిత్రములు నామనస్సులో పరుగులుదీయును. కొన్ని చిత్రములు మిగతవానికన్న ఎక్కువకాలము నిలుచును. అవి నాకు ప్రియమైనవి. వానినిగురించి నేను మననము చేయ ప్రారంభింతును. అనుకొనకుండనే గతసంఘటనలను నేటి సంఘటనలతో పోల్చుచును. అందుండి నాకు మార్గదర్శకముగా నుండు ఉపదేశములను కనుగొనుటకు ప్రయత్నింతును. కాని మానవునిమనస్సు ఎంతటి వింత కలగూరగంప? సంబంధములేని ఆలోచనలు, క్రమము తప్పిన చిత్రములు దానినిండ యుండును. అది ఒక క్రమములో చిత్రపటము లమర్చిని ఒక చిత్రశాలవంటిది. అయితే తప్పు పూర్తిగామనది కాదు. మనలో పెక్కురము తమ మనస్సులలో జరిగిన కార్యము లొక క్రమపద్ధతిని ఇంతకన్న చక్కగా నమర్చుకొనగలముకాని ఒక్కొక్కప్పుడు ఆకార్యము లెంతో వింతగా క్లిష్టముగా నుండి ఏక్రమపద్ధతిలోను ఇముడవు. + +ప్రపంచము నెమ్మదిగానై నను నిస్సందేహముగా నభివృద్ధిజెందిన దనియు, సామాన్య అల్పజంతువులు పరిణమించి పెద్ద జంతువులుగా మారినవనియు, చివరకు ఉత్తమజంతువగు మానవుడు వచ్చినాడనియు మేధాశక్తివలన నితరజంతువులను మించినాడనియు చరిత్ర మనకు భోధించవలయునని ఇదివరలో నీకు వ్రాసి యుంటినని నా యూహ. అనాగరికస్థితినుండి నాగరిక స్థితికి మానవుడు అభివృద్ధి చెందివచ్చుటయే చరిత్ర చెప్పవలసిన యంశమందురు. జనులందరును కలిసి మెలసిపని. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bca61f08a01fdb932670579e8a4fbbdab2b357c4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +చేయవలెనను భావము - అనగా సహకారభావము ఎట్లు వృద్దియైనదో నేను కొన్ని యుత్తరములలో వ్రాసియుంటిని. లోకకళ్యాణముకొరకు మనమందరముకలిసి పనిచేయుట మనయాదర్శముగా పెట్టుకొనవలయుననియు కొన్ని లేఖలలో నేను నీకు తెలియజేసితిని. కాని ఒక్కొక్కప్పుడు పెద్దచరిత్రభాగములను చూచినప్పుడు ఈఆదర్శము ముందడుగువేసినదా యని సందేహము కలుగును; మనము నాగరీకులము, అభివృద్ధి చెందితిమి అని చెప్పుటకు నోరాడదు. నేడు సహకారలోపము కావలసినంత యున్నది. స్వార్థపరత్వముతో ఒక దేశ మింకొకచేశముపైని, ఒకజాతి యింకొక జాతిపైనిబడి పీడించుచున్నవి. ఒకమానవు. డింకొక మానవుని లోబరుచుకొని లాభమందుచున్నాడు. కోట్లకొలది సంవత్సరముల యభివృద్ధి యనంతరమున మన మిట్టి హీనస్థితిలో, లోపములతో నున్నప్పుడు వివేకము, విజ్ఞానముగల మానవులవలె సంచరించుట నేర్చుకొనుటకు మరెంతకాలముపట్టునో ? ఒక్కొక్కప్పుడు, మన కాలమున కంటెను మెరుగుగా కనిపించు గత కొలము గురించి మనము చరిత్రలో చదువుదుము. అప్పటివారెక్కువ విజ్ఞానవంతులుగను, నాగరీకులుగను కనిపింతురు. ఇది చదివినప్పుడు మనలోకము ముందుకు పోపుచున్నదో, వెనుకకు పోవుచున్నదో చెప్పుట సందేహాస్పదముగా నుండును. గతకాలమున మన దేశచత్రలో, నిస్సంశయముగా, దీవ్యత్ ఘట్టములు కలవు. నేటికాలమునకన్న నన్నివిధముల నుత్తమమైనవి. . + +పలుదేశములలో గతకాలమున దివ్యఘట్టము లున్నమాట వాస్తవమే - ఇండియాలో, ఈజిప్టులో, చీనాలో, గ్రీసులో, ఇంకను ఇతర దేశములలో. ఈ దేశములలో అనేకము హీనస్థితికి పడిపోయిన మాట కూడ వాస్తవమే. ఇట్లు జరిగినప్పటికిని మన మదైర్యము జెందరాదు, ప్రపంచము విపులమైనది. కొంతకాలముపాటు ఒకదేశము ఉచ్ఛస్థితికి వచ్చినను. నీచస్థితికి పడిపోయినను దానివలన లాభముగాని, నష్టముగాని మొత్తము ప్రపంచమునకు ఉండదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de13ebc0008908b5c2211dae472e4f3883204958 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మనము గొప్పతనమునకుదారిచూపు ఈపరమధర్మమును విస్మరించితిమి. అందువల్లనే పతితుల మైతిమి. కాని మరల నేడు దానిఛాయలు పొడగట్టు చుస్నవి. దేశమునందు కదలిక పుట్టినది. పురుషులు, స్త్రీలు, బాలురు, జాలికలు చిరునవ్వుతో మాతృదేశవిముక్తికై కష్టములను, బాధలను గణించ కుండ ముందంజవేయుట చూచిన ఎంత యాశ్చర్యకముగా నుండును ! వారుమందహాసము చేయవలసినదే. సంతోషముగా నుండవలసినదే. మహదుద్యమమున పాల్గొను ఆనందము వారిదికాదా ! అదృష్టవంతులకు త్యాగానందముకూడ రాగలదు. నేడు మనము ఇండియా సంకెళ్లు సడలించుటకు ప్రయత్నించుచున్నాము. అది మహత్కార్యము. అంత కన్న మహత్కార్యము మానవకోటి శ్రేయస్సుకొరకు పనిచేయుట. బాధను, దుఃఖమును పారదోలుటకు మానవకోటి చేయుచున్న పోరాటములో మన పోరాట మొక భాగమని మనము భావించుచున్నాము కాబట్టి లోకకల్యాణమునకు చేతనైనంతవరకు మనమును సహాయము చేయుచున్నట్లు భావించుకొని సంతసింపవచ్చును. + +అంతదనుక నీవు ఆసందభవనములో కూర్చుండుము. మీ అమ్మ మలక్కా చెరసాలలో కూర్చుండును. నేనీ నాయినీ చెరసాలలో కూర్చుందును. ఒకరినొకరము చూచుకోలేకపోతిమిగదాయని అనుకొనుచుందుము కదూ? మనము ముగ్గురము మరల కలిసికొనబోవు రోజును తలుచుకొనుము. ఆ రోజు ఎప్పుడు వచ్చునాయని నేను కనిపెట్టుకొని యుందును. ఆ యాలోచనలవల్ల నా గుండెలో బరువు తగ్గినట్లుండును. నాకుత్సాహము కలుగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0032.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0032.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95b0db7f53ccb27c51f48753241a01f9bb21fe7e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0032.txt" @@ -0,0 +1 @@ +పెద్దమార్పు ఇండియాకు వచ్చినపిమ్మట, ఇండియా స్వాతంత్ర్యమును సాధించిన పిమ్మట మనము చేతులు కట్టుకొని కూర్చుండ వీలులేదు. ఈ లోకమున ప్రాణమున్న ప్రతిజీవియు మారుచునేయుండును. దినమునకు దినము, నిమిషమునకు నిమిషము ప్రకృతి సర్వమును మారును. ప్రాణము పోయిన జీవి మార్పుచెందదు. కదలక మెదలక పడియుండును. నదీ జలము ప్రవహించుచుండును. దాని నడ్డిన మురిగిపోవును. మానవుని జీవితముకూడ అంతే. జాతిజీవితము కూడ అంతే. మన కిష్టమున్నను లేకున్నను ముసలితనము వచ్చును. శిశువులు చిన్నపిల్ల లగుదురు. చిన్న పిల్లలు స్త్రీలగుదురు. స్త్రీలు ముదుసలు లగుదురు. ఈమార్పులను మనము సహించియుండవలసినదే. కాని ప్రపంచము మారునని ఒప్పుకొననివారు పలువురున్నారు. వారు తమమనస్సులను మూసికొని బీగము వేసికొందురు. నూతనాభిప్రాయములను వారు సమీపమునకు రానీయరు. స్వతంత్రముగా ఆలోచించుటకు వారు భయపడుదురు. కాని పర్యవసాన మేమి ? ఇట్టివా రున్నప్పటికిని ప్రపంచము కదలిపోవుచునేయున్నది. మారుచున్న పరిస్థితులలో ఇముడని యట్టివారును, వారివంటివారును ఉన్నారుకాబట్టి అప్పుడప్పుడు ఉత్పాతములు సంభవించుచున్నవి. పెద్ద విప్లవములు పుట్టుచున్నవి. నూటనలుబది సంవత్సరముల క్రితము రేగిన ఫ్రెంచి విప్లవము, పదమూడు సంవత్సరముల క్రితము రేగిన రష్యన్ విప్లవము అట్టివే. ఆ విధముగానే మనదేశమునందును నేడుమనము విప్లవముమధ్యనున్నాము. మనకు కావలసినది స్వాతంత్ర్యమే. కాని మనకు కావలసిన విషయము లింకను ఉన్నవి. మురుగుగుంటలను బాగుచేసి స్వచ్ఛజలము నంతటను ప్రవేశ పెట్టవలసియున్నది. మనము మన దేశమునుండి మాలిన్యమును, దారిద్ర్యమును, దుఃఖమును తుడిచివేయవలెను. మనము చేయబూనిన ఘనకార్యములను గురించి ఆలోచించి సహకారముచేయుటకు పలువురి మనస్సులు సమ్మతించుటలేదు. చేతనైనంతవరకు అట్టివారి మనస్సుల నంటియున్న బూజునుకూడ మనము తుడిచివేయవలెను. మనము చేయ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0033.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0033.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06c7b8524e9adc124c63e4729368b942afde3413 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0033.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +బూనినది గొప్ప పని. వెంటనే జరుగదు. కొంతకాలము పట్టునేమో! అయినా అథమపక్షము, దానిని కొంచెము ముందుకు నెట్టుదము-ఇంకిలాబ్ జిందబాద్! + +మన విప్లవగేహాళిపై మన మిప్పుడు నిల్చియున్నాము. భావికాలమున నేమి జరుగనున్నదో చెప్పలేము. మన కష్టములకు మంచి ప్రతిఫలము వర్తమానమునందు సైతము మసకు ముట్టినది. హిందూదేశ స్త్రీలను పరికించుము. ఈ పోరాటమున వారెంత గంభీరముగా ముందంజ వేసికొనిపోవుచున్నారో ! శాంతముతో కూడిన ధైర్యము, స్థైర్యము - వారెట్లు ఇతరులకు మార్గదర్శకులై యున్నారో. ఇక ఘోషామాట-మన ధీరురాండ్రగు సౌందర్యవతులను మరుగుపరచిన ఘోషా, వారికిని, వారి దేశమునకును చేటు తెచ్చిన ఘోషా- అది ఇప్పుడు ఎక్కడ నున్నది ? ప్రాతకాలమునాటి వస్తువులను జాగ్రత్త పెట్టు వస్తుప్రదర్శనశాలల బీరువాలలో తలదాచుకొనుట కది చల్లగా జారుచున్నది కాదా ? + +పిల్లలను - బాలబాలికలనుకూడ పరికించుము - ఆ వానర సేనలు, ఆ బాలసభలు, ఆ బాలికాసభలు. ఈ పిల్లల తల్లిదండ్రులు పెక్కురు వెనుక భీరువులవలెను, బానిసలవలెను ప్రవర్తించియుండవచ్చును. కాని మన తరమునందలి బాలబాలికలు బానిసత్వమును, భీరుత్వమును సహింప లేరనుమాట ఎవరు సందేహింప సాహసింతురు ? + +ఈవిధముగా పరిపవర్తనచక్రము తిరుగుచుండును. క్రిందకువచ్చిన వారు పైకి పోవుదురు. పైకి వచ్చినవారు క్రిందికి పోపుదురు. మన దేశమున నాచక్రము ఇదివరలోనే తిరుగవలసినది. కాని ఈ మారు మనము దానిని గట్టిగా త్రిప్పి వదలితిమి. ఎవ్వరును దాని నాపలేరు. + +ఇంకిలాబ్ జిందబాద్ ! \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad566f26d7eacbb40157f60100ec8ebff0d8d582 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ + +4

+ఆసియా : యూరోపు

+ +ప్రతివస్తువును నిరంతరమును మారుచుండునని వెనుకటిజాబులో నేను చెప్పియుంటిని. అసలు చరిత్ర యనగా నేమి? — పరివర్తన వృత్తాంతమేగదా! గతకాలమున కొద్ది మార్పులే జరిగియున్నట్లయిన, వ్రాయదగ్గ చరిత్ర కొద్దిగానే యుండెడిది. + +మనము బడులలోను, కళాశాలలలోను నేర్చుకొను చరిత్ర సామా న్యముగా హెచ్చుగా నుండదు. ఇతరుల సంగతి నాకు అట్టే తెలియదు. కాని నా సంగతి చెప్పవలసివచ్చిన ఆదిలో నేను నేర్చుకొన్న చరిత్ర బహుకొద్ది, హిందూ దేశచరిత్రను కొద్దిగా, బహుకొద్దిగా నేర్చుకొంటిని. ఇంగ్లాండు దేశ చరిత్ర కొద్దిగా నేర్చుకొంటిని. నేను నేర్చుకొన్న హిందూ దేశచరిత్రయైనను చాల భాగము తప్పు లేదా వికృత రూపము ధరించినది. దానిని వ్రాసినవారు మన దేశముపై సవతితల్లి ప్రేమ కలవారు. ఇతరదేశముల చరిత్రను గురించి నేను నేర్చుకొన్నది అంతంత. కళాశాలను వదలిపెట్టిన పిమ్మటనే యథార్థ చరిత్రమును కొంత నే సభ్యసించితిని. అదృష్టవశమున నా జ్ఞానమును వృద్ధిచేసికొనుటకు సావకాశము నాకు నా కారాగారవాస మొసగెను. + +ఇండియా ప్రాచీననాగరికతను గురించియు, ద్రావిడులను గురించియు, ఆర్యుల యాగమనమును గురించియు ఇదివరలో నీకు వ్రాసిన జాబులలో చెప్పియుంటిని. ఆర్యులరాకకు ముందున్న కాలమునుగురించి నేను వ్రాయలేదు. నాకు దానిని గురించి అట్టే తెలియదు. ఈ మధ్యను కొద్ది సంవత్సరములకు లోపుగనే, మిక్కిలి ప్రాచీన నాగరికతా శిథిలములు ఇండియాలో కనుగొనబడినవన్న విషయము నీ కుత్సాహము కలిగించవచ్చును. ఇవి ఇండియాకు వాయవ్యదిశను 'మొహంజొదారొ అనే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8edfafcbd453f0735b3f19a9f1ba85bc8b8f768 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +పరిమాణమునుబట్టి ఆసియా గొప్పదనియు, యూరోపు పరిగణింపదగ్గది కాదనియు అర్ధము చేసికొనరాదు. ఒక మానవుని యొక్కగాని, దేశముయొక్క గాని ఘనతను నిర్ణయించుటకు పరిమాణము తుచ్ఛసాధన మగు చున్నది. ఖండములలో కెల్ల చిన్నదైనను యూరోపు నేడు ఉన్నత స్థితిలో నున్నదని మనకు తెలియును. ఆఖండమందలి దేశము లనేకములకు దివ్యమగు చరిత్రభాగము లుండినవనికూడ మనకు తెలియును . ఆదేశములలో గొప్పశాస్త్రజ్ఞులు పుట్టిరి. వారు కొత్త విషయములు కనిపెట్టుటవల్లను, నూతనసాధనములుకల్పించుటవల్లను మానవ నాగరీకమును అత్యుచ్ఛస్థితికి తెచ్చిరి. కోట్లకొలది స్త్రీ పురుషుల జీవితభారమును తగ్గించిరి. ఆదేశములలో గొప్ప గ్రంథకర్తలు, తత్త్వజ్ఞులు, చిత్ర కారులు, గాయకులు, కార్యశూరులు ఉద్భవించిరి. యూరోపు ఘనతను ఒప్పుకొనకుండుట తెలివితక్కువ.. + +కాని ఆసియాఘనతను మరచిపోవుటకూడ అంతటితెలివితక్కువే. యూరోపు తళుకుబెళుకులు కొద్దిగాచూచి మనము మోసపోయి, గతమును విస్మరించవచ్చును. ఆసియాలోనే తత్త్వజ్ఞులు తలచూపిరి. లోకమున వారిప్రభావ మప్రతిమానమైనది. ప్రధానమతములను స్థాపించిన ఆచార్యపురుషులు వారు. ఈ విషయము మనము మరచిపోరాదు. నేడున్న మతము లన్నింటికన్న ప్రాచీనమైన హిందూమతమునకు జన్మభూమి ఆసియా, నేడు చీనా దేశములోను, జపాను, బర్మా, టిబెట్టు, సిలోను చేశములలోను కాలు నిలువద్రొక్కుకొన్న సోదరమతము బౌద్దముకూడ ఆసియాలో జన్మించినదే. యూదుల మతము, క్రైస్తవమతముకూడ ఆసియాలో పుట్టినవే. ఆసియాకు పశ్చిమతీరమందున్న పాలస్తీనాలో అవి తలయెత్తినవి. పారశీకుల మతమగు జొరోష్ట్రియన్ మతము పర్షియాలో ప్రారంభమైనది. అరేబియా దేశములోని మక్కా పట్టణమున మహమ్మదు ప్రవ క్త జన్మించెను. కృష్ణుడు, బుద్ధుడు, జొరాష్ట్రరు, క్రీస్తు, మహమ్మదు, చీనా దేశ తత్త్వజ్ఞులగు కంప్యూసియసు, లావోచే - ఆసియాలో పుట్టిన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2c28b5807763498d3dcbc48a002fe501a09475c --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +తత్త్వజ్ఞుల పేళ్ళతో పేజీలు నింపవచ్చును. ఆసియాలోని కార్యవాదుల పేళ్ళతోకూడ పేజీలు నింపవచ్చును. ప్రాతకాలములో ఈ మన ప్రాతఖండము ఎంత గొప్పగా, వీర్యవంతముగా నుండెడిదో ఇంకను అనేక విధములుగా నేను చెప్పగలను. + +కాల మెట్లు మారినదో ! మన కన్నులయెదుట కాలము మరల మారుచున్నది. సామాన్యముగా శతాబ్దులగుండ చరిత్ర మెల్లగాపనిచేయుచు పోవును. అప్పుడప్పుడు తొందరగా పోవుట, ఉత్పాతము పుట్టుటకూడ కద్దు. అయినను నేడు ఆసియాలో అది తొందరగా పోపుచున్నది. - ధీర్ఘ నిద్రనుండి ఈ ప్రాతఖండము మేల్కొనుచున్నది. ప్రపంచము దానిని పరికించుచున్నది. ఎందుకనగా భావికాలమున ఆసియా ప్రాముఖ్య మధికముగా వహింపబోవుచున్నదని యందఱికిని తెలియును, + +5

+ప్రాతనాగరికతలు : మన వారసత్వము

+ +వారమునకు రెండుసారులు బాహ్యప్రపంచవర్తమాసములు కొన్ని హిందీవార్తాపత్రికయగు “భారత్" మాకందిచ్చుచుండును. మలక్కా చెరసాలలో అమ్మను సరిగా చూచుటలేదని నిన్న ఆ పత్రికలో చదివితిని. నాకు కొద్దిగా కోపము వచ్చినది. మనస్సు వికలమైనది. " భారత్ "లో ప్రకటించిన వదంతి యథార్థము కాదేమో? దానినిగురించి సందేహములో పడుటకూడ మంచిది కాదు. ఆత్మార్థము, బాధ, ఇబ్బంది సహించుట సులభమే. అది అందఱికిని మంచిదే. లేకున్న మనము మరీ మెత్తని మనస్సుకల వారమగుదుము. ప్రేమాస్పదులగు మనవారు పడుచున్న బాధలను తలచుకొనుట - అందు ముఖ్యముగా మన మేమియు చేయలేని స్థితిలో నున్నప్పుడు సులభమునుకాదు, సుఖకరమునుకాదు. “భారత్" \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7cff89daf732638e6a2d7d336a4e01ff8855c83 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" @@ -0,0 +1 @@ +ఈజిప్టునుగూర్చియు, క్రీటులోని ప్రాచీననగరమగు క్నోస్సోస్‌ను గూర్చియు కొద్దిగా ఇదివరలో నీకు వ్రాసియుంటిని. ప్రాచీన నాగరికతలు ఈ రెండు దేశములలోను, నేడు ఇరాక్ , లేదా మెసపొటేమియా అని పిలువబడు దేశములోను, చీనాలోను, ఇండియాలోను, గ్రీసులోను వేళ్ళు తన్నినవని చెప్పియుంటిని. మిగతవానికన్న గ్రీసుకొంచెము ఆలస్యముగా వచ్చియుండును. కాన ఇండియాలోని నాగరికత సాటినాగరికతలు గల ఈజిప్టు, చీనా, ఇరాక్ నాగరికతలతో వయస్సున సమానమగుచున్నది. ప్రాచీన గ్రీసుదేశముసైతము వీనిచెల్లెలే. ఈ ప్రాచీన నాగరికత లేమైనట్లు ? క్నోస్సోస్ నామమాత్రావశిష్టమైనది. సుమారు 3000 సంవత్సరములకు పూర్వమే అది అంతరించినది. చిన్నదైన గ్రీసునాగరికతకు సంబంధించిన ప్రజలు వచ్చి దానిని నాశముచేసిరి. ఈజిష్టయొక్క ప్రాచీననాగరికత వేలకొలది సంవత్సరములు దివ్యముగావెలిగి అంతరించినది. గొప్ప పిరమిడులు, స్పింగ్సువిగ్రహము, గొప్ప దేవాలయముల శిథిలములు, రక్షితమానవకళేబరములు మున్నగునవి తప్ప నాగరిక చిహ్నము లేమియు మిగులలేదు. ఈజప్టుదేశ మక్కడనే యున్నది. . నైలునది పూర్వమువలె ప్రవహించుచునే యున్నది. ఇతర దేశములందువలెనే స్త్రీ పురుషులందు నివసించియున్నారు. కాని నేడు నివసించు ప్రజలకును, వారి దేశముయొక్క ప్రాచీననాగరికతకును సంబంధము తెగిపోయినది, ఇరాక్, పర్షియాదేశములమాట — ఎన్ని సామ్రాజ్యము లందు వెలిసినవి కావు? ఒకదానివెనుక నొకటి అంతరించినవికావు . ప్రాచీనతమమైన పేళ్లు చెప్పిన చాలును - బాబిలోనియా, అస్సీరియా, చాల్ డియా మహానగరములగు బాబిలన్ , నినేవాలమాట. బై బిలులోని ప్రాతనిబంధనలో ఈ ప్రజల వృత్తాంతము కలదు. కొంతకాలమైనపిమ్మట, ప్రాచీనచరిత్ర కాకరమైన ఈ భూమిలో ఇతర సామ్రాజ్యములు వర్ధిల్లినవి. తరువాత వర్ధిల్లుట మానినవి. ఇక్కడ బాగ్దాదు ఉండెను. — అరేబియన్ రాత్రుల కథలలోవచ్చు అద్భుతనగరము. కాని సామ్రాజ్యములు వచ్చును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0041.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0041.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a4820d8ba8235f73fcdbdab25002f04eb4211ee --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0041.txt" @@ -0,0 +1 @@ +దేశములందును మార్పులు వచ్చినప్పటికిని, యుద్ధములు, దండయాత్రలు సంభవించినప్పటికిని ప్రాచీన నాగరీకతంతువు ఒక్క బిగినిసాగిపోయినది. ఈ రెండుదేశములును తమ యుచ్చస్థితి నుండి చాలవరకు జారినమాట వాస్తవమే. దీర్ఘ కాలము గడచుటవల్ల ప్రాచీన విజ్ఞానములపై కుప్పలుగా దుమ్మును, ఒకప్పుడు మాలిన్యమునుకూడ పడినమాట వాస్తవమే. అయినప్పటికిని అవి నిలిచియున్నవి. ప్రాచీన హిందూనాగరికత నేడుకూడ హైందవజీవితమున కాధారముగానున్నది. నేడు ప్రపంచముననూతనపరిస్థితు లేర్పడినవి. పొగయోడలు, రైళ్లు, కర్మాగారములు వచ్చుటవల్ల ప్రపంచ స్వరూపమే మారిపోయినది. ఇండియాస్వరూపమునుకూడ అవి మార్చ వచ్చునేమో, అప్పుడే మార్చుచున్నవికూడ, ఐతే చరిత్ర ఉదయించినది మొదలు మన కాలమువరకు, దీర్ఘయుగములగుండ నిరంతరాయముగ సాగినహైందవవిజ్ఞాన నాగరికతను తలచుకొన్న, ముచ్చటగానే కాదు, విస్మయజనకముగకూడ ఉండును. ఒక విధముగా చూచినఇండియాలోనున్న మనము ఆ వేలకొలది సంవత్సరములకు వారసులము. బ్రహ్మావర్త మనియు, ఆర్యావర్త మనియు, భారతవర్ష మనియు, హిందూస్థాన మనియు పేరుగడించిన సుక్షేత్రములలోనికి వాయవ్య కనుమలగుండా దిగిన ప్రాచీనులవంశవృక్షములోనివారమే బహుశామనము. కొండకనుమల గుండ దిగి ఈ క్రొత్తదేశమునకు వారు నడిచివచ్చుచుండుట నీకు కనబడుటలేదూ ? థైర్యముతో, తెగువతో ఏమి రానున్నదో యని భయపడక ముందుకు పోవుటకు వారు సాహసించిరి. మృత్యు వే తటస్థించినను వారు లెక్క చేయలేదు. చిరునగవుతో దాని నెదుర్కొనిరి. జీవితముపై వారికి ప్రీతి మెండు. భయము లేకుండుట, అపజయము విపత్తులు వచ్చినప్పుడు మనోవైకల్యమును జెందకుండుటవల్లనే జీవితసుఖముల ననుభవించవచ్చునని వారెరుగుదురు. భయరహితులవద్దకు అపజయమును, విపత్తులునురావు. ఆ మనపూర్వికులను, దూరబంధువులను ఒకమారు తలచుకొనుము. నడిచినడిచి వచ్చి, సముద్రమును చేరుటకు గంభీర \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0043.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0043.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c809839815010e0827b88765a67874c319794c5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0043.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +వెనుకటి జాబులో యూరోపు, ఆసియాల భేదసాదృశ్యములను గమనించితిమి. ప్రాతయూరోపును – ఒకమారు కొంచెము చూతము. చాలకాలమువరకు యూరోపనగా మధ్యధరాసముద్ర ప్రాంతములందున్న దేశములనియే యభిప్రాయము. ఆ రోజులలో యూరోపు ఖండమందలి యుత్తరదేశములనుగూర్చి చెప్పు ఆధారము లేమియులేవు. జర్మనీ, ఇంగ్లాండు, ఫ్రాంసు దేశములలో అనాగరికజాతులు నివసించుచుండిరని మధ్యధరాసముద్రప్రాంత జనులు ఊహించుచుండిరి. అసలు +ప్రారంభమున, నాగరీకము తూర్పు మధ్యధరా ప్రాంతములలోనే నెల కొనినదని యూహింపబడుచున్నది. ఈజిప్టును (ఇది ఆఫ్రికాలోనున్నది సుమా, యూరోపులో కాదు.) క్నోస్సోసును ప్రపథమమున ముందంజ వేసిన దేశములు. క్రమక్రమముగా ఆసియా నుండి ఆర్యులు పడమటి దిక్కునకు బహుసంఖ్యాకులుగా వచ్చిపడి, గ్రీసుమీదను, సమీపదేశముల మీదను దండయాత్రలు సాగించిరి. వీరే ఆర్యులగు గ్రీకులు. వీరినే మన మెరుగుదుము. ప్రాచీన గ్రీకులని మెచ్చుకొనుచున్నాము, బహుళా అంతకుముందు ఇండియాలో ప్రవేసించిన ఆర్యులకును, వీరికిని మొదట అధిక భేదములు లేవని నే ననుకొందును. తరువాత భేదములు ప్రవేశించి యుండవలెను. క్రమక్రమముగా ఆర్యుల ఈ రెండు శాఖలును అంతకంత కెక్కువగా వేరుపడిపోయినవి. అప్పటికే ఇండియాలోనున్న, అంతకన్న ప్రాచీనమైన, నాగరికత ఇండియాకువచ్చిన ఆర్యులపై తన ప్రాభవమును చూపినది. అది ద్రావిడుల నాగరికత కావచ్చును. లేదా మొహెంజోదారో వద్ద నేడు మనము చూచు శిథిలములకు సంబంధించిన నాగరీకావశేషము కావచ్చును. ఆర్యులు ద్రావిడులనుండి ఎన్నో విషయములు నేర్చు కొనిరి. వారి కెన్నో విషయములు నేర్పిరి. అట్లే ద్రావిడులు ఆర్యులనుండి ఎన్నో విషయములు నేర్చుకొనిరి. వారి కెన్నో విషయములు నేర్పిరి. ఈ విధముగా వా రుభయులునుకలిసి ఉమ్మడిగా ఇండియాలో విజ్ఞానమును సృష్టించిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4441d8ccc00952d93d864a03b879c323ce82d08f --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ఇట్లే ఆర్యగ్రీకులు గ్రీసుకు వచ్చినప్పుడు అచ్చట క్నోస్సోస్ యొక్క ప్రాచీన నాగరికత వర్దిల్లుచున్నది. వారిపై ఈ నాగరికత తన ప్రభావము నధికముగా చూపియుండవలెను. అయినను, వారు క్నోస్సోసును నాశనముచేసిరి. దాని బాహ్యనాగరికతను హెచ్చుభాగము నాశనముచేసిరి. దాని శిథిలములపై తమ నాగరికతను నిర్మించుకొనిరి. ఆ రోజులలో ఆర్య ఇండియనులును, ఆర్య గ్రీకులును మోటుగా నుండి రనియు, యుద్ధప్రవీణులనియు మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. వారు వీర్యవంతులు. వారికి తటస్థించిన దేశములో ఎక్కువ నాగరీకులైన ప్రజలుండి వారు మెత్తనివారైనచో వారిని నాశనము చేయుచుండిరి. లేదా వారిని తమలో కలుపుకొనుచుండిరి. + +క్రీస్తు పుట్టుటకు సుమారు 1000 సంవత్సరముల ముందు క్నోస్సోస్ నాశనముచేయబడెను. క్రొత్తగా వచ్చిన గ్రీకులు గ్రీసులోను, తత్ప్రాంత ద్వీపములలోను స్థిరనివాసము లేర్పరుచుకొనిరి. సముద్ర మార్గముగుండా ఆసియామైనరు పశ్చిమతీరమునకును, దక్షిణ ఇటలీకిని, సిసిలీకిని. ఫ్రాంసు దక్షిణమునకు సైతము వారు వెళ్ళిరి. ఫ్రాంసులోని మార్సైల్సు పట్టణమును వారు స్థాపించిరి. కాని బహుశా వారు వెళ్ళు టకు ముందే ఫొనీషియను లచట నివాస మేర్పాటుచేసికొని యుందురు. నీకు జ్ఞాపకమున్నదో లేదో.. ఫొనీషియనులు ఆసియా మైనరులోని ఒక గొప్ప నావికజాతివారు. వర్తకమునకై వారు నాలుగు దిక్కులకు వెళ్లు చుండిరి. ఇంగ్లాండు అనాగరిక దేశముగానున్న ఆ రోజులలో, జిబ్రాల్టరు జలసంధి ద్వారా పోవుట ప్రమాదకరమైనప్పటికిని, వారు ఇంగ్లాండు సైతము చేరిరి. + +గ్రీసు దేశములో ప్రఖ్యాత నగరములు వెలిసినవి : ఏథెన్సు, స్పార్టా, థీబ్సు, కోరింత్. గ్రీకులనే హెల్లనీ లందురు. వారి తొలినాళ్ళ ముచ్చటలు రెండు మహాకావ్యములలో వర్ణింపబడినవి. అవి "ఇలియడ్" “ఓడిస్సె" అను పేర్లుగలవి. వీనిని గురించి నీకు కొంచెముగా తెలియును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..393289243e83f969c7ea810121a2c0ceccde8735 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +గదా. అవి మన రామాయణ మహాభారతములవంటివే. అంధకవియగు హోమరు వానిని రచించెను. పారిస్ అనువాడు హెలెన్ అను సుందరిని తన పట్టణమైన ట్రాయికి కొంపోయినట్లును, గ్రీకురాజులును, ప్రముఖులును ఆమెను తిరిగి వశపరుచుకొనుటకు ట్రాయిపట్టణమును ముట్టడించి నట్లును ఇలియడ్ చెప్పుచున్నది. ఒడిసస్(యులిసస్) అనువాడు ట్రాయి ముట్టడినుండి తిరిగివచ్చుచు చేసిన ప్రయాణములను "ఒడిస్సె" వర్ణించు చున్నది. ఆసియామైనరులో, తీరమునకు సమీపమున నీ ట్రాయి పట్టణ ముండెను. ఇప్పుడదిలేదు. ఆది అంతరించి యెంతోకాలమైనది. కానీ ఆ కవిప్రతిభ దాని కమరత్వ మిచ్చినది. + +హెల్లనులు (గ్రీకులు) త్వరత్వరగా (కొద్దికాలమే నీలిచిన) ఉచ్చస్థితి నందున్న కాలములో వేరొకజాతి చల్లగా తలయెత్తుచుండెను, తరువాత ఆ జాతి గ్రీసును జయించి దానిస్థానము నాక్రమించెను. ఈ కాలమునందే రోముపట్టణము ప్రతిష్ఠింపబడినదని చెప్పుదురు. ప్రపంచరంగమున పలువందల సంవత్సరములవరకు అది ముఖ్యపాత్రను ధరించలేదు. కాని శతాబ్దులకాలము యూరోపులో అగ్రస్థానము పొంది "ప్రపంచలక్ష్మి" యనియు, “శాశ్వత నగర" మనియు పేరొందిన గొప్ప నగరముయొక్క జనన వృత్తాంతమును మునము చెప్పుకొనక తప్పదు. రోముప్రతిష్ఠనుగూర్చి వింత కతలను చెప్పుదురు రీమస్, రోములస్ అను ఇద్దరు శిశువులను ఒక ఆడుతోడేలు తీసికొనిపోయి పెంచినట్లును, వారు రోమును ప్రతిష్ఠించినట్లును, ఇత్యాదిగా. నీ కా కథ తెలియునేమో! + +రోమునగరమును నిర్మించినప్పుడో, అంతకు కొంచెముముందో వేరొక నగరము నిర్మించబడినది. దీని పేరు కార్తేజీ. ఇది ఆఫ్రికా ఉత్తర తీరమందున్నది. దీనిని ప్రతిష్ఠించినది ఫోనీషియనులు, నముద్రముపై అధికారము చలాయించు గొప్పజాతిగా అది యభివృద్ధిచెందినది. దానికిని రోమునకును తీవ్రస్పర్ధలు చెలరేగినవి. యుద్ధము లెన్నో జరిగినవి. చివరకు రోముజయమునందినది. కార్తేజిని మూలమట్టుగ నాశనము చేసినది. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9acd985ab984cdaba9dd423e3d8823fe671f0560 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ + +8

+పడమటి ఆసియాలోని సామ్రాజ్యములు

+ +నిన్నను మమ్మందరిని చూచుట మంచిదయినది. కాని తాతను చూచునప్పుడు నా కెంతో విచారము కలిగినది. ఆయన నీరసముగాను, జబ్బుగాను ఉన్నట్లు కనిపించిరి. మరల పుష్టిగట్టి యథాస్థితికి వచ్చువరకు ఆయనను జాగ్రత్తగా కనిపెట్టి చూచుచుండుము. నిన్న నీతో సరిగా మాటాడలేకపోతిని. సమావేశ మంత కొద్ది కాలములో జరుగవలసి యున్నప్పు డెవరేమి చేయగలరు ? మనము కలవలేని సమావేశములకు, చెయ్యలేని ప్రసంగములకు బదులు ఈ ఉత్తరములను వ్రాయుచున్నాను. కాని ఇవి వానివంటివి కావుగదా ! ఈ నటన చిరకాలము నిలువజాలదు. కాని ఇట్టి నటనకూడ ఒక్కొక్కప్పుడు మంచిదే. + +ఇక మనము ప్రాచీనులవద్దకు పోదము. ఇప్పటివరకు ప్రాచీన గ్రీకులవద్ద నుంటిమి. ఈ కాలమున ఇతర దేశము లెట్లున్నవి? యూరోపులో నున్న యితర దేశములను గురించి మనము తెలిసికోవలసినది ఆట్టేలేదు. వానిని గురించి తెలిసికోదగ్గ విషయము లున్నట్లు లేదు. ఉన్నను నాకు తెలియవు. ఉత్తర యూరోపు యొక్క శీతోష్ణస్థితి బహుశా మారుచు ఉండవచ్చును. ఇందువల్ల క్రొత్త పరిస్థితు లేర్పడియుండ వచ్చును. నీకు జ్ఞాపకమున్నదేమో - ఎన్నో సంవత్సరములకు పూర్వము ఉత్తర యూరోపును, ఉత్తర ఆసియాయును శీతలముగా నుండెడివి. ఈ కాలమునకు హిమయుగ మని పేరు. పెద్ద హిమానీనదులు మధ్య యూరోపువరకు ప్రవహించెడివి. ఆ కాలమున బహుశా మానవుడు లేడేమో. ఒక వేళ ఉన్నను మానవత్వముకన్న పశుత్వమే ఆతనిలో ఎక్కువగా నుండెను. ఆ కాలమున హిమానీనదు లున్నవని యిప్పుడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41401ad5556e1d999510014274658daf0cae92b1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మన కెట్లు తెలియునని అనుకొనుచున్నావేమో. ఆ కాలములో పుస్తకములుగాని, గ్రంథకర్తలుగాని లేరు కాబట్టి ఆ విషయములు వ్రాసిన గ్రంథము లుండవు. కాని ప్రకృతి వ్రాసిన గ్రంథమున్నదని నీవు మరచి పోలేదనుకొందును. తన కొండలమీదను, రాళ్ళమీదను ప్రకృతి తన చరిత్రను తన పద్ధతి ప్రకారము వ్రాయును. చదువదలచినవారందు చదువు వచ్చును. ఆది యొక విధమగు స్వీయచరిత్ర. హిమానీనదులు వాని యునికిని తెలుపుటకు కొన్ని గుర్తులను వదలును. ఒకమారు వానిని గుర్తించుట తెలిసికొన్నచో మన మెప్పుడును పొరపాటుపడము. ఈ గుర్తులను తెలిసికోగోరినచో హిమాలయములలోగాని, ఆల్ప్సుపర్వతములలోగాని, ఇతర ప్రదేశములందుగాని యిప్పుడున్న హిమానీనదులవద్దకు వెళ్ళవలేను. ఆల్ప్సులలోని బ్లాంకుశిఖరము చుట్టును ఉన్న హిమానీ నదులను నీవు చూచియుంటివిగదా. కాని అప్పుడీ గుర్తులు నీ కెవరును చూపలేదు కాబోలును. కాశ్మీరులోను, హిమాలయములం దితరభాగములలోసు చక్కని హిమానీనదులు పెక్కులున్నవి. మనకు మిక్కిలి దగ్గర నున్నది పిండారీ హిమానీనది. ఆల్మోరా కది వారము దినముల ప్రయాణములో నుండును. నేను చిన్నపిల్లవాడనుగా నున్నప్పుడు - ఇప్పుడు నీకంటే చిన్నగా నున్నప్పుడు అక్కడి కొకమారు పెళ్ళితిని. ఆ దృశ్య మింకను కన్నులకు కట్టినట్లున్నది. + +చరిత్రను, గతకాలమును గురించి చెప్పుటకు బదులు హిమానీ నదులను, పిండారీని గురించి చెప్పుచున్నాను. నటనవల్ల వచ్చిన ఫలిత మది. నీవు నా యెదుట ఉన్నప్పుడు నీతో నేను మాటాడు విధముగా మాటాడుచున్నాను. అట్టి సందర్భములో మన మప్పుడప్పుడు హిమానీ నదులకో, ఇంకొక చోటికో షికార్లు పోవలేనుగదా, + +హిమానీనదులను గురించి చర్చించుటకు కారణము నేను హిమ యుగము పేరేత్తితిని కాబట్టి. మధ్య యూరోపులోనికిని, ఇంగ్లాండులోనికిని హిమానీనదులు వచ్చిన వనుటకు కారణము వానిగుర్తు లాదేశములలో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d440532627c021c9999f0a205c0570595cbd3c3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మనము చూడవచ్చును కాబట్టి. ప్రాతకొండలపై నవి కానవచ్చును. అప్పుడు మధ్యయూరోపు, ఉత్తరయూరోపు మిక్కిలి శీతలముగా నుండెనని దీనినిబట్టి మన మూహించవచ్చును. తరువాత ఆ దేశములు వేడియగుటచే హిమానీనదులు క్రమముగా తగ్గిపోయినవి. భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞులు - అనగా భూమిచరిత్రను పరిశోధించువారు ... శీతలయుగము పోయి ఉష్ణయుగము ప్రవేశించినదని చెప్పుదురు. అప్పుడు యూరోపు నేటి యూరోపుకన్న ఉష్ణముగా నుండెడిది. ఈ యుష్ణము కారణముగా యూరోపునం దంతటను అరణ్యములు దట్టముగా పెరిగెను. + +ఆర్యులు తమ సంచారములో మధ్యయూరోపునకుకూడ వచ్చిరి. అక్కడ ఆ కాలమున వారు చెప్పుకోదగిన కార్య మేమియు చేసినట్లు లేదు. కావున వారిని ప్రస్తుత ముపేక్షింతము. నాగరీకులగు గ్రీకులును, మధ్యధరా ప్రాంత ప్రజలును మధ్య యూరోపు, ఉత్తరయూరోపులందు నివసించువారిని అనాగరికులుగా ఈసడించుచుండిరని తోచును. కాని యీ "అనాగరికులు" వారి అడపులలోను, గ్రామములలోను ఆరోగ్యముగా వీరులబ్రతుకు బ్రతుకుచుండిరి. దక్షిణముననున్న నాగరికజాతులపై వచ్చిపడి వారి ప్రభుత్వమును తలక్రిందులు చేయుటకు, అనుకొనకుండ, తయారగుచుండినారు కూడ. కాని ఇది ఎంతో కాలము తరువాతగాని జరుగలేదుకాబట్టి ముందుగా దానిని మనము తలచుకొన నవసరములేదు . + +ఉత్తర యూరోపును గురించి కొద్దిగా మనకు తెలియునుగాని గొప్ప భూఖండములను గురించియు, కొన్ని దేశభాగములను గురించియు మన కసలే తెలియదు. కొలంబసు అమెరికాను కనుగొనె సని చెప్పుదురుకాని అంతకుముందు అక్కడ నాగరికత గల ప్రజలు లేరని కాదు. ఆ సంగతి ఇప్పుడిప్పుడు మనము తెలిసికొనుచున్నాము. ఏది యెట్లున్నను మనము ప్రసంగించుకొనుచున్న కాలమున అమెరికా యెట్లుండెడిదో మన కేమియు తెలియదు. ఈజిప్టు.. మధ్యధరాతీరము తప్ప మిగత ఆఫ్రికాఖండమునుగూర్చి మన కేమియు తెలియదు. ఈకాల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32c49d80491483a8c566ba7f755377b229ad964d --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +మున బహుశా ఈజిప్టుయొక్క ఘనమగు ప్రాచీననాగరికత క్షీణించు చున్నట్లున్నది. అయినప్పటికిని ఆ కాలమున నది మిక్కిలి యభివృద్ధి జెందిన చేశ మనక తప్పదు. + +ఆసియాలో ఏమి జరుగుచున్నదో ఇప్పుడు మనము చూతము. ఇచ్చట, నీ వెరుగుదువనుకొందునుగు, ప్రాచీన సాగరికతా కేంద్రములు మూడుండెను, మెసపొటేటయన్ కేంద్రము, ఇండియన్ కేంద్రము. చైనీసు కేంద్రము. + +మెసపొటేమియా, పర్షియా, ఆసియామైనర్లలో, ఆ తొలిరోజులలోనే, సామ్రాజ్యమువెనుక సామ్రాజ్యమువచ్చి తరలిపోయెను. అస్సీరియన్ సామ్రాజ్యము, మీడియన్ సామ్రాజ్యము, బాబిలోనియన్ సామ్రాజ్యము, తరువాత పర్షియన్ సామ్రాజ్యము, ఈ సామ్రాజ్యములు ఒకటితో నొకటి ఎట్లు పోరాడుకొన్నవో, లేదా కొన్నాళ్ల పాటు ఎట్లు అన్యోన్యముగా ఉన్నవో, ఒండొరుల వినాశమునెట్లు చేసుకొన్నవో ఆ వివరములలోనికి మనము దిగ నవసరములేదు. గ్రీకు నగరరాజ్యములకును, పడమటి ఆసియా సామ్రాజ్యములకును ఉండు భేదము నీవు గమనించవలెను. మిక్కిలి ప్రాచీనకాలమునుండియు ఈ దేశములలో ఒక గొప్పరాజ్యమో, సామ్రాజ్యమో వెలయవలయునని ఆకాంక్ష ఉన్నట్లున్నది. అంతకు ముందున్న ప్రాతనాగరికత దానికి కారణము కావచ్చును. లేదా యితర కారణము లుండవచ్చును. + +ఒక్క పేరును వినుటకు నీ విష్టపడవచ్చును. ఆ పేరు క్రోసస్. ఇతనిని గురించి నీ విదివరలో వినియుండవచ్చును. క్రోసస్ అంత ధనవంతుడగుట — ఇది ఇంగ్లీషులో ప్రసిద్ధలోకోక్తి, ఈతనిని గురించిన కథలుకూడ నీవు చదివియుండవచ్చును. అత డెంత ధనాఢ్యుడో ఎంతటి గర్వియో, ఎట్లు పరాభవింపబడెనో , లిడియా అను పేరుగల దేశమునకు క్రోసస్ రాజు. ఆసియాకు పడమటి తీరమున, నేడు ఆసియా మైనరున్నచోట ఈ లిడియా యుండెను. సముద్రము నంటియున్న దేశ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1dd66b2708d3bd3d9faec5c0916c625b2add723 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నా అలవాటు చొప్పున నేడు నక్షత్రము లుండగనే నేను లేచితిని. తెల్లవారుటకు ముందు గాలిలో ఏదో ఉండును. దానినిబట్టి తెల్లవారుచున్నదని మనము గ్రహింపవచ్చును. నేను కూర్చుండి చదువుకొను చుండగా, దూరమునందుండి కంఠధ్వనులు, కోలాహలము అంతకంత కతిశయించుచు వినిపించి ఉదయకాల ప్రశాంతిని చెడగొట్టినవి. అది సంక్రాంతి దినమని జ్ఞాపకము చేసికొంటిని. మాఘమేశోత్సవమున మొదటిదినమది. గొప్పదినము. త్రివేణీసంగమస్థలమున ప్రాతఃస్నానము చేయుటకు యాత్రికులు వేలకువేలు నడిచి వెళ్లుచున్నారు. గంగాయమునలును, (అంతర్వాహినిగాన) అగోచరమగు సరస్వతియును కలిసి త్రివేణీ సంగమ మేర్పడుచున్నది. నడుచుచు వారొకప్పుడు పాటలు పాడుచుండిరి; ఒకప్పుడు “గంగా మాయికి జై " అని జయధ్వనులు చేయుచుండిరి. నాయిని చెరసాలగోడలు దాటి వారి కంఠధ్వనులు నా చెవుల బడెను. బహుళ సంఖ్యాకుల నీ నదివద్దకు లాగుకు వచ్చినట్టియు, తాత్కాలికముగా వారు తమ దరిద్రమును, దుఃఖమును విస్మరించునట్లు చేసినట్టియు భక్తిప్రభావ మెట్టిదోగదా యనుకొంటిని. సంవత్సరము సంవత్సరము త్రివేణిలో స్నానము చేయుటకై ఎన్నివందల, లేదా ఎన్ని వేల సంవత్సరములనుండి యాత్రికులు వెళ్లుచున్నారోగదా యనుకొంటిని. మనుష్యులురావచ్చును. మనుష్యులు పోవచ్చును, రాజ్యములు, సామ్రాజ్యములు కొంతకాల మధికారము చలాయించవచ్చును. తరువాత భూత కాలములో అంతరించిపోవచ్చును. కాని ప్రాచీన సంప్రదాయము ఒకే విధముగా సాగిపోవుచుండును, తరతరములవారు దానిని శిరసా వహించుచుందురు. సంప్రదాయ సిద్ధమగు ఆచారములో మంచి చాలా ఉన్నది. ఒక్కొక్కప్పుడది. దుర్భరభార మగును. ముందు సాగి పోవుటకు మన కది యాటంకములు కల్పించును. + +అస్పష్టము, దూరము అగు భూతకాలముతో సంబంధము కలుపు అవిచ్ఛిన్నమగు ఈ గొలుసును తలుచుకొన్నాను. 1300 సంవత్సరముల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4cd2412d4fc2e889d1217c883ac3a521f22c113 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +క్రితము వ్రాసిన మేళముల వృత్తాంతములు చదువుకొన్నాను... అప్పుడు కూడ మేళములు ప్రాచీన సంప్రదాయమేసుమా - రమణీయముగా నుండును. కాని మనము ముందుకు పోదలచినప్పుడీ గొలుసు మనల నంటుకొనియుండును. సంప్రదాయబద్ధులమైన మనము చేయి కాలు కదుప లేము. భూతకాలముతో సంబంధము మనము నిలుపుకొనవలసినదే కాని మన పురోభివృద్ధికి ఆటంకముగానుండు సంప్రదాయమును మాత్రము విచ్చిన్నము చేయకతప్పదు. + +2500, 3000 సంవత్సరములకు పూర్వము ప్రపంచమెట్లుండెనో తెలిసికొనుటకు వెనుకటి మూడుత్తరములలోను ప్రయత్నించితిమి. నేను తేదీలను, సంవత్సరములను ఉదహరించలేదు. తేదీలు, సంవత్సరములు అన్న నా కిష్టములేదు. నీవుకూడ ఆ గొడవ పెట్టుకోకు. ప్రాచీన కాలమున నే సంవత్సరమున నేమి సంభవించెనో సరిగా తెలిసికొనుట కష్టము, పోనుపోను కొన్ని తేదీలు జ్ఞాపకముంచుకొనుట అవసరమగును. మనస్సులలో సరియైన క్రమమున జరిగిన సంగతుల నుంచుకొనుట కాతేదీ పనికివచ్చును. ప్రస్తుతము మనము ప్రాచీన ప్రపంచస్వరూపమును తెలిసికొన ప్రయత్నించుచున్నాము. + +గ్రీసు, మధ్యధరాప్రాంతము, ఈజిప్టు, ఆసియామైనరు, పర్షియా లనుగురించి కొంత తెలిసికొంటిమి. ఇప్పుడు మనము మన దేశమునకు తిరిగివత్తము. హిందూదేశముయొక్క తోలుతటి చరిత్రను గురించి తెలిసికొనుట కొక పెద్ద యిబ్బంది ఉన్నది. తొలుతటి ఆర్యులు - వీరినే ఇండో-ఆర్యులు అందురు. - చరిత్ర లేమియు వ్రాయలేదు. వారు ఎన్నివిధములుగానో ఎంతో గొప్పవారని వెనుకట ఉత్తరములలో మనము చూచియుంటిమి. వారు ప్రచురించిన గ్రంథములు, వేదములు, ఉపనిషత్తులు, రామాయణము, మహాభారతము ఇంకను ఇతర గ్రంథములు మహామహులు రచించినవై యుండవలెను. ప్రాచీనచరిత్రను తెలిసికొనుట గ్రంథములును, ఇతర సామగ్రియు సహాయకారు లగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efdc9fa7a6fe4eb883ec2e01dbd7aff01e448f19 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +చున్నవి. మన పూర్వుల ఆచార వ్యవహారములు, వారి ఊహాపోహలు, వారి జీవనపద్దతిపై గ్రంథాదులనుండి మనము గ్రహించవచ్చును. కాని అవి నిర్దుష్టచరిత్రకాదు. తరువాత కాలమునాటికి సంబంధించిన యథార్థచరిత్ర ఒకటి సంస్కృతములో నున్నది. అది కాశ్మీరదేశమును గురించి. ఈ గ్రంథముపేరు రాజతరంగిణి. గ్రంథకర్త కల్హణుడు. కాశ్మీరరాజుల చరిత్ర ఇందు వర్ణితము. విన్నావో లేదో, రంజిత్ మామ ఈ గొప్ప కాశ్మీర చరిత్రను సంస్కృతమునుండి ఇప్పుడే తర్జుమా చేయుచున్నాడు. సుమారు సగముగ్రంథ మప్పుడే పూర్తిఆయనది. అది చాల పెద్దపుస్తకము. తర్జుమా పూర్తిఅయినపిమ్మట మన మందరము తప్పక దాని నుత్సాహముతో చదువుదము. దురదృష్ట వశాత్తు మనకు చాలినంత సంస్కృతజ్ఞానము లేకపోవుటవల్ల సంస్కృత గ్రంథము చదువలేము. అది చక్కని గ్రంథమని మాత్రమేకాదు దానిని మనము చదువుట, అది గతకాలమునుగూర్చి అనేక విషయములు చెప్పును. ముఖ్యముగా కాశ్మీరమునుగురించి, నీ వెరుగుదువా. కాశ్మీరము మన పూర్వుల జన్మభూమిసుమా ! + +ఆర్యులు ఇండియాలో కాలు పెట్టుసరికి ఇండియా నాగరికతగల దేశముగానే యుండెను. వాయవ్యదిశనున్న మొహంజొదారొవద్ద దొరికిన శిథిలములనుబట్టి చూచిన, ఆర్యులు రాకముందే ఇక్కడ నాగరికత గొప్పగా నుండెనని ధ్రువపడుచున్నది. కాని దీనినిగురించి మన కింకను ఎక్కువగా తెలియదు. పురాతన వస్తు శాస్త్రజ్ఞులు — అనగా ప్రాతశిథిలములను పరీక్ష చేయువారు - అక్కడ దొరుకు పదార్థముల నన్నింటిని త్రవ్వి బయటకు తీసినపిమ్మట, కొద్ది సంవత్సరములలో మన కింకను ఎక్కువ విషయములు తెలియవచ్చును. + +ఈ విషయ మిట్లుండనిచ్చినను, ఆకాలమున దక్షిణ హిందూదేశమున-బహుశా ఉత్తర హిందూస్థానమునకూడా- ద్రావిడులు గొప్ప \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61ca4c0e482ca352161eca90d5139dd2fea0fea6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నాగరికత కలిగియుండిరి. వారి భాషలు ఆర్యుల సంస్కృతమునుండి పుట్టినవికావు. అవి పురాతనభాషలు. వానికి చక్కని సారస్వతములు కలవు. తమిళము, తెలుగు, మళయాళము, కన్నడము - ఇవి యాభాషలు. ఈ భాషలన్నియు దక్షిణఇండియాలో నేడుకూడ వర్దమానమగుచున్నవి. నీకు తెలియు ననుకొందును - జాతీయ మహాసభ (కాంగ్రెసు), బ్రిటిషు దొరతనమువలెగాక, ఇండియాను భాషలనుబట్టి రాష్ట్రములుగా విభజించినది. ఇది నేడున్న పద్దతికన్న ఉత్తమపద్ధతి. ఎందుకనగా సాధారణముగా సమాన ఆచార వ్యవహారములు గలిగి, ఒకే భాష మాటాడు ఒకేమాదిరి ప్రజలు ఒక రాష్ట్రములో నుందురు. దక్షిణముననున్న కాంగ్రెసు రాష్ట్రము లేవనగా - ఆంధ్రదేశము, లేదా ఆంధ్ర రాష్ట్రము : ఇది చెన్నపట్టణమున కుత్తరమున నున్నది. ఇచ్చట మాటాలు భాష తెలుగుభాష, తమిళనాడు, లేదా తమిళరాష్ట్రము : ఇచ్చట ఆరవము మాటాడుదురు. కర్ణాటకము : ఇది బొంబాయికి దక్షిణముగా నున్నది. ఇచ్చట మాటాడు భాష కన్నడము, లేదా కర్ణాటకము. కేళము : ఇది కొంచే మెచ్చుతక్కువగా మలబారుదేశము. ఇచ్చటి భాష మళయాళము. ముందుముందు భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రములు రాష్ట్రభాషల యభివృద్ధికొర కెక్కువగా పాటుపడగలవనుటకు సందేహములేదు. + +ఇండియాలోని భాషలనుగురించి మరికొంతచెప్పెదను, యూరోపులోను, ఇంకను ఇతర దేశములలోను కొందరు ఇండియాలో వందలకొలది భాష లున్నవని భ్రమపడుదురు. ఇది అసందర్భము. ఇట్లు చెప్పెడువాడు తన యజ్ఞానమును ప్రకటించుకొనుచున్నాడు. ఇండియా వంటి పెద్దదేశములో అనేక ప్రాంతీయ భాషలున్నవి-ఒకే భాష వేర్వేరు ప్రాంతములందు భిన్నరూపము ధరించుచుండును. కొండజాతులవా రెందరో యున్నారు. ప్రత్యేక భాషలుగల సంఘములు కొన్ని యున్నవి. మొత్తము ఇండియానుగురించి మాటాడుచున్నప్పు డివి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0061.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0061.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cfdbc75c51aff98c3c870b576f23041b6af0b500 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0061.txt" @@ -0,0 +1 @@ +యన్నియు అప్రధానవిషయములు. జనాభాకొరకే వాని ప్రాధాన్యము, ఇండియాలోనున్న అసలు భాషలు — ఈ విషయ మిదివరలో నీకు వ్రాసితినేమో - రెండు కుటుంబములకు చెందియున్నవి. ఒకటి ద్రావిడ కుటుంబము. దీనిని గురించి పైని చెప్పియున్నాను. వెండవది ఇండో ఆర్యను కుటుంబయి. ప్రధానమగు ఇండో ఆర్యనుభాష ఇండియాలో సంస్కృతమే. ఇండియాలోని ఇండో ఆర్యనుభాష లన్నిటికిని సంస్కతము మాతృక. అవి హిందీ, బెంగాలి, గుజరాతీ, మరాటీ భాషలు, ఇవికాక అస్సాంలో అస్సామీసు భాషయు, ఒరిస్సాలో (ఉత్కళము) ఓడ్ర భాషయు వాడుకలోనున్నవి. హిందీభాష భిన్నస్వరూపమే ఉర్దు. హించూస్తానీ అనుమాట హిందీకిని, ఉర్దుకునుకూడ చెల్లును. కాన ఇండియా ప్రధానభాషలు సరిగా పది. హిందూస్తానీ, బెంగాలీ, గుజరాతీ, మరాటీ, తమిళము, తెలుగు, కన్నడము, మళయాళము, ఓడ్రము, అస్సామీను. ఈ భాషలో మన మాతృభాషయైన హిందూస్తానీ ఉత్తర హిందూస్థానమందంతటను వాడుకలో నున్నది - పంజాబులో సంయుక్త రాష్ట్రములలో, బీహారులో. మధ్యరాష్ట్రములలో, రాజపుటానాలో, ఢిల్లీలో, మధ్య ఇండియాలో. ఇది పెద్ద భూభాగము. ఇంచు 15 కోట్ల మంది నివసించుచున్నారు. కొద్ది తేడాలతో 15 కోట్ల మంది అప్పుడే హించూస్తానీ మాటాడుచున్నారుగదా. ఇంతేకాదు. హిందూస్తానీ భాష ఇండియా అన్ని ప్రాంతములందును అర్థమగుచున్నమాట నీకు బాగుగా తెలియును. అది ఇండియా కంతకును సామాన్య భాష కాగలదు. ఇందువల్ల, పైన నేను చెప్పిన ప్రధానభాషలు అంతరించిపోవలె నని అర్థముకాదు. అవి రాష్ట్రభాషలుగా ఉండవలసినదే. ఎందువల్ల ననగా. వాని సారస్వతములు చక్కనివి. సర్వతోముఖముగా అభివృద్ధిగాంచిన భాషను, అభాష మాటాడు ప్రజలకు కాదని తీసివేయుట కెవ్వరును. ఎప్పుడును ప్రయత్నించరాదు. స్వభాషద్వారానే ప్రజలు వృద్ధిగాంతురు. వారి పిల్లలు విద్య నభ్యసింతురు. నేడు ఇండియాలో సర్వమును తల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47971aefd3c26a6015b5b06d2db41b2f9e59b64c --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +క్రిందులుగా నున్నది. మనలో మన మెక్కువగా ఇంగ్లీషుభాషను వాడుకొనుచున్నాము. నేను నీకు ఇంగ్లీషులో జాబులువ్రాయుట హస్యాస్పదము. కాని నేను వ్రాయుచునేయున్నాను. ఈ అలవాటు త్వరలో మనము తప్పించుకొందుమని ఆసించుచున్నాను. + +10

+ప్రాచీన హిందూస్థానమున గ్రామ పంచాయతులు

+ +ప్రాచీనచరిత్ర పరిశీలనమున మనము ముందుకు సాగిపోవుట ఎట్లు: నేనెప్పుడును బాటవదలి ప్రక్క పుంతలకు పోవుచున్నాను. క్రిందటి జాబులో విషయము నెత్తుకొనబోవుచు ఇండియాలోని భాషలను గురించి చెప్పితిని, + +ప్రాచీన హిందూస్థానమునకు మనము దిరిగిపోదము . ఇప్పుడు ఆఫ్‌ఘనిస్థాన మనబడు దేశము అప్పుడును, తరువాత ఎంతో కాలమువరకును హిందూదేశ భాగమైయుండెను. ఇండియా వాయవ్య దేశమును గాంధార మనెడివారు. హిందూదేశమున నుత్తరమునం దంతటను, గంగా, సింధు మైదానములలో ఆర్యులు పెద్ద వలస లేర్పరుచుకొనిరి. ఈ ఆర్యులు భవననిర్మాణచాతురి కలవారై యుందురు. వారిలో పలువురు పర్షియా, మెసపొటేమియాలలోని. తమ వలసప్రదేశములనుండివచ్చి యుందురు. అప్పటికే ఆదేశములందు మహానగరము లుండెను. ఆర్యుల వలసల మధ్యమధ్య అడవులు పెక్కులుండెను. ముఖ్యముగా ఉత్తర దక్షిణ హిందూదేశములకు మధ్య ఒక గొప్ప యడవి యుండెను. ఈ యడవిని దాటి ఉత్తరముననుండి దక్షిణమున కార్యులు వలసకై పోయియుండరు. కాని దేశపరిశోఛనార్థమును, వర్తకముకొరకును, ఆర్యసంస్కృతిని, ఆర్యుల సంప్రదాయములను వ్యాపింపజేయుటకును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0063.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0063.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d965765d0607c93018be05b4237e6dfe6f948bf6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0063.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +దక్షిణమునకు పలువురు పోయియుండవలెను. దక్షిణమునకు పోయిన మొట్ట మొదటి ఆర్యుడు అగస్త్యముని యని పెద్దలు చెప్పుదురు. అతను దక్షిణాపథమునకు ఆర్యుల మతమును, సంస్కృతిని తీసికొనిపోయెను. + +అప్పుడే ఇండియూ విదేశములతో వర్తకమును బాహాటముగా చేయుచుండెను. దక్షిణదేశమున దొరకు మిరియాలు, బంగారము ముత్యములు సముద్రమున కావలసున్న విదేశీయుల నాకర్షించెను. బియ్యమునుకూడ బహుశా ఆకాలమున ఎగుమతి చేసెడివారు, బాబిలన్‌లోని పురాతన భవనములంచు మలబారు టేకుకలప కానవచ్చినది. + +క్రమక్రమముగా ఆర్యులు ఇండియాలో తమ గ్రామపద్దతిని ప్రారంభించి వృద్ధిలోనికి తెచ్చిరి. ఇది ప్రాచీన ద్రావిడ గ్రామము యొక్కయు, నవీన ఆర్యాభిప్రాయములయొక్కయు సమ్మేళనమే. ఈ గ్రామములు సర్వస్వతంత్రములనియే చెప్పవచ్చును. గ్రామస్థు లెస్నుకొన్న పంచాయతీ లీ గ్రామమును పరిపాలించుచుండెను. కొన్ని గ్రామములో. చిన్న పట్టణములోచేరి యొక రాజుయొక్కగాని, నాయకుని యొక్కగాని పరిపాలనమందుండెను. వీరి నొక్కొక్కప్పుడు ఎన్నుకొనుచుండిరి. ఒక్కొక్కప్పుడు వీరు వంశ పారంపర్యముగా వచ్చిన వారై యుందురు. తరుచుగా వేర్వేరు గ్రామసంఘములుచేరి అందరి శ్రేయస్సునకును అవసరమైన పనులు చేయుచుండెడివి. రోడ్లు వేయుట, సత్రములు నిర్మించుట, పంటకాల్వలు త్రవ్వుట మున్నగు నిట్టి సంఘశ్రేయమున కుద్దేశింపబడిన కార్యములు చేయుచుండెడివి. రాజ్యమున తాను ప్రధానపురుషుడై నప్పటికి రాజు తన యిష్టమువచ్చినట్లు చేయుటకు వీలుండెడిది కాదట. , ఆర్యధర్మములకును, ఆచారములకును అతడు కట్టుబడియుండవలెను. అతనిని పదభ్రష్టుని చేయుటకుగాని, అతనిపై దండుగ (జుల్మానా) విధించుటకుగాని ప్రజలకు హక్కు కలదు. రాజ్యమును నేనే అని రాజు చెప్పుకొనుట లేదు. గత లేఖలలో ఈ విషయము నీకు వ్రాసితిని. వీనినిబట్టిచూడ ఆర్యుల నివాసభూములం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa076aa5f12685a5db13ebb252b1a3e5b4595b83 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మనము జ్ఞాపకముంచుకోవలెను. వారి రాజులుగాని, పాలకులుగాని అక్రమముగా ప్రవర్తించుటకు వారు సమ్మతించలేదు. ఒక వేళ అక్రమముగా ప్రవర్తించినచో అట్టివారిని పదభ్రష్టులను చేయుచుండిరి. సాధారణముగా రాజులు క్షత్రియ వర్ణస్థులై యుండెడివారు. ఒక్కొక్కప్పుడు యుద్దతరుణములందును, కష్టకాలములందును తక్కువవర్ణస్థుడగు శూద్రుడు సైతము స్వసామర్థ్యముచే రాజు కావచ్చును. కాలము గడచినకొలది ఆర్యులు క్షీణదశకు వచ్చిరి. వర్ణవిభాగము మార్పుచెందుటకు వీలులేకుండ కర్కశమయ్యెను. అనేకవిభాగము లుదయించుటచే దేశము బలహీనమై పతనమయ్యెను. ఇదివరలో వారవలంబించిన స్వేచ్ఛనుగూర్చిన భావములుకూడ అంతరించెను. ఆర్యు డెన్నడును బానిసకాడనియు, ఆర్యనామమునకపకీర్తికలిగించుటకన్న చావు మేలనియు వెనుకటి రోజులలో చెప్పుచుండెడి వారు, + +ఆర్యుల వలసలు, పట్టణములు, పల్లెలు ఒక క్రమపద్ధతి ననుసరించి నిర్మింపబడినవి. రేఖాగణితము ననుసరించి యీ పద్దతు లున్నవని చెప్పిన నీ వాశ్చర్యపడుదువు. రేఖాగణితము ననుసరించి యంత్రములు వేసి వేదకాలమున పూజించుచుండెడువారుకూడ. నేడుకూడ హిందూగృహములు పెక్కింటిలో ఇట్టి యంత్రపూజలు జరుగుచున్నవి. గృహనిర్మాణమునకును, పట్టణ నిర్మాణమునకును రేఖాగణితము దగ్గరి సంబంధము కలగియున్నది. ప్రాచీనార్యుల గ్రామము బహుశా ఒక దుర్గమైయుండెడిది. అప్పుడు శత్రుభయ మధికము. శత్రుభయము లేనప్పుడు సైతము నిర్మాణపద్ధతిలో మార్పురాలేదు. + +ఒక సమచతురస్రము, దానిచుట్టును ప్రహరీగోడలు, నాలుగు పెద్ద ద్వారములు, నాలుగు చిన్న ద్వారములు – ఇది వారి పద్ధతియై యుండును. గోడలమధ్య ప్రదేశమున ఒక క్రమమున వీథులును, ఇండ్లును ఉండును. గ్రామమధ్యమున పంచాయతీగృహ ముండును. గ్రామ పెద్ద లీ గృహమందు సమావేశమగుచుందురు. చిన్న గ్రామములలో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08d3dc2fbfde5124491db92be3fb02d8d0221fa9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +పంచాయతీగృహమునకు బదులు ఒక పెద్దచెట్టు ఉండును. ప్రతి సంవత్సరము గ్రామములోని స్వతంత్రు లందరును చేరి తమ పంచాయతీ నెన్నుకొందురు. + +పండితులు పలువురు పట్టణములకు, పల్లెలకు సమీపమందున్న అడవులకు, శాంతముగా జీవితమును గడపుటకో, ఆధ్యయనాదులు జరుపు కొనుటకో పోయెడివారు. వారిని ఆశ్రయించుటకు శిష్యులు వచ్చి చేరుచుండెడివారు. ఇట్లు క్రమముగా క్రొత్త వలసలు ఉపాధ్యాయులతోను, శిష్యులతోను తయారగుచుండెను. ఈ వలసలు విశ్వవిద్యాలయములని మనము భావించవచ్చును. అచ్చట చక్కని భవనము లనేకములు లేవు గాని జ్ఞానార్జనకై దూరప్రాంతములనుండి ఆ విద్యాస్థానమునకు పలువురు వచ్చుచుండిరి. + +ఆనందభవనము కెదురుగా భారద్వాజాశ్రమ మున్నది. నీ కది బాగుగా తెలియును. రామాయణకాలమున భరద్వాజుడు ఋషి యనియు, వనవాసకాలమున శ్రీరామచంద్రు డాతనిని దర్శించెననియు నీకు తెలిసియే యుండవచ్చును. అతని ఆశ్రమమున వేలకొలది విద్యార్థు లుండెడివారని చెప్పుదురు. భరద్వాజుడు ప్రధానాచార్యుడుగా నది యొక పెద్ద విశ్వవిద్యాలయమై యుండవలెను. ఆ రోజులలో ఆశ్రమము గంగాతీరమున నుండెను. ఇప్పుడు గంగ ఒక మైలు దూరముగా పోయినది. మనతోట భూమి కొన్నిచోట్ల ఇసుకమయము. ఆ దినములలో నిది గంగ పారు ప్రదేశ మై యుండవచ్చును. + +హిందూదేశమున నున్న ఆర్యులకా తొలిదినములు ఉచ్చకాలమై యుండెను. ఈ కాలమునకు మన దురదృష్టవశమున, చరిత్ర లేదు. మనకు తెలిసిన విషయము లన్నియు చరిత్రకాని గ్రంథములనుండి గ్రహించినవే. ఆ కాలమ నాటి రాజ్యములు, ప్రజాప్రభుత్వరాజ్యములు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90bdcad55821a0a63c635343f87c08f9ebd7db9f --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ఏవనగా - దక్షిణ బీహారులోని మగధరాజ్యము; ఉత్తర బీహారులోని విదేహరాజ్యము : కాశీరాజ్యము : అయోధ్య రాజధానిగా గల కోసలరాజ్యము (అయోధ్యనే నేడు ఫైజాబాదు అందురు): గంగా యమునలకు మధ్యనున్న పాంచాలదేశములు. పాంచాల రాజ్యములందలి ప్రఛాననగరములు మధుర, కన్యకుబ్జము. ఇవి తరువాతికాలపు చరిత్రలోకూడ ప్రసిద్ధివహించినవి. ఈ రెండు నగరములును ఇప్పుడున్నవి. కన్యకుబ్జమునకు నేటి పేరు కనోజ్. ఇది కాన్పూరు సమీపమున నున్నది. ఆ రోజులలో ఉజ్జయినికూడ ఉండెను. నేడది గ్వాలియరు సంస్థానములో చిన్న పట్టణము. + +పాటలీపుత్రము (పాట్నా)నకు సమీపమున వైశాలి యను నగర ముండును. ప్రాచీన హిందూదేశచరిత్రలో ప్రసిద్దిజెందిన లిచ్ఛపులతెగకు చెందిన ముఖ్యపట్టణ మిది. వారి రాజ్యము ప్రజాప్రభుత్వ రాజ్యము. ప్రసిద్ధ పురుషుల సంఘము ఈ రాజ్యమును పాలించెను. ఈ సభకు ఎన్నుకొన్న అధ్యక్షుడుండెను. అతనిని నాయకు డనువారు. + +కాలము గడువగా పెద్దపట్టణములు, నగరములు పెరుగజొచ్చెను. వర్తకము వృద్ధియయ్యెను. శిల్పవిద్యలు, వృత్తులు వికాసముచెందెను, నగరములు గొప్ప వర్తక కేంద్రములయ్యెను. బ్రాహ్మణులు శిష్యులతో నివసించు వనవాటికలలోని ఆశ్రమములు గొప్ప విశ్వవిద్యాలయ పట్టణములైనవి. ఈ విద్యాసంస్థలలో అప్పటి శాస్త్రము లన్నియు బోధించెడి వారు బ్రాహ్మణులు. ధనుర్విద్యను సైతము బోధించెడివారు. జ్ఞాపక మున్నదా. మహాభారతకథలోని పాండవుల గురువు ద్రోణాచార్యుడని. ఇతడు బ్రాహ్మణుడు. ఇతర శాస్త్రములతోపాటు ఈతడు రణవిద్యను కూడ శిష్యులకు బోధించెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba77de496ed0e6a553e0cd3595c3159214e39233 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +గత మయ్యెను. 400 సంవత్సరముల పైకాలము హిసియావంశము చీనాను పరిపాలించెనని చెప్పుదురు. చిట్టచిపరి హిసియా చక్రవర్తి మిక్కిలి క్రూరుడై యుండుటచే ప్రజలు తిరుగుబాటు చేసి యతనిని పదభ్రష్టుని చేసిరి, షంగ్ వంశము, లేదా ఈన్ వంశము అని చెప్పబడు వేరొకవంశము తరువాత ప్రభుత్వమునకు వచ్చెను. సుమారు 650 సంవత్సరములపాటు ఈ వంశము రాజ్యము చేసెను. + +వేయి సంవత్సరములకు పైబడిన చీనా చరిత్రను ఒక చిన్న పేరాలో, రెండుమూడు వాక్యములతో నేను చెప్పి వేసితిని. విశాలమగు చరిత్ర భాగముల నిట్లు చేయగలుగుట ఆశ్చర్యకరముకాదా ? కాని నా చిన్న పేరామాత్రము 1000. లేదా 1100 సంవత్సరముల కాలమును కుదించలేదని నీవు గ్రహించవలెను. రోజులు, నెలలు, సంవత్సరములలో కాలమును గణించుటకు మన మలవాటు పడితిమి. నూరు సంవత్సరముల కాల మననేమో స్పష్టముగా ఊహించుట మనకు కష్టము, నీ వయస్సు పదమూడు సంవత్సరములు ఎంతో పెద్దకాలముగా కనిపించును కాదూ? ఒక్కొక్క సంవత్సరము గడచినకొలది నీపు పెద్దదాస వగుచుందువు. ఇట్టి సందర్భములో వేయి సంవత్సరముల చరిత్రయన నీవెట్లు గ్రహించగలపు : అది దీర్ఘ కాలము. తరమువెంబడి తరము వచ్చును, పోవును, పట్టణములు గొప్ప నగరములగును. +పిమ్మట శిథిలమగును. వాటి స్థానే క్రొత్తసగరములు జన్మించును. కడచిన వేయి సంవత్సరముల చరిత్రను తలచుకొనుము, అప్పుడు బహుశా ఈదీర్ఘ కాలము నీ కర్థముకావచ్చును. ఈ వేయి సంవత్సరములలో ప్రపంచమం దెట్టి యాశ్చర్యకరమగు మార్పులు కలిగినవో ? + +చిరవిజ్ఞాన సంప్రదాయములతోను, 500 లేదా 600 సంవత్సర ములో. అంతకు పైబడియో నిలిచిన వంశములతోను కూడుకొన్న చీనా చరిత్ర అద్భుత మైనది. + +ఒక పేరాలో నేనుముగించిన 1100 సంవత్సరములలో చినా ఎంత మందముగా అభివృద్ధి జెందినదో ఊహించుకొనుము. క్రమ క్రమ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fb0b119d83b45b51aeeeda194a8ab9efef8c1a7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +జనులు కీచేవెనుక కొరియాకు పోయిరి. కీచెసంతతివారు చోజన్‌దేశమును 900 సంవత్సరములకాలము పరిపాలించిరి. + +చోజన్‌కు తూర్పుగా దేశములు లేకపోలేదు. దానికి తూర్పుగా జపాను ఉన్నట్లు మనకు తెలియును. కీచే చౌజన్ వెళ్ళినప్పుడు జపా నులో ఏమి జరుగుచున్నదో మనకు తెలియదు. చీనా చరిత్రవలెగాని, కొరియా (చోజన్) చరిత్ర వలెగాని జపానుచరిత్ర అంత ప్రాచీనమైనది కాదు. జసాను దేశస్థులు చెప్పుమాట ఏమనగా-వారి ప్రథమచక్రవర్తి జిమ్ముటెన్నొ అనువాడనియు, అతడు క్రీస్తు పుట్టుటకు 600 లేదా 700 సంవత్సరములకు ముందు రాజ్యము చేసెననియు, అతడు సూర్యదేవి సంతతివాడని వారి నమ్మకము. జపానులో సూర్యుని స్త్రీ దేవతగా భావింతురు. జపానుయొక్క ప్రస్తుతచక్రవర్తి జిమ్ముటెన్నొ సంతతి వాడని వారు చెప్పుదురు. కాబట్టి అతడు సూర్యసంతతివాడని పలువురు జపానీయులు నమ్ముదురు. + +మన దేశమందుకూడ రాజపుత్రులు ఆ విధముగానే తమ మూల పురుషుడు సూర్యుడో, చంద్రుడో అని చెప్పుదురు. వారిలో రెండు వంశము లున్నవి. కొందరు సూర్యవంశస్థులు, కొందరు చంద్రవంశస్థులు. ఉదయపూరు మహారాజా సూర్యవంశస్థులలో పెద్ద. తన వంశమెంతో ప్రాచీనమైనదని ఆయన చెప్పెను. మన రాజపుత్రులు అసామాన్యులు. వారి వీర్యమును, పరాక్రమమును, వర్ణించు కథల కంతములేదు. + +12

+ప్రాచీనకాలము పిలుచు పిలుపు

+ +సుమారు 2500 సంవత్సరముల పూర్వమువరకు ప్రాచీన ప్రపంచము ఏవిధముగా ఉండవచ్చునని ఊహించబడుచున్నదో దానిని ఇంత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..485f75542d93340be69881bd280f7eec93886ea7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +భూమి గుండ్రముగాగాక బల్లపరుపుగా నుండెనని యాకాలపువారి నమ్మకము. ఆ కారణమున సమీపమందున్న చేశములను గురించి యేకాని ఇతర దేశములను గురించి ఎవరికిని ఎక్కువగా తెలియదు. గ్రీసులోని జనులు చీనా, ఇండియాను గురించి ఏమయు నెరుగరు. చీనా, ఇండియాదేశస్థులకు మధ్యధరాదేశముల సంగతి తెలియదు.. + +దొరికినచో పురాతన ప్రపంచపటము నొకమారు చూడుము. ప్రాచీన గ్రంథకర్తల ప్రపంచవర్ణనలును, పటములును మన కిప్పుడు నవ్వు పుట్టించును. ఆ పటములలో వేర్వేరు దేశముల స్వరూపములు అసాధారణముగా నుండును. నేడు తయారైన పురాతనకాలమునకు సంబంధించిన పటములు మనకు సహాయకారులుగా నుండును. పురాతన కాలమునుగూర్చి చదువునప్పుడు అట్టి పటముల సహాయమును నీవు తీసి కొందువని ఆసించుచున్నాను. దేశపటమువల్ల ప్రయోజన మధికముగా నుండును. అది లేనిదే చరిత్ర బోధపరుచుకొనుట కష్టము. నిజానికి చరిత్ర నేర్చుకొనుటకు పటములును, బొమ్మలును ఎన్నిఉన్న అంత మంచిది - పురాతన కట్టడముల బొమ్మలు, శిధిలముల బొమ్మలు, పురాతనకాలమునకు సంబంధించిన వస్తువుల బొమ్మలు. చరిత్ర వట్టి అస్థిపంజరమువంటిది. దానిని కప్పుటకు బొమ్మలున్నప్పుడే అది సజీవముగా మనకు కనిపించును. స్పష్టమగు మానసిక చిత్రముల పరంపరయే చరిత్ర. అట్టి మానసికచిత్రము లాకారము పొందునప్పుడే చరిత్ర పఠనమువలన మనము లాభము పొందవచ్చును. అట్టి సందర్భములలోనే చరిత్ర చదువుచున్నప్పుడు చరిత్రసంఘటనలు మన కన్నులముందర జరుగుచున్నట్లే తోచును. అది మనలను ఆకర్షించు చక్కని నాటకమయి యుండవలెను. ఒకప్పు డానాటకము సుఖాంతము కావచ్చును. తరచు అది దుఃఖాంతమై యుండును. ఈ నాటకమునకు రంగము ప్రపంచము. కడచిన కాలమునాటి గొప్ప పురుషులు, స్త్రీలు అందలి పాత్రలు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f02021bd16b432561262c5c55596242358aa55da --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +చరిత్ర ఊరేగింపువంటిది. దానిని చూచి ఆనందించుటకు బొమ్మలును, దేశపటములును కొంత సహాయముచేయును. ప్రతిబాలునకు, బాలికకు అవి అందుబాటులో ఉండవలెను. ప్రాచీనచరిత్రకు సంబంధించిన శిథిలములను స్వయముగా చూచుట బొమ్మలను చూచుటకన్న మంచిది. వీటి నన్నింటిని చూచుట సాధ్యముకాదు. ప్రపంచమందంతటను అట్టి శిథిలములుకలవు. జాగరూకతతో పరికించుచుండిన మనకు సమీపమందే కొన్ని ప్రాచీన శిథిలములు మనము పరిశీలించుటకు లభ్యము కావచ్చును. పెద్ద పెద్ద వస్తుప్రదర్శనశాలలకో చిన్నచిన్న వస్తువులను, శిథిలములను ప్రోగుచేసి యుంచుచురు. ప్రాచీనచరిత్రకు సంబంధించిన శిథిలము లిండియాలో అధికముగాగలవు. మిక్కిలి ప్రాచీనకాలమునకు సంబంధించినవి కొద్దిగానే ఉన్నవి. ఇంతవరకు అట్టివి, మనకు తెలిసినవి మొహంజదారో, హరప్పలలో ఉన్నవి. మిక్కిలి ప్రాచీనమైన భవనము లీయుష్ణదేశములో కూలిపోయి మట్టిలోకలిసిపోయియుండును. బహుశా పెక్కులు మట్టిలో కప్పబడి నేటికిని నిలిచి యుండవచ్చును. వాటిని త్రవ్వినప్పుడు మనకు ప్రాచీనశిథిలములు, శాసనములు దృష్టి గోచరమగుసు, మన దేశ ప్రాచీనచరిత్ర మనకు క్రమక్రమముగా వెల్లడియగును. మిక్కిలి పురాతనకాలమున మన పూర్వులేమి చేసెడివారో ఈ రాళ్ళను, ఇటుకలను, సున్నమునుబట్టి మనము తెలిసికొందుము. + +నీవు ఢిల్లీ చూచియుంటివి. నేటి పట్టణము చుట్టుపట్టులలో కొన్ని శిథిలములను, ప్రాతకట్టడములను చూచియుంటివి. ఈమారు వాటిని చూచినప్పుడు ప్రాచీనకాలమును తలచుకొనుము. అప్పు డవి నిన్ను ఆకాలమునకు కొంపోయి, నీకు చరిత్రను బోధించును. పుస్తకములట్లు బోధించలేవు. మహాభారత కాలమునుండియు ఢిల్లీ నగరమందును తత్పరిసరములందును జనులు నివసించుచుండిరి. వారు దానికి పెక్కు పేరులు పెట్టిరి – ఇంద్రప్రస్థము, హస్తినాపురము, తుగ్ల ఖాబాదు, షాజహానాబాదు. ఇంకా ఎన్నో పేర్లుండవచ్చు. నాకు తెలియదు. వృద్ద వ్యవహారమేమనగా - ఏడుచోట్ల ఏడు ఢిల్లీనగరము లుండెడివట. నగ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30ced7b0dab79dbc6b015f77518d96679b317ff9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +వేటాడుచుండిరి. రోజుకు రోజు పళ్లు, గింజలు సంపాదించుకొను చుండిరి. తిండికై వెదకుకొనుచు ఒక చోటినుండి ఇంకొక చోటికి పోవుచుండిరి. క్రమక్రమముగా వారు తెగలుగా తయారైరి. ఇవి నిజముగా పెద్ద కుటుంబములే. తెగలోని మనుష్యులు కలిసి జీవించుచు, కలిసి వేటాడుచు నుండువారు. ఒక్కరట్లు చేయుటకన్న తెగలోనివారు కలిసి చేయుట క్షేమకరము. అప్పు డొక గొప్ప మార్పు వచ్చినది. అది వ్యవసాయమును కనిపెట్టుట. నిరంతరము వేటాడుటకన్న వ్యవసాయ పద్ధతుల ననుసరించి భూమిని దున్ని పంటలు పండిచుట సులభమని వారు గ్రహించిరి. దున్నుట, విత్తుట, నూర్చుట అన్నప్పుడు భూమి వద్ద నివసించుట యగును. ఇదివరలోవలె వారు పర్యటన చేయ వీలులేదు. పొలములను కనిపెట్టుకొని ఒక్కచోట వా రుండవలెను. ఈ విధముగా పల్లెలు, పట్టణములు లేచినవి. + +వ్యవసాయము ఇతరమార్పులనుకూడ ప్రవేశ పెట్టినది. భూములు పండగా వచ్చిన ఆహారపదార్థములు ఒక్కమారు వినియోగించుటకు కావలసినదానికన్న అధికముగా నుండెను. పెచ్చుగానున్న పదార్దములు నిలువచేయవలసియుండెను. వేటాడు దినములలోకన్న నేడు జీవితమున చిక్కులు ఎక్కువగా నుండెను. కొందరు పొలములలోను, ఇతర స్థలములందును పనిచేయుచుండిరి. మరికొందరు పై పెత్తనము, కలియ గట్టుకొనివచ్చుట _ అను పనులను చేయుచుండిరి. పెత్తనదార్లు, కలియ గట్టుకు వచ్చువారు క్రమక్రమముగా బలవంతులైరి. వారే కులపెద్దలు, అధికారులు, రాజులు ప్రభువులు అయిరి. అధికార మున్నదికాబట్టి వారు పెచ్చుగా పండిన పంటలో చాలభాగము తమకొరకు అట్టే పెట్టుకొనుచుండిరి. ఆ విధముగా వారానాటికానాడు భాగ్యవంతులైరి. పొలములలో పనిచేయువారికి పొట్ట నింపుకొనుటకు చాలినంత మాత్రము మిగులుచుండెను. కొంతకాలమైనపిమ్మట ఈ పెత్తనదారులును, కలియ గట్టుకొనివచ్చువారును తమపనులు తాము, బద్దకమువల్ల నైతేనేమి, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00d6aa8217ee665e2f40dbc9616b30c96af67819 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నిజముగా ఒకపెద్ద పనిముట్టు. ఆహారపదార్ధములను, కార్మాగారములలో తయారైన పదార్థములను దూరదేశములకు త్వరలో తీసికొని పోవుటకు రైళ్ళును, ఓడలును ఉపకరించినవి. ప్రపంచమునం దంతటను పరిస్థితులలో ఎట్టిమార్పు వచ్చినదో నీ వూహించుకోగలవు. + +ఆహారపదార్థములను, ఇతరవస్తువులను త్వరలో ఉత్పత్తిచేయు నూతనపద్ధతులు చరిత్రలో అప్పటప్పట కనిపెట్టబడినవి. ఉత్పత్తి చేయుట కింతకన్న మంచిపద్ధతులను ప్రవేశ పెట్టినచో ఎక్కువ సరకు ఉత్పత్తియగుననియు, ప్రపంచము భాగ్యవంత మగుననియు ప్రతి యొక్కనికిని ఎక్కువగా పదార్థములు లభ్యమగుననియు, నీ వనుకొనవచ్చును. నీ ఊహ కొంతవరకు సరి. కొంతవరకు తప్పు. ఉత్పత్తికి శ్రేష్ఠపద్దతులుపయోగించుటవల్ల ప్రపంచము భాగ్యవంతమైనమాటనిజమే కాని ప్రపంచములో ఏ భాగ మట్లు భాగ్యవంతమైనది ? మన దేశములో ఇంకను కటిక దారిద్ర్యము, దైన్యము నిలిచియున్నవనుట నిర్వివాదము . కాని ఇంగ్లాండువంటి భాగ్యవంతమగు దేశములోకూడ ఇట్లే ఉన్నది. ఎందువల్ల? ధన మెచ్చటికి పోవును ? నానాటికిని ధనము అధికముగా వచ్చుచున్నను బీదవారు బీదరికములోనే కొట్టుకొనుచుండుట ఆశ్చర్యమే. కొన్ని దేశములలో బీదవారిస్థితి కొంతవరకు నయము. కాని వచ్చిన ధనముతో పోల్చిచూచిన వారి బాగు బహుస్వల్పమనియే చెప్పవలెను. కాని ఈ ధన మెవరికి పోవుచున్నదో మనము సులభముగా కనుగొనగలము , పెత్తనదార్లును, నలుగురిని కలియగట్టుకు వచ్చువారును ఉన్నారుగదా ! వారు లాభములలో అధికభాగము తాము సంగ్రహించుటచే ఈ ధనము వారి వశమగుచున్నది. ఇంతకన్న వింతవిషయ మేమనగా - సంఘములో కొన్ని తెగలు బయలు దేరినవి. వారెట్టిపనిని చేయరు సరికదా ఇతరులు చేసినదానిలో అధికభాగము తాము తీసికొందురు. నమ్ముదువో లేదో - ఈ తెగ మనుష్యులు గౌరవింపబడుచున్నారు. కొందరు వివేకహీనులు తమ బ్రతుకునకై రాము స్వయముగా పనిచేసికొనుట గౌరవలోపమని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0082.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0082.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4257a242daa3f4606e8629ca551111db926b3368 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0082.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +భావించుచున్నారు. మన ప్రపంచ పరిస్థితు లిట్లు తలక్రిందుగా తయారైనవి. ఆహారమును పండించుచున్నప్పటికిని రైతు బీదస్థితిలో నున్నాడన్న ఆశ్చర్యమేమి ? ప్రపంచభాగ్యమునకు కారకుడై కర్మాగారములలో పనిచేయు కార్మికుడు బీదస్థితిలో నున్నాడన్న ఆశ్చర్యమేమి? మనదేశమునకు స్వాతంత్ర్యము కావలెనని మనము కోరుచున్నాము. ఈ తలక్రిందు పరిస్థితులను చక్కజేయ లేనప్పుడు, కార్మికునకు అతని కష్టమునకు ఫలము దక్కనప్పుడు ఎందు కీస్వాతంత్ర్వము? రాజనీతిశాస్త్రమును గూర్చియు, పరిపాలనా కళనుగూర్చియు, ఆర్థికశాస్త్రమునుగూర్చియు, దేశభాగ్యమెట్లు విభజించవలెనో యన్న విషయమునుగూర్చియు పెద్ద పెద్ద పుస్తకములు వ్రాయబడినవి. చదువుకొన్న పండితు లీవిషయములమీద ఉపన్యాసము లిత్తురు. ప్రసంగములు, చర్చలు జరుగుచునేయున్నవి. కాని కార్మికులు బాధపడుచున్నారు. 200 సంవత్సరములకు పూర్వము వాల్టేరు అను ప్రసిద్ధ ఫ్రెంచి గ్రంథకర్త రాజకీయవేత్తలు మున్నగువారిని గూర్చి ఈ విధముగా అన్నాడు - "పొలమును దున్నుచు, ఇతరులకు బ్రతుకు తెరుపు కల్పించువారిని ఆకలిచే చచ్చునట్లు చేయు కళ వారు తమ చక్కని రాజకీయములలో కనిపెట్టినారు." + +ప్రాచీనమానవు డింకను ముందుకు సాగిపోయి క్రమముగా ప్రకృతి నాక్రమించెను. వనములను నరికివేసెను, ఇండ్లను కట్టెను. భూమిని దున్నెను. కొంతవరకు మానవుడు ప్రకృతిని వశపరచుకొన్నట్లే చెప్పుదురు. ప్రకృతిని వశపరచుకొనుట యనుమాట జనులు వాడుదురు. ఇది అనాలోచితమగు మాట. నిజముకాదు. ప్రకృతిని మానవుడు అర్థము చేసికొన మొదలు పెట్టినాడు ఆనుట ఇంతకన్న మంచిది. ఎంత బాగుగా అర్ధము చేసికొనునో అంత చక్కగా అతడు దానికి సహకారము చేసి తన యవసరములకు దానిని వినియోగించుకొన గలుగుచున్నాడు. వెనుకటిరోజులలో ప్రకృతిని చూచినను, ప్రకృతిలో గోచరమగు కార్యములను చూచినను మనుష్యులు భయపడువారు. వాటిని అర్థము చేసికొని గ్రహించు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e16cb3593627d0daaa20ce816074f64c3cda242a --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +టకు బదులు, పూజించి శాంతికై నైవేద్యము లర్పించెడివారు. ప్రకృతి వన్యమృగమైనట్లును, దానిని మంచిచేసికొని శాంతింప జేయవలసినట్లును వారి ఊహ. పిడుగులు, మెఱుములు, అంటువ్యాధులు వారిని భయపెట్టెను. నై వేద్యములపల్లనే వాటిని వారింపవచ్చునని వా రూహించిరి. అమాయకులనేకులు సూర్య చంద్ర గ్రహణములు భయంకర విపత్తులని భావింతురు. అవి ప్రకృతిలో జరుగు సామాన్య సంఘటనలని గ్రహించుటకు బదులు జను లనవసరముగా ఆవేశపూరితులై , సూర్య చంద్రులను రక్షించుటకై స్నానములు చేసి ఉపవాసము లుందురు. సూర్య చంద్రులు తమ్ము తాము రక్షించుకొను స్థితిలోనే ఉన్నారు. వారికొరకై మనము బెంగపడ నవసరములేదు. . + +నాగరీకము, విజ్ఞానము ఎట్లు అభివృద్ధిచెందినవో తెలిసికొంటిమి. గ్రామములలోను, పట్టణములలోను ప్రజలు నివాసము లేర్పరచుకొనుటతో ఇవి ప్రారంభించినవని తెలిసికొంటిమి. ఆహారపదార్థము లధికముగా వచ్చుచుండుటచే వారికి తీరిక చిక్కినది. వేట, తిండి గాక మరి యితర విషయములనుగూర్చి వా రాలోచించగలిగిరి. ఆలోచనలు వృద్ధిపొందిన కొలది కళలు, వృత్తులు, విజ్ఞానము వృద్ధినందెను. జనసంఖ్య వృద్ధియైన కొలది జనులు సన్నిహితముగ నివసించుట యవశ్యమైనది. వారు ఒక రొకరిని ఎప్పుడును కలుసుకొనుచున్నారు. ఒకరితోనొకరు పనిబెట్టుకొనుచున్నారు. కలిసిమెలిసి ఒక్కచో నుండవలసివచ్చినప్పుడు ఒకరి మంచి ఒకరు చూడవలయును. తమ స్నేహితులకుగాని, పొరుగువారికిగాని ఇబ్బంది కలిగించుపనులు వారు చేయరాదు. అట్లుకానిచో సాంఘిక జీవనమే పొసగదు, దృషాంతముగా ఒక కుటుంబమును తీసికొనుము. కుటుంబము సంఘముయొక్క ఒక చిన్న తునుక. అందలి జను లన్యోన్యముగా నున్న వారు సుఖముగా జీవించగలుగుదురు. అన్యోన్యానురాగ ముండును కాబట్టి కుటుంబములో సుఖజీవనము కష్టసాధ్యము కాదు. ఒక్కొక్కప్పుడు మనము ఇతరుల కష్టసుఖములను గమనించకుండ మెల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0085.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0085.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8fdbaac66a866194f5e6b0d45b5bdb3dd98ec9d8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0085.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మతస్థాపకులు పరిస్థితులు చక్కబరచుటకును, ప్రజలను సత్పథమున బెట్టి వారిక్లేశములను తగ్గించుటకును ఎప్పుడును ప్రయత్నించెడి వారని జ్ఞాపకముంచుకొనుము. అప్పటి లోపముల నెత్తిచూపుటకు వారెన్నడును భయపడలేదు. వారు విప్లవకారులు. ప్రాత సంప్రదాయము దారితప్పి దుష్టమైనప్పుడుగాని, భావివృద్ధికి ఆటంకముగా నున్నప్పుడుగాని వారు దానిని ఖండించి నిర్భయముగా తొలగించిరి. అంతకన్న ముఖ్యవిషయము వారు ఆదర్శప్రాయముగా జీవించుచు, తరతరముల ప్రజలకు, అసంఖ్యాకులకు, ఆదర్శజీవనము ఆచరణరూపముగా చూపియుండిరి. అట్టిజీవనము ప్రజలకు ఆదర్శమయినది. అట్లు బ్రతకవలెనని ఆవేశము నిచ్చినది, + +క్రీస్తుకు పూర్వము ఆరవ శతాబ్దిని ఇండియాలో బుద్ధుడు, మహావీరుడు ఉండిరి : చీనాలో కంప్యూసియస్, లోచే లున్నారు ; పర్షియాలో జరతుష్ట్ర ఉన్నాడు; గ్రీకుద్వీపమైన శామాస్‌లో పై తాగొరాస్‌ఉన్నాడు. వేరు వేరు సందర్భములలో ఈ పేళ్లు నీవు వినియుండవచ్చును. పైతాగొరాస్ క్షేత్రగణితములో ఒక సిద్ధాంతమును ఋజువు చేసిన అధికప్రసంగి అనియు, తాము. పాపము, దానినిప్పుడు నేర్చుకోవలసి వచ్చినదనియు సాధారణముగా బడికిపోవు బాలబాలికలు తలతురు. ఈసిద్ధాంతము సమకోణ త్రిభుజము యొక్క భుజముల చతురములకు సంబంధించినది. ఇది యూక్లిడ్ గ్రంథములోను, ఇతర క్షేత్రగణితములలోను ఉండును, క్షేత్రగణితములో అతడు కనిపెట్టిన విషయముల మాట అటుంచిన పై తాగొరాస్ ఒక గొప్ప తత్వవేత్త. అతనిని గురించి మనకెక్కువగా తెలియదు. కొందరు అట్టివాడొకడుండుట సందేహాస్పద మందురు. + +పర్షియాలో పుట్టిన జొరాష్టరు (జరతుష్ట్ర) జొరాస్ట్రియను మతమును స్థాపించెనని చెప్పుదురు. ఆతనిని మతస్థాపకుడనుట సరికాదేమో! \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d19345fbdf35b6a0e793aa5da50c170732287db --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +పర్షియాలో అప్పుడున్న మతమునకును, భావములకును నూతన స్వరూపమునిచ్చి నూతన మార్గమున నడిపించెనని చెప్పుట మంచిదేమో? అంతకుపూర్వ మెంతోకాలమునుండి ఈమతము పర్షియాలో లేదనియే చెప్పవచ్చును. పర్షియానుండి చిరకాలముక్రిందట ఇండియాకు వచ్చిన పారశీకులు ఈమతమును తమతోకూడ తెచ్చుకొనిరి. నాటినుండి దాని నాచరణలో పెట్టుచుండిరి. + +ఈకాలమున చినాలో కంప్యూసియస్, లోచే అను గొప్ప పురుషు లిద్దరుండిరి. కప్యూసియస్ పేరు నిర్దుష్టముగా వ్రాయవలెనన్న నిట్లుండ వలెను - కాంగ్‌ప్యూచే. సామాన్యార్ధమున వీరిద్దరును మతస్థాపకులు కారు. నీతిమార్గములను, సంఘమనుసరించవలసిన సదాచార మార్గములను వారేర్పరచిరి. చేయదగినపని, చేయరానిపని వారునిర్ణయించిరి. వారి మరణానంతరము వారిపేర పెక్కుదేవాలయములు చీనాలో స్మారక చిహ్మములుగా నిర్మింపబడినవి. హిందువులు వేదములను, క్రైస్తవులు బైబిలును గౌరవించు విధముగా చీనాదేశస్థులు వారి గ్రంధములను గౌరవించుచుండిరి. కంప్యూసియస్ బోధనల ఫలితమే మన, చీనాదేశస్థులు పెద్దమనిషి తరహా, గౌరవముగా నడచుకొనుట, సౌజన్యము, విజ్ఞాన సంపన్నత అలవరచుకొనిరి. + +ఇండియాలో మహావీరుడు, బుద్ధుడు ఉండిరి. నేడున్న జైనమతమునుస్థాపించిన పురుషుడు మహావీరుడు. అతని అసలు పేరు వర్దమానుడు. మహావీరు డను బిరుద మాతని గొప్పతనమును సూచించునది. పశ్చిమ హిందూస్థానములోను, కథియవారులోను జైనులధికముగా నివసించుచున్నారు. నేడు వారినితరుచు హిందువులలో చేర్చుదురు. కథియవారులోను, రాజపుత్రస్థానములోని ఆబూపర్వతమందును వారికి సుందరమగు దేవాలయములు గలపు. అహింస పరమధర్మమని వారు నమ్ముదురు, ఎట్టి ప్రాణికిని హానికలుగువిధముగా ఎట్టికార్యమును వారుచేయరు. ఈ సందర్భమున పైతాగొరస్ శాకాహారి యనియు, తన శిష్యులనందరిని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98cfc59a81fcf24499b5f6390828cf0ca6e13184 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +శాకాహారులుగానుండ నియమించెననియు తెలిసికొనుటకు నీ విష్టపడ వచ్చును. + +ఇప్పుడు మనము బుద్దుడగు గౌతమునివద్దకు వచ్చితిమి. అతడు క్షత్రియుడనియు, రాజకుటుంబములోనివాడనియు నీకు తెలిసియే యుండ వచ్చును. అతని పేరు సిద్ధార్థుడు. అతని తల్లి మాయాదేవి. "ఆమె ఉత్తమ ఇల్లాలు; సర్వమాన్య: బాలచంద్రునివలె ప్రసన్నభావము కలది. భూదేవివలె క్షమాగుణము కలది; పద్మమువలె నిర్మల హృదయము గలది " అని ప్రాతచరిత్ర ఆమెను వర్ణించుచున్నది. సిద్ధార్థుని తల్లిదండ్రులు అతనికి సౌఖ్యమును గూర్చుచుండిరి. సర్వభోగములు అతని కందుబాటులోనుండెను. బాధ, దీనత్వము అతని దృష్టికి తగులకుండ వారు జాగ్రత్తతీసికొనిరి. కాని ఇది సాధ్యముకాలేదు. అతను దరిద్రమును, బాధను, చావునుకూడ చూచినట్లు చెప్పుదురు. చూచుటతోడనే అతని మనస్సు విషాధముతో నిండినది. రాజసౌధమున నాతనికి మనశ్శాంతి చిక్కలేదు. భోగములపై నాతనికి వై ముఖ్యము కలిగెను. అతడు ప్రేమించిన భార్య, సుందరి. యౌవ్వనమధ్యస్థకూడ అతని దృష్టినిబాధపడు మానవులనుండి మరల్పలేకపోయెను. అతడు దీర్ఘాలోచన చేయ మొదలుపెట్టెను. అతడు ఈ బాధలనుండి విముక్తి కనుగొన గోరెను. ఆతడు భరించలేకపోయెను. ఒకనాటి రాత్రి అతడు రాజ సౌధమును, +ప్రేమాస్పదులను వీడి, ఒంటరిగా పయనమై విశాల ప్రపంచములోనికి పోయెను. తనమనస్సునకు ఆందోళన కలిగించు సమస్యలను పరిష్కరించవలెననియే అతడు సన్యసించెను. ఇట్టి పరిష్కారము కనుగొనుట కతడెంతకాలమో శ్రమపడెను. చివరకు చాల సంవత్సరముల తరువాత, గయలో ఒక ఆశ్వత్థవృక్షముక్రింద కూర్చునియుండగా అతనికి జ్ఞానము గలిగినదని చెప్పుదురు. అప్పుడతడు జ్ఞానియగు బుద్దుడయ్యెను. ఆ వృక్షమునకు బోధివృక్షమను పేరు వచ్చెను. బోధివృక్షమనగా జ్ఞాన వృక్షమన్నమాట, సారనాథములో డియర్ (లేళ్ళ) తోటలో పురాతన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a087affa7ecd47f827ee17907035a4ca39f0b885 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నేడు బౌద్ధమతము ప్రపంచమం దత్యధికసంఖ్యాకులచే నవలంబించబడియున్నది. అధిక సంఖ్యాకులుగల యితర మతములు క్రైస్తవ మతము, మహమ్మదీయమతము, హిందూమతము, ఇవిగాక హీబ్రూల, సిక్కుల, పారసీకుల, ఇతరుల మతములుకూడ ఉన్నవి. మతములును వాటిని స్థాపించిన పురుషులును ప్రపంచచరిత్రలో అధికముగా పాల్గొన్నారు. చరిత్రను తిరుగవేయునప్పుడు వారిని మనము ఏమరిచి యుండరాదు. వారినిగురించి వ్రాయుటకు నేను సంకోచించుచున్నాను. గొప్ప మతములను స్థాపించినవారు నిస్సందేహముగా గొప్పవారును, ఉదారులును, కాని వారిశిష్యులును, వారితరువాత వచ్చినవారును తరుచుగా అంతగొప్పవారునుకారు. మంచివారునుకారు, మనలను ఉద్దరించవలసినట్టియు, మనలను ఉదారులుగాచేయవసినట్టియు, మతము పశుప్రాయులుగా జనులు ప్రవర్తించునట్లు చేసినట్లు చరిత్రలో మనము చూచుచున్నాము. జ్ఞానమిచ్చుటకు బదులు జనులను అజ్ఞానాంధకారముననుంచుటకు ప్రయత్నించెను. వారిమన స్సులను విశాలపరచుటకు బదులువారిని సంకుచితబుద్దులుగను, పొరుగుపచ్చ కిట్టనివారినిగాను చేసెను. మతము పేరఅనేక మహత్కార్యములు చేయబడినవి. మతము పేరటనే వేలకొద్ది, లక్షలకొద్ది జనులు హత్యచేయబడిరి. అన్ని విధములగు దుష్కృత్యములును చేయబడినవి. + +అయితే మతముతో ఒకవ్యక్తి కుండవలసిన సంబంధ మేమి? కొందరికి మతమన్న పరలోకమని యర్థము. స్వర్గమో, దివ్యలోకమో. ఏదోయొక పేరు. స్వర్గమునకు పోవలెననివారు మత ప్రవిష్టులై కొన్ని కార్యములు చేయుదురు, జీలేబీ దొరుకునని తంటాలుపడు చిన్నపిల్లకథ జ్ఞాపకమునకు వచ్చుచున్నది. ఆస్తమానమును జిలేబీ మీదబుద్ధి పెట్టుకొను చిన్నపిల్ల సరియైన శిక్షణ పొందినదని చెప్పగలవా? జిలేబీలవంటి భక్ష్యములు పొందుటకొరకే పనులుచేయు బాలబాలికల ప్రవర్తన ఆమోదింప దగినదా ! వయస్సువచ్చిన పెద్దమనుష్యులీవిథముగా ప్రవర్తించిన మన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1a0cdb99eafe0d9d0f3cbd17bf13791b765c229 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +కొనలేదుకదా! వయస్సు వచ్చినప్పటికిని కొందరు, మనోవికాసమును బట్టిచూడ, శిశువులవంటివారే. + +ఈదినమున మామూలుకన్న దీర్ఘముగా ఈ లేఖ వ్రాసితిని. నీకు చదువుట కుత్సాహముగా నున్నదో లేదో, కాని నేను చెప్పదలచుకొన్న విషయము చేతనైనంతమట్టుకు చెప్పితిని. ఇందేవిషయమైన నీకిప్పుడు అవగాహన కాకున్న ఫరవాలేదు. ముందుముందు అర్థముకాగలదు. + +15

+పర్షియా : గ్రీసు

+ +ఈ దినమున నీజాబు చేరినది. అమ్మ, నీవు కులాసాగా ఉన్నారని వినుటకు సంతోషముగా నున్నది. తాతకు జ్వరము, ఇతర బాధలు తగ్గిన బాగుండును. జీవితకాలమంతము ఆయన ఎంతో కష్టపడి పనిచేసిరి. ఇప్పటికికూడ ఆయనకు విరామము, మనశ్శాంతి కలుగలేదు. + +భాండాగారములోని పుస్తకము లేన్నో చదివినట్లును, చదువదగిన క్రొత్త పుస్తకములను చెప్పమనియు అడిగితివి. ఏ పుస్తకములు చదివితివో నీవు నాకు వ్రాయలేదు. పుస్తకములు చదువు అలవాటుమంచిచే. వడివడిగా ఎన్నో పుస్తకములు చదువువారిని చూచిన నా కనుమానము. వారు పుస్తకములు సరిగా చదువరనియు, కప్పగంతులు వేసికొని పోపుచురనియు, చదివినదానిని మరునాడే మరిచిపోపుదురనియు నా అనుమానము. చదువదగిన పుస్తకమైనచో దానిని శ్రద్ధగాను, క్షుణ్ణముగాను చదువవలెను. కాని చాలా పుస్తకములు చదువతగినవికావు. మంచి పుస్తకముల నేరుకొనుటకూడ కష్టమే. మన భాండాగారము నుండి పుస్తకములు తీసికొన్నచో అవి మంచి పుస్తకములే యగునని నీవనవచ్చును. కానిచో వాని నెందుకుతెప్పించి భాండాగారములో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0093.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0093.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77d8285748093bb6d935a21b4c002433c54cb91b --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0093.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +నుంచిరి? సరే, సరే, చదువు, నాయినీ చెరసాలనుండి నేను చేయగల సహాయమును చేయుదును. నీ మనస్సు, శరీరము ఎంత వేగముగా వృద్ధి చెందుచున్నచో అని నేను తరుచు అనుకొనుచుందును. నేను నీవద్దనుండిన నెంత బాగుండును! నేను వ్రాయుజాబులు నీకు చేరులోపుగా నీవు ఇందలి విషయములకు మించిన జ్ఞానమును సంపాదించియుందువేమో. అప్పుడు చంద్రకు ఈ జాబులను చదువు ఈడు వచ్చును. కాబట్టి ఎవరో ఒకరు చదివి విషయమును గ్రహించవచ్చును. + +మరల మనము గ్రీసుకు, పర్షియాకు పోవుదము. వారి అన్యోన్య యుద్ధములను గూర్చి విచారింతము. గ్రీకుల నగర రాష్ట్రములను గూర్చియు, డరయస్ రాజు పరిపాలన క్రిందనున్న పర్షియా మహా సామ్రాజ్యమునుగూర్చియు ఇదివరలో ఒక జాబులో చర్చించియుంటిమి. డరయస్ సామ్రాజ్యము వైశాల్యముననేకాదు, రాజ్యాంగ నిర్మాణము నందుకూడ చాల గొప్పది. అది ఆసియా మైనరునుండి సింధునదివరకు వ్యాపించినది. ఈజిప్టు, దాని యంతర్భాగమే. ఆసియా మైనరులోని కొన్ని నగరరాష్ట్రములు కూడ లందులో చేరినవే. ఈ పెద్ద సామ్రాజ్యమందంతట చక్కని బాటలున్నవి. బాటలగుండ నిత్యము, వేళకు, చక్రవర్తి తపాలు పోవుచుండెను. ఏకారణమువల్లనో డరయస్ గ్రీకుల నగర రాష్ట్రములను జయింప నిశ్చయించెను. ఈ సంగ్రామములలో చరిత్రలో ప్రసిద్ధికెక్కిన యుద్దములు కొన్ని జరిగినవి. ఈ సంగ్రామముల వృత్తాంతములు గ్రీకు చరిత్రకారుడగు హెరోడోటస్ వ్రాసెను. అతడు తానువ్రాసిన విషయములు జరిగిన కొద్దికాలము తరువాతనే ఉండేను. అతడు గ్రీకుపక్షపాతి. కాని అతని వ్రాతలు చాల మనోహరముగా నుండును. ఈ జాబులలో క్రమేణ ఆతని చరిత్రనుండి కొన్ని వాక్యములను ఉదహరించు చుందును. + +గ్రీకులపై పర్షియనులు చేసిన మొదటి దండయాత్ర విఫల మాయెను. ఇందుకు కారణము-పర్షియన్ సైన్యము త్రోవలో రోగముల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..528610b9b6138e1fd39503e7be10d2eec05b573d --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +మనము జ్ఞాపకముంచుకోవలసిన విషయ మేమనగా - గమ్యస్థానమును చేరగలుగుటకు ముందు మనము గొప్ప ఆవదల నెదుర్కొనవలేను. + +రాజాధిరాజైన జరక్ససు తన సైన్యమును ఆసియా మైనరుగుండ తీసికొనిపోయేను. ఆ రోజులలో హెల్లస్పాంటు అని పిలువబడు డార్టినెల్సుగుండా యూరోపు ప్రవేశించెను. త్రోవలో పూర్వకాలమున గ్రీకు వీరులు హెలన్‌కొరకు పోరాడిన ట్రాయిపట్టణ శిథిలములను చక్రవర్తి దర్శించెనని చెప్పుదురు. హెల్లస్పాంటు కడ్డముగా సైన్యము దాటుటకు పెద్ద వంతెన కట్టబడెను. పర్షియను సేనలు దాటుచుండగా సమీపమందున్న కొండపై చలువరాతి సింహాసనమున కూర్చుండి జరక్ససు చూచు చుండెను, + +హెరొడోటస్ చెప్పుచున్నాడు. "జరక్ససు నావలలో నిండియున్న హెల్లస్పాంటును చూచెను. తీరములన్నియును, అవాస్ మైదానములును సైనికులతో నిండియుండుట చూచెను. నే నెంత యదృష్టవంతుడను, అని యాతడనుకొనెను. మరుక్షణముననే యతడు విలపింపదొడగెను. హెల్లాను(గ్రీసు) మీదకు దండెత్తి పోవలదని మొదట ధైర్యముగా సలహాచెప్పిన ఆర్టవానసు చక్రవర్తి విలపించుట చూచి యిట్లడిగెను-- "ఓ. రాజా, నీ విప్పుడు చేసిన పనులు పరస్పరము ఎంత విరుద్ధముగా నున్నవి? నీ యంత యదృష్టవంతుడు లేడని చెప్పి వెంటనే కన్నీరు కార్చుచుంటివి." చక్రవర్తి చెప్పిన సమాధాన మేమనగా “అవును, సర్వమును చూచినపిమ్మట నా మనస్సునకు తట్టి, జాలి పుట్టించిన విషయ మేమనగా....మస యెదుట కనిపించు జనసమూహములో ఒక్కడును నూరు సంవత్సరములు గడచిన పిమ్మట జీవించియుండడు గదా? మానవుని జీవిత పరిమాణ మెంత స్వల్పము ! " + +ఈ మహాసైన్యము భూమార్గముస ముందుకు కదలెను. సముద్ర మార్గమున పెక్కు నావలు వారి నంటివచ్చుచుండెను. కాని సముద్రము గ్రీకులయెడ పక్షపాతము చూపెను. తుపానులో నావలను పెక్కింటిని నాశముచేసెను. గ్రీకులు ఈ మహాసైన్యమును చూచి భయపడి, తమలో తమకుండు భేదములను మరిచి, ఏకమై శత్రుపు నెదుర్కొనిరి, పర్షియను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..680ab707252153b261ba7a46b1df2ae4c68b424f --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +దేశ ప్రజలను, మన పూర్వులను, హిందూస్థానమందలి స్త్రీ పురుషులను, మన దీర్ఘ చరిత్రమార్గములో మృత్యువును చూచి మందహాసము చేసి పరిహసించిన స్త్రీ పురుషులను - అప్రతిష్ట, బానిసత్వములను సహింపక మృత్యువును వరించిన స్త్రీ పురుషులను - నిరంకుశత్వమునకు తలవంచక దానిని విచ్చిన్నముచేయ బొరకొనిన స్త్రీ పురుషులను తలచుకొనిన మన మెట్టులుండును? చిత్తూరును తలచుకొనుము. రాజపుత్ర స్త్రీ పురుషుల అప్రతిమానశౌర్యసాహసములను వర్ణించు నిరుపమ గాథలనుస్మరింపుము. నేటికాలమును కూడ స్మరింపుము. మనవలెనే వెచ్చని నెత్తురు గల మన సహచరులను - ఇండియా స్వాతంత్ర్యము సాధించుటకై మృత్యు ముఖమున ప్రవేశించిన సహచరులను స్మరించుము. + +థర్మాపిలె కొంతకాలము మాత్రము పర్షియనుల సైన్యము నాపగలిగెను. ఎక్కువకాల మాపలేదు. గ్రీకుల సైన్యము వారిముందు నిలువ జాలక వెనుదిరిగిపోయెను. కొన్ని గ్రీకు నగరములు పర్షియనుల వశమయ్యెను. శత్రువశమగుటకు సమ్మతించక, అభిమాన పూరితులగు ఏథెన్సు ప్రజలు తమ ప్రియనగరము ధ్వంసమయినను సరే యని దానిని విడిచిపెట్టిరి. ప్రజలందరును ఎక్కువగా నావలమీద నగరమును విడిచి వెళ్ళిపోయిరి. నిర్జననగరమును పర్షియనులు ప్రవేశించి దానిని దగ్దము జేసిరి. ఏథెన్సు నౌకాదళము మాత్రము పరాజయమందలేదు. సాలమిస్ వద్ద గొప్ప నౌకాయుద్ధము జరిగెను. పర్షియనుల నావలు నాశముచేయబడెను. ఈ విపత్తున కధైర్యముజెంది జరక్సస్సు పర్షియాకు తిరిగి పోయెను. + +మరికొంత కాలమువరకు పర్షియా మహాసామ్రాజ్యముగానే యుండెను. కాని మారథాన్, సాలమిస్ యుద్ధములు దాని పతనమునకు దారితీసెను. అది ఎట్లు పతనమైనదో ముందు ముందు తెలిసికొందము. ఈ మహాసామ్రాజ్యము తూలిపోవుట చూచిన ఆకాలపు ప్రజలు ఎంత యాశ్చర్యము జెందిరో! హెరొడోటసు ఆ విషయము నాలోచించి యొక \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0100.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0100.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8eebc19320b6ed64cd580107dcc2e04ac79cf500 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0100.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +నీతిని వచించెను. అతడు చెప్పిన దేమన - జాతి చరిత్రకు మూడు దశలుండును : విజయము : విజయమూలకముగా గర్వము : అన్యాయము : పిమ్మట పై కారణములవల్ల పతనము. + +16

+హెల్లాసు మహత్తర ప్రతిభ

+ +పర్షియనులమీద గ్రీకుల విజయముల ననుసరించి రెండు ఫలితములు వచ్చినవి. పర్షియన్ సామ్రాజ్యము సన్నగిలి సన్నగిలి దుర్బల మాయెను. గ్రీకుల చరిత్రమున దివ్యయుగము ప్రారంభమాయెను. ఆ జాతి జీవితములో ఆవెలుగు కొద్దికాలమే యుండెను. 200 సంవత్సరముల కాలముమాత్రమే అది నిలిచెను. పర్షియా సామ్రాజ్యము, అంతకు పూర్వమందలి యితరసామ్రాజ్యములవలె విశాలమైనసామ్రాజ్యముండుట వల్ల వచ్చిన గొప్పతనము కాదు దానిది. కొంతకాలమైనపిమ్మట ఘనుడగు అలెగ్జాండరు తలయెత్తి తన విజయములతో, కొద్దికాలము, లోకమును ఆశ్చర్యమున ముంచెను. ఇప్పుడాతనిని గురించి మనము ప్రసంగించుకొనుట లేదు. పర్షియన్ సంగ్రామములకును, అలెగ్జాండరు రాకకును మధ్యనున్న కాలమునుగురించి మనము ప్రసంగించుకొనుచున్నాము. ధర్మాపిలె, సాలమీస్‌యుద్ధముల తరువాత 150 సంవత్సరములకాల మది. పర్షియనుల దండయాత్రలు గ్రీసుల నేకము చేసెను. ఈ ప్రమాదము తప్పుటతోడనే వారు మరల విడిపోయి వారిలోవారు పోరాడుకొనజొచ్చిరి. ముఖ్యముగా ఏథెన్సు నగరరాష్ట్రములును, స్పార్టాయును ప్రబలస్పర్థను పూనియుండిరి. వారి పోరాటములతో మనకిప్పుడు ప్రశంస లేదు. అవి ప్రధానము కాదు. మనము వారిని స్మరించుటకు కారణము, ఆ రోజులలో ఇతర విధములుగా గ్రీసు గొప్పతనము సంపాదించుకొన్నది. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0102.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0102.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1b68e62f895dbb44b2a784e25a06a8923fcf695 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0102.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +తెలిసినంతమట్టుకు తొలుతటి దశ వేదములును, ఉపనిషత్తులును, ఇతర గ్రంథములును పుట్టిన కాలము. దురదృష్టవశమున ఆప్రాచీనకాలమును గూర్చి చెప్పు గ్రంథములేమియు లేవు. ఎన్నోచక్కని గొప్పగ్రంథములు అంతరించియుండవచ్చును. లేదా ముందుముందు మనకు దొరకవచ్చును. ఉన్నదానినిబట్టి చూడ ప్రాచీనకాలమునాటి హిందూదేశస్థులు ఎంతటి అఖండమైన బుద్ధియు, ప్రజ్ఞయు కలవారో తెలిసికొనవచ్చును. తరువాత కాలమునాటి హిందూదేశ చరిత్రలోకూడ అట్టి తేజోవంతమగు దశలున్నవి. యుగములలో మనము చేయుచున్న సంచారములందు దానిని మనము చూడవచ్చును. + +ఈకాలమున ముఖ్యముగా ఏథెంసు ప్రసిద్ధికివచ్చెను. దానినాయకు డొక గొప్ప రాజకీయవేత్త. అతని పేరు పెరిక్లీసు. ముప్పది సంవత్సరములపాటు అతడు అధికారపదవియం దుండెను. ఈ కాలమున ఏథెన్సు గొప్ప నగరమైనది. చక్కని భవనములతో, గొప్ప చిత్రకారులతో, గొప్ప తత్వవేత్తలతో అది నిండియుండెను. నేడుకూడ దానిని పెరిక్లీసుయొక్క ఏథెన్సు అందురు. పెరిక్లీసుయుగ మను నానుడికూడ కలదు. + +ఈకాలమునందే ఏథెన్సులోనున్న చరిత్రకారుడగు మన హెరొడోటస్ ఏథెన్సు పొందిన యభివృద్ధినిగూర్చి తన యభిప్రాయమును చెప్పెను. నీతులు చెప్పుట అతనికిష్టము. కాన పైవిషయములనుగూర్చి యాతడు నీతిని చెప్పెను. తన చరిత్రలో నాత డిట్లు వ్రాసెను. + +"ఏథెన్సు ప్రభుత్వ మతిశయించెను. స్వాతంత్ర్యము మంచిదనుట కిది నిదర్శనము. దీనిని ఋజువుచేయుటకు ప్రతిచోటను దృష్టాంతములు గలవు. ఏథెన్సుప్రజలు నిరంకుశప్రభుత్వముక్రింద మ్రగ్గుచున్నప్పుడు యుద్ధకౌశలము వారికి పొరుగువారికన్న నధికముగాలేదు. నిరంకుశ ప్రభువును వారు వదల్చుకొన్నపిమ్మట యుద్ధమున, పొరుగువారిని వారు మించిరి. ఒకనికి లొంగి యున్నప్పుడు వారు పురుషప్రయత్నము చేయలేదు. యజమాని కొరకు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73f3ddd4842e825c8cbb15b5cfddff1ff2f8643c --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మాత్రమే వారు పనిచేయుచుండిరి. స్వాతంత్ర్యము చేజిక్కగానే ఎవరికి వారు, ఇతరుల ప్రోద్బలములేకుండగనే తమశక్తివంచనలేకుండ పనిచేసిరి." + +ఆకాలమునాటి ప్రసిద్ధపురుషుల పేళ్లు పేర్కినియుంటిని. వారందరికన్నను గొప్పవాడు - ఆకాలమునందున్నను గొప్ప వాడనిపించుకోదగ్గవాడు. - అయిన పురుషుని నేనింకను పేర్కొనలేదు. అతని పేరు సోక్రటీసు. అతడు తత్వవేత్త. సత్యాంవేషణమే అతని నిరంతర కృషి. మనష్యున కుండదగ్గది జ్ఞాన మొక్కటే యని అతని యభిప్రాయము. క్లిష్టసమస్యల నాతడు తన మిత్రులతోను, పరిచయములతోను తరచు చర్చించుచుండెను. చర్చలఫలితముగా సత్యము వెల్లడియగునని అతని యాశయము. అతనికి శిష్యులనేకులు గలరు. వారందరిలోను గొప్పవాడు ప్లేటో. ప్లేటో అనేకగ్రంథములను వ్రాసెను. అవి మనవరకు వచ్చినవి. ఈ గ్రంథములనుబట్టియే అతని గురువైన సోక్రటీసును గురించిన విషయములు పెక్కులు మనము తెలిసికోగలిగితిమి. నూతన విషయములను కనుగొనగోరువారిని చూచిన దొరతనములకు కన్నుకుట్టుట వాస్తవము. సత్యాంవేషణ చేయుట వారికి కిట్టదు. ఏథెన్సు దొరతనము సోక్రటీసు పద్దతుల నిష్టపడలేదు. విచారణచేసి సోక్రటీసుకు మృత్యుదండన విధించెను. ప్రజలతో చర్చలు కట్టిపెట్టి, తనపద్ధతులు మార్చుకొనుటకు సమ్మతించి. ఆవిధముగా వాగ్ధానము చేసినయెడల వదిలి పెట్టుదుమని వారు చెప్పిరి. అత డట్లు చేయుటకు నిరాకరించెను. తన ధర్మమును పరిత్యజించుటకంటె విషముత్రాగుటయే సమ్మతమని చెప్పి, గిన్నెలో తెచ్చిన విషమును త్రాగి యాతడు మరణించెను. మృత్యుముఖములో ప్రవేశించుటకు ముందు తనపై నేరము మోపినవారిని, తీర్పు చెప్పినవారిని ఉద్దేశించి అత డిట్లు చెప్పెను. + +"నా సత్యాన్వేషణమును పరిత్యజించిన నన్ను మీరు వదలిపెట్టెద రని మీరనినదానికి నేను చెప్పు సమాధానమిది. ఏథెన్సు ప్రజలారా! మీకు నమస్కారము. ఈ కార్యమునందు నన్ను భగవంతుడు నియోగించినని నా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6adc6e3830a79a09b7f5868a1542b02d7f4ef184 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +లోని పదార్థములను పరిశీలించిచూచుట యన్నను, ప్రకృతి వైఖరుల నర్థము చేసికొనుటయన్నను అతని కిష్టము. దీనినే ప్రకృతి తత్వశాస్త్ర మందురు. ఇప్పుడు భౌతికశాస్త్ర మనుచున్నారు. కాబట్టి అరిష్టాటిల్ తొలినాటి శాస్త్రజ్ఞులలో ఒక్కడు. + +ఇప్పుడు మనము అరిష్టాటిల్ శిష్యుడైన అలెగ్జాండరువద్దకుపోయి వేగముగా గడిచిపోయిన అతని జీవితచర్యను గమనింతము. ఆపని రేపు. ఈ రోజుకు కావలసినంత అప్పుడే వ్రాసితిని. + +ఈ రోజు వసంతపంచమి. వసంతాగమము సూచించుచున్నది. అల్పకాలమే నిలిచిన హేమంతము గడచినది. గాలికి చురుకు తగ్గినది. పక్షులు క్రమక్రమముగా మావద్దకు వచ్చుచున్నవి. వాటి పాటలతో పగటి భాగము నంతయు నింపుచున్నవి. 15 సంవత్సరములకు పూర్వము, ఈదినమున, ఢిల్లీ నగరములో మీ అమ్మకును, నాకును పాణిగ్రహణము జరిగినది. + +17

+ప్రసిద్ధవిజేత, కాని దురహంకార పూరితుడగు యువకుడు

+ +వెనుకటి జాబులోను, అంతకుముందు వ్రాసినజాబులలోను ఘనుడగు అలెగ్జాండరు పేరెత్తినాను. అతనిని గ్రీకు అన్నాను. అట్లనుట సరికాదు. అతడు నిజముగా మాసిడోనియను - అనగా గ్రీసుకు ఉత్తరమున నున్న దేశమునుండి వచ్చినవాడు. అనేకవిషయములలో మాసిడోనియనులు గ్రీకులను పోలియుండిరి. వారిని వారి జ్ఞాతులని చెప్పవచ్చును. అలెగ్జాండరుతండ్రి ఫిలిప్పు మాసిడోనియారాజు. అతడుసమర్థుడగు పరిపాలకుడు. తన చిన్న రాజ్యము నాతడు బలపరిచి సమర్థమగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0106.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0106.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f6f8ce65419edf055effb558f83534c54a297ffa --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0106.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సైన్యమును కూర్చెను. అలెగ్జాండరును "ఘనుడు" అందురు. చరిత్రలో నాతడు మిక్కిలి ప్రసిద్ధుడు. ముందుగా తండ్రి శ్రద్ధతో చేసిన పనివల్లనే అతడు అనేకకార్యములు చేయుటకు సాధ్యపడినది. నిజముగా అలెగ్జాండరు గొప్పవాడో, కాడో అన్నవిషయము సందేహాస్పదము. నే నాతనిని వీరునిగా తలంచను. జీవించినది కొద్దికాలమే యైనను అతడు తన పేరు రెండు ఖండములలో వ్యాపింపజేయగలిగెను. ప్రపంచవిజేతలలో ప్రథముడని చరిత్రలో చెప్పుట కలదు. మధ్య ఆసియానడిబొడ్డున సికందరను పేరుతో అతనిని నేటికిని స్మరించుచుందురు. నిజమున కాతడెట్టివాడైనను, చరిత్రమాత్రము అతని నామమున కొకవిధమగు ఇంద్రజాలశక్తిని ఆపాదించినది. అనేకనగరముల కాతని పేరు పెట్టబడెను. అవి నేటికిని నిలిచియున్నవి. అందు మిక్కిలి గొప్పనగరము ఈజిప్టులోని అలెగ్జాండ్రియా. + +రాజగునాటికి అలెగ్జాండరువయస్సు ఇరువది సంవత్సరములు మాత్రమే. గొప్పతనమును సాధించవలె నను ఆకాంక్షతో అతడు తన కూర్చిన, శ్రేష్ఠమగు సైన్యమును తీసికొని, తనప్రాతశత్రువగు పర్షియా మీదికి దండయాత్ర సాగింప నువ్విళ్లూరుచుండెను. అతని తండ్రి ఫిలిప్పు అన్నను, అతడన్నను గ్రీకులకు ఇష్టము లేదు. కాని వారి బలముచూచి కొద్దిగా భయపడిరి. కాబట్టి వారు, ఒకనితరువాత నొకనిని, పర్షియాకు దండెత్తిపోవు గ్రీకుసైన్యములకు కెప్టెను-జనరల్‌గా అంగీకరించిరి. ఈవిధముగా క్రొత్తగా తలయెత్తుచున్న ఒక గొప్పజాతికి వారు తల యొగ్గిరి. థీబ్సు అను పేరు గల ఒక గ్రీకునగరముమాత్రము ఆతనిపై తిరుగబడెను. దాని నాతడు క్రౌర్యముతో తీవ్రముగా దండించెను. అతడీ ప్రసిద్ధనగరమును విధ్వంసముచేసెను. అనేక నగరవాసులను హతమొనర్చెను. వేలకొద్ది నగరవాసులను బానిసలుగా అమ్మివేసెను. ఇట్టి కిరాతచర్యలు గ్రీకులను భీతావహులను చేసెను. ఇట్టి అనాగరికచర్యలు చూచి మన మతనిని మెచ్చుకోలేము. ఇట్టి చర్యలు మన మసహ్యించుకొందుము. అట్టివానికి మనము దూరముగా నుందుము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0108.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0108.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ee8518d9f637b9b40db5bfb9e90c65986438c90 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0108.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +అప్పుడు పర్షియారాజుపాలనలో నున్న ఈజిప్టు సులభముగా అలెగ్జాండరు వశమయ్యెను. జరక్ససు తరువాత రాజైన డరయస్ III ను అప్పటకే అలెగ్జాండ రోడించెను. తరువాత ఇంకొకమారు అతడు మరల పర్షియాకు పోయి డరయస్‌ను, రెండవమా రోడించెను. "రాజాధిరాజు" అగు డరయసు కాపురముండు దివ్యమగు రాజభవనమును అలెగ్జాండరు నాశనముచేసెను. జరక్ససు ఏథెన్సును తగులబెట్టినందుకు కసితీర్చుకొనుటకై అట్లు చేసితి నని అలెగ్జాండరు చెప్పెను. + +వేయిసంవత్సరముల క్రితము ఫిర్దౌసీ అను కవి పరిషియన్ భాషలో రచియించిన ప్రాచీనగ్రంథ మొకటి గలదు. ఆ గ్రంథము పేరు "షానామా" పర్షియారాజులచరిత్ర లందుండును. డరయస్, అలెగ్జాండరుల మధ్య జరిగిన యుద్ధముల నీ గ్రంథము ఊహాకల్పనలతో వర్ణించెను. ఓడిపోవుటతోడనే డరయస్ ఇండియాసహాయము కోరినట్లు అందు చెప్పబడినది. "వాయువేగముతో నత డోక లొట్టియను" ఇండియా వాయవ్యదిశలో రాజుగానున్న పూర్ (పోరసు) కడకు పంపెను. కాని పోరసు అతని కెట్టి సహాయమును చేయలేకపోయెను. త్వరలోనే అతడు కూడ అలెగ్జాండరుదాడి ఎదుర్కోవలసివచ్చెను. ఫిర్దౌసీ వ్రాసిన "షానామా" అను గ్రంథములో అనేక స్థలములందు ఇండియాలో తయారైన కత్తులు, బాకులు పరిషియాదేశపు రాజులు, ప్రభువులు వాడుచున్నట్లు వ్రాయబడినది. ఆవ్రాతలు చదువుటకు సరదాగా ఉన్నది. అలెగ్జాండరు కాలములో సైతము ఇండియాలో మంచి ఉక్కుతో కత్తులు తయారు చేయుచుండిరని దీనినిబట్టిమనము తెలిసికొనవచ్చును. పరదేశములలోని ప్రజలు వాటిని ఆప్యాయముగా వాడుచుండిరి. + +పర్షియానుండి అలెగ్జాండరు తన పర్యటనము సాగించెను. నేడు హీరటు, కాబూలు, సమరఖండము ఉండుదేశముగుండా అతడు ప్రయాణమైవెళ్లి సింధునదియొక్క ఎగువలోయలను చేరుకొనెను. ఇక్కడ మొట్టమొదటి హిందూదేశరాజును అతడు కలిసికొనెను. అతడు అలె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0110.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0110.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a305c4eac659d22556109605b3d1dd7c2fa2e2ce --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0110.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ప్రయాణముమాత్రము విపత్కరమైపరిణమించెను. తిండిలేక, నీళ్లులేక సైనికు లల్లాడిపోయిరి. వెంటనే కొద్దికాలములో క్రీ. పూ. 323 సంవత్సరమున అలెగ్జాండరు బాబిలన్‌వద్ద దేహము చాలించెను. పర్షియా దండయాత్రకు బయలుదేరినపిమ్మట తన మాతృదేశమగు మాసిడోనియా మరల సందర్శించలేదు. + +ముప్పదిమూడవయేట అలెగ్జాండ రావిధముగ మృతినొందెను. తన కొద్ది జీవితములో ఈ 'మహా'పురుషు డేమిచేసినట్లు? కొన్ని యుద్ధములందు అతడు చక్కని విజయములను సాధించెను. అతడు సేనానాయకు డనుటకు సందేహములేదు. కాని అతడు గర్వి. దురహంకార పూరితుడు. ఒక్కొక్కప్పుడు క్రూరముగా, దౌర్జన్యముతో ప్రవర్తించెను. దైవసముడుగా తన్ను అత డెంచుకొనెను. కోపావేశము కలిగినప్పుడు అతడు తన ప్రియమిత్రులను పెక్కండ్రను చంపెను. నగరములను, నగరవాసులతోకూడ నాశనముచేసెను. అతడు నిర్మించిన సామ్రాజ్యములో చెప్పుకోదగిన దేదియు అతడు పోయిన వెనుక నిలిచి యుండలేదు. సరియైన రోడ్లుసైతము వేయించలేదు. ఆకాశమునుండి జారు ఉల్కవలె అతడు వచ్చెను. అతడు వెళ్లెను. అతడు మిగిల్చిన దేదియులేదు. స్మృతిమాత్రము మిగిలెను. అతని మరణానంతరము అతని కుటుంబీకులు ఒకరినొకరు చంపుకొనిరి. అతని మహా సామ్రాజ్యము శకలములై క్షీణించెను. అతనిని ప్రపంచవిజేత యందురు. తనకు జయించుటకు ఇక దేశములు లేవేయని అత డొకమారు కూర్చుండి విలపించెనట! కాని వాయవ్యదిశ యందలి చిన్నభాగమును మినహాయించినచో ఇండియా నాతడు జయించలేదు. అకాలమున సైతము చీనా గొప్ప రాజ్యము. అలెగ్జాండరు చీనాదిక్కునకైనను పోలేదు. + +అతడు మరణించినతోడనే అతని సేనానులు అతని సామ్రాజ్యమును పంచుకొన్నారు. ఈజిప్టు టోలేమీ వశమైనది. అత డక్కడ శక్తివంతమగు దొరతనము నేర్పాటుచేసి పరంపరగా రాజవంశమువా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0112.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0112.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b20074c537de4e864f22e093e38b908ed8fc0658 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0112.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +రాజధాని పాటలీపుత్రము. దీనినే ఇప్పుడు పాట్నా అందురు. మనము పరిశీలించుచున్న కాలమున నందవంశమునకు జెందిన రాజులు మగధను పాలించుచుండిరి. అలెగ్జాండరు ఇండియా వాయవ్యప్రాంతముపై దాడిచేసినప్పుడు నందరా జొకడు పాటలీపుత్రమునందుండెను. బహుశా రాజునకు బంధువగు యువకుడొక్కడు - చంద్రగుప్తుడనువా డచ్చట నుండెను. చంద్రగుప్తుడు మిక్కిలి తెలివైనవాడును, సమర్ధుడును. అత్యాశకలవాడును అయియుండునని తోచుచున్నది. నందరాజునకాతనిపై ఇష్టము లేకపోవుటచేతనో, అతడు చేసిన పనివిని సమ్మతించకపోవుట చేతనో అతనిని తన దేశమునుండి బహిష్కరించెను. చంద్రగుప్తుడు ఉత్తరముగా తక్షశిలకు పోయెను. అలెగ్జాండరును గురించి, గ్రీకులను గురించి చెప్పుకొనుచున్న కథలు బహుశా అతనిచెవిని బడినవికాబోలు. అతనితో మిక్కిలి సమర్థుడగు బ్రాహ్మణు డొకడుండెను. అతని పేరు విష్ణుగుప్తుడు. అతనిని చాణుక్యుడనికూడ అందురు. చంద్రగుప్తుడును, చాణుక్యుడును ఏమి సంభవించినను విధికి తలయొగ్గి సంచరించు సాదేశీలురు కారు. ఉన్నతస్థితికి వచ్చుటకై వారెన్నో గొప్పయోచనలు చేయుచుండిరి. వానిని ఆచరణలోపెట్టి విజయము నందగోరుచుండిరి. అలెగ్జాండరు ప్రతిభకు బహుశా చంద్రగుప్తుడు విమోహితుడై, అతని అడుగులలో నడువగోరియుండును. తన కార్యములందు తోడ్పడుటకు చాణుక్యు డుండెను. అతడు అసాధారణ ప్రజ్ఞాశాలి. కూరిమి చెలికాడు. మంత్రిసత్తముడు. ఇద్దరును జాగరూకులై తక్షశిలలో జరుగుచున్న ప్రతివిషయమును శ్రద్ధతో గమనించుచుండిరి. తరుణమునకు వేచియుండిరి. + +అవకాశముకూడ వారికి త్వరలోనే వచ్చెను. అలెగ్జాండరు మరణవార్త తక్షశిల చేరుటతోడనే కార్యసన్నద్ధు డగుటకు తరుణము వచ్చినదని యాతడు గ్రహించెను. అచ్చటి ప్రజల నాతడు ప్రబోధించి వారి సహాయముతో అలెగ్జాండరచ్చట నిలిపిన సేనలపైబడి వారిని తరిమి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0114.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0114.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f165e4f01c12e03fb8e10213ecc7c6c624b7e12 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0114.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +సేనాని సెల్యూకసు, సైన్యముతో సింధునదినిదాటి ఇండియాపై దండయాత్ర చేసెను. తొందరపడి తాను చేసినపనికి అతడు వెంటనే పశ్చాత్తాపము నందెను. చంద్రగుప్తు డాతనిని పూర్తిగా ఓడించుటచే అతడు వచ్చినదారినేవెళ్ళెను. అతడేమియు సంపాదించలేదు సరిగదా, కాబూలు, హీరటువరకు నున్న గాంధారదేశమును అనగా నేటి ఆప్ఘనిస్థానమును చంద్రగుప్తుని వశము చేసెను. చంద్రగుప్తుడు సెల్యూకసు కుమార్తెను కూడ వివాహమాడెను. ఉత్తర హిందూస్థానమంతయును, ఆప్ఘనిస్థానములో కొంతభాగమును, కాబూలు మొదలు బెంగాలువరకును, అరేబియా సముద్రము మొదలు బంగాళాఖాతము వరకును అతని సామ్రాజ్యమిప్పుడు విస్తరించియుండెను. దక్షిణ హిందూస్థానము మాత్ర మాతని పరిపాలనలోలేదు. ఈ మహాసామ్రాజ్యమునకు రాజథాని పాటలీపుత్రము. + +చంద్రగుప్తుని యాస్థానమున రాయబారిగా నుండుటకై సెల్యూకసు మెగాస్తనీసును పంపెను. మెగాస్తనీసు ఆకాలపు వృత్తాంతమును మనోహరముగా వ్రాసియుండెను. కాని అంతకన్న మనోహరమగు వేరొక వృత్తాంతము కలదు. చంద్రగుప్తుని పరిపాలనకు సంబంధించిన వివరము లందు కలవు. ఇది కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రము. కౌటిల్యుడే మన చాణుక్యుడు, లేదా విష్ణుగుప్తుడు. అర్థశాస్త్రమనగా "అర్థము (ధనము) నకు సంబంధించిన శాస్త్రము." + +అర్థశాస్త్ర గ్రంథమున అనేకవిషయములు కలవు. వివిధ విషయములను అది చర్చుంచును. దానిని గురించి అధికముగా నీకు చెప్పుటకు సాధ్యముకాదు. రాజుధర్మములు, మంత్రుల ధర్మములు సభాసమావేశములు, ప్రభుత్వశాఖలు, వర్తకము, వాణిజ్యము, పట్టణపరిపాలనము, గ్రామపరిపాలనము, ధర్మశాస్త్రము, న్యాయవిచారణ స్థానములు, సాంఘికాచారములు, స్త్రీలహక్కులు, వృద్ధులను, అనాథులను పోషించుట, వివాహము, విడాకులు, పన్నులువేయుట, వసూలుచేయుట, భటసైన్యము, నౌకాసైన్యము, యుద్ధము, శాంతి, రాజనీతి, వ్యవసాయము, నూలు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0115.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0115.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..588fd8c460076c20b18098d877d6a30456f95388 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0115.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +వడకుట, బట్టలునేయుట, శిల్పులు, నిరాటంకముగా సంచరించుట కధికార పత్రములు, జైళ్లు సైత మందు వర్ణింపబడినవి. ఈ పట్టికలో ఇంకను ఎన్నోవిషయములు చేర్చుకొనుచు పోగలనుకాని ఈ ఉత్తర మంతయు కౌటిల్య గ్రంథమందలి ప్రకరణ శీర్షికలతో నింపుట కిష్టము లేదు. + +రాజుగా నుండుటకు ప్రజల యనుమతిని పొంది పట్టాభిషేక సమయమున, ప్రజాసేవ చేయుటకు సమ్మతించుచు రాజొక ప్రతిజ్ఞ తీసికోవలెను. ఆ ప్రతిజ్ఞ స్వరూప మిది - "నేను మిమ్ము హింసించిన నాకు స్వర్గము దూరమగుగాక. ప్రాణములు దేహమును వదలిపోవునుగాక. నాకు సంతానము లేకుండపోవుగాక." రాజు దినచర్య అందు వర్ణింపబడినది. జరూరుగా చేయవలసిన పని కాత డెప్పుడును సిద్దముగా నుండవలెను. ఎందుకనగా ప్రజాహితకార్యములు పాడై పోవుటకు వీలులేదు. రాజుగారి ఇష్టమునకై వేచియుండుటయును పనికిరాదు. "రాజు సమర్థుడైన ప్రజలను అంత సమర్థులగుదురు." "ప్రజల సౌఖ్యముపై అతని సౌఖ్యము ఆధారపడియుండును. వారి క్షేమమును కోరి, తన కిష్టమైన విషయములు మంచివి కావనియు, ప్రజల కిష్టమైన విషయములే మంచివనియు ఆత డెంచవలెను." మన ప్రపంచమునుండి రాజులు అదృశ్యులగుచున్నారు. నేడు కొద్దిమందిమాత్రమేమిగిలియున్నారు. వారుకూడ త్వరలో విష్క్రమింతురు. ప్రాచీన హిందూస్థానమున రాజరికమనగా ప్రజాసేవ యను విషయము గమనింపదగినది. రాజులకు భగవంతు డిచ్చిన హక్కులు లేవు. నిరంకుశాధికారము లేదు. రాజు దుర్మార్గుడైన, వానిని తొలగించి వేరొకనిని రాజుగా చేయ ప్రజలకు హక్కు కలదు. ఇది ఆకాలపు అభిప్రాయము. ఆకాలపు సిద్దాంతము. నిజమే. పలువురు రాజులు ఈ యాదర్శము నందలేక తమ యవివేకము కారణముగా దేశమును, ప్రజలను కష్టములపాలు చేసిరి. + +"ఆర్యు డెన్నటికిని బానిస కాకూడదు" అన్న ప్రాతసిద్ధాంతమును కూడ అర్థశాస్త్రము నొక్కిచెప్పినది. ఆకాలములో పరదేశమునుండి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0117.txt" "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0117.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e164e8f592ad825d0faac87fb190948233f7e512 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\252\340\260\202\340\260\232_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_-_\340\260\256\340\261\212\340\260\246\340\260\237\340\260\277_\340\260\255\340\260\276\340\260\227\340\260\256\340\261\201/page_0117.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +సంబంధించినలెక్కలు, నూతన వస్తువులను తయారుచేయుట మున్నగు విషయములను ఈ కమిటీల సభ్యులు విచారించుచుండిరి. పురపాలక సంఘమువారు నగరముయొక్క ఆరోగ్యము, ఆదాయము, నీటిసరపరా, ఉద్యానములు, రాజభవనములు అను విషయములు విచారించుచుండిరి. + +న్యాయపరిపాలనకై అప్పుడు పంచాయతీ లుండెను. అప్పీలుకోర్టు లుండెను. క్షామనివారణార్ధము ప్రత్యేకముగా ఏర్పాటులుండెను. దొరతనమువారి గిడ్డంగు లన్నిటిలోను నిలువయున్న సరకులో సగముభాగము క్షేమనివారణార్థము ఉంచుచుండిరి. + +చంద్రగుప్త చాణుక్యులచే 2,000 ఏండ్ల క్రితము నిర్మింపబడిన మౌర్యసామ్రాజ్య మేతీరున నుండెను.కౌటిల్యునిచేతను, మెగాస్తనీసు చేతను ఉదహరింపబడిన కొన్ని యంశములు నే నిందు పొందుపరచితిని. వీనినిబట్టి ఆ దినములలో ఉత్తర హిందూస్థానమును గూర్చి కొంతవరకు స్థూలముగా గ్రహింపవచ్చును. రాజధానియగు పాటలీపుత్రము మొదలు నానా మహానగరములును, సామ్రాజ్యమందలి వేలకొలది పట్టణములును పల్లెలును జనసంకీర్ణమై యొప్పియుండవలెను. సామ్రాజ్యమందలి ఒక భాగమునుండి వేరొక భాగమునకు ఘంటాపథము లుండెను. ప్రధాన "రాజపత్త్రము" (రాజమార్గము) పాటలీపుత్రము గుండా వాయవ్య సరిహద్దులవరకు పోయియుండెను. కాలువ లనేక ముండెను. వాటిని సరిచూచుటకును, పొలములకు నీరు పారించుటకును ఒక ప్రత్యేక ప్రభుత్వశాఖ పనిచేయుచుండెను. నౌకాశ్రయములు, రేవులు, వంతెనలు, ఒకచోటనుండి వేరొకచోటికి తిరుగు అనేకములైన పడవలు, ఓడలు - వీనిని సరిచూచుటకు నౌకాశాఖ యను ప్రత్యేకశాఖ పనిచేయుచుండెను. ఓడలు సముద్రమును దాటి బర్మాకును, చీనాకును పోవుచుండెను. + +ఇట్టి సామ్రాజ్యమును చంద్రగుప్తుడు 24 సంవత్సరము లేలెను. క్రీ. పూ. 296 సంవత్సరమున నతడు కీర్తికాయు డయ్యెను. తరువాత జాబులో మౌర్యసామ్రాజ్య కథను సాగింతము. \ No newline at end of file