diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/meta.json b/Andhraveerulupar025903mbp/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b8abc55e2a45d4841246c42da19c2e1ba3c09be --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/meta.json @@ -0,0 +1,299 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 97, + "total_pages": 143, + "filename": "Andhraveerulupar025903mbp.pdf", + "pages": { + "4": { + "quality": 4 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "38": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "46": { + "quality": 4 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "48": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "50": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "55": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "60": { + "quality": 4 + }, + "61": { + "quality": 4 + }, + "64": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "67": { + "quality": 4 + }, + "68": { + "quality": 4 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "76": { + "quality": 4 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "78": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "80": { + "quality": 4 + }, + "84": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "87": { + "quality": 4 + }, + "88": { + "quality": 4 + }, + "89": { + "quality": 4 + }, + "90": { + "quality": 4 + }, + "91": { + "quality": 4 + }, + "92": { + "quality": 4 + }, + "95": { + "quality": 4 + }, + "96": { + "quality": 4 + }, + "97": { + "quality": 4 + }, + "98": { + "quality": 4 + }, + "99": { + "quality": 4 + }, + "102": { + "quality": 4 + }, + "103": { + "quality": 4 + }, + "104": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 4 + }, + "108": { + "quality": 4 + }, + "109": { + "quality": 4 + }, + "113": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "115": { + "quality": 4 + }, + "117": { + "quality": 4 + }, + "118": { + "quality": 4 + }, + "119": { + "quality": 4 + }, + "120": { + "quality": 4 + }, + "121": { + "quality": 4 + }, + "123": { + "quality": 4 + }, + "125": { + "quality": 4 + }, + "127": { + "quality": 4 + }, + "128": { + "quality": 4 + }, + "129": { + "quality": 4 + }, + "130": { + "quality": 4 + }, + "133": { + "quality": 4 + }, + "134": { + "quality": 4 + }, + "137": { + "quality": 4 + }, + "138": { + "quality": 4 + }, + "139": { + "quality": 4 + }, + "140": { + "quality": 4 + }, + "141": { + "quality": 4 + }, + "142": { + "quality": 4 + }, + "143": { + "quality": 4 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0004.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0004.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1a0e52b4524d315a8857f35cd22f806c253ced5 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0004.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సహృదయులారా ? + +ఆంధ్రవీరరత్నావళి యను పేరుతో ఆంధ్రులందు బ్రసిద్ధులైన లోకోత్తర పురుషుల జీవితములు కథలుగ వ్రాసి బాలురకు పద్యార్థిదశలోనే మాతృదేశాభిమానము గలిగించుట యుచితమని యీ పుస్తకమును వ్రాయ దొరకొంటిమి. మాయుద్యమము వే. సత్యనారాయణమూర్తి గారి వలన విని వేంకటరాం అండుకో వారు తాము స్వయముగ బ్రకటించి కొందుమనియు ద్వరలో బూర్తిచేయుమనియు, బ్రోత్సహించిరి. వారి యాదరణము నూతగా గొని ఉన్నత పాఠశాలయందలి మా పండిత పదవి యందలి యనుభవమును బురస్కరించుకొని యీ చరిత్ర కథాగ్రంథమును రచించితిమి. + +విస్తృతమగు నాంధ్రదేశమునందు బలువురు మహనీయు లుద్భవించిరి. వారి త్యాగదీక్ష, కౌశలము ప్రపంచమునందలి యేజాతీయ నాయకునకు దీసిపోవదనుట కీ చిన్నిపొత్తము సాక్ష్యము గాగలదు. ఆంధ్రవీరుల వికాసము, రాజ్యవిస్తృతి. పతనము క్రమముగా నీపుస్తకమునందు దెలుపబడినవి. ఆంధ్రుల చరిత్రము చాల వఱకు బురాణ యుగమున నజ్ఞాతముగ గున్నదనుటకు జాణక్యుని చరిత్రమును దార్కాణముగ దీసికొన వచ్చును. తరువాత నాంధ్రులు జాతీయతా ధర్మ నిర్వహణ ప్రవీణులై పొందిన మహత్తరమగు నభ్యున్నతికి గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి చరిత్రము దృష్టాంతము. తరువాత బశ్చిమ చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులు తమలో దాము పోరాడుకొనుటయు జోడులు విజృంభించుటయు జరిత్ర విశేషములు. వీనిని గమనించితిమేని అసల నాంధ్రదేశము నంతయు నేకధాటిగ బాలించిన వీరుడు కులోత్తుంగ ఛోళదేవుడు. ఈతని యనంతరము ఆంధ్రదేశమును జీలికలు గావించుకొని \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0005.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..395353debdb5f0ab34dde889e08b81a590dacd09 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0005.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +చిన్న చిన్న రాజులు పాలించుటయు బ్రజలలో స్వాతంత్ర్యభావ ముదయించి తమలో దాము పోరాడు కొనసాగిరనుటకు బాలచంద్రుడు ఖడ్గ తిక్కనల చరిత్ర ముదాహరణముగ గొననగును. చీలిపోయిన యాంధ్ర తేజమును గేంద్రీకరించి స్వతంత్రమగు సామ్రాజ్యమును బ్రజా క్షేమకరముగా బాలించిన మహోదారుడు ప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి. ఈతని కాలముననే సమస్త కళలు, భాష ఆంధ్రజాతీయిత అభివృద్ధికి వచ్చినవి. పరాధీన దుర్దశ బ్రాప్తింపవలసి యుండుటచే నీ చక్రవర్తి బంధీకృతుడు గావలసి వచ్చినది. ఈయన యనంతరము దేశీయువీరులు చిన్న చిన్న రాజ్యములు స్థాపించి యెటుల నభివృద్ధిమార్గముల నన్వేషించిరో బ్రాహ్మణు వీరు లెటుల సామ్రాజ్య నిర్మాణమునకు దోడుపడిరో తెలిసికొనుటకు హరిహరరాయల బుక్కరాయల మాధవవిద్యారణ్యుల చరిత్ర సంగ్రహము సాధనము కాగలదు. ఆంధ్రసామ్రాజ్యము పునరుద్ధరించి తనకత్తి కెదురులేకుండ బోయినతావున నెల్ల జయము నొంది ద్రవిడాంధ్రోత్కలు దేశములను లోగొని ఆంధ్రదేశమును యపనులపాలుగాకుండ గాపాడినది శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. + +ఈ మహాత్ముని వాజ్మయసేవ, దేశసేవ, మాతృదేశాభిమానము నద్వితీయము. సమగ్రమగు నాంధ్రత్వ మంతయు నితనియెడ నిండి నిబిడీకృత మయ్యెను. ఆంధ్రుల పతనమునకు సూచనలు కృష్ణదేవరాయల తుది కాలము నుండియే యేర్పడెను. తరువాత నేకామిషవాంఛతో హిందూ మహమ్మదీయులకు రాజకుటుంబమునకు గలతలు సంభవించెను. అన్నింటిని సవరించి రాజ్యము పునరుద్ధరించిన వాడు రామరాజు. పూర్వులకంటె నీత డత్యున్నత వహించెను గాని యీతడు ఘోర మృత్యు ముఖమున నదృశ్యు డగుటతో నాంధ్రుల సంపద, పెంపు, ఉన్నతి నసించెను. ఇవియే పరాధీనతకు మొదటి దినములు. తరువాత నెంత వీరుడేని స్వతంత్రరాజ్యము స్థాపింప వీలు లేకపోవుటయు బరస్పరాసూయలు ప్రజల \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0006.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..952fd527f3299d976b02cd3c1bac3786ccb69991 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0006.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +టయు ధర్మ సంస్థాపనార్థము వీరు లాత్మార్పణము గావించుటయు యాచశూరుని చరిత్రమువలన దెలియును. అంతటితో ఆంధ్రుల స్వాతంత్ర్య వికాసము కడబట్టి చిన్న చిన్న జమీనులతో దృప్తిపడవలసి వచ్చినది. మొగలు రాజ్యములలో నొకటగు గోలకొండ రాజ్యమునందు మంత్రులుగ నుండి ఆర్షధర్మములను యవనులు ద్రోహము గావింపకుండ జెల్లెలి కట్టవలె నడుపడి మంత్రిపదవిని నామమాత్రముగా నుంచుకొని ఆంధ్రదేశము నేక హేలగా బాలించిన యక్కన్న మాదన్నలనాడు మఱల నాంధ్ర వికాసము తలయెత్తినది. దురాగతులగు రాజద్రోహులచే మిగుల ఘోరముగా అక్కన్న మాదన్న లేనాడు గోలకొండ రాజవీధిలో జంప బడిరో ఆంధ్రజాతీయ పతనము దర్శింపజాలక యాత్మ రక్తముతో నాంధ్రమాత పదము లభిషేకించి యేనాడు అక్కన్న మాదన్నలు త్యాగము ప్రకటించిరో యానాటితో నాంధ్రులు చరిత్రశరణ్యులై పూర్వ వికాసము నంతయు గోలుపోయిరనియు నాటినుండి స్వతంత్ర రాజ్యస్థాపకుడగు వీరుడు జనింప లేదనియు నెఱుంగనగును. + +ఈవిధముగా గ్రీస్తుశకము పూర్వము నుండి పదునెనిమిదవ శతాబ్దము వఱకు గల సంగ్రహచరిత్ర యీగ్రంథమున నిముడ్పబడెను. ప్రకాశకు నీ పొత్తములు ఆంధ్రవీర రత్నావళి అనుటకంటె ఆంధ్రవీరు లనుట యుక్తమని పేరు మార్చుటలో స్వతంత్రించిరి. ఈ చిన్ని పుస్తకము ఆంధ్రుల హృదయమున నాంధ్రప్రతిభను ద్యోతకము చేయునేని ధన్యులము. గ్రంథము గ్రాంథికభాషలో జరిత్రానుకూలముగ వ్రాసితిమని పాఠకులకు విన్న వించుచున్నారము. + +_______ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0007.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c2b9f980a8274421ef6a825f68ea8b3409f411b --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0007.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +భరతఖండమునందలి దేశములన్నిటెలో మగధ మిగుల బ్రసిద్ధమైనది. మగధదేశము చిరకాలము వీరాధివీరులు, పరాక్రమశాలురు, ధర్మస్వరూపులు నగు రాజులకు రాజధానిగ నుండెను. పాండవులను శ్రీకృష్ణుని ఉఱ్ఱూతలూపిన వీరవతంసుడగు జరాసంధుని రాజధాని యీ మగధదేశమందలి గిరివ్రజము. దీనిచెంతనే బింబిసారుడు రాజగృహ మను నగరమును నిర్మించెను. తరువాత గొంతకాలమునకు అజాతశత్రుడు రాజ్యమునకువచ్చి గంగాతీరమునందున్న పాటలియను నొక పల్లెచెంత గొప్ప దుర్గమును గట్టెను. అతని మనుమడగు ఉదయనుడు పాటలీదుర్గముచెంత పాటలీపుత్రమను గొప్పనగరము నిర్మించెను. + +పాటలీపుత్రము గంగ, శౌణ, గోగ్ర మొదలగు నదులు సంగమస్థలము చెంత నిర్మింపబడెను. బుద్ధాది మహానుభావు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0008.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c600d88cb002fe15d3ed33db72cabd28278d17fd --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0008.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +లచే నీ పాటలీపుత్రము పవిత్ర మొనర్పబడియెను. మన కథాకాలమున నీ రాజ్యమును మహాపద్మనందుడు తన యెనమండ్రు కుమారుల సాయముతో బాలించుచుండెను. మహాపద్మునకు ఇళ, ముర యను నిరువురు రాణులు గలరు. ఇళ యందు ఎనిమిదిమంది కుమారులు జనించిరి. మహాపద్మునితో గలిపి వీరిని నవనందు లని యాకాలమున బేర్కొనుచుండిరి. రెండవ భార్యయగు మురయందు జన్మించిన వాడు చంద్రగుప్తుడు. తేజశ్శాలియు బుద్ధిమంతుడు నగు చంద్రగుప్తునియెడ సవతియన్న లెనమండ్రును పగ బూని యెటులేని మట్టుపెట్ట జూచుచుండిరి. మహాపద్ముడు ముదుసలియగుట చేతను జంద్రగుప్తుడు మిగుల జిన్నవాడగుట చేతను, రాజ్యభారమంతయు ఎనమండ్రునందులకు గైవసమయ్యెను. చంద్రగుప్తుని మట్టు పెట్ట నెన్నియో కపటోపాయములను బన్నుచు నందులెనమండ్రు దురాలోచనము జేయుచుండిరి. చంద్రగుప్తుడు మిగుల శ్రమలందుచు దైవ సహాయమున నెటులో యాపదనుండి గట్టెక్కుచు గాలయాపనము దినమొక యేడుగ జేయుచుండెను. కడకు జంద్రగుప్తుడు పొట్టకూటికి వెరవు చాలక సత్రాధికారిగనుండి దీనుడై కాలము గడుపుచుండెను. + +నందు లహంకరించి మహామంత్రియు నేర్పరియునగు రాక్షసుని మాటనేని పాటింపక మిగుల స్వతంత్ర భావముతో వర్తించుచుండిరి. ఒకదినమున చాణక్యు డను \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0009.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba1135dc302752c321394e30961b17201aeff07d --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0009.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +యువకుడు పండితవతంసుడు నందరాజుల సభకువచ్చి యటగల యొక యున్నతాసనమున నాసీనుడై యుండెను. నందు లచటకువచ్చి యుత్తమ పీఠమునందున్న యాపేదబాపని మిగుల దిరస్కారభావముతో జూచి సింహాసనమునుండి పడ లాగిరి. అమాత్యరాక్షసుం డిది యక్రమమనియు బండితులు పూజనీయులనియు బోధించెను కాని లాభములేకపోయెను. సిగముడి వీడ నున్న తాసనమునుండి లాగబడిన చాణక్యుడు నందులను గోపముతో దేఱి పాఱజూచి "ఓ నందాధము లారా! బహుజనమధ్యమునందు నన్నిటల అవమానించితిరి. మిమ్మిటులే సింహాసనమునుండి లాగి మీతలలను నరికి మీచే నూడ దీయబడిన యీ తలవెండ్రుకల ముడి వేసు కొనను" అని సభామందిరమును వదలి వెడలిపోయెను. + +చాణక్యు డిటుల గోపించి పోవుటజూచి చంద్రగుప్తుడు మాఱుత్రోవను బోయి యొక యేకాంత ప్రదేశమున జాణక్యుని గలిసికొని సాగిలి నమస్కరించి నందాదులచే దానొందు నవస్థల దెలిపి తన్నను గ్రహింపుమని వేడుకొనెను. చంద్రగుప్తుని లేవనెత్తి చాణక్యు డాదరించి నందరాజ్యమునకు నిన్ను బట్టాభిషిక్తునిగావించుట నారెండవ ప్రతిజ్ఞయని నాడు మొదలు చంద్రగుప్తుని తనయొద్దనే యుంచుకొని నందకుల నిర్మూలమునకై ప్రయత్నములు చేయుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0011.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4a62e54f675275ac6456b9ed5776d352438bfc95 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0011.txt @@ -0,0 +1 @@ +సర్వశాస్త్ర పారంగతుడు, రాజనీతివిదుడు, దూరాలోచనపరుడు నగు చాణక్యుడు తన మిత్రుడును సహాధ్యాయయు నగు నిందుశర్మను సమీపించి జరిగిన యంశము తన ప్రతిజ్ఞయు దెలిపి 'నీ వెటులేని క్షపణక వేషముతో అభిచారిక విద్యచే నందులను, రాక్షసుని లోగొని యచటి రహస్యములను చారులచే నెఱింగించుచు, జంద్రగుప్తునకు నందరాజ్యమును ధారవోయుటకు దోడ్పడు' మని కోరెను. ఇందుశర్మ యటులె యని యంగీకరించి నందుల చెంతకేగి చెలిమిగడించి రాక్షసుని చెంత బ్రాపకము నార్జించి తలలో నాలుకవలె గలిసిమెలసి యుండి రాజ్యరహస్యము లన్నియు నెప్పటికప్పుడు చాణక్యున కెఱింగించుచుండెను. చాణక్యుడు చంద్రగుప్తుని వెంటగొని హిమాలయపర్వత ప్రాంతమునందున్న యరణ్య భాగములను బాలించుపర్వతరాజు చెంత జేరి యతని స్నేహమును సంపాదించి నందసంహారమున కాతని బ్రోత్సహించెను. గెలిచిన యెడల నందరాజ్యమునందు సగము పర్వతరాజునకొసంగుటకు గూడ జాణక్యుడు వాగ్దానము గావించెను. జయించితిమేని జాణక్యుని జంద్రగుప్తుని వంచించి నందరాజ్యము నంతయు హరింప వచ్చునని పర్వతరాజు తలంచి సామంతుల యొద్దనుండి మిత్రుల యొద్దనుండి యసంఖ్యాకమగు సైన్యమును రప్పించి చాణక్యుడు పెట్టిన సంమూర్తమున నందరాజ్యముపైకి దా వెడలెను. పర్వతరాజు వెంట నాతని సైన్యమె కాక శక, యవన \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0012.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..399472b485fff91a2682c7b4c562c18c4f075e88 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0012.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కిరాత, కాంభోజ, పారసీక, బాహ్లి కాది సైన్యములుగూడ వచ్చెను. చాణక్యుడు, చంద్రగుప్తుడు సైన్యమును మూడు భాగములుగా భాగించి తాము చెరియొక భాగమును దీసికొని గండకీ ప్రాంతమునకు బోయి పాటలీపుత్రమును ముట్టడించిరి. పర్వతరాజు కడమ మూడవభాగమును వెంటగొని గంగా శోణా సంగమప్రదేశము చెంత పాటలీపుత్రమును ముట్టడించెను. ఇందుశర్మ నందులనందఱ జీలదీసి చాణక్యునకు మోసముగా బట్టియిచ్చెను. చాణక్యుడు ఎనమండ్రు నందులను సంహరించి తన మొదటిప్రతిజ్ఞను నిర్వహించి యప్పుడు తల వెండ్రుకలను ముడివైచికొనెను. + +నందుల నాశము జూచి మంత్రియగు రాక్షసుడు మిగుల జింతించి చీలిన సైన్యమునంతయు గూడబఱచి పర్వతరాజు సైన్యముతో బాటలీపుత్రసైన్యమును భయంకరముగా యుద్ధము జేయించెను. నందరాజులమరణము విన్న రాక్షసుల సైన్యము కొంతసేపటికి బర్వతరాజు సైన్యమునకు లొంగిపోయెను. పాటలీపుత్రమునందు అమాత్య రాక్షసున కెక్కుడు పలుకుబడి యుండుటచేతను వెంటనే రాజ్యమున బ్రవేశించినచో జంద్రగుప్తునకైనను దనకైనను నపాయము గలుగవచ్చుననియు బర్వతరాజు నందరాజ్యమంతయు దానే లోగొను నేమోయనియు సంశయించి చాణ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0013.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18532ec19c56020bed63bb3a4df5c5c08e7e7f4e --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0013.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +క్యుడు జయించిన రాజ్యమున బ్రవేశింప నగరబహిర్భాగమున బరిజనముతో విడిసి యుండెను. + +రాక్షసు డెటులేని జంద్రగుప్తుని జాణక్యుని జంప దలంచి మాయోపాయములు దక్క వేఱు గతిలేదని యొక యుపాయము పన్నెను. రాక్షసు డొకబాలికను విస మలవాటు చేసి పెంచుచుండెను. ఆబాలిక విసము జీర్ణించుకొనుట కలవాటుపడి యౌవనవతియై సర్వాంగసుందరియై యుండెను. ఆసుందరి తాకినయెడ విసముసోకి మనుజులు మరణింతురు. ఆమెను బిలువనంపి రప్పించి తనచెంత విశ్వాసపాత్రునివలె క్షపణకవేషథారియై వర్తించుచు జీవసిద్ధియను పేరుతోనున్న ఇందుశర్మను బిలిచి యీబాలికను జంద్రగుప్తునకు నేను సమర్పించితి ననియు బరిగ్రహించి మమ్ముల ననుగ్రహింపు మనియు జెప్పి పంపెను. జీవసిద్ధి 'చిత్త మటులనే కావింతు'నని విసకన్యను వెంటగొని చాణక్యునికడకు బోయి జరిగిన యుదంత మంతయు రహస్యముగా దెలిపి విషకన్యను సమర్పించెను. నందరాజ్యము నంతయు హరింపనెంచిన పర్వతరాజును జంప నిదియ తరుణమని చాణక్యుడు విషకన్యను బర్వతరాజునొద్దకు బంపెను. కామాతురుడగు పర్వతరాజు విషకన్యనుజూడగనే యొడలుప్పొంగి కౌగిలించుకొని విషము తల కెక్కి మరణించెను. రాక్షసుని యాన యడుగంటెను. నందరాజ్యమునంతయు హరింపదలంచిన పర్వతేశ్వరుడు గతించుట చాణక్యుని సంకల్పమునకు సర్వవిధముల సహాయకారి యయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0014.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b5826a6ca6b7724417e980a4e453fc666c6c485 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0014.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పర్వతరాజుమరణము విని యతని కుమారుడగు మలయ కేతువు విచారపడుచుండ బ్రతిపక్షుల సేనానయకుడగు భాగురాయణుడు వచ్చి చెలిమి సంపాదించుకొని 'మలయ కేతూ! చాణక్యుడు నీతండ్రిని జంపించినటులె నిన్నును జంపింప నున్నాడు. బ్రదుక దలచిన నిటనుండి వెడలిపోవుట మంచి'దని తెల్పెను. అతని మోసపుమాటలు నమ్మి మలయ కేతువు భాగురాయణుని మంత్రిగ జేసికొని తన పర్వత రాజ్యమునకు వెడలిపోయెను. + +పర్వతరాజ కాలమరణ మొందుటయు మలయకేతువు పాఱిపోవుటయు జూచి యిదియె యదనని చాణక్య చంద్రగుప్తులు మంగళవాద్యములతో బాటలీపుత్రమున బ్రవేశించిరి. రాక్షసుడు సైన్యముల బ్రోత్సాహపఱచి చాణక్య చంద్రగుప్తుల బలము మీదికి దన బలమును నడపెను. ఉభయ బలములకు భయంకరమగు సంగరము జరిగెను. రాక్షసుడు ఈ యదును గనిపెట్టి నందులపక్షమున జేరి, చంద్రగుప్తునకు బట్టాభిషేకము చేయరాదని చాటించెను. అంతతో బోక మహానందుని ఒక సురంగ మార్గమున దపము జేసికొనుటకు బంపి యతని స్వీకారపుత్రుని రాజ్యమునందు బ్రతిష్ఠింపవలయునని రాక్షసుడు నిశ్చయించెను. చంద్రగుప్త చాణక్యులు పాటలీపుత్రమున బరిచయము సంపాదించుకొనిన కొలది తన కపకారము కలుగక తప్పదని రాక్షసుడు గర్భవతి యగు తన \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0015.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4570c8ade885f29a3653cbfa2b2932c931b3809 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0015.txt @@ -0,0 +1 @@ +భార్యను పుత్రుని ప్రాణమిత్రుడగు చందనదాసునియింట రహస్యముగా నుంఛెను. తన యంతరంగ మిత్రుడగు శకటదాసునకు గోశాగారమునందలి ధనము నంతయు నొసంగి నందపక్షమునకు సహాయముచేయు నేర్పాటు చేయించెను. అంతతో దృప్తినందక చంద్రగుప్తుని మట్టుపెట్టిన గాని చాణక్యుడు లొంగడని యమాత్యరాక్షసుడు తలంచి దారు వర్మయను శిల్పిని బిలిపించి చంద్రగుప్తుడు నగరమున జేరునపుడు ద్వారము కూలునటుల జేయుమనెను. ఏనుగు నెక్కి నపుడు చంద్రగుప్తుని చుఱకత్తితో బొడిచి చంపుమని మావటీనిని బ్రోత్సహించెను. రాజవైద్యునితో జంద్రగుప్తునకు విషప్రయోగము చేయుమనియు, శయనాధికారితో నిదురించునపుడు తలనఱకు మనియు గొందఱు ఘాతుకులను గోడ సందులలో బంధించి సమయము జూచి చంపుమనియు రాక్షసుడు కట్టుదిట్టములు చేసెను. చాణక్యుడు తన యసాధారణ ప్రజ్ఞచే రాక్షసుని మాయోపాయము లన్నియు గమనించి చంద్రగుప్తున కెట్టి యపాయము గలుగకుండ గాపాడి హంతకుల నందఱ జంపించెను. సర్వార్థసిద్ధిని వెదకించి చాణక్యుడు కొందఱు హంతకుల బంపి చంపునటుల జేసెను. తన ప్రయత్నము లన్నియు విఫలమగుటయు బర్వతరాజు, సర్వార్థసిద్ధి మరణించుటయు మలయ కేతువు పాఱిపోవుటయు జూచి రాక్షసుడు తాన్విక బాటలీపుత్రమున నున్న గావంతయేని లాభములేదని \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0016.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2a68516b5913e74d618bed32577dd4bf392e8d3 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0016.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సురంగమార్గమున నగరుదాటి పర్వతరాజ్యమునకు వెడలి పోయెను. ఇట్లు రాక్షసుడు మలయ కేతువు నొద్దకేగి యతనితో చాణక్యుడె నీతండ్రియగు పర్వతరాజును జంపించెననియు బాటలీపుత్రమును ముట్టడించి తండ్రిని జంపిన పగ దీర్చు కొమ్మనియు బ్రోత్సహించెను. మలయ కేతువునకు శక, గాంధార, యవన, శచీన, హూణాదిరాజులు సైన్యసహితముగా సాయము రానుండిరి. + +చంద్రగుప్తుని బట్టాభిషిక్తుని జేయుటతో దనభారము తీరలేదని చాణక్యుడు తలంచి తన యంతరంగ మిత్రుడగు జీవసిద్ధిని బిలువనంపి నీవు విషకన్యను బ్రయోగించి పర్వతరాజును జంపితివి గాన రాజ్యమునం దుండదగవని వెడల నంపెను. ఈయవకాశమును బురస్కరించుకొని జీవసిద్ధి మలయ కేతువును శరణుగోరి రాక్షసునకు మలయ కేతువునకు విరోదము కలుగజేయుచు విషకన్యను బ్రయోగించి రాక్షసుడె పర్వతరాజును జంపెనను ప్రవాదము నందందు గలుగ జేసెను. జీవసిద్ధి యవకాశమున్నపుడెల్ల నచటి రహస్యములు చాణక్యాదులకు గూడచారులచే దెలియబఱచుచు బయటికి మలయ కేతువు పక్షమువానివలె నటించుచుండెను. చాణక్యుడు పాటలీపుత్రమున రాక్షసుని పక్షము వారెటనుండిరొ తెలిసికొనుటకు జారులను నియోగింప వారు వెదకి వెదకి చందనదాసుని యింటిలో రాక్షసుని భార్యయు బిడ్డలు నుండిరని తెలిసి కపటో \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0021.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3e624b818914db4d62a50efc61fc2ffa7ca3ea7 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0021.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆంధ్రదేశము నందలి పురాతననగరములలో ధాన్యకటకము తొలుత యెన్నదగినది. బెజవాడకు మూడామడల దూరమున బశ్చిమదిశను గృష్ణాతీరమున అమరావతి చెంత నీజీర్ణనగరము గలదు. దీనినే మనమిపుడు ధరణికోట యని వ్యవహరించుచున్నారము. మిగుల నున్నతములగు మంటిదిబ్బలతో మనోహరములగు బౌద్ధస్థూపములతో నొప్పి పూర్వశోభల గోలుపోయిన యీప్రదేశము నొకమారు సందర్శించి మన పూర్వచరిత్రము స్మరింతుమేని ఆంధ్రరాజుల రాజధాని నగరమునకా యీదుర్దశ యని పరితాపము కలుగకమానదు. + +ధరణికోట రాజధానిగ జేసికొని పాలించిన శాతవాహన వంశజులగు నాంధ్రరాజులలో గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి ప్రథమగణ్యుడు. విజ్ఞానమునందును బరాక్రమమందును బరిపాలనాచాకచక్యమునందును నీత డసమానుడు. ఇతడు పలుమాఱు విజయయాత్రల కేగి యవనులను, శకులను, పహ్లవులను లోబఱచికొని ధాన్యకటక సింహాసనాశీనుడైన వెంటనే తన పెద్దకుమారుడగు వులమాయిని యువరాజపట్టాభిషిక్తుని గావించి ప్రతిష్ఠానపురమునం దాతని నుంచి తనపూర్వులు కోలుపోయిన రాజ్యములన్నింటిని గడించెను. ఈనృపాలుని వంశమును శాతవాహనవంశ మని యందురు. శాతవాహన నామము ఎటుల వచ్చినదో తెలుపు చిత్రకథయొకటి వాడుక \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0022.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07a339c69f7a23e0a51fb130804518121d96c1ce --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0022.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +లోనున్నది. ఆకథయందలి సత్యాసత్యముల జర్చింపక హృదయరంజకమగు నాకథ నిట వ్రాసెదము. + +పరాక్రమశాలియు ధర్మమూర్తియు నగు దీపకర్ణిమహారాజు దక్షిణాపథమును బాలించుచుండెను. ఆతనికి రూపవతియు విద్యావతియునగు శక్తిమతియను భార్య కలదు. ఇరువురును మిగుల సౌఖ్యముగ గలసిమెలసియుండ వారి దాంపత్యము గాంచి దైవము కన్ను కుట్టెనేమోయన శక్తిమతి సర్పదష్టురాలై మరణించెను. దీపకర్ణి అనుకూలపత్నీ వియోగమునకు మిగుల దు:ఖించి యుత్తరక్రియు లన్నియు నిర్వహించి తనజీవితమునంతయు బ్రహ్మచర్యావస్థలోనే గడపుచుండెను. నాయనంతర మీమహారాజ్య మెవరిపాలుగానున్నదో, సంతానము లేదుగదా యను చింత దీపకర్ణిహృదయమును దహించు చుండెను. ఒకనాటి వేకువజామున సుఖనిద్రలోనుండ దీపకర్ణి కొక స్వప్నమువచ్చెను. కలలో నీశ్వరుడు కనిపించి నీవరణ్యములకు ఱేపు వేటకుబొమ్ము. నీకు సింహరాజముపై స్వారిచేయు నొకబాలుడు గనిపించును. వానిని గొనితెచ్చి పెంచి యీరాజ్యమును వానికి నిమ్మని చెప్పి యదృశ్యమయ్యెను. + +తెల్లవారుగనే దీపకర్ణి పరిజనమును వెంటగొని వేటలాడుట కొక యరణ్యమునకుబోయి విహరించుచుండ మార్గమున బరుగెత్తుచున్న యొకసింహరాజము కనబడెను. దానిపై నమితతేజోరాశియు, సుందరాకారుడు నగు నొకబాలుడు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0024.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c6a729743858a58d5a0f6f75dda9605a6e0147e --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0024.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కూర్చుండియుండెను. దీపకర్ణి స్వప్నమున గాంచినదెల్ల ప్రత్యక్షమగుటచే మిగుల సంతసించి పదునైన బాణమును వెంట సంధించి పరుగెత్తు సింగముపై బ్రయోగించెను. సింగము వెంటనే మరణించెను. సింహ దేహము నుండి యక్షుడొకడు బయలు వెడలి నమస్కరించి దీపకర్ణి నృపాలా! నేను సాతుడను వాడను. యక్షుడను. కుబేరుని సఖుడను. నే నొకముని కన్యను వలచి మునియనుజ్ఞ గొనకమున్ను గాంధర్వవిధి బెండ్లాడితిని. నాసాహసమునకు గోపించి మమ్మిరువుర సింగముల గండని ముని శపించెను. నాభార్య గర్భవతియై యీ బాలుని గని యకాలమరణ మొందెను. తల్లిలేని బిడ్డనెటులో పెంచుచుంటిని. నాశాపము తొలంగినది. నే నేగుచున్నాడను. ఈబాలుని పోషించు భారమంతయు నీదెయని సాతు డదృశ్యమయ్యెను. సాతుడే వాహనముగనున్న యా బాలకునకు సాతవాహనుడను నామమొసంగి దీపకర్ణి యాబాలుని మక్కువతో బెంచి పెద్దవాని గావించి శుభదినమున దన రాజ్యము నాబాలకున కొసంగి పట్టాభిషేకము గావించెను. సాతవాహనునే ప్రాకృత గ్రంథములందు శాలివాహనుడని వ్యవహరించిరి. ఈతని వంశమె శాతవాహనవంశమని వ్యవహరించుచుండిరి. + +శాతకర్ణుడు బౌద్ధుడు. అతనికాలమున జైనబౌద్ధ శైవమతములు పరస్పర భిన్నాభిప్రాయములతో ద్వేషము పెంచుకొనుచున్నను దానందు బాల్గొనక సర్వమత సామరస్యమునకె పాటుపడెను. బౌద్ధభిక్షువులకేకాక యితరమతముల \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0025.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17dfec1c7f0303ca1a0c838b6290e14c67fad58c --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0025.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వారికి గూడ నీరాజు మిగుల సహాయము చేసెను. ఆ కాలమున బేరుగల రాజ్యము లన్నియు శాతకర్ణునకు బన్నుగట్టుచుండెను. శాతకర్ణుడు బౌద్ధమతావలంబియైనను విరోధిసంహారమున దయాదాక్షిణ్యములు వదిలి యెన్నియో కుటుంబములను రూపుమాపెను. తనకు దిరుగబడి సామంతులుగా నుండనీయ కొననందులకు గోపించి విరోధుల వంశములను నిర్మూలము గావించెను. యవన శక పహ్లావవంశములు పెక్కు రూపుమాపెను. సౌరాష్ట్రదేశముమీదికి దండెత్తి యాభాగమును బాలించు రాజవంశమును కూకటివ్రేళ్లతో బెరికి కూలార్చెను. పలువురు రాజులు శాతికర్ణికి లోబడి తమపూర్వమతములు వదలి బౌద్ధులుగా మాఱిపోయిరి. ఇతని పుత్రుడగు పులమాయి (పౌలోమి) గూడ విజయ యాత్రల యందు దండ్రికిదోడ్పడి విజయములు సమకూర్చి సామ్రాజ్యమును మిగుల విస్తరము గావించెను. + +శాతకర్ణుని రాజ్యమును హరింపదలంచి యవనులు, శకనులు, పహ్లవులు పలుమారు దండెత్తివచ్చి పరాభవము నొంది పోవుటయేకాని జయము నొకమాఱేని గాంచి యెఱుంగరు. ఆకాలమున సుప్రసిద్ధులుగానున్న చేరదేశపాలకుడగు చెంకుడువాను భూపతియు సింహళమును బాలించు గజబాహునృపుడును మాళవదేశమును బరిపాలించు చస్తనుడును శాతకర్ణి కనుసన్నల మెలగుచు స్నేహము వాంఛించుచుండిరి. పశ్చిమాంధ్రదేశము పులమాయి యధికారము క్రిందను \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0026.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..28ed37a88c4dd7dc3e4e0cf5792113415ea34ab8 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0026.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పూర్వాంధ్రదేశము ధరణికోట రాజధానిగా శాతకర్ణి పరిపాలనము క్రిందను నుండెను. శాసనములవలన గౌతమీపుత్రశాతకర్ణి ఆస్మిక, ఆసిక, మూలక, సురాష్ట్ర, కుకుర, అపరాంతక, అనూప, విదర్భ, అకరావంతి లోనగు దేశముల కధిపతియనియు వింధ్యావతము, పారియాత్రము, సహ్యము, కృష్ణగిరి, మలయము, మహేంద్రము, శ్రేష్ఠగిరి, చకోరము, మొదలగు పర్వతముల కధినాధుడుగా నుండెననియు దెలియుచున్నది. మగధదేశమునకు గూడ ధరణికోట యాకాలమున రాజధానిగానుండెను. ఉత్తరదిశను గంగానదిమొదలుకొని దక్షిణమున గాంచీపురివఱకు గల దేశమంతయు నాంధ్ర రాజుల పరిపాలనమున నున్నటుల నిశ్చయింప నవకాశములు గలవు. + +శాతకర్ణి యాంధ్రుడైనను అతని కాలమున వ్యాప్తిలో నున్న ఆంధ్రభాషాస్వరూప మెట్టిదో నిశ్చయింప నాధారములు లభించుటలేదు. రాజకీయవ్యవహారములయందును శాసనములయందును సంస్కృతభాష మిగుల స్వల్పముగను విశేషముగ బ్రాకృతయు నుపయోగింపబడెను. శాతకర్ణి ప్రాకృతవాజ్మయమును మిగుల నభివృద్ధిలోనికి దెచ్చెను. ప్రాకృతభాషలో బెక్కు లుత్తమగ్రంథము లీనృపాలునికాలమునందే బయలు వెడలెను. విదేశవ్యాపారమునుగూడ నీతడు మిగుల నభివృద్ధిలోనికి దెచ్చి ద్వీపాంతరముల కిచటివస్తువులు పోవునట్లును \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0027.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63d7350d925dd6d4e810de686991ecb4f2d0a940 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0027.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇతరద్వీపవస్తువు లచటికి వచ్చునట్లును జేసెను. స్వయముగా బండితు డగుటచే శాతకర్ణి వర్ణాశ్రమధర్మముల గుర్తించి వర్ణములను సంకరముగాకుండ గట్టుదిట్టములను మిక్కిలి దిట్టముగాజేసెను. దండయాత్రలలో నీ దేశమునకు వచ్చి యిచటనే ప్రాతకాపులుగానున్న విదేశీయుల నాదరించి వారి కెట్టిపన్ను లవసరము లేకుండజేసి శాతకర్ణి వారి కెన్నియో సౌకర్యములు కలుగజేసెను. పూర్వరాజులు తమపేరుముందు మాతృనామ ముంచుకొని వ్యవహరించినటుల గానరాదు. శాతకర్ణి తన మాతృదేవియగు గౌతమీనామమును తన పేరుతో గలిపికొని గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణియనియె వ్యవహరించెను. దీనిచే నీతనికి గల యపారమగు మాతృభక్తి వెల్లడి యగుచున్నది. + +గౌతమీపుత్రుడు క్రీ.శ. 133 మొదలు 154 వఱకు రాజ్యమును బాలించియుండునని యింతవఱకు లభించిన శాసనా ద్యాధారములవలన దెలియుచున్నది. ఇతని ధర్మపత్ని వాసిష్ఠి. ఈరాజన్యుని జీవితమునందలి యపూర్వాంశము లెన్నియో కాలగర్భమున మరుగుపడియున్నవి. శాతకర్ణి యపూర్వ చరిత్ర మంతయు గీర్యంకములుగ బరిగణింపబడు శిలాశాసనములం దింకను అజ్ఞాతావస్థయందె యున్నదని యొప్పుకొనక తప్పదు. మహావిస్తృతమైన ఆంధ్రసాంరాజ్యమునకు నెలవైన ధాన్యకటకము నేడు పూర్వవైభవములన్నియు గోలుపోయి చిఱుపల్లెగా మాఱిపోయినది. ఆంధ్ర \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0031.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..54501fea5d32aeec48a1aec93b68173f161a0909 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0031.txt @@ -0,0 +1 @@ +యైన విజయాదిత్యుడు బలవంతుడై రాజకీయోద్యోగులను సైనికులను లోగొని యక్రమముగా భ్రాతృరాజ్యము నాక్రమించెను. కులోత్తుంగచోడుడు రాజ్యభ్రష్టుడై పినతండ్రిని సాధించి నిజ రాజ్యము నెటుల లోగొనవలయునా యని తీవ్ర యత్నములు గావించుచు సైనికబలమును సమకూర్చు చుండెను. విజయాదిత్యుడు ప్రసిద్ధ పరాక్రమశాలి కాకపోవుటయు, గులోత్తుంగుడు సైన్యమును జీలదీయుచుంటయు గమనించి చిరకాలమునుండి వేంగిదేశమును గబళింప వలయునని ప్రయత్నించుచున్న పశ్చిమ చాళుక్యులలోనివాడగు (నాఱవ) విక్రమాదిత్యుడు అమితసైనిక బలముతో గృష్ణా గోదావరీ నదులదాటి రాజమహేంద్రవరముపైకి దండయాత్ర కేతెంచెను. స్వదేశము పర రాజాక్రాంతముగా నున్న చనియు నిపు డూఱకయున్నయెడల వేంగిరాజ్యమునకు మనకు బ్రాప్తము తీరుననియు గులోత్తుంగచోడరాజు నిశ్చయించి పశ్చిమచాళుక్యుల నెదిరించెను. ఉభయపక్షములకు గౌతమీ తీరమున భయంకరసంగ్రామము జరిగెను. కడకు బశ్చిమ చాళుక్యుడగు విక్రమాదిత్యుడు ఓడిపోయెను. తన రాజ్యము సరిహద్దులవఱకు బశ్చిమచాళుక్యరాజును గులోత్తుంగచోడుడు తరిమి వేసి వెనుకకు మరలి తన రాజ్యమునకు జేరి యంతవఱకు దనకు వ్యతిరేకముగ రాజ్యమేలుపినతండ్రియగు విజయాదిత్యునే తనకు ప్రతినిధిగా వేంగిరాజ్యము బాలించు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0033.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..360d66d9998058326ad8df1837f9376b3aa53298 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0033.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +చోడదేశమునకు వచ్చి యరాజకమునంతయు నివారించి తన బావమఱంది యగు పర కేసరివర్మను సింహాసనాసీనుని గావించి చీలిపోయిన సామంతులను బౌరులను గూడబఱచి కొంతకాల మటనుండి రాజ్యమునందు శాంతి స్థాపించి తనదేశమునకు బోయెను. విక్రమాదిత్యు డటులబోయి పోకమున్నె మఱల జోళరాజ్యమునం దశాంతి పెచ్చరిల్లెను. ఈవృత్తాంతము విని విక్రమాదిత్యుడు వచ్చి మఱల మఱల శాంతినెలకొల్పి వెళ్లు చుండెను. చోడరాజ్యము నింక జూచుచున్నయెడ బరుల పాలగునని మార్గమధ్యముననే రాజేంద్రచోడుడు విక్రమాదిత్యుని నోడించి వెనుకకు బంపివైచి యమిత బలసహాయముతో జోడదేశమును జయించి పరకేసరివర్మను జంపి "కులోత్తుంగ చోడనామము" సమస్త సామంతులకు భయంకరమగునటుల జోళమండలము బాలించుచుండెను. + +ఇటు చోడరాజ్యము, అటు వేంగిరాజ్యము తన హస్తగతములైనను అంతతో దృప్తినొందక తిరుగబడిన రాజుల నందఱ జయించి తనరాజ్యము మిగుల విస్తరముజేయ సంకల్పించి కులోత్తుంగ చోడదేవుడు చెంగల్పట్టు ఉత్తరార్కాడు మండలములోని పులియారునాడు, ఎళుమూరునాడు గూడ జయించెను. కుంతలదేశమును బాలించుపశ్చిమచాళుక్యులలో బ్రసిద్ధుడగు విక్రమాదిత్యునిగూడ నతని సోదరుడగు జయసింహ సహితముగా నోడించి పూర్వవైరమునకు బ్రతి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0034.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..555fe7cd2dfed79f092c9c5d79616a707a266327 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0034.txt @@ -0,0 +1 @@ +క్రియగావించెను. మైసూరురాజ్యమునందలి కొంతభాగమును పాండ్యదేశమును జయించి పంచపాండ్యుల నంకితుల గావించుకొనెను. ఇంతతో దృప్తినొందక మలబారుదేశములోని పశ్చిమ భాగమగు కుడలైనాడునుగూడ జయించి మేటివీరుల ననేకుల బొరిగొని యాదేశమునంతయు లోగొనెను. చేరరాజునకుగల నావికాబలమును సైన్యమును గూడ మట్టుపెట్టి కులోత్తుంగచోడుడు చేర దేశమునందు గూడ దన స్వతంత్ర పతాకమును నిలువబెట్టెను. ఇంచుమించుగ నితడు గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి రాజ్యమునకు సమానవైశాల్యముగల యాంధ్రభాగమును బాలించెనని చెప్పవచ్చును. వేంగిదేశమును గుళోత్తుంగునకు బ్రతినిధిగ బరిపాలించు నతనిపినతండ్రియగు విజయాదిత్యుడు కొంతకాలమునకు (క్రీ.శ.1099) పరలోక గతుండయ్యెను. తరువాత దనకుమారుడగు రాజరాజును వేంగిదేశమునకు బాలకునిగా నియోగించెను. ఎల్లపుడును ఆధ్యాత్మిక చింతామగ్నుడగు రాజరాజు కొంత కాలమునకు రాజ్యభోగములపై విరాగమూని తన పరిపాలనాభారము మఱల దండ్రికప్పగించెను. తరువాత మఱియొక కుమారుడగు వీరచోడుని నియమించెను. ఇతడు దాదాపుగ నాఱు సంవత్సరములు వేంగిరాజ్యము పాలించి కాంచీనగరమునకు బోయెను. తనకుమారుల నందఱను వేంగిదేశము పాలించుట కిటుల నొకనివెంట మరియొకని నియోగించుచు చోళ, వేంగి దేశముల రెంటిని సమానముగ దిలకించుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0035.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e53ca49225950ce38b829cac978a18458b8d0bb2 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0035.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కులోత్తుంగచోడుడు కళింగదేశముపైకి రెండు మాఱులు దండయాత్రకు బయలుదేరి విజయము గడించెను. పరిపాల నారంభమున నొకమాఱు పరిపాలనాంత్యమున నొకమాఱు నని యితని కళింగ దేశ దండయాత్రలకు సంకేతము లిడవచ్చును. కులోత్తుంగుడు తన పుత్రియగు రాజసుందరిని కళింగదేశపాలకున కొసంగెను. మనుమడగు అనంతవర్మ కళింగ దేశమును బాలించుతఱి గొందఱు కాళింగులు తిరుగబడి యరాజక ప్రయత్నములు చేయుచుండిరి. రెండవ దండయాత్రలో నరాజకముల నడంచి అనంతవర్మ రాజ్యమును సంస్కరించి తనపేర కులోత్తుంగ చోడనగరమును గట్టించెను. తరువాతి కాలమున నీనగరము విశాఖపట్టణమను వ్యవహార నామము వహించెను. + +కులోత్తుంగ చోడునకు నలువురు ధర్మపత్నులు గలరు. వారిపేరులు మధురాంతక దేవి, దీన చింతామణి, ఎళిశైవల్లభి, త్యాగవల్లి. మధురాంతక దేవియందు ఈరాజన్యునకు ఏడుగురు పుత్రులు ఒకపుత్రియు జనించిరి. పుత్రిక అనంతవర్మ తల్లియగు రాజసుందరి. పుత్రు లేడుగురిలో రాజరాజ చోడగంగు, రాజరాజ ముమ్మడిచోడుడు, వీరచోడు డను మువ్వురె చరిత్రవిదులకు బరిచితులు. కులోత్తుంగ చోడునకు జోడరాజ్య మాక్రమించికొన్న పిదప గంగయకొండపురము, గంగయకొండ చోడపురము అని వ్యవహరింపబడు గంగాపురము \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0038.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14a02312498316be0f3d8a4e0a78bc39203ce43c --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0038.txt @@ -0,0 +1 @@ +వీరకుమారుడు బాలచంద్రుడు భారతవీరులలో సుప్రసిద్ధుడగు అభిమన్యునితో బోల్పదగినవాడు. ఈవీర బాలుని జీవితము జెప్పుటకు ముందు బూర్వకథ కొంచెము చెప్పుటయవసరము. మన కథా కాలమునకు గొంచెముముందు గురిజాల రాజధానిగ జేసికొని అనుగురాజు పల్నాటి రాజ్యమును బరిపాలించుచుండెను. అనుగురాజునకు ముగ్గురుభార్యలు. వీరవిద్యాదేవి, భూరమాదేవి, మైలమాదేవియని వారిపేరులు. భూరమాదేవియందు కామరాజు, నరసింహరాజు, జెట్టిరాజు, పెరుమాళ్ళురాజు అను నలుగురు కుమారులు. వీరవిద్యాదేవి యందు పెదమల్లదేవుడు, పినమల్లదేవుడు, బాలమల్ల దేవుడు అను మువ్వురు తనయు లుద్భవించిరి. వీరందరి కంటె మైలమాదేవి కుమారుడగు నలగామరాజు పెద్దవాడు. అనుగురాజు తన యంత్యకాలమునందు రాజ్యమును దనకుమారులను రేచర్లగోత్రుడును వెలమవీరుడు నగు శీలము బ్రహ్మానాయని చేతబెట్టి కుమారుల నుద్ధరించి రాజ్య తంత్రములను మంత్రివై నిర్వహింపుమని చెప్పి ప్రాణములు విడిచెను. బ్రహ్మనాయడు మృతభూపులకు క్షత్రియవంశాచారానుగుణముగా నుత్తరక్రియ లాచరించి కుమారులపక్షమున రాజ్యచక్రము తానె జయప్రదముగా ద్రిప్పుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0039.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89eeae7ba08e229fcb6618370ec4a0d994b296e6 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0039.txt @@ -0,0 +1 @@ +నలగామరాజు పెద్దవాడై గురిజాలరాజ్యము తాను స్వయముగా బాలింప దొడగెను. సోదరు లతని పోషణముక్రింద నే యుండిరి. వీరవిద్యాదేవియందు జనించిన పెదమల దేనాదులు మిక్కిలి చిన్నవారు. వీరి కేమేని యాపదకలిగింతురేమో యని బ్రహ్మనాయ డీబాలురను వెంటగొని మాచర్ల రాజధానిగ జేసికొని కొంత దేశమును బాలించుచుండెను. బ్రహ్మ నాయకుడు పేరునకు మంత్రియైనను రాజ్యవ్యవహారములు స్వయముగ నిర్వహించుచు పెదమల్లదేవాదుల వేయి కనులతో గాపాడుచు వారిసుఖము తన సుఖముగ భావించుచుండెను. బ్రహ్మనాయకుని సత్పరిపాలనమునకు బ్రజలుమెచ్చి పలనాటికృష్ణుడని యతనిని బ్రశంసించుచుండిరి. గురిజాల రాజ్యము స్వతంత్రముగ నలగామరాజు తక్కినసోదరుల నందఱ జెంతనుంచుకొని పాలించుచుండెను. నాగాంబయను నొకరెడ్డి కాంత నలగామాదుల దననేర్పుచే లోగొని గురిజాలరాజ్యమునకు మంత్రిణియై రాజ్యతంత్రములు నిర్వహించుచుండెను. ఈ యమనె నాయకురాలందురు. నాయకురాలు మంత్రిణిగ జేరినది మొదలు బ్రహ్మనాయకుని ద్వేషింపసాగెను. రెండు రాజ్యములవారు ఒకరినొకరు ద్వేషించుకొనుచుండిరి. నాయకురాలు దు సంత్రము లొనర్చి మాచర్లరాజ్యము నాశనము చేసి గురిజాల రాజ్యములో గలుప నెన్నియో ప్రయత్నములు గావించుచుండెను. బ్రహ్మనాయకుడు తన మెలకువచే నా చిక్కులు తొలగించుచు కాలము గడపుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0040.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c74b422152f877e6d52954dff31df4cefe88890 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0040.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మనమిక బ్రధానకథలోనికి వచ్చుచున్నారము. బ్రహ్మనాయనికి సంతానము లేదు. ఆయనభార్య ఐతాంబ. చిరకాలము సంతానార్థము ఎన్నియో నోములు నోచెను. ఎన్నియో ధానధర్మము లాచరించెను. అన్నసత్రములు పెట్టించెను. సంతానము కలుగదయ్యె. కడకు గజనిమ్మనోము నోచెను. మాచర్ల చెన్నకేశవుని యనుగ్రహమున గర్భవతియై నవమాసములు నిండినవెనుక నొకశుభముహూర్తమున గుమారుని గనెను. జాతకర్మలాచరించి బ్రహ్మనాయకుడు బాలచంద్రుడని యాబాలునకు నామకరణము గావించెను. బాలచంద్రుని వలె నా బాలుడు దినదినాభివృద్ధి నొందుచు దల్లితండ్రులకు గనులపండువు గూర్చుచుండెను. + +నాయకురాలు ఒకదినమున గురిజాలకు బ్రహ్మనాయడువచ్చుట గనిపెట్టి కోడిపందెముల వేయించుచు ఓడినకోడి బ్రహ్మనాయనిదని, గెలిచినకోడి తనదని పరిహాసము లాడుచుండెను.. బ్రహ్మనాయ డదిచూచి పౌరుషము నాపుకొనజాలక తాను స్వయముగా గోడిపందెమున బాల్గొని పుంజును విడచెను. నాయకురాలు వేఱొక పుంజును విడచెను. వట్టిపందెములతో లాభము లేదని యెవరిపక్షము కోడి యోడిన వారు పండ్రెండేడులు పరదేశమున వసింపవలె ననియు ఒకయే డజ్ఞాతవాసము గావింపవలెనని కట్టుదిట్టముల జేసికొనిరి. గ్రహచారవశమున బ్రహ్మనాయనికోడి యోడిపోయెను. అనుకొన్న పంతముచొప్పున బ్రహ్మనాయకుడు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0041.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d94de7f9055518acd0076aace7baf9d5c600d95 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0041.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సపరివారసహితముగా వలసబోయెను. నానావస్థలకు లోనై రాజకుమారులతో వలసయందు బడవలసిన కష్టములన్నియు బడి బ్రహ్మనాయడు కడకు గడువుతుదను రాజ్యమునకు రానెంచి మాచర్లరాజ్యము తమకొప్పగింపుమని రాజకుమారులపక్షమున గురిజాలకు వర్తమానము పంపెను. నాయకురా లా దూతను జంపించెను. భాగమీయ వీలుగాదనెను. ఉభయపక్షములకు పల్నాటిసీమలోని నాగులేటి తీరమునందు కారెముపూడిచెంత భయంకర యుద్ధము జరుగవలసివచ్చెను. సమకాలికులగు రాజులందరు రెండుపక్షములలో దమ యన కూలములబట్టిచేరిరి. గురిజాల పక్షమున సర్వభారములు నాయకురాలు వహించి రాజులుగనున్న నలగామరాజును, నరసింహ రాజును, కీలుబొమ్మలుగ జేసి సంగ్రామ ప్రయత్నములు తానె స్వతంత్రించి చేయుచుండెను. నియతకాలమున నుభయ దళములు పరస్పర జిగీషతో యుద్ధము చేయుచుండెను. + +బ్రహ్మనాయకుడు రాజకుటుంబమును తన కుటుంబమును వీర మేడపిలోనుంచి బాలచంద్రుని గొంత సైన్యమును సంరక్షణమున కుంచి సంగ్రామరంగ మలంకరించెను. బాలచంద్రుడు పదునాఱుసంవత్సరముల బాలుడు. మిగులగారాబముగా బెరిగినవాడు. ఇత డితరవ్యవహారములలో జోక్యము పెట్టుకొనక తన సవయస్కులగు అనపోతు, కమ్మర కాచెన్న, మంగల మల్లు, చాకల చందు, కుమ్మర పట్టి, వెలమ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0042.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3686931ae706cd0945ea69ae258556032ba4962d --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0042.txt @@ -0,0 +1 @@ +దోర్నీడు, కంసాల చందు, అను బాలురతో గలిసి క్రీడా విహారములతో గాలము గడపుచుండెను. లేక లేక పుట్టిన తనయుడుగాన దలిదండ్రు లీబాలకుని స్వేచ్ఛకు భంగము చేయరైరి. తండ్రి యుద్ధమున కేగినసంగతి వినిన బాలచంద్రు డేమి సాహసము చేయునో యని తల్లి యతని స్వతంత్రవిహారమున కెట్టియాటంకము కలుగజేయకుండెను. ఒకనాడు బాలుడు తన తల్లియొద్దకువచ్చి బొంగరములాడ దనకు గోరికగలదనియు బంగారు బొంగరములు చేయించి యిమ్మనియు బ్రార్థించెను. ఆయమ్మ తనకుమారుని బుజ్జగించి మన కివి చాలనిదినములు. మీతండ్రి దూరదేశము పోయుయున్నాడు. మనము వలసలోనున్నారము. ఆటలో బ్రమాదమున బొంగరము లెవరికి దగిలినను దగవులు వచ్చును. దానివలన ననేకకష్టములు ప్రాప్తించును. బొంగరములయాట మానుకొమ్మని యెన్ని తెఱంగులనో చెప్పెను. బాలచంద్రుడు తల్లిమాట వినక నాకు బంగారు బొంగరములె కావలయును. వానితో నేనాడుకొనితీరవలయునని మూర్ఖపు బట్టు పట్టెను. తల్లివిధిలేక సొన్నారుల బిలిపించి వారికి మేలిమి బంగారము నొసంగి బొంగరముల జేయించి కుమారున కొసంగెను. తన సవయస్కులు మిత్రులునగు బాలురనందరను వెంటగొని పొట్టేళ్ళపై నెక్కి, పందెములకు బికిలిపిట్టలు, కౌజులు, తగళ్ళను బట్టించుకొని బాలచంద్రుడు క్రీడారంగముగ నేర్పరచుకొనిన సోలురావులవద్దకు జేరిరి. అంతకు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0043.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bdd516f6012b20eca1c70f1d219a9c507d8dc9f4 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0043.txt @@ -0,0 +1 @@ +ముందె యాప్రదేశమునిండ రత్నకంబళములు, చాపలు పఱచిరి. బాలురంద ఱచట గూర్చుండి యాటలాడ నారంభించిరి. మొదట గొందరు బాలురు కసరత్తులు, పికిలిపిట్ట పందెములు కౌజుల పందెములు, పొట్టేళ్ళ పందెములు జరిపిరి. బంగారు బొంగరములతో బాలచంద్రు డాటలాడునని గ్రామములోని వారందరు చూచుటకు స్త్రీబాల సహితముగా వచ్చిరి. బాలచంద్రుడు బొంగరముల యాటలో మిగుల నేర్పరి. బరువైన యాబంగారు బొంగరమును బాలచంద్రుడు తీసికొని త్రాడుచుట్టి వేయబోవుసరికి బంట్రోతులు గుంపును వెనుకకు నెట్టివేసిరి. మధ్యనున్న విశాలస్థలమున బాలచంద్రుదు నిలిచి బొంగరమును లాగి విసరెను. బొంగరము రుంయి రుంయిమని మ్రోగుచు గిరగిర తిరుగుచుండ బాలచంద్రుడు దానిని తిన్నగ జేతిమీది కెక్కించి కొంతసేపాడించి తరువాత బాణము చివర నిల్పి కొంతసేపాడించెను. తిరిగి నే మీద నాడింప వలయునని బాలుడు బొంగరమును విసరి క్రిందికి వైచెను. అటనున్న యొక యెదురురాతికి గొట్టుకొని, బొంగరము బెడసి ఆవేడుక చూడవచ్చిన యొక కోమటిచిన్నదాని కాలికి దగిలెను. మొనగ్రుచ్చికొనుటచే గాలినుండి రక్తము చిమ్మినక్రోవితో జిమ్మి నటుల గారెను. ఆమె పేరు అన్నమ్మ. అన్నమ్మ మూర్ఛపోయెను. చూడవచ్చిన స్త్రీలంద రాయమకు శీతలోపచారములు గావించిరి. బాలచంద్రుడు తన ప్రమాదమునకు జిం \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0044.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2fff8d1fcb979a72e5a37e64f7237a7ee004972f --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0044.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +తించి చేతులు కట్టుకొని యాకాంతకు జెంత నిలిచి విచారపడుచు అన్యాయముగ బరకాంతకు శ్రమగూర్చితినే యని లోలోన గృశించుచుండెను. కొంతసేపటికి అన్నమ్మకు దెలివి వచ్చెను. బాలచంద్రునకు బ్రాణములు లేచివచ్చెను. + +అన్నమ్మ కనులు తెఱచువరకు బాలచంద్రు డెదుట గానవచ్చెను. బాధచే మైమఱచి అన్నమ్మ నీకండకావరము కాలిపోను, బొంగరముతో గొట్టుదువా? రాజుసొమ్ము తేరగా దిని యొడలు బలిసియున్నావు. నీచూచుకన్నులలో సూదులుగ్రుచ్చ, నీకాలిలో గత్తులుదిగ, నీతండ్రి, రాజు యుద్ధములో నుండ బోతుసింగమువలె బోతరించి యింట నుండునది ఆడువారిమీద నాగడము చేయుటకా, యని పెళపెళ దిట్టిపోసెను. బాలచంద్రుడు తిట్లన్నిటికి సహించి దోసలిమోడ్చి, తల్లీ! క్షమింపుము. ప్రమాదమునకు మన్నించుట విధి యని బ్రతిమాలి ఐదువందల మాడల నామెకిచ్చి తప్పు క్షమింప బ్రార్థించి తన తలపాగ చించి, యామె కాలికిం గట్టుకట్టించి మాతండ్రు లెచటనున్నారో చెప్పుమనెను. అన్నమ్మ బాలునిపై కోపమునాపుకొని "కోపముచే నేమంటినో నేనెఱుగను. మీతండ్రిగారి సంగతి నేనెఱుగననెను." బాలచంద్రుడు వెంటనే యింటికిబోయి తల్లియగు నైతమ్మను సమీపించి నాతండ్రి యెచట కేగెనో తెలుపుమనెను. ఏదో ప్రమాదముజరిగినది. బాలుడు సంగరమునకురుకు నటులున్నాడు. ఇంకనేమి చేయవలయునోయని యైతమ్మవిచారపడి, బాలుడా! \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0045.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8480e81cbf2ed96ff9635530e44181358cbee92e --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0045.txt @@ -0,0 +1 @@ +మీతండ్రి యెటకేగినది నాకు దెలియదనెను. బాలుడు కోపించి, నేనెఱుంగ ననుకొంటివా? నాతండ్రియు బెదమల్ల దేవాదులు కారెమపూడివద్ద యుద్ధముచేయుటకు బోయిరి. తండ్రికి రాజునకు దేశమునకు గానికొడుకు కొడుకా? నే నిక నిట నుండజనదు. యుద్ధమున కేగెదనని పయనమునకు సిద్ధపడెను. ఐతమ్మ యెన్నివిధములనో నయమున భయమునం జెప్పెను. లాభము లేకపోయెను. నాయనమ్మ మాట వినునేమో యని తల్లి తన యత్తగారగు శీలమ్మను బిలిచెను. ఆమె మాటలు బాలచంద్రుడు నిరాకరించెను. జ్యోతిశ్శాస్త్రపండితుల బిలువనంపి బాలుని జాతకము జూప ఇక పదునైదు దినములలో నితనికి గొప్ప గండగలదని సంకోచించుచు జెప్పిరి. యుద్ధరంగము భయంకరముగా నుండునని చెప్పి శీలమ్మయు ఐతమ్మయు బాలుని భయపెట్టిరి. చావునకు దెగించిన బాలవీరునకు సంగ్రామరంగముకంటె సౌఖ్యకరమైన ప్రదేశములేదని బదులుచెప్పెను. ఐతమ్మ కన్నీరు నించుచు నాకు గడుపుశోకము పెట్టుదువా? యని వాయెత్తియేడ్చెను. బాలచంద్రుని హృదయము మఱింత మొద్దుబాఱెను. తాను వీర మరణమునకు సిద్ధముగా నున్నాడననిచెప్పెను. ఐతమ్మయు శీలమ్మయు యోజించి బాలుని ప్రయత్నము ఆపుట యసాధ్యము. ఐనను చేయగల యత్నములు చేయవలయునని రూపవతియగు భార్యను జూచియేని కామపరవశమున గదనము మానునేమో యనుకొని నీభార్యయగు మంచాలవద్ద సెల \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0046.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c4d60a0f59506818b4ccc55b2aba2c0cae99b6bb --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0046.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వొంది సంగరరంగ మలంకరింపుమని బాలచంద్రునకు జెప్పిరి. బాలచంద్రుడు సంతసించి కామవశమున గదనప్రయత్నమే మానుదునేమోయని వెంట బ్రాహ్మణ బాలుడగు ననపోతు నుంచుకొని యత్తవారింటికి బయలుదేరెను. వీరమేడపిలోనె మఱియొక వీధి బాలునియత్తవారిల్లు. పెండ్లి జరిగి యెన్నియో దినములు కాలేదు. నాడు పెండ్లిపీటలమీద సిగ్గుతో నేమి చూచెనోగాని బాలచంద్రు నాతనిభార్యయగు మంచాల తేరి పాఱజూచి యెఱుంగదు. + +మంచాల అర్ఘ్యపాద్యాదులొసంగి యుచితవిధిని దన భర్తను, అనపోతుని బూజించెను. దంపతు లొకరినొకరు ప్రేమ పూర్వకములగు చూపులతో జూచుకొనిరి. అనపోతు తానీ సమయమున నచటనుంటకియ్యకొనక, 'మిత్రమా! బాలచంద్రా! ఏడుగడియలలో రావలయును., నేను ద్వారముకడ వేచియుందు'నని వెడలిపోయెను. బాలచంద్రుడు తాను నగరమున కేగుచుంటినని మంచాలకు జెప్పెను. ఆమె భర్త నాదరించి 'నాకు వీరపత్నియను పతివ్రతానామము సమకూర్చితివి. ఇంత కంటె నాకు గావలసినది ఏమియున్నది. ఇదుగో ఖడ్గము దీనితోవిరోధుల సంహరించి జయము సాధింపుము. బ్రాహ్మణులు ధర్మపరిపాలకులు. వారిని గాపాడుట రాజధర్మముగాన 'అనపోతును సంగరమునకు గొనిపోకుము. ఒక వేళ నాతడు సంగరమున మరణించిన బ్రహ్మహత్యాపాపము వచ్చునని వా కొనెను. బాలచంద్రుడు తన భార్యవద్దను అత్తయగు రేఖాంబవద్దను సెలవుగెకొని యింటికివచ్చెను! తలి కుమా \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0047.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e7e45e45bd71ceadca469987733e4532555af74 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0047.txt @@ -0,0 +1 @@ +రుని గౌగిలించుకొని 'తండ్రీ యుద్ధప్రయత్నము మానవా?' యని బ్రతిమాలెను. బాలచంద్రు డెంతకు వినడయ్యెను. కడకు ఐతాంబ ధైర్యము తెచ్చుకొని 'నేను మాత్రము వీరకాంతను కానా? నాభర్త వీరపత్ని బిరుదము, నా తనయుడు వీరమాతృబిరుదము నాకు బ్రసాదింపుచుండ జేజేత బోగొట్టనగునా' యని బాలచంద్రునకు బెరుగుతో నన్నము కలిపిపెట్టెను. బాలచంద్రుడు భోజనానంతరమున వీరవేషము దాల్చి తల్లికి నాయనమ్మకు నమస్కరించి వారి దీవనలనంది కదనరంగమునకు బయనమయ్యెను. పూర్వోక్తమిత్రులందఱు బాలచంద్రునితో సంగరమునకు బయలుదేరిరి. బాలుడు అనపోతును వెనుకకు బంపదలంచి కత్తియును డాలును ఉంగరమును మంచాలవద్ద మఱచివచ్చితిని. పరిచితుడవు నీవెపోయి దెమ్మనెను. అనపోతు పోకతప్పినదికాదు. అతని బోవనిచ్చి బాలుడు ఒకతాటియాకుమీద నేదియోవ్రాసి రావిచెట్టు కొమ్మకుగట్టి త్రిపురాంతకము, ముటుకూరు, గరికపాడు, మేళ్ళవాగుగ్రామములు దాటి బాలుడు పరిజనముతో వచ్చుచుండ మధ్యగ్రామములవా రీ వీరపుత్రుని గౌరవించిరి. తరువాత కనుమవద్దకు వచ్చువఱకు నాయకురాలు త్రోవగాచియుండెను. బాలుడు వేఱొకత్రోవను బయలు దేఱి నల్లగొండ నత్తమువకు మిత్రులతో నెక్కెను. గుట్టమీదనుండి నలగామ రాజుబలమును సేనానాయకులను శిబిరములను జూచెను. మంత్రిణియగు నాయకురాలిని సర్వసేనాధిపతియగు నరసింగ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0048.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..998bfe6e4ba87379b5e4ffdb546aa6b93b5a70db --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0048.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +రాజును బాలుడు గుర్తించెను. కొదమసింగమువలె గుట్టపై నుండి విరోధిసేనమీదికి బాలు డుఱకబోవ మిత్రులు వారించిరి. + +బాలచంద్రుడు గుట్టదిగి పెదమలిదేవుని శిబిరమునకు జేరబోవ గండుకన్నమనీడు వారించెను. త్రోసికొని రాజును సమీపించి, రాజా! సంధికి రాయబారముల కిది యదనుగాదు వనవాసములచే మీహృదయములు నీరసమైయున్నవి. దేహము శుష్కించినది. పరాభవ దైన్యముచే దలవ్రాలినది. ఇంక నేమని రాయబారములు చేయుచున్నారు, విరోధులను రణరంగమున బొరిగొనుటో మరణించుటయో మనవిధి. ఇదుగో! నేను రణరంగమున కుఱుకుచున్నాను. రాదలచినవారు రండు. లెండని బాలచంద్రుడు వైరిశిబిరముల కభిముఖముగా బోవ సమకట్టెను. కొమ్మరాజను నొక వీరుడు బాలునాపి వీర కుమారా! తొందరపడకుము. నా తనయుని నరసింహరా జక్రమముగా రాయబారమునకు బోవ జంపినాడు. నీవు వానిని జంపి నాకు శాంతిగూర్చెదవని నమ్మినాడను. కోపముతో గార్యముగాదు. కొలదిసేపులో సంగ్రామము కట్టాయితము కాగలదు. ఉపాయము లేనిది వైరిచిక్కడు. అని చెప్పుచుండు నంతలో రెండుపక్షముల వారికి సంధి కుదిరినది. యుద్ధప్రయత్నములింక నవసరములేదని పెదమల్లదేవుడు తన సేనామధ్యమున \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0049.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29252f848faf6aad3b7923c0015a9725d2540ecc --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0049.txt @@ -0,0 +1 @@ +నిలిచి చెప్పెను. ఇంతలో నొకయువతి బాలచంద్రునివద్దకు వచ్చి అయ్యా! నేను మాడచి యనుదానను, మేడపిలో అంతిపురి కాపాడుదానను. నీవు రావి చెట్టునకు గట్టిన చీటి చదివి యుద్ధమునకు బాలుడు రావద్దనినాడు. నేను బ్రతికి లాభమేమని అనపోతు మెడగోసికొని మరణించుచు నీకిమ్మని వీరకంకణము జందెము ఇచ్చినాడు. అనపోతుభార్య సహగమనము చేసెనని చెప్పి కంకణము జందెము నొసంగెను. బాలచంద్రున కొడలెఱుగనంతటి యావేశమువచ్చెను. వీరకంకణము చేతికి ధరించుకొని జందెము మెడలోవేసికొనెను. అనపోతూ! మిగిలిపోకుము. నిన్ను స్వర్గమునకు జేరులోగ గలిసికొందునని బాలుడు పలికి సైనికుల నందఱను సంగరమునకు బురిగొల్పెను. నేను బాలుడనని మీరుసంకోచింపకుడు. ఒకప్పుడు నేను కుమారస్వామిని, ఇంకొకప్పుడు నేను అభిమన్యుడను. వేఱొకప్పుడు నేను సిరియాళుడను. దేహములు నశించుచున్నవిగాని ఆత్మ నశించుటలేదు. వీరునకు సంగరమరణమును బోలిన దింకొకటి లేదు. యుద్ధరంగమునకురండు. ఆలసింపకుడని బాలుడు పలికి యుద్ధమునకు త్రోవదీసెను. భోజనము చేయుచున్న వీరులందఱు విస్తళ్లు నాగులేటిలోవైచి ముందునకు దుమికిరి. ఈసంబరముజూచి యెదుట పక్షమువారు సిద్ధపడిరి. భగవంతునకుగూడ సంగరమిష్టము వలె నున్నది. చెన్న కేశవుని యనుగ్రహమెటులున్న నటులె జరుగునని బ్రహ్మనాయకుడు బాలచంద్రునకు ముందు, దక్కిన \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0050.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21aad6e230cb61a5acc33cbe99100fb5b14ee057 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0050.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వారికి దరువాత శంఖముతో దీర్థమునొసంగి వీరగంథము మేనబూసి వీరతాంబూలము లొసంగి యుద్ధరంగమునకు సాగనంపెను. + +రెండుపక్షములవారు భయంకరసంగరమునకు దారసిల్లిరి. రక్తము ప్రవహించెను. అనేకులు వీరులు వీరమరణ మొందిరి. ఒకప్రక్క నాయకురాలు, వేరొకప్రక్క నరసింగ రాజు బాలచంద్రుని బలమును జుట్టుముట్టిరి. కమ్మర కాచెన్న, మంగల మల్లు, చాకల చందు, కుమ్మర పట్టి, వెలమ దోర్నీడు, కంసాల చందులను బిలిచి వారివారి స్వాధీనమున గొంతసైన్యముంచి విరోధిసైన్యమును ఆవరించి రూపు మాపుట కన్నిదిక్కులకు బంపించెను. బాలచంద్రుడు స్వయముగా గొంత బలముతో నరసింగరాజు నెదిరించెను. నలగామరాజు మంచెపై నెక్కి తన బలము చెందు వినాశనమునకు బరితపించుచు, బ్రోత్సాహవాక్యములు పలుకుచుండెను. మలిదేవాదులు, బ్రహ్మనాయకాదులు బాలచంద్రుని యుద్ధ కౌశలమును వేయినోళ్ళ బ్రశంస చేయుచుండిరి. నరసింగరాజు బాలచంద్రుని ధాటికాగలేక వేఱొకత్రోవకేగి హతశేషమగు సైన్యమును సంగరమునకు బురికొల్పుచుండెను. తన ముందటనున్న మత్తగజముపై నెక్కినవీరుని నరసింహరాజని తలంచి బాలచంద్రుడు కుప్పించి ముందునకు దుమికి యేనుగుమీదివానిని గ్రిందికిలాగి వానితల జెండాడి తన బల్లెమునకు గ్రుచ్చుకొని తీసికొనిపోయి బ్రహ్మ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0052.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f9e7ccfa87d33dfda0ae81781c1f7afaf7428d3f --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0052.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +నాడెను. బాలు డామాటకు గోపించి, 'తండ్రీ! నాడు పుత్రదు:ఖముతో నున్న కొమ్మరాజు నోదార్చి నన్నాయన చేతిలో బెట్టి యలరాజును జంపిన నరసింగరాజును బాలుడు చంపగలడంటివి. నాధర్మము నేను నెఱవేర్చితిననెను. బ్రహ్మనాయడు బాలచంద్రునిజూచి ఒక్కవీరుని జంపినంతనే శూరుడవైతివా? అరులకు వెన్నుజూపి పాఱివచ్చితివి గదాయని యెత్తిపొడిచెను. బాలచంద్రునియొడలు మండిపోయెను. విరోధిసైన్యమును జక్కాడి రాజుతల తెచ్చినందులకు వెన్నుజూపి వచ్చితినని కన్నతండ్రియే నొవ్వనాడినాడు. ఇక గదనమునుండి వెనుకకు బ్రాణములతోరాను. ఇదియె నాప్రతిజ్ఞయని బాలుడు నవయస్కులగు మిత్రులతో గదనరంగ మలంకరించెను. + +'చిన్నవాడు గాడురాచిచ్చులపిడు'గని బాలునివిరోధులందఱు చుట్టుముట్టి వివిధాస్త్రములచే నొప్పించిరి. మొక్కబోని పరాక్రమమున బాలచంద్రుడు ముందునకు నడచుచుండెను. అభిమన్యుడు పద్మవ్యూహము భేధించినటుల బాలుడు విరీధిబలముల జించి చెండాడెను. కొంతసేపటికి విరోధులు చెలరేగి కమ్మర కాచెన్నను గడతేర్చిరి. మంగల మల్లును మది యించిరి. చాకలచందును జంపిరి. కుమ్మరపట్టిని గూల్చిరి. వెలమదోర్నిని చత్రవధ చేసిరి. బాలచంద్రుడు తన సైన్యమునంతయు నొకమాఱు పాఱజూచెను. మిత్రులందఱు మరణించిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0055.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8df3f4092775ed3ed16d0e2f1c290d2b40818acc --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0055.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆంధ్రులలో ఖడ్గతిక్కన మిగుల బ్రసిద్ధుడు. ఈతని పరాక్రమజీవితము పల్లెపదములందును జాటు పద్యములందును నిమిడియుండుటచే జిరకాలమునుండి యాంధ్రసోదరు లీశూరమూర్తిని స్మరించుచున్నారు. ఇతడు నియోగి బ్రాహ్మణుడు. సిద్ధనామాత్యునకు బోలమాంబకు జనించిన యేడుగురు కుమారులలో బెద్దవాడు. గౌతమస గోత్రుడు. భారతమును రచించిన తిక్కనసోమయాజితండ్రియగు కొమ్మనామాత్యుడును, ఈవీరుని తండ్రియగు సిద్ధనామాత్యుడును నొక తల్లిబిడ్డలు. గాన నీవీరులిద్దరు నన్నదమ్ములు కొమారులు. ఖడ్గతిక్కన బాల్యమున సంస్కృతాంధ్రభాషలభ్యసించి రాజనీతిశాస్త్రమునందును. ధనుర్విద్యయందును బ్రసిద్ధిగడించి యాకాలమున బ్రసిద్ధుడై నెల్లూరురాజ్యమును బాలించుచున్న మనుమసిద్ధి నృపాలుని యొద్ద సేనానాయకుడుగ నుండి యాతడు గడించిన విజయము లన్నింటికి దానె యాధారమయ్యెను. ఈవీరవతంసుడు విద్యా వితరణ విక్రాంతులలో నిరుపమానుడై విక్రమసింహపుర రాజ్యమును, దానొక్కండె భుజపీఠిపై ధరించెనని చెప్పుదుమేని యిందతిశయొక్తి కలదని చరిత్రవిదులు వాకొనలేరు. + +ఖడ్గతిక్కన మనుమసిద్ధి కేయేసంగ్రామములలో నెంతెంత సహాయపడినో నిర్ణయించు నాధారములు లభించుట \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0059.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e4a7e2e49c49d32607a5f9277761b9d4840d4366 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0059.txt @@ -0,0 +1 @@ +భూపాలుని దగ్గరకుబోయి తనకష్టములనెల్ల నెఱింగించి పాలేటి తీరమునగల బీళ్లు కొంతకాలము పశువులు మేపుకొనుటకు బుల్లరికి దీసికొనెను. పాలేటితీరమున గాటమరాజు కొన్నాళ్ళు నివసించి పశుగణమును బోషించుకొని కాలము గడుపుచుండు నంతలో ఎఱ్ఱగడ్డపాటినుండి కొందఱు గొల్లలువచ్చి వర్షములు కురిసినవనియు దేశము సుభిక్షముగా నున్నదనియు బశువులకు గూడ మేతగలదనియు వర్తమానము చెప్పిరి. కాటమరాజు ఆవార్త విన్నంతనె మిగులసంతసించి గంగమ్మకు జాతరులుచేయించి పరిమితివఱకు బశువుల మేపుకొనలేదు గాన మనుమసిద్ధికి మనము పుల్లరినీయ నవసరములేదని తమలోదాము నిశ్చయించుకొని యాదవులను బశువులను వెంటబెట్టుకొని పోవుచుండ మనుమసిద్ధిభటు లడ్డగించిరి. వారల దిరస్కరించి యాదవులు తమగ్రామము వెడలిపోయిరి. భటులవలన మనుమసిద్ధి యీవర్తమానము విని మండిపడి యాదవుల దురాగతమున కేవగించి అన్నము భట్టు అను నొక బ్రాహ్మణుని కాటమరాజువద్దకు పుల్లగి యొసంగుడని కోరుటకు బంపెను. యాదవులు పుల్లరి నీయవలసిన యవసరములేదనియు, గొలదికాలమె పశువులను మేపితిమిగాన నీయక పోవుటయె ధర్మమనియు, రాయబారములకు లొంగి కనకవర్షము గురిపించుటకు గొల్లలు పిచ్చి వాండ్రుకారనియు నందఱపక్షమున కాటమరాజు వర్తమానము చేసెను. యాదవులను వంచింపకున్న లాభములేదనియు పుల్లరి విడిచిపెట్టితిమేని పౌరులకు గూడ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0060.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95806e6a7f45b728c2bcb9a1e61109b6781ede22 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0060.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +నలుసు కలుగుననియు మనుమసిద్ధి భూపాలుడు సర్వసేనానాయకుడగు ఖడ్గతిక్కన యనుమతి చొప్పున సంగరమునకు తలపడియెను. + +ఈవార్త యాదవులు విని కాటమరాజున కెఱింగించిరి. కాటమరాజు తన బంధువులు వీరులు నగువారికందఱకు వర్తమానము లంపి పిలువనంపి సైనికబలము నాయత్తపఱచెను. కొండపల్లి చల్లపిన్నమ్మనాయకుడు, దొనకొండ అయితమరాజు, ఎఱ్ఱయ్య, భట్టామరాజు, కరియాపులరాజు, వల్లభన్న, నేతిముద్దయ్యనాయడు, పురుషోత్తమరాజు లోనగు సుప్రసిద్ధ యాదవప్రముఖులు సైనికసహాయులై కాటమరాజు పక్షమున జేరిరి. కాటమరాజు తనసేనకు గ్రమశిక్ష నొసంగి చిన్నమనాయని మంత్రిగను బ్రహ్మరుద్రయ్యయను బ్రాహ్మణుని సేనానాయకునిగను నేర్పఱచి సంగరమునకు సైన్యసహితముగ బయలుదేరెను. మనుమసిద్ధిపక్షమున సర్వసేనానాయకుడగు ఖడ్గతిక్కన కొంతసేన్యమును వెంటగొని ఎఱ్ఱగడ్డపాటికి బయలుదేరెను. రెండు సైన్యములును బాలేరుయొడ్డున నున్న పంచలింగములకడ సంగరమునకు దలకొనెను. యాదవులు చెక్కు చెదరులేక మతావేశము స్వతంత్రదీక్ష నూతగాగొని ముక్కాకలదీరిన ఖడ్గతిక్కన సైన్యముతో మిగుల భయంకరముగా బోరాడిరి. ఖడ్గతిక్కన నిర్లక్ష్యభావముతో యాదవులను సరుకుసేయక స్వల్పబలమును మాత్రమె వెంటతెచ్చెను. ఐనను నిరుత్సాహపడక యాదవ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0061.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d41da24087eb4e63fb29ce9e87b9b71124e41b6e --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0061.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సైన్యము నెదిరించి పట్టుదలతో బోరాడుచుండెను. యాదవ సైన్యము ఖడ్గతిక్కన సైన్యమును జాలవఱకు నాశనముగావించి ముందునకు వచ్చుచుండెను. ఈపరాజయ పరిస్థితులగాంచి యేని జంకక ఖడ్గతిక్కన హతశేషమగు సైన్యముతో జిరకాలము పోరాడెను. యాదవసైన్యము చుట్టుముట్టి ఖడ్గతిక్కనను నాతని స్వల్పసైన్యమును బట్టుకొనిరి. ఖడ్గతిక్కనను కాటమరాజు సమీపించి "బ్రాహ్మణోత్తమా! సంగరము మానుకొనుము. బ్రాహ్మణుల జంపిన మాకు బ్రహ్మహత్య వచ్చును. అగ్రవర్ణులగు మీరు మాతోబోరుట న్యాయముగాదు. మమ్ము గోపింపక సంగరయత్నము మానుకొను" మని ప్రార్థించి విడిచిపెట్టెను. ఖడ్గతిక్కన చేయునదిలేక గుఱ్ఱమునెక్కి నెల్లూరి కేగి సైన్యముతో రాదలంచి గృహాభిముఖు డయ్యెను. + +పరాభవదు:ఖముతో ఖడ్గతిక్కన గృహము చేరెను. మంచములోనున్న సిద్ధానామాత్యుడు తన కుమారుడు పారి వచ్చినాడని తలంచి "ఛీ పాఱుబోతా! తుచ్ఛమగు ప్రాణము కాశపడి యిల్లు చేరిన నిన్ను జూచిన పాపమువచ్చు"నని ఖడ్గతిక్కనను నొవ్వనాడెను. తండ్రియొనరించిన తిరస్కారముచే ఖడ్గతిక్కనహృదయము కలగిపోయెను. ఇంటిలోనికిబోవ నతని భార్య చావమ్మ భర్తను సాదరంబున జూచి 'వంటయైనది, స్నానముచేయు' డని చెప్పి స్త్రీలు స్నానముచేయుతావున నొక మంచము చాటుజేసి పసుపుకుంకుమ యట పదిలపఱచెను. ఖడ్గ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0064.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01008239b0675d615e44e028c743a8d321f760be --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0064.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +నుండుము. నేను జయము సాధింతు"నని ఖడ్గతిక్కనను సైన్య సహాయముతో నెదిరించెను. ఉభయులు రణకౌశలులగుటచే జిరకాలము జయాపజయ నిర్ణయముల కనువుగానటుల బోరాడిరి. కాలవశమున వీరవతంసుడగు ఖడ్గతిక్కన మరణించెను. స్వామిభక్తిగల యాతనియశ్వము ఖడ్గతిక్కన శిరమును నోట దగిలించుకొని నెల్లూరిలోని తన యజమాని యింటివద్దకు జేరి సకిలించెను. ఇంటిలోని వారందఱువచ్చి చూడఖడ్గతిక్కనశిరము గోచరించెను. ఖడ్గతిక్కన రణరంగమున మరణించినవా ర్త వినినంతనె నగరమంతయు క్షోభించెను. వీరవతంసు లందఱు కన్నీరు గార్చిరి. + +మంచములోనున్న సిద్ధానామాత్యుడు కుమారుని వీరమరణవార్త వినినంతన యానందబాష్పములు విడుచుచు బరలోక మలంకరించెను. ఆయన తల్లియగు ప్రోలమాంబ కుమారుని శిరము ముద్దాడి యిప్పటికి వీరమాత ననిపించుకొంటినని ప్రాణములు విడిచెను. చానమ్మ భర్తతల నొక కాష్ఠమునందుంచి తానును నందుజొచ్చి సర్వజన ప్రశంసాపాత్రురాలై కీర్తివహించెను. ఖడ్గతిక్కన భౌతికస్వరూప మేనాడో నశించినది. చరిత్రాభిరతులు నుత్సాహశాలురునగు నాంధ్రయువక హృదయములం దామహావీరునితేజము నేటికి బ్రకాశించుచున్నది. ఈవీరునిజన్మకాలము తెలియదుగాని క్రీ.శ. 1200-1260 వఱకున్న తిక్కనసోమయాజికి సమకాలికుడును, సోదరుడును గాన నించుమించుగా నాకాలముననే యున్నటుల \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0065.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82be151f9bae30965e9604e57bcc409ef75fbbc1 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0065.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +విశ్వసింపవచ్చును. స్వామిభక్తిపరాయణతయందును. శూరత్వమునందును నీవీరవతంసుడు ఆంధ్ర వీరసందోహమునందవతంసప్రాయుడై యున్నాడు. ఆంధ్రుల పునరభ్యుదయమున కీవీరుని సంకల్పము దోహద మొసంగుగాక. + +______ + +మన కథానాయకుడగు ప్రతాపరుద్రచక్రవర్తి క్షత్రియ వంశజుడు. వీరాధివీరుడగు నీరాజసింహుని చరిత్రము తెలిసికొనుటకు ముం దీయన పూర్వులను గుఱించి తెలిసికొనుట యావశ్యకము. తొలుత కళ్యాణపురరాజులగు పశ్చిమచాళుక్యులకడ దండనాయకుడుగ నున్న ప్రోలరాజను వీరుడు తద్రాజ్యపతనానంతరము హనుమకొండ రాజధానిగా జేసికొని స్వతంత్రపతాకము స్థాపించి యాంధ్రదేశములో జాలభాగము తన పరిపాలనమున జేర్చుకొనెను. ఈనరపాలుని పుత్రుడగు రుద్రదేవుడు పితృసంపాదితమగు రాజ్యమును మిగుల నభివృద్ధిలోనికి దెచ్చెను. ఈ నరపాలుడు శిల్పములకు లలితకళయగు కవితకు గూడ నభివృద్ధి మార్గముల నన్వేషించెను. ఈయన యనంతరము ఇతని తమ్ము డగు మహ దేవరాయల పుత్రుడు గణపతి దేవుడు రాజ్యమునకు వచ్చెను. ఈనృపుని కాలమునాటికి ఓరుగల్లుకోట పూర్తి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0066.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59caf08276f00b288d4940daf43ace67516a19bc --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0066.txt @@ -0,0 +1 @@ +యయ్యెను. తన సామ్రాజ్యము నీత డోరుగల్లులో స్థాపించి చాళుక్యులను చోళులను జయించి యభివృద్ధిలోనికి దెచ్చెను. పుత్రసంతానము లేకపొవుటచే నీయనపుత్రి రుద్రమదేవి రాజ్యమునకు వచ్చి చిరకాలము మహత్తరముగ నాంధ్ర సామ్రాజ్యమును బాలించెను. పితృ దత్తమగు రాజ్యము నీయమ విస్తరింపజేసి తిరుగబడిన రాజుల బిలుకుమార్చి యాంధ్రజాతియం దంతర్హితమైన పరాక్రమము నీయమ యొక్కమాఱు బ్రజ్వలింపజేసెను. ఈయమకు బురుషసంతతి లేదు. ముమ్మడమ్మ, రుయ్యమ్మయను నిరువురు కుమార్తెలు గలరు. ముమ్మడమ్మను చాళుక్యాన్వయుడగు వీరభద్రరాజు, రుయ్యమ్మను ఇందులూరి అన్నభూపతియు బెండ్లాడిరి. అల్లుండ్లిరువురు ప్రత్యేక మండలాధిపతులైనను రుద్రమదేవికి గుడి భుజముల వలె నుండి సంగరములం దాయమకు సాయపడుచు విజయలక్ష్మిని గనుసన్నలలో నుంచిరి. రుద్రమదేవి తనపుత్రికలకు బుత్రసంతానము గలిగెనేని వారికి రాజ్యము స్వాధీనము జేసి కృతార్థురాలు గావలెనని సంకల్పించెను. పెక్కువ్రతములు గావించెను. ఎన్నియో యాలయములు గట్టించెను. కానవచ్చిన దేవరలకెల్ల దాను మ్రొక్కి కుమార్తెలచే మ్రొక్కించెను. అయినవోలు మైలారుదేవరకు, కొలనుపాక సోమనాథునకు, వేములవాడ రాజేశ్వరునకు, మొగిలిచర్ల ఏకవీరాదేవికి మహోత్సవముల జేయించెను. దైవానుగ్రహమున ముమ్మడమ్మ గర్భ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0067.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9957d59008645f07b24084c0265bbe64f3c1c342 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0067.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వతి యయ్యెను. ప్రజ లీశుభవార్తవిని యుత్సవము లొనర్చిరి. శాలివాహనశకము...... ఆనందనామ సంవత్సర చైత్రశుద్ధ పంచమి గురువారము బ్రాహ్మీముహుర్తమందు సూర్యుడు, అంగారకుండు, బుధుడు, బృహస్పతి, యుచ్చస్థానమునను, శని స్వక్షేత్రమున నున్న శుభసమయమున నొకబాలు డుద యించెను. + +ఓరుగల్లునగరమున నానా డొనరింపబడిన వేడుకలకు మితము లేదు. పురమంతయు నలకరింపడెను. ఆలయము లన్నింటియందు మహోత్సవములు జగన్మోహనముగా జరుపబడెను. మంగళవాద్యము లెడతెగక మ్రోయింపబడెను. రుద్రమదేవి నామకరణోత్సవము మహావైభవముగ నెర వేర్ప జేసి ప్రధానమంత్రియగు శివదేవయ్య యనుమతిచే నాబాలునకు శ్రీమన్మహారాజ వీరప్రతాప రుద్రదేవ చక్రవర్తియని నామకరణ మొనరించెను. శుక్లపక్షచంద్రునివలె నాబాలు డభివృద్ధి నొంది బాల్యమునందె ధనుర్విద్యయు, వ్యాయామ విద్యయు, సంస్కృతాంధ్రములు, రాజనీతియు గురువులకడ నభ్యసించి ముత్తవయగు రుద్రమదేవితో రాజసభామందిరమున ఆసీనుడై పరిపాలనా విధానమును గూడ బసితనముననె నేర్చు కొనెను. + +రుద్రమదేవి తనవార్ధకమున మనుమడగు ప్రతాపరుద్ర దేవునకు బట్టాభిషేకము జేయసంకల్పించెను. ఈశుభసంకల్పము వినినంతన ప్రతాపరుద్రుడు పట్టాభిషేకానంతరము విశ్రాంతి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0068.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb2bca9d56058d2141f2b3ebdb34ec7a5b959971 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0068.txt @@ -0,0 +1 @@ +ప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0069.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..48763839c2788251d1a90a427c823eb2be6261e6 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0069.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +చాలదని తనమంత్రిని సైన్యమును వెంటగొని యొకమాఱు విజయయాత్రకు వెడలి పలువురు స్వతంత్రరాజులను సామంతులుగా గొని కొన్నిచోటుల జయస్తంభముల స్థాపించి నియమిత కాలమునకు రాజధాని చేరెను. ఓరుగల్లు నగరము మిక్కిలి రమణీయముగా నలంకరింప బడెను. స్వయంభూదేవాలయము నందును, జెన్న కేశవాలయము నందును మహోత్సవములు జరుప బడెను. జరుపబడిన వేడుకలకు మితములేదు. మంగళవాద్యములచే భూనభోంతరములు మాఱుమ్రోగెను. వివిధ ప్రాంతములతో బుణ్యనదులనుండి తెచ్చిన శుద్ధోదకముచే బ్రతాపరుద్రచక్రవర్తిని బట్టాభిషిక్తుని గావించిరి. ప్రజల యుత్సాహము మేరమీఱెను. రుద్రమదేవి యాశుభావపరము బురస్కరించుకొని యుద్యోగులందఱకు సత్కృతు లొనరించెను. + +ప్రతాపరుద్రుడు రాజ్యమునకు వచ్చిన క్రొత్తలో గొంద ఱాతని నిరాకరించి కప్పములొసంగుట మానిరి. కొందఱు స్వాతంత్ర్య సంపాదమునకు గుట్రలు చేయసాగిరి. మనుమగండగోపాలుడు, అంబయదేవమహారాజు, త్రిపురారి దేవుడులోనగు నెల్లూరు మండలపాలకులు తిరుగబడిరి. ప్రతాపరుద్రుడు తనసైన్యమునంపి మనుమగండ గోపాలుని దెగటార్పించి రాజ్యమున శాంతి స్థాపింప జేసెను. అంబయ దేవ త్రిపురారి దేవాదులు తమంతతాము లోబడిరి. ప్రతాపరుద్రుడు స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించుటకు యత్నించుచున్న పాండ్య చోళ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0070.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ec6025ddc917f7e5ae11ef0dfb56d3d2424e9e6 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0070.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కేరళ దేశాధిపతుల జయింపనెంచి కోటలు కొత్తళములు బాగుచేయించి సైన్యమును మిగుల వృద్ధికిదెచ్చెను. ఆ తరుణమున దేవగిరిదుర్గమున యాదవవంశజుడగు రామదేవుడు పాలించుచుండెను. ఇతడు భోగలాలసుడై కాలము గడుపుచు రాజ్యవ్యవహారములలో నంతగ జోక్యము పుచ్చుకొనకుండెను. ప్రతాపరుద్రుని త్రిలింగసామ్రాజ్యము మహోన్నత దశలోనుండుటచే నుత్తరహిందూస్థానమును బాలించు మహమ్మదీయ నృపాలురకు దేవగిరిని లోగొని యాంధ్రసామ్రాజ్యమును హరింపవలెనను కోర్కి జనించెను. + +డిల్లీ సామ్రాజ్యమును జలాయుద్దీను ఫిరోజు పాలించు కాలమున అల్లాఉద్దీను అపరిమితసైన్య సహాయముతో నొకమాఱు దండయాత్ర కరుదెంచి దేవగిరిని ముట్టడించి జయించి రామదేవునివలన గొంతధనము, అమూల్యరత్నములు, బంగారము గైకొని సామంతునిజేసికొని వెనుకకు మఱలెను. ఆంధ్ర సామ్రాజ్యముగొప్పతన మపు డతడు వినెనుగాని సైన్యమలసి యుండుటచే ముందునకేగ మానెను. + +అల్లాఉద్దీను తన మేనమామయగు జలాలుద్దీను ఫిరోజును జంపి తాను క్రీ.శ. 1296 లో బ్రభువయ్యెను. ఇతడు ఓరుగల్లు రాజ్యమును జయింపనెంచి సైనికబలమును ఆయుధసామగ్రిని మిగుల నభివృద్ధిపరచి క్రీ. 1303 లో మల్లిక్ నాయబ్ కాపూరనువాని సేనాధిపతిగ నొనర్చిపంపెను. మల్లిక్ నాయబ్ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0071.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d8d51501d63b6ce63c0fb930a5f229612fa1460 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0071.txt @@ -0,0 +1 @@ +కాపూరు పదివేల గుఱ్ఱపుదళము నలుబదివేల సైనికులతో బయలుదేరి దేవగిరిచేరి యంతకుమున్ను యంకితుడైన రామదేవునియొద్ద నాతిధ్యముల గైకొని ఆంధ్రనగరము మీదికి బయలువెడలెను. ఈవార్త ప్రతాపరుద్రదేవుడు వినినంతనె యవనసైన్యమునకు బరాభవము సులభముగ జేయవచ్చునని పాండ్య చోళ కేరళదేశములపైకి బోవ సర్వసిద్ధముగా నున్న యాత్మీయసైన్యమునకు దన తమ్ముడగు అన్నమదేవుని యధ్యక్షుని గావించి యెదిరింపబంపెను. పురవరి మహాదేవనాయకుడు, సాహిణిమారుడు, మేచయనాయకుడు బెండపూడి అన్నయమంత్రి, ముప్పడినాయకుడు లోనగు మహావీరులకు గొంతబలము నొసంగి తాను గోదావరీతీరమువఱకు యవనసైన్యము నెదిరింపనేగెను. ఆంధ్రసైనికులు మహమ్మదీయ సైన్యమును గోదావరి దాటకుండ బెక్కువిధముల నరికట్టిరి. పడవలలో వచ్చుసైనికులను సుడిగుండములలో గూలద్రోసిరి. పడవలు బగులగొట్టిరి. ప్రాణములకు దెగించి హతశేషులగు యవన సైనికులు గోదావరి దాటి యీవలకు వచ్చినంతనె ఆంధ్రమహమ్మదీయ సైన్యములకు మహాసమరము జరిగెను. ఆంధ్రవీరులు మొక్కవోని పరాక్రమమున ముందున కుఱికి యవన సైన్యము నంతయు జిందరవందర గావించి రణరంగము నంతయు బ్రతిపక్ష రక్తప్రవాహములతో నించిరి. ప్రాణముల మీది యాసతో జెట్టునకొకరు గుట్టకొక----------విడిచి మైమఱచి తురు: \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0072.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ddbe3cd56c950a1e7efbc13d9e7ff0b294c191e1 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0072.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సైన్యమునుజెండాడి విజయలక్ష్మీద్వితీయులై యాంధ్రసైనికు లేకశిలానగరము జేరిరి. పరాభవదు:ఖముతో హతశేషమగు సైన్యమును సమకూర్చుకొని మల్లిక్ కాపూరు డిల్లీకి జేరెను. + +రణమున జయించి సైన్యమును జెండాడి నగరమున కేతెంచిన యాంధ్ర వీరులనందఱను బ్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి గౌరవించి యుచిత సత్కారములగావించి గౌరవించెను. ప్రజలు తమ సామ్రాజ్యజయమున కానందించి వీరులకు హారతులొసంగి మహోత్సవము లొనరించి మృతవీరుల పొలికలనిలో స్మరణ చిహ్నముల నెలకొల్పిరి. ఏకశిలానగర రాజ్యమును గబళింప నెంచిన త్రిపురాంతకుడు అంబయదేవుడు ప్రతాపరుద్రుని వంచింప నిదియ తరుణమని యోరుగంటికోటపైకి వచ్చిరి. సోమయగన్నవీరు డపరిమిత సైన్యబలముతో వారి నెదిరించి సైన్యసహితముగ దునుమాడి వారిరాజ్యము నాంధ్రసామ్రాజ్యములో గలిపివేసెను. యవనసైన్యము డిల్లీకేగినది మొదలు అల్లాఉద్దీను ఆంధ్ర సామ్రాజ్యమును హరింపనైతినే యనిమిగుల నాందోళనపడి యచిరకాలమున మఱల దండయాత్ర కేగనిశ్చయించి సైనిక బలమునభివృద్ధి జేయుచుండెను. అపుడు దేవగిరిని డిల్లీకంకితుడై పాలించు మహారాష్ట్రుడగు రామదేవుడను నామాంతరముగల రామచంద్రదేవుడు డిల్లీసామ్రాజ్యమునకు బన్నునొసంగమానెను. అల్లాఉద్దీను రెండవదండయాత్ర కాంధ్రకోశముమీదికి మల్లికాపూరునుబంపెను. అతడు తొలుత దేవ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0073.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed02038beb8afa29892cf3a44b49e1c10675280b --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0073.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గిరిని ముట్టడించి రామచంద్రదేవుని బంధించి డిల్లీకిబంపి యచటిబలము నంతయును హరించి ఏకశిలానగరముమీదికి దాడి వెడలెను. కాని తీరని పరాజయము నొంది యవనసైనికులు చిందరవందరయై బ్రదుకుము జీవుడాయని ఇంటిత్రోవబట్టిరి. పరుష స్వభావముతో నీయవనసైనికులు ఆంధ్రదేశమున బ్రవేశించినపుడును బారిపోవునపుడును. గూడ ఆలయముల రూపుమాపి నగరములను గాల్చి దీనుల హింసించి ప్రజాపీడ సమకూర్చిరి. ఆంధ్రసామ్రాజ్యమంతయు యవన దురంతములచే గల్లోలమై క్షోభనొందెను. నష్టపడిన ప్రజలందఱకు బ్రతాపరుద్రుడు బొక్కసమునుండి ధనము తెప్పించి యొసంగి వారి యాపత్తుల జాలవఱకు నివారించెను. + +క్రీ.శ.1319 సంవత్సరమున అల్లాఉద్దీను మూడవ పర్యాయము ఆంధ్రసామ్రాజ్యమును జయించుటకు మల్లికాపూరు, ఖ్వాజాహాజీయను వారల యధ్యక్షతక్రింద నపరిమిత సైన్యమును నొసంగి పంపెను. దేవగిరిచెంత నెట్టిప్రతిఘటనను లేకుంటచే యవనసైన్య మాకస్మికమున ఇందూరు మీదుగా వచ్చుచుండ స్వామిభక్తపరాయణులగు సైనికు లెదిరించి వీరమరణమొందిరి. మహమ్మదీయులు సిరిపురదుర్గమును ముట్టడించిరి. దుర్గపాలకుడగు వాణీకవిదేవుడు భయంకరసంగ్రామ మొనరించి యవనసైనికుల యాగ్నేయాస్త్రములకు గుఱియై అవరోధకాంతలతో గూడ దగ్థమయ్యెను. అతని సోదరుడు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0076.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eddd339ca7e36e21c27df707dd3ac8f522f16a00 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0076.txt @@ -0,0 +1 @@ +ని సేనానాయకుడును రేచర్ల గోత్రుడునునగు ఎఱ్ఱదాచానాయకుడు కాంచీపురరాజ్యము కాకతీయులవశము గావించెను. కులశేఖరవర్మ తరువాత కాంచీరాజ్యమును హరింప ముప్పడి నాయకు డేగి యాతనిజయించి తెలుగు చోడులలో నొకడగు మానవీరుని సింహాసనమున జేర్చెను. చిన్నచిన్న రాజ్యములు గూడ దిరుగబడుట చూచి స్వయముగా దండయాత్ర చేయకున్న వీలుగాదని దుర్గరక్షణమునకు వలయు బలమును ఆంధ్రనగరమునందుంచి యపరిమిత బలముతో బ్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి దండయాత్రకు బయలుదేరి పాండ్య, కొంకణ, తెంకణ, మలయాలాది పశ్చిమదేశాధీశ్వరుల నంకితులుగ జేసికొని పుణ్యక్షేత్రముల దర్శించి మణి మాన్యాదికము లొసంగి ఓరుగల్లు చేరెను. పూర్వముకంటె దృడతరముగ దుర్గమును బాగుచేయించి కందకమును విశాలముచేయించి యాంధ్రనగరమును శత్రుజనాభేద్య మొనర్చెను. శైవమతాభిమానియై బ్రాహ్మణోత్తములకు బెక్కు వృత్తులనొసంగి కవుల బహూకరించి యుత్తమకావ్యముల రచింప బ్రోత్సహించి తటాకముల నభివృద్ధిపఱచి రాజ్యము రామరాజ్యమ గావించెను. నాడు నిర్మింపబడిన కాకతమ్మబావి, శోభనాల బావి, సవతుల బావి, గడియారముల బావి, కుషిమహలు, ఏకశిలామహలు లోనగు కట్టడము లాంధ్రవీరుల శిల్పిప్రశస్తికి దార్కాణముగ నేటి కలరారుచు నేత్రపర్వముగ నున్నవి. కేశవాలయము, స్వయంభూదేవాలయము మిగుల వైభవో \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0077.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef6ba516165a621460597630ed517929ca458781 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0077.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పేతములుగ నుత్సవములచే నలరారుచుండెను. కొలది కాలములో ఆంధ్రసామ్రాజ్యము మహోన్నతదశకుకు వచ్చెను. + +ఇంతలో డిల్లీరాజ్యమున బెక్కువిప్లవములు జరిగెను. అల్లాఉద్దీను గతించెను. డిల్లీసామ్రాజ్యసామంతులు తిరుగబడిరి. దేవగిరియాదవులు స్వతంత్రులైరి. ప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తి గూడ పన్నుకట్టుట మానికొనెను. మల్లికాపూరు సింహాసన మెక్క విశ్వప్రయత్నముగావించెను. ఆతని వధించిరి. తరువాత ముబారకు అనుపేరుగల అల్లాఉద్దీను రాజ్యమునకు వచ్చి దేవగిరి మీదికి దండయాత్రకేగి దుర్గాధిపతియగు హరిపాల దేవుని నోడించి రాజ్యమధ్యమున బ్రతికియుండగ మిగులక్రూరముగ నతని మేనితో లొలిపించెను. ముబారకు రాజ్యమునకు జేరగనే ఖుస్రూఅను సేనాధిపతి వానిని జంపించి తాను రాజయ్యెను. తరువాత నైదు మాసములకు ఘాజీబేగుతుగ్లక్ ఖుస్రూను సంగరరంగమున జంపి ఘియాజుద్దీను తుగ్లక్ అనుపేరుతో క్రీ.శ. 1321 ఆగష్టు 22 తేదిని డిల్లీసామ్రాజ్యమునకు రాజయ్యెను. ఇతడు రాజనీతివిదుడగుటచే నలువైపుల నుండి శత్రుసైన్యములు రాకుండ కట్టుదిట్టములు చేయించెను. ప్రతాపరుద్రుడు పూర్వవైరము పురస్కరించుకొని డిల్లీ సామ్రాజ్యమును మ్రింగివేయునేమో యను భయమాతని హృదయమును దహించివేయుచుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0078.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90e572d082e96646d65fdac1768da640774f0c3c --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0078.txt @@ -0,0 +1 @@ +తుగ్లక్ తన కుమారుడగు అలూపుఖానునకు అపరిమితమగు సైన్యమును సహాయముగ నొసంగి యాంధ్రసామ్రాజ్యమును ముట్టడింపబంపెను. ఇది నాలుగవ ముట్టడి. ప్రతాపరుద్రుడీ వార్త విన్నంతనె సమీపదుర్గములందున్న సైన్యమును సేనాధిపతులను రప్పించి రాతికోటలోని ప్రతిదుర్గమునకు ఒక్క వెలమవీరుని గొంతసైన్యమును గాపుంచి ద్వారములన్నింటినిండ వీరాధివీరులగు సైనికులనుంచి తేరాల బచ్చిరెడ్డి, కొలిపాక సిద్దయ్య, శ్రీరంగమదేవుడు, మహాదేవనాయకుడు, గన్నయ్య సేనాని, కుమారరుద్రదేవుడు లోనగుమహావీరులు సవలక్ష సైనికులతో నాంధ్రసామ్రాజ్యము సంరక్షించుటయో సంఘమరణ మొందుటయో కర్తవ్యమని రణమునకు దలపడిరి. రాచర్లవద్ద విడిసిన యవనసైన్యము ముందునకు వచ్చెను. మహాత్ముడగు శివదేవయ్య వీర చందనము విభూతిగైకొని వీరులందఱును నాశీర్వదించి తిలకము మొగమునిండ, గందము మేన బూసి రణమున కంపెను. అద్వితీయపరాక్రమముతో నాంధ్రులుపోరాడిరి. రాజ్యమునందున్న ప్రతిపౌరుడు రణమున బాల్గొనెను. చుట్టుపట్టునగరముల వారందఱు పగతుర సైన్యము ననేకవిధముల జెండాడిరి. కడకు మహమ్మదీయసైన్యము సంపూర్ణముగ నాశనమయ్యెను. సరదారులు పలువురు మరణించిరి. యుద్ధోపకరణములన్నియు నూడలాగికొని ఆంధ్రవీరులు మహమ్మదీయుల గోదావరితీరము దనుక బాఱదోలిరి. అలూపుఖాను మూడువేల గుఱ్ఱపుదళముతో డిల్లీచేరి తన పరాజయ కథయంతయు దండ్రికి నివేదించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0079.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8d1f1fb8c4a1074e3a954767117ea5733163ae9 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0079.txt @@ -0,0 +1 @@ +సుల్తాను, చుట్టుపట్టులనున్న చందేరీ, బూదావూన్, మాళవదేశములనుండి తక్షణమె యసంఖ్యాక సైన్యమును రప్పించి యలూపుఖానున కొసంగి త్రిలింగసామ్రాజ్యమును హరించి రాజును బంధించిగాని నాయొద్దకు రావద్దని పంపెను. యవన సైన్యము రాత్రుల నడవిత్రోవల బయనము చేసి ఆకస్మికముగా నోరుగల్లుకోటమీదపడి నిర్భయముగా నసహాయముగానున్న ద్వార రక్షకసైన్యమును దెగటార్చి లోనికిజొచ్చెను. యుద్ధముముగిసి రెండునెలలైన గాలేదు. ఇంతలో యవనులవలన నెట్టి యుపద్రవముండదని వీరులకు విశ్రాంతి యొసంగి ప్రతాపరుద్రుడు పరిమితబలముతో నగరమధ్యమునందలి మహాసౌధమున నుండెను. యవనసైన్యము ఱాతికోటకు ఫిరంగులు బారు పెట్టికాల్చుట లాంధ్రసైనికులు విని నివ్వెఱపోయిలేచి దుర్గరక్షణమునకు బూనుకొనిరి. యవన సైనికులుకోట బైటిద్వారములన్నిటిని మూయించి క్రొత్తసైన్యము నగరము జేరకుండ కట్టుదిట్టముచేసి రాతికోట బగులగొట్టనారంభించిరి. ప్రతాపరుద్రచక్రవర్తి యేనుగునెక్కి సైనికుల బురికొల్పుచు బ్రతిపక్ష సైన్యమును బంచబంగాళము చేయించుచుండెను. ఆంధ్రసైనికులు పరాజయమందుచుండిరి. ప్రతాపరుద్రు డీవిపరీత పరిస్థితులగాంచి స్వయంభూ దేవాలయమున కేగి జ్యోతిర్లింగమును సందర్శించిన నది ప్రకాశవంతముగ గోచరింపదయ్యె. పద్మాక్షియాలయమునకేగి యాయుధములటనిడి నమస్కరింప \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0080.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7cd3ac4082bce9372a1197296e9aaed553eb6521 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0080.txt @@ -0,0 +1 @@ +బోవ నాయుధములు సర్పాకారముదాల్చి గుహలోనికి బోయెను. ఈపరిస్థితులు అపశకునములుగ నెంచి ప్రతాపరుద్రదేవుడు జయముపై నాసవీడి ఖడ్గముపుచ్చుకొని మహమ్మదీయ సైన్యముపై దుమికెను. అలూపుఖాను ప్రతాపరుద్రుని బంధించి రహస్యముగా దనశిబిరమున జేర్పించెను. రాజింక యుద్ధము చేయుచున్నాడని సైనికులు ఘోరముగ బోరాడుచుండిరి. అలూపుఖాను ఆరాత్రినుండియే సైన్యముతో ప్రతాపరుద్రుని డిల్లీకిబంపెను. ఎటులో నీవర్త ఓరుగల్లు నగరమునందంతటను బ్రాకెను. ఆంధ్రభటులు రాజునువిడిపింప శిబిరముల కడకుఱికి భయంకరసమరము చేయుచుండ మహమ్మదీయ సైనికులు కోటలు బగులగొట్టి ఆలయముల గూలద్రోచి రాజమందిరము అంగడి వీధులుదోచి డిల్లీత్రోవబట్టిరి. మహమ్మదీయ శిబిరములందు దమరాజు లేకుండుటకు వగచి డిల్లీకి గొనిపోవుచుండిరేమో త్రోవలో నడ్డగించి రాజును విడిపింతమని యవనసైనికులు పోయిన త్రోవనుబట్టి యాంధ్రులు రామగిరియొద్ద ప్రతిపక్షసైన్యమును గలసికొని ఘోరసంగరమునకు దలపడిరి. ఆంధ్రసైనికులు రాజును విడిపించుటకు భొవుచున్నారని విని ఓరుగల్లు ముట్టడించు మహమ్మదీయ సైనికులు రామగిరివద్ద తమసైన్యములను గలిసికొని ఆంధ్రసైనికులతో బోరుచుండ యుక్తిశాలియగు నొక మహమ్మదీయసేనాని కొంత పరిజనముతో రాజు నీసంరంభములో గోదావరి దాటించెను. ఆంధ్రసైనికులు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0084.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6a978734e9eca466b67ba811d206f0975ab1256 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0084.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +హరిహరరాయల, బుక్కరాయల యనంతరమున విద్యానగరరాజ్యమును రెండవహరిహరరాయలు, దేవరాయలు(రెండవ) దేవరాయలు, మల్లికార్జునరాయలు, విరూపాక్ష రాయలు, (రెండవ) విరూపాక్షరాయలు పరిపాలించుచు వచ్చిరి. రెండవ విరూపాక్షరాయలు పరిపాలనమునం దనసమర్థుడును భోగలాలసుడు నగుటచే బ్రజ లీతని ద్వేషించిరి. ఏతద్రాజ్య దండనాథు:డగు సాళ్వనరసింహరాయ లీపరిస్థితులు గమనించి రాజును వెడలనడచి తానె విద్యానగరసంస్థాన ప్రభువై చిరకాలము పాలించెను. అతని యనంతరమున నిరువురు కుమారు లొకరివెంట నొకరు రాజ్యమునకువచ్చి యకాల మరణమొందిరి. తరువాత విద్యానగర సామ్రాజ్యమునకు తుళువనరసరాజు పరిపాలకుడయ్యెను. + +నరసరాజు తరువాత నతనికుమారుడు వీరనరసింహరాయలు కొంతకాలము విద్యానగరసంస్థానము పాలించి మరణించెను. అనంతరము శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారు (క్రీ.శ. 1509 ఫిబ్రవరి 4 వ తేది) విద్యానగర సామ్రాజ్యమునకు పట్టాభిషిక్తుడయ్యెను. రాయలవద్ద తండ్రియగు నరసరాజుకాలమునుండి సుప్రసిద్ధుడై యున్న సాళువతిమ్మరసు మంత్రిగ నుండెను. తిమ్మరసు వయసున బెద్దవాడును దనకు విద్యాగురువును రాజకీయ రహస్యవేత్తయు నగుటచే కృష్ణదేవరాయ లాయనయెడల మిగుల గౌరవబుద్ధిగలవాడై అప్పాజి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0086.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2633de2142220451055694695591b7631c60c52f --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0086.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గా దెలియదు. రాయల కీమెయెడల ననురాగము మెండు. ఈమెపేరనాగాలాపురమను నొక పేట గట్టించి మనోహరమగునొక రాజవీధినందు నెలకొల్పెను. వివిధములగు సందు లా వీధిలో బెట్టించెను. ఆవీథులందలి యంగడుల సుంకము సంవత్సరమునకు నలువదిరెండువేల వరహాలను మించియున్నదని చరిత్రకారులు చెప్పుచున్నారు. శ్రీరంగపట్టణాధీశుడగు వీరశ్యామరాయల పుత్రికారత్నమగు తిరుమలదేవి రాయల రెండవ భార్య. ఈయమ రాయల కనుకూలవతియు బ్రేమాస్పదయు నై యుండెను. + +కృష్ణదేవరాయలు సామ్రాజ్యమునకు వచ్చినది మొదలు అభివృద్ధిమార్గముల నన్వేషించుచు జుట్టుప్రక్కల బలవంతులై యున్న యవనులను బరాభూతుల జేయ యత్నించుచుండెను. సామంతప్రభువులు ప్రతిసంవత్సరము సుంకమునొసంగుటె గాక యవసరమైనపుడు కొంతసైన్యము నొసంగునటుల గట్టడిగావించెను. తనస్వాధీనములోనికి గ్రొత్తగావచ్చిన దుర్గములకు నధికారుల నియోగించి వారిచే సైనికబలమును అభివృద్ధి చేయించుటయేగాక తానుగూడ ధనము విరివిగా వెచ్చబెట్టి ఆశ్వికబలమును గజబలమును పదాతిసైన్యమును మిక్కిలి యభివృద్ధిలోనికి దెచ్చి బొక్కసము ధనముతో నింపివేసెను. ఆకాలమున రాయల సైన్యము అసంఖ్యాకము అపరిమితముగ నుంటచే సాటి రాజులందఱును అరజేతిలో బ్రాణములుంచుకొని సింహము \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0087.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dca504ac451486a9ec87251e341edc64413aabb4 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0087.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వలె విజయనగరప్రభువు తమపై నెపుడుపడునో యనిభయపడుచుండిరి. అన్నిచోటుల గలిసి విద్యానగరసామ్రాజ్య సైన్యము పదిలక్షలకు మించియుండెను. ఈసైన్యములో గొంతయు, ముప్పది యాఱువేలమంది యాశ్వికులు, ఏడెనిమిది వందల మంది గఝసైన్యపాలరులు విద్యానగరమును నిరంతరము గాచుచుండిరి. ప్రతిరాజ్యమునందలి రహస్యముల గుర్తుంఛి వచ్చుటకు నేర్పరులగు చారులు నియోగింపబడిరి. + +కృష్ణదేవరాయలు రాజ్యమునకు వచ్చిన క్రొత్తలో గొంతకాలము విద్యావినోదములతో గడుపుచుండెను. ఆయన స్వయముగ గర్ణాటాంధ్ర సంస్కృతాది భాషలలో బండితుడును గవియు నగుటచే నాయాభాషలలో సుప్రసిద్ధులగు పండితుల గౌరవించి వారిచే గ్రంథముల రచింపజేసి సారస్వత మాధుర్యము చవి జూచుచుండెను. రాయల కభిమానభాష ఆంధ్రము. ఆంధ్రభాషలో గవితచెప్పు సుప్రసిద్ధకవుల నందఱను బిలువనంపి సత్కరించుటయే గాక తన యాస్థానము నందు అల్లసానిపెద్దన్న, ముక్కుతిమ్మన్న, మాదయగారి మల్లన, తెనాలి రామలింగకవి, ధూర్జటి, అయ్యలరాజు రామభద్రుడు, భట్టుమూర్తి, పింగళిసూరన యను కవులను అష్టదిగ్గజము లను పేరుతో నుంచుకొని వారిచే జిత్రవిచిత్ర కావ్యములు రచింప జేసి సంతోషముగ గాలము గడపుచుండెను. ఇంతలో--------మత్యుడుగాక సామ్రాజ్య క్షేమము \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0088.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb87c5f1cb0ee3bf1fd6066345d864ac38a7d29e --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0088.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +నకు బాటుపడుచు దిమ్మరుసుమంత్రి యనుజ్ఞచొప్పున సైనికబలమును వృద్ధిచేసి తిరుగబడిన రాజుల వృత్తాంతములు చారులముఖమున గుర్తెఱింగి దండయాత్రలకు బలము సిద్ధ పఱచుచుండెను. ద్రవిడదేశము నంతటికి మువ్వురు ప్రతినిధులు నియమింపబడిరి. వారు సామంతులనుండి మూడుకోట్ల ద్రవ్యము సంవత్సరమునకు బ్రోగుచేసి పంపుచుండిరి. + +ఇట్లు కృష్ణదేవరాయలు రెండు సంవత్సరములు రాజధానియం దుండి సైనికబలమును మిగుల నభివృద్ధిపఱచి దేశ పరిస్థితులు విశాలదృష్టితో నొక్కమాఱు పరికించెను. మహమ్మదీయ రాజ్యములు చీలికలుగ జీలి వానిలో వానికైకమత్యము లేకుండెను. వీనివలన మనకింతలో నపాయము కలుగదని నిశ్చయించెను. గజపతులు ఓడ్రదేశమునుండి బయలువెడలి కృష్ణా గోదావరుల దాటి బలవంతములగు దుర్గముల నాక్రమించికొనిరి. కొండవీటిదుర్గము, ఉదయగిరిదుర్గము, కనకగిరిదుర్గము గజపతుల స్వాధీనమునం దుండెను. అటు ద్రవిడ దేశమును ఉదయగిరియందుండియు, నిటుకర్ణాట దేశమును గొండవీటి నుండియు రెంటిక్షి నుమోడియు పకయున్న పశ్చిమాంధ్రదేశమును (నిజామురాష్ట్రమును) గొండవీటి దుర్గమునందుండియు జయించుటకు గజపతులు యత్నించుచుండిరి. కటకముమొదలు గోదావరి వఱకు గల దేశమంతయు గజపతులు ముందె యాక్రమించుకొనిరి. గజపతుల నిర్మింపకున్న నెప్పటికేని విద్యానగరసామ్రా \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0089.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e43e861a50463d92f11165529099bcea45ee3045 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0089.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +జ్యమున కపాయము వాటిల్లునని రాయ లూహించి తొలుత కొండవీటిని ముట్టడింప సంకల్పించెను. తిమ్మరుసుమంత్రి దూరము యోజించి గజపతులబలమంతయు ఉదయగిరియందున్నదిగాన నాదుర్గమునె తొలుత లోగొనవలయునని చెప్పెను. కృష్ణరాయ లియ్యకొని సంగర సన్నధము చేయ నజ్ఞాపించెను. గోవిందామాత్యునికి లక్షసైన్యమును స్వాధీనముచేసి విద్యానగరమును జాకరూకతో గాచియుండ గట్టడి జేసి, యొక శుభముహూర్తమున నాస్థానవిద్వాంసులతో నంత:పురజనముతో ససంఖ్యాకసైనిక సమూహముతో పూర్వదిగ్జైత యాత్రకు కృష్ణదేవరాయలు బయలుదేరెను. + +క్షత్రియవంశభూషణులగు శ్రీరంగరాజు, నారపరాజ ఇమ్మరాజును, బ్రాహ్మణవీరుడగు రాయసము కొండమరుసున, కమ్మనాయకుడగు పెమ్మసాని లింగన్నను, వెలమవీరుడగు వెలుగోటి కుమారతిమ్మనాయకుని, పంట రెడ్డియగు గంగాధర రెడ్డిని సేనానాయకుల గావించి ఒక్కొక్కరి యధీనమున ముప్పదివేల కాల్బలము, నాలుగు గుఱ్ఱపుదళములు, ఇన్నూరు మదపుటేనుగులు నుంచి, తిమ్మరుసుమంత్రి యుచితవిధు లందఱకు నివేదించెను. సైనికబలము నలుగెలంకుల నడచుచుండ రాయలు మహోన్నత గజరాజమునెక్కి బ్రాహ్మణులస్వస్తి వాచకముల, కవుల రణగీతముల నాలించుచు బ్రాగ్దిశాభిముఖుడై బయలుదేరి యచిరకాలమున కుదయగిరి జేరెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0090.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..913da450e05047889404580e1540ea65be805dc3 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0090.txt @@ -0,0 +1 @@ +కృష్ణదేవరాయలు తనదుర్గముమీదికి వచ్చెనని యుదయగిరి పాలకుడగు తిరుమలకాంతరాయడు విని వెఱగంది చేయునదిలేక యావర్తమానము ప్రతాపరుద్రగజపతికి దెలియ జేయ జారులనంపి పదివేల సైనికులను నాలుగువందలమంది యాశ్వికులను దుర్గమున జేర్చుకొని జాగరూకతతో సంరక్షించుచుండెను. తిమ్మరుసు రాయలును సైన్యమును బురికొల్పి యుదయగిరి దుర్గమును ముట్టడించిరి. కోటలోనున్నవీరులు గుహలోనున్న సింగములవలె బట్టుదల వదలక రాయల సైన్యముతో నిలుకడగ బోరాడుచుండిరి. దుర్గములోని కాహార పదార్థములు పోకుండ నరిగట్టినచో విరోధులు సులభముగా లోబడుదురని రాయలసైనికులు దుర్గద్వారములన్నియు దెఱువవీలుగానివిధమున గండశిలలతోమూసిరి. ఉదయగిరి దుర్గదుస్థ్సితి విన్నంతనే ప్రతాపరుద్రగజపతి లక్షసైనికులను కటకమునుండి తిరుమలకాంత రాయలకు దోడ్పడి ఉదయగిరి కాపాడుటకు బంపెను. ఈవార్త చారులవలన తిమ్మరుసుమంత్రి విని నాయసము కొండమరుసయ్యను కొంతసైన్యమును ఉదయగిరి జయించుటకు గృష్ణదేవరాయల యధీనమునందుంచి తాను వచ్చుచున్న సైన్యమునకు నెదురుగా సైన్యసహితుడై యేగెను. ఉభయదళములకు భయంకర సంగరము మార్గమధ్యమునందె జరిగెను. తిమ్మరుసు మంత్రి యీసంగరమున మగ్నుడై యుంట గమనించి కృష్ణదేవరాయలు విద్యానగరమునుండి కొంతసైన్యము వచ్చుట కాజ్ఞా \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0091.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d165868df9250247254a9260bd07ae2fb109e83 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0091.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పించి పదునెనిమిదిమాసము లేకధాటిగ నుదయగిరిని ముట్టడించెను. ఆహారాదులు తగ్గుటచేతను బలము నశించుటచేతను ఉదయగిరి దుర్గము రాయలకు సాధ్యమయ్యెను. వెంటనే సేనాధీశ్వరులు దుర్గమును బగులగొట్టిరి. కృష్ణదేవరాయలు పరిజనముతో దుర్గమున కేగి సేనాదికమును వశపఱచుకొని దుర్గపాలకుడగు తిరుమలకాంతరాయల జెఱగొని రాయసము కొండమరుసయ్యను ఉదయగిరి రాజ్యమునకు బ్రతినిధిగా నియోగించి హతశేషమగు బలముతో తిమ్మరుసుమంత్రికి సహాయము బోయెను. ఇంతలో విద్యానగరమునుండి క్రొత్తసైన్యమువచ్చి రాయల సైన్యముతో గలిసెను. కృష్ణదేవరాయలు తిమ్మరుసు మంత్రియు రెండుసంవత్సరములు గజపతి సైన్యముతో బోరాడి విజయము గడించి యంతతో దృప్తినొందక గజపతుల బలమున కాయువుపట్టుగానున్న కొండవీటిదుర్గమును బట్టుకొనుటకు బయలుదేరిరి. + +ప్రతాపరుద్రగజపతి కుమారుడగు వీరభద్రగజపతి కొండవీటి దుర్గమును బాలించుచుండెను. అద్దంకి, వినుకొండ, బెల్లముకొండ, నాగార్జునకొండ, తంగెడ, కేతవరము దుర్గము లీకొండవీటి దుర్గముక్రిందవె. ఉదయగిరిదుర్గము కృష్ణదేవరాయలు జయించిన వార్తవిని వీరభద్రగజపతి తన బలము నంతయు సమకూర్చి రాయలసైన్యము నెదిరింప దలపడెను. రెండు పక్షముల వారికి భయంకర సమరము జరిగెను. గజ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0092.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b0e8ef2edf509e2f623f5fc86a67e3b63d80267 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0092.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పతుల సైన్యము చాలవఱకు నష్టపడెను. బయటనున్న బ్రాణములు దక్కవని వీరభద్ర గజపతి, వీరభద్రపాత్రుడు, రాచూరి మల్లాఖానుడు, ఉద్దండఖానుడు, రాచిరాజు శ్రీనాథరాజు, లక్ష్మీపతిరాజు, జన్యామలక సవాపాత్రుడు, బాలచంద్రమహాపాత్రుడు మున్నగు వీరులందఱు కొండవీటి దుర్గమునజేరి తలదాచుకొనిరి. బహిరంగస్థలమున నున్న గజపతిసైన్యమును దరుముకొనుచు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు అద్దంకి, వినుకొండ, బెల్లముకొండ, నాగార్జునకొండ, తంగెడ, కేతవరము లోనగు దుర్గములన్నిటిని స్వాధీనపఱచికొనెను. + +క్రీ.శ. 1515 సంవత్సరము మార్చినెలలో తిమ్మరుసు మంత్రి కొండవీటిదుర్గమును ముట్టడించెను. ఈవార్త ప్రతాపరుద్రగజపతి విని కొండవీటిదుర్గమును రక్షింపనెంచి మూడు వందల యేనుగులతోడను ఇరువదివేల యాశ్వికబలముతోను ఐదులక్షల కాల్బలము తోడను బయలుదేరెను. ఈ వార్త కృష్ణదేవరాయలు విని తిమ్మరుసుమంత్రిని గొండవీటిని ముట్టడించుటకు గొంతబలముతో విడిచిపెట్టి తాను సైన్యసహితుడై గజపతి సైన్యము నెదిరించుటకు గృష్ణదాటి మేడూరు వద్ద కేగెను. ప్రతాపరుద్ర గజపతి సైన్యమునకు శ్రీకృష్ణదేవరాయల సైన్యమునకు భయంకరసమరము కొంతకాల మెడతెగక జరిగెను. దురదృష్టశాలియగు గజపతియొక్క సైన్యము నశించెను. విఫలమనోరథుడై కొండవీటిపై నాశవిడిచి ప్రాణము \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0095.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8c6f002b2cecb6eaf8d8637f4a5a7b75975f205 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0095.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +లతో బయటబడిన నంతియచాలునని గజపతి హతశేషమగు సైన్యముతో వెనుక కేగెను. కృష్ణదేవరాయలు వెనుకకు మఱలి కొండవీటికి జేరెను. అంతకుమున్నె తిమ్మరుసుమంత్రి రెండుమాసములపైగా గొంటవీటి దుర్గమును ముట్టడించి క్రీ.శ.1515 సంవత్సరము జూను 23 వ తేదీని కొండవీటి దుర్గమును స్వాధీనముగావించుకొని యసమాన విజయమునొంది వీరభద్రగజపతిని జీవగ్రాహిగ జేకొనెను. పలువురు వీరులుకూడ బట్టువడిరి. కృష్ణరాయలు తిమ్మరుసు కొండవీటిని జయించినటు లొకశాసనమును స్థాపించి కొండపల్లిని జయించుటకు బయనమయ్యెను. ఆకాలమున బ్రహరేశ్వర పాత్రాదులు కొండపల్లిదుర్గమును బాలించుచుండిరి. కొండపల్లిని రాయలు మూడుమాసములు భయంకర సన్నాహముతో ముట్టడించి ప్రతాపరుద్రగజపతి భార్యలలో నొక్కతెను బెక్కుమంది సేనానాయకులను జీవగ్రాహలుగ జేకొని కొండపల్లి దుర్గమును స్వాధీనపఱచికొనెను. తరువాత అనంతగిరి, కంబముమెట్టు, ఊరుగొండ మున్నగు దుర్గములను జయించి తనప్రతినిధుల నందందుంచి కొండవీటికి జేరెను. కొండవీటిలో గొంతకాలము విశ్రమించి తిమ్మరుసుమంత్రి --------- నాదెండ్ల అప్పామాత్యుని ప్రతినిధిగనుంచి తాను బందిగొన్న వీరుల నందఱను విద్యానగరమునకు బంపెను. + +విద్యానగరము నుండి కొంతసైన్యము వచ్చునటులనేర్పాటుచేసి కృష్ణదేవరాయలు గజపతుల రాజ్యమును హరించిన \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0096.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33aad48556b31706a8ad1eeca1f785b2c83776b2 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0096.txt @@ -0,0 +1 @@ +గాని తనవిజయము సర్వంకషము గాదని తలంచి కృష్ణాతరంగిణి గోదావరిదాటి పరిజనముతో దండయాత్రకు బయలువెడలెను. కృష్ణదాటినదిమొదలు గజపతిసైన్యము ప్రతిగ్రామమునందును దనబలము నెదిరించుచునే వచ్చెను. ఇంతలో విద్యానగరమునుండి వచ్చిన నూతనబలము గలిసికొనెను. తనబల మంతయు నష్టమగుటచే గజపతి ప్రతిఘటించి లాభములేదని కుటుంబముతో గొండగుహలలో దలదాచుకొన బాఱిపోయెను. గౌతమిదాటి రాజమహేంద్రవర దుర్గమును జయించి యచట తనప్రతినిధి నుంచి మన్నెపు సంస్థానములను రాజమహేంద్రవరము నాక్రమించుకొని రహితాపురము లోనగు మన్నెసంస్థానములను రాయలు జయించెను. తరువాత బాహుబలేంద్రుని వంశజులకు ----ధానియగు పొట్నూరు జయించి యచట మిగుల నున్నతమగు జయస్తంభము నాటించెను. మాడుగుల వడ్డాదిని గూడ జయించి రాయలు పరిజనముతో గొంతకాలము సింహాచలమున విశ్రమించి నృసింహస్వామికిబెక్కుదానములు గావించి శాసనముల స్థాపించెను. అనేకామూల్యాభరణములు సమర్పించి నిత్యనైవేద్య భోగాదికములకు గొన్ని వృత్తులొసంగి దృష్టి ముందునకు బఱపెను. కటకము ప్రాంతములందు సాత్రవంశజులు బలవంతులై యుండిరని రాయలు గ్రహించి సైన్యమలసియున్నను, రణయత్నము ఇప్పటికి మానుదమని తిమ్మరుసుమంత్రి వారించుచున్నను, లెక్కసేయక \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0097.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dd67025884733edf76b0b33867a0ac00236c0e6d --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0097.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +అఃహోరాత్రము లరణ్యములలో గొండలలో సైన్యమును నడిపించి కటకమునకు బ్రయాణమయ్యెను. త్రోవలో గలిగిన కష్టనష్టములను బాటిసేయక నిరుత్సాహపడక కృష్ణదేవరాయలు కొన్నిదినములకు కటక సమీపమునకు జేరి తనరాక తెలియునటుల విజయభేరిని మ్రోగింపజేసెను. కృష్ణదేవరాయలు కటకమునకు జేరకమున్నె ప్రతాపరుద్రగజపతి కటకము జేరెను. + +కటకపరిసర భాగములను ప్రతాపరుద్రగజపతియాజ్ఞావర్తులు పాత్రసామంతరాజులు అపరిమిత బలవంతులై పదియాఱుమంది పరిపాలించుచుండిరి. రాయలు తమదుర్గము పైకి దండయాత్రకు వచ్చినవార్త విని పాత్రసామంతు లెదిరింప నుత్సాహపడి ప్రతాపరుద్రగజపతి సంగరానుజ్ఞ వేడిరి. దూరదృష్టిలేని గజపతి చేయునది లేక వేల తన సైన్యమునకు సంగరానుజ్ఞ నొసంగెను. పాత్రసామంతులందఱు తమతమ స్వాధీనమునందున్న బలము నంతయు సమకూర్చుకొని రాయల సైన్యము మీదికి సంగరమునకు దలపడిరి. మన్నెములలో నెడతెగక ప్రయాణములు గావించుట చేతను ననారోగ్య ప్రదేశ నివాసవశమునను రాయల సైన్యము చాల నీరసస్థితిలో నుండెను. పలువురు సైనికులు పాత్రసామంతుల సైనికులచేత వధింపబడిరి. కృష్ణదేవరాయల సైన్యమే దండయాత్రయందును యింతవఱకు జెందని వినాసము నాడు చెందెను. రాయ లీ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0098.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51d8385132d2af9fbaad1a11b2c9eeefa5ad6b23 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0098.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పరిస్థితులు గమనించి, కర్తవ్యము తోచక విజయము నొందుటకు జతురుపాయములలో నేదేని యవలంబించుట యుక్తమని కర్తవ్య నిర్ణయమునకుం దనకాప్తుడగు తిమ్మరుసు మంత్రిని గోరెను. పరిస్థితులన్నియు నెఱిగిన మహాయోధుడగు తిమ్మరుసుమంత్రికి గటకసామంతులను జయించుటకు సరియగు నుపాయ మేదియు గోచరింప దయ్యెను. భేదోపాయము దప్ప విరోధులను సాధించుటకు వేఱొక యుపాయము లేదని తిమ్మరుసుమంత్రి నిశ్చయించి వెరవూహించెను. + +కటకరాజగు ప్రతాపరుద్రగజపతిరాజ్యమునకు బ్రతి నిధులుగనుండి బలభద్రపాత్రుడు, దుర్గాపాత్రుడు, భీమపాత్రుడు, ముకుందపాత్రుడు, భీకరపాత్రుడు, బేరుపాత్రుడు, రణరంగపాత్రుడు, ఖడ్గపాత్రుడు, అఖండలపాత్రుడు, మురారిపాత్రుడు, వజ్రముష్టిపాత్రుడు, తురంగ రేవంత పాత్రుదు, గజాంకుశపాత్రుడు, అసహాయపాత్రుడు, మృగేంద్రనోద్యుడు, విజయపాత్రుడు అనువారు ఓడ్రదేశమును పరిపాలించుచుండిరి. వీరందఱు ప్రతాప రుద్రగజపతి -------- సంగరమునకు దలపడిరి. కృష్ణరాయల సైన్యముకంటె బాత్రుల యధీనమందున్న సైన్యమె యెక్కుడుగ నుండెను. పైగ దన సైన్యము నిరాధారమగు బహిరంగ ప్రదేశమున నిలిచి పోరాడుటయు నపాయకరము. వెనుకకు మరలిన బరాక్రమమునకు లోపము. ఈ స్థితిగతులలో \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0099.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..674bd71bc00f046bc8a04df1adfe73c09e294a86 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0099.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +దిమ్మరుసుమంత్రి రాయలయనుజ్ఞ గొని పదియాఱు బంగారుపెట్టెల జేయించి యందు దివ్యాభరణములు ఒక్కొక్కలేఖయుంచి తనభటుల కొసంగి యొక్కొక్కటి పాత్ర సామంతులకు వేఱువేఱ బంపించెను. కృష్ణరాయలకు బాత్ర సామంతులకు వేగు నడువకుండగాచియుండు గూడాచారు లాభటులను బంధించి ప్రతాపరుద్రగజపతి కప్పగించిరి. రాజాభటుల యొద్దనున్న పెట్టెల బరిశీలింప నం దన్నిటిలో నమూల్యాభరణములు ఒక్కొక్కరహస్యలేఖయు గనవచ్చెను. ప్రతి లేఖయందును. + +"మిత్రమా! మీరు గావించిన నిబంధనలు మా కంగీకారములు. గజపతిని బట్టియిచ్చిన మీకందఱకు మనకట్టడిప్రకారము నగరములు ధనము నొసంగుటకు నొడంబడితిని. నాయంగీకారము తెలుపుచు బంపిన యాసత్కారమును బరిగ్రహింపుడు" అనివ్రాయబడి క్రింద కృష్ణదేవరాయలసంతకముండేను. గజపతిలేఖలజూచి పాత్ర సామంతులందఱు కృష్ణరాయలకులోబడిరనియు దాను ప్రతిఘటించి లాభములేదనియు దలంచి రహస్య ప్రదేశమునడాగి భవిష్యత్కర్తవ్యమునుగూర్చి యోచించుచుండెను. పాత్రసామంతులందఱు "పరిమితసైన్యముతో రణరంగమునకు జేరినను గజపతి మూలబలముతో సహాయము రాడయ్యెను. రాయల సైన్యము సంగరమునకు సర్వసిద్ధముగానుండెను. "గజపతి సంధి కంగీకరించెనో, వెఱచి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0102.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d65942a7bc41e00b75056cf0f91a2fc4253b3d0 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0102.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గుఱ్ఱములను గొనితెచ్చెదనని రాయలయొద్ద గొంతధనము గొనిపోయి హరించి యాదిల్‌షాహ రాజ్యములో డాగి యాతని శరణుగోరెను. రాయలువానిని బట్టియిమ్మని వర్తమాన మంపగ ఆదిల్‌షాహ కులాభిమానము పురస్కరించుకొని వానిని దాచి తన రాజ్యమునకె రాలేదని వర్తమాన మంపెను. రాయ లీసందు జూచుకొని సంగరమునకు బయలువెడలెను. + +బలవంతుడగు నాదిల్‌షాహను జయించుట సామాన్యకార్యము కాదని కృష్ణదేవరాయలు ఏడులక్షల మూడువేలమంది కాల్బంబులను, ముప్పదిరెండువేల ఆఱువందల మంది గుఱ్ఱపురౌతులను, ఐదువందల యేబదియొక్క యేనుగులను నింక గొందఱు పరిజనులను వెంట గొని జైత్రయాత్రకు బయలు దేరెను. వీరాధివీరులగు కామానాయకుడు, త్ర----రావు, తిమ్మప్పనాయకుడు, ఆదెప్పనాయకుడు, కొండమరెడ్డి, సాళువ గోవిందరాజు, మధురనాయకుడు, కుమారవీర శ్యామలరాయలు తమతమవెంట గొంతబలము నుంచుకొని కృష్ణరాయలను సైన్యసహితముగ మధ్యనుంచుకొని రాయిచూరు సమీపించిరి. యవన సంస్థానాధీశు లితరు లీ సమయమున ముట్టడింపకుండుటకై తిమ్మరుసుమంత్రి పరిమితబలముతో విద్యానగర దుర్గమును జాగరూకతో గాచియుండెను. విద్యానగరము నెవ్వరును దేరి చూడజాలరైరి. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0103.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73b6889f5f400fb3357d360330219d391fa0ede9 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0103.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆదిల్‌షాహ గొప్పసైన్యముతో గృష్ణదాటి యీవలకు వచ్చి యంతకుమున్నె యటనున్న కృష్ణరాయల సైన్యము నెదిరించెను. ఉభయసైన్యములకు భయంకరసంగ్రామము జరిగెను. ఈసంగరము కౌరవపాండవ సంగరమును బోలియుండెను. తురుష్కుల ధాటికాగలేక రాయలసైన్యము పాఱిపోవుటజూచి రాయలు సేనానాయకులచే బాఱిపోవువారల నఱికించెను. చచ్చిన సంగరముననే చావవలయునని రాయల సైన్యము మొక్కవోని బీరముతో దురుష్క సైన్యము నెదిరించి చిత్రవధ గావించెను. రాయల సైనికులు తురుష్క సైన్యమును రూపుమాపి పాఱిపోవువారల దరిమితరిమి చెండాడిరి. ఆదిల్‌షాహ యేనుగునెక్కి కృష్ణదాటి పాఱిపోయెను. సర్వసేనానయకుడు బంధింపబడెను. పలువురు తురుష్కులు కృష్ణలోబడి మరణించిరి. దీనులగు కాందిశీకుల జంపవలదని రాయలు తనసైన్యమున కుదారభావముతో నాజ్ఞాపించెను. ఈవిజయము క్రీ.శ. 1520 మేనెల 16 శనివారమునాడు చేకూరెనని చరిత్రకారులు చెప్పుచున్నారు. + +రాయలింతతో సంతృప్తినొందక సైన్యముతో రాయచూరు దుర్గమును ముట్టడించెను. కోటలోనున్న సైన్యము ఇరువదిదినము లేకధాటిగ గృష్ణరాయల సైన్యముతో బోరాడి యపజయము నిశ్చయమని తెలిసికొని దుర్గద్వారములు తెఱచి శరణుగోరెను. రాయలు పురమునందు బ్రవేశించి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0104.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e805f088049e78705f022a5c3c8de76c8036178f --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0104.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +తన సైనికులవలన దుర్గవాస్తవ్యుల కెట్టి యిక్కట్టులు రాకుండ గాపాడి దుర్గమును స్వాధీన పఱచికొని యచట గొంత సైన్యమును దన ప్రతినిధినుంచి విద్యానగరముచేరి యీసంగరమున బాటుపడిన వీరులకందఱ కుచితభంగి సత్కారములు చేసొ గౌరవించెను. + +రాయచూరు గోలుపోయిన పిమ్మట ఆదిల్‌షాహ చేయునదిలేక తన దూతను గృష్ణరాయలు యొద్దకు బంపి తన దుస్థ్సితియు బరాజయమ నంతయు నివేదించుమనెను. గతమునకు క్షమించి రాయచూరు దుర్గము మాకొసంగుమని గూడ వర్తమానమంపెను. ఉదారశీలుడగు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఆదిల్‌షాహ వచ్చి తప్పునొప్పుకొని నాకాళ్లు పట్టుకొనెనేని తప్పక రాయచూరుదుర్గము నిచ్చెదనని వర్తమానమంపెను. రాజ్యాశచే ఆదిల్‌షాహ యందులకు నంగీకరించెను. ఇరువురు ముదిగల్లునొద్ద గలిసికొనునటుల గట్టడిచేసికొనిరి. రాయలు నియమిత కాలమునకు ముదిగల్లుచేరెను. ఆదిల్‌షాహ రాయలునొద్దకేగిన బంధించునేమొ యను భయముచేతనో దురభిమానముననో నియతస్థలమునకు రాడాయెను. రాయలు కోపించి వెంటనున్నసైన్యముతో విజాపురము ముట్టడించి దుర్గమును రూపుమాపి విజయమునొంది యారాజ్యములోని కలుబరిగి దుర్గమును లోబఱచికొని ఆదిల్‌షాహచే బంధీకృతులై చెఱసాలలోనున్న బహమనిరాజుల మువ్వుర విడిపించి యందుబెద \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0106.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4e86ebc7d38f2f5b35a603a0571bec99fccb9a44 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0106.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కృష్ణదేవరాయలు పెక్కుతటాకముల నెలకొల్ప జీవనదులకు గాలువల దీయించి భూదేవిని సస్యసంభరితగ నొనరించెను. విదేశవర్తకమును దేశీయవర్తకమును మిగుల నభివృద్ధిలోనికి దెచ్చెను. మనోహర శిల్పవిన్యాసముతో నలరారు జక్కని దేవాలయములు సభామందిరములు పెక్కుగట్టించెను. స్వయముగ నీనృపాలుడు వైష్ణవుడైనను శివకేశవులయెడ భేదబుద్ధి లేక సమముగ బెక్కు శివాలయములను వృత్తి స్వాస్థ్యము లొసంగెను. + +రాయల కిరువురు కుమార్తెలు ఒకకుమారుడు గలరు. పెద్దకుమార్తెయగు తిరుమలాంబికను రామరాజు పెండ్లాడెను.రెండవకుమార్తెయగు వెంగళాంబను తిరుమల దేవరాయలు వివాహమాడెను. కుమారు డాఱుసంవత్సరములు మాత్రమె జీవించెను. ఈబాలునకు రాయ లాఱవయేటనే పట్టాభిషేకము గావించెననియు నితడు కాలవశమున గతింప తిమ్మరుసు విసముబెట్టి చంపించెనని తలచి రాయలు తిమ్మరుసు గ్రుడ్డు తీయించి కారాగృహముననుంచెననియు విదేశీయుల చరిత్రయందుగలదు. దేశీయ చరిత్రములందుగాని ప్రవాదములందుగాని తిమ్మరుసింతటి ద్రోహియను కధాంశము తెలియబడదుగాన నిది విశ్వసనీయముగాదు. రాయలపుత్రుడు గతించుటకు గారకుడు తిమ్మరుసని కృష్ణరాయలు భావించెననుట విశ్వసనీయముగాదు. ఇంతలో ఆదిల్‌షాహ రాయచూరుదుర్గమును హరింప నొక \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0108.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..742283d6c74a269ad9b7c9dfa44a0440f54ae4cc --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0108.txt @@ -0,0 +1 @@ +కృష్ణదేవరాయల మరణానంతర మాతనిసవతితల్లి కుమారుడగు నచ్యుతదేవరాయలు విద్యానగర సామ్రాజ్యధిపతియై క్రీ.శ. 1530-1542 వఱకు రాజ్యము పాలించెను. భోగలాలసుడగు నీనృపాలుని కాలమున విజాపురమునవాబు దండయాత్రయొనరించి ముదిగల్లు, రాయచూరు దుర్గముల దీసికొనెను. రాజ్యములోని భాగములుగూడ దోచెను. తనసుఖమున కేమిభంగము వాటిల్లునోయని అచ్యుతరాయలు నవాబుతో సంధి గావించుకొనెనేగాని సంగరమున కెన్నడును యత్నముగావించి యెఱుంగడు. అచ్యుతరాయల రాజ్యమున కాతనిబావమఱది సలకము తిమ్మయ ముఖ్యమంత్రిగ నుండెను. అచ్యుతరాయలమరణానంతర మతనికుమారుడగు వెంకటపతిరాయలు రాజై కొంతకాలము రాజ్యమును బాలించెను. సలకము తిమ్మయ్య మాయోపాయములచే వేంకటపతిరాయలను జంపించి తానె విద్యానగర సామ్రాజ్యమునకు బ్రభువయ్యెను. సేనాధిపతులు పౌరులు సలకము తిమ్మయ్యకు దిరుగబడి కృష్ణదేవరాయల యల్లుడగు రామరాజునకు వర్తమానమంపి సామ్రాజ్యోద్ధరణము గావింపుమని కోరిరి. పెనుగొండ నుండి రామరాజు సైన్యముతో విద్యానగరమునకువచ్చి యధికారుల గూడగట్టుకొని సలకము తిమ్మయ్యను బంధించి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0109.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29f8f486409a26c5fe296e8eec1f1e43b6169e5b --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0109.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యచ్యుతరాయల యనుజుడగు సదాశివరాయలను రాజును జేయ గృషి యొనరించెను. + +ఈఫరిస్థితులను సలకము తిమ్మయ గమనించి యుపేక్షించిన దనకే యపాయము ప్రాప్తించునని యాదిల్‌షాహను రహస్యముగరప్పించి విద్యానగరరాజ్యము నాతని యధీనముగావించెను. రామరాజాదులు చేయునదిలేక సలకము తిమ్మయ్య యొద్దకుబోయి మేము నీకు లోబడి యిచ్చవచ్చినచొప్పున జరించెదము. నవాబు నెటులేని పంపుమని కోరిరి. వారిమాటలు నమ్మి సలకము తిమ్మయ్య నవాబున కమితధనము కొన్నిమణులపరాధముక్రింద నొసంగి పంపివేసెను. రామరాజాదులు నవాబుపోయిన వెంటనే తిరుగబడి తిమ్మయ్యను జంపయత్నించుచుండిరి. ఇకబ్రదుకుట యసాధ్యమని తిమ్మయ్యభాండాగారము కొల్లగొట్టి గుఱ్ఱముల తోకలు చెవులు గోయించి రత్నములన్నియు దిరుగళ్ళలో విసరించి చేతనైనంతవఱకు సామ్రాజ్యసంపదల బాడుజేసి తానాత్మహత్య గావించుకొనెను. + +రామరాజు సదాశివరాయలను విద్యానగర సంస్థానమునకు నామమాత్రమున నధీశ్వరుని గావించి తానె సామ్రాజ్యమును బాలించుచుండెను. రామరాజు నరపతి వంశజుడు. బసవేశ్వరునిచే జంపబడిన బిజ్జలు డీవంశమునకు గూటస్థుడు. తరువాత నీవంశజులు చిరకాల మార్వీటిలోనుంటచే నార్వీటి వారసబడిరి. రామరాజు పూర్వము కృష్ణరాయల హస్తగతమై \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0113.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed17d283dad8884486ae8d335bb737783cd0a513 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0113.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కుమారుడగు చిన తమ్మరాజును వెంటగొని రాయచూరు ముదిగల్లు క్షేత్రములను సాదించెను. రామరాజుతో బగగొనిన బ్రదుకుట దుస్తరమని గ్రహించి ఆదిల్‌షాహ విధేయుడుగ నుందునని వాగ్దానము గావించెను. సైపు అయిస్ ఉల్‌ముల్కు అను సరదారు తిరుగబడి విజాపురమునవాబునోడించి రాజ్యమును హరించెను. రామరాజు కనికరించి తనతమ్ముడగు వేంకటాద్రిచేనాతనినిజంపించి పూర్వరాజ్యముయధావిధి ఆదిల్‌షాహకు దిరుగనిప్పించెను. ఇంకననేక పర్యాయములు రామరాజుసహాయముతో ఆదిల్‌షాహ తాను గోల్పోయిన తన రాజ్యమును మరల సంపాదించుకొన గలిగెను. + +విజాపురము నవాబగు ఇబ్రహీం ఆదిల్‌షాహ క్రీ.శ. 1557 లో మరణించెను. అతని జ్వేష్ఠసుతుడు ఆలీఆదిల్‌షాహ విజాపుర రాజ్యమునకు నవాబయ్యెను. ఇటులుండ రామరాజు కుమారుడు మరణించెను. ఈ యవకాశము జూచికొని రామరాజు స్నేహమును సంపాదింపవచ్చునని ఆలీఆదిల్‌షాహ స్వల్పబలముతో విద్యానగరముజేరి రామరాజును బరామర్శించి చనిపోయిన కుమారునకు మాఱు నన్ను జూచుకొండని ప్రార్థించెను. రామరాజు ఆతనిభార్యయు నాబాలునిపుత్రవాత్సల్యముతో దిలకించుచుండిరి. రామరాజును నతనిభార్యను నతడు దండ్రివరుసతో దల్లివరుసతో బిలుచుచుండ వారిరువు రీతని కుమారుని బిలుచునటుల హృదయపూర్వకముగు ప్రేమతో బిలుచు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0114.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33777518d0995c8df7d41a6c301aeb8e81f296d6 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0114.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +చుండిరి. విద్యానగర సామ్రాజ్యమును రూపుమాపుటకు రామరాయలను దల్లికోట యుద్ధములో ఘోరమృత్యువు పాల్పఱచుటకు నీ ప్రేమాస్పదుడగు కుమారుడె కారణమయ్యెను. ఎన్నివిధముల హృదయమిచ్చి రామరాజు వానిభార్యప్రేమించినను సహజక్రూరభావము నాదంపతులయెడ ఆలీఆదిల్ షాహ విడనాడజాలక సమయము వచ్చినపు డీప్రేమను సాధనముగాగొని జయింప యోజించి తనరాజ్యమునకు వెడలిపోయెను. + +తనపూర్వులవలన గైకొన్న కల్యాణి, షోలాపురము నగరములు తన కిచ్చివేయ వలసినదిగా ఆలిఆదిల్ షాహ నిజాంషాహకు వర్తమాన మంపెను. నిజాముశాహ దూతను బరాభవించి పంపెను. ఆలిఆదిల్ శాహ రామరాజును గలసి అహమ్మదునగరు మీదికి దండెత్తిపోయి యారాజ్యము నందలి పెక్కు గ్రామములు రూపుమాపిరి. ఆసమయమున హిందూ సైనికులు మసీదులు కూలద్రోసి ఖురాను గ్రంథములను జింపిపాఱవేసి తురుష్కస్త్రీలను బరాభవించిరి. రామరాజు సైన్యమొనరించిన దురంతములకు లోన గోపించియు ఆలిఆదిల్ షాహ బయటికి దగిన ప్రతిక్రియ గావించితిమని యానందించెను. నిజాముశాహ రామరాజుతో సంధిగావించుకొని కల్యాణనగరము కోల్పోయినందుల కెంతయు బరితపించుచు ఇబ్రహింకుతుబ్ షాహతో సంధి గావించుకొని కళ్యాణనగరము ముట్టడింప బిలుచు కొనివచ్చెను. విజాపురపు నవాబు, రామరాజు, వారల నెదిరింప నమితబల \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0115.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..664b9ad9b4244c1835448479399926536065b7c6 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0115.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +108 +సహాయముతో నేగిరి. ప్రతిఘటించిన దనకపాయ... +ఇబ్రహీం కుతుబ్ షాహా రామ రాజుతో గలిసె ..... +నీమువ్వురు సేనతో బైబడ జేయునది లేక నిజాము.... +రాజధానికి బోయి తల దాచికొనెను. మువ్వురు రా..... +షాహను వెంటనంటి అహమ్మదు నగరమును ముట్టడించ, +గోలు కొండనవాబు లోలోన నిజాం శాహకు సహాయ +పడెను. ఈ సహాయము వల్ల అహమ్మదు నగరము వర్ష... +వారికి వశముకాక పోవుటచే మరియొక మారు మ.... +యెవరి త్రోవని వారు తమతమ రాజ్యముల కేగిరి...... +ముగూడ రామరాజు సైనికులు రాజ్యము లోని..... +హింసించుచు దురుష్కాంగనల నవమానించుచు...... +ల ద్రోయుచు నెన్నియో దురంతములు గావించి విజ +యోత్సాహమును బ్రకటింప సాగిరి. పరస్పర భి..... +లగు నవాబులందఱు హిందువులు గావించు విప్లవ.... +విజయనగర సామ్రాజ్యము పై లోలోన బగను..... +వేశ పరవశులగు తురుష్కులు రామ రాజు పై ...... +లదీర్చు కొందుమాయని లోలోన యోజించుచు ...... +రాజీయంశమును నిర్లక్ష్యభావముతో గమనింప..... +చిక్కినపుడెల్ల తురుష్క రాజ్యములోని భాగము .... +తనరాజ్యమును నభివృద్ధి చేయు చుండెను. బల ..... +వృద్ధి యగు కొలది రామ రాజు తురుష్కుల యెడ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0117.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63053088d699fc1a5d0fc392284e86199e0420a6 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0117.txt @@ -0,0 +1 @@ +విజాపురము చెంతగల మైదానమున సైన్యమునుంచిరి. యుద్ధకారణము గావలయునుగాన ఆలి ఆదిల్ షాహ రామరాజునకు దన పూర్వులనుండి గైకొన్న రాయచూరు, ముదిగల్లు దుర్గము లీయవలయునని వర్తమాన మంపెను. రామ రాజా వర్తమానము విని ఆదిల్ షాహ దుర్మార్గమునకు గృతఘ్నతకు మిగుల గినిసి యా రాయబారి నిట్టి సందేశములు తేకుండ బ్రదుకుమని శిక్షించి పంపెను. ఇదియ యాధారముగ గొని నవాబులందఱు విద్యానగర సామ్రాజ్యము ముట్టడించుటకు దృణకాష్ట జల సమృద్ధిగల ద్రోణనదీ తీరమున నివసించిరి. రామరాజు తురుష్కులంద ఱేకమై దనపైకి వచ్చుచున్నారని విని తోక త్రొక్కిన పామువలె నదరిపడి మహమ్మదీయ రాజ్యముల నిర్మూలనము గావింపక మాన నని ప్రతిజ్ఞావాక్యములు పలికి విరోధులు కృష్ణదాటి రాకుండ కొంతసైన్యమును నాటంకపరచుటకు బంపెను. రామరాజు తన రాజ్యమునందలి యన్నిభాగములనుండి సైన్యమును రప్పించెను.ఆఱులక్షల కాల్బలము లక్ష ఆశ్వికబలము సమకూర్చెను. తిరుమలరాయనికి లక్ష కాల్బలము, ఇరువదియైదువేల యాశ్వికదళము, ఐదువందల యేనుంగులు నొసంగి తురుష్కుల నెదిరింపబంపెను. అపరిమితసైన్యముతో నాతని వెనువెంట మరియొకసోదరు డగు వేంకటాద్రిని బంపెను. రామరాజు మిగిలిన సేనతో \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0118.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8121e69fbf02597d065ff2fa9dfab768d1ea9176 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0118.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సమయమునాటికి రామరాజు తొంబదియాఱు సంవత్సరముల వృద్ధుడని చరిత్రకారులు కొందఱు వ్రాసియున్నారు. తురుష్కులు కృష్ణానదిదాటిపైకి రానిశ్చయించుచుండ బ్రవాహమును దాటి రాకుండ రామరాజుబల మాటంకము గలుగ జేసెను. వా రేరేవునకువచ్చిన నారేవున కాటంకము గలుగు చుండెను. ఇట్లున్నలాభములేదని తురుష్కులు తమసైన్యమును రెండుచీలికలు చేసి కృష్ణదాటునటుల నటించి యొకతీరమున జేరిరి. రామరాజు బలమంతయు నా తీరమున కెదురు నిల్చి యాటంకపఱచుచుండెను. ఇంతలో మిగిలిన తురుష్కసైన్యము క్షణములో కృష్ణానదిదాటి యీవల కేతెంచి వ్యూహముల బన్నిరి. రామరాజుసైనికులు తురుష్కులు కృష్ణదాటి యెటుల రాగలిగిరో యని యాశ్చర్యపడుచు వారి నెదిరింపబోవుసరికి మిగిలినసైన్యము కృష్ణదాటి రాగల్గెను. + +తురుష్కులు తమసైన్యమునకు మధ్యభాగమునందు మూడువరుసలుగా నాఱువందల ఫిరంగులను బెట్టిరి. ముందు వరుసలో మిక్కిలి పెద్దఫిరంగుల జేర్చిరి. వానివెనుక తుపాకుల జేర్చిరి. ప్రతిపక్షుల కీ నిర్మాణము కానరాకుండునటుల రెండువేల కాల్బలమును ముందుంచిరి. కొంతసేపటికి హిందూమహమ్మదీయ సైన్యములు సంగరమునకు దలపడెను. తురుష్కసైనికులు ధారాళముగా శరవర్షమును రామరాజు సైన్యముపై గురిపించిరి. రామరాజు సైనికులకు బ్రోత్సాహవాక్యముల బలికి తురుష్క \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0119.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0119.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d9cc310cf4819e90f1d95d648cd9b76cd0f625a --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0119.txt @@ -0,0 +1 @@ +దళమును బంధింప నాజ్ఞాపించెను. హైందవసైన్యము శరవేగమున దురుష్కదళముపై బడెను. తురుష్కసైనికు లీసమయము గుర్తించి యీవలావలకునొత్తిగిలిరి. చాటుననున్న సరదారులు ఫిరంగులు తుపాకులు నొక్కమాఱుపేల్చిరి. ఆకస్మికముగా హిందూసైన్యము సంగరరంగమున మాడిపోయెను. ఈఘోరకృత్యము కనులార గాంచియు రామరాజు నిరుత్సాహపడక రెండువైపుల నిరపాయముగ నున్నసైన్యమును సంగరమునకు బురికొల్పెను. హైందవసైనికు లుత్సాహముతో ముందునకు నడువసాగిరి. హిందువులధాటి కాగజాలక తురుష్కులు వెనుకడగు వేయుచుండిరి. రామరాజు తనసైన్య విజృంభణమునకు మిగుల నానందించి వ్యూహమును బన్ని తురుష్క సైన్యమును జుట్టుముట్టిన విజయము క్షణములో సాధ్యమగునని నిశ్చయించి తానొక యున్నతమైన పీఠము వేయించుకొని వజ్రములు రత్నములు వరహాలు రాశిపోయించి జయప్రదముగా బోరాడిన సైనికులను సత్కరించుచు బ్రోత్సాహించుచుండెను. హిందువులు తురుష్కులఫిరంగుల బట్టుకొనుటకు మిక్కిలిసాహసముతో ముందునకేగిరి. అంతకుమున్నె యవి మందుచే నింపబడి యుండుటచే తురుష్కులాకస్మికముగా బేల్చిరి. అయిదువేలమంది మేటిశూరులు మరణించిరి. హైందవ సైన్యము నడిభాగమిటుల బలుమాఱు నశించుటజూచి రామరాజు తాను స్వయముగా సైన్యము నడిపిన ఫిరంగులు సులభముగా జేతికి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0120.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7f4a40e00f9ed4342b8ee0848ac45edbdb06b0a --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0120.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +జిక్కవచ్చునని సైన్యమధ్యభాగమునకు మేనాయెక్కి బయలు దేరెను. దురదృష్టవశమున రామరాజింతకు మున్నెక్కివచ్చిన యేనుగు బెదరి మేనామీద బడెను. వాహకులు భయవశమున నొడలెఱుగక మేనా విడిచి పారిపోయిరి. రామరాజు క్రిందబడియు దెప్పరిల్లి చెంతనేయున్న యున్నతాశ్వమునెక్కబోవ నిజాముషా సైనికులు రామరాజును బంధించి జయజయ ధ్వనులు గావించుచు నిజాముషాహయొద్దకు గొనిపోయిరి, వెంటనే నిజాముషాహ తన ఖడ్గమును బెరికి రామరాజు తల ఖండించి బల్లెము కొనకుగ్రుచ్చి హైందవసైన్యమునకు జూపించెను. తమరాజు మరణించుటకు హైందవసేన మిగుల జింతించి రణరంగమున దమకు విజయము దుస్తరమని పారిపోవుచుండ దురుష్కులు లక్షమంది ఆంధ్రసైనికులను అరటిచెట్టుల నఱికినటుల నఱికిరి. హిందూసైన్యము సర్వవిధముల నాశనమయ్యెను. చిరకాలమునుండి యభివృద్ధినొంది మహోన్నతదశకు వచ్చిన విద్యానగర సామ్రాజ్యము దైవవశమున నిటుల నాశ మొందెను. ఆంధ్రవీరులలో సుప్రసిద్ధుడును శూరవతంసుడునగు రామరాజు మరణముతో నాంధ్రుల సమగ్రసౌభాగ్యాతిశయము అదృశ్యమయ్యెను. రామరాజుతో నాంధ్రులస్వాతంత్ర్యేచ్చ యంతరించెను. + +హైందూసైనికు లీవిధముగ బరాజయమునొంది తురుష్కులబారినుండి బ్రదుక దలచి విద్యానగరమునకు జేరి ధన \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0121.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4593d4e51424c03b1351210ae5a5fcd62e45344 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0121.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +114 + +ధాన్యాదులు ఆలు బిడ్డలను గొని తమ తమ యిరవులకు.... +వెడలిపోయిరి. రామరాజు సోదరుడగు వెంకటాద్రి సంగ్రామమున మరణించెను. తిరుమల దేవ రాయలు ప్రాణభయ చేత విద్యానగరము చేరి సదాశివ రాయలను ధనకనక వస్తు వాహన ములను వెంటగొని పెనుగొండకు బారి పోయెను. సర్వతీ ద్విభాసురమై సురక్షితముగా నున్న విద్యానగరమునందకు పౌరులందఱు దిక్కుమాలిన వారై యెటుబోవ దరిగానక గడగడ లాడుచుండిరి. చుట్టుపట్టుల నన్ని వైపుల మహమ్మదీయ సైన్యము నిండిపోయెను. ఈ యదను గ్రహించి చుట్టుప్రక్కల నున్న యాటవికులు పలుమాఱు విద్యానగరమున బ్రవేశించి ప్రజలను +హింసించి వారి ధనములను యధేచ్ఛముగా దోచుకొనిరి. +పురములో నున్న పౌరులీపాట్లు పడజాలక రాజ్యము విడచి +యెందో పోయిరి. కొంతకాలమునకు దురుష్క సైన్యము మరల విద్యానగరమున బ్రవేశించి యెనరించిన దురంతములకు అంతములేదు. నిరపరాధులగు పౌరుల నెందరనో చంపిరి. అవ మానముల పాలుచేసిరి. రాజ మందిరములు, దేవాలయ అంగడి వీధులు, పగులగొట్టి కాల్చి, మాడ్చి, నేలమట్టము గావించిరి. కొంతకాలమునకు విధ్యానగరమను జరిత్రలో దేనినేని గాంచి గుర్తింప రాని విధమున వినాశమొనర్చిరి. .......ద్ర సైనికుడు విద్యానగర ధనమును ఒంటెలతో నెక్కించి మోయించుకొని తమ రాజ్యనకు గొంపోయి యందు భాగ్యవంతుడయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0123.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..363df6ebb828f8ef6145796f915b7479f8aac0fe --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0123.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆంధ్రవీరులలో వెలమవారగు రేచర్లగోత్రీయులు సుప్రసిద్ధులు. భేతాళనాయకుడు, అనపోతనాయకుడు, సర్వజ్ఞసింగభూపాలుడు మున్నగు వెలమవీరులందఱు నీ రేచర్లగోత్ర సంజాతులె. రేచర్లగోత్రీయులు తొలుత కాకతీయసామ్రాజ్యమున సేనానాయకులుగ నుండి యప్రతిమాన పరాక్రమముటొ సంగరములలో జయముగడించి తమప్రభువులచే సత్కారముల నొందిరి. కాకతీయసామ్రాజ్యము పడిపోయిన పిదప నీ వెలమవీరులు స్వతంత్ర రాజ్యములను స్థాపించి చిరకాలము పాలించిరి. అనంతర మీరాజ్యము యవనుల యొత్తిడిచే రానురాను జీలి భిన్నభిన్నమైపోయెను. ఈరేచర్ల గోత్రము నందు జనించిన యాచశూరుడు చంద్రగిరి వీరవేంకటపతిరాయలు పాలించుతఱి కొంతకాలము మధురాంతకమునందును మఱికొంత కాలము ఉత్తరమల్లూరునందును సామంతరాజుగా నుండి స్వామిభక్తివిశేషమున బేరెన్నిక గాంచెను. + +విద్యానగర సామ్రాజ్యము పతనము కాగానే తిరుమలరాయలు పెనుగొండ జేరినటుల మన మెఱింగియున్నారము. అక్కడగూడ విరోధులవలని యొత్తిడి తగ్గకపోవుటచే జంద్రగిరి చేరెను. ప్రకృత కథాకాలమున దిరుమలరాయని తనయుడగు వీర వేంకటపతిరాయలు చంద్రగిరి రాజ్యమును \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0125.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..735a772f8fadcb6b74811d400c08929e4bf8ebb7 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0125.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ములుగా నున్నవనియు వీర వేంకటపతిరాయలచే బట్టాభిషిక్తుడైన రంగరాజే తమకు నిజమగు ప్రభువనియు యాచశూరుడు జగ్గరాజునకు వర్తమానమంపెను. జగ్గరాజు యాచశూరునిమాట పాటింపక చిక్కరాజుపేర దానె రాజ్యవ్యవహారములను నిర్వహించు చుండెను. + +యాచశూరుడు చెఱసాలయందున్న రంగరాజు నెటులేని విడిపింపవలయునని విశ్వప్రయత్నములు చేసెనుగాని లాభములేకపోయెను. కారాగృహవాసుల వస్త్రము లుదుకు చాకలి వాండ్రను లోగొని వాండ్రకు లంచము లొసంగి శ్రీరంగరాయల ముగ్గురు కుమారులలో మధ్యవాడగు పండ్రెండు సంవత్సరముల బాలుని బట్టలమూటలలో బెట్టి బయటికి దెప్పించి యాచశూరు డాబాలుని తనయొద్ద నుంచుకొని పెంచుచుండెను. యాచశూరుని భేదనీతియు జగ్గరాజు దుర్మార్గము ఫలింప నెనిమిదివేల సైన్యముతో నలుగురు సేనానాయకులు యాచశూరుని గలిసిరి. యాచశూరుడు విశ్వాసపరులగు నిరువదిమంది సైనికులను బిలిపించి చంద్రగిరికేగి చెఱసాల పాలకునియొద్ద నుద్యోగమున గుదిరి యెటులేని రంగరాజును విడిపించుడని పంపెను. వారు చెఱసాల యధికారి యొద్ద స్నేహము సంపాదించుకొని కారాగృహమునుండి బయటికొక సురంగము త్రవ్వి వారి నా సురంగపు ద్వారమున బయటికి గొనివచ్చుచుండిరి. అంతకుమున్ను వేటకేగి తిరిగి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0127.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e2c30a65992f2e9790cbe71d5ca56ca0f6aba25 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0127.txt @@ -0,0 +1 @@ +త్నములన్నియు విఫలమైనందులకు మిగులవగచి సైన్యసహితముగ బోరాడి చంద్రగిరి దుర్గమును సాధించినగాని రంగరాజును విడిచిపెట్ట వీలుకాదని సైనికబలము నభివృద్ధిచేయు చుండెను. ఇంక నుపేక్షించినయెడల బ్రతిపక్షులు బలవంతులై రంగరాజును బంధోన్ముక్తినిగావించి తిరుగబడక మానరని దయావిహీనుడగు జగ్గరాజు రంగరాజు కుటుంబమును నాశనముజేయ సిద్ధపడెను. జగ్గరా జొకదినమున తనసోదరుడగు ఓబలరాజును బిలిపించి యాతనికి ఖడ్గము నొసంగి కారాగృహమునకేగి లోనున్న రంగరాజును గుటుంబసహితముగా దెగటార్చిరమ్మని పంపెను. క్రూరుడగు ఓబలరాజు దయారహితుడై కారాగృహమున బ్రవేశించి తన యన్నయాజ్ఞ వారికి వినిపించి వారి జెండబోయెను. రంగరాజు తిరుగబడి యోబలరాజును నాతనికి సహాయముగావచ్చిన సైన్యమును బొరొగొనవలయునని యత్నించెను. గాని దానివలన నిరపరాధులగు సైనికులు మరణించుటయెగాని తన కపాయము తొలంగజాలదని తలంచి రంగరాజు కుటుంబమరణమునకె యనుమతించెను. "ఓబలనాయకునిచేత జావనేల? నాచేతిమీదుగ దొలుత గుటుంబమును దెగటార్చి యాత్మహత్మ గావించు కొందుగాక" యని శూరశిరోమణియగు రంగరాజు కత్తిగైకొని యేపాపము నెఱుంగని తనపసిబిడ్డల నిరువురను ధర్మపత్నిని ఖండించి తనతల దాను నఱకికొని పడిపోయెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0128.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..391204106b13eaf7da4565113d912e674bfab558 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0128.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఈఘోరహత్యల విన్నంతనె జగ్గరాజుపై నసహ్యము రంగరాజుకుటుంబముపై గనికరము ప్రతిపౌరునకు జనించెను. జగ్గరాజుపరిపాలనముపై నసూయవహింపని మనుష్యుడె లేడు. రాజ్యచక్రము కేలనుంచుకొని కపటనాటకము నాడించు నా జగ్గరాజు దుర్మార్గ వృత్తికి జంకి పౌరుడెవ్వడును మాఱాడ డయ్యెను. కాని లోలోన నందఱకు గోపము వృద్ధినొందెను. + +ఈ దుష్కృత్యము లన్నింటిని గాంచి యాచశూరుడు మిగుల నాందోళనపడి తాను బ్రతికియుండియు, నధర్మమును వారింపజాలనందులకు విచారపడెను. యాచశూరు డొకదినమున జగ్గరాజునొద్దకు నొకదూతని బంపి "రంగరాజు రెండవకుమారుడు ఇంకను జీవించియున్నాడు. ఆతనిని నన్ను జంపి మామేనల్లుచే జంద్రిగిరిరాజ్యము నాచంద్రార్కస్థాయిగా బాలింపజేయు"మని వర్తమాన మంపెను. జగ్గరాజావృత్తాంతమువిని తాను వేయికనులతో జూచుచున్నను శత్రుశేషము మిగిలినందులకు జాల విచారపడి యాచశూరు డాబాలు నెటులేని జంద్రగిరిరాజ్య ప్రభువును జేయకమానడని తలంచి యుద్ధప్రయత్నములు మానుమానియు సంధి గావించుకొందమనియు రాయబారములు పంపెను. యాచశూరుడు సంధికియ్యకొనననియు జంద్రగిరి సామ్రాజ్యము నిలువబెట్టుటయో చేతగాకున్న నశించుటయో కర్తవ్యమనియు రాజద్రోహులకు రాజభక్తులకు సంధికనుకూలమార్గములు లేవని వర్తమానము చేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0129.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d77e1648a038cecbc0fb0d38b738315db12366a0 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0129.txt @@ -0,0 +1 @@ +జగ్గరాజుపక్షమువారు చాలమందిధర్మపక్షమగు యాచశూరుని వైపు చేరిరి. సైన్యసహాయమున యాచశూరుడు చంద్రగిరి దుర్గము నొక్కుమ్మడి ముట్టడించెను. జగ్గరాయడు కొంతవఱకు బోరాడి పరాజయసూచనలగాంచి పటకుటీరమును వదలి రాజప్రసాదమునకు బారిపోయెను. పట్టువదలక యేబదివేల సైనికులను సమకూర్చుకొని యాచశూరవతంసుడు జంద్రగిరిని రెండు సంవత్సరము లెడతెగక ముట్టడించెను. జగ్గరాజు పదునేనువేల సైనికులతో గొంతకాలము ముట్టడికి నాగి రాయబారమునకు మరల బ్రయత్నించెను. యాచశూరుడు రాయబారుల దిరస్కరించి చంద్రగిరి దుర్గమును లోగొనెను. జగ్గరాజీ సంరంభమును జూచి పారిపోయెను. యాచశూరుడు రాజమందిరమున బ్రవేశించి కోటను స్వాధీనపఱచికొని విశ్వసనీయులగు సైనికులకు నుద్యోగములు నొసంగి పూర్వవస్తువు లన్నింటిని బయటికి దీయించి సామంత పౌరసమక్షమున శ్రీరంగరాయల పుత్రుడగు రామరాయ భూవిభునకు జంద్రగిరి రాజ్యము పట్టాభిషేకము గావించెను. బౌరులందఱును యాచశూరుని ధర్మపరతంత్రబుద్ధికిని స్వామిభక్తిని సంతసించి చంద్రగిరి రాజ్యమునకు మంత్రిగ నుండుమని ప్రార్థించిరి. కాని తన కర్తవ్యము నిర్వహింపబడినదని యాచశూరుదు తెలిపి తన రాజ్యమునకు నేగెను. పూర్వప్రభు వంశజుడగు రామరాజు \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0130.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..99fd53f6d0a79b56b36e2e0d598d477c7e4e6d0a --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0130.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +తమకు బరిపాలకుండైనందులకు జగ్గరాజు దుష్టపరిపాలన మంతరించినందులకు బ్రజలు సంతసించి రాజ్యమున జిరకాలము మహోత్సవము లొనరించి తమయానందము బ్రకటించిరి. + +ఈ యాచశూరుని విజయము క్రీ.స. 1601 లోనిదని చరిత్రకారుల విశ్వాసము. ఈ కథాంశమును న్యూయలు దొరవారు విజయనగర చరిత్రమునందు వ్రాసియున్నారు. దేశీయచరిత్రముల శోధించి వ్రాయబడిన దగుటచే నీకథ విశ్వసనీయమనక తప్పదు. తనప్రభునివంశమును నిలువబెట్టుటలో నెన్నియో కష్టములకోర్చి స్వామిభక్తి ప్రకటించిన వీరశిరోమణియగు యాచనాయకునకు ఆంధ్రవీరులు "రామరాజ రాజ్యస్థాపనాచార్య" బిరుదము నొసంగి తమశాశ్వత కృతజ్ఞతను బ్రకటించిరి. యాచశూరుని శూరత్వమును దామెర వేంగడపతి యిట్లు వర్ణించినాడు. + +సీ. ఉత్తరమల్లూరియొద్ద దావల పావ + విభుసి గొట్టిన నాటి విజయకలన + తిరుమల జేరి ధాత్రిని మన్నెరాజుల + బాఱదోలిన నాటి బాహుబలము + చెంగలుపట్టు వీక్షించి లగ్గలుపట్టి + యాక్రమించిన నాటివిక్రమంబు + పాలెముకోట వెల్పల నాజి యతిరాజు + జరుగ జేసిననాటి శౌర్యపటిమ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0133.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a5faf46c8e918bcec3bc3e9313223c63049ed80 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0133.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +దియొ తెలుపు"మని యడిగెను. అక్కన్న మిగుల వినయముతో మాదన్ననుజూచి 'నన్ను నీవెఱుగక పోవచ్చును. నేను పెద్దమ్మకుకుమారుడను, నీవు చిన్నమ్మకుమారుడవు. కావున మనమిరువురము సహోదరులము. ఇది నీకును నాకును మాత్రమె తెలియదగిన యంశము. నాయందింకముందు గూడ నిటులె భ్రాతృగౌరవ ముంచవలయు' ననెను. నాట గోలె మాదన్నయు నాతని ధర్మపత్నియు నక్కన్నగారిని మిగుల దయతో దిలకించుచు నింటనేయుంచి యాదరింపసాగిరట. ఈకథలోని సత్యాసత్యములను విచారింప బూనుట ప్రకృతముకాదు. + +అబూహసన్ కుతుబ్‌షా యనునామాంతరముగల తానీషానామము మనము రామదాసుచరిత్రము పఠించిననాటనుండి వినుచునె యున్నారము. తానీషా మిగుల పరాక్రమశాలియై హిందూ మహమ్మదీయుల నైకమత్యముగ బాలించుచు గోలకొండ ముఖ్యస్థానముగ జేసికొని చిరకాలము రాజ్యమును బరిపాలించెను. ఇతనియొద్దనె మాదన్నముఖ్యమంత్రియై రాజ్యాంగములను నిర్వహించుచుండెను. అక్కన్న మాదన్నగారి లిరువురు సహోదరులనియు బింగళియను నింటిపేరు గలవారనియు, భారద్వాజస గోత్రులనియు దద్వంశీయులు చెప్పుచున్నారు. అక్కన్న మాదన్నగారల మేనల్లుడని మనము వినుచున్న కంచెర్ల గోపమంత్రియను రామదాసు సైతము నియోగియు, నాంధ్రుడు కావున నక్కన్న మాదన్నగారలు నాంధ్రులా, \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0134.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37679375d65552327aead1b564b95515c3920439 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0134.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కారా యనుచు విచారింపనవసరములేదు. అక్కన్న మాదన్నయను నామము లాంధ్రులలో గానవచ్చుటవలనను జిరకాల మాంధ్రదేశమునందె వీరుంటవలనను నాంధ్రులతో బాంధవ్యము గానవచ్చుటవలనను వీరల నాంధ్రులనియె విశ్వసించి తీఱవలయును. + +తానీషాయొద్ద మాదన్నగా రింతయనరాని గౌరవముతో మంత్రిపదవి నిర్వహించుచుండిరి. అక్కన్నగారు తానీషాయొద్ద సర్వసైన్యాధ్యక్షుడై రాజ్యక్షేమమునకై యావచ్ఛక్తి వినియోగించుచుండెను. మాదన్నగారు హిందూమహమ్మదీయుల కైకమత్యము ఘటించుచు భిన్నాభిప్రాయముల బాఱదోలుచు మిగుల జాగరూకతతో రాజ్యస్థితిగతుల నరయుచు రాజ్యపరిపాలనము గావించుచుండెను. అన్యశ్రేయసునకు సహింపని కొందఱు దుర్మార్గమున కొడిగట్టి యక్కన్న మాదన్నగారికి మహమ్మదీయ జాతికి భిన్నాభిప్రాయమును గల్గింప నారంభించిరి. అట్టివారిలో మహమ్మద్ ఇబ్రహీం అనువా డొకడు. ఇబ్రహీం తానిషాయొద్ద సర్వసైన్యనాయకుడుగ నుండి దుర్మార్గము లనేకములు గావించుచుండె. నాతని దొలంగించి మాదన్నగా రాస్థలమున నక్కన్నగారిని జేర్చిరి. అది మొద లక్కన్నగారి యొక్కయు మాదన్నగారి యొక్కయు మారణమున కిబ్రహీము తన యావచ్ఛక్తి వినియోగించుచుండెను. తానీషాయొద్ద నిచితమగు గౌరవ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0137.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7509870dd8354820f8dcc1d171fab17becc4f016 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0137.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +రాజ్యము స్థాపించి మనకపాయము గలిగింతురని తెల్పెను. అక్కన్న మాదన్న లామాటలువిని యందలి సత్యము విచారించి తెలిసికొని గాని తొందరపడరాదని వారి యత్నము లరయుచుండిరి. + +పగడాల లింగప్పయే అక్కన్న మాదన్న గారలకు దమకు భిన్నాభిప్రాయము కలుగ జేసెనని తలంచి కంపెనీ వారు గోలకొండకేగి అక్కన్న మాదన్నను సందర్శించి తాము సేనలను వృద్ధిచేయుచున్నది ఆత్మసంరక్షణముకె గాని దేశము నార్జించుటకు గాదనియు తమ పని వర్తకముమాత్రమె యని నివేదించిరి. ఇంతలో మాదన్నగారి తనయుడగు మల్లప్పయను వాని యుపనయనము సమీపించెను. అది గ్రహించి కంపెనీవారు మాదన్నగారి కొక వీసెబరువుగల బంగారు గొలుసు, నాలుగువందల వరహాలు అనేకామూల్యములగు పట్టు వస్త్రములు బహుమానముగా నొసంగిరి. అంతతో బోక మాదన్నగారి పేష్కారునకు గొంతధనము మాదన్నగారి పినతండ్రిగారికి గొంతరొక్కము నొసంగి యందఱ సంతృప్తి పఱచిరి. మాదన్నగారు కంపెనీవారు ధర్మ వర్తనులనియు విధేయులనియు గేవల వ్యాపారులనియు దలంచి యెవరివలన నెట్టి యాటంకములు లేకుండ రేవులలో వ్యాపారవస్తువులు దిగుమతిచేయించుకొని విక్రయించి కొనుటకు ఖండాంతరములనుండి వ్యాపారమునకు వచ్చు నితర వర్త \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0138.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0138.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09ea0995e291e3e0bf1fa74af6d7231d1157cc79 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0138.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కులను వెడలగొట్టుటకు నంగీకరించెను. దీనితో ఈష్టిండియా కంపెనీవారు వ్యాపారము వృద్ధిచేసికొని స్వతంత్రులగుట కవకాశము చిక్కెను. + +తానీషయు నక్కన్న మాదన్న గారలు చేయు ధర్మపరిపాలనము విప్లవకారులగు కొందఱకు మిగుల కష్టతరముగ నుండెను. అట్టివారిలో బూర్వము సైన్యాధ్యక్షుడుగ నుండి స్థానభ్రష్టుడైన మహమ్మద్ ఇబ్రహీం ఒకడు. ఇతడుకొంత పలుకుబడి కలవాడగుటచే దీవ్రముగ బ్రయత్నము జేసి యక్కన్న మాదన్నగారలయందు మహమ్మదీయజాతికంతకు నేవము పుట్టించెను. విడిగనున్న నీతనివలన విప్లవమువచ్చునని తానీషా మహమ్మదు ఇబ్రహీమునకు సేనానాయక పదవి మాత్ర మొసంగి వానిని జాగరూకతో దిలకించుచుండెను. + +మాదన్నగారు మిగులనాచారపరాయణుడు. ప్రతిదినముదయమున బ్రాత:కాలకృత్యముల దీర్చుకొని చాలసేపు శివపూజ గావించి యనేక బ్రాహ్మణుల నాహ్వానించి వారి పంక్తిని భుజించి రాజకీయ కార్యములు నిర్వహించువాడు. మాదన్న త్యాగశీలుడు. పండితపక్షపాతి. సర్వకాల సర్వావస్థలయందు విద్వత్సహవాసము గావించుటచే నీతనికి గొప్ప పాండిత్యము కూడ నలవడెను. మాదన్నగారు తమ యుపవనములోని సరోవరమున స్నానము గావించుచుండ నిబ్రహీంచే బ్రేరేపితుడై వచ్చి యొకతురుష్కు డా కొలనిలో మునిగెను. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0139.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e66585ebbc84cb0895e4403ba148a2c661717ea2 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0139.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మాదన్నగా రాతురుష్కుని సాహసమునకు మిగుల గోపించి వెంటనే యాతని శిక్షించిరి. దుర్మార్గుడగు నాయవనుడు దేహమునిండ గాయములుగావించుకొని పురములోని మహమ్మదీయు లందఱకు జూపి మాదన్నగారి దుర్మార్గమును వేయివిధముల నుగ్గడించెను. మాదన్నగారి విషయమై తానీషాకు దెల్పినను లాభములేదని మహమ్మదీయు లందఱు నిశ్చయించి బ్రాహ్మణ మంత్రులచే దానీషా చేయించు దుండగములలో నిదియొకటిగ డిల్లీశ్వరునకు నివేదింపుమని వానినిబ్రోత్సహించి పంపిరి. వెంటనేవాడు బయలువెడలి కొన్నిదినములకు డిల్లీకి జేరి యౌరంగజీబును సందర్శించి తానొందిన దురవస్థయు దానిషాయొక్క యధర్మ పరిపాలనము, అక్కన్న మాదన్నల యవినీతి యను నంశములగూర్చి లేనిపోనివి చాలసేపు ఘోషించెను. చాలకాలము నుండి గోలకొండ రాజ్యముకొఱకు ప్రయత్నము జేయుచు విఫలమనోరథుడగుచున్న యౌరంగజీబు గోలకొండ రాజ్యములోని సైనికుల యంతరంగము, రాజద్వేషము నా యవనులవలన సాకల్యముగ విని యిదియె తరుణమని తన కుమారుడగు మువాజ్జం అనువాని కమితమగు సైన్యము నొసంగిపంపెను. + +తానిషా, మువాజ్జం గోలకొండ రాజ్యమును ముట్టడింప వచ్చుచున్నాడని విని మార్గమధ్యమున బ్రతిఘటించుటకై తనబలములో సగము నొసంగి మహమ్మద్ ఇబ్రహీం \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0140.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..146533a0fdecad02917074d22755fe76a87b7b08 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0140.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మును బంపి మిగిలిన సగముసైన్యము నక్కన్నగారి యాధీనము గావించి గోలకొండ దుర్గమును రక్షింప నియోగించెను. అక్కన్న మాదన్నగారల నంతము నొందింప వలయుననియు తానీషాను రాజ్యమునుండి తొలగింప వలయుననియు, దలంచిన వాడగుటచే నౌరంగజీబుచే బంపబడిన మువాజ్జంరాన్‌జహాన్ అనువారితో మహమ్మదు ఇబ్రహీం కలిసి వారిని గోలకొండ దుర్గమునొద్దకు గొనివచ్చెను. ప్రత్యర్థుల సైన్యమంతయు నమితోత్సాహముతో హైదరాబాదునకు సమీపములోనికి వచ్చెను. తానీషా, మహమ్మద్ ఇబ్రహీ మొనర్చిన దుర్మార్గము నంతయు నాలకించి యపజయము నిశ్చయమని భావించి సైనికుల శక్తియున్నవఱకు బోరుమని నియోగించి తాను ప్రాణభీతిచే దుర్గములోనికేగి దుర్గద్వారము లన్నియు మూయించి యఱచేతిలో బ్రాణములు పెట్టుకొని యుండెను. + +మువాజ్జం సైన్యము స్వేచ్ఛగా గోలకొండ దుర్గములోనికి గసుగందకుండ బ్రవేశించి ధనవంతుల గృహములదోచి స్త్రీల జెఱబట్టి యనేక దురంతములు గావించిరి. ఈదుర్మార్గములన్నియు స్వామిద్రోహియగు మహమ్మదు ఇబ్రహీము దగ్గరనుండి చేయించెను. రాజ మందిరములో బ్రవేశించి తానీషాను అంత:పురకాంతలను జెఱబట్టదలంచిరి గాని యప్పటికి సాయంకాలమగుటచే గోటభేదించుటకు బొద్దుచాలదని యాప్రయ \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0141.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ad6c90a9d7ee59d9032492e8dfaaf3c386f6ba4 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0141.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +త్నము మఱునాటి యుదయమున జరుపవలయునని నిశ్చయించుకొని శిబిరములకు జేరిరి. + +ఈ సంగ్రామమునకు ముఖ్యముగ బ్రాహ్మణు లగు నక్కన మాదనగారలు మంత్రులుగ నుండుటయే కారణమని పరిజనుల వలన విని యంత:పుర కాంతలు వీరభటులను దానిషాకు దెలియకుండ హంతకుల బిల్పించి వారి కనేక భూషణముల నొసంగి యక్కన్నమాదన్నగారల వధించి వారితలల గొనిరమ్మని యాజ్ఞాపించిరి. హంతకులు త్రోవలు గాచి దాక్షిణ్యశూన్యులై నిర్దోషులగు నక్కన్న మాదన్నగారల రాజద్వారము ముందు దునిమి యుత్తమాంగ లంత:పురమునకు జేర్చిరి. వెంటనే యంత:పుర కాంతలు ఖండితశీర్షముల నొక వెండిపళ్లెరములోనుంచి మువాజ్జమునొద్దకు బంపిరి. అక్కన్న మాదన్నలు వధింపబడగనే వీరావేశముతో మహమ్మదీయు లందఱు విజృంభించి గోలకొండలోనున్న బ్రాహ్మణుల నందఱను జెండాడి రక్తప్రవాహములచే దుర్గమంతయు గలుషితము గావించిరి. తానీషా మంత్రివర్యుల యొక్కయు బ్రాహ్మణుల యొక్కయు దుర్మరణమునకు విచారము నొంది చేయునదిలేక రెండుకోటుల రూపాయ లపరాధము నొసంగి మువాజ్జంతో సంధి గావించుకొనెను. మువాజ్జం సైనికు లాసంగ్రామములో గోలకొండనగరములో నాలుగైదు కోటులకు బైగా ధనము దోచికొనిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0142.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..075a1a743261ea91f58c35bd392411d783ae1a38 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0142.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +1686 సంవత్సరములో నౌరంగజేబు సేనలతో గుల్బర్గాకు బోవుచున్నటుల బ్రయాణమై యాకస్మికముగ గోలకొండను ముట్టడించెను. తానీషా తనబలము నతంయు వినియోగించి యేడుమాసములు పోరాడి యోడిపోయెను. ఔరంగజేబు తానిషాను బంధించి 1687 లో దేవగిరి దుర్గముమీద జెఱబెట్టెను. అతడా కారాగృహమునందె మరణించెను. + +అక్కన్న మాదన్నగారలు తానీషా సామ్రాజ్యమున క్రీ.శ. 1659 మొదలుకొని 1686 వఱకుండియుందురు. స్వామిభక్తి పరాయణులు సత్యప్రియులు నగు నీయాంధ్ర మంత్రివర్యు లకారణముగ జాతి ద్వేషపరాయణులచే వధింపబడిరి. అక్కన్నమాదన్నలతో గోలకొండ రాజ్య మంతరించెను. గోలకొండరాజ్య మష్టైశ్వర్యములతో నుంటకు నక్కనమాదన గారలు వినాశమగుటకు మహమ్మదు ఇబ్రహీము కారకుడు. అక్కన్న మాదన్నలు మరణించినను వారి చరిత్రము భారత జాతి యున్నంతవరకు సజీవముగ నుండ గలదు. అక్కన్న మాదన్న రచ్చనావడులు బెజవాడ కనకదుర్గాలయ సమీపమునను వారల సత్రము లను ప్రదేశము నందిగామ సమీపమున ముని యేటియొడ్డునను నేటికి దర్శనీయములుగ నున్నవి. అక్కన్న మాదన్నలు ధర్మసంస్థాపకులు. హిందూ మహమ్మదీయ సమ్మేళనమునకు వారు పాటుపడి దేశమాతకు బలి యొసంగ బడిరి. వారానాడు నాటిన బీజమె యిప్పటికి \ No newline at end of file diff --git a/Andhraveerulupar025903mbp/page_0143.txt b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7a4a8dc34a99a1c56037b34f76dcb4114839c04 --- /dev/null +++ b/Andhraveerulupar025903mbp/page_0143.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మహావృక్షమై దుర్భేదమై ఫలవంతమైనది. మహాత్ముల జీవితముల లోని ధర్మ రహస్యముల గ్రహించుటకు దివ్యదృష్టి కావలెననుట కీ యక్కన్న మాదన్నల చరిత్రమె ప్రమాణము. భద్రాచల రామదాసను పరమభక్తుని పవిత్ర చరిత్రము ఎఱుంగని యాంధ్రుడు లేడు. రామదాసు మొదటిపేరు గోపన్న. ఈయన అక్కన్న మాదన్నలకు మేనల్లుడనియు దానీషాకు జెందవలసిన ధనమును జేర్పక హరించుటచే జెఱసాలలో నుంచిరనియు నీయన భద్రాచలమున దాశీలుదారుగా నున్నప్పుడు రామాలయము గట్టించెననియు మనము వినియున్నారము. రామదాసు వంటి భక్తునకు మేన మామయగుట గూడ అక్కన్న మాదన్నల ప్రశస్తి కొక సాదనము. + +సంపూర్ణము. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/meta.json b/Bobbili_yuddam_natakam/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c03a3395ccce72547168a19aa3f0437f051e91b --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/meta.json @@ -0,0 +1,287 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 93, + "total_pages": 113, + "filename": "Bobbili yuddam natakam.pdf", + "pages": { + "4": { + "quality": 4 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 4 + }, + "29": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "32": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "36": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "46": { + "quality": 4 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "51": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "54": { + "quality": 4 + }, + "55": { + "quality": 4 + }, + "57": { + "quality": 4 + }, + "58": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "60": { + "quality": 4 + }, + "61": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "64": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "67": { + "quality": 4 + }, + "68": { + "quality": 4 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "74": { + "quality": 4 + }, + "75": { + "quality": 4 + }, + "78": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "80": { + "quality": 4 + }, + "82": { + "quality": 4 + }, + "83": { + "quality": 4 + }, + "85": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "94": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "107": { + "quality": 3 + }, + "109": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0004.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0004.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..530211551019ed85862f75cf9e4b3f52b6ad287f --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0004.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ఈ చిన్ని పొత్తమున-శీలసంరక్షణముకై కుసుమ సుకుమారముల నాత్మవపు పుల సగ్ని సాత్కరించువారును నిజ సదాచార మహిమచేత శాసానుగ్రహ సామర్థ్యము కలవారును అగు నర్థాంగలక్ష్ములచే విరాజిల్లుచు, నిజ బాహుపరాక్రమముచేత ఆసేతు వింధ్యాచలము జమీను లేర్పరించుకొని, మానముకై ప్రాణమును తృణముగా నొడ్డుచు, ప్రతాపరుద్రాది రాజాధిరా జాధిష్ఠక హిందూరాజ్య సంస్థాపకు లై క్షత్త్రధర్మౌ దార్య వెదుష్యను లచేత భీష్మ విక్రమ భోజులను మఱపించుచు, అనన్యవిషయ మై పరమశివునియందే వర్తించు నీశ్వరశబ్దమువోలె దొరశబ్దము అనన్యకుల నామసాధారణముగా తమకుల నామముతోనే సుఘటిత మై వెలుఁగొందు ప్రాభవముగల వెలమదొరలలో ఉదాహరణభూతు లైన బొబ్బిలి మహావీరుల పుణ్యచరిత్రనము - కీర్తింపఁబడినది. + +ఇక్కథకు ఆకరములు రెండు సులభములు. పెద్దాడ మల్లేశకవి “పాటయు, రంగ +రాట్చరిత్ర మను పద్యకావ్యంబును, ఇందు రెండవది కావ్యమార్గమున మెఱుఁ గెక్కి_ యున్నను; రసనిష్యందంబున పాటకు ఈడు mక యున్నది. + +ఈముద్రణమున మూలగ్రంథము అచటనచట ఇంచించుక మార్పులంబొరసినది. + +________ + +మాతాతగారి, బ్రహ్మశ్రీ వేదము వేంకటరాయశాస్త్రీగారి, యీ నాటకమునకు ఇప్పటికి పదునెనిమిదేండ్ల ప్రాయము అయినది. శ్రీతాతగారు, దీనిని పలుమార్లు దమ శైక్షులచే బ్రదర్శింపించుచు ఆయా ప్రదర్శన కాలములయందు తమ చిత్తమునకు రసము అందునట్లుగా మరల మరల అచటనచట మార్చుచు తుదకు యిపుడు గ్రంథము ముద్రితమైయుండు ఉత్కృష్ట స్వరూపమునకుం దెచ్చి పునర్ముద్రణోచితముం గావించి యుండిరి. ఆయా సవరణల నెల్ల శ్రీ తాతగారు కావించిన రీతినే యిందుగానించి ఈ ముద్రణమును నెఱవేర్చినాఁడను. బాలుఁడను అజ్ఞుఁడను నగు నా చేతిలో నేవేని పొరబాటు లుప్పతిలిన ప్రాజ్ఞులగు పెద్దలు వానిం దెలిపి ఆనుగ్రహింతురేని వానిని దిద్ది గ్రంధమును చక్కఁజేసికొందును. + +1 - ఆగష్టు - 1934. + +ముత్యాలపేట, మదరాసు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0005.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92ab49ce0b46a944d34d745c06e4528a71b49401 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0005.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గోలకొండ నైజాముగారు ఉత్తరసర్కారులలో జమీన్దారులవలన కప్పము తండు మని ఫ్రెంచివారి సేనాపతిని బుస్సీదొరను నియమించి, ఆతనికి అతని ఫ్రెంచి దండునకు దోడుగా గొప్ప గోలకొండ సైన్యము నిచ్చి, హైదర్జంగు అనువానిని దివానుగా నేర్పరించినారు. వారు వచ్చి రాజమహేంద్రవరముకడ విడిసి ఉత్తరమందలి జమీన్దారులకు తెలిపినారు. వెంటనే విజయనగరము నేలు విజయరామరాజు బూసీ దర్శనమునకు వచ్చెను. బొబ్బిలి జమీనును హరింపవలయు నని ఎప్పుడును కోరుచుండువాఁడు విజయరామరాజు గోలకొండవారి హర్కారాలకు లంచమిచ్చి వారు బొబ్బిలి రంగారాయనికై తెచ్చిన జాబును ఆయనకు చేరనీక ఆపివైచెను. అందువలన మొగలాయీల రాక తెలియక బొబ్బిలిదొర రాజమహేంద్రవరమునకు బూసీబేటికి రా లేదు. రాజు మొగలాయీల బేటికి రమ్మని రంగారాయనికి తాను జాబు పంపినట్లును, గర్వాంధుఁ డై యాతఁడు రానియట్లును బుస్సీని నమ్మించి, ఆయహంకారము నడంచుటకై వారు బొబ్బిలిని కొట్టవలసినట్లును, రంగారాయఁడు నిరంతరము తనకు ఉపద్రవములు చేయుచుండుటవలన తాను తన పేష్కస్సును ఇయ్యలేక పోయి నట్లును ఇప్పుడు వారు ఆతనిం గొట్టి యాతని జమీనును తన కిత్తురేని రెండు జమీనుల పైకమును నిలువలతో గూడ సమస్తమును తానేకట్టునట్లును, వారి నొడంబఱిచెను. ఆ ప్రకారము నెఱవేర్చునందులకై బుస్సీకి తెలియనీయక లక్షవరహాలు హైదరుజంగునకు లంచము ఇయ్యనొప్పుకొనెను. + +బొబ్బిలివారు ఈవృత్తాంతము నేమియు నెఱుంగక 50 పెండ్లిండ్ల మహోత్సవములో మునింగి యుండిరి. రాత్రి కోటలో ఊరేగింపు ముగియుచుండగా, తెల్లవాఱఁ బోవుచుండగా, ఊరి బయట రాజును మొగలాయీలును ముట్టడి ముగించిరి. పగలు రాయబారములు. బూసీదూత వచ్చి రంగరాయని దర్శించి హైదర్జంగుమాటగా, తత్క్షణమే వీరు నౌబత్తును మాన్పవలసినట్లును, జాముసేపులో, కోట వెడలి పాలకొండకు పోవలసినట్లను తెలిపెను. వీరు అందులకు అంగీకరింపక బదులు రాయబారము పంపిరి, వీరి రాయబారిని హైదరు లోనగువారు తిరస్కరింపఁగా నాతడు అడ్డ మయినవారి నెల్ల తెగనఱకుకొని కోటకు వచ్చి తన పోక ఫలింప దాయెనని రాయనికిం జెప్పెను. అది మొదలు యుద్ధ నిశ్చయము, బొబ్బిలివారి సన్నాహము. ఆరాత్రి 12 గంటలప్పుడు \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0006.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14bbbf54567fc07c933ea2658bc7a52712f40134 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0006.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +కోటఁ గూల్చుటకు మొగలాయీల యారంభము. ఘోరయుద్ధము. కోమటి చెలువలు సయితము వైరులను బురు జెక్కనీయక పోరిరి. వెలమలు తెలగాలు బలిజెలు ఆయా బురుజులందు వైరులం జొరనీయక ప్రాణాంతము పోరాడిరి. పరాసులు ఈ బొబ్బిలి గడ్డలోని వీరుల పరాక్రమమునకు ఆశ్చర్యపడిరి, పలువురు మడిసిరి, అవశిష్టులు బురుజులం బట్టిరి. + +ఈ సమయాన రంగరాయని తమ్ముడు వెంగళరాయఁడు కోట వెలువడి మొగలాయీలతో పోరి మడిసెను. ఇంతలో నిట మొగలాయీలును కోటను పలు పడగొట్టిరి. వారు లోనజొత్తు రనియు, శేషించియున్న పురుషులు మడిసిన యనంతరము ఆవైరులవలన తమకు మానరక్షకు లుండ రనియు, తలంచి, ఒక్కుమ్మడి వెలమదొరసానులు (పెండ్లికొమారితలును) తెలఁగాస్త్రీలు లోనగు ఘోషావర్ణముల మానవతులు వారి వరవుడులును కోటలోని యాఁడుఁబురుగెల్ల ఆబాలావృద్ధము పొడుచుకొని చచ్చిరి, తమ భర్తలచే నిహత లయిరి, చిచ్చుల జొచ్చిరి. కుమారులు తల్లులం జంపిరి, శిశువులను తండ్రులు కెడపిరి. + +ఇట్లు గోహారయిన వెంటనే రంగారావు కోట వెలువడి మొగలాయి డేరాల మీఁదికి పోయి దుమికి, వీరలోకభయంకరముగా పోరి, జీవముతో వైరులకు పట్టువడక, సంధి కొడంబడక, అవయవములు ఆయుధహతులచే లుప్తములు కాఁగా కాఁగా సూర్యోదయ సమయమున వీరస్వర్గము నలంకరించెను. + +ఈతనికుమారుని శిశువును చినవేంకటరాయని పినతల్లికడకు సామర్లకోటకు కొనిపోవుచు దాది యీ మొగలాయీలకు పట్టువడెను. బుస్సీదొర ఆశిశువును తగిన రక్షకపరివార మిచ్చి సామర్లకోటకు పంపెను. + +ఈవృత్తాంత మెల్ల తెలియుడు రాజాము ఠాణాలో నున్న తాండ్ర పాపారాయఁడు రంగారాయని బావ, తనదివాను మిరియాలసీతన్నతోఁ గూడ, బొబ్బిలికి వచ్చి రాత్రిడేరాలో నిద్రితుని విజయరామరాజును నిద్ర లేపి, బొబ్బిలిరాణి మల్లమ్మదేవి పలికిన శాపముప్రకారము చిత్రవథ గావించి, తాను పొడుచుకొని చచ్చెను. + +పిమ్మట సామర్లకోట నీలాద్రిరావు చినవేంకటరాయని నైజాముగారి దర్శనమునకుం గొనిపోయెను. ఈ లోపల ఉత్తరసర్కారు ఇంగ్లీషువారి ఏలుబడి లోనికి వచ్చినందున నైజామువారి సిఫారసుచేతను ధర్మ్యమగుటచేతను మదరాసు గవర్నమెంటు వారు బొబ్బిలి సంస్థానమును చినవేంకటరాయని వారికి జమీనుగా నొసంగిరి. + +_____________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0007.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac3e9e0f20e422d36fcb73301c01e7403cc623cd --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0007.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +సూత్రధారుడు. +పారిపార్శ్వికుఁడు. +పూసపాటి విజయరామరాజు, లేక, కళింగరాజు, లేక, రాజు - విజయనగరము రాజు, క్షత్త్రియుఁడు. +౨ హర్కారాలు. + గుండాల అప్పన్న (పంతులు,) రాజుగారి కార్యస్థుఁడు. +౪ సామంతరాజులు - రాజుగారి సర్దారులు. +మంత్రి - ... మంత్రి. +బూసీ - గోలకొండ నైజాముగారి ఫ్రెంచి సేనానాయకుఁడు; ఈ రణము సర్వాధికారి. +హైదరుజంగు - బూసీకి దివాను. +౨౪ గోలకొండ సర్దారులు. +నీలాద్రిరాయఁడు - సామర్లకోట జమీన్దారు, పిఠాపురము దొర. +సుబ్బన్న, రామయ్య, భీమశంకరము, సోమన్న, పొర్లు బ్రాహ్మణుఁడు, వెంకన్న - బొబ్బిలిలో పెండ్లి సత్త్రభుక్కులు, భూరికి వచ్చినవారు. +వేగులు - రంగారాయనింగారికి బయటి వృత్తాంతములు నివేదించువారు. +రంగారావు, లేక, రంగారాయనింగారు, లేక, రంగారాయఁడు - బొబ్బిలి జమీన్దారుఁడు. +వెంగళరావు - రంగారాయని తమ్ముఁడు. +ప్రతీహారి - రంగారా యాస్థాన దౌవారికుఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0008.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e4e6986b63c01b4c689e6988ef58d05f0829228 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0008.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +వేదాంతి, శాస్త్రి, జోస్యుడు, విద్యార్థి, కవి, మాంత్రికుఁడు - బొబ్బిలిలో పెద్దచెఱువు స్నానఘట్టమునకు వచ్చిన బ్రాహ్మణులు. +ధర్మారావు - రంగారాయని బావమఱఁది. ఆతని దివాను. +హసేనాలి - గోలకొండవారి రాయబారి. +రాయనివారి సభ్యులు. +రామయ్య - రాయనివారి కరణము. +వేంకటరంగారావు, లేక, చిన్న వేంకటరాయఁడు - రంగారాయని కుమారుఁడు, బాలుఁడు. +౮ బొబ్బిలి దళవాయులు. +పడవాలు రామయ్య, ముత్త్యాలపాపయ్య - బొబ్బిలి దళవాయులు. +అప్పఁడు, సన్నాసి, కుఱ్ఱవాఁడు - బొబ్బిలి పౌరులు. +౪ పౌరులు. +౭ కోమటి చెలువలు. +దౌవారికుఁడు - బుస్సీ డేరాకడ కావలివాఁడు. +ముసేపనాల్ - బొబ్బిలికోటను కొట్టిన సర్దారుఁడు. +౪ సర్దారులు - బుస్సీక్రింద సేనాపతులు. +లాలి. - ఒక ఫ్రెంచిసర్దారుఁడు. +౪ నివేదకులు - బుస్సీకి యుద్ధవృత్తాంతమును ఎప్పటి కప్పుడు వచ్చి చెప్పుచుండువారు. +కింకరుఁడు. - విజయ రామరాజుగారి సేవకుఁడు. +సేవకులు. - బుస్సీదొరగారి నౌకరులు. +చెలికానివెంకయ్య. - రాయనింగారి బంధువు. +జక్కఁడు. - వెంగళరాయని తైనాతువాఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0009.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97c893ff938411e05cf625114131e870dc591950 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0009.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +౫౦ పెండ్లికుమారులు. - వెలమదొరలు. +(బొబ్బిలివారి) నౌకరులు. +(గోలకొండవారి) నౌకరులు. +వెట్టినాయకుఁడు, ౪ వెట్టివాండ్రు, చాటింపు వెట్టివాఁడు - బొబ్బిలివాండ్రు. +తాండ్ర పాపయ్య. - రంగారాయని బావ. +మిరియాలసీతన్న. - పాపయ్యకు దివాను. +(మొగలాయీ) దండు. +(మొగలాయీ) సిఫాయి. +చల్లారాముఁడు. - విజయరామరాజుగారి పాదము లొత్తు సేవకుఁడు. +నైజాము. - గోలకొండ ప్రభువు. +టోగ్రాలి. - వారి వజీరు. + +నటి. +బ్రాహ్మణి. - భూరికి సంతర్పణలకు వచ్చి నట్టిది. +చంటిపిల్ల. - బ్రాహ్మణి కూఁతురు. +మల్లమ్మ దేవి. - బొబ్బిలిరాణి. +వేంకటలక్ష్మి. - బొబ్బిలివారి పెద్ద దాసి. +సుందరమ్మ. - రంగారాయని కూఁతురు. (ఒకపెండ్లి కూఁతురు) +౪౯ పెండ్లికూఁతులు. +అవ్వ. - బొబ్బిలిరాయనింగారి పౌరోహితునిభార్య. +కామాక్షి. - ఒకదాసి. +కమలాక్షి. - ... +పేరఁటాండ్రు. - బొబ్బిలిలోని విప్రపురంధ్రులు. +౨ వేగు యువతులు. + +____________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0010.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73f78af04f0c892915668a756ce55305f53d7b96 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0010.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +శా. శ్రీనాథుం డిలకున్ భరం బుడుప నాజిం బెట్టుడున్, దాన, వీ + రానీకంబు లుర:క్షతాధ్వమున డాయన్ డూయ, నెవ్వాఁడు క + న్గో నౌఁ దేనియప ట్టొకో తితఉ వొక్కో నాఁగ, శర్మార్థి యా + భానుం డేనవజార్జి లోకపతి సర్వశ్రీయుతు న్జేయుతన్. + +చం. కరమున శూలు, నెన్నుదుటికంటను గీలి, సిగన్ భపాలి, యం + బరమునఁ జూళి, భిక్షఁ గొనుపాత్రమునం గకపాలి, మేన సుం + దరతమకాళి, భూషణగణంబున వ్యాళి, జడం బ్రియాళి, కం + ధరమున క్ష్వేళి,యై కరుణ స న్గనువేలుపుమిమ్ముఁ బ్రోచుతన్. + +________ + +సూత్రథారుడు. - (ప్రవేశించి) మారిషా, త్వరగా రమ్ము. + +పారిపార్శ్వికుఁడు. - (ప్రవేశించి) ఇదుగో వచ్చినాను బావా. + +సూత్ర. - ఇప్పుడే ఈయార్యమిశ్రులమ్రోల బొబ్బిలియుద్ధము నాడవలయును; నీవు పోయి పాత్రవర్గమును హెచ్చరింపుము. + +పారి. - అబ్బబ్బ ! బొబ్బిలినాటక మంటే నాగుండెలు తల్లడిల్లి నావొళ్లు జల్లు మంటుంది బావా. మరొకనాటకం ఆడరాదా? + +సూత్ర. - [పరిహాసముగా] అంతటి బంటవేని విజయరామరాజు వేసము వేసికోరా. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0011.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed251692cb0b3d58c69ded14357f78d89faaeb46 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0011.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పారి. - [మొగము చిట్లించుకొనుచు] తాండ్ర పాపయ్యవేసాన వొచ్చి 33 పోట్లు లెక్కపెట్టి పొడిచి చంపడానికా? + +వ్సూత్ర. - [పారిపార్శ్వికునిం బోనీక పట్టుకొని] కాదురా మూర్ఖా. మనకు కీర్తివలయునేని దానినే ఆడవలయును. ఏల యన? + + ఆ. తప్పు లెల్ల నడఁచి యొప్పులు గురియించు + రంగారావుకీర్తి రంగమందుఁ, + బాప మడఁచి యిష్టఫలము లానఁగఁ జేయు + పారిజాత పాదపంబు కరణి. ౧ + +పారి. - నా కక్కరలేదయ్యా. (స్వగతము) ఇందులో యే వేసం వొచ్చినా నాకు మధ్యలో డింకకొట్టేదిగానే వొస్తుంది. + +[అని తటాలున విడిపించుకొని నిష్క్రమించును.] + +సూత్ర. - ఔరా, ఎంతమూర్ఖుఁడు ! [కోపముగా నేపథ్యమువైపు చూచి] ఆర్యా, ఇటు రమ్ము; నీవు పూనుకోక ఈపనిగాదు. + +నటి [ప్రవేశించి] - కోప మెందులకు ఆర్యపుత్రా? + +సూత్ర. - నీతమ్ముడు ఇపుడు అమాంతముగా నాపుట్టి ముంచినాఁడు. ఈయార్యమిత్రులమ్రోల బొబ్బిలియుద్ధమునాడి మనవైరులకు చెంపపెట్లు వేయింపవలసియుండగా వేసమువేయక పరారి యైనాఁడు! + +నటి. - వానితో నేమి ఆర్యపుత్రా? మీతమ్ములు లేరా; నేను లేనా? కోపము మాని ప్రకృత మానతిమ్ము. మన మాడవలసిన బొబ్బిలినాటకము ఎవరు కావించినది? + +సూత్ర. - శ్రీమద్వేంకటగిరి సింహపీఠాధిష్ఠాతృ శ్రీ శ్రీరాజగోపాలకృష్ణయాచేంద్రమహారాజ నిరంతర బహూకృత శ్రీమద్వేదాన్వవాయ వేంకటరాయ శాస్త్రి గారు కావించినట్టిది. + +నటి. - అదే? + +సూత్ర. - అదే. + +నటి. - బలే ! బలారే ! అది మనపాలిటి కల్పవృక్షము గదా ! మఱి నే నరిగి పాత్ర వర్గమును సిద్ధపఱిచెదను. [అని పోనుంకించును. + +సూత్ర. - పోకుము. ఈయార్యమిశ్రులు నీశరద్గీతమును వినుటకుంజెవులూరు చుం గనుపెట్టుకొని యున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0012.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc11a81bb01974c2e94414de1ed6b79aa618799b --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0012.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +నటి. - అటయినఁ బాడెదను. + + వచ్చెఁ జెలియ, యంచ లులియు వాసరంబులే + చెచ్చెర వికసిల్లు కల్వ శ్రీసరంబులే. వచ్చె .... + +సూత్ర. - [స్వగతము] ఆహా ! యేమిపాటరా దీనిది! ఈనాటకమువలన మరల నాకీర్తి పర్వి నావైరివర్గమునకు పెద్దలచేత చెంపకాయ లగును. నిశ్చయము. నిశ్చయము. + +హా ఆలాంటిచెంపపెట్లు మేము దప్ప మరెవ్వరూ యెప్పుడూ తిని వుండరు మహాప్రభో, వీరభద్రుడి చేత దక్షప్రజాపతి సమేతూ తినివుండడు ! + +సూత్ర. - [ఱిచ్చవడి] ఏమి యీ విఘ్నము ! [మరల భేరీకాహళములు మెరయును ఆలోచించుట నభినయించి] - వహవ్వా వహవ్వా ! ఎంతమంచి యుపశ్రుతి ! ఆ వాద్యధ్వానములవలె మనకీర్తి వ్యాపించి, ఆమొఱ్ఱవలె మనవైరులకు చెంపపెట్లగు ననుట ! అవునుగాని ఈయడావుడియంతయునేమి ? [నిర్వర్ణించి] ఓహో యిపుడే మహాపరివారముతో విజయనగరాధీశ్వరులు మన్నెసుల్తాన్ బహద్దరు విజయరామరాజుగారు గోలకొండవారి సేనాపతి బుస్సీదొరగారిబేటికి, ఎదుట సానిమేళాలతోఁ గూడతరలి, ఈదారినే వచ్చుచున్నారు. అమొఱ్ఱ ఈగుంపులోనిదే కావలయు. ఈవఱదలో తగుల్కొనక తప్పించుకొనిపోవుదము రమ్ము. + +_____________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0013.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d97ee2941c609c1dd9344758d77ed03974c3a7eb --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0013.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +రాజు. - [స్వగతము] ఈమాఱు నాకు విజయము కలిగి నావిజయరామ నామము సార్థము కావలయును. + +హర్కారాలు. - [రాజునెదుటికి చొచ్చి] ఏలినవారి హర్కారాలముమేము? మామొఱ్ఱ ఆలకించరేమి మహాప్రభో మాయేలినవాడా! ఆలాంటిచెంపపెట్లు (ఇత్యాది.) + +రాజు. - [కని విని,] అప్పన్నా, ఏమి ఆదిలోనే యీ యపశకునము. ఎవరువీరు? + +అప్పన్న:- [జనాంతికము] మహా ప్రభూ, వీరు ఏలినవారి యానతిచేత [తన్ను నిర్దేశించుకొనుచు] ఈనౌకరుచేత తయ్యారయిన మనవేగులు. ఇటనుండి బొబ్బిలికి ప్రకాశముగా హర్కారాలుగా తరలి, విజయనగరము దాఁటఁగానే వేగులుగామాఱి, అచటి వృత్తాంత మెల్లం గని, మరల హర్కారాలుగా, ఇట మాఱి, ప్రవేశించినారు. వీరు బుస్సీయెదుట రాయనిమీఁది మన ప్రయోగమునకు మిక్కిలి సాధనభూతు లగువారు. + +రాజు. - [జనాంతికము] బళి బళీ! అప్పన్నా? నీవోయి మమ్ముఁ గొలువ నేర్చినవాఁడవు ! మంచిది, వీరియొద్దికం గనియెదఁగాక. [ప్రకాశము] ఎవరురా మీరు? ఏల మామ్రోల నిట్లు మొఱ యిడెదరు? + +హర్కారాలు. - మహాప్రభూ, మేము ఏలినవారి జాబులు బొబ్బిలికి రంగారాయనింగారికి తీసుకొవెళ్లిన హర్కారాలమండి. మమ్మల్ని అక్కడ తన్ని చెంపకాయలు కొట్టి వెనకకి తగిలేసినారండి. + +రాజు. - [హర్కారాల నుద్దేశించి] ఏమిరా, మీరు జాబు వారికి ఇచ్చినారా లేదా? + +హర్కా. - ఏలినవారిజాబు లని చెప్పఁగానే, వారి తమ్ములు వెంగళరావుగారు పెరుక్కొని చింపి పారేశి మమ్మల్ని నోరు తెరవనీక పీక పట్టుకొని తన్ని చెంపలు వాయించి తగిలేశినారు మహాప్రభో. - "ఆలాంటిచెంపకాయలు" ఇత్యాది. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0014.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3ad2acaf1646affdaa409ee69f8b64a084a613e --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0014.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +రాజు. - [ఆత్మగతము] చక్కఁగానే తయ్యారు చేసినాఁడే అప్పన్న ! [ప్రకాశము] హా ! ఏమి దీమసము ! ఏమి దీమసము ! [అప్పన్నతో, జనాంతికము] మఱి పరాసులరాక అక్కడవారి కే మయిన తెలిసిన ట్లున్న దేమో కనుంగొనుము. + +అప్పన్న. - [జనాంతికము] నే నప్పుడే విచారించితిని. తెలిసినజాడ లేదఁట మహాప్రభూ. + +రాజు. - [స్వగతము] అది నాప్రయోగమునకు కర మనుకూలము. [అప్పన్నతో జనాంతికము] కోటలో పెండ్లిండ్లు ఎట్లున్నవో కనుఁగొంటివా ? + +అప్పన్న. - [జనాంతికము] ఏఁబది పెండిండ్లు జరుగనున్న వఁట. + +రాజు. - [అప్పన్నతో జనాంతికము] తాండ్రపాపయ్య బొబ్బిలికివచ్చినాఁడా? + +అప్పన్న. - [జనాంతికము] పాపయ్య పితూరీలు అణఁగఁగొట్టుటకు రాజాములోనేయున్నాఁ డట. + +రాజు. - [వికటముగా నటు నిటు పరిక్రమించుచు, ఆత్మగతము] బళీ, అక్కఱకు వచ్చినవి రాజాముసీమలో నాచేయించిన పితూరీలు ! పితూరీదార్లకు సాయముగా నేఁ బంచినరాణువ అక్కడ చాటున మాటున కావలసినంత యున్నది. కనుక ఆపితూరీలు రావణాసురుని తలకాయలే అగును. ఇతఁడు బొబ్బిలికి రాఁజాలఁడు. ఎట్టకేలకు వచ్చె నేని అంచెలమీఁద వచ్చి, ముడులు పడఁగానే, అంచెలమీఁదనే మరలును. [ఆలోచించి, హర్షముతో] వహవ్వా ! బుస్సీ బేటికి రంగారావు రామి నాకు దేవుఁడు ఇచ్చినవరము. నాకార్యసిద్ధికి ఇదియే బీజము. దుస్సీ హైదరులను ఇతనిపైకి ఎసకొల్పుటకై నాచేసిన సంకల్పము నెఱవేఱినది ! ఇతఁడు లేనందున నాయిచ్చవచ్చినట్లు వారికడ నితనిని కొంకులు నఱకెద. ఎంత లంచ మైనను ఇచ్చి వారిచే ఈవెలమలను రూపు మాపించి, మా యానందరాజునకు బొబ్బిలి పట్టము గట్టించుకొనియెద. [మహౌద్ధత్యముతో] నేను ఈబొబ్బిలిమీఁద \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0016.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fba7cfbf6b596a56641b8133c8ab64fbbe53bc88 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0016.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +హైదరు. - మహారాజావారు మంతిరి సామంతుల్తోకూడా డేరా లోపల్కి రావచ్చును, బూసీదొరగారు కచేహరియై యున్నారు. (అందఱును పరిక్రమింతురు. + +[అంతట బూసీ యథానిర్దిష్టముగా ప్రవేశించును.] + +హైదరు._వారే బూసీ ధొరగారు. + +రాజు,_సలాము బూసీగారికి; సలాము వారిసర్దారులకు + +[బూసీ ప్రభృతులు లేతురు.] + +బూసీ_[టోపీ యెత్తి] సలాము మహారాజాగారికి, + +సర్దారులు_సలాం మహారాజాగారికి. + +సామంతులు_సలాము మూసాబూసీగారికిని వారి సర్దారులకు, + +బూసీప్రభృతుల-సలాము మహారాజాగారి సర్దారులకు. + +[రాజుకనుసన్నను పరివారజనులు బూసీ యెదుట నజరు లుంతురు: వానిని బూసీ పరికించును.] + +హైదరు_మహరాజాగారు వారి సర్దార్లు అందరూ కూర్చండవాలా. + +[అందఱును కూర్చుందురు. + +రాజు-[బుస్సీతో] తమ సర్దారుల నామధేయ విక్రమాదికముల వినం గుతూహలపడుచున్నాను. + +బుస్సీ-మన్నె సుల్తానువారికి మన సర్ధారులను తెలుపుము హైదరుజంగు బహద్దర్. + +హైదరు - [ఒక్కొక్క_రిని నిర్దేశించి చూపించుచు] వీరు సిద్దీబిలాల్, కల్బర్గీ కొట్టినవారు. వీరు మూసేపనాల్, మరాటిభూములకి హతాహతం చేసినవారు. వీరు హుసేన్‌ఖాన్, ఆర్కాటికి కొట్టినవారు. మఱి వీరంతా ఏద్పడితే అదీ కొట్టినవారు. + +బూసీ-మన్నెసుల్తానుగారి సర్దారులను ఒకరొకరినిగా మేము తెలిసికోవలయును. + +[రాజు మంత్రివైపు చూచును.] + +మంత్రి- [ఒక్కొక్కరిని సిర్దేశించుచు] వీరు గొలగొండ యెఱ్ఱభూపతిగారు; వీరు కిమిడి నారాయణదేవుగారు? వీరు అట్రగడ్డ హరిశ్చంద్రుఁడు గారు; వీరుమాడుగుల లింగారావుగారు; వీరు వంకమీసపు భూపతిరాజుగారు; + +బుస్సీ.- మఱి మనము కూడిన పని జరిగింతమా ? + +రాజు,-ఈపహరాలు దాఁటి తమ దర్శనము చేసికొనునప్పటికే మా సని మోడి యెత్తుట యైనది. ఇకను మాభాగ్య మెట్లున్నదో ? మా యేలినవారు గోల \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0017.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c16b8f5c1364841aa310c43620f98dbaccf0596 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0017.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +కొండ పాదుషావారు మమ్ము బుస్సీదొరగారు హైదరుజంగుబహద్దరువారు యీరెండు కన్నులతో చూచుచున్నారు. + + ఆ. చల్లచూడ్కి మీరు సాఁచిన మామీఁదఁ + బాదుసాహి మాకు భద్ర మొసఁగు. + వేఁడిచూడ్కి మిారు వెట్టిన మామిాదఁ + బాదుసాహి మాకు భయ మొసంగు. + +అ ట్లగుటంబట్టి : - + + శా. అప్రత్యక్షునిఁ బాదుషాహరి నెదన్ ధ్యానించి, మీకుం దదీ + య ప్రత్యక్ష పరార్ధ్య మూర్తులకు మాయర్చల్ సుతుల్ భ + క్షిప్రానుగ్రహకాంక్షచే ముడుపులున్ జెల్లించి, నిర్భీతి పూ + ర్వ ప్రాకామ్య వరంబు వేఁడెదను వీరవ్యాఘ్రలారా మిము + +ఇచ్చట మాకు శుభసూచకములు కలిగిన నచ్చట మాకు శుభమే. + +బుస్సీ. - మావలన నేమున్నది ? తమ భాగ్యమునకు గోలకొండ నిజా చిత్తము. + +హైదరు - మేం వారి హుకుం నెరవేర్చే నౌఖర్లము. మాపని మీకీ తె వారికీకోషం. + + పై కాము కట్టానీ పందాలకీ కర్కర్ నర్కీ కుప్పల్ కూ + మాపనీ నర్కీ కుప్పల్ కూల్చడం. + కళ్కళ్కళ్లాడేటి గ్రామాల్కి పట్ణాల్కి మల్మల్మ ల్మాడ్చెయ + మాపనీ మల్మల్మ ల్మాడ్చెయ్యడం. + కోటల్కి ఫిరంగీ యేటూలు దూటించి పాటీనేలల్ శెయ్య + మాపనీ పాటీనేలల్ శెయ్యడం. + దుర్గాలకీ పట్టి పుర్గు లేక కొట్టి గిర్గిర్గిర్ దొర్లించడం- + మాపనీ గిర్గిర్గిర్ దొర్లించడం. + లూటీల్కితీస్కెల్లి యేటేట గోల్కొండ్లో కోటెత్తుపోగొయ + మాపని కోటెత్తు పో గొయ్యడం. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0019.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0094d2ba27b5787390a1083037cd9f634e96193 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0019.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మీకు లోఁగని మాసటీలను మేము కొట్టుట సేవ యౌ; + మాకు లోఁగని వారి మీరును మట్టుపెట్టుట బీర మౌ; + మీకుఁ జాగిన, వానిపైకము మీరుపోరి గ్రహింపుఁడీ; + యా కరాళుఁ దొలంచి మానతు లందుఁ డందుఁడు కప్పమున్. ౯ + +అట్టిసాయము చేయుటకు మీరు సమకట్టరేని, కప్పము చెల్లింపుమని నిక్కచ్చి చేయుదురేనియు, తల్లిసంస్థానము నెదిరించి పోరువారము గాము గావున, మీసంస్థానమును మీకు వదలి, మేము కాశికిఁ పోఁదలంచుకొని యున్నాము మావిన్నప మిదియ. అటుపైని తమచిత్తము. + +బుస్సీ. - ఏమి హైదరుజంగు ? మహారాజుగారు ఇట్లు పలుకుచున్నారు ? + +హైదరు. - ఎవరు మహారాజా ఆనాగేంద్రుడు ? మన్నెసుల్తాన్ వారి తాలూకాకీ కొల్లగొట్టేవాడు, తగలబెట్టేవాడున్ను? + +రాజు. - బొబ్బిలి రంగారాయఁడు. + +బుస్సీ. - మీరు అతనితో సఖ్యమునకైన అతనిని దండించుటకైన, ప్రయత్నము చేసినారా ? + +రాజు. - చేసితిమి, ఏడుమాఱులు మేము అతని బొబ్బిలికి పోయి యుంటిమి. + +బుస్సీ. - అంతట ? + +రాజు. - ఏడుమాఱులును బేటికి రాక మమ్ము బొబ్బిలినుండి విజయనగరము దాఁకను బాఱఁదోలినాడు. మేము పరారిచిత్తగించునప్పుడు, దిగంద్రొక్కి వచ్చిన వట్టిపల్లకి మాకోట దర్వాజాకడకు తన బోయీలచేతఁ బంపినాఁడు. ఒక్కొక్క మాఱును మాయేనుఁగులను, లొట్టిపిట్టలను, గుఱ్ఱాలను, అనేకములను హరించినాఁడు. + + సీ. *మామీఁద నతఁ డెంత మత్సరి యైనను, + విసువక సంధికై వెండి మేము + మారాజబాంధవు మాన్యునిఁ బంపంగ, + రాయఁ డాతనిఁ జేన రాటఁ గట్టి, \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0020.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c71c3bee02c86d1fcedd24933f3e8b129a52588 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0020.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +మాదం డతనిమ్రోల మాయించి, యాతని + మెడఁ గోసి, కననీక మేకుఁ జొనిపి, + దిసమొల గావించి, కసవుగోణం బిడి, + మోమున ఱొమ్మునఁ బొట్టమీఁద + + తే. వీఁపునం బట్టెనామాలు వెట్టి, శవము + నందళంబునఁ గూర్చున్న యట్లు కట్టి, + విజయనగరంపు నడివీథి వింత లడరఁ + బగలె మాదేవిడీఁ జేర్పఁ బంపినాడు. ౧౦ + +ప్రకృతము వారి రాజాముఠాణామీఁదికి మేము దండు పంపినారము. మేము అటకు తరల నుండఁగా అచ్చటకి వారి దళవాయి తాండ్రపాపయ్య పోయినాఁ డని తెలియవచ్చినది. అంతట రాజాముదాడి మాని బొబ్బిలిమీఁదకే స్వయముగా తరల నుంటిమి. ఇంతలో మీకబురు రాఁగానే మీబేటికి వచ్చితిమి. + +హైదరు. - తాండ్ర పాపయ్యకీ కోషం తమరు దాడీయెందుకీ మానినార్? + +రాజు. - తాండ్రపాపయ్య పేరు విన్న, వైరుల కెల్ల సింహస్వప్నము. అతఁడు చొచ్చెనా, యెదిరిదండు పులి చొచ్చిన గొఱ్ఱెలమందయే. + + క. ఉండును రాయనినేనిన్ + భండానం దొడరువాఁడు; పాపయ్యను మా + ర్కొండు నను వీరుఁ గానీ + దండును గానీ సృజింప ధాతయుఁ దలఁకెన్. ౧౧ + +బుస్సీ. - ఏమి, మహారాజా, మీరు అతనిని పొగడువిధము చూడఁగా, మీసంస్థానమును అతనివలన బట్టుజాగీరుగా ననుభవించుచున్న ట్లున్నది గాని, గోలకొండవారిక్రింద జమీను ఏలునట్లు అగపడలేదే1 + +రాజు. - ఏల; త్వరలో మీకే తెలియును, చెంతకు వచ్చితిమి గదా? + +హైదరు. - షరే గాని, రంగారాయడికి వేయి తల్కాయలా యేమి? ఇతనేమిరాకాశిమన్నీ డా? మన్సీ కాడా? మీ రావణాశురుడు వున్నాడే, రాముడి బీబీకి పకల్డేవు చేసినవాడు, వాడికి వాడితో గుణాకరించి, ఆవొచ్చిం దాన్కి, మల్లీ వాడితో గుణించి, చేసినాడా మీభ్రమాదేవుడు వాడ్కి? + +బుస్సీ. - అతఁడు ఏల మాబేటికి రాలేదు? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0022.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..76bda215b052e45226f469d175a7b3afd2313c18 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0022.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +హర్కా. - తర్వాత రంగారాయనింగారు "ఏమిరా పరాసులూ, కరాసులూ, బూసులూ, పిసాసులూ, వచ్చినా రని మమ్మల్ని బెదిరిస్తా రంట్రా మీరు? ఇలాంటి బూసులకు మేము భయపడ మని చెప్పరా. ఇలాంటివి వొకటిగాదు వందలువందలు జంగుబిల్లులు మా అడవినిండా వున్నా యని చెప్పండ్రా. మరాటిభూములని కొట్టినా రంట్రా? కాదురా, బొబ్బిలిజ్వరానికి, మరాటిమొగ్గలు కషాయం పెట్టుకొన్నార్రా. వాళ్ల బేటికి మమ్మల్ని పిలవడానికి మీరాజుకూ బుద్ది లేదు, మేము వొస్తామని తలవడానికి వాళ్లకీ బుద్దిలేదు." అని కోపం చేసి పటపట పటపట పళ్లుకొఱికినారు మహాప్రభో. + +హైదరు - బుస్సీ - రాజు. - [మొగమొగంబులు సూచుకొని] తర్వాత? తర్వాత? + +హర్కా. - తర్వాత, మేము చేతులు జోడించుకొని 'మాయేలినవారికి ఏమి జవాబు మహాప్రభో' అని యడిగినాము. అంతట - 'మేము మీవంటి పందలం గాము, మేము గోలకొండ నిజాముగారి కెదురు వెళ్తామేగాని, వారినౌఖర్లకి, యెదురువెళ్లము, జరూ రుంటే, ఆనౌఖర్లు మాబేటికి రావొచ్చును; నిజాముగారి నౌఖర్లు గనక బేటీ యిస్తాము.' అనిమేము శెలవిచ్చినామని మీరాజుతో చెప్పుకోండి. - అన్నారు. 'మహా ప్రభో, ఏలినవారు ఆలాగ శెలవియ్యవలసిన సమయంకాదు. బేటికి వెళ్లకపోతే శానా చెరుపు వుంటుంది.' అని మేము మనివి చేసుకొన్నాము. "కబురుదెచ్చే జవాన్ గాడ్దలు మాకు బుద్దులూ సుద్దులూ చెప్తున్నారోయి." అని వారితమ్ములు వెంగళరాయనింగారు మమ్మల్ని చెంపలుగొట్టి తన్ని తగిలేశినారు, మహాప్రభో. ఆపైని యెకాయెకిని వొచ్చి యేలినవారిని ఇక్కడ కండ్లజూచినాము. + +బుస్సీ. - వీరిని పొ మ్మనుఁడు. + +రాజు. - పొండిరా మీరు. + +హర్కా. - ఏలినవారియాజ్ఞ. + +బుస్సీ. - మఱి మీపైకమునకు ఏమిచెప్పెదరు? + +రాజు. - ఇఁకమీద ఎన్నటికిని వారివలన మాకు ఉపద్రవము లేకుండునట్లు చేసిననేగాని, మాకు డబ్బు పుట్టదు. + +బుస్సీ. - ఏమి హైదరుజంగుబహద్దరు? మహారాజాగారు చెప్పినమాటకు ఏమి యుత్తరము ? మనము ఇప్పుడు బొబ్బిలివారిని కొట్టి బాకీ వసూలుచేసికొని పోఁగలము గాని, ఱేపటికి వారు వీరిమీఁదికి రాకుండ మన మెట్లు చేయఁగలము ? + +హైదరు. - అందుకీకోషం వుపాయం యేమైనా తమరు ఆళోచించివున్నారా మహారాజా ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0024.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f43d3039d775e21fa94fa36286249019a05186a --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0024.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +వీరబొబ్బిలి మీకుమార్ హానందానికి + ఖరార్, ఖరార్, ఖరార్. + రాజు - [తనయుంగర మొకటి చూపి] + + సీ. డిల్లీశు నల్లా యుడీను రణస్తంభ + పురినుండి హస్తినాపురము దాఁకఁ + బఱపి, యాసుల్తాను పగిడీని గొనివచ్చి + పదపీఠమునఁ బెట్టి ప్రణతుఁ డైన + మాపూర్వునికిఁ జాహమాన హమ్మీర పృ + థ్వీనాయకుఁడు తనవ్రేలినుండి + వ్రేలఁ బెట్టిన యంగురీయకం బిది, హరి + యవతారములవెల్గు ; నందు నడిమి + + తే. యింద్రనీలంపు శ్రీరామ చంద్రమూర్తి + యెఱుఁగ, బొబ్బిలి మాకు నీ విచ్చినంత, + లక్షవరహాలు నీకు వైళంబుగా వి + రాళ మిత్తు ఖరారు, ఖరార్, ఖరారు. + +హైదరు. - మరి రాండి బుస్సీధొరగారికి తయారుచేజ్దాం. + +[అని ఇరువురును పోయి యథాస్థానముల కూర్చుందురు. + +బుస్సీ. - ఏమి మంత్రాంగము? + +హైదరు. - [బుస్సీతో అపవారించి] బొబ్బిలి కూడినట్టయితే ఈరాజాకి వర్తకులు అప్పుల్ యిస్తారంట. యేలాగయినా రంగారావుకి పైకంకోషరం కాక్పోతే మనమల్కి తుసాయించిన పొగర్ అణచడానికైనా మన్ము కొట్టవలిశిందే వుంది. అతను బేటికి రాక కారుకూతలు పలికినాడు. ఈరాజు మన్కీ లోబడి బేటికివచ్చినవాడు. ఇతనికి పెద్దరాణ్వా వుంది. పదిరొండు మన్నె గాళ్లు డబ్భైరొండు పాళెగాళ్లు ఇతని కింద లడాయిచేస్తారు. పైగా ఇతడ్కీ గొప్ప రాతికోటవుంది. ఇతణ్ని ఇక్డ పట్టినా, అంతటితో ఈపనితీరదు. ఇతనియన్నకొమారుడు ఆనందరాజు, విజయనగరంకోటలో హాయిగా వున్నాడు. అతడ్కి వేరే పట్టవాలా వుంటుంది. బొబ్బిలివారిది మట్టికోట, దానికి మట్టితో కలపడం సులువు. ఇతనితో లడాయి పెట్టుకుంటే మనకే జయం నిక్ష \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0025.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d7daf3ad7642be5dfb53b917eeef0301737e6e2 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0025.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +యంలేదు. ఈయనపైగా నిజాంగారికి, ఎక్వా మెహనత్తు చేసి ఎర్గీ వున్న జమీన్ దారుడు. ఇతనికి కొట్టడం వారికి షమ్మతం వుండదు. కన్క, ఈయన్కి మనవషంమే వుంచుకొని, ఇతడిసాయంతో బొబ్బిలికి కొట్టి, వెంటనే ఇత డియ్యవల్శిన పైకంకి వసూలుచేసికొని, శ్రీకాకుళం వెల్లడం షరి యని నాకీ తోస్తుంది. మఱి ఇటుతర్వాత రంగారావు వల్ల ఇతడికి హపాయం తప్పించడముకి ఈయన చెప్పేది వుపాయం యేమ్టి అంటే - బొబ్బిలివారికి దూరాన పాలకొండసీమ ఇచ్చి, ఈయనకి బొబ్బిలి యిస్తే బొబ్బిలిపైకం కూడా తానే చెల్లిస్తా నంటాడు. అది షరి నాకీ తోస్తుంది. మఱి యితడిషాయం లేక్పోతే మన్మూ బొబ్బిలికి ఎక్వా మందికి మనసిపాయీలకి బలీ వెయ్యవాలా వుంటుంది. అటుపైని తమది చిత్తం. + +బుస్సీ. - [అపవారించి] మీరు చెప్పిన దంతయు యుక్తియుక్తముగానే యున్నది. బొబ్బిలిని కొట్టుట యేమో సిద్ధమే; కాని ఒకరి భూములఁ దీసి ఒకరి కిచ్చుటకు మన కే మధికారము? + +హైదరు. - [స్వగతము] అబ్బ ! ఎక్కడికి వెల్లినా యీఫరంగివాడితో ఇదే తంటా! [ప్రకాశము] కొట్టడాన్కి యేమీ అధికారమో భూములు మార్చడాన్కి అదే అధికారం. ఆలాగ చెయ్యకపోతే గోధారికి వుత్తరం పరగణాలన్ని మన్మూ వొదులుకో వలిశిందే. ఈరాజున్ను ఆరావున్ను సఖ్యపడితే మన్మూ యెన్కాకి తరలవలిశిందే. వీరిలో వీరికి కలతపడినందుకీచేత మనకీ అడుగు మోప్డానికి హవకాశం దొర్కింది. కన్క వీరిపగలు ఉన్నలాగే వుంచి, మనపని మనం నెరవేర్చుకోవాలా. బొబ్బిలి వీరికి యిచ్చి వారికి ధూరం తరిమితే, పగలు తీరవు, పైకం చెల్లుతుంది. నిజాంగారి ఖుద్దున మన్ముఖజానా రాశి పొయ్యవచ్చును. కన్క యీమార్పుకీ మన్ము వొప్పక తప్పదని నాకీ నమ్మకం. + +బుస్సీ. - మంచిది, మీరు ఈదేశమువారిని, మాకన్ఁన చక్కఁగా ఎఱిఁగినవారు; కావున మీరు చెప్పినట్లు ఒప్పుకొనియెదను. + +హైదరు. - మహారాజా; మీరు చెప్పిన వుపాయాన్కి ధొరవారు వప్కొన్యారు. తమరు కూడా బొబ్బిలిమీదికి మాతో రావాల. + +రాజు. - సర్వసిద్ధము. మిక్కిలి సంతోషము. బూసీదొరవారికిని మీకును మిక్కిలి కృతజ్ఞుఁడను. [ఆత్మగతము] ఆహా! యేమినాయదృష్టము! ఆహా! నాప్రక్కలోని బల్లెము ఊడినదిరా. బొబ్బిలిలో ఆవలి యెల్లుండి పగలు 50 పెండిండ్లు, రాత్రి యూరేఁగింపు. తాండ్ర పాపయ్య రాఁడు. వచ్చినప్పటికిని వెంటనే రాజామునకు పోవును. ఆరాత్రి తెల్లవాఱునప్పటికి ముట్టడి పడిన, కరముజయకరముగా నుండును. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0027.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41b78823ecc8814146414932fa0135e036fd0305 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0027.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +రాజు. - మేము బొబ్బిలిమీఁదికి లడాయికి వెళ్లుచున్నారము. రాయనింగారు మాతో కలసికొందురా? + +నీలాద్రి. - + + క. తోడల్లునిమీఁదికి బో + రాడన్ రమ్మనెదవె యుచితానుచితంబుల్ + సూడవు, ముదుకవు, పండిన + మేడి ఫలంబవు, సువస్త్వమిత్త్రుఁడ, వెపుడున్. ౧౪ + +రాజు. - నీ పాటియుచితజ్ఞత మాకు లేదందువా ? కానీ, బొబ్బిలి కొట్టి వచ్చి సామర్లకోటను దుమ్ముదుమారము చేసెదము. +నీలాద్రి. - + + ఆయువుమీఁదను నాసలు గొంటే, నాలకింపు రాజా; + రాయనిమీఁదికి వెళ్లినవారికి రాక మ ఱెక్కడిది ? + నీటిబొట్టుకై వానకోయిల నిగిడి మొగులుఁ బొడువ; + మేటిపిడుగు భస్మీకరించుటే సాటి నీకు రాజా. ౧౫ + +రాజు. - [ఱిచ్చవడి ఆలోచించి స్వగతము] హా ! రంగారాయని శౌర్యమున నితని కెంత నమ్మకము! కానీ! ఇటు చెప్పి వంచించెదను. [మందహాసముతో, ప్రకాశము] రాయనింగారితో వేళాకోళముగా పలికితిమి. బొబ్బిలిమీఁదికి పోవుట గీవుట అంతయు వట్టిమాట సుమా! + +నీలాద్రి. - కాక నిజమా? కాదని మా కప్పుడే తెలియును. + +రాజు. - [హైదరుతో, అపవారించి] ఇతనికి బొబ్బిలి ముట్టడిమాట తెలియ నీకుము. ఇతఁడే ప్రస్తావించినచో మామాట వట్టివేళాకోళ మని పలుకుము. సలాము. + +హైదరు. - అది కూడాను మాకీ చెప్పవాలా? సలాం. మా ఫిరంగియగాదే మేము తల్లినా మని మీకీ తెల్పుతుంది. [అని నీలాద్రిరాయనితో నిష్క్రమించును. + +రాజు. - ఇతఁడిట నాకంటఁ బడుట మేలే అయినది. అప్పన్నా, మన దండును క్షణములో తరలింపుము. + +అప్పన్న. - ఏలినవారి చిత్తము. + +రాజు. - [పరిక్రమించుచు] అబ్బా; ఊడినట్లేరా నా ప్రక్కలోని బల్లెము! వచ్చినట్లేరా నాకంటిలోని నలుసు! అయినను ఆదిలో అపశకునము. అంతములో ఈ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0028.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8300609bc9dae6833980c413a567ac94f2b40447 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0028.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +నీలాద్రిరాయని మాటయు అవశకునమే, కాని, అది నాప్రయోగమే. అయినను, తరలఁగానే వచ్చినది. + +రాజు. - హా! [అని ఆశ్చర్యపడి] ఏమి యీ ఫిరంగి ? అవశకునములే అని సిద్ధాంతము చేయుచున్నదా ? + + హడ్వీ హడ్వీగానే నడ్వీ యెల్లిందీగా, నడ్వీ యెల్లూతాము మేమూ; + హడ్వీ వూరయితుంది, వూరుహడ్వయితుంది, మేమూనిల్చీనా ఠాణా. + పడ్వా నడ్వయితుంది, నడ్వ పడ్వయితుంది, మేమూ దాటీనా యేటా, + పడ్వా నడ్వా రెండు పాడూవెడారీగానడ్వీ యెల్లూతామూమేమూ. + +రాజు. - [చెవి యొగ్గి వినుచుండి] అప్పుడే మొగలాయీ దండు కదలినదే! అబ్బా ? ఏమి యీ తురకల దర్పము ! + + గోవిందా గోవిందా మాకు గొంతు గొయ్య కయ్యా. + రామా రామా మల్లీ యిళ్లకి రానియ్యా వయ్యా. + కొండమీద కాట్రేడా నీకూ గండదీప మెడతాం; + ఆలుబిడ్డలకి మాకు ఆపతి అవల నెట్టవయ్యా. ౧౭ + +రాజు.- అరరే ! బళీ ; అప్పన్న మాదండును గూడ తరలించినాఁడే ; ఇంక మేమును క్షణములో కదలెదము [అని నిష్క్రమించును. + +__________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0029.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa5101b7e67471c0d9722ff51b19a4cd8eb37068 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0029.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఒక బ్రాహ్మణుఁడు. - ఒరే సుబ్బన్నా, ఈబొబ్బిలివారి భూరి సంభావనలొ నీ కేమి దొరికిందిరా? + +సుబ్బన్న. - నే నింకా లెక్ఖపెట్టుకోలేదురా, రామయ్యా. దోశెడు వరహాలు పోశారు నావొడిలో. + +ఒక బ్రాహ్మణి. - [శిశువు నెత్తుకొని యుండి] ఇదుగోనండోయి మీకు మొగాళ్లకి దోశెడు వరహాలు ఇయ్యడం వొక ఆశ్చర్యమా ! మావంటి యాడాళ్లకి దోశెడు దోశెడు వరహాలు ఇచ్చాడు, ఆమహరా జెవరో ధర్మారావుష, రంగారాయనింగారి మామగారుష మా కియ్యడం ఏం విన్నారు! ఈ చంటిపిల్లకి ఒకదోశెడు. + +రామయ్య. - చంటిపిల్లకి కూడా దోశెడే! [అని ఆశ్చర్యపడును. + +బ్రాహ్మిణి. - ఇందుకే ఆశ్చర్యమా? నాచెల్లెలికి ఒకదోశెడు వరహాలు ఇచ్చాడు. 'చూలాలండీ' అంటే - 'ఆ! అలాగా? యీగుంపులో పాపం చాలా శ్రమపడ్డది!' అని 'యిందాండి, అమ్మా, పుచ్చుకోండి, గర్భములోని శిశువుకోసం పుచ్చుకోండి;' అని బతిమాలుకొన్నట్టు కడుపులోపలిపిల్లకి ఒక దోశెడు ఇచ్చాడు మహరాజు. [తోడిస్త్రీలను ఉద్దేశించి] రండే గోపాలస్వామిగుళ్లో పడుకొందాము. [స్త్రీలు నిష్క్రమింతురు. + +రామయ్య. - ఔనుగాని, యీభోజనాలచేత నాపొట్ట పగలిపోఛూ వుందిరా! [దీనస్వరమున] ఏమోయి భీమశంకరం నీప నేలా గుంది? + +భీమ. - నన్నా ? తిండికి పొట్ట పగలడ మేమిషిరా నాగమ్మా? ఆకాడికి నావీపు విరగొద్దుషరా, నాపృష్ఠోష్ఠపర్యంత భోజనానికి ? అలా అంఛే తెలుసునా ? వీపుమీద గ్రుద్దితే, క్రింద మెతుకులు ప్రడాలి; మెడమీద క్రొడితే, నోట బ్రూరెలు రాలాలి. మళ్లీమనిషికి ఢ్రోకా లేకుండా వుండాలి, భోజన మంటే. ఏమంటావోయి సోమయ్యా! + +సోమయ్య. - అఘోరింఛావు లేవోయి! పృష్ఠోష్ఠానికే యింత బడాయి అయితే నా నఖశిఖ పర్యంత భోజనాని కేమంఛావు? వ్రత్తితే క్రాలిగ్రోరు క్రూడ ప్రప్పూ ధ్రప్ఫళం క్రక్కాలి; ముక్కు నులిమితే వ్రీశనెయ్యి ఔత్ఖానా క్రొట్టాలి. + +భీమ. - ఓయి సోమప్పా, నీనఖశిఖానికే యింత విఱ్ఱవీ గే మోయి? మా అన్న \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0030.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..86e7e7e6fcb742ed6dd309b0b02c8f775ff77355 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0030.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +భోంచేసిం తర్వాత జుట్టు మెలేస్తే, గంగాళం ధ్రప్పళం వస్తుంది. వొంటి చమట తుడిస్తే, మణుగు నెయ్యి అవుఛుంది. పెదవి పిడిస్తే, బ్రిందెడు ప్రాయసం; నెత్తిమీద గ్రుద్దితే, రెండుముక్కులలోనుంచీ, దడదడ బూరెలు రాల్తాయి. క్షామదేవతలారా ! మీ దేం తిండిరా మా అన్న ముందర? + +సుబ్బన్న. - ఒరే! ఆపంక్తిలో వాళ్లకిందిప్రీట లన్నీ ప్రగిలినవి ఎరుగుదువా? ప్రీటలు ప్రగులుఛూవుంఛే, వెదురు నేసినఇల్లంచుకుంఛే, బొంగులకణుపులు కాలి ప్రగులఛూవుంఛే, ప్రటప్రటా, ప్రటప్రటా, అని యలాగ్గా అగాదో, అలాగ్గే అయిందిరా, చవులు గింగుర మని పోయినాయిరా? + +రామయ్య. - మఱి అందుకే రెండువందలమంది వడ్రంగులు ఆపెద్ధ పెద్ధ అవధాన్ల గార్లకోసరం పీటలు మరమ్మత్తు చేస్తూ వున్నారు. + +సుబ్బన్న. - అది సరే గాని, ఆ శతబూరె సహస్రబూరె గాళ్ల పందిట్లో రెండువందలమందిని విస్తళ్లకాణ్ణుంచీ ఝడ్డీపట్టి మోసుకొవెళ్లి చేతులు గడిగినారు, చూశావుషరా? + +సోమన్న. - ఔనురా, కోటలో రాయనింగార్లకు పెళ్లిళ్లు. మనకి యిక్కడ నేతివరదమూలంగా విస్తళ్లన్నీ యేకమై, ఒంటే బువ్వంబంతి అయిందిరా. పెద్ధపెద్ధ శాస్త్రుర్లవార్లంతా, తప్పులేదు తినమన్నారు. మేం, యెంగిలిమంగలంగా భోంచేశాం. వొకచేత్తో విస్తళ్లు కొట్టుకొపోకుండా పట్టుకొని, వొకచేత్తో భోంచేశాం. అందరం యవరి విస్తట్లో వాళ్లమే భోంచేశా మని చెప్పలేము. + +[అందఱు ఆశ్చర్యపడుచునేపథ్యద్వారమువైపు చూతురు. + +పొర్లు బ్రా. - [రోఁజుచుమూలుగుచు] హమ్మా ! హమ్మా ! + +ఇతరులు. - యేమయ్యా, దొర్లుఛావు? యేడుస్చావు? + +పొర్లు బ్రా. - [రోఁజుచు] ఖ ఖ ఖడుపునొప్పి ! + +సుబ్బన్న. - అయ్యా, నాదగ్గిర కడుపునొప్పికి మందు వుంది. యిందా, వొక మాత్ర మింగు, మింగు, త్వరగా మింగు. [అని ఒకమాత్ర తీసి యిచ్చును. + +పొర్లు బ్రా. - మా-మా-మా-త్రకి స-స-సం-దుంఛే, మఱి రెండుభూ-భూ-భూ-రెలు తిననుషయ్యా \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0031.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8b8c0b7307fb879bae57adfdb53dd3fa1b6cbff3 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0031.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +సుబ్బన్న. - ఓయి, నీయిల్లు బంగారంగానూ ! ఇదెక్కడి ఆబ ! భీమయ్యా, రామయ్యా, ఇతణ్ణి మోసుకొనివెళ్లి, మీ రిద్దఱు నిన్న యిలాంటివాణ్ణే ఒకణ్ణి వేడి వేడి అట్లు కడుపుమీద వెయ్యించి, లోపలినెయ్యి కరిగించి, కడుపు సళ్లించి, బ్రతికించాడే రాయనింగారి వైద్యుడు, అతడిదగ్గరికి పట్టండిరా; లేకపోతే, యితడిమూలంగా రాయనింగారికి బ్రహ్మహత్య వొస్తుందిరా ! + +రామయ్య, భీమయ్య. - ఔనురా ; [అని బ్రాహ్మణుని ఝడ్డిపట్టి మోచుకొని నిష్క్రమింతురు. + +సుబ్బన్న. - [నిర్వర్ణించి] బూరెకు వరహా చొప్పున వెయ్యిన్నీ నూట పదహార్లు సంపాదించినాడే, ఓయి బాబో! ఆబకాసురుడు వెంకన్న వొస్తున్నాడు ! + +సుబ్బన్న. - వెంకన్నా, ఏమయ్యా, నీ వెయ్యిన్నీ నూట పదహార్లు మాకు రవంత చూపవయ్యా. + +వెంకన్న. - అవి నాభోజనం మీద, కందాలు చెప్పిన కవికి, కందాలు చెప్పిన వాడే కవిగదా, అని, ఇచ్చేశా. + +అందఱు. - వహవ్వా! వహవ్వా! భోజనరాజవయినావే! ఏవయ్యా, ఆకందాలు? విందాం. + +వెంకన్న. - వినండి మఱి: - + + కం. వెంకన్న తిండి జూచిన, + నంకాళమ్మకును సైత మరగుండె వడున్; + కొంకును బూరెలు మెక్కెడు + వెంకనకు జగములు మ్రింగు విశ్వాంతకుఁడున్ ౧౮ + +అందఱు. - బళి బళి~ ఇంకా మఱి; +వెంకన్న. - వినండి మఱి: - + + కం. ఊటగల యావకాయలు + పూఁటకు డెంకాయ బొండ్లములపాటివి నూ + ఱాఁటవు వెంకన్నకు నసి + పాటిత దధి గండ మిశ్ర భక్తంబునకున్. ౧౯ + +అందఱు. - వహవ్వా! వహవ్వా! ఇంకా మఱి ; \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0032.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fbcc10da1f1135f583ed91e1406b7364933d97d7 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0032.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వెంకన్న. - వినండి మఱి, దీనితోసరి. + + కం. గారెలు బూరెలు వే నీ + నోరన్ నేఁ జూడ, నర్జునుఁడు సూడంగాఁ + బోర హరి విశ్వరూపపు + నోరుల నక్షౌహిణులు ధణుల్ బలె వ్రాలున్. ౨ + +సుబ్బన్న. - వెంకన్నా, పోగొట్టుకొన్నావు గదా యింత కష్టపడి తిని సంపాదించిన 1116 ర్లున్ను. + +వెంకన్న. - రేపు మళ్లీ తింఛా. రోజూ తింఛా. [అని కుడిరొ మ్మప్పళించును. + +అందఱు. - ఓర్నీయిల్లు బంగారం గానూ! బకాసురుండవురా? [అని నవ్వుదురు. + +[నేపథ్యమున ఘణీల్ ఘణీల్ ఘణీల్ మని ఘంటారవములు. + +సుబ్బన్న. - [పరికించి] ఏం బరువు లోయి, అని ? యేనుగలు , మోసుకొని కోటవైపు వెళ్లుతూ వున్నవి? + +వెంకన్న. - ఈరాత్రి వూరేగింపు కదా ! అందుకోసం బాణసంచు చెన్నపట్ణంలో చేయించి, విశాఖపట్ణం రేవునుంచిన్ని, భీమునిపట్ణం రేవునుంచిన్ని రప్పించారుష. + +సుబ్బన్న. - వహవ్వా! వహవ్వా! యీయుత్సవాలు ముగిశిందాక నేను యీవూరిఖ వదలనయ్యా. రాత్రంతా మేలుకొని వూరేగింపు చూతాం. అందుకోసం యిప్పుడే గోపాలస్వామి గుళ్లోకి వెళ్లి పడుకొందాం రండి. + +ఇతరులు. - అది మంచి పని. [అని అందఱును నిష్క్రమింతురు. + +____________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0033.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3813f82f2e34159593d9bbfbbb08316b9dfe8d08 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0033.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +రాణి. - [నిర్వర్ణించి] ఆహా! ఊరేఁగింపు మహలుదర్వాజాకడకే వచ్చినది ! ఓహో యెంతరమణీయముగా నున్నది ! [పెండ్లికొమార్తులను ఉద్దేశించి] నాబంగారు కొండలారా, మీ రందఱు కిటికీలకడ నిలిచి కనులపండువు గావించుకొనుఁడు. (చిఱునవ్వుతో) మఱి మీరు వెలమకన్యలు, ఒక్కొక్కతయు తనభర్తను మాత్రమే చూడ వలయును. + +కొందఱుకన్యలు - [చిఱునవ్వుతో] వెలమకన్యలకంటికి ఇతరులఁఏల యగపడుదురు ? ఇతరులకంటికి వా రేల యగపడుదురు ? [అని అందఱును పరిక్రమించి ఊరేఁగింపు చూచుట నభినయింతురు. + +రాణి. - ఓసీ ; వేంకటలక్ష్మీ, నీకు ఏలినవారు చదువులు చెప్పించి పెద్దదాసి యధికార మిచ్చినందులకు తగినట్లుగా ఈముద్దరాండ్రకు ఈయూరేఁగింపులోని విశేషములను వర్ణించి విశదపఱుపుము. + +వేంకట - దేవిగారియానతి. మఱిచిత్తగింపుఁడు. + + క. ఆకాశబాణము లవే + యాకాసంబునకు నెగసి, యమరుల చెంతన్ + రాకేందువులుగ, బాల ది + వాకరులుగఁ, బేలి, కలయఁ బర్వెడుఁ గనుఁడీ. ౨౧ + +మఱియు: - + + శా. ఏయే వన్నె సులోచనం బిడుదుమో యీ చుట్టుప ట్లప్పుడే + యాయావన్నెవిగాఁ గనంబడుఁ గదా ; యామాత్రమే గా కివే + స్ఫాయద్వర్ణము లౌమతాబులు ప్రకాశం బొంద నాతేజులన్ + క్ష్మా యెల్లన్ స్ఫుటదృశ్యతావిభవమున్ గాంత్యుచ్ఛ్రయంబుం గనెన్. + +పెండ్లికొమారితలు. - వేంకటలక్ష్మి మహాకవీశ్వరురాలుగా నున్నదే ! + +వేంకట. - మఱియు వినుండు: - \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0034.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07b8fdc1b72472158bf52a3e4ec2500324d39020 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0034.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +శా. ఊరేఁగింపుని కొన్ని యెట్టెదుట నచ్ఛోచ్చాంబ రాదర్శ బిం + బారూఢంబులొ, యుత్స వేక్షణముకై నాకంబె యేతెంచెనో, + నా, రంభోర్వసులన్ మహేంద్రసభ మందారంబు నింద్రాశ్వమున్ + భూరిక్ష్మాధ్రము నింద్రసింధురముఁ జూపున్ బాణసంచా యిటన్. + + మఱియు, - + + ఉ. బంగరువన్నె పాము లురువర్ష్మము లుర్వరనుండి లేచి, త + త్సంగముఁ బాయ కే దివికిఁ జాఁగి, దిశాతతి మూయ, వాని దీ + ర్ఘాంగము లడ్డుగాఁ గడుపులం దుఱు రేకులుఁ బడ్గు పేక యై + బంగరుగాదెలో నడుగుఁబట్టినకైవడిఁ బ్రోలు గ్రా లెడిన్. ౨౪ + +రాణి. - సరసురాలవే వేంకటలక్ష్మీ. గద్యరూపమున నించుక మాకు శ్రవణముల నమృతముం గురియింపుము. + +వేంకట. - మహాలక్ష్మియాజ్ఞ. - చదలం దేలియాడు నీ దీపపుగుమ్మ టములు కాగితంపులోనివలనం గల చిత్తరువులు బయలికి వెలుంగుచుండ, ఉత్సవ దిదృక్షు సౌవర మిథునాధిష్ఠిత విమానంబుల చందంబున నందగించుచున్నవి. సమలంకృతంబులును ఉపరి విస్తీర్ణోభయపార్శ్వలంబమాన రత్నకంబళ విరాజితంబులును వరాద్యధిష్ఠితంబులు నైన యీయేనుంగులు ఈవీథిపొడుగున మి న్నంటుచు నూరేఁగింపు నడచునొప్పిదము - మహా గిరులు సపక్షంబులు శ్రీరాయనింగారి ప్రాపున ఇంద్రుని సరకుసేయక సిద్ధవిద్యాధరాద్యధిష్టితంబులై జ్యోతిష్మత్యాది దేదీప్యమానంబులై యథేచ్చసంచార భాగ్యంబు ననుభవించుటయో నాఁ-గన్పట్టుచున్నది. [నేపథ్యమును బరికించి] మహాలక్ష్మీ, ఊరేఁగింపు మన నగరిదర్వాజాకడకే వచ్చి నిలిచియున్నది ; మేజువాణి జరుగుచున్నది. + +పెండ్లికొమారితలు. - వేంకటలక్ష్మి, ఆమేజువాణిలోని పాట మాకు తెల్లము గాక యున్నది. దానిని నీవు యథోచితముగ అభినయ పూర్వకముగా ననువదించి మావీనులకు విందొనర్పుము. + +వేంకట. - దొరసానులయాజ్ఞ. చిత్తగింపుడు - ఈ గేయము నాయకునిమ్రోల విరహిణీదూత్యుక్తి. [అని యిట్లు పాడును.] + + బిత్తరి నీమీఁదఁ జిత్తమి డిన యాతత్తఱ ము వినరా ! + నాసామి, ఆ తత్తఱ .... \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0035.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a9cacb134e04fb7d9ffb97fbd325e06683c8b81 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0035.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +చిత్తజు ని కాఁక హత్తి సొలసి సోలి, మిత్తిని దలపోసెరా ! + నాసామి, ఆ మిత్తిని దల ... + "వల్లభు నిమది క ల్లని యెఱుఁగక చెల్ల ! కల్ల యైతి నే! + ఓ చెల్ల ! తాఁజెల్లఁ గల్ల ... + ఇంత కాలము నేను జింతించి నవి యెల్ల గొంతమ్మ కోర్కులఁటే? + ఓ చెల్ల ! ఆ గొంతమ్మ కోర్కు ..." + సారసా క్షి యిట్లు *కేరుచు నే నిన్నుఁ గోరుచు నున్నదిరా ! + నాసామి, నిన్ గోరుచు ... + మత్తచ కోరాక్షి గుత్తంపు గాజులు గుత్తిగ రాలెనురా ! + నాసామిగా గుత్తిగ రా ... + ఉంగ రా లు కేల ముంగాము రాలైన సింగారిఁ గందువురా; + నాసామి, ఆ సింగారిఁ గం ... + వన్నెము త్తెసరాలు సున్నమ యినయా కన్నియఁ గందురారా + నాసామి, ఆకన్నియఁ గందు ... + +[పిరంగి యగాదు. స్త్రీలు హల్లకల్లోలపడుదురు. నేపథ్యమున] ఇదేమి తమ్ముఁడా ఊరిబయటినుండి యెంత విపరీతపు ఫిరంగిమ్రోతఁ వినఁబడుచున్నది! + +వేంకట [ఆలకించి నిర్వర్ణించి, రాణిని ఉద్దేశించి] అమ్మా, ఏలినవారు వెంగళరావుగారితో ఇక్కడికే వచ్చుచున్నారు. [వేంకటలక్ష్మి తప్ప అందఱును నిష్క్రమింతురు. + +రంగ. - + + క. దిక్కులవియఁ బాతాళము + గ్రక్కదలఁగ గడ్డ గడ్డగా ఘూర్ణిల్లినా + యక్కుగవి సొచ్చి సరవిన్ + దక్కుఁడు తక్కుఁడయిమ్రోత తడవుగ డిందెన్. ౨౬ + +వెంగళ. - ఇదేమో విపరీతముగా నున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0036.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e0477e701b0e6ed25f53b3b6d2fc65b30dbbda5f --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0036.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +రంగ. - వేంకటలక్ష్మి, పన్నీరు తెమ్ము కన్నులు, కడుగుకొనవలయును. + +వేంకట. - ఏలినవారియాజ్ఞ. [అని నిష్క్రమించును. + +రంగ. - తమ్ముడా, ఈ డాబామీద చల్లగాలిలో కూర్చుందము. + +[ఇద్దఱును ఆరోహణ మభినయించి పరిక్రమించి కూర్చుందురు.] + +వేంకట. - [ప్రవేశించి] ఇదిగో పన్నీరు. [అని పన్నీటి కూజాను రంగారాయనిచేతి కిచ్చును. + +రంగ. - [కయికొని, చల్లుకొని, కడిగికొని, పన్నీటిగిండిని వేంకటలక్ష్మి చేతికిచ్చి] వేంకటలక్ష్మి, నీపని నీవు చూచుకొనుము. [ + +వేంకట. - ఏలినవారియాజ్ఞ. [అని నిష్క్రమించును. + +రంగ. - ఏమి తమ్ఁముడా, ఈరాత్రి కర్పూరములు వేసినను అత్తరువులు పోసినను, కాగడాలు మసక మసకగానే మండినవి ? + +వెంగళరావు. - అన్నయ్యగారూ, నిద్రలేమిచే మనక నులు మసక లైనందున అ ట్లగపడి యుండును. + +రంగ. - కాదు తమ్ముఁడా ; జ్వాలలు రాత్రి యెల్ల చీలికలు చీలికలుగానే అగపడినవి. + +రంగ. - ఏమి తమ్ముఁడా, నేఁడు మననౌభత్తు రోదనమువలె వినఁబడు చున్నది ! + +[ఫిరంగియగాదు. ఇరువురును అడిచిపాటుతో శ్రవణ మభినయింతురు. + +రంగ. - (ససంభ్రమము) ఇదేమి తమ్ముఁడా! ఊరిబయటనుండి వెండియు ఇట్టి ఫిరంగిమ్రోత వినఁబడుచున్నది ! తమ్ఁముడా, ఇది - + + సీ. కల్పాంత కాలంపుఁ గాఱుమొగు ళ్లెల్ల + నొక్కుమ్మడిగఁ గూడి యుఱుముటొక్కొ ? + క్షయమున విశ్వంబు గాల్చుకా లాంతకు + గళగహ్వరపు మహాగర్జయొక్కొ ? + కంబాననుండి రక్కసునిపైఁ బడు దంభ + హర్యక్షు ఘోరాట్టహాస మొక్కొ ? + బెడిదంపు బడబాగ్ని వెడఁదఫిరంగి యై + మొత్తంబుగా మ్రోత మ్రోయుటొక్కొ ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0037.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a97e3d5b470a6a27cf59ddc9e01dd50cca5050a0 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0037.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +తే. ఎత్తి వచ్చెనొ కూళరా జిట్టిహదన ? + నింతటి ఫిరంగి యాతని కేడఁ జెపుమ ? + తమ్ముఁడా, రమ్ము మనమె బేతాళబురుజు + నెక్కి కనుఁగొంద మావింత యేమొ యిపుడు. ౨౭ + + రా, తమ్ముఁడా, రా, బేతాళునిబురుజెక్కి ఇదేమో చూతము. + [ అని బురు జెక్కుట నభినయింతురు. + +వెంగ. - ఆహా ! ప్రొద్దు పొడుచుచున్నది ! చీఁకటి చెదరుచున్నది. [నలుగడం బరికించి] అన్నయ్యగారూ, ముట్టడి ! ముట్టడి ! ఆ యేనుఁగు లేమి ! ఔరా ! ఆ గుఱ్ఱము లేమి ! అబ్బా ! ఆ ఫిరంగుల బారు లేమి ! ఎన్ని డేరాలు ! ఎన్ని డేరాలు ! ఎంత కాల్బలము ! దేవ అవధారు ? + + సీ. వీరబొబ్బిలి యిదే పేరుపొందినలంక, + యీ రాణువే యకూపార మౌర ! + కాల్బలంబులె యుదకంబులు, మేల్తురం + గంబులే ఘనతరంగంబు లౌర ! + వాటంపుడేరాలె వట్టిమేఘంబులు, + మత్తేభములె నీరుమబ్బు లౌర ! + కడిది ఫిరంగులే కాలకూటంబులు, + కైదువులే భుజంగంబు లౌర ! + + తే. అవలిదరి లేదు, గణుతికి హద్దు లేదు, + కనము, విన, ముట్టిముట్టడి కలల నైన ! + నెవరొ ? వీ రేల వచ్చిరో ? యెఱుఁగవలయు ; + దిగుచునే యున్న దింక నల్దెసల దండు. ౨౮ + +రంగ. - [పరికించి] అవును తమ్ముఁడా ! ముట్టడియే ! ఇంతదండు విజయరామునికి లేదు. మఱి, మన కెవ్వరును పగవారు లేరు. వీ రెవ్వరు. + +ప్రతీహారి. - [ప్రవేశించి] జయం జయం శ్రీరణరంగమల్ల బొబ్బిలిమహారాజ రంగరాయమహాప్రభువువారికి. వేగులు వచ్చినారు. + +రంగ. - వేగులకు నేఁడు తెలుపుడు లేకయే, ప్రవేశము కలిగింపుము. + +ప్రతీ. - ఏలినవారి ...... [అని నిష్క్రమించును.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0039.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..91a2b9fa816eaa8ce5a9a677022158c70923e746 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0039.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మంత్రాలోచన సభకు రమ్ము. తమ్ముఁడా నాచేరువకు రమ్ము. [అని రాఁగా కవుంగిలించి] ఱేపు ఉందుమో, ఉండమో ? ఒకతల్లికడుపునఁ బుట్టితిమి, ఒక్కటే మనస్సుగా ఆత్మగా బ్రతికితిమి. తమ్ముఁడా, ఎన్నఁడైన నీయుత్సాహములకు భంగము చేసియుంటినా ? నావలన నీ కే మయినం గొఱఁత కలదా తమ్ముఁడా ? + +వెంగ. - ఏమి యన్నయ్యగారూ ! ఇట్లు పలికెదరు ! తమవలనను నాకు భంగమా ? తమవలన నాకు కొఱంతయా ? బాలుఁడ నైన నాదుండగములను, తప్పులను మన్నింపవలయును. + +రంగ. - నీవంటి తమ్ముఁడు నాకుఁ బైపుట్టువునం గలుగునా ? + +వెంగ. - నేనే మెఱుఁగుదును ? ఎట కైనను తమశుశ్రూషకు రాక నేను మాత్రము వెనుకఁ దగ్గుదునా ? + +రంగ. - రమ్ము తమ్ముఁడా, రమ్ము. (అని కవుంగిలించి, ముద్దుగొని) దైన్యమని తలంపకుము, వీరుల మయినను మనుష్యులమే గదా ? + +వేగులు. - జయం జయం ఏలినవారికి ! మహాప్రభో, ఎదిరి దండులోని తల మానుసులని తెలుసుకొని వచ్చినాం, మహాప్రభో ! + +రంగ. - ఎవ రెవరు ? + +వేగులు. - మహాప్రభో, ఒకడు విజయరామరాజు. + +రంగ. - [స్వగతము] అతఁడు కూడ నొక తలమానిసి యఁట? ఈ చేఁతకు త్వరలోనే తలలేనిమానిసి అగును [ప్రకాశము] ఇతరులను చెప్పుఁడు. + +వేగులు. - గోలకొండవారి యీపౌజు కంతా మొనగాడు మూసా బూసీ అనే ఫరంగిదొర. వారి ఫిరంగీకి దొర్లని కోట యీదేశంలో లేదట. హైదరుజంగు సాయెబు అతనికి దివాను. సర్దార్లు మరాటి భూములు, కల్బర్గసంస్థానము, భువనగిరిసంస్థానము కొట్టిన ఖానులంట ఇంతేనండి యిప్పటికి తెలిసింది. + +రంగ. - సరే పోయి రండి. + +వేగులు. - ఏలినవారియాజ్ఞ. [అని నిష్క్రమింతురు. + +రంగ. - ఏడు మాఱులు ఇతనిని నేను జయించితిని. ఈ మాఱు నన్ను ఇతఁడు త్రొక్కివైచినాడు. గోలకొండవారికి నేను ఏమియు ఇతనికన్న అపరాధము చేయ లేదు. పేష్కన్సు ఇతఁడును చెల్లింపనివాఁడే గదా ? వీరు ఇతనిని మాని నన్ను ముట్టడించుట చూడఁగా, ఇతఁ డేమో కుట్రచేసి వీరిని నామీఁదికి తెచ్చినాఁ డనుట నిశ్చయము. ఈరాజు సమయము వేచి నన్ను చిదుగఁ గొట్టినాఁడు. పెండిండ్ల సమయ మిది \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0040.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a6600df0291476ea72b05107da1c9a1b48633ab --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0040.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +తనకు మంచిసమయ మని ఆలోచించి, యిపుడు ముట్టడి తెచ్చినాఁడు. నిద్రలో సింగమును పట్టినట్లు నన్ను తెలియనీయక పట్టినాఁడు. ఆహా! బయట వీరు ముట్టడి వైచు చుండఁగా లోపల ఊరేఁగింపులు ఉత్సవములు చేయుచుంటిమి. హా ! దైవ మతనికి ఇప్పటికి ఇంతమాత్రము అనుకూలించినది. కానీ యుద్ధమే జరుగనీ, ఈ పరాసులు నాపోటు నొకమాటు రుచిచూతురు గాక. కానీ! వీరిసంఖ్య హె చ్చయిననేమి? + +వెంగ. - అన్న గారికి విన్నపము నే నుండఁగ తమరు పూనుకోనేల? ఇప్పుడు తమసెల వైన - + + వసుధ నిం డినయీ పౌఁజుచీ కటికి నేఁ బట్టపగల నయ్యెద! + ఎడలేక పెరిఁగిన యీ దండు కాటికి నెరగలి నే నయ్యెద! + చలియింప కున్న యీ సైన్యమే ఘములకు ఝంఝా వా యున నయ్యెద! + అద్దరి లేని యీ యరిసేనాం భోధికి నగస్త్య ముని నయ్యెద? + +సెల వీయవలయును. + +రంగ. - నీ వుండఁగా నాకేమి పని తమ్ముఁడా ? కానీ, ఆగడియ రానీ. మఱి నీవు పోయి త్వరగా రమ్ము. + +వెంగ. - అన్న గారి యాజ్ఞ. + +రంగ. - హా ! ఇంతకాలమునకు నాచేతికి ఆటిన సమరము పొసఁగినది. విజయరాముని గెల్చిన నేమి కీర్తి? నాపోటు ఢిల్లీగోలకొండలలో మాఱుసెలంగును గాక ! పెండ్లికి తరలు రీతిగా పోరికి తరలెద. [నిశ్వసించి] హా ! నిన్న పెండ్లిండ్లు నేఁడు మరణములు ! + + ఆ. కన్నెవలపుతోడి యన్ను మిన్నల వీడి + కైఁ గొనంగ వలసెఁ గైదువులను ; + బెండ్లి కంకణంబు వీరకంకణముగా + వెలమ యువలచేత విధి దవిల్చె. + + ఏమి యీమానవ జన్మము ! + + ఆ. అంతలోన నెలయు నంతలో మ్రబ్బును; + నంతలోన వాన యంతఁ బిడుగు ; \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0042.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df0d134a2ca7f50a9a855c24521ded15c29d992a --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0042.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +వేదాంతి. - శాస్త్రులుగారూ, అవు నయ్యా, నీమాట నిజమే ! ఎంత దండు ఎంతదండు ! వీరు ఈచెఱువును ఈప్రక్కనుగూడ చుట్టవేసినయెడల ఊరికి ఇప్పటికి ఈనీళ్లు దొరకకపోవును. + +శాస్త్రి. - వేదాంతిగారూ, ఈమాఱు రాజు మంచిరాజనీతిని ప్రయోగించినాఁడు. పెండ్లిసమయ మగుటచేత మనదొరలు ఎదిరి పోరనేర రని, మనయూరిమీఁదికి ఈగోలకొండసిద్దీలను పౌఁజును తెచ్చినాఁడు. [అందఱ నుద్దేశించి] అయ్యా, బ్రాహ్మణోత్తములారా, మనప్రభువునకు జయము కలుగునట్లుగా ఈసమయములో మనబ్రాహ్మణోపాయములు ఎవరికి తెలిసినవి వారు చేయరాదా ? పురుష ప్రయత్నముచే గ్రహ దోషములుకూడ తొలఁగి మేలు కలుగును గదా ? + + ఆ. వ్రాఁత దైవ మండ్రు, చేఁతఁ బౌరుష మండ్రు; + వ్రాఁత ప్రబలమేని చేఁత నణఁచు ; + చేఁత ప్రబలమేని వ్రాఁత నడంచును; + గానఁ గడిఁది జతన మూనవలయు. + +అయ్యా, జోస్యులుగారూ, ప్రశ్న చెప్పుఁడు. + +జోస్యుఁడు. - యుద్ధప్రశ్న, శీఘ్రమే. హా ! ఈరాత్రియే యుద్ధము జరుగును. + +ఇతరులు. - ఎవరికి జయము ? ఎవరికి జయము ? రాజునకా రాయనింగారికా ? + +జోస్యు. - ఎవరికిని లేదు. గ్రహములు చాల గందరగోళముగా నున్నవి. [అని నిష్క్రమించును. + +విద్యార్థి. - నేను రంగారాయనింగారికి జయము కలుగునట్లుగా నాపాఠములను మానుకొని సుందరకాండ పారాయణము చేసెదను. [అని నిష్క్రమించును. + +కవి. - అది దినములపని. నేఁడే యుద్ధము జరిగిన నదీ కార్యకారి కానేరదు. కావున నేను రాయనింగారికి జయము కలుగునట్లుగా అమృతబీజములను, విజయరామరాజునకు కీడు కలుగునట్లుగా విషబీజములను, పెట్టి పద్యాలు చెప్పెద. [అని నిష్క్ర. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0043.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93c66ca657b34294210ad11b38b4e4a2205370f8 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0043.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మాంత్రికుఁడు. - ఈసమయములో ఆపని చేయరాదు. పొరఁబాటున విషబీజము లిందును అమృతబీజము లందును పడినయెడల కొంప మునుఁగును; ఇప్పు డే మయిన మంత్రప్రయోగము చేయవలయును. + +శాస్త్రి. - మంత్రాలకు మామిడికాయలు రాలవు. ఈసమయములో ఇంద్రజాలము అక్కఱకు వచ్చును. + +వేదాంతి. - శాస్త్రులుగారూ ! ఈపెండిండ్లు ఈముట్టడులు చూడఁగా లోకవృత్త మంతయు ఇంద్రజాలముగానే అగపడుచున్నది ! అయ్యా, + + ఆ. సుఖము లెల్లఁ గలలు, శోకంబులును గలల్; + తా ననెడు తలంపు హానిఁ దెచ్చె; + అరయ నింద్రజాల మఖిలప్రపంచంబు, + నిత్యసత్య మాత్మ నెగడు నొకటి. ౩౬ + +శాస్త్రి. - అవును వాస్తవమే ! ఇట తడయఁజనదు. [అని అందఱు నిష్క్రమింతురు. + +___________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0044.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a32bcf3f895a1b42f899dace32b8e23be0023d00 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0044.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +రంగారావు. - చెప్పుఁడు మాకన్నులారా, మీరు ఇంక నేమి కనిపెట్టి వచ్చితిరి? + +వేగులు. - మహాప్రభో ! పాపారాయనింగారు వస్తే కనిపెట్టడానికి రాజాం దారిలో విడిసినాడు విజయరామరాజు ; తనదండంతా తనకాణ్ణే పెట్టుకొనున్నాడు. దానెంబణ్ణే హైదరుజంగుడేరా ; బూసీడేరా దానెంబణ్ణుంది. సిద్దీబిలాలున్ను కడమ గొప్పసర్దార్లున్ను దానెంబణ్ణే. మాలపిల్లికాణ్ణుంచి వరసగా కొండబోటు దాకా ఫిరంగీలబారు నిలిపినారు. దానికీ బుస్సీ డేరాకూ నడుమ మందు కొట్లు. ఊరి చుట్టూరా అడివిలాగ సిద్దీలని, ఫరంగీలని, బుడుతకీసులని, ఇంగిలీసులని, వళందులని, తురకలని, ముట్టడి నిలిపినారు. వారివారి సందుల్లో, వారివారి పడాళ్లు కుదురుకొని వున్నారు. పరాసుల దం డంతా ప్రెతివాడికిన్ని తుపాకీలు, సన్నీలు, కత్తి కఠారీ, బల్లెం బాకు ; గోలకొండ తురకదండులో ప్రెతివాడికి ఇవే గాక డాల్ తర్వార్, ఈటె ఇవిన్ని, విళ్లు ఊచలున్ను. రాజుదండులో విళ్లు ఊచలు లావు, తుపాకులు కొంచెం; బల్లెం బాకు ఈటె లావు. రాజు మన్నె సిబ్బందీని యుద్ధానికి పెట్టక చాకిరీకి పెట్టినాడు. + +ప్రతీహారి. - [ప్రవేశించి] జయం జయం ఏలినవారికి. హైదరుజంగు బహద్దరు కాడినుంచి రాయబారి సర్దార్ హసేనాలిగారు వచ్చివున్నారు. + +రంగ. - ధర్మారావూ. నీవు ఎదురు పోయి వారిని తోడ్కొనిరమ్ము. + +ధర్మ. - చిత్తము. [అని ప్రతీహారితో నిష్క్రమించును. + +రంగ. - (వేగులతో) మీరు మరలి పోయి ఇంక మే మయిన తెలిసికొని రండి. + +వేగులు. - ఏలినవారియాజ్ఞ. [అని నిష్క్రమింతురు. + +ధర్మా. - వారే రంగారాయనివారు. తమరు ఇటు చెంతకు దయచేయవలయును. + +హసేనాలి. - [సమీపించి] సలాము రంగారావు బహద్దరువారికి. + +రంగ. - [లేచి] సలాము హసేనాలి సాహెబుగారికి. ఇట్లు కూర్చుండుఁడు. [అని కుర్చీని జూపును. మువ్వురు కూర్చుందురు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0045.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ca3a5246b3e6e2fbd200849cb4c6bba5cf7cefc --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0045.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +హసేనాలి. - గోలకొండ నిజాముగారి యాజ్ఞ చేత ఉత్తరసర్కారుల పేష్కస్సులు వసూలుచేయుటకు వచ్చిన సర్వాధికారి బూసీదొరగారి దివాను హైదరుజంగు బహద్దరువారు పంపగా మేము మీకడకు వారిరాయబారము తెచ్చినారము. వారి సర్దారులలో మే మొకరము. మేము వచ్చినపని హైదరుజంగు బహద్దరు వారి ధోరణిగానే వినుండు. - "మీరు గోలకొండ నిజామువారికి ఏడుసంవత్సరముల పేష్కస్సును ఎగవేసినారు. విజయనగరమురాజుగారి తాలూకాలు దోఁచుకొనుట, ఊరులు తగులఁబెట్టుట, లోనగు నేరములు ఎన్నియో చేసియున్నారు. + +రంగ. - [ఆత్మగతము] హా; ఏమి ప్రయోగము ! ఎంతపని చేసినాఁడు రాజు ! [ప్రకాశము] తత్వాత, తర్వాత? + +హసేనాలి. - "మఱియు, మారాకను రాజు మీకు తెలిపినను 'నౌకరులబేటికి మేము రాము' అని మమ్ము తూల నాడినారు. పైగా మేము పంపిన ఫర్మానాను సరకు గొన్నవారు కారు. + +రంగ. - [ఆత్మగతము] ఆహాహా ! ప్రయోగము విషమువలె ఎట్లు ఎక్కి పోయినది ! [ప్రకాశము] మఱి ? + +హసేనాలి. - "అది యెల్ల నటుండ - + + నేము వచ్చి కాచి యుండ, నీకు లెక్క లేదోకో ? + దీమసాన నౌభ తడిచి ధిక్కరింతువా మమున్ ? + హాము మాని, యీక్షణాన నాఁపి దాని, నీగడిన్ + జాములోన ఖాలి సేసి, సాగు కట్టువల్వతోన్, ౩౭ + +ఇట్లు చేయనిపక్షమున మరల సూర్యుఁ డుదయించులోపల, మీపుట్టకోటను మట్టిలో కలిపి, మీజాతము నెల్ల రూపుమాపెదము." ఇ దయ్యా తమకు హైదరుజంగు బహద్దరువారు పంపిన రాయబారము. మేము వచ్చినపని అయినది, మఱి మేము మరలెదము. + +రంగ. - అయ్యా ! మామాటయు కొంచెమువిని మరలుఁడు. + + ఆ. సత్యవంతు లెపుడు సత్యదూరులఁగూడ + సత్యవంతు లనుచు సమ్మతింత్రు; + సత్యదూరు లన్న సత్యవంతులఁ గూడ + సత్యదూరు లనుచు సంశయింత్రు ౩౮ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0046.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa6934926e0bf3cbaba5ed805abe117a8fff5d2f --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0046.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +హసేనాలి. - వాస్తవము. పార్సీలోఅట్లే యొక సామెత కలదు. దానికి తెలుగు -"కల్లరి కందఱు కల్లరులే, నిజమరి కందఱు నిజమరులే." + +రంగా. - వీరులరు మీరు సత్యదూరులరు కానేరరు. మఱియు వివేకులకు విస్తరమనపేక్షితము కావున సంగ్రహముగా వాక్రుడ్చెద. + +హసేనాలి. - అట్లే చేయుఁడు. + +రంగ. - మీరు తెచ్చినరాయబారములో అసత్యవాదము విశేషముగా నున్నది. మేము, విజయరామరాజు భూములలో అడుగుపెట్టలేదు. అతఁడు మమ్ము రూపుమాపను, మాబొబ్బిలి యేలను; దలఁచుకొన్నవాఁడై యెన్ని మాఱులైనను మాతో పోరియున్నాఁడు. మేము, ఓడనందున, మామీఁద మీహైదరుజంగుగారికడ కుట్రచేసి, మాయింటిమీఁదికి ముట్టడి తెచ్చినాఁడు. నిన్న పగలు మాయింట పెండిం డ్లయినవి. రాత్రి ఊరేఁగింపు అయినది. కంకణాలువిప్ప లేదు. ఈసమయ మెఱిఁగి మామీఁదికి ముట్టడి తెచ్చినాఁడు. + +హసేనాలి. - [ఆత్మగతము] నృశంసుఁడు! [ప్రకాశము] మఱి ? + +రంగ. - మమ్ము కోట వదలి పొ మ్మనుట చూడఁగా, మాజమీనును తనకు ఖరారు చేయించుకొన్నాఁ డని తలంపనై యున్నది. అది యుండుఁగాక ! ఎన్నిమాఱులో మమ్ము సఖ్యార్థ మని బేటికిరావించుకొని సంఘాతసంహారము గావింప సమకట్టినాఁడు. దానంజేసి, అతనికిని మాకును, జాబులు జవాబులు కూడ నిలిచిపోయినవి. కావున వారివలన మీరాక మాకు తెలియ దాయెను. ప్రత్యేకము మీకడనుండి మాకు జాబు రాలేదు. + +హసేనాలి. - [ఆత్మగతము] అతఁడుమా ఫర్మానా వీరికి అందనీకుండ హరించినాఁడా? ఆహా! ఆ హర్కారాలదంతయు వట్టినాటకముగా నగపడుచున్నది. ఏ మాశ్చర్యము ! [ప్రకాశము] కానిండు. + +రంగ. - ఈకారణముచే మేము మీబేటికి రాజమహేంద్రవరమునకు రామైతిమి. ఎప్పుడును, నౌకర్ల బేటికి మేము రా మని పలికిన వారము గాము. మా తెలుపుకొనుట ఏమనఁగా? + + క. నైజామువారి కట్నము + హజీ లేడేండ్ల కైనయది చెల్లింతున్ + + మీరాక తెలియమియే హేతు వైనను, మేము మీబేటికి రానందులకై, - + + రాజమహేంద్రవరము మొద + లోజన్ బ్రతిమజిలి కిత్తు నొకవేయివరాల్. ౩౯ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0047.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36182314cbe8bec2a310ca2c0601b3b4205aa0f0 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0047.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +మఱియు: - + + క. శస్తము లయినవి గాఁగన్ + రస్తుల నెంతైన సరఫరా గావింతున్; + హస్తులనున్ హయములనున్ + బిస్తీలను దోలి పంపి ప్రియ మొనరింతున్. ౪౦ + + క. నౌబత్తు మేము మానము; + నౌబత్తును మాకు ఢిల్లినాథుఁ డొసంగెన్ + ఈ బసను మేము విడి పో; + మీ బస నిర్మించికొంటి మేము వసింపన్. ౪౧ + +రాయబారము వచ్చిన గొప్పవారికి, మీకు మావాస్తవస్థితి విశదపఱిచితిమి. గోలకొండనిజాముగారికి మామీఁద ఆయాసము కలుగకుండునట్లు హైదరుజంగునకు సత్పక్షా వలంబము నేర్పుట, వీరులకు మీకు ఉచితము. వినునేని ఎల్లవారికి క్షేమము. వినఁడేని మేము యుద్ధమునకు సిద్ధముగా నున్నాము. ఏది యెట్లయినను, ఈయడావిడిలో తప్పని దొక్కటికలదు; అది విజయరాముని మరణము. + +హసేనాలి. - రాయనింగారు చిత్తగింప వలయి విజయరామరా జే మయిన నగును గాక, మీబొబ్బిలి మా కేల? + + ఆ. నిజము మింటి నడిమి నీరజాప్తుని భంగి + మబ్బు * డాఁచుమాత్ర మాసిపోదు; + కల్ల పూఁతపసిఁడిగతి మెఱుం గగుఁగాక, + యొరసి చూచినంత విరిసిపోవు. ౪౨ + +నన్ను తమరు ఇంతగొప్ప చేసి ఇంత విశదముగా సకలవృత్తాంతములను సెలవిచ్చితిరి. గావున, నేను మీకు కేవలము అపరిచితుఁడ నైనను మీసౌజన్యమందు పక్షపాతినై హైదరుజంగుం గూర్చిన నాయెఱుకం బురస్కరించుకొని తమకు హితైషినై చెప్పెద. హైదరుజంగు మహామూర్ఖుడు; తప్పైనను, ఒప్పైనను, పట్టినపట్టు వదలఁడు. మీరు నౌబత్తు నిలిపి జాముసేపు కోటవెలుపల నుండినం జాలును; వానిదురాగ్రహము తీఱును. నేను మీన్యాయమును మాసర్వాధికారికి బుస్సీదొరకు తెలిపి మిమ్ము మరల కోటలో ప్రవేశపెట్టెద. యుద్ధమేల ! లక్ష డెబ్బదివేలతో పిడికెఁడుమందికి ఎంతవీరులకైనను పోరాట మననేమి? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0049.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbbc603a47a6b845bf8a3b469516f88463521c95 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0049.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +రంగ.- సాహెబుగారూ; మీరు చెప్పిన దెల్ల మాహితము గోరినమాట గాని, మఱి వేఱుగాదు. మీ రెవరో మాకు అకారణబంధువు లనుటకు సందేహము లేదు. మీయుపదేశముయొక్క సారము, మాకు దాని యాదిలోనే తెలిసినది. మీతోడి సద్గోష్ఠిని సంక్షేపింప నొల్లక మీమాటలను అంతము వినుచుంటిమి. మీరు చెప్పిన నీతిపద్యము, మాకు వెలమకులమువారికి పాఠాంతరముగా నుపదిష్టము ఎటు లన - + + క. కలి వచ్చిన నడి గట్టుము, + పులి వచ్చిన నీఁటెఁ బొడువు, పొలియుడు నొలుమీ; + వెలమలతోఁ బోరాడకు; + వెలమలసిరి కాసపడకు, విస మది నీకున్. ౪౬ + + హసేనాలి. - రావుగారూ ! ఇది ఖడ్గమార్గము గాని కార్యమార్గము గాదు. + రంగ. - అగుఁగాక. + + ప్రాణంబు ల్తీపులౌ ద్రాబల కగునయముల్ + భాయి, మా కేల నేర్పన్? + ప్రాణం బన్నం దృణప్రాయ మగువెలమ వీ + రాళికిం గూర్ప వేలా? + నాణెం జౌకప్ప మిత్తున్, నగరు వెలువడన్, + నౌబతు న్మాన; హైదర్ + నాణెంబు న్దప్పెనేనిన్ , నరహరి యొసఁగున్ + నా కిహంబో పరంబో. ౪౭ + +సారమింతే, సాహెబ్ సలామ్. ఎంతటి పుణ్యము చేసిననోగదా రణమరణము దొరకును? [తమ్ముని నుద్దేశించి] తమ్ముఁడా ! సాయబుగారు మనయందు అకారణమైత్త్రి వహించి, చాలసేపు మనకు సాంగత్య మొసంగినారు; నీచేతులతో స్వయముగ వారిని సత్కరింపుము. + +[నౌకర్లు అత్తరు పన్నీరు చందన తాంబూలములం దెచ్చి వెంగళరావుకడ నిలుతురు. + +హసేనల్లీ. - అయ్యా ! మీకు కోపము వచ్చిన వచ్చునుగాక ! నాకుఁ దోచిన మాట పలికి పోయెదను. నాకు మీ పరువు వెఱ్ఱిగా నగపడుచున్నది. మీ బీరము ఏనుఁగు తనతలను తానే మన్నుకొట్టుకొనున ట్లున్నది ! అయ్యా, \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0051.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6568837852dbcbb05b12f75548f1af9252ed39ea --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0051.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +కొని రావలయును. పైక మెంత యడిగినను, గోలకొండసర్కారునకు, అంగీకరింపుము. లంచ మడిగిన తమలపాకుతొడిమ నైనను ఒప్పుకొనకుము. + +ధర్మా. - రాజేంద్రా! పాపయ్యగారు చేయవలసినపనికి నన్ను పంపితి మని తామే అనుగ్రహించితిరి గదా ; అంతకన్న వేఱు గౌరవము నాకుం గలదా ? కార్యము పండే అగునట్లు ఎంతయేని మెలఁకువతో వ్యవహరింతునుగాని, వారు తూలఁబలికిన, వెలమపోటు రుచిచూపి వచ్చెదను. అది సమ్మతమయిన నన్నుం బంపుఁడు. + +రంగ. - మాకు అదే కావలసినది. కనుక నీవే వెళ్లిరావలసినది. మఱి లేచి, నూటికి సిబ్బందిని వెంటఁగొని, సంధికి పోవుటగా, తెల్లజెండాతో తెల్లతొడుగులతో, పడవాలురామయ్య సహాయుఁడుగా, పోయి రమ్ము. + +ధర్మా. - ఏలినవారియాజ్ఞ. [అని నిష్క్రమించును. + +[అంతట వెంగళ్రావు ప్రవేశించును. + +రంగ. - తమ్ముఁడా, హసానలీ కోపముతోనే పోయినాఁడా? + +వెంగ. - అన్నయ్యగారికి ఏమని మనవి చేయుదును అతని పరితాపమును ! కడపట నాచేతులు పట్టుకొని, 'అయ్యా, నౌభత్తు అయినను మాన్పుఁడు. దానిం దెలిసి మీ సౌమ్యతనే చెప్పి, మీవెఱ్ఱి చెప్పక, కోట ఖాలీ చేయవల దని జాములోపల మీకు బూసీదొరవారికడనుండి కబురు పంపఁ గడం గెద.' అని చెప్పినాఁడు. + +రంగ. - నీ వేమంటివి తమ్ముఁడా? + +వెంగ. - మీ రన్న మాటయే అంటిని. + +రంగ. - అంతట? + +వెంగ. - అంతట దీనతతో సలాము లిడి వీడుకోలు వడసినాడు. + +సభ్యులు. - ఇతఁడు మిక్కిలి సౌమ్యుఁడు, మిక్కిలి సజ్జనుఁడు; తురకలలో తప్పఁ బుట్టినాఁడు. ఇతడు ముందు పోయి మనలనుగూర్చి మంచిమాట చెప్పుట మంచిదే. + +రంగ. - అవును. [సభంగాంచి] ఏఁ డయ్యా మాకరణము రామయ్య? + +రామయ్య. - [లేచి] అయ్యా! ఉన్నాను. + +రంగ. - మేము వ్రాసినట్లుగా పాపయ్యకు జాబు వ్రాసి తెమ్ము. + +రామయ్య. - ఏలినవారి చిత్తము. [అని నిష్క్రమించును. + +రంగ. - [వెంగళరావు నుద్దేశించి] తమ్ముఁడా, నీకు నేను పెట్టెడుపనికి నామీఁద కోపము చేయకుము. నీ వయిన మిగిలియున్న విజయరాముని వంశమునకుఁ గానీక, మరల బొబ్బిలిని, మనవంశములోనే నిలుపుదువు. నాతోగూఁడ నీవును పోర \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0052.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afaec6b3ac2aa9637280ac5a74782a27772baa85 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0052.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +సమసిన, నిఁక భూమిలో మన పే రెక్కడిది ? కనుక నీవు మనస్త్రీలను పరాసుల చేఁతబడి యవమానపడకుండ, వలస తీసికొని పాలకొండ మన్నెమున కేఁగుము. + +రంగ. - ఏమి లేవవు? ఎప్పుడును నా నోటిలోని మాట నా నోట నుండఁ గానే పని నెఱవేర్చువాఁడవు. ఇంతవరకు యుద్ధములో నెప్పుడును ముందుమొన నడపించినవాఁడవు. ఇపుడు వెనుకకు పంపినందులకు నాపై కోపమా ? సమయమట్టిదిగా నున్నది? ఈజన్మములో నంత ఈదినమున ఉందుమో ఉండమో ? ఇట్టి సమయములో నాయాజ్ఞ నెఱవేర్ప త్వరపడ వేమి ? + +వెంగ. - హా ! కొజ్జాలు చేయవలసినపనియా నాకు సంభవించినది ! ఏమి యీ దైవవిలాసము ! + +రంగ. - హా ! ఎట్టికాలము వచ్చినది ! + +వెంగ. - అన్నయ్యగారూ, రాణివాసములను తరల్చి మరలి తమ దర్శనము చేసి కొనియెద. వారితో వేఱొకరిం బంపవలయును. + +రామయ్య. - [ప్రవేశించి] ఇదిగో జాబు ; రెండు నకళ్లు వ్రాసి తెచ్చితిని. + +రంగ. - చదువు రామయ్యా చదువు. + +రామయ్య. - [చదువును] + +"స్వస్తి శ్రీ బొబ్బిలి నేలు రావు గోపాలకృష్ణ రంగారావు బహద్దరువారు, మా బావగారికి, తాండ్ర పాపారాయనివారికి, కడపటి దండములు మ్రొక్కివ్రాయుట. - విజయరామరాజు రాజాము సీమలో పితూరీలు చేయించుట మిమ్ము వెంగళరాయని పెండ్లికి రానీయకుండుటకోస మని మోసపోయితిమి. అందులకు కానే కాదయ్యా. బొబ్బిలిని ఱెక్కలులేని పిట్టను జేసి చిదుగఁగొట్టుటకు, అని యెఱుఁగమైతిమి. ఇప్పుడు తెలిసినది. మఱే మున్నది బావా ! రాజు మనయింటిమీఁదికి గోలకొండ పరాసు పౌఁజును ముట్టడి దెచ్చినాఁడు. రెండు లక్షలకు కాకిమూఁక పరాసుమూఁక కమ్ముకొని యున్నది. రాత్రి దొంగప్రొద్దున దొంగతనముగా ముట్టడివేసినారు. వేగుప్రొద్దునఫిరంగి వేట్లు వేసి తెలిపినారు. గడియకో అఱగడియకో ఫిరంగివాతను బొబ్బిలిని వేసికొందురు. మేము పాపకారి పెండిండ్లు చేసితిమి. కోటలోపల చుట్టాలు వచ్చి నిండియున్నారు. స్త్రీలను కోటలో నుంచి, జగడ మాడుట సరిగాదు. మాకు కోటలోపల రస్తు లేదు. వలసలు తరలుటకు త్రోవలు లేవు. బావా, వెంగళ్రాయఁడు ఇంకను, కంకణాల చేతులతోనే యున్నాఁడు. మా కందఱకు సంఘాతమరణము సిద్ధమైన దయ్యా. పెద్దలనాఁటి బొబ్బిలికోటకు మాకు ఋణము చెల్లినది. ఇక్కడ స్త్రీలు, పురుషులు, బాలురు, \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0053.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ab2ad8f641992e080fb0a49a4c988da15d42416 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0053.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +వృద్ధులు అందఱు నీ పేరు పల్కు చు, అంగలార్చు చున్నారు. నీవు వచ్చిన, మాకు ఈ సంఘాతమరణము తప్పును. ఏడేడు పదునాలుగేండ్లకును బొబ్బిలికోటను ఆ యముఁడును పట్టలేఁడు; జయము కీర్తియు క్షేమమును కలుగును. నీవు రాకున్న, రాజామునకు తరలిననాఁటి చూపులే నీకును నాకును కడసారి చూపులు సుమా ! పెండ్లికి రా వైతి వని చింతిల్లుచుంటిని. ప్రాణము గావ రావేని చెప్పవలయునా? ఈజాబు చూచిన తత్క్షణము, బావా, రాజామునకు బొబ్బిలికి సందున విజయరామరాజు దండు విడిసి యున్నాఁడు, అతని దండును విఱుగఁబొడుచుకొని కోటకు రావయ్యా. ఇన్నూటి తో వెంగళరాయని నీకు ఎదురు పంపెదను. నీకోసము దిడ్డితలుపు తీసి యుంచెదము. నీవును మిరియాలసీతన్నయు, మాలపల్లిమీఁదుగా, కొండబోటు తిరిగి, ఆదారిలో హైదరుజంగుడేరా యున్నది, ఆహైదరుజంగును విడిదిలలో నఱకి, రావలయును. ఈరాత్రి వత్తువేని, నీకును నాకును చూపు లుండును. ఇవే బావా ; నాకడసారి దండములు.- + +రంగ. - దివ్యముగా వ్రాసితివి. మేమే చెప్పిన ఇంత చక్కఁగా కుదరదు. ఇదిగో మొహరు. + +రంగ. - ఈజాబులు పగతురచేతఁ బడకుండ పాపయ్యకు ఎట్లు చేరఁగలవు? + +రామయ్య. - మహాప్రభూ, నేను వెళ్లి ఆసంవిధానము చేసెదను. + +రంగ. - మంచిది పోయి అట్లే చేయుము. + +ప్రతీహారి. - [ప్రవేశించి,] జయము జయము ఏలినవారికి ? మహాప్రభో, జోస్యుల వారు కాశీకి వెళ్లినారు ; వారి సిషువుడు ఏలినవారి సభకు రాను భయపడి [అని వ్ఁరాతయొకటి రంగారాయని మ్రోల నిడి,] ఈరాత తన గురువుగారు ప్రశ్నవస్తే యేలినవారికి అందించమని తనచేతి కిచ్చి వెళ్లినా రని యిచ్చినాడు. + +రంగ. - [కైకొని, ఇట్లు చదువుకొనును.] + + *మ. అమృతాహారులసంగడి న్వలచి కాయంబూడ్చి స్వర్వాటికిన్ + గమనించున్ సకళత్రబంధుసచివాక్రందప్రయోధంబుగా + సమదారాతి చమూ మహోదధి నగస్త్యక్రీడఁబెంపొంది రం + గమహీనాథుఁడు ధాతుఫాల్గునవలక్షన్ దుర్యవేఁబ్రొద్దునన్. ౫౦ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0054.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05e49dacf3308febb0647ead6af595c26d338455 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0054.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +[ఆత్మగతము] హా ! ఇందువలననే వారు నాకుం జెప్పక యేఁగినారు. హా ! ఇట్టి వ్రాఁత బ్రహ్మవ్రాసియుండఁగా నరుఁ డేమి సేయగలఁడు ? హాహాహా ! పుట్టలోని యిసుళ్ల నన్నిటిని కిరాతుఁడు పట్టినట్లు కోటలోని మాజాలమునంతయు ఒక్క మొగిని పట్టినాఁడు, విజయరాముఁడో, యముఁడో ! ఈ జోస్యము చూడఁగా, జాబు పాపయ్యకు చేరదు, రాణివాసముల వలసయు జరుగదు, రాయబారంబును ఫలింపదు. + +వెంగ. - [ప్రవేశించి] విన్నపము. తమయాజ్ఞను తెలుపఁగానే, రాణిగారికి, చాల కోపము వచ్చినది. జవాబు చెప్పుటకు వారే తమకడకు, అదె వచ్చినారు. + +వేంకటలక్ష్మి. - [అపటీక్షేపముగా బ్రవేశించి] జయజయం ఏలినవారికి. దేవి గారు వచ్చియున్నారు. + +రంగ. - (సంభ్రాంతుఁడై) ఏమి యిది ; స్త్రీలు ఆస్థానికి వచ్చుటా? ఎన్నఁడైన కలదా? ఇ దేమి సాహసము ! ఏమి యీదురాచారము ! మతిపోయినదా ? ఘోషా ఏ మయినది ? + +రాణి. - ఇంటికప్పు తెగఁ గాలి, నెత్తిమీఁద పడుచుండఁగా, నిఁక నేమి ఘోషా ? ఇంతకాలమునకు పూసపాటిరాజు నన్ను రచ్చ కెక్కించి, తమతో తెగువ మాట లాడించినాఁడు. ఇన్నాళ్లకు మీ కేమి వెలమబుద్ధి పోయి రాచబుద్ధి వచ్చినది ! మమ్ము నందఱను పాలకొండకు వలస పంపిన, ఆపాలకొండకు ఆణిదారుఁడు గదా ఆపూసపాటిరాజు, అతఁడు లోలోపల, దండు పంపఁడా మామీదికి అక్కడికి? సిపాయి కొక్క వెలమస్త్రీని గట్టఁడా విజయరామరాజు ? పరులచేత చచ్చుటకు మా కేమి కారణము? మీ రేమి ఏలినను, అనంతకాలము రాజ్యము లేలెదరా? యుగములు జగములు గలంత కాలము భూమి పాలించెదరా ? చచ్చిన పేరు బ్రతికిన లేదు. మీరు చావను మేము బ్రతుకను ఆలోచించితిరా? చచ్చినను మేము కోటలో చావవలయును గాని, పరులచేత మేము చావము. + +రంగ. - ఈమాట మాతమ్మునిచేత చెప్పి పంప రాదా ? స్వయముగా ఏల రావలయును ? + +రాణి. - ఏల యనఁగా, ఈబిడ్డలను మీయొడిలో ఉంచి వారికి మీకు కడసారి చూపు లందిచ్చుటకు తెచ్చితిని. (అని కొమారితను తండ్రి ప్రక్కను నిలిపి) రావమ్మా! సుందరమ్మా ! మీనాయనను, కడసారి చూపు చూచుకోవమ్మా. (పుత్రునింగూర్చి) నాకొండా ! మీనాయనగారియొడిలోఁ గూర్చుండుము. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0055.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b8200aa02df6f9e1f76cc5184b74e53a0d925dc4 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0055.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +రంగ. - రావమ్మా అమ్మా, అమ్మా రా. కడసారిచూపా యిది ? [అని కూఁతును కవుంగిలించి, ముద్దుగొని] ఇవే అమ్మా మేము నీ కిచ్చిన సారెచీరలు! (శిశువును లాలించుచు) + + ఉ. నాయన, నీదు నెన్నొసట నల్వ లిఖించెను మాకుఁ గాలకూ + టాయిత మౌ దురంతము హఠంబునఁ ; బున్నెము లిట్టు లుండ, మా + నాయనసాటి వౌదు వని నమ్మితి నా చిఱువూప; యౌర సీ + పాయికొ రాచపాదలికొ బానిస వౌదువె రావువంశజా? ౫౧ + +బాబూ, పూసపాటిరాజునకు ఏమియూడిగము చేయుదువో తండ్రీ ! ఇందులకా నీవు బ్రతుకుట? [అని ముద్దుగొని కత్తిదూసి నఱకఁబోవును.' + +సుందరమ్మ. - (కనులు మూఁతబడి) 'బాబయ్యా ; పాపయ్యా.' [అని తండ్రి కాళ్లు పట్టుకొనును. + +రాణి. - (కత్తి పట్టుకొని) ఏమి ! వెలమదొర లిట్లు వెఱ్ఱిదొర లైతిరి ! ఆకూనయే గదా విజయనగరముమీఁద మీపగ తీర్చుకోవలసినవాఁడు ? ఆతనిని మాచెల్లెలు జగ్గమ్మ కడకు సామర్లకోటకు పంపఁదగును. వానివలన మరల మీవంశము, ఆ సూర్యచంద్రు లున్నంత కాలము, వర్థిల్లును; వానిని కాదు మీరు నఱకవలసినది. శత్రువులకంటఁ బడకుండ వెలమరాణులను మమ్ము నఱకవలసినది. + +రంగ. - చక్కఁగా జెప్పితివి; మెడచాఁపు. [రాణి రంగారాయని పాదములకు ప్రణమిల్లి మెడ చాఁచును. రంగ. నఱక సుంకించును. + +సుందరమ్మ. - [తండ్రికాళ్లను చుట్టుకొని] అయ్యో ! బాబూ ! బాబూ ! + +[అని అంగలార్చును. శిశువు కత్తి కడ్డముగా తల్లిమెడను కౌఁగిలించుకొనును.] + +వెంగ. - ఇప్పుడేల అన్నగారూ ? ఇంకను సమయ మున్నది. అంతకు వచ్చినప్పుడు చూచుకొందము. + +రంగ. - అటయిన మీరు మువ్వురు సెలవు పుచ్చుకొండు. + +[రాణియు, బాలుఁడు, సుందరమ్మయు, వేంకటలక్ష్మియు నిష్క్రమింతురు. + +[సభ్యులు ప్రవేశింతురు.] + +రంగ. - నేను అనుకొన్నట్లే అయినది. రాణివాసములవలస జరుగదాయెను. మఱి మా వంశపరంపరగా మాదొరతనమును కాపాడుచు వచ్చిన దళవాయులారా. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0057.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..426c47e5399331ff1e8a2db487a36a3ace2691f5 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0057.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +మలు కాఁగానే రాజునకు లోఁగరు' అని యొకరితో నొకరు అనుకొని, గలగల పలికి, లేచిరి. కొందఱు పోయి బుస్సీని దెచ్చిరి. + +రంగ. - తర్వాత ? తర్వాత ? + +ధర్మా. - బుస్సీ వచ్చి - 'అయ్యా, మీ రెంతశూరులయినను దివాణమునకు వచ్చి కత్తి దూయ వచ్చునా?' అని నన్ను అడిగెను. 'నేను శ్రీ బొబ్బిలిజమీన్దారు రంగారాయనింగారి దివాన నై రాయబారము వచ్చి, ఈహైదరునోట తూలుమాట మోయించెదనా?' అని నే నడిగితిని. + +సభ్యులు. - బళి ! బళి ! + +ధర్మా. - అంతట, బుస్సీ 'మేము ఇంతచెంతకు వచ్చియుండఁగా నైన మీజమీన్దారు స్వయముగా మాబేటికి రాక, రాయబారము పంపుట యుచితమా?' అని యడిగినాఁడు. + +రంగ. - సరి. అందులకు ? + +ధర్మా. - అందులకు, సత్యమున హరిశ్చంద్రుఁడు, ఔదార్య సాహసముల విక్రమార్కుఁడు, విద్యలో భోజుఁడు, ఈవిలో కర్ణుఁడు, కోపమున రుద్రుఁడు, నగు మా దొరగారు మీబేటికి మర్యాదలలో హెచ్చుతక్కువలు కలుగు నేమో యనియే రాలేదు. గాని, వేఱొండు గాదు. అట్లు వారు శంకించుట సరియే యని నా కైన మర్యాద చేతనే తమకు విశద మాయెఁ గదా? ఇపుడు వారి కేమియు మరియాద లోపము చేయమని మీరు సెలవిత్తురేని, ఈ యుత్తరక్షణములో వారిని బేటికిం దెచ్చెద. వారిని కని వారితో క్షణము భాషించినచో, వారిమైత్త్రిని మీరు వదలరు. వారిపై కుట్ర చేయు వారిని జేర్పరు.' అని జవాబు పలికితిని. + +రంగ. - అంతట? + +ధర్మా. - అంతట, బుస్సీ - నన్నుఁ గూర్చుండు మని, తాను గూర్చుండి, నేనుం గూర్చుండి, ఇతరులుం గూర్చుండఁగా, నన్నుం గూర్చి, - 'పోనీ ! ఆమాట కేమి ? మీ న్యాయ మెల్ల హసేనల్లీవలనఁ దెలిసినది. మీరు రాజమహేంద్రవరమునకు మాబేటికి విదేశము రామికి, కారణము తెలిసినది. మీరు కట్టనొప్పుకొన్న యగావులవలన, అందులకు సమాధాన మైనది. మా దివానుమాట తప్పించుట మాకు శక్యముగాదు. అతనిని గోలకొండ నిజాముగారు స్వయముగా నియమించినారు. అతనిసలహాప్రకారము మేము వ్యవహరించునట్లుగా, మాకు హుకుము చేసినారు. కనుక, నౌభత్తుకోటల విషయమున మీరు లోఁబడనియెడల పోరు తప్పదు. లోఁబడిన, మీకు పాలకొండసీమను బొబ్బిలికి బదులుగా మే మిచ్చెదము. అందులకు మీరు అంగీకరించిన, పోరు తప్పి, మనము \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0058.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0c5448ede2234937745c9d0d2ab3aaa9cbf14b2a --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0058.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +భాయి భాయిగా పోవచ్చును.' అని వక్కాణించెను. అంతట 'మీతో రాయబారము వలనఁ బ్రయోజనము లేదు.' అని నేను లేవఁగా, ఖానులు గీనులు, అందఱును, కనులెఱ్ఱఁ జేసికొని, కత్తి దూసికొని, 24 గురును నన్ను పొదివిరి. హైదరు నన్ను అడ్డగింపుఁడని పండ్రెండు పహరాలకును, పహరాలో పెట్టింపుఁ డని ఖానులకును, ఆజ్ఞచేసెను. + +సభ్యులు. - ఏమి యాగడము ! + +రంగ. - అంత ? + +ధర్మా. - అంత, 'నీపహరాలో నిలిచితినేని నేను వెలమబిడ్డనఁటరా?' అని కేక వేసి, - + + తటాలునన్ బటాలు దూసి తన్నుఁ గాచు సామునన్ + బటాన్ మొగల్ ఘటాఘటీలు భ్రాంతులై ననుం గనన్ + బటాలు ఱెక్క, లేఁ దిమిన్, సపత్న వార్ధి దూఁటి, బల్ + హుటాహుటిన్ హుమాపయిన్ దదుక్తిఁ జెప్ప వచ్చితిన్. ౫౨ + +నా పరిజనములును, బవ్వున ఈఁటెలు వంచి, అడ్డ మయిన సిపాయిమందల నెల్ల తెగఁబొడిచి, కూల్చుచు దారి చేసికొని, తమ పోటు రుచిచూచినవారు చూడని వారును, దిగులుపడి నిశ్చేష్టు లై పడుచు లేచుచు తమ్ముఁ గనుచునుండ, నావలెనే అక్షతశరీరులై నావెంటనే వచ్చియున్నారు. నేను జేసినపని తప్పో ఒప్పో తమరే ప్రమాణము. + +రంగ. - ధర్మారాయఁడా ? మాపరువు నిలిపితివి. శత్రువులకు వెలమపోటు రుచి చూపించి, అక్షతశరీరుఁడ వై వచ్చి మాకు కనులపండువు గావించితిని. ఇంతకన్న ఒప్పేమి యుండును ? చాలును, అలసితివి. పోయి సేదదేఱుము. + +ధర్మా. - మహాప్రసాదము. + +రంగ. - [సభ్యుల నందఱ నుద్దేశించి] అయ్యా, ఇంక నే మున్నది ! పోరు పొసఁగినది. + + క. ఈసమయంబునఁ బాపయ + మాసమ్ముఖమందు నున్న, మార్కండేయున్ + బాస టయి హరుడు గాచిన + వాసిగ, మముఁ గావఁడే యవనయమువలనన్ ! ౫౩ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0059.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9b94a4e139e6dc984d13dc40ebf1bd240d28becc --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0059.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గడియలోనఁ గోట నింకఁ గాడుసేయఁ బన్నుదుర్ + గడి ఫిరంగిమోహరాలు కందకంబు చుట్టు రాన్ ; + కొడిని దివిచి పాదుసాహి కొడిని - (కాదా) + విజయరాము కొడిని - గొత్తళంబుపై + నిడెడుకొఱకు లగ్గయెక్క నిడుదు రుడుపనిచ్చెనల్. ౫౪ + + ఆ. అన్నలార, కూడియాడిన చెలులార, + విందులార, వినుఁడు విన్నపంబు: - + ఆలుబిడ్డలందు నానగొందురు మీరు, + తల్లిఁ దండ్రి భక్తిఁ దన్పుచుంద్రు. ౫౫ + + ఆ. ఇట్టిప్రళయమందుఁ గట్టు సేయము మిమ్ము, + మమ్ముఁగూర్చి మీరు మ్రంద నేల ? + మీర లిపుడె పోయి వారిఁ గాచికొనుండు; + మాకు వచ్చె మారి, మమ్ము విడదు. ౫౬ + + దళవాయులు. - మహాప్రభూ ! మాకొలిచిన వేలుపా ! [మానోద్రేకముతో] + + ఎంతమాట సెలవిచ్చినారు మ మ్మేలినదొరవారు ! + ఈఁటెకొక్క మొఖాసా తింటిమి యిందఱము మేము. + ఏలినవారి యన్నముచేత నెదిగిన దీ యొడలు; + ఏలినవారికి దీని నియ్యక యేఁగుదుమా మేము? + మీరు పెట్టిన దండకడెములు మేము ధరించితిమి, + మీ చేతుల మీ రిచ్చిన దుస్తులు మేము ధరించితిమి, + పెద్దలనాఁటి నెత్తురుకోకలు పిలిచె మమ్ము రంగ, + పరుల నల్ల రుచిగన్న పటాలు పైకిఁ ద్రుళ్లె రంగ. + ప్రాణము మీరు, దేహము మేము, రావు రంగరాయ; + ప్రాణముఁ బాసిన దేహము నెవరు బసలకు రానీరు. + బంటు వెల్మలము మేమే గామా ? యొంటర్లము గామా ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0060.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98c44a351ce5980554bbb6ebc953ea1ecff061d8 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0060.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +బంటు గంటు తెలగాలము గామా ? యొంటర్లము గామా ? + విలయము వచ్చిన సమయమునందు వెనుకకుఁ దగ్గుదుమా ? + చచ్చిన పేరు, బ్రతికిన లేదు, సాహసాంక రంగ. + మీ రణభేరి మ్రోఁగినప్పుడే మీకె యెఱుక గాదా ? + గుభేల్ ! గు భేల్ ! గుభె ! లరులకు, మాకు + శుభము ! శుభము ! శుభము ! + ఫణులు ! ఫణులు ! ఫణు ! లరులకు, మాకు + మణులు ! మణులు ! మణులు ! + భయము ! భయము ! భయ ! మరులకు, మాకు + జయము ! జయము ! జయము ! + మీరు పోరను మేము నిలువను మీరు తలఁచినారా ? + మీతోడిదె మాలోక మన్నది మీరు మఱచినారా ? + అడ్డుమాటలు సెలవు లియ్యక యాదరించి మమ్ము, + పనిగొనవయ్యా, పనిగొనవయ్యా, ప్రభువ రంగరాయా. ౫౭ + +రంగ. - దళవాయులారా ! మీ యనురాగమునకు మిక్కిలి సంతోషము. అటయిన యుద్ధమునకు సన్నద్ధుల రగుఁడు. మహావీరులారా ! మీరు ఒక్కొక్కరును పగతురతో కలయఁబడుదు రేని నూర్లను వేలను రూపుమాపఁ గలవా రగుట లోకవిదితమే ! అయినను పరాసుమూఁక, అనంతముగా నున్నది. మీచేతులకు సయితము తఱుఁగునదిగా నగపడదు. సముద్రమునకు ఏతము వేయుటగా నున్నది. పైగా మనము ముఖ్యముగా ఊఁచతోను, ఈఁటెతోను, కూల్చువారము. వారు ముఖ్యముగా గుండుతోఁ గూల్తురు. మఱి వారి పాల నున్న నల్లమందు నూరమ్మతో పోరుట కష్టము. కోటకాపున, మాటుల నుండి మనము పోరితిమా, వారిగుండు మనపైఁ బాఱదు, మనయూఁచ వారినికూల్చును. నల్లమందు మారమ్మ మనమీఁదికి రాఁజాలదు. ఫిరంగులు మోర్జాచేసి కోటను గూల్పం గడంగుదురు. మీరు ఫిరంగివాని నెల్ల ఊఁచవాత వేయుదు రేని, వారి యాపని నెఱ వేఱదు. మనము బయటి కేఁగితిమా, వారు సులువుగా కోట పట్టుదురు. అనంతరము మనము రెండునిప్పులనడుమ మాడిపోవలసినదే. కోటలో నున్న ట్లయిన, నా నియమించు సేనావిన్యాసమును నెఱ వేర్పుఁడు. ఏమి ? నాయూహ సరిగా నున్నదా? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0061.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1e74259cb7ff26ef9cff0864fa1b811807c82a8 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0061.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +దళ. - మిక్కిలి సరిగా నున్నది. + +రంగ. - ఏమి ? పడవాలు రామయ్యా ? + +పడవాలురామయ్య. - కోటలో పరాసులు చొచ్చినచో, మనయాఁడువారి దుర్గతి నూహింపఁగలమా? కోటనుండి, ఎంతమాత్రము మనము వెలువడంగూడదు. ఏలినవారియానతి సర్వోత్తమముగా నున్నది. + +రంగ. - బేతాళుని బురుజుమీఁద, మాజెండాను నౌభత్తును కాపాడుట, ముత్యాల పాపయ్యవంతు ; 200 మంది సిబ్బంది. + +ముత్యాలపాపయ్య. - మహాప్రభూ, దండములు. మహాప్రసాదము ! ఇప్పుడు నేను ఏలినవారి నౌకరను, ఇంతవరకు ధర్మానకు మీ యుప్పు తినుచుంటిని. + +రంఁగ. - హనుమంతునిబురుజు మావెంగళరాయనివంతు; 200 మంది సిబ్బంది. + +వెంగ. - మహాప్రసాదము ఇప్పుడుగదా నేను యువరాజను, ఏలినవారి తమ్ముఁడను. + +రంగ. - కోమటి పేట బురుజు మాబావమఱది ధర్మారావువంతు; 200 సిబ్బంది. పడవాలురామయ్య బలిజెబురుజు; 200 సిబ్బంది. + +ఓడ-రామ. - మహాప్రసాదము ! న న్నేలినదొరా ! + +రంగ. - కడమ 1200 కాల్బలము, 250 గుఱ్ఱమును చెలికాని వెంకయ్యక్రింద సిద్ధముగా నుండవలసినది. మఱి, మీరందఱు ఇండ్లకు వెళ్లి క్షణములో మీతావులు చేరవలసినది. ఇంతలోనే పరాసులఫిరంగులు వినఁబడెనా, ఆక్షణమే మీతావులకు పోవలసినది. మా ధర్మారావుతో ఆయనవంతునకు మే మిడిన తావును చెప్పవలసినది. + +దళ. - ఏలినవారియాజ్ఞ. + +రంగ. - ఊరిలో వారివారి యాత్మసంరక్షణ వారువారు చేసికోవలయుననియు, మావశము తప్పిన ప్రళయము వచ్చిన దనియు, చాటింపు చేయింపవలసినది. + +పడ-రామ. - ఏలినవారియాజ్ఞ. + +రంగ. - వారు ముందుమిగులవలసినదేగాని, మీరెవ్వరును ముందుమిగులకుఁడు. మఱి యిఁక ఏగడియకు నెవర మే మగుదుమో గావున, మాకును మీకును ఇదియే కడపటిచూపు. [అందఱు రంగారాయనిం జూతురు. + +రంగ. - మఱి మనము తడయఁజనదు. + +దళ. - జయ బొబ్బిలి రంగారాయ మహావీర! [అందఱును నిష్క్రమింతురు. + +_____________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0062.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c0a67057e4e41142c03a1698a410fcbd9c9d725 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0062.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +రాణి. - [పురోహితభార్యను నిర్దేశించి] అవ్వగారూ ఈదాసీయువతులను ఇరువురను బయటివృత్తాంతములు తెచ్చుటకై పంపుచున్నాను. [అని వారింగని] ఓధన్యురాండ్రారా మీరు పోయి మీయన్నదమ్ములద్వారాన రాజువిడిదలలోని వృత్తాంతములం దెలిసికొనివచ్చి నివేదింపుఁడు. + +వేగుయువతులు. - మమ్మేలిన తల్లిగారి చిత్తము. [అని నిష్క్రమింతురు. + +రాణి. - అవ్వా, అరుంఢతీదేవిగారూ. తాతగా రేమయిన మాకు ఈయిడుమ తప్పు నని చెప్పినారా? + +పురో-భా. - ఏమిచెప్పుదును తల్లీ, మీపురోహితులవారికి నాతో పలుకుటకు తీఱలేదు. నిరంతరము శాంతిక పౌష్టికములకు జతనములు చేయుటగా నున్నారు. + +రాణి. - వారి యాశీర్వచనము లైన ఇపుడు ఫలింపరాదా? + +వేగుయువతులు. - [ప్రవేశించి] దండం దండం మమ్మేలిన తల్లిగారికి. + +రాణి. - బాలికలారా, ఏదేని చల్లనివార్త తెచ్చితిరా ? + +వేగు. - చల్లనివార్త లెక్కడివి ! మాతల్లీ, ఆపాపాత్ముడి హృదయం ఏమిచెప్పుదుము మమ్మేలినదేవీ ? + +రాణి. - వివరముగా చెప్పుఁడు. + +వేగు. - ఆరాజు తనకూ మన దొరగారికీ వున్నపగలు బొబ్బరిస్తావున్నా డంట బొబ్బిలికోట దున్నించి, పొగాకుతోట వేయిస్తాడంట. ఆ పాటిపొగాకు పుచ్చుకోక తనపగలు తీరవంట. రాయనింగారి శిరస్సు గోసుకొని పోతాడంట. తనయన్న కుమారుడికి ఆనందరాజుకి బొబ్బిలికోట పట్టం కడతా డంట. ఈలాగ గర్జించి ఇంకను పాడుమాటలు పలికినాడంట తల్లీ. + +రాణి. - వానిని గూడ వినిపింపుఁడు. ఇప్పుడు మాకాలము అట్టిది. + +వేగు. - మఱి రంగారాయనింగారి బంగారపు మంచముపై పరుంటేనేగాని, తన పగలు తీర వని అరుస్తావున్నాడంట. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0064.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1425fb456e282776a67c8618868524d3b6453b7 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0064.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +రాణి. - [పేరఁటాండ్ర నుద్దేశించి] అమ్మారండి: మాకడపటి పూజను కైకొండి. [అని వారికి పసుపు కుంకుమ పువ్వులు ఇచ్చి] ఈనూలిపోగును గైకొండి. + +పేరఁటాండ్రు. - ఈ మీ యిడుమలో సత్కారము లెట్లు కైకొందుము తల్లీ! + +రాణి. - కమలాక్షీ, ఈవస్తువులను, గొనిపోయి వీరియిండ్లలో నప్పగింపుము. [వారింగూర్చి] అమ్మా, మీకు ఉద్దేశించినవి మేము మరల ఎట్లు ఉంచుకొందుము ? అమ్మా, నిరాకరింపకుడు. + +రాణి. - పిల్లలారా ? రండి స్వామికిని అమ్మవారికిని మీకోర్కొ చెప్పుకొండి. + +బాలికలు. - [ఇట్లు వేఁడుకొందురు.] + + పరమ పురుష, నీదు పాద పద్మముల + శరణుఁ జొ చ్చితిమయ్య ; సామీ ! నిన్ను శ.... + కరుణతో మాప్రాణే శ్వరులకై యీ యొక్క + గండము తప్పింపు : సామీ ! ఈయొక్కగండము.... + బాలల ము మే మే పాపమె ఱుంగము + ప్రాపని నిన్నే నమ్మితిమి; సామి ప్రాపని.... + వ్రాలితి మి నీదు పాద పద్మములందుఁ + బాలింపు మని వేఁ డితిమి. సామి పాలింపు... + ఎల్లలో కముల తల్లిరో లక్ష్మీ, నీ + పిల్లల కు దిక్కు గమ్మా; అమ్మానీపిల్లలకు + ఉల్లము మామీఁదఁ జల్లఁగ జేసి మా + వల్లభు లను గావ వమ్మా. అమ్మామావల్లభు... + +రాణి. - స్వామిమ్రోలను నామొఱ వెట్టుకొనెద. స్వామీ, మాదొరల పాలిటికి ఈయొక్కగండము నైనకావలేవా ? ఈమాఱు రాయనింగారి కోట విడిచి కొండలోనికి వలస వెళ్లితివా ? ఎక్కడికి స్వారి వెళ్లితివయ్యా గోపాలస్వామీ. + + ఉ. భావజుతాత; మాదొరల పాలిటి వాఁడవ ; వారి నిత్తఱిన్ + గావుము దేవ; మాకు నలికంబునఁ గుంకుమ నిల్పు మాధవా. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0065.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e84648db6f04cee61faad8d02410343b9c48526a --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0065.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ఈవిలయంబుఁ ద్రోచెదవ యేని యొసం గెద నీకు హైమముల్ + సీవిరు లాతపత్రములు సింగపుద్వారము తార్క్ష్యయానమున్. ౬౦ + +మామీదనే పగలు పట్టితివా గోపాలస్వామీ ? మాదొరలు పోయిన శుక్రవారపు టారగింపు నీకు ఎవ్వరు చేయుదురు స్వామీ ? + + + +రాణి. - ఆహా అవశకునము ! [అని ఇట్లు పాడును.] + +రాణి. - బాలికలారా, అమ్మవారికి మొఱపెట్టుకొందము. అమ్మా ! తల్లీ ! ఈపెండ్లికొమారితల కంకణాలు స్వర్గములో విప్పింతువా? + +బాలికలు. - [ఇట్లు పాడుదురు.] + +రాణి. - హా ! అమ్మవా రేమియు సూచన చేయదాయెను. కానీ, స్వామి యొకటియు, అమ్మవారొకటియు అనుగ్రహింతురా ? మఱి, యిఁక గుడి వెలువడుదుము. [అని పరిక్రమించి] ఇదిగో, వీథిమన్ను [అని మన్నెత్తుట నభినయించి] ఓ దేవతలారా ! నా పూర్వజన్మపు గొఱనోములచేత నిపుడు నాపై కరుణింపరేని, ఓ గోపాలస్వామీ, ఓ మహాలక్ష్మీ, [ఊర్ధ్వ మవలోకించి] ఓ సూర్యనారాయణమూర్తీ, ఓదిక్పాలురారా, నేనే వీరపతివ్రతనేని, మీకు నేను ఈపుట్టువున త్రికరణశుద్ధిగా సేవలుచేసి యుంటినేనియు, ఇది యైన నగుఁగాక: - నా యార్యపుత్త్రునికే, ఈ విజయరామునివలన మరణమగు నేని, ఆమూఁడవనాఁడే వీనిగతియు [అని మన్ను తూర్పారం బట్టుచు] ఇట్లు \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0066.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ac2cfe0f2ad437f6be104813a32b5d546e0abf2 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0066.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +అగుఁగాక. ఈ పాపాత్ముఁడు నాయార్యపుత్త్రుని పసిండి మంచముపై పరుండనయేని దానిమీఁదనే వీనికి చిత్రవధ యగుగాఁక. [పెండ్లికొమారితల నుద్దేశించి] మఱి, మనము పైయాలోచన చేసికొందము. [ఒక దాసిని] ఓసీ కమలాక్షీ, నీవు పోయి సరాబును మే మడిగితి మని చెప్పి. [ఉంగరము దీసి యిచ్చి] యీగుర్తు చూపించి వేయి వరహాలు తెమ్ము. + +దాసి. - దేవిగారియాజ్ఞ. + +రాణి. - వేంకటలక్ష్మీ ; ఈ స్వామియెదుట, ఈ యమ్మవారియెదుట ఈనారాయణమూర్తియెదుట, నిన్ను మావంశమును నిలువఁబెట్టునట్లు వేడుకొనుచున్నాను. మాకుఁ గల 33 దాసీజనములలోను నిన్ను పెద్దదాసిగా గణనచేయు చుంటిమి. నీవు మాసంస్థానమును నిలుపఁగదే వేంకటలక్ష్మీ. సామర్లకోటలో మాచెల్లెలు జగ్గమ్మకడకు వేంకటరాయని నీవు కొనిపొమ్ము. మేము బలిమిచావులు చత్తుమని మాచెల్లెలితో చెప్పకువే వేంకటలక్ష్మీ. + +వేంకట. - అమ్మా ! మీరు చావను మేము బ్రతుకనా? + +రాణి. - [అశ్రులు దుడుచుకొని] కాదే ; మావేంకటరాయఁడు బ్రతికిన, మేము బ్రతికినట్లే గదే ; వేంకటరాయని పెద్దవాఁ డగుదాఁక, నీవు పోషింపుము. ఆ తర్వాత, మానాయనయే నిన్ను పోషించును. మాకుమారుఁ డని తెలిసినచో, మానాయనను పగవాండ్రు బ్రతుకనీయరే. అడ్డగించువారితో బాపనవారి యచ్చమ్మకొడు కని చెప్పవే. ఓసి మా బాబయ్యకు మొలకు నులకత్రాడు తెచ్చి మొలత్రాఁడు గట్టుఁడు. + +రాణి. - ఆరత్నాలమొలత్రాఁడు తీసివేయుఁడు. + +రాణి. - ఆభరణముల నెల్ల నూడ్చివేయుఁడు. + +రాణి. - [బాలు నెత్తుకొని] అయ్యో ! నాయనా ! + + క. దారులు గొట్టుకిరాతులు + ఘోరాటవిలోన నధ్వగుల కిడునిడుమల్ + క్రూరను దల్లిని జోరిని + గారాబుఁగుమార నీకుఁ గావించితిరా ! ౬౩ + +[అని యేడ్చి] ఓసీ ; మానాయనకు విభూతితెండు. + +అవ్వ. - ఇటు తెమ్ము. + +రాణి. - నాయనా, తండ్రికంటె యోగశాలి వని పెదలు చెప్పిరిగాని, యిట్లు \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0067.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5187474952abc6296f2cad619a70285f216d1fa --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0067.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +పకీర నౌదు వని యెవ్వరును చెప్పరైరి నాకొండా ! [అని అశ్రువులు తుడుచుకొని] ఓసీ; మానాయనకు ఒక జందెము తెండు. + +[ఒకతె దారము తెచ్చును. అవ్వ దానిని జందెమువలె చేసి బాలునికి వైచును.] + +రాణి. - [పుత్త్రుని నిర్వర్ణీంచి] నాయనా ! + + క. ఏ పేద తల్లి కడుపున + నో పుట్టితివేని హాయి నుందువు తనయా ! + యీ పాడు మల్లి కడుపున + నే పట్టీ, పుట్టి యిట్టి యిడుమఁ బడితివే ! ౬౪ + +వేంకటలక్ష్మీ; 'వడుగైనదా ?' అని యెవరైన నడిగిన, 'కాలేదు, అయిన కుఱ్ఱవాండ్రను చూచి యేడ్చి తానును జందెము వేయించుకొన్నాఁడు.' అని చెప్పవే. + +కమలాక్షి. - [ప్రవేశించి] దేవీ, ఇవుగో 1000 వరహాలు, ఇదుగో తమ యుంగరము. + +రాణి. - వేంకటలక్ష్మీ, ఒడిపట్టు. [కమలాక్షి నుద్దేశించి] ఓసీ, ఆవరహాలు ఆ యొడిలో పోయుము. [అట్లే చేయుదురు. వేంకటలక్ష్మి గట్టిగా కట్టుకొనును.] + +రాణి. - ఈపదార్థమున కాశింపకే వేంకటలక్ష్మీ. కోట తరలఁగానే సోలుజర్లు, సిపాయీలు, రౌతులు, చుట్టువేసికొందురు. వారికి నీయొడిలోని పదార్థము నంతయు వెదచల్లుము. దానిని వారు ఏఱుకొను సందడిలో నీవు తప్పించుకొనిపోవే; [అని శిశువును ముద్దాడును. శిశువు కన్నీళ్లు విడుచును. తల్లి మరల కన్నీళ్లు ఇడుకొని, బుడుతని కన్నీళ్లు దుడుచుచు తనకన్నీళ్లను తుడుచుకొని] అయ్యో ! అయ్యో ! నీవును ఏడ్చుచున్నావా ! నాయనా ! నిన్ను నేనెట్లు ఎడఁబాయుదును నా కూనా ! [అని బాలుని కన్నీళ్లను ముద్దులతో తొలఁగించి] వేంకటలక్ష్మీ, వీఁడుగో నీబిడ్డఁడు; మాబిడ్డఁడు గాఁడు [అని వేంకటలక్ష్మి చేతికి వేంకటరాయని ఇచ్చి కన్నీళ్లతో] వేంకటలక్ష్మీ, ఈదిడ్డివాకిటినుండి వెలువడుము. + +వేంకట. - ఇదే దేవిగారికి నాకడసారి దండము. [అని శిశువును దింపి, రాణికి మ్రొక్కి లేచి కైజారు ఒడిలో సముదాయించుకొని, కన్నీ ళ్లుబుకఁగా అడఁచుకొని] తల్లీ ! + + ఉ. వేవురు సోలుజారు లరివీరులు వచ్చిన, నీకటారితోఁ + జావఁగఁ గ్రుమ్ముదాన, నెడసందునఁ బట్టిని బట్ట నీను; దాఁ + గేవల మింద్రజాల మనఁ గీడ్వడనీయక కాతు నాదొరన్ + జీవము మాకు నిల్పఁగ వశీకృతమాయుని సంస్మరించెదన్. ౬౫ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0068.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..929e3900ebaf600b935f4a19841dbcd7c9f80058 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0068.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +[ఆకాశము చూచుచు] స్వామీ ! నారాయణమూర్తీ, ఈనాయనను జగ్గమ్మకు ఎట్లు చేర్పించెదవో ! [రాణి నుద్దేశించి] నాతల్లీ, + + ఉ. రావులవారు నేర్పిన పరప్రతిఘాతనవిద్య లెల్ల బా + గౌ వినియుక్తి గొల్పెద ; నపాయము లేని యుపాయ యుక్తిమై + నేవగ నైనఁ జేరిచెద నీకొడుకున్ బినతల్లిసందిటన్, + భావజ బాలభావ పరిభావుక రూప మహ: ప్రభావునిన్. ౬౬ + +రాణి. - [మోమున చేలాంచల ముంచుకొని యేడ్చి] మానాయనకు నాకును ఈవిధమున ఋణము తీఱిపోయినది.] + +పురో. భా. - అమ్మా ! ఏడువకు. నీబిడ్డఁడు నీచెల్లెలికడ క్షేమముగా వర్థిల్లును. ఏడువకు మాతల్లి, ఏడువకు. + +రాణి. - [మఱియు మఱియు ఏడ్చి కనులు తుడుచుకొనుచు] అవ్వా ! తమకును మాకును గూడ నిటనే యిట్లు ఋణము తీఱినదా ? + +పురో. భా. - కాల మట్లు వచ్చినది నాతల్లీ ! అయినను ఇప్పు డైనను పరమేశ్వరుఁడు మనలను గావరాదా? + +రాణి. అవ్వా, ఎప్పటికైనను, మన మెడబాయవలసినదే గదా ? తమరు ఈపేరఁటాండ్రతో వెళ్లవచ్చును. + +పురో. భా. - ఔను మాతల్లీ. + +రాణి. - బాలికలారా, వీరపత్నులకు మనకు ఈ దీనత్వము తగదు. మనము మన ప్రాణేశ్వరులు పోవుతావునకు వారికన్న ముందే పోయి అచట వారికి స్వాగతము చెప్పవలసినవారము. అందులకు సిద్ధపపడుదుము రండు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0069.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5506f6f72b99e17f68404f73e891467481eb4a2 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0069.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ప్రథముఁడు. - ఒయ్యోయి సన్నాసీ, కోటలో నేమోయి చెవులు గింగు రనే లాగ యీరోజల్లా ఖణీల్ ఖణీలు ఖణీల్మని మోగుతూ వుంది ? + +ద్వితీయుఁడు. - ఓహో అప్పడా ! మఱేమీ గాదు ; కత్తులు, కఠారీలు, ఈటెలు, బల్ల్యాలు, బాకులు, ఈలాంటి వన్నీ చికిలీ చేయిస్తూ వున్నారోయి. + +అప్ప. - ఏమి చికిలీ అయినా చేయించేరుగాని, ఈకత్తులూ కఠార్లు, ఆ నల్లమందు మారెమ్మ ముందర అక్కరకు రావురా. నేను పెద్దలు చెప్పగా విన్నాను. కొన్ని విశేషాలు. + +సన్నాసి. - నాకు చెప్పరా ఆవిశేషాలు. + +అప్ప. - వినుమఱి. ఈ నల్లమందు మారెమ్మ అనే ఆమె కాళికాదేవి, అదే కాళరాత్రట. కాగానే మనకళ్లకి నల్లగా బొగ్గువర్ణంగా కనబడుతుంది. ఆమెకి కిట్టని వాళ్లు దగ్దిరికెళితే భగాలు మని మంట మండి అంతర్ధానమవుతుంది. వాళ్లు కాలి చచ్చిపోతారు. + +సన్నాసి. - అవునురా, అవునురా. + +అప్ప. - మఱి మన యీ దేశాల్లో నుంచి మంత్ర తంత్రాలకి పలాయమాన మై పోయిన భూత ప్రేత పిశాచ బ్రంహ్వరాక్షస శాకినీ ఢాకినీ కాకినీ ఠాకినీ పినాకినీ బడబాకినీ గోడదూకినీ పాడెపీకినీ నింగినాకినీ నేలదేకినీ నీడగోకినీ దయ్యాలు ఆమెకి పరివారము. అవి ఆమెతో కూడా యెప్పుడూ అంతర్ధానంలోనే వుంటవి. యుద్ధంలో ఆమెకి కిట్టనిపక్షం వాళ్లని తెలియనీకుండ మీదబడి చంపి రక్తం తాగేస్తవి. + +సన్నాసి. - తినేస్తవట కూడా. + +అప్ప. - అవును మఱి. మఱీ-ఆమెయెప్పుడున్ను పరంగు లింగిలీసులు వొళందులు బుడుత కీసులు సిద్దీలు వున్నారే, వాళ్ల పక్షము. ఆమె వీళ్లకి గొట్టాలూ వుండలూ యిస్తుందే అవే తుపాకులు ఫిరంగులూ యినపగుళ్లున్ను. ఉండలవెనక తానేవుండి వూత్తుంది. + +పౌరులు. - ఈళ్లల్లో బుడతకీసు లన్నా వే అదేం పేరండీ ? + +అప్ప. - వాళ్లు గుఱిగా చూస్తే బుడతలు, అనగా కుఱ్ఱవాళ్లు, కెవ్వున కేకేసి కీసుకీసుమంటా లగువు వేసి చచ్చి పడిపోతారు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0070.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e66342fcc2e41b1f1516bcac3b00f1db05412121 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0070.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పౌరులు. - నిజమేనా నిజమేనా ? ఏ మాశ్చర్యము ! + +అప్ప. - అవుతే అబద్ధం చెప్పుతానా ? + +పౌరులు. - అబ్బా ! యీళ్లచేత మనపని యేమౌద్దో గందా ? + +పౌరులు. - వొళందు లన్నారే వొళందు లేంటయ్యా ? + +అప్పన్న. - వాళ్లువొళంగులు - వొడ్రంగులు - అనగా కంసాల్లు సముద్రం కింద వూళ్లు, యిళ్లు, మైదానాలు, ఆకాశం, అన్నీ కట్టుకొని, తిమి తిమింగిలాల మందలని గేదెమందలలాగ పాడి చేసుకొంటూ, ఆపాలు బడబానలంలో కాచుకొని తాగుతూ, హాయిగా వుంటారు అందుకోసం వాళ్లకి వొళందు అని పేరు. + +ఒక కుఱ్ఱవాడు. - [బ్యా అని యేడ్చుచు] నాకు బయ మేస్తావుంది. నన్నుమా యింటికాడికి తీసకెల్లండి. + +ఆపౌరుడు. - తీసకెల్తాలే, మాకా డుండు, భయ ముండదు. + +కుఱ్ఱ. - అబ్బా ! నానుండను. + +సన్నా. - బాగా నరుకుతావురా. మఱికొందరి పేరు పరంగు లన్నావే అదెందు కొచ్చింది ? + +పొరులు. - కుఱ్ఱోడు యెల్లినాడు లెండి. మఱి శెప్పండి. + +అప్ప. పిరంగీలు కాల్చడంలో అంతటి వాళ్లు మఱి లేరు. కడమవా ళ్లంతా తుపాకీలు యేలాగ యెత్తి రొమ్మున పెట్టుకొని కాలుస్తారో, వీళ్లు యెంత పిరంగీ అయినా అలాగే యెడమచేత్తో యెత్తి రొమ్మున బెట్టుకొని కాలుస్తారు. అదీ కారణం ఆపేరు రావడానికి. + +పొరులు. - ఇంగిలీసు లేటండీ? + +అప్ప. - వాళ్లమతంలో 'యెంజెల్సు' అంటే దేవతలు. వీళ్లు దేవతల అవతారమని ఆపేరు వచ్చింది. ఆలాగే వీళున్న చోట అధర్మం జరగ దంటారు. + +పౌరులు. - మరి యీళ్లందఱు తెల్లగా వుంటారే,అదే మండీ? + +అప్ప. - పూర్వము హనుమంతుడు మొదలయిన వానరవీరులు సీతాదేవిని చూచి వచ్చి మధువనంలో చొచ్చి తేనె లన్నీ తాగేసి, దధిముఖుణ్ణి అవమానపఱిచినప్పుడు అతడి మొఱ్ఱని సుగ్రీవుడు వినకపోతే, దధిముఖు డంటే అతని మొఘం పెరుగులాగ తెల్లగా వుంటుం దన్నమాట, అతను అలిగి దేశాలమీద పాఱిపోఁగా, అప్పట్నుంచి ఆదేశాలన్ని గడ్డగడ్డగానే, చెట్లు, చేమలు, కొండలు, అడవులు, ఆకాశం, నదులు, జీవరాసులు, అన్నీ కాలమానంతో కూడ, పెరుగుగడ్డలలాగ తెల్లబడి పోయినవి. వీళ్లు ఆదేశాల వాళ్లు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0071.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3af5da658172b3530ba28816507152085127940 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0071.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +పౌరులు. - ఏమి శ్రిత మండీ ? మరి సిద్దీలో ? + +అప్ప. - వాళ్లు ఏపనిమీద వెళ్లినా అది సిద్దే; అందుకోసం సిద్దీలు. పూర్వం వాళ్లు బొమ్మరాకాసు లట. వాళ్లకి మేకలు పొట్టేళ్లు ఆటవు. ఒక్కడొక్కడూ పూటకి ఒక యెద్దుని తినేస్తాడు. + +సన్నా. - కొంద రంటారు పూటకు ఒక పెద్ద శిద్ది నెయ్యి వీళ్లకి అన్నంలోకి కావాలట. అందుకోసం ఆపే రొచ్చిందట. + +పౌరులు. - ఓయిబాబో ఓయిబాబో ! ఏమి యింతండీ ! + +అప్ప. - ఆమాట కేం గాని, నా కొక స్వాములవారు చెప్పినారు ; రొండు పాదాలు రొండు శిద్దెలు, రొండు పిక్కలు అంతకన్న రొండు పెద్ద నిలువు శిద్దెలు, తొడలు అంతకన్న రొండు పెద్ద నిలువు శిద్దెలు, పిఱ్ఱలు మఱీ ప్యాద్ధ రొండు శిద్దెలు, కడుపు వొక ప్యాద్ధ అడ్డ శిద్దె, ఱొమ్ము ఆలాంటివే రొండు నిలువు శిద్దెలు, బుగ్గలు రొండు శిద్దెలు, తలకాయ ఒక శిద్దె, ఈలాగ పుట్టినా డట వీళ్ల మూలపురుషుడు ఆమూలంగా వీళ్లకి శిద్ధీలని పేరట. + +పౌరులు. - అ టయితే యీళ్లకి మనోరు సాల్లే రంటారా ? + +అప్ప. - మనవారికే ఈపరాసులు చాల్లే రంటాను. + +సన్నా. - అది యలాగ ? వివరంగా చెప్పు. + +అప్ప. - యలాగంటే, మనదొరలు భేతాళుడి వంశస్తులు. + +సన్నా. - అయ్యో నీ తెలివీ ! భేతాళనాయు డని వీరి మూలపురుషుడురా ; భేతాళుడు గాడు. ఆయన వోరుగంటి ప్రతాపరుద్రమహారాజుకాడ ప్రధాన సేనా నాయకుడుగా వుండి, తురకలని పారదోలి, వోరుగంటి యాంధ్రరాజ్యాన్ని స్థాపించినవాడు. + +అప్ప. - అ దెంతమాత్రం గాదు. భేతాళుడు భేతాళుడు భేతాళుడే. ఆభేతాళుడు ఈకోటలోనే నివాస ముండి, పిశాచాలని యేలుతూ వుండేవాడు. అప్పుడు హనుమంతుడు ద్రోణపర్వతం తేవడానికి వెళ్లుతూ, మంచి తిండి వుంటే మోయడానికి బలము వుంటుం దని, భేతాళుడియింటికి చుట్టంగా వొచ్చినాడు. తన బురుజు తమకి యిద్దఱికిచాల దని, భేతాళుడు ఆక్షణాన పిశాచాలచేత హనుమంతుడికి వేఱే బురుజు కట్టించి, అది ఆయనకి బస యేర్పరిచి, అందులో తిండి పెట్ట్యాడు. అందు చేతనే యీ బురుజుకి భేతాళబురు జని, ఆబురుజుకి హనుమంత బురుజని, పేళ్లు వచ్చాయి. + +సన్నా. - వహవ్వా ! వహవ్వా ! మంచి సొరకాయలురా ! పోనీ మని విన్న కొద్దీ నరుకుతున్నావు. కానీ, ఇంకా నరుకు. నీకు తగిన వినేవాళ్లే దొరికినారు ! \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0072.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd77eec135fe254e1cfe7f38b99d2a4649de19e6 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0072.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +పౌరులు. - ఇంకా శెప్పండయ్యా, శెప్పండి ; మనదొరలు పరాసులని యలాగ గెలుస్తారో ? + +అప్ప. - వినండి మఱి. వెలమదొరలలోనే మఱి కొందఱు నరిసింహమూర్తి వంశస్తులు. అందుచేత వెలమదొరల ముందర, యీభూలోకంలో, మ రేవీరులున్ను తల యెత్తలేరు. + +సన్నా. - ఓయి నీ తెలివీ ! సర్వజ్ఞ శింగమ నాయనింగారని మఱి నొక మూలపురుషుడు రా. ఆయనికి తెలియని శాస్త్రంగాని విద్యగాని లేనందున, ఆయనికి సర్వజ్ఞ బిరుదు వొచ్చింది. ఆయన వేంకటగిరి రాజధానిగా తూర్పుసీ మంతా యేలిన దొర. + +అప్ప. - అన్నా ! సన్నాసిగాడు ! మాటమాటకీ పుల్లేస్తాడు ! + +సన్నా. - ఏమిటీ ! అప్పిగాడు మనిషిలాగ రేగుతున్నాడు ! + +అళివిగాని పెళయం వొచ్చింది. (డుండుం.) పరాసులు గడెకో గడెకో కోటమీది కొస్తారు. (డుండుం.) వూరిజన మంతా యెవరిసొత్తులు, పానాలు, వారిశాతనైనలాగ కాపాడుకోవలశింది. (డుండుం.) యీలా గని యేలినవోరు సాటించ మన్నారు. - (డుండుం.) + +పౌరులు. - [దిగులుతో] ఈసాటింపుకి గుండె నొటుక్కు మంటున్నది బాబో ! + +అప్ప. - నా కేమో భయంలేదు. నా కింకా 2000 బ్రాహ్మణార్థా లున్నాయని జోస్యుడు చెప్యాడు. + +పౌరులు. - వవ్వా వవ్వా! మంచి జోశ్శమయ్యా. మాకంతా సావూ, పరాసు కూడూ, తప్పదు. ఏం శేతాం బాబూ ? + +సన్నా. - ఏ మమ్మా, కోమటక్క లంతా వడివడిగా గుంపుగా వొస్తున్నారు? + +ఒకతె. - ఎందుకా అన్నా ? సిద్దీలు అక్క డక్కడ పొంచుండి ఆడవాళ్ల కేసి తప్పుడు చేష్టాలన్నీ చేస్తున్నా రన్నా. + +అప్ప. - నేను వెళ్తా; నా కీరోజు బ్రాహ్మణార్థం వుంది. + +సన్నా. - బలే తండిపోతు ! నేను రేపు వుంటానో వుండనో? అందుకోసం అరు వేడవడం యెందుకు? గోపాలస్వామిగుడి నంబ్యాచార్లు నాకు చక్కెర పొంగలీ దధ్యోధనమూ పెడతా నన్నాడు. వా ట్నెందుకు పోగొట్టు కోవడం ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0073.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d616d87a70ff418bc1c6b105041a512b7d00507d --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0073.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఒకపౌరుఁడు. - ఆయన్ని తిండిపో తన్నావే, మరి ను వ్వేంటయ్యా ? + +ఒకతె. - (ఇతరులతో) అక్కోవ్ వో అక్కా , యీపరాసులు సిద్దీలు వీళ్లంతా మనరాయనింగారి యింటికి పెళ్లిళ్లకి వొచ్చిన చుట్టాలే గదా. వారికి చుట్టాలైతే మనకీ చుట్టాలే గదా. కడమ చుట్టాలకి వారు విందు చేస్తే, వీళ్లకి విందు మనం చేతాం. వీళ్లు మనపేటకొస్తే ; + +రెండవది. - వేడి వేడి నూనంటి, అక్కో వో అక్కోవ్. + +మూడవది. - వేడి వేడి నీళ్లోసి, అక్కో వో అక్కోవ్. + +మాలుగవది. - పలసని యంబలి పెట్టి, అక్కో వో అక్కోవ్. + +ఐదవది. - అందులోకి నంచుకోను మిరపగుం డేసి, + +ఆఱవది. - తాగడానికి తెగబారెడు చు ట్టిచ్చి, + +ఏడవది. - తలకీ సన్నెకళ్లూ పొత్రాలూ ఇచ్చి, + +ప్రథమ. - పెద్దనిద్ర పొమ్మాని పండుకోబెడదాం. + +వారందఱు. - " " + +పౌరులు. - యీళ్లగో డేంటో మనకి తెలలేదు. రండి. రాయనింగారు మనమల్ని కాసేకాలం తప్పితే, మన మెల్లి రాయనింగారిని కాయాల, మనం కత్తులతోను కటారులతోను పొడవలేక పోతే, పొడిచేవోళ్లకి కావలిశినయి అందిత్తాం, నౌకరీ చేతాం; అందుకు రాయనింగారిని అడుక్కొందాం. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0074.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b403955982e7db4ed17aeee0fd22d745a6e0dc22 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0074.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +బుస్సీ. - ఏమి మహారాజా ? ఈరాత్రివేళ కట్టు పంచెతోను కాలినడకతోను వచ్చినారు ? హైదరుం గూడ తెచ్చినారు ? + +హైదరు. - ఈఛనము బొబ్బిలికోటమీదికి నడిస్తిమా, కోట పడతా మంట ; ఈ రాత్రి తప్పితే బొబ్బిలి మనవల్ల గా దంట. + +బుస్సీ. - అది యెట్లు మహారాజా ? + +రాజు. - డొంకలోనిపులి పొదలో చేరినది; తాండ్రపాపయ్య కోటలో లేఁడు, రాజాములో నున్నాఁడు. హర్కారాలచే రంగారాయఁడు అతనికి బంపిన జాబు ఇదిగో. ఎ టయినను మనరాక ఈగడియకో పైగడియకో అతనికి తెలియక మానదు; తెలిసినంతనే అతఁడు రాక మానఁడు. వచ్చినంతనే మనల నందఱను రూపుమాపక మానఁడు. + +బుస్సీ. - [అప్రియముగాఁ జూచుచు] ఇసీ ! ఆహర్కారా లిట నున్నారా ? వారివలన నింక నే మయినం దెలిసికొందము. + +రాజు. - ఆహర్కారాలు ఇరువురు బికారివేసముల బిచ్చమెత్తుకొనుచు 11 పహరాలు దాఁటినారు. 12 డవ పహరాలో మీరాసాహెబు వారిని అడ్డగించి, సోదా చూచి, వారి గోధుమరొట్టెలను విఱువ నుండఁగా, వారు ఆరొట్టెలను పెఱుకుకొన యత్నించి, వానిచేతినుండితీసికోలేక, ఆజులుముచేత లేచిన మన సిపాయీలమీద, తమ కాసెకోకలలో దాఁచుకొనియున్న బాకుమాత్రముతో కలియఁబడి, సాయుధులను నూర్గరను పొడిచి, తాము పొడుచుకొని చచ్చినారు. మీరాసాహేబు నాకు ఆ రొట్టెలలోని యీజాబులను తెచ్చి యిచ్చినాడు. + +బుస్సీ. - [ముక్కుపై వ్రే లిడుకొని] ఆహా ! ఈబొబ్బిలిలో హర్కారాలే ఇంత పని చేసినారు ! బంట్లు దొరలు ఏమి చేయుదురో! అయ్యా, ఇపుడు అంధకారము ; తెల్లవాఱ నిండు. హర్కారాలు దొరకిరిగదా ? ఇంక తాండ్ర పాపయ్యకు కబురు అందు ననుభయము లేదు గదా ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0075.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94e3ac238b0090fe0371cce65554ca30e7bf8678 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0075.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +రాజు. - అయ్యయో ! దొరగారూ ! ఏమి యిట్లు సెల విచ్చెదరు ! ఇట్టి హర్కారాల నెందఱ నెన్ని దిక్కులకు వారు పంపినారో ? ఎందఱు తప్పించుకొని పోయియుందురో ? అంధకారమునకు 12000 మన్నె పౌఁజు చేతను ఇలాయీలు వేయించి పట్టపగలు గావించెద. ఎట్లును మీవలన నిపుడు కా దందు రేని, నాకు సెల విండు ; నేను నాయూరి కేఁగి మీపేరు చెప్పుకొని బ్రతికియుండెద. + +హైదర్. - సర్దార్, రాయభారి అంతాపనిచేసినాడు! ఈహర్కారాలు ఇంతా పని చేసినారు. ఇంకా జోదులు దొరలు ఏమి చేస్తారో ! కన్క మన షిణేహితులు చెప్పేలాగ వారిని ఏమఱు పాటుగా కొట్టడం షరీ పని నాకీ తోస్తుంది. + +బుస్సీ. - ఎవరురా అక్కడ? + +దౌవారికుఁడు. - [ప్రవేశించి] ఏమి సర్కార్ ఆజ్ఞ ? + +బుస్సీ. - పోయి క్షణములో సర్దార్ల నందఱను తోడ్కొనిరా ? + +దౌవా. - చిత్తము సర్దార్. + +బుస్సీ. - ఏమి తంట తెచ్చెదరు రాజా మీరు ? + +రాజు. - తంట తీర్చుపని నేను తెచ్చినది. + +బుస్సీ. - కూర్చుండుఁడు. + +బుస్సీ. - ఇప్పుడు మీరు బొబ్బిలిమీఁదికి నడుపవలయును. + +సర్దా. - ఏమి సర్కార్ ! ఇలాగ హుకుం చేసారు ! ఈ చీకటిలో ఈ నిద్ర మబ్బులో యలాగ నడుస్తాం ? + +హైదరు. - మామూల్ లేనిమాట వచ్చిం దేమి మీనోట ? మన్కీ చదుర్న ధిక్కరించిన పోగరుబోతులకి మన్మూ ఏమఱుపాటమే కొట్టవాలా లేదూ! + +రాజు, - నా 12,000 మన్నె సేనచేత, ఇలాయీలు, కాగడాలు, మతాబులు వేయించి మీకు పట్టపగలు చేసెదను. + +హైదర్. - శబాశ్ ! అదీ షరి ! బలే మెహర్బాన్. + +ముసేపనాల్. - [గాయము చూపు] ఆరాయబారిది వఖ్పోటు ఇద్గో సర్కార్ ; నేను నడుజ్దాను బొబ్బిలిమీదికి. తెల్లవారేలోపల, వాడ్కీ వాడిదొర్లకీ నేను కర్కర్కర్కర్ కొయ్యవాలా వుంది. బొబ్బిలిజెండా తెగ్గొట్టి, మనజెండా ఎత్తకుంటే నాపేరు ముసేపనాల్ గాదు. నాకీ ఫిరంగివాత వెయ్యండి నేను బొబ్బిలి కొడితే నాకీ యేమీ యిస్తార్. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0078.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8124c915c086d4f615f8ac8b247e131b5a5c0809 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0078.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +బుస్సీ. - అది వారిఫిరంగి యని నిశ్చయమా ? + +రాజు. - ఇంకను సందేహమా? ఎదుట నున్న, మమ్ము గుఱి పెట్టుదు రని మేము పరారి చేసి వచ్చినారము. + +బుస్సీ. - ఓయి సిపాయి, ఇదే నాకడపటి యాజ్ఞ, + +ప్ర. - [ప్రవేశించి] మనఫిరంగీలు పేలినవి. కోటబురుజు లంతట మనుష్యులని పేలింది, సిబ్బందీలని పేలింది. మనవాళ్లు అన్ని పక్కలా ఒక్కమాటే కోట కూల్చడానికి ఫిరంగీలు కాలుస్తున్నారు. + +ద్వి. - [ప్రవేశించి] సలాం సర్కార్, ధర్మారావుకీముందు మిగిలి ఆడంగులు లడాయి చేస్తున్నారు. బకాల్ బీబీలు సర్కార్ ! ఆళ్లు కొప్పులు విప్పి వెనకసిగలు దట్టంగా వేసి, పైటచెంగు నడుంకట్టు కట్టి, రాళ్లు రప్పలు వళ్లో కట్టుకొని, రోకళ్లు తీసుకొని, బేరివారిస్త్రీలు కలపటమైనారు. రాళ్లు మనరాణువమీదికి గిరవాట్లు యేస్తారు. ఒడిశాలలతో కొడుతున్నారు. దగ్గిరికి యెల్లిన షోల్జర్లని మండీ యేసుకొని రోకళ్లతో పండబెడుతున్నాఅరు. ఆళ్లమీదికి యెల్లినాడే సిద్బిదీలాల్ ఆడూమర్గయా. సగము మంది సర్దార్లు బకాలుపేటమీదికి ఉడాయించినారు. కడ్మ అందఱు బురుజులకాడ, కింద లడాయిమాని, ఈళ్లలడాయి తమాషా చూస్తావున్నారు. కోటమీద ఆళ్లకి దీపాలు లేవు. మనరాజాదీపాలు ఆళ్లకి వెన్నెల వుంది. దానిచేత ఆళ్లు మనసర్దార్లకీ గురీపెడతారు. వఖ్ గురికి టకీసుల్తాన్ మర్గయా. మనగురికి ఆళ్లు కొంచెంకొంచెం అందుతారు ; ఎక్వా అందడం లేదు. సలాం. + +బుస్సీ. - స్త్రీలు యుద్ధము చేయుటా ! సిద్దిబిలాల్ వారిచేత చచ్చుటా ? కోమటిస్త్రీలా ! టకీసుల్తాను దోరినాడూ ! మేము ఎక్కడను ఇట్టిది యెఱుగము ! ఏమి యీగడ్డ బీరము ? + +రాజు. - ఏమి ! నేను ముందే చెప్పలేదా ? నన్ను బట్రా జంటిరే మఱి ? + +బుస్సీ. - ఏమయ్యా రాజా ? మాకు స్త్రీలతో లడాయి చేయించెదవు నీవు ? + +రాజు. - [సమందహాసము] ఓడిపోదు మని భయమా ? + +బుస్సీ. - బలే జిత్తులమారివిగా నున్నావయ్యా ? ఆడువారితో జగడము అవమానము కాదా ? + +రాజు. - [సమందహాసము] గెలిచిన మానమే. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0079.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..228b34167bfff79c4ccdf6548b9f1a6a434302f4 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0079.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +బుస్సీ. - నీవు మానిసివి గావోయి ? + +రాజు. - ఏ మన్నను సరియే. + +హైదరు. - సాహెబు, నాకీ శెల్వు ఇయ్యండి, నేను ఆ తమాషా చూచి వొస్తాన్. + +బుస్సీ. - చూచి వచ్చి మాకు చెప్పుము. + +బుస్సీ. - [రాజు నుద్దేశించి] ఏమి రాజా యీస్త్రీలు ఇజార్లు అంగీలు తొడిగి డాలు తర్వారు పూని పోరుదురా ? + +తృతీయ నివేదకుడు. - [ప్రవే.] సలాం సర్కార్, బకా ల్బీబీలు, వజ్రాల్ కెంపుల్ బంగారు జవాహరీ యేస్కొని, కాశ్మీర్ బనారస్ చీరల్ ముస్తీబుతో జిగ్జిగ్జిగా మెరుస్తా కోటబురుజుమీద కంటికి చూపడగానే, వారికీ హౌరీలు తల్చుకొని మన తుర్కి సిపాయీలు వఖరికి వఖరు యెన్కకి మోచేతి పోట్లతో నెట్టుకొని తోసుకొని లగ్గలెక్తా వున్నారు. ఎక్డం తొందరలో సగం మంది కింద ఖందకం వుందీ లేదూ, అందులో పడ్తారు. తతిమ్మాసగం... [అను నర్ధోక్తిలో] + +బుస్సీ. - స్త్రీలు త్రోయఁగా క్రింద పడి చచ్చినారు, ఇంతే గదా ; + +తృ. - బస్ సర్కార్. + +బుస్సీ. - మనమును చూతము వచ్చెదరా మహారాజా ? + +రాజు. - నాకు క్రొత్త గాదు. మీరే చూడుఁడు. + +ద్వి. - [ప్రవే.] సర్కార్ సలాం, బకాల్బీబీలు లగ్గలు యెక్నారే ఆసిపాయీల మీద తెర్లుతావున్న నూనె ఉడుకుడుకు నీళ్లు, కాగుతావున్న అంబళ్లు పోసి 1000టికి, కళ్లల్లో మిరపగుండ గంపల్ గంపల్ గా కుమ్రించి 15000 టికి, కూల్చిన్యార్. తప్పించు కొని ఎక్కి కలియబడినవాళ్లని నోటీలో రోకళ్లతో గుమ్మి పడదోసిన్యారు. సన్నెకళ్లు, రోళ్లు, వేసి ఎందరినో, తల్కాయలు పగల్గొట్టిన్యారు. + +చతుర్థనివేదకుడు. - [ప్రవే.] సర్కార్, మనివాడు చండ్రోలు మహమ్మదు ఆ బీబీలతో కలియబడి మిరపగుండ మారెమ్మ కన్ను నిండి కబోదియై రోకటిదెబ్బకీ ఖందకంలోపడి సచ్చీపోయినాడు. + +బుస్సీ. - జిహో వా ! జిహో వా ! మేము పోరిన మే మేమగుదుమో ! + +బుసీ. - అరే ! ఎవరు నీవు ? + +హైదరు. - క్యా సాబ్, నేను హైదర్జంగు కాదూ ? నాకీ తెల్వదూ మీకీ ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0080.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81f82bdeb0a74e23b7a53ff84d14ab17b385c3f0 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0080.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +రాజు. - ఏమి సాహేబ్ ? మీరు పోరితిరా ఏమి ? మీ యొడ లంతయు ఈ నెత్తు రేమి ? + +హైదరు. - మేము పోరలేదు రాజాభాయి. బకాల్బీబీలపోరు సూడడానికి వెల్లి సిపాయీల నడ్మ మే వున్యాం. బీబీలరోకళ్లకి వాళ్ల తల్కాయల్ పగిలి నామీద కురిశిన నెత్తుర్వానాకీ నావొల్లంతా యఱ్ఱా అయింది. మఱివఖ్టీ, ఈపగిడీ ఈగర్మీచా ఈదాడీ లేక్పోతే, నామొఖం వుడ్కీ పోయి వుంటుంది. ఆపిసాసీలు అంబల్కి పోసినారయ్యా! నామొఖంమీద! ఆఖీమీద! సూడడానికీ పోతే సావడానికి అయింది ! ఈళ్ల మొగవాళ్లు బేరాలకీ పోయినారంట ' ఈళ్లు మనవాళ్లకి దంచుతావున్నారంటా అక్డాఅక్డా ఒకడు రెండు బీబీలు సస్తా వున్యారు సాబ్. నాకీ నోటీతెరిస్తే అంబలి నాల్కాకి లక్కాలాగా వస్తుంది ; నాల్కా కాల్తుంది ; అంటుకుంటుంది ! వదల్దు. తమాషా చెప్పడానికి వచ్చినాన్ ; కడుక్కొందాంకి లోపల్కి పోతాన్. + +ద్వి. - [ప్రవేశించి] సిద్దీమక్కాలు, బకాలుబురుజు పట్టినాఁడు. బకాలుపేట అంతా దోపుడు అయింది. బీబీలు మాయ మైనారు. + +బూసీ. - మఱి మన మేల పోవుట ? + +ప్ర. - [ప్రవే.] సలాం సర్కార్. బొందిలిగూడెం, మన్నేగూడెం మాడిపోయినవి. సాపుగా దోచినారు. కాపుగూడెం మీదికి దౌడు తర్లినారు. + +చ. - [ప్రవేశించి] సర్కార్ సలాం. కాపుపేటలో షుకురుల్లా పోరుతాడు. కాపులు నాగేళ్లు, కాళ్లు, కఱ్ఱులు, గండగొడ్డళ్లు, గునపాలు, పాఱలు వీటితో కొడ్తారు 'అరే యిది బలరాముడి దెబ్బ సూడరా' అని కాపువాడు నాగేటితో కొట్తాడు. మనవాళ్లు 300 మందులు డింకకొడ్తారు. + +తృ. - [ప్రవే.] సర్కార్, వకనాగేలు కఱ్ఱు మొన షుకురుల్లా సాహెబుకీ పుఱ్ఱెలొ దూరి ఆఖిమే బైటికివచ్చింది. ఇం కొకడు గడ్డపాఱతో తల్కాయ యెన్కాకీకొడితే కాపువాడు నాగేలు లాక్కొన్నాడు. షుకురుల్లా తన్నుకొని గింజుకొని పీరులలో కలసిపోయి నిద్రపోతా వున్యాడు. + +చ. - [ప్రవే. హైదరల్లీ నుద్దేశించి] సర్దార్, సాహెబ్, ఖిల్లాకి కుడి యెడమ అన్నివైపుల అగాడి పిచాడి లడాయి అయితుంది. వఖ్ సర్దార్ వఖసర్దార్కు ఖుమ్మక్కు శెయ్యడాన్కి లేదు. తమరు వస్తే కాపుపేట అయినా పడిపోతుంది, అని అనమరల్లి సాహెబు చెప్తారు. + +హైదరు. - నేను యేలడాయికి అయినా వజ్దానుగాని కఱ్ఱుషుకురుల్లా నాగేటి లడాయికి మాత్రం రాను. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0082.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e95ab6b651b33ead0344e4b9cd455aefe961a02 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0082.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +బుస్సీ. - [హైదరుతోను రాజుతోను జనాంతికము] వీఁడు తెచ్చు వృత్తాంత మంతయు ఇట్టిదిగానే యుండునా ? [ప్రకాశము] ఏమిరా ఒడలు తెలిసి మాటలాడు చున్నావా ? + +తృ. - పోయి సూడండి సాబ్, ఇంకా అది యెన్క దిగబడే వస్తా వుంటుంది. ఇప్పట్కీ మీకీ తగుల్తుంది. + +బుస్సీ. - పోరా మూర్ఖా. + +తృ. - సాహెబ్, ఎన్ని ఫిరంగులు కొట్టినా గోడ దెబ్బకీ దెబ్బకీ వఖతులం పెళ్ల రాల్తుంది. గోడ పగల్దు, బొక్కపడదు. గుండు గుండు అక్కడ అక్డ గ్రుచ్చుకొని గాండామురుగం తోలు మచ్చాల్ లేదూ, అదీలాగా వుంటుంది. దగ్ర వెల్లడానికి పాచినీళ్లు, ఖంపు, అడ్సు, బురద, వూబి, ఖందకం. దాన్కిమీద వంతెన కట్టి, ఖిల్లాకి బొక్కా చెయ్యడానికి పోతే, ఉప్పర్నుంచి, చాటుచాటుమే వుండి ఖాఫర్లు బడాబడా రాయిబండల్ దొర్లుతారు. మనివాళ్లు తుపాకులు లక్షపేల్చినా, చాటుమేవుండే ఖాపర్కు తగల్దు. వఖ్వఖ్ ఖాపుర్ హగ్పడ్తాడు; వాడ్కి దూఅరం గుండు తగుల్తాడూ లేదు; వాడు పడ్తాడూ లేదు. ఆఖాపుర్ గాడ్గి బాణం కిందికి భుర్రుభుర్రుభుర్రుభుర్రు వస్తుంది. వఖ్దాన్కి వఖ్దాన్కి వఖ్డు వఖ్డు మన దాడివాలా మర్గయా. చీకటి చేసి, వంతెన వేశి బొక్కా కర్తాహే. బళే దళసరివుంది. బొక్కాఅవతల్కిపోదు 'కోట పట్టలేము, బుమ్మక్కు కావాలా.' చెప్తారు ముసేటికితాన్ సాహేబు. + +బుస్సీ. - లగ్గలెక్కువారికి ఖుమ్మక్కు చేయు మను. + +తృ. - బస్. + +బుస్సీ. - హైదర్సాబ్. రాతికోటకంటె, ఇటికకోటకంటె మట్టికోట పడఁ గొట్టుట కష్టముగా నున్నది ! + +హైదరు. - ఇప్పుడు తెలుస్తా వుంది. + +చ. - [ప్రవేశించి] సర్కార్ సలామ్, బేతాళ్ బురుజుమే ఎదిరిరాణ్వ కిటకిట వుంది, వాళ్లసామికి రధం వుచ్చం లేదూ? అద్మీ అద్మీ నిండి అరధం వుంది బురుజు. అక్కడ ముత్యాల పాపయ్యంట వాళ్లకి సర్దార్. వాడు సింహం వున్యాడు సర్దార్. వాళ్లదిఈ పట్టాకత్తులు మనదీపా ల్మతాబులో తళ్తళా తళ్తళా తళత్తళా మెగ్గుతుంది, అది తళ్తళా మన కన్నుకీ గుచ్చుకొంటుంది, మనకీ కబోదీ చేస్తుంది. నచ్ఛత్రం అంతా వఖ్ జాగామే చేరితే ఏమి వుంది అదీ వుంది బురుజుమీద. + +ప్ర. - [ప్రవేశించి] మన్వాళ్లు బేతాళ్ బురుజు ఎక్కినార్. వాళ్లకి వాళ్లకి లగాలగి మరామరి. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0083.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6bb69318ca98611d0923bb7a06f95c9cf7a60d62 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0083.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +బుస్సీ. - ఇక పర్వా లేదు. బొక్కపడక పోయినను, మనవీరులు లోపల ప్రవేశించి సర్వ సంహారము చేయుదురు. + +తృ. - [ప్రవే.] ముత్యాల్ పాపయ్యా పట్టాకత్తి మన చండ్రోలు మహమ్మదుకీ కూడా లేదు. ఆ పాపయ్యచేతులో మన దూడూఖా న్మర్గయా ;దేదేఖాన్‌గయా ; దాడీఖాన్ గయా;ణాణాబాయి, గుగ్గుమియా, లడ్డుసాబు, బర్ఫీసుల్తాన్, పేపేపైల్మాన్, అందఱు సఫాయి. + +బుస్సీ. - ఎంత సాదనాలు చేసినవారయ్యా యీబొబ్బిలి బంట్లు ! + +చ. - [ప్రవే.] ముసేఫనాల్ హాతికి దిగి, లగ్గాకీ యెక్కి, పాపయ్యతో కలపట మైనాడు. ఆళ్లకి యిద్దఱికి తడాఖా, అందఱు లడాయి మాని చూస్తారు. ఇద్దఱున్నూ అంతర్పల్టీ, దొంతర్పల్టీ, నాల్గేసి హాకాశపల్టీ లేశి, పార్వాపిట్టల్లాగ, ఆణ్ని దాటి ఈడు, ఈణ్ని దాటి ఆడు, పోతాడు. + +బుస్సీ. - ఎంత సేపు ? ముసేఫనాల్ ఆలస్యం చేయఁడే; + +ప్ర. - [ప్రవే. హర్షముతో] సర్కార్ సలామ్, ముసేఫనాల్ తన పేరు చెప్ఫి ముత్యాలపాపయ్యని పేగులు వెళ్లబొడిచినాడు. వాడు నారాయణ నారాయణ అంటా నేలకొరిగినాడు. + +బుస్సీ. - బళీ ! బళీ ! ముసేఫనాల్ ! + +తృ. - [ప్రవే. హర్షముతో] సర్కార్, ముసేపనాల్ వాళ్ల జెండా తీసి, మన జెండావేశినాడు. వాళ్ల నౌబత్తు తోసి మననౌబత్తు మోగిస్తా వున్నాడు. + +చ. - [ప్రవే.] అరే ! రే! రే! దొంగదారిని వచ్చినాడు రంగారాయడు ఆ బురుజుమీఁదికి ! పట్టాకత్తితో ఊడుస్తాడు బురుజంతా. ఆయన్కీ కోసం బలేకాగడాలు వేశినారు. 'బొబ్బిలియేటు సూడు, యెలమపోటు సూడు, రంగారాయడి రణరంగము సూడు.' అంటాయేస్తాడు. అంతా తిరువణ్ణామలె దీపోచ్చం అయింది. ఆయన షైమూం వున్యాడు సర్కార్ ! తుపాన్ వున్యాడు ! ఇక్డవున్యాడు ! అక్డవున్యాడు! ఇక్డ లేడు ! అక్డ లేడు ! అక్డా యిక్డా కూడా వున్యాడు! మల్లీ ఇందర్జాలం వున్యాడు, మల్లీ కంటికి హగ్పడ్తాడు, గుఱికి హగ్పడుడు. ఆయ్న ఎక్డ కన్పడ్తే అక్డ ఈరాజాగారి దం డంతా శరణు చెప్పేవాడు, దండం పెట్టేవాడు, దద్దిరిల్లి కందకంలో పడేవాడు. ఆయన సొంతచేతితో కత్తితో నరుకుతాడు ; గాలి నఱుకు తాడులాగ నరుకుతాడు. మంచి మంచి సిపాయి ఆయన్కి కొట్టడానికి పోతాడు, సలాం శేస్తాడు. ఆ షూర్మాన్ అద్మీ అద్మీకి గొంతు కోసి తల్లకిందు చేసి, నెత్తురువానలు కురిపిస్తాడు. నిలువు మొండ్యాలు ఆయన్కి చుట్టు ఔతుఖానాలు. అవే నెత్తురు చిచ్చుబుడ్లు ఆయన్కి చుట్టు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0085.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4ac8daec3c02baebf3b009fdb9176ec409c3e61 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0085.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +బుస్సీ. - [స్వగతము] ఏమి యాశ్చర్యము ! ఇంత గుఱ్ఱపుదండు నాశమైనందులకు నైజాముగారికి ఏమి చెప్పగలము ? + +ద్వి. - [ప్రవే.] సర్కార్, వెంగళ్రావు 50 గుఱ్ఱాలు 350 కాల్బలంతో కొండబోటు మీద్కిరాగానే, వారిమీద్కి ఫెళ్ ఫెళ్, ఫెళ్ ఫెళ్, మోగినయి మన జజాయీల బార్లు. ఢాము ఢామని అగాదయినయి మన ఫిరంగీల బార్లు. 50 గుఱ్ఱాలుసఫాయి! 150 గురితో మొదట మీకాడికి రాయిబారం వచ్చినాడే ధర్మారావు ఆయన కూలి పోయిన్యాడు. + +బుస్సీ. - అది చాలు మంచిది మనకు. + +బుస్సీ. - అరే ! ఇ దేమి మాడేరా మీదికి ఫిరంగిగుండ్లు ? ఎవరు కాల్చినవి ? అపాయముగా నున్నదే ! + +ఒకకింకరుడు. - [ప్రవేశించి విజయరామరాజు నుద్దేశించి] దండం మహాప్రభో ! ఏలినవారిడేరామీద ఫిరంగిగుండ్లు పడుతున్నయి. డేరా కాలిపోతా వుంది. పదిమందికి గాయాలైనయి. + +రాజు. - [స్వగతము] ఇవి ఎట్లు వచ్చినవి మా డేరామీదికి ? వారికి ఫిరంగులు లేవే ? [ప్రకాశము] పోయిఆర్పుఁడు. + +ప్ర. - సర్కార్, వెంగళ్రావు అగాదు మీదుగానే ఫిరంగీలపై పడినాడు. మనఫిరంగిబార్లకి వెనక తిరిగి వచ్చి పటాలరాముడు వాటిమీద దుమికినాడు. ఇద్దఱు వెయ్యిమంది జనాన్కి ఫిరంగి బారులవాళ్లకి అందఱికీ పొడిచి, నఱికి, చంపి, ఆఫిరంగులే అడవికి పారిపోయి మల్లీ వస్తావున్న మనపౌజుమీదికి తిప్పి కాల్చి పౌజునంతా నాశంచేశారు. మీడేరాల మీదికి కూడా తిప్పినారు. + +బుస్సీ. - ఇప్పుడు ఫిరంగిగుండ్ల కారణము తెలిసినది. అయినను భయము లేదు. దారిలో ఆరా బున్నది. + +తృ. - [ప్రవే.] సర్దార్ 200 మందితో వెంగళ్రావు, పటాలరామయ్య, తుపాకి మందు పరిశినమైధానం మయానికి దుమకగానే ముసేటక్కితాన్ ఆరాబుకి నిప్పు పెట్టిన్యాడు. దొర, రామ్య. వారిగుఱ్ఱాలు, వఖ మన్సీ తప్ప అంతా భగ్‌భగ్. + +బుస్సీ. - ఇఁక పర్వాలేదు. ఒంటిగాండ్రు వీ రేమి చేయఁగలరు ? + +ప్ర. - [ప్రవే.] సర్దార్, పటాలరాముడు లాడూఖాన్ కలపట మైనారు; గుఱ్ఱాల మీదనే పరవళ్లు దొక్కుతారు. లాడూఖాన్ చేతి యీటెపోటికి రాముడు చచ్చి పడిపోయినాడు. వెంగ్రళ్రాయడి యీటెపోటుకి లాడు పడిపోయినాడు., బ్రదికేవున్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0086.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a58eba0d147c0acd4fc6a41961d6eee3984cbf7 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0086.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +బుస్సీ. - మంచిది. + +రాజు. - [స్వగతము] + + క. తురకలవీరులు పలువురు + మరణంబుం బొందినారు ! మాటికి నన్నున్ + గరకర కనెదరు ఖానులు ? + గిరిని బిడుగు లట్లు నన్నుఁ గెడపుదు రేమో ? ౬౭ + +వెంగళ్రావు. - [ప్రవేశించి రక్తవస్త్రములతో గాయములతో అతి క్రోధమున] ఎక్కడరా ఆవిజయరాముఁడు ? ఏఁడిరా విజయరాముఁడు ? {{ + +రాజు. - వెంగళ్రావు ! + +వెంగ,ళ్రావు. - నన్ను తప్పించుకొని పోఁగలవఁటరా? [అని తఱుమును; బుస్సీ లోనగువారు వెంగ,ళ్రావును పట్టుకొని ఆఁపుదురు ; హైదరుజంగు దూరముగా నుండి చూచు చుండును. వెంగళ్రావు మూర్ఛితుఁడై పడిపోవును.] + +బుస్సీ. - హాహా ! హాహా ! లేవ వయ్యా మహావీరుఁడా. లే వీర లో కాలం కారమా లే. + +బుస్సీ. - సేవకులారా, ఈయనను వైద్యశాలకుం గొనిపోయి రాజువలన ఈయనకు అపాయము గాకుండ చూచుకొనుచు, మందు లిచ్చి, మాకుఁ దెలుపుఁడు. + +బుస్సీ. - ఇట్టిమహావీరులతో ఏల పోరు పెట్టుకొంటిమి ! + +సేవకులు. - [ప్రవే.] సర్కార్, ఆయన తేరినాడు ? 'వకరిచేత చావవలశిన ఖర్మం మాకేమి ?' అని పలికి బాకుతో ఱొమ్ములో పొడుచుకొని కాలంచేశినాడు, + +బుస్సీ. - జిహోవా ! జిహోవా ! ఈబొబ్బిలి సూర్యచంద్రులలో చంద్ఁరుడు ఈయస్తగిరిం. గ్రుంకి నాఁడు ! రండి, మనమందఱము పోయి ఆ మహావీరుని చూతము. ఎన్ని గాయములు తగిలినవో, ఎంత బలాఢ్యుఁడో, ఎట్టియాకారమువాఁడో, చక్కఁగా చూతము. ఆయనను చూచి నేను మాదేశమున మాప్రభువుల యెదుట ఆతని రూపపరాక్రమములను వర్ణించెదను. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0087.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c5d703b9c4058e59b878703742dcac52465bfb97 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0087.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +రంగా. - చెలికాని వెంకయ్యా, మనము బురుజు దిగి వచ్చు చున్నప్పుడు, పరాసువానిడేరాకు కొండబోటునకు నడుమ కొండంత మంట ఎగసి మాయమైనదే, అదేమి? నల్లమందు పఱపా ? + +చెలికాని వెంకయ్య. - అవును మహాప్రభూ. దానిలక్షణ మట్టిదే ; + +రంగా. - అచట వెంగ,ళ్రావు పోరుచుండెనా? + +వెంక. - అట్టి దేమి లేనిచో ఏల నల్లమందు మారమ్మ అట్లు మండును ? + +సభ్యులు. - ఈ నల్లమందు మారమ్మ ముందు ఆఁగలేక యున్నాము బాబూ ! + +రంగ. - మాయదృష్ట మెట్లున్నదో ? + +నల్లమానిసి. - దండం మహాప్రభో, దండం, యెంగళబాబు యీరస్సొర్గంయెల్లి నారు బాబూ. + +రంగ. - హా ! హా ! హా ! [అని మూర్ఛిల్లి, తేరి, అరసికొని,] నీ వెవరవురా ? + +నల్లమా. - నేను వారి బంటుని, జక్కణ్ణి ఖబురు చెప్పడానికి మిగిలుండ మంటే మిగిలి వచ్చినాను బాబూ. + +రంగ. - మాతమ్ముడు మా కేమియు చెప్ప లేదటరా ? + +జక్క. - అన్నయ్యగారు నారణయిహారం సూడరైరి గదా అన్నారు బాబూ. నేను శెప్తా నని మనివి చేసుకొన్నా. + +రంగ. - ఏమిరా ఎట్లు పోరినాఁడురా నా తమ్ముఁడు ? + +జక్క. - శినబాబు మొగలాయీవాళ్ల గుఱ్ఱాలని రెండువేలని సవార్లతో తెగ నఱికినారు. 1000 ఫిరంగీలవాళ్లని కూల్చి ఆఫీరంగీలు పరాసులమీదికి తిప్పించి కాల్పించినారు. అప్పటికి మిగిలిన మాతో ఆళ్ల డేరాలమీదికి వురికే తలికి నడమ నల్లమందు మారెమ్మమంటలో అందఱము మాడిపోయినాం. శినబాబూ నేను మిగిలినాము. ఆనక బుస్సీడేరాలోకి విజయరామరాజు కోసరం యెల్లి ఆయన్ని తఱుముకపోయి శినబాబు మూర్ఛపోయినారు. ఆళ్ల చేతులతో తెప్పిరిల్లి ఆళ్లు ఎంత బతిమాలుకొన్నా యినక రాజుని వొదలనని లగువు చేసిపడి యీరస్సొర్గానికి యెల్లినారు, బాబూ. + +[అని సొమ్మసిల్లి కూలును. నౌకరులు వాని బయటికిం గొనిపోవుదురు.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0088.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c609a334fb909ac93ed42b79bd67afc976a09e14 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0088.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +రంగ. - [ఱిచ్చవడియుండి] హాహాహాహా ! ఎపుడును నా యనుచరుండవుగా నుండువాఁడవు ; ఇప్పుడు నాకన్న ముందు నీవు ఎట్లు వీరస్వర్గమునకు వెళ్లితివయ్యా! హాహాహాహా ! నా యదృష్టము ! + +రంగ. - అన్నలారా, పడవాళ్లారా నాకుడిభుజము విఱిగిపోయినదే! ఇఁక నే మున్నది ! వెంగళ్రావు పోయిన పిమ్మట ఇంక నేమి బొబ్బిలి ! + +నౌక. - మహాప్రభో, పరాసుల ఫిరంగిగుళ్లు వొచ్చి కోటలోనంతా పడతావున్నయి, లోగిళ్లు కూలిపోతావున్నయి. గుళ్ల దెబ్బలకి మన నౌభత్తువాళ్లు నాశమై పోయినారు. మనజెండా ఏమయిందో తెలవకుండా యెగిరిపోయినది. + +[రంగారాయని మ్రోల దివాణములో ఫిరంగిగుండ్లు పడును.] + +రంగ. - హాహా ! అయ్యా పెండ్లికుమారులారా, ఓబంధువులారా - + + సీ. పెండ్లికై విచ్చేయఁ బిలిచికొంటిని మిమ్ము ; + నిట నిట్టు లగు నని యెఱుఁగనైతి! + దురమునకై మిమ్ముఁ దోడు వేడఁగలేదు, + దైవంబు మా కిప్డు దాయ యయ్యె. + మముఁగూర్చియే కదా మలకలు వచ్చిరి, + వారికి మీమీద వైర మేమి ? + దారికి సామగ్రి దయసేసి కైకొని + సకుటుంబముగ మీరు సాగిపొండు + ఆ. 'పెండ్లికతమున మేము బొబ్బిలికి వచ్చి + యేఁగుచున్నార' మనినఁ, బోనిత్త్రు మిమ్ము. + మిగిలియుండుఁడు నేమాన మీరలేని; + మాకొఱకు మీకు సంఘాతమరణ మేల ? ౬౮ + +[పెండ్లికుమారులు రాజబంధువులు అందఱు ఉగ్రవీక్షణులై నిష్క్రమింతురు.] + +రంగ. - వెంకయ్యా, ఏమి ? వీరు బదులు చెప్పకయే లేచిపోయినారు ? + +వెంకయ్య. - మహాప్రభూ, వారి గాంభీర్యము మీకు తెలిసినదే గదా ? + + ఆ. ప్రాణ మిచ్చునట్టి బంధులు గావునఁ, + బ్రాణబంధుసంజ్ఞఁ బడసినారు ; \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0089.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d5fc0050f06d4afac836e54fb20c310faea3603 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0089.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +మిత్తి నైనఁ బోర మీకై పొడుచువారు, + తొడుగు తొలఁచుకొఱకుఁ దొలఁగినారు. ౬౯ + +రంగ. - ఆహాహా ! ఏమి వారి యనురాగము ! ఏమి తెగువ ! నాకుం గూడ వారు మార్గ దర్శకు లైరే. నాకును స్వయముగా వదిలించుకోవలసిన తొడుగులు కలవు గదా ? అంత:పురము నగళ్లకే దారి చూపుము. + +వెంకయ్య. - ఏలినవారు ఇటు రావలయును. [రంగ - వెంకయ్య - నిష్క్ర.] + +[పెండ్లికొమారితలు, మల్లమ్మ దేవిగారును ఉపవిష్టలై ప్రవేశింతురు పెండ్లికుమారులు సంభ్రమున ప్రవేశింతురు. పెండ్లికొమారితలు లేతురు.] + +మల్లమ్మ. - ఏమి నాప్రాణములారా ! ఇట్లు మీ రొక్కుమ్మడి అంత:పురము ప్రవేశించిన కారణ మేమి ? + +పెంద్లి కుమారులలో నొక్కఁడు - దేవిగారికి ! ఇవి మా కడపటి దండములు. వెంగళ్రాయనింగారు వీరస్వర్గమునకు వెళ్లినారు. రంగారాయనింగారు కోట వెలుపలకు రాజుతోను, పరాసులతోను, కలయబడుటకు తరలుచున్నారు. పరాసులు బొబ్బిలి కోటను కూల్చుచున్నారు మఱి మే మేలవచ్చితిమో తమకు చెప్పవలయునా ? + +[వెంగళ్రాయని భార్య సుభద్రమ్మ శోకించును.] + +రాణి. - అమ్మా, సుభద్రమ్మా, నాబంగారు చెల్లెలా, నీప్రాణేశ్వరుఁడు రవంత ముందు పోయినందులకు దు:ఖించెదవా ? ఈసమయములో మనకు దు:ఖము పనికిరాదు. నాకూనా, నాముద్దుఁగూతులారా ! మాప్రాణేశ్వరులతో మీప్రాణేశ్వరులు వీరస్వర్గమునకు తరలియున్నారు. మన మచటికి ముందుగాఁ బోయి వీరు విజయంచేయు సమయమునకు గృహాత్మాలంకారములు గావించుకొని వీరికి స్వాగతము సెప్పవలదా ? ఎవరి దొరను వారు, తొలిచూపే కడసారి చూపు చూచుకొని, తొలిదండమే కడసారి దండము పెట్టి, ముందుగా తరలుఁడు. + +[పెండ్లి కొమారితలు భర్తలకు ప్రణమిల్లి లేచి వారిబాకులం గైకొందురు.] + +'గోవింద గోవింద, నారాయణ, నారాయణ.' [అందఱు ఆకర్ణింతురు.] + +రాణి. - ఆహా ! పెద్దవారు అందుఱు మనకన్న ముందుగానే తరలినారు ! వెనుకఁ బడుట మనకు అవమానము గాదా ? ఇదిగో నాకు నా ప్రాణేశ్వరులు ఇచ్చిన బా కున్నది. సుభద్రమ్మకు వెంగళ్రావు ఇచ్చి బోయిన బా కున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0090.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9af0df719daed30015d64a5ab1f18150baca640c --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0090.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +స్త్రీలు అందఱు. - (గేయము.) + + భారతీ దేవిరో, భార్గవీ దేవిరో, పార్వతీ దేవిరో ; + దీవింపుఁ డీమమ్ము దీనలను మీయ ధీనలను దల్లులారా! + వీరపత్నుల మమ్ము వినక కనక ముందే + విడనాడు చున్నట్టి వీరే; + ప్రతిజన్మ మందుమా, ప్రాణనాథులుగాఁగ + వరమొసం గుఁడు తల్లులారా ! + మాకిట్టి వంతలు మరలరా కుండఁగ + మముఁగావుఁ డీతల్లులారా! + కడపటి మా మ్రొక్కు గైకొని మామీద + కనికరింపుఁడు తల్లులారా! + [అని బాకు ఱొమ్మునకు గుఱిచేసి కొని] + రంగరంగ శ్రీ రంగారంగా కావేరి రంగా + కమలా కాంతా మనోబ్జ భృంగ కస్తూరీ రంగా. + +[అని పొడుచుకొన నుంకింతురు. తెర వ్రాలును, తెరలో "గోవింద గోవింద, నారాయణ నారాయణ" పెండ్లికుమారులు బాకులు తుడుచుకొనుచు పూర్వస్థానమునకు వత్తురు. ఇతరులును అట్లే వత్తురు. + +[రంగారావును అట్లే ప్రవేశించును.] + +రంగ. - అయ్యలారా, మాయన్న లారా, మాతమ్ములారా, నాబంగారులారా, + + సీ. విజయ బంధువులార, వేజన్మముల కైనఁ + దీర్చుకో నేర మీ పేర్చు ఋణము. + చేతు లారంగఁ బూజించితి మెవ్వారి, + ఖండించితిమి వారి ఖడ్గథార! + లీలలు మీర లాలించితి మెవ్వారి. + బడఁగ్రుమ్మితిమి వారి బాకు మొనల! + ఆఁడుబురువు లేదు! హతమయ్యె మగకూన! + కోట పా డయ్యె నింకేటి కిచట! + తే. నాదు ప్రాణంబు వెంగళ నాయకుండు + న న్నెదురు సూచు చున్నాఁడు కన్ను నొవ్వ, \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0091.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1a3a9c6e7015eef3b04cb70b2e759f751ea171fa --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0091.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +అరుల బొందుల మీఁదుగా నతనికడకు + క్షణములోఁ జేరుదుము రండు రణపథమున. ౭౧ + +[వెంకయ్య ప్రవేశించును.] + +రంగ. - వెంకయ్యా, ఏమిచేసి వచ్చితివి ? + +వెంకయ్య. - మహాప్రభూ! ఎల్లవారితొడుగులు వదలించి వచ్చితిని. + + సీ. వరవుడులుం గూడ వలసపో నొల్లక + యిటనె యీల్గఁగ నిశ్చయించుకొనిరి! + పండ్రెండును *బడాలు వారి గృహంబులు + ఖాలి సేయించి యాబాలముగను + తెలగా పడంతుల, వెలమ మడంతుల, + లోనికిఁ దోలి, తల్పులు బిగించి, + తోరంబుగా నన్ని చూరుపట్టెల వెంటఁ + జిచ్చు లంటించి, నేవచ్చినాఁడ. + తే. గవను తెరచి మనము గడచునప్పటికి భూ + చక్రమునకు నాక చక్రమునకు + మంటయిరుసు గూరి మనకంటి కగపడు, + నేల తడయ నింక నేలినదొర. + + రంగ. - [ఆత్మగతము] + + తే. విజయరాముని కోర్కియే విజయ మొందె! + పాఒఇ పింజారి హైదరు పలుకె నెగ్గె. + బొబ్బిలిగడీని బా డిడి పోటు మగఁడు + రంగరాయండు వెడలె గౌరవము దక్కి. + +ఆహా ! ఆహా ! ఆహా ! [ప్రకాశము] వీరాగ్రణులారా! మనము పరాసుల డేరా మీదికే పోదము ; మఱి తరలుఁడు. గోవిందా, హరి గోవిందా. + +[అందఱు 'గోవిందా హరి గోవిందా' అని అఱచుచు వికటముగా నిష్క్రమింతురు.] + +___________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0092.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05956d71ae252e1d29377a5dcf1d27a402fdc7ed --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0092.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +బుస్సీ. - [సంభ్రమమున] రాజా, ఇదే మయ్యా, ఇంతవెల్తురు ? + +[రాజును బుస్సీయు పరిక్రమించి పరికించినట్టు అభినయించి కూర్చుందురు.] + +బుస్సీ. - ఏ మయ్యా ఆజ్వాల ? కోటయంతటను మంటికి మింటికి అంటి యున్నది. + +రాజు. - దొరగారూ, ఈ వెలమవాని గర్వము మీ కేమి తెలియును ? బయట మనతో యుద్ధము, లోపల 50 పెండిండ్లు. ఈ జ్వాల యతని బాణసంచాలమంట. + +బుస్సీ. - ఏమి యాశ్చర్యము ! ఏమి యాశ్చర్యము ! 50 పెండిండ్లు! ఇదే సమయమని తెచ్చితివయ్యా ముట్టడి ! ఆహా ! ఆహా ! + +ప్ర. - సర్దార్, రంగారావు 700 మంది సిబ్బందితో కోట నుంచి మీ డేరాల మీదికి దూకినాడు. దారిలో లాలు ఖుమందాను అడ్డినాడు. అక్కడ వారికి వీరికి లగాలగి మరామరి. + +బుస్సీ. - లాలుతో చెప్పుము, రంగారావును ప్రాణముతో ఇక్కడికి తెమ్మని. + +ప్ర. - సర్కా రాజ్ఞ. [అని నిష్క్రమించును.] + +[అంతట హైదరుజంగు, వేంకటలక్ష్మిని చిన వేంకటరాయని జవానులచే పట్టించి తెప్పించి బుస్సీయెదుట నిలుపును.] + +బుస్సీ. - ఎవ రయ్యా వీరు హైదరుసాహెబు ? + +హైదరు. - అయ్యా, ఈ బచ్చాకి తీస్కొని ఈమన్సీ కోటకాడినుంచి యెల్తా వుంది. సోల్జర్లు అడ్డంవొస్తే, వరహాలు సల్లుతుంది. వాళ్లు వాట్కీ రాజాయిళాయి యెల్తుర్లో యేరుకొంటా వుంటే, ఇది తప్పించుకొని పారిపోతా వుంది. వరాలు గిరాలు చూచి బొబ్బిలి జమీన్దార్ ఇలాఖా బచ్చాకీ తల్చి, అవిదొరకనివాళ్లు మనసిపాయీలు యీళ్లకిని పట్టుకొని ఇక్కడికి తేబోతే, యిది బాకుకి దూసి లడాయి చేస్తుంది. 100 మందిని కుమ్మింది. చూడడానికి దాసీవుంది, సాముగరిడీలకీ బురాక్ వుంది. పిల్లవాడికి తుపాకి వాత వేస్తామంటే అప్పట్కి యిది మమ్మల్ని సంపడం మానింది. మీరు మాటలాడ వొచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0093.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f3dc5b510b60362833fce8f1e0f0837739bbb98 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0093.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +బుస్సీ. - ఎవ రమ్మా మీరు? సంకోచము లేకుండ ఉన్నమాట చెప్పుఁడు. మీకు మేము చెఱుపు చేయము. ఇంత బీరము గల యాఁడువారికి ఎవరైనను గౌరవము చేయవలసినది. + +వెంకట. - అయ్యా, మీరే బుస్సీదొరగా రని నాకు తోఁచుచున్నది. వారే విజయరామరాజుగారు. కానిండు. నేను బొబ్బిలి రంగారాయనింగారి జనానా దాసీ జనము ముప్పది ముగ్గురలో తలదాసిని. ఈ కూన చినవెంకటరావు మాయేలిన వారికి ఒక్కడే కుమారుఁడు. ఈయనను ఈయనతల్లి మల్లమ్మదేవి మమ్మేలినతల్లి ఈ రాజుచేతఁ బడనీయక సామర్లకోటలో చెల్లెలియిల్లు చేర్పు మని నాకు అప్పగించినది. నేను ఒప్పుకొని 'నాబొందిలో ప్రాణ ముండగా' బాలునికి అపాయము లేదని పలికి, బాపన బాలునివేసాన కొనిపోవుచుండఁగా, మీ మ్రోలకు మమ్ము తెచ్చినారు. మీరు దొడ్డవా -----. అటుపైని మీ చిత్తము. + +బుస్సీ. - బళిబళీ ! నీవు వారి పాలిటి ధర్మదేవతవు, మిమ్ము నేను రక్షించెదను. + +రాజు. - గిళి గిళి ! ఈ బాలుని ఏనుఁగు కాలిక్రింద మట్టించి నేలఁ గలప వయ్యా బూసీదొరా ! + +బుస్సీ. - ఏమి పాపాత్ముఁడవురాజా ! అట్లు పలికెదవు ! + +రాజు. - బొబ్బిలిపురుగు మిగిలిన, నిన్ను నన్ను ఇఁక నుంచునా ? + +బుస్సీ. - ఇంత ద్రోహము తలంచిన, నీ నెత్తిపైని దేవుఁడు పిడుగు వైచును జుమా. నౌకరులారా ! వీరిని గౌరవముగా విచారించుచు, సుఖముగా, మాడేరాలోనే, మాపడుకగదిలో నుంపుఁడు. + +[నౌకరులతో వేంకటలక్ష్మి బాలుంగొని నిష్క్రమించును.] + +ప్ర. - సర్దార్ ; యుద్ధం మాని పది తెల్లజెండాలు వేసుకొని సమీపించి రాయనింగారితో 'వీరాగ్రేసరా, మీతో బూసీదొరగారు సఖ్యం కోరుతూ వున్నారు. మీరు ప్రాణంతో వారి దగ్గరికి విజయం చేయవలెను.' అని కోరితే, ఆలాగే వస్తాము విజయరాముణ్ణి మాకాడికి దెస్తే, అందాకా పోరుతూనే వుంటాము; మీరు దోరుతూనే వుండండి.' అని మల్లీ మన దండును రూపుమాపుతూ వున్నారు. + +బుస్సీ. - మరల పోయి ఆయనతో 'అయ్యా, మీకుమారుని బాలుని చినవేంకటరావును దాసివేంకటలక్ష్మి సామర్లకోటకు కొనిపోవుచు మాకు పట్టుఁబడినది. వారిని మేము కాచియున్నాము. బాలుని క్షేమముగా మీ కందించెదము, సఖ్యము చేసికొన దయ చేయవలయును.' అని వేడుకొని తెండు. [ప్ర. నిష్క్రమించును.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0094.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..881c1907ed8d445e7340af355233944372c0f613 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0094.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +చ. - సలాం సర్కార్. రంగారావు కుడి బుజం తెగిపోయింది, యెడ్మ మోకాలికి తుపాకిగుండు తగ్లి మోకాలు పగ్లీ పోయింది. రగతం దూకుతూ వుంది. మండీ యేస్కొని యెనకాకి ముందూకి పక్కలాకి యెడ్మాచేతితో నఱుకుతాడు. సాబ్. [అని నిష్క్రమించును.] + +బుస్సీ. - ఆయన యేమి యంత్రమా వీరుఁడా ! హా ! హా ! + +ప్ర. - సర్దార్, దగ్గిరికి వెళ్లడానికి గుఱ్ఱం చొఱడానికి సందు లెదు. రాణువ ఆయనికి చుట్టూ వెదురు పొద వుంది. + +బుస్సీ. - [లేచి] అ టయిన మేమే వెళ్లి దారిచేసికొనియెదము. [రాజుంగూర్చి చిఱునవ్వుతో] మహారాజా, మీరు వచ్చిన ఆయన వచ్చునఁట గదా, మీరు కూడ రండి. [రాజు గునగునం బాఱి నిష్క్రమించును.] + +బుస్సీ. - పంద ! మేమే పోయెదము. [అని పరిక్రమించును.] + +చ. - సర్కార్, రంగారావు రక్తం కారికారి సొమ్మసిల్లి పోయినాడ్. మనవాళ్లు పట్టి ఎత్తబోతే తెప్పిరిల్లి మాల్లీసొమ్మసిల్లిన్యాడు. గుండెగాయంగుండా బొట్న వేలు వుండ్లే అంతహాత్మ లేచి పోయింది చెప్పిన్యార్. ఆమహాపురుషుడి ధేధీప్యమానం రూపాన్ని రాణువ అంతా, మీద మీద పడి సూస్తావున్యారు సర్కార్ ; యేడుస్తా వున్యారు కూడా. నేను వెంటనే మీకి చెప్పువెయ్యాల ఘన్క ఇక్కడ మీతోనే యేడ్వడాన్కి వచ్చిన్యాను సర్కార్. + +బుస్సీ. - అటయిన మేమును అక్కడనే చూచెదము. [అని లేచి తూర్పు దెసం బరికించి] ఆహా ! సూర్యుఁ డుదయించినాఁడు! ఇతఁడిచ్చట నిన్న సంజవేళ నేమి కాంచినాఁడు! ఇపు డేమిచూడవచ్చినాఁడు! కెంపెక్కిన యీసూర్యుని ఇతని చెంగటి యీ సాంధ్యమేఘములను గనఁగా నిట్లు తోఁచుచున్నది. వీరిమతములో ఱొమ్ముగాయముల వీరులు సూర్యమండలమును భేధించుకొని వీరస్వర్గమునకేగుదురు గదా. దానంజేసి + ఉ. రావుకులాగ్రగణ్యునికి రంగమహీపతికిన్ బ్రియంబునన్ + ద్రోవ యొసంగి త ద్రుధిర ధోరణిచే రవి దాల్చె శోణతన్ ; + రావున కోహటి ల్కలవరంబున గుంపులువడ్డ తక్కు ర + క్తావిల వీర కోటులు సుమా తరు ణారుణ సాంధ్యమేఘముల్. + +ఉదయించిన యీ నభోమణిం గంటిని. పోయి అస్తమించిన యాధరామణిం గనియెద. + +[అందఱు నిష్క్రమింతురు.] + +___________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0095.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8833c200bea93084877342d04e71946cf56de7d5 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0095.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +హైదరు. - ఏమి ముసేపనాల్ బహద్దర్ ? ఈలూటిలో విస్తారం ధనం దొరికిందా మీకి ? + +ముసే. - ఎక్కువగానే దొరికింది, హైదర్సాబ్. ఈయాశ్చర్యం ఇనండి. మాదీ పాడు జీవణం. వఖరిసావు మాకీ పెళ్లి వఖరినాశం మాకి హవిశ్యర్వం ;మాదీ చావూ నాశం అలాగే ఎవరికో పెళ్లి హవిశ్యర్వం అయితుంది. వారిధనం మొత్తంగా మాకి ఎక్కడా దొరకలేదు. బుగ్గిఐన వల్లుతో బంగారపు జవాహరీ కరిగినపెళ్లలు దొరికినయి. కొన్ని ఇస్త్రీ శపాల్మీద విశేషించి జవాహరీ దొరికింది. ఖిల్లామే ధనం దాశిన సోటు అడ్గడానికి వఖ నరపురు గయినా లేదు. + +బుస్సీ. - స్త్రీ లే మయినారు ? ఒక స్త్రీయైనను కోటనుండి తప్పించుకొని పోలేదు గదా ! + +ముసే. - స్త్రీ లంతా సచ్చి పడివుంది. శానా మంది కాలిపోయింది. + +బుస్సీ. - ఏమి యిది ! పెండ్లి యని చెప్పినాడే యీరాజు ! + +ఒకసిపాయి. - [సంభ్రాంతుఁడై ప్రవేశించి] నాకీ ఆయింట్లోదూరినదాన్కి కిఫాయత్ ఇద్గో నాదాడీ కాలిపోవడం. [అని నిష్క్రమించును.] + +బుస్సీ. - ఏమిరాజా, యీవింతలు చూతము రండి [అని పరిక్రమింతురు.] + +రాజు. - [ఆత్మగతము] నాచేఁతను నాకనులారం జూచెదఁగాక. + +బుస్సీ. - [పరికించి] యీ యిండ్లన్నీ కాలిపోయినవి ! ఇంకను కాలుచునే యున్నవి ! [కాంచి] ఏమి యివి ! కాలిపోయిన స్త్రీ దేహములు ! [నిర్వర్ణించి] ఎక్కడను పురుషదేహము అగపడదు. [ఒండుచోఁగాంచి] హా! యిక్కడ ఈపసి కూన సోలి పడిపోయి, పాలు త్రాగు చున్నట్లు నోరు కదలించుచున్నది ! [మఱియొక చోటంగాంచి] హా ! హా ! ఇక్కడ ఈశిశువు చచ్చిన తల్లిమీఁద పడి పాలకై పీఁకు చున్నది ! హా ! హా! రాజా ! ఈకోటలోని స్త్రీ లందఱు నీవు చేసిన ద్రోహముచేత గోహారు చేసినారా యేమి ? \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0096.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe0221ba257ce92a56842e83b1c752c10a28f927 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0096.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ముసే. - అవును సర్దార్ ; ఆలాగే జర్గింది. + +బుస్సీ. - ఏమి రాజా ? ఇండ్లు కాలుచున్న మంటలను పెండ్లిబాణ సంచా అంటివే. ఎంత పాపాత్ముఁడవయ్యా ! + +రాజు. - [విసుగుతో] ఆ! నేనుమాత్రము చూచి చెప్పితినా యేమి ? ఊరక నన్ను పట్టుకొని సివాలు మాటమాటకు. + +బుస్సీ. - రాజా ఈపాపము ఎవరి దయ్యా ? + +రాజు. - ఏమి చేయను! మనదే. + +బుస్సీ. - అది యె ట్లయ్యా, ఉమ్మడిమాటగా పలికెదవు ? + +రాజు. - నాకు ఈజమీను వచ్చినది, మీకు పేష్కస్సుధనము వచ్చినది. + +బుస్సీ. - లేదు, నీవు మమ్ము మోసము చేసితివి. నేను ఏత ప్పయిన మన్నింతును గాని, మోసమును మన్నింపను. హా ! హా ! ఎంత మోసపోయితిమి ! ఇందులకు శిక్ష రాజా, యీజమీనును మీకు మే మియ్యము. + +రాజు. - [ఆత్మగతము] బెదరింపే. [ప్రకాశము] ఈపాపము నాయొక్కనిదే. + +బుస్సీ. - అట్లు పలుకు. 'మనది' అనకు. [సూక్ష్మశ్రవణ మభినయించి] ఏమి యిది తెంపులేని ఘంటానాదమువలె వినఁబడుచున్నది! హైదరుజంగ్, మీకు వినఁబడ లేదా ? + +హైదరు. - అదుగో యినండి. అరబ్బీరాత్రులకథల్లో కొండమీద్కి ఆబంగారపు వున్నికీ తేబోయేవాడ్కి రాయిరాయిన్ని 'చీచీ' యన్న చీవాట్లలాగ మనకీ యిక్కడ 'చీచీ' ఇనబడటం లేదా ? + +ముసే. - అవు నవును. ఇంకా ఇంకా ఏమ్టేమ్టో ఇనబడతా వుంది. + +హైదరు. - ఇప్పు డేమి చెప్తారు ? ఇంకా రాత్రియైనకొద్దీ కోళాహళం వుంటుంది. గుండెబద్దల్ అయ్యే షబ్దాలు ఇనబడుతుంది. + +రాజు. - ఇన్ని చావులు అయిన యీ చోట శాకినీ డాకినీ బ్రహ్మరాక్షస బేతాళులు వేఁటలాడుట ఆశ్చర్యమా ? + +హైదరు. - నేలదేకినీ, నింగినాకిని, జిన్, పిసాసీ, సైతాన్లు కూడా. ఈటి భయానికే నేను రాత్రి నాడేరాబైటికి అడ్గుపెడ్తాన్ లేదు. + +బుస్సీ. - మనమిక్కడ ఉండఁ దగదు. డేరాలకే పోదము రండి. మనకే మందుగుండ్లు లేకపోయిన, మనది 174000 సేనయు, యీబొబ్బిలిబంట్లు 2000 మందిచేత నాశమై యుండును. [అందఱు పరిక్రమింతురు.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0097.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f266c1631e76d684edfefd5e72332d24db9067cc --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0097.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +బుస్సీ. - ఇదే మాడేరాలో కూర్చుందము [అట్లు చేయుట నభినయింతురు.] + +బుస్సీ. - ఎవరురా అక్కడ ? + +నౌకరు. - సర్దార్, ఏమి సెలవు ? + +బుస్సీ. - ఆ బాలుని వేంకటలక్ష్మమ్మను తోడ్కొనిరండు. + +[నౌకర్లు అట్లే చేయుదురు. వేంకటలక్ష్మి బాలుని కుర్చీలో కూర్చుండఁబెట్టి నిలుచుండును.] + +వేంక. - బాబూ, దొరగారికి సలాము చేయుము. + +బాలుఁడు. - సలాము బూచీ దొలగాలికి [అని సలాము చేయును.] + +బూసీ. - [టోపితీసి] సలాము చినవేంకటరాయనింగారికి - హైదరుసాహెబు, ఈయన నేమి చేయుదము ? + +రాజు. - ఏనుఁగుకాల మట్టింపుఁ డని నే నప్పుడే చెప్పలేదా ? + +బుస్సీ. - ఏమి పాపాత్ముఁడా. అట్లు పలికెదవు. బిడ్డల గన్నవాఁడవు కావు గదా. ఆ నిసువును చంపి అతని నోటిముందఱి యన్నమును హరించెదవా ; నీది యెట్టి రాతిహృదయ మయ్యా ! + +రాజు. - అటయిన మీరు నాకు చేసినమేలు సున్న. వాఁడే నా ప్రాణానకు మృత్యువు. + +బుసీ. - ఎ ట్లయ్యా ? + +రాజు. - పరీక్షించి చూడుఁడు. + +బుస్సీ. - నౌకరులారా, దివ్యపదార్థము లన్నియు బాలునిమ్రోల పెట్టుఁడు. పుస్తకములు, కత్తి, కటారి, ఈఁటె, ఇంక వేఱుకైదువులు కూడ పెట్టుఁడు. [నౌకర్లు అట్లే చేయుదురు.] + +బుస్సీ. - బాబూ, ఇందులో నీ కేమి కావలయునో దానిని తీసికొమ్ము. [బాలుడు పోయి కత్తింగైకొని రాజుమొగముమీఁదికి ఎత్తును.] + +బూసీ. - బళీ! బళీ! బలారే ! బలారే! తండ్రిపగ తీర్చుకొనెడి కుమారుఁడవు బాబూ, తుపాకికడుపున ఫిరంగిలాగున పుట్టినాఁడవు. (రాజు నుద్దేశించి) రాజా, నీపాపము నిన్ను త్వరలోనే కొట్టును గాని తప్పదయ్యా. వేంకటలక్ష్మమ్మా! ఈరాజు వలన మోసపోయి మేము ఆమహాత్ములకు చేసిన కీడునకు మితిలేనిదానికి కొంచెము పరిహారముగా, ఈ చిన్నిబాలుని నీతో సురక్షితముగా పంపెదను. ఎవరు రా అక్కడ? [నౌకరు ప్రవేశించును.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0099.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9840f8562d6343664fe1c014d862bfbc531f5320 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0099.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +వెట్టినాయకుఁడు. - [చేత చేపాటికఱ్ఱం బట్టుకొని నిలువంబడి, శవములను బండ్ల కెక్కింపించుట నభినయించుచు] యెట్టోడిబదుకు యేంబదుకురా నారాయుడా! ఎ'త్తండిరా ఈ పీనుగలని, బళ్లలోకి. [ఇతరులు అట్లుచేయుట నభినయింతురు.] + +వెట్టినాయకుఁడు. - ఆయరె మజ్జా! యేమి శిత్రంరా ! మనము పదిబారల దూరాన వుండాలిశిన యీ ఆడంగులు రానివోసాలు, యేనిగలమీద బంగారపు అంబారీలలోను బంగారపు సవ్వారీలలోను తిరగాలిశిననోరు, మనశాత దున్నపోతుల బళ్లల్లో, యీడ్పులు పడి, గోతులలో పడతా వున్నారు ; ఏంకమ్మ మొచ్చిందిరా యీళ్లకీ ! ఇ దేలా గుం దంటే: - + + హరిహరీ నారాయ ణాదినా రాయణో + కరుణించ వోయ్మమ్ము కమల లో శనుడా. + నిన్న రా తిరికోట మొన్న రా తిరికోట + వన్నెమీ రినకోట వశినపుర మాయా. హరి|| + శిన్నమ్మ యిన్నాలు శిందులూ తొక్కితే, + పెద్దమ్మ పరవళ్లు పెడ తున్న దిపుడు. హరి|| + పెద్ద మెల్తా దంట, శిన్న మొస్తా దంట, + వశినపురమూ మల్లి వన్నౌత దంట. హరి|| + ఏమొగం పకపక యెగిరెగిరి నవ్విందొ, + ఆమొగం యెక్కెక్కి అంగలార్శింది. హరి|| + ఏమొగం యెక్కెక్కి యేడస్త వుండిందో + ఆమొగం నవ్వింది అబ్బరంగాను. హరి|| + రంగరా వెల్లాడు, శింగార మెల్లింది, \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0100.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2361ff4d2863a342bda91694b82d64052aaac408 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0100.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఆనందరా జింక ఆడతా డంట. హరి|| + ఆనందు డిక్కడ ఆడడానికి వొస్తె, + యెల్లిన శిన్నమ్మ యెం టొస్త దంట. హరి|| + అమ్మ లిద్దఱిశాత యిమ్ములూ కుమ్ములూ + నరమాన వులనొష్ఠ నలవ రా శినడు. హరి|| + +చాటింపు. - ఎందుకన్నా యిక్క డంతా సుబ్బరం శేయిస్తా వున్నావు ? + +వెట్టినాయ. - ఱేపు ఆనందమారాజుకి యీడ పట్టం కడతారంట; అందు కోసంరా ! ను వ్వేంట్రా సాటించ నెల్తావు ? + +చాటింపు - నాను ఆనందమారాజుకి యీడ పట్టాబిసేకానికే ఊరంతా అలంఖారం శెయ్యాలిశిం దని సాటించ నెల్తా. సూశినావా అన్నా శిన్నమ్మ శపలశిత్తం? + +వెట్టినా. - (జనాంతికము) మఱి గంటే, వోరే! నువ్వు నిన్నటి దాక రాయనింగారి వుప్పు తిని, ఇప్పుడు ఆనందరాజుకోసం సాటిస్తా వేంట్రా ? + +చాటింపు. - (జనాంతికము) ను వ్వేలా గన్నా ఆనందరాజుకోసం సుభ్రం శేయిస్తావు ? + +వెట్టివా. - (జనాంతికము) పాపారాయనిం గారికి కబు రెల్లింది ; నాతమ్ముడే తీసకెల్లాడు. రాత్రి ఆయ నొస్తాడు. పెదరాజుకే పట్టం గడతాడు. (ప్రకాశము) ఈ కంపుకి నిలవలేకున్నానురా. ఈబళ్లు తోలించు కెల్లి కొంచెం నీలుచ్చుకొంటా. + +చాటింపు. - నా నెల్లి యెక్కణ్ణయినా మాసులు మిగిలున్నకాడ నాసాటింపు పాడే కొచ్చి నీలకాడ నీతో కలుసు కొంటానన్నా. [అందఱు నిష్క్రమింతురు.] + +___________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0101.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5e121f700e32e6a17ed89fd06e538495cab3686 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0101.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +సీతన్న. - వచ్చితి మయ్యా పాపయ్యా విజయరాముని డేరాకు. అందఱు బాగుగా నిద్రపోవుచున్నారు. పూర్వము, అశ్వత్థామ సౌప్తికము చేయలేదా ? అయినను మనము నిద్ర మేలుకొలిపియే చేయుదము. నేను బయట కాపుండెద, డేరాకడకు వచ్చినవారి నెల్ల క్రుక్కు మిక్కు అననీయక పరిమార్చుచుండెద. బుస్సీని రప్పించుటకు వీరిఫిరంగులు వారి డేరాలమీదికి అగాదు చేసెదను. నీవు సావకాశముగా రాజునకు జమునిబేటి చేయింపుము. లోనికిం బొమ్ము. + +పాపయ్య. - సరి, సీతన్నా, అట్లే కానిమ్ము [సీతన్న నిష్క్రమించి డేరాద్వారము కడకు మరల మరల వచ్చుచుం బోవుచుండును.] + +పాపయ్య. - బళీ ! మిరియాల సీతన్న పనిచే బుస్సీ వచ్చి నాపనిం జూచును గాక. వీఁడు నేను లే నప్పుడు గదా, నారాయనిని హతముచేసినాఁడు. నేనిపుడు వీనిని, బంధు మిత్త్ర పరివార బలత్రితయ సమేతుని హత మార్చెదను. వేనవేలు వీరభటులచేతఁ గదా వీఁడు నారాయనింగారులను, ఒంటరులను ఒక్కొక్కని మడియింపించినాఁడు. నేను ఒక్కండన వీనిని వీనిం గావ నేతెంచువారినిం గూడ పరిమార్చెద. హాహాహా ! ఏమి కనబఁడుచున్నది ! + శా. రంగారాయఁడు, వేంగళేద్రుఁ, డనుఁగుల్, + రౌతుల్, భటుల్, రక్తది + గ్ధాంగుల్ నన్ మిడికన్నులం గనుచు జి + హ్వల్ దోఁప నో ళ్ల్వచ్చి, కా \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0102.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8d9c9fcfd95b0b48ab4bbae6a95bdf127c23db5 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0102.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ళింగుం జూపి, తృషం దదస్ర ఝర పా + ళిం దీర్పు మన్సంజ్ఞ గాఁ + గం, గైదొన్నె ఘటిం త్రయారె! యిదె రం, + గా వెంగ, నేఁ దీర్చెదన్. ౭౫ + + హా ! మరల ని|దేమి ! హా ! + క. ఈతని ద్రోహమువలనన్ + గాతర లై యగ్నిఁ బడిన కంజాతాస్యల్ + చేతుల సన్నలచే నను + నీతని మెడఁ గోయు మనుచు నెగచెద రరరే! ౭౬ + +ఇఁక తడయంజనదు. నిద్రపోవుచున్న యీమూఁకను మదీయ సింహగర్జనముల చే 'ఓరి, వచ్చి మీరాజుం గాచుకొండిరా:' అని పిలుతునా ? వలదు, ; అట్లు చేసిన వీఁడు నారాక యెఱింగి పలాయితుఁడై దాఁగును. కావున లోనికి పోయి వచ్చినపని కావించెద. + ఆ. ఏనుఁగునకుఁ దుల్య మితని దేహము గాన + మేటి శిరము వ్రచ్చి మెదడు వడయఁ + గుత్తుకను బగిల్చి నెత్త్రువాఁకను బొంద + నేను సింహ మవుదు నీక్షణమున. ౭౭ + [అని లోనికిఁ బోవుట నభినయించి, బాకును దూయును.] + +పాపయ్య. - (రాజుం దఱసి) పులి ! పులి ! పులి ! + +రాజు. - [మేల్కొనుట నభినయించుచు] లేవకయే పొడు పొడు పొడువు. + +[సేవకుఁడు పాపయ్యతోఁ గలియఁబడును. పాపయ్య వానిమెడ నొకచేతం బట్టి బయటికిం దెచ్చి సీతన్న చేత దానిం బెట్టును. సీతన్న వాని నట్లే కొని నిష్క్రమించును. పాపయ్య మరల లోనికి పరిక్రమించును.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0103.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c006c5c66fce6cc4949eb40fc42a53fa7530ad0c --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0103.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +రాజు. - [ఈయలబలమునకుం బోలె లేచి మంచము దిగి యివలికి వచ్చి కవాచి పై కూర్చుండి] ఏదిరా పులి ? ఎటుపోయినదిరా ? చల్లారామా, ఏమైతివిరా ! హా పులి వానిని వేసికొని పోయినదా ? [అని అన్నివైపుల వెదకుట నభినయించును.] + +పాపయ్య. - [ప్రవేశ మభినయించి ఎడమచేతితో రాజును గొంతునం బట్టుకొని కుడిచేత బాకు కొని ఆతని గుండియకుం గదియించి] తప్పించుకొన యత్నించితివా, తక్షణము గటు క్కనిపించెద. రాజా, ఇది అడవి పులిగా దోయి, బొబ్బిలిపులి; దీని పేరు బొబ్బిలి బెబ్బులి తాండ్రపాపయ్య. ఈపులియే చల్లారాముని కొనిపోయినది. + +రాజు. - పాపయ్యా, దొంగపోటు పొడువ వచ్చితివా ! + +పాపయ్య. - నీవు దొంగప్రొద్దున గదా ముట్టడి వేయించితివి ? + +'హా ! నారాయణ ! నారాయణ !' + +రాజు. - హా ! హా! చల్లారాముని గొంతు ! [స్వగతము] బయట ఇతనిసిబ్బంది వచ్చియున్నారు గావలయు. (ప్రకాశము) పాపయ్యా, నిన్నుఁ జూచినతర్వాత, ఎంత పరివార మున్నను, ఇంక నేమి ఆశలు ? ఈ బొబ్బిలి నీ కిచ్చెదను, నాప్రాణములు కొనకు పాపయ్యా. + +పాపయ్య. - ఆహాహా ! + సీ. బొబ్బిలి యిత్తువా? యబ్బబ్బ శిబి కర్ణ + థారాధరులకన్న దాత వైతి ! + నీపాడుప్రాణంబు నేను గైకోనురా, + గాలిలోపల నది కలయుఁ జుమ్ము. + ఉండెఁబొ మ్మామాట ; యూడెనా యోరి నీ + ప్రక్కలోపల నున్న బల్లెకోల ? + వెలికి వచ్చెనొ కంటినలుసు నీ కిప్పుడు ? + పరులసొ త్తాశించు ఫలము గంటె ? + తే. వీఱిఁడికి నీకు జగదేకవీరుఁ డైన + రావుపైఁ బగ యన నేమి రా బజీత ? + వెంగళుని పెండిలికి నన్ను వెడలకుండఁ + జేసిన ఫలంబుఁ గుడువు చేసేత నిపుడు. ౭౮ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0104.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d946164e77fe864209b9946fb1812c0ef590c04 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0104.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +పాపయ్య. - ఒకమాట కయిన బదులు చెప్పవయ్యా. నాచేతిపట్టుచేత నోటమాట రా కున్నదా యేమి ? పట్టు కొంచెము సడలించెదను. [అని అట్లు చేయును.] + +రాజు. - [ఊపిరి త్రిప్పుకొని నిట్టూర్పు నిగిడించి] + శా. పాపారాయఁడ, రాచపుట్టువను, నీపాదంబులం బట్టితిన్ ; + నాప్రాణంబులఁ గావు, నిండుకరుణ న్నాపాలిదైవంబ వై. +పాపయ్య. - + పాపా, వూనితికాదె బాలుఁ గరిచేఁ బాదాన మట్టింపఁగా! + నీ పాపంబులు నాకుఁ దెల్పినది వానిం దాది కొంపోవుచున్. ౭౯ + +నీవు నాశము చేయించిన మాకోటను గూడ చూచి వచ్చితిని జుమా. రాజా, మారంగారాయని బంగారపు మంచముమీఁద పరుండెద నని ప్రతిజ్ఞ చేసితివఁట; నేను వచ్చుతఱికి దానిమీఁదనే గదా ఉంటివి, నిన్ను దానిమీఁదనే సుఖముగా పరుండఁ బెట్టి పెద్దనిదురఁ బుచ్చెద. ఇదిగో నిన్నుఁ గొనిపోయెద. పులినాకిన యెద్దా ? + +బుస్సీ. - ఏమియిది! గడ్డి మేటిపాటి మూటను తాటిచెట్టు పాటి జమీను, ఎడమ చేతితో లోనికి కొనిపోవుచున్నాఁడు ! ఈరాజు తన సామా నంతయు తరలించుకొను చున్నాఁడు గావలయు ఆహా ! ఎంతమోసగాఁ డీతఁడు ? పేష్కస్సులు ఎగవేయుటకై మనలనే సంహరింప మనమీఁదికే ఫిరంగులు త్రిప్పినాఁడు ! + +హైదరు. - [స్వగ.] నాకీ వప్కొన్న లక్షవర్హాలు యెగెయ్యడానికిసహా. + +[అంతట ప్రేవులహారాలతో రుధిరస్థానకముతో, అట్టహాసముతో, తాండ్రపాపయ్య ప్రవేశించును.] + +పాపయ్య. - [ఇటునటు వికటముగా పరిక్రమించుచు, పరవళ్లు ద్రొక్కుచు,] పూర్వము తాండ్రపాపారాయఁడను, ఇపుడు రాకాసిమన్నీఁడ నయితిని. అయినను నాజూకుగా. - \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0105.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4177d8fe4146438aede1fca0bc65eed1559bba7f --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0105.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సీ. రాజనంబులరాశి భోజనార్థఁబుగాఁ + దంచుకైవడి వీని దంచినాఁడ, + పనసకాయను దోరపదనఁ గూరగ వండఁ + జెక్కుకైవడి వీని జెక్కినాఁడ, + పొట్లకాయను దియ్యఁబులుసు దప్పళముకై + తఱుగుకైవడి వీనిఁ దఱిగినాఁడ, + అంటుమామిడిపండు నారగింపునకుఁగాఁ + గోయుకైవడి వీనిఁ గోసినాడ, + + తే. యాతనల మ్రగ్గు మని వీని యమునియిల్లు + నేర్చితిని ; వీని కిఁక నేమి నేయఁ గలదు ? + ఇంతచేఁతయు నా చేతి కించుకేని + యాఁటదాయె నిఁకేమి నా కాట గలదు ? ౮౦ + +బుస్సీ. - హైదర్సాహేబ్, మన మొకటి అనుకొని వచ్చిన, ఇది మఱి యొకటి అయినది. ఇతనిమాటవలననే ఇతఁడు తాండ్రపాపయ్య యని తెలిసినది. ఇతఁడు రాజు వర్ణించినంతకన్న హెచ్చువాఁడుగానే యున్నాఁడు. రాజు చచ్చినాఁడు. + ఉ. స్తంభమునుండి పై కుఱికి దానవుఁ జీలిచి రొప్పుచున్న యా + దంభ మృగాధినాధుని విధంబునఁ బేర్చెడి దుర్ని రీక్ష్యుడై, + కుంభిని నేర్చు రుద్రుని విఘూర్ణన తాండవ చండ సంభ్రమా + రంభము నూని చూడ్కికి భరం బగునీతఁడు మర్త్యమాత్రుఁడే! + +ఇప్పు డీమహావీరుని ఎంతటివాఁ డైనను ఎంద ఱయినను సమీపించు టెట్లు ? + +హైదరు. - మాట్లాడకండీ ; ఇనబడితే మనమీదికే వస్తాడు. + +పాపయ్య. - నాచేత వీని విజయనగరము కోట నా బొబ్బిలికోటలాగున నేలమట్ట మై, వీని జను లెల్ల మ్రంది, సంజీవిచేత రామసైన్యముంబోలె ఎట్లో మాజనులు మాత్రము అందఱును బ్రదికి, రంగారావు యథాపూర్వము బొబ్బిలిలోను, చినవేంకటరావు యువరాజుగా విజయనగరములో క్రొత్తకోట కట్టించుకొని అందులోను, ఈ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0106.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06c662f31bf5d13f7f3c675ac85548bf09e0f5ce --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0106.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +జమీనుల నేలుచున్న, నాపగ తీఱును. [వెడవెడ అట్టహాసము చేసి] సరిసరి ! ఏల యీ కానితలంపు ? మఱి కడుపులోని యీ యాందోళనము తీఱు టెట్లు ? ఆ! జ్ఞప్తి యైనది ! ఆ హైదరుగాని చిత్రవధచేత తీఱును. ఈ నడిమిడేరా వాని దఁట. దాని మీఁదనే పోయిపడుదునా? [పరికించుట నభినయించి] ఏల? పరంగిదండు తురకదండును నావైపే వచ్చుచున్నవి ? ఇవి బుస్సీహైదర్ల దండులు గావలయు. ఈరాణువలు నన్ను గుఱిపెట్ట వేమి ? ఆ! తెలిసినది. నావెనుకనుండు తమ స్నేహితునకు రాజునకు వాని దండునకు తగులు నని కావలయు. మఱి యిది నన్ను పట్టుకొన యత్నమా? సాము లగువులు లేవా? ఆహాహా! దండ్లా నాపైకి ! + దండు దండు లటంచు గుండె తల్లడ మేల ? + కొండంత వామికిఁ గొఱకచ్చు చాలు. + కట్టెమో పులరాశి గగనంబు ముట్టనీ, + చిట్టి ని ప్పుక కాల్చి సివమాడుఁ బైని. + ముక్కంటి నిటలాన మొల కెత్తు మంటకు + నెక్కువా యేమి యేడేడు లోకాలు? ౮౨ + +[దండు ప్రవేశించును. పాపయ్యవైపు నడుచును.] + +పాపయ్య. - ఆహా ! ఇన్నాళ్లకు నాచేతికి ఆటిన యడవినఱకుఁడు దొరకినది. రండోయి మొనగాండ్రారా, రండి. [ప్రేవుహారములం జూపుచు] తాండ్ర పాపయ్య నయ్యా! మాస్నేహితుఁడు విజయరాముఁడు ఈ మా హారములను దొంగిలించి తమాషాకు తన కడుపులో దాఁచుకొన్నాఁడు ; వీనిని నేను గైకొని తమాషాకే ఆతనిని రాజదండనం బొందు మని యమధర్మరాజుకడకు పంపితిని. రండు మీరును పోయి ఆతమాషా చూతురుగాని. + +సిపాయీ లందఱు. - [ఒకరికొకరు] తాండ్రపాపయ్య! పాపయ్య రాజునుచం పొచ్చి ఆవేస మాడుతున్నాడు. మనము రాజుమీదికి వస్తే ఇక్కడ మఱి కోలాగైంది. + +[పాపయ్య వారింగూర్చి 'కిల్లల్లల్లల్లా, అని యార్చి, బాహాస్ఫోటనము సేయును. వారు వెఱచఱచుట నభినయించి వెనుకకు విఱుగుదురు.] + +పాపయ్య. - అయినదా మీపని ? సముద్రమును చూడఁగానే మీగుండెబ్రద్దలైనది. అడ్డు ఈఁదఁదెగఁబడువాఁ డెవఁడు ? దావాగ్నిం జూడఁగానే లేళ్లు పాఱి పోయినవి, దానిని దాఁటిపోవున దేది! పొండి! పిడికెఁడుకూటికై దేహ మమ్ముకొన్న కక్కూరితిగాండ్రు మీరు. మీ పెండ్లాముబిడ్డల యుసురు నాకేల ? మిమ్ము విడిచి \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0107.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8bba16ecd23eda4488bd9bf1f1fcd8df317729b1 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0107.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +పెట్టితిని. ఏమి ! వెళ్లి రా? ఏ మేని దురాలోచన గలదా మీకు ? అటయిన నిలువుఁడు. మిమ్ము రూపుమాపెదను. [అని నఱకఁబోవును. దండు పలాయిత మగును.] + +పాపయ్య. - మఱి యెట్లయ్యా నా డప్పి తీఱుట ? ఆహైదరుగానిం జీల్చి వాని రక్తమును కనులం జూచిననేగాని తీరదే ! వానిం గనుట యెట్లు ! [అని యరయుచుండును.] + +ఒక సిపాయి. - [ప్రవేశించి, పాపయ్యం గనకయే వడిగా బుస్సీ హైదరులకడకు బోయి] - సలాం బూసీదొరవారికి.] + +[పాపయ్య వినుట నభినయించును.] + +సిపాయి. - సలాం హైదర్జంగు బహద్దరువారికి. ఆఫిరంగుల్ రాజా మన్మీదికి కాల్చుచేశినవి గావు. తాండ్రపాపారా వంట, దొర అంట ; ఆయనకీ కింద దళవాయంట, మిరాల సీతన్నంట. ఆయన మీకీ రప్పించడానికి వాటికి కాల్చినా డంట. పగల్డేవు చెయ్యడానికి వెల్లిన రాజాదండూకి నాలుగువందలమందికి సంపి 'వఖరిశాత సావటానికి ఖారణం ఏమి?' అని పొడుచుకొని సచ్చినాడు ఇప్పుడే. - + +పాపయ్య. - [స్వగతము] బళి ! సీతన్న నాకన్న ముందే పోయినాఁడు. ఆహా ! హైదరు ఇక్కడనే దొరకినాఁడు ! బుస్సీ యున్నాఁడు బళి బళీ ! [ప్రకాశము] ఓహో ! బుస్సీదొరగారూ ! ఇక్కడికే వచ్చినారా ! వీరే గదా హైదర్జంగు గారు దూదేకులవీరులు. + +బుస్సీ. - సలాం పాపాయనివారికి. [హైదరు బుస్సీవెనుక కేఁగును.] + +పాపయ్య. - [తటాలున సింహము దుమికినట్లు హైదరుమీఁది కరిగి మెడను ఎడమచేతం బట్టుకొని ఇవలికి ఈడ్చుకొని వచ్చి] రారా దూదేకులవాఁడా ? నిన్ను ఏకెదను. నీవేగదా నౌభత్తు మాన్పు మన్నవాఁడవు, కోట వదలి పొమ్మన్నవాఁడవు. నీపద్దు సాధించితివే ! ఓరీ, + శా. నీవేబొబ్బిలికోట వౌదువు సుమీ ; నీప్రాణమే రాయఁడౌ ; + నీ వి ప్డుక్కిరి బిక్కిరిం బడుడు గుండె ల్గొట్టుకొ న్శబ్దమే + తా వాద్యోత్తమ మైన నౌబ తగు ; హైదర్జంగ, యీబాకునన్ + నీవాద్యంబును జీల్చెదన్ : వెలి కిదే నీరాయనిం దోలెదన్. ౮౩ + +[బాకెత్తి] తలఁచుకో నీసామిని ! + +హైదరు. - నీవే నా సామివి ! శరణు శరణు మహరాజ్ ; రచ్చించు రచ్చించు; సామీ రచ్చించు. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0109.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6168eeabbf6518439f56aff6052d61dd9b6a5c18 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0109.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +రాను. అక్డ పాపయ్య ఇంకా పొడుచుకొన్నాడో బతికేవున్నాడో? ఈతూరి ఆయన నామెడ్కాయకి నులిమితే, నేను బత్కడం అబ్ధం. + +బుస్సీ. - అ టయిన నేను మాత్రమే పోయి చూచివచ్చెదను. [అని నిష్క్ర.] + +హైదరు. - అబ్బా ; మెడ పడిపోయిందిరా, నాయెడ్మభాఘం, అంతాచితికి పోయింది. [అని మెల్లగా కష్టముతో లేచి] ఇప్పట్కీ నాకీ పానం దక్కింది, లక్ష వర్హాలు మునిగి పోయినయి. [అని నొప్పి నభినయించుచు, కుంటుచు నుండును.] + +బుస్సీ. - [ప్రవేశించి] హాహాహా ! ఏమి ఘోర వధ ! + శా. వేలున్ లక్షలు మాంసరాసులు నభోవిస్తార మౌవిస్తరిన్ + గ్రాలన్, భుక్తికిఁ గూరుచుండి, మును శర్వథ్యాన మం దున్న బే + తాలుండో యన, రాజమాంసఖల సక్త ప్రేక్ష బద్ధాసనా + భీలుం, డాత్మహతుండు పాపయ యుఱున్ వీక్షింపఁగా వ్రేఁకమై. + + [నేపథ్యమున కలకలధ్వని - ఓంభాయి, ఓంభాయి, ఓంభాయి] + +బుస్సీ. - ఇది, ఓహో - ఆనందరాజు పట్టాభిషేకముకై వచ్చుచున్న కలకలము గావలయును. హైదర్, మనము పోయి ఈతనివలన మనకు రావలసిన ఫేష్కస్సుల నిక్కడనే పుచ్చుకొందము. ఈతఁడు మరల విజయనగరముకోట చేరెనా, మనకు పైకము ముట్టదు. + +హైదరు. - ఆలాగే చేజ్దాం. [స్వగతము] ఈగంధర్గోళంలో నా లక్ష ముణిగిపోయింది. [అని అందఱు నిష్క్రమింతురు.] + +____________ \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0110.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f0e0d05c16e41fea19d695037f8fed9d9e2e67e --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0110.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +నైజాము. - నిన్న హైదరును శిక్షించిన యాగ్రహములో అడుగ నైతిని. . హసేనాలీ, ఇందఱు సర్దారులు గతించిన యీ రణములో, నీవెట్లు బ్రదికి వచ్చితివి ? + +హసే. - మహాప్రభూ, నేను రాయనివారి పక్షముగా వాదించినందున నన్ను యుద్ధము చేయ నీక హైదర్జంగు నిలిపినాఁడు. + +ప్రతీహారి. - [ప్రవేశించి] బందగానే ఆలీ ; నిన్ననే తెలుపుడు చేసుకొన్న వారు బొబ్బిలిరాజాగారి కుమారుణ్ని తోడ్కొని నీలాద్రిరావుగారూ దాదీ వచ్చి వున్నారు. + +నైజాము. - ఓహో ! సమయానకువచ్చినారు. తత్క్షణమే తోడ్కొనిరా? + +ప్రతీ. - [నిష్క్రమించి తోడ్కొని వచ్చి] వారే గోలకొండపాదుషాగారు. ఖూర్నీషు సలాములు చేయండి. [అని నిష్క్రమించును.] + +[మువ్వురు మోకాలిమీఁద నిలుతురు.] + +నీలాద్రి. - బందగానే ఆలీ, మీగులామను, సామర్లకోట నీలాద్రిరాయఁడను సలాము చేయుచున్నాను. [అని సలాము చేసి, చేతులు జోడించుకొని బాలుంగూర్చి] బాబూ నీవు చెప్పు. - "నేను పాదుషాగారి గులామను, బొబ్బిలి రంగారాయనింగారి కుమారుఁడను, చినవేంకటరాయఁడను. సలాం చేయుచున్నాను" అని. + +బాలుఁడు. - నేను పాదుసాగారి గులామను, బొబ్బిలి రంగారాయనివారి కుమాలుదను, చినవేంకటలాయదను, తలాము చేస్తున్నాను. + +నీలాద్రి. - బాబూ ; ఇట్లు సలాము చేయుము. [అని నేర్పును.] + +[బాలుడు సలాము చేసి చేతులు జోడించుకొని యుండును.] + +దాది. - నేను రంగారాయనివారి జనానా దాసిని, ఈ చిన్న బాబుగారి చిన్న దాదిని, వేంకటలక్ష్మిని. [అని సలాము చేసి చేతులు జోడించుకొని యుండును.] \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0111.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38442ceef17d3af4d5674bf4a026d232ea89de1f --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0111.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +నైజాము. - నీలాద్రిరావుగారూ, మాకు బుస్సీగారివలన బొబ్బిలి వృత్తాంతమెల్ల తెలిసియున్నది. మీరు వచ్చినపని సంగ్రహముగా చెప్పుకొండి. + +నీలాద్రి. - అ టయిన మాపిర్యాదు కరము అంక్షిప్త మైనది. ధర్మరక్షకా, హైదరుజంగు చేసిన ద్రోహమువలన బొబ్బిలిగడ్డలో మిగిలిన మగపురుగు ఈశిశువు ఒక్కఁడే ! స్త్రీలలో వీనిం బాయని యీదాదియొక్క తె మిగిలినది. వీని నోటిముందఱ, సర్కారు పెట్టిన యన్నమును, బొబ్బిలి జమీనును, విజయనగరము దొర ఆనందరాజు అపహరించినాఁడు. ఈబాలుఁడు, హుజూరునకు, వంశక్రమాగతుఁడు, గులాము; వీనికి అన్నము పెట్టుము భూలోక దేవేంద్రా. + +నైజాము. - బాలుని రక్షించెదము. ఆదుష్టుని హైదరును దండించినారము. లెండు కూర్చుండుఁడు. [నీలాద్రిరావును బాలుఁడును లేచి కూర్చుందురు.] + +నైజాము. - [సభ్యుల నుద్దేశించి] నిన్న వానిపైఁ గలిగిన యాగ్రహములో మిమ్ము అడుగలేదు ; ఇపుడు, చెప్పుఁడు : వానికి విధించిన దండన రాజధర్మసముచిత మా గాదా? + +వజీరు. - బందగానె ఆలీ, అంతకన్న నాయ మయిన దండన యుండునా; బొబ్బిలి మహావీరులను హుజూరువారి రాణువను నాశము చేసినందులకు వానికి ఉరి దండన. వాఁడు లంచము గొని, సర్కారు పైకము పోఁగొట్టినందులకు ఇప్పటివఱకు వాఁడు లంచాలచేత చేర్చిన లక్షోపలక్షల ధన మెల్ల సర్కారు ఖజానాకు దాఖలు. మఱి విశేషము. వాని కుటుంబమునకు, యావజ్జీవము, జీవనాంశము. ఇంతకన్నను ధర్మ ముండునా ? + +నైజాము. - విజయరామరాజుమీఁదికి కత్తి దూసిన బాలుఁడు ఇతడే ? + +బుస్సీ. - ఔను సర్కార్ ; + +నైజాము. - ఏమి బాలకా, అట్లు చేసితివా ? + +బాలుఁడు. - మాబాబును చంపించిన వాన్ని నేను కొత్తొద్దా ? + +నైజాము, వజీరులు. - [హర్షముతో] అరేరే ! అరరే ! + +నైజాము. - మఱికొట్టితివా ? + +బాలుఁడు. - ఈ బూచీదొర అద్దపద్దాడు అందుకోసం కొత్తలేదు. + +నైజాము. - ఆయనపెద్దవాఁడే, నిన్నుపొడిచి చంపిన నీవేమి చేయుదువు ? + +బాలుఁడు. - చావంతే భయమా ? చావుకి భయపద కూదదని మావాల్లందఱు చెప్తారు. చంపేస్తే మాబాబయ్యకాడికే వెల్తాను, అది నాకు యిష్టమే గదా ! + +అందఱు. - అరరే ! అరరే ! బాపురే బాలకా! \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0112.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64852262020c3a93686224341419171f6eaeb748 --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0112.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +బుస్సీ. - మహాప్రభూ; ఈదాదియే తన చేతినుండి యీబాలుని హరింపవచ్చిన వారిని మన సిపాయీలను నూఱుగురను పరిమార్చినది. + +నైజాము, సభ్యులు. - బలారే ! బలారే ! ఏమి వీరభూమి ఆగడ్డ ! + +నైజాము. - లే దాదీ. లే. నిన్ను మెచ్చినారము. + +వేంకట. - ధర్మరక్షకుని కటాక్షము. [అని లేచి నిలుచును.] + +నైజాము. - దివాన్ బహద్దర్ టో,గ్రాలీగారూ - కుమారునికి సర్వము యథోచితము జరుపునట్లుగా ఇపుడు ఉత్తర సర్కారులకు దొరలైన యింగ్లీషువారి గవర్నరుగా మదరాసురాజధానిలో నేలుచుండు దొరగారికి మాసిఫారసును జాబువ్రాయుఁడు. ఆ జాబును ప్రత్యేకముగా రవానాచేయుఁడు. దానినకలును వీరికిపుడు మేమిచ్చిన ఫర్మా నాగా మాసికామొహరులనుం బొందించి, సవారిలో ఉంచి దానిని, ఇంక ఈచిన రాజావారికి మేమిచ్చినవిగా అనర్ఘ్యములైన మహారాజోచిత దివ్యభూషణములను ఒకకత్తలాని తేజీని, ఢంకాను, మేళతాళములతోఁగూడ వారి సవారివెంటగొనిపోయి వారిబసలో చేర్పుఁడు. నీలాద్రిరాయనింగారిని మాగొప్పసర్దారులకుందగిన మరియాదలతో సత్కరింపుడు. బాలుని గాచుటచేత మాకు గొప్పమేహనత్తు గావించినప్రభుభక్త శేఖరమణి వేంకటలక్ష్మి చేతికి నవరత్న ఖచితమయినజాలువాపసిఁడితోడా తొడుగుఁడు. + +టో,గ్రాలి. - [లేచి] సర్కారాజ్ఞ. [అని కూర్చుండును.] + +నైజా. - హసేనాలీ, నీవు వీరితోఁ గూడఁ బోయి, మాఫర్మాన్ బొబ్బిలిలోను, విజయనగరములోను, ప్రకటించి, ఈరాజావారిని బొబ్బిలిజమీనులో కుదురు పఱిచి రమ్ము. + +హసేనాలీ. - (లేచి) సర్కార్ ఆజ్ఞ. [అని కూర్చుండును.] + +నీలాద్రి, దాది. - మహాప్రసాదము, మహాప్రసాదము. + +నీలాద్రి. - బాబూ, 'మహాప్రసాదము' అని చెప్పుము. + +బాలు. - మహాప్లసాదము. + +[నౌకర్లు పళ్లెములో రత్నాల కటారి పన్నీటి కూజాయును తెచ్చి నైజాముకడ నిలుతురు.] + +నైజాము. - కుమారా, చినవేంకటరాయా, ఇటు రమ్ము. + +[బాలుఁడు పోయి మోఁకరించి నిలుచును.] + +నైజాము. - ఇది మేము మాచేతితో నీ కిచ్చిన యినాము. (అని కటారీఇచ్చి, పన్నీరు చల్లి) పోయి కూర్చుండుము. \ No newline at end of file diff --git a/Bobbili_yuddam_natakam/page_0113.txt b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e155520e74dae2a0785115ab994c243b0aee4d7d --- /dev/null +++ b/Bobbili_yuddam_natakam/page_0113.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +బాలుడు. - మహాప్లసాదము. [అని సలాము చేసి పోయి కూర్చుండును.] + +[నైజాముకనుసన్న చేత దివాను నీలాద్రిరావునకు పన్నీరు చల్లును.] + +నీలాద్రి. - మహాప్రసాదము, మహాప్రసాదము ! + +నైజాము. - ఆదాదియు వీరులలో గణన కెక్కినది. ఈబాలుని కిది తల్లికన్న ఎక్కువ. బాలునిం గాపాడినందున మాకు చాల మెహనత్తు చేసినది. + +[అని హసేనాలీకి కనుసన్న చేయును. హసేనాలి దాదికి పన్నీరు చల్లును.] + +దాది. - మహాప్రసాదము, మహాప్రసాదము ! + +నైజాము. - నీలాద్రిరావుగారూ. మీకోరిక తీఱినదా ? ఇంక నే మయినం జేయవలయునా ? + +నీలాద్రి. - + ఉ. వేంకటరాయనిన్ నిసుఁగు వే కయికొంటిరి తల్లి దండ్రులై ; + యంకిలి యైన ద్రోహి తెగటాఱెను ; వీరులు పద్మనాయకుల్ + బొంకరు కొంక రార్తులను బ్రోతు రటం చెద మెచ్చు కొంటిరే, + యింకను నేమి గోరుదు నహీనశయాన సమాన తెల్పుఁడా. ౮౫ + (భరతవాక్యము.) + శా. సర్వజ్ఞాంకిత సింహరా ట్ప్రభవ వంశ ప్రాజ్య ముక్తామణుల్ + గర్వోన్నద్ధ సపత్న భూమిధర పక్ష క్షోద నాఖండలుల్ + ఉర్విం బ్రోతురు గాత శేషఫణిబాహు ల్ని చ్చలుం బోషితాం + తర్వాణీంద్రులు పద్మ నాయకులు పద్మానాయకప్రాభవుల్. ౮౬ + [అందఱు నిష్క్రమింతురు.] + + బొబ్బిలియుద్ధనాటకము సమాప్తము. + + ____________ \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/meta.json b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2edd8689b16a32c8bbc10ebc9c3f9c99ca49f0a1 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/meta.json @@ -0,0 +1,296 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 96, + "total_pages": 139, + "filename": "GanapathiMuniCharitraSamgraham.djvu", + "pages": { + "3": { + "quality": 4 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "29": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "38": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "46": { + "quality": 4 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "48": { + "quality": 4 + }, + "51": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "55": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "60": { + "quality": 4 + }, + "61": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "63": { + "quality": 4 + }, + "64": { + "quality": 4 + }, + "67": { + "quality": 4 + }, + "68": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "76": { + "quality": 4 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "78": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "80": { + "quality": 4 + }, + "81": { + "quality": 4 + }, + "82": { + "quality": 4 + }, + "83": { + "quality": 4 + }, + "84": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "87": { + "quality": 4 + }, + "89": { + "quality": 4 + }, + "90": { + "quality": 4 + }, + "92": { + "quality": 4 + }, + "94": { + "quality": 4 + }, + "95": { + "quality": 4 + }, + "96": { + "quality": 4 + }, + "98": { + "quality": 4 + }, + "99": { + "quality": 4 + }, + "100": { + "quality": 4 + }, + "101": { + "quality": 4 + }, + "103": { + "quality": 4 + }, + "105": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 4 + }, + "107": { + "quality": 4 + }, + "109": { + "quality": 4 + }, + "110": { + "quality": 4 + }, + "112": { + "quality": 4 + }, + "113": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "115": { + "quality": 4 + }, + "116": { + "quality": 4 + }, + "117": { + "quality": 4 + }, + "120": { + "quality": 4 + }, + "121": { + "quality": 4 + }, + "122": { + "quality": 4 + }, + "123": { + "quality": 4 + }, + "124": { + "quality": 4 + }, + "126": { + "quality": 4 + }, + "127": { + "quality": 4 + }, + "130": { + "quality": 4 + }, + "131": { + "quality": 4 + }, + "132": { + "quality": 4 + }, + "133": { + "quality": 4 + }, + "134": { + "quality": 4 + }, + "135": { + "quality": 4 + }, + "136": { + "quality": 4 + }, + "137": { + "quality": 4 + }, + "138": { + "quality": 4 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0003.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d633c3a65fee053249167bb67602e5c27a44c9fc --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0003.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +శ్రీ గణపతిముని చరిత్ర + +ప్రతులు : 1000 + +మూల్యం : 15-00 + +ప్రథమముద్రణ : 1992 + +Copyright : రచయిత + +This book is published with the financial aid of T.T.D. under their scheme " Aid to Authors " + +ముఖపత్ర శిల్పి : చి|| తుర్లపాటి శివానంద + +ప్రతులకు : + +శ్రీ రావినూతల శ్రీరాములు + +10/101 క్రిష్ణనగర్, + +కర్నూలు - 518 002 + +ముద్రణ : + +ఆరో ప్రింటింగ్ ప్రెస్, + +తాడిపత్రి - 515 411 \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0005.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75b10024c15cf8d7345981c5b07acee0854618a7 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0005.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఈ గ్రంథ రచనకు మాప్రార్థన మన్నించి పూనుకొన్న గురువర్యులు శ్రీ పోలూరి హనుమజ్జానకి రామశర్మ గారికి, ఆదరముతో శ్రీముఖము అందించి గ్రంథ ప్రాశస్త్యాన్ని ఇనుమడింపజేసిన శ్రీ శ్యామచరణ బాబా గారికిన్నీ, నాయన కపాలి చిత్రాలను అందజేసిన శ్రీ యం. పి. పండిట్ (శ్రీ అరవిందాశ్రమం) గారికి, అందముగా ముద్రించిన ఆరో ప్రెస్ వారికి, సహకరించిన శ్రీ బి. నరసింహయ్య గారికి కృతజ్ఞతాంజలులు. + +---రావినూతల శ్రీరాములు

\ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0008.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe3b56941530c9cbcaaecae56ebe55955e526d77 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0008.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఓం నమో భగవతే, శ్రీ రమణేశ్వరాయ, అరుణాచలేశ్వరాయ, ఆధిమధ్యాంత రహితాయ, అప్రమేయాయ, ఆనందదాతాయ నమోన్నమ: + +అభ్యర్థన:- ఈ జీవిబుద్ది పరిమితము. వ్రాశేది అపరిమితమును గురించి. ఇది సబబుకాదని తెలుసు. ఆశ యనెడి పాశము ఊరకే నుండనివ్వక తెలిసీ తెలియని ఆలోచనలను రేకెత్తించి ఏవేవో అక్షరవాక్య విన్యాసాలను చేయిస్తున్నది. పరమాత్మ సృష్టిలోని జీవి మాటలు, చేతలు, వ్రాతలు వచ్చీరాని మాటలవలె, నడకలవలె తడబడుతూ వుంటాయి. అవి కొన్ని జీవులకు, సంతృప్తిని, మరికొన్నింటికి అసంతృప్తిని, మిగిలిన వానికి ఉదాసీనత, నిరుత్సాహము....... వగైరాలను కలిగించుట ప్రకృతి సహజము. తుమ్ము, దగ్గు, వమనములను ఆపుకోవడానికి ప్రయత్నించడము ఆరోగ్యానికి క్షేమకరం కాదని పెద్దలంటారు. అలాగే సక్రమమని అన్పించిన దానిని అక్షర రూపంలో నిర్భయంగా పెట్టలేక పోవడం కూడా భవరోగానికి మంచిదికాదు. ఎందుకు? తద్వారా త్రికరణ శుద్ది లోపించడమే కాక "నేను" బలమై బుద్ధిశక్తి నిర్వీర్యమై, అకాశవాదము నుండి దిగజారి అశాశ్వతమగు అవకాశవాదమునకు మూలమౌతుంది. + +పిచ్చివారి వెఱ్ఱి వ్రాతలు తలరాతలను మార్చగలవోలేవో కాని, మనోరాతలను మాత్రం కదిలించక మానవు. అదే పిచ్చివాని వెఱ్ఱి వ్రాతలలోని గమ్మత్తయిన మనస్సుకు హత్తుకునే మహత్తు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0009.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bfafd6cb47a8602445b0bb0c2b603cb44dbbfdcf --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0009.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వద్దని వదిలించుకున్నా, విదిలించుకున్నా వదలక చుట్టుకునేదే ప్రారబ్ధము. అది మంచో, చెడో నిర్ణయించుకునేది ఆలోచనలకు బంధుడై బద్ధుడైన జీవుడు, తన ప్రారబ్ధాదానికింకెవరో కారకులనడం అమాయకత్వం. తన భావనలే, ఆచరణలే, తనను నడిపిస్తున్నాయని, అలాగే యితరుల విషయంలోనని కూడా తెలుసుకోగలిగితే - ఇక వాదనలకు, వివాదములకు, వింత వింత పోకడలకు, విమర్శలకు, తావుండక - వివేకానికి దారి తీస్తుంది. ఇదే భావన ఆలంబనమై ఈ క్రింది వాక్యాలు ఎలా స్పందింప జేస్తాయో........................................(?) + +పూజ్యపాద ప్రేమ స్వరూపులగు తల్లిదండ్రులకు (రచయిత, ప్రోత్సాహక దంపతులకు) - ఈ బిడ్డకు మధ్య పరమాత్మ వేసిన బంధము - ఋణానుబంధము మాత్రంకాదు. ఆత్మానుబంధము యొక్క ప్రతిస్పందనే కదలని కలాన్ని కదిలించింది. వీటన్నిటి వెనుక అదృశ్యంగా వుండి నడిపిస్తున్న శక్తి ఏదో వుందని అనిపిస్తుంది, కానీ తెలియదు. చూడలేదు. కనుక వుందని నిర్భయంగా చెప్పలేను. అందుకే జన్మకారకులు, జన్మచరితార్థకారకులు నగు తల్లిదండ్రుల పావన పదపద్మములకు కృతజ్ఞతతో, ప్రేమతో శిరసా నమస్కరిస్తున్నాను. నాకు మాతృభాషయే సరిగ్గారాదు. వ్యాకరణం రాదు. వ్యావహారికం రాదు. గ్రామ్యము, దేశ్యములసలేరావు. మరి నాకొచ్చిన దేమిటంటే అన్నీ కలియబోసిన భాష. దానికి మీరేమి పేరు పెట్టుకున్నా నాకంగీకారమే. అందువలన భాషకు, భావములకు వీడే బాద్యుడు. + +క్లుప్తంగా రెండు వాక్యాలు. ఈ శ్రీముఖంలోని భావాలు కేవలం ఈ జీవి పరిమిత బుద్దివే. నృశంసనములు మాత్రం స్వీకరించడానికి సంసిద్దత వ్యక్తపరుస్తూ వీలైనంతమంది తమ నృశంసనములను పంపించవలసినదిగా ప్రార్థిస్తూ ఇక మొదలిడతాను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0011.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..594f4121f6d4a2cd0e7338a9300d945b92b06909 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0011.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పై శ్లోకాలలో స్థూలముగా గోచరించే అర్థానికైననూ, అంతర్లీనమై నిండి నిబిడీకృతమైయున్న అంతరార్థమునకైననూ, శ్రీగురు శిష్య సంబంధము, శ్రీగురుడే పరబ్రహ్మమనెడి నియమబంధము, అర్హత, యోగ్యతలు గల్గిన శిష్యులకెలా శ్రీగురు పరబ్రహ్మ కృప లభ్యమగునో యనెడి మధురానుబంధములు. అంతరాంతరాళములను తట్టి తమస్సునుండి లేపి తపస్సునకు వెళ్లమని ప్రేరేపించ గలవు. పారమార్ధికమున తపన, తపన అధికమైన అదియే తపస్సుగా మారి తమస్సును తొలగిస్తుంది. + +భగవాన్, నాయనల బంధము, అటువంటిది. నయనములు అందరికీ వుండవచ్చును. కానీ చూడకలిగే శక్తి కొందరికే వుంటుంది. అదియునూ వారివారి సంస్కారములను, ఆలోచనలను బట్టి, చూచిన దానిని గురించి ఏదోఒక భావన కలుగుతుంది. అలాగే సత్యాన్వేషణతో పరితపించే హృదికల్గిన నయనములతో, నాయన చరిత్రను పారాయణమొనరిస్తే నయనానందకరముగా బాష్పానందములు భగవాన్ నాయనల పదపంకజములపై కృతజ్ఞతతో అమృత జలపాతముగా వర్షించగలవు. ఆ అదృష్టశాలురేక్కడో ఒకరిద్దరుండ వచ్చునేమో ! చదవడం మనస్సుతో చేసే ప్రక్రియ. పారాయణం బుద్ధితో జరిగేక్రియ. పారాయణం పరాయణత్వాన్నిస్తే చదువు ఆలోచనలను రేకెత్తించి, అహాన్ని పెంచగలిగే ప్రమాదం కూడా కలదు. చదువు భౌతికము, అహమునకు నాంది. విద్య పారమార్థికము వివేకమునకు నాంది. "విద్యయొసగును వినయంబు" విద్య, \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0012.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2eb88824309d01f149f254921d6a1b0533d3c24e --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0012.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +చదువులతో మొదలైన నాయన జీవితము చదువు నశించి, విద్యతో అంతమైనది. కావుననే నాయన 'నాయన'గనే అందరినోట తెలిసియో తెలియకయో పిలువబడుచున్నాడు. నాయనలోని విశిష్ఠత, విశ్లేషణలకు అందనిది, విచక్షణకు చిక్కనిది, విచారణకు దొరకనిది. + +దాదాపు 14 (పదునాలుగు) సం||లు అరుణగిరిమీద మొలకు గోచితో, చేతిలో కర్రతో, అటునిటు తిరుగుచూ, చూచుచూ, చూడకుండా, ఆయనను చూడటానికి, దర్శించడానికి వచ్చిన వారిచేత బ్రాహ్మణస్వామిగా, మౌనస్వామిగా పిలువబడుచూ వచ్చిన జంగమ మగు అనంతశక్తి, చివరకు అ జంగమమునకు భౌతికముగా కారకురాలైన తల్లివచ్చి మూడు దినములు రోదించి, విలపించినా, పెదవికదపక, మౌనముగా నుండిన తేజోమూర్తిని, పెదవిని కదిలించి, కంఠమును స్వరపరచినది నాయన. అ క్షణమునుండే ఆయనను దర్శించే వారందరి పంటలు పండినవి. వీనులకు విందులు, కనులకు పసందులు. జిహ్వకు రుచులు, ఆత్మకు అభిరుచులు ఆటలు, పాటలు - ఇలా ఎన్నో, యింకెన్నెన్నో మానవులకు అందని మధురానుభూతిని అనుగ్రహించినది. - మన నాయన నడచి వచ్చి నయనానందకరముగా ఆ మౌనస్వామిని మౌనమునుండి విడిపించి "నాయనా' అని పిలిపించుకొని మనలను తరింపజేసినది - ఆ క్షణమునుండే. + +అంతవరకు అంతుదొరకని, అర్థంకాని, అదేదో తెలియని మౌనం - అంటే నిశ్శబ్దంలో వుండిన దొక ఆకారము. దానికే భగవాన్ రమణ మహర్షి అని తర్వాత నామకరణము జరిగింది. + +ఇక నాయనో! ఒకటే శబ్దజాలమయం. చిన్ననాడే నవద్వీపములో కావ్యకంఠ బిరుదు. మహారాజుల వద్ద సన్మాన, సత్కార, గౌరవాదులు, అనేక మంత్ర, యంత్ర తంత్ర శాస్త్రములలో సరిలేని జోడు. పట్టుదలకు మారుపేరు. వ్యక్తులను, వక్తలను, ప్రత్యర్థులను \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0013.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d60e7a9559ccfd7963563024d5db85970eaa1c64 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0013.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సశాస్త్రీయంగా వాదనలలో అత్యంత సులువుగా గెలిచిన ధీరోదాత్తుడు. దేవతలనేకుల దర్శన కృపలను పొందిన స్రష్ఠ. అనేకానేక మంత్రములలో ద్రష్ఠ. " తారామంత్రము" ఉత్తర భారతమునుండి దక్షిణ భారతమునకు దెచ్చినది నాయనే. పుట్టుక నుండియే వాక్సిద్ది, నిర్భయత్వమునకు మారుపేరు. ఏకసంథాగ్రాహి. సూర్యునివలె కళంకరహితమగు భావన, ఆచరణ, నమ్మిన సిద్దాంతములపై సమదృష్టి, గణనాథునివలె విఘ్నములెన్ని ఎదురైననూ చలించక, అదరక, బెదరక, తప్పించుకొన యత్నించక, ధైర్యముగా నెదుర్కొని విఘ్నములకే విఘ్నములను గల్గించి. నిర్విఘ్నముగా అసంఖ్యాకమగు శిష్యబృందముతో, భారతావనిలోని అనేకానేక ప్రాంతములలో తనపేరు మారు మ్రోగుచుండ ధీరుడై, గంభీరుడై, ప్రచండుడై దేశ దాస్యవిముక్తికై, వైదిక ధర్మోద్ధరణకై సంకుచిత కుటిల మనస్కులగు పండితులమని పిలిపించుకునే వారల అహంకారములను పాతిపెడుతూ, దిగ్విజయ యాత్రలతో, పుణ్యక్షేత్ర, తీర్థ, సందర్శనములతో, ప్రజల నుత్తేజ పరుస్తూ, కార్యోన్ముఖుల కావిస్తూ, అతులిత ప్రజ్ఞా పాటవములకు ఆలవాలమై వెలుగుతూ వుండిన నాయనకు ఒక క్షణమున "తనను గురించి తానెరుగ దలంచిన వేళ" తను అంతవరకు నేర్చినది తృణప్రాయమని గ్రహించి, సత్యాన్వేషణ తత్పరుడై అరుణగిరిని చేరి అందు జంగమస్వరూపముగానున్న తేజోమూర్తిని చూచి - అహంకార, మమకార, వగైరాదులను వీడి సాష్టాంగ ప్రణామమొనరించి, వినయ శీలుడై, వివేకోదయము కొరకు ఆత్మోన్నతి కొరకు, తానెవరో తెలుసు కొనుటకై పరితాపముతో తన అంతరంగిక బాధను వెడలగ్రక్కినాడు. + +ఒక విషయం : మనము ఎక్కడికైనా వెడితే మన బంధువులో, స్నేహితులో, ఆశ్రితులో వుంటే ఎదుటివారికి సాష్టాంగ పడటం నామోషి అనిపిస్తుంది. అహంకార మడ్డువస్తుంది. మరి \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0014.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6dd3a8d0c321a3b235c4ad5a8fa1b1b002a6e247 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0014.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మన ఊహకందని స్థితినందిన నాయన ఏమీలేని, సామాన్యునివలె కన్పించే మౌనస్వామికి సాష్టాంగపడటం, నాయనకే చెల్లిందికానీ, నాలాంటివారికది జన్మజన్మ పరంపరలకు కూడా కలుగదేమో ! ప్రస్తుతము ఈ విషయంలో మన దేశంలోని కొంతమంది తల్లి దండ్రులను, వారిపిల్లలను మనము అభినందించక తప్పదు. జన్మ నిచ్చిన తల్లిదండ్రులకే నమస్కరించుటకు మనస్కరించకపోగా, వారిని చులకనగా చూసే దౌర్భాగ్యపు జాతికి చెందిన వారుండటం, వారికి సరియైన ధర్మ, కర్మాచరణలను నేర్పని తల్లిదండ్రులను చూడటం వలన, బహుశావారు ఈ దేశవాసులు కాని వారేమోననీ, గతిలేక పొట్టకూటికై, అన్నింటినీ అందరినీ ప్రేమ, సమత, మమతలతో యిడుడ్చుకునే హైందవ ధర్మమునకు ఆలవాలమైన భారతమాతకు దత్తు కొడుకులుగా వచ్చినారేమోననీ, అందుకే తల్లిపాలు త్రావి రొమ్ములు గ్రుద్దే ప్రబుద్దులుగా తయారౌతూ - తామేదో దేశానికి లోకానికి సృష్టికి, సంఘానికి సేవలు చేస్తున్నామనే అవివేకముతో డప్పులు వాయించుకుంటూ, పబ్బం గడుపుకునే వారిని అభిశంసించక అభినందించగలమా? అలాంటివారికి మహాత్ముల ప్రవర్తన, నాయన నడక, భగవాన్, సాయినాథ్, రామకృష్ణ పరమహంస, స్వామి వివేకానంద, శ్రీ అరవిందుల లాంటి ఎందరెందరో జీవిత చరిత్రలైనా కనులు తెరిపించగలవు. అయినా నా వెఱ్ఱిగానీ వారికి అటువంటి, ఆశ, ఆశయము, ధ్యాస, ధ్యేయములు వుంటేకదా ! అందుకే ఓ సహనశీలి భరతమాతా ! నీకు మమ్మల్నందరినీ సమానంగా భరించక తప్పదు. + +అప్పుడు ఆ మౌనస్వామి కంఠమును సవరించుకొని ఒక చిన్న వాక్యములో " మంత్ర నాదమెక్కడ పుడుతుందో చూడ " మని అన్నాడు. అంతే - అదే మరువలేని, మధురాతి మధురమైన క్షణం మనోజ్ఞ మంజుల సుందర సమ్మోహన దృశ్యం. దానిని చూడగలిగే \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0015.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00f48c7313ff899c1f1b216dba2eb37a1abf4e92 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0015.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +శక్తి గలిగి చూచిన వారెవరైనా వుండి వుంటే ధన్యులు. ఆ క్షణంలో మానవులెవ్వరూ లేరక్కడ. మహాసిద్ధపురుషులు, అర్ధనారీశ్వరుడు మిగిలిన దేవాది బృందములుండి వుండవచ్చును. అ తర్వాత క్షణాలలో వచ్చాడు పళనిస్వామి. నివ్వెరపోయాడు. + +నిశ్శబ్దమునుండి శబ్దము మంద్రస్వరముగా వెలువడింది. శబ్దజాలమయమున కాలవాలముగా పిలువబడిన (నాయన) శబ్దము నిశ్శబ్దముగా నిలిచిపోయింది. శబ్దము నిశ్శబ్దమునుండి శబ్దమును వెలువరింపజేస్తే ఆ నిశ్శబ్దమునుండి వెలువడిన శబ్దము, శబ్దమయమును నిశ్శబ్ద మొనరించినది. + +అంతకుముందు అరుణాలేశ్వరుని రథమాగి "నాయన" రాకతోనే కదలుట ఆ వూరివారందరికి తెలిసినదే. ఇప్పుడు బ్రాహ్మణ, మౌనస్వామి నోటినుండి శబ్దము వెలువడుట. + +ఇది నాయన. భగవాన్ చరిత్రలలో ముడివేసుకొని, పెనవేసుకు పోయిన మధురాను బంధమనోహర మధురస్మృతి. + +నాయన ఆ స్వామికి "భగవాన్ రమణ మహర్షి" అని నామకరణం చేశారు. అందరినీ "భగవాన్" అని పిలిచి అనుగ్రహములు పొంది తరించమన్నారు. కాని, స్వార్థచింతనతో తన కెందుకులే అని అనుకోలేదు. మామూలు మానవుడు నా కెందుకులే అని అనేక విషయాలలో స్వార్థచింతనతో సాటి మానవులనుండి తప్పుకొని పోవడానికి యత్నిస్తాడు. కాని మహాత్ములు "మనకందరకూ" అనే విశాల దృక్పథంతో వ్యవహరిస్తారు. + +ఆనాడు నాయన నామకరణం చేసివుండకపోతే ఈనాడు మనము "భగవాన్ రమణ మహర్షి" అని తెలుసుకొని, పిలుచుకుంటు వుండగలిగే వారమా? అలాగే భగవాన్ "నాయనా" అని పిలిచి వుండకపోతే మనము నాయనను "నాయన' అని పిలుచుకునేవారమా ! \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0016.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..201130b2b99a7ce7b70ca949dc628842090a9bf7 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0016.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +చిత్రాతిచిత్రం. శిష్యుడు గురువుకు నామకరణం చేయడం. మామూలుగా తల్లిదండ్రులు, గురుదేవులు పిల్లలకు, శిష్యులకు, నామకరణం చేస్తారు. కాని ఇక్కడ యిదొక విభిన్న పంథా. ఆ తర్వాత గురువు శిష్యునికి నాయన "నాయన" అని నామకరణం చేశాడు. + +అక్కడ నుంచి మొదలైంది నాయన మరోజన్మ. అనేకానేక మహా మహిమోపేతములైన గ్రంథములు, దేశపర్యటనలు, తపస్సులు, ఆశ్రితుల నుద్దీపింపజేయడం. బ్రహ్మచర్యం, వానప్రస్థం సన్యాసం, వేద ధర్మాలు, వర్ణాశ్రమ దర్మాలు, అధ్యయనములు, ఉపన్యాసములు, శిష్యకోటి పరంపర, అన్నిటి మధ్య శ్రీ గురుని చల్లని నీడలో నిర్లిప్తత - ఇది నాయనను గురించి ముక్తసరిగా - అసంఖ్యాకములలో ఏ ఒకటో, రెండో విషయములు. దేవతలున్నారా ? తపస్సు సాధ్యమా ! మంత్రాలకు చింతకాయలు రాలుతవా ? మోక్షము సాధ్యమా ? విఘ్నములను ఎదుర్కొనుట సాధ్యమా? జ్యోతిష్యము నిజమా ? గురువు అవసరమా ? శిష్యుని లక్షణ, లక్ష్య, ధర్మ, కర్మములేవి? బ్రహ్మచర్య, గృహస్థ, వానప్రస్థ, సన్యాసములు ఒక జన్మలోనే అనుభవించ వీలగునా ! దిక్కులేని వారికి దేవుడే దిక్కనెడి సామెత నిజమేనా? తల్లిదండ్రుల ఆచార వ్యవహార, సంకల్పములను బట్టి సంతానము ఎలా వుంటుంది ? శరణాగతి అంటే ఏమిటి? ఆపదలలో నున్నప్పుడు శ్రీ గురుని కృప ఎలా శిష్యుని, ఆశ్రితుని అదృశ్యముగా కాపాడుతుంది? వీటన్నిటికి సమాధానములు "నాయన" ను గురించి అనేకులు వ్రాసిన అనేక చరిత్రలలో "భగవాన్" ను గురించి అనేకులు వ్రాసిన అనేకానేక గ్రంథములలో కొంతవరకు లభించవచ్చును. + +ఆనాడేకాదు, ఈనాడు ఇకముందు కూడా ధ్యేయము బలముగా నుండిన సత్యాన్వేషణ తత్పరునకు గురువు అవసరము. శ్రీ గురునికి తనను అర్పించుకొన్న శిష్యుడు సదా శ్రీ గురుని శిక్షణలో పరిరక్షనలో సత్యములో లీనం కాగలడని అవగాహనకు వస్తుంది. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0017.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed2d8b5e03e1b8fd3121e4dff2ce915c4d718196 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0017.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పాత్రతను బట్టి పాత్ర, పాత్రను బట్టి పదార్థము. యధాలాపంగా చదివినా, నాయన చరిత్ర పడుకున్నవాడిని కూర్చోబెట్టి ఆలోచింపజేస్తుంది. ఇంతకూ ఈ రాతకు ముగింపులేదు, వుండదు. కానీ ముగించక తప్పదు. సత్యధర్మములు స్థిరములు. అవి భారతమాత పాలిండ్లు. ఆ అమృతమును గ్రోల గలిగినవారు ధన్యులు. కానీ ఆ తల్లి సంస్కారాన్ని, శీలాన్ని సంస్కృతిని మాత్రం నశింప జేయకూడదని ప్రార్థన. + +"నాయనే కాదు, ఎందరెందరో కొన్నికోట్ల సంవత్సరాలుగా మన తల్లిని గౌరవిస్తూ, తల్లికి నమస్కరిస్తూ తమ ధర్మాన్ని నెరవేర్చు కుంటున్నారు. వారికి అడ్డు బోకండి. ఒకరికి ఉపకారం చేయక పోయినా అపకారం చేయకుమనే సామెతనైనా గుర్తుంచుకోండి. + +లేకుంటే తల్లిని తాకట్టు పెట్టే దౌర్బాగ్యులై, చివరకు అనాథలై దిక్కు తోచక దిక్కు కొకరుగా పరుగెడుతూ అలమటించాల్సిన దుర్గతి పట్టగలదని ఆర్యులు ఏనాడో హెచ్చరించారు. అలా జరిగిననాడు ఎవరికెవరు ? రక్షణ ? + +వేద ధర్మములు, సంస్కారములు, సంస్కృతి, సాంప్రదాయములకు, ఆచార వ్యవహారములకు వివరణలను కొంతవరకు తెలుసుకోగోరితే భగవాన్, నాయన, సాయి, వగైరా......... పరమాత్మ స్వరూపుల చరిత్రలు చదవండి. రామాయాణ, భారత, భాగవత, భగవతాది ధర్మసూక్ష్మములను తెలిపే పురాణములను చదవండి. మేల్కొండి అని ఘోషిస్తున్నాయి - సత్యాన్వేషణ తత్పరుల ఆవేదనలు. ఈ ఆవేదనల రోదనలెందుకని తామసులై వుందామో ! లేక తాపసుల మౌదామో ! అటు యిటుగాక మధ్యన యిరుక్కు పోతామో ? వారివారి ప్రారబ్దము శ్రీ గురుకృప దైవేచ్ఛ! లోకాస్సమస్తాస్సుఖినోభవంతు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0019.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..085dbb901cd7dd61e35a5a4797cc95b94a9485bf --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0019.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +స్వధర్మము కొఱకు స్వరాజ్యము కావలెనని 1857 లో భారతీయులు బ్రిటిషు ప్రభుత్వముపై తిరుగుబాటు చేసిరి. అది విఫల మయ్యెను. తిరుగుబాటు దారులను శిక్షించు నెపముతో బ్రిటిషువారు ప్రజలను పెక్కు విధముల హింసింప జొచ్చిరి. స్వరాజ్యము నెట్లయినను సంపాదించవలెనని అప్పుడు ఆసేతు హిమాచలముగా అనేకులు భావించు చుండిరి. ఆ గాఢ భావమునకు ఫలముగా వారి సంతతిగా దేశమందంతటను ఎందరో మహానుభావులు రాజకీయ ధార్మిక విద్యా రంగములలో ఉదయించి భారత దేశము నుద్ధరింప యత్నించిరి. అట్టి ధార్మిక వీరులలో ఎన్నదగినవాడు శ్రీ కావ్యకంఠ గణపతి ముని. + +విశాఖపట్టణ మండలమున బొబ్బిలికి ఆరు మైళ్ళలో కలువఱాయి అను గ్రామము కలదు. ఇందు "నవాబు అయ్యల సోమయాజుల" అను నింటి పేరుగల బ్రాహ్మణ కుటుంబము ఆ ప్రాంతమున ప్రఖ్యాతమై యుండెను. వీరు ఋగ్వేదులు; కౌండిన్యస గోత్రులు. సంస్కృతమున జానకీ పరిణయ మను నాటకము రచించిన రామభద్ర దీక్షితుడు ఈ వంశములోని వాడే. ఈ వంశమున జగన్నాథ శాస్త్రికి మామగారి వలన కలువఱాయి \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0020.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fcec8d4b5500b71a2ba99f688c3aa0a0075b98f --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0020.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గ్రామాధిపత్యము సంక్రమించెను. జగన్నాథ శాస్త్రి కుమారుడు భీమశాస్త్రి. భీమశాస్త్రికి నరసింహ శాస్త్రి, సర్వేశ్వర శాస్త్రి యను పుత్రులు కలిగిరి. + +నరసింహశాస్త్రి కుటుంబమునకు, గ్రామమునకు ఆధిపత్యమును వహించుచు ఆయుర్వేద జ్యోతిష మంత్ర శాస్త్రము లందు విశారదుడై చుట్టు ప్రక్కల గ్రామములలో వ్యవహారవేత్తగా ప్రసిద్ధుడయ్యెను. శ్రీవిద్యా దీక్షను పొందిన వీరి వంశస్థులలో ఈయన యైదవ పురుషుడు. ఈయనకు డుంఠి గణపతి, భార్యయగు నరసమాంబకు సూర్యుడు ఇష్ట దేవతలు. + +విప్లవము నాటికి నరసింహశాస్త్రి కుఱ్ఱవాడు. ఆ సమయమున ఈయన దేశ సంచారము చేయుచుండెను. విప్లవము నణంచు నెపముతో తెల్లవారు కావించుచుండిన ఘోరకృత్యములను దారి పొడవున చూచుచు ఈయన చాల ఖేదమును పొందెను. నాటినుండి దేశ స్వాతంత్ర్యము కొఱకు ప్రజల యభ్యుదయము కొఱకు ఈయన ఉపాయములను ఆలోచింప జొచ్చెను. వేద దర్మము నుండి ప్రజలు జారుచుండుటయే వారి దౌర్బల్యమునకు దేశ దుర్గతికి హేతు వయ్యెనని ఆయన తలంచుచుండెను. కాని సనాతనమైన ధర్మమును నెలకొల్పుటకు తనకు శక్తి చాలదని అట్టి సామర్థ్యముగల పుత్రుని అనుగ్రహింపుమని ఆయన ఇష్టదైవమైన గణపతిని ప్రార్థించు చుండెను. నరసమాంబ కూడ భర్త ననుసరించి మంత్ర జప స్తోత్రములను ఆరాధనలను చేయ జొచ్చెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0021.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94cda89601c52a12d0ced03f8ece20f4fe3e833b --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0021.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +అప్పటికే వారికి భీమశాస్త్రి కలిగి యుండెను. వానికి రెండేండ్ల వయస్సులో పెద్ద జబ్బు చేసెను. పిల్లవాడు జీవించినచో అరసవల్లి క్షేత్రమున పుట్టుజుట్టు నిత్తునని తల్లి మ్రొక్కు కొనెను. బాలుడు బ్రతికెను. వానికి మూడవ యేట మ్రొక్కు తీర్చుటకు ఈశ్వర సంవత్సర రథ సప్తమినాడు (9-2-1878) తల్లిదండ్రులు బాలుని గైకొని అరసవల్లి కేగిరి. ఇది ప్రసిద్ధమైన సూర్య క్షేత్రము. మ్రొక్కు తీర్చిన తరువాత నరసమాంబ "తండ్రి నీ కృపను ఇంతటితో ఆపకుము; దేశోద్ధారకుడైన పుత్రుని ప్రసాదింపు" మని సూర్య భగవానుని ప్రార్థించెను. + +"వాసిష్ఠ వైభవమ్" లో నాలుగేండ్ల వయస్సుగల పుత్రునితో నరసమాంబ యొక్కతయే అరసవల్లికి పోయినట్లు చెప్పబడియున్నది.* + +పగలంతయు ఉపవాసము చేసి ఆ దంపతులు మంత్ర ధ్యానముతో గడపి రాత్రికి విశ్రమించిరి. నరసమాంబకు కలలో సూర్యాలయ ప్రాకారము యొక్క వెనుక భాగము నుండి యొక బంగారు వర్ణముగల స్త్రీ అగ్నిపూర్ణమగు బంగారు కలశమును గైకొని వచ్చి నవ్వుచు ఇచ్చి అంతర్ధానమైనట్లు కన్పించెను. అది విని నరసింహశాస్త్రి సంతోషముతో "ఆ కాంచనాంగి సూర్య శక్తియగు హిరణ్మయి. ఆమె అగ్నిని ధరించును. ఆమె దానిని నీ చేతి యందుంచుట వలన నీకు అగ్ని యంశముతో పుత్రుడు కలుగునని తోచుచున్నది" అని ఆమెను అభినందించెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0022.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca735e3506f442a4ab0751ae23f5ba08511174e2 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0022.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +అట్లే ఆమె అక్కడి నుండి వచ్చిన తరువాత గర్భవతి అయ్యెను. ఏడవ మాసము రాగానే ఆమెను పుట్టింటికి పంపి నరసింహశాస్త్రి ఇష్ట దేవతానుగ్రహమును సంపాదించుటకు కాశికి పోయెను. అక్కడ ఆయన కార్తీక మాసారంభము నుండి డుంఠి గణపతి ఆలయములో పగలు ఉపవసించుచు రాత్రి పాలు త్రావుచు జపముచేయ జొచ్చెను. ఒకనాడు మధ్యాహ్నమున రెండు గంటలకు ఒక శిశువు గణపతి విగ్రహము నుండి వచ్చి అభిముఖముగా అంతర్ధానమైనట్లు ఆయనకు గోచరించెను. ఆ దేవుని యనుగ్రహమున తనకు పుత్రుడు కలిగి యుండునని తలంచి సంతోషించుచు ఆయన అత్తవారింటికి వచ్చెను. తన యొద్దకు దివ్యశిశువు వచ్చిన సమయముననే బహుధాన్య కార్తీక బహుళాష్టమి యందు భానువాసరమున 17 - 11- 1878 మఖా నక్షత్ర ప్రథమ పాదమున పుత్రుడు కలిగెనని చెప్పిరి. పుట్టిన బిడ్డచుట్టు దివ్యమైన తేజస్సు తనకు గోచరించెనని నరసమాంబ చెప్పెను. అందరును సంతోషించిరి. తమ యిష్ట దేవతల నామములతో దంపతులు పుత్రునకు సూర్య గణపతి శాస్త్రి అని నామకరణ మొనరించిరి. + +దైవాంశసంభూతు డయ్యును బాలుడు దివ్య లీలలను ప్రదర్శింపక పోగా రోగగ్రస్తు డగుట బంధువుల పరిహాసమునకు తల్లిదండ్రుల పరితాపమునకు కారణ మయ్యెను. ఆరేండ్లు వచ్చినను బాలునకు మాటలు రాలేదు. ఎన్నో చికిత్సలను చేసి విసిగి తుదకు నరసింహశాస్త్రి వానికి కాల్చిన లోహమును నాడీ బంధము నందు తాకించెను. అడ్డు తొలగించి నంతనే ఉబికివచ్చు ప్రవాహము \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0025.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7fb155447bca67b7cad2627a6ebd8413efbbc071 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0025.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గణపతికి తపస్సు చేయవలయునను కాంక్ష తీవ్రమయ్యెను. శ్రావణ మాసము నోములకు భార్యను పుట్టింటివారు తీసికొని పోవుట మంచి యవకాశముగా భావించి గణపతి యొకనాడు రహస్యముగా వేంకటశాస్త్రియను మిత్రునితో అన్నయైన భీమశాస్త్రితో బయలుదేరి 1896 వ సంవత్సరము ఆగష్టు నెలాఖరుకు రాజమహేంద్రవరమును చేరెను. భీమశాస్త్రి జంకుతో ఇంటికి తిరిగి వచ్చెను. గణపతి వేంకట శాస్త్రితో కోనసీమలో పేరమ్మ యగ్రహారమున కౌశికి నది యొడ్డున తపస్సునకు ఉపక్రమించెను. సుమారు రెండు మాసములు దీక్షతో శివ పంచాక్షరి, మహాగణపతి మంత్రములను జపించినను అతనికి ఫలితము కన్పించలేదు. కొన్ని దినములకు వేంకటశాస్త్రి కూడ వెడలిపోయెను. గణపతి కాశికి పోదలచి నంది గ్రామమునకు చేరి అచ్చట జ్యోతిష ప్రజ్ఞ చేత ధర్మశాలాధికారియైన కృష్ణమ్మనాయుని యభిమానమునకు పాత్రుడయ్యెను. అతడు నరసింహశాస్త్రిని పిలిపించి తండ్రి కొడుకుల నిద్దఱను సత్కరించి, ఏబది రూప్యములను వార్షికముగా నిచ్చుచు యాత్రలకు తోడ్పడుదునని అప్పటికి వారిని వెనుకకు పంపెను. + +కలువఱాయిలో ఒక నాడు గణపతి ధ్యాన నిమగ్నుడై యుండగా పెద్ద గడ్డముగల యొక పురుషుడు తెల్లనివాడు గోచరించి 'నేను నీకు తపస్సఖుడను, భద్రకుడను; నీవు గణకుడవు' అని ప్రబోదించెను. ఈ విషయమును గణపతి తండ్రికి చెప్పెను. ఆయన తపస్సునకు అనుమతిని ఇచ్చుచు, ఆ సమయమున \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0026.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca36f9b7c46d42613a78b54df03c9794966effed --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0026.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +విశాలాక్షి పుట్టింటిలో నుండవలెనని, తాను కోరినంతనే గణపతి తపస్సును వీడి రావలయునని, రెండు నిబంధనములను ఏర్పఱచెను. గణపతి అందులకు అంగీకరించి తన యిరువదియవ జన్మదినమునకు మఱునాడు 18-11-1897 వ తేది తండ్రి యాశీస్సులతో ప్రయాగకు పోయెను. + +ప్రయాగలో శంఖ మాధవాలయమున హంసతీర్థము నందు గణపతి కొన్ని దినములు తపస్సుచేసి పుష్య మాసములో సూర్య గ్రహణమునకు కాశికి బయలు దేరెను. కాశిలో తండ్రికి మేనమామయైన ఆర్య సోమయాజుల భవానీ శంకరము యొక్క ఇంటియందు కాలము గడుపుచు గణపతి దర్భాంగ సంస్థానమున పాఠశాలకు ప్రధానోపాధ్యాయుడైన శివకుమార పండితుని దర్శించి, ఆయనను కవితా వైభవముచేత పాండిత్య ప్రకర్షచేత ముగ్ధుని గావించెను. ఆయన గణపతిని నవద్వీపమున జరుగు విద్వత్పరీక్షకు పొమ్మని ప్రోత్సహించుచు అచ్చటి కార్య నిర్వాహకవర్గ కార్యదర్శికి పరిచయ పత్రము నొసంగెను. + +పిదప ఒకనాడు గణపతికి సోమయాజుల సూర్యనారాయణ అను యోగి కన్పించి, 'భద్రకాదులము మనము పదునార్గురము లోక కార్యము కొఱకు జన్మించితిమి. ఒక్కొక్కరము ఒక్కొక్క కార్యము నందు ప్రీతితో నున్నాము. నేను సుకేతుడను. నీవు గణకుడవు. నీకు విహితమైన కార్యమును స్థూల శిరస్సు తెలుపగలడు' అని వెడలిపోయెను. రాత్రి కలయందు ఒక బ్రాహ్మణుడు కన్పించి నాసికయందు తపస్సు చేయుమని గణపతిని ప్రబోధించెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0029.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94dc791debb24e8380d797b53ddd38d8521a9d8b --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0029.txt @@ -0,0 +1 @@ +పాండిత్యమున ఆశు కవిత్వము నందు ఉత్తర దేశమున అద్వితీయుడుగా ప్రసిద్దుడైన అంబికాదత్తుడు అ సంవత్సరము పరీక్షలకు అధ్యక్షుడుగా నుండెను. సభలో ప్రవేశించుచు గణపతి అధ్యక్షుని చూచి చాపలముతో 'ఈయన ఎవరు' అని వాచస్పతిని పెద్దగా అడిగెను. అధ్యక్షుడు ఆ మాట విని చిరునవ్వుతో 'శ్లో|| సత్వర కవితాసవితా, గౌడోహం కశ్చిదంబికా దత్త:|' (సత్వరముగా కవిత్వమును చెప్పగల గౌడుడను అంబికాదత్తుడను) అని శ్లోకమున సగము చెప్పెను. వెంటనే 'గణపతి రితి కవి కులపతి, రతిదక్షో దాక్షిణాత్యోహమ్||' (నేను గణపతి అను కవి కులపతిని, అతి దక్షుడను, దాక్షిణాత్యుడను) అని గణపతి శ్లోకమున ఉత్తరార్ధమును పూరించెను. అంతటితో నూరకుండక గణపతి 'భవాన్‌దత్త: అహం త్మౌరస:' (మీరు అంబికకు దత్త పుత్రులు; నేను ఔరసుడను) అనెను. ఎల్లరును బాల పండితుని సాహసమునకు నివ్వెఱపడిరి. అంబికాదత్తుడు గణపతిని వేదికపైకి ఆహ్వానించి పరంపరగా నాలుగు సమస్యల నిచ్చెను. అడిగినదే తడవుగా అన్నింటిని గణపతి అద్భుతముగా పూరించెను. తరువాత వారి కిరువురకు స్పర్థతో వివాదము విజృంభించెను. తుదకు కవిత్వ పటుత్వమునకు నిరర్గళధారకు అంబికాదత్తుడు సంతోషించి గణపతిని కౌగిలించుకొని యభినందించెను. పిదప పరీక్షకుల యభిమతము ననుసరించి గణపతి పదునెనిమిది శ్లోకములలో భారత కథను సరసముగా ఆశువుగా చెప్పెను. అధ్యక్షు డంతటితో పరీక్షను నిలిపి గణపతికి "కావ్యకంఠ" బిరుదము నొసంగవలయునని ప్రకటించెను. అట్లే ఆ విద్వత్పరిషత్తువారు 20 - 6 - 1900 తేది కావ్యకంఠోపహార ప్రశంసా పత్రము నొసంగి గణపతిని మిగుల సమ్మానించిరి. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0030.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dce5df47249418a3ed7ae666c4d95d649f4f1c37 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0030.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +బిరుద విభ్రాజితుడై గణపతిశాస్త్రి వైద్యనాథ క్షేత్రమున కేగి తపస్సును చేయుచు సురేశ మిత్రు డను పండితుని వలన తారా మంత్రోపదేశమును పొంది, మహాదీక్షతో జపించి మంత్రసిద్ధి నొందెను. పదవనాటి రాత్రి కలలో శివుడు కన్పించి నిర్విషయ ధ్యానరూపమైన స్మృతి మార్గమును చూపి కావ్యకంఠునిపై విభూతిని చల్లి మాయ మయ్యెను. తరువాత కావ్యకంఠుడు 'గహ్వాల' (గర్హ్వాల) సంస్థానాధిపతిని దర్శించి చతురంగమున ఆయన యొద్దనున్న యష్టదిగ్గజములవంటి వారిని ఓడించెను. ఆయన పళ్లెరము నిండ రూప్యముల నుంచి నమస్కరించినను కావ్యకంఠుడు పవిత్ర మనస్కులకు అత్యాశ తగదని మార్గ వ్యయమునకు కావలసిన పది రూప్యములను మాత్రమే స్వీకరించెను. ఆ ధనముతో ఆయన కాశికిచేరి, అటునుండి కాన్పూరునకు పోయెను. అక్కడ మూడు మాసములు స్మృతి మార్గము నవలంబించి ఆయన జపధ్యానములు సలిపెను. + +అప్పుడు ఇంటికి రమ్మని తండ్రి వ్రాయగా కావ్యకంఠుడు వెంటనే కలువఱాయికి చేరెను. నేత్ర వ్యాధితో బాధపడుచున్న తండ్రికి సేవ చేయుచు ఆయన అచ్చటనే పదునైదు మాసములు వుండి, ఆయుర్వేదమును మధించి చికిత్స చేసి ఆయనకు దృష్టి చక్కబడునట్లు చేసెను. + +తండ్రి యభిప్రాయమును అనుసరించి గణపతిశాస్త్రి భార్యతో కూడ 1902 మార్చి నెలలో నందిగ్రామము మీదుగా మందసా చేరి అచ్చట రాజకుటుంబము యొక్క ఆతిథ్యమును \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0031.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8b676087ab6ad2c5e490941985523a6c5147ec5b --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0031.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పొందుచు సుమారు మూడు నెలలుండెను. విశాలాక్షమ్మ అనారోగ్యము వలన పుట్టింటి కేగెను. కావ్యకంఠుడు సోదరుడైన శివరామశాస్త్రిని పిలిపించుకొని వాడితో భువనేశ్వరమున కేగి దేవిని ఒక మాసము ఆరాధించెను. అటనుండి ఆయన తమ్మునితో దంతవాణి సంస్థానమును దర్శించి కలకత్తాకు పోయి వెనుకకు మరలి కాంచీ నగరమునకు చేరి క్షీరవతీ, వేగవతీ నదుల మధ్యనున్న హనుమదాలయమున శివ పంచాక్షరిని ఒక నెల జపించెను. అక్కడ నారాయణుడను జ్యోతిష విద్వాంసుడు శిష్యుడయ్యెను. అతని మాటను పాటించి గణపతి తేజోలింగక్షేత్రమైన అరణాచలమునకు వచ్చెను. + +అప్పుడు గణపతినవరాత్రుల యుత్సవములు జరుగు చుండెను. అందువలన పురము కోలాహలముతో నుండెను. కావ్యకంఠుడు మొదట అపితకుచాంబా దేవిని దర్శించి, పిదప అరుణాచలేశ్వరుని సేవించెను. అప్పుడాయనకు భక్తి యొక్క ఉద్రేకమున అపూర్వమైన యనుభవము కలిగి, "శక్తి, ఈశ్వరుడు ఇచ్చటనే నాకు పూర్ణానుగ్రహ స్వరూపులై కన్పించు చున్నారు. నా తపస్సు ఇక్కడనే సిద్ధి పొందును." అని ఆయన సోదరునకు చెప్పెను. శివరామశాస్త్రి కూడ అన్నతో అక్కడనే యుండుటకు నిశ్చయించుకొనెను. కాని వారి కచ్చట భోజనప్రాప్తి దుర్ఘటమయ్యెను. గణపతికి క్షేత్ర దేవతలపై కోపము వచ్చెను. అప్పుడు వారికి విచిత్రమైన యాతిథ్యము లభించెను. ఒక బ్రాహ్మణుడు కన్పించి తన భార్యయొక్క వ్రత పారణము కొఱకు వారి నిద్దరను ఆహ్వానించి ఆతిథ్యము నొసంగెను. వారు ఆ రాత్రి సుఖ \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0034.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f953d03a8d3ebcf5b9d087fcfbc0880e74658e5 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0034.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +విష్ణుపరముగా వివరించి బ్రాహ్మణస్వామి పరముగాకూడ వ్యాఖ్యానించెను. బ్రాహ్మణస్వామి చిరునవ్వుతో గణపతిని అభినందించెను. అయినను ఆ స్వామిని ఆశ్రయింపవలెనను తలంపు అప్పుడు ఆయనకు కలుగలేదు. వారు తిరిగి వచ్చిరి. + +అప్పటికి బ్రాహ్మణస్వామి వయస్సు సుమారు 22 ఏండ్లు. ఆయనకు కాషాయము దండ కమండలములు లేవు. కాబట్టి ఆయన సన్యాసికాడు. బ్రహ్మచారి యని తలంచుటకు యజ్ఞోపవీతము లేదు. తత్త్వజ్ఞుడు అనాచారముతో నుండునా? లోకహితమునకు అవతరించిన స్థూలశిరస్సు అయినచో దుర్గా మందిరయోగివలె తన్ను పలుకరింపడా? అని పెక్కు సందేహములతో కావ్యకంఠుడు ఆ స్వామి విషయమున అప్పుడు శ్రద్ధ వహింపలేదు. ఆయన తిరిగి వచ్చి హరస్తుతివలన హరుని దర్శనముకాని, సంపూర్ణమైన యనుగ్రహముకాని కలుగలేదని నిర్వేదముతో అ గ్రంథము చింపివేసెను. కల్పట్ రామస్వామి అను శిష్యుడు దీనికొక ప్రతిని వ్రాసికొనియుండెను. కాని ఆయన అకస్మికముగా మరణించెను. ఆ ప్రతి దొరకలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0035.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d9c19d5549ee1b71be6c5d7a311e4dd347c9b12 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0035.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గణపతిశాస్త్రి అప్పటికి వేదాధ్యయనము కావింపలేదు. ఆ కొఱతను తీర్చుకొనుటకై ఆయన వేద పాఠశాలలోని యొక పండితునియొద్ద ఒక సంవత్సరములో వేదమును అధ్యయన మొనర్చెను. పిమ్మట సాయణాచార్య భాష్యముతో వేదార్థమును గ్రహించి గురువునకే బోధించెను. + +"వాసిష్ట వైభవము" నందు పుత్రునకు ఉపనయనము చేసిన తరువాత వేలూరునందే నాయన ఋక్ సంహితను అధ్యయనము గావించి సాయణభాష్యమును పరిశీలించి నట్లున్నది. "వత్సస్య మహాదేవస్య ఉపనయన మహోత్సవాయ గృహంగత్వా, తతో౽రుణాచల మేత్య మహర్షే రాశిషం ప్రాప్య పుత్రకస్య బ్రహ్మణ్యం సంస్కారం నిరవర్తయమ్ ... ఋక్సంహితాం సస్వరాం వేలూరుపుర ఏవ అశిక్షే సావధానం సాయణీయ భాష్యంచ సమాలోకషి|| + +క్రమక్రమముగా కావ్యకంఠుని కీర్తి ప్రసరించి ఆయనను దర్శించుటకు అనేకులు రాజొచ్చిరి. ఒకనాడు చెన్నపురి హైకోర్టులో గుమస్తాగాఉన్న శాతంజేరి రామస్వామి అయ్యరు వచ్చెను. తన తాతయైన ఉపనిషద్ర్బహ్మమే గణపతిశాస్త్రిగా అవతరించెనని అతనికి తోచెను. వెంటనే అతడు గణపతిశాస్త్రికి పాదాభివందనము గావించి శిష్యుడయ్యెను. అతని ప్రేరణమున కొన్నాళ్ళకు కావ్యకంఠుడు చెన్నపురమునకేగెను. అక్కడ హైకోర్టు వకీలుగా ఉన్న పంచాపకేశశాస్త్రి తనతోకూడ వేదము వేంకటరాయశాస్త్రిని, \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0037.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0122793883cb417a7521e451b3f6e572864c4ca --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0037.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పారవశ్యమున లేచి ఆయనకు పాదాభివందనము గావించెను. అప్పుడు ఆయన అతనిని పూర్వజన్మ కింకరుడైన సుధన్వునిగా గుర్తించెను. + +విద్యార్థులు, పౌరులు కావ్యకంఠుని సమ్మానించుటకు పూనుకొనిరి. ఆ సమయమునకు "బాలసరస్వతి", "భట్టశ్రీ" బిరుదములు గల సుదర్శనుడు అను సుప్రసిద్ధ పండితుడు అచ్చటికి వచ్చెను. ఆయనకుకూడ సమ్మానము కావింప వలయునని కొందఱు పట్టుపట్టిరి. సమ్మానసభవారు ఒక బంగారు తోడాను చేయించి ఇరువురిలో వాదమున జయించినవానికి దానిని బహూకరింప నిశ్చయించిరి. ఈ లోపల తిరువళిక్కేణి పాఠశాలలో ఏర్పాటు చేయబడిన సభలో కావ్యకంఠుడు వేదము వేంకటరాయశాస్త్రి మొదలగువారు ఇచ్చిన యేబది సమస్యలను వెంట వెంటనే పూరించి సమ్మానింపబడెను. + +భట్టశ్రీ కావ్యకంఠుల వివాదసభ కృష్ణస్వామి అయ్యరు అధ్యక్షతయందు మైలాపూరులో జరిగెను. అందు కావ్యకంఠుడు విజేతయై "తోడా" ను పొందెను. మఱియొక సభయందు భట్టశ్రీ అధ్యక్షుడుగా నుండి కావ్యకంఠుని అవమానించుటకు కుతంత్రమును పన్నెను. కావ్యకంఠుడు భట్టశ్రీయొక్క దౌర్జన్యమును, మోసమును పాండిత్య హీనతను నిరూపించి మహాజనుల యభినందనములకు పాత్రుడయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0038.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..83c8bd79c3b44137fabac8f411eb38edfc4854fb --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0038.txt @@ -0,0 +1 @@ +శంకరశాస్త్రి అను వ్యక్తికూడ కావ్యకంఠునిచే తనకు పూర్వ జన్మ కింకరుడుగా గుర్తింపబడి దొరస్వామికి తోడయ్యెను. వీరిద్దఱి వలన విద్యార్థులు గుంపులు గుంపులుగా ఆయనవద్దకు వచ్చుచుండిరి. వారు ఆయనను సముద్రతీరమునకు తీసికొనిపోయి దేశోద్ధరణమునకు ఉపాయములను చర్చింపజొచ్చిరి. ఆయన వారికి వేద రహస్యముల యుత్కృష్టతను, ఋషుల తపశ్శక్తుల మహిమలను బోధించుచు నిట్లు చెప్పుచుండెను. "........సన్యాసి వేషములు బుద్దునికాలమునుండి మన కొంప ముంచినవి. కాషాయ ముండనములందున్న మన గౌరవమును జూచి మన కన్నివిధముల క్షారమొనర్చుట కితర దేశస్థులు పరంపరలుగా మనదేశమును కొల్లగొట్టిరి. శుష్క వైరాగ్యము నాశ్రయించిన ఈ వేషధారులు మనసంఘమధ్యమందే నిర్వ్యాపారులై విహరించుచు తమ కుక్షి కొఱకు మన కుక్షులను హరించుచున్నారు. వీరియం దనాదరణము జూపియైన వీరిని గార్హస్థ్యమునకు మరల్చుట మన జాతి కవసరమగు ప్రథమ సంస్కారము. రెండవది గోచి గావంచా సాంప్రదాయము లెట్లితర దేశస్థులచే మనయందు పరిహసింప బడుచున్నవో గుర్తించి మనలను నవ్వులపాలు చేయని విధమున సాంప్రదాయములను సంస్కరించుకొనుట. అట్లే మన కాదర్శ ప్రాయులైన ఋషులను నీచబరచు విధమున అల్లబడిన దుష్ట కథలను పురాణములనుండి, కావ్యప్రబంధ నాటకాది గ్రంథముల నుండి తొలగించి యట్టిధోరణిని కవులందు నిరసించుట మూడవది. మన జాతియందు వీర్యబలతేజములు తిరుగ వర్ధిల్లుటకై స్త్రీ పురుష విచక్షణలుగాని వర్ణభేదములుగాని మంత్రధ్యానము కొఱకు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0039.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a82631c0fb169f22bbdc2dbbe7334c5ae1d07c8e --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0039.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +లేకుండునట్లుచేసి గృహములన్నియు మంత్ర స్పందనములచే ప్రతిధ్వనించు నట్లొనర్చుట నాల్గవది. ఈ నాలుగింటి నేకకాలమందే సాధించవలెను. అప్పుడు మనదేశము, మనజాతి కూడ సర్వారిష్టములనుండి విముక్తిబొందుట తథ్యము..." + +రంగయ్యనాయునితో మాటాడుచు కావ్యకంఠుడు ఒకనాడు ఇట్లు ఉద్ఘాటించెను. "రాతియుగము, కంచుయుగము అను విభాగము లూహాగానములు. బృహత్తరమైన మనదేశమందిప్పటికిని వెండిబంగారములతో పాటు ఇతర లోహములను రాళ్లను పాత్రలుగా వాడుక చేయుచున్నాము. మట్టితో చేయబడిన కుండలను వాడు చుంటిమి. ఏయే కార్యముల కేవేవి శ్రేష్ఠమో యుగయుగముల క్రిందటనే మనము తెలిసికొంటిమి. తెలియనివారును మనమధ్య నున్నారు. అట్టివారిని జూచి వారు మనతొలినాగరికతకు చెందిన వారనుట సమంజసము కాదు. .........నాగరికత యనునది దీనిని బట్టి మనము వాడుకచేయు పాత్రలపై ఆధారపడ దని విశదమగును. ...... ఇట్టి ధోరణి చొప్పున మన మతమునకు గూడ చరిత్ర వ్రాసినవా రున్నారు. వీరి దృష్టిలో వేదకాలమందాచార్యులు పశువులమందల నడవులందు మేపుకొనుచు పశు సంపదకొఱకే ప్రార్థించువా రనియు, కొండలను నదులను దైవములుగా భావించి నిర్గుణదేవతాతత్త్వమును గ్రహింపలేకుండి రనియు దోచినందున వేదకాలమునందు మతభావములు సంకుచితములై, క్రమాభివృద్దిచే విశాలము లగుచు, జైన - బౌద్ద - మహమ్మదీయ - క్రైస్తవ ప్రవక్తల ప్రబోదములను గ్రహించి పూర్ణతచెంది నట్లెంచువారు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0043.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ded087f7f3af12447115d13c09bdd0191d56a54 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0043.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +భద్రకుడని వార్తాపత్రికలలో వేయబడిన బొమ్మను చూచి గుర్తించి, ఆతడు జీవించియుండగా తాను అతనిని కలిసికొనలేక పోతినని కావ్యకంఠుడు పరితపించెను. + +తండ్రి యభిలాషను తీర్చుటకై గణపతిశాస్త్రి కలువఱాయి నుండి ఆయనను గైకొనిపోయి కాశీయాత్ర చేయించెను. గంగలో స్నానము చేసినంతనే ఆయనకు నేత్ర రోగము ఉపశమించెను. స్వగ్రామమునకు చేరగానే వేలూరులో తన కుమారుడైన మహాదేవునకు మశూచి వ్యాధి సోకినట్లు తెలిసి ఆయన భార్యతో వెంటనే బయలుదేరి వేలూరునకు వచ్చెను. కుమారుని చూచి ఆయన ఉగ్రమారీచి నాహ్వానించి శ్లోకములను చెప్పినంతనే మశూచి మాయమయ్యెను. + +తరువాత దసరా యుత్సవములలో గణపతిశాస్త్రి సకుటుంబముగా "పడైవీడు" లోని రేణుకాదేవిని దర్శించెను. నాటి నుండి ఆయనకు తపస్సుపై ఇచ్ఛ తీవ్రము కాజొచ్చెను. ఒకనాడు ధామస్ హారిస్ అను ప్రధానోపాధ్యాయుడు ప్రసంగవశమున 'సంసారమును విడచి నిజముగా తపస్సు చేయువారు ఇప్పుడు ఎవ్వ రున్నారు?' అని పలికెను. వెంటనే కావ్యకంఠుడు 'నేను చేసెదను' అని ఉద్యోగమునకు అప్పుడే రాజీనామా ఇచ్చి 3 - 11 - 1907 వ తేది తపస్సు చేయుటకు తిరువణ్ణామలైకి తిరిగి వచ్చెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0044.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f94615c1040aa3447c65d6e35ab989b7af6c49fb --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0044.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆయన అరుణాచలమున వాసుదేవశాస్త్రి అను శిష్యుని యింట బసచేసి తనకు తపస్సునకు యోగ్యమైన స్థలమును చూపుమని తొందర చేసెను. అతడు మరకత శ్యామాంబికాలయమును (పచ్చైయమ్మన్ కోవెల) యోగ్యస్థలముగా చూపెను. వెంటనే వాసిష్ఠు డచ్చట దీక్షను గైకొని ఆ దేవినే ధ్యానింప నారంభించెను. ఒకనాడు రాత్రి పది గంటల వేళ ఆయనకు మొదట మధురతమ మగు నృత్య శబ్దము వినిపించెను. తర్వాత వందలకొలదిగా శివ గణములు వికృతరూపములతో వచ్చి వికటాట్టహాసములతో ఆయనను పరివేష్ఠించిరి. అది దుర్భరమై ఆయన దుర్గను ప్రార్థించెను. మఱుక్షణముననే ఆ గణములు మాయమయ్యెను. ఆ కోవెల చెంత పసుల కాపరుల యాగడముల వలన ధ్యానమునకు భంగము కలుగు చుండుటచే ఆయన తపస్సునకు నిశ్శబ్ద వాతావరణము ఆవశ్యకమని ఆ ప్రదేశమును వీడి నైరృతి లింగ స్థలమునకు చేరెను. అచ్చట వారము దినములు గడచునప్పటికి అరుణాచలేశ్వరుని యాలయమున కృత్తికోత్సవములు ఆరంభ మయ్యెను. + +ఉత్సవము లందు ఏడవనాడు ఊరేగుచుండిన రథము వేద పాఠశాలకు, అన్నధర్మశాలకు మధ్య చదునైన బాట యందే హఠాత్తుగా స్తంభించెను. ప్రజ లెందఱో పూనుకొని ఎంత లాగినను ఆశ్చర్యకరముగా అది కదల లేదు. వారు అర్ధ రాత్రి వఱకును దానితో పెనగులాడి అలసిపోయి యిండ్లకు పోయిరి. అట్లగుట పెద్ద యనర్థమునకు కారణ మగునని అందఱు అలజడి నొంద \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0045.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20d9d8ec7efd5bddfa89e02cb28d859275e7afed --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0045.txt @@ -0,0 +1 @@ +జొచ్చిరి. అ సమయమున ధ్యానము ముగించి నిద్రించుచున్న వాసిష్ఠునకు కలలో గుడిలోని పెద్ద పూజారి కన్పించి, 'ఆచార్యా! మీరు వచ్చినగాని కదలనని భగవంతుడు చెప్పుచున్నాడు; కావున మీరు రావలె' అని మాయ మయ్యెను. మేలుకొన్న తరువాత ఆయనకు 'ఈశ్వరుడు నిన్ను పిలుచు చున్నాడు' అని అశరీరవాణి వినపడెను. అది ఈశ్వరాజ్ఞ అని వెంటనే రథము నొద్దకు వచ్చెను. అప్పుడు ఆ ప్రదేశమున కాపలావారు తప్ప జనులు లేకుండిరి. ఆయన ఈశ్వరునకు నమస్కరించి ఉదయమే వత్తునని నివేదించి నైరృతి లింగ స్థలమునకు తిరిగి వచ్చి నిద్రించెను. తెల్లవాఱి లేచునప్పటికి ఆలస్యమైనదని చింతించుచు ఆయన ఉదయము పది గంటలకు రథము నొద్దకు వచ్చెను. అప్పటికి అది యట్లే నిశ్చలముగా నుండెను. లాగుచున్నవారు ఆయాస పడుచునే యుండిరి. ఆయన లాగుచున్న వారిని ఆగుమని చెప్పి, పూజారులు త్రోవ చూపుచుండగా రథమును సమీపించి దేవుని కెదురుగా నేలపై సాష్టాంగముగ ప్రణమిల్లి 'తండ్రీ! ఇంక నీ రథమును కదలునట్లు అనుగ్రహింపు' మని ప్రార్థించెను. ఆయన లేచి ప్రక్కకు తప్పుకొని గుంపులో కలిసిపోయెను. అప్పుడు ప్రజలు లాగగా రథము సులభముగా కదలెను. 'ఈ మహాభక్తు డెవరో' అని ప్రజలు వెదకుచుండగా, వాసిష్ఠుడు వడివడిగా ప్రక్క సందులలో నుండి దూరముగ నేగెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0046.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ecc94dde00e69bf4171679a3aaa13ecc2112b3da --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0046.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఆనాడు భోజనానంతరం వాసిష్ఠుడు రథ చలన సంఘటనము వలన వ్యక్తమైన ఈశ్వారానుగ్రహమును గూర్చి ధ్యానించు చుండగా, బ్రాహ్మణ స్వామిని దర్శింప వలయునని తలంపు హఠాత్తుగా కలిగెను. 'ఆ స్వామి యందు కాషాయము, దండము మొదలుగా ఆశ్రమ ధర్మ లక్షణములు ఏమియు లేకున్నను, ఆయన యందు అచంచలమైన యాత్మ నిష్ఠ ఏదో వున్నది. లేకున్నచో అంత తేజస్సు కలవాడు అట్లు నిశ్చలముగా నుండ గలుగుట సంభవము కాదు; ఆయన సన్న్యాసి కాకున్నను సకలాశ్రమములను అతిక్రమించిన యవధూతయై యుండును' అని వాసిష్ఠున కప్పుడు తోచెను. తోచినదే తడవుగా ఆయన మండు టెండలో వడివడిగా విరూపాక్ష గుహ యొద్దకు పోయెను. అదృష్టవశమున అప్పుడు ఆ ప్రదేశము నిర్జనమై బ్రాహ్మణ స్వామి ఒక తిన్నెపై కూర్చుండి యుండెను. వాసిష్ఠుడు ఆయనకు పాదాభివందనము గావించి భక్తి పారవశ్యమున కనులవెంట బాష్పములు స్రవించు చుండగా ఇట్లు ప్రార్థించెను 'స్వామీ! ఉత్తమములైన పెక్కు మంత్రములతో తపస్సును గాఢముగా చేసితిని. కాని నా యందు ఇంకను దేవుడు ప్రసన్నుడు కాలేదు. నేను పండితుడ నైనను నా సాధనలో ఏమి లోపమున్నదో తెలిసికొన లేకున్నాను. తపస్సు యొక్క స్వరూపమును తెలిసికొనుటకై మిమ్ము శరణు పొందుచున్నాను. అనుగ్రహింపుడు.' స్వామి ఈ ప్రార్థనమును విని నెమ్మదిగా వాసిష్ఠుని గుర్తించి కరుణార్ద్ర దృష్టితో కొంతసేపు చూచి మెల్లగా తమిళమున ఇట్లనెను. " 'నేను' అను స్ఫురణము ఎందుండి వచ్చుచున్నదో విచారించినచో మనస్సు అందే లీనమగును. అదియే తపస్సు. జపము చేయు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0047.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6e673b4bf96b1cdadb9aff23845bac186f0e824 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0047.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నప్పుడు మంత్రనాదము ఎందు ఉదయించు చున్నదో పరికించినచో, పరికించు మనస్సు అందు లీన మగును. అదియే తపము." + +బ్రహ్మోత్సవములలో అష్టమ దినమున కార్తిక శుద్ద చతుర్ధశి యందు అశ్వినీ యుక్త సోమవారమున (18 - 11 - 1907) ఈ యుపదేశము జరిగెను. + +మొదటి వాక్యముచేత సకల కార్యములకు మొదట పుట్టునట్టి 'నేను' అను కర్తృత్వము యొక్క స్ఫురణము ఎందుండి పుట్టుచున్నదో గమనింప వలయునని, రెండవ వాక్యముచేత సకల వాక్యములకు మూలమైన నాదము ఎందుండి పైకి వచ్చుచున్నదో పరిశీలింప వలయునని అదియే తపస్సని మహర్షి బోధించెను. ఇది విన్నంతనే వాసిష్ఠుడు సకల వేదాంతముల సారము ఇదియే యని గ్రహించి అమృతమును రుచి చూచినవానివలె సంతోషము నొంది మరల గురువునకు సాష్టాంగముగ ప్రణమిల్లి 'ఈ యుపదేశమును అనుసరించి మీ పాద సన్నిధిని కొంతసేపు తపస్సు చేయుటకు అనుజ్ఞ నిండు' అని ప్రార్థించెను. 'గుహ లోపల కూర్చుండి ధ్యానింపుడు' అని స్వామి అనుజ్ఞ నొసంగెను. అదివఱ కెన్నడు వాసిష్ఠుడు గుహలో తపస్సు చేయలేదు. గురు కటాక్షము చేత గుహలో ప్రవేశించుటకూడ సంభవించెనని ఆయన సంతసించి గుహలో కూర్చుండి 'నేను' అను స్ఫురణము ఎందుండి వచ్చు చున్నదని విచారింప జొచ్చెను. + +ఎట్టి ఆలోచనమును రానీయక, ఆలోచనము ఉబికినంతనే దాని పుట్టుక స్థానమును గమనించుచు దానిని అణచుట ఈ \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0048.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6555937c1bcfff8ca9408a2f20af5228e86c5d12 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0048.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సాధనము యొక్క పద్ధతి. "నేను" అను స్ఫురణలో రెండు భాగము లున్నవి. మొదటిది కర్తృత్వము. రెండవది మనస్సుయొక్క ప్రసరణము. దీనినే వృత్తి యందురు. కర్తృత్వము చేతనము. మనోవృత్తి జడము. ఆలోచనమును అరికట్టి "నేను" యొక్క మూలమునే పరికించుచున్నచో మనోవృత్తి లయము నొంది 'నేను' శుద్ధ చైతన్యముగా భాసించును. శుద్ధ చేతనమైన 'నేను' అను స్ఫూర్తియే ఆత్మ. 'నేను' శుద్ధముగ గోచరించుటయే ఆత్మ సాక్షాత్కారము. + +ఇట్లు విచారించుచు కావ్యకంఠుడు మనస్సును అంతర్ముఖ మొనర్చి దాని మూలమును పొందలేక పోయినను దానియొక్క సమీపమున సుఖస్థితి పొంది సుమారొక గంటసేపు ధ్యానమగ్ను డయ్యెను. ఆ స్థితి తొలగినంతనే వాసిష్ఠుడు "ఇప్పటి వఱకును మఱుగున పడియున్న తపో విధానమును పునరుద్ధరించుటకు భగవంతుడే ఈ కాలమునకు తగిన మహర్షిగా ఈ స్వామి రూపమున అవతరించె" నని నిశ్చయించుకొనెను. ఇంతలో స్వామికి పరిచారకుడైన పలని స్వామి అచ్చటికి వచ్చెను. అతని వలన స్వామి పేరు 'వేంకటరామన్‌' అని తెలిసికొని వాసిష్ఠుడు ఆ గురువరేణ్యుని 'భగవాన్ శ్రీ రమణమహర్షి' అని పేర్కొనుట ఉచితమని తలంచెను. వెంటనే పలనిని అడిగి లేఖన సామగ్రిని గైకొని "శ్రీ రమణ పంచకము" అను పేరుతో అయిదు శ్లోకములను రచించి, స్వామి యొద్ద చదివి, అర్థమును తమిళమున వివరించి ఆ శ్లోక రత్నమాలికను గురుదక్షిణముగా వాసిష్ఠుడు ఆయనకు సమ \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0051.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..596c203bcd6a4aaaea4b9e3984635ef84e231bc6 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0051.txt @@ -0,0 +1 @@ +మఱునాడు అమ్మ శిష్యులతోకూడ వెళ్ళిపోయెను. భగవానుడే స్వయముగా చూపిన చూతగుహలో వాసిష్ఠుడు తపస్సును ఆరంభించెను. మహర్షికి అన్నమును తీసికొనివచ్చుచున్న ఎచ్చెమ్మయే వాసిష్ఠునకు కూడ భోజనం సమకూర్చుచుండెను. రమణోపదేశము వివరించుచు వాసిష్ఠుడు దేవీస్తవ రూపమున ఉమాసహస్రమును ఇరువది దినములలో ముగించుటకు దీక్షబూని గురుని యనుమతినిపొంది 26-11-1907 నుండి గ్రంథమును ఆరంభించెను. గడువులోపల పూర్తి కాకున్నచో గ్రంథమును చింపి వేయుదునని ఆయన శపథమొనర్చెను. గ్రంథము కొన్ని దినములు వేగముగా జరిగెను. తుది దినములలో ఆయనకు కుడిచేతి బొటనవ్రేలిపై గోరుచుట్టువంటిది ఏర్పడి వ్రాత మందగించెను. గ్రంథము ఏమగునో అని అందఱు ఆందోళన చెందజొచ్చిరి. స్వప్నమున ఒక బ్రాహ్మణుడు ఆదేశించెనని పుణ్యకోటి అను వైద్యుడు వచ్చి ఆ వ్రణమునకు చికిత్సచేసెను. బాధ తొలగినను వ్రాయుటకు వ్రేలికట్టు అడ్డముగా నుండెను. ఇరువదియవ దినమునకు ఇంకను 250 శ్లోకములు కావలసి యుండెను. ఆ రాత్రి అయిదుగురు లేఖకులను ఏర్పరచుకొని వాసిష్ఠుడు ఆశువుగా శ్లోకములను చెప్పనారంభించెను. మహర్షి ఆయనకు వెనుకకూర్చుండెను. అర్థరాత్రమునకు పూర్వమే నాయన ఒక్కొక్క లేఖకునకు 50 శ్లోకములను చెప్పి గ్రంథమును ముగించెను. అప్పుడు రమణుడు సమాధినుండిలేచి "నాచే చెప్పబడినదంతయు వ్రాసికొంటిరా?" అని యడిగి అందఱకును ఆశ్చర్యమును కలిగించెను. నాయన సంతోషముతో, "చిత్తము, అట్లే గ్రహించి గ్రంథమును ముగించితిని" అనెను. అది అట్లు పూర్తి \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0052.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3206153d23639128caf25b04c9bc18b37f32edd7 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0052.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యగుటకు గురుని యనుగ్రహమే కారణమని గ్రంథము చివర నాయన ఉల్లేఖించెను. + +పిదప మహర్షి ఆదేశమున నాయన కొండ శిఖరమున "సప్తఝరి" అను ప్రదేశమునందు శిరస్సుయొక్క తాపమును శమింపజేసుకొనుటకు వారము రోజులుండి, దూరదృష్టి దూర శ్రవణము మొదలగు సిద్ధులను పొంది తిరిగి వచ్చెను. తరువాత మరకత శ్యామాంబాలయమున మహోత్సవముగా నాయన గ్రంథమును పఠించెను. అప్పుడు ఒకనాడు చిఱుపాకం కొండయ్య అను గణపతి యుపాసకుడు అక్కడికి వచ్చెను. "నీవు గణపతి యుపాసకుడవు గదా!' అని నాయన అతనిని పలుకరించెను. అతడు ఆశ్చర్యము నొంది ఇట్లనెను. "ఔను. నేను గణపతిని ఆరాధించుచు కావించిన యాజ్యహోమమునందు ప్రజ్వరిల్లిన జ్వాలలలో ఒక దివ్యాకృతి కన్పించెను. గణపతియే అట్లు గోచరించెనని తలంచితిని. ఆ యాకృతి గల పురుషుడు ఎక్కడనైన కనిపించునేమో అని వెదకుచుంటిని. ఆ పురుషుడు మీరే" ఇట్లు చెప్పి కొండయ్య నాయనకు పాదాభివందనము గావించెను. దీని వలన గణపతియే నాయనగా అవతరించెనని అందరకును తెలిసెను. + +మఱియొకనాడు ఇంకొక సంఘటనము సంభవించెను. వేకువజామున భక్తులందరు శ్రీ రమణ సన్నిధియందు ప్రార్థనకు ఉపక్రమించుచుండగా హఠాత్తుగా రమణుని చుట్టు ఒక జ్యోతి ఆవిర్భవించి ఆయన ఫాలమును ఆరుసార్లు తాకెను. ఆ తేజస్సు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0053.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3294298744b0cc8d2c6e114a30ccddbddbf3b222 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0053.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +అంతయు ఆయనయందే లీనమయ్యెను. దీనివలన షణ్ముఖుడే రమణుడని వ్యక్తమయ్యెను. నాయన భక్త్యావేశమున లేచి మహర్షిని కార్తికేయునిగా స్తుతించుచు 8 శ్లోకములను చెప్పి ఆ విధముగా తన గురువు యొక్క అవతార రహస్యము ప్రకటనమగుట తన గ్రంథ రచనకు ఒక ఫలమని, దానిచే గ్రంథము చరితార్థమయ్యెనన ఆనందించెను. + +అప్పుడే వేలూరు నుండి కల్యాణ రాముడు వచ్చెను. పడైవీడులో పెద్ద చెరువు గట్టునొద్ద ఒక పొదలో తనకు మొండెము లేని ఒక శిరస్సు కనిపించెనని అది అనిబిసెంటు యొక్క శిరస్సును పోలియుండెనని అదియే అద్భుతమైన తేజస్సుతో రేణుకాదేవి శీర్షముగా స్ఫురించెనని అతడు చెప్పెను. మహర్షి రేణుకా తత్త్వము మంత్ర శాస్త్రములో ఎట్లున్నదని నాయనను అడిగి కుతూహలముతో వినెను. + +కాశిలో నాయనకు దుర్గామందిర యోగియైన సుకేతుడు కన్పించినప్పుడు, తాము పదునార్వురు లోకకార్యము కొఱకు జన్మించితిమని, వారిలో గణకు డనువాడే గణపతియని, స్థూల శిరస్సువలన గణపతి కావింప దగిన కార్యమెట్టిదో తెలియగలదని చెప్పెను. ఆ స్థూల శిరస్సు రమణుడేయని నాయన గుర్తించెను. కాని ఇప్పుడు నాయన గణపతి యంశమున జన్మించెనని రమణుడు కార్తికేయుని యంశమున పుట్టెనని పై సంఘటనములచే వ్యక్తమయ్యెను. మఱి సుకేతుడు చెప్పిన మాటల కేమి అర్థము? ఆయన యభిప్రాయమును ఇట్లు గ్రహింపవచ్చును. ఈ పదు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0055.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d893afb87099fb9f8e210d90d460671f4b96c8d0 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0055.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఉమా సహస్రముయొక్క శుద్ధప్రతి లేఖన పఠనములు 1908 జనవరిలో ఆరంభింపబడి మార్చిలో ముగిసెను. అప్పుడు మరకత శ్యామాంబాలయమునుండి మహర్షి విరూపాక్ష గుహకు బయలుదేరుచుండగా వాసిష్ఠుడు ఆయనను సమీపించి "నాకు ఎక్కడికైన యాత్రగా పోయి తపస్సు చేయవలయునని సంకల్పము కలుగుచున్నది; "అహం" మూలాన్వేషణమే నా సంకల్పముల నన్నింటిని సఫలముగ చేయునా? లేక ఏదైన మంత్రధ్యానము అవశ్యకమా?" అని యడిగెను. "మొదటిదే చాలును; అది సకలార్థసాధకము" అని మహర్షి యనెను. "నా సంకల్పము మంచిదేనా?" అని వాసిష్ఠుడు మరల అడిగెను. అందులకు భగవాను డిట్లనెను. "ఈశ్వరునిపై భారము వేయుడు మీ భారములు తొలగును. తన కర్తవ్యము ఆయనకు తెలియును" + +రెండవప్రశ్నకు మహర్షి వాసిష్ఠుని సంకల్పము మంచిదనికాని, కాదని కాని నేరుగా సమాధానము చెప్పలేదు. ఈ సందర్భమున కృష్ణభిక్షు మహర్షియభిప్రాయమును సూచించుచు సద్విద్యలోని పద్యమును ఉదాహరించెను. + +"ఈ తత్త్వమునే మహర్షులు 'సద్విద్యలో' (ఉన్నది-నలువది) \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0059.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60324bdd9900e8a9abae622b21e77be8a9bbb1a2 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0059.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వాసిష్ఠుడు మరల పడైవీడునకు పోయి 40 దినములు తపస్సు చేసెను. దీక్షాంతము నందు 200 మంది చేటికలతో కూడియున్న రేణుకా దేవిని ఆయన దర్శించెను. తన శరీరము నందు ఆమె నూతన శక్తిని ప్రసరింప జేసినట్లు, కుమారస్వామి హస్త మందున్న శక్తి అను నాయుధమును తనకు ఒసంగినట్లును ఆయనకు అనుభవము కలిగెను. తరువాత ఆయనకు ఋగ్వేదములోని యస్త్రవిద్యా మహామంత్రము గోచరించెను. అది రేణుకా పరశురాముల యనుగ్రహము వలన సంభవించెనని, వేదసూక్త హృదయములను భేదించుటకు అధికారము కూడ తనకు కలిగెనని ఆయన తలంచెను. + +పడైవీడు నుండి వాసిష్ఠుడు వేలూరునకు వచ్చి ఆ యస్త్ర మంత్రము ఉపదేశించుచు శిష్య సంఘమును ప్రబల చేసెను. అది వేద సంఘముగా, ఇంద్ర సంఘముగా ప్రసిద్ధ మయ్యెను. దానిని విప్లవ సంఘముగా ప్రభుత్వాధికారులు భావించి, ఆయనను బంధించుటకు ప్రయత్నించిరి. వెంటనే ఆయన షరాయిని టోపీని ధరించి విద్యార్థి వేషములో 'హంపి' కి బయలుదేరెను. హోస్పేటలో ఒక దొంగ యొక్క వంచనము వలన ఆయన ఒక రాత్రి ఖైదులో నుంచబడెను. మఱునాడు పోలీస్ ఇన్‌స్పెక్టర్ ఆయన వృత్తాంతమును అడిగి తెలిసికొని విడిపించి మంత్ర దీక్షను పొంది శిష్యుడయ్యెను. అతని సాయమున ఆయన హంపికి చేరి అక్కడ తపస్సు చేయుటకు బుద్ది పుట్టక 'మాఉళి' అను క్షేత్రము నందు తపస్సునకు ఉపక్రమించెను. అక్కడ ఒక నెల అనంతరము ఆ క్షేత్ర దేవత మూడేండ్ల బాలికగా సాక్షాత్కరించి "అస్త్ర విద్యా సిద్ధికి \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0060.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b2db4bae0023304069d7bc08c8b8f07099e1ebb --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0060.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కాలము పక్వము కాలేదు" అని మాయ మయ్యెను. ఆమె యాదేశముగా భావించి అప్పటి నుండి ఆయన విరాణ్మహా మంత్రమును పెక్కుమందికి ఉపదేశించి వ్యాపింప జేయుట, వేద సూక్తములను పరిశోధించుట తనకు జీవిత లక్ష్యములనుగా భావింప జొచ్చెను. + +మాఉళి నుండి వేలూరుమీదుగా నాయన తిరువణ్ణామలై వచ్చి రమణుని దర్శించెను. అక్కడ తన శిష్యులు మరల చూత గుహలో వుండుడని నాయనను కోరిరి. "ఉమా సహస్రమును మరల నిర్మించిన తరువాతగాని నేను ఆ గుహలో ప్రవేశింపను" అని శపథముచేసి నాయన వేలూరుకు వచ్చెను. అక్కడ రెండు నెలలు విశ్రాంతి తీసికొని శివరామ శాస్త్రిని పిలిపించుకొని వానితో దక్షిణ యాత్రకు బయలు దేరెను. కన్యాకుమారి, శుచీంద్రము, రామేశ్వరము మొదలగు క్షేత్రములను సేవించుచు జంబుకేశ్వరము చేరి శివరామ శాస్త్రిని ఇంటికి పంపి, అచ్చట అఖిలాండేశ్వరిని గూర్చి పది దినములు ఆయన ధ్యానించెను. పిదప ఆయన ఉమాస్తుతిని మరల రచింప నారంభించెను. ఎంత ఆలోచించినను 700 శ్లోకములకు పైన జరుగ లేదు. ఈ సప్తశతిని ఆయన శిష్యుని ద్వారా మహర్షి యొద్దకు పంపెను. అచ్చటనుండి ఆయన తిరువొత్తియూరు, చిదంబరము, పక్షితీర్థము, తిరుత్తణిని దర్శించెను. అక్కడనుండి ఆయన వేలూరునకు వచ్చి 1910 ఫిబ్రవరిలో కుమారునకు ఉపనయన మొనర్చెను. + +1910 ఏప్రిలులో పంచాపకేశశాస్త్రి వేలూరునకువచ్చి నాయనను చెన్నపురికి ఆహ్వానించెను. కాని నాయన ముందుగా భార్యా \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0061.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e944915653692e975e924a7d434e361247954652 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0061.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పుత్రులతో అరుణాచలమునకు పోయి ఒక నెల వుండెను. ఆయన అరుణాచలమునకు బయలుదేరునప్పుడు యమ్. హెచ్. హంఫ్రీసు అను నాంగ్లేయుడు తనకు కలలో కన్పించిన మహానుభావునిగా నాయనను గుర్తించి శిష్యు డయ్యెను. తర్వాత నితడు మహర్షిని కూడ దర్శించెను. ఇరువురిని ఇతడు దివ్యావతార పురుషులుగా కొలుచు చుండెను. + +1910 మే నుండి 1912 వఱకు నాయన చెన్నపురములో కాపుర ముండెను. తర్వాత ఆదిశంకరుల జన్మస్థలమగు కాలటి కేగెను. అక్కడ దంపతులు పంచదశీ మహామంత్రమును జపించుచు కొంతకాల ముండి కర్ణాటకములోని గోకర్ణ క్షేత్రమును దర్శించుటకు బయలుదేరి ఉడిపి చేరిరి. అక్కడ సమీపముననున్న బడబాండేశ్వరము అను బలరామక్షేత్రమందు నాయన కొన్నిదినములు ఒంటరిగా తపస్సు చేసెను. అక్కడి పీఠాధిపతులు ఆయన మహత్త్వమును గుర్తించి సత్కరించుటకు సభను ఏర్పాటు చేసిరి. ఆ సభలో ఆయన వారి యభ్యర్థనమున ఆశువుగా మతత్రయ సిద్ధాంతముల సారమును (అద్వైత విశిష్టాద్వైత ద్వైతములు) నూఱు శ్లోకములలో చెప్పెను. అది తత్త్వఘంటాను శాసనముగా, తత్త్వఘంటా శతకముగా ప్రసిద్ధ మయ్యెను. అది మహర్షి యొక్క ఆదరమునకు పాత్ర మయ్యెను. + +1912 ఏప్రిలులో నాయన ఉడిపిని వీడి సకుటుంబముగా గోకర్ణమునకు చేరెను. అచ్చట అమ్మ నాయనలు నిగూఢముగా కృష్ణ మఠమునకు వెనుక భాగమున తపస్సు చేయజొచ్చిరి. కోవెల \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0062.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c4b5de4dfbdbcc9d65fde6326335caa23d4b72a4 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0062.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పూజారి ఒకడు వీరి మహత్త్వమును గుర్తించి ఊరిలో ప్రచార మొనర్చెను. అప్పుడు అనంతశాస్త్రి అనునొక యుద్దండ పండితుడు గోకర్ణములోని పండితులతో వాద మొనర్చుటకు వచ్చెను. వారు నాయనను ప్రార్థించి ఆయన వాదమునకు ప్రతివాదమును గావించుటకు ఒప్పించిరి. అనంతశాస్త్రి ఈశ్వరుని మహిమయొక్క ప్రాముఖ్యమును గూర్చి చమత్కృతితో ప్రవచనము గావించెను. వాసిష్ఠుడు ఆ వాదములోని యుక్తులను ఖండించి ఈశ్వర వైష్ణవ మతములు రెండును వేదము నందు చెప్పబడిన ఇంద్ర మతమునకు శాఖలవంటివని నిరూపించి వేదోద్ధరణము యొక్క ఆవశ్యకతను ఉద్ఘాటించెను. అనంతశాస్త్రి నిరుత్తరుడై వాసిష్ఠునకు పాదాభి వందనము గావించి శిష్యుడయ్యెను. + +పిమ్మట నగరమున నాగేశ్వర వీధిలో శ్రీ వెంకటరమణ పండితుని యింట నాయనకు బస కల్పింపబడెను. అచ్చట జ్యోతిశ్శాస్త్రజ్ఞులు కొందఱు పరాశర సంహిత యందు తమకు కలిగిన సందేహములను నాయనను అడుగ జొచ్చిరి. ఆ సందేహములు తొలగుటకు శాస్త్రము సులభగ్రాహ్య మగుటకును నాయన లఘు సంహిత అను పేరుతో కొన్ని సూత్రములను రచించి యిచ్చెను. జ్యోతిష ఫలములను సరిగా చెప్పుట కిది ఎంతో ఉపకరించు చున్నదని గోకర్ణ పండితులు నేటికిని చెప్పుకొను చుందురు. + +ఈ జ్యోతిశాస్త్ర రచనమును గూర్చి శ్రీ నిష్ఠల సీతారామశాస్త్రి ఇట్లు ప్రశంసించినాడు. 'జ్యోతిషశాస్త్ర గ్రంథములలో ఒకే ఒక గ్రంథమున ఇన్ని విషయములు ఇంత సంగ్రహముగా ఎక్కడను \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0063.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17c321dce82360adeaa1681cb191620d97d55765 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0063.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పొందుపరచబడి యుండలేదు. ఇందలి సంజ్ఞలుకూడ శ్రీ గణపతి ముని గారిచే కల్పింపబడినవి. ఈ గ్రంథమునకు నిర్ణయ సంగ్రహ మను పేరుగల గాణపత శాస్త్రమని పేరు. ఈ శాస్త్రమునకు శేష ఫలాధ్యాయములుగా త్రిభావ ఫలచంద్రిక షోడశశ్లోకి అను చిన్న కృతులు రచింపబడినవి. 1966లో గణపతిశాస్త్రి గారి ప్రియ శిష్యులగు గుంటూరు లక్ష్మీకాంతముగారు గణపతిముని కృతులను తెలుగులో ప్రచురించుచు 'పారాశర్య కేరళీయ సముచ్చయము' అను పేరుతో దీనిని ప్రచురించిరి. జ్యోతిష పండితులగు బ్రహ్మశ్రీ మధుర కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి గారు దీనికి తెనుగు తాత్పర్యము వ్రాసిరి.* + +గోకర్ణములో నాయన ఆ ప్రాంతమునందు ప్రచారములో నున్న వేదములోని యధిక భాగములను పాఠము చెప్పించుకొని యొక పక్షము దినములలో కంఠస్థ మొనర్చెను. ఆ భాగములందు భాగవతములోని కృష్ణలీలాఘట్టముల కాధారము లుండుట నాయనకు ఆశ్చర్యమును కలిగించెను. + +కొన్నినాళ్ళైన తరువాత నాయన నగరములో నుండుటకు ఇష్టపడక సమీపమందున్న యుమామహేశ్వర పర్వతముపైఉన్న గణపతి దేవాలయమున భార్యతోకూడ తపస్సు చేసికొనుటకు నిశ్చయించెను. అక్కడ వారికి సహాయుడుగా ఉండుటకు గణేశశర్మ అను యువకుడు ముందునకు వచ్చెను. అతని గోత్ర ప్రవరలోని దేవరాతఋషినిబట్టి అతనిని దైవరాతునిగా నాయన పేర్కొనెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0064.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d946c76c6814f47937c3e1f50061a9b732189fc2 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0064.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +దైవరాతుడు శిష్యుడైన తర్వాత నాయనకు అనంత శాస్త్రితో వాదము జరిగినట్లు "వాసిష్ఠ వైభవము" నందు (17 వ ప్రకరణము - పే. 185) చెప్పబడినది. + +దైవరాతుడు వంట మొదలగు పనులను గావించుచు గురువునకు గురుపత్నికి శుశ్రూష చేయుచు రాత్రులందు నాయన యొద్ద కావ్యములను ఉపనిషద్విద్యలను అధ్యయన మొనర్చు చుండెను. + +వినయశీలి వేదపండితవంశము వాడును అయిన దైవరాతుడు నిశ్చలభక్తితో గురువును సేవించి అచిరకాలముననే నాయనకు ప్రీతిపాత్రుడయ్యెను. నీడవలె నాయన ననుసరించి మహేంద్రగిరిలో, పడైవీడులో నాయనతోపాటు తపస్సుచేసి అనేక దివ్యాను భూతులను పొందెను. + +శ్రీ రమణ భగవానుని ప్రథమ దర్శనముననే భక్తి ఉప్పొంగగా దైవరాతునినోట వెలువడిన శ్లోకములే "రమణవిభక్త్యష్టకముగా" ప్రసిద్ధి గాంచినవి. నాయన రచించిన శ్రీ రమణగీతయందు మూడవ ప్రకరణమున దైవరాతుని ప్రశ్నలు భగవాన్ ప్రత్యుత్తరములు కూర్పబడియున్నవి. + +పడైవీడులో తపస్సమాధిలో నున్న దైవరాతుని వాక్కు నుండి నూతన మంత్రములు వెలువడ సాగినవి. నాయనకు అవి స్పష్టముగా వినిపించెను. పదునాఱు దినములలో నాలుగు వందల \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0067.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29b52f44a95c5b6f2011d998254895311899676a --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0067.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +1913 ఆగష్టులో అప్పుశాస్త్రియభ్యర్థమున నాయన సికింద్రాబాదునకు చేరెను. అక్కడ అనేకులు ఆయనవలన మంత్ర దీక్షలను పొందిరి. వారి మూలమున పెక్కుసభలలో ఉపన్యసించుచు ఆయన మహర్షియుపదేశమును ప్రసరింపజేసెను. తండ్రియొక్క సాంవత్సరికములకు ఆయన కలువఱాయికి పోయి, అక్కడ నుండి డిసెంబరు మూడవవారములో తిరువణ్ణామలై చేరెను. అక్కడ అరుణాచలశాస్త్రి అను పండితునితో రమణుని సమక్షమున 29-12-1913 తేది నాయన వాదించి ఆయన ప్రతి పాదనములను ఖండించి ఇట్లు ఉద్ఘాటించెను. "శాస్త్రీయమైన సత్యాసత్యముల చర్చయొక్కటియే ముక్తిని ఈయజాలదు. ముక్తికి ఉపాసనము ముఖ్యసాధనము. స్వరూపనిశ్చయమే నిజమైన జ్ఞానము. ఆత్మజ్ఞానమునకు సాధనమైన యోగము కోర్కెలను కూడ సాధింపగలదు. కోరిక కొఱకు యోగ మారంభించి మధ్యలో జ్ఞానసిద్ధిని పొందినచో మొదటి కోర్కె కూడ సిద్ధించును. కాని జ్ఞానికి దానియందు అపేక్ష యుండదు. + +గురునియొద్ద ఇంచుమించుగా ఒక పక్షము దినము లుండి నాయన 1914 జనవరిలో సికింద్రాబాదునకు చేరి దానికి సమీపమున 'కర్కేళి' గ్రామమున నాలుగు మాసములు తపస్సు చేసెను. తరువాత అమ్మ యభిలాషను తీర్చుటకై నాయన ఉత్తరదేశ యాత్రలకు బయలు దేరెను. భువనేశ్వరము నందు అమ్మ నాలుగు నెలలు భువనేశ్వరీ మంత్రమును జపించి హస్తమున పాక మహిమను అక్షయత్వ సిద్ధిని పొందెను. అక్కడ నుండి నాయన తల్లి యొక్క అబ్దికము కొఱకు మందసాకు వచ్చెను. అప్పుడాశ్రాద్ధ \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0068.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2981ea25e3a6f348ace2c6ecf5397312580fd8d --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0068.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కార్యమున అమ్మ చేసిన వంట యందు అపూర్వమైన రుచియేకాక, వండిన పదార్థము ఎంతమంది కైనను అక్షయముగా సరిపోవుట ఆశ్చర్యకరముగా నుండెను. మందసాలో రాజ కుటుంబమువారి యభ్యర్థనమున అమ్మ నాయనలు ఇంచుమించుగా ఒక సంవత్సర ముండిరి. + +మందసా యందు వారు మూడు సంవత్సరము లుండిరని వాసిష్ఠ వైభవము నందు చెప్పబడినది. + +"వత్సరత్రయకాలోఽభవన్మందసాయా మావాసః"* + +జగదీశ శాస్త్రి యొక్క సోదరుడు రామనాథ బ్రహ్మచారి (యజ్ఞరామ దీక్షితుడు) తిరువణ్ణామలై నుండి మందసాకు వచ్చి 'హృదయకుహర మధ్యే' అను శ్లోకమును జగదీశశాస్త్రి ఆరంభించి వదలిపెట్టగా రమణ భగవానుడు దానినెట్లు పూరించెనో నాయనకు వివరించి చెప్పెను. ఆ శ్లోకము యొక్క అర్థ గాంభీర్యమునకు నాయన ఆశ్చర్యపడి తన యానందమును ఆ బ్రహ్మచారి ద్వారా గురువునకు నివేదించుకొనెను. + +మందసా నుండి కలమూరి వేంకటశాస్త్రి (ఆధాము) అను శిష్యునితో అమ్మతో రెండు నెలలలో కాశి, గయ, ప్రయాగ, అయోధ్య మొదలగు క్షేత్రములకు నాయన యాత్ర గావించెను. అప్పుడు బృందావన మధురలో జరుగు చుండిన పండిత సభలకు పోయి నాయన, బాల్యమునకు కన్యాత్వమునకు భేదము కలదని, \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0070.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf28bdaeb2b3f6b2b61a7b8220f9ca5bbec19219 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0070.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +శివరాత్రి దినమున మందసా రాజుయొక్క సాయమున నాయన శిష్య సమేతుడై శిఖరమున నున్న యాలయమును చేరి అందున్న లింగమును పరీక్షించెను. పశ్చిమ గోకర్ణమున లింగము గోవు చెవి యొక్క ఆకృతిలో నుండగా ఇక్కడ గోవు చెవియొక్క రంధ్రము వంటిదే లింగము నందు రంధ్రము వుండుటను గమనించి ఈ లింగమును 'దహర గోకర్ణేశ్వరుడు' అని నాయన పేర్కొనెను. దహర మనగా రంధ్రము లేక లోపలి ప్రదేశము - ఆ యాలయమునకు ప్రక్కన విష్ణు దేవుని యాలయ ముండెను. ఆ దేవుడు పరశురాముడని నాయన గ్రహించెను. ఆ రెండు ఆలయముల మధ్య కూర్చుండి నాయన 20 దినములు 'అహం' మూలాన్వేషణ రూపమును తపస్సు చేసి తన యందు పరశురాముని తేజస్సు ప్రవేశించినట్లుగా అనుభూతిని పొందెను. + +వాసిష్ఠ వైభవము నందు దైవరాతుడు గురువును దర్శించుటకు వచ్చిన తరువాత పింగళ సంవత్సర జ్యేష్ఠ మాసారంభమున 1917 జూన్‌లో మందసా నుండి నాయన అరుణాచలమునకు పోవునప్పుడు నెల్లూరియందు సభలలో ఉపన్యసించుట జరిగెనని చెప్పబడియున్నది.* \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0071.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2eed4967a24a27604f69458f7dc0b2afcb01a556 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0071.txt @@ -0,0 +1 @@ +1917 జూన్‌లో నాయన మందసా నుండి తిరువణ్ణామలై చేరెను. అప్పటికి చూతగుహ వాసయోగ్యముగా లేదు. దానికి మరమ్మత్తు అవశ్యకమైయుండెను. నాయన ఎచ్చెమ్మాళ్ ఇంటియందు కాపురముండి "హృదయకుహర మధ్యే" అను శ్లోకమునకు వ్యాఖ్యానముగా ఉపనిషత్తువంటి గ్రంథమును 7-7-1917 తేది ఆరంభించెను. 23వ తేది విరూపాక్ష గుహయందు తాను సకుటుంబముగా నుండుటకు నాయన మహర్షి యనుమతిని కోరెను. గృహస్థులు ఆ గుహయందు ఉండరాదను నియమము ఉండెను. అయినను అమ్మనాయనలు బ్రహ్మచర్యముతో నున్నారని కాబోలు మహర్షి నాయనకు అనుమతి నొసంగి, పలనిని పిలిచి అ గుహను బాగుచేయుమని చెప్పెను. అతడు దానికి తాళమునుకూడ తీయలేదు. నాయన వచ్చి మహర్షికి ఆ విషయమును చెప్పెను. మహర్షి పలనిని పిలిపించి నాయనకు తాళపుచెవినైన ఇమ్మనెను. ఆ గుహలో నాయన సంసారము చేయుటకు వీలులేదని చెప్పుచు తాళపుచెవి నిచ్చుటకు కూడ అతడు నిరాకరించెను. భగవానుని యాజ్ఞను తిరస్కరించుటయేకాక తన బ్రహ్మచర్యమునుకూడ పలని శంకించి, తన్ను సంసారిగా తలంచుట నాయనకు అవమానకర మయ్యెను. అది ఆయనయందు క్రోధమును ప్రజ్వలింప జేసెను. దానివలన "ఖాండవవనమునందు అర్జునునివలె నేనిప్పుడు ఇచ్చట క్రోధాగ్నిని వదలుచున్నాను" అనునర్థముతో శ్లోకరూపమున నాయన నుండి శాపము వెలువడెను. అంతట ఆ తాళమును ఱాతితో పగులగొట్టి నాయన గుహయందు ప్రవేశించెను. వెంటనే ఆయన పశ్చాత్తాప \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0072.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70fddd730a4f217a4c005d41e4faa544b872e8ab --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0072.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మును పొంది ఆ ప్రాంతమునకు శాపాగ్ని వలన సంతాపము కలుగకుండ ఇంద్రుని స్తుతించెను. + +శాపము వెలువడినంతనే భగవానుడు మౌనముతో కనులు మూసికొనియుండెను. కొంతసేపటికి నాయన కావించిన స్తుతివలన పెద్ద వర్షము కురిసెను. భగవానుడు లేచి ఆకాశము వంక జూచుచు వానలో నిలుచుండెను. దేవాలయము వద్దనున్న రథముపై పిడుగు పడి దానిని దహించెను. భగవానుడు "అమ్మయ్య! బ్రతికితిమి" అని స్కందగుహ నుండి దిగి విరూపాక్ష గుహ యొద్దకు వచ్చి నాయనకు దగ్ధమగుచున్న రథమును చూపెను. నాయన ఖేధమును పొందెను. భగవానుడు నాయనను చూచి, "క్రోధము ఇట్లే విచక్షణతను కప్పివేయును. భూమికి ఆపదయైనచో మనకు కాదా! రథము కొఱకు విచారింపకుడు. ప్రాతది పోయినచో క్రొత్తది వచ్చును. ఏమైనను ఇకమీద క్రోధమునకు వశముగానని ప్రమాణము చేయుడు" అనెను. నాయన అట్లే ప్రమాణమొనర్చి గురువునకు వ్యధకలిగినందులకు దు:ఖించెను. భగవానుడు నాయనను ఓదార్చుచు గుహలోనికి తీసికొనిపోయి పెరుగు అన్నమును స్వయముగా తినిపించెను. కొలది దినములకే పలని మృత్యువు వాతబడెను. + +విరూపాక్షగుహ వసతిగా లేకపోవుటవలన నాయన స్కందాశ్రమమున రమణునితో ఉండజొచ్చెను. అక్కడ దశ మహావిద్యలసారమును సంగ్రహించుచు నాయన 475 సూత్రములను మూడు దినములలో రచించెను. తరువాత, అంతకుపూర్వ మారంభించిన "హృదయ కుహర" శ్లోక వ్యాఖ్యాన గ్రంథమును రమణోపదేశముల \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0073.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63c42a72477201f008b1b522f838750601676d1e --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0073.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వివరణముగా 300 శ్లోకములతో 18 అధ్యాయములలో నాయన పూర్తిచేసెను. అదియే "రమణగీత"గా ప్రసిద్దమయ్యెను. + +అమ్మ యభిలాషను అనుసరించి నాయన దైవరాతునితో 1917 అక్టోబరులో పడైవీడునకు చేరెను. ఆమె అక్కడ 40 దినములు తపోదీక్ష వహించెను. కుమారుడైన మహాదేవునకు వివాహము నిశ్చయమగుటచే 1917 పిబ్రవరిలో వారు దైవరాతుని ఇంటికి పంపి ఆశీస్సుల కొఱకు రమణునియొద్దకు వచ్చిరి. అప్పుడు నాయన మహర్షి సోదరునకు సన్న్యాసము నొసంగి నిరంజనానందుడు అను పేరు పెట్టి, ఆయన తల్లి అలఘమ్మకు కూడ సన్న్యాసము నొసంగెను. తరువాత ఆయన కలువఱాయికి చేరి 15-3-1918 తేది కుమారునకు వివాహమును జరిపించెను. అక్కడ 6 నెలలుండి అరసవల్లి క్షేత్రయాత్ర గావించెను. + +ఈ సందర్బమున వాసిష్ఠ వైభవమునందు శ్రీ కపాలశాస్త్రి "సంస్కృతభాషను అధ్యయన మొనరింపని మహర్షియొక్క హృదయమునుండి స్వయముగా పైకి వచ్చిన "హృదయ కుహర" అను శ్లోకము ద్వితీయ విషయముగా వివరింపబడినది" అని యుద్ఘాటించెను. "భగవతోఽ నధీత సంస్కృత గిరో మహర్షే:స్వతో హృదయాదుద్గతో "హృదయ కుహర" ఇతి శ్లోకో ద్వితీయాధ్యాయత యోపన్యస్త:" (205 ప్రకరణము-20) శ్రీ రమణమహర్షి సంస్కృతమును నేర్చుకొనలేదనుట అసంగతము. ఆయన సంస్కృతమున ఎన్నో శ్లోకములను రచించెను. మఱియును "హృదయ కుహర" \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0076.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f4e38132940bec6bb0672abd75eb1cee25b9cac --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0076.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +1922 ఏప్రిలులో నాయన అరుణాచలమునకు వచ్చెను. చూతగుహకు ముందు గది నిర్మాణము మరమ్మత్తులు జరుగుచుండగా నాయన ఉమా సహస్రమును సంస్కరింప మొదలిడెను. అది ఏడవ సంస్కరణము. పిదప ఆయన ఇరువది రోజులలో దీక్షగా ఇంద్రాణి సప్తశతిని రచింపవలెనని సంకల్పించెను. కాని రచనము ఆరంభము కాకముందే నాయనకు తీవ్రమైన శిరోబాధ కలిగెను. రెండుదినములు సుమారుగా నుండి మూడవదినము రాత్రికి గొడ్డలితో కొట్టుచున్నంతగా బాధ కలిగెను. దానితోపాటు వెన్నులోనుండి కంఠము పర్యంతము దుర్భరమైన తాపము బయలుదేరెను. నాయన మహర్షి యొద్దకు పోలేక చీటి పంపెను. మహర్షి మౌనము వహించెను. + +అర్ధరాత్రి యగునప్పటికి నాయన శిరస్సునుండి "టప్" అను శబ్దము గుహ వెలుపల కూర్చుండిన విశాలాక్షమ్మకు వజ్రమ్మకు వినబడెను. వారు మిగుల భయపడ జొచ్చిరి. వెంటనే చంద్రకాంతివంటి జ్యోతి ఆయన శిరస్సు నుండి వెడలి గుహయొక్క కప్పుపై బింబాకారముగా పడి గుహలోని చీకటిని తొలగించెను. దానితోపాటు ఆయన శిరస్సునుండి ఆవిరివంటి పొగ వెలువడ జొచ్చెను. అప్పుడు నాయన "అమ్మయ్య" అని నిట్టూర్చి, "శీర్షకపాలములు రెండును భిన్నమగుటకే ఇంత బాధ కలిగినది; అవి భిన్నమైనవి! బాధ పోయినది" అని చెంత నున్నవారితో చెప్పెను. తెల్లవారు నప్పటికి శిరస్సునుండి పైకి వచ్చుచున్న \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0077.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a76db2c8f23ba800f775e873e860049eb808196c --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0077.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యావిరి యొక్క వేగము తగ్గెను. ఆ రాత్రియంతయు నాయన ఆవిరివలన తాపము, లోపల చందన శీతలత్వమును అనుభవించు చుండెను. + +తెల్లవారిన తరువాత భగవానుడు చూతగుహకు వచ్చి జరిగిన దంతయు విని సంతసించి స్వయముగా నాయనను గుహలోనుండి గదిలోనికి తీసుకొనివచ్చి మంచముపై కూర్చుండబెట్టి ఆయనకు పాలను ఇప్పించెను. భగవానుడు నాయన తలను పరీక్షించెను. ఆశ్చర్యముగా అరచేయి మేర జుట్టు అంతయు ఒక్క రాత్రికే ఊడిపోయెను. మహర్షి అ శిరస్సును కొంతసేపు నిమిరి, ఆయనకు సేవ చేయుచున్న చిరుపాకం కొండయ్యను పంపి పాదుకల జత, బాదము తైలము, చిట్టాముదము తెప్పించుచు విశాలక్షమ్మతో ఇట్లనెను. "నాయనకు ఇంక భయము లేదు. కాని శరీరమంతయు విద్యుచ్ఛక్తితో కూడియున్నది. ఇంక వీరి శరీరము లోహముయొక్క స్పర్శనుగాని, ఆహారమున ఉప్పుకారములను గాని భరింపజాలదు. వీరు వట్టి నేలపై కూర్చుండరాదు; గదిలోనైన పాదరక్షలు లేకుండ తిరుగరాదు. స్నానమునకు ముందు తలకు బాదము తైలమును, తరువాత చిట్టాముదమును పట్టింపుడు". ఇట్లు చెప్పి మహర్షి తల్లిసేవ చేయుటకై వెడలిపోయెను. + +నాయన కపాల భేదనమున కలిగిన యనుభూతులను కొన్నింటిని ఉమా సహస్రమున చేర్చి ఎనిమిదవ పర్యాయము దానిని సంస్కరించి అపీతకుచాంబా సన్నిధియందు పఠించెను. తరువాత నాయన ఇంద్రాణి సప్తశతిని 20 దినములలో పూర్తి చేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0078.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..221be86a2b520ff3091cc36abcb9f3044aae6b85 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0078.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఈ రచనా కాలమున గ్రీష్మమునందు కూడ ప్రతి సాయంకాలము ఇంద్రాణి దేవత విద్యుత్ పరంపరలను చూపుచు తన యనుగ్రహమును ప్రకటించుచుండెను. నాయన పడైవీడునకు పోయి రేణుకా దేవి సన్నిధియందు ఆ గ్రంథమును పఠించెను. అప్పుడు ఆదేవి సాక్షాత్కరించి వినుచున్నట్లుగా కొందరకు గోచరించెను. + +ఆ గ్రంథమున నాయన యొకచోట తన లక్ష్యములను వివరించుచు ఇంద్రాణిని ఇట్లు ప్రార్థించెను. "స్త్రీల స్వాతంత్ర్యమును రక్షించుట కొఱకు, పంచముల యపారమైన దైన్యమును తొలగించుటకు, ధర్మము పేరుతో ప్రబలుచున్న యధర్మమును హరించుటకు, గంభీరమైన వేదార్థమున సందేహములను దీర్చుటకు, ఘోరమైన వర్ణభేదమును నాశ మొనరించుటకు, అమ్మా! నా బుద్ధికి శక్తికి మహోల్లాసమును ప్రసాదింపుము". \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0079.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41afe65ddcaff3523a81a635fbc5ac8a1ac2f245 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0079.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +భారత దేశ దుర్గతికి నాయన ఎంతగా పరితపించు చుండెనో ఈ గ్రంథమున అక్కడక్కడ వ్యక్తమగు చున్నది. "శత్రు భారముచే భిన్నమైయున్న భారత దేశమును రక్షించుటకు, ఓ తల్లీ! నాకు బలము ఇమ్ము, దుర్మార్గుల వినాశము కొఱకు నాకు నీవు అస్త్రముగా నుండుము; నా బుద్దిని శక్తివంత మగునట్లు చేయుము. భారత దేశ దుర్గతిని చూచుచు దు:ఖమును పొందుచున్న నాకు యోగ మదము (సిద్ధి) వలన తృప్తి కలుగుట లేదు." + +19-5-1922 న భగవానుని తల్లి అలఘమ్మ నిర్యాణము నొందెను. ఆమె సమాధిపై మహర్షి లింగాకారముతో వున్న యొక శిలను ప్రతిష్ఠించెను. దానికి "మాతృ భూతేశ్వర లింగము" అని నాయన నామకరణము మొనరించెను. పిదప నాయన చూత గుహలో నాలుగు నెలలు తపస్సు చేసెను. 1923 ఫిబ్రవరి ముగియు నప్పటికి ఇంద్రాణి సప్తశతిలోని శ్లోకములను సుమారుగా నాలుగు వందలు ఉమాస్తుతిలో చేర్చి సహస్రముగా శుద్దప్రతి వ్రాసి రమణునకు సమర్పించెను.1942 లో ముద్రింపబడిన యా గ్రంథమునకు ఈ ప్రతియే ఆధార మయ్యెను. ఆయన ఉమాస్తుతి నుండి కొన్ని శ్లోకములను ఇంద్రాణి సప్తశతి యందు చేర్చి కొన్ని క్రొత్త శ్లోకములను కూడ కూర్చి దానిని గూడ తీర్చి దిద్దెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0080.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3efca013227b9edc7d3b132cbf095cad0ad74d1f --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0080.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +1923 డిశంబరులో కాకినాడ యందు జరిగిన అఖిల భారత కాంగ్రెసు మహాసభలకు శ్రీ బులుసు సాంబమూర్తి నాయనను ఆహ్వానించెను. అక్కడ స్త్రీల హక్కులను గూర్చి యొక సభ ఏర్పాటయ్యెను. అందులో ఉపనయనము, హోమము, శ్రాద్దము మొదలగు వానిలో పురుషులతోపాటు స్త్రీలకు సమాన హక్కు కలదని, నాయన వేదశాస్త్ర ప్రమాణములతో నిరూపించెను. తరువాత ఆలమూరులో అస్పృశ్యతా నివారణమును గూర్చి జరిగిన సభకు నాయనను అధ్యక్షునిగా వరించిరి. క్రైస్తవులు మొదలుగా ఇతర మతములవారి విషయమున స్పర్శదోషము సడలింపబడు చున్నప్పుడు మన మతమునకు చెందిన పంచములయెడ సడలించు కొనక ఆర్భాటములు సలుపుట హాస్యాస్పదమని నాయన ఉద్ఘాటించెను. ఆచారవంతులు తమ యాచారమును తమ యింటి వెలుపల నున్నవారు మన్నించ వలెనని నిరంకుశులై ప్రవర్తించుట తగదనియు ఆయన అధ్యక్షుడుగా ఉద్బోదించెను. అక్కడ నుండి తిరువణ్ణామలైకి పోవుచు ఆయన కొన్ని గ్రామములలో ఈ భావములను బోధించెను. మల్లాది శ్రీకృష్ణచయనులు అను పండితుడు నాయన వాదమును ఖండించుచు వ్యాసములు వ్రాయగా, నాయన వానికి అన్నింటికి సమాధానములు వ్రాసి ఆయనను నిరుత్తరుని గావించెను. + +రాజకీయములలో చేరుటకు ఇష్టము లేకున్నను కార్యకర్తల యొత్తిడి వలన వాసిష్ఠుడు ద్రవిడ రాష్ట్రీయ కాంగ్రెసునకు 1914 లో అధ్యక్షు డయ్యెను. ఆ సంవత్సరము డిసెంబరులో బెల్గామునందు కాంగ్రెసు మహాసభలో పాల్గొని ఆయన అస్పృశ్యతా నివారణము \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0081.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93e074f1e540f0e46c005c768c687dd1f34156e9 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0081.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +శాస్త్ర సమ్మతమని సంస్కృతమున ఉపన్యసించెను. మఱునాడు హిందీ జాతీయ బాష కావలెనని గాంధిచే ప్రతిపాదింపబడిన తీర్మానమును ఖండించుటకు నాయన పూనుకొనెను. క్రిందటి దినము తమకు అనుకూలముగానున్న ప్రసంగమునకు ఆనందించిన గాంధి తన ప్రతిపాదనమును కాదన్న వాసిష్ఠుని ప్రసంగింపకుండ నివారించెను. అనుమతి లభించియున్నచో ఆ సభలో వాసిష్ఠుడు మనకు సంస్కృతమే జాతీయ భాషయని ఉద్ఘాటించి యుండెడి వాడు. నాయకులు అభిప్రాయ భేదమునుకూడ సహింప లేకున్నారని గ్రహించి వాసిష్ఠుడు వెంటనే సభ్యత్వమునకు రాజీనామాను ఇచ్చి రాజకీయముల నుండి బయల్పడెను. అయినను ఆయన దేశభక్తిని వీడక రాష్ట్ర విభాగములను గూర్చి "రాష్ట్ర నిబంధనము" అను గ్రంథమును రచించెను. + +సంస్కృతము ప్రపంచ భాష కావలెనని నాయన "లాలి భాషోపదేశ:" అను గ్రంథమును కూడ రచించినాడు. దాని ప్రాశస్త్యమును శ్రీ అప్పల సోమేశ్వర శర్మ ఇట్లు ఉద్ఘాటించినాడు. "అటువంటి మహానుభావుని బహుసంఖ్యాక రచనలలో 'లాలి భాషోపదేశం' ఒకటి,. సంస్కృత భాషను దేశ కాలానుగుణంగా సంస్కరించి, పునరుజ్జీవనాన్ని సౌలభ్యాన్ని ప్రచారాన్ని సంపాదించి దానికి ప్రపంచ భాషా సామ్రాజ్య పట్టాభిషేకాన్ని చేయాలని ఈ రచన తహ తహలాడుతుంది. 'లాలి భాష' అన్న పేరే బహు చిత్రంగాను, మధురంగాను వుంది...... 'లాలి పాట' లాగా 'లాలి భాష' సర్వజనావర్జకం అవుతుందని, కావాలని గ్రంథకర్త అభిసంధి అయి వుండవచ్చు... \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0082.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..19de2ec145faaa27a9dc8ea80659f6ce4a5aca57 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0082.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రపంచములో ఈనాటికి ఏ కొంచమైనను మనకు గౌరవము వున్నదన్నచో, అది అనాదియైన వేదశాస్త్ర విజ్ఞానము వల్లనేకాని మన యార్థిక సంపదవలన కాదు. రాజకీయ సామర్థ్యమువలన కాదు. ఆ వేదశాస్త్ర విజ్ఞాన భాండాగారమునకు సంస్కృత భాషయే తాళపు చెవి. దానివలన తప్ప మఱియే సాధనమువలన మనకు ఆ విజ్ఞానము నందు ప్రవేశము కాని, దేశ సమైక్యముకాని, అభ్యుదయము కాని, ప్రపంచమున గౌరవ ప్రపత్తులుకాని ఏర్పడవు. + +బెల్గాము నుండి నాయన గోకర్ణమునకు వచ్చి దైవరాతుని యింట రెండు నెలలు, బొంబాయిలో ఒక నెల శిష్యులయొద్ద నుండి తిరువణ్ణామలై చేరెను. 1925 జూలై నుండి మూడు నెలలు నాయన అతిమూత్ర వ్యాధితో బాధపడెను. ఆయన చూత గుహలో వుండి పెక్కు సూత్ర గ్రంథములను, విశ్వ మీమాంస అను 393 శ్లోకముల గ్రంథమును రచించెను. ఆ సమయమున సుబ్రమణ్య అయ్యరు అనునొక కాంగ్రెసు సభ్యుడు అన్ని జాతుల విద్యార్థులకు ఏక పంక్తి భోజనములను ఏర్పఱచుచు ద్రవిడ దేశమున శర్మ దేవీ క్షేత్రము నందు ఒక గురుకులమును నెలకొల్పెను. అందు ఆయన బ్రాహ్మణుని వంట వానినిగా నియమించెను. ఆ విషయమును బ్రాహ్మణేతరులు ఆక్షేపించిరి. ఆ వివాదము పరిష్కారము కొఱకు నాయన యొద్దకు వచ్చెను. "పంచముని వంట వానినిగా వుంచుట పరిష్కారము" అని నాయన తీర్పు చెప్పెను. అది బ్రాహ్మణేతరులకు కూడ నచ్చలేదు. ఇంతలో హఠాత్తుగా సుబ్రమణ్య అయ్యరు మరణించి ఆ గురుకులము మూల బడెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0083.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..771c7c4ce141f6813dc9ef96a6dd66225446017c --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0083.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +1925 నవంబరులో నాయన బందరులో సనాతన ధర్మ సభయందు సంస్కరణముల యావశ్యకతను గూర్చి ప్రబోధించి అటనుండి మంగళగిరికి పోయి ఆ నృసింహక్షేత్రమును ఇంద్ర క్షేత్రముగా గుర్తించెను. + +1926లో వాసిష్ఠుడు తిరువణ్ణామలైకి వచ్చి "పూర్ణ" అను కల్పిత కథను నవలగా సంస్కృతమున ఆరంభించెను. ప్రతి సాయంకాలము రచించినంతవఱకు ఆ కథను నాయనకోవెల యందు వినిపించుచుండెను. 1926 ఏప్రిలులో దైవరాతుడు, వాసిష్ఠుని గ్రంథముల ప్రకాశనము కొఱకు శిరసి అను గ్రామమున ఒక ముద్రణాలయమును కొని "నందినీ" ముద్రణాలయ మను పేరుతో నాయనకు అర్పించెను. అంతకుముందే అతడు 1925లో గోకర్ణములో ఆశ్రమమును స్థాపించి దానియందు గురుస్థానమును స్వీకరింపవలసినదని నాయనను ఆహ్వానించి యుండెను. ఆ సమయమునకు అమ్మకు పాండురోగము వలన ఆరోగ్యము క్షీణించుచుండుటచే నాయన అచ్చటికి పోలేకపోయెను. 18-7-1926 నుండి విశాలాక్షమ్మ మంచము పట్టి 26 వ తేది పరమపదించెను. అప్పుడు నాయన సన్న్యసించునని అనేకులు తలంచిరి. కాని ఆయన తుది వఱకు యజ్ఞోపవీతమును వీడలేదు. + +గణపతిమునియొక్క సంస్కారభావములు రమణాశ్రమ లక్ష్యమునకు విరుద్దములని, ఆయన శిష్యులకు శక్తి సంపాదనమే ధ్యేయమని, మహర్షికి నాయనకు లక్ష్యములలో భేదమున్నదని కొందఱు ప్రచారము చేయ జొచ్చిరి. అందులకు గణపతి \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0084.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b923d4c952d073fa53d4ac192a7a1e07a786c29e --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0084.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +చలింపలేదు; రమణుడు తాటస్థ్యమును వీడలేదు. అందువలన గణపతిముని శిష్యులు కొందఱు శ్రీఅరవిందాశ్రమమునకు చేరిరి. + +1927 ఫిబ్రవరిలో సికిందరాబాదులో జరుగబోవుచున్న శ్రీకృష్ణదేవరాయాంధ్రభాషా నిలయముయొక్క రజతోత్సవములకు కార్యకర్తలు వాసిష్ఠుని అధ్యక్షునిగా వరించి ముందుగానే రమ్మని ఆహ్వానించిరి. అందువలన నాయన జనవరిలోనే అక్కడికి చేరెను. సికిందరాబాదులో నాయన పెక్కుచోట్ల ఉపన్యసించి మహర్షి సందేశమును ప్రసరింపజేసెను. వేలకొలది జనులకు ఆయన మంత్రదీక్షల నొసంగెను. రజతోత్సవములకు అధ్యక్షత వహించుచు వాసిష్ఠుడు, మన నాగరికత యంతయు వేదవాజ్మయముపై ఆధారపడియున్నదని, దానిని స్వాధీన మొనర్చుకొనుటకు ఆంధ్రులు సంస్కృతమును మొదట అభ్యసింపవలయునని, పెక్కు సంవత్సరములు గ్రంథములను పఠించినవానికంటె, కొన్ని మాసములు తపస్సు చేసినవాడు అధికముగా వాక్కుయొక్క శక్తిసంపదను పొందునని, మహాకవులందఱు తపస్సుచేతనే మహా గ్రంథములను రచించిరని, వివిధ ప్రాంతములలో భావికాలమున మన భావములు ప్రజలకు చక్కగా బోధపడవలయు నన్నచో గ్రంథములను గ్రాంథికభాషలోనే రచించుట అవశ్యకమని ప్రబోధించెను. + +నాయన ప్రబోధించిన గ్రాంథికభాషయొక్క ఆవశ్యకతను వ్యావహారికభాష వలన కలుగుచున్న యనర్థమును ఆంధ్రులు గుర్తింప కుండుట అత్యంతము శోచనీయము. గ్రాంథికశైలివల్లనే నన్నయభట్టునుండి చిన్నయసూరి వఱకు రచింపబడు చుండిన \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0086.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4059645957bd3ee5f4cbd87b87118aac5a786735 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0086.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పత్రికలవారు కొంత భాగమైనను సరళ గ్రాంథిక రచనలకు కేటాయించి, ప్రజలకు పూర్వవాజ్మయముతో సంబంధము తెగకుండునట్లు చేయుట ఆవశ్యకము. + +25-2-1927 తేది హైదరాబాదులో ఆదిహిందూసంఘము వారు (హరిజనులు) శ్రీ మాడపాటి హనుమంతరావు గారి గృహము నుండి నాయనను పల్లకిలో ఊరేగించుచు వారి హాస్టలునకు తీసికొనిపోయి "ముని" బిరుదము నిచ్చి సత్కరించిరి. సమ్మాన పత్రమును భాగ్యరెడ్డి గారు చదువగా వామన నాయక్ గారు శాస్త్రిగారికి సమర్పించిరి. + +1927 జూలైలో నాయన మరల అరుణాచలమున చూత గుహకు చేరెను. శ్రీఅరవిందుడు శ్రీమాతయందు "కాళి" యొక్క అవతరణమును సాధించెనని ఆమె దివ్యశక్తులను కపాలి నాయనకు వర్ణించి చెప్పి తన చర్యను సమర్థించుకొనెను. కాని నాయన కపాలి అభిప్రాయములను అంగీకరింపలేదు. + +1927 డిసెంబరులో చెన్నపురములో జరుగుచున్న పండిత సభకు నాయనకు ఆహ్వానము వచ్చెను. అది నిమిత్తముగా నాయన చెన్నపురమునకేగెను. ఆ పండితసభవారు వాసిష్ఠుని ఆదరింపలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0087.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..414b01c4d33f9f5fecfb6bfd45223b0d3ca38fdc --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0087.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +అప్పుడక్కడికి పండిత మదనమోహన మాళవీయుడు కూడ వచ్చి యుండెను. ఆయన అధ్యక్షుడుగా హిందూ హైస్కూలులో ఒక మహాసభ ఏర్పాటు కావింపబడెను. ఆ మహాసభలో నాయన వర్ణాశ్రమ సంఘముయొక్క పండితవర్గమువారి వాదములను ఖండించి అస్పృశ్యతా నివారణము యొక్క అవశ్యకతను నిరూపించుచు సంస్కృతమున మహూపన్యాసమును కావించెను. మాలవీయ పండితుడు నాయనను ఎంతగా అభినందించినను ఆ పండితులు ఔదాసీన్యమునే వహించిరి. వారు తొలుత తనకు గావించిన యనాదరమును తలంచుకొనుచు అప్పటినుండి "పండితసభకింక వెళ్ళరాదనియు, వారిని సంస్కరించుటకు యత్నించి, పరాభవింప బడుటకంటె వారు కాలగతిచే పరాభవింపబడు వఱకు వారిని విడిచినచో వారే సంస్కారమును పొందుదురనియు నాయన నిశ్చయించుకొని తన తపస్థ్సలమునకు మఱలెను." + +ఈ సమయముననే ఓరుగంటి వేంకట కృష్ణయ్య నాయనకు శిష్యుడయ్యెను. మద్రాసులో పరశువాకములో యన్. దొరస్వామయ్యరు గారి యింట నాయన అతిథిగా నుండగా కొందఱు ఆయనను దర్శించుటకు వచ్చిరి. అప్పుడు చతుర్వేదుల వేంకటకృష్ణయ్య నాయనకు పాదము లొత్తుచుండెను. అప్పుడు నాయన పితృకర్మల యావశ్యకతనుగూర్చి చెప్పుచు కనీసము తద్దినమునైన తప్పక పెట్టవలయునని యుద్ఘాటించుచుండెను. చతుర్వేదుల వేంకట కృష్ణయ్య \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0089.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49e038b5d3d9f7f6e34a149377243478756a91b3 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0089.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఈ యుదంతమున నిర్ణీతాంశము లేమి? + +1) లోకములు, మరణానంతరానుభావ్యము (మరణమునకు పిమ్మట అనుభవింపదగినవి) లున్నవి. పితృలోకములు కలవని వేఱుగా చెప్ప నక్కరలేదు కదా. + +2) దేహ నాశనముతో వ్యక్తి నశింపడు. సూక్ష్మోపాధులతో (ఉపాధులు - శరీరములు) ఆయా లోకముల చరించుచుండును. + +3) ఆ జీవికి ప్రేతత్వదశ యందేమి పితృస్వరూప దశయందేమి తృష్ణ లుండును. + +4) సంతతివారు శాస్త్రోక్తములైన కర్మల నొనరించి ఆ జీవి కుద్గతి (ఉద్గతి - పైకి పోవుట) నీయగలరు. + +5) శాస్త్రోక్తముగా నాయా కార్యములను మంత్రయుక్తముగా ఒనరింపవలయును; మంత్రరహితముగా గాదు. అనగా స్వరయుక్తమంత్ర సహితముగా" + +పై యుద్దరణములో (Quotation) కుండలీకరణములలో నున్న యర్థములు నే నొసంగినవి. + +ఓరుగంటి వేంకట కృష్ణయ్య నాయన గారి శిష్యులలో వలె శ్రీ రమణమహర్షి శిష్యులలోకూడ ప్రముఖుడే. ఈ యనుబంధమును ఆయన ఇట్లు వివరించెను. + +"భగవాను నొకసారి నే నడిగితిని. వేదమంత్రములకు భావన ప్రధాన మందురు. గాయత్రీ మంత్రమును జపించు మంటిరి. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0090.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6faed2e825b8134afea931d675e1dd0d7170e4d7 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0090.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +దాని యర్థముగా ఎన్నో భావములు రావచ్చును గదా. యెట్లు వచ్చును. ఐకాగ్ర్యం హి తప: అన్నారు గదా. అతి తీక్ష్ణము నైన స్వరముతో భగవాను చీవాట్లు పెట్టిరి. భా: భావన! అర్థభావన నేను చేయమన్నానా? ఎవడు జపము చున్నాడో ఆ వానిని జూడుమన్నానా? సాక్షాత్తుగా నీ ఉపదేశము నాకెన్నడును మహర్షి చేయలేదు. వారు చేసినది, మ పాదులు నాయనకు. మీ గురువునకు చెప్పినచో నీకు చెప్పుట కాదా అని వారి చీవాట్లు." జయంతి సంచిక-పుటలు + +1927 ఫిబ్రవరిలో హైదరాబాదులో నాయనకు బిరుదముతో సత్కారము జరిగిన తరువాత జూలైలోగాని రమణాశ్రమమునకు తిరిగి రాలేదు. ఈ లోపల అ సవ వలన కలిగిన ప్రతిస్పందనములను గూర్చి గుంటూరు కాంతము ఇట్లు వ్రాసెను. "ఇంతగా కొనియాడబడిన యొక్క మహోన్నతిని గుఱించి వినినప్పు డసూయాపరులై భావోద్రేకములను తిరువణ్ణామలలో బొందిరో తెలియదు. ఈ వార్తలు అప్రాంతము చేరులోపున సుధన్వ కపాలులు శ్రీ అరవిందాశ్రమమున చేరి నాయనను నిరసించిన వారికి బలము, నా సంతోషాతిశయభంగము చేకూర్చిరని మాత్రము సికింద్రాబాదు హైదరాబాదు శిష్యులకు తెలిసెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0092.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be0095248b9be1f611c49bdd8f37319474b666e1 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0092.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +9-3-1927 తేది సంచికయందు గోల్కొండ పత్రికలో ప్రకటింపబడిన ప్రశ్నోత్తరములలో నాయన యభిప్రాయములు కొన్ని యిట్లున్నవి. + +ప్రశ్న: హిందువులకు సామాన్యధర్మములెవ్వి? + +ఉత్త: వేదముల నమ్ముట, వానిలో నందరికిని సమానాధికార మిచ్చుట. ఈ రెండు సమకూడిననే కాని అందరికి విశ్వాసము కలుగదు. క్రైస్తవుడు బైబిలు నెట్లో హిందువు సంహితము (సహితము) వేదము నట్లు భావించవలయును. + +ప్రశ్న: కులభేదము లుండవలయునా? + +ఉత్త: అందరు బ్రాహ్మణులే కావలయును. అట్లగువరకు చాతుర్వర్ణములలో అంతశ్శాఖాభేదములు పూర్తిగా పోవలయును. ఇందు హెచ్చుతగ్గులు పాటింపకూడదు. ఆచారముల యొక్క సామ్యత యుండిననే బ్రాహ్మణత్వము కలుగును. + +ప్రశ్న: స్మృతులిప్పుడు వ్రాయవచ్చునా? + +ఉత్త: వ్రాయవచ్చును. + +ప్రశ్న: వాని నాచరణములో నుంచు టెట్లు? + +ఉత్త: ఒక పరిషత్తు ఏర్పడవలయును. అదియే శాసింపవలయును. + +ప్రశ్న: బ్రాహ్మణ బ్రాహ్మణేతర సమస్యను పరిష్కరించుటెట్లు? + +ఉత్త: అందరికిని వేదాధికార మిచ్చుటచేతనే. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0094.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1e0418d8e9da5238bd8ae742271e0f230f81554 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0094.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఆ రోజుల్లో కుంజుస్వామీ రామనాథయ్యరూ పలాకొత్తుకు పోయే దారికి ప్రక్కగానున్నరూములో వుండేవారట. ఉభయులూ భోజనంచేసి వసారా తిన్నెమీద కూర్చుని ఇష్టాగోష్ఠిగా మాట్లాడుకుంటూ ప్రసంగ వశంగా 'ఇదిగో కుంజుస్వామీ! రేపటి నుండి మీరున్నూ వేదాధ్యయనం చేయవచ్చును. భగవాన్ తీర్మానం చేశారీవాళ' అన్నారట రామనాథయ్యర్. వారు ఆమాట అంటూ వుండగానే భోజనానంతరం పలాకొత్తుకు వెళ్ళి తిరిగివచ్చే భగవాన్ వారిని సమీపిస్తూ 'ఆ - నేనా తీర్మానం చేసింది! అధ్యయనం చేయవచ్చును అని నే ననలేదే?' అన్నారట భగవాన్. + +వాళ్ళిద్దరు ఉలిక్కిపడి లేచారట. రామనాథయ్యర్ చేతులు జోడిస్తూ 'భగవాన్! ఇంతకు ముందే హాల్లో శంకరం వ్రాసిన చరిత్రలో అన్ని జాతుల వారున్నా వేదాధ్యయనం చేయవచ్చు నన్నది సరిచూచారు గదా?' అన్నారట. 'అవును చూచాను. అభ్యాసమని దిద్దాను గదా' అన్నారట భగవాన్. 'అధ్యయనానికి అభ్యాసానికి భేదం వున్నదా?' అన్నారట అయ్యర్. 'లేకేమి వేద మంటే జ్ఞానమని యర్థం. అందువల్ల వేదాభ్యాసం చేయవచ్చు నన్నమాట. అంతేగాని వేదాధ్యయనం చేయవచ్చునని నే ననలేదే' అన్నారట భగవాన్.* \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0095.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7347869e3feced538e303b8ef880df6dec0cace3 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0095.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +"కొంత కాలం క్రిందట సుందరమయ్యరుకు (భగవాన్ తండ్రి) బంధుకోటిలో చేరిన యువకు డొకడు వివాహం వద్దని తల్లిదండ్రులతో వాదించి తాత్కాలిక వైరాగ్యంతో ఇక్కడికి వచ్చాడట. వస్తే వచ్చాడు ఉన్నన్నాళ్లు వుంటాడు పోనీలే అని చూస్తే మొదట్లోనే ఒక దినం బ్రాహ్మణేతరుల పంక్తిన భోజనానికి కూర్చున్నాడట. సర్వాధికారి కది సరిపడక బ్రాహ్మణ పంక్తికి రమ్మంటే వినక 'భగవాన్ సన్నిధిలో జాతి భేదం ఎందుకు?' అన్నాడట. 'భగవాన్ అంటే అన్నీ వదలుకొన్నారు గనుక సరిపోయింది. నీ కెందుకది. మీ తల్లిదండ్రులు వింటే ఏమంటారు అని సర్వాధికారి హితంగా బోధిస్తే అతడు వినక వాదింప సాగాడట. వాదన ముదిరింది. భగవాన్ సాక్షి మాత్రంగా ఊరుకుంటే ఆ యువకుడు ఆగలేక శ్రీవారిని సమీపించి 'భగవాన్ సన్నిధికి వచ్చిన వెనుక జాతి భేదం పోవద్దా?' అన్నాడట. + +"ఓహో! నీకు ఇదొక్కటేనా మిగిలింది. అన్నీపోయినవన్న మాటేనా? అన్నీ పోతే ఇదీ పోవచ్చునోయ్, పోవచ్చు నేమిటి? దానంతట అదే పోతుంది. ఏం? అన్ని భేదాలు పోయినవా నీకు' అని ప్రశ్నించారట భగవాన్. ఆ యువకు డంతటితో కుక్కిన పేనల్లే పలక్కుండా బ్రాహ్మణ పంక్తికి వచ్చి కూర్చున్నాడట. + +"మహర్షితో సంభాషణములు" (Talks With Maharshi) అను గ్రంథములో మరికొన్ని విశేషము లున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0096.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f73daf4178c5f1b930adcd94a47d4b4ea1ab7179 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0096.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +13-2-1936 తేది వేదపఠనము ముగిసిన తరువాత అనంతపురము నుండి వచ్చిన యొక పెద్దాయన లేచి మహర్షి నిట్లు అడిగినాడు. 'బ్రాహ్మణేతరులు వేదమును వినరాదని చెప్పబడి యున్నది.' + +మహర్షి:- నీ సంగతి నీవు చూచుకొనుము. నీ వెందులకు ఇక్కడికి వచ్చితివో ఆ విషయమున శ్రద్ద వహింపుము. ఈ విషయములతో ఏల కాలమును వ్యర్థము చేయుదువు? 'నేను వేద పఠనమును విన్నాను' అని నీవు అనుచున్నావు. అ నేను ఎవరు?... ముందు ఆ 'నేను' ను కనుగొనుము. తరువాత తక్కిన విషయములు మాటాడ వచ్చును. + +కొంత సేపైన తరువాత మహర్షి మరల ఇట్లనెను. ' అనాది కాలము నుండి ప్రపంచములో అనేకులు, 'స్మృతులు ఏవో విషయములను చెప్పుచున్నవి. అవి ఈ కాలమునకు తగవు. నేను ప్రపంచమును సంస్కరించెదను. స్మృతులను తిరుగ వ్రాయుదును' అని గంతులు వేయుచునే యున్నారు. అట్టి సంస్కర్తలు వచ్చినారు పోయినారు. కాని ప్రాచీనములైన స్మృతులు నిలిచియే యున్నవి. అట్టి విషయములపై కాలమును వ్యర్థ మొనర్చుట యెందులకు? ప్రతి వ్యక్తి తన పనిని తాను చూచుకొను చున్నచో అంతయు చక్కగానే యుండును. + +13 th February 1936 + +161. An elderly man from Anantapur, after hearing veda recital in the hall, stood up and asked: "it is \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0098.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ec021949d325902ddef554103fb49c428cafa8d --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0098.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఆ.సా.:- ఉపదేశములను పాటించుటకు ప్రయత్నించు చున్నాను. కాని వర్ణ భేదము బాధకరముగా నున్నది. అది పోవలసినదే. + +మహర్షి:- అది ఎవరికి బాధను కలిగించు చున్నది? + +ఆర్యసామాజికుడు:- సమాజములోని సభ్యులకు...... + +మహర్షి:- చెప్పుచున్నది నీవు. వర్ణభేదములులేని దేశములున్నవి. వానియందు కష్టములు లేవా? అక్కడ యుద్ధములు పరస్పర హత్యలతో సంఘర్షణములు మొదలగునవి వున్నవి. నీవు ఆ ఘోర పరిస్థితుల నేల చక్కబెట్టుట లేదు? + +ఆర్యసామాజికుడు:- కష్టములు ఇక్కడకూడ వున్నవి. + +మహర్షి:- భేదములు ఎల్లప్పుడు వుండును. ఇక్కడ మనుష్యులు మాత్రమే కాదు. జంతువులు, చెట్లు కూడ వున్నవి. ఈ పరిస్థితిని మనము ఏమియు చేయలేము. + +ఆర్యసామాజికుడు:- జంతువులు మొదలగువాని సంగతి ప్రస్తుతము మనకు అక్కర లేదు. + +మహర్షి:- ఎందుకు అక్కరలేదు? అవి మాటాడ గలిగినచో నీతో సమానత్వమును తమకు హక్కుగా ప్రకటించుచు మానవుల కంటే తీవ్రముగా నీ హక్కును ప్రతిఘటించ గలవు. + +ఆర్యసామాజికుడు:- దానికి మనము ఏమియు చేయలేము. అది ఈశ్వరుని పని. + +మహర్షి:- అది ఈశ్వరుని పనియైనచో తక్కినది నీ పనియా? అంతేనా? + +ఆర్యసామాజికుడు:- నేను భేదములను కాదనుట లేదు. ఆధిక్యమును గూర్చి హక్కులు మాత్రము తప్పు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0099.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..469454656fc75793aba2b9d0c1ce497976340a0f --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0099.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +మహర్షి:- శరీరమునందలి యవయవములలోనే భేదములున్నవి. పాదమును తాకినచో చేయి మలినమగును. ఒక్కొక్క యవయవము తన కార్యమును నిర్వర్తించుచున్నది; నీవు భేదముల నేల కాదందువు? + +ఆ.సా.:- వర్ణభేదము అక్రమమని ప్రజలు చింతించుచున్నారు. + +మహర్షి:- అట్టి భేదములు తోచని దశకు నీవు వ్యక్తిగతముగా చేరుకొని సుఖముగా నుండవచ్చును. ప్రపంచమును మార్చుటకు నీ వెట్లు ఆశింపగలవు. నీవు ప్రయత్నించినను నెగ్గలేవు. కావ్యకంఠ గణపతిశాస్త్రి మంత్రములను ఉపదేశించి బ్రాహ్మణులుగా చేయుటకై హరిజనులకు అవకాశ మొసంగెను. కాని హరిజనులు దాని నందు కొనుటకు ముందునకు రాలేదు. + +22 nd August 1938 + +507 An Arya Samajist from Bangalore with a companion visited Sri Maharshi. He asked: + +D: I do not approve of the caste system. Mahathma's opinion is valuable as guidance. I want your blessings in my attempts. + +M: Mahathma has told you to seek and find yourself. you will not do it but require his blessings. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0100.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c57baa3e72bbb1451e8b7557781c18684358ab76 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0100.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +D: I am trying to follow the instructions. But caste distinction is painful. It must go. + +M: To whom it is painful? + +D: The members of the society......... + +M: It is you who say it. There are countries where there are no such distinctions of caste. Are they free from trouble? There are wars, internecine struggles etc. Why do you not remedy the evils there? + +D: There are troubles here also. + +M: Differences are always there. There are not only human beings, but also animals, plants etc. The state of affairs cannot be helped. + +D: We do not mind the animals etc, at present. + +M: Why not? If they could speak they would claim equality with you and dispute your claims no less vigorously than human beings. + +D: But we cannot help it. It is Gods work. + +M: If that is God's work then the other part is your work, is that so? \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0101.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fc6b14e60bd12a269608bb6797163fb7a01910e --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0101.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +D: I do not object to differences. But the claims of superiority are wrong. + +M: There are differences in the limbs of one's body. When the hand touches the foot the hand is defiled. Each limb performs it's function. Why do you object to differences? + +D: The people feel the injustice of caste distinction, it must be rooted out. + +M: You can individually arrive at the state where such distinctions are not perceived and be happy. How can you hope to reform the world? Even if you try you cannot succeed. Kavyakantha Ganapathi Sastri offered to initiate Harijans with Mantras and make Brahmins of them. But the Harijans did not come forward to accept the offer......* + +ఈ భేదముల సంగతి ఎట్లున్నను ఒక విషయము మాత్రము నిశ్చితము. ఈ అభిప్రాయ భేదములవలన నాయనకు గురువునందు భక్తి, మహర్షికి శిష్యునందు అనురాగము ఏ మాత్రము తగ్గ లేదు. అభిప్రాయ భేదముల వలన మహితాత్ములయందు పరస్పరాను రాగము భంగపడదు. నాయన నిర్యాణవార్త భగవానుని ఎంతగా కదిలించెనో చూడుడు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0103.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd1c4851c37881c25dc060d9f9711dfe2c2eee2d --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0103.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గాని వెనుకటవలె పాల్గొనక త్వరగా మరలి వచ్చి, చూతగుహ యందే కాలక్షేపము చేయజొచ్చెను. కొందఱి వలన రమణాశ్రమము వ్యాజ్యములపాలై అక్కడి వాతావరణము కలుషితమై యుండుటచే వాసిష్ఠుడు అక్కడి వారితో మాటాడుటకూడ మానుకొనెను. ఆయనకు ఆ యూరు విడిచి కొంతకాలము ఎక్కడికైనను పోవలయునను తలంపు గాడమగు చుండెను. ఆ సమయమున నాయనను శ్రీఅరవిందుడు చూడగోరుచున్నాడని సుధన్వుడు లేఖ వ్రాసెను. దానిని నాయన రమణునకు రహస్యముగా చూపెను. "సరే వెళ్లి రండి" అని రమణుడు అనుజ్ఞ నిచ్చెను. అది నెపముగా నాయన 1928 ఆగష్టు రెండవ వారములో తిరువణ్ణామలై వీడుటకు సిద్ధపడు చుండగా సుధన్వుడు వచ్చి ఆయనను పుదుచ్చేరికి తీసికొని పోయెను. + +1928 లో ఆగష్టునకు ముందు సుధన్వుడు ఉమా సహస్రమును శ్రీఅరవిందునకు పంపెను. దానిని సాంతముగా చదివి అతడు కావ్యకంఠుని చూడవలయునని శ్రీమాత వలన సుధన్వునకు తెలియజేసెను. అందువలన సుధన్వుడు అంత శ్రద్ద వహించెను. శ్రీఅరవిందుడు ప్రకటించుచున్న "ఆర్య" పత్రికను చదివినప్పటి నుండియు వాసిష్ఠుడు చాల యేండ్ల క్రిందటనే శ్రీఅరవిందుని తన పూర్వజన్మ తపస్సఖులలో నొకనినిగా గుర్తించి శిష్యులతో చెప్పు చుండెను. ఆతనిని దర్శింపవలయును అను కుతూహలము కూడా నాయనకు ఉండెను. ఈ సందర్భమున గుంటూరు లక్ష్మీకాంతము వ్రాసిన విషయము గమనింపదగియున్నది. "తనకంటె వయస్సున పెద్దవాడు, తపశ్శాలి, పూర్వజన్మ తపస్సఖుడైన శ్రీఅరవిందుని \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0105.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e2254df9836e98949e1bbc0cf3fa1068d7d75bc4 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0105.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సూక్ష్మశక్తి యొక్క కాంతి మూడు మైళ్ళవరకు చూడగలిగితినే కాని ఆ వెనుక ఎంతవరకు వ్యాపించినదో చూడలేక పోతిననీ, బుద్దుడు మొదలయిన వారిదెవ్వరిదీ ఇంత దూరం వ్యాపించ లేదనీ చెప్పినట్లుగా భగవత్సన్నిధిలో నివేదించారు.' ఇట్టి యభిప్రాయములు రమణ భక్తులలో ప్రబలముగా నున్నప్పుడు వారు వాసిష్ఠుని యెడ ఆయన శిష్యుల విషయమున అసంతుష్టులై యుండుట సహజము. + +ఆగష్టు 15 శ్రీఅరవిందుని జయంతి. నాయన అక్కడికి చేరునప్పటికి భక్తులు, ఆశ్రమ వాసులు శ్రీఅరవిందుని దర్శించుట ముగిసెను. నాయన రాక ముందుగానే తెలియుటచే శ్రీమాత శ్రీఅరవిందులు ఒక గదిలో కూర్చుండి యుండిరి. రెండు నిముసములు నాయన శ్రీఅరవిందుడు పరస్పరము చూచుకొనిరి. నాయన గజాననాంశ సంభవుడని శ్రీఅరవిందుడు. శ్రీఅరవిందుడు అద్బుత శక్తి తేజము కలవాడని నాయనయు అనుకొనిరి. పిమ్మట శ్రీమాత నాయనతో కూడ ధ్యానము చేయగోరెను. అట్లు వారు ముప్పావు గంట ధ్యానించిరి. 'నాయన నిశ్చయముగ గొప్ప యోగి' అని శ్రీమాత కపాలి శాస్త్రితో చెప్పెను. నాయన పుదుచ్చేరిలో ఒక వారముండెను. అప్పుడు ఆయన "జనని" అను గ్రంథమునకు పీఠికను, 108 సూత్రములతో "తత్త్వాను శాసన" మును రచించెను. రెండును శ్రీఅరవిందుని మెప్పును పొందెను. + +నాయన తిరువణ్ణామలైకి తిరిగి వచ్చి డిసెంబరులో ఇంద్ర స్తోత్రమును రచించెను. ఈ సమయమున పొన్నుస్వామి అయ్యరు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0106.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9069c4ef0e8b4407599596db4531fbc1e923d652 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0106.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +అను శిష్యుడు వాసిష్ఠుని యొద్దకువచ్చి తన్ను శ్రీమాత అనుగ్రహించి శ్రీఅరవిందాశ్రమమున చేర్చుకొనునట్లుగా లేఖ వ్రాసి ఇమ్మని ప్రార్థించెను. వాసిష్ఠుడు ఆమెకు ఇట్లు వ్రాసెను. + +"భగవతీ! శ్రీమాతా! + +దురదృష్ట వశమున నేను దూరమున నున్నను, నా మనస్సుచే నీ పాదములను స్పృశించుచునే యుంటిని. నాజీవిత యాత్రలో ధన్యతమమైన దివసమందు నీ తేజస్సెట్టిది చూడబడెనో అది మోహమును ఖండించు అంత:ప్రభ నా కిచ్చుగాక! నీ పుత్రుడు దూరముగా నుండెనని యుపేక్షింప వలదు. బహు సంవత్సరముల నుండి నీ చరణములను ధరించిన నే నెచ్చట నున్నను నీ సాన్నిధ్య మందున్నట్లెంచి యనుగ్రహించ వలెను. + +మఱియొక మనవి. శ్రీఅరవిందుని యందు భక్తి గలవాడును, శ్రీమాతయందు దృడ విశ్వాసము గలవాడును, నాకు శిష్యుడును అయిన పొన్నుస్వామి అయ్యరు అభ్యనుజ్ఞను బొందుటచే ఈ పత్రము నీ జనుడు వ్రాసికొనెను. వానికి అభ్యనుజ్ఞ నిచ్చుటకు నీవు తగుదువు. వాడు ధన్యుడగు గాక. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0107.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6dfd5b127acd4b3121ecaf338660191ef7ad0887 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0107.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +శ్రీమాత యందు నాయన ప్రకటించిన వినయ విధేయతలు భక్తి భావము రమణ భక్తులకు తెలియకుండ నుండవు. వారు దీనివలన ఆయన యందు అనాదరమును పొంది యుండుటయు సంభవించి యుండును. + +ఈ సందర్భమున శ్రీఅరవిందుని సిద్దాంతములను గూర్చి భగవానుని భావము లెట్లుండెనో గ్రహించుట యుక్తము. + +13-3-1936 తేది బొంబాయి నుండి వచ్చిన ఒక పెద్దాయన మహర్షితో ఇట్లనెను. "శ్రీఅరవిందాశ్రమమున నేను మాతను ఈ ప్రశ్నఅడిగితిని. భగవంతుడు తన నిజస్వరూపమున గోచరింపవలె నని నేను తలంపులు లేకుండ మనస్సును శూన్యమొనర్చు చున్నాను. కాని నా కేమియు కన్పించుట లేదు.' ఆమె యిచ్చిన సమాధానమున విషయము ఇట్లు వున్నది. 'పద్దతి సరిగానే యున్నది. పైనుండి శక్తి క్రిందికి వచ్చును. అది ప్రత్యక్షమగు అనుభూతి.' కాబట్టి ఇంకపైన నేను ఏమి చేయవలె?" + +మహర్షి: నీవు ఏదిగా నున్నావో అట్లే యుండుము. పైనుండి క్రిందికి వచ్చునది కాని, అభివ్యక్త మగునదికాని ఏదియును లేదు. అహంకారమును తొలగించుకొనుటయే కావలసినది. ఏది యున్నదో అది ఎప్పుడును వున్నది. ఇప్పుడు కూడ నీవు అదిగానే యున్నావు. దానికంటె భిన్నముగా లేవు. ఆ శూన్యము నీచే చూడబడు చున్నది. దానిని చూచుచు నీవు వున్నావు. నీవు దేనికొఱకు వేచియుండ వలె? 'నేను చూడ లేదు' అను తలంపు, చూడ వలయునను \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0109.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98821692488f63b1442a93961bb609671a880b04 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0109.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +14-6-1936 తేది పార్సీ స్త్రీలు కొందఱు శ్రీఅరవిందుని యోగమును గూర్చి, వేద ఋషుల యనుభూతుల కంటె అధికమైన దానిని అన్వేషించితినని ఆయన చెప్పుటను గూర్చి, మఱియును ఉపనిషత్తులలోని ఋషులకు కలిగిన సాక్షాత్కారమును పొంది యుండుట తనకు శిష్యులుగా కాగోరిన వారికి అర్హతయని శ్రీమాత అభిప్రాయపడుటను గూర్చి ప్రస్తావించి వీనిపై మహర్షి యభిప్రాయ మేమని యడిగిరి. + +"శ్రీఅరవిందుడు సమగ్రమైన శరణాగతి చేయుడని ఉపదేశించు చున్నాడు. మొదట ఆ పనిని చేసి ఫలమును నిరీక్షింతము. తరువాత అవశ్యకమైనచో ఇతర విషయములను గూర్చి చర్చింతము. ఇప్పుడు కాదు" అని మహర్షి శరణాగతిని గూర్చి చెప్పెను. + +వారు మరల ఇట్లు ప్రశ్నించిరి, "దివ్య చైతన్యమును క్రిందికి తెచ్చుటను గూర్చి ఏమందురు?" + +మహర్షి:- అది ఇప్పుడు మన హృదయమునందు లేనట్లా? "ఓ అర్జునా; నేను హృదయాకాశము నందు వున్నాను" అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పుచున్నాడు. "సూర్యుని యందు ఎవడు వున్నాడో ఆ పురుషుడు ఈ మానవుని యందు కూడ వున్నాడు" అని ఉపనిషత్తులోని మంత్రము చెప్పుచున్నది. "భగవంతుని రాజ్యము లోపల నున్నది" అని బైబిలు చెప్పుచున్నది. ఈ విధముగా భగవంతుడు లోపలనే యున్నాడను విషయమును అందఱును అంగీకరించు చున్నారు. క్రిందికి తేవలసినది ఏది? ఎక్కడ నుండి? ఎవడు దేని కొఱకు తేవలె? \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0110.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea91f54eb46487516edf99f270ea41bbc11b606a --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0110.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +శాశ్వతము, సర్వగతమును అయిన వస్తువును గుర్తించుటకు అవరోధములుగా వున్నవానిని తొలగించుటయే సాక్షాత్కారము. వస్తువు వున్నది. దానిని ఒకచోటి నుండి మఱియొక చోటికి తీసికొని పోవలసిన పని లేదు." + +14 th June 1936 + +200 Some Parsi Ladies asked for Maharshi's opinion of Sri Aurobindo's Yoga and his claim to have probed beyond the experience of Vedic Rishis and the Mother's opinion of the fitness of her disciples to begin with the realisation of the Upanishadic Rishis. + +Maharshi: Aurobindo advises complete surrender. Let us do that first and await results and discuss further if need be afterwards and not now. + +Devotees: What about bringing down Divine Consciousness from above. + +Maharshi: As if the same is not in the Heart? "O! Arjuna, I am in the expanse of the Heart." says Sri Krishna. "He who is in the sun, is also in the Man" says a mantra in the Upanishads. "The kingdom of God is within" says the Bible, All are thus agreed that God is within, What is to be brought down? From where? Who is to bring what and why? + +Realisation is only the removal of obstacles to the recognition of the eternal, immanent reality. Reality is. it need not be taken from place to place. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0112.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..495471da4638e428e814a986cd628b8fc9238dda --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0112.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +"అట్లే చేయు" డనెను. నాయన వారివెంట గోకర్ణమునకు పోయెను. అక్కడ కూడ ఎండ నాయనకు దుర్భరముగానే యుండెను. దైవరాతుని తమ్ముడు సీతారాముడు అక్కడనుండి ఆయనను "కుళువే" గ్రామమునకు చేర్చెను. అది శిరిసికి దగ్గర. అది సముద్రతీరమునకు దూరమందున్నను 2000 అడుగుల యెత్తున నుండుటచే చాల చల్లగా నుండును. + +వాసిష్ఠుడు కుళువేలో అహల్య అను నామెకు పీడను తొలగించి, తరువాత నామె భర్తకు టైఫాయిడ్ జ్వరము వచ్చినప్పుడు దానిని కూడ మాయమగునట్లు చేసెను. ఒకనాడు వాసిష్ఠుడు ఒక పాకలో శిష్యపరివృతుడై కూర్చుండి యుండగా సమీపములో గడ్డివాము లంటుకొని అగ్నిజ్వాల పాకను చుట్టుముట్టెను. వెంటనే వాసిష్ఠుడు పారాశరుని యగ్ని మంత్రమును అస్త్రముగా ప్రయోగించెను. పాకనుండి సుడిగాలి బయలుదేరి గడ్డివాములను జ్వాలలతో కూడ దూరముగా చిమ్మివేసెను. ఈ సంఘటనముల వలన అక్కడివారికి వాసిష్ఠుని మహిమలయందు గాఢమైన విశ్వాస మేర్పడెను. + +మహాదేవుడు ఆస్తి విషయము తండ్రితో మాటాడుటకు కుళువేకు వచ్చెను. తండ్రికొడుకులు మోటారుబండిలో పయనించు చుండగా అది ఒక ప్రక్కకు పడెను. మహాదేవుని మోచేయి విఱిగెను. సమీపమందున్న వైద్యుడు తాత్కాలికముగా కట్టుకట్టి "పెద్దాసుపత్రికి తీసికొనిపొం" డనెను. మహాదేవుడు భయపడు చుండగా వాసిష్ఠుడు ఋగ్వేదములోని అస్థిసంధాన మంత్రమును పఠించి క్షణములో విఱిగిన చేతిని అతుకుకొనునట్లు చేసి \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0113.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15d8fceb280a589daab16ca143974589da005915 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0113.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కుమారుని ఆనందమున, వైద్యుని ఆశ్చర్యమున ముంచెను. పిదప నాయన కుమారుని కలువఱాయికి చేర్చి కుళువేకు తిరిగి వచ్చుచు త్రోవలో రమణ భగవానుని దర్శనము గావించు కొనెను. + +1929 మే నుండి 1931 ఫిబ్రవరి వరకు నాయన కుళువేలో నిశ్చల తపస్సులో గడిపెను. సుందర పండితుడు, అతని తండ్రి పుండరీక రాయుడు అను వారు నాయనకు ఆప్తులై ఆయనను శిరసిలో తమ యానందాశ్రమములో నుండుడని ఆహ్వానించిరి. వాసిష్ఠుడు యాశ్రమమునకు చేరి పెక్కు మందికి మంత్రదీక్షల నొసంగుచు మహర్షిని గూర్చి ప్రసంగించుచు నుండెను. + +కపాల భేద సిద్దితోపాటు వాసిష్ఠునకు అంతరంగమున ఒక దివ్య శరీరము పుట్టి ఆయనకు తెలియకుండగనే ఇతరులను ఆవహించుచున్నట్లు తోప జొచ్చెను. దానిని ఆయన స్వాధీన మొనర్చుకొనుటకు ప్రయత్నించుచుండెను. రామచంద్రభట్టు అను శిష్యుడు సంస్కృతమునే ఎఱుగని వాడు. నాయనయొక్క ప్రసంగములను శ్రద్దతో వినుచు ఇతరుల పరిహాసములకు లోనగు చుండెను. అట్టివాడు అల్పకాలముననే సంస్కృతమున ప్రజ్ఞను పొంది అందఱకును ఆశ్చర్యమును కలిగించెను. ఇది ఆ దివ్య శరీరముయొక్క మహిమయేయని వాసిష్ఠుడు గుర్తించెను. + +శిరసిలోని యానందాశ్రమము నుండి నాయన భగవానునకు చాల ఉత్తరములు వ్రాసెను. వానిలో నాయనయందు కలిగిన పరిణామము చక్కగా వ్యక్తమగుచున్నది. 17-3-1931 తేది నాయన ఇట్లు వ్రాసెను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0114.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c65c585411c17c270cd832be3aca904599b463b3 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0114.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +"భగవన్ విశ్వగురూ, + +...సద్దర్శనము శనివారము 14-3-31 నాడు ముగింప బడెను..... నా యనువాదమునందు గుణమున్నచో నది భగవానుని యనుగ్రహమే. ఆ శనివారమునుండి నా దృష్టి విలక్షణము కాజొచ్చెను. సర్వ పదార్థమును ఏక స్వరూపముగా జూచు చుంటిని. ఈ యభ్యాసమ దృఢమై యనుభవ రూపమున నుండుటకు భగవంతుని ప్రార్థించుచుంటిని. నీటియందు బుడగ వలెనే యొక్క సద్వస్తువునం దీరూప వికారములను తిలకించు చుంటిని. ఆ వికారమును విడిచి శుద్దసద్రూపమును పొందుటకు యత్నించుచుంటిని. + +...ఓ మాయాపుంజ సంహారి; ఇప్పటికిని నాకు భేదబుద్ది యస్తమించలేదు. మీయొక్క క్షణిక సంకల్పమున్నచో నాకది సర్వాత్మ భావ మగునని నే నెఱుగుదును. స్వేచ్ఛగా మీ మనస్సు నందొక్క సంకల్పమైన నుండజాలదని నే నెఱుగుదును. ఈశ్వరుడే మీ మనస్సునం దట్టి సంకల్పమును బుట్టింప సమర్థుడు. ఇట్టి ద్రావిడ ప్రాణాయామ విదమేల యని ప్రశ్న రావచ్చును. ఈశ్వరుడే స్వయముగా అనుగ్రహించక మఱొకనికి సంకల్పము బుట్టించుటకేల ప్రయాస పడవలెను? నిజమే. ఈ రహస్యము పుణ్యాత్ము లెఱుగదగినది. అవతార పురుషుడు జాగరూకుడై \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0115.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73001b996e1d4144bbdf735a92b525a46c090f01 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0115.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యుండగా నతని ద్వారా ఈశ్వరుడు తన కర్తవ్యమును చేయును గాని స్వయముగా చేయడని సిద్ధాంతము. అందువల్లనే తమ మనస్సు నందట్టి సంకల్పము బుట్టించుట కీశ్వరుని నేను ప్రార్థించుచుంటిని. + +భగవన్, దహరశయా, + +......నాథా! తపస్సు పరిపక్వమై, అహంకారము నశించి, సహజ స్థితియందు స్థిరమై, యింద్రియ సమూహమంతయు భగవ దాయత్తమై యుండగా సర్వము సాధింపబడినట్లు నేను తలంచు చుంటిని. నిజాత్మనిష్ఠ నాకు మూలనిష్ఠకు మార్గము జూపుగాక. తమ కరుణ సన్నిధియందే సర్వాభీష్ఠసిద్ధి పూర్ణ మొందునని నే నెఱుగుదును. అట్టి శుభ కాలమునకై ప్రతీక్షించుచుంటిని. ఈ జను డిప్పుడు దూరములో నున్నను తమ చిత్త సామీప్య మందున్న వానివలె ప్రకాశించుగాక. ప్రభో! మీ రెప్పుడు నా హృదయమందే శయనించుచున్నారు. నే నెప్పుడు మీ పాదముల యొద్దనే శయనించుచుంటిని. మీరు నాకు నియోగించు ప్రభువులు, నేను మీకు కార్యదాసుడను. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0116.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0b5aee3921a34de96421b99f69f35ddb555eda8 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0116.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +భగవన్, మాయామానుషా, + +.... .... ప్రభో! నా స్థితిని కొంచెము తమ చరణసన్నిధిని నివేదించుకొనుటకు నే నుత్సాహపడుచుంటిని. గొప్ప ఆనందమును పరమ లక్ష్యముగా కొందఱెంచుదురు. నిరతిశయ యోగసిద్ధి ముఖ్య లక్ష్యమని మఱికొందరు తలంతురు. సుఖ దుఃఖాతీత స్థితి యింకను కొందఱికి లక్ష్యమగుచున్నది. కొందఱు మృత్యు విజయము గొప్పదందురు. నేను మాత్రము కామోపశాంతి కమనీయ లక్ష్యమని తెలియుచుంటిని. నిస్సారములైన కొన్ని కామము లుపశాంతి నొందెను. కొన్ని యనుభవింపబడి శాంతి బొందెను. దూరము జేయబడి మఱికొన్ని యుపశాంతి గావింప బడెను. సారమున్నదో లేదో కాని నాకొక్క కామ్యము మాత్రముండి పోయెను. దానిని నిషేధించుటకు శక్తిలేదు దూరముగా పొమ్మనుటకు ఇచ్ఛలేదు. నా కష్టములో భగవంతుని సహాయమును యాచించు చుంటిని. ఆ నా కోర్కె భగవంతునకు తెలిసియే యుండును. + +భగవన్, భక్తవత్సలా, + +మంత్రజప మహిమ వీక్షింపబడెను. యోగసారము విలోకించ బడెను. కుండలినీశక్త్యుల్లాసము పరీక్షింపబడెను. "అహం" యొక్క జన్మస్థలము నిరీక్షించబడెను. మౌనముచే ప్రకృతి పాక మన్వీక్షింపబడెను. భేదభావము దూరీకృతము గావింపబడెను. చప \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0117.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae3c546c4cef768d54a2db2707d14d56befe4cdf --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0117.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +లత్వము నిరస్తము చేయబడెను. స్థయిర్యము అభ్యసింపబడెను. అట్లయినను నేను తృప్తి జెందలేదు. ఇప్పుడింక భక్తిచేతనే తృప్తి బొందగోరు చుంటిని. అ భక్తికి మూడు స్థానములున్నవి. ప్రథమస్థానము భగవాన్ మహర్షి, ద్వితీయస్థానము భగవా నింద్రుడు. తృతీయ స్థానము భగవతి మాతా భారతభూమి. + +ఈ లేఖలవలన ఆత్మనిష్ఠను నిలుపుకొనుటకై నాయన మనస్సునందు ఎంత సంఘర్షణము నొందుచుండెనో స్పష్టమగు చున్నది. మార్చి 17 వ్రాసిన లేఖలో " శుద్దసద్రూపమును పొందుటకు యత్నించుచుంటిని" అని తన లక్ష్యమును ఆయన స్పష్ట మొనర్చెను. ఈ లక్ష్యము తనకు సిద్ధించుటకు అవతార పురుషుడైన రమణుడు సంకల్పము చేయవలయునని 24 వ తేది లేఖలో ప్రార్థించెను. "నే నెప్పుడు మీ పాదముల యొద్దనే శయనించుచుంటిని. మీరు నాకు నియోగించు ప్రభువులు. నేను మీకు కార్యదాసుడను" అని 14-4-31 తేది లేఖలో నాయన వ్రాసిన వాక్యములు ఆయన యందున్న గురుభక్తిని వ్యక్తీకరించు చున్నవి. గురువును సేవించునప్పుడు అహంకారమును పూర్తిగా వీడి దాస్యమొనరించుటకు కూడ సిద్దపడవలయునని ఎల్లరు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0120.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e299cddaeac3350c2d0b0e1460a778b0c459d977 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0120.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మొదలగు విషయములను బట్టి ఋగ్వేద ఋషుల వీర గాధలే మనకు ప్రసిద్ధ పురాణములైన ట్లీ విమర్శ నుండి విదిత మగును. అంతేగాక వేద కాలపు ఋషులు తమ తపశక్తి నీనాటి వేదాంతుల వలె యాధ్యాత్మ సౌభాగ్యమునకే కేవలము వినియోగించుకొని, దేశ సౌభాగ్యము నశ్రద్ద చేయలేదనియు, స్వాతంత్ర్యమునకు భంగము కలిగునప్పు డాంతర్య మందెట్లో బాహ్యమందెట్లే చికిత్స చేయుట కహింసాది ధర్మముల నడ్డు రానీయ లేదనియు విశద మగును. మఱియు, కురు వంశమునకు జెందిన కౌరవులు పాండవుల వలె భారతీయులు కారని ధ్వనించు చుండును." + +నాయన గావించిన పరిశోధనలకు కలుగవలసిన ప్రచారావశ్యకతను గూర్చి గుంటూరు శ్రీ లక్ష్మికాంతము ఇట్లు ఉద్ఘాటించెను. "ఈ గ్రంథము వలన మహాభారత పురాణము సంస్కరింపబడుటయే గాక, ఇతర పురాణేతిహాసము లందు నీచపఱుప బడిన ఋషి చరిత్రము లన్నియు సంస్కరింపబడిన వయ్యెను. అట్లే ఋషి సంప్రదాయము లనెడి పేరుతో మనుచున్న కొన్ని న్యాయము లన్యాయములని తేటపఱుపబడి నందున మన వైదికాచారములను శాసించు శాస్త్రములు సంస్కరింపబడిన వయ్యెను. మఱియు నిట్టి వేదార్థ మథనముచే విజ్ఞానకోశ మనదగు ఋగ్వేదము నుండి ఇతర రహస్యముల పరిశోధనకు పూనుకొన వలెనని పండితులకు ఆదర్శ మేర్పడును. కాని యిట్టి ఆదర్శములచే నాకర్షింపబడని ఈనాటి పండితులు గానుగెద్దులవంటివారే కాని స్వతంత్ర విదార శీలురు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0121.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a619a1a5afac182749ca778786bcd8a76dcfae13 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0121.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కారని నాయన కదివఱకే యనుభవ మయ్యెను. లోక హితముకొఱ కిట్టి పరిశోదనలచే పండితులు తోడ్పడవలెనని నాయన ఎన్నాళ్ళు చెప్పినను నొక్క పండితుడైన ముందునకు రాలేదు. ఆలోచింపగా పండితు లీనాడు పామరుల కంటే నధిక ధనలంపటులై, ధన రూపమున కిట్టుబడికాని కార్యము లెంత పుణ్యప్రదము లైనను తీరుబడి లేనివారివలె వాటి నంటకుండిరి"... + +నాయన గావించిన ఋగ్వేద పరిశోధనా వైశిష్ట్యమును శ్రీ అప్పల సోమేశ్వర శర్మ ఇట్లు ప్రశంసించినాడు. "ఇక మూడవ రచన" "ఋగ్వేద సంహిత" వాసిష్ఠుని ప్రాణ సంహిత. దానికి ఉపోద్ఘాత భాగ్యం ఈ కృతి (ఋగ్వేద భూమిక) వున్న గ్రంథాన్ని పరిశీలిస్తే శరీరం గగుర్పాటు చెందుతుంది. ఆ వాక్పాటవం, ఆ పొందిక, ఆ యుక్తి, ఆ గాంభీర్యం, ఆ పరమ స్వాతంత్ర్యం నాయనకే చెల్లుతాయి. "న భూతో న భవిష్యతి". ఇందులోని పరమ విశేషం "వేదాలు పౌరుషేయాలు" అని ప్రతిపాదించడం. అంటే "అతీంద్రియ ద్రష్టలైన మహర్షులు రచించిన గ్రంథాలు వేదాలు" అని నొక్కి వక్కాణించడం. ఈ సందర్భములో గణపతి శాస్త్రి, వేద వాక్య విశారుదులైన శబర స్వామిని, సాయనా చార్యులను కూడా సూటిపోటి మాటలతో అధిక్షేపించి విడిచి పెట్టారు. ఈ గ్రంథము పూర్తి అయితే ఎంతటి సిద్దాంత రత్నాలు దొరికి వుండేవో; భవతు" \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0122.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d16e2ad1da6e3b693dca4d501ae2cdcf3c3da6ba --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0122.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +1934 ఫిబ్రవరిలోనో, మార్చిలోనో నాయన శిరసి వీడవలసి వచ్చెను. కలువఱాయికి చేరి ఆయన ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ వార్షికోత్సవములకు విశాఖపట్టణమునకు పోయి భారత చరిత్ర పరీక్షను గూర్చి రెండు ఉపన్యాసములు గావించెను. ఆ యుపన్యాసములకు ముగ్దులై విశ్వవిద్యాలయము నందు ప్రాచీన విద్యా పరిశోధనల శాఖలో నాయనను చేర్చుకోవలయునని చాలామంది యాచార్యులే (Professors) కాక వైస్ చాన్సలరుగా నున్న సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణ పండితుడు కూడ తలంచెను. కాని వాసిష్ఠుడు తపోవృత్తిని వీడుటకు ఇష్ట పడ లేదు. + +కలువఱాయిలో మహాదేవుడు తండ్రి కొఱకు మామిడి తోటలో కుటీరమును సిద్ధ మొనరించెను. అందులో చేరుటకు 14-9-1934 తేది శుభ దినముగా నిశ్చయింపబడెను. కాని మహాదేవునకు రైల్వేలో ఉద్యోగమును చూపింతుమని ఆశ చూపి శ్రీ మరువాడ ప్రసాదరావు ఆ శుభ దినముననే నాయనను గైకొని ఖడ్గపురమునకు బయలు దేరెను. + +మహాదేవుడు కూడ పండితుడు, కవి. 'వాసిష్ఠ' అను పేరుతో ఈయన తండ్రిగారి యసంపూర్ణమైన నవలను 'పూర్ణ' ను పూర్తిచేసినాడు. ఈయాన 'వృషాకపి', 'భోజనస్థానము' మొదలగు గద్య రచనలను, 'తోవూరుయుద్దము', 'అపర్ణ' మొదలైన నవలలను వ్రాసినాడు. ఈయన పద్య రచనము నందుకూడ సిద్దహస్తుడే. గణపతి స్తవము, ప్రహ్లాద చరిత్రము మొదలుగా పెక్కు కావ్యముల నీయన రచించినాడు. తంజావూరు సరస్వతీ మహలులో తెలుగు రీసెర్చి పండితుడుగా పనిచేయుచు విప్రనారాయణ చరిత్ర మొదలైన గ్రంథాలను సంపాదించి (Editing) ప్రకటించినాడు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0123.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50e9607c7872a50220358ddcd8609eb19fc1aff7 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0123.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +శ్రీ అయ్యల సోమయాజుల వేంకటరమణ ఈయనను గూర్చి చెప్పిన మాటలు గమనింపదగియున్నవి. “........లౌకిక జీవనంలో ఆయనపడ్డ కష్టములకు అంతులేదు. నిత్య గంభీరుడు, శాంత స్వరూపుడు, కోమల హృదయుడు అయిన ఆ మహనీయునికి సంసారము ప్రతిబంధకముగా నుండెడిది. చేతికి ఎముక లేని ఆయన త్యాగానికి రాబడి చాలెడిది కాదు. అతను సంసారానికి అంటి ఉండెడివాడు కాదు. సంసారం అతనిని అంటి ఉండెడిది. నిరంతరము ధ్యానమగ్నుడై తనలో తానే ఎక్కువగా జీవించాడాయన. అంటీ అంటని జీవితాన్ని గడిపి, గీతలో చెప్పినట్లు సుఖదుఃఖాలను, మానావమానాలను సమానంగా భావించి, భరించి 20-3-1966 తేది ఆదివారంనాడు అకస్మాత్తుగా గుండెనొప్పితో కన్నుమూశారు.” + +ఇప్పుడు ఈయన కుమారుడు, నాయన మనుమడు “మైత్రా వరుణ” అను పేరుతో తాతగారి “ఉమాసహస్రము” నకు వ్యాఖ్య వ్రాసి “రమణజ్యోతి” పత్రికలో ప్రకటించుచుండుట సంతోషకరము. + +ఖడ్గపురములో నాయన నవంబరులో ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూటులో బహిరంగోపన్యాస మొసగెను. అప్పుడు నేమాని సూర్యనారాయణ శిష్యుడయ్యెను. ఇతడు నాయనను కలకత్తాకు ఆహ్వానించెను. కలకత్తాలో కిద్దర్ పురమునందు ఆంధ్రులు \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0124.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a302087580cf3d1707e5a49de5322d9ca7c98e07 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0124.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +హెచ్చుగా నుండిరి. అక్కడ గుంటూరు లక్ష్మికాంతము తెలుగు పాఠశాలను నడుపుచుండెను. 24-11-1934 తేది నాయన కలకత్తాకు వచ్చినప్పుడు సూర్యనారాయణ యింటిలో వసతిలేక ఆయనను లక్ష్మికాంతముగారి యింటిలో ఉంచిరి. లక్ష్మికాంతము నాయనను చూడగనే పదేండ్లక్రిందట తాను స్వప్నములో చూచిన సిద్ధపురుషునిగా గుర్తించి ఆశ్చర్యమును ఆనందమును పొందెను. + +ఆనాడు సూర్యనారాయణతో వచ్చిన మిత్రులు అభిలషింపగా యింటియందే నాయన తన చరిత్రమును గంట సేపు చెప్పెను. ఆ రాత్రి శనివారపు భజనకు సుమారు నలువదిమంది చేరి భజన యైన తరువాత నాయనను ఉపన్యసింపుమనిరి. యజ్ఞావతారము తేజోంశావతారము అని అవతారములు రెండు విధములుగా నుండునని, రామకృష్ణాదులు యజ్ఞావతారములని, మానవుల నిష్కామకర్మ యజ్ఞరూపమై ఈ యవతారములకు ఉపాధి యగునని, జన్మాంతర పుణ్య బలము గలవారు తేజోంశావతారులని, వీరు ఆధ్యాత్మిక ప్రపంచమునకు గురువులు ఆదర్శప్రాయులును అగుదురని నాయన ఆ ప్రసంగమున వివరించెను. ఆదివారం పెద్ద సభలో నాయన వేదకాలమును గూర్చి, సోమవారము రమణ భగవానుని గూర్చి ప్రసంగించెను. + +త్వరలోనే అనేకులు నాయనకు శిష్యులు రమణునకు భక్తులు ఏర్పడిరి. తరువాత పాఠశాలయందే ఆయన పదునైదు ఉపన్యాసముల నిచ్చెను. ప్రసంగములు ప్రశ్నలపై ఆధారపడి యుండెడివి. ఆ ప్రశ్నలను కూర్చుటలో ఆ పాఠశాలకు ప్రధానోపాధ్యాయుడైన \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0126.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..155ba01dcae82c98ab7f1146414a02b8b669c8cc --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0126.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +1935 ఆగష్టు మూడవ వారములో నాయన ఖడ్గపురమునకు పోయి ఆచాళ్ల పార్వతీశము యొక్క యింటిలో బస చేసెను. ఈ సమయముననే ఒకనాడు నాయన కంచి కామకోటి పీఠాధిపతులైన చంద్రశేఖరేంద్ర సరస్వతీ స్వామివారిని దర్శించుట సంభవించెను. గోపాలశాస్త్రి (గోపదేవ్) అను యోగివలన ఈ సన్నివేశము ఏర్పడెను. గోపాలశాస్త్రి నైష్ఠిక బ్రహ్మచారి. ఖడ్గపురమునకు స్వామివారు వచ్చినప్పుడు ఇతడు స్వామివారిని దర్శించుచుండెను. ఇతడు నాయనను గూర్చి అంతకు పూర్వమే వినియుండెను. కాని, చూచి యుండలేదు. పండితు లెందఱో స్వామివారి దర్శనమునకు వచ్చు చుండగా నాయన రాలేదమని సందేహము కలిగి ఇతడు స్వామి వారినే అడిగెను. " వారు నిరపేక్షులు. అందువలన రాకయుందురు. అదియునుగాక వారు సంస్కరణ శీలురు. అందువలన రాక యుండవచ్చు" నని స్వామి, వారు వచ్చినచో తమకు అభ్యంతరము లేదనికూడ తెలిపిరి. గోపదేవుడు నాయనయొక్క నివాస స్థానమును తెలిసికొనిపోయి ఆయనను దర్శించెను. + +నాయనయొక్క రూపము గోపదేవుని మిగుల నాకర్షించెను. ఈ సందర్భమున గుంటూరు లక్ష్మీకాంతము చిత్రించిన నాయన రూపమును గ్రహించుట సమంజసము. "ఇదున్నర అడుగుల యెత్తుగలిగి బక్క పలుచగా నున్నను, బంగారు బొమ్మవలెనున్న ఈ మానవాకృతి యెట్టివారి దృష్టినైన నరికట్టి యాకర్షించెడిది. విశాలమైన ఫాలము, బట్టతల, పూర్ణవికాసమును స్ఫురింపజేయు తీరుగల శిరస్సు, విజ్ఞాన దృక్కులను ప్రసరించు నేత్రములు, \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0127.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3476012395db8481cd4d6e01f55c83f553e52575 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0127.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గాంభీర్యము నిచ్చు కనుబొమలు, సన్నని మీసము, పలుచగా వ్రేలాడు చిన్న గడ్డము గల నాయన యాకృతి గతయుగమునకు చెందిన ఋష్యాకృతి నెట్టివారికైన స్మరణకు దెచ్చుచుండెడిది. పిల్లలకు, పెద్దలకు, వృద్ధులకు గూడ నాయనను జూచుసరికి పేరునకు తగినట్లు పితృభావము స్ఫురించి, బిడ్డలవలె శరణు బొందుటకు చిత్తము ప్రేరేపించుట యామూర్తి విశేషము. అందుల కనుగుణముగా నాయన చూపునందేగాక యావత్తు ముఖవికాసము నందు వెల్లువలైనట్లు వాత్సల్యానుకంపము లవ్యాజముగా నుట్టి పడుచుండెడివి. ఇక కంఠము విప్పినచో ఘంటానాదము ద్వనించి, సత్యప్రకర్షతో గూడి అధికారయుతమైనను మధురరస పూరితములగు మాటలు వెడలి హృదయ సమావర్జన మొనర్చుచుండెడివి. ఆ యోజస్సునందు గౌరవముతోపాటు చనువు బుట్టించు విశేష ముండెడిది. చిఱునవ్వు మాటిమాటికి వెల్లివిరిసి, కలకల ద్వనులతో గిలిగింతలు పెట్టుచున్నట్లుండి సంతోషమును వ్యాప్తిజేయు చుండెడిది"..... + +ఇట్టి మనోహరమైన యాకృతి గోపదేవు నాకర్షించుటలో ఆశ్చర్యములేదు. నాయన గోపదేవుని మిగుల నాదరించి, అతని యభ్యర్థనము ననుసరించి అతనితో స్వామివారి యొద్దకు పోయెను. అక్కడ నాయన భక్తి శ్రద్దలతో పీఠమునకు స్వామివారికి దండ ప్రణామము లాచరించి సంస్కృతములో వారిని స్తుతించెను. స్వామివారుకూడ నాయనను చక్కగా నాదరించిరి. వారికిరువురకు నాలుగు గడియలు (96 నిముసములు) సంస్కృతమున సంభాష \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0130.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6df1c779de0bfabfcec149ec0bc31c875fcd0b59 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0130.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ప్రదర్శించలేదు...శిష్యులు ఆప్తులు ఈ విద్య చూడ ఇచ్చగించినప్పుడు ఎక్కడైనా ఒక్క నాణెం వారు సృజించి వారికి చూపారేమో......యీ విద్వుద్వ్యయం (నాణెము బంగారముగా మారునప్పుడు శరీరములోని విద్యుచ్ఛక్తి కొంత వ్యయమగును) శరీరమును కాల్చేటంతటి క్షోభ కలుగ జేస్తుంది......" + +పై లేఖలో కుండలీకరణములలో ఉన్నమాటలు నేను చేర్చినవి. + +పార్వతీశము యొక్క బావమఱది కృష్ణరావు పదియేండ్ల వయస్సులో ఆ సమయమున ఆరవ తరగతి చదువుచు బావగారి యింటిలో ఉండేను. అప్పుడు నాయనతో తనకు కలిగిన యనుభవములను స్మరించుచు అతడు ఇటీవల నాయనను గూర్చి ఆంగ్లవ్యాసమును భారతీయ విద్యాభవనము వారిపత్రికలో ప్రకటించెను.* + +ఒకనాడు అక్క కృష్ణరావును శిక్షించుచు ఇంటినుండి గెంటివేసి తలుపు గడియ వైచెను. కృష్ణరావు తలుపును తట్టుచు ఏడ్చుచుండెను. నాయన తలుపు తీసి అతనిని కౌగిలించుకొని కన్నీళ్ళు తుడిచి ఆమెను పిలిచి, "అమ్మా! పిల్లవానిని ఇంతగా శిక్షించుట తగదు. వీడే ఒకనాటికి మంచి వాడగును" అని చెప్పి అతనిని ఓదార్చెను. + +కృష్ణారావు బావగారికి కలిగిన యొక అనుభవమును కూడ అ వ్యాసములో వివరించినాడు. రమణ భగవానునితో తనకు చాల \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0131.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce29ed50657ccf8ca0d7d9b4260fdd442d44776e --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0131.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +చనువు వుండెడిదని, ఇద్దఱును కలిసి తపస్సు చేయుచుండెడి వారని, ఆ సమయములో వారు ఎన్నో అవమానములను భరింప వలసి వచ్చెడిదని నాయన పార్వతీశమునకు చెప్పుచుండెడి వాడు. పార్వతీశము నాయన యందు గాడమైన భక్తి కలవాడే అయినప్పటికి ఆతనికి నాయన మాటలు అతిశయోక్తులుగా తోచుచుండెడివి. నాయన స్వర్గస్థుడైన పిదప 1937 లో అతడు తిరువణ్ణామలైకి పోయి రమణ భగవానుని దర్శించెను. నాయన చెప్పినదంతయు నిజమేనా అని భగవానుని అడుగ వలయునని అతడు తలంచు చుండెను. కాని అడుగ లేదు. భగవానుడు చుట్టున్న వున్న భక్తు లందఱను కలయ జూచి ఒక్క క్షణము అతని వైపు నిశితముగా చూచి సొరుగులో నుండి ఒక పుస్తకమును తీసి తెఱచి చూపెను. ఆ పుటలో కూర్చుండియున్న నాయన బొమ్మ వున్నది. ఆ బొమ్మను చూపుచు భగవాను డిట్లనెను. "ఇది నాతోకూడి తపస్సు చేయుచు ఎన్నియో అవమానములను పొందిన మహనీయుడగు నాయన యొక్క బొమ్మ, ఆకలి యైనప్పుడు మేము కొన్ని సమయములలో అగ్రహారము లోనికి భిక్ష కొఱకు పోవుచుంటిమి. ఒక్కొక్కప్పుడు జాలిగల తల్లులు ఏదైన పెట్టుచుండెడి వారు. ఇంకొకప్పుడు తిట్టి తఱుముచుండెడి వారు." + +" This is the picture of Nayana, a great soul who did tapasya with me and suffered several indignities. Some times when we would feel hungry, we would go to the Agraharam for alms. Some times a kind hearted mother would give us some thing to eat, but at other times they would drive us away hurling abuses." \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0132.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f6d47ad1f95ffeeba6fa81ca615b943d7b73662f --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0132.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఆ మాటలను భగవానుడు తన్ను ఉద్దేశించియే చెప్పెనని గ్రహించి, నాయన మాటలను తాను నమ్మనందులకు భగవానుడు తన చెంపపై కొట్టినట్లుగా పార్వతీశము భావించి పశ్చాత్తాపమును పొందెను. + +దీనిని బట్టి నాయనకు భగవానుని యొద్దగల చనువు, నాయన యందు భగవానునకు గల ప్రేమ చాల గాఢముగా నుండెనని స్పష్టమగు చున్నది. + +22-3-1935 తేది నాయన కలకత్తాకు లక్ష్మికాంతముతో వెళ్ళెను. అక్కడ ఒకనాడు నేమాని సూర్యనారాయణ ఒక బీగమును నాయన శిరస్సునకు అడుగున్నర యెత్తున రెండు మూడు నిముషములు పట్టుకొనిన పిదప విద్యుత్ర్పయోగముచే అది అయస్కాంతమువలె నయ్యెను. అప్పు డతడు కొన్ని గుండుసూదులను తెచ్చి దాని సమీపమున నుంచెను. అది అయస్కాంతము వలెనే గుండు సూదులను ఆకర్షించుటను అతడు అందఱకు చూపెను. + +అక్కడ నాయన విశ్వమీమాంసకు తాత్పర్యము, ఆత్మకథ, పూర్వకథ తెలుగులో రచింప నారంభించెను. ఈ సమయమున లక్ష్మికాంతము మొదలగువారికి ఎన్నో విషయములను బోధించెను. స్వలాభములేని కర్మలు సకామ్యములైనను గొప్పవే అని; ఇటీవలి వారు జ్యోతిష యుగములకు, ధర్మ యుగములకు గల భేదమును గుర్తింపలేదని; వైదికమత ప్రామాణ్యమునకు ఇతర మతము లేవియు సరికావని; బుద్దుడు నాస్తికుడుగా పరిగణింప బడినను వేదమతానుయాయులు వేదములను విచక్షణముతో విమర్శించి గ్రహింప వలయునను తలంపుతోనే వేద ప్రామాణ్యమును నిరసించెనని; \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0133.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd8a887002fb9328360d7151f4d1fa498b677f9c --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0133.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కర్మలందు వినియోగింపబడుచున్న పెక్కు మంత్రములను ఆధ్యాత్మ పరముగా వ్యాఖ్యానింప వలసిన యావశ్యకత యున్నదని ఆయన వారికి వివరించి చెప్పెను.* + +25-4-1936 తేది తనకు ఇష్టము లేకున్నను, ఖడ్గపురము వారు వచ్చి తొందర జేయగా నాయన అక్కడ నిర్మింపబడిన యాశ్రమములో నుండుటకు బయలుదేరి వెళ్ళెను. అది నింపురా చివఱ నుండెను. వేదుల రామమూర్తి, పార్వతీశము, నేమాని సూర్యనారాయణ మొదలగువారి యిండ్లు అన్నియు దానికి రెండు మూడు మైళ్ళ దూరములో నుండెను. అందువలన నాయన సేవ యందు అనుక్షణము శ్రద్ద చూపుటకు వారికి అవకాశము లేకుండెను. ఆశ్రమ నిర్మాణము నందు, నిర్వహణము నందును రామమూర్తి ప్రధాన భాధ్యత వహించి యుండెను. ఆశ్రమ విషయములలో మొదట ప్రగల్భములు పలికిన వారెవరును సాయము చేయుటకు ముందుకు రాకుండిరి. భారమంతయు రామమూర్తి పైననే పడెను. అప్పటికి ఆశ్రమము పేరుతో ఒక పాక మాత్రమే ఏర్పడి యుండెను. అక్కడ వంట చేయుటకు ఏర్పాట్లు లేకుండెను. సమీపమున సోమయాజుల సూర్యనారాయణ అను గృహస్థు వుండెను. ఆయనకు జీతము తక్కువ, కుటుంబ భారము ఎక్కువ. ఆయన యింటి యందు నాయనకు పగటి పూట భోజనము ఏర్పఱచి, రాత్రిభోజనము కొఱకు రొట్టెలను ఒక జనవాసము నుండి (colony) పంపు చుండిరి. శనివారములలో మధ్యాహ్నము కార్యాలయములలో \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0134.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cbb3db56e616744b2fdbb9c15159275b8480c80f --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0134.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +(Offices) పనులు ముగిసిన తరువాత శిష్యు లందఱు నాయన యొద్దచేరి హోమము సల్పుచుండిరి. పిదప నాయన బోధించుటయో లేక పరస్పరముగా చర్చలో జరుగు చుండేడివి. + +నాయన పరిచర్యల కొఱకు సింహాలు అను వ్యక్తి కలువఱాయి నుండి వచ్చెను. యోగ యుక్తమైన (నాయన శరీరమునకు పాల కంటె తియ్యని పండ్ల రసము ఆవశ్యకము. అప్పుడప్పుడు బత్తాయి నారింజ పండ్లను నాయనకు తెచ్చియిచ్చు చుండిరి. అవి పుల్లగా నుండునని కాబోలు నాయన వానిని ముట్టకుండెను. అందువలననే సింహాలు నాయనకు పండ్ల రసమే అక్కఱ లేదని తలంచెను. భోజనము నందు నాయనకు చిక్కని మజ్జిగ కూడ అమరకుండెను. క్రమముగా ఉష్ణ మధికమై భుజము క్రింద సెగ గడ్డవంటి యొక వ్రణము పైకి లేచెను. అప్పుడైనను అంత ఉష్ణము ఎందులకు కలిగెనని ఎవరును విచారింపకుండిరి. ఆ గడ్డ అణగిపోయిన తరువాత నాయనకు అతిమూత్ర వ్యాధి పైకివచ్చెను. "నే నిక్కడ మూడు మాసములు వుందును" అని నాయన ప్రసంగ వశమున సూర్యనారాయణతో చెప్పెను. ఆది నాయన శరీరమును వీడుటకు సూచన అని అప్పుడు ఎవ్వరికిని తోచలేదు. అట్లే నాయన సింహాలుతో ఒకనాడు 'నా దివ్య శరీరము సుఘటితమై, స్థూల బంధమునువీడి, నాకు వశమైయున్నది. సిద్ద పురుషస్థితి ప్రాప్యము కానున్నది' అని చెప్పెను.* అదిఏదో యోగ రహస్య మనుకొని అతడు ఆ మాటను ఎవరికిని చెప్పలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0135.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..615a7efbbae2993cec12798a15f8c7afdc1331c3 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0135.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +శ్రీ సోమయాజుల సూర్యనారాయణగారు తెలిపిన యొక వృత్తాంతమున నాయనకు గల యతీంద్రియ శక్తులెట్టివో వ్యక్తమగుచున్నది. "ఎండలు చాలా తీవ్రముగా ఉన్నవి. ఒకరోజు సాయంత్రము నేను నా అలవాటు చొప్పున ఆశ్రమమునకు వచ్చినాను. నాయనగారు ఖిన్నులై విచారముగా నున్నారు. నేను భయపడి కారణమడుగగా, ఆశ్రమములో సదుపాయము లన్నియు సరిగానే ఉన్నవి. కాని ఈ రోజున అబిసీనియా చక్రవర్తి హెవీస లాపిన్ రాజ్యభ్రష్ఠుడై భార్యాబిడ్డలతో బ్రిటీషువారు "అసైలము" (Asylum రక్షణస్థానము) ఇవ్వగా పోవుచున్నారు. ఆ దృశ్యము కనపడగా విచారము వచ్చినది. కాని బ్రిటీషువారే వీనికి 5 సంవత్సరముల తరువాత తిరిగి రాజ్యము ఇప్పించుతారు. అందుచే విచారము తగ్గినది అనెను" అలాగే జరిగినది. + +వీరు తెలిపిన మరియొక వృత్తాంతము వలన నాయనకు లౌకికవిధి నిర్వహణమున ఎంత శ్రద్ద యుండినదో వ్యక్తమగు చున్నది. "ఒక రోజున నేను సాయంకాలము ఆశ్రమానికి వచ్చి ఇవతల వరండాలో కూర్చుని సంధ్యావందనము చేసికొనుచుండగా వచ్చి చూచి సంధ్యావందనము అయిపోయింతర్వాత "నీవు ఆఫీసులో పనిపాటలు సరిగా చేసిన తర్వాత సంధ్యజపము చేస్తే మంచిదే కాని ఆఫీసులో పనిపాటలు సరిగా చేయకుండా ఇంటికి వచ్చి జపముచేస్తే లాభములేదు. ఆఫీసులో పనులు మైమరచినట్లు చేయాలి. అలాగు చేయనిచో భగవంతుడు నిన్ను క్షమించడు."* \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0136.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0596085b83a33629b411f928eb537243f733a1a2 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0136.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +శిష్యులను సరియైన వర్తనము నందుంచుట గురువులకు కర్తవ్యము. అట్టియెడల గురువులు శిష్యులయెడ మొగమోటమితో వారి లోపములనుచూచి యుపేక్షింపరాదు. నాయన కర్తవ్య నిర్వహణమున ఎంత శ్రద్ద కలిగియుండెనో దీనివలన వ్యక్తమగుచున్నది. + +నాయన ఆరోగ్యము క్రమముగా క్షీణింప జొచ్చెను. 21-7-1936 తేది మధ్యాహ్నమున నాయనకు మాటాడుటకుకూడ శక్తి లేకుండ పోయెను. నేమాని సూర్యనారాయణ అ స్థితిలో నాయనను చూచి భయపడి రమణమహర్షికి, మహాదేవునకు తంతి వార్త పంపించి లక్ష్మికాంతమునకు టెలిఫోనులో తెలిపెను. లక్ష్మికాంతము భార్యతో ఏపిల్ పండ్లను, గ్లూకోజు డబ్బాలను గైకొని ఆశ్రమమునకు మఱునాడు ఉదయము చేరెను. వారు అరగంట కొకసారి పండ్లరసము, గ్లూకోజు ఇచ్చుచుండగా నాయనకు నీరసము తగ్గెను. మధ్యాహ్నము ఒంటిగంటకు నాయన మంచమునుండి లేచి వస్త్రములు మార్చుకొని వరండాలోనికి నడువగలిగెను. ఇంతలో పెద్ద వర్షము కురిసి పాకయంతయు తడియ జొచ్చెను. పాకనుండి పార్వతీశముయొక్క ఇంటికిపోవుట మంచిదని లక్ష్మికాంతమనగా నాయన "రేపు శనివారము మధ్యాహ్నము రెండున్నర గంటలకు ఇక్కడనుండి వెళ్ళుటకు బాగుండును" అని స్పష్టముగా చెప్పెను. అది నిర్యాణమునకు ముహూర్తమని అప్పుడు ఎవ్వరికి తోచలేదు. + +డజన్లకొద్దిగా ఏపిల్‌పండ్లను తెప్పించి నాయన మాట ననుసరించి రసమును తఱచుగా ఇచ్చుచుండిరి. వైద్యుడు వచ్చి చూచి నీరసము చాలవరకు తగ్గెనని చెప్పెను. పిమ్మట చీకటి పడుచుండగా శ్రీ రమణాశ్రమమునుండి నిరంజనానందస్వామి పంపిన \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0137.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b88d07529aaa514b8ecce1c334fef50e6dff228 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0137.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +తంతి వచ్చెను. " మీ రిచ్చిన రెండు టెలిగ్రాములు భగవాన్ తనయొద్ద నుంచుకొని సమాధానము పల్కలేదు." అని ఆ తంతి యందు ఉండెను. నాయన దానిని అందుకొని చించిపారవేసెను.* + +శ్రీ రమణాశ్రమము నుండి వచ్చిన తంతిని నాయన చింపి వేయుట ఆశ్చర్యకరము. ఆయన ఎందులకు అట్లు చేసెనో తెలియదు. మహర్షి ఏదైన సందేశమును తనకు అందింపుడని చెప్పి యున్నను ఆశ్రమమువారు అట్లు చేయలేదని ఆయన శంకించి కోపముతో అట్లు చేసియుండునేమో అని యూహింపవలసి యున్నది. లేకున్నచో గురువు దగ్గఱ నుండి వచ్చిన వార్తగల పత్రమును చింపి నాయన అనాదరమును ప్రకటించునా? + +అప్పటికే కలువఱాయి నుండి మహాదేవుడు వచ్చియుండెను. ఆఫీసులో ముఖ్యమైన పని యుండుటచే వెంటనే తిరిగిరావచ్చునను తలంపుతో లక్ష్మికాంతము కలకత్తాకు పోయెను. అత్యుష్ణమువలన నాయనకు వారము రోజుల నుండి విరేచనము కాకుండెను. పండ్ల రసము వలన 25 వ తేది శనివారము ఉదయమున అయిదారు విరేచనములు అయి మలమంతయు వెలువడెను. అప్పుడు నాయన తెరపినబడి తేలిక నొందెను. + +మధ్యాహ్నము ఒంటి గంటన్నరకు శిష్యులందఱు శనివార హోమమునకు వచ్చిరి. వారు హోమము చేయుచుండగా నాయన మంచము నుండి దిగి వారితోపాటు ఆసనబద్దుడై కూర్చుండెను. తరువాత శిష్యులను పంపి మంచముపై పండుకొని మధ్యాహ్నము రెండున్నర గంటలకు, ఉత్తరీయమునువలె, శరీరమును అనాయాస \ No newline at end of file diff --git a/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0138.txt b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0138.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0e388cc5b8459a84f9a7f0a05be8b889c405c27 --- /dev/null +++ b/GanapathiMuniCharitraSamgraham/page_0138.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ముగ వదలి "అంతకు పూర్వమే సిద్దమైయున్న తన దివ్యామృతమయ శరీరమును వహించి యనామయ పదమును బొందెను."* + +గుంటూరు లక్ష్మికాంతము వర్ణించినట్లుగా నాయన 'నవయుగ యోగి చక్రవర్తి' అనుట యథార్థము. కపాలసిద్దితోపాటు ఆయన సాధించిన సిద్దులు అనేకములు. ఆయన చేసిన తపస్సు అసామాన్యము. శ్రీరామకృష్ణునకు వివేకానందునివలె శ్రీ రమణ భగవానునకు నాయన ప్రియతమ శిష్యుడై గురువు యొక్క కీర్తిని, సందేశమును దేశమున నలుమూలల వ్యాపింపజేసి గురు ఋణమును తీర్చుకొని చరితార్థు డయ్యెను. + +భరతఖండము విషాద వివర్జితమై జయము నొందునుగాక. దానికి క్షేమము కలిగింపవలయునని తలంచుచున్న గణపతి జయము నొందునుగాక. అతనికి ఆచార్యుడును మహర్షి కులాచలుడును అయిన రమణుడు జయము నొందును గాక. వారి కిరువురకును తల్లియైన మహేశ విలాసిని ఉమాదేవి జయించుగాక. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0006.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bf76a7c1409c72b5db351751c0f8961fbdd8ac7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0006.txt @@ -0,0 +1 @@ +శ్రీ సురవరం ప్రతాపరెడ్డి

\ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0008.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13d652db34bb5e974276b3d44fc7609345d09fcd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0008.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి

+ +విజ్ఞాపన

+ +సురవరం ప్రతాపరెడ్డి నామ సంస్మరణ మాత్రాన ఆనాటి తెలంగాణాలోని సాంఘిక చైతన్యం గుర్తుకు వస్తుంది. గోలకొండ వ్రాతం ఫిరంగి మ్రోతలతో తెలుగు గుండెలలో వీరావేశం నింపిన ధీరుడాయన. పత్రికా సంపాదకుడుగా +పరిశోధక పండితుడుగా, అనేక సంస్థల ప్రోత్సాహకుడుగా, ఉత్తమాభిరుచిగల రచయితగా, విశాలాంధ్రోద్యమ ప్రేరకుడుగా సురవరం వారి కృషి సంస్తవనీయం. విశిష్టమైన శైలి, నిర్దిష్టమైన భావం, ఆర్జవావేశం, విషయవైభవం వారి రచనలోని సహజగుణాలు. + +ప్రతాపరెడ్డిగారి ముద్రితాముద్రిత రచనలు సేకరించి వాటి ముద్రణ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టడానికి ఏర్పాటైన సంస్థ “సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి". ఈ సంస్థలోని సభ్యులు : \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0009.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fcc8c3e7ce81e3c80fa1c8a51ffb8340580eaa9 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0009.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సురవరం వారి సంపూర్ణ గ్రంథావళి ప్రచురితమైతే పఠితృలోకానికి, పరిశోధక విద్వాంసులకు ప్రయోజనకరంగా ఉంటుందని ఈ సంస్థ భావిస్తున్నది. ఈ ఆశయంతో మొదట "ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్ర" ముద్రించటం జరిగింది. గ్రంథ ముద్రణ కార్యభారాన్ని వహించటానికి ఈ సంస్థ ప్రత్యేకంగా “సంపాదక మండలి"ని ఏర్పాటు చేసింది. ఇందులోని సభ్యులు : + +సంపాదకమండలి ప్రతాపరెడ్డిగారి గ్రంథ ప్రచురణ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించి ఇంతవరకు ఎనిమిది గ్రంథాలను ప్రచురించింది. ప్రస్తుతం \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0010.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..986312a925fc50c47e9e83cf875b5a279a49ad42 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0010.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రతాపరెడ్డిగారి గోలకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలను రెండు సంపుటాలుగా ప్రచురిస్తున్నది. సురవరం వారి ముఖ్య రచనలన్నీ అనతికాలంలో ముద్రించాలన్నది సంపాదకమండలి నిర్ణయం. ఈ నిర్ణయానికి సహృదయులు, వదాన్యుల సహకారం తోడయితే మా ఆశయం అచిరకాలంలోనే నెరవేరుతుంది. + +ప్రతాపరెడ్డిగారి రచనలు ముద్రించటంలో ఎంతో ఔదార్యం చూపి ఆర్థిక సహాయం చేసిన శ్రీ చల్లా రామభూపాల్ రెడ్డిగారికి, శ్రీ యస్. గోపాల్‌రెడ్డిగారికి, శ్రీ డా॥ టి. నందగోపాల్‌గారికి, శ్రీ మద్దూరు సుబ్బారెడ్డిగారికి, హుసేన్ అబ్బాస్ అండ్ కంపెనీవారికి శ్రీ చెరుకూరు రామరాజుగారికి, శ్రీమతి ఇ. సరస్వతమ్మగారికి చల్లా వెంకటేశ్వరమ్మగారికి, హెచ్. లక్ష్మీదేవమ్మగారికి, బిశ్వేశ్వర్‌లాల్ అగర్‌వాల్‌గారికి, శ్రీ వెంకట రామప్పగారికి - సాహిత్య వైజయంతి కృతజ్ఞత తెలుపుకుంటున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0011.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75ad5c3c257a57fe4334b1d1b73d2102d45c8b86 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0011.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తొలిపలుకు

+ +భారతదేశంలో పత్రికల చరిత్ర చాలా ఉజ్జ్వలమైందని చెప్పవచ్చు. భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సాధనకు, భారత జాతీయతకు, భారతదేశ సమైక్యతకు ఈ పత్రికలు చాలా తోడ్పడినవి. దేశ భాషా పత్రికలే కాక ఇంగ్లీషు పత్రికలు కూడా ఈ మూడు ఆశయాల సాధనకు గణనీయమైన కృషి కావించినవి. భారత ప్రజాస్వామికానికి కూడా పత్రికలు ఇప్పటి వరకు చేసిన, ఈనాడు చేస్తున్న కృషి చాలా గొప్పదని చెప్పవచ్చు. ఒక చిత్రమేమంటే ఇంగ్లీషు వారిని ఈ దేశం నుంచి వెళ్ళగొట్టి స్వరాజ్యసాధనకు కృషిచేసిన కొన్ని ముఖ్యమైన పత్రికలు ఇంగ్లీషులోనే నడిచినవి. చాలా మంది ఆంధ్రులు ఈ ఇంగ్లీషు పత్రికల నిర్వహణకు తోడ్పడినారు. వీరిలో సి. వై. చింతామణి, కోటంరాజు సోదరులు, యం. చలపతిరావు, కాసా సుబ్బారావు మొదలయినవారు ప్రత్యేకంగా పేర్కొనదగినవారు. తెలుగుపత్రికా సంపాదకులలో కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు, ముట్నూరి కృష్ణారావుగారు ఈ తరగతికి చెందినవారు. + +ప్రతాపరెడ్డిగారు 1926 లో గోలకొండ పత్రికను ద్వైవార పత్రికగా స్థాపించినారు. అప్పుడు హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక ప్రాంతాలు ఉండేవి. ఇందులో తెలంగాణా ప్రజలు అధిక సంఖ్యాకులు, తెలుగు ప్రధానమైన భాష. అప్పుడు మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక భాషలకు ఏవిధమైన స్థానం ఉండేదికాదు. ప్రజలకు వాక్ స్వాతంత్ర్యం మొదలైన ప్రాథమిక స్వత్వాలు ఏమీ లేకుండెను ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో గోలకొండకు పూర్వమే నీలగిరి తెలుగు పత్రికలు రెండు మూడేండ్లు నడిచి ఆగిపోయినవి. కాని గోలకొండ పత్రిక మాత్రం 1947 వరకు ద్వైవార పత్రికగా నడిచి దినపత్రికయై తరువాత సుమారు 20 సంవత్సరాలపాటు వెలువడినది. ఆ రోజుల్లో హైదరాబాదు పత్రికలకు ప్రజలు, ప్రజల ఉద్యమాలతో సంబంధం కలిగినవారు సంపాదకులుగా ఉండే \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0013.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..86413653c4485551405eb792b1865282b715ffa3 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0013.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ఆనాటి ప్రజల రాజకీయ, ఆర్థిక సాంఘిక సమస్యలపట్ల అవగాహన కలిగి సానుభూతి కలిగిన ప్రతాపరెడ్డిగారు గోలకొండ పత్రికను ఆనాటి తెలంగాణాకు దర్పణంగా రూపొందించినారు. ఆ రోజుల్లో గోలకొండ వెళ్ళని ఊరేలేదు. +నిజానికి తెలంగాణాను మేలుకొల్పిన వ్యవస్థలలో గోలకొండ పత్రికకు ప్రత్యేకస్థానం ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. ముట్నూరి కృష్ణారావుగారి సంపాదకీయాలవలె, మందుముల నరసింగరావుగారి రయ్యత్ సంపాదకీయాలు, ప్రతాపరెడ్డిగారి +గోంకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలు ప్రజలను జాగృతం చేసినవని చెపితే ఆశ్చర్యం కాదు. + +ప్రతాపరెడ్డిగారు బహుభాషావిశారదులు. ఉత్తమశ్రేణికి చెందిన పండితులు. మంచి పరిశోధకులు. తెలుగులో అనేక సృజనాత్మక రచనలు చేసిన భావుకులు. వీరు కవితలు అల్లినారు. కథలు చెప్పినారు. నాటకాలు వ్రాసినారు. తెలుగు వచన రచనకు రూపురేఖలు దిద్దినారు. అనేక విషయాలపైన విజ్ఞాన ప్రబోధకరాలైన వ్యాసాలను వ్రాసినారు. ప్రామాణికమైన గ్రంథాలను వ్రాసినారు. అయినా అనాటి చాలామంది పండితులవలె దేశాన్ని ప్రజలను మరచిపోయి వారికి దూరంగా ఉండని త్యాగశీలి ప్రతాపరెడ్డిగారు. అందుచేతనే గోలకొండ పత్రికద్వారా తెలంగాణా రాజకీయ జీవితానికి పునాదులు వేసినారు. అప్పటి నిజాం రాష్ట్రంలో ప్రాథమిక స్వత్వాలు ఏమీ లేకుండెను. ప్రజలకు ప్రాథమిక స్వత్వాలు లభించవలెనని పోరాడినవారిలో ప్రతాపరెడ్డిగారు ప్రముఖులు. ఆ రోజులలో గష్తీనిషాన్ 53 అనే ప్రభుత్వ +ఉత్తర్వు అమలులో ఉండేది. ఈ గష్తీప్రకారం గ్రంథాలయాలు పెట్టుకొనవలెనన్న, సభలను చేసుకొనవలెనన్న, సభను నడపవలెనన్న ప్రభుత్వం అనుమతి అవసరమై ఉండేది. అనేక సందర్భాలలో ఈ అనుమతి లభించేదికాదు. ఒకసారి ప్రతాపరెడ్డిగారు ఈ గష్తీనిషాన్ 53 గురించి ప్రస్తావిస్తూ ఇది" వాగ్బంధన శాసన శృంగార తాండవ క్రియావిశేషం" అని చమత్కరించినారు. ఆనాటి సమస్యలపట్ల గోలకొండ పత్రికలో వచ్చిన సంపాదకీయాలను గూర్చి ప్రభుత్వం నుంచి అప్పుడప్పుడు హెచ్చరికలు వస్తుండేవి. కాని, ప్రతాపరెడ్డిగారు ఈ హెచ్చ \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0014.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70b9cebb6c822f573e6107b3b2b899cd3f609733 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0014.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రికలను పాటించక తమ సహజ ధోరణిప్రకారమే పత్రికద్వారా ప్రాథమిక స్వత్వాలను సమర్థించేవారు. + +1947 లో గోలకొండపత్రిక దినపత్రిక అయిన తరువాత ఈ పత్రిక సంపాదకీయాలపైన ప్రభుత్వం ఒక ఆంక్షను విధించింది. ఆ ఆంక్ష ప్రకారం ప్రతిరోజు వ్రాసే సంపాదకీయాలను మొదట సమాచారశాఖకు పంపి వారు సూచించిన మార్పులను చేయవలసి ఉండేది. కాని ప్రతాపరెడ్డిగారు ఈ ఆంక్షను ఒప్పుకోలేదు. అందుకు బదులుగా ప్రపంచ మహనీయులు అన్ని భాషలలో వ్రాసిన సూక్తులను - ముఖ్యంగా ప్రజల ప్రాథమిక స్వత్వాలకు సంబంధించిన +సూక్తులను - సేకరించి ఒక్కొక్క రోజు ఒక సూక్తిని ప్రకటించేవారు. ఈ సూక్తులు ప్రభుత్వానికి సంపాదకీయాలకన్నా ఎక్కువ బాధకలిగించేది. పత్రికల చరిత్రలో ఇది మరువరాని సన్నివేశం. + +ఆనాటి హైదరాబాదు రాష్ట్రానికి, తెలంగాణాకు సంబంధించిన రాజకీయ ఆర్థిక, సామాజిక సమస్యలకు సంబంధించిన విషయాలపైన ప్రతాపరెడ్డిగారు సంపాదకీయాలు వ్రాసేవారు. అందుచేత ఆనాటి పరిస్థితులకు సంబంధించిన ఏ విషయాన్ని గురించి పరిశోధన జరిగినా గోలకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలలో విలువైన సమాచారం లభిస్తుంది. చరిత్ర, సాంఘిక శాస్త్రం, ఆర్థిక పరిస్థితులు, రైతుల ఇబ్బందులు స్త్రీ విద్య, స్త్రీ స్వాతంత్ర్యం, మాతృభాషలో విద్యాబోధన, విద్యావిషయాలు మొదలైన అనేక సమస్యలపైన పరిశోధన చేయదలచుకున్నవారు ఈ సంపాదకీయాలు అవశ్యం చదువ దగినవి. + +ప్రతాపరెడ్డిగారి శైలి విశిష్టమైంది. ఏ విషయాన్ని గురించి చెప్పవలసి వచ్చినా దాపరికం లేకుండా, స్పష్టంగా, సూటిగా తమ అభిప్రాయం ప్రకటించేవారు ప్రతాపరెడ్డిగారు. ఈ విశిష్టత వారి సంపాదకీయాలలోకూడా కనిపిస్తుంది. +స్వచ్ఛమైన తెలంగాణ తెలుగు ప్రతాపరెడ్డిగారి శైలిలో నిగనిగ లాడుతుంది. వారు వ్రాసిన సంపాదకీయాలు ఏవో ఏవి కావో వారి సమకాలికులు సులభంగా \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0016.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14bc5dbbc5f2ffd9a334c60c6c1c92932f7d8f1d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0016.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +కూడా గోలకొండ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించింది. ఈవిధంగా దేశ సేవ కొరకు పత్రికను సాధనంగా స్వీకరించి సంపాదక వృత్తికి ఆత్మార్పణ గావించిన ప్రతాపరెడ్డిగారి వంటివారు దేశనాయకులలో, మేధావులలో, పత్రికా +సంపాదకులలో ఎంతమంది? + +1926 నుంచి 1947 దాకా ప్రతాపరెడ్డిగారు గోలకొండపత్రికకు సంపాదకులుగా ఉన్నారు. ఈ రెండు దశాబ్దుల సంపాదకీయాల నుంచి కొన్ని ముఖ్యమైన సంపాదకీయాలను రెండు సంపుటాలుగా కూర్చటం జరిగింది. రెండు, మూడు సంపుటాలు మాకు లభ్యం కాలేదు. దేశ సమస్యలు. ప్రజల సమస్యల పట్ల ప్రతాపరెడ్డిగారి దృక్పథాన్ని వివిధ కోణాలనుంచి చూపటానికి వీలుగా ఈ సంపాదకీయాలను ఎన్నుకోవడం జరిగింది. నలభై ఏళ్ళకు పైగా గోలకొండ పత్రికలను పదిలపరిచి మాకు ఈ కార్యసాధనలో సహకరించిన ప్రతాపరెడ్డిగారి కుమారులు శ్రీయుతులు యన్. యన్. రెడ్డి, హరిశ్చంద్రారెడ్డి, విష్ణువర్ధన్ రెడ్డి, కృష్ణవర్ధన్ రెడ్డిగారికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకొంటున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0022.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a701c3c766f9627e3a148af3aaa2959a82b01d33 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0022.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +స్వవిషయము

+ +10 - 5 - 1926

+ +అనేక విఘ్న ప్రతి బంధముల కోర్చి యెట్టకేలకు "గోలకొండ" పత్రిక నాంధ్రజనులకు సమర్పించుకొన గలిగితిమి. ఇదివఱకే విన్నవించిన రీతి నీపత్రిక యొక్క ముఖ్యోద్దేశము జనసేవయే కాని తదితర మేదియు గాదు. ఈ పత్రికా +విషయమై కొన్ని సందేహములు తఱచుగా వినవచ్చుచున్నవి. వానినిందు మాచే నైనంతవరకు నివారింప బ్రయత్నించుచున్నాము. + +ఈ పత్రిక వలన లాభమేమి? యని కొందరు ప్రశ్నించియున్నారు. వారెల్లప్పుడును బత్రికల జదువు వారే యైనను బత్రికల లాభము గనుగొనినట్టి వారలుగ గనుపింపరు. నేటి కాలమున నాగరికతయంతయు బత్రికలపై నాధారపడినదని యనవచ్చును. ప్రజలందుగాని, ప్రభుత్వమందుగాని, మంచిగనో చెడ్డగనో మార్పుగలిగించునది పత్రికల యొక్క మహాశక్తియే. ప్రపంచ మందలి పత్రికా ప్రచారము కల దేశములను బోల్చి చూచిన హిందూస్థానము చాల హీనస్థితి యందున్నది ప్రస్తుతము నిజాము రాష్ట్రమందు 65 లక్షల కన్న నెక్కు డాంధ్రులుండగా రెండు వార పత్రిక లుంట గొప్పలోటు. ఒక చిన్న తిరువాన్కూర్ సంస్థాన మందు నూర్ల కొలది నానా విధ పత్రికలుండ హైద్రాబాదులోని యాంధ్రులకై మూడవ పత్రిక యొకటి ప్రచారము చేసినందులకు మేము చింతింపము. + +ఈ పత్రిక "రెడ్ల” కొఱకేర్పడినదని కొందరు శంకించి యున్నారు. రెడ్ల యొక్క అభివృద్ధిని గోరుచుండునదైన నితర శాఖల వారికి బ్రతికూలముగా నెప్పటికి నుండదని యందఱకును విశదపఱచుచున్నాము. + +మేము హిందువులందే యన నేల మతాంతరావలంబకులందును భేదమేమాత్రమును జేయువారము కాము. ముఖ్యముగా నాంధ్రులలో నగ్ర జనులను \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0023.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..531a22517c5dc2cb3c8e021159aa7de343f255fe --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0023.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +వారిని మొదలుకొని యంత్య జన్ములను వారి వఱకును మేము సేవజేయ యత్నింపలము. ఇందులకై యందఱును దోడ్పడుదురు గాక. + +ఈ పత్రిక చందా విశేషమేమో యని కొందఱు మిత్రులు మందలించిరి. బ్రిటిషు ప్రాంత మందలి యొకటి రెండు వార పత్రికలు తప్ప తక్కిన యన్ని పత్రికల కన్న దీని చందా తక్కువయని చెప్పగలము. అయిన నిది ప్రధమ +ప్రయత్నమగుటచే నింతకన్న తక్కువ చేయజాలము. చందాదారులు విశేష సంఖ్యాకుకురై పత్రికకు - లాభమటుండనిండు - నష్టము రానిచో ముందు సంవత్సరము చందా తగ్గింప దలచియున్నాము. + +నిజాము రాష్ట్ర మందలి జనులే యననేల మన దేశ మందలి యితర ప్రదేశము లందలి వారును ముఖ్యముగా వ్యవసాయముపై నాధారపడినవారు. ఈ పత్రిక యట్టి జనులకు జేతనైనంత వఱకు వ్యవసాయ సంబంధములగు +వ్యాసములను వ్రాసియు వ్రాయించియు ప్రోత్సహించుచుండును. పరపతి సంఘములు (Co-Operative Society) వ్యవసాయకుల కెంతయో లాభకరములైనవి. వాని యుపకారములను జనులు సరిగా గ్రహించిన వారుకారు. ఏ +తద్విషయమై తరచుగా మా పత్రిక యందు వ్రాయుచుందుము. ఈ పత్రిక హైద్రాబాదు రాష్ట్రములో విశేష ప్రచార మందుండగలదు. కావున తక్కువ సమాచారములను దెలుపుచు, బ్రత్యేకముగా నీ రాష్ట్రపు వార్తల ప్రకటించుచుందుము. + +ఇదిగాక విద్యాభివృద్ధిని గుఱించియు, సంఘాభివృద్ధిని గుఱించియు దగు రీతుల బ్రయత్నించుచుందుము. + +పై యంశములతో బాటు భాషాభివృద్ధికరములగు వాఙ్మయసేవయు చేయు చుందుము. + +ఈ పత్రిక యింతవఱకే ప్రచురింపబడి యుండవలసినది. కాని మా స్వాధీనమునలేని యనేకాంతరాయములచే మే మాలసింపవలసి వచ్చెను. ఆంధ్రలోకము మమ్ము క్షమింతురని ప్రార్థన. + +ఈ పత్రిక నిర్విఘ్నముగా దన విధిని నెరవేర్చుట యందు, దైవము, ప్రభుత్వము, ప్రజ, మాకు దోడ్పడుగాతయని ప్రార్థించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0024.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73725e08f4ae5cc3d542f111272c54b08d1eec7c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0024.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +విజ్ఞాపన

+ +10 - 5 - 1926

+ +రెసిడెన్సీ హద్దులలో నున్న మా ముద్రణాలయము నుండి పత్రికను ప్రకటించుటకనుమతి యొసంగ బడక పోవుటచే, నిజాం ప్రభుత్వము వారి హద్దులలోనికి, ముద్రణా యంత్రమును మార్చవలసి వచ్చుట చేతను, పోస్టలు శాఖ వారనుమతి నిచ్చుటలో నాలసించుట చేతను, మేము, తొలుదొల్త ప్రకటించిన రీతిని పత్రిక నందజేయ జాలమైతిమి లేకుండిన పత్రిక యొక్క మాసము క్రిందటనే వెలువడి యుండెడిది. + +రాబోవు పత్రిక వైశాఖ శు॥ 5 స్థిరవారమున వెలువడును. తదనంతరము క్రమముగ, ప్రతి బుధవారమునను శనివారమునను పత్రికలు ప్రకటింపబడును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0025.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f4f10a0acbb8c155572670c4aa2dd9828e95fed --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0025.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +కీ. శే. కొమఱ్ఱాజు లక్ష్మణరావు గారు

+ +14-7-1926

+ +గడచిన 12 జూలైతో విఖ్యాత గ్రంథ కర్తలను, సంస్కర్తలును, నిష్కలంక దేశాభిమానులునునగు శ్రీ కొమఱ్ఱాజు లక్ష్మణరావుగారు స్మరణీయులై మూడువత్సరములు గడచినవి. నవీనాంధ్ర వాఙ్మయ పితామహులగు రావు బహాద్దరు కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారి తరువాత, ఆధునిక వాఙ్మయమును పెంపొందించిన వారిలో శ్రీ లక్ష్మణరావుగారు అగ్రగణ్యులని చెప్పినచో అందతిశయోక్తి యుండదని మా తలంపు. విశ్వ విద్యాలయము నందు ఎం. ఏ. పరీక్ష యందుత్తీర్ణులై, ఆంధ్ర, సంస్కృత, వంగ, హిందీ, మహారాష్ట్రాది భాషల యందు నిరుపమాన పాండితీ వైభవమును గడించిన ఈ ఆంధ్ర సత్పుత్రుడు తన విజ్ఞానము నంతను ఆంధ్ర భాషామతల్లి సేవయందు వినియోగించి ఎడతెగని పట్టుదలతో, విసువు నెరుంగని యుత్సాహముతో, నిర్మల వర్తనముతో +ఆదర్శప్రాయమగు జీవనము గడపిన ఈ మహాశయుని దేశీయులు విస్మరింపగూడదు. + +శ్రీ లక్ష్మణరావుగారి సారస్వతసేవవారు విద్యార్థి దశయందు నివసించుచుండిన నాగపురము నందారంభమయ్యెను. మోరోపంత్ కృతమగు మహారాష్ట్ర కర్ణపర్వమునకు విద్వజ్జన సమాదరణీయమగు వ్యాఖ్యానము రచించిరి. +"రామాయణీయమగు పంచవటి భద్రాచలము కడనున్నదా, నాసికవద్దనున్నదా” యను విషయమున మహారాష్ట్ర పండితులలో భేదాభిప్రాయములు కలిగి తీవ్రముగా వాదోపవాదములు జరుగుచున్న కాలమున, అట్టి వాదములందు ఉత్సాహముతో పాలుగొని భద్రాచలము వద్ద పంచవటియే రామాయణీయ పంచవటియని +లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలకు వంటి పండితవర్యులచే నొప్పించిరి. విజ్ఞానప్రదములగు అనేక మహద్విషయములను, "కావ్యమాల” యందు ప్రకటించి, నేటివరకు ఏ యాంధ్రునకును మహారాష్ట్రమున లభింపని యుత్తమ పదవిని \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0026.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d71a7232bb31eaff5ae4236306e7555a73b3386 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0026.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఆ భాషయందు సంపాదింపగలిగిరి. ఈ కాలముననే వీరు రచించిన ప్రథమ ఆంధ్ర గంథము “శివాజీ చరిత్రము" వెలువడెను. + +తరువాత శ్రీ లక్ష్మణరావు గారి కార్యరంగము ఆంధ్రదేశమునకు మారెను. విఖ్యాతాంధ్ర భాషా పోషకులగు శ్రీ మునగాల సంస్థానాధీశుల దివానుగారు నియోజితులైరి. ఈ యుద్యోగము తరువాతి వాఙ్మయ సేవకు మంచి పునాది ఏర్పరచెను. తుదివరకు వారీ యుద్యోగముననే యుండిరి. దివాను కర్తవ్యములను వారు శ్రద్ధగా నిర్వహించ లేదనినచో అది యపరాధమగును; కాని మాకు వారితో గల పరిచయమును, వారి అనుదిన జీవితమును గూర్చిన యనుభవమును బట్టి చెప్పవలసినచో ప్రభువుగారు వీరితో మంత్రిత్వ కార్యముల నేసమయమున నిర్వర్తింపించు కొనుచుండిరో తెలియదు గాని, వీరు ఎప్పుడు వాఙ్మయ విషయక కార్యములందు నిమగ్నులైయుండిరని చెప్పగలము. 1909 వత్సరమున విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాల నారంభించి వివిధ శాస్త్రీయ చారిత్రిక వాఙ్మయామాృత ధారలచే ఆంధ్రదేశీయులు హృదయ క్షేత్రములను ఫలవంతములుగ నొనర్చిరి. 1911 ప్రాంతమున వాఙ్మయ సేవా విషయికమగు +ప్రచండమైన తుది ప్రయత్నము, అనగా "విజ్ఞాన సర్వస్వ" నిర్వహణము నారంభించి నిధనము నాటివారకు ఆ కార్యమును నిర్వహించి, "ఆ" భాగమును సుమారు 2000 పుటలలో మూడు సంపుటములుగా పూర్తి చేసి దేశీయుల +కర్పించిరి. నాల్గవదగు “ఆంధ్ర సంపుటము" నకు పరికరముల కూర్చుచు, పరిశోధనము సల్పుచు," చాళుక్యులు దాక్షిణాత్యులే" యను వ్యాసమును వ్రాసి ముగించుచు ఆనాడే రాత్రి వేళ చెన్నపట్టణమున మరణించిరి. + +ఈ మహాశయుని మహా సులభమును రసవంతమును నగు శైలియు ఎంతటి గహన విషయమునైనను కడు సుబోధముగా తెలియజేయు సామర్థ్యమును, దేశాభిమానాగ్నిని ప్రజ్వలింపజేయు మేధా విద్యుత్తును తలంచిన +ఆశ్చర్యము కలుగకమానదు. ఆంధ్ర విజ్ఞాన సర్వస్వములోని వ్యాసములననేకులు కలిసి వ్రాసిరని చెప్పవచ్చును. కాని ముఖ్యములగు, వ్యాసములన్నియు వీరివే. "విజ్ఞాన చంద్రిక" లోని "హిందూ మహాయుగము" 'మహమ్మదీయ +మహాయుగము' అను గ్రంథములను కళాశాల తరగతుల కుపన్యసించు ఆంగ్లభాషా పండితులు ఎంతయో యుపయోగించు కొందురని చెప్పిన వాని యోగ్యత \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0032.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..48cb8d28e633d3514b20a6afa9a4f4b033917f98 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0032.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +మారుగా స్వార్థ పరాయణత్వము, సంకుచిత స్వభావము, పరాధీనత పెంపొందించు చున్నవి. శైశవ దశలో నున్న ఆంధ్ర విశ్వ విద్యాలయ మీ కొఱతల సరకు గొని, సంస్కరించి స్వధర్మ నిర్వహణమునకును, ఆత్మోపలబ్ధకిని +ననుకూలించు నిజమగు విద్య నొసగి జాత్యభ్యుదయమునకు పాటు పడునని నమ్ముచున్నాము. + +విద్యా విధానముగూర్చి సర్ బ్రజేంద్ర నాథ్ సీల్‌గారి సూచన లెంతయు మాననీయములు. ప్రాచ్య పాశ్చాత్య విద్యా వికాసముల మేళగించి, బాలురకు శిక్ష నొసగుట ఇప్పుడు మన సమస్యయై యున్నది. బ్రహ్మచర్యము,గురుకులము +మొదలగు విధానముల కాలము పోయినది. అయినను ఆ విధానములోని గూఢమైయున్న భావములను, ఆశయములను మనము విసర్జింపరాదు. వానిని గొని, మన భిన్న పరిస్థితుల కన్వయించి, సానుకూలముగా, శుభప్రదముగా మన విద్యా విధానము నెఱపవలెను. ఈ సందర్భమున సీలుగారొక నూతన విషయమును +సూచించియున్నారు. విద్యావిధానము వృత్తికిని స్థానిక పరిస్థితుల కనుగుణ్యముగా నుండునటుల నుండవలెనని వారి సలహా. దీని గూర్చి యెల్లరు నాలోచించుట యెంతయు నవసరము. ప్రత్యేక కళలకును, పరిశ్రమలకు ప్రత్యేక సదుపాయము లుండును. ఆ ప్రాంతపు బాలుర కా ప్రాంతపు కళలను గాని, నేర్చుకొనుట సులభముగా నుండును. మఱియు నా కళలు గాని పరిశ్రమలుగాని వృద్ధియగుట కెక్కువ యవకాశముకూడ నుండును. ఈ యంశమును విద్యాభివృద్ధియందును తద్వ్యాప్తియందు నభిమానులందఱు నాలోచింతురు గాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0033.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a1d0ec385b3051ce942f3804726343723379bbb3 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0033.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వ్యవసాయ విచారణ సంఘము

+ +13-10-1926

+ +ఈ సంఘము తాలుకు ముగ్గురు సభ్యులును, అధ్యక్షుడగు లిన్లిత్గో ప్రభువును శనివారము నాడు బొంబాయిలో నోడదిగిరి. వారచ్చటి నుండి తిన్నగా సిమ్లాకు బోయి, తదితర సభ్యులతో గూడి కార్యమున కుపక్రమింతురు. +వ్యవసాయాభివృద్ధి, పశుసంపద, పశుచికిత్స, క్రొత్త పంటలు నూతన వ్యవసాయ పద్ధతులు, వీనిగూర్చి ప్రస్తుతము ప్రభుత్వము వారెట్టి చర్యను గొనుచున్నారు? ప్రస్తుతము యాన సౌకర్యములెవ్విః ఫలసాయ మే విధముగ నమ్మబడుచున్నది? వ్యవసాయపనుల కే విధమున ధనసహాయము జరుగుచున్నది? ఋణములకెట్టి +యవకాశములుగలవు? కృషికుల క్షేమముతో సంబంధము గలిగిన ముఖ్యాంశము లెవ్వి? ఈ విషయముల గూర్చి యీ సంఘము వారు శోధన సలుపవలెను. కాని యీ శోధనాంశములలో నొక ముఖ్యమైన విషయమును విడిచివేసి +యున్నారు. అది ప్రస్తుతపు కౌలు పద్ధతులు గూర్చిన చర్చ. కృషికుల స్థితి గతులు ముఖ్యముగా వీనిపై నాధారపడి యుండును. వ్యవసాయాభివృద్ధికిగల యవకాశములన్నియు వీని నాశ్రయించి యుండును. ఒక ఉదాహరణము దీనిని విశదపరచగలదు. ప్రస్తుతము బంగాళాదేశమున జమీందారీ పద్ధతి అమలులో నున్నది. దీనివలన వాస్తముగా భూమిని దున్నుచున్న రయితాభూమికి స్వామి కాజాలడు మరి ఫల సాయములో కొంత భాగమును రయితు నుండి గొని, దానిలో నుండి సర్కారు వారికి సిస్తు చెల్లించి, మిగిలినది తాననుభవించుచు, జీవించుచున్న జమీందారుడా భూమికి యజమాని. ఇట్లు భూమి దున్నువాడు భూస్వామికాడు. భూస్వామి రయితు భూమికి స్వతంత్రాధికారి కాడు. ఈ ద్వంద్వ స్వామ్యమువలన యనేక అనర్థములు మూడుచున్నవి. భూస్వామి యెక్కువ +ఆదాయము వచ్చుననెడి యాశచే తన భూమిని యనేక రయితులకు పంచి యిచ్చును. దీనివలన భూమి యనేక క్షుద్ర భాగములుగా విభజింపబడి, వ్యవసాయములో అభివృద్ధి మార్గముల ప్రవేశ పెట్టుటకు వీలులేక పోవుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0034.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..486bbb54ebb5a6cfd052d1a1dfab313ea60a8463 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0034.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రయితునకు జెందవలసిన ధనము భూస్వామికిని, తదితర మధ్య వర్తులకును జెందుచున్నది. సగటున బంగాళమున నొక్కొక్క జమీందారునకు రూ. 3 స్వామి భోగము వచ్చును. వీరు దీని నుండి 10 అణాలు మాత్రమే సర్కారువారికి సిస్తు కట్టి మిగిలిన రూ. 1-6-0 తామనుభవించుచున్నారు. వ్యవసాయమున నెట్టి పాలునుగొనక, హాయిగా పట్టణములలో గూర్చుండి, వీరి ధనము ననుభవించుచున్నారు. ఎండలో మాడి వానలో తడిసి, రేయింబవలు పొలములో బనిచేసిన కర్షకులకు నిజముగా నీ ధనము చేరవలసియున్నది. ఈ ధన సాహాయమున వారు సేద్యము నెంతయో అభివృద్ధి పరచియుందురు. కాని యిప్పుడా ధనము సోమరులకు జెంది వృధావ్యయముల పాల్బడుచున్నది. ఇట్టి ముఖ్యమైన కౌలు సమస్యను వ్యవసాయ కమిషను వారు సంశోధింపకుండు టెంతయు విచారకరము. + +ప్రస్తుతము రయితులను పీల్చి పిప్పిచేయుచున్న పిశాచము ఘోరమైన ఋణ బాధ. భూమి ప్రస్తుతము యతి స్వల్పమగుట చేతను, తగు నీటి లేక పోవుట చేతనే, తదితర కారణముల చేతను రయితునకు సుఖజీవనోపాధిని +కలిగించుటలేదు. గృహ పరిశ్రమలు నశించుటచే వేరు ఆదాయము లేదు. కోళ్ళను, పందులను, గొఱ్ఱెలను బెంచి వ్యాపారము చేయుట మనలో వాడుక కాదు. కాన సిస్తు కట్టుటకుగాని, పశువుల కొనుటకుగాని వివాహ శ్రాద్ధములకు +గాని, సొమ్ము కావలసినప్పుడు మన బీద రయితు సాహుకారి వద్దకు బోయి ఋణమును దేవలసి వచ్చుచున్నది. ఈ ఋణము వడ్డీకి వడ్డీ చొప్పున అనతి కాలములోనే పెరిగి పాపమా రయితు రాబడి నంతయు మ్రింగివేయ సిద్ధపడును. ఈ ఋణమును దీర్చుట కారయితు వేరొక ఋణము జేయును. ఇట్లు ఋణము కొఱకు ఋణము చేయుచు రయితు తన జీవిత కాలములో నెన్నటికిని ఋణవిముక్తి నొందకున్నాడు. ఈ సమస్య గూర్చి శోధన సలుపు నెడ “రయితు వివాహములు, శ్రాద్ధములు చేయునవుడు విపరీత వ్యయముల చేయరాదు. రయితుల భార్యలు నగల యందలి యపేక్షను విడువవలెను; భూమిని స్వల్ప భాగములుగా విభజింపకూడదు; రయితు పొదుపు గలిగి జీవనయాత్ర గడుపవలెను; అప్పుడీ ఋణబాధ మాయమగును." అని యా రీతిగా నీ సంఘమువారు తమ శోధనాంతరము సూచనలు చేసిన నేమియు ప్రయోజనము లేదు. ఈ విష \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0035.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81677ef078981a8d39ed1fe5a148a54c8d0f4e13 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0035.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +యము లన్నియు నిదివఱకే మన మెరుగుదుము. వీనిని మఱల వల్లించుటకు వేలకొలది రూపాయలు ఖర్చుపెట్టి ప్రత్యేకముగా నొక సంఘమును నియోగింప నవసరములేదు. ఋణము చేయుట మోసమని యెల్లఱకును విశదమే. కాని విధిలేక రయితులప్పుల పాల్పడినారు, పడుచున్నారు. ఋణస్తులను ఋణ విముక్తుల జేయుటెట్లు? ఋణము చేయబోపు వారిని దాని నుండి మరల్చుటెట్లు: ఈ యంశముల గూర్చి యీ విచారణ సంఘము వారు మార్గముల జూపిన దేశీయులు కృతజ్ఞులయ్యెదరు. + +ప్రస్తుతము వ్యవసాయశాఖవారు చేయుచున్న ప్రయత్నములలోను, అవలబించు పద్ధతులలోను, గొన్ని నిష్ఫలములును, నిష్ప్రయోజనములునునై యున్నవి. వీరు సలుపుచున్న శోధనలు విద్యకును, విజ్ఞానమునకును సంబంధించిన వగుచున్నవిగాని, ప్రకృతపు కర్షకుల వ్యవసాయ చిక్కులను పరిష్కరించుటలేదు. ఆమెరికాలో కృషికులు స్వయముగ వచ్చి, పంటలు పండించునపుడు తమకు గలుగుచున్న చిక్కుల నెల్లను వ్యవసాయ శోధకుల కెఱింగించెదరు. అటుపైని, యా సమస్యల గూర్చి పరిశోధన సంఘము వారు శోధన జేయుదురు. కాని మన దేశమున రైతునకును శోధన సంఘమునకును ఇట్టి సన్నిహిత సంబంధము లేదు. పరిశోధకులు తమకు దోచిన నేదియో నొక విషయము గూర్చి శోధన ప్రారంభింతురు. సంవత్సరములకొలది ప్రయత్నించి యేదియో నొక దానిని కనిపెట్టుదురు. కాని యది కేవలము వైజ్ఞానికముగ నుపయోగపడుచున్నది గాని, ప్రకృతపు సేద్యమునకు కక్కఱకు వచ్చుటలేదు. నారవిషయములలో నిపుణుడగు ఫిన్లో దొరగారెన్నియో సంవత్సరములు ప్రయాసపడి జనపనారను వేరు విధమున దీయుట కొక యంత్రమును కనిపెట్టిరి. కాని ఈ యంత్రము గూర్చి యే సేద్యగాడును శ్రద్ధ గొనలేదు. జనపనారదీయుట కిదివఱకొక సుగమమగు మార్గముండనే యున్నది. అందుచే యీ యంత్రము వారి కావశ్యము కాదు. వారి ముఖ్యావశ్యములు వేరు. వాని గూర్చి నూతనాంశముల వారికి దెలిపిన వారు శ్రద్ధ వహింతురు. కాని వానికి బదులీ క్రొత్త యంత్రము వారి కొసగిన వారు దానిని నిరసించుటలో నెట్టి వింతయు లేదు కదా! ఇట్టి దిక మీదట జరుగకుండునటులను. ప్రకృతపు సేద్యములోని సమస్యలను స్వంతముగగాని, వ్యవసాయకుల నడిగిగాని, దెలిసికొని మఱి శోధనకు గడంగు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0040.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fdd8ee9ce7e0e38b0b68eb5880321d3db15f377 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0040.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మున్నగు విద్యాలయముల మూలమున దాదాపు అర్ధశతాబ్దముననైన యభివృద్ధితో సమానముగా నున్నదని పలువురు వక్కాణించుచున్నారు. + +పరిపాలనము యొక్క ఇతర శాఖలందును ఎన్నియో మార్పులు జరిగినవి. ఇవి యన్నియు ప్రజాహితము కొరకు శ్రీ ప్రభువుగారు శ్రద్ధతో నాలోచించి చేసిరి. + +ప్రజా క్షేమ తత్పరులగు మన ప్రభువుగారి పక్షమున కొన్ని మాసముల క్రింద “సంస్కారములు" చేయబడునని ప్రకటింపబడినది. అట్టి సంస్కారములలో మొదటి కార్యముగా క్రొత్త యధికారులు నియమింపబడుచున్నారు. +మాల్గుజారీయందు గొప్ప మార్పులు జరిగి ముఖ్యాతిముఖ్యమగు నీ శాఖ మూలమున దేశాభివృద్ధి కలుగునని మేము విశ్వసించుచున్నాము. + +ఇచ్చట శాసన నిర్మాణ సభను ప్రజా ప్రాతినిధ్య పద్ధతిపైన సంస్కరించుటకు శ్రీవారు కొన్ని వత్సరముల క్రింద నాజ్ఞాపించిరి. ఈ విషయమున కావలసిన అంకెలను వివరములును సిద్ధము కూడనై నవి. గత మాసమున +ప్రధానామాత్యులగు శ్రీ మహారాజా బహద్దరుగారు శాసన నిర్మాణ సభ యందు, అనధికార సభాసదులతో, సంస్కార విషయములను సానుభూతితో నాలోచింతుమని సెలవిచ్చి ప్రజలయందుత్సాహమును ప్రతిష్ఠింపజేసిరి. ఇది యంతయు మన ప్రభువుగారి ప్రజా వాత్సల్య విశేషము. శ్రీవారి జన్మోత్సవ సందర్భమున గాని ఇతర సందర్భమునగాని ముఖ్యముగా నీ సంస్కారము ప్రవేశపెట్టుట మహా శుభ ప్రదమనియు, పరిపాలనమునందు ప్రజల తోడ్పాటు నిజముగా మనరాజ్యమును దుర్భేద్యముగా నొనర్చుననియు వినయ పూర్వకముగ సూచించు +చున్నాము. + +శ్రీ ప్రభువుగారు ప్రజా క్షేమంకరులై చిరకాలము వర్ధిల్లుదురుగాక ! నిజాం రాష్ట్రవాసులు ప్రపంచమందలి ఏ నాగరిక +రాష్ట్రవాసులకును స్వాతంత్ర్యమునందును, విద్యాధికములందును తీసిపోక స్వదేశాభ్యుదయమునకు +తోడ్పడునట్లు పరమేశ్వరుడనుగ్రహించు గాక ! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0041.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa2ad876a6a1e016fb8363d04a329ff7cf4c38e7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0041.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +బ్రాహ్మ సమాజము

+ +26-1-1927

+ +గత 23 జనవరి భారత వర్షము యొక్క ఆధునిక చరిత్రమున ముఖ్య దిన మనుటకు సందియము లేదు. అది కీ. శే. రాజారామ మోహనరాయల వలన బ్రాహ్మ సమాజము స్థాపింపబడిన పవిత్ర దినమగుట చేత ప్రతి భారతీయుని +వలనను స్మరింపదగినదై యున్నది. + +భారత వర్షము మతములకు పుట్టినిల్లు. ఏ కాలమునకు దగిన విధమున ఆ కాలమున నిచ్చట మహా పురుషులుదయించిరి. "ధర్మ సంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే” యని భారతీయ విజ్ఞానఖనియగు గీతావచనము. కనుకనే ధర్మ గ్లాని కలిగినపుడు ఈశ్వరానుగ్రహమున ధర్మ సంస్థాపనము జరుగుచు వచ్చుచున్నది. + +బ్రాహ్మ సమాజము 23 జనవరి 1830 సం॥ యందు స్థాపితమైనది. అప్పటి దేశ స్థితి అందు ముఖ్యముగా వంగ దేశము యొక్క స్థితి చాల దుఃఖప్రదముగ నుండెననుటకు సందియము లేదు. ఏకేశ్వరోపానమునకై ఉపనిషత్కాలముననే ఖ్యాతి వహించియుండిన మన మాతృ దేశము మూఢాచారములకు లోనై, పరిశుద్ధమగు దివ్యమూర్తిని మరచెను. సంఘముననెన్నియో దురాచారములు ప్రబలి యుండెను. సహగమనము, శిశువులను గంగకర్పించుట, నరబలులు మున్నగునవి లెక్కకు మిక్కిలిగ నుండి అభివృద్ధికి వలయు శాంతతను దేశమున లేకుండజేసెను. జాతులలోను అంతర్జాతులలోను పలు భేదములు, అనేకములగు హెచ్చుతగ్గులు ఏర్పడి ఐకమత్యము శూన్యమగుచుండెను. హిందూదేశమున సమావేశములైన వివిధ మతములలో ఏక భావము కుదిరి తన్మూలమున భారత జాతి యనునది యుద్భవించుట అత్యవసరమగు స్థితి కలిగెను. అట్టి కాలమున, వివిధ మతములందలి విజ్ఞానము గ్రోలి, దాని హెచ్చు తగ్గుల నారసి భారత వర్షములోని యన్ని మతముల వారికి సామాన్యమును సమిష్టిదియు నగు నొక మత వేదికను నిర్మించిన గౌరవము బ్రాహ్మ సమాజమునకు చెందవలసి యున్నది. ఈ సందర్భమును పురస్కరించుకొని హైదరాబాదు బ్రాహ్మ సమాజము వారు నిన్నటి దినమున నుత్సవము సల్పిరి. ఈ సభ యొక్క వివరములు వేరొకచో గాననగును. బ్రాహ్మ సమాజము నవీన భారత జాతి యొక్క కళ్యాణమును సమకూర్చుగాక ! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0046.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ba5f53409617bb862401b4abf496cc75cb1394c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0046.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వార్తలు ప్రకటించునపుడు, మన ప్రభుత్వము వారు "ఈ వార్తలు అసత్యములనియు, రాజ్యాంగమునందు సంస్కారములు చేయవలయునని ప్రభుత్వమువారు తలంచుచున్నారనియు త్వరలోనే ఆ సంస్కారములు ఆరంభింపబడుననియు, ప్రజలకు తెలియుటకై ప్రకటనము గావించిరి. ఈ ప్రకటనము తరువాత కొన్ని మార్పులు జరిగినవి. 1. మహరాజా బహాదురు గారు ప్రభుత్వ సభాధ్యక్షులుగ నియోజితులైరి. 2. మాల్గు జారీ పోలీసు ఈ రెండు శాఖలను చేర్చి వీనికి మంత్రిగా కర్నలు ట్రేంచు గారును, 3. మాల్గు జారీ కార్యదర్శిగా మిస్టర్ టాస్కరు గారును, 4. సదరు నాజము కోత్వాలి అజ్లా పదవి పైన మిష్టర్' ఆర్మ్ స్ట్రాంగు గారును, 5. పారిశ్రామిక శాఖ యొక్క కార్యదర్శిగా +మిష్టర్ కాలిన్సు గారును, 6. నాజము అత్యాత్ పదవికి నవ్వాబ్ తకీయార్ జంగుగారును నియోజింపబడిరి. ఇవి యన్నియు ఉద్యోగస్తులలో మార్పులే కాని రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో మార్పులనుటకును వీలు లేదు. ప్రభుత్వ విధానములో +1329 ఫసలీలో నేర్పబడిన ప్రభుత్వ సభా (బాచె హుకూమతు) పద్ధతి తప్ప తరువాతి మార్పు ఇంకను ఏదియు జరుగలేదు. ఇది 1329 నుండి 1336 వరకు గడచిన (7) వత్సరముల ఉదంతము. + +కనుక మహా ఘనత వహించిన మన ప్రభువు గారి సంకల్పమును, ప్రభుత్వ సభాధ్యక్షుల వాగ్దానములును, ప్రభుత్వము వారి ప్రకటనములును, రాజ్యాంగ సంస్కారముల విషయమున ఇంకను ఆలోచనములోనే యున్నవనియును ఈశ్వరానుగ్రహమున్నచో కార్య రూపమున వెలువడగలవనియు నమ్ముచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0049.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a2dab07f5b681b02570f149b7a8e4105bcc803df --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0049.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఆరవ నిజాం రాష్ట్ర సంఘ సంస్కార మహాసభ

+ +25-5-1927

+ +ఈ మహాసభ హైదరాబాదు నగరమునందు అమర్దాదు నెల యొక్క మొదటి వారమున జరుగునను వార్త ఇందుకు ముందే ప్రకటింపబడియుండుట పత్రికా పాఠకులకు విదితమైయున్నది. విఖ్యాత వంగ విదుషీమణియగు శ్రీమతి +సరళాదేవిగారిందుకు అధ్యక్షురాలుగ నుండ నంగీకరించుట ఎంతయు ప్రోత్సాహకరముగ నున్నదనియు సభకొరకు నిర్ణయింపబడిన 6, 7 అమర్దాదులు బక్రీదు సెలవులగుటవలన స్థానికులకును, ముఖ్యముగా జిల్లాల వారికిని ఎంతయు అనుకూలముగా నున్నదనుట నిస్సంశయము. ఆహ్వాన సంఘ కార్యదర్శిగారు చేసిన ప్రకటనమునుబట్టి చూడగా, పర స్థలముల నుండి వచ్చు వారికి వలయు నేర్పాటులను క్రమముగా జరుగును కనుక ఈ సమావేశమునందు నిజాం రాష్ట్ర వాసులందరును కడునుత్సాహముతో పాల్గొనుట అత్యవసరమనియు సూచించు +చున్నాము. + +హైదరాబాదునందు జరుగుచున్న యుద్యమములన్నిటి యందును మన మహారాష్ట్ర సోదరులు అగ్రగాములై పనిచేయుచున్నారు. రాజ్యాంగ సాంఘిక, నైతిక, విద్యాది ప్రతి విషయమునందును వారే స్థాపకులు; వారే పోషకులు; వారే నిరుపమానముగ సేవచేయువారు: వారే ఎక్కువ ధనము వ్యయమొనర్చి దేశీయులందు ప్రబోధము కలిగించుచున్నవారు. గడచిన 25 సంవత్సరముల కాలములో ఈ నగరమున ప్రజాహిత జీవనమును నెలగొల్పి, దానిని ఇంతవరకు పోషించిన గౌరవము మహారాష్ట్ర సోదరులకు ముఖ్యముగా నాయక రత్నములగు న్యాయమూర్తి పండిత కేశవరావు, ధర్మవీర వామననాయకుగార్లకు చెందవలసియున్నది. వీరే సంఘ సంస్కారోద్యమమునకును గారకులు, పోషకులునై ఆరవ మహాసభవరకు సదుద్యమమును గొనివచ్చి దేశీయుల కృతజ్ఞతకు బాత్రులైయున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0051.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de87cd9d7d88f2950b4de9d0fb8838f201d68f72 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0051.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +యందే యుండగలదు. ఈ విషయమున శ్రీదేవిగారికి సూచింపబడినదనియు మాకు దెలిసినది. కనుక కార్యక్రమము ఎక్కువగా హిందీ భాష యందే జరుగ వచ్చును. మన రాష్ట్రమునందు హిందువులు నాల్గు తరగతులుగా నున్నారని +చెప్పవచ్చును. 1. మహారాష్ట్రులు 2. ఆంధ్రులు 3. కర్ణాటకులు 4. ఉత్తర హిందూస్థానము నుండి వచ్చి మన రాష్ట్రమున స్థిరనివాస మేర్పరచుకొనిన వారు. వీరందరకును హిందీభాష బాగుగనే తెలియును. ప్రజా సామాన్యమున +కుపయోగపడునట్లు ముఖ్య తీర్మానముల పైన మహారాష్ట్రము, తెనుగు, కన్నడమున గూడ నుపన్యాసములు జరిగినచో అందరకును ఉత్సాహప్రదముగ నుండగలదు. కనుక దేశీయులందరును ఈ మహాసభ యందు ప్రతినిధులుగా బహుళ సంఖ్యలో జేరి జయప్రదముగా జేయుట ధర్మము. + +హైద్రాబాదునందును జిల్లాలందును ఎన్నియో కాలేజీలును, ఉన్నత పాఠశాలలును కలవు. వానిలోని యాంధ్ర విద్యార్థులీ మహాసభ యందు చేరి తోడ్పడవలయును. ఆంధ్ర న్యాయవాదులు పూర్వమువలె నిది ఎవరి యింటిలోని పెండ్లియోయని తలంపక, మన సంఘమునకు దేనిని ముఖ్యమైనదిగా భావించి ఈ మహాసభ యెడ అభిమానము వహించవలయును. ఉద్యోగస్థులగువారును, చిక్కులు లేని ఈ సాంఘికోద్యమమున శ్రద్దగైకొని ముందంజ వేయుట యుచితము. పలుమాటలేల? నిజాం రాష్ట్ర ఆంధ్రులందరును ప్రతినిధులుగనో ప్రేక్షకులుగానో ఆహ్వాన సంఘ సభాసదులు గనో దీనియందు జేరి తమ యుత్సాహమును వ్యక్తపరుపవలయును. ఈ మహాసభ జయప్రదముగ సాగునుగాక. + +పిక్టోరియల్ హైదరాబాదు

+ +పై పేరనొక చిత్రపటమును కట్టించు నుద్దేశముతో ఆంధ్ర యౌవనులును, విఖ్యాత సేవా పరాయణులును అగు శ్రీయుత కృష్ణస్వామి ముదిరాజాగారు తమ చంద్రకాంత ముద్రాలయము పక్షమున వెలువరించిన ఇంగ్లీషు భాష +యందలి నివేదనమును అందికొంటిమి. ఇది నిజముగ గొప్ప కార్యము. దీని యందు పటములు (500) లకు తక్కువ కాకుండ నుండును. ప్రతి పటమును గూర్చియు సంగ్రహాంశములు చేర్పబడగలవు. ఈ పటములు నాలుగు భాగము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0053.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3b3dc8658524e699aa42c6c540f656229fb44d5 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0053.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +హిందూ సంఘ సంస్కార మహా సభ

+ +15-6-1927

+ +హైద్రాబాదులో మొన్న జరిగిన ఆరవ హిందూ సంఘ సంస్కార సభా చర్యలు పేరుచో ముద్రింపబడి యున్నవి. ఈ మహా సభ అత్యుత్తమముగా, జయప్రదముగా జరుపబడెననుటలో సందేహము లేదు. సభా భవనము నగర +వాసుల చేతను, జిల్లాల నుండి వచ్చిన వారిచేతను పూర్తిగా నిండియుండుట ప్రజలందు కలుగుచున్న మార్పును సూచించుచున్నది. మరియు సభా తీర్మానములను శ్రద్ధతో విని వాని నామోదించుటలో మన రాష్ట్రపు జనుల సత్వరాభివృద్ధిని సూచించుచున్నది. + +ఆహ్వాన సంఘాధ్యక్షుల యొక్కయు యధ్యక్షురాలు యొక్కయు, నుపన్యాసములు చాల బోధ ప్రదములైనవి. ఆహ్వాన సంఘ అధ్యక్షులయిన శ్రీయుత రామచంద్ర నాయకుగారు హైద్రాబాదులోని పరిస్థితులను, తామెట్లు రాజకీయ సభలను చేయజాలరో, తమకెట్లు విద్యా మతాది విధానములందు విశేషాధికారములు కావలయునో సూచించిన విషయములన్నియు ముఖ్యముగా గమనింపదగినవి. అధ్యక్షురాలగు సరళాదేవి చౌధరాణిగారి యుపన్యాసము గంభీర భావ గర్భితమైనది. ప్రతి వాక్యమును దీర్ఘాలోచనకు తావిచ్చునది. బ్రాహ్మణుల ధర్మమును వారు చూపి చెప్పిన విషయములు వారు స్వయముగా బ్రాహ్మణి యగుట చేతను, సత్యాధారములగుట చేతను నిరసింపబడక ప్రశంసింపబడెను. "బ్రాహ్మణత్వమునకు మారుగా నెప్పుడు బ్రాహ్మణుడే సంఘ నాయకుడయ్యెనో అప్పుడే పతన మారంభమయ్యెను”. ఇత్యాది వాక్యములు ఎంత తీక్ష్ణముగా నున్నను వానిలోని గంభీర భావమును గ్రహించుట అవసరము. + +ఈ సంఘ సంస్కార మహా సభా తీర్మానములు అనేకములు హిందూస్థానమందన్ని ప్రాంతములందును జరుగునన్ని సంస్కార సభలలో ప్రవేశపెట్టబడి సాధారణముగా నామోదింపబడునట్టివి. స్త్రీ విద్యా వ్యాపకత్వమును \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0054.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64f068838c5f0485e83ce5269111e1026f652d66 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0054.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +గురించినట్టియు, సర్వ జనైక్యతను గురించినట్టియు, అస్పృశ్యతా మద్యపాన బాల్య వివాహ శుల్కాది దోష నివారణ విషయికముల గురించినట్టియు, మున్నగు తీర్మానములు సర్వసాధారణములైనవే. ఒకటి రెండు తీర్మానములు విశేషముగా చర్చింపబడెను. అందు విధవా వివాహమొకటి. దీని విషయమై విశేష కాలము వాదోపవాదములు జరిగెను. తుదకు బహుజనాంగీకారముగా వితంతూద్వాహము అందు ముఖ్యముగా బాల వితంతూ వివాహములు అంగీకరింపబడెను. + +హైదరాబాదు రాష్ట్రమునకు సంబంధించిన తీర్మానములు సభవారు చేయుట చాల యుక్తముగా నున్నవి. ఖాన్గీ పాఠశాలల శాసనమును బహిరంగ సభల నిరోధించు శాసనమును, రద్దు చేయవలయునని యీ సభ కోరెను. +"గ్రంథాలయ వార్షికోత్సవములను ఆపివేసినందులకీ సభవారు తీవ్రముగా ఆక్షేపించుచున్నారు." -ఈ తీర్మానము సూర్యాపేట సభల విషయమైనది. గ్రంథాలయ ఉద్యమమును రాజకీయమునకే సంబంధమును లేనిది. బరోడా వంటి సంస్థానమీ యుద్యమమునకు చేయుచున్న సహాయము బ్రిటిషిండియా యందును కానరాదు. ఇట్టి వానిని నిరోధించుట జ్ఞానమును నిరోధించుటయై యున్నది. ఈ నిరోధములు ముందు వుండకూడదని సభ కోరుట చాల సమంజసము. + +భైక్షుక వృత్తిని నిరోధించు శాసనమును గురించి మా పత్రికలో నిదివరకే మా యభిప్రాయము నిచ్చియుంటిమి. ఇది చాలా యవసరమైనది. దేశమందీ మూలమున ప్రబలిన సోమరితనమును ఫలవంతమగు మార్గములందు +ప్రసరింపజేయుట దేశ దారిద్ర్యమును పోగొట్టుట యగును. + +మొత్తము పైన తీర్మానము లన్నియు దీర్ఘ సమాలోచనా ఫలితములని చెప్పునొప్పు. సభా కార్యక్రమములు చక్కగా జరిగెను. కానీ వానిని ఆచరణ యందుంచుట యొక్కటి మిగిలిన పని. ఇచ్చట మన లోపము విశేషము. వేయి +సులభముగా చెప్పవచ్చును గాని యొక్కటి సక్రమముగా దీక్షతతో నాచరించుట కష్టము. మనలో కార్య దీక్షతకు మనము ప్రాముఖ్యత నొసగు వరకు మనకు గౌరవము కలుగదు. ఈ సభ వారు దేవీ చౌధురాణి గారి యధ్యక్షతతో +జరుపుటచే ఈ రాష్ట్రవాసులలో గొప్ప సంచలనము కలిగించిన వారైరి. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0056.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ee19bc1b713999c2bc54103d38bafcb870adde1 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0056.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వరంగల్లు కళాశాల

+ +30-7-1927

+ +ఓరుగల్లు మున్నొకప్పుడు ఆంధ్ర దేశమునకు రాజధానిగ నుండెనని సర్వజనులకు తెలిసేయున్నది. కాల ప్రవాహమున ఎన్నియో మార్పులు జరుగుచున్నవి. భారతదేశ మంతటను కీర్తి బడిసిన కాకతి సామ్రాజ్య మస్తమించెను. వాటిగోలె నీ పట్టణము అంధకార బంధురమై యుండెను. దయామయులగు మన ప్రభుత్వమువారు వరంగల్లును ఆ ప్రాంతమునకు ప్రధాన స్థలముగ నేర్పరచి పూర్వ గౌరవమును నిలిపిరి. గత మూడు సంవత్సరముల క్రితము +తెలంగాణమునకు ముఖ్య పట్టణమయ్యెను. ప్రాంతాధికారి నియమింపబడెను. కానీ కళాశాల లేని లోపముండెను. ఆంధ్రులు హైద్రాబాదుకు వచ్చియే ఉన్నతవిద్య పొందుచుండిరి. గత రెండు సంవత్సరముల క్రింద మహారాష్ట్ర ప్రాంతమున రెండు కళాశాలలు స్థాపింపబడగ ఆంధ్రుల కన్నులు దెరచిరి. ఓరుగల్లు నందొక కళాశాల స్థాపించుటకు ప్రయత్నించిరి. తత్ఫలితముగ నిపుడు కళాశాల యేర్పాటు గావింపబడినందులకు పౌరుల కృషియును, ప్రభుత్వము వారి ఆదరణయును, ప్రశంసనీయము. ఈ కళాశాల ఆంధ్రులు పౌర్వస్వత్యము బడయుటకు మార్గదర్శక మగుగాక . +అయినను ఒక సంగతి వినుచున్నాము. ఇందు ఆంధ్రము సంస్కృతమునకు తావు ఒసంగబడలేదట. ఆంధ్ర భాషకు ముఖ్యస్థానమగు ఓరుగల్లునందే ఆంధ్రమునకు ప్రాముఖ్యము లేనిచో ఇంతకన్న వేరు దౌర్భాగ్యము వుండనేరదు. ఇది నిజమే అయినచో ఇట్టి లోపము ప్రభుత్వమువారు వెంటనే తీర్చెదరని నమ్ముచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0059.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37e8a1e2a8ffedc6be4200c0bf43b1792e2e1e34 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0059.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ఐకమత్య సందేశము

+ +3-9-1927

+ +భారతదేశము నందు సంఘ ద్వేషము దిన దినము ప్రబలుచున్నది. ఎటుచూచినను హిందూ మహమ్మదీయ తగవులు గాన్పించుచున్నవి. స్వల్ప కలహములే మత యుద్ధములుగా మారుచున్నవి. ఇంతవరకు ఎన్ని సభలు జరిగినను, ఎన్ని సంధి పత్రములు వ్రాసికొనినను ఫలితము అన్యధా పరిణమించినది. భారతదేశమిట్లు అధోగతి పాలగుచుండ ఏ శాంతిప్రియుడు విలపింపకుండును? దేశమునందు అల్లరులు జరుగుచుండిన యే సంఘము వారికై నను లాభము కల్గునా? + +ఈ విషమ పరిస్థితులు వీక్షించుటచే రాజ ప్రతినిధులగు ఇర్విను ప్రభువుగారి హృదయము కరిగినది. వారు అన్ని పక్షముల వారి యందు ఐకమత్య మవసరమని తలంచిరి. వీరి ప్రసంగము ఫలితముగ సిమ్లా చల్లని ప్రదేశమున +సర్వ రాజకీయ పక్ష నాయకులు సమావేశమై ఈ విషయమై ఆలోచించి దేశీయులకు విన్నపము ప్రకటించిరి. అందరు ఐకమత్యముతో నుండవలయునని ప్రబోధించిరి; లేనిచో జాతీయ వికాసము కలుగనేరదని విలపించిరి. నాయకులందరును తమ భేదములు విడనాడుకొనుటకు సమ్మతించిరి. అయినను ఇట్టి విన్నపముల వలన పరిస్థితులు చక్కబడునా? "ఐకమత్యము, ఐకమత్యము" అని ఒక వంక చల్లని ప్రదేశము నందుండి నాయకులు యుద్ఘోషించుచుండ వేరొక వంక కాన్పూరు నందు పరస్పర కలహము జరుగుచునే యున్నది కదా? + +దేశము నందు శాంతి సమకూరుటకు దేశీయుల భావములు మార్పు గాంచవలయును. నాయకులు ప్రజలకు ఆదర్శప్రాయులు గనుక వారు మున్ముందు తమలోగల భేదాభిప్రాయములు విడనాడుకొని ఏక కంఠముతో జన సామాన్యమునందు ప్రచారము గావించవలయును. అందరు నొకే మార్గమునకు దారి చూప \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0062.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a2962b92e0bcb8f9afa4224ee5448c6816d18941 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0062.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గ్రంధములను సారస్వత దృష్టితో విమర్శించిననేగాని సామాన్య జనులయందు భాషాభిమాన బీజములు నాటుటకును, ఆంధ్రభాష యౌన్నత్యమును జాటుటకును అవకాశముండదని మా యభిప్రాయము లేనిచో ఇట్టి సభలు సోమయాజులగారు సెలవిచ్చినట్లు ఈ కాలపు సాంవత్సరిక సంధ్యావందనములగును కార్యనిర్వాహకులు ఈ విషయములను గమనించెదరుగాక! + +భారతాది గ్రంధములు ఈ కాలమువారు పఠించుటలేదని అధ్యక్షులవారు సెలవిచ్చిరి. కానీ ఈ విషయమున మేము అధ్యక్షులతో నేకీభవించజాలము పూర్వ కవులకును, గ్రంధములకును ఈ కాలమునందే ఎక్కువ ప్రచారము గలదని మా యభిప్రాయము ఇట్టి వర్థంతులు జరుపుకుండుటయు, గ్రంథాలయములు స్థాపించి యందు పూర్వకవుల గ్రంధములకు అర్హస్థానము ఒసంగు చుండుటయు, వేదికలపై భాషావిషయక ఉపన్యాసములు జరుపుచుండుటయు ప్రజలదృష్టి యెట్లు ప్రసరించుచున్నదో తెలియగలదు. అంతియెగాక, పాఠశాలలందును, కళాశాలలందును, విద్వాన్ మొదలగు పరీక్షలకును, పూర్వగ్రంధములు పఠనీయములై యుండుట క్రొత్త విషయముగాదు.మరియు ఆంధ్ర భారతీతీర్థ మొదలగు ప్రజా సంస్థలును ఈ విషయమున చక్కని కృషి సలుపు +చున్నవి ఏ మాస పత్రికను, ఏ వార్తాపత్రికను తిలకించినను పూర్వగ్రంధములను స్తనశ ల్యపరీక్షచూసి చర్చించు వ్యాసములు పెక్కు గనిపింప గలవు రాజులును, భాగ్యవంతులును తమ ద్రవ్యమును కవుల పోషణమునకును, +భాషాభివృద్ధికిని సద్విని యోగము చేయుచుండుటకు ఉదహరణములు లేకపోలేదు. ఈ యంశము యధ్యక్షులకు అనుభవైక వేద్యము ఇవన్నియు శుభసూచకములు. పూర్వకవుల ప్రతిభ దినదినము హెచ్చి దివ్యతేజస్సుతో వెలుగుచున్నది. అయినను సజీవమయిన భాష మార్పులు చెందుచుండుట ప్రకృతిసిద్ధము అందుచే మనము నిరుత్సాహము చెందనవసరములేదు పూర్వ కవుల ప్రతిభను ఊతగా గైకొని, నవీనోత్సాహముతో ప్రత్యాంధ్రుడూ ఆంధ్ర భాషాభివృద్ధికై ముందుకు నడుచుచుండునుగాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0063.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac19c0748b2e72d782d1549590e4e74d9d8510cd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0063.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మన రాష్ట్రాభివృద్ధి + +8-10-1927

+ +ఆర్థికశాఖా మంత్రులగు నవాబు హైదరునవాజుజంగ్ బహాదురు ప్రకటించిన 1337 ఫసలీ ఆదాయవ్యయ పట్టిక చాలా యుత్సాహకరముగ నున్నది ఈ సంవత్సరము క్షామ నివారణము, అభివృద్ధి శాఖ, మొదలగు నిధులకు నిలువ యందు మొత్తము పోగ 44 లక్షలు నిలువ యుండునని అంచనా వేయబడినది. మన రాష్ట్రము యొక్క ఆర్థిక పరిస్థితులు చక్కబరచి తగిన మొత్తము వ్యయ పరచుచు నిలువ చూపుచున్న మన ఆర్థిక శాఖ మంత్రులెంతయు +ప్రశంసనీయులు + +రిజర్వు నందు మొత్తము 15 కోట్లన్నర సంవత్సరాంతమున నుండునట్లు అంచనా వేయబడినది ఈ మొత్తము నుండి సగము 1934 సంవత్సరమున రైల్వే కొనుటకు వెచ్చింపబడును. అపుడు రైల్వే కంపెనీ మన ప్రభుత్వము వారి స్వాధీనమునందే యుండును. ఇంతియ కాక కాజీపేట బెల్హరుషా రైల్వే పని పూర్తిజేయుటకును కొన్ని ఇతర ఇనుపదారులను వేయుటకును తగిన మొత్తము నిర్ణయింపబడినది పై రైల్వే నిర్మాణమునకును, ఇర్రిగేషనునకును, 136 లక్షలు నిర్ణయింపబడినవి ఇపుడు నిర్మాణము నందున్న ప్రాజెక్టులన్నియు పూర్తినొనరింపబడును + +బడ్జెటు నందు ఆయా శాఖల కొరకు కొంత మొత్తము ప్రత్యేకింపబడును కాని శాఖాధికారులు వానిని ఉపయోగించక నిలువ యుంచెదరు దీనివలన ఆయా శాఖల యందు జరగవలసిన అభివృద్ధికి ఆటంకములు కలుగుచున్నవి ప్రభుత్వము వారిచే వ్యయపరచుటకై నిర్ణయింపబడిన మొత్తము యేల యుపయోగింపబడదో దురూహ్యము. ఈ సంవత్సరము యూరోపియను అధికారులు నియమింపబడుటచే వ్యయమునందు రెండు లక్షల హెచ్చినట్లు +మంత్రిగారు సూచించుచున్నారు రాష్ట్రము నందుగల ఇట్టి ప్రోత్సాహకరమగు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0065.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ab6dfc2e0e1e851153f0a222871b5cdff7e1c77 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0065.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రై య త్

+ +19-10-1927

+ +పై పేరుతో నొక ఉర్దూ వార పత్రిక ఆజూరు చివర వారము నుండి ఆంధ్ర యౌవనులును, దేశసేవా తత్పరులును అగుముందుముల నరసింగరావుగారి సంపాదకత్వమున వెలువడనున్నది నిజాం రాష్ట్ర వాసుల యందు విజ్ఞానము వ్యాపింప జేయుటయు, నిజాం ప్రభువుగారి పాలనములో నున్న ప్రజా సమూహమున పరస్పర సానుభూతి కలిగించుటయు ఈ పత్రిక ముఖ్యోద్దేశము. చిరకాలము నుండి ఇట్టి ఉర్దూ పత్రిక నిజాం రాష్ట్రము నుండి వెలువడ వలయునని ఎందరో కోరుచుండిరి. తుదకు పరమేశ్వరుని కృప వలన ఆ సంకల్పము నెరవేరినది ఇట్టి కార్యమునకు యుత్సాహవంతులగు సరసింగరావు గారు పూనుకొనుట ఎంతయు ప్రశంసనీయము ఈ పత్రిక ప్రజలు ప్రభుత్వము మధ్యవర్తిగ నుండి చిరంజీవియై వర్ధిల్లుగాక యని కోరుచున్నాము ఉర్దూ భాష తెలిసిన వారందరును ఈ పత్రికాధిపతిని ప్రోత్సహించెదరని నమ్ముచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0066.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b571edf38b6f5f6a6031ac7e188910c9be201134 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0066.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఆంధ్ర మహాజన సభ

+ +16-11-1927

+ +ఈ మహాజన సభ అనంతపురములో శ్రీయుత ఒ. లక్ష్మణస్వామి గారి యాజమాన్యమున సమావేశమయినది. అధ్యక్షుల ప్రారంభోపన్యాసము భావగర్భితమై ఒప్పుచున్నది ఆంధ్ర మహాసభ ఏర్పడి పదునైదు సంవత్సరములు +గడచినను ఆంధ్ర సభల యుద్దేశము పూర్తికానులేదని వీరు నిరూపించిరి. ఆంధ్ర రాష్ట్ర సమస్య యింకను పరిష్కరింపబడలేదు. చిత్తూరు జిల్లా వారికిగల అభిప్రాయభేదములు త్వరలో తొలగిపోయి ఆంధ్ర రాష్ట్ర నిర్మాణము జరుగునని తలచెదము ఈ విషయమై ఆంధ్ర మహాసభ శ్రద్ధవహించవలసి యున్నది. ఆంధ్రులలో వివిధ రాజకీయ పక్షములున్నను ఈ విషయమై అందరు ఏకాభిప్రాయులై ప్రయత్నించెదరని నమ్మెదము + +రెండవది ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము. విశ్వవిద్యాలయ కార్యాలయము స్థాపింపబడి ఒక సంవత్సరము గడచిపోయినను ఇంకను ప్రత్యేక విద్యా విధానము ఆచరణకు రానులేదు. విశ్వవిద్యాలయ కార్యస్థానము గూర్చియే తగవులాట జరుగుచున్నది ప్రతి ప్రాంతము వారును తమ ప్రాంతమునకే కార్య స్థానమున్న గౌరవము లభించవలెనని పోరాడుచున్నవారే కానీ మొత్తము పైన అన్ని ప్రాంతముల ఆంధ్రుల అందుబాటులో నుండవలయునని విచారించుట లేదు. ఇకనయినను కాల హరణము చేయక సభ్యులు తగు నిర్ణయము చేయుదురు గాక! + +అధ్యక్షులగు లక్ష్మణస్వామి గారు ఆంధ్రోద్యమము ద్వారా గ్రంథాల యోద్యమము విరివిగా వ్యాపించినదనియు ఇక ముందు ఆంధ్ర వికాసమునకు ఇట్టి సంస్థలే మూలాధార మనియు వాక్రుచ్చిరి ఆంధ్ర మహాసభ ఆంధ్రుల +సర్వతోముఖాభివృద్ధి కొరకు పాటుపడవలయు ననియు, ఆంధ్రుల ప్రత్యేక \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0068.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d3c3453a1b9430c055806203d50a20ec87b4292 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0068.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ పట్టభద్రుల సన్మాన సభ

+ +3-12-1927

+ +మొన్నటి దినమున మన పురోద్యానములోని టౌనుహాలు మందిరమునందు గత వత్సరమున ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము నందు పట్ట పరీక్షలందు ఉత్తీర్ణులైన యౌవనులకు విశ్వవిద్యాలయము నందు పట్ట పరీక్షలందు +ఉత్తీర్ణులైన యౌవనులకు విశ్వవిద్యాలయ పక్షమున గౌరవించుటకును, పట్టము లొసగుటకును సభ సమావేశమయ్యెను ఇట్టి సభ సంవత్సరమున కొకమారు ప్రతి విశ్వవిద్యాలయ పక్షమునను జరుపబడుచుండును. దీనిని ఇంగ్లీషున “కాన్వొకేషను సభ” యని పేర్కొనెదరు మన విశ్వవిద్యాలయ పక్షమున జరిగిన ఈ సభ మూడవది. + +విశ్వవిద్యాలయ చాన్సెలరులగు శ్రీ రాజా రాజాయాస్, రాజా సర్ కిషన్ ప్రసాద్ బహద్దురు యమీసుస్సల్తసతు గారు గంభీరమగు నొక ఉపన్యాసమును చదివిరి వీని అచ్చు ప్రతులు సభాసదులకు పంచి పెట్టబడినవి. ఈ ఉపన్యాసమునందు మహా ఘనత వహించిన మన ప్రభువుగారి యౌదార్యమును, నవాబ్ హైదర్ నవాజు జంగుగారి సామర్థ్య విశేషములు పొగడబడినవి. మన విశ్వ విద్యాలయము యొక్క ప్రత్యేక లక్షణము ఉర్దూ భాషను విజ్ఞాన సాధనముగా నుపయోగించుట యని చూసిపి ఇంత మాత్రమున విజ్ఞాన సోపానముల దాటితిమనుకొనుట పొరపాటనియు, ముందు పొందవలసిన అభివృద్ధి ఎంతేని కలదనియు వచించిరి విద్యావంతులకు జీవనాధారములు కల్పించవలసిన విషయము ముఖ్యమనియు మన విశ్వవిద్యాలయమున సాంకేతిక విద్యలకు +మంచి స్థానము ఒసగబడవలయు ననియు హిందూదేశము యొక్క రాజకీయ, ఆర్థికాభివృద్ధి, దేశములందు మత విద్వేషములును, హ్రస్వ దృష్టులును సమసి పోయిననే కాని ప్రాప్తించజాలదనియు నిర్ణయించిరి. సహకార విద్యాశాఖ, \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0072.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2208aa6b0c28babf9dd179e696ba90c2df60e167 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0072.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మన చేతులలో లేనందున, దయామయులగు ప్రభుత్వము వారి సానుభూత వాక్యములను వినజాలకుంటిమి ఇట్టి లోపమును ఒక విధముగ తొలగించుటకు వినతి పత్రములు అర్పించి ప్రత్యుత్తరము బడయు నీ నూతన పద్ధతి చాల +మంచిదని మా తలంపు. ఈ పద్ధతినే, ప్రతి జిల్లా ప్రజలను ప్రతి తాలూకా ప్రజలను, ప్రధానమంత్రిగారు గాని శాఖ మంత్రులు గాని తమ ప్రాంతములకు దయచేసినప్పుడు అవలంబించు చుండినచో చాల ఉపయోగకారి కాగలదు. + +మన ప్రధానమంత్రిగారి యెదుట చెప్పుకొనబడిన ప్రజావసరములను మూడు విధములుగ భాగింపవచ్చును 1. స్థానికావసరములు 2. ప్రత్యేక సంఘ అవసరములు 3. ప్రజావసరములు + +మొదటి వానిలో రోడ్లు, నీటి వసతులు వెలుతురు మున్నగువాని యేర్పాటులు చేరియున్నవి ఇవి ఆ ఆ స్థలము వారికే సంబంధించి యుండును కనుక ఇవి అన్నిటికంటె ముఖ్యములు, సులభముగా తీర్పదిగినవియు. రెండవవానిలో, ప్రజలలోని ఒక ప్రత్యేక సంఘమునకు మాత్రము సంబంధించిన విషయములు గలపు గుల్బర్గాలోని హిందూ ప్రజలు హిందువులకు గల కష్ట నిష్ఠురములను, అవసరములను తెలుపుకొని యున్నారు. తాము ప్రజా సమూహములలో నూటికి 53 మంది చొప్పునగల గొప్ప సంఘమై యుండినను, తమకు గొప్ప యుద్యోగములు లభింపకుండుట, మునుపు దొరకుచుండినవియు తక్కువ యగుట, తమ మత విషయక కార్యములకు ఆటంకములు కలుగుచుండుట, +తమ తమ సంబంధ సమస్యలను పరిష్కరించుటకు ప్రభుత్వము వారి మత శాఖ (ఉమూరే మజహబి) లో ఒక హిందూ అధికారి నియోగింప వలయుననుట ఇటీవల నాశనము చేయబడిన దేవాలయములను బాగుచేయ వలయుననుట మున్నగునవి మనవి చేసికొనియున్నారు. ఇట్లు తమ కోరికలను ప్రభుత్వము వారికి మనవి చేసికొనుటలో హిందువులు మంచి మార్గము నవలంబించిరి. అడిగిన గాని అమ్మ కూడపెట్టదు కదా! ప్రభుత్వమువారును వాని విషయమున ఎంత త్వరగా శ్రద్ధ వహించిన అంత మంచిదని మా యభిప్రాయము. + +మూడవ వానిలో మన రాష్ట్రములోని అన్ని తెగలవారికిని, అధికారులందరికిని, సంబంధించిన విషయములు కలవు. 1. లోకల్ ఫండు సభలలోని సభా \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0073.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a82dbca2b3f1c015127ea068cae995202a458c99 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0073.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సదులను ప్రజలు ఎన్నుకొను పద్ధతి ప్రవేశపెట్టవలయుననుట ఇంతవరకు నీ సభలలో ప్రభుత్వ నియోజితులేయున్నారు ప్రారంభదశలో ఇది అవసరమయినను నేడు అట్టి యవసరము లేదనవచ్చును గత నలువది వత్సరముల నుండి యీ సభలలో అధికారేతర సభాసదులను కూడ ప్రభుత్వాధికారులు ఏర్పరచుచున్నారు. కాని యింత మాత్రము చాలదు. ఈ తాతల నాటి పద్ధతిని వదలి యిప్పుడు నాగరిక రాష్ట్రములలోనున్న పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టవలయునని ప్రజల కోర్కె 2 పెద్ద బస్తీలలో మజ్లీ సె సఫాయీ (మునిసిపాలిటీ) లను స్థాపించవలయుననునది ఇప్పుడిట్టి మజ్లిసు హైద్రాబాదునందు మాత్రము కలదు. అదియు సంపూర్ణ దశలో లేదు అస్వతంత్ర స్థితిలోనున్నది దానిని గూర్చి చిత్తు శాసనము గడచిన 30 ఏండ్ల నుండి మన శాసన నిర్మాణ సభలోపడి యున్నది బ్రిటిషు ఇండియాలో 5 వేల జన సంఖ్య కంటే మించిన ప్రతి బస్తీ యందు ఇట్టి సంఘములున్నవి కనుక మనవారును అట్లు చేయించవలయునని ప్రార్థించుచున్నారు 3. శాసన నిర్మాణ సభా సంస్కరణము అనగా దీనిలో ఇప్పుడున్నట్టు గాక ప్రజాప్రతినిధులను ఏర్పరుపవలయుననియు, ప్రజాశయములు ఈ విషయమును ఇదివరకే మహా ఘనత వహించిన మన ప్రభుత్వము వారు ఏడేండ్ల నుండి ఆలోచించుచున్నారు. ఉత్తమ పరిపాలనమునకును నిదర్శనములగు నీ సంస్కారములను ప్రభుత్వమువారు త్వరలో ప్రసాదించగలరని మా యభిప్రాయము 4 విద్యా విషయములు ఖాన్గీ పాఠశాలల విషయమున చేయబడిన నిర్బంధ శాసనమును రద్దుచేయుట, ప్రారంభ విద్య, మాధ్యమిక విద్య విద్యార్ధి యొక్క మాతృభాషలోనే గరుపబడవలయుననుట, ప్రారంభ విద్య ప్రజా స్వాధీనముచేసి ప్రభుత్వమువారు సహాయము మాత్ర మొసగుట మంచిదనుట మున్నగునవి సూచింపబడినవి + +ఇట్లు ప్రజలు ప్రభుత్వమువారి ముఖాముఖిగా అడుగ గలుగుట నూతనమైన ప్రజా ప్రబోధముగ భావించుచు దీనికి కారకులగు వారిని మేము మనఃపూర్వకముగ నభినందించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0074.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c6f90bfacca0ede08aa2d46ac09baec1fc7f674f --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0074.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +సంఘ దౌర్బల్యము

+ +8 - 2 - 1928

+ +ఇందూరు మహారాజు గారు మరల పత్రికల చర్చలలో ప్రధానులైరి. వీరికిఇదివరకే ఇద్దరు భార్యలున్నారు ఇంతటితో నిలువక వారు అమెరికా కన్యను వివాహమాడ నెంచినారు క్రైస్తవ న్యాయానుసారముగా నొక పురుషుడు ఒక స్త్రీ కన్న నెక్కుడుగా స్త్రీలను వివాహమాడరాదు. కాని హిందూ, మహమ్మదీయ మతములలో నిట్టిది ఎంతవరకు అయినను సాధ్యమై యున్నది. కావున మహారాజు గారు ఈ అమెరికా స్త్రీని హిందూ మతములో జేర్చి మూడవ వివాహమును +గావింప నిశ్చయించిరి. + +హిందూ సంఘములో నెవ్వరును ఈ స్త్రీని శుద్ధిచేసి హిందువుగా జేయ సమ్మతింప మిచే ముసల్మాను సంఘము వారు వీరిరువురిని ముసల్మానులనుజేసి వివాహము చేయుటకు అంగీకరించిరట ఈ వార్త కొందరి హిందువులకు +రుచించదయ్యెను. తమ మతము యొక్క జనాభాలో నిద్దరు తగ్గిపోవుదురను భీతిచే మహారాజు గారికి తమ భావి వధువును హిందూ స్త్రీనిగా మార్చెదమని ఆహ్వాన మంపినారు. + +ఈ వార్తలను జూచిన సత్యాన్వేషణ పరులందరు విచారపడ వలసియున్నది. నేడు ప్రపంచములో మతములన్నియు సంఖ్యను వృద్ధిచేయ గోరుచున్నవి గాని ప్రపంచమును వృద్ధి చేయ గోరుట లేదు ఈ కన్య కామమే ప్రధానము కలదై మతాంతరము స్వీకరించుచున్నదే కాని క్రైస్తవ మతమున కన్న హిందూ మతములో విశేషములు వున్నవని యెంచి మత స్వీకారము చేయుట లేదు. ఇట్లు చేయుట వలన నామె కుభయ మతములు కూడ బోధ కాలేదని విశదమగును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0081.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59fc119c3ca231c3865f38657c112de2ab64761c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0081.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +హీనపు స్థితిగతులను చక్కబరచుటకు రైల్వే మంత్రిగారు ఎట్టి ఏర్పాటును జేయరైరి సానుభూతి మాత్రము కొరతలేకుండా ప్రకటించిరి కానీ దీని వలన గలుగు లాభమేమి ? + +నిజాం రైల్వేలో గూడ పైన పేర్కొనిన ఇబ్బందులు గలవు. బెజవాడ నుండి ప్యాసింజరు బండిలో ప్రయాణము చేయువారికి, నోరు ఎండి ప్రాణము పోయినను, అనేక స్టేషనులలో గుక్కెడు మంచినీళ్ళు దొరకుట దుర్లభము. +సికింద్రాబాదు స్టేషనులో ప్రయాణీకులు ఎండలో మలమల మాడవలసినది గాని ప్లాటుఫారము మీదగాని, వంతెన మీదగాని కప్పు లేదు. టిక్కెట్టు కలెక్టరుల జులుము అందరకు విదితమే అన్ని రైల్వేల కంటేను ఈ రైల్వే కంపెనీ వారికి లాభమెక్కువగా నున్నది కానీ రైల్వే చార్జీలలో చిల్లిగవ్వ యైనను తగ్గించుట లేదు. దీని గూర్చి ప్రభుత్వము వారు కొంతలో కొంత శ్రద్ధ పుచ్చుకొనిననే గాని పరిస్థితులు మారవు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0085.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e2dabf994fef2f8883b2429ae46e620dd174fcc --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0085.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +మన విద్యాశాఖ

+ +21 - 4 - 1928

+ +1335 ఫసలి నివేదికయే మనకిప్పుడు లభ్యమైన నివేదిక. ఈ నివేదికలో మన విద్యాపరిస్థితులు కొంత చర్చింపబడినవి. దాని నుండి యనేకాంశములు మనము గమనింపవలసిన వున్నవి. + +హిందూస్థానమందు ప్రతి రాష్ట్రములో విద్యా పరిస్థితులు దిన దినమభివృద్ధి చెందుచున్నవి. మన రాష్ట్రమందు కూడ నభివృద్ధియైనదనియు నివేదికా సంవత్సరములో 97 పాఠశాలలును, 14 వేల విద్యార్థుల సంఖ్యయు వృద్ధియయ్యెనని తెలుపుచు ప్లేగు కరువు వంటి కాలములో కూడ నింతవృద్ధియగుట చాల సంతోషమని నుండివినారు. కాని యధార్ద పరిస్థితులెట్టివో యించుక విమర్శింతము. మన సర్కారు వారు ఈ 1335 లో విద్యపై సుమారు 74 లక్షలు వ్యయపరచినారు అనగా మొత్తము ఆదాయములో సుమారు పదవ భాగము (నూటికి 10 +వంతున) ఖర్చు అయ్యెను సాధారణముగా నిట్టి వ్యయము మరి యే రాష్ట్రమువారును జేయరని అందురు కాని యింత స్వదేశ సంస్థానములను బోల్చిచూచిన యీ యభిప్రాయమును సవరించుకొనవలసివచ్చును మైసూరు రాజ్యము వారు 61 లక్షల రూపాయలు (కల్దారు) కర్చు పెట్టుచున్నారు. అనగా ప్రతి మనుష్యునిపై వారు 1-0-8 ప్రకారము ఖర్చు చేయుచున్నారు మన రాష్ట్రములో 0-8-0 (ఎనిమిది అణాలు) మాత్రమే ప్రతి వానిపై వ్యయము చేయుదురు మరియు తిరువాన్కూరు సంస్థానములో 42 లక్షల రూపాయీలు విద్యకై వినియోగించి యున్నారు. అనగా సర్కారీ వసూలలో నూటికి 18 ప్రకారము వ్యయ పఱచినారు దీని వలన మన రాష్ట్రములో విద్యపై యింకను వ్యయ పఱచిన నష్టము లేదని విశదమగును. ఇంక విద్యావంతుల సంఖ్యలను గూర్చి కొంత చర్చింతము మన రాష్ట్రములో మొత్తముపై 4098 పాఠశాలలును 2 లక్షల 58 వేల విద్యార్థులును నున్నారని తెలుపబడినది. అనగా మొత్తముపై విద్యార్ధుల సంఖ్య 14 వేలు హెచ్చెనుగాని ఖాన్గీ పాఠశాలల వ్యవస్థ మాత్రము గమనింపదగి యున్నది. ఈ 1335 లోని తీరు నెలలోనే ఖాన్గీ పాఠశాలల చట్టము బయలు దేరెను. కావున దాని ఫలిత మేమన -- \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0086.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e3540487873e9fd228215a62fc34cee0a82fa4d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0086.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +1334 ఫసలీలో పాఠశాలలు విద్యార్ధులు - 4053 76654 ఉండిరి 1335 ఫసలీలో 1255 29626 ఉండిరి + +దీనిపై విమర్శన యవసరము లేదు. ఏది యెట్లున్నను మొత్తముపై మన విద్యా పరిస్థితులితర సంస్థానముల కన్న చాల వెనుకబడి యున్నవని సర్కారువారే యొప్పుకొనియుండిరి గత సంవత్సరము హైద్రాబాదు విద్యా మహాసభలో +తమ యధ్యక్షోపన్యాసములో నవాబు జుల్ఘదర్‌జంగు బహాద్దరు గారు యిచ్చటను విద్యా ప్రాముఖ్యత నొప్పికొని శోకించి యుండిరి బరోడాలో నూటికి 14 గరు విద్యావంతులై యుండ మన రాష్ట్రములో నూటికి ముగ్గురు కూడ విద్యావంతులు లేరు. ఇక తిరువాన్కూరు స్థితి యెట్టిదో చూడుడు. అది మన రాష్ట్రములో పదియవ భాగము కన్న చిన్నది అచ్చట 583 పాఠశాలలున్నవి. సుమారు 53 లక్షల విద్యార్ధులున్నారు మన రాష్ట్రములో 15 చదరపు మైళ్ల కొక పాఠశాల యున్నది తిరువాన్కూరులో ప్రతి 25 మైలుకొక పాఠశాల యున్నది. లేక యిట్లు లెక్కించి చూడుడు తిరువాన్కూరులో ప్రతి వేయి మందికొక పాఠశాల యున్నది ఇచ్చట ప్రతి 3400 మందికొక పాఠశాల యున్నది. మైసూరు రాష్ట్రములో మొత్తము 8212 పాఠశాలలున్నవి 3 లక్షల 20 వేల విద్యార్థులిందు చదువుచున్నారు మైసూరు సహితము మన రాష్ట్రములో మూడవ భాగమున్నది. (29 వేల చదరపు మైళ్ల వైశాల్యము) మరియు దాని జనసంఖ్య సుమారు 60 లక్షలు కావున అచ్చట ప్రతి 750 మందికొక పాఠశాల యున్నది. అనగా పాఠశాల సంఖ్యలో తిరువాన్కూరు కన్నను మేలుగా నున్నది. + +ఇట్లు మన రాష్ట్రముపై రాష్ట్రములతోపాటుగా ఖర్చు పెట్టనున్నను, నవే కేతర స్వదేశ సంస్థానములకన్న విశేషముగా వ్యయము చేయుచున్నను విద్యావంతుల సంఖ్య యేల హెచ్చుటలేదు ద్రవ్యమును సరియైన వితరణతో వ్యయము +చేయుట లేదని దీనివలన విశదమగు చున్నది. హైద్రాబాదు రాష్ట్రములో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0088.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7df7bbe139ea810edc05882d667604c34f69ba48 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0088.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మన విద్యావిధానము

+ +25 - 4 - 1928

+ +గత సంచికలో నిజాం రాష్ట్రపు విద్యాశాఖగూర్చి కొన్ని యంశములను దెలిపియుంటిమి రాష్ట్రపు విద్యాలయముల సంఖ్యయు విద్యార్థుల మొత్తమును, ఈ శాఖకై హెచ్చింపబడుచున్న ధనము గూర్చియు, దెలిపియున్నాము. ఇక +మన విద్యాపద్ధతి గూర్చి యించుక దెలుపవలసి యున్నది. + +ఏ భాషలో విద్యగరుప వలెను? ఈ సమస్య విద్యా విధానములో మిక్కిలి ప్రాముఖ్యమైనది బ్రిటిషు ఇండియాలో ప్రతి కళాశాలలోను ఇంగ్లీషులోనే బోధనా విషయములన్నియు గరపుచున్నారు మూడవ తరగతిలో ఇంగ్లీషు ప్రారంభించి, బాలుడు పై తరగతులకు బోవుకొలది నీ భాషకు ప్రాముఖ్యత హెచ్చిపోవుచున్నది ఈ పద్ధతి మూలమున విద్యాలయములలో గరుపబడు విద్య నిస్సారమై, తేజోహీనమై, విద్యార్థుల ప్రతిభాశక్తిని అభివృద్ధి పరచుటకు బదులు, మొద్దువారిన మెదడు గలవారినిగా జేయుచున్నది. ఈ లోపమును పరిగణించి, నేడు వివిధ ప్రాంతములందు దేశభాషలోనే విద్య గరపుటకు యత్నములు జరుగుచున్నవి. ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ స్థాపనము గూడ నీ సూత్రముపైననే యాధారపడి యున్నది. + +మన రాష్ట్రపు విద్యా విధానములో కూడ ఏదేశ భాషయగు ఇంగ్లీషు భాషకు అసమంజమగు ప్రాముఖ్యత నొసగి, ప్రజలలో విజ్ఞాన వ్యా ప్తి సరికట్ట కూడదనెడి భావముతో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము స్థాపింపబడియున్నది. +దేశభాషలో గరపబడు విద్యయే సులభముగను సువ్యక్తముగను బాలుర మనస్సు కెక్కుననెడి కారణమే ఈ విద్యాలయముకు కాధారము సూత్రము సర్వజనాంగీకృతమే. కాని నేటి విశ్వవిద్యాలయములో ప్రధానస్థాన మాక్రమించుచున్న ఉర్దూభాష దేశభాషయా? రాష్ట్రములోని ఒక కోటి 25 లక్షల ప్రజలలో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0090.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05ac914e9b71649e92973a7090180927ad341d41 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0090.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఇసుక రేణువు మొదలుకొని మహోన్నత పర్వతమువరకును వారికి ఆనందదాయకములే. కట్టెపుల్ల మొదలుకొని సూర్యచంద్ర గ్రహములవరకును వారికి ఆట వస్తువులే. విశ్వమంతయు వారికి లీలారంగమే అందుచే వారు ప్రతివస్తువు గూర్చియు ఇదియేమి ? ఎందుకిటులున్నది? ఎటుల పుట్టినది? తుదకేమియగును ? మున్నగు ప్రశ్నలు కుతూహలముతో వేయుచుందురు వారికా విషయములను సులభముగ గ్రాహ్యమగు నటుల తేట మాటలతో, మాతృభాషలో బోధించుట యత్యుత్తరమగు విద్యావిధానము ఇట్లు గరపిన విద్య, బాలురకానంద దాయకముగ నుండుటయేకాక, వారి కోమల మేధస్సునకెట్టి కష్టములేకయే. వారి యందిముడును. కాని నేడిటులు గాక బడికి పోవుచున్న ఆరేండ్ల పసి బాలుడు తిన్నగ గీతయే గీయజాలని కాలమున అర్థహీనమును, ఉత్సాహ భంగములును +నగు ఓన మాలును, ఏ బీ సీ, లను, అలీబ్బేలను నేర్చుకొనుటకు గాను తల బ్రద్దలు కొట్టుకొనవలసి వచ్చుచున్నది మాతృభాషలోని అక్షరములను నేర్చుటే చాలు దీనికి తోడుగ నోరు తిరుగని వింత శబ్దములు గల కొంకిరి గీతలను +నేర్చుకొనుట బాలునికింకెంత దుర్భరముగ నుండునో వేరుగ జెప్ప నక్కరలేదు. ఇట్టి పరిస్థితులలో బాలుడు బడి దొంగయైనచో నొక వింతయా ? + +ఇంతేకాదు, ఐదవ యేట బాలుడు పాఠశాల ప్రవేశించి 16 వ యేట మెట్రికు ముగించెనను కొందము. ఈ 11 సంవత్సరములలో కనీసము 7 సంవత్సరములు, ఒక కొత్త భాషనేర్చుటతోడనే పూర్తియగుచున్న వనవచ్చును. ఈ కాలమునే విజ్ఞాన ప్రాప్తికి వినియోగించియున్నచో, బాలుడెంతయు ప్రజ్ఞావంతుడై యుండును. కాబట్టి ఉర్దూ మాతృభాష కాని వారికి నేటి విద్యా విధానము వలన ఎన్నదగిన లాభమేమియు గలుగుటలేదు ఇంగ్లీషు భాష నేర్చుకొనుట కుక్కిరి బిక్కిరి యగుచున్న వారిపై ఉర్దూ బండ నొకదానిని వేయుటయే దీని ఫలితము ఉన్నత విద్యా విధానములో కాకున్నను, ప్రాధమిక మాధ్యమిక విద్యాలయములలో మాత్రమీ విధాన మంతరింపవలెను \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0096.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d45120ec6cc7666bfbd5939ff6ca122871b8b0b --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0096.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మున్నగు వారు తమ కోర్కెలు ఫలింపజేయుదురని ఆశించుచున్నారు అట్టి యెడ స్వదేశీయుల ఆలోచన వారికెటుల గిట్టును? లెస్లిస్కాటు మున్నగు వారు తమ దేశమునకనుకూలించు విధానమునే జొప్పించుటకు ప్రయత్నించెదరు కాని, భారతీయుల మేలుకై వారేల పాటుపడెదరు? బ్రిటిషు సైన్యములు సంస్థానములను రక్షించుటకవసరమని ఆంగ్లేయ పత్రికలు వ్రాయుచుండుట లేదా? + +ఒక విషయము మాత్రము జ్ఞప్తియందుంచుకొన వలయును. పూర్వము స్వదేశ ప్రభువుల మూలముననే భారత జాతి దాస్య శృంఖములలో బడినది. ఇపుడు శృంఖములను ద్రెంపుటకై కృషి సలుపుచుండ మఱల సంస్థానాధీశులే +అడ్డు తగులుచున్నారు. భారతీయులు వీరి దృక్పధమును కీర్తింపజాలరు. స్వదేశీయుల గౌరవము వలననే వీరి కీర్తి యినుమడించును గాని పాశ్చాత్యులకు దాసులగుటచే కాదు. అయినను పెక్కు సంవత్సరముల నుండి వేరొక జాతికి +లోబడి యున్నవారికి స్వతంత్ర భావములెట్లు కలుగును ? \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0097.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aad8ea62bb80b84cfcb62a1c3de4f04dc45b97b3 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0097.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఆంధ్ర సభలు

+ +24 - 11 - 1928

+ +నవంబరు నెల 17, 18 తేదులలో నంద్యాలయందు ఆంధ్ర మహా సభ ఆంధ్ర రాష్ట్రీయ సభ గోరక్షణ సభ సమర్థులగు అధ్యక్షుల యాజమాన్యమున జయప్రదముగ జరిగినవి ఇదివరలో మేము సూచించిన రీతిగా ఆంధ్రమహా +సభాధ్యక్షులగు ఆచార్య రాధాకృష్ణయ్య గారు ఆంధ్రులలో యుత్సాహమునకు తోడు కార్యదీక్ష యవసరమని నుడివిరి ఎన్నియో విద్యా సంస్థలు, ఉద్యమములు కార్యదీక్ష, లేనందున సన్నగిల్లినవి కనుక నీవిషయము గమనించుట ముఖ్యాతి ముఖ్యము + +ఈ సంవత్సర మేలకో ఆంధ్ర మహాసభవారు నిజాం రాష్ట్రాంధ్రులపై తమ దృష్టిని ప్రసరింపజేసిరి రాజకీయ రాహిత్యసభలు సమావేశ పరచుటకు ప్రభుత్వాజ్ఞ అనవసరమనియు, నిజాం ప్రభుత్వము వారు ఇదివరకున్న అంక్ష +తొలగించ వలయుననియు తీర్మానము గావించిరి ఇదియెంతయు ప్రశంసనీయము అయినను అఖిలాంధ్ర దేశము గూర్చి ఇంకను శ్రద్ధవహించుట లేదు. స్థాయి సంఘము వారు తగు రీతి పని జేయుటలేదు + +రాష్ట్రీయ సభయందు నెహ్రూ నివేదిక అంగీకరింపబడుట శుభప్రదము. కాంగ్రెసు ఆదర్శము మార్చుటకై తీర్మానము తేబడెను. కాని అధ్యక్షులు క్రమ విరుద్ధమని త్రోసివేసిరి సైమను సంఘమును బహిస్కరించుటకై నిశ్చయింప బడెను ఇక తీర్మానముల ఆచరణకై నాయకులు కృషి సలిపెదరని నమ్మెదము. ఇది వాద వివాదములకు సమయము కాదు. లాలాజీవలె నిరంతరము నాయకులు కార్యాచరణయందే నిమగ్నులై యుండవలయును అది నివేశ స్వాతంత్ర్యమా? సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యమా యను చర్చ ఇక ముందుండదని తలంచెదము. ఆంధ్రులు తమ కర్తవ్యము నిర్వహించెదరు గాక ! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0101.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0697e7417a58c71391fe4573be2ff4bde879f762 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0101.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +నిజాం రాష్ట్ర గ్రంథాలయములు

+ +23 - 1 - 1929

+ +కొంత కాలము క్రింద రహెబరె దక్కన్ సంపాదకులు నిజాం రాష్ట్రములోని గ్రంథాలయములపై రాజద్రోహపు స్థలములని ఘోరమగు నిందను ఘోరతరమగునట్టి యుద్ధముచే మోపియుండిరి. కేంద్ర సంఘ కార్యదర్శిగారు +వారికి నేరము నిరూపింపుమని జవాబు వ్రాయగా జవాబులేదు మరియు పండిత కేశవరావుగారు కూడ రహెబరె దక్కన్‌కు జాబు వ్రాసి యే కారణముతో నట్లు వ్రాసిరో తెలుపుమనగా నా జాబునే ప్రకటింపక పోయిరి ఇట్టి చర్యకలవారు జవాబేమియ్యగలరు. ఈ రెంటిని బట్టి వీరు శుద్ధాబద్ధమును బల్కినారని తేలినది కాని అంతటితో గ్రంథాలయముల కర్తవ్యము తీరలేదు ప్రతి గ్రంథాలయ సభ్యులును సమావేశమై యీ రహెబరు యొక్క రోత వ్రాతలను ఖండించి తీర్మానములు చేసి మాకును ఆ పత్రికకు కేంద్ర సంఘ కార్యదర్శిగారికిని నితర పత్రికలకును పంపుదురు గాక! చేయమని మేమప్పుడే సూచించి యుంటిమి కాని యేలనో యింకను నెవ్వరును నట్లు చేయలేదు. ఇట్టి నిందారోపణమును జేయు పత్రికను నందరు నిరసింతురుగాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0105.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0223dee1f960ca499a6c10dbf8a007e1e139c1b --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0105.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +హైదరాబాదు పరిశ్రమలు

+ +27 - 4 - 1929

+ +మన ప్రభుత్వమువారు హైద్రాబాదు పరిశ్రమల యభివృద్ధికై యొక కోటి రూపాయీలు ఇచ్చియున్నారని వినుటకు చాల సంతోషమగుచున్నది ఈ కోటి రూప్యములీ క్రింది విషయములందు వ్యయపఱచుట వారి యుద్దేశమై యున్నది + +1. గృహ పరిశ్రమలకు (Cottage Industries). + +2. పరిశ్రమ యంత్రముల పరిశోధనకు + +3. రాష్ట్రములోని యార్థిక పారిశ్రామిక విచారణకు . + +4. పరిశ్రమ పరిశోధన సహాయమునకు. + +5. ఇచ్చటగాని బయటగాని యువకులు పరిశ్రమలకై యభ్యసించిన వారికి సహాయము చేయుటకు. + +ఈ యుద్దేశములు నిరభ్యంతరముగా నుత్తమమైనవి ప్రతి దేశము నేటి కాలమున పరిశ్రమలపై విశేషముగా నాధారపడియున్నది మన రాష్ట్రములో నింతవరకెవ్వరు పరిశోధక పండితులుగాని, శాస్త్ర పరిశోధకులుగాని, చారిత్రక +పరిశోధకులుగాని, నూతన వస్తు నిర్మాతలుగాని (Inventors) యుత్పత్తి గాకుండుట చూడ నాశ్చర్యముగా నున్నది. లేకున్న నేటేట డజనుల కొలదిగా విద్యార్థులు విదేశములకున్నత విద్యానిమిత్తమై పోయి ప్రతి సంవత్సరమును లక్షల కొలదిగా సర్కారు వారి ద్రవ్యమును తినినను లాభము లేక పరిణమించుచున్నది. నిజాము రాష్ట్రములో నేత పరిశ్రమ మున్నగు పరిశ్రమలు సర్కారు వారిచే ఏల నడుపబడును? వాణిజ్యాది శాఖ యొకటి యున్నది. కాని యింతవరకు చెప్పుకొనగలిగినంతటి ఫలితము మనకు గనుపించలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0107.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b8c3c58bcb71f8918e02628fda183595d3894cbe --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0107.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మా అయిదవ సంవత్సరం

+ +7 - 5 - 1930

+ +మా పాఠకుల యాదరము వలనను, ప్రభుత్వానుగ్రహమువలనను మేము తిన్నగా నాల్గవ సంవత్సరమును దాటించితిమి ఈ సందర్భమున మేము నివేదించుకొనదలచిన విషయములు చాలాలేవు మా నాల్గవ సంవత్సరము హిందూస్థానమందేగాక, నిజాము రాష్ట్రమందు కూడ చాల ముఖ్యమైనది. ఈ సంవత్సరమందే మహాత్మా గాంధీగారు తమ యపూర్వ యుద్ధమును ప్రారంభించిరి. సర్వ ప్రపంచ దృక్పధమును మార్చివైచు నీ యుద్యమము ప్రపంచ మందద్వితీయమై యున్నది. ఈ మహోద్యమము మూలలందుండు మా నిజాము సోదరులను గూడ +కొందరి నాకర్షించినది. + +ఇట్లాకవంక బ్రిటిషు హిందూ స్థానములో తిరుగుబాటు జరుగుచుండ ఉపన్యాసములిచ్చుటకుగాని, యాందోళనము చేయుటకుగాని జనులు వెనుదీయక బ్రిటిషు ప్రభుత్వమును ముప్పతిప్పల పెట్టుచుండ మన నిజాము రాష్ట్రములో +మా నాల్గవ సంవత్సరకాలమందు పోలీసు గష్తీ యొకటి బయలుదేరెను దాని వలన రాజకీయసభలుగాని, రాజకీయేతరములు కాని చేయుటకు వీలులేకపోయెను సర్వప్రపంచమందు సర్వహీనస్థితియందుండిన మన విద్యార్ధికి తోడుగా నీ యవసర నిర్బంధములు మా ప్రజలపాలిట సుందరకంకణములై పొటమించినవి, బ్రిటిషు ప్రభుత్వమువారి దాతృత్వ మెంతటిదో కాని యచ్చట చిన్న చిన్న బాలురుసు, స్త్రీలును, సభా వేదికలపై యెక్కి యిష్టము వచ్చినట్లు వాగుచుండ వారిజోలికి పోయిన పాపమునకు పోకపోయిరి కాని మా రాష్ట్రములో రాజకీయములననేమియో తెలియని యమాయక ప్రజలు కేవల విద్య సంబంధపు సభల చేసికొందుమనిన వానికై నెలలకొలది కార్యభారములు జరిపి.............వారినిగరానీలో సభలు............. వచ్చుచున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0108.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13a4aa5c32ffd32fdadb23c0ed195885386ea9de --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0108.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +............. వంక వాగ్బంధన విధానము ...............వృద్ధి నొందుచుండ నింకొ............పత్రికా ధ్వంసకము ప్రారంభమయ్యెను. +సుమారు మూడు సంవత్సరములనుండి రైతుల పక్షముననే తన కలము నుపయోగించిన రయ్యతు పత్రికనోట నీరుపోయు వారైనను లేక దిక్కులేని చావు చచ్చెను పాపము 9 వారములైన సరిగా ప్రపంచ వెలుతురు చూడని +(న్యూయీరా) పత్రిక పురిటిలోనే గంతుకొట్టెను ఇంక మా గోలకొండ, రహబరె దక్కన్, సుబెదక్కన్, పత్రికకు మందలింపుచే భీతి కలిగెను. మన రాష్ట్రములో పదియవ భాగమైన తిరువాన్కూరు సంస్థానములో సుమారు 600 +పత్రికలున్నవి కాని మన రాష్ట్రములో 6 పత్రికలైనను సరిగా లేవు. మా రాష్ట్రమున దినపత్రికలు పత్రికలే కావు మా ఉర్దూ దినపత్రికలు పలుమారు సంపాదకీయములే వ్రాయవు మా ఉర్దూ పత్రికలకు సంవత్సరమున ఒక్కొక్క తంతి వార్తకూడ రాదు। బుల్లెటిన్ పత్రికను పట్టుకొని రాత్రి కూర్చుని దానిని అనుకూలమున్నంత వరకు తర్జుమా చేసికొని ప్రొద్దుననే అచొత్తి బయటపడునట్టివి మా దినపత్రికలు ఇక మా బుల్లెటిన్ కూడ విదేశ వార్తలను నిచ్చుటలో చాల యాలస్యము చేయుచున్నది ఈ పత్రిక లన్నింటిలో మన రాష్ట్రములోని జిల్లాలలో నేమి జరుగుచున్నదో తెలియనే తెలియదనవచ్చును. ఈ జిల్లాల వార్త లిచ్చుటలో మా గోలకొండయు, నిజాము విజయము తప్ప తక్కిన పత్రిక +లిచ్చుటయే లేదనిన యతిశయోక్తి కాదు!! + +ఇట్టి స్థితిలో యిట్టి యంధకారములో మేము తగుల్కొనియున్నాము. ఇక మా యాంధ్రుల సంగతి కొంత విచారింతము. ప్రస్తుత రాజకీయ హద్దులను బట్టియు, మా రాష్ట్ర భూగోళమునుబట్టి యేమి మద్రాసు భూగోళమునుబట్టి యేమి +నిజాము రాష్ట్రము వేరు, మద్రాసు రాజధాని వేరు కావున ఉభయ ప్రభుత్వములు బ్రిటిషు ఆంధ్రులను నిజాము ఆంధ్రులనుండి విడదీసి యున్నారు. అయినను నీ యుభయాంధ్రులలో సామీప్యసారూప్యములు లేకపోలేదు. 64 లక్షల సోదరులను దక్షిణ ఆఫ్రికాకు పోయిన కూలీలనుగా తక్కిన యాంధ్రులు చూడజాలరుగదా! అయినను అటులే చూచుచున్నట్లు మాకు గోచరించుచున్నది. + +ఈ రాష్ట్రములో తెలంగానా మరట్వాడ ముఖ్య రాజ్య విభాగములు, అందు తెలంగానాలు 64 లక్షలు యాంధ్రులు, మరాట్వాడాలు 32 లక్షల మహా \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0111.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a03c0af159348ffc83e66acc2e8ceaa70cbd0145 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0111.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +సరోజినీదేవి గారి నిర్బంధము

+ +24-5-1930

+ +సరోజినీదేవి గారు హైదరాబాదు నందు జన్మించిన వీరనారీమణి యని ఎల్లరు ఎరిగిన విషయమే వీరు కేవలము చిన్న ప్రాయమునుండియే తమ మేధాశక్తిని జూపి ఎల్లరుల మెప్పును బడసిరి. వీరు హిందూ దేశమున కొనర్చిన సేవ అపారమైనదని అట్టి వారు నేడు కేవలము దేశ సేవ జేయుటవల్ల కారాగార గృహమునకు పోవలసి వచ్చినప్పుడు వీరిని అభినందింపని వారెవరుండగలరు. + +సరోజినీ దేవిగారు మొదటి నుండియు తన జీవితము దేశ సేవయందే గడపిరి అందుచే వీరి సేవకు మెచ్చి హైందవులు వీరిని కాంగ్రెసు అధ్యక్షులుగా గూడ నొక సంవత్సరము నెన్నుకొనిరి హైందవ స్త్రీలలో ఇప్పటికిని ఉన్నత +స్థానము నలంకరించిన వారు వీరొకరే తర్వాత గూడ దేశ సేవా తత్పరులై అమెరికా ఖండమునకు వెళ్ళి మిస్ మేయోగారు వ్రాసిన "మదర్ ఇండియా" గ్రంథమువల్ల జరిగిన దుష్ప్రచారమును తమ వాఙ్మాధుర్యముతో నణంచివేసిరి. అక్కడనున్న ఆరు నెలలును వీరు హిందూదేశమునకై చేసిన కృషి అపారము. వీరి కృషిని మెచ్చుకొనియే వచ్చిన కొన్ని దినములకే వీరిని భారత మహిళా మహాసభ కధ్యక్షులుగా నెన్నుకొనిరి తరువాత గాంధీగారి ఉద్యమము రాగానే దానియందు హృదయ పూర్వకముగ పాల్గొని అతని మన్నన బడసి తుదకు వారి తదనంతము అదే ఉద్యమమునకు నాయకురాలుగా నియమింపబడిరి ఇట్టి నియతపదవి యందుండగ వారు చేసిన కృషి పత్రికా పాఠకుల కెల్లరకు విదితమే. ఇపుడు వీరికి దేహ మస్వస్థతగ నున్నదని తెలియుచున్నది కాబట్టి ఇట్టి భారత నారీ రత్నమునకు ఇంక నినుమడింతలు దేశ సేవ నొనర్చుటకై భగవంతుడు చిరాయురోగ్యము నిచ్చుగాత! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0116.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d59247368fe099498c3f6679729752c8239275f --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0116.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మన స్థితిగతులు

+ +6 - 12 - 1930

+ +స్వదేశీలీగుపక్షమున నిన్న దేవీదీస్‌బాగులో జరిగిన బహిరంగసభ చాల ముఖ్యమైనదని చెప్పవచ్చును ఈ సభ కధ్యక్షత వహించిన పండిత కేశవరావుగారు కరోద్గిరి మహిసూలు వలన ప్రజలకు నష్టము కలుగుచున్నదని అంకెల +ద్వారా తెలిపిరి. ఈ కరోద్గిరి మహిసూలు (సుంకపు పన్ను కొన్ని వస్తువులపై మూడు నాలుగుసార్లు తీసికొనబడును ) ఈ దేశమునందు తయారగు వస్తువులే నగరమునకు గొనితెచ్చినవానిపై పన్ను విధించుట చోద్యముగ నున్నది. ఈ +విషయ మొక యుదాహరణము వలన బాగుగ తెలియగలదు ఒక నేతగాడు షోలాపూరము నుండి నూలు తెప్పించిన మొదలు ఈ నూలు ఈ రాష్ట్రమునకు దిగుమతి చేయబడినందున దానిపై సుంకము వసూలుచేయబడును ఆ నేతగాడు ఈ నూలుతోనే నేసిన వస్త్రములను విక్రయమునకు దెచ్చిన మరల సుంకము +వసూలు చేయబడును ఆ వస్త్రములనే ఒకడు కొని వేరొకచోటికి తీసికొని పోయిన అవి క్రొత్త వస్త్రములని సుంకము విధింపబడును ఈ ప్రకారము సుంకము అందగట్టుటచే ఇచటి పరిశ్రమలకు తీరని నష్టము కలుగుచున్నది. +మేమిదివరకెన్నియోసారులు సూచించినట్టు దయామయులగు ప్రభుత్వమువారు దేశీయ పరిశ్రమ అభివృద్ధి జెందవలయునని కోరుదురేని ఈ కరోడ్గిరి మహిసూనులును వెంటనే తొలగించవలయును. + +రామచంద్రనాయకు బారెట్లగారు హైద్రాబాదు ప్రస్తుత ఆర్థికస్థితిని దెలిపి విద్యాధికులను గ్రామముల స్థితి బాగుపరుచుటకు పూనుకొనుటకై ప్రబోధించిరి ఫజలుల్రహామాన్ సా॥ తెలిపినట్లు ప్లేగు, కలరా మున్నగు అంటువ్యాధుల వలన జనసంఖ్య తగ్గుచున్నది ప్రజలకు వైద్య సహాయము లభించుటలేదు. ప్రజలు విద్య నేర్చినవారు కానందున ప్రభుత్వమువారు చేయునున్న సహాయము నుండి యైనను లాభము పొందుటలేదు. గ్రామముల పారిశుధ్యము కూడా బాగులేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0122.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e27a83408a706f0bdb56bf5595e1a1c6558fadb4 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0122.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ప్రతాపరుద్ర జన్మదినోత్సవము

+ +28 - 3 - 1931

+ +శా. శ 1176 అను ఆనందనామ సంవత్సర చైత్ర శు॥ 5 ల రోజున (25-3-1254) కాకతీయ సామ్రాజ్యము నేలిన ప్రతిభాశాలియగు ప్రతాపరుద్ర సార్వభౌముడు జన్మించిన దినమని స్థానిక చరిత్ర చరిత్రవలనను ప్రతాపరుద్ర చరిత్రవలనను తెలియుచున్నది. ఇట్టి మహా పురుషుని జన్మదినోత్సవము జరిపి ఆ మహనీయుని యశోగానము గావించుట ఆంధ్రుల శ్రేయోభివృద్ధి కవసరమని గత బుధవారమునా డొక బహిరంగ సభ రెడ్డి గ్రంధాలయ భవనమునందు ఆంధ్ర యువకులు సమావేశ పరచిరి. ఇట్టి కార్యము చేత ఆంధ్ర యువకులు ఇతరులకు మార్గదర్శకులగుటయే గాక ఆంధ్రుల జీవితములను ధన్యము గావించిరి. + +ఈ సభకు ముఖ్యోపన్యాసకులుగ నుండిన మారేమండ రామారావు పంతులు ఎం ఏ గారే యీ యుత్సవమునకు కారకులని చెప్పవచ్చును. ఏలయన ఆంధ్ర యువకు లీ వీరుని యుత్సవము సలుపవలయునని చాలకాలము నుండి +తలంచు చున్నను, ఏ తేదీన జరుపవలయునో సందేహించు చుండిరి. కాని శ్రీ రామారావు గారు చైత్ర శు॥ 5 రోజున ప్రతాపరుద్రుని జన్మదిన మని నిర్దారణ పరచి ఆ మహానీయుని యశోగానము గావించుటకు ఆంధ్రులకు మార్గము చూపిరి. + +జాతీయోన్నతికి వీరపూజ ముఖ్యాతి ముఖ్యము. వీరుల స్మరణయే జాతిని తేజోవంతముగను, శక్తిమంతముగను, నొనర్చును. దేశాభిమానమునకును, జాతీయాభిమానమునకును, వీరపూజయే మూలకందము. కనుక ఇట్టి సభలు ప్రతి వత్సరము జరుగుచుండ వలయును ఇపుడు జరిగిన యుత్సవమునకు తగినంత వ్యవధి లేకుండుట చేతను, కొన్ని అనివార్య కారణములు సంభవించుట చేతను, వైభవముగ జరుపుటకు వీలులేక పోయెను. అయినను \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0123.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..56a86dd5e59cf1a80871858902ff49579aa28dc7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0123.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ముందు సంవత్సర మీ యుత్సవము ఆంధ్రవీరుని ప్రతిభకు తగిన వైభవముతో ఆంధ్ర యువకులు జరిపెదరని ఆశించెదము. + +ఈ సందర్భమున నొక్కమాట జెప్పనిది నుండజాలము. ఏ మహావీరుడు కాకతీయ సామ్రాజ్యము సఖండముగ నేలనో, ఏ వీరుడు రణరంగమున పోరి రాజ్యమును, ప్రాణములను నర్పించెనో, ఎ ఆంధ్ర చక్రవర్తి నామము సర్వదా స్మరించుకొనవలసి యున్నదో, అట్టి శ్రీప్రతాపరుద్ర చక్రవర్తిని ఓరగల్లు నివాసులు మరచిపోయిరి. కాననే ఆ ప్రదేశమునందు మాంద్యము తాండవ మాడుచున్నది. ముందైనను ఈ వీరుని స్మరించిన నీ మాంద్యము తొలగ గలదు. కనుక రాబోవు సంవత్సరము ఓరుగల్లు నివాసులు ఈ యుత్సవము మహావైభవముతో జరిపి తమ ధర్మమును నిర్వహించెదరు గాత! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0124.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2543afe3465a17c7cfc289a0b486e41f1609acfd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0124.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మా యాఱవ సంవత్సరము

+ +9 - 5 - 1931

+ +నేటికి మా గోలకొండ పత్రికకు అయిదు సంవత్సరములు పూర్తియైనవి. నిజాము రాష్ట్రమందు ఆంధ్ర పత్రికలకు అయిదవ సంవత్సరము గండము అని మా మిత్రులు చెప్పెడివారు. ఎట్లయినననేమి మా కా గండము తప్పినది. + +మా అయిదవ సంవత్సరములో ప్రపంచమంతటను గొప్ప మార్పులు జరిగెను. బ్రిటిషు హిందుస్థానములో ముఖ్యముగా నెన్నడును జూడనట్టి సంచలనము జరిగెను దేశమంతయు సత్యాగ్రహతత్వముచే నిండిపోయెను వేలకొలది జైలుకు పోయిరి. వేలకొలది దెబ్బలు తినిరి. అనేకులు ప్రాణము లర్పించిరి. తుదకు గాంధీ - ఇర్విన్ ఒడంబడిక జరిగెను కాని యిట్లు అచ్చట ప్రచండ సంచలనము జరిగినను మా రాష్ట్రము మాత్రమే చిక్కులు లేక సుఖముగా నుండుట విశేషము అయినను బ్రిటిషు హద్దులపై యావరించెడి భావములు గాలిచే నిచ్చటికి కొన్ని గొట్టకొని వచ్చిన వనుట నిస్సందేహము మన రాష్ట్రము నుండి గోల్మేజు సభకు ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు వెడలియుండిరి. సభలో మన ప్రభుత్వ నియోజితులు మన రాష్ట్రమును గూడ ఫెడరల్ ప్రభుత్వములో చేర్చుటకు యంగీకరించియున్నారు. + +ఈ యంగీకారము చాల ముఖ్యమైనది ఏలన సివిల్ పద్ధతిలో మన రాష్ట్రము చేరినట్లైన......ప్రజా ప్రాతినిధ్య సంస్థ లేర్పడుట తధ్యము + +గత సంవత్సరమందు మన రాష్ట్రములో...... మార్పులు విశేషముగా లేవు ..... సం॥లో అయిన ఖాన్గీ పాఠశాలల గష్తీ.......... రెండేండ్ల క్రిందటి 53 వ సభల గష్తీయును యుండిన మార్పులు జరిగినవని చెప్పగలుగు...... కాని ప్రజల మొరలు మన ప్రభుత్వము చెవికింకను బాగుగా నెక్కలేదని మాకు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0125.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ea6e3104412c141a701b734c42d6f999b54a62d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0125.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +వ్యసనము కలుగుచున్నది ప్రజలే రీతిగా నేడ్చిన నింపుయుండునో, యాయేడ్పు ఎప్పుడు మన ప్రభుత్వ......యమును గరిగించునో యెవ్వరును దారి ...... వారు లేరై రి + +గత సంవత్సరమందు ఆంధ్రులు కొంత దేశ... కార్యములు చేసినారు ముఖ్యముగా దేవర... సభ పేర్కొన దగినది. కాని యాంధ్రులలో కార్యదీక్ష చాలా తక్కువ. ఆంధ్రుల యభివృద్ధికి ఆంధ్రులే యాటంక పడువారు కాని యితరులు... ప్రతి గ్రామమందును పటేలు పట్వారీలు, దొరలు, దేశ పాండ్యాలు తమ తమ... జనులసేవ చేసినట్లైన యాంధ్రా... లోనే కాగలదు... + +స్థితి యింకను హైక్య మొందుటలో నేమి సందేము. ప్రజలను పీడించి బ్రతుకుట రాక్షసకృత్యము. ప్రజల నోరు కొట్టి తమ కడుపులు నింపుకొనుట పైశాచము. ప్రజలను నిర్ధనులనుగా జేయుటడాకూలపని. ప్రజల నిరక్షరాస్యులనుగా నుంచుట నా స్తికత. ప్రజలే గ్రామమున కలంకారభూతులు. ప్రజలే దేశ సంపదలకు మూలకములు. ప్రజల యభివృద్ధి సర్వతో ముఖాఖి వృద్ధి. వారి నాశనమే సర్వనాశము . + +ఈ సూత్రములను ప్రతి' విద్యావంతుడును, ప్రతి ధనికుడును దృష్టి యందుంచుకొని తమ సోదర ప్రజలను వృద్ధికి దేగలుగుదురు గాక ! + +మన రాష్ట్రములో పత్రికా పఠనాభిలాష యింకను చాల తక్కువ బ్రిటిషు హిందూ స్థానములో ఘోర కల్లోలములు జరుగుచుండినను గాంధీగారి పేరు విననివారు కొందరున్నారు. పేరు వరకు వినినవారు గాంధీగారు జైలు నుండి +యెప్పుడు వచ్చెదరు అని ప్రశ్నించువారున్నారు. మన ధనికులకు మొకద్దమాలపై యున్న యభిలాషలో శతాంశముకాదు సహస్రాంశమైన పత్రికలపై నుండిన వారు తరించగలరు + +కచ్చేరీ వ్యవహారములపై ఖర్చు పెట్టు దానిలో సహస్రాంశము పత్రికలపై కర్చుపెట్టినవారు వృద్ధికి వత్తురు. తుదకు వారు తమ విదేశీ సిగరేట్లకు దినమునకు నాలుగణాలు వ్యయముచేయుదురు. కాని పత్రికలకై వారమునకు రెండణాలు వ్యయము చేయనొల్లరు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0130.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ec614ca39af1d19413f77d92315733b11c62ae69 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0130.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఆంధ్ర మహాసభలు

+ +4-7-1931

+ +గత సంచికయందు ఆంధ్ర రాష్ట్రీయ మహాసభాధ్యక్షులగు ఆంధ్రకేసరి టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు గారి ప్రారంభోపన్యాసమును విమర్శించుచు ప్రత్యేకాంధ్ర నిర్మాణావశ్యకత యెంతవరకు గలదో నిరూపించి యుంటిమి. ఇక ఆంధ్ర మహాసభయం దేమి తీర్మానింప బడినదో చూతము అధ్యక్షులగు వరహాగిరి వేంకట జోగయ్య పంతులుగారు ఆంధ్ర దేశమును ప్రత్యేక రాష్ట్రముగ నొనరింపవలయుననియు, ఇందుకుగాను ఆంధ్రదేశమున కన్ని విధముల అర్హత గలదనియు, నొక్కి వక్కాణించి యున్నారు. ఇట్టి ప్రాముఖ్యమగు విషయమున ఏ బుద్ధిమంతునికైనను భేదాభిప్రాయముండదని చెప్పగలము. ఆంధ్ర మహాసభ యొక్క తొమ్మిదవ తీర్మానము ఇట్లు గలదు .. + +"స్వరాజ్య నిర్మాణమునకు భాషాప్రయుక్త రాష్ట్రము లావశ్యకముగాని రాబోవు రాజకీయ సంప్రదింపులలోను, రాజ్యాంగ నిర్మాణము నందును, ఆంధ్ర దేశమును ప్రత్యేక రాష్ట్రముగ నిర్మించు నేర్పాట్లు గావింపవలెనని యీ సభవారు +మహాత్మాగాంధీ గారికి విన్నవించు చున్నారు.” + +ఈ తీర్మాన మెంతయు సమంజసమై యున్నది. రౌండు టేబిలు మహాసభలు గాంధీ మహాత్ముడొకడే కాంగ్రెసు ప్రతినిధిగా వెడలు చున్నాడు గాన ఇట్లు తీర్మానింపబడినది మహాత్ముడు భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్ర విభజనసూత్రమును +అంగీకరించియున్నాడు. అందువలననే కాంగ్రెసు సంస్థలు యీ విధానము ననుసరించి నెలకొల్పబడినవి + +ఆంధ్ర మహాసభయందు గావింపబడిన తీర్మానములలో ముఖ్యమైనది మరియొకటి గలదు. ముందు ఆంధ్ర మహాసభను ఆంధ్ర రాష్ట్రీయ సభతో గాక ప్రత్యేకముగ జరుపవలయునను తీర్మానము.ఇందువలన ఆంధ్రోద్యమ ప్రచారము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0132.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..123a421845d70dbf55a033aa6dd80958bd0d32be --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0132.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +దరిద్రనారాయణుడు

+ +3 - 10 - 1931

+ +దరిద్రనారాయణుడగు గాంధీమహాత్ముడు భారతదేశమున యవతరించి నిన్నటికి 62 సంవత్సరములు గడిచెను. ఈ మహాత్ముని దివ్యనామముతెలియని వ్యక్తి లేడనిన అతిశయోక్తి కానేరదు. గాంధీ మహాత్ముడు కోట్లకొలది బీదలకు సేవ జేయుటకును, వారిని యుద్ధరించుటకును యవతరించెను. తన యుద్దేశమును నెరవేర్చుటకై నేటికిని అహోరాత్రులు కృషి సలుపుచున్నాడు. మహాత్మునికి ప్రేమ, సత్యము, అహింస యను మూడు గుణములు మూలాధారములు అహింసయే విజయాస్త్రము ప్రేమవలననే శత్రువులను కూడ లోబరుచుకొన గలుగుచున్నాడు. భారతదేశములోని కోట్లకొలది బీదల దుస్థితి గాంచి సహించ లేక తాను గూడ ఐచ్చిక దారిద్ర్యమును స్వీకరించెను. వారిని యుద్ధరించుటకై రాట్న పరిశ్రమ లేవనెత్తెను రాట్నమే బీదలకు భుక్తి నొసగునని ప్రపంచమునకు చాటెను ఇది యొక పిచ్చి యని పలువురు పరిహసించసాగిరి నేడయ్యదియే సుదర్శనచక్రముగా మారినది విదేశ వస్త్రములను భారతదేశమున దిగుమతి కాకుండ జేయుచున్నది నిరుద్యోగులకు పని గల్పించినది. భారతీయులకు స్వదేశీపై ప్రేమ గలిగించినది. మహాత్ముడి రాట్నమును ప్రజల హర్నిశములు ద్రిప్పవలయునని కోరుచున్నాడు ఖద్దరే సర్వదా ధరించవలెనని హెచ్చరించుచున్నాడు ఖద్దరువలన భారతీయులలో కలిగిన నూతనోత్తేజము గత సత్యాగ్రహ సమరమున ప్రపంచమునకై విదితమైనది బ్రిటిషు ప్రభుత్వము వారిని భయకంపితుల గావించినది. నిర్బంధప్రయోగములన్నియు వ్యర్థమైనవి సత్యము, అహింసపై ఆధారపడినచో జయము తప్పక చేకూరునను విశ్వాసము ప్రజలలో యుద్భవించినది వేయేల ఖద్దరువలన భారతదేశమున నూతనశకము ప్రారంభమయ్యెను. ఈ శకమునకు మూలపురుషుడు గాంధీ మహాత్ముడు. ఈయన బోధించుచున్నది ఖద్దరు మంత్రము. ఈ మూడక్షరములు జపించిన \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0135.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4aa00b88ceafbc3a9c41de3e93ddb491deb7a0d8 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0135.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +తృతీయాంధ్ర మహాసభ

+ +23-1-1932

+ +ఎన్నడును గష్తీనిషాన్ 53 దెబ్బ యింత బాగా తగిలియుండలేదు. రెండు సంవత్సరములుగా ఆంధ్ర మహాసభలకు అనుజ్ఞ సులభముగా నెల పది పూటలకు ముందే దొఱకుచుండెను కాని యీ తృతీయాంధ్ర మహాసభా గ్రహచారమేమో పాపము ఇంక 13 దినములే మిగిలియున్నను నింతవరకు అనుజ్ఞ దొఱకలేదు ఆంధ్రులందఱును తహతహపడుచున్నారు ఒక దిక్కు కొల్లాపురములో వందలు వ్యయముచేసి మంటపములు సిద్ధముచేయు చున్నారనియు, నింతవరకు ఆ కార్యమునకై యెంతయో వ్యయమైనదనియు వార్తలు వచ్చు చున్నవి. + +మఱియు కొల్లాపురము వారు ఈ సభలకు ప్రతికూలముగా నున్నారనియు, తాము తమ సంస్థానము హద్దులతో సభలుచేయ నియ్యమనియు ననుచున్నారని వినుచున్నాము సంస్థానము వారు సభలు రాజకీయములు కానంత +వరకు, రాజద్రోహము చేయునవి కానంతవరకు తుదకు మతభేదములు యనుజ్ఞ నియ్యనొల్లరో యర్థమగుట లేదు. గష్తీనిషాను 53 వారికి వర్తించదని తలచినారా? ఖాల్సాకు మాత్రమే యీ గష్తీ వర్తించును మాకిది వర్తించదని వారు +అనజాలరు + +ఇప్పుడీ వ్యవహారము బాబెహుకూమతు వరకు పోయినదని వినుచున్నాము. ఒక వేళ బాబెహుకుమతు వారు సభ సంస్థానమందు చేయగూడదు, కావలసిన ఖాల్సాలో నెచ్చటనైనను చేయుడు. సెలవిత్తము" అని తీర్మానించిన +(అట్లు చేయరని మా దృఢ విశ్వాసము) దీని ఫలితము చాల వికారముగా పరిణమించునేమో! ఇట్టి యాజ్ఞను ఆధారముగా గొని యికముందు కొల్లాపుర సంస్థానమందేకాక యే యితర జాగీరునందుకు తదధికారులు సభలనుచేయ నియ్యరని చెప్పవచ్చును. అట్టిచో సంస్థానములందుండు ప్రజలు చాలా కష్టముల \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0137.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8264eaa6dc5349039c20184f9c05f2f12707e3f --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0137.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +హైద్రాబాదు సివిల్ సర్వీసు

+ +2 - 3 - 1932

+ +బ్రిటిషు ఇండియా ఐ. సి. యస్ పరీక్షలెట్లో, మైసూరు సంస్థానములో మైసూరు సివిల్ సర్వీసు పరీక్షలెట్లో, మన రాష్ట్రములో హైద్రాబాదు సివిల్ సర్వీసు పరీక్షలట్లు ఏర్పాటుఅయి అనేక సంవత్సరములైనది ప్రతి సంవత్సరము +52 విద్యార్థులను ఈ సర్వీసులోనికి తీసుకొనుచున్నారు. కాని యీ పరీక్షలలో మనకు బ్రిటిషు ఇండియాకును, మైసూరునకు చాల భేదమున్నది బ్రిటిషు ఇండియాలోని పరీక్షలకే విద్యార్థులు బి ఏ. పరీక్షయందుత్తీర్ణులై యుండవలెను. ఆ విద్యార్థులు పరీక్షయియ్య వలసిన విషయమంతయు, ఇంగ్లీషులోనే యుండును ఒక్క పత్రికమాత్రమే ఏదైన యొక ప్రాచీన భాషలో (Classical) నుండును. + +మన రాష్ట్రములోని పరీక్షా విషయములో బహుకాలము నుండి ఏ కారణముచేతనో హిందువులు కృతార్థులగుటలేదు ఒక్కొక్క సంవత్సరమొక్క హిందువు సహితము సర్వీసునకెన్నుకొనబడడు ఇట్లు అనేక సంవత్సరముల నుండి జరుగుచున్నది. దీనికి కారణములు చాలమందికి సరిగా తెలియదు హిందువులకు ప్రోత్సాహము ప్రభుత్వమువారు కలిగించుట లేదని జనులనుకొనుచున్నారనియున్నది సరికాదనియు ప్రభుత్వ పక్షమున యొక ప్రకటన కావింపబడెను. ప్రభుత్వమువారిట్లు అనుచున్నారు. + +"సెలక్షను బోర్డువారు హిందువులకు ప్రతికూలముగా నున్నారని యనుచున్నారు. కాని ఎన్నికలను జేయునప్పటి యంకెలజూచిన ప్రభుత్వము వారికందఱును సమానులేయని విశదమగును. నియమముల ప్రకారము వయస్సులో +ముల్కీ యగుటలో, ఆరోగ్యవిషయములోనే విద్యార్థి తృప్తికరమగు నిదర్శనములను జూపించునో యతడు దరఖాస్తు ఇయ్యవచ్చును దరఖాస్తులను విచారించునపుడు ప్రభుత్వమువారు హిందులయెడ ప్రత్యేకముగా రియాయతీ +ఛేయుచుందురు. ఆఖరు నియామకము పరీక్షా ఫలితమును బట్టి యుండును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0139.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5de02b73c5d67b3dbe976e989bb12e19b5993efe --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0139.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +తనకు సుముఖుడు కాలేడని యొకనికి తెలిసిన వాడు వాని దగ్గఱకే పోడు ఎదుటివాడు తనయందు ప్రీతియున్నదని వాడు గుర్తుపట్టిన వాని దగ్గఱకు తాను పోవుటయే గాక తన బంధువులను గూడ బిలిచికొను పోవును ఏ సంవత్సరమైన హిందువులు హెచ్చుగా తీసుకొనబడిన దాని ఫలితము మఱుచటి సంవత్సరమే +విశదమగును, హిందువు లెక్కువ సంఖ్యతో ప్రయత్నింతురు ఇదియే దీని రహస్యము. + +ఇక యొక ముఖ్య విషయమును గమనింపవలసియున్నది. హిందువుల నామకరణము హెచ్చుగా నుండినను వారెందుకు పరీక్షలో కృతార్థులు కారు ఒకవేళ యిచ్చటి వారు పరీక్షకులుగా నుండిన పక్షపాతము చూపి యుందురని +తలపవచ్చును. కాని యందఱును బయటివారే కదా పరీక్ష చేయునది + +ఈ వాదము బాగుగానే యున్నది. కాని మా యభిప్రాయమున బయటివారు కూడ ముసల్మానులే యుండవచ్చునని హిందువులు తలుచుచున్నారు. ఏలయిన విశేషముగా పరీక్షా పత్రములు ఉర్దూ సంబంధము కలవే అందుచేత ఉర్దూ వచ్చిన ముసల్మానులే ఈ పరీక్షకులుగా నుండిన విచిత్రము కాదు. అయినను ఈ విషయములో మాకాక్షేపణము లేదు + +మేమాక్షేపించునది పరీక్షా పద్ధతియే! పరీక్షలో మొత్తము 500 గుణములు. అవి యిట్లు విభజింపబడినవి + + ఇంగ్లీషు ప్రశ్నా పత్రిక 100 ఉర్దూ వ్యాసము 100 ఇంగ్లీషు నుండి ఉర్దూకు, ఉర్దూ నుండి ఇంగ్లీషుకు తర్జుమా 100 ఆధునిక సమస్యలు ఇంగ్లీషులో 50, ఉర్దూలో 50 100 నోటి జవాబులు 100 మొత్తం 500 + +ఈ 500 నూర్లలో నోటి జవాబులు.............. మూలకము కానందుచే అందు భాషా జ్ఞానము..... అభిప్రాయ జ్ఞానమే ప్రధానము కాన అదిపోగా మిగతా 400 గుణములలో ఉర్దూ కొరకై 250 గుణములున్నవి. అనగా ఉర్దూ మాతృ భాష కలవారికెక్కువ సౌకర్యమున్నది. తక్కిన వారికి లేదు దీని \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0140.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d909d8f585cbe401369e9ab0252a1556f664c31 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0140.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +వ్యాఖ్యాన మేమన హిందువులకు కష్టము ముసల్మానులకు సులభము ఇదియే హిందువులు వెనుకబడుటకు ముఖ్య కారణము ఇదెట్లున్నదన ఉరుకుడు పందెములో కొందఱిని అడ్డు లేక చక్కగా ఉరుకుమనుటయు మరికొందఱిని తట్టుకపడు కట్టె అడ్డము పెట్టి ఉరుకుమనుటయు నెట్లో ఆట్లు (Running races Huddle race) సాధారణముగా అధికారులలో నడుమ పందెము (Walking race) ఉండును. అందు ముసలివారిని, పొట్ట పెరిగినవారిని, నడుము విరిగిన వారిని, నడ్డి వచ్చిన వారిని 100 గజముల దూరము ముందుగానే నిలిపి బాగున్న వారిని వెనుకబెట్టి పందెము నడుపుచుందురు ఈ సర్వీసు పందెము కూడ అట్లే కనబడుచున్నది. 'యోదుల్ ఖద్మతు "లకు మన రాష్ట్రములో "ముల్కీ జబాను" పరీక్ష కలదు అట్లే యీ సర్వీసు వారికిని తెనుగు మహారాష్ట్రము, కన్నడములో నేదియైననొక భాష పెట్టి దానికని 100 మార్కులైన పెట్టిన అపుడు సంగతులు తెలియగలవు + +మన రాష్ట్రములో పుట్టి తెలంగాణాలో పెరిగి నౌకరీలు చేయు గొప్ప అధికారులు తమ ప్రజల భాష యెరుగని వారు వందల కొలది యున్నారు. అట్లే మరట్వాడాలో. ఇపుడు హిందువులను 400 మార్కులలో 250 మార్కుల ఉర్దూ ప్రశ్నలకు సివిలు సర్వీసులో వ్రాయు మనిన తమ భాష కాకున్నను వారెట్లో ప్రయత్నించుచున్నారు హిందూ విద్యార్థులు ఉర్దూలో నూటికి 40 వచ్చిన పరీక్షలో కృతార్థులగుదురను కొందము ముసల్మాను విద్యార్థుల సౌకర్యార్థమై మరాటీ తెనుగు కన్నడ భాషలలో నేదేని యొకదాని యందు నూటికి 20 మాత్రమే గుణములు వచ్చిన కృతార్థులుగా చేయుటకై మే మొప్పు కొందుము + +కావున హిందువులకు సౌకర్యములు తక్కువ దానిపై ప్రోత్సాహము లేకుండుట, అందుపై ఉర్దూలో విశేష భాగము పోటీచేయుట యివియే వారికి ఆటంకములు కలిగించుచున్నవి ఉర్దూ రాజకీయ భాష అనునది మాకు తెలియును. +మరియు నితర భాషలు ముల్కీ భాషలనియు మాకు తెలియును ప్రభుత్వము వారికి తల్లిలేని పిల్లలపై యింకను యెక్కవ శ్రద్ధ యుండవలెను, లేకున్న (యతీంఖానా) లుండి యేమి ఫలము ఇప్పుడు “యతీంఖానా”లో చేరిన తెలుగు, మరాటీ, కనడీలకు మంచి గుఱుతుగల గొల్లభామ గడ్డిపాలనైన పోసి పెంచినచో మరి కొంత కాలము జీవింపగలవు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0141.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f7aed224520ddc52d143f430720027eaeb36af9 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0141.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +భిక్షా నిరోధక శాసనము

+ +30-3-1932

+ +మన సిఫాయివారు మూడెండ్లుగా మంత్రాలోచన జేయుచున్నారు భిక్షా నిరోధము చేయుదమా వద్దా అని మనము ఇంగ్లాండులో పూర్ లా (బీదవారి శాసనము) అనునది చేసిన 300 ఏండ్ల తర్వాతను భిక్షాశాసన మవసరమా లేదా అని యాలోచించుట మన సాంప్రదాయమున కేమియు విరుద్ధము కాదు + +మన రాష్ట్రములో బీదవారుండున దెవరికి తెలియదు హిందుస్థానములో 7 కోట్ల మంది ఆన్నమో రామచంద్రా యనుచు ఉగాది పండుగ నాటి నుండి హోలీ పండుగ వరకును ఒక్కనాడును రెండు పూటలలో కడుపునిండ అన్న +మెరుగక యున్నారని బ్రిటిషు, ఇండియా అధికారులే చెప్పియున్నారు ఇక హైదరాబాదు రాష్ట్ర విషయమేమి చెప్పవలెను. + +అందుపై అజుడు అహమదుగారే కాక, రహబరువారే కాక, హెరాల్డే కాక, తుదకు మన ప్రభుత్వము వారును ముసల్మానులు బీదవారిని నిర్ణయించినారు వారికీ శాసనము చాలా సహాయము చేయును. + +శాసనము చేసిన కేవలము భిక్షా నిరోధములో లాభము లేదు సర్కారువారు భిక్షకులలో కుంటి గ్రుడ్డి ముదుసలిముతక, అనాది వారిని పోషించి తీరవలెను వారికి (బైతుల్ మాజురీన్) అనాథాలయములు కట్టి అందు వారిని బలవంతముగా నుంచవలెను వారికి మంచి భోజన వసతుల నేర్పాటు చేయవలెను. తక్కిన మొండి బిచ్చగాండ్లను బిచ్చమెత్తనీయకూడదు మన దేశములో మంచి పెల్వానుల వంటివారును యువకులును, బిచ్చమెత్తుటయే ముఖ్య వ్యాపారముగాను, అందొక కులాచారముగాను నుంచుకొని యున్నారు. బుడుబుడుకల +వారు బాలసంతువారును నాటకములలోని రాజాలవలె నానారంగుల బట్టలతో బిచ్చ మెత్తుదురు దొంగ సన్యాసులు, పక్కిరులు, జోగులు, జంగములు మందిని \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0142.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7043ef77f8be478106e0ed61d876890ad92ab04 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0142.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +మోసము చేయుచుందురు కత్తులు మ్రింగువారు, పెద్దమ్మ భక్తులమని పెద్ద పెట్టెను మోసకొని కొరడాలతో శరీరమంతయు రక్తములుకారు హింసించుకొనువారును పెద్ద బందల పొట్టలపై పెట్టుకొని యుండువారును, రోడ్లపై త్రాగుబోతువలె దొర్లుచు శరీరమంతయు భూతముల రీతి రంగురంగుల పట్టెలతో చిత్రించుకొని బిచ్చమెత్తు వారును వేలకు వేలు గలరు మొండి బిచ్చగాండ్రు తమకిచ్చిన సరే లేకున్న తిట్టిపోవువారును వేలకుగలరు ఇక పాముల వారు, కోతులాట వారు, గంగిరెద్దుల వారు, ఎలుగుబంటు వారు, జంతువులబట్టి ఆడించి బ్రతుకు వారొక కొందరు, వీరందరును శరీరదార్ఘ్యము కలిగియు బిచ్చమెత్తుట వలన దేశసంపదకు నష్టము ఈ సరుకు పనికిరాని సరుకు (Un Prodective) వీరందఱిరి ప్రభుత్వమువారు పనిచూపవలెను ప్రభుత్వము వారి కంట్రాక్టు పనులును చెరువుల పనులును, ఇట్టి యితర పనులును మొదలు వీరితో పని తీసుకొనునట్లేర్పాటు చేయవలెను వీరట్లు చేయకుండిన వీరిని జైయిలున పెట్టి యుంచి వీరినుండి పనితీసుకొనుచు ఎన్నడు వీరికి బుద్ధివచ్చి పనిచేయుట కొప్పు కొందురో ఆనాడు వదలవలెను + +ఈ శాసనము కేవలము నగరమునకే కాక రాష్ట్రమంతటికి గావించిన చాల మేలుగా నుండును. మేము మూడు సంవత్సరముల క్రిందటనే యీ విషయముగ మాయభిప్రాయ మిచ్చియుంటిమి. ఇప్పుడైనను కేవలము +అభిప్రాయములతో తృప్తిపడక మా పురపాలకసంఘము వారి శాసనమును వెంటనే గావింతురని నమ్ముచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0145.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0145.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81a57e84f8526d97f27135d581d29cbcceefbd29 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0145.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +మన రాష్ట్రమందలి కాగిత పరిశ్రమ

+ +27 - 4 - 1932

+ +ఇంతవరకును మనరాష్ట్రములో కాగితముల పరిశ్రమలు పూర్తిగా లేవని భావింప జనదు. మనరాష్ట్రములో నేటికిని రెండుమూడు తావులందు కాగితములు తయారు చేయబడుచున్నవి. ఔరంగాబాదు నగరమునకు 10 మైళ్ళ దూరములో ఎల్లోరా గుహల సమీపమందు ఒక గ్రామము "కాగజ్‌పూర్ " అని అన్నది. దాని పేరును బట్టయే దాని సంగతి తెలియును. కాగజ్ అనుఫార్సీ పదము నుండియే మన తెలుగులో కాగితము లేక కాగిదము అని యేర్పడినవి సంస్కృతమందు పత్రము అని యందురు. పత్రమనగా ఆరు. ప్రాచీన కాలము నుండి మొన్న మొన్నటివరకు మన పూర్వులు దక్షిణమున తాటి యాకులపైనను, ఉత్తరమున భూర్జపత్రములపైనను వ్రాయుచుండిరి. అందుచేతనే పూర్వవాసనా విశేషముచేత నేటికిని కాగిదములను సంస్కృతములో పత్రములని యందురు + +కాని కాలము మారినది పాశ్చాత్య దేశములో అచ్చు పనులు వృద్ధియైన కొలదియు, గ్రంథములసంఖ్య హెచ్చైనకొలదియు, కాగిదముల యవసరము విశేషమయ్యెను. అందుచేత పాశ్చాత్య దేశములలో కాగిదముల యంత్రాలయములు వేలకొలది గలవు + +మన హిందూస్థానములో బెంగాలులోను మద్రాసు రాజధానిలోను మొత్తముపై మూడే కాగితముల యంత్రాలయము లుండినట్లు కనబడుచున్నది. అందుచేత మన దేశములో నీ పరిశ్రమ యొక్క యవసరము చాలగలదు. ఈ +యంశమును దృష్టి యందుంచుకొనియే మన రాష్ట్ర ప్రభుత్వము వారు మన రాష్ట్రములో నీ పరిశ్రమను స్థాపించవచ్చునా లేదా స్థాపించిన లాభముండునా లేదా యను విషయములను నిర్ణయించుటకై కొందరి శాస్త్రజ్ఞులను నియమించిరి వారు తమ పరిశోధనా ఫలితముగా నొక నివేదికను సిద్ధము జేసిరి అట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0146.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0146.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..512e17283ba63ec88473bbee4ffc867748ef000e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0146.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +నివేదిక యొకటి యా యభిప్రాయార్థమై మాకు ప్రకటనశాఖ ద్వారా పంపబడినది + +ఈ నివేదికలో హిందూస్థానములో ప్రతి సంవత్సరము 1 లక్ష టన్నుల తూకముగల కాగితము బయటినుండి దిగుమితి యగుచున్నదనియు నిప్పుడుండు హిందూస్థానపు యంత్రాలయములలో 45 వేల టన్నుల కాగితమే తయారగుచున్నదనియు, తెలిపినారు. మన రాష్ట్రములో ప్రతి సంవత్సరము 1600 టన్నుల కాగితము దిగుమతి యగుచున్నదని 1335-1340 ఫసలీల లెక్కల నుండి చూపించినారు. + +ఈ కారణములచేత మన రాష్ట్రములో కాగితపరిశ్రమ యవసరమని తోచినది. దీనికి తగిన స్థలము తగిన ధనము తగిన యితర సౌకర్యములన్నియు గావలసి యున్నది కాగితము సిద్ధము జేయుటకు బొంగులు (వెదురు లేక గోవా +కట్టెయని కొందరందురు) ఆదిలాబాదు జిల్లాలో విశేషముగా కలదు. ఈ జిల్లాలో నేలబొగ్గుగనుల సామీప్యమునుబట్టి బొంగుల సమృద్ధినిబట్టి నీటి వసతినిబట్టి, కూలీల యవసరమునుబట్టి మంచెరియాలయును సిరిపురమును చాలా తగిన స్థలములనియు నీరెంటిలో సిరిపురమే పైచేయి యగుననియు నివేదికలో నిర్ణయించినారు. + +నివేదికలో సంవత్సరమునకు 5000 టన్నుల కాగిదమును తయారుచేయుట కంచనా వేయబడినను 10 వేల టన్నులవరకును తయారు చేయుటలో నిబ్బంది యుండదని చూపియున్నారు. 5000 టన్నులు సిద్ధమైనను మన రాష్ట్రముయొక్క అవసరములు పోగా బ్రిటిషు హిందూస్థానమునకు 3000 టన్నులకు పైగా ఎగుమతి జేయవచ్చును. + +ఈ యంత్రాలయమునకై 50 లక్షల ధనము అవసరమని నివేదికలో చూపియున్నారు. ఇట్లు ఖర్చు పెట్టి స్థాపించిన దానిలో ప్రతి టన్ను కాగితములకై 366 రూపాయలు ఖర్చగునని యంచనా వేసినారు ఇపుడు మార్కెట్‌లో ఒక టన్ను +కాగితములు 500 రూపాయలప్రకార మమ్ముదురనియు ఈ లెక్క ప్రకారము ప్రతి టన్ను పై రూ. 134 లాభము దొరుకుననియు యీ ప్రకారము లెక్కించిన \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0148.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94318428f61f6b2edeb8ddebed5f0c5169a1d1ad --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0148.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +స్వవిషయము

+ +7 - 5 - 1932

+ +ఎటులో నొకరీతి యీ పత్రికకు ఆరవ సంవత్సరము సంపూర్ణమయ్యెను ఈ సంవత్సర కాలమందు మా కార్థికపు చిక్కులు విశేషమయ్యెను నిజాం రాష్ట్రము వారికే ప్రత్యేకముగా నిదొక్కటియే వార్తా పత్రికయుండినను ఆరు సంవత్సరములుగా దీని విలువను ప్రజలు గమనించుచుండినను ఆదరము మాత్రము హెచ్చుటకు మారుగా తచ్చగుచున్నది ఇది మా దురదృష్ట విశేషము. ఈ పత్రిక నేదేని బాల జాడ్యముల చేతనో, భూతములు సోకుట చేతనో క్షయరోగము చేతనో, పుటుక్కున ప్రాణము గోల్పోయి నిలచిపోయిన తర్వాత అది మా దృరదృష్టమగుటకు మారుగా నిజాము రాష్ట్రాంధ్రుల దురదృష్ట మనుటలోనేమియు సందేహముండదు ప్రకృత పరిస్థితులలో క్రొత్త పత్రికలకు సెలవు దొరకుట నభః పుష్పమువంటిదే! కావున నికముందు ఆంధ్రులు దేనిమూలమున నిజాము రాష్ట్రాంధ్రోద్యమమును, నిజామాంధ్రుల యభివృద్ధియు, నార్తిచే హాహాకారములు చేయు నోరులేని పల్లెటూరి జనుల త్రాణణ్యతయు, దుర్మదాంధుల దౌష్ట్య దౌర్జన్యముల క్షైణ్యతయు, నీ రాష్ట్రమందు జరుగుచున్నదో యట్టి గోలకొండ పత్రికను నిలుపుటయా? నీల్గించుటయా? యీ సమస్యను పరిష్కరించు భారము ఆంధ్రులదై యున్నది. మేమెన్నడును ప్రత్యేక కులము జాతికి సంబంధించిన పద్ధతిపై పత్రికను నడపకుండిన మేమెన్నడును స్వార్థలాభము గోరి మా ఖజానాను వృద్ధి చేసికొన గోరకుండిన నిజాము రాష్ట్రాంధ్రులు తప్పక మాకు సహాయము చేయవలెను. + +నిజాం రాష్ట్రాంధ్రులకే కాక ప్రజలకంతయు సంబంధించిన సమస్యలను గురించి చర్చించునదీ గోలకొండ పత్రిక యొక్కటియే యని యందఱు గుఱ్తెరుగుదురు గాక! బ్రిటిషాంధ్ర పత్రికలు తమ సంపాదకీయమందు సంవత్సరమున కొకనాడైనను మన సమస్యలు చర్చించునట్లు కానరాదు గష్తీ నిషాన్ 53 అనునదేమి పురాణమో, వారికి తెలియదు. 1334 ఫసలీలోని ఖాన్గి పాఠశాలల గష్తీ వారి కెరుకలేనట్లే మన ఆజీజహ్మదుగా రెవరో వారికి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0150.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0150.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f32e9faf01d72eea13310e5356b8ae93bb3c641 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0150.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +మన రాష్ట్ర పరిశ్రమలు

+ +25 - 6 - 1932

+ +బహు కాలమునుండి మన రాష్ట్రాభివృద్ధిని, తద్వారా ప్రజల యభివృద్ధిని గోరునట్టి పూజ్యులైన మ॥ఘ॥వ॥ మన ప్రభువుగారు మన రాష్ట్రములో పరిశ్రమ శాఖను నేర్పాటుచేసియున్నారు ఇదెంతయు సంతోషింపదగిన యంశము ఇంతియ గాక శ్రీ ప్రభువుగారు మూడు సంవత్సరముల క్రిందట పరిశ్రమాభివృద్ధి కని 1 కోటి రూప్యములను ప్రత్యేకించుట కాజ్ఞాపించిరి. ఈ యొక్క యంశమే మన యజమానులకు తమ ప్రియమైన ప్రజలందుగల ప్రేమను జాటుటకు తగియున్నది. ఆర్థికశాఖా మంత్రులగు సర్ హైదరు నవాజుజంగు నవాబుగారును తమ యపూర్వ శక్తి సామర్ధ్యములను ప్రకటించి పరిశ్రమల కింత గొప్ప మొత్తమును సంపాదించియుంచిరి కాలిన్సుగారును ఈ పరిశ్రమ శాఖాధ్యక్షులై తమ యావచ్ఛక్తిని వినియోగించి, యీ రాష్ట్రమందు దినదినము పరిశ్రమలే కాక వ్యాపారమును, సహకార సంఘములును, వ్యవసాయమును సత్వరాభివృద్ధి పొందుటకై చాల పాటుపడుచున్నారు. + +మన రాష్ట్రములో ప్రాచీనమునుండి కొన్ని పరిశ్రమలు చాల యభివృద్ధిలో నున్నవి కేవలము నిజాము రాష్ట్రమందేకాక బ్రిటిషిండియాకును మన సరకులు దిగుమతి యగుచున్నవి. బీదరు, పెంబర్తి, ఔరంగాబాదు, ఒరంగల్, ఆలంపూరు, వంటి స్థలములు, లోహపు పనులకును, నేత పరిశ్రమలకును చాల ప్రసిద్ధి చెందినట్టివి. ఇప్పుడిప్పుడు గాజు పనులును, సబ్బు పనులును, మిల్లు బట్టలును, సిగరేట్లును, మన రాష్ట్రములో తయారగుచున్నవి. సిగరేట్లు కొరకై +కొక క్రొత్త పొగాకు నిపుణుని పిలిపించియున్నారు. వ్యవసాయులకై జాతరలందేకాక ప్రతి సంవత్సరము రెండుమారులు జిల్లాలలో వ్యవసాయ ప్రదర్శనములు చేయుచున్నారు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0151.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..825930f80a4eaf16b51f390e89429f117a935303 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0151.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఇన్ని సౌకర్యములుండియు ప్రజలు దీనివలన లాభము, పొందకుండిన అది ప్రజల తప్పే యనవలెను ప్రజలకు పరిశ్రమల విషయమై సహాయము కాని, సలహాలు కాని కావలసి యుండిన పరిశ్రమ శాఖాధ్యక్షులగు కాలిన్సుగారికి +వ్రాసికొనిన వెంటనే వారికి తగు సహాయము చేయుచున్నారు + +ప్రభుత్వము వారికిని నొక సూచన గావింపదలచుచున్నాము. మన రాష్ట్రములో సిద్ధమగు వస్తువులను మొదలు ప్రభుత్వ కార్యాలయములును, తర్వాత అధికారులును, కొనునట్లు ప్రోత్సాహము చేయవలెను. మన రాష్ట్రపు +సబ్బులను మన రాష్ట్రమందలి వైద్యాలయము లన్నింటికి సబ్బులపై కరోడిగిరి హెచ్చుగా తగిలించిననేగాని మన సబ్బులు వృద్ధికి రావు. అదే ప్రకారము మన కచ్చేరీలకు కావలసిన "సాదర్ " మన రాష్ట్రములో తయారైనవే తీసికొనవలెను + +రెండవ సూచన యేమన మన జనులు సాధారణముగా బీదవారగుట చేత పెద్ద పెద్ద కార్ఖానాలు పెట్టించిననవి కొలది మంది ధనికులకే పనికి వచ్చును కావున నట్టి వానికన్న విశేషముగా గృహ పరిశ్రమలకే సహాయము జేసిన +బీదలకు చాల లాభము కలుగును. నేత మగ్గములలో డేనిష్ యంత్రము వంటి మంచి యంత్రములను నేతగాండ్ర కిచ్చి వారికాపని నేర్పించిన బాగుండును అదే విధముగా సర్. పి. సి. రాయిగారు “దేశీరంగ్" అను గ్రంథములో +వ్రాసినట్లుగా స్వదేశీ రంగులను తయారుచేయుటకు జనులకు నేర్పవలెను + +ఇప్పుడు నేయునట్టి తివాసీలు, జంపుఖానములు (పత్రంజీలు) మేలైనవి శీఘ్రముగా అగ్గువగా నేయు పరికరముల చూపించవలెను + +ఇట్టివే తక్కువ ఖర్చుతో నెక్కువ లాభము కలిగి బీదవారు సహితము కొద్ది మొత్తముతో జీవించగలుగు పరిశ్రమలను వృద్ధి చేయుదురని గోరుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0156.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0156.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7f1cf66339a825ba38b44d83825973846fb4b1d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0156.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +హైదరాబాదు రాష్ట్రమునందు యెంతయో అవసరమై యున్నది రాష్ట్రము యొక్క భావిసౌఖ్యమంతయు యిప్పటి బిడ్డల విజ్ఞానముపైననే కదా ముఖ్యముగా నాధారపడియుండును + +సభయందు గావింపబడిన రెండవ తీర్మానము గమనింపదగియున్నది. ఈ కాలమున, మన దేశమునందంతయు బాలబాలికల పాఠశాలలయందు ఉపాధ్యాయులును వేత్రధారులగుట యొక దురచారమైయున్నది. ఈ వాడుక +యిప్పటి యుపాధ్యాయు లందధికయయ్యెను. ఆ సామర్థ్యమును అనర్హతను సూచించుచున్నది. దెబ్బ తగులనిచో పిల్లలు తామడిగిన ప్రశ్నలకు సరియగు ఉత్తరముల నీయరనియు సరిగా చదువరనియు అనేకులు ఉపాధ్యాయులు మొఱ పెట్టుదురు. అట్లయిన దెబ్బపడినప్పుడంతయు సరియగు సమాధానమును పిల్లలు యిచ్చుచున్నారా? అవును, యిచ్చుచున్నారు, అని చెప్పుటకు సాహసింపగల ఉపాధ్యాయుడెవడైననున్నాడని మేము తలచము. పిల్లలు తగిన యుత్తరముల నీయకపోవుటకు ప్రధానమైన కారణములు రెండు గలవు బాలురకు మొదట +బోధించిన విషయము అర్థము కాకయైన నుండవలెను. లేదా, వారికా విషయ మందభిరుచియే లేకుండియుండవలెను సామాన్యముగా అభిరుచి లేని విషయము నందు అభిరుచిని గల్గింపగల్గుట ఉపాధ్యాయుని సామర్థ్యాతిశయమును దెల్పును. మొదలే యభిరుచి లేని విషయమును దెబ్బలు కొట్టియైనను విద్యార్థి మనస్సులోనికి బలాత్కారముగా తురుముట గురు శిష్యుల కిద్దరికి బాధను గల్గించును. కాబట్టి ముఖ్యముగా బాలుని ప్రకృతియే విద్య అనుకూలించుచో దానినే నేర్పుట పరమోత్తమము. అర్థము కానప్పుడు కొట్టుటవలన లాభమేమి ? మరల బోధించవలెను పంతులు సమర్థుడైననో విషయము తెలియునట్లు చేయుటకు దెబ్బల యవసరమే యుండదు ఈ బాధంతయు ఉపాధ్యాయులు బాలుర మనస్సులను సహజ శక్తులను గ్రహింపగల్గినచో తొలగగలదని మా యభిప్రాయము + +రెండవ తీర్మానము తర్వాత రుస్తుంజి ఫరిదూంజిగారి సతీమణిగారిచే ఉపపాదింపబడిన తీర్మానము ఒక చిన్న క్లిష్ట సమస్యను దెచ్చెను. బాలబాలికలకు జాతిమత ద్రవ్యభాషా భేదములు లేక ఏకముగ పాఠశాలలుండవలెనని యీ +తీర్మానము చెప్పుచున్నది. దీనిపై నుపన్యసించుచు ఫరీదూంజిగారి సతీమణి యేక భాష సాధారణము కానప్పుడు విభేదముల కవకాశముందని నిరూపించి అందరికిని \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0157.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0157.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25cf8d138069df6a1b28b9cc2f1e40b0f662e2d4 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0157.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పాఠశాలలు సమానముగా నుండవలె ననెను. "మాతృ భాషయందు విద్య"యను నభిప్రాయము యిపుడు బలమైయున్నను, భారతీయులందరికినీ సమానముగా సులభమైన హిందీ భాష దేశభాషయైననేగాని మన దేశమందు జాతీయ భావము వృద్ధికి రాదు. అని మేము తలచెదము, జాతీయ భావమనునది యెఱుగక +అంతర్జాతీయత యని ఘోషించుట మొదటి మెట్టునుండి కడపటి మెట్టుపై అడుగు పెట్టి నటులుండును. విద్యను భేదములను సమసిపోవునటుల నేర్పుటకు తగిన సౌకర్యములు విద్యా ప్రవీణులు చేయవలయును. అట్లేర్పరచబడిన విద్యా విధానము దేశమందంతయు అనుసరింపబడవలయును. + +హైదరాబాదు మహిళా సభవారు కట్టకడపట "పట్టణమందు వ్యాధులచే బాధపడుచుండు వారి స్వార్థ త్యాగులై సాంఘికసేవ చేయవలయును" అని గావించిన తీర్మానము సభకు చక్కని ముగింపుగా నున్నది. భావి రాజ్యాభివృద్ధి +విషయమున తండ్రులకంటె తల్లులయందే యెక్కువ బాధ్యత కలదు. కావున, హైదరాబాదు మహిళా సభవారు తమ యుదారాశయములను త్వరలో సత్యము గావించుకొనగలరని యాశించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0159.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0159.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e6c554496e076b43cf25677e8d340197601843e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0159.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +రాజకీయములు నిజాం రాష్ట్ర ప్రజలు

+ +9-11-1932

+ +మన రాష్ట్రములోని ప్రజలందు విద్య చాలా తక్కువగా నున్న సంగతి అందరకును విదితమే. అందును విద్యాధికులనబడు వారిలో కూడ ఇతర విషయక విజ్ఞానము ఎంతయో యున్నను రాజకీయవిషయములను గూర్చిన +జ్ఞానము చాల లోపించి యున్నది ఇందునకు అనేక కారణములు చూపవచ్చును అయినను, ముఖ్య కారణము మా దృష్టి కొకటి కానవచ్చుచున్నది అది యేమి? రాజకీయ విషయములను కష్టించి బాగుగా దెలుసుకొందమను ఉత్సాహమును, దానికొరకు శ్రమ చేయు పట్టుదల లేకపోవుటయే యని చెప్పవచ్చును. బ్రిటిషు ఇండియాలో విశేషముగా రాజకీయ విషయక జ్ఞానమున్నది కదా అది పత్రికల ముఖమునను, గ్రంథముల రూపమునను వచ్చుచున్నది కదా అట్లుండియు మన రాష్ట్ర వాసులకు రాజకీయ విషయములు జ్ఞానము అలవడుటకు కారణమేమని ఎవరైన ప్రశ్నించవచ్చును కాని యథార్థమేమనగా, బ్రిటిషు ఇండియా రాజకీయములకును, మన రాజకీయములకును హస్తిమ శకాంతరమున్నది అచ్చటి ప్రతి రాజకీయ తత్వమునకు ఉపయోగించజాలదు. + +మన రాష్ట్రపు రాజకీయముల స్థితి మొదటి నుండియు వేరు విధమైనది. కనుక దీని క్రమ వికాసము చాలవరకు భిన్నము కనుక మొదటి మన రాష్ట్రము యొక్క పాలన నిర్మాణము ఎట్టిదో, దానిని బట్టి పాలించు మంత్రి మండలము యొక్క అధికారము లెట్టివో పాలనా విధానమున మంత్రి మండలము, అధికారమునకు మించి +మ॥ఘ॥వ॥ ప్రభువుగారి అంగీకారము పొందవలసిన విషయము లేవియో' శాసన నిర్మాణ సభకు ఎంతవర కధికారములు కలవో, శాసన నిర్మాణ సభలో ప్రవేశపెట్టకయే ఏయే విషయములలో ప్రభుత్వము వారు నియమము +లేర్పాటు చేయుటకు వీలు కలదో, మహా ఘనత వహించిన శ్రీ ప్రభువుగారు స్వయముగ ఫర్మాను ద్వారా ఆజ్ఞ ఇచ్చిన మీదట శాసన నిర్మాణ సభలో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0162.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84033931d972c0e810c8d59df38136fc8be99dcd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0162.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +పరిశోధక మండలి

+ +8-2-1933

+ +"ప్రాచీన శాసనములకు ప్రతులను దీయుట, ముద్రితా ముద్రిత గ్రంథముల సేకరించి ప్రత్యేక కార్యాలయమున జేర్చి పరిశోధకులందుబాటులో నుంచుట, పరిశోధనోద్యమము నిర్వహించుట, లోనగు నిబంధనలతో, హనుమకొండలో నొక పరిశోధక మహామండలి స్థాపించబడుట సంతోషావహము. ప్రారంభోత్సవము జనవరి 21వ తేదీనాడు జరిగెను. కార్యాలయమింకను ఏర్పడలేదు రంజాను సెలవుల యనంతరము ప్రత్యేక గృహమున సంఘము నెలకొల్పబడును ఆనాడు జరుపబడు మహాసభలో సంఘాభివృద్ధికరములగు సూచన లామోదింపబడును, అని తెలియుచున్నది ఇప్పటికి హైదరాబాదులోని లక్ష్మణరాయ పరిశోధక మహామండలికి యీ సంఘము వారు గడించు ప్రతి శాసనమునకును బ్రతి పంపుటకును అముద్రిత తాళపత్ర గ్రంధములకు ప్రతి వ్రాయించి యొసంగుటకును," కార్యమండలి యొక్క కార్యనిర్వాహక వర్గము వారు ఆమోదించిరి. + +నిజాం రాష్ట్రమందు ఎక్కువభాగము ఆంధ్రదేశమై యొప్పుచున్నది. సుమారు అఱువది లక్షల ఆంధ్రులు ఈ రాష్ట్రమందు గలరు. ఇంత విస్తీర్ణమగు ఆంధ్రదేశ భాగము యొక్క చరిత్రను ఆంధ్రులు తెలిసికొనకుండుట సరికాదు. +ఈ ఆంధ్రదేశమున నుండు ఓరుగల్లు ఒకప్పుడు కాకతీయుల సామ్రాజ్యమునకు రాజధానిగ నుండెను. కాకతీయుల తర్వాత పశ్చిమ చాళుక్యులు రాష్ట్రకూటులు మున్నగువారు రాజ్యము చేసిరి. ఈ చరిత్రనంతయు, తదేక దీక్షతో పరిశోధనలు జరిపి సంపూర్ణముగా ప్రకాశమునకు దెచ్చి పురాతనాంధ్రుల యౌన్నత్యమును వెల్లడింపజేయుట వలన యిప్పటి నిజాం రాష్ట్రాంధ్రులు అభివృద్ధికి ప్రోత్సహింపబడిన వారగుదురు + +మరియు కొందరు గొప్పగొప్ప ఆంధ్రకవులు నిజాం రాష్ట్రపువారు, వారి గ్రంధములు ప్రకాశమునకు రాదగినవి --------- నెన్నియో గలవు. చక్కగా \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0164.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0164.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..326cec7d1ca2a111186b351dbc1a1577253be3cd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0164.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +రామను గారిచ్చిన సనదు

+ +1-3-1933

+ +There could be no question of the beauty of Telugu language, its poetry and mellifluous music +The last alone was sufficient to include in the definition of an Andhra everyone from Cape comorin to the banks of the river Taptı - Tamilions Canarese and Malayalese no less than the Andhras themselves - because Telugu was the divine language which Thyagaraja used. Telugu is justly known as the Italian of the East + +ఇంత పొడవుగా ఇంగ్లీషు ఉదాహరణమేమని యింగ్లీషు తెలియని పాఠకులు ఆశ్చర్యపడవచ్చును. దాని యర్ధమిది + +"ఆంధ్ర భాష యొక్క సౌందర్యము, దాని కవిత దాని మనోహరమగు సంగీతము వీని విషయమై యేమియు సందేహింప నవసరము లేదు. ఈ కడపటి గుణమగు గానమాధుర్య గుణ ముక్కటే ఆంధ్ర పద నిర్వచనములో కన్య +కుమారి నుండి తపతీనదీ తీరము వరకు నివసించు జనులందరిని చేర్చుటకు తావిచ్చుచున్నది. తమిళులు, కన్నడీలు, మళయాళీలు వీరును ఆంధ్రులే యగుదురు. ఏలన త్యాగరాజు గానము చేసిన దీ దేవభాషయగు నాంధ్రమందే. తెలుగుభాషను ప్రాచ్యపు నిటలీ భాషయనుట న్యాయముగా నున్నది". \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0165.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0165.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e71e211cf0b8f4b270daec08c9406716463f7da --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0165.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +అని సర్. చంద్రశేఖర వేంకటరామన్ గారు గతవారము నిజాం కాలేజీ ఆంధ్ర విద్యార్థులు తను సమర్పించిన సన్మాన పత్రమునకు జవాబుచ్చుచు ఆంధ్రమును ఆంధ్రులను గొనియాడిరి. ఒక యాంధ్రుడు తన యాంధ్రభాషను స్తోత్రము చేసికొనుటలో విశేషము లేదు కృష్ణదేవరాయలు శ్రీనాధుడు తన వీధి నాటకములు చెప్పిన “దేశభాషలందు తెనుగు లెస్స" అను వాక్యములనే మరల తన యాముక్తమాల్యదలో వ్రాసెను కాని మాయభిప్రాయమున సార్వభౌమ కవిగాని కవిసార్వభౌముడు గాని చెప్పిన వాక్యముల కన్న నేటి నోబిలు బహుమాన మందిన శాస్త్ర సార్వభౌముని వాక్యములే ఆంధ్ర భాషకు గౌరవము నిచ్చుచున్నది. + +శ్రీనాథుడు "ఏదియెట్లున్న నాభాష కన్నడంబు" అన్నట్లు మన రామనుగారు “ఎవరేమన్నను సరే నేను ఆంధ్రుడను" అని అభిమానించుచున్నారు. వీరి మాతృభాష అరవమైనను వీరు ఆంధ్రమందే మంచి పాండిత్యము సంపాదించి +ఆంధ్రుడనని చెప్పించుకొనుచున్నారు. ఇట్టి వీరు ఆంధ్రమునకై యిచ్చిన సనదును ప్రత్యాంధ్రుడు అందు ముఖ్యముగా ప్రతి నిజాము రాష్ట్రాంధ్రుడును చిత్రించికొనగలరని కోరుచున్నాము ప్రత్యేకముగా నిజాం రాష్ట్రీయుల +విషయమై సూచించుట కొకటి కాదుకదా నూరు కారణములు కలవు + +ఎట్లనగా మన రాష్ట్రములో నూటికి 50 వంతు జనులు ఆంధ్రులేయైనను కంటికి కలికము వేసికొని పగటి దివ్వటీలు పట్టుకొని రాష్ట్రమందలి కచ్చేరీ కచ్చేరీలో మూలమూలలందును వెదకి వెదకి వేసారినను ఒక తహసీల్దారుగాని, +ఒక తాలూక్దారు గాని, ఒక మున్సిఫీ గాని తుదకు కార్కూనులుగాని అంతయేల కనిష్ఠము వ్యవసాయ శాఖలో గాని అది లేకున్న పశువుల డాక్టర్లుగాని దొరుకుట లేదు యథార్థముగా జూచిన ఒక హైకోర్టు న్యాయాధిపతి, బాబెహుకుమతులో నిద్దరు ముగ్గురు మెంబర్లు, తుదకు ప్రధానమంత్రి ఆంధ్రులుగానే యుండవలసి యుండెను. ఇది మొదటి యవస్థ. + +ఇక రెండవది ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ వచ్చిన తర్వాత ఆంధ్ర భాషకు ప్రాముఖ్యత లేనే లేకపోయెను. కావున ఇర్విన్ ప్రభువుగారు (వారికి పరమేశ్వరుడు దీర్ఘాయ్యుమిచ్చి రక్షించుగాత) మన రాష్ట్రమందు వేంచేసి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0172.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0172.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a97c65d8ddcf793d48da82c7e00a8081ff9c3d40 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0172.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +మహాత్ము డుపవసింపవలసి వచ్చెను. ప్రస్తుతమన్ననో అట్టివి విశేషోద్దేశ్యమేదిగాని లేదు. 21 రోజులను క్రమముగా ఉపవాసము జరిగియే తీరవలెను. + +మరి యీ యుపవాస మెందుకు? హరిజనుల యభివృద్ధిని దలచియేయని మహాత్ముడు వాక్రుచ్చినాడు. హరిజనుల యభివృద్ధికి ఈ ఉపవాసమెట్లు దోడ్పడును? తక్కిన కారణ విశేషములను మహాత్ముడు గోప్యములైనంత పవిత్రములని తెలియజేయలేదు అయినను సూక్ష్మముగా హరిజనోద్ధరణమునకై ఉద్యమించుచున్న తన యొక్కయు తన తోటివారి యొక్కయు ఆత్మ సంశుద్ధికియని మహాత్ముడు తెలుపుచున్నాడు + +దీని యర్ధమేమి? ఇప్పటికే ఈ పవిత్రోద్యమమును కొన్ని కళంకములు ఆవహించియున్నవని మహాత్మునికి గోచరించి యుండవలెను. కాబట్టి మహాత్ముని ఉపవాస సమయమున హరిజనోద్యమములో పనిచేయువారేమి చేయదగినదియు దీనినిబట్టి గ్రహింపవచ్చును. వారు బాహ్యాంతశ్శుద్ధిని రక్షించుకొనుటయందు బహు జాగరూకులుగా నుండవలసి యున్నది. హరిజనోద్ధరణోద్యమము పవిత్ర కార్యము. పవిత్రకార్యములన్నింటియందు చూపదగిన శుద్ధినే యిందును అవలంబింపవలెను. కాబట్టి ఇంతవరకును హరిజనోద్ధరణోద్యమమందు చేరియున్నవారు మహాత్ముని యుపవాసకాలమున తమ యంతరాత్మలవైపు దృష్టిని మరల్చి తమ లోపములను పరిశోధించి పశ్చాత్తాపశుద్ధ మనస్కులయ్యెదరు గాక, అంతేచాలదు. భవిష్యత్తులో అటు వంటి దోషములు లేకుండ తమ ప్రవర్తనమును రక్షించుకొనుటకు నిశ్చయించుకొనెదరుగాక + +ఏ వి థక్కరుగారు హరిజనోద్ధరణోద్యమమునందు కొన్ని ప్రాంతముల జడత్వ దోషమును సూచించుచున్నారు. వారు తమ మాంద్యమును వదల వలసి యున్నది. భారతదేశమందనేక భాగములలో హరిజనోద్ధరణ సంఘములే యేర్పడ +లేదట. ఇది యిటుండ కొందరు సనాతనులు హరిజనులను దేవాలయ ప్రవేశార్హత గలవారినిగ జేయు చిత్తుశాసనములను ప్రారంభము నుండియు ఎదిరించు చున్నారు. ఇదంతయు మహాత్ముని మనస్సును కలవరపెట్టి యుండునని తలచెదము మొదట మహాత్ముని యుపవాసమును మాన్పుటకై సవర్ణ హిందూనాయకులు ఆస్పృశ్యతను నిర్మూలించుటకై వాగ్దాన మిచ్చునపుడు ఏ అభ్యంతరమును తెలుపక మహాత్ముడు ఉపవాసమును విరమించువరకు తూష్టింభావము వహించిన \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0173.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37e61d7d3d3527e3ea8e52d94015dc0706396d69 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0173.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వారు ఆ వాగ్దానమును నెరవేర్చబోవు సరికి అడ్డుతగిలిరి ఈ ప్రతికూలుర కందరికి ఈ రెండవ ఉపవాసము ఆత్మపరీక్షకు తగిన సమయము. వారు ప్రాచీనమైన పద్ధతియనెడు ఒక్క హేతువుచేత మాత్రమే ఏ ఆచారమునైనను గౌరవించుటకు సిద్దులుగ నుండకూడదు తత్వమును మనస్సులో ఏ పక్షపాతములేక విచారించి తదనుసారముగా వర్తించవలెను. హరిజనోద్ధరణోద్యమమునకు అనుకూలురుగ నున్నవారు మాంద్యమును మాని చురుకుగా పని చేయవలెను. + +ఇట్లంతయు తప్పక జరుగుననియే మా నమ్మకము మహాత్ముని మనోబలము అప్రతిహతమైనది. మహాత్ముడు తలపెట్టినంత దానిలో ముప్పాతికవంతైనను ఈ 21 రోజుల ఉపవాసదీక్షలోగా నేరవేరవలెను. లేనిచో మరియొక +సారి మహాత్ముడు ఇటువంటి ఉపవాసమును పూనవలసి వచ్చును. ఆ మాటను యిప్పటి నుండియే మహాత్ముడు సూచించుచున్నాడు ప్రస్తుతోపవాసము యిక మీద రాబోవు అటువంటి యుపవాసములలో మొదటిది యని మహాత్ముడు చెప్పుటలో అదే అభిప్రాయమని మాతలంపు ప్రస్తుతోపవాసమునే అంత్యోపవాసమునుగ గూడ చేయగల శక్తి భారతీయుల చేతిలో నున్నది వారు మాంద్యమును ప్రాతికూల్యమును వదలి మహాత్మునికి ప్రియులగు హరిజనుల నుద్ధరించుట యందు శ్రద్ధాభక్తులతో పని చేయుదురేని మహాత్మునికి అటువంటి మరియొక +ఉపవాసముతో పనియుండదు + +ఈ సమయమున మహాత్ముని విడుదలయు భారతీయులందరికిని సంతోషము కలిగింపక మానదు వారు ప్రభుత్వమున కిందులకై కృతజ్ఞులు, కానీ ఇది దుఃఖములో సంతోషము భగవంతుని నమ్మి మహాత్ముని యాత్మోత్సాహమునకై భారత ప్రజలు ద్విగుణీకృత శ్రద్ధతో అస్పృశ్యతా నిర్మూలనోద్యమమున పనిచేయుటకన్న యిప్పుడు వేరు మార్గమేదియు కన్నడదు. అది యే మహాత్ముడును సూచించిన మార్గము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0175.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4dc8951c592aceb972e086250318690ac9dc1527 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0175.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సరకులో ఉన్ని అల్లిక సరకులు తప్ప తక్కిన ఎక్కువ భాగము తమ రాష్ట్రమందే ఉత్పన్నమైనదని నివేదికలో తెలుపబడియుండుట. మొదటి సంవత్సరము రాష్ట్రము వెలుపల నుండి తెప్పించిన సరకు వస్త్రాలయము వారు కొనిన మొత్తము సరుకులో సుమారు 5 వ వంతు మాత్రమే యుండెను. రెండవ సంవత్సరములో ఈ దిగుమతిలో సగము తగ్గెను ఖద్దరు విషయమున ఓర్పును, ప్రోత్సాహమును, పట్టుదలయు హెచ్చినచో ఈ రాష్ట్రమందు ఖద్దరు ఎట్లు వృద్ధి చెందగలదో దీనివలన సూచితమగుచున్నది. శ్రీమతి సరోజినీదేవి హైద్రాబాదులో నున్న ఖాదీ వస్త్రాలయమును సందర్శించినప్పుడు కరీంనగరములో తయారగు ఖద్దరును గూర్చి గావించిన ప్రశంసయు ఈ రాష్ట్రమందు ఖద్దరు వ్యాప్తికి ఆశను కల్పించుచున్నది. “కరీంనగర్ జిల్లాలో తయారు చేయబడిన ఖద్దరు భారతదేశమందు తక్కిన భాగములలో చేయబడు అటువంటి రకములతో సరిగా తులతూగుచున్నదని" దేవిగారు చెప్పిరి. + +మ. ఘ. వ. నిజాం ప్రభువుగారి రాష్ట్రమందు ఖద్దరు వ్యా ప్తికి అనుకూలించు ముఖ్య విషయము మరియొకటి గలదు. ఇచ్చట ఇద్దరు సరకు ధరను తగ్గించిన కారణములలో ప్రత్తి ధర తగ్గుటతోపాటు వడకు వారి యొక్కయు నేయువారి యొక్కయు పనితనపు నేర్పు వృద్దియగుటయు, వారిపరస్పరానుకూల్యభావమున్ను చేరియున్నవి ఇవి శాశ్వతముగ నుండగల విషయములు, నిజాం సంస్థానము గర్వించదగిన విషయములు ఈ కారణములు పై జెప్పబడిన యితర కారణములతో కలిసి స్థానిక ఖాదీవస్త్రాలయము వారిని వివిధ సంస్థలలో ఏజంట్ల నేర్పరచి ఖద్దరు వాడుకను ఎక్కువజేయ ప్రోత్సహించినవి. ఇప్పుడు ఔరంగాబాదు, నాందేడు, జాల్నా. అంబాజోగల్, హిపర్గో, నిజామాబాదు - ఈ చోట్లలో ఏజన్సీలు గలవు + +ఒక్క ఖాదీ వస్త్రాలయము యొక్క ప్రయత్నమువలన ఈ రాష్ట్రమందు ఖద్దరు వ్యాప్తి యింతవృద్ధియై నప్పుడు, ప్రభుత్వమువారి ప్రోత్సాహమున్నచో ఇంకెంత వృద్ధిగావచ్చునో సుళువుగా ఊహింపగలము కాబట్టి యే నివేదికలోమ. ఘ.వ నిజాం ప్రభుత్వమువారి ప్రోత్సాహము ఖాదీ వస్త్రాలయమువారిచే అపేక్షింపబడినది. ఇప్పుడు మన ప్రభుత్వమువారు అక్ట్రాయిపన్నును దీసివేసి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0177.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0177.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc73e6d12b5495e785ed1acaad397d3e17a113d1 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0177.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +అనెంప్లాయమెంటుడోట్సు' వంటివాటితో సాయము చేయవలసిన చిక్కు వచ్చును పలువురు ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు చెప్పిన విషయములను క్రోడీకరించి ఆలోచించినచో, యంత్ర పరిశ్రమలకన్న చేతిపనులవల్లనే సుఖమెక్కువయని స్పష్టమగును. కాబట్టి మన ప్రభుత్వము వారు ఈ రాష్ట్రములో నూలు నేత విషయమున యంత్ర పరిశ్రమలకు ప్రోత్సాహము నిచ్చుటకు బదులు చేతిపనులకే ప్రోత్సాహమిచ్చుట మంచిదని మా అభిప్రాయము అందులో, అనేక విధముల ఖద్దరు పరిశ్రమ వృద్ధిపొంది అధిక ప్రశంసాపాత్రమగుటకు అనుకూల పరిస్థితులు ఈ రాష్ట్రమందుండ, ఇట్టి అవకాశమును త్రోసివైచుట యుక్తముగాదు. మన ప్రభుత్వమువారు యంత్రముల స్థాపింపదలచుకున్నను, ఖద్దరును ప్రోత్సహించుట వల్ల మన రాష్ట్రమందు విశేషముగా పైరుగు ప్రత్తి యిచ్చటనే అధికముగ ఉపయోగింపబడి, యిచటి పనివాండ్రకు పనిగల్పించి ఇచట దారిద్ర్యాధిక్యము వలన కలుగు అశాంతిని లేకుండజేసి సుఖమును నెలకొల్పగలదు. కావున మ. ఘ. వ నిజాం రాష్ట్రమందు ప్రభుత్వమువారును తదితరులును త్వరలో +వృద్ధిదశ యందున్న ఖద్దరుకు హృదయ పూర్వకమగు ప్రోత్సాహము నిచ్చుట యిపుడు కోరదగినది \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0186.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0186.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47a635749443399194df4af1843d5eb339297afa --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0186.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +“కమూనికు" ప్రకటించిరి దీనిలో రాయబారము వచ్చిన సంగతిగాని, వారి విజ్ఞప్తియుల్లేఖనముగాని కనుపడదు పత్రికలలోనీ గష్తీ విషయమున నేవో సంగతులు ప్రకటింపబడినవనియు, అవి ప్రభుత్వమువారి దృష్టికి తేబడినవనియు కమునిక్యులోని యుపోద్ఘాతము, “మా రాయబారము యొక్క పర్యవసానమైన" దని కమిటీవారు ప్రభుత్వము వారిని విచారించిరి, నెలలు గడచినవట కాని దానికి ప్రత్యుత్తరము రాలేదు. “ఇక వచ్చును, ఇక వచ్చును" అని ఎదురు చూచుచుండగనే నాల్గవ సంవత్సరము పూర్తియైనది. నాల్గవ వర్షాంతమున సభ +సమావేశమునకై దరఖాస్తు పెట్టదలచిరట కాని మూడవ వార్షిక సభకే దొరకని యనుజ్ఞ నాల్గవ వార్షికమునకు దొరకునా యను నిరాశచే నుపేక్షించిరట! దరఖాస్తు పెట్టియుండినను నిరుపయోగమయ్యెడిదేమో ! + +ఎట్లయినను, ఈ విషయము చాలా ముఖ్యమైనదని మా తలంపు కమిటీవారు ముందేమి చేయదలచిరో తెలియదు కాని, ఒక కోటి నలుబది లక్షల ప్రజల వాక్స్వాతంత్ర్యమును నిరోధించుచున్నట్టియు, శాంతకాలమున ప్రపంచమందలి +ఏ నాగరక రాష్ట్రమునందును అమలులో నుండనట్టియు, శాసన నిర్మాణ సభ యుండగా వేరొకమార్గమున ప్రజలనైసర్గిక హక్కులను మితపరచునట్టియు -నీ గష్తీమహాఘనత వహించిన మన ప్రభుత్వము వారికి కీర్తి తేకాలదని మా విశ్వాసమును సవినయముగ మనవిచేయుచున్నాము. ఎంత తెలివి తక్కువ వారైనను ఈ రాష్ట్రములోని ప్రజలందు విద్య, విజ్ఞానము, ఆత్మగౌరవభావము హెచ్చుచున్నది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయ పట్టభద్రుల వార్షిక సభయందు అంగీకరింపబడిన తీర్మానముల యొక్కయు, ఇటీవల సమావేశమైన “ముల్కీ యుద్యమ" సభల యొక్కయు వైఖరి ప్రజాదృష్టిని ప్రభుత్వమువారికి తెల్పుటకు చాలియున్నది, పైన నుల్లేఖింపబడిన సభలు కేవలము హిందువుల దృక్పధము దెల్పునవి కావు వానిలో పాల్గొనినవారు నూటికి 75 మంది మహమ్మదీయ +సోదరులు. దేశీయుల హక్కులకై ఇదివరకు ఎక్కువ యుత్సాహము చూపని మతము వారగు యువకులు ఆందోళనము నారంబించియున్నారు ఈ పరిస్థితులు ప్రభుత్వమువారు గమనించి, గష్తీని పూర్తిగా రద్దుపరచుటయో ప్రధాన విషయములందు కాఠిన్యమును తగ్గించుటయో, యుత్తమ రాజనీతికి లక్ష్యముగ నుండగలదని సూచించుటతో ప్రస్తుతము తృప్తినొందుచున్నాము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0189.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0189.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..433adbccedf3506ffd0e045e7b0438ef4deca496 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0189.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ముగా నుపయోగపడుటకు వ్యవహారభాష హిందీగా నుండవలెనను మతము. అనగా ఈ రాష్ట్రమున సైతము వివిధ భాషలవారికి సామాన్య వ్యవహార భాషగా నుండుటకు ఉర్దుకంటె హిందీయే ఎక్కువ తగినదని ముల్కీ ఉద్యమము యొక్క అభిప్రాయము. ఎటు జూచినను రాష్ట్రీయులలో పదిమందికిని ఎక్కువ లాభకరము కాని ఉర్దులో మాత్రమే అన్ని స్థలములలోను విద్యనేర్పు ఏర్పాటు వలన వృధా ధనవ్యయము తప్ప మరియొక లాభముండదు. + +జవోరా సంస్థాన ప్రభువు చేసిన మార్పు - అది నిజమేయైనచో - ప్రశంసనీయము కాదు. మన ప్రభుత్వమువారును ఎంత త్వరలో మాతృభాష ద్వారా విద్య నేర్పించు ఏర్పాటుల అవసర ప్రాముఖ్యములను గ్రహింపగలరో అంత +మంచిది. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0190.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a03bdfef33602d9556cee6c301ae78c778c21e7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0190.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ఇతర సంస్థానములు

+ +30 - 4 - 1934

+ +ఇంతకు పూర్వము మేము మన రాష్ట్ర మందు తయారుచేయబడు అగ్గిపెట్టెలపైన మనప్రభుత్వము వారు విధించిన పన్నును గూర్చి మా అభిప్రాయము నిచ్చుచు దానివలన ఇప్పటికిని ప్రారంభ దశలోనే యున్నదన దగిన మన రాష్ట్రీయమైన అగ్గిపుల్లల పరిశ్రమ యొక్క అభివృద్ధికి ఈ పన్ను గొప్ప ఆటంకమగునని చెప్పి "వీలుండిన వెంటనే ఈ నూతన శుల్కములను రద్దు చేయవలయు"నని కోరి యుంటిమి ఈ పన్నును విధించు విషయమున ఇతర +సంస్థానములను చూడుడు మన సంస్థానమును చూడుడు మన సంస్థానమువారు ఒక విధముగా అనవసరమైన తొందర జూపిరని మాకు తోచుచున్నది. ఎట్లనగా ఈ అగ్గిపెట్టెల పైని యక్సైజు పన్నును అమలు పరచుట యందు మన ప్రభుత్వము వారు మొట్టమొదటి వారైరి అంతేకాక పన్ను మొట్టమొదట బ్రిటిషు యిండియా శాసనసభలో ఇండియా ప్రభుత్వమునందలి ఆర్థిక సభ్యుడు కోరినంత విధింపబడినది. + +సంస్థాన ప్రభుత్వములు తమ రాజ్యములందు తయారుచేయబడు అగ్గిపెట్టెలపై పన్ను అమలు పరుచవలసి వచ్చినది ఇండియా ప్రభుత్వమువారు కోరుట వలననే ఇండియా ప్రభుత్వము ఇట్లు కోరుటకు కారణము వారు బ్రిటిషు యిండియాలో తయారుచేయబడు అగ్గిపెట్టెలపై పన్ను వసూలు చేయదలచుటయు సంస్థానములలో ఇటువంటి పన్ను లేనిచో బ్రిటిషు ఇండియా వారు అగ్గిపెట్టెల పరిశ్రమలను సంస్థానములలో స్థాపించుకొని పన్నును తప్పించు కొందురను భయమున్ను అయియున్నది ఈ కారణమును తృప్తి పరచుటకు ఇండియా ప్రభుత్వము వారు తమ రాజ్యమందు తయారుచేయబడు ఆగ్గిపెట్టెలపై ఎంత పన్ను విధింతురో చూచి అంత మాత్రమే విధించిన చాలదా? మొదట ఇండియా ప్రభుత్వము యొక్క ఆర్ధిక సభ్యుడు కోరి యుండునట్టియు, ఈ ఏప్రిలు 1 వ. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0191.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0191.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..99f8cfd8042a8cd1aafffec625d29d14e08497b0 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0191.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +తేది నుండి మన రాష్ట్రమందు అమలుపరుపబడుచున్నట్టియు పన్ను రేటు బ్రిటిషు ఇండియాలో, అమలు పరుపబడుటకు ముందే, శాసనసభ వారిచే మార్చబడినది. ఇండియా ప్రభుత్వము వారును ఈ మార్పు సంగీకరించినారు ఈ మార్పు ప్రకారము అగ్గిపెట్టె 1కి 40 పుల్లలు గల అగ్గిపెట్టెలపై 144 కి ఒక రూపాయి వంతునను, ఈ లెక్కన 60 పుల్లల పెట్టెలపై వాటికి తగినట్లును 80 పుల్లలు పెట్టెలపై వాటికి తగినట్లును పన్ను అమలు పరుచబడును. ఈ విధముగా నున్న అమలుపరచిన తర్వాత గూడ కల్దారు మూడు పాయీల కొక నిప్పుపెట్టె బజారులో అమ్ముడు పోవునట్టిది ఉండగలదని ఆశింపబడు చున్నది ఈ మార్పు అగ్గిపెట్టెల పరిశ్రమ యొక్క అభివృద్ధి క్రొత్త పన్ను వలన తగ్గకుండునందులకై చేయబడినది. ఈ మార్చిన రేట్లవల్లనే ప్రభుత్వము వారును తమకు ఎక్కువ ఆదాయము వచ్చునని ఆశించిరి + +మన రాష్ట్రమందలి అగ్గిపెట్టెల పరిశ్రమ బ్రిటిషు యిండియాలో దానికంటే ఎక్కువ అభివృద్ధి జెందినదికాదు గదా? అట్టి సందర్భములో బ్రిటిషు యిండియాలో పరిశ్రమ అంగీకరింపజాలని పన్నును మన రాష్ట్రీయ పరిశ్రమ మాత్రము భరింప జాలునా? నిప్పు పెట్టె ప్రతి బీదవాడును ఉపయోగించునట్టి వస్తువు. ఈ కొత్త పన్ను వలన ధనవంతులగు కొద్దిమందికి ఏ బాధయు అనిపించకున్నను అనేకులగు బీదలకు ఖర్చు హెచ్చును పన్నువలన నేర్పడు కొత్త పరిస్థితులు వారికి భారముగా నుండవలయును మన ప్రభుత్వమువారు తమ తొందరలో కొనువారినిగాని అమ్మువారినిగాని మనస్సులో నుంచుకొన నట్లే యున్నది + +బరోడా ప్రభుత్వమువారిని జూడుడు. వారును అగ్గిపెట్టెలపై పన్ను విధించుటకు నిశ్చయించినను ఇండియూ ప్రభుత్వము వారు ఏ రేటును అమలు పరచిన ఆ రేటునే తమ రాజ్యములో అమలు పరచవలెనని వారు ఉత్తరువు +చేసిరి పుదుక్కోట సంస్థానములో ప్రభుత్వము వారు పన్నును అమలు పరచుటకు ముందు తమ శాసనసభవారి అభిప్రాయమును గైకొనిరి ఈ ఏప్రిల్ నెల 19 వ తేదీనాడు పుదుక్కోట శాసనసభవారు అగ్గిపెట్టెలపై పన్నును అమలు పరచుటకు అంగీకరించిరి. పన్ను ఏ రేటు ప్రకారము అమలుపరుచబడునో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0193.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f8436c7caf1726fea57e2f92ea45361ef2399d5d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0193.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మా తొమ్మిదవ సంవత్సరము

+ +7 - 5 - 1934

+ +మా పత్రిక నేటితో ఏనిమిది సంవత్సరములను పూర్తిచేసి తొమ్మిదవ సంవత్సరమునకు ప్రవేశించినది ఎప్పటివలెనే దాటింపవలసిన రాజకీయార్థి కాదులైన గండములు దాటింపబడినవి + +గత సంవత్సరము మేము వీలైనంతవరకు, చేతనైనంతవరకు, పత్రికను ఎక్కువగా ప్రజలకుపయోగపడునట్లుగా నడిపితిమని తలచుచున్నాము ఈ సంవత్సరము అనేకములగు మార్పులు చేయబడుచున్నవి. పత్రిక యొక్క సంవత్సరపు చందా 7 రూపాయీలు బదులు 6 రూపాయీలే చేయబడినది. అర్ధ సంవత్సరము చందా రూ 3.12.0 లకు మారుగా 3 రూపాయీలే చేయబడినది విడి పత్రిక ఖరీదు 0-1-4 లకు మారుగా 1 అణాచేయబడినది చందా తగ్గించినను పత్రిక యొక్క పుటలు తగ్గింపుటకు మారుగా 12 పుటల నుండి 16 పుటల వరకు హెచ్చింపబడినవి. మా చందా దారులు కాని యాంధ్రులును ఈ విషయములను గమనింప బ్రార్ధితులు. + +స్థానికములగు నితర పత్రికలకన్న నీ పత్రిక యెందునను తీసిపోదని మా దృఢ విశ్వాసము. చందా అన్ని పత్రికల కన్న చౌక. విషయ బాహుళ్యము అన్ని స్థానిక పత్రికలలోకన్న హెచ్చు (స్థానిక ఉర్దు దిన పత్రికలలో కన్న హెచ్చె అని గట్టిగా చెప్పచున్నాము) అట్లుండియు మన యాంధ్ర సోదరులకు తమ మాతృభాషా పత్రికపై తమకై కష్టించునట్టి పత్రికపై అభిమానము తక్కువగా నుండుటకు కారణము దురూహ్యము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0194.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa1620f4d7999671aa01eef65e5aa1c24a50a416 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0194.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మన స్వదేశీ ఉద్యమము

+ +21 - 6 - 1934

+ +మ ఘ వ నిజాం ప్రభువరేణ్యుడు తమదేవిడిలో గోల్కొండ సబ్బులనే ఉపయోగించుచున్నామని చెప్పి నెలలు, సంవత్సరములు గడుచుచున్నవి - అప్పుడే ఉత్సాహముతో ప్రారంభమైన "బై - హైదరాబాదు లీగు" (హైద్రాబాదు వస్తువులనే కొనుడు అని ప్రచారము చేయుటకై పుట్టిన సంఘము) ఇప్పుడు ఎక్కడ నున్నది కూడ ప్రజల దృష్టికి వచ్చుట లేదు. గత దీపావళికి ముందు సంవత్సరపు దీపావళిలో నగరములో ప్లేగుండగా 'సదరు లీగు' సభ్యులు కొందరు తాము ప్రత్యేకముగా సాధ్యమైనంతవరకు కొన్ని కొన్ని ఇండ్లకుపోయి విదేశి వస్తువులను కొనకుండ ప్రబోధము చేసెదమని చెప్పి అట్లే చేసిరి. అంతటితో లీగులో చేరిన వ్యక్తులు గూడ మరల ఆ కార్యమువైపే దృష్టి మరల్చుట మాని నట్లున్నది. లీగు పని చేయుచున్నచో కొద్దికొద్దిగానైనను ఆ విషయము తెలియును కదా. ఈ విధముగా పనిచేసినచో ఏ రాష్ట్రమందుగాని స్వదేశీ అభిమానము ఎంత కాలమునకు ప్రజాసామాన్యమందు వ్యాపించగలదు దయామయులు అగు ప్రభువుగారు ప్రోత్సాహమిచ్చి మార్గము చూపుచున్నను ఈ విధముగా ప్రజలు మాంద్యము చూపుచున్నపుడు ప్రభుత్వము వారి ప్రోత్సాహము లేకపోగా మీదు మిక్కిలి వారివలన ఆటంకము కలుగుచో - ఒక విధముగా చూచిన ఆ సందర్భములో ప్రభుత్వము వారిని అనవలసిన పని యేమి యుండదు. + +ప్లేగువలన తమ ఉద్యమ ప్రచారమును ఆపవలసి వచ్చినది అను వారు ప్లేగు తగ్గగానే ప్రచారమునకు పూనుకొనియుండుట యుక్తము. అయితే యిపుడు ఆ ప్లేగు పోయినది-మరల ప్లేగు తగ్గినది స్ఫోటకము విజృంబించియుండి తగ్గుచున్నది ఈ విధముగా కాల పరివర్తనమే గాని క్రియ శూన్యముగా నున్నది + +కథియవాడ ద్వీపకల్పములో అనేకములైన చిన్న చిన్న సంస్థానములు గలవు. ఈ సంస్థానములలో శాసనోల్లంఘనోద్యమ కాలమున స్వదేశీ ఉద్యమము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0198.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0198.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..067ef5acb67b63d4af4ad4fcbde03746e1479d6d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0198.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +గోలకొండకవుల సంచిక

+ +9 - 7 - 1934

+ +గోలకొండ కవుల సంచిక విషయమై భిన్నాభిప్రాయములప్పుడె బయలు దేరినవి. అది శుభసూచకమే! సంచిక పలువురి దృష్టి నాకర్షించినదని సంతోషించుచున్నాము ఒక్క విషయమున జనులలో నపోహలు కలుగునని మేమెరుగుదుము - అదే మన బ్రిటిషాంధ్రులు, నిజామాంధ్రులు అనుభేదము కల్పించుట - శ్రీయుత పి రమణయ్యగారు ఈ విషయమున తమ యభిప్రాయము ఇచ్చుచు ఇట్లు భేదభావమును చూపుట సంపాదకులకు పరిపాటికాదని సూచించుచున్నారు. బ్రిటీషు నిజామాంధ్రసమస్య సుమారు 7-8 సంవత్సరములనాటి ప్రతిధ్వనియే కాని క్రొత్తదిగాదు ఆనాడు రజతోత్సవ సంచికాసందర్భమున మమ్ము వృధా నిందలకు కొందఱు పాల్సేసిరి కాని యీ 8 సంవత్సరములనుండి మేము మా సర్వసమ బుద్ధిని ప్రతి విషయమునను వెల్లడి చేసితిమో లేదో పాఠకులే నిర్ణయింపగలరు మాకు భేదభావముల ప్రచారము చేయుటగాని బ్రిటిషాంధ్రులపై యసూయ కలిగించుటగాని నాడును నేడును ఆవంతయులేదని నొక్కి చెప్పుచున్నాము + +అట్లైన నిదేమి, నిజాంరాష్ట్రకవులకు మాత్రమే సంచిక ప్రకటింపవలసిన యవసరమెందుకు? ఎవ్వరో యొకవ్యక్తి తెలిసియో తెలియకయో బుద్ధి పూర్వకముగానో లేక తలవనితలంపుగానో నిజాము రాష్ట్రములో కవులు పూజ్యమన్నంతనే మీకింతతొందర యెందులకు? ఇంత యభిమానమెందుకు? అనిషృచ్ఛ - ఈ యభిప్రాయమొకేవ్యక్తిదిగా నుండిన యది నిర్లక్ష్యముగా జూడవలసిందే కాని యట్టి యభిప్రాయము పలువురకుండునట్లు వినుచుంటిమి. వినుచున్నాము నిజామురాష్ట్రాంధ్రులు వలసబోయినవారనియే బ్రిటిషు ఇండియాలోని యాంధ్రులిదివరలో తీర్మానించుకొనలేదా మఱియు నదేమి గ్రహచారమో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0199.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b41e8596c08d577d329aad741930b7ebd0f6f8ff --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0199.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యెన్ని యో సంవత్సరములనుండి భారతి మున్నగు బ్రిటిషిండియా పత్రికలు నడుపబడినను నా పత్రికలలో నొక్క నిజాంరాష్ట్రీయుని వ్యాసమైనను గాంచుట లేదు. అయితే వ్యాసములు పంపువారు లేకున్నవారేమి చేయుదురని చెప్పవచ్చును మంచిమంచి వ్యాసములను పేరొందినవారు పంపుటయు నయ్యవి ప్రకటింపబడక పోవుటయు మేమెఱిగిన విషయము కావున నీ కారణముచేతను నీరాష్ట్ర కవులకు ప్రోత్సాహము కలిగించుట చాలయవసరము + +ముఖ్యముగా నాక్షేపకులొక్క విషయమును గమనింపవలసినది నేను వృద్ధియైన నా ప్రక్క ఇంటివానికి నష్టమని తలపకూడదు మా రాష్ట్రముపై మాకభిమానముండిన మాకితరులపై ద్వేషమున్నదని వాదింపగూడదు మా తల్లిని మేము ప్రేమించిన నితరుల తల్లులను నసహ్యముతో జూచితిమని తగవు పడకూడదు ప్రతి దేశమునను, తుదకు ప్రతి గ్రామమునను స్థానికాభిమానము మొదలు తర్వాత యిది వైశాల్యమందు హెచ్చుచు పోవును. కొంతకాలము క్రిందట నొక నెల్లూరుపత్రికలో కొందరు "నెల్లూరు గొప్పవారు" అను పలుమారు వ్యాసమున వ్రాసిరి "ఏమయ్యా మీరిట్లు వ్రాయుటచే నెల్లూరాంధ్రులు నెల్లూరేత రాంధ్రులు అను భేదము జూపుచున్నారని యా పత్రిక నెవ్వరును నా క్షేపింప లేదు " మొన్ననె ఆంధ్రభూమిలో "పడమటిసీమ కవులు" అను నొక వ్యాస ముండెను అదే పత్రికలో నాళం కృష్ణారావుగారు తూర్పు ఆంధ్రులకును పడమటి యాంధ్రులకునుగల భేదమును చాలా తీవ్రముగా (అయినను మెచ్చుకొను విధముగా) వర్ణించిన భాగమును ముద్రించిరి అది భేదభావము కల్పించునది కాదాయని యెవ్వరును ప్రశ్నింపకపోయిరి వావిలికొలనువారికి ఒంటిమిట్టపై యభిమానముండుటచేతనే కదా అందరు పోతన ఓరుగల్లు కవియేయని నొక్కి చెప్పినను “కాదంటె కాదు అతడు నా ఒంటిమిట్టవాడే" యని కట్టలు కట్టలుగా వ్రాసిరి. + +ఇప్పుడంతరించిన 'జయంతి' యను పత్రికలోనిట్లు సంపాదకులు వ్రాసిరి. "తెనుగు భాష కృష్ణా, గుంటూరు, గోదావరి, విశాఖపట్నం జిల్లాలలో మాట్లేడేది అట్లాంటిది ఇతర భాషలతో కలసివుండే ప్రదేశాలల్లో ఈ మార్పునందు అంత సానుభూతివుండదు బరంపురము, హైద్రాబాదు, చిత్తూరు ఇటువంటి ఇతర భాషా సంపర్కం కలట్టి చోట్ల వాళ్ళకి గ్రాంథికభాష నిలబెట్టుకోటమో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0200.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f5e6fd6070b361740c4cc7b2b1d4ddeeae4b354 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0200.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +కష్టం” ఈ వాక్యములవలన నా పత్రికకు తన ఉత్తర సర్కారు భాషయే నిజమైన తెనుగు భాషగను తక్కిన ప్రాంతముల తెనుగు భాష పైశాచ తుల్యముగను గనపడినట్లు దోచకమానదు కాని ఆ జయంతి పత్రిక నెవ్వరును మీరు హైద్రాబాదు భాషను వెక్కిరించుచున్నారు గాన మీరు నిజామాంధ్రులు ఉత్తర సర్కారాంధ్రులు అను భేద భావమును ప్రచారము చేయుచున్నారని యాక్షేపించిన పాపమున బోలేదు + +శ్రీ శేషాద్రి రమణ కవులు "నిజాం రాష్ట్ర కవులు” అను నొక పెద్ద వ్యాసమును వ్రాసి పూర్వ కవుల పట్టీనె తయారుచేసిరి వారిపై యే నిందారోపణ చేయలేదేలకో! దత్తమండల కవుల పట్టీలను వ్రాసి యా కవుల ప్రశంసించిన వారు కలరు వారిది గూడ తప్పగునా ? + +ఒకవేళ మేము బ్రిటిషండియాలో కవులు పూజ్యమనియో లేక తెలివి కలిగిన కవి గాని మెదడు కలిగిన పండితుడుగాని అక్కడ లేడు అనియో లేక యే విధమైన నిందారూపకమగు వాక్యములనో పలికిన మమ్మాక్షేపించుట కడుంగడు సమంజసమైయుండెడిది మేము బ్రిటిషు ఆంధ్రుల నెన్నడును నిరసింపము. వారిపై మాకు ప్రేమ మెండు మొత్తమాంధ్ర జాతిపై యితర జాతి వాడెవ్వడేని నిందా రూపకముగా పలికిన మా కలము ఖడ్గమై పనిచేయుటలో +వెనుదీయదు + +ఇంత దూరము మా మిత్రులగు వెంకట రమణయ్యగారికి తెలుపుట యే మన మేము ద్వేష బుద్ధితో నీ కార్యమునకు దిగలేదు. నిజాము రాష్ట్రము కపులకు పత్రికాధారము బ్రిటీషు ఇండియాలోనున్నట్లు లేనందున ననేకులు మారుమూలలందు తమ కీర్తిని నడచికొనియున్నారు అట్టివారి కవితా స్రవంతిని బయటి కుప్పొంగజేసి నిజాము రాష్ట్రాంధ్రుల యొక్క వాడిపోవుచున్న ప్రతిభాలతకు నూతన జీవకళ నాపాదించుటయే మా ముఖ్య కృషి - స్వకీయాభి మానమును పరకీయ ద్వేషముగా నిర్వచించుట అన్యాయము ఈ సమాధానమును మా పాఠకులు గమనించి మాకు బ్రిటిషాంధ్రులపై భేదముగాని, ద్వేషముగాని, దురభిప్రాయముగాని లేదని తెలుసుకొందురు గాక. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0201.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15e748dcaedeb4a34d52132a36e7f51335d25245 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0201.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఆంధ్రుల ఆయుర్వేద విద్య

+ +1 - 10 - 1934

+ +మన రాష్ట్రమందలి 14436148 మంది జనులలో ఆంధ్రులు 6972534 మంది అనగా దాదాపు సగము మంది ఆంధ్రులున్నారు. ఈ సంఖ్యకు తగిన పలుకుబడి మాత్రము లేకున్నది నిజాం రాష్ట్రమందు ఆంధ్రులను వారు గలరు +అనిపించవలయుననిన, ఆంధ్రులు అనేక విషయములయందు ముందుకు రావలసి యున్నది నిజాం రాష్ట్రాంధ్ర జన కేంద్ర సంఘము యొక్క కృషి వలన రాష్ట్రీయులగు ఆంధ్రులు నిద్రావస్థ నుండి మేల్కొనగల్గిరి కాని తమ యభివృద్ధికై వారు పట్టుదలతో ఉద్యమించవలసిన సమయము వచ్చినది - ఇతరులకు ఆంధ్రుల యభివృద్ధి పట్టనపుడు వారికి స్వయంకృషి తప్ప వేఱుగతిలేదు. సర్వవిధముల యభివృద్ధికిని విద్య పునాది గదా! అట్టి విద్య ఆంధ్రులకు అధమపక్షము మాధ్యమిక ఘట్టము వరకైనను, ఆంధ్ర భాషలో ఒసగబడుటలేదు ఆదిలోనే ఆంధ్ర వ్యక్తిత్వమునకు గొప్ప కొరత ఇక తక్కిన విషయములను గూర్చి చింతపడిన లాభములేదు గాని సమయము వచ్చుటచే మన రాష్ట్రమందు ఆంధ్రులకు ఎక్కువ అనుకూలములగు వైద్య సౌకర్యముల విషయమై ఒకటి రెండు మాటలు చెప్పవలసి యున్నది + +రానున్న డిసంబరు నెలలో మన రాష్ట్రమందలి మహారాష్ట్ర ప్రాంతముల ఆయుర్వేద మహాసభ పైరానులో జరుపదలచబడినదని యొక వార్త తెలుపుచున్నది మహారాష్ట్రులు ఆయుర్వేద విధానము యొక్క అభివృద్ధికై చేయు +కృషి జూచి మన ఆంధ్రులును ఆ విషయమున కృషి చేయవలసిన అవసరము గలదు + +ఆయుర్వేదమునకై మన ప్రభుత్వము వారేమి చేసినదియు స్పష్టముగా తెలియుటలేదు. 1341 వ ఫసలీ పరిపాలనా నివేదికలో లెక్కలను పరిశీలించి చూడగా ఆయుర్వేద నిమిత్తమై మన ప్రభుత్వము వారు ఏమి ఖర్చు పెట్టినట్లును \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0206.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0206.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ed0fbb7a1b9f8e72d88f46726c3352d6e955adb --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0206.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నట్టిది యింకొకటి యుండునా? సనాతనుల భావములకు కోపముగల్గునేమో యను భయముచే సంఘ సంస్కరణలను గూర్చిన చర్చలను జరుగనీయరాదనుటయే మ ఘ వ ప్రభుత్వమువారి అభిప్రాయమైనచో, రాష్ట్రీయ శాసన సభలో వితంతూద్వాహమును గూర్చిన చిత్తు శాసనముపై చర్చను జరగనిచ్చి యుందురా? జరుగనిచ్చి యుండరు ఇట్లు ప్రభుత్వమువారు సాంఘిక విషయములలో తటస్థులు అని తేలినది. కాబట్టి ప్రభుత్వాధికారులను ఈ విషయములలో సంశయించుటకెట్టి యాస్పదమును గనుపట్టదు. + +ఈ యంశములును, మరికొన్నియు సూచింపబడిన తీర్మానములను ఆటంకపరచుటకై అధికారులను కోరిన సోదరులు నిజముగా సనాతనులు కాదేమో, మనసులో నేదో (మేము ఊహింపజాలని) క్రోధము నుంచుకొని +యెట్లయినను సభకేదో యొక ఆటంకము పెట్టి కసి తీర్చుకొన్నుటకు బద్ధకంకణులైన నట్టి స్వార్ధపరులేమో యను అనుమానమునకు తావిచ్చుచున్నవి. అదెట్లో రాబోవు సంచికలో చర్చించెదము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0207.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0207.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba7f7b5300a9bfc7b73c421cd62cf6860690acc2 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0207.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +పత్రికలకు ప్రభుత్వాదరణము

+ +18 - 2 - 1935

+ +మన రాష్ట్రములో ఉర్దు పత్రికలు పెక్కుగలవు తెలుగులో నొకటే ఇంగ్లీషులో నొకటే - మరాటీలో నొకటే - కన్నడీ కిదియు లేదు ఉర్దూ పత్రికలు రెండు డజనులకు పైగా (దిన, వార, పక్ష, మాస, త్రైమాస వగైరాలు చేరి) ఉన్నను వానికార్ధిక లోపము కానరాదు బులెటిన్ పత్రిక మూడు మారులు నాయకత్వము మార్చుకొనెను తెలుగులో రెండు మూడు వారపత్రికలు, రెండు మూడు మాసపత్రికలు ముచ్చటగా మూన్నాళ్ళుండి యంతర్హితమయ్యెను ఇక మినుకు మినుకు మనునది గోలకొండ పత్రిక యొకటే మహారాష్ట్రములో నిజాం విజయ కాలధర్మము నొందు సమయములో ప్రభుత్వమువారు సహాయముచేసి (నెలకు 100 రూపాయీల ప్రకారమని వినికిడి) దాని ప్రాణములు నిలుపు పుణ్యము కట్టుకొనిరి కనడికి దిక్కెలేదు + +ఇట్టి పరిస్థితులలో నెవ్వరినేని ఉర్దు పత్రికలకు ప్రభుత్వము సహాయము చేయు నవసరము కలదా లేక యీ యితర భాషా పత్రికలకు సహాయ మవసరమా అని విచారించిన రెండవ శాఖ వాటికేయని యెవరైన చెప్పుదురు కాని మన ప్రభుత్వమువారు ఉర్దు పత్రికలకే మహాయము చేయుచున్నారు. (నిజాం విజయ తప్ప) + +ఉర్దూ పత్రికలలోను అన్నిటికి సాయముచేయుటలేదు అందుకొరకే యీ మధ్య "రహబరెదక్కన్, సుభేదక్కన్ పత్రికలలో వాదోప వాదములు జరుగుచున్నవి గోల్మేజు సభాకాలములో రహబరెదక్కను కిచ్చిన భృతి యొక్క +వివరములివ్వియని సుభేదక్కన్ ఇట్లు వ్రాయుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0208.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0208.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b26036dc6c62eecc1611a9a656f1fa61beb3f755 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0208.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఒకెతడవ ఖర్చుకుగాను రూ. 3450 హాలీలు 100 పత్రికల ఖరీదు పత్రిక ఒక్కంటికి రూ. 44 ప్రకారము 4400 హాలీలు పూర్వపు 150 పత్రికల ఖరీదు ఒక్కొక్కటి 12 రూ వెల ప్రకారము హెచ్చింపు చేసినది 1800 హాలీలు మొత్తము 9650 + +ఇంచుమించు 10 వేల రూపాయీలు ఒక్క సంవత్సరములో ఒక్క రహబరె దక్కన్ ప్రతికకు ముట్టినవి ఆ పత్రిక యెంతటి మంచినోము నోచినదో + +మన ప్రభుత్వము వారు చాల ఉదారులగుటచే మన రాష్ట్ర పత్రికలు విపరీతాచారము (ప్రపంచ మందెచ్చటను కనివినని యాచారము) నిర్ణయించు కొన్నవి. మామూలి చందాదారుల కొకధర ధనికుల కొకధర, సంస్థానాధిపతుల కొక చందా, ప్రభుత్వమువారి కందరికన్న హెచ్చు చందా అట్లే ప్రభుత్వమువారు కొనుచున్నారు ఇది సరియైనదికాదని మనవి చేయుచున్నాము + +ప్రభుత్వమువారు పత్రికల కొనవలసిన పనిలేదు. కొనవలెనందురా అన్ని పత్రికలను సమానముగా కొనవలెను అట్లుగాక సుభేదక్కన్‌ను వదలి రహబరెదక్కనుకు ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత యిచ్చుటచే వీరిరువురి కిప్పుడు తగాదా యేర్పడినది ఇంతేగాక ప్రభుత్వమువారు రాయిటర్ ఆసోసియేటెడ్ ప్రెస్సు తంతీలు దామెకొని ప్రతి పత్రికకును ఉచితముగా సప్లై చేయుచున్నారు ఇదియు అనవసరమగు ఖర్చె కాని యేమియు లాభము లేదు. + +ప్రపంచంలో పత్రికల కెందును ఇంతటి చంటిబిడ్డ పోషణ జరుగుట లేదు ఏ పత్రిక స్వతంత్రముగ నిలచి పాఠకులను తృప్తిపరుపలేదో అట్టిది జీవించియుండుటకు గాని సహాయము పొందుటకుగాని అర్హత నొందజాలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0209.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0209.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51fba65c29750a2dc6b788ee888077d38a6f89be --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0209.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +దానికి వెంటనె శ్రార్ధకర్మ చేయవలసినదే ప్రజలను తృప్తి పరుపగల్గి వారి ఆదరణ పొందు స్థితిలోనుండు పత్రికలకు ప్రభుత్వ సహాయ మనవసరమని వేరె చెప్పబనిలేదు ఇట్లు రెండు విధముల పత్రికలకును సహాయము అనవసరము + +ఇపుడు ఇంకో భయమేమన, మన ప్రభుత్వమువారి ఔదార్యము వలన బైటి పత్రికలకు యెన్నింటికి మన రాష్ట్ర ద్రవ్యము పోవుచున్నదోయనునది మన ప్రకటన శాఖ వారి ద్వారా ప్రభుత్వము వారు ఏ పత్రికల కెంత సహాయము చేయునది, బయటి పత్రికలకు గూడ సాయము జరుగుచున్నదా యను విషయములను తెలుపగలరేని తెలుప ప్రార్థితులు ఇట్టి సహాయమువలన కేవలం పత్రికాధిపతుల ఇనుపపెట్టెలు నిండుటయు ప్రజల ద్రవ్యము నష్టమగుటయు వివిధ పత్రికల మధ్య నీర్ష్య ప్రబలుటయు సంభవించునని మనవి చేయు చున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0210.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0210.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1b3fe040e99c86d4b1357708d6432c8f8f64fcc --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0210.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నిజాంసాగరు ప్రాజక్టు

+ +8 - 4 - 1935

+ +నిజాంసాగరు ప్రాజక్టు నిర్మాణము జయప్రదముగా సంపూర్తి అయినందుకు హైదరాబాదు రాష్ట్రము గర్వించ వచ్చును 4½ కోట్ల రూపాయీల ఖర్చుతో ఏడేండ్లకాలము తీసుకొన్న ఈ ప్రాజెక్టు ప్రపంచములోని గొప్ప చెఱువులలో నొకటియనియు, ఇండియాలో నిర్మింపబడిన గొప్ప చెఱువులలో రెండవది యనియు, ఇంతగొప్ప చెఱువు ప్రారంభమునుండి అంతమువరకు "మ-ఘ-వ- నిజాం 'ప్రభువుగారి విశ్వాస' పాత్రులు అగు ప్రజల చేతనే" నిర్మించబడెననియు చెప్పుకొనగల్గినందుకు నవాబ్ అలీనవాజ్ జంగ్‌గారు, వారి యనుచరాధికారులతోకూడ ఏల గర్వించరాదు. నవాజ్ అలీనవాజ్ జంగ్‌గారి రాష్ట్రాభిమానము ప్రశంసనీయమైనది - ఈ ప్రాజక్టు నిర్మాణ పరిపూర్తిచే నవాబ్‌గారు, తగిన అవకాశ మిచ్చినచో నిజాం రాష్ట్రీయులు బ్రిటీషిండియానుదాటి ప్రపంచమందు నాగరికతలో బ్రిటీషు ఇండియాను మించియున్న యితర దేశములతో కూడ సరిసమానమగు స్థానము నాక్రమించగలరని నిరూపించినారు ఇందుకు నిజాం రాష్ట్రీయులు నవాబ్‌గారికి కృతజ్ఞులై వారికి రాష్ట్ర పరిపాలనా కార్యనిర్వహణమందు తమ యావచ్చక్తిని వినియోగించుటకు యిప్పటికంటె ఎక్కువ అధికారస్వాతంత్ర్యమును కోరుట యుక్తముగనె యున్నది + +ప్రభుత్వమువారు ప్రజల ద్రవ్యమును వ్యయపరుపయందు సాధ్యమైనంత యెక్కువ మందికి సాధ్యమైనంత యెక్కువ లాభము గల్గునట్లు చూచుట విధి ఈ విధినిజాంసాగర్ ప్రాజక్టు నిర్మాణములో గూడ తప్పకుండుటకై చీప్ ఇంజనీర్ అగు ననాబ్‌గారు, యంత్ర సాధనములను సాధ్యమగునంత తగ్గించి పనినంతయు విశేషముగా కూలీ మనుషులద్వారానే చేయించుకొనినారు ఇందువల్ల చాలామంది రాష్ట్రీయులగు కూలి పనివారలకు సంపాద్యము లభించినది ఇది కూడ నవాబ్ అలీనవాజ్ జంగ్‌గారు పరిపాలనయందలి బాధ్యతను చక్కగా గుర్తించినట్లు సూచించు చున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0215.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0215.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18f44c951537f68d26394c8b52caafd28badf0e4 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0215.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గ్రామములం దంతటను విశ్వాసము హెచ్చు ఈ వైద్యమునకు యూనానికిచ్చినట్టి సహాయమైన ఇచ్చుట చాలా అవసరము. బ్రిటీషిండియాలో సహిత మిప్పుడీ వైద్యమునకు చాల ఆదరణము కలుగుచున్నది. అనేక మునిసిపాలిటీలు చాల సాయపడుచున్నవి. + +మన రాష్ట్రములో ముఖ్యముగా విద్యాధికులైన వారు ఈ సుల్తాను బజారు వైద్యాలయమును చూచి తీరవలెను. అచటి వైద్యులకు మంచి ప్రోత్సాహమీయవలెను వారి చేతనే అవసరమైన తావులందు చికిత్సలు చేయించవలెను ప్రభుత్వ సహాయమిప్పించుటకును గట్టి ప్రయత్నము చేయవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0216.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0216.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f7a6cb7a612742580b858da1e51818a9ff4e1a9 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0216.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +స్వ విషయము

+ +9 - 5 - 1935

+ +సర్వ కారణుడగు భగవంతుని యొక్క అపార కృపా విశేషమువలనను ఆంధ్ర సోదరుల అభిమాన మూలమునను నిజాం రాష్ట్రములోని యాంధ్ర దేశమున నొక్కటేయగు నీ యాంధ్ర వార్తా పత్రిక తొమ్మిదవ వత్సరము దాటి పదివ వత్సరమున ప్రవేశముగాంచినది + +గత సంవత్సరములందు మా పత్రిక శక్తి కొలది ఆంధ్రుల పురోవృద్ధికి పాటుపడుటయందు వెనుదీయలేదు. ముందును సామర్థ్యము మేరకు, నిజాం రాష్ట్రము నందలి ప్రత్యేక పరిస్థితులు అవకాశ మొసగునంత వరస సేవ చేయ సంసిద్ధమైయున్నది + +దుర దృష్ట వశమున మన రాష్ట్రములోని యాంధ్ర సోదరులందు మాతృభాషాభిమానము తగిన విధమున వ్యాపించియుండనందునకు చింతిల్ల వలసియున్నది ఈ విషయమున తొమ్మిది వత్సరముల సేవకు యోగ్యమగునంత ప్రతి ఫలము లభింపకుండుట నిరుత్సాహకరమే యైనను, విద్యా విషయములందు. సామాన్యముగను, ఆంధ్ర భాషా విషయమున ముఖ్యముగను, వెనుకబడియున్న మన రాష్ట్రము నందలి వివిధ పరిస్థితులను గ్రహించియున్న వారెవరును తమకర్తవ్యము విడనాడదలంపరు. మొత్తము మీద నాలోచించి చూడగా, నిజాం రాష్ట్రాంధ్ర దేశమునందును నవ్య భావోదయ మగుచున్నందులకు నిదర్శనములు లేకపోలేదు కనుక ప్రవృద్ధి మందముగ నుండినను, ఫలితములు స్థిరములుగానే యుండుననుట నిస్సంశయము మూడు సంవత్సరముల కాలము వరకు ప్రభుత్వాంగీకారము లభింపనందున 'ఆగిపోయి యుండిన తృతీయాంధ్ర మహాసభ ఖమ్మముమెట్టు నందు జరుగుటయు, నిజాం రాష్ట్ర ఆదిమాంధ్ర మహాసభ కందూరునందు జయప్రదముగా సమావేశమగుటయు యువజనాంధ్ర \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0218.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0218.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57ab2dfcb0f25e3bb04f4d9c6708b88b8acf11d7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0218.txt @@ -0,0 +1 @@ +ప్రాయములు కొన్ని వేళల పరస్పర విరుద్ధములై యుండవచ్చును కాని పత్రిక యొక్క విధానము మాత్రము విశాలమైన దనియు, దేశీయులందు మత, సాంఘిక ఆర్థిక రాజకీయాది వివిధ విషయకాభివృద్ధిని పరిశీలించచు, దానిని పెంపొందించుటయే మా మనోరధ మనియు మేము ఘంటా పధముగ జాటుచున్నాము. నిజాం రాష్ట్రాంధ్ర సోదరులు ఈ పత్రికను ఉదార హృదయములతో పోషించి ఈ రాష్ట్రమున వాడిపోయియున్న ఆంధ్రాభిమానాంకురముల చిగుర్పజేసి, ఆంధ్రులందు నూతనజీవనమును ప్రతిష్ఠింతురుగాక! ఆరంభమైన పదవవత్సరము కాంతివంతమగు భవిష్యత్తును చేకూర్చునట్లును గ్రహించుగాక యని దేవుని ప్రార్థించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0219.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0219.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..641b98624f2a811240dd72e1185e10abed5da2f2 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0219.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ఆర్య సమాజోత్సవములు

+ +16 - 5 - 1935

+ +పది పండ్రెండు రోజులనుండి నగరములో ఆర్య సమాజోత్సవములతోను, కన్యా గురుకుల వార్షికోత్సవముతోను కళకళలాడుచు నగర వాసులలో వేలకొలది మందికి ఉత్సాహ సమయమై యుండెను దయామయులగు ప్రభుత్వము +వారు యీ సభలకు అనుమతించి తమ నిష్పక్షపాత దృష్టిని కాపాడుకొనినారు + +ఈ ఉత్సవములలో కడపటి రోజున జరిగిన ఒక విశేషము మాత్రము జనుల దృష్టిని కొంచెము అధికముగ నాకర్షించియుండ వచ్చును అది యేదనగా, ఆర్య సమాజీయులకు ఒక బెదరింపు లేఖ ఆ లేఖ ఆర్య సమాజకార్యదర్శియగు బన్సీలాల్ వకీలుగారిచే సభలో చదివి వినిపించబడినది ఈ సంస్థాన ముసల్మానులు ఆర్య సమాజ ప్రచారమును సహింపజాల రనియు, ఆ ప్రచారమును అంతమొందించుటకు యత్నముచేయబడుచున్నదనియు, ఆ +జాబులో వ్రాయబడియున్నట్లు చదువబడినది + +ఈ జాబు వ్రాసిన దెవరు? నిజముగా ఆర్య సమాజ వ్యాప్తిని ద్వేషించువారేనా యీ జాబుకు కారకులు? వారు ఆర్య సమాజము ప్రచారము తమకు యిష్టము కానిచో ఆ మాట బహిరంగముగా చెప్పరాదా? ఇట్టి ఊరు పేరులేని జాబులేల? ఈ జాబులో ఈ రాష్ట్ర ముసల్మానుల కెవరికి గాని ఆర్య సమాజ ప్రచారము యిష్టముకా దనుటయు అందువల్ల ఆ ప్రచారము నంతమొందించుటకు యత్నము చేయబడుచున్నదనుటయు ఆశ్చర్యమును గొల్పుచున్నది +ఏలనన, ఈ రాష్ట్ర ముసల్మానులలో అట్టి అసహన భావమున్నట్లు యిదివరకు వినియుండలేదు హైద్రాబాదు రాష్ట్రము మత సఖ్యతకు ప్రసిద్ధి చెందినదని పేరుగాంచి యున్నది ఆర్య సమాజ ప్రచారము యీనాడు పుట్టినది కాదు అట్టి సందర్భములో ఇపుడు క్రొత్తగా యీ రాష్ట్ర ముసల్మానులకు ఆర్య మత \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0222.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0222.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9658445b66e045d817d0b903337a96d27b0b7e5 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0222.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నట్లు, ఎమిరా తప్పించు కొనుటకు మార్గమే కనబడదు దేవుడా? అని చింతతో నిచ్చు విలువగల యువహారముతో సంతోషించరు. + +అయితే ఒక సందర్భములో నిర్బంధము అందు చూపించికలిగిన కాకపోవచ్చును. ప్రభువరేణ్యుని రజతోత్సవ స్మారకముగా ఒక మంచి విద్యాలయముగాని లేక బీదలకు యెక్కువగ ఉపకరించు వైద్యశాలనుగాని లేక పనిచేయలేని కుంటి గ్రుడ్డి మొదలగు వికలాంగుల శరణాలయమును గాని స్థాపించుటకై నిధి ద్రవ్యము వెచ్చింపదలచినప్పుడు, అందుకు చాలినంత ద్రవ్యమును సమకూర్చుటకై నెలకు 100కి పైబడిన జీతము గల ప్రతి ప్రభుత్వోద్యోగి నుండి నిర్బంధముగా కొంత వసూలు చేసిన అంత బాధకము కాజాలదు. ఇక్కడనైనను పూర్తిగా నిర్బంధముకన్న, హృదయావర్జనమే మంచిది కాని నెలకు నూటి కంటె తక్కువ జీతము గల వారి నుండి ఒక నెల జీతములో పదవ వంతుకై ప్రార్థన యైనను పలుమారు చేయకుండుటయే మంచిదని దలంచెదము. ప్రార్ధనలో నేమి తప్పువున్న దని అడుగవచ్చును కాని పదేపదే ప్రార్థించుట యన ఒక విధముగా మోమోటమి రూపమయిన నిర్బంధమునకు అవకాశమిచ్చినట్లే యగును. తక్కువ జీతము గలవారు ప్రభువుగారి రజతోత్సవ నిధికి విరాళమును ఈయలేక పోయినందువల్ల వారికి ప్రభు భక్తి లేదనజాలము ఒక్కొక్కరి విషయములో యెక్కువ జీతము గలవానికంటే తక్కువ జీతము గలవానికే ప్రభు భక్తి యెక్కువ యుండవచ్చును కుచేలుడు నిత్య దరిద్రుడు. అతని చిన్ని ఉపహారం శ్రీకృష్ణునికి అపూర్వానందము నిచ్చినదని విందుము ఇదే రీతి యుండును గొప్ప మనస్సు గలవారలకు ధనిక దరిద్రతత్వ భేదము యెడ ప్రవృత్తి + +ప్రతి మానవుడు మొట్టమొదట స్వార్థపరుడే స్వార్ధమయిన తరువాతనే గురువు, దేవుడు మొదలగు భక్తిమార్గముల వైపు మరలును బీదలన్నవారికెన్ని కష్టములుండునో, తనకు వచ్చు నెల జీతములో తన్నే ఆశ్రయించుకొనియున్నకుటుంబ పోషణమును చేసికొనజాలక తీరిక సమయములో సుఖమును కూడ పోగొట్టుకొని ఉప వృత్తులను కల్పించుకొని కష్టపడవలసినవారు, వారు ఇంత కష్టపడినను, సామాన్యమయిన అవసర ఖర్చు కంటె యెక్కువ చేయకున్నను, \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0223.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0223.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f342bfbf1336805fb607347654a063e759d6f2c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0223.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +నెల ఆఖరున దుగ్గాణియైనను మిగిలించుకొనలేనివారు వారు మొదటినుంచి తమ భవిష్యత్తు విషయమై తక్కువ ఖర్చుతో కొంచెము కూడబెట్టుకొను చుండిననేగాని అంత్య దినములలో అప్పులపాలు కాకుండా జీవించలేరు ఇన్ని కష్టముల మధ్య భక్తి ద్రవ్యరూపముననే వెల్లడి జేయుటయన వారికెంత కష్టమో యెవరికిని తెలియనిది కాదు. అట్టివారికి పైజెప్పబడిన రాజకీయ కార్యాలయ లేఖ ఉపశాంతికరముగా - సంతోషకరముగా అని చెప్పట లేదు - వుండ గలదు. + +కాబట్టి మొత్తము మీద ప్రభుత్వోద్యోగులు, ఉద్యోగులు కాని వారు అనక ప్రతి నిజాం ప్రభు భక్తుడును తమ తమ శక్తి కొలది సంతోషముతో ప్రభువరేణ్యుని రజతోత్సవ నిధికి విరాళముల నీయవలసినదని కోరు యిట్టి లేఖను వెల్లడి చేసినందుకు రాజకీయ శాఖవారును ప్రభుత్వ ప్రకటనశాఖ వారును ప్రశంసనీయులనక తప్పదు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0224.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0224.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be2d1ee74ddd7af02e0f2be8c95425f6c2c026f0 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0224.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +భావ కవిత్వము

+ +25 - 7 - 1935

+ +కొద్ది రోజుల క్రిందట కృష్ణదేవరాయల ఆంధ్ర భాషా నిలయంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యా పీఠమువారు కళాశాలలో ఆంధ్ర సాహిత్యాధ్యాపకులగు శ్రీయుత రాయప్రోలు సుబ్బారావు గారి అధ్యక్షత్వమున జరిగిన సభాకార్యక్రమము సాహిత్యాభిమానులకు అధికముగ రుచించి యుండును కార్యక్రమ మందు ప్రధానాంశము "ఆధునిక కవిత్వము" అనుదానిని గూర్చి శ్రీయుత ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనము గారి యుపన్యాసమైనను, సంబంధవశమున ఆధునిక +కవిత్వము, భావ కవిత్వము అని వ్యవహరింపబడు కవిత్వ పధమునకు ప్రతికూల పక్షమున చేరిన వానికిని వారి అభిప్రాయములను సభలో వెల్లడి చేయుటకు అవకాశమీయబడుటయు, అట్లు పైకి తేబడిన ఆక్షేపణలకు 'భావ కవులే' యగు శ్రీయుత సుబ్బారావు గారు సమాధానములు జెప్పుటకు అవకాశము కల్పింపబడుటయు సభలో రక్తి కట్టించుటకు కారణములు + +లక్ష్మీరంజనముగారి యుపన్యాసమును దాని తర్వాత భావ కవిత్వమును ఆక్షేపించు డాక్టరు శర్మానంద గారి యుపన్యాసమును, రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారి ప్రత్యుత్తరోపన్యాసమును క్రమముగా చేరి నేడు భావ కవిత్వోపాసకుల మనుకొనువారికిని ప్రాచీన కవిత్వోపాసకులమనుకొను వారికిని దృష్టి వైఖరులలో తీవ్రవైరమెందువలన కలుగుచున్నదో సుస్పష్టము జేసినవి మనలో ఆచారములు విషయమునందు వలెనే సాహిత్య సేవా విషయమునందును, ప్రాచీన మతము అని చెప్పదగు మతము నందు అభిమానము యింకను గట్టిగ నున్నది ప్రాచీనమైన ప్రతిదాని యందును గౌరవమును జూపుమన తత్వ మింకను యెక్కువ మారలేదు అందువలన భావకవిత్వమును ఉపాసించువారు కొందరు ప్రాచీన కవిత్వమునందు లోపముసు చూపి, ఆ లోపమును ఈ నూతన మార్గము ద్రొక్కు భావ కవిత్వము తీర్చుచున్నదనుసరికి ప్రాచీనాభిమానులకు కోపము కలుగును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0227.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0227.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd6e882d55005dc85a4d8a903b936e65bfaa1e67 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0227.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గల భాగములు యిట్టి ఫక్కీనే సూచించును కాని ఆ కావ్యములలో అవి ప్రధానములుగ నెంచబడక ప్రధానమైన ఒక ఆత్మయుక్తమగు శరీరమునకు అలంకారములుగ నెంచబడినవి ఇదియే భేదము. ప్రాచీన ఫక్కిలో యేది అలంకార మాత్రముగా నుండెనొ అది పైన లక్షితమైన నూతన ఫక్కిలో శరీరమే యైనది. ఇట్టి లక్షణమును అనుసరించి రసవంతమగు కావ్యమును రచించుచు పోవుటలో ప్రాచీన సంప్రదాయ సిద్ధములగు నియమములు అడ్డము తగిలినప్పుడు ఆ నియమోల్లంఘనము తప్పదు. + +నేడు భావ కవిత్వములు అనుబడునవి అనేకములు నూతన పక్కిని అవలంబించి యుండవచ్చును గాని అంత మాత్రముననే అవి గొప్ప కావ్యములని అందరు చెప్పవలెనని తాము అనుట లేదని సుబ్బారావుగారు అంగీకరించినారు రచయితలు తాము ఇది మంచి, యిది మంచిది ఆనుకొని రచించినారు నిజముగా మంచిదా కాదా యను నిర్ణయము సహృదయుల వంతు సహృదయులకు పెక్కురకు నేటి రచనలలో అనేకములు యింత కాలము వరకును రసహీనములుగనే కన్పడుచున్నవి. అది వాస్తవమే కాని నిజముగా కవులైన వారు దేనికి నెదరు కొని పోరాదు శాకుంతలము కాళిదాసుయొక్క మొదటి యత్నము కాదు ఉత్తర రామ చరితము భవభూతి యొక్క ప్రధమ రచన కాదు కొందరు కుకవుల రచనలు సహృదయుల శ్లాఘను బడయక పోవుట మంచి కవుల దోషము కాదు కాబట్టి క్రొత్త 'కవి భూషణుడు' చెప్పినట్లు నిజమైన కవి “కాలోహ్యయం నిరవధి ర్విపులాచ పృధ్వి ' అని తలచి ఋజు బుద్ధితో ఆత్మవంచన లేక తమ బుద్ధికి యుక్తమగు రచనల జేయుచుండవలసినదే! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0229.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0229.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e585580db05d34747b996f42a5da60bef796880 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0229.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వ్రాయుట కలదు తాళ్ళపాక వారి కవిత్వము కొంత మా పైత్యము కొంత అన్నట్లు ఏలనో కొందరు చరిత్రకారులు తమ రాగ ద్వేషములను దాచుకొనలేక గ్రంథస్థము చేసి ప్రకటించుకొనుచుందురు మన సర్ హైదర్ నవాజ్ జంగ్బ హద్దరు గారు ఇట్టి చరిత్రకారులను దృష్టియందుంచుకొనియే కాబోలు రెండు మూడు మారులు హెచ్చరించి యుండిరి. నవాబుగారు మన పాఠశాలలలో చెప్పబడు చరిత్రలు సరియైనవి కావనియు, హిందూ ముసల్మానుల ఐకమత్యమునకు అనుకూలించునవిగా వ్రాయు చరిత్రలే యుత్తమమైనవనియు నభిప్రాయమిచ్చు ఉపన్యాసములు ఇచ్చియుండిరి చరిత్రకారుడు తన యిష్టము వచ్చినట్లు గత గోష్ఠిని గురించి యభిప్రాయ మిచ్చుటకు స్వతంత్రుడే. కానీ ఆ అభిప్రాయములు పక్షపాతముతో కూడినవై యుండినవి యెవ్వరికి పనికివచ్చినను విద్యార్ధులకు మాత్రమే పనికిరావని మా యభిప్రాయము + +మెక్ డొనాల్డుగారు, విదేశములో ఇంగ్లీషు, చరిత్రను గురించి యొకటి రెండే తప్పుడు వాక్యముల వ్రాసి బోధించుచుండినందున, ఆ ప్రభుత్వమునకు వ్రాయగా వెంటనే వారు ఆ ఆక్షేపణీయమగు వార్తలను తీసివేసి ముద్రించిరట ఇక్కార్యము ఉభయ దేశముల గౌరవమును హెచ్చింపవలెను + +మన దేశములో నిప్పుడు విద్యార్థులకు బోధించు చరిత్రలు కొన్ని బాగుగా పరిశీలించి వ్రాయించవలసి యుండును నిజమైన విషయములు వ్రాయుటకు ఆటంకము లేదు కానీ అనవసరముగా హేళనము చేయుట, ఒక మతము వారికి ఉద్రేకము కలిగించుట, ఒక మతము వారికి అవమానము కలిగించుట, ఒక మతమును గురించి అనవసర విమర్శనము చేయుట, ఆ మత సిద్ధాంతములను వెక్కిరించుట, ఇట్టివి గల చరిత్రలు ఎంత కాలము మన +యువకులకు నేర్పబడుచుండునో అంతవరకు దేశమందు ద్వేషములు, మనస్పర్థలు ప్రబలుచుండును + +మన రాష్ట్రములో "తారీఖెహింద్" అను ఉర్దూ గ్రంథములోని కొన్ని భాగములను ఇటీవల వైదికాదర్శిలో ఎత్తి ప్రకటించినారు ఆ భాగములు కొందరికి గాని బహుళ జనులకు గాని ఆక్షేపణీయములు కావని తలంచినను, +"వైదికాదర్శి" వంటి వారికి కొంత మందికి మనస్తాపము కలిగించినట్లు కనబడు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0234.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0234.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e8d359cc75ce48c032826891bb74f6e2ab57f31 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0234.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +స్త్రీ విద్య

+ +బాలికా పాఠశాలలు ప్రభుత్వము వారివి (స్వంతముగా వారివి లేక ఇందాదు పొందునవి అన్నియు కలిసి) 718 యుండెను. ఇవి కాక ప్రయివేట్ పాఠశాలలు 9 ఉండెననియు, వానిలో చదువు బాలికల సంఖ్య 70 అనియురిపోర్టులో కలదు (పుట 105-111) ఈ ఏడింటిలో 1 హైస్కూలు, 1 మిడిలు స్కూలు వుండెనట ఈ రెండు పెద్ద పాఠశాలలు ఎచ్చట నుండెనో తెలియదు ఈ 9 పాఠశాలలు ఎట్టివో కానరాదు. ఏలయన ఇవి సహాయము పొందునవి +( Aided) కాని, సహాయము పొందక పోయినను అంగీకరింపబడినవి (Unaided, Recognized) గాని కావు ఈ హైస్కూలు బాలికల ఉన్నతపాఠశాల (సుల్తాను బజారు) కాదుగదా? ఏల యన ప్రభుత్వ సహాయముపొందని బాలికల హైస్కూలు మాకు తెలిసినంతవరకు రాజధాని యందలి ఈ ఒక హైస్కూలే కనబడుచున్నది + +వాఙ్మయము

+ +నివేదిక వత్సరమున వెలువడిన 560 పుస్తకములలో 369 ఉర్దూవి. (పుట 116). అనగా సూటిలో 66 అన్నమాట దీనిని గూర్చి నివేదికలో “దీని వలన ఈ భాషకుగల జన ప్రియత్వము వెల్లడి యగుచున్నది ( (Which indicated the popularity of that language as a literary medium) అని వ్రాయబడియున్నది (పుట 13 ఉపోద్ఘాతము.) + +కానీ పూర్తిగా జనప్రియత్వమని చెప్పుట బ్రిటిషు ఇండియాలో ఇంగ్లీషులో వెలువడిన పుస్తకముల సంఖ్యను జూచి ఇంగ్లీషు జన ప్రియమని చెప్పుట యెట్లుండునో అంత మాత్రమే. + +మత శాఖ

+ +వ్యయము 12 లక్షల 18 వేల పై చిల్లర. 12 మత సంబంధమగు కొత్త మందిరములు (3 మహమ్మదీయులవి, 3 మహమ్మదీయేతరులవి) కట్టబడినవి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0235.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0235.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4b6de0782090a1e11ae4fd3ddd2800bec6d7c8fc --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0235.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +78 ప్రాతవి (39 మసీబులు, 39 మహమ్మదీయేతరులవి) బాగు చేయించబడినవి. ఈ పని యంతయు ప్రభుత్వ వ్యయములతో జరిగినది పై సంఖ్యలవలన మన ప్రభుత్వము వారి నిష్పాక్షికత్వము తెలియుచున్నది + +ముగింపు

+ +మొత్తము మీద మేము పైన ఉల్లేఖించిన విధమున ప్రభుత్వము వారి నివేదిక బోధప్రదముగనున్నది విద్యావంతులగు దేశీయులు - ముఖ్యముగా ఇంగ్లీషు వచ్చినవారు - ఈ నివేదికను చదివి లాభము పొందవచ్చును ముందు నివేదికలు సకాలమునకు సత్వరముగా ప్రకటితములగునట్లు ఏర్పాటులు జరిపిన యీ నివేదికల విలువ యింకను హెచ్చగలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0241.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0241.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be2db06643b6f36c09c020cc560a087167448246 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0241.txt @@ -0,0 +1 @@ +రామకృష్ణుని సందేశములలో ఇంకొకటి ధైర్య గుణము భగవద్గీతలో ప్రారంభములోనే ఈ గుణము కృష్ణ భగవానునిచే అర్జునునికి బోధించబడినది ధైర్యమనగా నిర్మలమయిన మనస్సు కలుషమగుటకు ఎంతటి కారణములున్నను సరే, ఆ మనస్సును కలకబారనీయకుండ శాంతముగా కర్తవ్యము నెరవేర్చుట పిరికితనము, ఆత్మవిశ్వాసము లేకుండుట, దిగులు, విచారము అనిన శ్రీరామకృష్ణునికి ఎంతమాత్రము ఇష్టపడునవి కావు ఈ అనిష్ట గుణములన్నియు తమోలక్షణములు కనుకనే రామకష్ణుడు తమ శిష్యులందు అగ్రగణ్యుడగు వివేకానందుని ద్వారా భారతదేశమును సత్వ గుణమునకు తెచ్చుటకు ముందు రజోగుణములో అభ్యాసము చేయించవలెనని సందేశించిరి దేశములో బూటకపు సన్యాసులు ప్రబలి పనిలేక స్తబ్ధులై పిరికి హృదయములతో కూర్చుండుటజూచి, వివేకానందుడు సన్యాసమనునది అన్ని సుఖములను కల్గిన వానికేగాని దరిద్రులై అధీర లక్షణములలో తనుకులాడుచున్న వారలకు కాదు అని తప్పు త్రోవను బట్టిన వేదాంతమును సరియగు త్రోవకు దెచ్చెను వివేకానందుడు సూటిగా గుర్తించినదే నేడు భారత జాతి అవస్థలో గొప్ప దోషమును మాటను నేడు యెవరయినను కాదనగలరా? \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0246.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0246.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e398e13e0054b34afa5df0708e52d0076273298f --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0246.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తిరువాన్కూరులో వైవాహిక శాసనములు

+ +27 - 4 - 1936

+ +తిరువాన్కూరు సంస్థానములో నుండునట్టి విచిత్ర ఆచారములు మరేభాగమందును లేకుండెను అచ్చటి నంబూద్రీ బ్రాహ్మణులు సంపూర్ణముగా తక్కిన బ్రాహ్మణుల నుండి భేదించియున్నారు అక్కడి నాయర్ల ఆచారములు ఇతరత్ర మృగ్యము. అక్కడ వుండునట్టి ఘోరమయిన అస్పృశ్యత - అంతే కాదు, అదృశ్యత, అశ్రావ్యత - ఇంకెందును లేవు అది ఆడు మండల మలయాళము అనగా స్త్రీలకే వారసత్వపు హక్కు మరియాలీలో దానిని “మరుమక్కతాయం" అందురు + +అట్టి తిరువాన్కూరులో కూడ హిందూ ధర్మశాస్త్రములో అనేకములగు మార్పులు కలిగినవి, కలుగుచున్నవి, కలుగగలవు అని సంపూర్ణముగా నమ్మవచ్చును మలబారు వివాహ శాసనము చాల యేండ్ల క్రిందట కావింపబడెను +ఆ శాసనమైన తర్వాత నాయర్లలో నుండిన ఒక విధమగు చీరకట్టులోను పెండ్లిండ్లలోను వారసత్వములోను గొప్ప మార్పు జరిగెను మొన్నటి శాసనసభలో 2 క్రొత్త శాసనములు ప్రధమాంగీకారము (First Reading) పొంది ప్రత్యేక +కమిటీ దీనిని చర్చించుటకై ఏర్పాటయ్యెను + +అందొక శాసనము బాల్య వివాహ నిరోధక శాసనము, అనగా శారదా ఆక్టు యొక్క అపరరూపము శారదా శాసనము బాలికలకు 14 ఏండ్ల లోపుగా వివాహములను నిషేధించును కాని తిరువాన్కూరు శాసనము 15 ఏండ్లు నిర్ణయించి ఒక మెట్టు పైకే పోయినది అనగా మొన్నటి చతుర్థ నిజాం రాష్ట్రాంధ్ర మహాసభ వారు తీర్మానించిన ప్రకారమే అచ్చట శాసనమగుచున్నదన్నమాట. దీనిని జూచిన సిరిసిళ్ళ సభవారు కావించిన తీర్మానము అసంభవము, అనవసరము కానట్టిదని సనాతనులకు గూడ వెల్లడి కాగలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0247.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0247.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..398b0885a66eeafd63a6763594983e27c655377d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0247.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ఇంకొక్క విశేషము ఈ శాసనమును ప్రవేశ పెట్టినది శ్రీమతి టి. నారాయణమ్మ అను స్త్రీ శాసన సభ్యురాలు ఈ పేరు విన్నంతనే రెండు విషయములు స్ఫురించును తిరువాన్కూరు సంస్థాన మెంత ధన్యమైనదో కదా స్త్రీలను కూడ శాసన సభలకు ఎన్నుకొనుటకు, మరియు స్త్రీల కష్ట సుఖములను గురించి నిర్ణయించువారు ప్రాచీనము నుండియు పురుషులైన పురుషులే అది సరియైన పద్ధతి కాదు స్త్రీలను గురించి అభిప్రాయముల నిచ్చుటకు స్త్రీలే ఎక్కువగా అర్హులు + +ఆ విషయ మట్లుండనీ ఇప్పుడు చెప్పబోయినది యేమన తిరువాన్కూరు శాసన సభలో గావింపబడిన పై తీర్మానము చాల ప్రశంసనీయము. ఇక రెండవ శాసనమేమన, "స్పెషల్ మ్యారేజి మరియు విరాసతు శాసనము" అనునది అనగా హిందూశాస్త్ర ప్రకారము సవర్ణ వివాహములే చెల్లును కాని అంతర్వర్ణ వివాహములు చెల్లవు అంతర్వర్ణ వివాహములకు అనులోమ ప్రతిలోమ వివాహములని శాస్త్రకారులు పేరు పెట్టిరి అనులోమ మనగా పై జాతి పురుషులు క్రింది జాతి స్త్రీలను వివాహమాడుట ప్రతిలోమము తద్విరుద్ధము దీనివలన ప్రాచీనము నుండియు పై జాతులవారి దౌర్జన్యము వ్యక్తమగుమన్నది తమ స్త్రీలను బాగుగ కాపాడుకొని ఇతర స్త్రీలను బాగుగా వాడుకొను హక్కుంచుకొనిరి ఇదొక విధమగు “నాజీ”తత్వము, హిట్లరు సిద్ధాంతము బ్రిటిషు కోర్టులును అదే ప్రకారము శాసించెను ఎందుకనగా బ్రిటిషు వారు హిందూ ధర్మ శాస్త్రములో హిందూ మత విశ్వాసములకు విరుద్ధముగా ఆచరింప మని బద్ధకంకణులైరి కదా కాని అప్పుడప్పుడు స్వకీయావకాశములను బట్టియు మరి యితర కారణముల +చేతను మత కష్ట నివారణ శాసనము (Removal of Religious Disabilities Act) వంటి శాసనములు కావించిరి లెండి + +ఇట్లు బ్రిటిషు కోర్టులొక విధముగా “సనాతను”లను నూతన నామకరణము చేసికొనిన పూర్వాచార పరాయణులకు సహాయము చేయుచుండగా కాలము కొలది మార్పులు మానవ నైసర్గిక రూపముగా చేసికొనుచుండు హిందూమత బహుళ సంఖ్యాకులకు చాలా యిబ్బంది కలిగెను ఏలన వివాహము ఒక సవర్ణములోనే చేసికొనవలెనను నిర్బంధము మూర్ఖవిలసితము. ప్రేమకు సంకెళ్ళుండవు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0248.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0248.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22513e5ef6cbd2c1e1d31253c6bb099fcdec66ec --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0248.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +హద్దులుండవు బ్రాహ్మణ స్త్రీయు శూద్రుడు పరస్పరము ప్రేమించవచ్చును. హిందూ ముసల్మాను స్త్రీ పురుషులే ప్రేమించి వివాహమాడుచున్నారు. వైశ్యులును, శూద్రులును యిట్లే చేయవచ్చును అట్టిచో వివిధ శాఖలవారి వివాహములను రద్దుచేయుటకు సంఘము హక్కు సంపాదించుకొని దౌర్జన్యము చేయుట చాల మొరటు పని + +అదేమి చిత్రమో ప్రపంచములో జనులకు తమ యింటి సంగతి చూచుకోనుటలో తృప్తి నొందక యితరుల వ్యవహారములలో వ్రేలుపెట్టు నాచారము ఎక్కువైపోయినది అన్నిటికన్న హెచ్చుగా వివాహ విషయములలో సంఘ మెక్కువగా జోక్యము కల్గించుకొనుచున్నది + +జాన్ సెల్డన్ అను ఆంగ్ల పండితుడొక సందర్భములో నిట్లు సెలవిచ్చెను. + +“Of all actions of a man's life his marriage does least concern other people, yet of all actions of our life it is the most meddled with by other people". + +"ఒక మనుష్యుని చర్యలలో వారి వివాహ కార్యము మాత్రము ఇతరులకు బొత్తిగా సంబంధము లేనట్టిది కానీ మన జీవితములలోని అన్ని కార్యములలో నిదియే ఇతరులచే అత్యంతముగా లొడబెట్టబడినది". + +ఈ పండితుని వాక్యములు అక్షరశః సత్యము హిందువులలో నాడును నేడును అంతశ్శాఖా వివాహములు జరుగుచున్నవి అవి యశాస్త్రీయమని నిర్ణయించి వారసత్వమందిబ్బందులు కల్పింతురు ఇప్పుడు తిరువాన్కూరు శాసనము వలన అట్టి యిబ్బందులు తొలగింపబడుచున్నవి + +తిరువాన్కూరు సంస్థానము హిందూ ధర్మశాస్త్రమందు కాలనుగుణ్యముగా మార్పులు గావించుట మంచి శుభసూచకమైన విషయము. మన రాష్ట్రములో బాల్య వివాహ నిరోధక శాసనము కీ॥ శే॥ పండిత కేశవరావుగారిచే \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0249.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0249.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21dc4522b9319ed72fb7c4b2defc737f604e7c05 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0249.txt @@ -0,0 +1 @@ +స్థానిక శాసన సభలో ప్రవేశ పెట్టబడెను కాని హిందువుల దురదృష్టవశమున అది గూటిలో పారవేయబడెను వితంతూద్వాహ శాసనము ప్రవేశ పెట్టబడెను కాని సనాతనుల చమత్కారములకు వశమై అది కుంటుబడి యున్నది. ఇవి రెండే యీ శతాబ్దములో నిజాం రాష్ట్రములో కావింపబడవలె నని కోరబడిన హిందూ శాసనములు, వీటి గతి యిట్లయ్యెను మనకు లేకున్నను ప్రక్కయింటి వారి వైభవము నయిన చూచి యానందించి యూరడిల్లుడని సోదర సంస్కారులకు ఓదార్పు నిచ్చుచున్నాము \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/meta.json b/Kanyashulkamu020647mbp/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e7f954b7b0f285369172d734b3b23a0a16e1fa7 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/meta.json @@ -0,0 +1,446 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 146, + "total_pages": 203, + "filename": "Kanyashulkamu020647mbp.pdf", + "pages": { + "3": { + "quality": 4 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 4 + }, + "29": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "32": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "36": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "38": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "46": { + "quality": 4 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "48": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "50": { + "quality": 4 + }, + "51": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "54": { + "quality": 4 + }, + "55": { + "quality": 4 + }, + "56": { + "quality": 4 + }, + "57": { + "quality": 4 + }, + "58": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "60": { + "quality": 4 + }, + "61": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "63": { + "quality": 4 + }, + "64": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "67": { + "quality": 4 + }, + "68": { + "quality": 4 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "75": { + "quality": 4 + }, + "88": { + "quality": 4 + }, + "96": { + "quality": 4 + }, + "98": { + "quality": 4 + }, + "101": { + "quality": 4 + }, + "102": { + "quality": 4 + }, + "104": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 4 + }, + "107": { + "quality": 4 + }, + "108": { + "quality": 4 + }, + "109": { + "quality": 4 + }, + "110": { + "quality": 4 + }, + "111": { + "quality": 4 + }, + "112": { + "quality": 4 + }, + "113": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "115": { + "quality": 4 + }, + "117": { + "quality": 4 + }, + "120": { + "quality": 4 + }, + "121": { + "quality": 4 + }, + "122": { + "quality": 4 + }, + "124": { + "quality": 4 + }, + "125": { + "quality": 4 + }, + "126": { + "quality": 4 + }, + "127": { + "quality": 4 + }, + "129": { + "quality": 4 + }, + "130": { + "quality": 4 + }, + "131": { + "quality": 4 + }, + "133": { + "quality": 4 + }, + "134": { + "quality": 4 + }, + "136": { + "quality": 4 + }, + "137": { + "quality": 4 + }, + "141": { + "quality": 4 + }, + "142": { + "quality": 4 + }, + "143": { + "quality": 4 + }, + "144": { + "quality": 4 + }, + "145": { + "quality": 4 + }, + "146": { + "quality": 4 + }, + "147": { + "quality": 4 + }, + "149": { + "quality": 4 + }, + "151": { + "quality": 4 + }, + "152": { + "quality": 4 + }, + "153": { + "quality": 4 + }, + "154": { + "quality": 4 + }, + "156": { + "quality": 4 + }, + "158": { + "quality": 4 + }, + "159": { + "quality": 4 + }, + "160": { + "quality": 4 + }, + "162": { + "quality": 4 + }, + "163": { + "quality": 4 + }, + "165": { + "quality": 4 + }, + "166": { + "quality": 4 + }, + "167": { + "quality": 3 + }, + "170": { + "quality": 3 + }, + "171": { + "quality": 3 + }, + "172": { + "quality": 3 + }, + "173": { + "quality": 3 + }, + "174": { + "quality": 3 + }, + "178": { + "quality": 3 + }, + "179": { + "quality": 3 + }, + "180": { + "quality": 3 + }, + "181": { + "quality": 3 + }, + "182": { + "quality": 3 + }, + "183": { + "quality": 3 + }, + "186": { + "quality": 3 + }, + "187": { + "quality": 4 + }, + "188": { + "quality": 3 + }, + "190": { + "quality": 4 + }, + "192": { + "quality": 3 + }, + "193": { + "quality": 3 + }, + "194": { + "quality": 3 + }, + "196": { + "quality": 3 + }, + "197": { + "quality": 3 + }, + "198": { + "quality": 4 + }, + "199": { + "quality": 4 + }, + "200": { + "quality": 3 + }, + "201": { + "quality": 3 + }, + "202": { + "quality": 3 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0003.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f1b4a204bd5b5aa288c6791f4473f0ed88007bb --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0003.txt @@ -0,0 +1 @@ +కాపీరైటు రిజిష్టర్డు] [వెల రు. 2 - 9- 0 \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0005.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21fca9c9a5662cfb19298197c78b0352d00c502c --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0005.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +హెచ్చరిక

+-----

+ +ఈ "కన్యాశుల్కము" అను నాటకము యొక్క శాశ్వత కాపీరైటు హక్కు - స్టేజి హక్కు పూర్తిగా మాకు చెందియున్నది. కాబట్టి మా లిఖితరూపకమైన అనుమతిని పొందనివారు యీ నాటకమును బ్రదర్శింపగూడదు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0006.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed6de6b02dbcfeb087eec5c8b9a816cb4a961989 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0006.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +DEDICATION

+ +To + +His Highness The Maharajah Mirja + Sri Ananda Gajapati Raj, Manea Sultan + Bahadur of Vizianagram, G.C.I.E. + +May it please Your Highness, + +It is fabled that when the ancient demi-god of your noble race was making a causeway across the sea to rescue his consort from captivity, the faithful squirrel brought at the end of its tail a few grains of sand, not indeed hoping to advance the high enterprise in any appreciable degree, but to show an inclination to serve. Ten years ago, when the question was engaging Your Highness's attention, of saving very helpless section of our womankind from a galling type of slavery, fraught with the germs of social demoralisation, an humble servant made a feeble effort to arouse public opinion on the subject by exposing the evil in a popular drama. The success that attended its production on the boards, and demand for copies from various quarters, emboldened him to publish it. No one is better aware than the writer himself how great are the imperfections of the piece, and how unworthy it is of presentation to such an exalted personage and ripe scholar as Your Highness, but he has ventured to seek Your Highness's indulgence, as he deems it the highest honour and his greatest ambition to be permitted to dedicate the fruits of his intellect, poor though in merit, to a Prince with whom knowledge is an absorbing passion and whose appreciative encouragement of letters, has attracted to his court, literary stars of the first magnitude and inaugurated a brilliant epoch in the history of Telugu Literature. + I have the honour to subscribe myself +May it please Your Highness, +One Ever Loyal to The Ever Loyal. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0007.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f95fdeb77c99a03897690408708d30c719584801 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0007.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +PREFACE TO THE FIRST EDITION

+ +Under the order of His Highness the Maharajah of Vizianagram, a list was prepared ten years ago, of Brahmin sulka marriages, celebrated in the ordinary tracts of Vizagapatnam District during three years. The list is by no means exhaustive as the parties concerned were naturally averse to admitting acceptance of bride-money; but such as it is, it forms a document of great value and interest. The number of marriages recorded reached one thousand and thirtyfour, giving an average of three hundred and fortyfour for the year. Ninetynine girls were married at the age of five years, fortyfour at four, thirtysix at three, six at two, and three at the age of one!- the babies in the last instance carrying a price of from three hundred and fifty to four hundred rupees a head. Strange, as it may sound, bargains are sometimes struck for children in the womb. Such a scandalous state of things is a disgrace to society, and literature cannot have a higher function than to show up such practices and give currency to a high standard of moral ideas. Until reading habits prevail among the masses, one must look only to the stage to exert such healthy influence. These considerations prompted me to compose Kanyâsulkam. + +I clothed the play in the spoken dialect, not only that it is better intelligible to the public than the literary dialect, but also from a conviction that it is the proper comic diction for Telugu. Dramatic style is, no doubt, determined to some extent by usage, but the absence of any real dramatic literature in Telugu, leaves a writer free to adopt that outward form which he deems most appropriate for the presentation of his ideas. The metres in use in Telugu, with their alliterative restrictions, are incapable of imparting to language conversational ease which is indispensable in a comedy, or continuity in which as Mr. Ward remarks, lies real life. One might invent new dramatic measures - but it would be a superfluous task, so far at least as comedy is concerned, as prose is gaining ground all over the world for dramatic purposes. + +It has been remarked that the use of what is wrongly termed the vulgar tongue mars the dignity of a literary production, but that is a piece of criticism which one need not heed at the present day when the progress of the Science of Language has established better \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0008.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d6f3441e2a5e14c30bc28e8511d5989d57217d3 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0008.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +standards for judging the quality and usefulness of tongues than the whims of Grammarians of old linguistic strata. The Telugu literary dialect contains many obsolete grammatical forms, an inconveniently large mass of obsolete words and arbitrary verbal contractions and expansions which were necessitated by a system of versification based both on alliteration and on quantity. A license, which, no doubt, has its own advantages of introducing Sanskrit words to an unlimited extent has been but too eagerly availed of by poets who brought glossaries into requisition, revelled in fantastic compound-formation, and made the Telugu literary dialect doubly dead. This is not the place to dilate on the question of linguistic reform; but thus much might be said. If it is intended to make the Telugu literary dialect a great civilizing medium, it must be divested of its superfluous obsolete and Sanskrit elements, and brought closer to the spoken dialect from which it must be thoroughly replenished. There is not much dialectical difference in the Telugu generally spoken in the various parts of the Telugu country; so a new common literary dialect can be established with comparative ease if only able writers set about it in right earnest. + +Recently, I happened to read Brahmavivaham by Rai Bahadur Viresalingam Pantulu Garu and found that there were some parallel passages in our plays, a thing perfectly natural considering that his piece traversed the whole field of Brahmin marriages. But it will be seen that these plays have little else in common, our treatment being essentially different. Brahmavivaham was meant to be a pure comedy of manners, while in Kanyasulkam humour, characterization, and the construction of an original and complex plot have been attempted - with what success, it is for the public to judge. + +Vizianagram, +1st January 1897.G.V.A. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0009.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1a7a430a085c2d3bd99e50c3e1874c45b07ac1b --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0009.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +PREFACE TO THE SECOND EDITION

+ +It was my original intention to reprint the play with slight alterations, but at the suggestion of my friend Mr. S. Srinivasa Iyengar, for whose literary judgments I have great respect, I recast it. In the process, it has gained considerably in size. In its present shape it is almost a new work. + +The first edition was a marked success. The press gave it a cordial reception and hailed it as an event in the History of Telugu Literature, and men, women and children read it with interest. The only exception was Mahamahopadhyaya K. Venkataratnam Pantulu Garu who cannot stand two things in this otherwise perfect world - Social Reform and Spoken Telugu. The first edition was exhausted in a few weeks, and there has since been a constant demand for copies. I long postponed the worry of a second edition and I undertake it now only at the importunity of friends. + +In the Telugu country an author has generally to be his own publisher and book-seller. There is no book-selling enterprise, and what book-reading enterprise there is, is due entirely to the exertions of that venerable body, the Board of Studies. The Christian Gospels do not speak of an eleventh Commandment "Thou shalt read!", but it is given to the Telugu Board of Studies to Command "Thou shalt read!", and straight thousands of unfortunate young men read books that no mortal can read with profit or with pleasure. + +When I wrote the play, I had no idea of publication. I wrote it to advance the cause of Social Reform and to combat a popular prejudice that the Telugu language was unsuited to the stage. Itinerant Maharata troupes staged Hindi plays in the Telugu districts and made money. Local companies copied their example and audiences listened with delight to what they did not understand. The bliss of ignorance could not have been more forcibly illustrated. Kanyasulkam gave little scope to vulgar stage attractions such as flaring costumes, sensuous dances, bad music and sham fights; yet it drew crowded houses and vindicated the claims of the Vernacular. + +I am glad to find that Hindi plays are on the decline. But the condition of the Telugu stage can, by no means, be considered to be satisfactory. There are no theatres worth the name, and no \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0010.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93f09c97774262cd6ef42f95d1091c8dbce7b185 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0010.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +professional actors who practise acting as an art. There are not many good plays either. Modern life which presents complex social conditions is neglected by playwrights except for purposes of the broadest farce, and poverty of invention is manifested by the constant handling of threadbare romantic topics. Few writers display any knowledge of technique. Such a low level of literary workmanship is a matter for wonder after fifty years of University Education and domination of Western Culture, and it can be attributed only to the defective teaching of English Literature in our Colleges. A better state of things cannot, perhaps, be expected until a strong sense of duty impels English Professors and Educational Officers to cultivate the vernaculars. + +The Telugu intellect is also seriously handicapped by the tyranny of authority - of a highly artificial literary dialect, a rigid system of alliterative versification, and literary types which have long played out. I shall say a word here about the Literary Dialect. Since I wrote the preface to the first edition, the Spoken Dialect has gained ground. My friend, Principal P.T. Srinivasa Iyengar, recently started a Telugu Teaching Reform Society among the aims and objects of which the cultivation of Vernacular Telugu holds a prominent place, and Mr. Yates, whose name will always be remembered in the Telugu districts for the introduction of rational methods of teaching into our schools, has lent weight to the movement by accepting the Presidentship of the Society. + +I cannot understand how modern writers fail to see the merits of Spoken Telugu, its softness which elicited the admiration of foreigners, and its range of expression. At this movement, the best prose in the language is in the Spoken Dialect. Strange as it may sound, Telugu prose owes its origin and development not to the patronage of kings or to the influence of foreign literatures, but to the exertions of a curious Englishman who stimulated compilation of local histories in the vernacular during the early years of the last century. The Mackenzie Collections, no doubt, comprise tracts of unequal merit but for rhythm, flow and directness some of them beat the best work in the Literary Dialect; and, what is rare in Telugu literature, they reflect the mind of the people and bear impress of the times. Unconsciously possibly, Rai Bahadur K. Viresalingam Pantulu Garu rendered great service to Telugu by issuing as the first volume of the collected works adaptations of English acting plays and farces of \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0011.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..881f0fc542b7ed75c0776942e6454818519ec124 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0011.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +Indian life written in vernacular of various degrees of purity; and the choice does credit to his shrewd common sense, because that first volume contains his very best work, in fact, his only work that took the public by storm. The credit of deliberately introducing the vernacular into Telugu drama in keeping with Sanskrit tradition, belongs to my friend V. Venkataraya Sastri Garu whose Prataparudriyam owes not a little of its charm to dialogue in the dialects. I believe my play is the first ambitious work in the Spoken Dialect and, certainly, it has not failed; but success or failure of individual authors is no test of the capacity of a language. + +While the Vernacular is thus gaining recognition, the Literary Dialect itself is approximating to the Spoken Dialect in the best modern prose which manifests great freedom of usage. Rai Bahadur K. Viresalingam Pantulu Garu, the most prominent figure in the Telugu World of letters at the present day, has set the example of laxity in the observance of the Law of interchange of soft and hard consonants after a drita nasal. Hardly a modern writer would escape censure if judged by rules of grammar and established usage, and in the school room, Pandits have relaxed insistence on rigid observance of rules of Sandhi. The moral of this tendency to break through traditional restrictions is clear. The old Literary Dialect is felt to be an inconvenient instrument, and there is an unconscious effort to form a new Literary Dialect. My complaint is that the movement is illogically slow. + +I view the Telugu Literary Dialect as a great disability imposed by tradition upon the Telugus. Let those who love fetters venerate it. My own vernacular, for me, the Living Telugu, the Italian of the East in which none of us is ashamed to express our joys and sorrows, but which some of us are ashamed to write well. Literature in the Vernacular will knock at the door of the peasant; and it will knock at the door of the Englishman in India. Its possibilities are immense. + +No argument in favour of a Vernacular Literature is needed with persons who are conversant with the history of the English Dialects and the Prakrits, and I know it is not arguments that will evolve a New Literary Dialect for Telugu. A great writer must write and make it. Let us prepare the ground for him. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0012.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e3b5cdad01ee6dc783c7f063d5b8daf7c32b64f --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0012.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +The cause of Social Reform has received strong support from a recent decision of the Madras High Court in which a full bench consisting of Chief Justice Sir Arnold White, and Justices Miller and Munro ruled: "That a contract to make payment to a father in consideration of his giving his daughter in marriage is immoral and opposed to public policy within the meaning of section 23 of the Indian Contract Act." + +I had to contend with one difficulty in printing this book. There are many sounds in the Spoken Dialect which are not represented in the Telugu Alphabet. In the present state of Telugu phonetics, I had to content myself with indicating such sounds by a horizontal line placed over the nearest symbols; and I employed the Ardhânusvara after a nasal వ. The creation of new symbols and their adoption into type can be effected only after a more widespread recognition of the Spoken Dialect. + +My best thanks are due to Messers G. Ramaswami Chetty & Co., who cheerfully undertook to adopt my innovations, and did their part of the work to my entire satisfaction. +"ELK HILL HOUSE," + +OOTACAMUND, + +1st May 1909.G.V.A. + +---*---

\ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0013.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84d77790149f25925b8b98e60b14261c1b811e7b --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0013.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +Some Press Opinions on the First Edition

+ +... Mr. Appa Row is, apparently, a man of original ideas in literary matters ... He has wisely and happily discarded for the purposes of his comedy the unnatural, stilted, pedantic, literary dialect so much beloved of Telugu Pandits, and so unduly prized by them, and employed, instead, the simple, ordinary language of common life now in use among all classes of the population in the Northern districts of this Presidency. The book, therefore, marks a new and bold departure in Telugu dramatic composition, or for the matter of that, in Telugu composition in general. ... The literary tendencies of the present time running, as they do, in such a narrow groove, and being of so stereotyped a character, it speaks very highly, we think, for our author's literary courage, a courage bordering on audacity, that he has been able to set at naught the absurd literary canons of this degenerate age and risen above the prevalent grammatical and literary superstitions in regard to Telugu composition. But, not only has he thus boldly used a new literary diction which, though unsanctified by existing usage among authors, bears the stamp and seal of popular approval and universal use; but he has likewise shown unmistakable merit in constructing a singularly original and interesting plot and creating a variety of characters true to life, which, we are sure, if represented on the stage, will greatly please any Telugu audience, let alone the reading public who may peruse the drama in the retirement of the study or the library. We have, therefore, much pleasure in recommending "Kanyasulkam" to all our Telugu readers. ... The characters are all boldly drawn and the whole piece is very happily put together and artistically constructed, evincing no little originality and dramatic skill on the part of the author.- The People's Friend, January 21, 1897. + +Kanyasulkam ought to be widely read. It is very agreeable reading - and we have read it almost at one sitting. But the naturalness of expression and the skill of plot are the least of its merits. It holds the mirror up to nature. ... Such is the plot of Kanyasulkam. And what scope it affords for the representation of Indian character in its various aspects, needs scarcely to be pointed out. Nor has Mr. Appa Row wasted his opportunities.....The Weekly Review, March 27, 1897. + +The piece, besides displaying much incident and humour, possesses the very necessary element of characterization, a trait often conspicuous by its absence in our old plays.- The Telugu Harp. + +The play has been acted several times, and judging from the large audience which crowded the theatre on each occasion, the author must be congratulated upon the success which the exhibition of his work produced.- The East Coast News. + +The plot is well conceived and skillfully worked out. The characters are all aptly chosen.- The Indian Journal of Education. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0014.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..16459e7170f0b3942099252dd93980d679c363b8 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0014.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +Mr. Appa Row deserves to be congratulated.- The Indian Social Reformer. + +It is full of wit and humour and falls in with the spirit of the times. The dialogue is lively and very interesting, and we have nothing but praise and admiration for the author.- Dhimani. + +Its story which is very humourous inculcates wholesome moral lessons.- Balika. + +The predominating Rasa (emotion) in the play is humour. A careful study of the book is sure to bring home to the mind of the reader the need for social reform. As the author mentions in his preface, this work has been written on lines different from Brahma Vivaha and other social reform dramas. ... May this work which has been composed for the good of the people, put an end to some of the evils in the country. ... May this work which is intelligible to the masses, spread all over the country and help the cause of Social Reform.- Chintamani. + +---*---

\ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0015.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb0c23f4764df3327e2c99cffea3cbb77afc9346 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0015.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +పాత్రములు

+ + 1. అగ్నిహోత్రావధాన్లు - కృష్ణరాయపురం అగ్రహారీకుడు + 2. వెంకమ్మ - అగ్నిహోత్రావధాన్లు భార్య + 3. బుచ్చమ్మ - అగ్నిహోత్రావధాన్లు పెద్ద కూతురు + 4. సుబ్బమ్మ - అగ్నిహోత్రావధాన్లు చిన్న కూతురు + 5. వెంకటేశం - అగ్నిహోత్రావధాన్లు కుమారుడు + 6. కరటకశాస్త్రి - అగ్నిహోత్రావధాన్లు బావమరది, విజయనగరం సంస్కృత నాటక కంపెనీలో విదూషకుడు + 7. శిష్యుడు - కరటక శాస్త్రి శిష్యరికం చేసి, పెళ్ళికూతురుగానూ, దాసరి గానూ నటించును + 8. లుబ్ధావధాన్లు - రామచంద్రపురం అగ్రహారీకుడు + 9. మీనాక్షి - లుబ్ధావధాన్లు కుమార్తె, వితంతువు + 10. రామప్పంతులు - రామచంద్రపురం అగ్రహారం కరణం + 11. గిరీశం - లుబ్ధావధాన్లు పినతల్లి కొడుకు, వెంకటేశమునకు చదువుచెప్పు నయ్యవారు + 12. సౌజన్యారావు పంతులు వకీలు + 13. భీమారావు పంతులు ఫ్లీడరు + 14. నాయుడు ప్రైవేటు వకీలు + 15. పూజారి గవరయ్య - దెయ్యాల మాంత్రికుడు, వైద్యుడు + 16. మధురవాణి - వేశ్య +డిప్టీ కలక్టరు, హెడ్‌ కనిష్టీబు, పోలిశెట్టి, బైరాగి, దుకాణదారు, గ్రామ మునసబు, యోగిని,లుబ్ధావధాన్లు యొక్కనౌఖరు అసిరిగాడు, మనవాళ్ళయ్య, వీరేశ, + +---*---

\ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0017.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d117ebe66f3e2fde70977c73525669a0f3179235 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0017.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +గిరీశ: సాయంకాలమైంది. పూటకూళ్ళమ్మకు సంతలో సామాను కొని పెడతానని నెల రోజుల కిందట ఇరవై రూపాయలు పట్టుకెళ్ళి డాన్సింగర్లు కింద ఖర్చు పెట్టాను. ఈవాళ ఉదయం పూటకూళ్ళమ్మకీ, నాకూ యుద్ధవైఁ పోయింది. బుఱ్ఱ బద్దలు కొడదామా అన్నంత కోపం వొచ్చింది గాని, పూర్రిచర్డు చెప్పినట్లు, పేషన్సు వుంటేగాని లోకంలో నెగ్గలేం. ఈలా డబ్బు లాగేస్తే ఇదివరకు యెన్ని పర్యాయములు వూర్కుంది కాదు. యిప్పుడేదో కొంచం డాన్సింగర్లు మాట ఆచోకీ కట్టినట్టు కనబడుతుంది. ఓర్వలేని వెధవ యెవడైనా చెప్పివుంటాడు. ఉదయం కథ ఆలోచిస్తే యిటుపైని తిండి పెట్టేటట్టు కానరాదు. ఈ వూళ్ళో మరి మన పప్పు వుడకదు. ఎటు చూసినా అందరికీ బాకీలే. వెంకుపంతులుగారి కోడలికి లవ్‌ లెటర్‌ రాసినందుకు యెప్పుడో ఒహప్పుడు సమయం కనిపెట్టి దేహశుద్ధి చేస్తారు. + +Can love be controlled by advice? +Will cupid our mothers obey? + +శీఘ్రంగా యిక్కణ్ణింకి బిచాణా యెత్తి వెయ్యడమే బుద్ధికి లక్షణం గాని మధురవాణిని వదలడమంటే యేమీ మనస్కరించకుండా వున్నది. + +It is women that seduce all mankind. + +నేను యేమో ఉద్యోగాలూ ఊళ్ళూ యేలి తనతో వైభవం వెలిగిస్తాననే నమ్మకంతో వుంది, పూర్‌ క్రీచర్‌ ! + +యెవరా వస్తున్నది? నాప్రియశిష్యుడు వెంకటేశ్వర్లులా వున్నాడు. యీవాళ కిశ్మిస్‌ శలవులు యిచ్చివుంటారు. వీడి వైఖరి చూస్తే పరీక్ష ఫేలైనట్టు కనపడుతుంది. వీణ్ణి కొంచెం వోదార్చి వీడికి శలవుల్లో చదువు చెప్పేమిషమీద వీడితో వీడి వూరికి వుడాయిస్తే చాలా చిక్కులు వదుల్తాయి అటుంచి నరుక్కురమ్మన్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0018.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fbc33698aea2793a99537941ef6166f2673f3f81 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0018.txt @@ -0,0 +1 @@ +యేమివాయ్‌ మైడియర్‌ షేక్స్పియర్‌, ముఖం వేలవేసినావ్‌? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0019.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e581e1bd83b448528750741bde9b97b6663c94a2 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0019.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +వెంక : వెళ్ళాల్నుందిగాని, పాసుకాలేదంటే మాతండ్రి చావ కొడతాడు. + +గిరీశ: ఆ గండం తప్పే వుపాయం నేంచెబుతాను, నేంచెప్పినట్టల్లా వింటానని ప్రమాణం చాస్తావూ? + +వెంక : మీ శలవు యెప్పుడు తప్పాను? మాతండ్రికి మా చడ్డ కోపం. పాసు కాలేదంటే యెవిఁకలు విరక్కొడతాడు (కన్నీరు చేత తుడుచుకొనును). + +గిరీశ : దటీజ్‌ టిరనీ -యిదే బెంగాళీ కుర్రవాడవుతే యేంజేస్తాడో తెలిసిందా? తాతయేది తండ్రయేది కర్ర పట్టుకుని చమ్డాలెక్కగొడతాడు; మీ అగ్రహారం కుర్రవాళ్ళు మరి యవళ్ళయినా యీ వూళ్ళో చదువుకుంటున్నారా? + +వెంక : మరి యెవళ్ళూ లేరు. + +గిరీశ : ఐతే నేను వుపాయం చెపుతాను విను, నే కూడా నీతో మీవూరొచ్చి పరీక్ష పాసయినావని మీ వాళ్ళతో చెబుతాను అక్కడ నీకు చదువు చెప్పడానికి వొచ్చానని మీ వాళ్ళతో చెప్పు శెలవులాఖర్ని నిన్ను టవును స్కూల్లో పైక్లాసులో ప్రవేశ పెడతాను. + +వెంక : మీరే వస్తే బతికాను మరేవిఁటి; కిందటి మాటు శలవులికే మా అమ్మ మిమ్మల్ని తీసుకురమ్మంది. + +గిరీశ : ఆల్రైట్‌ గాని -నాకిక్కడ వ్యవహారములలో నష్టం వస్తుందే- మునసబుగారి పిల్లల్కి శలవుల్లో పాఠాల్చెపితే ఫిఫ్టీ రుపీజ్‌ యిస్తావఁన్నారు; అయినా నీ విషయవైఁ యంత లాస్‌ వచ్చినా నేను కేర్‌ చెయ్యను. ఒక భయం మాత్రం వుంది. మీ వాళ్ళు బార్బరస్‌ పీపిల్‌ గదా, నన్ను తిన్నగా ట్రీట్‌ చేస్తారో చెయ్యరో, నీవు నన్ను గురించి మీ మదర్‌ తో గట్టిగా రికమెండ్‌ చెయ్యవలసి వుంటుంది. కొత్త పుస్తకాలకి వక జాబితా రాయి -కొంచం డబ్బు చేతిలో వుంటేనేగాని సిగర్సుకి యిబ్బంది కలుగుతుంది. నోటుబుక్కు తీసి రాయి. 1. రోయల్‌ రీడర్‌ , 2. మాన్యూల్‌ గ్రామర్‌ , 3. గోష్‌ జియామెట్రీ, 4. బాస్‌ ఆల్జీబ్రా, 5. శ్రీనివాసయ్యర్‌ అర్థిమెటిక్, 6. నలచరిత్ర, 7. రాజశేఖర చరిత్ర, 8. షెపర్డు జనరల్‌ ఇంగ్లీష్‌ , 9. వెంకట సుబ్బారావు మేడీజీ, యెన్ని పుస్తకాలయినాయి? + +వెంక : తొమ్మిది. + +గిరీశ : మరొక్కటి రాయి. అక్కడికి పదీ అవుతాయి. కుప్పుసామయ్యర్‌ మేడ్‌ డిఫికల్ట్‌. అక్కడికి చాల్ను. మీ వాళ్ళుగాని యింగ్లీషు మాట్లాడ మన్నట్టాయినా తణుకూ బెణుకూ లేకుండా పుస్తకాల్లో చదువుకున్న ముక్కలు జ్ఞాపకం \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0020.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..977b377bd25d3ece253a61922d3c7a766d5d6550 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0020.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +వున్నంతవరకు యాకరు పెట్టు. నీదగ్గర కాపర్సు యేవైఁనా వున్నవా? నాదగ్గర కరన్సీ నోట్లు వున్నవి గాని మార్చ లేదు. పదణాలు పెట్టి ఓశేరు కాశీ మిఠాయికొని పట్టుకురా. రాత్రి మరి నేను భోజనం చెయ్యను. మార్కట్టుకి వెళ్ళి బండీ కుదిర్చి దానిమీద నా ట్రావెలింగ్‌ ట్రంక్కు వేసి మెట్టుదగ్గిర బండీ నిలబెట్టివుంచు. యిక్కడ కొన్ని రాచకార్యాలు చక్కబెట్టుకుని యంతరాత్రికైనా వొచ్చి కల్సుకుంటాను. గోయెట్వంస్‌ , మైగుడ్‌ బోయ్‌. నువ్‌ బుద్ధిగావుండి చెప్పిన మాటల్లా వింటూంటే నిన్ను సురేంద్రనాథ్‌ బెనర్జీ అంత గొప్పవాణ్ణి చేస్తాను. నేను నీతో వస్తానన్నమాట మాత్రం పిట్టకైనా తెలియనియ్యొద్దు. జాగ్రత్త. (వెంకటేశం నిష్క్రమించును.) + +ఈ వ్యవహారమొహటి ఫైసలైంది. ఈరాత్రి మధురవాణికి పార్టింగ్‌ విజిట్‌ యివ్వందీ పోకూడదు. + +బంట్రోతు : నేను పొటిగరాప్పంతులుగారి నౌఖర్నండి, లెక్క జరూరుగుందండి, పొటిగరాపుల కరీదు యెంటనే యిప్పించమన్నారండి. + +గిరీశ : (విననట్టు నటించుతూ) + +బంట్రోతు : యంతమందిని పంపినా యిచ్చారు కారటండి, నేనాళ్ళ లాగూరుకుండే వాణ్ణి కానండి. + +గిరీశ : అయ్యకోనేటికి తోవయిదే; + +బంట్రోతు : యక్కడి శెవిఁటిమాలోకం వచ్చిందయ్యా. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0021.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84be094fe21f930061466aacd8b7fd5e1d537731 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0021.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +గిరీశ : కోవఁటి దుకాణవాఁ? కస్పా బజార్లోగాని యిటివేపులేదు. + +బంట్రోతు :(గట్టిగా చెవిదగ్గిర నోరు పెట్టి) పోటిగరావులు కరీదిస్తారా యివ్వరా? + +గిరీశ : బస, రాథారీ బంగళాలో చెయ్యొచ్చును. + +బంట్రోతు : యాడాది కిందట మీరూ సానిదీ కలిసి యేసుకున్న పోటిగరావుల కరీదు మా పంతులు నిలబెట్టి పుచ్చుకొమ్మన్నారు. + +గిరీశ : ఓహో నీవటోయ్‌ , యవరో అనుకున్నాను. నింపాదిగా మాట్లాడు. నింపాదిగా మాట్లాడు. రేపు వుదయం యెనిమిది ఘంటలకి పూటకూళ్ళమ్మ యింటికి వస్తే అణా పైసల్తో సొమ్మిచ్చేస్తాను. మీ పంతులికి స్నేహం మంచీ చెడ్డా అక్కర్లేదూ? + +బంట్రోతు : మాటల్తో కార్యం లేదు. మొల్లో శెయ్యెట్టి నిల్చున్న పాట్ని పుచ్చుకొమ్మన్నారండి. + +గిరీశ : పెద్ద మనిషివి గదా నువ్వూ తొందరపడ్డం మంచిదేనా? నీ తండ్రి యంత పెద్ద మనిషి. యీ చుట్ట చూడు యంత మజాగా కాల్తుందో. హవానా అంటారు దొర్లు దీన్ని. రేప్పొద్దున్న రా రెండు కట్టలిస్తాను. + +బంట్రోతు : శిత్తం, సొమ్ము మాటేం శలవండి. + +గిరీశ : చెప్పాను కానా? రేప్పొద్దున్న యివ్వకపోతే మాలవాడి కొడుకు ఛండాలుడు. + +బంట్రోతు : మాలడికొడుకు శండాలుడు కాకుంటే మరేటండి. + +గిరీశ : నీకు నమ్మకం చాలకపోతే యిదిగో గాయత్రీ పట్టుకు ప్రమాణం చేస్తాను. + +బంట్రోతు : శిత్తం, రేపు పొద్దున్న సొమ్మియ్యక పోతే నా ఆబోరుండదండి. + +గిరీశ : ఆహాఁ. నీ ఆబోరు ఒహటీ, నా ఆబోరు ఒహటీనా? (బంట్రోతు నిష్క్రమించును.) ఇన్నాళ్ళకి జంఝంప్పోన వినియోగంలోకి వచ్చింది. థియాసొఫిస్టుసు చెప్పినట్లు మన ఓల్డు కస్టంసు అన్నిటికీ యేదో ఒహ ప్రయోజనం ఆలోచించే మనవాళ్ళు యార్పరిచారు. ఆత్మానుభవం అయితేనేగాని తత్వం బోధ పడదు. ఈ పిశాచాన్ని వదుల్చుకునేసరికి తల ప్రాణం తోక్కొచ్చింది. శీఘ్రబుద్ధేః పలాయనం. పెందరాళే యీవూర్నించి వుడాయిస్తేనే కాని ఆబోరు దక్కదు. యిక మధురవాణి యింటికి వెళదాం. మేక్‌ హే వైల్దీ సన్‌ షైన్స్‌ అన్నాడు. + +రామ: (జేబులోనుంచి చుట్టతీసి పంటకొన కొరికి) పిల్లా, అగ్గిపుల్ల. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0022.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72abb5a02f3300d44e53fb552862b109fe712981 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0022.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +మధుర: (అగ్గి పుల్ల వెలిగించి చుట్టకందించుచుండగా రామప్పంతులు మధురవాణి బుగ్గను గిల్లును. మధురవాణి చుట్ట కాలకుండానే అగ్గిపుల్ల రాల్చి యెడంగా నిలబడి కోపం కనపర్చుతూ) మొగవాడికయినా ఆడదానికైనా నీతి వుండాలి తాక వద్దంటే చెవిని పెట్టరు గదా? + +రామ: నిన్ను వుంచుకోవడానికి అంతా నిశ్చయమయి రేపో నేడో మంచి ముహూర్తం చూసి మా వూరు లేవతీసుకు వెళ్ళడానికి సిద్ధవఁయ్యుంటే ఇంకా యెవడో కోన్కిస్కాహే గాడి ఆడాలో వున్నానంటూ పాతివ్రత్యం నటిస్తావేమిటి? + +మధుర: వేశ్య అనగానే అంత చులకనా పంతులుగారూ? సానిదానికి మాత్రం నీతి వుండొద్దా? మాపంతులుగార్ని పిలిచి ‘అయ్యా యిటు పైని మీ తోవ మీది , నా తోవ నాది’ అని తెగతెంపులు చేసుకున్న దాకా నేను పరాధీనురాలినే అని యుంచండి. మీరు దెప్పి పొడిచినట్టు ఆయన వైదీకయితేనేమి, కిరస్తానం మనిషైతేనేమి, పూటకూళ్ళమ్మను ఉంచుకుంటేనేమి నన్ను యిన్నాళ్ళూ ఆ మహారాజు పోషించాడు కాడా? మీరంతకన్న రసికులయినా, నా మనసు యెంత జూరగొన్నా, ఆయన యెడల విశ్వాసం నాకు మట్టుకు వుండొద్దా? + +రామ: పెద్ద పెద్ద మాటాలు ప్రయోగిస్తున్నావు! వాడి బ్రతుక్కి వాడు పూటకూళ్ళామ్మని వుంచుకోవడం కూడానా! పూటకూళ్ళమ్మే వాణ్ణి వుంచుకొని యింత గంజి బోస్తుంది. + +మధుర: అన్యాయం మాటలు ఆడకండి. ఆయన యెంత చదువుకున్నాడు, ఆయనకి యెంత ప్రఖ్యాతి వుంది! నేడో రేపో గొప్ప వుద్యోగం కానైయ్యుంది. + +రామ: అహహ (నవ్వుతూ) యేం వెర్రి నమ్మకం! నీవు సానివాళ్ళలో తప్ప పుట్టావు. గిరీశంగారు గిరీశంగారు అని పెద్ద పేరు పెడతావేవిఁటి, మా వూళ్ళోవున్న లుబ్ధావుధాన్లు పింతల్లికొడుక్కాడూ వీడూ! గిర్రడని మేం పిలిచే వాళ్ళం. బొట్లేరు ముక్కలు నేర్చుకోగానే ఉద్యోగాలే! వాడికల్లా వక్కటే వుద్యోగం దేవుఁడు రాశాడు. యేవిఁటో తెలిసిందా? పూటకూళ్ళమ్మ యింట్లో దప్పిక్కి చేరి అరవ చాకిరీ చెయ్యడం. + +మధుర: యీ మాటలు ఆయన్ని అడుగుదునా? + +రామ: తప్పకుండా. కావలిస్తే నేను చెప్పానని కూడా చెప్పు. + +మధుర: అయినా ఆయన గుణ యోగ్యతలతో నాకేం పని? యేవఁయినా ఆయన నాకు యజమాని. ఆయన తప్పులు నా కళ్ళకు కనపడవ్‌. + +రామ: అయితే అతడికి విడాకులు యెప్పుడిస్తావు? + +మధుర: యిక్కడి రుణాలూ పణాలూతీర్చుకోడానికి మీరు శలవిచ్చిన రెండు వందలూ యిప్పిస్తే యీ క్షణం తెగతెంపులు చేసుకుంటాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0023.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ecff436cfe833799fd081ccd3909e0c0cf6c2de0 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0023.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +రామ: అయితే యింద (జేబులోనుండి నోట్లు తీసి యిచ్చును. మధురవాణి అందుకొంటుండగా రామప్పంతులు చెయ్యి పట్టి లాగును. మధురవాణి కోపంతో చెయి విడిపించుకొని నోట్లు పారవేసి దూరముగా నిలుచును.) + +మధుర: మీతో కాలక్షేపం చెయ్యడం కష్టం. ఒక నిర్ణయం మీద నిలవని మనిషి యేవఁన్నమ్మను? + +రామ: (నోట్లు యెత్తి) క్షమించు, అపరాధం, (నోట్లు చేతికిచ్చును) లెఖ్ఖ పెట్టి చూసుకో. + +మధుర: ఆమాత్రం మిమ్మల్ని నమ్మకపోతే మీతో రానేరాను. యింత రసికులయ్యుండి నా మనస్సు కనిపెట్ట జాలినారుకారు గదా? మీ నోట్లు మీ వద్దనే వుంచండి. నేను డబ్బు కక్కూర్తి మనిషిని కాను. (నోట్లు యివ్వబోవును.) + +రామ: వద్దు!వద్దు!వద్దు! నీ మనసు కనుక్కుందావఁని అన్నమాటగాని మరొకటి కాదు. గాని, యీ గిరీశం గుంట వెధవవీడెవడో మా గొప్పవాడనుకుంటున్నావేవిఁటి ? + +మధుర: ఆయన్ని నా యదట తూల్నాడితే యిదుగో తలుపు తీశాను విజయం చెయ్యండి. (తలుపుతీసి వొక చేత పట్టుకుని రెండవ చేతి వేలుతో పైకి తోవ చూపును), అదుగో గిరీశంగారే వస్తున్నారు, ఆ మాటేదో ఆయన్తోటే చెప్పండి. + +రామ: వేళాకోళం ఆడుతున్నావూ? + +గిరీశం: (వాకట్లోనుంచి) మై డియర్‌. + +రామ: (ఆత్మగతం) అన్న, వేళగానివేళొచ్చాడు గాడిద కొడుకు, తంతాడు కాబోలు, యేవిఁటి సాధనం, యీ మంచం కింద దూరదాం. (మంచంకింద దూరును.) + +గిరీశం: వెల్‌ , మై డియర్‌ ఎంప్రెస్‌. (భుజము మీద తట్టబోవును.) + +మధుర: (ఒసిలి తప్పించుకొని) ముట్టబోకండి. + +గిరీశం: (నిర్ఘాంతపోయి)అదేమిటి ఆ వికారం. + +మధుర: ఆఖరు వికారం. + +గిరీశం: (ఆత్మగతం) నేను వుడాయిస్తానని దీనికెలా తెలిసింది చెప్మా! సాని వాళ్ళకి కర్ణ పిశాచి వుంటుంది కాబోలు (పైకి) మైల బడితే స్తానం చేసి వేగిరం రా + +మధుర: ఇప్పుడేం తొందర, తలంటుకుంటాను. + +రామ: (ఆత్మగతం) చబాష్‌ , యేమి నీతయిన మనిషి యిది! వెధవని ముట్టుకో నివ్వకుండా యెత్తు యెత్తింది! + +గిరీశం: మైలా గియిలా మా యింగ్లీషువారికి లక్ష్యం లేదు. యిలా రా (దగ్గరికి చేరును.) \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0024.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8aa9911101ba19a2781d0e70db40326d742b8a3f --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0024.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +మధుర: (వేలు చూపి) అక్కడనే ఆగండి. మీరు కిరస్తానం అయితే కావచ్చును. నేను కిరస్తానం యింకా కాలేదే ? మీరు కిరస్తానం అన్న మాట ఇప్పుడే ఒహరు చప్పగా విన్నాను. + +రామ: (తనలో) నే చెప్పానంటుందా యేమిటి! + +గిరీశం: ఒకరు చప్పగా విన్నావూ? యెవరా జెప్పింది? యెవడికిక్కడికి రావడానికి మగుదూర్‌ వుంది? యిలాంటి చాడీకోర్‌ కబుర్లు చెప్పడానికి యెవడికి గుండె వుంది? ఆ మాటలు విని నాతో చెప్పడానికి నీ కెక్కడ గుండుంది ? చెప్పు! + +రామ: (తనలో) తంతాడు కాబోలు, యెరక్క చిక్కడ్డాను. + +మధుర: మొగాడే చెప్పాలా యేవిఁటి? ఆడవాళ్ళకి దేవుఁడు నోరివ్వలేదా? + +గిరీశం: (తనలో)పూటకూళ్ళముండే చెప్పింది కాబోలు (పైకి) ఆడదా? ఆడదాన్ని నోరుబెట్టుకు బతకమనే దేవుఁడు చేశాడు. పరువైన ఆడది నీ యింటికెందుకొస్తుంది? + +మధుర: పరువైన మొగాళ్ళొచ్చినప్పుడు పరువైన ఆడవాళ్ళెందుకురాకూడదు? ముందు కూచోండి, తరవాత కోప్పడుదురు గాని, చుట్ట తీసుకొండి, అదుగో అగ్గిపెట్టి. + +గిరీశం: ముట్టుకోడానికి వల్లలేకపోతేఅగ్గిపుల్ల వెలిగించి యివ్వడానికయినా పెట్టిపుట్టాను కానా? యీవాళ మహా ఉత్సాహంగా వచ్చాను గాని ఉత్సాహభంగం చేశావ్‌. + +మధుర: యెవిఁటా వుత్సాహం? + +గిరీశం: యిదిగో జేబులో హైదరాబాద్‌ నైజాం వారి దగ్గిరించి వచ్చిన ఫర్మానా. మా నాస్తం నవాబ్‌ సదరదలాత్‌ బావురల్లీఖాన్‌ ఇస్పహన్‌ జంగ్‌ బహద్దూర్‌ వారు సిఫార్స్‌ చేసి వెయ్యి సిక్కా రూపాయలు జీతంతో ముసాయిబ్‌ ఉద్యోగం నాకు చెప్పించారు. అనగా హమేషా బాద్షావారి హుజూర్న వుండడం. + +రామ: (తనలో) యెవిఁట్రా వీడి గోతాలు! + +గిరీశం: యింత శుభవార్త తెచ్చినా, దగ్గిరికి రానిచ్చావు కావు గదా? నాతో హైదరాబాద్‌ వస్తావా? + +మధుర: (తల తిప్పుతూ) నే యెందుకు? పూటకూళ్ళమ్మని తీసికెళ్ళండి. + +గిరీశం: (నిర్ఘాంతపోయి)పూటకూళ్ళమ్మ యేవఁయినా పెంట పెడుతుందా యేవిఁటి? + +మధుర: మీకే తెలియాలి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0025.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b23852eb77d5b4e9003cded09565a9748f93e0c2 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0025.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +గిరీశం: నీ తెలివి తక్కువ చూస్తే నాకు నవ్వొస్తూంది. యెవడేమాటన్నా నామీద నమ్మడవేఁనా? యీ ఘోరవైఁన అబద్ధాలు నీతో యవడు చెబుతున్నాడో కనుక్కోలేననుకున్నావా యేవిఁటి? సప్తసముద్రాల్దాటినా వాడి పిలకట్టుకుని పిస్తోల్తో వళ్ళు తూట్లు పడేటట్టు ఢాఢామని కొట్టకపోతినట్టయినా నా పేరు గిరీశమే నినదభీషణ శంఖము దేవదత్తమే! కబడ్దార్‌ ! + +మధుర: సముద్రాలవతలకెళ్ళి వెతకక్కర్లేదు. ఆ చెప్పిన మనిషి మీ యెదటే చెబుతాడు. + +రామ: (తనలో) యీముండ నన్ను బయలుబెడుతుంది కాబోల్రా దైవమా! + +గిరీశం: (తనలో) థాంక్‌ గాడ్‌. అయితే పూటకూళ్ళ దాన్దెబ్బతగల్లేదు. (పైకి) యిలాంటి దుర్మార్గపుకూతలు ఆ యిల్లాలు చెవిని పడితే చాలా ఖేదిస్తుంది. ఆ పాపవఁంతా దీన్ని చుట్టుకుంటుంది. ఆమె యెంత పతివ్రత! యెంత యోగ్యురాలు! + +మధుర: వెధవముండకి పాతివ్రత్యం అన్న మాట యీనాటికి విన్నాను. + +గిరీశం- దానికి....కాదు ఆమెకి మొగుళ్ళేక పోయినా ఆమెను వెధవనడానికి వీల్లేదు. + +మధుర- మీరుండగా వెధవెలా అవుతుంది? + +గిరీశం- నాన్సెన్స్‌ (దీనికో ఠస్సా చెప్పి రంజింపచేదాం) యిదుగో విను. దాని నిజం యేవిఁటంటే-పూటకూళ్ళమ్మ ముచ్చటగా తప్పటడుగులు వేసే రోజుల్లో ఒక కునుష్టి ముసలాడికి కట్ట నిశ్చయించారు. పుస్తె కట్టబోతుంటేనో కట్టిన ఉత్తర క్షణంలోన్నూ ఆ ముసలాడు పెళ్ళి పీటల మీదే గుటుక్కుమన్నాడు. అప్పుడు పెళ్ళి అయినట్టా కానట్టా అని మీమాంస అయింది. కొందరు పుస్తెకట్టాడన్నారు. కొందరు కట్టాలేదన్నారు. పిల్ల తండ్రి, పెళ్ళికొడుకు వారసులు మీద దావా తెచ్చాడు. పురోహితుడు వాళ్ళ దగ్గిర లంచంపుచ్చుకొని పుస్తె కట్టలేదని సాక్షవిఁచ్చాడు. దాంతో కేసుపోయింది మరి దాన్నెవరూ పెళ్ళాడారుకారు. + +మధుర- అయితే మరి మీకు తప్పులేదే? + +గిరీశం-- యేవిఁటి యీ కొత్త మాటలూ! నాకు ఆదీ అంతూ తెలియకుండావుంది! ఆహాఁ సరసం విరసంలో దిగుతూందే! హాస్యానికంటే నివ్వేవఁవన్నా ఆనందవేఁ, నిజవఁనిగానీ అంటివా, చూడు నా తడాఖా. యెవడీ మాటలు పేల్తున్నాడో వాడి పేరు తక్షణం చెబుతావా చెప్పవా? + +మధుర-- రామ. + +రామ-- (తనలో) సచ్చాన్రా, పేరు చెప్పేసింది! + +మధుర-- రామ! రామ! ఒహరు చెప్పేదేవిఁటి లోకవంతా కోడై కూస్తూంటేను? (వీధిలోనుంచి తలుపు తలుపు అని ధ్వని.) \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0026.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ebb2e941b500a2bbfae674d911566704c5ea56d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0026.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గిరీశం-- (తెల్లపోయి) తలుపు తియ్యొద్దు, తియ్యొద్దు ఆ పిలిచే మనిషి వెఱ్ఱిముండ. మనుషుల్ని కరుస్తుంది. + +మధుర-- తలుపు తీసేవుంది. + +గిరీశం-- చంగున వెళ్ళి గడియ వేసెయ్‌. + +మధుర-- అదుగో తలుపు తోసుకు వొస్తూంది. + +గిరీశం-- గెంటెయ్‌ , గెంటెయ్‌. + +మధుర-- ఆ వయ్యారం చూస్తే మీ పతివ్రతలా కనిపిస్తూంది. (మధురవాణి వాకట్లోకి వెళ్ళును) + +గిరీశం-- మంచం కింద దూరదాం. (గిరీశం మంచం కింద దూరును.) (తనలో) దొంగలంజ సరసుణ్ణి దాచిందోయ్‌ మంచం కింద. యిదేవిఁటో మంచి మనిషి అని భ్రమించాను. దీన్తస్సా గొయ్యా. సిగపాయి దీసి తందునుగాని యిది సమయం కాదు. అయినా పోయేవాడికి నాకెందుకు రొష్టు, (రామప్పంతులుతో మెల్లిగా) యవరన్నా మీరు, మహానుభావులు? + +రామ-- నేను రామప్పంతుల్నిరా, అబ్బాయీ. + +గిరీశం-- తమరా, ఈ మాత్రానికి మంచం కింద దాగోవాలా, మహానుభావా? నన్నడిగితే యిలాంటి లంజల్ని యిరవైమందిని మీకు కన్యాదానం చేతునే. + +రామ-- (తనలో) బతికాన్రా దేవుఁడా (పైకి) నువ్వురా బాబూ దీన్నుంచుకున్నావు! అలా తెలిస్తే నేరాకపోదును సుమా. + +గిరీశం-- మాట వినపళ్ళేదు. కొంచం యిసుంటా రండి. (రామప్పంతులు ముందుకు జరుగును, గిరీశం అతన్ని తప్పించుకుని గోడ వేపు చేరును.) గిరీశం అన్నా, యీ లంజని యన్నడూ నమ్మకండి, యిలా యిరవైమందిని దాచగల శక్తుంది, దీనికి. + +రామ-- రెండు వందలు దొబ్బిందిరా బాబూ. + +గిరీశం-- నువ్వులేం జాగర్త చేశారా? + +రామ-- అంతేనా? + +గిరీశం-- మరేవిఁటీ? + +మధుర: మీరన్న వ్యక్తి యిక్కడలేరంటే చెవినిబెట్టరు గదా! + +పూట: నీ యింట్లో జొరబడ్డాడని వీధులో వాళ్ళు చెబితే నీమాట నమ్ముతానా యేవిఁటి? ఆ వెధవ వుంటే నాకేం కావాలి, వుండకుంటే నాకేం కావాలి. వాడు నీకిచ్చిన యిరవయి రూపాయలూ యిచ్చెయ్‌. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0027.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d4b0de4e2d5139d54bad5b9ad55147ba3e186764 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0027.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +మధుర: యెవడికిచ్చావో వాణ్ణే అడగవమ్మా. + +పూట: వెధవ కనబడితే సిగపాయిదీసి చీపురుగట్టతో మొత్తుదును, యెక్కడ దాచావేవిఁటి? + +మధుర: నాకు దాచడం ఖర్మవేఁమిఁ నేను మొగనాల్నికాను. వెధవముండనీ కాను. నాయింటికొచ్చేవాడు మహరాజులాగ పబ్లీగ్గావస్తాడు. (కంటితో మంచము కిందికి చూపును.) + +పూట: మంచంకింద దాగాడేమో ? (మంచము కిందుకు వంగి) నీ పరువు బుగ్గయినట్టే వుంది లేచిరా. (చీపురుగట్ట తిరగేసి రామప్పంతులును కొట్టును) + +రామ: ఓర్నాయనా, నన్నెందుక్కొడతావే దండుముండా? (మంచంకింది నించి పైకి వచ్చి వీపు తడుముకొనును). + +మధుర: ఆయన్నెందుకు కొట్టావు? నాయింటికొచ్చి యేవిఁటీ రవ్వ? + +పూట: అయితె మంచం కిందెందుకు దూరాడూ? + +మధుర: నీకెందుకా ఘోష? అదో సరసం. + +పూట: ఇదో చీపురుగట్ట సరసం. + +రామ: (వీపు తడువుఁకొంటూ) నీ సిగతరగా, ఆడదానివై పోయినావే, లేకుంటే చంపేసి పోదును. నీ రంకు మొగుణ్ణి కొట్టక నన్నెందుక్కొట్టావే ముండా? అందుకా నన్ను ముందుకి తోసి తాను గోడవేపు దాగున్నాడు. + +పూట: ఆ వెధవ కూడా వున్నాడూ మంచం కింద! కుక్కా పైకిరా. + +గిరీశ: వెఱ్ఱప్పా! మంచం కిందికిరా, వెఱ్ఱివొదల గొడతాను. + +పూట: అప్పనిట్రా వెధవా నీకు? నీకు భయపడతా ననుకున్నావా యేవిఁటి? నీ సానిముండ యెలా అడ్డుకుంటుందో చూస్తాను. (పూటకూళ్ళమ్మ ఒకవేపు నుంచి మంచం కిందికి దూరును. మరి వక వేపు నుండి గిరీశం పైకివచ్చి రామప్పంతులు నెత్తి చరిచి లఘువేసి పెరటివేపు పరిగెత్తిపోవును.) + +రామ: సచ్చాన్రా నాయనా (రెండు చేతులు తలపట్టుకొని ) మధురవాణీ యేవీఁ బేహద్బీ! కనిష్టీబు క్కబురంపించూ. + +మధుర: యెందుకు పబ్లీకున అల్లరీ అవమానవుఁన్నూ! రేపో యెల్లుండో మీరే వాడికి దెబ్బకి దెబ్బ తీసి పగ తీర్చుకుందురు గాని. (మధురవాణి రామప్పంతుల్ని కౌగలించుకొని తల ముద్దెట్టుకుని చేత రాసి) యేవిఁ దుష్టు! మొగవాడయినవాడు యెదుట నిలిచి కొట్టాలి. దొంగ దెబ్బ కొడతాడూ? వాడి పొంకం అణుతురుగాని లెండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0028.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6b5783efde94e8aa50306bd7cabbbf137ed9f46d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0028.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +రామ: గవురనుమెంటు జీతమిచ్చుంచిన కనిష్టీబులుండగా మనకెందుకు శరీరాయాసం? యీ వెధవని పఙ్యండు కోర్ట్లంటా తిప్పక పోతే నేను రామప్పంతుల్ని కాను చూడు నా తమాషా! + +మధుర: ( రామప్పంతుల్ని ముద్దుబెట్టుకుని ) మాటాడక వూరుకొండి. ( మంచం కింది వేపు చూపించి నోరు మూసి ) దొంగ దెబ్బ కొట్టిన వాడిదే అవమానం మీది కాదు. + +రామ: నొప్పెవడిదనుకున్నావు? ఆ ముండ మంచం కిందనించి రాదేం? చీపురుకట్ట లాక్కో. + +పూట: ఫడేల్మంటే పస్తాయించి చూస్తున్నాను. నీ మొగతనం యేడిసినట్టేవుంది. (పైకి వచ్చును) \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0029.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12598fd900405e781ca25e911ee602a60e9f5540 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0029.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వెంకమ్మ-- నిన్నట్నించి కిశిమీశ్శలవులని కుఱ్ఱవాడు వుత్తరం రాశాడు. యెన్నాళ్లో ఐంది వాణ్ణిచూసి, కళ్లు కాయలు కాసిపోయినాయి. గడియో గడియో రావాలి. + +అగ్నిహోత్రావధాన్లు-- ఎందుకు వొట్టినే వగచడం? వొద్దు వొద్దంటూంటే యీ యింగిలీషు చదువులోపెట్టా`వ్‌. మెరకపొలం సిస్తంతా వాడి కిందయిపోతూంది. కిందటి యేడుపరిక్ష ఫేలయి పోయినాడు గదా? యీయేడు యెలాతగలేశాడో తెలియదు. మనకీ యింగిలీషు చదువు అచ్చిరాదని పోరిపోరి చెబితే విన్నావుకావు. మా పెద్దన్న దిబ్బావుధాన్లు కొడుకుని యింగిలీషు చదువుకు పార్వతీపురం పంపించేసరికి వూష్టం వొచ్చి మూడ్రోజుల్లో కొట్టేశింది. బుచ్చబ్బి కొడుక్కి యింగిలీషు చెప్పిద్దావఁనుకుంటూండగానే చచ్చినంత ఖాయలా చేసింది. + +వెంకమ్మ-- మీరెప్పుడూ యిలాంటి వోఘాయిత్తం మాటలే అంౘూవుంఛారు. డబ్బు కర్చయిపోతుందని మీకు బెంగ. మొన్నమొన్న మనకళ్లెదుట మనవాకట్లో జుత్తు విరబోసుకు గొట్టికాయలాడిన నేమానివారి కుఱ్ఱాడికి మునసబీ ఐంది కాదూ? + +అగ్ని-- మన వెధవాయకి చదువొచ్చేదేం కనపడదుగాని పుస్తకాలకిందా జీతంకిందా యిహ నాలుగేళ్లయేసరికి మనభూమి కడతేరిపోతుంది. ఆపైని చిప్పా దొప్పా పట్టుకు బయల్దేరాలి. నిమ్మళంగా యింటి దగ్గిరుంటే యీపాటికి నాలుగష్టాలు చెప్పేదును. వొద్దంటూంటే యీవెధ వింగిలీషు చదువులో పెట్టావు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0030.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c4fd3fe87673ef2bbb80b7c9ffae75b6015449a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0030.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +వెంకమ్మ-- మనవాడికో మునసబీ ఐనా పోలీసుపనైనా ఐతే రుణాలిచ్చి యీ అగ్ఘురారం భూవుఁలన్నీ కొనేస్తాడు. యాడాదికో నూఱ్ఱూపాయలు కర్చుపెట్టడానికింత ముందూ వెనకాచూస్తున్నారు, మీలాగేవాడూ జంఝాలు వొడుక్కుంటూ బతకాలని వుందా యేవిఁషి? మీకంత భారవఁంతోస్తే మావాళ్లు నాకు పసుపూకుంకానికీ యిచ్చిన భూవఁమ్మేసి కుఱ్ఱాడికి చదువుచెప్పిస్తాను. + +కరటకశాస్త్రి -- నీభూవెఁందు కమ్మాలమ్మా? మనసొమ్ము చడతిని కొవ్వున్నాడు, అతడే పెట్టుకుంటాడు. + +అగ్ని-- ఐతే నన్ను ఆక్షేపణ చేస్తావషే? యీ మారంటే నీ అన్నవున్నాడని వూరుకునేదిలేదు. + +వెంక-- మావాబ్బా బాబు వచ్చావషొయ్‌! (వెంకటేశమును కౌగలించుకొనును.) + +అగ్నిహో-- వెధవాయా యీమారైనా పా`సయినావా? (వెంకటేశం తెల్లబోయి చూచును.) + +గిరీశం-- పాసయినాడండి, ఫస్టుగా పాసయినాడు. నేను చాలాశ్రమపడి చదువు చెప్పానండి. + +అగ్ని-- యీతుర కెవడోయ్‌! + +గిరీశం-- టర్క్‌! డామిట్‌, టెల్‌మాన్‌. + +అగ్ని-- మానా? మానులావుంచా నంఛావూ? గూబ్బగలగొడతాను. + +వెంకటేశం-- (వణుకుతూ తల్లివేపుచూసి) అమ్మా యీయ్నే నాకు చదువు చెప్పే మేష్టరు. + +కరట-- ఇంటికి పెద్దమనిషొస్తే అపృచ్ఛపు మాటలాడతావేవిఁటి బావా? ఆయనేదో కుఱ్ఱవాడితో యింగిలీషు మాటంటే పుచ్చకాయలదొంగంటే బుజాల్తడువుఁకున్నట్టు నీమీద పెట్టుకుంటావేం? + +(బండివాడు సామానుదించును.) + +గిరీశం-- (కరటకశాస్త్రితో) తమ బావగారా అగ్నిహోత్రావఁధాన్లుగారు? నన్ను తమరు యరక్కపోవచ్చునుగాని డిప్టీకలక్టరుగారింటికి తమరువచ్చేటప్పుడు నేను వారి పిల్లలికి చదువుచెబుతూ వుండేవాణ్ణి. డిప్టీకలక్టరుగారు తమర్ని యే మ్మెచ్చుకునేవారనుకుంటారు! + +కరట-- అవును మీమొఖం చూచిన జ్ఞాపకవుఁంది. డిప్టీకలక్టరుగారు మహదొడ్డప్రభువ్‌. + +గిరీశం-- మీలాంటి చప్పన్నభాషలూ వచ్చిన మనిషి యక్కడా లేడనీ, సంస్కృతం మంచినీళ్ల ప్రవాహంలా తమరు మాట్లాడతారనీ, తమలాంటి విదూషకుణ్ణి యక్కడా చూళ్లేదనీ డిప్టీకలక్టరుగారు శలవిస్తూండేవారు. కవితారసం \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0031.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b23c6f02392726594789ad77d6b12abf4a023381 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0031.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ఆయన్లా గ్రెహించేవారేరీ? నాకవిత్వవఁంటే ఆయ్న చెవికోసుకుంటారు. మహారాజావారి దర్శనం కూడా నాకు చెయించారండి. + +అగ్ని-- (ధుమధుమలాడుతూ) ఈ శషభిషలు నాకేం పనికిరావు. యితడి వైఖరిచూస్తే యిక్కడే బసవేసేటట్టు కనపడుతూంది. మాయింట్లో భోజనం యంతమాత్రం వీలుపడదు. + +వెంక-- ఆయనమాటలు గణించకు బాబూ, ఆయన మోస్తరది. మీదయవల్ల మావాడికో ముక్కబ్బితే మీమేలు మరిచిపోం. + +గిరీశం-- అందు కభ్యంతర వేఁవిఁటమ్మా, మీవాడు శలవుల్లో చదువుచెప్పమని యంతో బతిమాలుకుంటే పోనీ పనికొచ్చే కుఱ్ఱవాడుగదా అని వొచ్చానుగాని పట్ణంలో మునసబుగారింట భోజనం లేదని వొచ్చానా, వారిచ్చేడబ్బు చేదని వొచ్చానా అమ్మా? + +వెంకమ్మ-- యీ చదువులకోసవఁని పిల్లణ్ణి వొదులుకునివుండడం, వాడు పరాయివూళ్లో శ్రమదమాలు పడుతూండ్డం నాప్రాణాలు యెప్పుడూ అక్కణ్ణే వుంఛాయి. డబ్బంటే యెన్నడూ వెనక చూళ్లేదుగదా. మేం కనడంమట్టుకు కన్నాం. మీరే వాడికి తల్లీ తండ్రీని. యలా కడుపులో పెట్టుకు చదువు చెబుతారో మీదేభారం. + +గిరీశం-- తమరు యింతదూరం శలవియ్యాలమ్మా? నా మంచిచెడ్డలు మీ కుఱ్ఱవాణ్ణడిగితే తెలుస్తుంది. మునసబుగారూ, డిప్టీకలక్టరుగారూ యెన్నికచేసిన మనిషిని. నా మాట నే చెప్పుకోవాలా, ఇంతెందుకూ యిక మూడేళ్లు నా తరిఫీదులో వుంచితే క్రిమినల్లో వరసగా పోలీసు పరిక్ష పాసుచేయిస్తాను. + +అగ్ని-- మూడేళ్లే! యీ సంవత్సరం పుస్తకాల కెంతవుతుందిరా అబ్బీ? + +వెంకటేశం-- పదిహేన్రూపాయ లవుతుంది. + +అగ్ని-- ఒక్కదమ్మిడీ యివ్వను. వీళ్లిద్దరూకూడి ఆ రూపాయలు పంచుకుతినేటట్టు కనపడుచూంది. నేను వేదం యనబైరెండు పన్నాలూ ఒహదమ్మిడీ పుస్తకాలఖర్చు లేకుండా చదువుకున్నాను. ఇదంతా టోపీ వ్యవహారంలా కనపడుతుంది. + +కరట-- (నవ్వుతూ) కోట్లకి విలవైనమాట అన్నావు బావా! + +గిరీశం-- (కరటకశాస్త్రితో) దిసీజ్‌ బార్బరస్‌, చూచారండీ, జెంటిల్మేన్‌ అనగా పెద్దమనిషిని యలా అంటున్నారో! నేను యిక యిక్కడ వుండడం భావ్యం కాదు, శలవు పుచ్చుకుంటాను. + +వెంకమ్మ-- చాల్చాలు బాగానేవుంది! యింటి కెవరొచ్చినా నాకిదే భయం, ఆయన మాటల కెక్కడికి బాబూ, వెళ్లిపోకండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0032.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..676393ff800042585554ab13c0bc929e4ef67327 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0032.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +కరటక-- అగ్నిహోత్రావుధాన్లూ! కుఱ్ఱవాడికి రవ్వంతచదువు చెప్పించడానికి ఇంత ముందూవెనకా చూస్తున్నావ్‌. బుచ్చమ్మనమ్మిన పదిహేను వొందల రూపాయిలేంజేశావ్‌? + +గిరీశం-- సెల్లింగ్గర్ల్స్‌! డామిట్‌! + +అగ్ని-- ప్ర`తీగాడిదె కొడుకూ అమ్మావమ్మా వంచూంఛాడు. కూరగా యల్షోయ్‌ అమ్మడానికీ? ఆ రూపాయలు పుచ్చుకోకపోతే మొగుడు చచ్చాడుగదా, దాని గతి యావైఁయ్యుండును? + +కరట-- చచ్చాడంటే వాడిదా తప్పు, మంచంమీంచి దించెయడానికి సిద్ధంగా వున్న వాడిక్కట్టావ్‌! + +గిరీశం-- తమరేనా నులక అగ్నిహోత్రావుధాన్లుగారు? యీ పట్టెని జటలో తమంతవారు లేరని రాజమహేంద్రవరంలో మావాళ్లనుకునేవారు. + +అగ్ని-- మీది రాజమహేంద్రంషండీ? ఆ మాట చెప్పారుకారేం? రామావుధాన్లుగారు బాగున్నారా? + +గిరీశం-- బాగున్నారండి. ఆయన మా మేనమావఁగారండి. + +అగ్ని-- ఆ మాట చెప్పా`రుకారూ? + +గిరీశం-- మామావఁ యీ దేశబ్భోగట్టా వొచ్చినప్పుడల్లా తమర్ని యెన్నిక చేస్తూంటారండి. + +అగ్ని-- నాకూ వారికి చాలాస్నేహం. చూశారా కొంచం నాకు ప్రథమకోపం. యవరో తెలియకుండా అన్నమాటలు, గణించకండేం. + +గిరీశం-- దానికేవఁండి, తమవంటి పెద్దలు అనడం మాలాంటి కుఱ్ఱవాళ్లు పడడం విధాయకవేఁగదండీ? + +కరట-- (తనలో) యిన్నాళ్లకి మా అగ్నిహోత్రుడికి తగినవాడు దొరికాడు. + +అగ్ని-- చూశారండీ, మీపేరేవిఁటండీ? + +గిరీశం-- గిరీశం అంటారండి. + +అగ్ని-- చూశారండి, గిరీశంగారూ! మా కరటక శాస్తుల్లు వట్టి అవకతవక మనిషి; మంచీ చెడ్డా యేమీ వాడి మనసుకెక్కదు. అల్లుడు చచ్చిపోయినాడంటే అందువల్ల యెంతలాభం కలిగింది. భూవుఁలకి దావా తెచ్చావాఁలేదా? నేను యీమధ్య దాఖల్చేయించిన పిటీషను మీద ఆర్డరు చదివి పెట్టండి (గదిలోకి వెళ్లి కాకితంతెచ్చి గిరీశంచేతికి యిచ్చును.) + +గిరీశం-- (చూసి) ఎవడో తెలివితక్కువ గుమాస్తా వ్రాసినట్లుంది. అక్షరపొలికే లేదండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0033.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a915d5d36f4cdb383777a5da73d7291d2f0641f --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0033.txt @@ -0,0 +1,42 @@ +అగ్ని-- మావకీలు గడగడ చదివేశాడండి. + +గిరీశం నేను మాత్రం చదవలేకనా. అంతకన్న గళగ్రాహిగా చదువుతాను. లెక్చర్లిచ్చేపండితుణ్ణి నాకిది పేలపిండీ కాదు; అయితె రాసినవాడి తెలివికి సంతోషిస్తున్నాను. యిది అరిటిపండు విప్పినట్టు తర్జుమాచేసి దాఖలుచెయ్యమని శలవా? + +అగ్ని-- అంతకంటేనా! (తనలో) డబ్బు ఖర్చులేకుండా వీడిచాత కాగితమ్ముక్కలన్నీ తర్జుమాచేయించేస్తాను. + +గిరీశం-- యింకా యింగ్లీషు కాయితాలు యేవుఁన్నా నామీద పార`య్యండి, తర్జుమా చేసిపెడతాను. + +అగ్ని-- అష్లాగే. + +వెంకమ్మ-- మా అబ్బాయీ మీరు ఒక్క పర్యాయం యింగిలీషు మాట్లాడండి బాబూ. +గిరీశం-- అలాగే నమ్మా. + + My dear Venkatesam- + Twinkle! Twinkle! little star, + How I wonder what you are! + +వెంకటేశం-- There is a white man in the tent. + +గిరీశం-- +The boy stood on the burning deck +Whence all but he had fled. + +వెంకటేశం-- Upon the same base and on the same side of it the sides of a trepezium are equal to one another. + +గిరీశం-- Of man's first disobedience and the fruit of that mango tree, sing, Venkatesa, my very good boy. + +వెంకటేశం-- Nouns ending in f or fe change their f or fe into ves. + +అగ్ని-- యీ ఆడుతూన్న మాటలకి అర్థంయేవిఁషండి? + +గిరీశం-- ఈ శలవుల్లో యే ప్రకారం చదవాలో అదంతా మాట్లాడుతున్నావఁండి. + +కరట-- అబ్బీ వొక తెనుగు పద్యం చదవరా? + +వెంకటేశం-- పొగచుట్టకు సతిమోవికి- + +కరట-- చబాష్‌! + +గిరీశం-- డా`మిట్‌! డోంట్రీడ్‌ దట్‌, (మెల్లగా) "నలదమయంతులిద్దరు" చదువ్‌. + +వెంకటేశం-- నలదమయంతు లిద్దరు మనః ప్రభవానల దహ్యమానులై సలిపిరి దీర్ఘ వాసర నిశల్‌. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0034.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..adfc7e1f3aa40b26608e1125a88834b2d3eb72f7 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0034.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +కరట-- అట్టేఅట్టే, మనఃప్రభవానలవఁంటే యేవిఁట్రా? + +వెంకటేశం-- (యింటికప్పువేపుచూసి వూరుకుండును.) + +గిరీశం-- పసిపిల్లలకి అలాంటి కఠినవైఁన పద్యానికి అర్థం తెలుస్తుందా అండి? + +అగ్ని-- పద్యాలికి అర్థం చెప్పరూ? + +గిరీశం-- యిప్పటిమట్టుకు వేదంలాగే భట్టీయం వేయిస్తారు. తెల్లవాళ్ల స్కూళ్లలో తెలుగుపద్యాలమీద ఖాతరీ లేదండి. యంతసేపూ జాగర్ఫీ, గీగర్ఫీ, అర్థమెటిక్‌, ఆల్జిబ్రా, మాథమాటిక్స్‌ యివన్ని హడలేసి చెప్తారండి. + +కరటక-- (తనలో) తర్ఫీదు మాచక్కగావుంది. వీణ్ణి పెందరాళె తోవపెట్టకపోతే మోసంవొఁస్తుంది. + +అగ్ని-- ఇన్నోటి చెప్తారండీ? + +గిరీశం-- మరేవఁనుకున్నారు? మీ కుఱ్ఱవాళ్లాగా చదువుకునే వాడికి ఒక నిమిషవైఁనా తెరిపుండదు. + +అగ్ని-- అదుగో చదువంటే అష్లాగే చదువుకోవాలి. గొట్టికాయలాడకుండా మావాణ్ణి ఖాయిదాచేస్తే యంత చదువైనా వొస్తుంది. + +గిరీశం-- నాదగ్గిర గొట్టికాయలు గిట్టికాయలు పనికిరావండి. పుస్తకం చాతపడితే వేళ్లకి పుస్తకం అంటుకుపోవాలి, అలాచదివిస్తానండి. + +అగ్ని-- అలాగేచేస్తే మావాడికి చదువొచ్చి అన్నిపరిక్షలూ పాసవుతాడండి. మావాడికి డబ్బుఖర్చులేకుండా పెళ్లయె సాధనంకూడా తటస్థించిందండి. + +వెంకమ్మ-- మీ నైజంకొద్దీ ఛిఱ్ఱూ కొఱ్ఱూ మంఛారుగాని మీకు మాత్రం అబ్బిమీద ప్రేవఁలేదా యేవిఁషి? పట్టంలో గొట్టాలమ్మొచ్చినప్పుడు యంతో బెంగబెట్టుకుని అబ్బిని శలవర్జీరాసి వెళ్లిపోయిరమ్మన్నారు కారా? చదువూచెప్పించక పెళ్లీచెయ్యక తీరుతుందా యేమిషి? + +కరట-- డబ్బు ఖర్చులేకుండా కొడుక్కి పెళ్లిచేస్తావుటోయి బావా? ఆడపిల్లల్ని అమ్మినట్టే అనుకున్నావా యేవిఁటి? పదిహేను వొందలైనా పోస్తేనేగాని అబ్బికి పిల్లనివ్వరు. + +అగ్ని-- డబ్బు ఖర్చులేకుండా వెంకడికి యలా పెళ్లిచేస్తానో నువ్వేచూతువుగాని. రామచంద్రపురం అగ్రహారంలో లుబ్ధావదాన్లుగార్ని యెరుగుదువా? + +కరట-- యరగను. + +అగ్ని-- ఆయ్న లక్షాధికారి. పద్ధెనిమిదివందలకి సుబ్బిని అడగొచ్చారు. ఉభయఖర్చులూ పెడతారష, పెళ్లి మావైభవంగా చేస్తారష, మనం పిల్లనితీసికెళ్లి వాళ్లింటే పెళ్లిచెయ్యడం, మనకి తట్టుబడి అట్టేవుండదు. ఆపద్ధెనిమిది వొందలూపెట్టి వెంకడికి పెళ్లిచేస్తాను. + +వెంకమ్మ-- పెళ్లికొడుక్కెన్నేళ్లు? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0035.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ebc398b221bb39797c6178013df61fd416b2f94 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0035.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +అగ్ని-- యెన్నేళ్లైతేనేవిఁ? నలభైయ్యయిదు. + +గిరీశం-- లుబ్ధావదాన్లుగారు మాపెత్తల్లి కొడుకండి, తమతో సమ్మంధవఁంటే నాకు సంతోషవేఁగానండి. ఆయనకి అరవయ్యేళ్లు దాటాయండి, యీడేవఁయినా సెల్లింగ్‌ గర్ల్‌స్‌ అనగా కన్యాశుల్కం, డామిట్‌! యంత మాత్రమూ కూడదండి, నేను పూనాలో వున్నప్పుడు అందువిషయమై ఒహనాడు నాలుగ్గంటలు ఒక్కబిగిని లెక్చరిచ్చానండి, సావకాశంగా కూర్చుంటే కన్యాశుల్కం కూడని పనని తమచేతనే వొప్పిస్తాను. + +కరట-- బావా యీసమ్మంధం చేస్తే నీ కొంపకి అగ్గెట్టేస్తాను. + +అగ్ని-- వీళ్లమ్మా శిఖాతరగ, ప్రతీగాడిదకొడుకూ తిండిపోతుల్లాగ నాయింటజేరి నన్ననేవాళ్లే. తాంబోలం యిచ్చేశాను. యిహ తన్నుకుచావండి. + +వెంకమ్మ-- నాతో చప్పకుండానే? + +అగ్ని-- ఆడముండల్తోనా ఆలోచన? యీ సమ్మంధం చైకపోతే నేను బారికరావుఁణ్ణే! (లేచివెళ్లును.) + +కరట-- యెంమార్దవం. + +వెంక -- అన్నయ్యా! యీ సమ్మంధం చేస్తే నేన్నుయ్యో గొయ్యో చూసుకుంటాను. పెద్దదాన్ని రొమ్ముమీద కుంపట్లాగ భరిస్తూనేవున్నాం. ఆయనికి యంత యీడొచ్చినా కష్టంసుఖం వొళ్లునాటక యీ దౌర్భాగ్యపు సమ్మంధం కల్పించుకొచ్చారు. నే బతికి బాగుండాలంటే యీ సమ్మంధం తప్పించు. + +కరట-- గట్టి అసాధ్యంతెచ్చిపెట్టావే, వొట్టిమూర్ఖప గాడిదకొడుకు. యెదురుచెప్పినకొద్దీ మరింత కొఱ్ఱెక్కుతాడు. యేం చేయగల్గుదునని నీకు భరువసా చెప్పను? యేమీ పాలుపోకుండా వుంది. + +గిరీశం-- అమ్మా మీరు యెందుకలా విచారిస్తారు? అవుఁధాన్లుగారు సావకాశంగా వున్నప్పుడు ఒక్కగంట కూర్చుంటే డబ్బుచ్చుకు ముసలివాళ్లకి పెళ్లిచెయ్యడం దౌర్జన్యవఁని లెక్చరిచ్చి మనసు మళ్లిస్తాను. + +వెంకమ్మ-- బాబూ, అతడు మీ మానత్తకొడుకైతే మీకాళ్లు పట్టుకుంటాను, మీరువెళ్లి ఆయ్న మనస్సు మళ్లిస్తురూ. నా చర్మం చెప్పులు కుట్టియిస్తాను. + +గిరీశం-- అమ్మా యేం చెప్పను! వాడో త్వాష్ట్రం. పిల్లదొరకడవేఁ చాలువాడికి. యీసమ్మంధం వొదులుకుంటే వాడికి పెళ్లేకాదు. వాడని వాడొదిలే ఘటంకాడు. + +కరట-- అమ్మీ నేనో ఉపాయం చెబుతాను యిలారా. (కరటకశాస్త్రి శిష్యుడు వెంకమ్మ నిష్క్రమింతురు.) + +గిరీశం-- మైడియర్‌ షేక్స్పియర్‌! నీ తండ్రి అగ్గిరావుఁడోయి. మీ యింట్లో యవళ్లకీ అతణ్ణి లొంగదీశే యలోక్వెన్సు లేదు. నాదెబ్బచూడు యివాళేం జేస్తానో. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0036.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c95e966cf42b4cc2a722aeeda1c479d4d911ec8 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0036.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +వీరేశలింగం పంతులుగారు కన్యాశుల్కం విషయవైఁరాసిన ఉపన్యాసం పైకితీయ్‌. మావఁగారికి లెక్చరివ్వడాని కత్తీ కఠారీనూరాలి. + +వెంకటేశం-- మీలెక్చరుమాట అలావుణ్ణీండిగాని యీవాళ నాగండం గడిచిందిగదా అని సంతోషిస్తున్నాను. మీఱ్ఱాకపోతే పరిక్ష ఫేలయినందుకు మానాన్న పెయ్యకట్టుతాడుతో చమ్డా లెక్కగొట్టును. + +గిరీశం-- యిలాంటి ప్రమాదాల్తప్పించుకోవడవేఁ ప్రజ్ఞ. యేవైఁనా డిఫికల్టీ వొచ్చినప్పుడు ఒక ఠస్సావేశావఁంటే అది బ్రహ్మభేద్యంగా వుండాలి. పోలిటిషనంటే మరేవిఁటనుకున్నావ్‌? పూజా నమస్కారాల్లేక బూజెక్కున్నాను గాని మనకంట్రీయే ఇండిపెండెంట్‌ అయితే గ్లాడ్స్టన్‌లాగ దివాన్గిరీ చలాయిస్తును. యేమి వాయ్‌! మీ తండ్రివైఖరి చూస్తే పుస్తకాలకి సొమ్మిచ్చేటట్టు కనబడదు. చుట్టలు పట్ణంనించి అరకట్టేతెచ్చాంగదా, యేమి సాధనం? + +వెంక-- నాన్నివ్వకపోతే అమ్మనడిగి డబ్బుతెస్తాను. + +గిరీశం-- నీబుద్ధియలా వికసిస్తూందో చూశావా? యిలా తర్ఫీదవుతుంటే నువ్వుకూడా పెద్దపోలిటిషను వవుతావు. + +బుచ్చమ్మ-- తమ్ముడూ అమ్మ కాళ్లు కడుక్కోమంచూందిరా. + +గిరీశం-- (తనలో) హౌ బ్యూటిపుల్‌! క్వైటనెక్‌స్పెక్టెడ్‌! + +బుచ్చమ్మ-- అయ్యా మీరు చల్దివణ్ణం తించారా? + +గిరీశం-- నాట్ది స్లైటెస్టబ్జక్‌షన్‌, అనగా యంతమాత్రం అభ్యంతరం లేదు. వడ్డించండిదుగో వస్తున్నాను. తోవలో యేటిదగ్గిర సంధ్యావందనం అదీ చేసుకున్నాను. + +(బుచ్చమ్మ వెళ్లును.) + +గిరీశం-- వాట్‌, యీమె నీ సిస్టరా? తలచెడ్డట్టు కనబడుతున్నదే? + +వెంక-- మాఅక్కే, జుత్తుకి చవుఁఱ్ఱాసుకోదు. + +గిరీశం-- తల చెడ్డం అంటే, విడో అన్నమాట. చవుఁరు గివుఁరూ జాంతే నయ్‌. గాని యిన్నాళ్లాయి నీకు విడో మారేజి విషయవైఁ లెక్చర్లిస్తూవుంటే యీ కథ యెప్పుడూ చెప్పావుకావు? మీ యింట్లోనే ఓ అన్ఫార్చునేట్‌ బ్యూటిఫుల్‌ యంగ్‌ విడో వుందటోయ్‌! యేమి దురవస్థ! మైహార్ట్‌ మెల్‌ట్స్‌. నేనే తండ్రినైతే యీపిల్లకి విడోమారియెజ్జేసి శాశ్వితవైఁనకీర్తి సంపాదిస్తును. (తనలో) యేమి చక్కదనం, యీసొంపు యక్కడా చూళ్లేదే! పల్లిటూరు వూసు పోదనుకున్నానుగాని పెద్ద కాం`పేనుకి అవకాశం యిక్కడ కూడా దొరకడం నా అదృష్టం. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0037.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80edba8d69c7446e1036d117756abe683e8f42ec --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0037.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +వెంక-- మా నాన్న నాక్కూడాపెళ్లి చాస్తాడు. + +గిరీశం-- యీ వాళో పెద్ద పెళ్లినీకు తలవెంట్రుకంత వాసి తప్పిపోయింది. యీ శలవులాఖర్లోగా తాళాధ్యాయం కాకుండా తప్పించుకుంటే నువ్‌ పూరా ప్రయోజకుడివే, యిహ నిజవైఁనపెళ్లా? యింతచదువూ చదువుకుని నీతండ్రి కుదిర్చిన యేవీఁ యరగని చిన్న పిల్లకా పుస్తె కడతావ్‌? మాంచియెఱ్ఱగా బుఱ్ఱగావున్న యంగ్విడోని నువ్‌ పెళ్లాడకపోతే ఐషుడ్బి యషేమ్డాఫ్యూ! + +శిష్యుడు-- ఆర్నెల్లకోమాటు పొస్తకంపట్టుకుంటే కొత్తశ్లోకాలు పాతశ్లోకాలు ఒక్కలా గ్కనపడతాయి. యిప్పుడు కొత్తశ్లోకం కనుక్కొమ్మంటే నాశక్యవాఁ? సిద్ధాంతినెవణ్ణయినా ప్రశ్నడిగి కనుక్కొవాలి. లేకుంటే చటుక్కున పుస్తకం విప్పియె శ్లోకం కనపడితే ఆశ్లోకం చదువుతాను. + +యిదేదో చదివినజ్ఞాపకం లీలగావుంది. లేళ్లుపరిగెత్తాయని కాదూ? యేం గొప్పమాట చెప్పాడోయి కవి! లేళ్లు పరిగెత్తితే యవడిక్కావాలి. పరిగెత్తకపొతే యవడిక్కావాలి? కుక్కలు పరిగెత్తుతున్నాయ్‌ కావా, నక్కలు పరిగెత్తుతున్నాయ్‌ కావా? పిల్లులు పరిగెత్తుతున్నాయి కావా? పనికొచ్చే ముక్క ఒక్కటీ యీపుస్తకంలో లేదు. నాలుగంకెలు బేరీజు వేయడం, వొడ్డీ వాశీ కట్టడం కాళిదాసుకేం తెలుసును? తెల్లవాడిదా మహిమ! యెపట్నం యెక్కడుందో, యెకొండ లెక్కడున్నాయో అడగవయ్యా గిరీశంగార్ని; నిలుచున్న పాట్ను చెబుతాడు. + +ముద్దెట్టు కున్నాడటోయి ముండాకొడుకు. ముక్కట్టు కున్నాడు కాడూ? + +యిదికూడా చదివినట్టె వుందోయి, ఆపువ్వెదో కవికిష్ఠంలేదట. యిష్ఠం లేకపోతె ములిగిపోయింది కాబోలు! మాగురువుగారికి దొండకాయ కూర యిష్ఠం లేదు, గురువుగారి పెళ్లాం పెరట్లో దొండపాదుందని రోజూ ఆకూరె వొండుతుంది. బతికున్నవాళ్ల యిష్ఠవెఁ యిలా యేడుస్తూంటే చచ్చినవాడి యిష్ఠాయిష్ఠాల్తో యేంపని? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0038.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a39130ebdcff86fb9f1293d5e8fa3c518869b3d2 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0038.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +యీచదువిక్కడితో చాలించి గిరీశంగారి దగ్గిర నాలుగింగిలీషు ముక్కలు నేర్చుకుంటాను. వెంకడికి యింగిలీషొచ్చునని యేం గఱ్ఱాగా వుంది? + +కరట-- యెవిఁట్రా అబ్బీ అంటున్నావు? + +శిష్యు-- యెదో నాస్వంత ఘోష. + +కరట-- గురువునిగదా, అదేదో నాకూ కొంచెం చెబుదూ. + +శిష్యు-- చప్పడానికేవుఁందండి? నాటకంలో నాచాత వేషం కట్టించి పెద్దచాంతాళ్లలాంటి హిందూస్తానీ ముక్కలూ, సంస్కృతం ముక్కలూ అర్థం తెలియకుండా భట్టీయం వేయించడానికి మీకు ఓపికుందిగాని నాకు నాల్రోజులి కోశ్లోకం చెప్పడానికి శ్రద్ధలేదుగదా? పట్నంవొదిలి ఆర్నెల్లకోమాటు అగ్రహారాలంట వొచ్చినప్పుడు మరేం వూసుపోక "పుస్తకం తియ్యంటె" సంస్కృతం యెంవఁచ్చేని? + +కరట-- యిటుపైన్చూడు యలా చెబుతానో, రోజుకి నాలుగేసి శ్లోకాలు చెబుతాను. కొత్తశ్లోకం చదువు. + +శిష్యు-- +"అస్త్యుత్తరస్యాం దిశి దేవతాత్మా । +హిమాలయో నామ నగాధిరాజః॥" + +కరట-- మొదటి కొచ్చావేం? + +శిష్యు-- మొదలూకొసా వొక్కలాగే కనపడుతూంది. + +కరట-- (నవ్వి) పోనియ్‌, మొదణ్ణించే చదువుదాం. + +శిష్యు-- చదివినా యేంలాభవుఁంది. యీశ్లోకం శుద్ధ అబద్ధంట. + +కరట-- యవరుచెప్పారు? + +శిష్యుడు -- గిరీశంగారు. + +కరట-- యెంచెప్పాడు? + +శిష్యు-- హిమాలయం రెండుసముద్రాలకీ దాసి, రూళ్ల గఱ్ఱలాగలేదట. మాపులో చూపించాడు. + +కరట-- హిమాలయం శిగగోశిరిగాని. ఆపుస్తకం ముణిచి నామాటవిను. + +శిష్యు-- చిత్తం (పుస్తకం మూయును.) + +కరట-- చదువన్న దెందుకు, పొట్ట పోషించుకోడానిగ్గదా? + +శిష్యుడు- అవును. + +కరట-- యీరోజుల్లో నీసంస్కృత చదువెవడి క్కావాలి? + +శిష్యు-- దరిద్రులి క్కావాలి. + +కరట-- బాగా చెప్పావు. నీకు యింగ్లీషు చదువుకోవాల్నుందో? + +శిష్యు-- చెప్పించే దాతేడీ? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0039.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..591d09d0e4a56fc576c64623a378ce2af7b8390d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0039.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +కరట- నేను చెప్పిస్తాన్రా. + +శిష్యుడు- నిజంగాను? + +కరట- నిజంగాన్రా, గాని ఒకషరతుంది. + +శిష్యు- యెవిఁటండి? + +కరట- నాకో కష్ఠసాధ్యమైన రాచకార్యం తటస్థించింది. అది నిర్వహించి నువ్‌ చేసుకురావాలి. + +శిష్యు- నావల్లయే రాచకార్యాలు కూడా వున్నాయా? + +కరట- యీరాచకార్యం నీవల్లేకావాలి. మరెవడివల్లాకాదు. అదేవిఁటంటె, ఓపదిరోజులు నువ్వు ఆడపిల్లవై పోవాలి. + +శిష్యు- గణియం పట్ణంలోవుండి పోయిందే? + +కరట- అట్టే గణియం అవసరంలేదు. నీకు తలదువ్వి, కోకకడితే పజ్యండేళ్ల కన్నెపిల్లలావుంటావు. నిన్ను తీసుకెళ్లి లుబ్ధావుధాన్లికి పెళ్లి చేస్తాను. నాలుగుపూటలు వాళ్లింట నిపుణతగా మెసిలి, వేషం విప్పేశి పారిపోయిరా. నిజవైఁన పెళ్లిముహర్తం చాలా వ్యవధుంది. + +శిష్యు- యిదెంతపని. + +కరట- అలా అనుకోకు. అతి చేస్తి వట్టాయనా, అనుమాన పడతారు. పట్టుబడ్డావంటే పీక తెగిపోతుంది. + +శిష్యు- మీకా భయంవొద్దు. + +కరట- నువ్వునెగ్గుకొస్తే, మా పిల్లన్నీకిచ్చి యిల్లరికం వుంచుకుంటాను. + +శిష్యు- అలాప్రమాణం చెయ్యండి. + +కరట- యిదుగో యీపుస్తకం పట్టుకు ప్రమాణం చేస్తున్నాను. + +శిష్యుడు - యీపుస్తకంమీద నాకు నమ్మకం పోయింది. మరోగట్టి ప్రమాణం చెయ్యండి. గిరీశంగారిని అడిగి ఒక యింగిలీషు పుస్తకం పట్టుకురానా? + +కరట- తప్పితే భూమితోడ్రా. + +శిష్యు- మీరు యగేస్తే భూవేఁం జేస్తుంది? మీ మాటేచాలును కానీండి. + +వెంక- రాత్రి కన్యాశుల్కం మీద లెక్చరిచ్చారా? + +గిరీశం- లెక్చరేవిఁటోయ్‌. ధణుతెగిరిపోయింది. మీతండ్రి మైరావణ చరిత్రోయ్‌. మీఅంకుల్‌ కరటకశాస్త్రి స్కౌండ్రల్లా క్కనపడుతున్నాడు. + +వెంక- యేం జరిగిందేం జరిగిందేవిఁటి? + +గిరీశం విను. రాత్రి భోజనాలవేళ లెక్చరు ఆరంభించమని రోజల్లా బురిడీలు పెట్టాడోయి మీ మావఁ. సబ్జక్టు నేను కొంచం యెత్తగానే తనుకూడా గట్టిగా సపోర్టు చేస్తా \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0040.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..56be618d174e476f1a27ea50cc4d8198527a9a59 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0040.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +నని ప్రోమిస్‌కూడా చేశాడు. నీ తండ్రి వైఖరీచూస్తే మాత్రం కొంచం ధైర్యం వెనకాడి నాలిక్కొన కొచ్చిన మాట మళ్లీమణిగి పోతూండేది. పెరుగూ అన్నం కలుపుకునే వేళకి యిక టైమ్మించి పోతూందని తెగించి లెక్చరు ఆరంభించాను. ఇంట్రడక్‌షన్‌ రెండు సెంటెన్సులు యింకా చెప్పనే లేదు నాలుగు యింగ్లీషు మాటలు దొల్లాయోయ్‌ దాంతో నీతండ్రి కళ్లెఱ్ఱజేశి "యీ వెధవ యింగ్లీషు చదువునించి బ్రాహ్మణ్యం చెడిపోతూంది; దేవభాషలాగ భోజనాల దగ్గిరకూడా ఆ మాటలే కూస్తారు; సంధ్యావందనం శ్రీసూక్త పురుషసూక్తాలూ తగలబడిపోయినాయి సరేగదా?" అని గట్టిగాకేకవేసి చెప్పేసరికి నేను కొంచంపస్తాయించి "థ్రోయింగ్‌ పెర్‌ల్సు బిఫోర్‌ స్వైన్‌" అనుకొని కరటక శాస్తుల్లువేపు చూసేసరికి యెంచేస్తూన్నాడనుకున్నావ్‌? రాస్కెల్‌ వులకలేదు పలకలేదు సరేకదా మొహం పక్కకి తిప్పి కడుప్పగిలేటట్టు నవ్వుతున్నాడు. యికలెక్చరు వెళ్లిందికాదు సరేకదా, నోట్లోకి ముద్దకూడా వెళ్లిందికాదు. ఛీ యింతయిన్సల్టు జరిగింతరవాత తక్షణం బయలుదేరి వెళ్లిపోదావఁనుకున్నాను. + +వెంక-- అయ్యో వెళ్లిపోతారా యేవిఁటి? + +గిరీశం-- నాటింది లీష్టు. కొసాకీవిను, నీతండ్రిని పోకెట్లో వేశాను. + +వెంక-- నా తండ్రికి లెక్చరిచ్చి పెళ్లి తప్పిస్తావఁన్నారే? + +గిరీశం-- పెళ్లి ఆపడానికి బ్రహ్మశక్యంకాదు. డిమాస్థనీసు, సురేంద్రనాద్‌ బానర్జి వచ్చి చెప్పినా నీతండ్రి యీ పెళ్లిమానడు. లెక్చర్లు యంతసేపూ సిటీల్లోనేగాని పల్లిటూళ్లలో యంతమాత్రం పనికిరావు. పూనాలాంటిసిటీలో లెక్చర్‌ యిచ్చావఁంటే టెంథౌజండు పీపిల్‌ విండానికి వొస్తారు. మన టౌన్లోనో, పెద్ద మీటింగులు చెయ్యాలంటే, డప్పులు బజాయించి, నోటీసులు కట్టి, బౙార్లుకాసి, తోవంట పోయేవాళ్లని యీడ్చుకు వొచ్చినా, యాభైమందికారు. పల్లెటూరి పీపిల్‌ లెక్చర్లకి అన్‌ఫిట్‌. మొన్న మనం వొచ్చిన బండీవాడికి నాషనల్‌ కాంగ్రెస్‌ విషయవైఁ రెండు ఘంటలు లెక్చరు యిచ్చేసరికి ఆగాడిద కొడుకు, వాళ్లవూరు హెడ్‌కానిష్ఠేబిల్ని కాంగ్రెసువారు యెప్పుడు బదిలీ చేస్తారని అడిగాడు! విలేజస్‌లో లెక్చర్లు యంతమాత్రం కార్యంలేదు. నీ తండ్రి దగ్గిర మాత్రం లెక్చరన్నమాటకూడా అనకూడదు. + +వెంక-- అయితే, నాన్నని యలాగ జేబులో వేశారేవిఁటి? + +గిరీశం-- అది పోలిటిక్సు దెబ్బోయ్‌! ఆ తరవాత కథవిను. నామీద కాకలేసిన తరవాత కోపవఁణక్క, ధుమధుమ లాడుకుంటూ, పెరుగూ అన్నం కుమ్మడం ఆరంభించాడు. ఇంతలో మీ అప్ప వొచ్చి గుమ్మం దగ్గిర నిలబడి కోకిలకంఠంతో \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0041.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..270044a1be9648489648027a298bc5b35bdede25 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0041.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +"నాన్నా తమ్ముడికి పెళ్లిచెయ్యాలంటే నాసొమ్ముపెట్టి పెళ్లిచెయ్యండిగాని దాని కొంపముంచి లుబ్ధావుఁధాల్లుఁకి యివ్వొద్దని" చెప్పింది. దాంతో నీ తండ్రికి వెఱ్ఱికోపం వొచ్చి వుత్తరాపోసనం పట్టకుండానే ఆ పెరుగూ అన్నంతో విస్తరితీసికెళ్లి దాన్నెత్తిని రుద్దేశాడు! కరటక శాస్తుల్లు అడ్డుపడబోతే చెంబుతో నీళ్లు వాడినెత్తిం దిమ్మరించాడు. కరటక శాస్తుల్లుకి కోపంవొచ్చి శిష్యుణ్ణి తీసుకు వాళ్లవూరెళ్లిపోయినాడు. + +వెంక-- దీనిపేరెనా యేవిఁటి మానాన్నంజేబులో వేసుకోవడం? + +గిరీశం-- పేషన్స్‌! కొసాకీవిను. స్కౌండ్రల్‌ కరటక శాస్తుల్లు వెళ్లిపోయినాడని సంతోషించానుగాని, నీ సిస్టర్‌ ఫేట్‌ విషయవైఁ మహా విచారవైఁంది. నేనే దాని హజ్బెండ్నైవుంటే, నిలబడ్డపాటున నీ తండ్రిని రివాల్వర్తో షూట్‌ చేశివుందును. మీ అమ్మ యేడుస్తూ ఒకమూలకూచుంది. అప్పుణ్ణే వెళ్లి, నీళ్లపొయిలో నిప్పేసి, నీళ్లుతోడి, నీసిస్టర్ని స్తానం చెయమన్నాను. సిగర్సు కాల్చుకుందావఁని అరుగుమీద నేను బిచాణావేసే సరికి, నీ తండ్రికి పశ్యాత్తాపం వొచ్చి, తానూ ఆ అరుగుమీదే బిచాణా వేసి, ఒక్క సిగరయినా కాల్చనియ్యకుండా రాత్రల్లా కబుర్లలో పెట్టి చంపాడొయ్‌. మొత్తానికి కత్తు కలిపేశాను. + +వెంక-- యాలాక్కలిపారేవిఁటి? + +గిరీ-- ఒక పొలిటికల్‌ మహాస్త్రం ప్రయోగించి కలిపేశాను. + +వెంక -- యెవిఁటండా అస్త్రం? + +గిరీ -- ఒకడు చెప్పిందల్లా మహాబాగుందండవేఁ. సమ్మోహనాస్త్రవఁంటే అదేకదా? + +వెంక -- లెక్చరిచ్చి మాతండ్రిని వొప్పించడానికి బదులుగా ఆయన చెప్పిందానికి మీరే వొప్పుకున్నారూ? + +గిరీ-- కుంచం నిలువుగా కొలవడానికి వీల్లేనప్పుడు, తిరిగేశైనా కొలిస్తే నాలుగ్గింజలు నిలుస్తాయి. బాగా ఆలోచిస్తే యిన్ఫెంటు మారియేజి కూడుననే తోస్తూంది. + +వెంక-- యిన్నాళ్లూ కూడదని చెప్పేవారే నాతోటి? + +గిరీ -- ఒపినియన్సు అప్పుడప్పుడు ఛేంజి చెస్తూంటేనేగాని పోలిటిషను కానేరడు. నాకు తోచిన కొత్త ఆర్గ్యుమెంటు విన్నావా? యిన్ఫెంటు మారేజీలు అయితెనేగాని, యంగ్‌ విడోజ్‌ వుండరు. యంగ్‌ విడోజ్‌ వుంటేనేగాని, విడో మారియేజ్‌ రిఫారమ్‌కి అవకాశం వుండదుగదా? సివిలిజేషన్కల్లా నిగ్గు విడో మారియేజ్‌ అయినప్పుడు, యిన్ఫెంట్‌ మారేజీల్లేకపోతే, సివిలిజేషన్‌ హాల్టవుతుంది! మరి ముందు అడుగు పెట్టలేదు. గనక తప్పకుండా యిన్ఫెంటు మారేజి చేయ్యవలసిందే. యిదివొహ కొత్తడిస్కవరీ; నంబర్‌టూ, చిన్నపిల్లల్ని ముసలాళ్లకిచ్చి పెళ్లిచెయ్యడం కూడా మంచిదే అనినేను వాదిస్తాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0042.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2085be6aba476f3db0421b77593b28dc57592ae9 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0042.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వెంకటే-- సుబ్బిని లుబ్ధావుఁధాల్లికి యివ్వడం మంచిదంటారా యెవిఁటి? అమ్మ ఆ సమ్మంధం చేస్తే నూతులో పడతానంటూందే? + +గిరీ: ఫెమినైన్స్‌ ఫూల్సన్నాడు. "పడుపడుఅన్న నా సవితేగాని పడ్డనాసవితి లేదంది" టెవర్తోను. నూతులో పడడం గీతులోపడడం నాన్సన్స్‌, ఓ రెండు తులాల సరుకోటి మీనాన్నచేయించి యిచ్చాడంటే మీ అమ్మ ఆమాట మానేస్తుంది. గాని నా ఆర్గ్యుమెంటు విను. + +వెంక: యేవిఁటండి? + +గిరీశం: పెళ్ల`నే వస్తువ, శుభవాఁ అశుభవాఁ? మంచిదా చెడ్డదా? చెప్పు. + +వెంక-- మంచిదే. + +గిరీశం-- వెరిగుడ్‌! పెళ్లనేది మంచి పదార్థవైఁతే "అధికస్య అధికం ఫలం" అన్నాడు గనక చిన్నపిల్లని ఒక ముసలాడికి పెళ్లిచేసి, వాడుచస్తే మరోడికి, మరోడుచస్తే మరోడికి, యిలాగ పెళ్లిమీద పెళ్లి, పెళ్లిమీద పెళ్లిఅయి, వీడిదగ్గిరో వెయ్యి, వాడిదగ్గిరో వెయ్యి, మరోడిదగ్గిర మరోవెయ్యి, రొట్టెమీద నెయ్యి, నేతిమీద రొట్టె లాగ యేకోత్రవృద్ధిగా కన్యాశుల్కం లాగి, తుదకి నాలాంటి బుద్ధివఁంతుణ్నిచూసి పెళ్లాడితే చెప్పావ్‌ మజా? ఇహసౌఖ్యం పూర్తిగా లభిస్తుంది. ఇహసౌఖ్యంవుంటే పరసౌఖ్యంకూడా సాధించావేఁ అన్నమాట. యలాగో తెలిసిందా? ఈజ్‌మెంటు హక్కు యష్ఠాబ్లిష్‌ అవుతుంది. + +వెంక-- కన్యాశుల్కం కూడా మంచిదంటున్నా రేవిఁటి? + +గిరీ-- మరేవిఁటనుకున్నావ్‌? నెవ్వర్డూబైహావ్సన్నాడు చేస్తే శుద్ధక్షవరవేఁగాని తిరపతి మంగలాడి క్షవరం చెయ్యకూడదు. యీ అస్త్రంతోటే మీతండ్రి వశ్యం అయినాడు. యింగ్లీషువాడు "థింక్‌" అన్నాడోయి. ఆలోచిస్తేగాని నిజం బోధపడదు. బాగా ఆలోచించగా, కన్యాశుల్కంలేని మారేజే యీ భూప్రపంచంలో లేదు. విన్నావా? + +వెంక-- యెలాగండి? + +గిరీ-- అలా అడగవోయి, యేం? డబ్బుచ్చుకుంటేనే కన్యాశుల్కవఁయిందేం? యిన్ని తులాలు బంగారం పెట్టాలి, యింత వెండిపెట్టాలి అనిరూపాయిలకి బదులుగా వెండిబంగారాలకింద ధనం లాగితే, కన్యాశుల్కం అయిందికాదేం? యీ పెద్దపెద్ద పంతుళ్లవారంతా యిలా చేస్తూన్నవారేనా? + +వెంక-- అవును. + +గిరీ-- యిక దొర్లలోనో? వాళ్లతస్సా గొయ్యా, యిల్లుగుల్ల చేస్తారోయి; అవి గుడ్డలుకావు, అవి శెంట్లుకావు, అవి జూయల్సుకావు, మారియేజి సెటిలుమెంటని బోలెడు ఆస్తికూడా లాగుతారు. యీ ఆర్గ్యుమెంటు నేను చెప్పేసరికి నీ \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0043.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b835a1cd77720716a5ccad4c70481617bbf3fa0 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0043.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తండ్రి బ్రహ్మానంద భరితుడైనాడు. లుబ్ధావుఁధాన్లు పెళ్లికి అన్నిటికన్న పెద్ద సవబొకటి నీకు చెబ్తానువిను. + +వెంక-- యెవిఁటండి. + +గిరీ-- లుబ్దావుఁధాన్లు ముసలాడూ, బంగారప్పిచికానున్ను. రెండేళ్లకో మూడేళ్లకో అమాంతంగా బాల్చీ తన్నెస్తాడు. అనగా "కిక్స్‌ ది బకెట్‌." దాంతో నీ చెల్లెలు రిచ్చి విడో అవుతుంది. నువ్వు పెద్దవాడివైన తరవాత దానికి విడోమారియేజి చేశి శాశ్వతవైఁన కీర్తి అతిసులభంగా సంపాదించవచ్చును. యెవఁంటావ్‌? + +వెంక-- అవును. + +గిరీశం మరో గొప్పమాట యీ సంబంధం అయితె నీకూనాకూ సంబంధం కలుస్తుందోయి. + +వెంక-- అదినాకిష్ఠవేఁ. + +గిరీ-- రాత్రి నీ తండ్రి, నీకు హైకోర్టు వకాల్తీదాకా చదువు చెప్పిస్తానన్నాడు. ప్రస్తుతోపయోగం పుస్తకాలమాట కదిపానుగాని, పెళ్లినుంచి వచ్చింతరవాత యిస్తానన్నాడు. యీలోగా చుట్టముక్కల్లాకపోతే గుడ్లెక్కొస్తాయి. సిగర్సుకోసం కాపర్సేవఁయినా సంపాదించావాలేదా? + +వెంక-- లేదు. యీ వుదయవఁల్లా అమ్మ ధుమధుమలాడుతూనే వుంది. మానాన్న పొడుంకోసం కొట్లోనిలవచేశిన పొగాకులోది వోకట్ట వోణీలో దాచి తీసుకొచ్చాను. + +గిరీ -- దటీజ్పోలిటిక్స్‌! మరియింతసేపూ చెప్పావుకావేం? చుట్టల్చుట్టుకుని యీకోవిల గోపురంలో కూచుని కాల్చుకుందాం రా! + +వెంక-- కోవిల్లో చుట్టకాల్చవొచ్చునా? + +గిరీ-- కాలిస్తే కోవిల్లోనే కాల్చాలోయి. దీనిపొగ ముందర సాంబ్రాణి, గుగ్గిలం యేమూల? యేదీ కట్ట యిలాతే (కట్ట అందుకొని వాసనచూసి) ఆహా! యేవిఁ పొగాకోయి! నిజంగా కంట్రీలైఫులో చాలా చమత్కారంవుంది. బెస్టుటోబాకో, బెస్టుగేదెపెరుగు, మాంచిఘీ. అంచేతనేనోయ్‌ పోయట్సు "కంట్రీలైఫ్‌ కంట్రీలైఫ్‌" అని దేవులాడుతారు. + +వెంక-- మీరూ పోయట్సేగదా? + +గిరీ-- అందుకభ్యంతరవేఁవిఁటి? నాకూ కంట్రీలైఫు యిష్ఠవేఁగాని సీవఁలోలాగ బ్యూటిఫుల్‌ షెపర్డెస్లూ, లవ్‌ మేకింగూ వుండదోయ్‌. గ్రాస్‌ గర్ల్సు తగుమాత్రంగా వుంటారుగాని, మా డర్టీస్మెల్‌! అదొహటిన్నీ మనదేశంలో \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0044.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c240f4b7d88ccf0d993624a2d9836b15724f787 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0044.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మెయిడన్సు వుండరోయి. యంతసేపూ లవ్మేకింగ్‌ విడోజ్కి చెయ్యాలిగాని మరి సాధనాంతరంలేదు. + +వెంక-- మీరు విడోమీద చేశిన పోయిట్రీ రాసియిస్తానని యిచ్చారుకారు గదా? + +గిరీ-- అడగ్గానే యిస్తే వస్తువవిలవ తగ్గిపోతుంది. అదొహటిన్నీ, మఱ్ఱెండేళ్లు పోతేనేగాని దాని రసం నీకు బాగా బోధపడదు. అయినా స్పెషల్‌కేసుగా నీకు ఉపదేశం చాస్తాను. నోటుబుక్కు తీసిరాయి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0045.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73f01dfe00736c7b474662a291b3a7bf480c49bd --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0045.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +యిది నేను రిఫార్మర్లో అచ్చువేసేటప్పటికి టెన్నిసన్‌చూసి గుండెకొట్టుకున్నాడు. చుట్టతాగడం సమాప్తంచేశి యింటికి పొదాంరా చాలాసేపైంది. + +(నాలుగడుగులు యిద్దరూ నడిచేసరికి అగ్నిహోత్రావుఁధాన్లు కలియును.) + +అగ్ని-- ఏవఁండీ - హనుమాన్లుగారూ - మీపేరేవిఁటండీ! + +గిరీ-- గిరీశం అంటారండి. + +అగ్ని-- అదుగో, గిరీశంగారూ రాత్రి మనవఁనుకున్న ప్రకారం మనదావాలు గెలుస్తాయనే మీ అభిప్రాయవాఁ? + +గిరీ-- గెలవకపొతే నేను చెవి కదపాయించుకు వెళ్లిపోతాను. మీ వూహపోహలు సామాన్యవైఁనవా? అందులో "యతోధర్మ స్తతోజయః" అన్నట్టు న్యాయం మీ పక్షం వుంది. బుచ్చమ్మగారి కేసు విషయమై జబ్బల్పూర్‌ హైకోర్టు తీర్పొహటి మనకి మహా బలంగావుంది. మాపెత్తండ్రిగారు యిలాంటి కేసే ఒహటి యీ మధ్య గెలిచారండి. + +అగ్ని-- దీని కల్లా అసాధ్యం యీకేసు కాకినాళ్లో తేవల సొచ్చింది. మా కరటక శాస్తుల్లుని పంపిస్తే యవడో చవలవకీల్ని కుదిర్చాడు. వాడెప్పుడూ డబ్బు తెమ్మని రాయడవేఁగాని కేసుభోగట్టా యేవీఁరాయడు. గడియ గడియకీ వెళదావఁంటె దూరాభారం గదా? + +గిరీ-- మీశలవైతే స్టీమరుమీద నేను వెళ్లి ఆవ్యవహారవఁంతా చక్కబెట్టుకువస్తాను. మాపెత్తండ్రిగారు కాకినాడ కల్లా తెలివైన ప్లీడరు, ఆయనపట్టిన కేసు యన్నడూ పోయిందన్నమాట లేదండి. + +అగ్ని-- మీరు వెళితే నేను వెళ్లినట్టే. యంత ఫీజయినా మీ పెత్తండ్రిగారికే వకాల్తీ యిద్దాం. యావఁంటారు? + +గిరీ -- మీదగ్గిర ఫీజు పుచ్చుకోవడం కూడానాండి? ఖర్చులు మట్టుకు మీరు పెట్టుకుంటే, ఫీజక్ఖర్లేకుండానే పని చేయిస్తానండి. + +అగ్ని-- మీరలా అంటార న్నేనెరుగుదును. గాని గెలిచింతరవాత మనకితోచిన బహుమతీ యిద్దాం. + +గిరీ -- యిచ్చినాసరె యివ్వకపోయినా సరేనండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0046.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18db5384740a8c1f0c9765c9955a2e2417cb317a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0046.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బుచ్చమ్మ -- నాన్నా! అమ్మ స్తానానికి లెమ్మంచూంది. + +అగ్ని-- అలాగే. (బుచ్చమ్మ వెళ్లిపోతూండగా గిరీశం కేగంట చూసును.) భోజనంచేశిన తరవాత కాయితాలు మీచేతికిస్తాను; అవన్నీ సావకాశంగా చూడండి, మాయింటితూరు ప్పొరుగు రావాఁవుధాన్లుమీద మందడిగోడ విషయమై మనంతెచ్చినదావా, లంచంపుచ్చుకుని మునసబు అన్యాయంగా కొట్టేశాడు. జడ్జీకోర్టులో అప్పీలుచేశాం; మావకీలు అవతలపార్టీదగ్గిర కతికి మనకేసు ధంసంచేశాడు. మీవంటివారు నాకు చెయ్యాసరావుంటే రావాఁవుధాన్లు పిలకూడదీసేదును: కానిండిగాని తూర్పుమందడిగోడ రావాఁవుధాన్లిదయితే, పడవఁటి మందడిగోడ మందవాల్నా లేదా? న్యాయంచెప్పండి. చూడండీ దానిమీద యలా కొంజాయెత్తాడో! క్రిమినల్నడిపించమని భుక్తసలహాచెప్పాడు. + +బుచ్చ-- నాన్నా! అమ్మ స్తానం చెయ్యమంచూంది. + +అగ్ని-- వెధవముండా సొద! పెద్దమనుష్యుల్తో వ్యవహారం మాట్లాడుతూంటే రామాయణంలో పిడకల వేట్లాటలాగ అదే పిలవడవాఁ! + +గిరీ-- తప్పకుండా క్రిమినెల్కేసు తావలశిందే, క్రిమిన ల్ప్రొశిజ్యూర్‌ కోడు 171 శక్షన్‌ ప్రకారం తెద్దావాఁ? 172డో శక్షన్‌ ప్రకారం తెద్దావాఁ? + +అగ్ని-- రెండు శక్షన్లూ తాలేవేఁం? + +గిరీ-- నేరంగలప్రవేశం, ఆక్రమణ - రెండు శక్షన్లూకూడా ఉపచరిస్తాయి సరేగదా కళ్లతో చూశాను గనుక యీగోడ మీదయినట్టు జల్లీల్తెగబొడిచి సాక్ష్యంకూడా పలగ్గలను, యీగోడ స్పష్టంగా మీదాన్లాగే కనపడుతూంది. + +అగ్ని-- అందుకు సందేహవుఁందండీ, యేమరిచి యిన్నాళ్లు వూరుకున్నాను. పెరటిగోడ కూడా చూతురుగాన్రండి. అక్కాబత్తుడిముక్కు నులిపిగెల్చుకున్నాను. కాని యీదావాలకింద సిరిపురంభూవిఁ అమ్మెయ్య వలసి వొచ్చిందండి, రావాఁవధాన్లుకేసుకూడా గెలిస్తె, ఆవిచారం నాకు లేకపోవును. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0047.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55132ddfcbed46e2ab7868ddb21e049b285a3e3d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0047.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మధుర: యీ రామప్పంతులు కథ పైకి పటారం, లోపల లొటారంలా కనిపిస్తూంది. భూవుఁలన్నీ తాకట్టుపడి వున్నాయిట మరి రుణంకూడా పుట్టదట వాళ్ళకీ వీళ్ళకీ జుట్లుముడేసి జీవనం జేస్తూన్నాడు, యీ వూరు వేగం సవిరించి చెయ్‌ చిక్కినంత సొమ్ము చిక్కించుకుని పెందరాళే మరో కొమ్మ పట్టుకోవాలి (పాడును) ‘తెలియక మోసపోతినే, తెలియక ’ (పాడుతుండగా రామప్పంతులు ప్రవేశించును.) + +రామ: యేవిఁటో ఆ మోసపోవడం? తరవాత ముక్కేవిఁటి, పాడూ. + +మధుర: తరవాత ముక్కకేవుఁంది. మిమ్మల్ని నమ్మి మోసపోయినాను. + +రామ: అదేం అలా అంటున్నావు? నిన్ను మోసపుచ్చలేదే? నిర్ణయప్రకారం రెండొందలూ పట్ణంలో యిచ్చాను. నెల జీతం నెలకు ముందే యిచ్చాను. యిహ మోసవేఁవుంది? + +మధుర: యేంచిత్రంగా మాట్లాడతారు పంతులుగారూ, నాకు డబ్బే ప్రధానవైఁనట్టు మీ మనసుకి పొడగడుతూంది కాబోలు, నాకు డబ్బు గడ్డిపరక. మీ భూవుఁలు రుణాక్రాంతవైఁనాయని అప్పట్లో నాకు తెలిశుంటే మీ దగ్గిర రెండొందలూ పుచ్చుకొందునా? మీరు ఖర్చు వెచ్చాలు తగ్గించుకుని సంసారం బాగుచేసుకోక పోతే నేను మాత్రం వొప్పేదాన్ని కాను. ఫలానా పంతులుగారు ఫలానా సాన్నుంచుకుని బాగుపడ్డారంటేనే నాకు ప్రతిష్ఠ. మా యింటి సాంప్రదాయం ఇది పంతులుగారూ అంతే గాని లోకంలో సాన్లమచ్చని వూహించకండి. + +రామ: భూవుఁలు తణఖా అన్నమాట శుద్ధ అబద్ధం యవరన్నారోగాని నేను మహరాజులా వున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0048.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fdd89b8a4eca7ff72988885b052c7b2e3fc216e9 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0048.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +మధుర: నాకంటికి మహరాజులా కనపడబట్టే యిల్లూ వాకలీ వదిలి మానం ప్రాణం మీ పాలు చేసి నమ్మి మీ వెంట వచ్చాను. నన్ను మోసం మాత్రం చెయ్యకండి మిమ్మల్ని పాపం చుట్టుకుంటుంది. + +రామ: నేను మోసంచేసే మనిషినేనా? + +మధుర: అలాగయితే లుబ్ధావుధాన్లు గారికి పెళ్ళెందుకు కుదిర్చారు? నాకు తెలియదనుకున్నారా యేవిఁటి? ఆ ముసలాడికి పెళ్ళెందుకు? మీ కోసవేఁ యీ యెత్తంతాను. + +రామ: ఆహా! హా! హా! యిదా అనుమానం! కొంచం గెడ్డం నెరుస్తూంది, నన్ను కూడా ముసలాణ్ణంటావా యేవిఁటి? + +మధుర: చట్లకి చావ నలుపు, మనిషికి చావ తెలుపూ. అనగా చీకట్లో నక్షత్రాల్లాగ, అక్కడక్కడ తెల్ల వెంట్రుక తగిల్తేనే చమక్‌. + +రామ: స్వారస్యం మా చమత్కారంగా తీశావ్‌ ! యేదీ ముద్దు. (రామప్పంతులు మధురవాణిని ముద్దుబెట్టుకో బోవును.) + +మధుర: (చేతులతో అడ్డి ముఖము ఓరజేసుకుని) వేళాపాళా లేదా? లుబ్ధావుధాన్లు పెళ్ళి తప్పించేస్తేగాని నేను ముద్దుబెట్టుకో నివ్వను. + +రామ: అంతా సిద్ధవైఁం తరవాత, నా శక్యమా ఆపడానికి? (బలాత్కారంగా ముద్దుబెట్టుకొనును.) + +మధుర: సత్తువుందనా మోటతనం? + +రామ: నా సత్తువిప్పుడేం జూశావ్‌ , చిన్నతనంలో ధ్వజస్తంభం దండతో కొడితే గణగణమని గంటలన్నీ ఒక గడియ వాగేవి. నాడు జబ్బు చేసిందగ్గిర్నుంచీ డీలా అయిపోయినాను. + +మధుర: యిదా డీలా? నా చెయి చూడండీ యలా కంది పోయిందో అన్నా, మోటతనం! + +రామ: చాప చిరిగినా చదరంతని, నీప్రాణానికి యిప్పటి సత్తువే ఉడ్డోలంలా కన పడుతూంది. + +మధుర: యీపెళ్ళి మాన్పించకపోతే నేను మీతో మాట్లాడను. + +రామ: వెర్రి కుదిరింది, రోకలి తలకి చుట్టమన్నాట్ట! రెండేల్లాయి ఆ ముసలిగాడిదకొడుకు మీద నా లౌక్యప్రజ్ఞంతా వినియోగపర్చి పెళ్ళి సిద్ధంచేసి యిప్పుడెలా తప్పించడం? + +మధుర: యేం లౌక్యం చేశారు? + +రామ: అలా అడుగు. నా బుద్ధి సత్తువకూడా నీకు తెలుస్తుంది. లుబ్దావుధాన్లు పరమలోభి. వాడి గుణం యిలావుండబోతుందని పోల్చారేమో అన్నట్టు చిన్నతనంలో వాడికి పేరు పెట్టారు. పెళ్ళాడితే వల్లమాల్ని ధనం వస్తుందని ఆశపెట్టించాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0049.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05001f084130dd859a731d5fc506761e72c8e34a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0049.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మధుర: యలాచేశారీ మహాచిత్రం? పెళ్ళైతే ధనం ఖర్చౌతుంది గాని, రావడ వెఁలాగ? + +రామ: లౌక్యవఁంటే మరేవిఁటనుకున్నావు? అసాధ్యాలు సాధ్యం, సాధ్యాలు అసాధ్యం చెయ్యడవేఁ కదూ? మన సిద్ధాంతిని దువ్వేటప్పటికి వాడేంజేశాడను కున్నావు? లుబ్దావుధాన్లు జాతకం యగా దిగా చూసి, శీఘ్రంలో వివాహ యోగం వుందన్నాడు, ఆ వివాహంవల్ల ధనయోగ వుఁందన్నాడు, దాంతో ముసలాడికి డబ్బొస్తుందన్న ఆశ ముందుకి, డబ్బు ఖర్చౌంతుందన్న భయం వెనక్కిలాగడం ఆరంభించింది. యింతట్లో పండా గారిక్కడికొచ్చారు. ఆయన్ని కూడా తయారు చేశాను. లుబ్దావుధాన్లు అనుమానం తీర్చుకుందావఁని ఆయనకి జాతకం చూపించే సరికి పండాగారు యేమన్నారూ? ‘వివాహ ధన యోగాలు జవిఁలిగావున్నాయి, అయితే మీరు పెద్దవాళ్ళు, యిప్పుడు మీకు పిల్ల నెవరిస్తారు, పెళ్ళెలా అవుతుంది? యిలాంటి జరగడానికి వీల్లేని మహా యోగాలు జాతకాల్లో పట్టినప్పుడు, గొప్ప మేలుకు బదులుగా గొప్ప కీడు సంభవిస్తుంది. అనగా మీకు మారకవోఁ, ధననష్టవోఁ సంభవిస్తుంది. గ్రహశాంతి చేసి బ్రాహ్మణ భోజనం బాహుళ్యంగా చెయ్యండి, కొంత జబ్బో గిబ్బో చేసి అంతటితో అరిష్టం పోతుంది. మంచి రోజు చూసి సూర్య నమస్కారాలు ఆరంభించండి’ అని చెప్పేసరికి అవుఁధాన్లు గుండె రెండు చెక్కలై వివాహప్రయత్నం ఆరంభించాడు. యిదీ కథ. + +మధుర: యేమి కల్పన! + +రామ: యింకావుంది యిహను కృష్ణ రాయపురంలో అగ్నిహోత్రావుఁధాన్లు కూతురు జాతక వెఁలావుందట? చప్పడానికి అలవి లేదు. అది కాలు పెట్టిన యిల్లు పది యిళ్ళౌతుందట. అది పట్టిందల్లా బంగార వౌఁతుందట! + +మధుర: నిజవేఁనా లేక అదీ మీ బనాయింపేనా? + +రామ: అది మట్టుకు నా బనాయింపు కాదు. అగ్నిహోత్రావుఁధాన్లే జాతకం అలా బనాయించాడు. మా బ్రాహ్మల్లో యిది పరిపాటే, పెళ్ళిళ్ళలో పంపించేది ఒహ జాతకవూఁ నిజంవుండదు. + +మధుర: యేమ్మోసం! + +రామ: లౌక్యం, లౌక్యవఁను! + +మధుర: రెండింటికీ యేవిఁటో భేదం. + +రామ: నమ్మించోట చేస్తే మోసం, నమ్మంచోట చేస్తే లౌక్యవఁను. + +మధుర: తాను చేస్తే లౌక్యం, మరోడు చేస్తే మోసం అనరాదా? అబద్ధానికి అర్థవేఁవిటి? + +రామ: యావఁన్నావూ? అబద్ధవఁనా? ఉద్యోగధర్మం లౌక్యవృత్తీ అని, అదివకవృత్తి భగవంతుడు కల్పించాడు. ఆ లౌక్యవృత్తి యెటువంటిదీ? నిజాన్ని పోలిన అబద్ధవాఁడి ద్రవ్యా కర్షణ చేసేది. యీ ధర్మ సూక్ష్మాలు నీకెలా తెలుస్తాయి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0050.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c593cc4487518136bf2a4b6eb484a5a49c64cd3a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0050.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +మధుర: నాకెలా తెలుస్తాయి నిజవేఁగాని, ద్రవ్యాకర్షణ యలాగ యీ పెళ్ళివల్ల? + +రామ: (తనలో) క్రాసెగ్జామినేషను చేస్తూందోయి దీంతస్సా గొయ్యా (పైకి) నీకు మేజువాణి నిర్నయించుకున్నాను కానూ. నీకు పదిరూపాయలసొమ్ము దొరకడం ద్రవ్యాకర్షణ కాదా? + +మధుర: యేచిత్రవైఁన మనుష్యులు పంతులు గారూ! (తమలపాకుచుట్టతో కొట్టి) నేను రాబోతానని రెండేళ్ళ కిందటా కలగని, యీ కాబోయే మేజువాణీ బుద్ధిలో వుంచుకుని యీ పెళ్ళి కావడానికి విశ్వప్రయత్నం చేశారూ? ద్రవ్యాకర్షణ యలాగో నాకు బోధపడ్డది. పెళ్ళికూతుర్ని యిలాకా చేసుకుని, దాంద్వారా ముసలాడి మూటా ముళ్లా లాగేస్తారు. యంత సత్యకాలపదాన్నయినా ఆ మాత్రం ఊహించుకోగల్ను. లేకపోతే నేయంత బతిమాలుకున్నా యీ పెళ్ళి తప్పించక పోవడవేఁవి? మీ బుద్ధికి అసాధ్యం వుందంటే నే నమ్ముతానా? + +రామ: ఆమాట్నిజవేఁగాని, అన్ని పనులూ ద్రవ్యాకర్షణ కోసవేఁ చాస్తాననుకున్నావా యేవిఁటి, ఆ ముసలాణ్ణి కాపాడదావఁనే, యీ పెళ్ళి తలపెట్టాను. + +మధుర: ‘చిత్రం చిత్రం మహాచిత్రం’ అని కథుంది, అలా వున్నాయి మీ చర్యలు! + +రామ: ఆ కథేదో చెబుదూ, నాక్కథలంటే మా సరదా. + +మధుర: పొగటిపూట కథలేవిఁటి. ముందు యీ చిత్రకథేవిఁటో శలవియ్యండి! + +రామ: అది చెప్పేది కాదు. చెప్పను. + +మధుర: చెప్పకపోతే వొప్పను. + +రామ: ఒప్పకేం జేస్తావు? + +మధుర: యేం జేస్తానా? యీ జడతో కొడతాను, శాస్త్రంలో కాముకులకు చెప్పిన ఆయుధవిఁది. + +రామ: నేం దెబ్బలికి మనిషిని కాను. శాస్త్రం గీస్త్రం వక పక్క నుంచి మోట సరసం మాను. చెప్పమంటే చెబుతాను గాని అలాంటి కబుర్లు నువ్వు వినకూడదు. మరేం లేదు. లుబ్దావుధాన్లు వెధవకూతురు, మీనాక్షి ప్రవర్తన మంచిది కాదు. నాల్రోజుల కొహమారు అది పీకల మీదికి తెస్తూంటుంది. పోలీసువాళ్ళు బెదిరించి పది డబ్బుల సొమ్ము లాగేస్తుంటారు. డబ్బు ఖర్చంటే ముసలాడికి, ప్రాణ పోకట. సంసారం కూడా మీనాక్షి దూబర చేస్తూందంటాడు. పెళ్ళయితే దాని ఆటకడుతుంది. + +మధుర: మీనాక్షి ప్రవర్తన బాగుంది కాదంటూ మీరే చెప్పాలీ? మీరు కంట పడ్డ తరవాత యే ఆడదాని ప్రవర్తన తిన్నగా వుంటుంది? + +రామ: అదుగో చూశావా? అలా అంటావనే కదూ చప్పనన్నాను. + +మధుర: యీ చిక్కులు నాకేం తెలియవు. పెళ్ళి మానిపించెయ్యండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0051.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bdfb0cdfb95e27987f7298116d1de09d0b2ea37 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0051.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +రామ: యీ పెళ్ళిలోమేజువాణీ పెట్టి పదిరాళ్ళిప్పిస్తాను. మాటాడ కూరుకో. + +మధుర: (ముక్కు మీద వేలుంచుకొని) లుబ్దావుధాన్లు యదట నేను మేజువాణీ ఆఁ! + +రామ: పేరు వాడుగాని, పెద్దన్నేనే కదూ? + +హెడ్‌ : రామప్పంతులూ! యినస్పెక్టరికే టోపీ వేశావటే? + +రామ: (హెడ్‌ కనిస్టేబు చెవిలో) గారూ గారూ అనవయ్యా. + +హెడ్‌ : యెప్పుడూలేంది గారేవిఁటి, గీరేవిఁటి, చింత గారు? + +రామ: ఆడవాళ్ళున్న చోటికి తోసుకు రావడవేఁనా, అన్నా! + +హెడ్‌ : ఆడవాళ్ళంటున్నావు, నువ్వు కూడా అందులోనె జమాయేవిఁటి? అహ! హ! + +రామ: హాస్యానికి వేళాపాళా వుండాలి. + +హెడ్‌ : నేను హాస్యంకోసం రాలేదు యినస్పెక్టరు పేరు చెప్పి రావిఁనాయడి దగ్గిర పాతిక రూపాయల్లాగావట, యిలా యందరి దగ్గిర లాగాడో రామప్పంతుల్ని నిల్చున్న పొట్లాన్ని పిలకట్టుకు యీడ్చుకురా అని నాతో ఖచితంగా చెప్పి యినస్పెక్టరు పాలెం వెళ్ళిపోయినాడు. + +రామ: చిన్నప్పుడు ఒక్క బర్లో చదువుకున్నాం యినస్పెక్టరూ నేనూను. అంచాత అతని పిలక నేనూ, నా పిలక అతనూ లాగినా ఫర్వాలేదు. రావిఁనాయడి మాట మాత్రం శుద్ధాబద్ధం. మీరు ముందు పదండి, గుఱ్ఱం కట్టించుకుని స్టేషను దగ్గిర కలుస్తాను. + +హెడ్‌ : నే నెలా వస్తాను నీతోటి నాకు వల్లమాల్నపనుంది, ఒక కనిష్టీబుని నీతో పంపిస్తాను. + +రామ: (హెడ్‌ చెవులో) నా యింట్లో మాత్రం నకార ప్రయోగం చెయ్యకు, నీకు పుణ్యవుంటుంది. + +హెడ్‌ : అదా నీ ఘోష! అలాక్కానియి, (నిష్క్రమించును) + +రామ: (తనలో) అదుగో మళ్ళీ ఏకవచనవేఁ కూస్తాడు! (పైకి) యవడ్రా అక్కడ. + +నౌఖరు: (ప్రవేశించును) సిత్తం బాబు. + +రామ: గుర్రం కట్టమను. + +నౌఖరు: సిత్తం బాబు, (నిష్క్రమించును) + +రామ: చూశావూ మధురవాణీ నేన్నిలబడ్డచోట రూపాయలు గలగల్రాలతాయి, యీ యినస్పెక్టరుగాడికి, యీ తాలూకాకి వచ్చింతరువాత అయిదారు వేలు యిప్పించాను. వీధి తలుపు వేసుకుని సంగీత సాధకం చేసుకో, విద్య వంటి వస్తువు లేదు. (గుమ్మందాటి నాలుగడుగులు వెళ్ళి తిరిగి వచ్చి) అప్పుడే వీణ \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0052.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..677fa5379070d0c4074b20ddb73d0b57f3bd6d19 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0052.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +తీశావు? యీ వూళ్ళో మా దుర్మార్గులున్నారు నాస్నేహితులవఁనీ, బంధువులవఁనీ పేరు పెట్టుకొస్తారు, రానీకుమా (తలుపుపైనించి వేసి) గడియ వేసుకో. (నిష్క్రమించును) + +మధుర: విద్య వంటి వస్తువ లేదు, నిజమే - ఒక్కటితప్ప - అదేవిఁటి? విత్తం. డబ్బు తేని విద్య దారిద్య్ర హేతువ. యీ వూళ్ళో నారదుడు వచ్చి పాడితే నాలుగు దమ్మిడీలివ్వరు. గనక యీ వీణ యిటుపెడదాం. హెడ్డు కనిష్టేబు సౌంజ్ఞ చేసి వెళ్ళాడు. అతడు యిచ్చేదీ చచ్చేదీ లేదు గాని, జట్టీ లేవైఁనావస్తే ఓ వొడ్డు కాస్తాడు. + +వచ్చాడు కాబోలు. (తలుపు దగ్గిరకి వక్కి) యవరు మీరు? బంధువులా? (తలుపవతల కరటక శాస్తుల్లు, కన్యవేషంతో శిష్యుడున్నూ.) + +కరట: ఆపద కడ్డం బడ్డవారే బంధువులు. మేమ్మీకు బంధువులం కావుఁగాని, మీరు మాకు బంధువులు కాగల్రు. + +మధుర: నాస్తులా? + +కరట: (తనలో) ఈ కంఠం విన్నట్టుంది. (పైకి) నాస్తం కట్టడానికే వచ్చాం. + +మధుర: దేంతో కడతారు? + +కరట: (తనలో) ఈ వేశ్య మధురవాణి కాదుగద? కంఠాన్ని పోలిన కంఠం వుండ కూడదా? (పైకి) నాస్తం కట్టడానికల్లా వున్నది వక్కటే గదా టంకం? + +మధుర: యేవిఁటో ఆ టంకం? + +కరట: బంగారం! + +మధుర: మాపంతులుగారికి మీరు నాస్తులూ, బంధువులూ కూడా కాకపోతే తలుపు తియ్యొచ్చును. (తలుపు తియ్యును) + +కరట: (తనలో) అరే! మధురవాణే! + +మధుర: (ముక్కు మీద వేలుంచుకొని) చిత్రం! + +కరట: యేమిటి చిత్రం? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0053.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c7fdd37e4becaa117a2a6818a0fadf7532959708 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0053.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +మధుర: యీ వేషం? + +కరట: ఉదరనిమిత్తం బహుకృతవేషం యిది దేవుఁడిచ్చిన వేషవేఁను. + +మధుర: నా దగిరేనా మర్మం? యీ పిల్లెవరో? + +కరట: నా కొమార్త. + +మధుర: నాటకవఁల్లా చెడి పొగటి వేషాల్లో దిగిందా? పెట్టి పుట్టారుగదా యేల యీ అవస్థ? + +కరట: నీ దయవల్ల దేవుడిచ్చిన స్తితికేం లోపం రాలేదు. నిన్ను చూదావఁని వచ్చాను. + +మధుర: యిన్నాళ్ళకైనా యీ దీనురాలు మీకు జ్ఞాపకం రావడం అదెంత గాదు? + +కరట: నీలాంటి మనిషి మళ్ళీవుందా? నిన్ను చూడ్డం బ్రహ్మానందం కాదా? నీదగ్గిరకి రావడం చేదనా యిన్నాళ్ళూ రాలేదనుకున్నావు? డిప్టీ కలక్టరుగారి కుమారరత్నంగారు నిన్ను చేపట్టారని తండ్రికి తెలిసింతరువాత, నేనుగానీ నీ యింటికి వస్తే పీక ఉత్తరించేస్తాడేమో అనే భయం చేత కొంచం యడబెట్టి యితడికి యెప్పుడు బదిలీ అవుతుంది, మా మధురవాణ్ణి యెప్పుడు చూస్తాను అని దేవుఁణ్ణి సదా ప్రార్ధిస్తూ వుంటిని. నువ్విక్కడెన్నాళ్ళాయి వున్నావు? + +మధుర: డిప్టీకలక్టరు గారి కుమారరత్నం గార్ని, తండ్రి చదువు పేరు పెట్టి చన్నపట్ణం తగిలిన రెండు నెల్లదాకా ఆయన నాస్తుడు గిరీశంగారి ద్వారా డబ్బు పంపించాడు. ఆ తరువాత మొన్నటిదాకా గిరీశం గారు నన్ను వుంచారు గాని, డబ్బుకి యటాముటీగా వుండేది. నా యింటికి వచ్చిన వాడల్లా తన కొడుక్కి దోస్తీ అయివుంటాడని డిప్టీ కలక్టరు అనుమానిస్తాడేమో అని పేరుగల వాడెవడూ నా యింటికి రావడం మానేశాడు. సంజీవరావుగారి అల్లరి కొంచం మరుపొచ్చిందాకా పైనుందావఁని యీ వూరొచ్చాను. + +కరట: (ముక్కు మీద వేలుంచుకొని) గిరీశం నిన్నుంచుకున్నాడా? మా మేనల్లుడికి చదువు చెప్పడానిక్కుదురుకుని మావాళ్ళింట్లో చేరాడు. వాడికి పెందరాళే ఉద్వాసన చప్పాలి. + +మధుర: (ముక్కు మీద వేలుంచుకొని) నాదగ్గిరకు వచ్చినవాడల్లా చెడిపోయినాడో? నా దగ్గిరకు మీరు రాకుండా అవరోధం కలిగిందని యిప్పుడే డిప్టీ కలక్టరుగార్ని తిట్టారే. ఆయన కంటే మీ న్యాయం యేం బాగావుంది? నా దగ్గిరకు వచ్చినందుకు, మీ భార్యాగారు ముందు మిమ్మల్ని మెడబట్టుకుని యింట్లోంచి తరవ్వఁలిసింది. తనకి రొట్టా, ఒహడికి ముక్కానా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0054.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce9e5abef2c36eb70b0485153709c79597fff658 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0054.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +కరట: క్రియలలో అంతవరకు జరక్కపోయినా మాటల్లో ఆ మర్యాద ఆమేషా నాకు జరుగుతూనే వున్నది. + +మధుర: (చిరునవ్వుతో) యీ యిల్లాలు మాపంతులు కంటబడితే యీవిడ గుట్టు బట్ట బయలౌతుంది. + +కరట: యిల్లాలనేస్తున్నావేఁం అప్పుడేను? కన్నెపిల్ల దీన్ని పెండ్లిచేయడానికే, నీ దగ్గిరికి తీసుకొచ్చాను. + +మధుర: మాపంతులుకేనా పెళ్ళి? + +కరట: ‘ఏకనారీ సుందరీనాదరీవా,’ అన్నాడు. త్రిలోకసుందరివి నువ్వు దొరికింతరవాత నీ పంతులుగారికి యింకా పెళ్ళెందుకు? + +మధుర: ఐతే మరెవరికి పెళ్ళి చెయ్డం? నాకా యేవిఁటి? అలాగైతే, సైయేఁ! మొగ వేషం వేసుకొని, పెళ్ళిపీటల మీద కూర్చుంటాను. యిలాంటి పెళ్ళాం దొరకడవెఁలాగ? జగత్ప్రసిద్దులైన కరటక శాస్తుల్లు గారి అల్లుణ్ణి కావడం యెలాగ? దివ్య సుందర విగ్రహవఁని పొగడగానే నా బుజాలు పొంగుతాయనుకున్నారు కాబోలు? యీ పిల్లదగ్గిర నాబోట్లు దివిఁటీ ముందర దీపాలు. ఆడది మెచ్చిందే అందం! మొగాడి కన్ను మసక. మీకేం తెలుసును? మరి నా పెళ్ళాన్ని నాకిచ్చేసి మీతోవని మీరు వెళ్ళండి. (శిష్యుడి చెయ్యి పట్టి లాగును.) + +శిష్యుడు: చూశావురా నాన్నా యలా పట్టుకుందో? + +మధుర: (ఆచుకోలేకుండా నవ్వుతూ) శాబాషు! యిదేనా పెద్దమనిషి తరహా! యిరుగు పొరుగమ్మ లేవఁంటారో మొగుడు పిలిస్తే వెళ్ళకుంటేను? + +శిష్యుడు: కొడ్తుంది కాబోల్రా నాన్నా, యింటి కెళ్ళిపోదాం, రా! + +మధుర: యేం నంగనాచివే? తరవాత పెళ్ళిచేసుకుంటాను. అందాకా ముద్దియ్యి (ముద్దెట్టుకొనును) + +కరట: నేరని పిల్లని చడగొడుతున్నావు. + +మధుర: నాలాంటి వాళ్ళకి నూరుమందికి నేర్పి చెడగొట్టగలడు. యవరి శిష్యుడు? యీ కన్నెపిల్ల నోరు కొంచం చుట్టవాసన కొడుతూంది! + +కరట: అంచాతే కాబోలు డబ్బీలో చుట్టలు తరచు మాయవౌఁతుంటాయి. మధురవాణి! దేవుఁణ్ణాకు నిన్ను చూపించాడు. పంతుల్లేని సమయం కనిపెట్టివచ్చాను మళ్ళీ అతడొచ్చేలోగా నా మాటలు నాలుగూ విని మాకు వొచ్చిన చిక్కు తప్పించు. + +మధుర: మీ కొచ్చిన చిక్కేవిఁటి? నేం చెయ్యగల్గిన సహాయ వేఁవిఁటి? + +కరట: చిక్కన్నా చిక్కు కాదు. విను, యీ వూళ్ళో గిరీశం పెత్తల్లికొడుకు లుబ్దావుధాన్లని ముసలాడున్నాడు వాడికి మా మేన గోడల్నివ్వడానికి మా బావ \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0055.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..adf7735c3402af24fe3194c1f931b48d5381d997 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0055.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +నిశ్చయించాడు. యీ సంబంధం చేస్తే నా చెల్లెలు నూతులో పడతానని వొట్టేసుకుంది. యేం వుపాయం చాస్తావో దాని ప్రాణం కాపాడాలి. + +మధుర: యీ పిల్లని అంతకి తక్కువ సొమ్ముకి అమ్మితే, లుబ్దావుధాన్లు చంకలు గుద్దుకుని చేసుకుంటాడు. అతనిదాకా యెందుకు నేనే కొనుక్కుంటాను. + +కరట: చూపితే అందుకు పోయేదానికి నీకు మిక్కిలి చెప్పాలా యేవిఁటి? + +మధుర: యిదివరకి నిర్ణయవైఁన సమ్మంధం యేమ్మిషపెట్టి తప్పించడం? + +కరట: నీబుద్ధి కసాధ్యం వుందా? డబ్బుకసాధ్యం వుఁందా? + +మధుర: బుద్ధికి అంతా అసాధ్యవేఁగాని డబ్బుకి యక్కడా అసాధ్యం లేదు. యీ పెళ్ళిలో మా పంతులుకో పదిరాళ్ళు దొరుకుతా యనుకుంటున్నాడే? + +కరట: నా సంబంధం చేసుకుంటే నేను యిరవై రాపాషాణాలు యిస్తాను. + +మధుర: సరే. గాని నాటకంలో యంతహాస్యవైఁనా చెల్లుతుంది. నటనలోకి హాస్యం తెస్తే యేవిఁ మూడుతుందో ఆలోచించారా? + +కరట: మధ్య నీకొచ్చిన ఫర్వాయేవిఁటి? నాకొచ్చిన ఫర్వా యేవిఁటి? యీ కత్తెర మీసం, కత్తెర గెడ్డం కడిగేసుకుని నా తోవని నే వెళతాను. యీ కోక నీ దగ్గిర పారేసి మా శిష్యుడు వెళతాడు. ఆ తరవాత యిదేవిఁటమ్మా యీ చిత్రవఁని నువ్వూ నలుగురమ్మలక్కలతో పాటు ఆశ్చర్యపడుదువు గాని. మీ పంతులుతో సిఫార్చు చేసి యీ మంత్రం యలా సాగిస్తావో గట్టి ఆలోచనచెయ్యి. + +మధుర: మా పంతులు వక్కడివల్లా యీ పని కానేరదు. + +కరట: మరియింకా యవరి కాళ్ళు పట్టుకోవాలో చెప్పు? + +మధుర: మా పంతులుతో మాట్లాడ్డం ఐన తరవాత అవుధాన్లు కూతురు మా నేస్తం మీనాక్షిని తండ్రికి తెలియకుండా చూసి, ఓ రెండు పెద్ద కాసులు యిస్తానని చెప్పండి. ఆపైని సిద్ధాంతిని చూసి అతనికీ అలాగే ఆశపెట్టండి. యీ పనికి సిద్ధాంతే కీలకం. నేను తెర వెనకనుంచి సమయోచితంగా హంగు చాస్తాను. + +కరట: నీ మాట వేరే నే చెప్పాలా? నిన్ను సంతోషపెట్టడం నాకు విధి. + +మధుర: ఆ మాట మీరు శలవివ్వడం నాకు విచారంగా వుంది. వృత్తిచేత వేస్యని గనక చెయ్యవలసిన చోట్ల ద్రవ్యాకర్షణ చేస్తాను గాని, మధురవాణికి దయా దాక్షిణ్యాలు సున్న అని తలచారా? మీ తోడబుట్టుకి ప్రమాదం వచ్చినప్పుడు నేను డబ్బుకి ఆశిస్తానా? యటుంచి యెటొచ్చినా కాపాడతాడు. హెడ్డు కనిష్టేబుకు మాత్రం కొంత నిజం చెపుదాం. అతగాడు యిప్పుడే వస్తాడు మాట్లాడతాను. మీరు యిక్కడ కూచోండి. + +కరట: స్వాధీనుడేనా? కొంప ముంచడుగద? + +మధుర: గులాం. (నిష్క్రమించును) \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0056.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..326838140637e423464f5b65edb068743d08c891 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0056.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +కరట: కూచుందాం రా. + +శిష్యుడు: నా పేరేవిఁటండోయి? + +కరట: కొంప ముంచుతావు కాబోలు! సుబ్బి!సుబ్బి! మధురవాణ్ణి చూడగానే మతి పోయిందా యెవిఁటి? + +శిష్యుడు: దాని నవ్వు పట్టుబడాలని నిదానిస్తున్నాను. + +కరట: సబ్బు అన్న మాట జ్ఞాపకం వుంచుకుంటే సుబ్బి అనే పేరు జ్ఞాపకం వుంటుంది. + +రామ: (కరటకశాస్త్రితో మెల్లిగా) లోపలికెవరైనా వెళ్ళారా? + +కరట: (గట్టిగా) యెవరో యిద్దరు ముగ్గురొచ్చారుగాని మీ యిల్లాలు గారొచ్చి పైకి పొమ్మని గెంటేశారు. + +రామ: మీరెవరు? యెందుకొచ్చారు? + +కరట: మాది కృష్ణాతీరం. నాపేరు గుంటూరు శాస్తుల్లంటారు. తమదగ్గిర రాచకార్యవుండి వచ్చానండి. + +వీధిలో నుంచి జవాను : "యినస్పెక్టరుగారు నే వచ్చిందాకా మర్రిచెట్టుకింద గుర్రాన్ని నిలబెట్టుంచుతావఁన్నారు. రూపాయలు వేగం యివ్వండి." + +రామ: యవరు వొచ్చారట? + +మధుర: యవరొస్తారు? మీ నాస్తులట! తగిలాను. + +రామ: (మధురవాణితో) యేదీ మొన్న నీకిచ్చిన రూపాయలు? సాయంత్రం మళ్ళీ ఫిరాయిస్తాను. యీ సైతాను ప్రాణం తింటున్నాడు. + +మధుర: మీరిచ్చిన రూపాయలు పట్ణం తోలేశాను. నేను డబ్బిక్కడ దాచుకుంటే మా తల్లక్కడ కాలక్షేపం చెయ్యడవెఁలాగ? + +రామ: వొట్టబద్ధాలు! + +మధుర: (తాళముల గుత్తి మొలలోనుంచి తీసి రామప్పంతులు మీద విసిరి) చూసుకోండి. + +రామ: (బుజం తడువుఁకుంటూ) దురహంకారం కూడదు! విసిరికొడితే దెబ్బ తగల్దను కున్నావా యేవిఁటి? + +మధుర: దుష్టుమాటలనగా తగిల్తే తప్పా? + +జవాను: యేవఁయ్యోయి. పోయి, రూపాయి లిచ్చావు కావని యినస్పెక్టరు గారితో చెబుదునా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0057.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8c22651b71730f6231b37b249f834f990395da98 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0057.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +మధుర: (మెడలో నాను తీసి) యిది తాకట్టువుంచి కావలసిన సొమ్ము తెచ్చుకొండి. + +రామ: (తనలో) ఆహా! యేమి యోగ్యమైన మనిషి! లేనిపోని అనుమానాలు పడకూడదు! + +కరట: పంతులుగారూ యెన్ని రూపాయలు కావాలండీ? + +రామ: పాతిక. + +కరట: నే దాఖల్చేస్తాను (జవానుకు యిచ్చును) + +రామ: ధనజాతకానికి డబ్బలా వస్తూవుంటుంది. యేవిఁటి మీ రాచకార్యం? + +కరట: యిది నా పిల్లండి. దీనికి వివాహం చేయించి ఆ సుకృతం తమరు కట్టుకోవాలి. + +రామ: వివాహం చేయించడానికి నేను వైదీకిని కాను, నాకు మంత్రాలు రావే? (చుట్ట జేబులోంచి తీసి కొన కొరకి) యేవఁంటావు మధురవాణీ? అగ్గిపుల్ల. + +మధుర: (అగ్గిపుల్ల అందిస్తూ పంతులు నుంచి శిష్యుడి వేపూ, శిష్యుడి నుంచి పంతులు వేపూ కోపముతో చూసును.) + +కరట: మంత్రమన్నప్పుడు వైదీకపవాడిదేం మంత్రవఁండి? యీ రోజుల్లో వైదీక మ్మంత్రాల మహిమ పోయిందండి. మంత్రవంటే నియ్యోగప్రభువుదే మంత్రం! తమవంటి ప్రయోజకులకు మంత్రం మాటాడుతుందండి. + +రామ: మధురం! యేవఁంటావు? యీ పిల్ల న్నే పెళ్ళిచేసుకుందునా? + +మధుర: (రామప్పంతులు వేపూ, శిష్యుడి వేపూ చురచురా చూసి నిష్క్రమించును) + +రామ: సొగసుకత్తెలకు అలకకూడా అదో శృంగారం సుమండీ, శాస్తుల్లు గారూ! + +కరట: వైదీకపాళ్ళం మాకా శృంగారాలు యలా అనుభవవౌఁతాయండి? మా యిల్లాళ్లక్కోపం వస్తె చీపురుగట్టలు యెగురుతాయండి. సరసవఁన్నది పుస్తకాల్లో చదవడవేఁగాని మాకు అనుభవవేద్యం కాదండి. శ్రీకృష్ణమూర్తి వారు రాధికతో శలవిస్తున్నారు, ఓ రాధికా నీ కోపం తీర్చుకోవాలన్నష్షాయనా ‘ ఘటయభుజ బంధనం రచయరద ఖండనం, యేనవాభవతి సుఖజాలం’ అనగా యేవఁంచున్నాడంటే కవీశ్వరుడు, చేతుల్తోటి ఉక్కిరి బిక్కిరి అయ్యేటట్టుగా కౌగలించుకో, మరిన్నీ పెదివఁలురక్తాలొచ్చేట్టు కొరికెయ్యి, అంఛున్నాడు. + +రామ: (మధురవాణి వెళ్ళిన గుమ్మము వేపు చూసి) ఉప్పులేకనే ముప్పందుం. మధురవాణికి మాత్రం ఈ వెర్రి మొర్రి కవిత్వాలు చెప్పకండి. నా లాంటి మృదువర్లు ఇటువంటి మోటసరసం సహించరు. + +కరట: ఆమె మీ భార్యా కారండీ? సంసారి కన్నా మర్యాదగా వుంది యీ వేశ్య! మీది యేవఁదృష్టం. + +రామ: యెంపిక. యెంపికలో వుందండి. మీ రాచకార్యం చెప్పారు కారు. + +కరట: లుబ్దావుధాన్లుగారికీ తమకీ చాలాస్నేహవఁని విన్నాను. ఆయన తమ మాట అడుగు దాటరట? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0058.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..021542a8952b4ebcdaaca74823c1134368ce3346 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0058.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +రామ: ఆ గాడిదకొడుక్కి ఒకరితో స్నేహం యేమిటండీ? వాడి ప్రాణానికీ డబ్బుకీ లంకె. డబ్బుకీ వాడికే స్నేహంగాని మరి యవరితోనూ స్నేహం లేదు. అయితే వాడికి వ్యవహారజ్ఞానం లేకపోవడం చాతా, కోర్టంటే భయం చాతా, నా సలహాలేక బతకలేడు. వాడే అన్నమాటేవిఁటి, యీ తాలూకాలో సివిలు మేజిస్ట్రేట్లు యెక్కడొచ్చినా రామప్పంతులు పప్పులేని పులగం వుండదు. + +కరట: ఆ మాటవినే తాము నియ్యోగ ప్రభువులు, మంత్రబలం చాత చక్రం అడ్డేస్తారని తమర్ని వెతుక్కొచ్చాను. మా పింతల్లికొడుకు బియ్యే బియ్యెల్‌ పాసయినాడండి. డిప్టీకలక్టరీ చేస్తున్నాడు. బంధువులకి అతనివల్ల గడ్డిపరకంత సాయం లేదుగదా? మీది మిక్కిలి కూరానారా యవళ్ళయినా గృహస్థులు గృహస్థు మర్యాదకి పంపించి, తల్లయినా పెళ్ళాం అయినా అవి పుచ్చుకుంటే, తిరగ గొట్టిందాకా అభోజనం కూచుంటాడు! పెట్టడానికి పుచ్చుకోడానికీ నియ్యోగ ప్రభువులు, తమకి చెల్లింది కాని మా వాళ్ళ ఉద్యోగాలు మంటిగడ్డ ఉద్యోగాలండి. "ఇయ్యా ఇప్పించంగల అయ్యలకే కాని మీసమన్యులకేలా రొయ్యకి లేవా బారెడు" అని కవీశ్వరుడన్నాడు . + +రామ: యీ యింగిలీషు చదువులు లావైన కొద్దీ వైదీకులే అన్నమాటేవిటి అడ్డవైఁన జాతుల వాళ్ళకీ ఉద్యోగాలవుతున్నాయి గాని యంత చదువుకున్నా మీ వైదీకప్పంతుళ్ళవారికి మా చాకచక్యాలబ్బుతాయండీ. మా లౌక్యం మాతో స్వతహాగా పుట్టినది. మీరు తెచ్చిపెట్టుకున్నది. యెరువు సరుకు యెరువు సరుకే. విన్నారా? మీ వాళ్ళు లంచాలు పుచ్చుకోడం చాతకాక, పతివ్రతలమని వేషం వేస్తారు. + +కరట: అదే పతకవైఁతే అది అమ్ముకు బతకనాఁ అన్నట్టు మా వాళ్ళకే చాతయితే నాకు యీ అవస్థేవఁండీ? మావాడు పది మంది పార్టీలతో చెబితే పదిరాళ్ళ సొమ్ము దొరుకును. యీ చిక్కులు లేకపోవును. + +రామ: యెవిఁటా చిక్కులు? + +కరట: రుణబాధ చాలా లావుగా వుందండి. రేపటి పున్నంలోగా ఒక దస్తావేజు తాలూకు రూపాయలు చెల్లక పోతే దావా పడిపోతుందండి. యీ పిల్లని నల్లబిల్లిలో వెంకటదీక్షితులుగారికి పదహారు వందలకి అమ్మ నిశ్చయించుకొని తీరా వచ్చేసరికి యిప్పట్లో రూపాయలివ్వలేం, పెళ్ళయిన నెల రోజుల్లో యిస్తావన్నారండి. అందుచేత అది వదులుకొని లుబ్దావుధాన్లుగారు వివాహ ప్రయత్నంలో వున్నారని విని తమ దర్శనానికి వచ్చానండి. యిదిగాని తాము సమకూరుస్తే పది వరహాల సొమ్ము దాఖలు చేసుకుంటాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0059.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be9022f4c769fd89a7894cb54b4a5ed3b41cb3d5 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0059.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +రామ: నేను నలభై యాభై రూపాయల వ్యవహారాల్లో జొరబడే వాణ్ణి కాను. + +కరట: తాము చేసే సదుపాయాన్ని బట్టి యంతయినా దాఖలు చేసేవాణ్ణేనండి. నా రుణాలు పదహారు వందలుంటాయండి. ఆ పైని యెవొచ్చినా తాము దాఖలు చేసుకొండి. + +రామ: ’ఐతే, గియ్తే‘ బేరాలు మాకవసరం లేదు. అగ్నిహోత్రావుధాన్లకి పద్దెనిమిది వందలిస్తున్నాడు గదా, అందుకు సగానికి సగం తగ్గితేనేగాని అవుధాన్లు ఆ సంబంధం మాని మీ సంబంధం చేసుకోడు. అందులో మీ రుణాలు తీరే దేవిఁటి నాకిచ్చేదేవిఁటి? యేవైఁతేనేవిఁ? ఆ వ్యవహారం యలాగా మించి పోయింది. పది రోజులకిందటొస్తే ఫొక్తుపరుస్తును. ఆ సంబంధం భోగట్టా మొదట నేనే తెచ్చాను. నా చేతుల్లోంచి ఆ వ్యవహారం పోలిశెట్టి లాగేశాడు. కృత్యాద్యవస్థ మీద మధురవాణి మేజువాణీకి వాణ్ణొప్పించే సరికి నా తాతలు దిగొచ్చారు. మరివక ఉపాయం చెబుతాను వినండి. మీకు మైనరు కొమాళ్ళున్నారా? + +కరట: చిన్నవాడ్కి మయినారిటీ దాటి మూడేళ్ళయిందండి. + +రామ: అయితే యిహలేందేవిఁటి? ఆ కుర్రవాడు మయినరని వాదిద్దాం. + +కరట: సాక్ష్యం యలా వొస్తుందండి? + +రామ: ఓ హో హో! మీకు యేమీ తెలియదే! యిలాంటి వ్యవహారాలు నా తలమీద యెన్ని వెంట్రుకలున్నాయో అన్ని మోసేశాం విన్నారా? ఉర్లాం బసవరాజుగారి సంభావన్ల రేటే సాక్ష్యాలక్కూడా గేజటార్డర్‌ చేశాం. కుండనాలు వేసుకున్న వారికి ఓ రూపాయి జాఫా. + +కరట: జాతకం వుంది గదా యేం సాధనం? + +రామ: కాకితవైఁతే అగ్గిపుల్లతో ఫైసల్ ! తాటాకైతే నీళ్ళపొయ్యి! కొత్త జాతకం బనాయించడం అయిదు నిమిషాల పని. మా సిద్ధాంతి మట్టుకు నాలుక్కాలాలు చల్లగా వుండాలి. నా దగ్గిర పాత తాటాకులు అలేఖాలు అటకనిండా వున్నాయి. ముప్ఫైయేళ్ళనాటి కాకితాలున్నాయి. రకరకాలు సిరాలున్నాయి. ఒక నూర్రూపాయలు నాకు ఫీజు కింద యిచ్చి ఖర్చులు పెట్టుకొండి. గ్రంథం నడిపిస్తాను. + +కరట: దారి ఖర్చుకోసం తెచ్చిన రూపాయలు మీకు దాఖలుచేసాను. మరి బుర్ర గొరిగించుకుందావఁంటే దమ్మిడీ లేదు. కోర్టంట తిరగడానికయినా చేతిలో ఓడబ్బు సొమ్ముండాలిగదా? యిదొహర్తె టొంపలా నాతోవుంటే యలాగండి కోర్టంట తిరగడం? తమ లౌక్యానికి అసాధ్యవఁన్నది వుంటుందంటే నే నమ్మ జాలను. యలాగయినా కుదిర్న సంబంధం తిప్పించి, మా సంబంధం కుదిర్చి నాకు యిచ్చే సొమ్ములో పదోవంతు తాము అంగీకరించి మిగిలింది \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0060.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d637005a90bb2b2d3b128fb005e1f7cb7c2f8d79 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0060.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +నాకు దయ చెయ్యండి. దీన్ని మొగుడింట అప్పజెప్పి ఆ పైన యీ గ్రంథం యేదో కొసచూసిందాకా తమర్ని అంటగాగి వుంటాను. + +రామ: పదోవంతు పనికిరాదు. మా బేరం యెప్పుడూ సగానికి సగం + +కరట: సంగోరు మీకిస్తే మరి నేను రుణాలేం తీర్చుకోను? + +రామ: రుణాల్తీర్చుకో అఖర్లేకుండా గ్రంథం జరిగిస్తాం కదూ? అప్పుడే మీ చేతులో రూపాయలు పడడానికి సిద్ధంగా వున్నట్లు మాట్లాడతారేవిఁటి? నేను యంత శ్రమబడ్డ పైని పతకం తిరగాలి? అది ఆలోచించారా? + +కరట: తాము అలా అంటే నేనేం మనివి చెయ్నండి? రక్తం మాంసం అమ్ముకుంటున్నప్పుడు ఆ కానికూడయినా సంతుష్టిగా దొరకడం న్యాయంగదండీ? వ్యవహారాల తొట్రుబాటు చాతనూ పిల్ల కట్టు దప్పివుండడం చాతనూ, తొందరబడుతున్నానుగానండి, కొంచం వ్యవధివుంటే రెండు వేలకి పైగా అమ్ముకుందునండి. రామ: ’అయితే గియితేలు‘ అనుకున్న లాభం లేదని చెప్పానుకానా? ఐదో వంతుకు ఏవఁంటారు? + +కరట: యీపాపపు సొమ్ముకే తమరు ఆశించాలా అండి? + +రామ: పాపపు సొమ్ము మాదగ్గిరకి రాగానే పవిత్రవైఁపోతుంది. ఒహళ్ళ కివ్వడం కోసవేఁగాని నాక్కావాలా యేవిఁటి? + +కరట: ఐతే కానియ్యండి. + +రామ: యిక నా ప్రయోజకత్వం చూడండి. మధురం! మధురం! కాకితం, కలం, సిరాబుడ్డి తీసుకురా. మామోలు సిరాబుడ్డి కాక గూట్లోది పెద్ద సిరా బుడ్డి తే. + +మధుర: (అవతలనుంచి) నాకంటె మధురం కంటబడ్డ తరవాత నేనెందుకు? + +రామ: ఆడవాళ్ళకి అనుమానం లావండి. వింటున్నారా? అదో ముచ్చట! + +కరట: కేవలం వజ్రాన్ని సంపాదించారు! + +రామ: వజ్రవేఁ గానండి, పట్టవాసపు అలవాటుచాత పదిమందితో మాట్లాడితే గాని దానికి వూసుబోదు. + +కరట: ఆమాత్రం స్వేచ్ఛ యివ్వడవేఁ మంచిదండి ఆడదాన్నట్టే రొకాయించకూడదండి? + +రామ: రొకాయిస్తే యేం జేస్తుందేవిఁటి? + +కరట: యిలాంటి మానంగల మనిషైతే నూతులో గోతులో పడుతుందండి. + +రామ: అలాగనా అండి? + +కరట: అందుకు సందేహమేమిటండి? నాజూకైన మనస్సుగల స్త్రీని మల్లెపువ్వు లాగ వాడుకోవాలండి. + +రామ: ఆ నాజూకులూ గీజుకులూ మీకేం తెలుసునండి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0061.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f1e9e7735ab2cf168bcb6841d0c96a99be537dc --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0061.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కరట: పుస్తకాల్లో చదువుకున్న ముక్కలు. నాయకుడు నిరాకరిస్తే నాయిక వొచ్చిన్నీ యేవే, ఉద్యానాల్లో వుండుకున్నటువంటి లతలతో వురిపోసుకుంచుందండి. మహాకవుల నాటకాల్లో ఆష్లాగే జరిగినట్లు రాశారండి. + +రామ: మరెవళ్ళతో మాట్లాడినా తప్పులేదు గాని, హెడ్డుకనిష్టీబు మాత్రం మాట్లాడవద్దని బుద్ధి చప్పండి. మీరు తండ్రిలాంటి వారుగదా? + +కరట: ప్చు! అంత అదృష్టవాఁ అంటి! అట్లాంటి పిల్లే నాకువుంటే, మూడు నాలుగు వేలకమ్ముకుని రుణాలూ పణాలూ లేకుండా కాలక్షేపం చేసివుందును. దీన్నయినా నాలుగు దిక్కులా అమ్మజూపితే రెండు మూడు వేలు యిదివరకే చేతులో పడివుండునండి. మేనరికం చెయ్యాలని దీంతల్లి భీష్మించుక్కూచోబట్టి యీ దురవస్థ మాకొచ్చింది. అంచాతనే యింట్లో చప్పకుండా యీ పిల్లని వెంటతీసుకొచ్చి యీ దేశంలో పెళ్ళికి చూపుతున్నాను. + +రామ: నా సహాయ లోపం వుండబోదు! + +కరట: ఐతే కార్యవఁయిందే! + +రామ: యేదీ పిల్లా యిలారా, చెయి చూపించూ! + +కరట: చూపించమ్మా, భయంలెచ్చూపించు (కరటకశాస్తుల్లు శిష్యుణ్ణి రామప్పంతులు దగ్గిరికి తోయును. రామప్పంతులు చెయ్యి పట్టుకుని అరిచెయ్యి చూచుచుండును. శిష్యుడు చెయ్యిలాగుకొంటూన్నట్టు నటించును. మధురవాణి సిరాబుడ్డీ, కలం, కాకితం పట్టుకుని రామప్పంతులు వెనక నిలుచుండును.) + +రామ: ఆహా! యెం ధనరేఖా! సంతానయోగ్యత బాగావుంది. + +మధుర: మీరు చేపట్టింతరువాత, అందుకు లోపం వుంటుందా? + +వీడి తస్సా గొయ్యా, వీడిబాణాలు పువ్వులటోయి? ఆమాట యవడునమ్ముతాడు, వెర్రికుట్టె యెవడైనా నమ్మాలిగాని? అనుభవ వేద్యవైఁన దీని నిజం యేవిఁటంటే - మంచిపదునుబట్టిన లోహం మొనకి, డయమండ్‌ పొయంట్‌ వేసి, పోయజన్‌లో ముంచి, కంటికి కనపడకుండా మంత్రించి విసురుతాడు. అంచేతనే, పైకి గాయం కనపడదుగాని పోలీసువాళ్ల దెబ్బల్లాగ లోపల తహతహ పుట్టిస్తాయి. యీ విడో \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0062.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afd43fdde6ba7ef85c427eb2af82523700486651 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0062.txt @@ -0,0 +1 @@ +బ్యూటీ చూస్తే యేమీ తోచకుండావున్నది. అయితే యిది చెప్పినట్టల్లా వశమయ్యే మనిషికాదు. పాతరస్తాలేం పనికి రాకుండా వున్నాయి. నా యక్‌స్పీరియన్సూ, నాశృంగార చేష్టలూ గుడ్డిగవ్వంత పని చెయ్యకుండా వున్నాయి. యింత సింప్లిసిటీ యక్కడా కానలేదు. దీనికి లవ్‌ సిగ్నల్సు రామరామా! యేమీ తెలియవు. చమత్కారంమాటలు ఆడితే యేమిన్నీ అర్థంచేసుకోలేక ఆలేడికళ్లతో తెల్లబోయి చూస్తుంది. అయామ్‌ డ్రెడ్ఫుల్లీ యిన్‌ లవ్‌ విత్‌ హర్‌. దీన్ని చూసిన దగ్గిర్నించీ టౌను లవ్‌సూ, డాన్సింగర్లుసూ మీద పరమాసహ్యంపుట్టింది. పోజిటివ్‌ యబహరెన్స్‌. వాళ్ల పెంకెమాటలూ, పెడర్థాలు, దొంగవేషాలూ, డామిట్‌! అంతా యిన్సిన్సిరిటీయే గదా? యిన్నాళ్లు మధురవాణి వలల్లోపడి యెలాగు యాస్‌ని అయిపోయినానో నాకు నామట్టుకే ఆశ్చర్యంగావుంది! మధురవాణికీ యీమనిషికీ కంపారిజన్‌ వున్నదా? అది రంగువేసిన గాజుపూస. యిది ప్యూర్‌ డైమండ్‌! కాదని యవడైనా అభాజనుడు అంటే అమాంతంగా వాడి పిలకూడదీస్తాను. దీనిని చెడగొట్టడానికి ప్రయత్నం చెయ్యకూడదు. చేసినా సాగేది కాదు. గనక కొత్తదారీ, కొంత న్యాయవైఁనదారీ తొక్కాలి. యేవిఁటయా అది? మాయోపాయంచేసి దీన్ని లేవతీసుకుపోయి విడో మారియేజి చేసుకుంటినట్టాయనా కీర్తీ, సుఖంకూడా దక్కుతాయి. "టూ బర్‌డ్స్‌ యట్‌ వన్‌ షాట్‌!" యిలాంటి అట్టర్లీ యిన్నోసెంట్‌ విడోని వొప్పించి తీసుకుపోయి పెళ్లాడితే మజా, ప్రయోజకత్వమూగాని, రెండేసి మూడేసి సంతానాలు కలిగి తురకాడితోనో, దూదేకులవాడితోనో లేచిపోవడానికి సిద్ధంగావున్న దండుముండల్ని విడో మారియేజి చేసుకుంటే హెల్‌! పూటకూళ్లమ్మలాంటి ముండని పెళ్లాడ్డం విడో మారియేజి అనిపించుకోదు. అది దొంగముండా మారియేజి! యిదేవిఁటయా యిది, యీ బుచ్చమ్మ? సాక్షాత్తూ పరమపవిత్రమైన విడో విత్‌ గిల్ట్‌లెటర్స్‌! అయితే, గియితే, మ-రా-రా-శ్రీ, యన్‌. - గిరీశంగారు విడో మారియేజి చేసుకోవడమేనా? "టు మారీ యె విడో, ఆర్‌ నాట్‌ టు మారీ, దటీజ్‌ ది క్వశ్చన్‌!" షేక్‌స్పియర్‌ పడ్డ అవస్థలో పడ్డాం! "తొందరపడి హాజీసాహేబు తురకల్లో కలిసిపోయినాడన్నట్లు" నావంటి బుద్ధిమంతుడు తొందరపడి యేపనీ చెయ్యకూడదు. దాని లాభనష్టాలు బేరీజువేసి, జమాఖర్చుచేసుకుని మరీ డిసైడ్‌ చెయ్యాలి. లెటస్‌ సీ. Imprimis ఒకటోపద్దు డెబిట్‌ (నష్టం) - విడో మారియేజి చేసుకుంటే మావాళ్లు అక్కరచెయ్యరు. అందుకు క్రెడిట్‌, (లాభం) - వాళ్లిప్పుడు చేస్తూన్న అక్కరేవుఁంది? గనక బాలెన్స్‌ \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0063.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9605aad9ea17491b322ac6e962b501a426a496be --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0063.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +(గాక బాకీ) నిల్‌ బండిసున్నా! రెండోపద్దు - డెబిట్‌ (ఖర్చు) - లోకం నన్ను బహిష్కారం చేస్తారు. అందుకు క్రెడిట్‌, (జమ)-లోకంలోకల్లా విలవైన వస్తువను నేను అంకించుకుని, పసలేని ఆ లోకానికే నేను బహిష్కారం వేస్తాను. గనుక క్రెడిటు బాలెన్సు (నిలవ) - యేమిటయా? నెగెటివ్‌ యడ్వాంటేజి, హావింగ్‌ నథింగ్‌ టు డూ వితే పాపర్‌వర్‌ల్డు - పోజిటివ్‌ యడ్వాంటేజి - పొజెసింగ్‌ ఆలిట్స్‌ వెల్త్‌! మూడోపద్దు - డెబిట్‌ - నష్టం - "వీడి పెళ్లాం వెధవముండ" అంటారు - నోటా బీనీ - యీ పద్దు నిజంగా డెబిటేనా? ఆడిట్‌ డిపార్ట్‌మెంటు వార్నడిగి సంశయం తీర్చుకోవాలి. అందాకా మ-రా-రా-శ్రీ, గిరీశంగారి అభిప్రాయం యేమంటే - విడో అనేది యేమిటి? ఏనేమ్‌! ఓపేరు. ఆ పేరు మనిషి మొహమ్మీద రాశుందా? మనిషిని ముస్తాబుచేసి యదట నిలబెడితే, యిది పునిస్త్రీ, యిది విడో అని చప్పగలిగిన పెద్దమనిషి యవడు? ఒహడూలేడు. గనక విడో అనే వస్తువ యక్కడుందయా? వెక్కిరించే వెధవల నోళ్లలో వుంది. దీనికి క్రెడిట్‌, (లాభం) - యేమనగా - విడో పెళ్లాడిందంటె అశుభం వోగాయిత్యం అని అటెవడూ కన్నెయ్యడు. యిక డెబిట్లేని శుద్ధక్రెడిట్‌, నంబర్‌ ఫోర్‌, "చుక్కలవలె, కర్పూరపు ముక్కలవలె నీదు కీర్తి ముల్లోకములన్‌ । క్రిక్కిరిసి పిక్కటిల్లెను," అన్నట్లు గిరీశంగారి కీర్తి మిన్ను ముట్టుతుంది. గిరీశంగారి విధవా వివాహ మహోత్సవం కథ న్యూసు పాపర్లలో పెద్దక్షరాల్తోపడుతుంది. క్రెడిట్‌ నంబర్‌ ఫైవ్‌, విడో మారియేజి యసోసియేషన్‌వారు ఒక తృణం యిస్తారు. బుచ్చమ్మక్కూడా కొంచెం డబ్బుంది. డెబిట్‌ - దావా తెస్తేగాని అవుధాన్లు మావఁగారు దాన్లో దమ్మిడీ యివ్వడు. + +ప్రొజెండ్‌ కాన్సన్నీ విచారించగా, అవశ్యం విడోమారియేజి చేసుకుని తీరవలసిందే. అయితే సాధనవేఁవిటి? యేదైనా యాసెన్‌ బ్రిడ్జికట్టి వొడ్డు చేరాలి. (పైకి ముఖం యెత్తి ఆలోచించి) వెంకమ్మ, మొగుడితో దెబ్బలాడి నూతులో పడ్డప్పుడు నేను సాహసించి వురికి పైకితీసిందగ్గిర్నుంచీ వూరంతా నేను సాక్షాత్తూ సత్య హరిశ్చంద్రుణ్ణిగా భావిస్తున్నారు. ఆడుగడుక్కి బుద్ధి దాట్లేస్తూంటుందిగాని, నేనంతవాణ్ణీ కానా యేవిఁటి? స్నేహంపట్ల పీకిచ్చేస్తారే గిరీశంగారు! సాధారణులా? గనుక బుచ్చమ్మని మనం లావు చనుంచేసినా సుతిమించే వరకూ యవరూ తప్పు బట్టబోరు. రాత్రిళ్లు అరబ్బీనైట్లు, కాశీమజిలీలు, మదనకామరాజు కథలూ చెబుతూవుంటే యంతో సర్‌దాగా పక్కని కూచుని వింటుంది, లవ్‌ స్టోరీజ్‌ బుఱ్ఱకెక్కించాను. కొంత గ్రౌండ్‌ ప్రిపేరైంది గనక, యిహ విడో మారియేజి మంచిదని బోధపరుద్దాం. పాచిక పారినట్టాయనా, రామవరం చలో, విడో మారియేజి కరో! లెట్‌ \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0064.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66151cb5ffa5660929d87e17e2329475cdd595dd --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0064.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మీ బిగిన్‌ ది కాంపైన్‌ ఎట్‌ వన్స్‌. (తలుపు కన్నములోనుంచి తొంగిచూచి) నడవలో కూర్చుని విస్తళ్లు కుడుతున్నది. మొట్టమొదట కొంచం మ్యూజిక్‌ విసురుదాము. (ఎటులోర్తునే చెలియా అను జావళీ కూనురాగముతో పాడి) బుచ్చమ్మ వదినగారూ తలుపు తీయండి (బుచ్చమ్మ తలుపుతీయును) వదినా ... వెల్‌! ... వెంకటేశం యేమిచేస్తున్నాడు? + +బుచ్చమ్మ -- పెరట్లో గొట్టికాయ లాడుతున్నాడు. + +గిరీశ-- ఈ వూరువస్తే మరిచదువు చెడిపోతుంది. పట్నంలో వున్నప్పుడు డస్కుదగ్గిరనుంచి కదలితే వొప్పేవాడను కాను... ఒక్కమాటు పి... పిలుస్తారా పాఠంచెపుతాను. + +ఆహా! దీనిఠస్సా గొయ్యా, మొహం యెదటికి వచ్చేటప్పటికి కొంచం ట్రెంబ్లింగ్‌ పట్టుకుంటుంది. వకటి అనవలెనని మరివకటి అనేస్తూ యుంటాను. మరెవళ్లూలేరు. వంటరిగా దొరికిందిగదా, - యీలాంటప్పుడు నామనస్సులో మాట చెప్పేస్తే తీరిపోవునా! ఆ కోతి వెధవని తీసుకురమ్మని చెప్పాను. కానీ, పాఠాలలో చిన్నలెక్చరు వేతాము. (వెంకటేశ్వరులు, బుచ్చమ్మ ప్రవేశింతురు.) యేమివాయి మైడియర్‌ బ్రదరిన్లా వెంకటేశం, పాఠాలు చదవడం శుభ్రంగా మానివేశావు? యిక్కడ మరి మాసంరోజులువుంటే వచ్చిందికూడా మరచిపోతావు. యేదీ టెక్స్టు బుక్కు పట్టుకురా. (వెంకటేశం పుస్తకము పట్టుకొనివచ్చును) గాడ్స్‌వర్క్‌స్‌ అనేపాఠంతియ్యి. రీడ్‌ ఆన్‌ మై గుడ్‌ బోయ్‌. + +వెంకటేశ-- (తడుముకుంటూ) దేర్‌ యిజ్‌ నాట్‌ ఏన్‌ ఆబ్జక్ట్‌ ఇన్‌ క్రియేషన్‌ వుచ్‌ డజ్‌నాట్‌ సెర్వ్‌ సమ్‌ యూస్‌ఫుల్‌ పర్‌పజ్‌. + +గిరీశ-- అట్టె! అట్టె! అక్కడ నిలుపు, క్రియేషన్‌ అనగా యేమిటి? + +వెంకటేశ-- క్రియేషన్‌ అనగా - అనగా - ఆవులు. + +గిరీశ-- నాన్సెన్స్‌, చదవేస్తే ఉన్నమతికూడా పోతున్నది. ఆవులు యెదటవున్నాయనా ఆవులంటున్నావు? మళ్లీ ఆలోచించి చెప్పు. + +వెంకటేశ-- యేమాటకి అర్థం అడిగారండి? + +గిరీశ -- క్రియేషన్‌. + +వెంకటేశ-- అదా! క్రియేషన్‌ అంటే ప్రపంచం. నేను, యెదట ఆవులు కనబడితే యీ ఆవు పెరుగు యీ నెలరోజులేకదా తినడవఁని ఆలోచిస్తూన్నాను. + +గిరీశ-- వన్‌ థింగ్‌ ఎట్‌ ఏటైమ్‌. యిప్పుడు పాఠంమాట ఆలోచించు. క్రియేషన్‌ అనే వక్కమాటపైనే వక్కఘంట లెక్చరు యివ్వవచ్చును. ప్రపంచం యేలాగున్నది? కపిద్ధాకార భూగోళా అని మనుధర్మశాస్త్రంలో చెప్పినాడు. కపిద్ధమంటే యేమిటి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0065.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42a73be1ada218393378c0bea7977194083bf840 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0065.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +వెంకటేశ-- నారింజపండు. + +గిరీశ -- వెరిగుడ్‌. అందుకు అమర నిఘంటులో పద్యం నీకువచ్చునా? + +వెంకటేశ -- రాదు. చెప్పండి రాసుకుంటాను. + +గిరీశ-- యింతలు బదరీ ఫలములు, +యింతలు మారేడుపళ్లు యీడుకు జోడై +బంతులు తామరమొగ్గలు, +దంతీకుచకుంభముల బోలు తరుణీ కుచముల్‌. +యీ ప్రపంచములో యేమివస్తువులుంటవి? + +వెంకటేశ-- ఆవులు. + +గిరీశ-- డామ్‌ నాన్సెన్స్‌, యెంతసేపూ ఆవులేనా? యేవిఁటి వుంటవో బాగా ఆలోచించి చెప్పు. + +వెంకటేశ -- గేదెలు. + +గిరీశ-- దట్‌విల్‌ నాట్‌డు, మళ్లీ ఆలోచించి చెప్పు. + +వెంకటేశ-- అయితే నాకు తెలియదు. + +గిరీశ -- విడోస్‌ - యింతచిన్నప్రశ్నకు నీకు జవాబు తెలియదు! ప్రపంచమందుండే వస్తువులన్నిటిలోకీ ముఖ్యమయినవి విధవలు. దాని విషయమై పెద్ద లెక్చరు యివ్వవచ్చును. మనదేశములో ఒక దురాచారమువున్నది. మొగవాడికి పెళ్లాము చచ్చిపోతే తిరిగీ పెళ్లాడుతాడు. ఆడదానికి మొగుడు చచ్చిపోతే యంత యవ్వనములోనున్నా, యెంత సొగసుగానున్నా, మరివకడిని పెళ్లాడ వల్లలేదు. ఇది అన్యాయమంటావా, కాదంటావా? + +వెంకటేశ-- తప్పకుండా అన్యాయమే. + +బుచ్చమ్మ-- యేమండీ గిరీశంగారూ, వెధవలు పెళ్లాడడం పాపంకాదూ? + +గిరీశ -- ఆహా! మీ సత్యకాలం చూస్తే నాకు విచారంగానున్నది. వెధవలు పెండ్లాడవలసినదని పరాశరస్మృతిలో స్పష్టంగానున్నది. వేదంలోకూడా నున్నది. రాజమహేంద్రవరములో యిదంతా పండితులు సిద్ధాంతం చేసినారు. పూర్వకాలంలో వెధవలు పెండ్లాడేవారు, వెంకటేశం! నలచరిత్రలో దమయంతి రెండోపెండ్లి సాటించినపద్యం చదువు. + +వెంకటేశ-- నాకు రాదు. + +గిరీశ-- ఇంత ముఖ్యమయినపద్యం మరచిపోవడం యంతతప్పూ! నోటుబుక్కు తీసిరాసుకో - "దమయంతి రెండో పెళ్లికి, ధరనుండే రాజులెల్ల దడదడవచ్చిరీ" - చూశావా! లోకంలోవుండే రాజులంతా వెధవని పెళ్లాడడానికి వచ్చారట. (బుచ్చమ్మవైపు జూచి) చూశారా? శాస్త్రాలన్నీ వొప్పుకోవడమే కాకుండా మీదిమిక్కిలి వెధవలు పెళ్లాడకుండా వుండిపోతే దోషమని కూడా చెప్పుతూ వున్నాయి. యిందు విషయమై శంకరాచార్యులవారు పత్రికకూడా యిచ్చి యున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0066.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b01b251fb1cfdfdd3e53454be97ff3f9f4e8d65b --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0066.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +బుచ్చమ్మ-- అయితే మనవాళ్లంతా వెధవల్ని పెళ్లిచేసుకోకూడదంటారే? + +గిరీశ-- అదంతా యింట్లో చాకిరీ చేయించుకోవడము కోసరముగాని మరేమీకాదు. ఝామురాత్రి ఉందనగాలేచి మరునాడు రెండు ఝాములరాత్రిదాకా యెద్దులాగు పనిచేయిస్తారు కదా? ఒక్కపూటకంటె యెక్కువ భోజనం చెయ్యనియ్యరు గదా? అప్సరస లాగున యెంత సొగసుగానున్నా మంచిగుడ్డ కట్టుకోనివ్వరు. సరుకు పెట్టుకోనివ్వరు. తుమ్మెదపంక్తుల్లావుండే జుత్తుకూడా తీసివేస్తారు గదా! ఫర్‌ ఎగ్జాంపిల్‌, మీ అక్కయ్యకు ఆ చంద్రబింబమువంటి ముఖముపైని ఒక కుంకుమబొట్టుంటే త్రినేత్రుడికైనా చూడడానికి అలవి వుండునా? ఆహా! యీ అవస్థచూస్తే నా హృదయం కరిగిపోతున్నది. ఆల్‌రైట్‌! ప్రపంచములో యింకా యేమివస్తువులు వున్నవి? + +వెంకటే-- చేగోడీలు. + +గిరీశ-- డామ్‌ నాన్సెన్స్‌ - ఎంతసేపూ తిండివిషయమయ్యే ఆలోచిస్తావు. బాచిలర్స్‌, బ్రహ్మచారులుకూడా వున్నారు. వాండ్లు చెయ్యవలసినపని యేమిటి? + +వెంకటే -- వేదం చదువుకోవడం, పెయ్యలకి గడ్డితేవడం. + +గిరీశ-- నాన్సెన్స్‌ - అది మీతండ్రిదగ్గర చదువుకునే విద్యార్థుల మాట. బ్రహ్మచారియొక్క రియల్‌ డ్యూటీ అంటే, విధింపబడినపని యేమనగా, విధవలను పెండ్లాడడమే. ఇంకా క్రియేషన్‌లో యేమున్నది? + +వెంకటేశ-- నాకు తెలియదు. + +గిరీశ-- రామవరములో వెధవవివాహము చేసుకున్నవాళ్లకల్లా నెల వక్కంటికి నూరు రూపాయలు యిచ్చి పోషించడమునకు విడోమారేజి సభ వకటియున్నది. ఇదివరకు అయిదువేలమంది విధవలకు వివాహములు అయి పునిస్త్రీలు అయిపోయినారు. ఆల్‌రైట్‌! క్రియేషన్‌ అనే మాట అయినది. ఆసెంటెన్సు అంతకూ అర్థము చెప్పు. + +వెంకటే-- మీరొకటమాటు చెప్పినతరవాత నేచెబుతాను. + +గిరీశ-- ఆల్‌రైట్‌! ప్రపంచములో దేవుడు ప్రతివస్తువునూ యేదో వొక వుపయోగముకొరకు చేసియున్నాడు. చేగోడీ యెందుకు చేసినాడూ? + +వెంకటేశ-- తినడముకు. + +గిరీశ-- దట్‌ ఈజ్‌ రైట్‌, ఆవుల నెందుకు చేశాడు? + +వెంకటేశ-- పాలు యివ్వడముకు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0067.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c25c4a9626bcf161aaef38677ee41a2cf7953886 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0067.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +గిరీశ-- పెర్‌ఫెక్ట్‌లీ రైట్‌, ఆడవాళ్ల నెందుకు చేశాడు? + +వెంకటేశ -- వంటచెయ్యడానికి. + +గిరీశ -- నాన్‌సెన్స్‌. పెండ్లాడడముకూ పిల్లలను కనడముకున్నూ. గనుక పెండ్లాడకుండావున్న వెధవపిల్లలు దేవుని ఆజ్ఞను అతిక్రమించిన పాపమును చేస్తున్నారు. + +అగ్నిహో-- ఏమండీ గిరీశంగారూ మాకుర్రవాడికి చదువు చెప్పుతున్నారూ? + +గిరీశ -- ఘంటసేపాయి చెపుతున్నానండి. + +అగ్నిహో-- యేదీ నేకూడా వింఛాను కొద్దిగా చెప్పండీ. + +గిరీశ-- మైడియర్‌ బోయ్‌, గాడ్‌ మేడ్‌ క్రియేషన్‌. సృష్టియెవడు చేసినాడూ? + +వెంకటేశ -- దేవుడు. + +గిరీశ-- ఫాదర్‌ ఈజ్‌ నెక్‌స్ట్‌ టు గాడ్‌. దేవుని తరువాత ముఖ్యం యెవరూ! సే ఫాదర్‌. + +వెంకటేశ-- తండ్రి. + +అగ్నిహో- మొత్తముమీద మీ ఇంగ్లీషు చదువు మంచిదిలాగే కనబడుచూన్నది. భాష భేదంగాని మనముక్కలే వాళ్లవిన్నీ. + +గిరీశ-- వెంకటేశం! దేవుడు సృజించిన ప్రపంచములో యేమివస్తువులున్నవి? సే కోర్ట్‌స్‌. + +వెంకటే -- వెధవలు. + +గిరీశ-- నాన్‌సెన్స్‌, సే కోర్ట్స్‌. + +అగ్నిహో-- యిదేమిటండోయి ప్రపంచంలో వెధవలున్నారంచున్నాడు, ఇంగ్లీషు పుస్తకాల్లో యిదేనా యేమిషి వున్నది? + +గిరీశ-- వెధ్వల్‌ అన్నది లాటిన్‌ మాటండి - ఆమాటకర్థం కచేరీలండి. కచేరీలు యెందుకున్నవి? + +వెంకటేశ -- దావాలు తేవడముకు. + +గిరీశ -- దట్‌ ఈజ్‌ రైట్‌ - చూచారండీ మీవాడికి కచేరీల భోగట్టాలుకూడా నేర్పుతున్నాను. + +అగ్నిహో-- అయితే మనదావావిషయమై నేనిచ్చిన కాకితాలు సమగ్రంగాచూశారా? + +గిరీశ -- కేసు గెలవడముకు యేమీ అభ్యంతరములేదు. మీకు తెలియడంకోసం గ్రంథం అంతా తెలుగు చేస్తున్నాను. మామగారూ మీవిషయమై యెంతశ్రమయినాపడి అమలాపురం వెళ్లి అక్కడ కోర్టులో కేసు గెలిపించకపోతే నన్ను పేరుపెట్టి పిలవవద్దు. + +అగ్నిహో-- యేదో అంతా మిమ్మలినే నమ్ముకునివున్నాము. యెంత డబ్బయినా కేసు గెలిస్తే చాలును. పెళ్లిపనులకి మీ కుమ్మక్కువుంటేనేకాని తూగదు \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0068.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55a1d03ad1791d5aef355b56720a756d04b0a122 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0068.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సుమండీ. నామీద కోపంచాత కరటకశాస్త్రుల్లూ వాళ్లూ వెళ్లిపోయినారు. వాళ్లువొచ్చేటట్టు కనపడదు. + +గిరీశ మీరు కూర్చున్న దగ్గిరనుంచి కాలుకదపకుండా ఎరేంజిమెంటు యావత్తూ నేను చేస్తానుకాదూ. + +బుచ్చమ్మ-- తమ్ముడూ, గిరీశంగారు గొప్పవారష్రా? + +వెంక -- గొప్పవారంటే అలా యిలాగా అనుకున్నావా యేవిఁటి? సురేంద్రనాద్‌ బానర్జీ అంతగొప్పవారు. + +బుచ్చమ్మ-- అతగాడెవరు? + +వెంక -- అందరికంటే మరీ గొప్పవాడు. + +బుచ్చమ్మ-- అయితే గిరీశంగారికి వుద్యోగం కాలేదేమి? + +వెంక-- నాన్సన్స్‌! నువ్వు ఆడదానివి; నీకేం తెలియదు. ఉద్యోగవంటే గొప్పనుకుంటున్నావు. ఉద్యోగవఁంటే యేమిటో తెలిసిందా? సర్వెంట్‌ అన్నమాట. + +బుచ్చమ్మ-- అనగా యేమిటి? + +వెంక-- సర్వెంటనగానా? నౌఖర్‌ అన్నమాట. మన గేదెనికాసే అశిరిగాడు ఒక సర్వెంట్‌. మన యిల్లుతుడిచే అంకి ఒక సర్వెంట్‌. వీళ్లు మన నౌఖర్లు. పోలీసూ, మునసబూ తెల్లవాడి నౌఖర్లు. జీతం లావురాగానే గొప్పనుకున్నావా యేవిఁటి? సురేంద్రనాద్‌ బానర్జీ, గిరీశంగారులాంటి గొప్పవాళ్లు తెల్లవాడిదగ్గిర కాదు, దేవుఁడిదగ్గిరైనా నౌఖరీ చెయ్యమంటే చెయ్యరు. కలక్ట రేవంటాడో తెలిసిందా? పోలీసువెళితే "స్టాండ్‌!" నిలుచో అంటాడు. గిరీశంగారు వొచ్చారంటే షేక్‌హాండ్‌ చేసి కుర్చీమీద కూచోండి అంటాడు. ఆయనకి హైదరాబాదునవాబు వెయ్యిరూపాయల పని యిస్తామంటే, నీపనెవడిక్కావాలి పొమ్మన్నాడు. + +బుచ్చమ్మ-- ఆయనకి పెళ్లైందిరా? + +వెంక-- లేదు. + +బుచ్చమ్మ-- తమ్ముడూ, వెధవలు పెళ్లాడ్డం మంచిదంటారుగదా, ఆయనెందుకు పెళ్లాడారు కార్రా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0069.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d18411ec61bc93fa1e5bdf2eb414addadc0099da --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0069.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +వెంక -- నీకు యంతచెప్పినా తెలియదు. (గట్టిగా) ఆయన ఉద్యోగం చెయ్యకపోవడం, పెళ్లి మానుకోవడం లోకం మరామత్తు చెయ్యడానికట; యిప్పుడు తెలిసిందా? + +బుచ్చమ్మ-- యలా మరమ్మత్తు చేస్తున్నార్రా? + +వెంక-- నావంటి కుర్రాళ్లకి చదువుచెప్పడం. (నిమ్మళంగా) చుట్టనేర్పడం. (గట్టిగా) నాచ్చికొశ్చన్‌ అనగా సానివాళ్ల నందర్ని దేశంలోంచి వెళ్లగొట్టడం ఒహటి. నేషనల్‌ కాంగ్రెస్‌ - అనగా దివాన్గిరీ చలాయించడం ఒహటి. యిప్పుడు తెలిసిందా? + +బుచ్చమ్మ-- ఉద్యోగం చెయ్యరన్నావే? దివాన్గిరీ యేరాజుదగ్గిర్రా? + +వెంక --యేరాజుదగ్గిరా? - ఆడదానివి నీకెందుకూ యీ భోగట్టా అంతాను? + +బుచ్చమ్మ-- నువుకూడా లోకం మరమ్మత్తు చాస్తావుష్రా? + +వెంక-- ఓ! + +బుచ్చమ్మ-- ఐతే వెధవముండనికూడా పెళ్లా`డతావురా? + +వెంక-- నాన్న తన్నకుండావుంటే తప్పకుండా పెళ్లాడతాను; గాని బోడిగుండు చేస్తేమాత్రం నాకక్ఖర్లేదు. + +గిరీశం-- వదినా యీ చెట్టుకింద నిలబడితే మీరు వనలక్ష్మిలా వున్నారు. (బుచ్చమ్మవైపుతేరి చూసును.) + +బుచ్చమ్మ-- విన్నారా? తమ్ముడు వెధవని పెళ్లాడతాష్ష! + +గిరీ-- నా ప్రియశిష్యుడూ, మీకు ప్రియసోదరుడూ అయిన వెంకటేశం విధవావివాహవేఁ చేసుకుంటే, మేం యావన్మందివిఁన్నీ బ్రహ్మరధం పట్టవాఁ? + +బుచ్చ -- గురువులుగదా ముందు మీరెందుకు చేసుకోరు? + +గిరీ -- ఆడగవలిసినమాట అడిగారు. చెబ్తాను వినండి. మీ రడిగినతరవాత చెప్పకపోవడం తప్పని చెబుతున్నానుగాని, యీ మాటలు చెప్పవలిసినవి కావు. యేవఁంటారా? నా గొప్ప నే చెప్పుకోకూడదుగదా? అదొహటి. అంతకంటె ప్రమాదమైనమాట మరోటుంది. చూశారా వొదినా!- మొదట్నించీ విధవావివాహం కూడదు కూడదు అని తప్పు అభిప్రాయంలో పడిపోయివున్న అత్తగారూ, మావఁగారూలాంటి పెద్దవాళ్లకి యెన్ని శాస్త్రాలూ సవబులూ మనం చెప్పినా, వాళ్లకి నెత్తికెక్కవు. యిలాంటి మాటలు వాళ్లతో మనం చెప్పినట్టాయనా కఱ్ఱుచ్చుకుంటారు. మావఁగారు వేదంమట్టుకే చదువుకున్నారుగాని నేను శాస్త్రాలు అన్నీ చదువుకున్నాను. అబ్బో, నేను మన శాస్త్రాల్లో వుడ్డోలుణ్ణి. శాస్త్రకారుడు యేవఁన్నాడూ? "బాలాదపి సుభాషితం" అన్నాడు. అనగా \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0070.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09b808cacf596fa34e78a25ea44ce4d89227372d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0070.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మంచిమాట చంటిపిల్లడు చెప్పినావిని ఆ ప్రకారం చెయ్యండయ్యా అన్నాడు. అయితే మన పెద్దవాళ్లు శాస్త్రంలో చెప్పినప్రకారం నడుస్తారూ? యంతమాత్రం నడవరు. మనం శాస్త్రమూ, సవబులూ చూపిస్తే యావఁంటారు? యీ గుంటవెధవలు చెప్పడం మనం విండవూనా అని కఱ్ఱుచ్చుకుంటారు. నామాటకేవిఁ చప్పకండి, నాది యినుంలాంటి శరీరం - కొడితే కఱ్ఱ విరిగిపోవాలిగాని చెక్కుచదరదు. నా ప్రియశిష్యుడికైతేనో? మీ అందరివీ మెత్తని మృదువైన శరీరాలు అవుటచాత యెవిఁకలు విరిగిపోతాయి. గనుక యీ మాటలు మన్లో మనం అనుకోవలసినవే గాని మరోళ్లతో ప్రాణంపోయినా అనవలసినవికావు. యావఁంటారు? + +బుచ్చ -- అవును. + +గిరీ-- అవునంటే చాలదు. యవరితోనూ యీ మాటలు చెప్పనని మీరంటేనేగాని, నామనసులో మాటలు నాలుగూ యెలా చెప్పడం? + +బుచ్చ -- యవరితోనూ చప్పను. + +గిరీ -- వొట్టేసుకోవాలి. + +బుచ్చ-- యావఁని వొట్టేసుకునేది? + +గిరీ-- యావఁనా? మీరు యవరితోటైనా చెబితే నా బుఱ్ఱ పగిలిపోవాలని వొట్టేసుకొండి. + +బుచ్చ-- అహఁ! అలా వొట్టేసుకోను! మీ బుఱ్ఱ చల్లగావుండాలి. చెబితే నాబుఱ్ఱ పగిలిపోవాలని వొట్టేసుకున్నాను. + +గిరీ-- అందుకు నే వొప్పుతానా యేవిఁటి?నాబుఱ్ఱ పగిలింతరవాత మీబుఱ్ఱ జోలికి యవడైనా రావాలిగాని, మీ ప్రాణానికి నా ప్రాణం అడ్డువెయ్యనా? + +బుచ్చ-- మాఅమ్మని బతికించారు కారా? మీరు అలాంటివారే. + +గిరీ-- ఆ మాట మీరే అన్నారుగనక, వినండి--చెప్తాను. నేను పెళ్లాడి పెళ్లాం బిడ్డలూ నాకుంటే, వాళ్లని తల్చుకున్నతరవాత ప్రాణానికి తెగించి మీ అమ్మని తియ్యడానికి నూతులోకి గెంత గలిదివుందునా? యీ జన్మవంతా లోకోపకారం కింద వినియోగపర్చుకుందావఁని నిశ్చయించుకుని యిదివరదాకా ఏకాకినై వుంటిని, సత్యమే, మీలాంటి నా మేలుకోరినవాళ్లు " పెళ్లిచేసుకో" అంటే ఆ మాట తోసేయడం కష్టమేగాని;గాని ఒక మాటమాత్రం జవాబు న్యాయంగా చప్పండి. ఒక్కళ్లకి ఉపకారం చెయడం గొప్పా? అందరికి ఉపకారం చెయడం గొప్పా? + +బుచ్చ-- అందరికీ చెయ్యడవేఁ గొప్పనుకుంటాను. + +గిరీ-- సరే! ఆ మాటమీద నిలవండి. పెళ్లాడి, ఆలూబిడ్డలికి, ముచ్చకాయ ముగ్గురికి ఉపకారం చెయడంకంటే లోకోపకారం కింద యీ ప్రాణం వినియోగ పర్చడం పుణ్యంకాదా? చచ్చేకాలానికి స్వర్గం యెదురుగుండా వొస్తుందే? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0071.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6b10a007362e50982fd6c807bf67418c7d94ce6 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0071.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +బుచ్చ-- లోకానికి యేం వుపకారం చాస్తారు? + +గిరీ-- అలా అడగండి. సోషల్‌ రిఫారమ్‌, సోషల్‌ రిఫారమ్‌ అంటే సంఘసంస్కారం. అసలు యింగిలీషుమాట యంత అర్థవౌఁతుందో, మీకు, దాని తర్జుమాకూడా అంతే అర్థం అవుతుంది. విప్పిచెప్పాలంటే ఒకసిమిలీ, అనగా ఉపమానంచెప్పి మీకు బోధపరుస్తాను. లోకం తప్పుతోవలో వెళ్లుతూంటే ఆతోవలోంచి మళ్లించి మంచితోవలో పెట్టడవఁనేది సోషల్‌ రిఫారమ్‌. + +బుచ్చ-- యేమిటా తప్పుతోవ? + +గిరీ -- జారూ బురదా, గట్లూ గతకలూ వున్నతోవ యలావుంటుందో యిప్పుడు మనవాళ్ల ఆచారాలు అలావున్నాయి; ఆతోవలోంచి బండీ తప్పించి మంచి దిమ్మిసాకొట్టిన హైరోడ్డులోకి మళ్లించాలి. ఆబండికి రెండుచక్రాలు. ఒకటి విధవావివాహం, రెండు నాచిక్వొశ్చన్‌, అనగా సానివాళ్లని హతవాఁర్చడమున్నూ యీ రెండే రాజమార్గాలు. + +బుచ్చ-- మనవాళ్ల దురాచారాలేవిఁటో నాకు బోధపడలేదు. + +గిరీ-- ఐతే చెబుతాను వినండి. ముసలాళ్లకి చిన్నపిల్లల్నిచ్చి పెళ్లిచెయ్యడం ఒకటి, డబ్బుకి పిల్లల్ని అమ్ముకోవడం ఒకటి. అవునంటారా కాదంటారా? + +బుచ్చ-- అవును. + +గిరీ-- ఆ ముసలాళ్లు చస్తే కష్టంసుఖం యరగని పసిపిల్లలు వెధవలు అవుతారు. ఉప్పూ పులుసూ తినడంచాత యేమీ యరగని పసిపిల్లలు పూర్నయవ్వనం వొచ్చినతరవాత మనసుపట్టలేకపోతే వాళ్లదా తప్పు? "వెధవవివాహం కూడదూ, గిధవవివాహం కూడదూ" అని ఓర్వలేనిమాటలు చెబుతూ, డబ్బుకాసించి, ముసలి పెళ్లిళ్లుచేసే మూర్ఖుల్దా తప్పు? వూరుకుంటారేం? + +బుచ్చ-- నాకు తెలియదు. + +గిరీ-- అవుఁను మరి మీరేవఁనగల్రు? తల్లినీతండ్రినీ యేఁవనుకున్నా మనసులో అనుకుని జీర్ణించుకోవాలిగాని, మీలాంటి మంచివాళ్లు పైకంటారా? నాలాంటి వాణ్ణి, యేవఁండీ మావఁగారూ, పిల్లల్ని రూపవంతుడూ, యవ్వనవంతుడూ, బుద్ధిమంతుడూ అయ్ని కుర్రవాడికి యిమ్మని శాస్త్రంలో వుందిగదా, శాస్త్రానికి విరుద్ధంగా, యెందుచాత డబ్బుక్కక్కుర్తిపడి ముసలాళ్లకి కట్టబెడుతున్నారయ్యా? శాస్త్రంలో "వెధవలికి పెళ్లిచెయ్యవలసినది, చెయ్యవలసినది" అని శాశించి చెప్పివుండగా యెందుకు చెయ్యరయ్యా అని అడిగితినట్టాయనా, అర్థచంద్రప్రయోగంచేసి అవతలికి గెంటుతారు. అంచాత "శాంతం బోషాణపెట్ట`" అనుకుని నోరుమూసుకు వూరుకున్నాను. యిహ నాచ్చికొశ్చన్‌ మాటవినండి. సానివాళ్లని హతవాఁర్చడం మంచిదంటారా కాదా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0073.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dbd5303a6061661a0465fb910e72f6d46d65d7eb --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0073.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కన్న యెక్కువవిలవైన రత్నంలాంటి ఆడమనిషి దొరికితే, తప్పకుండా పెళ్లాడవలిసిందే. యీవూరొచ్చేవరకూ నాకలాంటి దివ్యసుందర విగ్రహం, కనపళ్లేదు. మొహవెఁదట చెప్పకూడదు. అలాంటి మనిషి యీవూళ్లో కనపడ్డది; అందరాని పండుకు ఆశించడవెఁందుకని మనసు మళ్లించుకోడానికి విశ్వప్రయత్నం చేస్తున్నానుగాని మనస్సు లొంగకుండావుంది. భగవంతుడేం జేస్తాడో! మనస్సుతో యావఁంటున్నానంటే, "ఓ వెఱ్ఱిమనసా! నువ్వు వలచిన చిన్నది ఆణిముత్యవేఁగాని యిన్నాళ్లూ పెళ్లి మానేసి యిప్పుడు 'పెళ్లాడదాం, పెళ్లాడదాం' అని యెందుకు సందడిపడతావు? 'సంసార సాగరం దుఃఖం, తస్మాజ్జాగ్రత జాగ్రత' అన్నాడు. సంసారంలో పడిపోతే మళ్లీ నీకు లోకోపకారం చెయడానికి అవకాశం వుంటుందా?" అని మనస్సుకి బోధపరుస్తున్నాను. పెళ్లాడితే లోకోపకారానికి అవకాశం యంతమాత్రం వుండదు చూశారా వదినా! మాటవరసకి మనం పెళ్లాడతాం అనుకుందాం. సంసారం గడుపుకోవడానికి డబ్బు సంపాదించుకోవాలా? యిదివరకల్లా అంటే బ్రహ్మచర్యం ఆచరిస్తున్నాను గనక "సత్రాభోజనం, మఠానిద్రా" సరిపోయింది. మాటవరసకి మిమ్మల్ని పెళ్లాడింతరవాత, అలా సరిపోదే! మనంగాని మావఁగారి మూర్ఖానికి లక్ష్యపెట్టక, యవరితోనూ చప్పకుండా రామవరం వెళ్లిపోయి అక్కడ శాస్త్రోక్తంగా పెళ్లాడావఁంటే, ప్రస్తుతంమట్టుకు విడో మారియేజి సభవారు మనకి నెలకి నూర్రూపాయలు యిస్తారు. ఓ నాలుగయిదు మాసాలు అలా కాలక్షేపంచేసి, హైదరాబాదులోగాని, బరోడాలోగాని ఓ వెయిరూపాయల వుద్యోగం సులభంగా సంపాదించుకుంటాను. హయిదరాబాదు నవాబు నెలరోజులకిందట పెద్ద ఉద్యోగ విఁస్తానన్నాడు. "నేను ఒకడిదగ్గిర నౌఖరీచేస్తానా?" అని విఱ్ఱవీగి తోసిపారేశాను. మీరు వివాహం చేసుకోమని సలహాయిస్తారని అప్పుడే యెరిగివుంటే ఆ ఉద్యోగం మించిపోనియ్యకపోదును. + +బుచ్చ-- మీరు ఉద్యోగం చెయ్యరన్నాడే, తమ్ముడు? + +గిరీ -- అవును బ్రహ్మచారిగావుండి లోకోపకారం చేస్తూ వున్నంతకాలం పెళ్లిచేసుకోనని శపధం పట్టాను. గాని యిప్పుడు నా అదృష్టంవల్ల లోకం అంతటికన్నా విలవైన వజ్రంలాంటి భార్యా దొరికితే పెళ్లాడక తీరుతుందా? లోకంయొక్క విలవ వెండి అనుకోండి. లోకం వెండైతే మీలాంటి సువర్ణచ్ఛాయగల కుందనపుబొమ్మ, పజ్యండోవన్నె బంగారం అవునంటారా కాదంటారా? బంగారం విలవ యెక్కువా, వెండి విలవ యెక్కువా? చప్పండి. + +బుచ్చ-- బంగారవేఁ యెక్కువ. + +గిరీ-- సరే, మీలాంటి బంగారం బొమ్మే లభించినప్పుడు లోకం గీకం అవతలబెట్టి పెళ్లాడక తీరదుగదా. మాటవరసకి మనం పెళ్లాడతాం అనుకొండి. పెళ్లాడిం \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0075.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63b8e2822a48f2f70a9b6910896ae1ca7d49c996 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0075.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +గిరీ-- మాటవరసకి అని అంటూంటే, మతిపోయినట్లు మాట్లాడతావేవిఁటి? + +బుచ్చ-- అంతేకద? + +గిరీ-- అంతేగదంటే, అంతకంటె అదృష్టం నాకు పట్టడం యలాగ? ఆమాట మీరు అన్నా, నేను అన్నా, మీవాళ్లు నన్ను తన్ని తగిలేస్తారు. వెంకటేశంగానీ అన్నట్టాయనా, పెయ్యకట్టుతాడు వుణ్ణేవుంది. + +వెంక-- ఓయి నాయనో! (వీపుతడువుఁకొనును) గుప్‌ చప్‌! నే ఆవూసెత్తను! + +బుచ్చ-- మానాస్తం, రాంభొట్లుగారి అచ్చమ్మ మీరు వొప్పుకుంటే మిమ్మల్ని పెళ్లాడతానంది. + +గిరీ-- పెళ్లాడడవేఁ వొస్తే, అచ్చమ్మనీ పిచ్చమ్మనీనా పెళ్లాడతాను? యప్పటికైనా "ఒకళ్లతో నాకు పనేవిఁటి? నా బతుకు సుఖవేఁదో నేను చూసుకుంటాను." అని మీలాంటి దివ్యసుందరవిగ్రహమూ, గుణవంతురాలూ, నామీద కనికరించి "గిరీశంగారూ నన్ను పెళ్లాడండి" అంటే పెళ్లాడతానుగాని అచ్చమ్మల్నీ, పిచ్చమ్మల్నీ మెడకి కట్టుకుని ఉత్తమ బ్రహ్మచర్యం, లోకోపకారం మానుకుంటాననుకున్నారా యేవిఁటి? + +వెంక -- మంచిపండు పడిపోయింది అందుకోండి. + +గిరీ -- (పండుతీసి) ఆహా యేమిచాయ! వొదినా మీవొంటిచాయని వుంది యీపండు. యిందండి. + +బుచ్చ -- బిందెలోపడెయ్యండి. తమ్ముడూ దిగొచ్చి బిందయెత్తు. + +గిరీ -- వాడక్ఖర్లేదు. నేనెత్తుతాన్లెండి. (యెత్తి) ఆహా! యేమివయ్యారం! + +(బుచ్చమ్మ నిష్క్రమించును.) + +శిష్యా! రెండుపళ్లురాల్చు. + +వెంక-- నాన్నొస్తున్నాడండోయి దిడ్డీతోవ్వేపు. యేవిఁటి సాధనం? + +గిరీ -- ఆకులు దట్టంగా వున్నవేపు దాగో. నేను యాతాంతోడ్డం ఆరంభిస్తాను. + +అగ్ని-- గిరీశంగారూ, నీరు తోడుతున్నారండీ? అసిరిగాడు తోడుతాడే, యింగిలీషు చదువుకున్నవాళ్లు, మీ కెందుకాశ్రమ? + +గిరీ-- పనివంటి వస్తువ లోకంలో లేదండి. ఊరికే కూచుంటే నాకు వూసుపోదు. మొక్కలకా, మంచిది నాకా, కసరత్తూ. గవునరు, తోట్లో గొప్పు తవ్వుతాడు. సీవఁరాణీవారు బీదలూ సాదలకీ యివ్వడానికి బట్టలు కుడతారు. యింగిలీషువాడు సోమరితనం వొప్పడండి. వాళ్లలో పెద్ద కవీశ్వరుడు షేక్‌స్పియరు యేవన్నాడో విన్నారా, "డిగ్నిటీ ఆఫ్ లేబర్‌" అన్నాడు - అనగా కలక్టరు గొప్ప \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0088.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dd708ebb8f30e68149515a48197baf9d95529c5e --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0088.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +లుబ్ధా- మావెధవ నాపరువుమాత్రం యేమైనా వుంచాడనా? అయినా తరవాయి చదవండీ. + +రామ- (చదువును)"తాజాకలం. చిన్నది బహులక్షణంగా వుంటుంది. గాని కొంచం పెయ్యనాకుడుమాత్రంకద్దు. అద్దానిని మనవారు వైధవ్యహేతువ అండ్రు. యిదివట్టి సూప-సూపర్‌-స్టి-షన్‌-అనగా, తెలివితక్కువ నమ్మకం. మనవంటి ప్రాజ్ఞులు లెక్కించవలసినదికాదు. షరా-దీనికి వక చిన్నబైరాగీ చిటికీవున్నది. చిమ్మిటతో పెయ్య నాకుడు వెండ్రుకలూడబీకి, ఒక పౌ-పౌడర్‌-అనగా, గుండ కద్దు; ఆగుండ ప్రామినచో మరల పెయ్యనాకుడు పుట్టనేరదు. ఈ లోగా దైవాత్తూ వైధవ్యంబే సంప్రాప్తించినచో, పదేపదే క్షౌరం బౌనుగావున పెయ్యనాకుడు బాధించనేరదు. రెండవ నెంబరు షరా-ఒకవేళ వైధవ్యం తటస్థించినా, మావదెనగారు జుత్తు పెంచుకునేయడల, మీరేం జెయ్యగలరు; నేనేం జెయ్యగలను?" + +మధు- చాల్చాలు; యీపాటి చాలించండి. గిరీశంగారు యేంతుంటరి? + +రామ- యిప్పుడైనా వాడి నైజం నీకు బోధపడ్డదా?(చదువును) +"మూడవషరా-యీరోజుల్లో స్త్రీ పునర్వివాహం గడబిడ లావుగానున్నది. తమకు విశదమే. మీరు స్వర్గంబునకుంబోయి ఇంద్రభోగం బనుభవించుచుండ నామెకు పునర్వివాహము చేసికొన బుద్ధి పొడమ వచ్చును. అదిమాత్రం నేను ఆపజాలనని స్పష్టముగా తెలియునది. ఏలననిన? వద్దని మందళించుటకు ఎదట పడితినో, 'మీయన్న స్వర్గంబున రంభతో పరమానందంబునొందుచు నున్నారుకదా, నా గతేమి' యని యడిగినచో నేమి యుత్తర మీయువాడ?" + +మధు- మరి చాలించండి. + +రామ- నీ యిష్టం వొచ్చినప్పుడు చదివి, నీ యిష్టం వొచ్చినప్పుడు మానేస్తాననుకున్నావా? +(చదువును) +"నాల్గవషరా-కొదువ అన్ని హంశములూ బహు బాగావున్నవి. తప్పకుండా యీ సంబంధం మీరు చేసుకోవలిసిందే. మీ అత్తగారు సాక్షాత్తూ అరుంధతివంటివారు. మనలో మనమాట, ఆమెకు యీ సంబంధం యెంతమాత్రమూ యిష్టము లేదు. పుస్తెకట్టేసమయమందు, మీయింటి నూతులోపడి ప్రాణత్యాగం చేసుకుంటానని, యిరుగు పొరుగమ్మలతో అంటున్నారు, గాని ఫర్వాలేదు. ఆ నాలుగు గడియలూ, కాళ్లూ చేతులూ కట్టేదాం. మూడు ముళ్లూ పడ్డతరవాత నూతులోపడితే పడనియ్యండి. మనసొమ్మేం బోయింది? పోలీసువాళ్ల చిక్కులేకుండామాత్రం, వాళ్లకేమైనా పారేసి వాళ్లని కట్టుకోవలసివస్తుంది. యీ సంగతులు యావత్తూ మీ మేలుకోరి వ్రాసితిని. యిక్కడ వారికి తెలియరాదు. మరిచిపోయినాను, పిల్లజాతకం అత్యుత్కృష్టంగా వుందట. ఆ బనాయింపు కూడా రామ-" \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0096.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f9b948c374c7d404853df77e1731b19f308f742 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0096.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +రామ-- నా అభిప్రాయంతో యేంకార్యం? మీ మనస్సమాధానం చూసుకోండి. పిల్ల యేపుగావుందా? రూపు రేఖావిలాసాలు బాగున్నాయా? అది చూసుకోండి. + +లుబ్ధా-- సంసార్లకి సౌందర్యంతో యేంపని? + +సిద్ధా-- (లుబ్ధావధాన్లుతో) యవరు మావాఁ యీపిల్ల? (లుబ్ధావుధాన్లు జవాబుచెప్పక, రామప్పంతులువైపు బుఱ్ఱతిప్పి సౌజ్ఞచేయును.) + +రామ-- మావాళ్లే. + +సిద్ధా-- (నిదానించి) భాగ్య లక్షణాలేంబట్టాయీ యీ పిల్లకీ! + +రామ-- యేవిఁటండి? + +సిద్ధా-- విశాలవైఁన నేత్రాలూ, ఆకర్ణాలూ, ఆవుంగరాలజుత్తూ, విన్నారా? యేదమ్మా చెయ్యి (చెయ్యిచూసి) యే అదృష్టవంతుడు యీ పిల్లని పెళ్లాడాడోగాని- + +రామ-- యింకా పెళ్లికాలేదండి. + +సిద్ధాం-- మీరు పెళ్లి చేసుకోవాలని వుంటే, యింతకన్న అయిదోతనం, అయిశ్వర్యం, సిరి, సంపదాగల పిల్ల దొరకదు. యిది సౌభాగ్యరేఖ, యిది ధనరేఖ, పంతులూ బోషాణప్పెట్టలు వెంటనే పురమాయించండి. యేదీ తల్లీ చెయితిప్పూ. సంతానం వకటి, రెండు, మూడు. (చెయ్యివొదలి లుబ్ధావధాన్లతో)యెదీ మావాఁ పొడిపిసరు. (పొడుంపీల్చి) పోలిశెట్టి కూతురు ప్రసవం అవుతూంది. జాతకం రాయాలి. మళ్లీ దర్శనం చాస్తాను. + +రామ-- వక్కమాట. (సిద్ధాంతితో రహస్యంగా మాట్లాడును. సిద్ధాంతి చంకలో పంచాంగంతీసి, చూచును. మరి నాలుగుమాటలాడి పంచాంగం చంకని పెట్టుకుని తొందరగా వెళ్లిపోవును.) + +లుబ్ధా-- యేవఁంటాడు? + +రామ-- నేనే యీపిల్లని పెళ్లి చేసుకుంటాననుకుంటున్నాడు. రేపటి త్రయోదసినాడు పెళ్లికి మంచిది అన్నాడు. + +లుబ్ధా-- ఆరోజు వివాహముహూర్తం లేదే? + +రామ-- శుభస్య శీఘ్రం అన్నాడు. ద్వితీయానికి అంతముహర్తం చూడవలసిన అవసరంలేదు. తిథీ నక్షత్రం బాగుంటే చాలును. యిదుగో మీమావఁగారు వొస్తున్నారు. + +లుబ్ధా-- బేరఁవాడి చూడండి. + +(కరటక శాస్తుల్లు ప్రవేశించును.) + +కరట-- గంగాజలం సిరస్సున పోసుకున్నారా యేవిఁటి పంతులుగారూ? మాపిల్లని యెక్కడికి తీసికెళ్తున్నారు? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0098.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26fc2236acb76562052f7201f39c3a643e2e7a09 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0098.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +కరట-- యేవిఁటి మీసత్యకాలం మావగారూ! యీపెళ్లిలో యేదోవొక వొంటుబెట్టి, నాలుగుడబ్బులు ఆర్జించు కుందావఁని చూస్తూవున్న పంతులూ, పోలిశెట్టీ, ఏకరాత్ర వివాహానికి ఆమోదిస్తారా? పుస్తెకట్టిందాకా ఆమాట వాళ్లతో చెప్పకండి. + +లుబ్ధా-- పంతులుతో చెప్పకపోతే యేంజట్టీ పెడతాడో? + +కరట-- యేవిఁటి మీభయం! అతగాడు మీకు యజమానా? జట్టీ, గిట్టీ పెడితే, పెణతూడ గొడతాను. + +లుబ్ధా-- మీరు కాదుగాని, సిద్ధాంతిగారి చేతిలో రెండు రూపాయలు పడేస్తే, ఆపూచీ అంతా ఆయన నెత్తిమీద వేసుకుంటాడు. ఆయన యదట పంతులు నోరు యెగియదు. + +కరట-- పావఁంటిదానికి విరుగుడుంది. పంతులికుండదా? + +మీనాక్షి-- మీపిల్లని నాకడుపులో పెట్టుకోనా తాతయ్యా? + +కరట-- కడుపుగదా అమ్మా? అంచేత పదేపదే చెబుతున్నాను. దానికి తల్లివైనానువ్వే, తండ్రివైనానువ్వే. (దుఃఖమును అభినయించును.) + +మీనాక్షి-- విచారించకండి, తాతయ్యా, దానికి యేలోపం రానియ్యను. + +కరట-- అమ్మా, నీకిమ్మని మా అమ్మిచేతికి ఓ పులిమొహురు యిచ్చాను. పుచ్చుకో. + +మీనాక్షి-- యిస్తుంది. తొందరేవిఁటి, తాతయ్యా? దాందగ్గిరవుంటేనేం? నాదగ్గిరవుంటేనేం? + +సిద్ధాంతి-- యెంతసేపూ కూరలుతరగడం, భోజనాల సరంజాం జాగ్రతచెయ్యడం సందడేగాని, లగ్నానికి కావలసిన సరంజాం జాగ్రత చెయ్యడపు తొందరేవీఁ కానరాదు. నాశిష్యుడు ముంగిపోతులాగ పడున్నాడు. + +మీనా-- నాలుగ్గడియల పొద్దుకిలగ్గవైతే, యిప్పట్నించీ సరంజాం తొందరేవిఁటి అచ్చన్న మావాఁ? + +సిద్ధాంతి-- చదవేస్తేవున్న మతీ పోయిందన్నాట్ట. నాలుగ్గడియల రాత్రుందనగా శుభమూర్తం. + +మీనా-- మానాన్న యెప్పుడూ యిదేమచ్చు. యేమాటా నిజం యింట్లో ముండలతో చెప్పకపోతే యెలా యేడుస్తారు? నాన్నా? నాన్నా! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0101.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57cf480c3ed444bb9a5aa8856f36e0e40bb44fcd --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0101.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +రామ-- అతడేడీ, అతడు? అతడిపేరేవిఁటీ? + +పూజారి-- యెవరండి? + +రామ-- ఆగుంటూరి శాస్తూల్లేడయ్యా? + +పూజారి-- యేగుంటూరి శాస్తుల్లండి? + +లుబ్ధా-- ఆయనా, - మరేవొచ్చి, ఆయనా-వూరి కెళ్లారు. + +రామ-- యేవిఁటీ తెలివితక్కువమాట! కూతురికి పెళ్లౌతూంటే, వూరికెళావెళ్లాడు? + +లుబ్ధా-- పెళ్లయిపోయిందిగదా? + +రామ-- తెలివిహీనం! లగ్నవఁంటే నేను లేకుండా వెలిగించావుగానీ, పెళ్లి ఐదురోజులు తగలడుతుందిగదూ?- + +పూజారి-- ఏకరాత్ర వివాహం కదండీ? అంచేత ప్రధానహోమం, శేషహోమంతో సమాప్తి అయిపోయింది. + +రామ-- (నిశ్చేష్టుడై లుబ్ధావధాన్లుతో) ఓరి, సామిద్రోహప వెధవా! + +పూజారి-- (నోరుమూసి) బాబ్బాబూ, శాంతించండి! శాంతించండి! (లుబ్ధావధాన్లుతో) పంతులుగారి కాళ్లమీద పడవయ్యా. (పంతులుతో) తమరు చేయించిన శుభం. అశుభంమాటలు శలవియ్యకండి. సిద్ధాంతిగారూ, వారి మావఁగారూ, శాస్త్రచర్చచేసి, లగ్నం పదినిమిషాలుందనగా, ఏకరాత్ర వివాహం స్థిరపర్చారు. + +రామ-- యేంకుట్ర! వాడికి రూపాయలివ్వలేదుగద? + +లుబ్ధా-- యెల్లుండి యేవా`ళకైనా రూపాయలు చెల్లించకపోతే దావా పడుతుందని, తొందరపడి పట్టుకు వెళ్లిపోయినారు. మళ్లీ వారంనాటికి వొస్తానఁన్నారు. + +రామ-- నన్ను మధ్యవర్తినిచేసి, నేను లేనిదీ, యీ వ్యవహారం యలా పైసలుచేశావు? నేను యంత యడ్వాన్సు వాడికియిచ్చానో నీకు తెలుసునూ? అప్పుడే మావఁగారితో కలిసిపోయి నాకు టోపీ అల్లావూ? + +లుబ్ధా-- మీరుచేసిన నిర్నయప్రకారవేఁ, రూపాయలు చేతులో పడితేనేగాని, పుస్తెకట్ట నివ్వనన్నాడు. యేంజెయ్యను? + +రామ-- పుస్తెకట్టకపోతే నీపుట్టె ములిగిందిగాబోలు! నేవొచ్చేలోగా యేం వుప్పెనవొచ్చింది? వీడేదో పెద్దదగాచేసి, నేనొస్తే, పట్టుగుంటానని రూపాయలు చేతులో పడేసుకుని వుడాయించాడు. వాడిపేరేవిఁటీ? + +పూజారి-- ఆయన పేరు-మరేవచ్చి-అవుధాన్లుగారు శలవిస్తారు. + +లుబ్ధా-- నాకు తెలియదు. + +రామ-- అయ్యో అభాజనుడా! యిహ, వాడు, పంచాళీమనిషి అనడానికి సందేహవేఁవిఁటి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0102.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..442d86b444f716cffd74464cde00299652a9b9d5 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0102.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +లుబ్ధా-- అతగాణ్ణి మీరే తీసుకొచ్చి దొడ్డవాడని చెప్పారు? అంచేతనే అతణ్ణి నేను నమ్మాను. + +రామ-- నువ్వు నమ్మితే యెవడికి కావాలి? నమ్మకపోతే యెవడికి కావాలి? అతనికి నేను పెళ్లిఖర్చులకోసం బదులిచ్చిన నూరురూపాయిలూ, అక్కడపెట్టు. + +లుబ్ధా-- యెవరికిచ్చారో అతణ్ణే అడగండి. నాతో చెప్పకండి. + +రామ-- సరే, నీతో చెప్పను- నీతో యిక మాటే ఆణ్ణు- మరి నీయింట్లో వక్క నిమిషం వుండను. (లేచినిలుచుని) అంతావినండయ్యా! యీ గుంటూరుశాస్తుల్లు పచ్చిదొంగ, లేకుంటే ఈ తెలివిహీనుడు యిచ్చిన రూపాయిలు సంధించుకుని, పేరైనా చెప్పకుండా పరారీ అవుతాడా? నాతాలూకు సొమ్ముకూడా పట్టుకు చపాయించాడు. వీడివైఖరీ చూడగా, రెండోపెళ్లి పిల్లనో, సూద్రప్పిల్లనో, యీ తెలివిహీనుడికి అమ్మి. యెగేసినట్టు కనపడుతుంది. గనక, ఒరే! బారికీ, ఒరే! మంగలీ, హెడ్డుగారి దగ్గిరికెళ్లి, యిద్దరు జవాన్లను తీసుకురా. వాడి వెంట దౌడా యింపిస్తాను. + +సిద్ధాంతి-- యెక్కడికి వెళతారు? కొంచం నిలబడండి. + +రామ-- యేమిటి నీ నిర్బంధం? + +సిద్ధాంతి-- గుంటూరి శాస్తుల్లుగారి పేరేవిఁటో మీక్కావాలా! + +రామ-- యేమిటా పేరు? + +సిద్ధాంతి -- పేరి రామశాస్తుల్లుగారు. ఆయనపేరుతో మీకేం పనుంది? + +రామ -- వాడు నాకుబాకీ. + +సిద్ధాం-- మీకు ఒక దమ్మిడీ బాకీలేదు. ఆ నిజం నాకుతెలుసును. + +రామ-- చెయ్యి నొక్కేస్తున్నావేవిఁటి! + +సిద్ధాం-- వైదీకపాళ్ల చెయ్యి మృదువుగా యలా వుంటుంది? అవధాన్లుగారు యిచ్చిన సొమ్ము తాలూకు నిలవ యెంతుందో చెప్పండి. + +రామ-- నువ్వెవరివి అడగడానికి? అన్న! చెయ్యినొక్కుతున్నావు! తంతావా యేవిఁటి? + +సిద్ధాం-- శుభమల్లె, పెళ్లికూతుర్ని ముండా ముతకా, అంటే యెవరయినా వూరుకుంటారా? + +రామ-- ముండకాదు, పునిస్త్రీయే, అంటాను; చెయ్యివొదిలెయ్యి. + +సిద్ధాం-- కోపంవొచ్చినప్పుడు, లౌక్యం మరిచిపోకూడదు. మీరు ప్రభువులూ; మేం ఆశ్రితులం. తమకిలాభించేమాట చెబుతాను, యిలా దయచెయ్యండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0104.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37e5b8d3315558eb91697bb755a36bc1ea47f238 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0104.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +రామ-- అందరితోటీ అంటే యవరెవరితోటి? + +కొండి-- యవరెవరా అండి? పెళ్లి వొదిలేసి, అంతా మధురవాణి చుట్టూమూగాం. భుక్తగారితో మాట్లాడింది. మరేవచ్చి. + +రామ-- యింకా యవరితో మాట్లాడింది? + +కొండి-- సిద్ధాంతి మంత్రం చప్పడం మానేసి మధురవాణి చెవులో యేకాంతం మాట్లాడాడు. + +రామ-- మరింకా యవరితోటి? + +కొండి-- మరేవచ్చి- హెడ్డు కనిష్టీబుతోటి. + +రామ-- ఓరి ఛండాలుడా! హెడ్డుతో మాట్లాడ లేదన్నావే? + +కొండి-- అవును మాట్లాళ్లేదు. + +రామ-- పుండాఖోర్‌! మాట్లాడిందా మాట్లాళ్లేదా? + +కొండి-- సచ్చాన్రా దేవుఁడా! + +రామ-- అసత్యం అంటే, నాకు వెఱ్ఱికోపం. ప్రమాణ పూర్తిగా, నిజంచెప్పు. అబద్ధవాఁడితే, తల పేలిపోతుంది. మాట్లాడిందాలేదా? + +కొండి-- లేదు. + +రామ-- ప్రమాణ పూర్తిగా? + +కొండి-- ప్రమాణ పూర్తిగానే. + +రామ-- యిప్పుడు నిజంచెప్పావు. విన్నావా? నీకు చిన్నతనం; ఆడవాళ్లమీద, ఒహరు అనమన్నా, అన్యాయంమాటలు ఆడకూడదు. తెలిసిందా? + +కొండి-- మధురవాణి మా దొడ్డమనిషి. + +రామ-- వూళ్లో అలా అనుకుంటారేం? + +కొండి-- అంతా అనుకుంటారు. + +రామ-- నేను తలుపుకొడతాను, నివ్వో చిన్నగమ్మత్తుచెయ్యి. + +కొండి-- చిత్తం. + +రామ-- యీ విచ్చబేడమొలనిపెట్టుకో. మా పెరటిగోడ అవతల, ఒక అరఘడియ నిలబడు. దిడ్డీ తోవంట కనిష్టేబుగాని, మరెవరుగాని, పైకి వొచ్చినట్టాయెనా, రెక్కపట్టుకుని, కేకెయ్యి. నేవొస్తాను. లేకుంటే వుడాయించెయి. (కొండిభొట్లు నిష్క్రమించును.) తలుపు తలుపు. (తనలో) ఒకంతట తలుపుతియ్యదు. అనుమానా నిక్కారణం. వీడు నిజంచెప్పాడా? అబద్ధం చెప్పాడా? నేను పాలెంనించి వొచ్చి కబురు పంపించిన తరవాత రాక, యిది తుఱ్ఱుమని యలాపరిగెత్తి వెళ్లిందీ పెళ్లిలోకి? తలుపు తలుపు! యప్పటికీరాదేం! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0106.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ca1891fbaaf5cab0e07eab31e242e9051dac593 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0106.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +గిరీశం: యేమివాయ్‌ బావా, యెడందవడ యెఱ్ఱబారింది? + +వెంకటేశం: నాన్న గూబగదలేశాడు. + +గిరీ: యేంజేశావు? + +వెంక: సంధవార్చలేదని. + +గిరీ: ఆమాత్రం వార్చినట్లు వేషం వెయ్యలేకపోతివో? + +వెంక: చూడ్డనుకున్నాను. + +గిరీ: అను కోడాలుపనికి రావోయి, బావా! మనం యేదైనా వేషం వేశావంటే, ఒకడు చూస్తున్నాడని అనుకున్నప్పుడూ, ఒకడు చూస్తూవుండలేదనుకున్నప్పుడూ కూడా, వొక్కమోస్తరుగా వేషం నడిపిస్తే సేఫ్‌ సైడ్‌. చూస్తున్నావుకావా, రోజూ నేను యెంతసేపు బక ధ్యానంచేస్తానో? + +వెంక : యేవఁని ధ్యానం చాస్తారు? + +గిరీ: యేం ధ్యానవాఁ? యీ చాదస్త బ్రాహ్మడు యంతట్లో దేవతార్చన చాస్తాడు, యంతట్లో విస్తట్లో మెతుకులు పడతాయి అని తదేకధ్యానం చేస్తాను. + +వెంక: మంత్రాలు చదివి దేవుఁణ్ణి ధ్యానం చెయ్యాలిగాని, అన్నంకోసం ధ్యానంచేస్తే పాపంకాదా? + +గిరీ: ఇగ్నొరెన్స్‌! మతసంబంధమైన సంగతులు నీకేమీ తెలియవు. యీ పెళ్లి అయిపోయిన తరవాత నిన్ను మతంలో తరిఫీదు చెయ్యాలి. అన్నిమతాలూ పరిశీలించి వాటితాలూకు యసెన్స్‌, నిగ్గుతీసి ఓ కొత్తమతం యేర్పర్చాను. అది అమెరికా వెళ్లి ప్రజ్వలింపచేస్తాను. యిప్పడుమట్టుకు నీ సంశయం తీరుస్తాను. యేమన్నావ్‌? అన్నాన్నా ధ్యానించడం, అని కదూ? యేవఁందోయి నీ ఉపనిషత్తు? "అన్నం బ్రహ్మేతి వ్యజానాత్‌" అన్నవేఁ, బ్రహ్మ. అని తెలుసుకోవోయి, వెధవాయా, అంది. తెల్లవాడు యేవఁని ధ్యానం చేస్తాడోయి రోజూనూ? "ఫాదర్‌, గివ్‌, అస్‌ అవర్‌, డెయిలీ బ్రెడ్‌" అనగా "నన్ను కన్నతండ్రీ, రోజూ ఒక రొట్టెముక్క ఇయ్యవోయి అని"- ఇక, మనవేఁవఁనాలి? "తండ్రీ రోజూ, కందిపప్పు, ధప్పళం ఇయ్యవయ్యా" అని ధ్యానించాలి. మన చమకంలో యేమన్నాడూ? "శ్యామాకాశ్చమే" "చామల అన్నం మామజాగా వుంటుంది, నాక్కావాలి, ఓ దేవుఁడా! అన్నాడు" \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0107.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..899cb068c815a858dc8e26b4179d8b39facefbd6 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0107.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఆ చమకంలో యవడికి యిష్టవైఁన వస్తువులు వాడు కలపవచ్చును- "కందిగుండా చమే, యింగువ నా నాచమే" దీనినే రిలిజియస్‌ రిఫార్ము అంటారు. + +వెంక: గేదెపెరుగూ చమే, చేగోడీ చమే. + +గిరీ: చబాష్‌! అదే ఒరిజినాలిటీ - అడిగితేగాని అమ్మ అయినా పెట్టదు. దేవుఁడు మాత్రం ముద్దిస్తాడనుకున్నావా యేమిటి? నీకు యెప్పుడు యేమి కావలిస్తే అప్పుడు ఆవస్తువులు సంపుటీచేసి చమకపారాయణ ఆరంభించేది. + +వెంక: అయితే రేపణ్ణించి నేను రోజూ చమకపారాయణ చేస్తాను. + +గిరీ: మనస్సులో చెయ్యి. పైకి పారాయణ చేశావంటే, నీతండ్రి ఎడ్యుకేషన్‌ లేకపోవడంచేతా, రీజన్‌ తెలియకా, యిదేవిఁటి చమకం పాడు చేస్తున్నాడని పెణతెక్కగొట్టి, తొమ్మిదో అష్టం ఘనం పారాయణచేస్తాడు. + +వెంక: మొన్న బుగతగారి యింట్లోంచి మీరు పొగాక్కట్ట యెత్తుకొచ్చారుగదా, పాపం చేశారని దేవుఁడు కోప్పడ్డా? + +గిరీ: చిన్నతనంలో మాపింతండ్రి (నీ తండ్రిలాగే అగ్గిరావుఁడోయి) చెవినులిపి నాచేత ఉపనిషత్తులు చదివించాడు. దాం తస్సా గొయ్యా, పేరు మరిచిపోయినానుగాని, ఒక వుపనిషత్తులోను, శిష్యుడుప్రశ్న అడుగుతూవుంటే, గురువు సమాధానం చెబుతూంటాడు. ఆ వుపనిషత్తులో చెప్పిన శిష్యుళ్లాంటి శిష్యుడివి నువ్వు; ఆలాంటి గురువుని నేను. మన ప్రశ్నోత్తరాలు యవడైనా తాటాకుమీదరాసి పారేశాడంటే, ఒక రెండువొందలేళ్లు అయినతరవాత 'టొబాకోపనిషత్తు' అవుతుంది. పొగాకు కట్టకి పాప వేఁవిటోయి, కాల్చి పారేసేదానికి? అందులో పొడుంచేసే బుద్ధిహీనులదగ్గిర పొగాకు యెత్తుకురావడం లోకోపకారవఁని నమ్ము. + +వెంక: యలాగండి లోకోపకారం? + +గిరీ : యలాగా. యిదిగో, యిలా చుట్టకాలిస్తే, స్టీము యింజన్‌లాగ, భగ్‌, భగ్‌మని పొగ ఆకాశానికి పరిగెత్తి మేఘవైఁ వర్షం కురిపిస్తుంది. పొడుంగాని పీలుస్తే ఆఘాటుకి, ఆకాశం ఆర్చుకుపోతుంది. ముక్కంటమాత్రం చిరివర్షం కురిసి యిల్లూ వొళ్లూకూడా డర్టీ అవుతుంది. గనక పొడుంచేసే మూర్ఖుల యింట్లోవుండే పొగాకంతా దొంగిలించి చుట్టలుగట్టి, తగలెట్టవలిసినదే. ఒకవేళ, గిరీశంగారూ, తమరు దొంగతనంచేశారు, కొద్దిరోజులు నరకానికి విజయం చెయ్యండి, అని దేవుఁడుగానీ, అన్నట్టాయనా ఒక చిన్నలెక్చరుకొట్టి గభరాయింపజేస్తాను. + +వెంక: యేవఁని లెక్చరు కొడతారు? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0108.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb39fe8adaf5ead9412a5b315f3ad31cef3abe33 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0108.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +గిరీశం-- యేవఁనా? ఓ దేవుఁడా! నామనస్సు యిండిపెండెంటుగా సృజించావా? లేక డిపెండెంటుగా సృజించావా? యిండిపెండెంటుగా అయితే, నా యిష్టవొఁచ్చినపనల్లా నేను చేశాను. నువ్వెవరు, అడగడానికి? యిలాంటి చిక్కులు పెట్టా`వంటే హేవెన్‌లో చిన్న నేషనల్‌ కాంగ్రెస్‌ వొకటి లేవదీస్తాను. లేక నన్ను డిపెండెంటుగా చేశావూ? అష్లాగయితే నువ్వే నాచేత పాపంచేయించావు గనక నీకే ఆశిక్ష కావలిసింది. దేర్‌పోర్‌ చలో, నరకానికి, చలో! అక్కణ్ణించి నువ్వు తిరిగీ వొచ్చేలోగా, ఆరుఘడియలు స్వర్గంలో నీ అధికారం, నాకిస్తివట్టాయనా, కొన్ని సృష్టిలో లోపాలు సవరణ చేస్తానంటాను. + +వెంక: యేవిఁటండి లోపాలు? + +గిరీ: లోపాలన్న లోపాలా! నీచేతే వొప్పిస్తాను. నెంబర్‌వన్‌ - నీ మేష్టరులాంటి అభాజనుణ్ణి పుట్టించడం లోపం అంటావా అనవా? + +వెంక: లోపవేఁ. + +గిరీ: నీసిస్టర్‌లాంటి బ్యూటిఫుల్‌ యంగ్‌ గర్లుని, విడోని చెయ్యడం తప్పంటావా, ఒప్పంటావా? + +వెంక: తప్పే. + +గిరీ: యిలాంటి లోపాలు కోటానకోట్లు. ఇక రద్దుసృష్టి యంతుందనుకున్నావు? ఫరిన్‌స్టెన్స్‌, యెన్ని సముద్రాలు వున్నాయి? + +వెంక: యేడు. + +గిరీ:-- యేడూ, యేడిసినట్టేవున్నాయి. పాలసముద్రం వుంటూవుండగా మళ్లీ పెరుగుసముద్రం, నేతిసముద్రం యెందుకోయి? యిది ప్లియోనిజమ్‌, పునరుక్తి- మరో తెలివితక్కువ చూశావా? యెందుకూ పనికిమాలిన ఉప్పుసముద్రం మననెత్తినికొట్టి, పెరుగు, పాలు, నెయ్యి, చెరుకుపానకం యీ సముద్రాలన్నీ యవడికీ అందుకు రాకుండా దూరంగా విసిరేశాడోయి. ఒక సంవత్సరంగాని నాకు దేవుఁడు దివాన్గిరీ యిస్తే, భీమునిపట్ణానికి పాలసముద్రం, విశాఖపట్ణానికి మంచినీళ్ల సముద్రం, కళింగపట్ణానికి చెరుకుసముద్రం తెస్తాను. యీ యీస్టర్ను ఘాట్సు అంతా పొగాకు అరణ్యం చేస్తాను. యీ లెక్చరు నేను కొట్టే సరికి, దేవుఁడు యేవఁంటాడో తెలిసిందా? వీడు అసాధ్యుళ్లావున్నాడు. వెనకటికి "పాతయముడివా కొత్తయముడివా" అని అడిగిన పెద్దమనిషికంటే ఒక ఆకు యెక్కువ చదువుకున్నట్టు కనపడతాడు. గనక వీడికో జోడు గుఱ్ఱాలబండీ యిచ్చి, స్వర్గంలో వున్న యావత్తు మహలులు, బగీచాలూ చూపించి, యేం కావాలంటే అది యివ్వండని దేవదూతలతో చెబుతాడు. నా శిష్యుడు, వెంకటేశాన్నికూడా తీసుకొస్తేగాని, నాకేం తోచదని నే చెబుతాను. అప్పుడు నిన్ను విమానమ్మీద తీసుకొస్తారు. మన విఁద్దరం స్వర్గంలో మజా వుడాయిద్దాం. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0109.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..69d006fbdc4290e7f6c127ebf864d6aee9c50bf8 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0109.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +యీవేళకి మతంమీద యింతవరకు లెక్చరు చాలును. యిక వెళ్లి దేవాలయం తోటలో కోతిపిల్లిని కఱ్ఱ ఆడుకో. సాయంత్రానికి నీతండ్రి వొచ్చేసరికి మాత్రం, దీపంయదట కూచుని పుస్తకం తిరగేస్తూ పులుస పటుకులు ధానంచెయ్యి. యింగువవేసి బలేసొగుసుగా తయారుచేస్తారు (వెంకటేశం వెళ్లును.) రనెవే. + +బుచ్చమ్మ: యీ రుబ్బురోలునిండా తాటాకుముక్కలు పడుతున్నాయి, యివతలకి లాగేసిపెడతారూ. + +గిరీ : అదెంతపని. + +గిరీ: (పాడును) "భజగోవిందం. భజగోవిందం. గోవిందం భజ మూఢమతే" యేం, వదినా, కంటనీరు పెడుతున్నారూ? + +బుచ్చ: యేవీఁలేదు. + +గిరీ: మీరు కంటనీరు పెడితే నామనసు కరిగిపోతూంది. + +బుచ్చ: మీకేం - మహరాజులు - మాకష్టాలు మమ్మల్నే బాధిస్తాయి. + +గిరీ: యేమి కనికరం లేనిమాట అన్నారూ! మీరు అలా దుఃఖంలో ములిగివుంటే, యెందుకు నాకీ వెధవ బతుకు? మీకోసం యేం చెయ్యమంటే అది చాస్తానే? ప్రాణవిఁచ్చెయ్యమంటే యిచ్చేస్తానే? దాఖలా చూడండి యిదుగో కత్తిపీట! + +బుచ్చ: (కత్తిపీట దగ్గిరతీసుకుని) చెల్లికి యీ సమ్మంధం తప్పించారు కారుగదా? + +గిరీ : అదొక్కటిమట్టుకు నాకు సాధ్యవైఁందికాదు. + +బుచ్చ: అయితే మీతో నాకేం పనీ? యింత సందడిగా పెళ్లిపనులు చేయిస్తున్నారు. మానాన్నకి తోచకపోతే, మీకైనా తోచకూడదా, యీ సమ్మంధం కూడదని? మీకుకూడా దానిమీద యింత కనికరం లేకపోవాలా? లుబ్ధావుఁధాన్లు మీకు అన్నగారని కాబోలు మీకు సంతోషం. + +గిరీ: నాకాసంతోషం? యంత క్రూరమైనమాట అన్నారు! యీ సంబంధం ఔతుందని, నా మనస్సులో యంత ఖేదిస్తున్నానో, ఆ భగవంతుడికి తెలుసును. యీ సంబంధం తప్పించాలని చెడచివాట్లుపెడుతూ మా అన్న పేర రెండు టావులు వుత్తరం రాశాను. చెవినిపెట్టాడుకాడు. నేను యేంచేతును? వాడిని స్మరిస్తేనే పాపంవొస్తుంది. ఊరికే కూచుంటే, మీతండ్రి యేవఁనుకుంటాడో అని, మీయింట అరవ చాకిరీ చేస్తూ నీకు యేనాటికైనా కనికరం వొస్తుందేమో అని ఒక్కమనిషిని నూరుమంది చేసేపని చేస్తున్నాను. అంతేగాని, యీ నమ్మిన నౌఖరుమీద నీమనసు భారంగావుంటే, యవరికీ చెప్పకుండా యీరాత్రి లేచి మాదేశానికి వెళ్లిపోతాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0110.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad07ba32fc131ac32f6c8f06e8a3c29fa4b930cd --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0110.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బుచ్చ : వెళ్లిపోకండి. + +గిరీ: నేనుమాత్రం పోయే సాధనం యలాగ? యెన్నోమాట్లు యేవఁనుకుంటాను? యీ పెళ్లి తప్పించ లేకపోయినానుగదా? నాప్రాణంకంటే యిష్టవైఁన యీ బంగారపు బొమ్మలాంటి బుచ్చమ్మని పునిస్త్రీని చెయ్య లేకపోయినానుగదా? అని విరక్తిపుట్టి, పోదాం అని నిశ్చయించే సరికి - కాలు ముందుకువేసినా, మనస్సు వెనక్కిలాగి యేమితోచేదీ? "పైకి పోతానని సందడి పడుతున్నాను. నాబుచ్చమ్మ కనపడకపోతే, పోయి బతకడం యలాగ? దానికి యంత కనికరం లేకపోయినా, యిక్కడేవుండి, చూసైనా సంతోషిద్దాం" అని వుండి పోతూ వొచ్చాను. + +బుచ్చ : మీరు చెబితే, లుబ్ధావుఁధాన్లుగారు పెళ్లి మానుకుంటాడని తమ్ముడుచెప్పాడు? + +గిరీ : నే చెప్పినమాట, యీ భూప్రపంచంలో యవడూ కొట్టివెయ్యలేడు. అందుచేత, వెంకటేశం అలా అని వుంటాడుగాని, మీతండ్రి ఒకడు, మా అన్న వకడు లోకాతీతులు. వాళ్లు బ్రహ్మచెబితే వినరు. ఈయనకి వెఱ్ఱికోపం. అతగాడు శుద్ధపీసిరిగొట్టు. మాఅన్న సుఖపడ్డానికా యీపెళ్లి తలపెట్టాడు? నీమొగుడు నిన్నుపెళ్లాడి యంతసుఖపెట్టాడో, మాఅన్న నీచెల్లెల్ని పెళ్లాడి, అంతే సుఖపెడతాడు. ఆఫ్రికాదేశంలో స్లేవరీ అనివుంది. అనగా మనుషుల్ని వట్టి పశువుల్లాగ బజార్లలో అమ్ముతారు. యవరు కొనుక్కుంటే వాళ్లయింట్లో అయామనిషి బతికినన్నాళ్లూ చాకిరీ చెయ్యాలి. అలాగ్గానే మా అన్న, మీచెల్లెలిని పెళ్లిఅనే మిషపెట్టి, కొంటున్నాడు. వాడింట యిది జీతంలేని బాపనక్కలాగ పనీపాటూ చేస్తుందని, వాడి ఆశ. నేను కూడదని యంత గడ్డిపెట్టినా విన్నాడుకాడు. యీ కష్టాలన్నీ యిలా వుండగా నాకు మరోభయం వేస్తూంది. చెబితే కోపంతెచ్చుకోవుగద? + +బుచ్చ: మీరేం చెప్పినా నాకు కోపంలేదు. + +గిరీ: ఆమాత్రం ధైర్యవిఁస్తే, నాక్కావలసిందేవిఁటి? రామచంద్రపురం అగ్రహారీకులు బహు దుర్మార్గులు - మాఅన్న చచ్చిపోయినతరవాత నీ చెల్లెల్ని తిన్నగా ఉండనియ్యరు. అదికూడా మా మీనాక్షి మోస్తరౌతుంది. + +బుచ్చ: మీనాక్షికేం లోపంవొచ్చింది? + +గిరీ: యేవఁనిచెప్పను? కడుపుచించుకుంటే కాళ్లమీద పడుతుంది. అయినా నీదగ్గిర నాకు దాపరికం యేవిఁటి? దానిమొగుడు పోయినతరవాత యేటేటా కడుపు అవుతూవుండడం. అయినప్పుడల్లా వొల్లమాలిన అల్లరిన్నీ. ఒకప్పుడు అది ప్రాణభయంకూడా చేస్తుంది. ఆవూళ్లో రావఁప్పంతులని వొక పరమదుర్మార్గుడు నియ్యోగప పంతులు వున్నాడు. వాడు ఒక సానిదాన్ని వుంచుకున్నాడు. యెందరినో సంసార్లని చెడగొట్డాడు. మా అన్న వ్యవహారాలన్నీ ఆపంతులే చూస్తాడు. మా అన్న చచ్చిన ఉత్తరక్షణం, నీ చెల్లెలికి వొల్లమాలిన ధనం \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0111.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be424a78485a204107a0251c058f321123f98070 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0111.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +చేతిలోకి వొస్తుంది. స్వాతంత్ర్యం కలుగుతుంది. "ఏమి ఇది?" అని అడిగేవాడుండడు. యిహ, చెడిపోవడానికి అభ్యంతరవేఁవిటి? "నేను కట్టుగావున్నానుకానా"? అని నువ్వు అనగలవు. నీ మొగుడితాలూకు ఆస్తి నీ చెయ్యి చిక్కలేదు. మొగుడి యింటికైనా నువ్వు వెళ్లలేదు. + +బుచ్చ-- అవును. + +గిరీ-- తల్లిదండ్రుల చాటున ఖాయిదాగా వున్నావు. పరాయివాడు యింట్లో అడుగుబెట్టలేడు. గాని యిలా యెంతకాలం వెళ్లుతుంది? నిన్ను తల్లితండ్రులు కలకాలం కాపాడలేరుగదా? వాళ్లు పోయినతరవాత నీకూ స్వాతంత్ర్యం వొస్తుంది. యేకాలానికి మనసు యలా వుండునో? అప్పుడు కాలుజారిన తరవాత, నువ్వు యేవఁనుకుంటావు? "అయ్యో నాడు గిరీశాన్ని శాస్త్రోక్తంగా పెళ్లాడి పునిస్త్రీనయిపోతే, పిల్లాపేకా కలిగి, అష్టైశ్వర్యంతో తులతూగుదునుగదా? యీ దురవస్థ నాకు రాకపోవునుగదా"? అని విచారిస్తావు. అప్పుడునే యెక్కడవుంటానూ? స్వర్గంలో మీకోసం యెదురుచూస్తూ వుంటాను. యీ పెళ్లి అయిపోయినతరవాత వెంకటేశమూ, నేనూ పట్ణానికి వెళ్లిపోతాం. నిన్ను, తలుచుకుంటూ నిద్రాహారం మానేసి, కొన్నిరోజులు వుంటాను. యెంతకాలవఁని మనిషన్నవాడు, నిద్రాహారంమాని వుండగలడు? నిన్ను తలుచుకుని తలుచుకుని నిద్దరపట్టక, రెండుఝాముల రాత్రప్పుడు నాగదిలో యీజీచెయిరుమీద కూచునివుండగా - యదట బల్లమీద మెరుపుదీపం, గోడని నిలువుటద్దం వున్నాయి - ఆ అద్దంలో నాముఖం చూసుకుని, యేమంటానూ? "యీ సొగుసైనముఖం, యీ తామరరేకులవంటి నేత్రాలు, యీ సోగమీసాలు. యివన్నీవృధాగదా? యవరు చూసి ఆనందించనూ? నాబుచ్చమ్మ, నన్ను పెళ్లాడక పోయినతరవాత నాబతుకు యెందుకు" అని, నిస్పృహాకలిగి ఛఱ్ఱున టేబిలు సొరుగుతీసి, అందులోవున్న జోడుగుళ్ల పిస్తోలు యెక్కుబెట్టి గుండె దూసిపోయేటట్టు కొట్టేసుకుంటాను. + +బుచ్చ-- కొట్టుకోకండి. మీరు అలా అంటే నాకు యేడుపొస్తుంది. + +గిరీ-- తక్షణం దేవతలు విమానం పంపించి నన్ను స్వర్గానికి తీసుకువెళతారు. స్వర్గానికి వెళ్లానని నాకు అక్కడమాత్రం సుఖవుఁంటుందనుకున్నావా వొదినా? నవాభరణభూషితురాలయి రంభతక్కుతూ తారుతూ వొచ్చి, "హా! ప్రియ! గిరీశ! నీలాటి సుందరుణ్ణి యన్నడూ నేను చూడలేదు. రమ్ము, నన్ను చేకొమ్ము," అని రెక్కబట్టుకు లాగుతుంది. నేనేవఁంటానూ? "చీ! అవతలికిపో! - నేను ఏంటీనాచ్చి! సానిది తాకితే, పరమ అపవిత్రంగా తలుస్తాను. పియర్సు సబ్బురాసి కడిగితేనేగాని యీచేతికి కశ్మలంపోదు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0112.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0ea0272394bda7a5454dee0841ad1a2d491018a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0112.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నువ్వారంభవి? మాబుచ్చమ్మ సొగుసుకి నువ్వు వొడ్డీకి పనికిరావు. గోయెవే, డామ్‌, డర్టీ గూస్‌" అని అంటాను. అలాగే, మేనకా, ఊర్వసీ, తిలోత్తమా మొదలైన యావన్మంది అప్సరస్త్రీలనీ తన్ని తగలేస్తాను. తగిలేసి, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి కల్పవృక్షచ్ఛాయని "హా! బుచ్చమ్మా, బుచ్చమ్మా" అని నీపేరు జపంచేస్తూ అనేక సంవత్సరాలు పద్మాసనంమీద వుండిపోతాను. అంతట కొన్నాళ్లకి నాతపస్సు ఫలించి, నువ్వు నందనవనంలోకి చంద్రోదయంలాగ బయలుదేరి వస్తావు. నేను "ప్రియురాలా! యెన్నాళ్లకి వొచ్చావు!" అని, అమాంతంగా వెళ్లి నిన్ను కౌగలించుకుంటాను. అప్పుడు నీ మొదటి మొగుడు, ముసలివెధవ, గావంచా గుడ్డకట్టుకుని, పొడుంముక్కుతో, "బుచ్చమ్మ నా పెళ్లాం" అని అడ్డురాబోతాడు. "వెధవాయా, నువ్వు బుచ్చమ్మకి తగవు. నీ రూపాయలు నువ్వు పట్టుకుపో" అని, వొక్కతాపు తన్ని తగిలేస్తాను. మనం యిద్దరం సుఖంగా స్వర్గంలో శాశ్వతంగా వుండిపోతాం. + +బుచ్చ-- యేడుస్తూన్న దాన్ని నవ్విస్తారు. + +గిరీ-- నువ్వు నన్ను పెళ్లాడితే, మనం బతికున్నంతకాలం నవ్వుకుంటూ, ఆనందిస్తూ కాలం వెళ్లబుచ్చుతాం. అప్పుడు నిన్ను యిలా పప్పురుబ్బనిస్తానా? మనకి యెంతమంది నౌఖర్లువుంటారు! యెంతమంది చాకర్లు వుంటారు! తోటలు, దొడ్లు, గుఱ్ఱాలు, బళ్లు! నిన్ను నడవనిస్తానా? పుష్పంలాగ నెత్తిమీద పెట్టుకుంటాను. అప్పుడు నీకు కలిగే ఆనందం ఆలోచించుకో. + +బుచ్చమ్మ-- నా జన్మానికి మరి ఆనంద వెఁక్కడిది? + +గిరీ-- నేను, నీకు దాసుడనై "యిదుగో నన్ను స్వీకరించు. నన్ను పెళ్లాడి ఆజన్మం ఆనందం అనుభవించు. నన్ను ఆనందంలో ముంచు" అని బతిమాలుకుంటూంటే, నువ్వు అట్టి సులభసాధ్యమైన సుఖమును కాలున తన్నుకు వెళ్లిపోయి, నాబతుకు కూడా బుగ్గిని కలిపితే, నేనేమి చెయ్యగలను? + +బుచ్చ-- మీ బతుక్కి లోపవేఁవిఁ? మీరు మహరాజులు. + +గిరీ-- నువ్వు నన్ను పెళ్లాడితే నేను మహరాజునే అవుతాను. నీ నోటంట వచ్చిన మాట అమోఘం - వొట్టినే పోకూడదు. గనక నాతో వెళ్లిపోయిరా. + +బుచ్చ-- అమ్మ నాయనా! నే మీతోరాను. + +గిరీ-- సరే. రాకపోతే నేనేగదా ప్రాణత్యాగం చేస్తాను? పీడానాడాకూడా పాయె. + +బుచ్చ-- అలాంటి మాటలు అనకండి. + +గిరీ-- చేసేమాట, చెబితే తప్పేమిటి? నేనేమైతేనేంగాని, నీ చెల్లెలిమీదైనా నీకు కనికరం కద్దా? + +బుచ్చ-- అదేం, అలా అడుగుతున్నారు? + +గిరీ-- నిజంగా కనికరంవుందా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0113.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5bb713d69d25fc15bd87c1487692a23c00524337 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0113.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +బుచ్చ-- వుండకుండా వుంటుందా? + +గిరీ-- వుంటే, యీ పెళ్లి తప్పించే సాధనం నీ చేతులోనేవుంది. + +బుచ్చ-- నా చేతులోనా? + +గిరీ-- అక్షరాలా. + +బుచ్చ-- యేమి చిత్రమైన మాటలు చెబుతారు! + +గిరీ-- యీ భూప్రపంచంమీద వుండుకున్న యావన్మంది స్త్రీలలోనూ, నిన్నొక్కర్తెనూ వలిచి, నేను నీకు సుతలామూ లొంగిపోబట్టిగదా, నాబతుకు హాస్యాలకింద ఐపోయింది. + +బుచ్చ-- మీతోడు-అలా అనకండి. + +గిరీ-- పోనియి - ఆమాత్రం భరవసాయిచ్చావు. ఒకమాట నాకు ప్రమాణ పూర్తిగాచెప్పు. నీ చెల్లెలు పెళ్లి తప్పించడం, నీచేత అయితే, చేస్తావా? + +బుచ్చ-- చెయ్యనా? + +గిరీ-- యేమో, చేస్తావో చెయ్యవో! చేస్తానని ప్రమాణంచేస్తేనే, ఆమాట నేను చెబుతాను. + +బుచ్చ-- యాఁవఁని ప్రమాణం చెయ్మన్నారు? + +గిరీ-- నామీద ప్రమాణం చెయ్యి. + +బుచ్చ-- మీమీద ప్రమాణమే; చెప్పండి. + +గిరీ-- అయితే విను. వొంటరిగా చూసి, యీమాటేనీతో రహస్యంగా చెప్పుదావఁని కాచి, కాచివుండగా, యీవేళ, మీతండ్రి వూరికి వెళ్లడం, మీతల్లి వాకట వుండడంనుంచి, సమయం చిక్కింది. చెవివొగ్గివిను. నీచెల్లెలి పెళ్లి తప్పడానికి ఒక్కటే సాధనంవుంది. అది యేవిఁటంటే, నువ్వు ముందూవెనకా ఆలోచించక, నాతో లేచివచ్చి నన్ను పెళ్లిచేసుకోవడవేఁ - లేకుంటే నీచెల్లెలి పెళ్లితప్పదు. + +బుచ్చ-- (ముసిముసి నవ్వుతో) నేను మీతో లేచివొస్తే మాచెల్లెలు పెళ్లి ఆగిపోతుందీ? యేవిఁచిత్రాలు! + +గిరీ-- ఆమాట నీచేతనే వొప్పిస్తానుకదూ - విను - పెళ్లికి తర్లి వెళ్లుతూన్నప్పుడు, రెండోనాడు రాత్రి బండీవాడి చేతులో నాలుగు రూపాయలుపెట్టి, నీబండీ తోవతప్పించి అనకాపిల్లి రోడ్డులో పెట్టిస్తాను. అక్కడనుంచి రామవరందాకా మా స్నేహితులు అంచీబళ్లు ఖణాయిస్తారు. ఆడుతూ పాడుతూ, మనం దౌడాయించి రామవరంలో పెళ్లాడేసుకుని సుఖంగావుందాం. యిక మీవాళ్ల సంగతి యేవౌఁతుందీ? మనం వుడాయించిన మన్నాడు తెల్లవారగట్ల, నీబండీ కనపడక, కలవిలపడి, మీవాళ్లు నెత్తీ నోరూ కొట్టుకుంటారు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0114.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1dc013a3947632048aada521f76eeaa48d1fd63 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0114.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +నీచెల్లెలు పెళ్లి ఆగిపోతుంది. మరి రెండు రోజులికి మనం పెళ్లాడావఁని తెలుస్తుంది. నిన్ను ముసలివాడికి కట్టిబెట్టినందువల్ల కలిగిన చిక్కులు చూస్తూ, నీతండ్రి నీచెల్లెలికి మళ్లీ ముసలిసంబంధం చెయ్యడు. నీతండ్రి ఒకవేళ మూర్ఖించి పెళ్లి చేస్తానన్నా, మన తమాషా విన్నతరవాత, నా అన్న నీ చెల్లెల్ని మరి పెళ్లి చేసుకోడు. యిది సిద్ధాంతం. అవునాకాదా? + +బుచ్చ-- అవును కాబోలు. + +గిరీ-- అయితే మరి అందుకు సమ్మతేనా? + +బుచ్చ-- యెందుకు? + +గిరీ-- నాతో వెళ్లిపోయి రావడానికి. + +బుచ్చ-- అమ్మ నాయనా, నా ప్రాణంపోతే నేను మీతోరాను. + +గిరీ-- రాకపోతే, మీచెల్లెలికి యీపెళ్లీ తప్పదూ, నాకు చావూ తప్పదూ. + +బుచ్చ -- అలా అనకండి. + +గిరీ-- అనకపోతేమాత్రం, చావు తప్పేదుందిగనకనా? నిన్ను వొదిలి బతకలేను, అది వకచావు. నువ్వు నామీద వొట్టువేసుకుని ఆమాట తప్పిపోతే, నన్ను దేవుఁడే చంపేస్తాడు. అది రెండోచావు. మరి నాకు చావు యెలా తప్పుతుంది? + +బుచ్చ-- నానించి మీరు చచ్చిపోతే, నేనూ చచ్చిపోతాను. చచ్చిపోకండి. + +గిరీ-- నావశవాఁ? అడుగో నీతమ్ముడు వొస్తున్నాడు. మరి మనం యీ కష్టసుఖాలు మాట్లాడుకోడానికి వీలుచిక్కదు. ఒక్కమాట చెప్పు. బతకమన్నావా? చావమన్నావా? + +బుచ్చ-- వెయ్యేళ్లూ బతకండి. + +గిరీ -- అలాగైతే, నాతోరావడం ఖాయవేఁనా? + +బుచ్చ-- యేంజెయమంటే అది చాస్తాను. + +వెంక-- యిదుగోనండోయి, గొల్లభావఁనిపట్టుకున్నాను. + +గిరీ-- చూశావూ, వొదినా! నీతమ్ముడు చిన్నగుంటడయీ, అప్పుడే గొల్లభావఁల్ని పట్టు గుంటున్నాడు. + +బుచ్చ-- (ముసిముసినవ్వు నవ్వుచు) మిడత! + +గిరీ-- (బుచ్చమ్మతో) యిన్నాళ్లకి మిడతంభొట్లు చేతులో చిక్కాడు. (వెంకటేశంతో) యిలాతే - మిడతల్ని పట్టుకోవడం మంచి ఎడ్యుకేషన్‌. యిదే, నాచురల్‌ హిస్టరీ, ప్రకృతిశాస్త్రం అంటారు. + +వెంక-- అక్కయ్యా - కొంచం ఊరుబిండి! + +బుచ్చ-- అమ్మ చూస్తే తంతుంది. + +వెంక-- అమ్మచూడదులే. (వూరుబిండి చేతులో వేసుకుని నాలుకతోనాకి గెంతును.) \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0115.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2476eb8d3af8b4d4d008c0eca70cfd36631ca20 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0115.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +లుబ్ధా-- అసిరిగా! అసిరిగా! అమ్మీ! చంపేశాడఱ్ఱోయి. రామనామతారకం । రామనామతారకం । రామనామతారకం । రామనామతారకం ॥ యిది రెండోపెళ్లి ముండే. దీనిమొగుడు పిశాచ వైఁనాడు - నాపీకపిసికి చంపేస్తాడు. యేవిఁటి సాధనం? రామనామతారకం । రామనామతారకం ॥ + +(తలుపు అవతలనుంచి) అసిరిగాడు- యేటిబాబూ? యేటిబాబూ? (తలుపుతట్టును.) + +మీనా-- యేవిఁటినాన్నా, తలుపుతియ్యి. + +లుబ్ధా-- (తనలో) కాళ్లు ఆడవు. చేతులు వొణుకుతున్నాయి. (తలుపుతీయును; అసిరిగాడితో) వెధవా నువ్వు లోపలికిరాకు. + +అసిరి-- నాను పిలుస్తొస్సినాను (నిష్క్రమించును.) + +లుబ్ధా-- (మీనాక్షితో) ఆముండని అవతలుండమను. + +మీనా-- నువ్వు మనగదిలోకి వెళ్లిపో అమ్మా (శిష్యుడు గది అవతలకివెళ్లును) యేవిఁటినాన్నా? + +లుబ్ధా-- యిహ, నేబతకను. + +మీనా-- యేవొఁచ్చింది నాన్నా, కడుపునొప్పా కాలునొప్పా? + +లుబ్ధా-- కడుపునొప్పీకాదు, కాలునొప్పీకాదు. వెధవముండని పెళ్లాడిన కుంకపీనుగ బతకడం యలాగ? + +మీనా-- యేవిఁటా వోగాయిత్యం మాటలు, నాన్నా? మీకు యీలేనిపోని అనుమానం యవరుపెట్టారు? + +లుబ్ధా-- అనుమానవేఁవిఁటి? నిజం, నిజం, నిజం - వూరంతా అదేమాట. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0117.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a9a583333f408754470d98d447ab3ec149df14e --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0117.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +లుబ్ధా-- నవ్వుతావేవేఁ భ్రష్టాకారిముండా? నువ్వూ, నీసవిత్తల్లీ నన్ను చంపేసి రాజమహేంద్రం పారిపోయి, వెధవపెళ్లి చేసుకుంటారు. నాకు తెలుసును. గిరీశంగాడు అన్నమాట నిజం. వెధవని చెవిపెట్టానుకాను. నా సొమ్మంతా ఘటాశ్రాద్ధప వెధవల పాలవుతుంది. నువ్వుపో, నేను పడుకుంటాను. (పక్కమీద పడుకుంటూ) మళ్లీవొస్తాడు గాబోల్రా దేవుఁడా! + +మీనా-- యవరు నాన్నా? + +లుబ్ధా-- నువుపో, నీకెందుకు! ఆవెధవ నాపీకపిసికేస్తాడు. నీకోరిక తీరుతుంది. + +మీనా-- మీరలా అంటే నాకు యేడుపొస్తుంది. నేనిక్కణ్ణించి కదలను. యవడా పీకపిసికేవాడు? + +లుబ్ధా-- అయితే యిక్కడ పక్కేసుకుపడుకో. + +మీనా-- పడుకుంటాను. యవడు మీపీకపిసుకుతాడు? + +లుబ్ధా-- ఆ ముండ మొదటిమొగుడే. యిందాకా నువురాకముందు, నాగుండెలమీదెక్కి, పీకపిసికేటప్పటికి ప్రాణం పోయిందనుకున్నాను. + +మీనా-- నిజంగానూ! - కలగన్నారు కాబోలు - నాన్నా. + +లుబ్ధా-- కలెక్కడి కలే! పీక నులుచుకుపోతేనూ! + +మీనా-- మొదటి మొగుణ్ణి మీకేం తెలుసును? + +లుబ్ధా-- వాడే చెప్పాడే! "వెధవా! నాపెళ్లాన్ని పెళ్లాడావు; నిన్ను చంపేస్తా"నన్నాడే. + +మీనా-- యలా వుంటాడు? + +లుబ్ధా-- గిరీశంగాడి మూడు మూర్తులూనే. + +మీనా-- కలగాబోలు నాన్నా. అదే తలుచుకు పడుకుంటే, చిన్నబాబు కల్లోకొచ్చాడు కాబోలు. + +లుబ్ధా-- నేను చస్తే యవరికి విచారం! + +మీనా-- ఆపిల్లని వెళ్లి అడుగుదునా? + +లుబ్ధా-- వొద్దు, వొద్దు, తొందరపడకు. + +మీనా-- నన్ను తిట్టేస్తున్నారు, దాని చచ్చినమొగుడు మిమ్మలిని చంపేస్తాడని భయపడుతున్నారు. యెందుకీతంబళ అనుమానం? ఓమాటు దాన్నేఅడిగేస్తే ఉన్ననిజం తెలిసిపోతుంది. + +లుబ్ధా-- నిజం నీతో చెబుతుందీ? + +మీనా-- నాతో నిజం చెబుతుంది. అది వొట్టి సత్యకాలప్పిల్ల. నాకు యంతో వుపచారం చేస్తుంది. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0120.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1dbbfae7125503c6c8442c797bf6106c52d02218 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0120.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +చూసి నాపెట్టాబాడా దానికే వప్పజెప్పి, ఆమొహురు దాన్నే దాచమన్నాను. అనుమానవేఁసి యిప్పుడు నామోరుతెమ్మంటే, "బట్టలపెట్లో పెట్టాను తాళంపోయింది" అంది. తాళంతాకపోతే రోకలితో బుఱ్ఱ చితకబొడుస్తాను. + +లుబ్ధా-- చెయి జేసుకోకు. నీది వెఱ్ఱికోపం చావగొట్టగలవు జాగ్రత! + +మీనా-- చస్తే యీడిచిపారేస్తాను. ముండయలా కరిచిందో చూడండీ. యింకా రక్తంకారుతూందీ. మనిషికాటుకి మందులేదన్నాడు. + +లుబ్ధా-- కుంకం పెట్టమ్మా. + +మీనా-- దానిబుఱ్ఱ చితకబొడిచి మరీ పెడతాను (మీనాక్షి వెళ్లును.) + +లుబ్ధా-- గుండుగొమ్ముల అనుమానం తీరిపోయింది - పీకనులివిఁ, వాడైనా చంపేస్తాడు; కరిచి అదైనా చంపేస్తుంది. వీడిచేతో, దానిచేతో, చావుతప్పదు. యెంతడబ్బెట్టి కొనుక్కున్నాన్రా, యీచావుపెళ్లీ! అయ్యో! అయ్యో! దీన్ని పైకి తగిలేస్తే వాడుకూడా విరగడైపోతాడు. అదేసాధనం - యెక్కడికితోలెయ్యను? బండీమీద యెక్కించి పట్ణంతోలేస్తాను - అక్కడగానీ తండ్రి వెధవ కనపడకపోతే మళ్లీ దెయ్యాన్ని నెత్తినిపెట్టుకుని ప్రత్యక్షం అవుతుందే! బండి అద్దె యిచ్చుకోవడవేఁ మిగుల్తుంది - యేమి సాధనం? - యేమిసాధనం? - రావఁప్పంతుల్ని సలహా అడుగుదునా? ఆఁ! మంచి ఆలోచన తోచింది. - రామప్పంతులు నాకు కట్టిపెట్టిన యీ ముండని, వాడిదగ్గిరికే పంపించేస్తాను - సానిదాంతోపాటు దీన్ని కూడా వుంచుకుంటాడు. - కావలిస్తే పదిరూపాయలు దక్షిణతోకూడా యిచ్చేస్తాను. + +మీనా-- యక్కడా కనపడదు నాన్నా గుంట. + +లుబ్ధా-- నూతులో పళ్లేదుగద? + +మీనా-- యేమో! + +లుబ్ధా-- పరిగెత్తెళ్లి గవరైని పిలవమను. దాన్ని నువ్వు చావగొట్టలేదుగద? + +మీనా-- కనపడితేనా? + +లుబ్ధా-- యేవిఁటినాయనా, యీకొత్త ఉపద్రం! + +పోలిశెట్టి-- యేంభష్టాకారి ముక్కలు యేశావయ్యా! యెప్పుడూనువ్వింతేను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0121.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fd5817c72b3dfaa0209133e60988b3448e743f6 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0121.txt @@ -0,0 +1,53 @@ +భుక్త-- చూసివేశానా యేవిఁటి? నీ దరిద్రదేవతని తిట్టు. + +పోలి-- గవరయ్యా, నీముణుకు నాదగ్గిర యిలా యెట్టకు. లేచిపో, నీపుణ్యవుఁంటుంది. + +గవ-- నేను మా మధురవాణిదగ్గిర కూచుంటాను. + +భక్త -- చూడూ, ముక్కతప్పు పడ్డట్టుంది. + +పోలి-- ఆఁ! బాపనయ్య పంచాలని తప్పు పంచుతున్నావు. తప్పు పంచితే బేస్తుమీద కుదేలెట్టిస్తాను. + +భుక్త-- ముక్కలు బాగా పడలేదన్నావే? + +పోలి-- రెండో యేత నాలుగాసులడకూడదా? + +భుక్త-- (పోలిశెట్టికి ముక్కలువేస్తూ,) యిదుగో నాలుగాసులేస్తున్నాను. జుఱ్ఱు. + +పోలి-- నీయిషపచేత్తో యేస్తే, పొల్లుముక్కలే పడతాయి; మంచి ముక్కలడతాయా? + +భుక్త-- తథాస్తు! + +పోలి-- అలా అనకు. యెంతశెడ్డా బాపనాడి శాపనాకారం మాశెడ్డది. (చూచుకొని) శీ! భష్టాకారి ముక్కలు! + +సిద్ధాం-- ఒకటి, రెండు. + +పోలి-- అదుగో, అలాశెప్పితే నే వొప్పను, ఒక్కొకటి శెప్పాలి. + +సిద్ధాం-- అయితేవకటి. + +పోలి-- ఒక్కటీ. + +మధురవాణి-- ఒకటి. + +భుక్త-- వకటి. + +పోలి-- యే టాలోసిస్తావు చేతరస! యెత్తవయ్యా. + +సిద్ధాం-- నీదేంపోయింది! రెండు. + +పోలి-- లాంతరేశావు. యేటెత్తను? రొండు. + +మధు-- రెండు. + +భుక్త-- రొండు. + +పోలి-- యే టాలోసిస్తావు? చేతరస; యెత్తి బేస్తుగెలుసుకో. + +సిద్ధాం-- నువు చెప్పావుగనక యెత్తుతాను. + +పోలి-- ఆఁ! డబ్బక్కడెట్టి మరీయెత్తు. మూడో యెత్తడపుబేస్తు; గాపకవుఁందా? బేస్తుమీద కుదేలెట్టిఁ బాకీ లెట్టి, యగెయడానికా? + +సిద్ధాం-- (తనముక్కలు యెత్తుముక్కలమీదవేసి) కోవఁటాడి పిలక నిగుడుతూంది! + +పోలి-- తంతావాయేటి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0122.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a2eac410d5a4c8f99b4cb7c09da22bf4f0ed05d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0122.txt @@ -0,0 +1,49 @@ +సిద్ధాం-- తన్నడవఁంటే, ఒహలాగనా? + +పోలి-- నా ఆట శెడగొట్టేశినావు, బాపనయ్యా! + +భుక్త-- ముక్కలు పడలేదని యేడుస్తూ, మళ్లీ యేవిఁటి, ఆట చెడగొట్టాడని యేడుస్తావు? + +పోలి-- యీ ఆట బేస్తుచేయించకపోతే నా పేరు- + +సిద్ధాం-- కోవఁటాడా, నోరు మూసుకుంటావా మూసుకోవా? + +పోలి-- తెల్లాడిబావుటా యెగురుతుండగా, నీ జులువేఁటి? ముక్కల్తియ్యడం యింతసేపైతే, మరాటేటి? + +సిద్ధాం-- నువ్వుగానీ మళ్లీ మాట్లాడావంటే, ముక్కలు కలిపెస్తాను. + +పోలి-- మూడే తురుపులుపడ్డాయి బాపనాడా; "తమాషాదేఖో, లంకకేరాజా!" + +సిద్ధాం-- ఆటపారెయనా? + +పోలి-- బుద్ధొచ్చింది; బుద్ధొచ్చింది. లెంపలోయించుకుంటాను. మరి మాటాడితొట్టు. + +పూజారి-- మా మధురవాణిమీద ఆశుకవిత్వం చెబుతాను. + + + రాణా, డైమనురాణీ? । + రాణా, యిస్పేటురాణి? రాణి కళావ । + ఱ్ఱాణా, ఆఠీన్రాణీ? । + రాణి యనన్మధురవాణె, రాజులరాణీ ॥ + +సిద్ధాం-- గవరయ్యా! యేంవిలవైన పద్యం చెప్పావోయి! నీమీద నేను పద్యంచెబుతాను - విను. + + + "గవరయ్యా! నీసరి మరి । + యెవరయ్యా?" + +పూజారి-- "యెవరు లేరు, యిచ్చోనయ్యా!" + +సిద్ధాం-- యిదిగో రాజు. + +పోలి-- యిదుగో పాల్తు. + +పోలి-- అదుగో, అదుగో, యీ బాపనాడు కపీశంశెప్పి, మధురవోణిదగ్గిర రాణీ వుందని శెప్పేశాడు. గోరం, గోరం. గవరయగానీ మాటాడితే నే ఆటాణ్ణు. + +పూజారి-- పోలిశెట్టిమీద కవిత్వంచెప్పి చాలారోజులైంది. (పొడుంపీల్చి) + + + "పోలిశెట్టి ముఖము - పోలిరొట్టెను బోలు! + పోలిశెట్టిముక్కు పొడుముడొక్కు॥" + +పోలి-- వొద్దు! వొద్దు! వొద్దు! నామాటిను. పాసంపెట్టి సంపేస్తావాయేటి! ఊరుకుంటి వొట్టాయినా, యిన్నావా? యీ ఆట సిద్ధాంతి బేస్తెట్టి, నేను గెలిస్తే, నీక్కాండబ్బిస్తాను. మరూరుకో. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0124.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7219a9b92d4a12bfb0ae87726b23cd0cc73f8781 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0124.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +పోలి-- నన్నెక్కించి మరీ యెళ్లండి. కాలుజారితే యేటిసాధనం? + +సిద్ధాం-- నీకొడుకుది, అదృష్టం. + +పోలి-- గోరం! గోరం! గోరం! యవడిముక్కలు ఆడిదగ్గిరే! ఆట కలపకండి. + +పోలి-- నరిశింవ్వ, నీ దివ్వె- + +(మధురవాణి ఊరుకొమ్మని కోపరసంగా సౌజ్ఞ చేయును.) + +(సిద్ధాంతి ప్ర`వేశించును.) + +సిద్ధాం-- దిడ్డీతలుపు కప్పతాళం వేశుంది. మన్నిపట్టుగుందావఁనే, పంతులు దిడ్డీతలుపు తాళవేఁశాడు. + +పోలి-- నరిశింవ్వ, నీదివ్వె- + +మధు-- (పోలిశెట్టి ఉద్దేశించి) చప్‌! (సన్నని గొంతుకతో) ఉలక్కుండా, పలక్కుండా యీగదిలో కూచోండి; ఆయన పరున్నతరవాత వచ్చి తలుపుతీసి వొదిలేస్తాను.(మధురవాణి దీపములుఆర్పి, పైకివెళ్లి, గదితలుపువేసి గొళ్లెము బిగించును.) + +మధు-- యేవీఁ గవరయ్య చాదస్తం! అదే తట్టడవాఁ? (వీధితలుపుదగ్గిరకు వెళ్లి,) యెవరు! + +తలుపవతల మనిషి-- యింతసేపేం? + +మధు-- నిద్దరబోతున్నాను. + +మనిషి-- పేక! పేక! పేక! నిన్నొదిలేస్తాను. నీ సంగతి నాకు తెలిసింది. + +మధు-- మరి, మీ మానాన్న మీరు పోయి, నిశిరాత్రివేళ వొక్కర్తెనీ నన్ను వొదిలేస్తే యీ అడివి వూళ్లో నాకు భయంకాదా? అంచేత పబ్లిగ్గా నలుగుర్నీ పిలిచి పేకాడుతున్నాను. తప్పేవుఁందీ? మంచు పడుతూంది లోపలికిరండి. (తలుపు గడియతీసి) రండి. నా ఆట మీరాడండి, నేను పరుంటాను. + +మనిషి-- సాందాన్ని యవడు నమ్మమన్నాడు? నీకిద్దావఁని సంతోషంతో వక సరుకు తెచ్చాను. నీచర్య చూసేటప్పటికి నామనస్సు చివుక్కుమని పోయింది. + +మధు-- యెంత న్యాయంగా సంచరించినా, మీ హృదయంలో కాసింత కనికరం లేదుగదా? యీ నాటినుంచి మీరు యెక్కడికి కమాను వెళుతూవుంటే, అక్కడకల్లా నేనుకూడా మీతో వొస్తూవుంటాను. + +మనిషి-- మెడపైకివుంచు (మధురవాణి అటులచేయును. ఆమనిషి మధురవాణి మెడలో కంటె వుంచును.) + +మధు-- ఔరా! యింద్రజాలి! పంతులు గొంతుక యెలా పట్టావు? నన్నే మోసపుచ్చితివే? (రెక్కపట్టుకొని) గదులోకిరా (గదులోనికి తీసుకువెళ్లును) యీ \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0125.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09955781a2aede7920d570aa39ef6e6daae50695 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0125.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +చిల్లంగి కళ్లు నీకే దేవుఁడిచ్చాడు? (ముద్దెట్టుకొనును) వాళ్లింట యేవేఁవిఁచిత్రాలు చేశావో చెప్పు. + +శిష్యు-- ముద్దెట్టుకోనంటే చెబుతాను. + +మధు-- నీకు తగనో? + +శిష్యు-- ముద్దెట్టుకుంటే యెంగిలౌతుంది. + +మధు-- నిజం. నీకున్నబుద్ధి నీ పెద్దలికిలేదు. నన్ను నిష్కారణంగా భయపెట్టావు. అందుకు నీ కేవిఁటిసిక్ష? బుగ్గకొరికేతునా? + +శిష్యు-- పాలూ పంచదారావుంటే ఇయ్యి. + +మధు-- తరవాత మేపుతాను. ముందు నీకు దాసరివేషం వేస్తాను. కొత్త అగ్రహారంపోయి నీగురువును చేరుకుందుగాని. + +మధు-- రామ ! రామ! యవ్వడూలేడు. + +(పోలిశెట్టి నిచ్చెనయెక్కును. భుక్తకూడా యెక్కబోవును. నాలుగు మెట్లెక్కి యిద్దరూ కింద బడుదురు.) + +పోలి-- సంపేశినావు, బాపనాడా! + +భుక్త-- నామీద నువ్వుపడి, నేను వుక్కిరిబిక్కిరి ఔతూంటే నువ్వు సచ్చానంటావేవిఁటి? లేస్తావా కరిచేదా? + +శిష్యు-- (రామప్పంతులు గొంతుకతో) అదుగో లోపల యెవళ్లోమాట్లాడుతున్నారు లంజా! అదికోవఁటాడి గొంతుకలావుంది. కప్పతాళంవేసి వూరందరినీ లేవదీసుకొస్తాను. + +మధు-- కప్పతాళవెఁందుకు? లోపల యెవళ్లూలేరు దెయ్యాలకొంప - దెయ్యాలు దెబ్బలాడుతున్నాయి. + +మధు-- పోలిశెట్టియేమి, పడుకునిలేవడు - మేలుకొలుపులు పాడనా? + +భుక్త-- రామప్పంతులేడీ? + +మధు-- రామప్పంతులూలేరు, గీమప్పంతులూలేరు. యింట్లో పనిచేసేవాడు తలుపుకొట్టాడు. బెంగెట్టుకోకండి. + +భుక్త-- అతగాడిమాటలు వింటేనే? + +మధు-- నేనే ఆయనగొంతుకు పెట్టిమాట్లాడాను. యేమిధైర్యం! యేమి మగతనం! + +పోలి-- "నరశింవ్వ, నీ దివ్వె" (లేచి) "నామమంతరముసేత" - యవడిముక్కలాడి దగ్గిరున్నాయా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0126.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..812878ce653266224d6b40d357b77859a4ba12a1 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0126.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +సిద్ధాం-- ఆటకలిపేశాను. + +పోలి-- గోరం! గోరం! నాకు యిసిపేటు ఆసు దాడదొచ్చిందిగదా, బేస్తులు గెలుసుకుపోదునే! గోరం! గోరం! మధురోణి, ఒట్టినే బెంబేరు పెట్టేశింది. అటకమీంచిపడి నడుంవిరిగిపోయిందిరా దేవుఁడా. + +భుక్త-- నీకిందపడి నేను నలిగిపోయినాను. నీకేం తీపు దిగదీసింది? + +పోలి-- కలిపియెయ్యెయ్యి - ముక్కలు. + +సిద్ధాం-- నేను కలపను - నావొంతు అయిపోయింది - నువుకలుపు. + +పోలి-- యేటైపోయింది? + +రామ-- లక్ష్మీ, లక్ష్మీ, తలుపు. + +మధు-- యీ మాటు పంతులే. + +పోలి-- యేటిసాధనం? + +మధు-- గోడగెంతి వెళ్లిపోండి. + +పోలిం-- నేను గెంతలేనే? + +మధు-- నిన్ను యీగదిలో పెట్టి తాళవేఁస్తాను. + +పోలి-- దీపం ఆరిపెయ్కు. నాకు బయవేఁస్తుంది. + +సిద్ధాం-- గాజుపెంకులు గుచ్చుకుంటాయి; గోడదాటడం యెలాగ? + +భుక్త-- నాకు కాళ్లు మేహవాతం నొప్పులు. నేనుగెంతలేనే? + +మధు-- (దీపవాఁర్పి) యిలాగే వుండండి. + +పోలి-- నరిశింవ్వ,- + +మధు-- చప్‌! + +పోలి-- సచ్చాను. + +మధురవాణి -- (గది గొళ్లెంవేసి, వీధితలుపు గడియతీసి తలుపు ఓరగావుంచి) మాయగుంటని యెక్కడదాచారు? + +రామ-- మాయగుంటయేమిటి? + +మధు-- యేం నంగనాచే? లుబ్ధావధాన్లు మాయపెళ్లాన్ని వాళ్లయింట్లోంచి లేవదీసుకుపోయి యెక్కడపెట్టారు? యిదేకదూ, రాత్రల్లా మీరు చేస్తూవున్న లౌక్య వ్యవహారం? + +రామ-- నీమాట నాకేవీఁ అర్థం కాకుండావుంది. యింట్లోంచి లేవదీసుకు పోవడవేఁవిఁటి? నేను దాచడవేఁవిఁటి? + +మధు-- దాస్తే దాచారు. దాచకపోతే మానారు. నాకంటెయేదీ? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0127.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3e7051fc9ca52aa9229cbc10f8128bc58225665 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0127.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +రామ-- నీకంటా? మరిచిపోయినానుసుమా! + +మధు-- యేమిచిత్రం! నన్ను మరిచారు - నావస్తువని మరిచారు. మరిచి, ఆగుంటకిచ్చారు. దాన్ని లేవదీసుకుపోయి యెక్కడోదాచి, నిశిరాత్రివేళ పెద్దమనిషిలా, యింటికివొచ్చారు! + +రామ-- ఆగుంట కనపడ్డదా యేవిఁటి? + +మధు-- యేవిఁనాటకం! మీకు కనపడకేం? మీరు పెట్టినచోటేవుంది. + +రామ-- మీనాక్షి తన్నితగిలేశిందా యేవిఁటి? కంటెతో తగిలేస్తేచచ్చానే? + +మధు-- యేమినాటకం! చావండి; బతకండి; ఆకంటెతాందీ, గడపలో కాలుపెట్టనివ్వను. + +రామ-- నాలుగుకోసులు గుఱ్ఱపసవారీ అయి, యీదురోమని యిల్లుచేరుకుని, గుమ్మంలో అడుగుపెట్టేసరికి, మబ్బులేని పిడుగుపడ్డది. మీనాక్షి ఆగుంటని మన్ననిస్తుందని, నేను యెన్నడయినా అనుకున్నానా యేవిఁటి? ఆగుంట పోతేపోయింది, వుంటేవుంది; నాకంటె పోకుండావుంటే అదృష్టవంతుణ్ణి. కంటెఅడగడానికి వెళితే, "నువ్వే యీ పెళ్లి కుదిర్చావు" అని కఱ్ఱుచ్చు కుంటాడేమో! + +లుభ్ధావధాన్లు-- (పచారుచేస్తూ) + +కనపడకపోతే యేవైఁనట్టు? నూతులోగానీ పడిందా? పోలీసువాళ్లు యిల్లుదోచేస్తారు. నూతులో పడలేదా? పడకపోతే యేవైఁనట్టు? - రావఁప్పంతులు యింటికి పోయుంటుంది. అంతే కావాలి - యంత అందవైఁన పిల్లా! నాదిగాక దురదృష్టం! యంతట్లో వెన్నెల చీకటైందీ! రేపో యెల్లుండో యెదిగొచ్చే పిల్లగదా అని సంబరపడ్డాను - ఒహవేళ, - అప్పుడే పెద్దమనిషైందేమో? - అందుకు సందేహవేఁలా? లాకుంటే యింత యేపైన పిల్ల పెద్దపడుచు కాకుండావుంటుందా? యిలాంటివి యెన్నిపెళ్లిళ్లు చేసుకుని యందరు మొగుళ్లని కడతేర్చిందో! ఓరి కుంకపీనుగా, నీకళ్లు యేవైఁపోయినాయిరా? రజస్వలాముండని చూస్తూ, చూస్తూ, యలా పెళ్లాడావురా? మరి నీకు గతులు లేవు. రాజమహేంద్రవరంలో వెధవ ముండల్ని పెళ్లాడినవాళ్ల సామాజికంలో చేరావురా? అయ్యో! అయ్యో! దీనికి మరి ప్రాయశ్చిత్తం యక్కడిది? ఒహవేళ చేయించుకుందా వఁంటే, శంకరాచార్యులు పాదకట్ణం పెట్టమంటాడు. బ్రాహ్మలు యిల్లు తినేస్తారు. అంతకంటె పోలీసువాళ్లు \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0129.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cadee2e1f4f9f7d19c79843c5e8c7bf33531928d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0129.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +రామ-- యీవేషాలు నాకు పనికిరావు. నిలబెట్టి నాకంట పుచ్చుకుంటాను. + +పూజారి-- హ్రాం! హ్రీం! హ్రూం! ఓంకార భైరవీ! + +మీనాక్షి-- యక్కడా కనపళ్లేదునాన్నా, యీపుస్తకం నూతులోపడేశింది. + +రామ-- కనపడకపోవడం యవరు? + +మీనా-- నాసవిత్తల్లి - గవరయ బాబు నూతులోదిగి అంతటా గాలించాడు. నూతులోమరేవీఁ కనపడలేదు. + +రామ-- బ్రహ్మరాక్షసి యేవిఁటి? + +లుబ్ధా-- వేరే - ఓ బ్రహ్మరాక్షసి వొచ్చి - మా అమ్మిని భయపెట్టింది. + +మీనా-- నన్నుకాదు - మా నాన్న పీకేపిసికింది. + +రామ-- గవరయగారూ, పిల్ల యావైఁనట్టు? + +గవర-- దాని మొగుడు యగరేసుకు పోయినాడు. + +మీనా-- యక్కడికి యగరేసుకు పోయినాడు? వాడు యీ సీసాలోనే వున్నాడన్నారే? + +గవర-- (కొంచం ఆలోచించి - చిరునవ్వునవ్వి) అదీ యీసీసాలోనే వుంది. + +మీనా-- మనిషి సీసాలోకి యలా వొచ్చింది? + +గవ-- అయ్యో సత్యకాలవాఁ! అది మనిషా అనుకున్నావు? అది కామినీ పిశాచం. అంచేతనే నేను మీయింటికొచ్చి నప్పుడల్లా దూరంగా వెళ్లిపోయేది. యేమి చెప్మా, అనుకునే వాణ్ణి. + +మీనా-- యిద్దర్నీ ఓ సీసాలో పెడితే దెయ్యప్పిల్లల్ని పెడతారేమో? + +గవర-- పంతులుగారూ చిత్తగించండీ, రెండుమనుషుల బలువుందోలేదో చూడండీ. + +రామ-- మొఱ్ఱో! నాదగ్గిరకి తేకయ్యా. + +గవర-- అసిరిగా నువ్వుపట్టుకో. + +అసిరి-- నాకు బయవేఁటి? పైడితల్లి చల్లగుండోలి - (సీసాపట్టుకుని) ఓలమ్మ! యంత బలువుందోస్సి! + +గవర-- సీసా, అఖండం, తులిసికోట దగ్గిరదించు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0130.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72d3ee89545cdc9b4a4da4e0173a5d4d68d22aeb --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0130.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +లుబ్ధా-- బాబ్బాబు! సీసా నాయింట్లో పెట్టకు. మీయింట్లో పెట్టించండి. + +గవర-- మాపిల్లలు తేనెసీసా అని బిరడా తీసినట్టాయనా, రెండు దెయ్యాలూ వొచ్చి మళ్లీ మీయింట్లోనే వుంటాయి. + +లుబ్ధా-- అయితే, సీసా భూస్థాపితం చెయ్యండి. + +గవర-- భూస్థాపనం మజాకాలనుకున్నారా యేమిటి? భూస్థాపితం చెయ్యడానికి యంత తంతుంది! పునశ్చరణచెయ్యాలి, హోమంచెయ్యాలి, సంతర్పణచెయ్యాలి. + +లుబ్ధా-- నాయిల్లు గుల్లచెయ్యాలి! + +గవర-- మీకలా తోస్తే నాకేంపోయింది? యీ మూతతీసేసి, నామానాన్న నేను వెళ్లిపోతాను. + +లుబ్ధా-- మూతెందుకు తీసెయ్యడం. నాకుకలిగినది తృణవోఁ కణవోఁ యిస్తాను. ఆమూత తియ్యకుండా ఆసీసా అలావుంచివెళ్లండి. + +పూజా-- యేవీఁ అవధాన్లుగారి గడుస్తనం! నేపోగానే పాతిపెట్టడానికాయెత్తు? ఆసీసా తగిన శాంతిచెయ్యందీ భూస్థాపితం చేశారంటే, నేను రౌరవాది నరకాలకి పోనా? యిప్పుడె బిరడా తీసేస్తాను. + +లుబ్ధా-- తియ్యకు, తియ్యకు. రేపు ఆశాంతేదో తగలేతుగాని. + +గవ-- అష్లాగైతే, యీరాత్రల్లా యీసీసా దగ్గిరపెట్టుకు పెరట్లో పడుకుంటాను. మీరు వెళ్లి నిర్భయంగా పడుకుని నిద్రపోండి. + +రామ-- మావాఁ! ఓ మాట. + +రామ-- నాకంటె మాటేవిఁటి, మావాఁ? + +లుబ్ధా-- మీకంటె మీయింట్లోనేవుంది. + +రామ-- మీపెళ్లాం మాయింటికి వెళ్లిందని మీరంటున్నారుగాని, అక్కడికి ఆపిల్ల రాలేదు కంటాతాలేదు. + +లుబ్ధా-- అయితే యేవైఁందో! నాకేం తెలుసును? + +రామ-- వొద్దు సుమండీ - నాకంటె నాకిచ్చెయ్యండి - నేను మాకానివాణ్ణి. + +లుబ్ధా-- కంటె, గింటె, నాకు తెలియదు. + +రామ-- నీకు తెలియకపోతే మరెవరికి తెలుసును? గవరయ్య, నీపెళ్లాం దెయ్యవైఁందన్నాడుగదా? నువ్వూ నీకూతురూ కలిసి దాన్ని చంపేశారుకాబోలు. + +లుబ్ధా-- ఓరి! గాడిదకొడుకా (కఱ్ఱతో కొట్టబోవును.) + +రామ-- నాకంటె అపహరించావుగదా? నీపని పట్టిస్తాను వుండు. (నిష్క్రమించును.) + +లుబ్ధా-- (తనలో) కంటె యావైఁనట్టుచెప్మా? (పైకి) అమ్మీ! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0131.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81116202b8517f1d53ab9a35af258b073a773e2d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0131.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +మీనా-- యేం నాన్నా? + +లుబ్ధా-- కంటె యేంజేసిందే? + +మీనా-- యేంజేసిందో? పెట్లోదాచిందేవోఁ? దాని వొంటినే వుందిగాబోలు నాన్నా? + +లుబ్ధా-- వొంటినుంటే - దెయ్యానికి కంటెందుకూ? + +మీనా-- యేం? తీపుదిగదీసిందా యేవిఁటి? పెట్టుగుంటుంది. + +లుబ్ధా-- నూతులోదిగి గవరయ్య నుయ్యంతా గాలించాడూ? + +మీనా-- గడియసేపు గాలించాడు. + +లుబ్ధా-- నువు చూశావూ? + +మీనా-- చూశాను. + +లుబ్ధా-- అది రావఁప్పంతులు యింటికే వెళ్లిందేమోనే? + +మీనా-- గవరయ బాబు, సీసాలో బిగించాడుగదా యలా వెళుతుంది? + +లుబ్ధా-- యేమో నాకేంపాలు పోకుండావుంది. రా పరుందాం - మనప్రారబ్ధం యిలావుంది. + +(ఆతోటలో కాళీమందిరం యెదటి మంటపం. మంటపంలో కాళీ విగ్రహానికి యెదురుగుండా ఒక పెద్దపీటమీద మూడు సీసాలతో సారాయి; చుట్టూ గళాసులు, పీటనిండా పువ్వులదండలు, మంటపంలో వకవైపు పులిచర్మంమీద యోగదండమును ఆనుకుని సమాధిలో వున్న వొకబైరాగి; యోగిని యొకతె సారాయి అందరికీ అందిచ్చును. గ్రామమునసబు సోమినాయుడు చిలుం పీల్చుచుండును. సాతాని మనవాళ్లయ్య, జంగం వీరేశ, దుకాణదారు రామందాసు చెదిరికూర్చుందురు.) + +మునసబు-- ఆకాశం ముందుపుట్టిందా? బూవిఁ ముందుపుట్టిందా? + +మనవాళ్లయ్య-- సుత్తిముందా కారు ముందా? + +మునసబు-- పంగనావాఁలు ముందా పట్టెవొర్దనాలుముందా? నామాలోడా నాసవాలేటి? నీజవాబేటి? ఆకాశానికి మట్టా బూవిఁ? బూవిఁకి కప్పా ఆకాశం? సదువుకున్నోడెవడో సెప్పండొస్సి- + +మనవాళ్లయ్య-- ఆకాశంబు సూన్యంబు అనగా యేమీ లేదన్నమాట. + +మునస -- యేటీలేదా? గుడ్డోళ్లకి యేటీలేదు. తెల్లోడు యెర్రోడా? పట్టంలో, గొట్టావెఁట్టి అదేసూస్తాడే ఆకాశం కాసి? + +మనవాళ్లయ్య-- శాస్త్రంబులలోని రహస్యంబులు మ్లేచ్ఛులకెట్లు తెలియును? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0133.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8743a62dea9f6dd3088be51ebbe67580ab08aae --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0133.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +దుకా-- తమవంటివారి ద్రయవల్లగురూ! (నలుగురివైపూచూసి) చూశారాబాయీ నేను యెప్పుడూ యీమాటేగదా చెపుతూవుంటాను? అఖాడాకి వొస్తేగాని పరబ్రెమ్మం పట్టుపడ్డం యెలాగు? + +బైరాగి-- అమృతమనేది యేమిటి? సారాయే! నాడు యిదేగదా తాగడానికి దేవాసురులు తన్నుకుచచ్చారు? + +వీరేశ-- చివచివా! చివచివా! + +మనవాళ్ల-- రామనుజ - రామానుజ! + +మునస-- కాట్లాటమాని యినండొస్సి. యెఱ్ఱిగొల్లోళ్లు. + +హెడ్డు-- గురూ, మరివొక రసలింగం చేయించి, శిష్యుడికి దయచెయ్యాలి. + +బైరా-- అలాగె. + +మున-- గురూ! బంగారం సేస్తారుగదా, అదెట్టి, హరిద్దొరంలో మటం కట్టించక మాలాటోళ్లని డబ్బెందుకడుగుతారు? + +బైరా-- మేం చేశే స్వర్ణం మేవేఁ వాడుకచేస్తే తలపగిలిపోతుంది. + +హెడ్‌-- అవివేరే రహస్యాలు వూరుకొండి మావాఁ! గురోజీ! హరిద్వారంలో చలిలావుగాబోలు? + +బైరాగి-- నరులక్కద్దు- మాబోటి సిద్ధులకు, చలీ, వేడీ, సుఖం, దుఃఖం, యెక్కడివి- + +హెడ్‌-- ఆహా! అదృష్టవఁంటె సిద్ధుల్దే అదృష్టం. + +మునస-- గురు, హరిద్దోరంనించి యెప్పుడు బైలెళ్లేరు? + +బైరా-- రెండురోజులయింది. మొన్న ఉదయం ప్రయాగ, నిన్న వుదయం జగన్నాధం శేవించాం. ఖేచరీగమనమ్మీద ఆకాశమార్గాన్న పోతూవుండగా మీవూరి అమ్మవారు వనందగ్గిర గమనం నిలిచిపోయింది. యేమిచెప్మా? అని యోగదృష్ఠిని చూచేసరికి అమ్మవారి విగ్రహముకింద ఆరు నిలువులలోతున, మహాయంత్రం వొకటి స్థాపితమై కనపడ్డది. అంతట భూమికిదిగి, అమ్మవారిని శేవించుకొని, ప్రచ్ఛన్నంగా పోదావఁంటూంటే, యీ భక్తుడు మమ్ముల్నిపోల్చి నిలిపేశాడు. + +దుకా-- చూడగానే, నేను సిద్ధుల్ని పోలుస్తానుగురూ- + +మునస-- సుక్కేసేవోళ్లని మాబాగా పోలుస్తావు. మావూరమ్మోరు జగజ్జనని! మా చల్లనితల్లి. + +బైరాగి-- బ్రహ్మోహం! బ్రహ్మోహం! + +హెడ్‌-- ఆహా! యోగమహత్యం! స్తానాల్చేసి, ముక్కుబిగించే బ్రాహ్మలకి లేవుగదా యీ సిద్దులూ? + +బైరా-- వేషానికీ - జ్ఞానానికీ దూరంకాదా తమ్ముడా? మాతాతగారు చెప్పలేదా? "ఆత్మశుద్ధిలేని యాచారమదియేల" అని? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0134.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f5017222ec4297065f612f9e81fc99aa9452e13 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0134.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +హెడ్‌- వేమన్న - తమతాతా, గురూ? + +బైరా- అవును - వారు పరంపదించి ఆరువొందల సంవత్సరాలు కావొచ్చింది. + +హెడ్‌- తమవయస్సెంత గురూ? + +బైరాగి- ఆదీ అంతూలేనిదానికి లెఖ్ఖేవిఁటి తమ్ముడా? పరమాత్మకెన్నేళ్లో అన్నేళ్లు. + +మునస- యేం యిలవైన మాటలింటున్నాం! + +హెడ్‌ - (శంఖంలాక్కొని పక్కనువుంచి) అట్టె పట్టెయ్యకండి భాయి. + +దుకా - అట్టే యక్కడభాయీ? పరవశవైఁందాకా తాక్కుంటే తాగడవేఁటి? వేమన్న చెప్పలేదా? + + "తాగి, తాగి, తాగి, ధరణిపైబడుదాక । + తాగెనేని తన్ను, తాను తెలియు ॥ + తాగలేనివాడె, తాగుబోతరయంగ । + యిశ్వదాభిరామ యినరవేమ" ॥ + + +బైరాగి- కాశీలో రెండువందల యాబై సంవత్సరములక్రిందట ఆలంగీర్‌ పాదుషావారి హయాంలో, ఒకశేటు మాబోటి సిద్ధులనందరిని కూటానికి పిలిచాడు. గంగనడివిఁని పడవమీద పీపాలలో సారాయి భరాయించి, బంగారపుగిన్నెలతో అందిచ్చాడు. రెండుఝాములరాత్రి అయేసరికి పీపాలు కాలీ అయిపోయినాయి. అంతా పడిపోయినారు. + +హెడ్- యేమి ఆశ్చర్యం! + +బైరా- మేమూఁ ఒక్క నేపాళపు బ్రాహ్మడూ మిగిలాం. "తే! తే!" అన్నాడు ఆ బ్రాహ్మడు. "తెస్తావా శపించేదా" అన్నాడు. శెట్టి యెక్కడ తెస్తాడూ? వాడు మాకాళ్లు పట్టుకునేటప్పటికి పర్వాలేదు నిలవమని చెప్పి, మేము ఒక పుణిక మంత్రించి, గంగ భరాయించినకొద్దీ ఆగంగ సారా అయిపోయింది. ఆ బ్రాహ్మడు సహస్ర పుణికలుతాగి జిఱ్ఱునతేన్చాడు. బ్రాహ్మల్లోకూడా మహాత్ములుంటారు. కనుక్కో గలిగిన జ్ఞానికి గంగానది అంతా సారాయి కాదా? + +మునస- రామందాసొహడు, గంగ బరాయించడానికి గురువు; ఒకదరావుఁకి పద్ద రావుఁలు సేరుస్తాడు. + +దుకా- గురూ వీరు హవల్దార్‌ అచ్చన్నగారు. మంచిగ్యాని. మునసబుగారికి మేనల్లుడు. + +హవ- రామ్‌! రామ్‌! + +బైరాగి- రామ్‌! రామ్‌! + +హవ- (యోగినితో) పిల్లా హుక్కాలావ్‌. (హెడ్‌తో) భాయీ గుంటూరు శాస్తుల్లుగారి పత్తాయేమైనా తెలిశిందా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0136.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4bdd89657ca83d83304932015894aab7d4f281fe --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0136.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +యోగినీ- (చెయ్యి విడిపించుకొని సిగ్గుతో) ఏకాంత ఉపదేశం చేస్తున్నారు. + +మునస- యేటో ఆవుప్పుదేశం? తనెంట వాయు యేగంగా రమ్మనా? + +దుకా- యేవిఁటిభాయీ, అనరానిమాట్లు అంటున్నారు. మనయోగిని పరమభక్తురాలు. + +మునస- లెంపలోయించుకుంటాను. పిల్లా! ఆనామోలోడు సెప్పిన ఉప్పుదేశవేఁటో, నాసెవులో కొంచం సెప్పరాదా? + +మునస- నామాలోడి వుప్పుదేశంతో పిల్లకి మతోయింది. + +బైరాగి- హవల్దారుగారు అమృతం సేవించరా? + +హవ- (చిరునవ్వునవ్వి) తాక్క సోజరువాడు చెడ్డాడు. తాగి సిపాయివాడు చెడ్డాడు, జ్ఞానికి జ్ఞానపత్రి; తాగుబోతుకు సారాయి. + +మునస- పించను పుచ్చుకుంటివిగదా, యింకా సిపాయానా సెయ్యాల్నుందా అల్లుడోడా? + +హవ- కుంపిణీ నమ్మక్‌ తిన్నతరువాత, ప్రాణంవున్నంతకాలం కుంపిణీ బావుటాకి కొలువుచెయ్యాలి. రేపు రుషియాతో యుద్ధంవొస్తే పించను ఫిరకాయావత్తూ బుజాన్ని తుపాకీ వెయ్యవాఁ? + +మునస- రుస్సావోడివోడ నీట్లోములిగి నడుస్తాదిగదా, నువ్వు తుపాకుతో యవణ్ణి కొడతావు? + +హవ- మొన్నగాక మొన్న యింగిరీజ్‌ రుషియాదేశానికి దండెత్తిపోయి, రుషియాని తన్ని తగలలేదా? అప్పుడేవైఁందో, యిప్పుడూ అదే అవుతుంది. మారాణీ చల్లగావుండాలి. + +దుకా- సీవఁరాణీ ఆకాళీమాయి అవుతారంకాదా? + +హవ- కాళీ, గీళీ, జాంతేనై- ఆరాముడి అవతారం. + +దుకా- గురూ- హవల్దారుగారు తత్తకీర్తనలు మాయింపుగా పాడతారు. (యోగినితో) తల్లీ, నా తంబూరాతెచ్చి భాయిగారికి ఇయ్యి. + +మునస- యీతూరి, యీరేచ వుప్పుదేశం చేస్తున్నాడు. + +దుకా- గొప్పవారున్నప్పుడు ఆస్యాలేటి భాయీ? + +మునస- వున్నమాటాడితే ఆస్సాలా? నాకెవడూ సెయడేం వుప్పుదేశం? యీరేచ వుప్పుదేశం గట్టిగాబిగిసింది; మరిసెయ్యొదల్డు- + +దుకా - అవన్నీ గ్యానరహశ్శాలు. బ్రెమ్మానందవఁంటె యేటి? కడుపునిండా సారా; ముక్కునిండా పొగ; పక్కని పడుచుపిల్లా కదా? + +మునస- ఘానం యినండొస్సి- \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0137.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8855b4210f673b4cbe73068a88faca5fee9b4fb0 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0137.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +హవ- పామరం! పామరం! రాముడు పఠం కాళీ నెత్తిమీద పెట్టకపోతే కుంపిణీ సిపాయన్నవాడు యిక్కడికి వొచ్చునా? + +హెడ్‌- భాయి! ఓకీర్తన శలవియ్యండి. + + పింజర్మెరహకర్‌ ఛుప్‌నైరహ్న + క్యారేబుల్బుల్‌ కహొ ముల్కిసునా ॥క్యారె॥ + యెక్కడికి వెళతావు? యేమి చెప్పవు, బోలో పింజర్మె । + +హవ- (పాటమాని, తంబూరా క్రిందబెట్టి) గద్దా! + +హెడ్‌- (శంఖంలాక్కొని) శంఖం అగ్గిలో పడేస్తాను. యెందుకు తానిస్తావు భాయి. + +దుకా- వొద్దంటే వినడు. + +హెడ్‌- వినకపోతే దుకాణానికి రానియ్యకండి. అల్లరైతే మాకు మాటకదా? + +దుకా- పదిశంకాలు దాచేశాను; మళ్లీమళ్లీ తెస్తాడు. యేంజెయ్యను? బేరంగదా భాయీ? + +మునస- దిట్టంగా పట్టెయి. తత్తఘ్ఘానం తలకెక్కాలి! + +దుకా- (తంబురా తీసిపాడును.) + + నాగా దిగురా । నాతండ్రి దిగురా ॥ + దిగుదిగునాగన్న । దివ్యసుందరనాగ । + ముదముతోరేపల్లె । ముద్దులనాగ ॥ + ఊరికిఉత్తరాన । ఊడలమఱ్ఱికింద । + కోమపుట్టలోని । కొడినాగన్నా ॥- + +(పాడుచుండగా రామప్పంతులు ప్రవేశించి యెడంగా నిలచి యోగినికి సౌజ్ఞచేయును. యోగిని రామప్పంతులుతో మాటలాడివచ్చి హెడ్‌ చెవిలో రహస్యం చెప్పును.) + +మునస- పిల్ల, హెడ్డుగారికి వుప్పుదేశం సేస్తూంది. ముసలోణ్ణనా- + +యోగిని- (మునసబు చెవిదగ్గిర నోరుపెట్టి చెవిగిల్లును.) + +మునస- పిల్లా! సాల్రోజులైంది మునిసిబు నాయుడికి యీపాటి వుప్పుదేశం తగిలి- + +హెడ్‌- కొత్తవారు యెవరూలేరే? బావాజీ గారు వుంటే మీకు భయవేఁవిఁటి? + +రామ- కొత్తా, పాతా, ఆలోచించుకోలేదు కొంపములిగింది. మీసాయం కావాలి.- + +హెడ్‌- డబ్బేవైఁనా పేల్తుందా? + +రామ- మీ చాతైతే, పేల్తుంది. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0141.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fcb1ce7936a7ff561518a90c86266cd88816fab --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0141.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +హెడ్- (దుకాణదారుతోనూ, కనిష్టీబుతోనూ) మీకోమూడు, నీకోమూడూ - (చేతులుదులిపి) సాఫ్‌ఝాడా - నాకు తిప్పటే మిగిలింది. + +దుకా- (బైరాగిని పక్కకిపిలిచి) యీవేళే చెన్నాపట్టంనించి ఫస్టురకం బ్రాందీ వొచ్చింది. చిత్తగించి మరీ కాశీ వెళుదురుగాని. + +హెడ్- గురోజీ రాం! రాం! పంతులూ, ముసలాణ్ణివెళ్లి పట్టుకోండి. భాయీ, స్టేషనుకుపోవాలి. (జవానుతో) రావోయి కావఁయ్యా. (హెడ్డూ, జవానూ, ఒకవైపున్నూ, దుకాణదారూ, బైరాగీ మరి వొకవైపున్నూ వెళ్లుదురు.) + +రామ- కంటె పోయిందంటే మూడురూపాయలా చేతులో బెడతాడు! (విరసంగా నవ్వును) వీడితాళం పడతాను. (హెడ్‌ పారేసిన కాకితపు ముక్కలుయేరి) యినస్‌పెకటరుకి వొకటి, తాసిల్దారుకి వొకటి, ఆకాశరామన్న అర్జీలు పంపుతాను. వెధవ, మధురవాణి దగ్గిరికి వెళతాడేమో? నేను యింటికిపోతే అరుగుమీద పడుకోవాలిగాని ఆతిక్కలంజ తలుపుతియ్యదు. లుబ్ధావధాన్లు యింటికివెళ్లితే వాడు కఱ్ఱుచ్చుకుంటాడు. యీ దేవాలయంలో పరుందునా?- పురుగూ బుట్రా కరిస్తే - కరిస్తే - ఛీ! ఈ సానిముండని వొదిలేస్తాను - ఆ గుంటయావైఁనట్టు? నా అదృష్టంవల్ల యవళ్లింట్లోనైనా దాగి రేపుగాని కళ్లబడితే, కంటెపోకూడదు - ఒకవేళ చస్తే? - చచ్చుండదు - నూతులో పడలేదు. గవరయ్యా, కావఁయ్యాకూడా గాలించారు - ఒకవేళ అది రెండోపెళ్లి పిల్ల అయి, దాని ఆతండ్రి కానికీగా వొచ్చి బండీ యెక్కించుకు దౌడాయించాడేమో? అలా ఐతే కంటెకూడా వుడాయించడా? - మీనాక్షిని పట్టుకుంటే కొంత ఆచోకీ తెలుస్తుంది - అది కనపడ్డవెఁలాగ? - తలుపుతట్టితేముసలాడే వొస్తాడేమో? - (రోడ్డుదాటి లుబ్ధావధాన్లు యింటిగుమ్మంయదట నిలుచుని) ఆకలి దహించేస్తూంది - మీనాక్షి దొరికితే యేవైఁనా ఫలహారం యిచ్చును - యవడు చెప్మా! రావిచెట్టుకింద చుట్ట కాలుస్తున్నాడూ? (నాలుగు అడుగులు ముందుకువెళ్లి) అసిరీ, నువ్వా ? + +అసిరి- నానుబాబు (చుట్టపారవైచును.) + +రామ- నిమ్మళంగా వున్నావురా ? + +అసిరి- యేట్నిమ్మళంబాబూ. సానమ్మొచ్చింది - ఈయమ్మకాసి సూడ్డం మానేసినారు. డబ్బిచ్చే దాతేడిబాబూ? + +రామ- అసిరి, అడక్కపోతే, అమ్మైనా పెడుతుందిరా ? + +అసిరి- ఆసానమ్మ మాసెడ్డమనిషిబాబూ ! + +రామ- యేవిఁటి? యేవిఁటి? చెప్పొరే. చాలారోజులైంది నీకు డబ్బిచ్చి - యింద యీ రూపాయి పుచ్చుకో. + +అసిరి- నూరు దండాలుబాబూ ! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0142.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f6e2edaaa0eb6a5acb726f88551a6354b5f24fc --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0142.txt @@ -0,0 +1,50 @@ +రామ- మధురవాణి మాటయేవిఁట్రా చెప్పబోయినావు? + +అసిరి- మాసెడ్డమనిషిబాబూ. + +రామ- యవడెళ్తాడ్రా దాందగ్గిరికి? అసిరి- యవడెళ్తాడ్రా? + +అసిరి- యవడెళ్నా, యీపు పెట్లగొడతాది బాబూ. + +రామ- చెడ్డమనిషన్నావు? + +అసిరి- కాదా? మొన్న హెడ్డుగారెళ్తే, యేపికూన్ని ఉసు గలిపిందికాదా? + +రామ- నిజం చెప్పావు. నీమీద యెప్పుడైనా కోప్పడ్డదిట్రా ? + +అసిరి- మాలాటోళ్లమీద యెందుక్కోప్పడతాదీ? బాపనాళ్లొస్తే తిడతాది. + +రామ- నువ్వు యెప్పుడూ నిజవేఁ చెబుతావురా అసిరిగా. + +అసిరి- సీ! అబద్దవాడితే బగమంతుడు ఒల్లకుంటాడా బాబూ? + +రామ- మీబుగత యేం జేస్తున్నాడ్రా? + +అసిరి - తొంగున్నాడుబాబూ. + +రామ- నీకు మరోరూపాయి యిస్తాను- మీనాక్షిని సావిట్లోకి పిలుస్తావురా? + +అసిరి- నాశక్కవాఁ, బాబూ? ఆయమ్మ అయ్యగదులో పక్కేసుకుతొంగున్నారు. + +రామ- నువ్వు చిటికేస్తే, యక్కడున్నా లేచొస్తుంది. నేనెరగనట్రా! + +అసిరి- తెండి బాబూ. సూస్తాను. (రామప్పంతులు రూపాయి యిచ్చును. ఉభయులూ యింట్లో ప్రవేశింతురు.) + +6- వ స్థలము. లుబ్ధావధాన్లు యింటినడవ.

+ +(తలుపు జారవేసివుండును.)

+ +మీనా- తోవతప్పొచ్చారో ? + +రామ- బుద్ధితక్కువచేత, గడ్డితిని యిన్నాళ్లూ తోవమరచాను. + +మీనా- మధురవాణి యలా రానిచ్చింది ? + +రామ- మధురవాణి శిగ్గోశిరి, దాన్ని వొదిలేస్తాను. ఆకలి దహించుకుపోతూంది. ఫలారం యేవైఁనావుందీ ? + +మీనా- యేవుందీ?- వొడపప్పూ, కొబ్బిరిముక్కా కావాలా! + +రామ- యేదో ఒహటితెస్తూ. (మీనాక్షి మూకుడుతో వడపప్పూ, కొబ్బరిముక్కలూ తెచ్చును. రామప్పంతులు తినుచుండును.) + +మీనా- మధురవాణిని వొదిలేస్తారో ? +రామ- వొదిలెయడం నిశ్చయవైఁపోయింది. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0143.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87144f07e584657926ae0df2008a69dd1325c33e --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0143.txt @@ -0,0 +1,53 @@ +మీనా- కనిష్టీబుమాట తెలిసిందో ? + +రామ- తెలిసింది. + +మీనా- యవరు చెప్పారు ? + +రామ- అసిరిగాడు. + +మీనా- మా అసిరిగాడా ? + +రామ- మీ అసిరిగాడే. + +అసి- దెయ్యానికెట్టింది తింతున్నావయ్యా? + +రామ- దెయ్యానికా పెట్టారు ? + +మీనా- (అసిరిగాడితో) వూరుకో వెధవా. + +రామ- నీకు న్యాయవేఁనా, దిగదుడుపు కూడుపెట్టడం? + +వమన వైఁందికాదు. యేం సాధనం ? + +మీనా- దిగదుడుపుకాదంటే నమ్మరుకదా ? + +రామ- మూకుళ్లో తగలేశావు ? + +మీనా- దెయ్యం తిని సచ్చిందా, యేవిఁటి ? + +రామ- ఆడవాళ్లు దారుణం మనుషులు! + +మీనా- అసిరిగాడేంచెప్పాడు మధురవాణిమాట? + +అసి- (తిరిగీ తొంగిచూచి) ఆ పారేసిందట్టుకు పోదునాబాబు ? + +రామ- పట్టుకుపో. + +మీనా- వాడికి మీకంటె ధైర్యంవుంది. + +రామ- అపవిత్రం ముండాకొడుకు యేవైఁనా తింటాడు. బ్రాహ్మలం పవిత్రవైఁన వాళ్లంగదా? + +మీనా- పవిత్రం అంటే, మీదీ, నాదే ! + +రామ- అదేం అలా అంటున్నావు ? + +మీనా- నేను వెధవముండనీ, మీరు సరసులున్నూ. మనకంటే మరిపవిత్రం అయినవారు యవరుంటారు ? + +రామ- ఆకళంకం తీసెయ్యడానికే యీవేళొచ్చాను. + +మీనా- యలా తీసేస్తారు? + +రామ- మన యిద్దరం పెళ్లాడితే మరి అపవిత్రత యెక్కడుంటుంది ? + +మీనా- యేవిఁటీ ! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0144.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b3ba06e84c95e2fbb74972638ef6f01b2da39cd --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0144.txt @@ -0,0 +1,49 @@ +రామ- మనం పెళ్లాడదాం ? + +మీనా- నిజంగాను? + +రామ- యేంవొట్టు వేసుకొమ్మన్నావు ? + +మీనా- ఆదీపం ఆర్పెయ్యండీ. + +రామ- యీకాగితం ముక్కలు చదివి మరీ ఆర్పేస్తాను. (కాగితం ముక్కలు జేబులోంచి తీసి చదివి) గాడిద కొడుకు తనబాకీ తాలూకు నోటులాగి, నన్ను దగా చేశాడు; వీడితాళం పడతాను. + +మీనా- యవడు ? + +రామ- అది వేరేకథ. + +మీనా- అసిరిగాడు కనిష్టీబుమాట యేం జెప్పాడు ? + +రామ- మధురవాణి హెడ్డుమీద కుక్కని వుసిగలిపిందని చెప్పాడు. + +మీనా- యెందుకూ ? + +రామ- నేను లేనప్పుడు వాడు యింట్లో చొరబడబోతేను. + +మీనా- అయ్యో తెలివా ! అసిరిగా ! + +అసిరి- (ప్రవేశించి) యేటమ్మా ? + +మీనా- వెధవా, నిజంచెప్పూ. పంతులు యింట్లోలేనప్పుడల్లా కనిష్టీబు మధురవాణితో వుంటాడని, నువ్వు నాతో చెప్పలేదూ ? + +అసిరి- (బుఱ్ఱగోకుకుంటూ) సెప్పినాను. + +రామ- దొంగవెధవా! కుక్కని వుసిగలిపిందన్నావు ? + +అసిరి- బాబు- నౌకరోడు నోరుమూసుకోవొద్దా బాబు ? సానమ్మడిగితే, మీమాట సెప్పుతాన బాబు ? + +మీనా- వెధవా, నువుచెబితే నాకు భయవఁనుకున్నావా యేవిఁటి ? + +రామ- ఓరి అబద్ధపు వెధవా! యెవరితోనూ మామాటమాత్రం చెప్పకు. రూపాయి యిచ్చానుకానూ? + +మీనా- యందుకిచ్చారూ, రూపాయి ? + +అసిరి- పిల్లలోణ్ణిగందా? (పైకివెళ్లును.) + +రామ- దొంగముండ ద్రోహం చేస్తూందేం ? + +మీనా- తెలుసునన్నారు ? + +రామ- యింతని యెరగను. + +మీనా- ఆడది నీతి తప్పినతరవాత అంతేవిఁటి ? యింతేవిఁటి ? తెగించినదానికి సగుడు మోకాలుబంటి- అందులో సాంది ఖాయిదాగా వుండాలనుకోవడం మీదీ బుద్ధితక్కువ. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0145.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0145.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c68036b25ba14bdf35519e95152559dbfe540131 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0145.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +రామ- బుద్ధితక్కువంటే బుద్ధితక్కువా? ముండనిబుఱ్ఱ చితకపొడిచెయ్యాలనివుంది. దీనికింద యంత సొమ్ము తగలెట్టానూ ! + +మీనా- యెప్పుడుతోలేస్తారు ? + +రామ- యెప్పుడోనా ? రేపే. లంజ యంత పతివ్రతవేషం వేసిందీ ? + +మీనా- మనవెఁప్పుడు వెళ్లిపోవడం ? + +రామ- యక్కడికి? + +మీనా- మతి పోతూందా యేవిఁటి ? రాజమేంద్రం ? + +రామ- అవును. రేపు దాన్నితోలేస్తానా? యెల్లుండి మనం వుడాయిద్దాం. గాని నీసరుకులు తెచ్చుకుంటావా, ముసలాడికి వొదిలేస్తావా ? + +మీనా- నాకున్నదల్లా నాసరుకులే; యెలా వొదిలేస్తాను ? నా సరుకులపెట్టె తాళం మానాన్నదగ్గిరుందిగదా యేవిఁగతి ? + +రామ- నా ప్రయోజకత్వం నీకేం తెలుసును ? యిదుగో యీ రింగునవున్న యినప ములికీతో నీచిత్తవొఁచ్చిన పెట్టెతాళం తీసేస్తాను. గాని నాకంటె యక్కడుంది ? + +మీనా- గుంటకి పెట్టిందా ? రాత్రివేళ, నాబట్టల పెట్లోపెట్టేది. + +రామ- నీపుణ్యవుంటుంది ఆ బట్టలపెట్టె వోమాటుతీసిచూతూ. రేపు దానికంటె మధురవాణికిచ్చి, ముండని తగిలేస్తాను. + +మీనా- ఆగుంట బట్టలపెట్టె తాళం పారేశింది. + +రామ- ములికితో తీసేస్తాను. + +మీనా- నా సరుకులపెట్టె తాళంకూడా తీసేసిపెడతారూ ? + +రామ- అద్దే ! + +మీనా- నన్ను పెళ్లాడతానని ప్రెమాణం చేశారుకారే ? + +రామ- దీపం ఆర్పేస్తే పెట్టెతియ్యడం యలాగ ? + +మీనా- అగ్గిపుల్లవుంది. + +రామ- ఐతే యిదిగో, నిన్ను తప్పకుండా పెళ్లాడతానని యీ దీపం ఆర్పేస్తున్నాను. + +రామ- యిలా యెత్తుకు తీసుకుపోతాను రాజమహేంద్రవరం. + +లుబ్ధా- బందిపోటు గాడిదెకొడకా ! + +రామ- సచ్చాన్రా (వీధిలోకి కుంటుకుంటూ పోవును.) \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0146.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0146.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d8fee8352ca895147b24dd2925bf88e3970cb46e --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0146.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +లుబ్ధా- పో, ముండా నువుకూడా నాయింట్లోంచి. (మీనాక్షిని పైకితోసి తలుపు గడియవేయును.) + +రామ- అసిరిగా. చంపేశాడ్రా- కాలెవిఁక విరిగిపోయిందిరా. + +అసి- (నిమ్మళంగా) దెయ్యానికెట్టింది తింతే యేటౌతదిబాబూ ? (గట్టిగా) కానేళయిల్లు జొరబడితే, బుగత తన్నడా ? + +రామ- (మీనాక్షితో) నువ్వు యింట్లోకి వెళ్లిపో. + +మీనా- మరి యింట్లో అడుగుపెట్టను. నాసరుకులు లేకపోతే పాయను. రండి రాజమేంద్రం పోదాం. + +రామ- తలిచినప్పుడేనా తాతకి పెళ్లి? + +మీనా- మీయిష్ట వొఁచ్చినప్పుడు పెళ్లాడుదురుగాని, యింట్లోంచి లేవదీసుకొచ్చారుగదా? యిహ నేను మీతో వుండవలసినదాన్నే; పదండి. + +రామ- వెఱ్ఱి కుదిరింది రోకలి తలకి చుట్టుకొమ్మన్నాట్ట ! బతిమాలుకుంటాను యిప్పటికి యింట్లోకి వెళ్లిపో. + +మీనా- మరి యీజన్మంలో యీ యింట్లో అడుగుపెట్టను. + +రామ- అసిరిగా, మీనాక్షి వొక్కర్తావుంటుంది. కాపాడి, బుగత తలుపుతియ్యగానే లోపలికి తీసికెళ్లు- (పరిగెత్తును. మీనాక్షి వెంటపడును.) + +రామ- (తలుపుతట్టి) వేగిరం, వేగిరంతియ్యి. + +మధురవాణి- (తలుపు అవతలనించి) యేవిఁటాతొందర ? + +రామ- ఆకుచిట్టెడ వెంట తరువుఁతూంది. + +మధు- చిట్టెడ కనపడగానే తలుపుతీస్తాను. + +రామ- తలుపేసుకు కూచుంటే నీక్కనపడ్డం యలాగ ? నువ్వు తలుపు తీసేలోగా నన్ను కాటేస్తుంది. + +మధు- నా కంటేదీ? + +రామ- కంటె, కంటె, అని తపిస్తున్నావేవిఁటి ? నిలబడ్డపాటున నూరుకంటెలు కురిపిస్తాను. + +మధు- మీ నూరుకంటెలూ మీరు వుంచుకుని, నావొక్కకంటె నాకిచ్చి, మరీ యింట్లో అడుగుబెట్టండి. + +రామ- రేపు పొగలుగాని కంటె యివ్వనన్నాడు లుబ్ధావధాన్లు. + +మధు- రేపే యింట్లో కొత్తురుగాని, మించిపోయిందేవీఁ లేదు. + +రామ- యింతట్లో చిట్టెడ మీదపడితే ? + +మధు- సకేశా ? అకేశా ? + +రామ- పిల్లికి చెలగాటం, యలక్కి ప్రాణపోకటా ! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0147.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..391f0071d3b80fbe040f67c6e743dc9c536973f6 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0147.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +మీనా- దీపం ఆర్పి ప్రమాణం చేశావు- తప్పితే తలపగిలిపోతుంది. + +రామ- పో ముండా ! + +మీనా- మీ కాగల పెళ్లాన్నిగదా యెక్కడికి పోతాను ? + +మధు- కాగల పెళ్లావేఁవిఁటి? + +మీనా- నిన్ను వొదిలేసి, నన్ను రాజమేంద్రం తీసుకుపోయి పెళ్లాడతానన్నాడు- దీపవాఁర్పి ప్రమాణంచేశాడు- మరెలా తప్పుతాడు ? + +మధు- యీవిడేనా ఆకుచిట్టడ ? + +రామ- ముండా, నాచెయ్యొదిలెయ్‌- నిన్ను నే పెళ్లాడతానన్నానే? కలగన్నావా యేవిఁటి ? (మీనాక్షిని విడిపించుకొనగా మీనాక్షి కిందపడును.) + +మధు- ఆడదానిమీదా చెయిజేసుకుంటారు ? యేమి పౌరుషం ! అబద్ధవాఁడక అన్నమాట నిలబెట్టుకోండి. యేం ? కులంతక్కువా ? రూపం తక్కువా ? ఆమెబతుకు భ్రష్టుచెయ్యనే చేశారు; పెళ్లాడి తప్పుదిద్దుకోండి- ఆవిణ్ణి పెళ్లాడివొస్తేనే నేను తలుపు తీస్తాను. + +మీనా- పంతులు నన్ను కౌగలించుకొని యెత్తుకుంటే మానాన్న చూసి, తన్ని, యిద్దర్నీ యింట్లోంచి తగిలేశాడు. నువ్వు హెడ్డు కనిష్టీబుతో పోతున్నావు, నిన్నొదిలేసి నన్ను పెళ్లాడతానని వొట్టేసుకున్నాడు. నన్ను లేవదీసుకొచ్చి, నన్ను పెళ్లాడక తప్పుతుందాయేమిటి ? + +మధు- అవస్యం పెళ్లాడవలిసిందే- పెళ్లాడకపోతే నువ్వుమాత్రం వూరుకుంటావూ ? దావా తెస్తావు- పంతులుగారికి దావాలంటే సరదానే! + +రామ- మధురవాణీ- నీకు మతిపోతూంది- నాయింటికి నువ్వా యజమానివి ? తలుపు తియ్యి. + +మధు- నిలబడండి. కర్పూరంవెలిగించి మంగళహారతి పళ్లెంతెస్తాను.(తలుపుదగ్గిరనుంచి లోనికివెళ్లును.) + +రామ- (తలుపుసందులోనుంచి చూసి, తరవాత మీనాక్షిని ముద్దెట్టుకుని) యెంతపనిచేశావూ ! దాంతో చెప్పేశావు ! రహస్యంగా లేచిపోయి పెళ్లిచేసుకోవాలిగాని, అల్లరిచేసుకుంటే యలాగ ? + +మీనా- యెప్పుడైనా అందరికీ తెలిసేదే గదా ? + +రామ- నామాటవిని యిప్పుడు యింటికి వెళ్లిపో. + +మీనా- యిహ మాయింటికి వెళ్లను. యిదే మాయిల్లు; మధురవాణి తలుపుతీస్తుంది; లోపలికి వెళదాం. + +రామ- అయితే యిక్కడవుండు యిప్పుడే వొస్తాను (కొన్ని అడుగులు వీధంట నడచి, నిలచి) నిజంగా మంగళహార్తి తెస్తుంది కాబోలు పెంకెలంజ ? అది \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0149.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74fb4984fa293f9f7903994cf8ce9e345c05dbbf --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0149.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +అగ్ని- బళ్లుదింపండి. బళ్లుదింపండి. సాయేబూ యేనుక్కి కావలసినంత రొడ్డ. చెఱువు స్నానానికి బహుబాగావుంది. యెవరయా చెఱువుగట్టుమీద? + +రామప్పంతులు- (తనలో) అరే! మరిచితిని. యీవేళేకదా పెళ్లివారు రావలసిన రోజు? (పైకి) నా పేరు రామప్పంతులంటారు. + +అగ్ని- లుబ్ధావధాన్లుగారు మిమ్మల్ని పంపించారా యేమిషి? + +రామ- యెందుకండి? + +అగ్ని- మేవొఁస్తున్నావఁని యెదురుగా యవర్నీ పంపలేదా? నాపేరు అగ్నిహోత్రావధాన్లు అంటారు. + +రామ- మీరేనా అగ్నిహోత్రావధాన్లుగారు? యేంవచ్చారేఁవిటి? + +అగ్ని- పెళ్లిమాట మీకుతెలియదా యేమిషి? + +రామ- పెళ్లెవరికండి? + +అగ్ని- మీదీవూరుకాదా యేమిషండి? మాపిల్లని లుబ్ధావధాన్లుగారి కిస్తావుఁ. + +రామ- లుబ్ధావధాన్లుగారికి పెళ్లైపోయిందే? + +అగ్ని- తమరు హాస్యాలాడుతున్నారు- హాస్యాలకేంగాని, ప్రయత్నాలుయలా జరుగుతున్నాయి యేమిషండి? + +రామ- మీరే హాస్యాలాడుతున్నట్టుంది. పెళ్లిఅయి పదిరోజులైంది. లుబ్ధావధాన్లుగారి సంబంధం అక్కర్లేదని మీరు రాశారట. అందుపైని యవడో గుంటూరునుంచి వొచ్చిన ఓ శాస్తుల్లు కొమార్తెని పన్నెండువొందలిచ్చి పెళ్లాడాడు. + +అగ్ని- అన్నగారూ- హాస్యం ఆడుతున్నారు. న్యాయంకాదు. మనకి బావగారి వరసా యేమిషండి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0151.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92974f75601251d93772936dc1d1baaaf41fb80a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0151.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +శిష్యుడు- తమరు దయచెయ్యరాబాబూ? + +అగ్ని- నేనివ్వను - అన్నా, తోవ యవరు చూపిస్తారు. + +రామ- (శిష్యుడితో) నీకు లుబ్ధావధాన్లు యిల్లు తెలుసునూ? + +శిష్యుడు- తెలుసును - తండ్రీ. + +రామ- అవధాన్లుగారు ఓకాని డబ్బిస్తారు. యిల్లు చూపించు. + +శిష్యుడు- ముందిస్తేగాని చూపించను. + +అగ్ని- యింద - యేడువు. + +(శిష్యుడు ముందూ, అగ్నిహోత్రావధాన్లు వెనకా కొన్ని అడుగులు వెళ్లిన తరవాత, శిష్యుడుపాడును.) + +శిష్యుడు- "నీలాలకా యేల నీ యలుకా"? + +అగ్ని- యలకేవిఁటి నీశ్రాద్ధం? + +శిష్యుడు- యలక్కాదు, పిల్లి. + +(పాడును) "పిల్లన్న తెయితక్కలాడంగనూ । యలక లేరూగట్టి దున్నంగనూ" + +అగ్ని- యేవిఁటీ? + +శిష్యు- "మేకపిల్లల్రెండు మేళాంగట్టుకుని । మేరంగితీర్థాని కెళ్లంగనూ" ॥ + +అగ్ని- యేవిఁటి నీశ్రాద్ధంపాట! + +శిష్యు- "తొండాయనేస్తూడు. దొనిగఱ్ఱబట్టుకుని । తోటమల్లీ పువ్వులేరంగను" ॥ + +అగ్ని- పాడావంటే తంతాను. + +శిష్యు- అయితే నీకు మరి యిల్లు చూపించను. + +అగ్ని- పాడగట్టా - (కొట్టబోవును.) + +శిష్యుడు- (తప్పించుకు పారిపోతూ) "గట్టుకిందానున్న । పందాయనేస్తూడు - మరిగబుకూ । మరిగుబుకూ" ॥ + +అగ్ని- వీడిశ్రాద్ధం చెట్టుకింద బెట్టా! తోవయిటా? అటా? + +అగ్ని- గాడిదెకొడుకుని మాచెడ్డదెబ్బలు కొట్టేశాను; యేనుగులూ గుఱ్ఱాలూ తెచ్చాను వీడిశ్రాద్ధం మీదికి! తోవఖర్చయినా వొకదమ్మిడీ ఇయ్యడష. + +వెంకమ్మ- మనప్రాలుబ్ధం - నేన్నోచిన నోవుఁలు యిలా వుండగా, మరోలా యలా అవుతుంది? యీ సమ్మంధం వొద్దనిపోరితే విన్నారూ? నేను భయపడుతూనే వున్నాను. బయల్దేరేటప్పుడు పిల్లి యెదురుగుండా వొచ్చింది. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0152.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0152.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51d23768720081df9cf5e7477c36aeb0146e7dd5 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0152.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +అగ్ని- పింజారీ! వూరుకో- ఆడముండల కేంతెలుసును? అన్నగారూ, క్రిమినల్‌కేసు తావడానికి అవకాశంవుంటుందా? మాదగ్గిర అయ్యవారూ ఒకాయన వున్నారు. ఆయనకి లా బోగట్టా మా బాగాతెలుసును. ఆయన్నికూడా సలహాచేదాం. + +రామ- కోర్టు వ్యవహారాల్లో ఆరితీరిన మీకు ఒహడు సలహాయివ్వాలండీ? స్థలజ్ఞుణ్ణి గనక సాక్ష్యం గీక్ష్యం తేవడానికి నేను సాయంచేస్తానన్నానుగానీ, అయ్యవార్లూ గియ్యవార్లూ మీకూ నాకూ సలహా చెప్పేపాటివాళ్లా? గుంటకక్కగట్లు రెండు యింగిలీషుముక్కలు చదువుకున్నారు గనుక ముక్కస్యముక్కార్థః అని తర్జుమాలుమట్టుకు చేస్తారు; గాని యేదయినా యెత్తుయెత్తావఁంటే, తమలాంటి యోధులు యెత్తాలి, నాలాంటి నియ్యోగపాడు నడిపించాలి. క్రిమినలుకి అవకాశంవుందా అని అడుగుతా రేవిఁటి? మీకు తెలియదా యేవిఁటి!- అటుపైని సులభసాధ్యంగా మూడు నాలుగువేలు డామేజీకూడా సివిల్లో లాగేస్తారు. + +అగ్ని- అదే, నా ఆలోచన. + +రామ- తీరిపాయె; మళ్లీ యిహ సలహాకేవుఁంది. వెంటనే వెళ్లి ముక్క తగిలించేదాం. ఖర్చులికి సొమ్ముపట్టుకుని బయలుదేరండి. + +అగ్ని- నాదగ్గిర దమ్మిడీ లేదు; యేమి సాధనం? యీ గాడిదెకొడుకు రూపాయలిస్తాడని నమ్మి, నేనేమీ తేలేదు. + +రామ- యింటికివెళ్లి లెఖ్కపట్టుకు వొచ్చేటప్పటికి పుణ్యకాలం మించిపోతుంది. "శుభస్యశీఘ్రం" అన్నాడు- మీఆలోచనేవిఁటి? + +అగ్ని- యిదేదో అయితేనేగాని యింటిమొహం చూసేదిలేదు. మా అమ్మి సరుకేదయినా యీ వూళ్లో తాకట్టు పెడదాం. + +రామ- అయితే పట్టుకురండి; పోలిశెట్టి దగ్గిరతాకట్టు పెడదాం; పోలిశెట్టిని మనం కొంచం మంచి చేసుకోవడం ఆవస్యకం. మీరు లుబ్ధావధాన్లుని కొట్టినప్పుడు- పోలిశెట్టి వున్నాడు గనక, లుబ్ధావధాన్లు మీమీద ఛార్జిచేసినప్పుడు, పోలిశెట్టిని తప్పకుండా సాక్ష్యం వేస్తాడు. శెట్టిని మనం విడతియ్యడం జరూరు- యేవఁంటారు? + +అగ్ని- మీసలహా మా బాగావుంది. నాకూ అదే భయవేఁస్తూంది. + +రామ- చూశారా, ప్రతివాడికీ సలహాచెప్పడం చాతౌతుందండీ? అందులో యీ యింగిలీషు చదువుకున్న అయ్యవార్లని సలహా అడిగితే, కేసులే తేవొద్దంటారు. దొంగసాక్ష్యాలు తావొద్దంటారు. వాళ్లసొమ్మేం పోయింది? యే మాలకూడూ లేకపోతే కేసులు గెలవడం యలాగ? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0153.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4a645a2d24e0d4ed56f625f483403b2c58df1205 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0153.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +అగ్ని- మా అయ్యవారు మట్టుకు మంచి బుద్ధిమంతుడూ, తెలివైనవాడూ నండి- కోర్టు వ్యవహారాలలో అతనికి తెలియని సంగతిలేదండి. అంతబుద్ధిమంతుణ్ణి నేను యక్కడా చూడలేదు. ఆయన్ని చూస్తే మీరూ అలాగే అంటారు. + +రామ- యెంతబుద్ధిమంతుడైనా మీకొహడు సలహా చెప్పేవాడున్నాడండీ? (చెవులో) మరోమాట- మీ అయ్యవారు గిరీశంగాడు కాడండీ? వాడు లుబ్ధావధాన్లు పింతల్లికొడుకుగదా? మీకా వాడు, యీ కేసుల్లో సరైన సలహా చెబుతాడు? + +అగ్ని- అవునండోయి! + +రామ- నియ్యోగపాణ్ణి- నా మాట కొంచం ఖాతరీ చెయ్యండి. గనక, ఆ అయ్యవార్నితోడిచ్చి, పిల్లల్ని యింటికి పంపించెయ్యండి. యెకాయెకిని మనం తక్షణం వెళ్లిపోయి, లుబ్ధావధాన్లుకన్న ముందు ముక్క తగిలించెయ్యాలి. యేదో ఓసరుకు వేగిరం పట్టుకురండి. + +అగ్ని- యేదీ, అమ్మిని యిలా పిలువు. + +వెంకమ్మ- అమ్మేది చెప్మా? బద్ధకించి బండిలో పడుకుంది కాబోలు. పిలువమ్మా. + +అగ్ని- మనకి డామేజీ దిట్టంగా వొస్తుందా? + +రామ- వొస్తుందంటే, అలాగ యిలాగానా? + +ఒకడు- అమ్మన్నగారిబండీ యక్కడా కనపడదు; బండీ వెనకపడిపోయింది కాబోలు. + +వెంకమ్మ- అడుగో అబ్బివున్నాడే? వీడెలా వొచ్చాడు? అబ్బీ నువ్వు అక్కయ్య బండిలో కూచోలేదురా? + +వెంకటేశం- లేదు. నేను యేనుగెక్కాను. + +అగ్ని - దొంగగాడిదకొడకా అయ్యవారేడ్రా? + +వెంకటేశం - యెక్కడా కనపడ్డు. + +అగ్ని- గుఱ్ఱం వొచ్చిందా? గుఱ్ఱపాడేడీ? + +వెంకటేశం- గుఱ్ఱపాడు చెప్పాడు- + +అగ్ని- యేవిఁట్రా, వెధవా, చెప్పాడూ? + +వెంకటేశం- మాష్టరూ- రాత్రి- + +అగ్ని- నోటంటమాట పెగల్దేం? + +వెంకటేశం- గుఱ్ఱందిగి- బండీయెక్కాట్ట. + +వెంకమ్మ- అయ్యో దాన్ని లేవదీసుకు పోలేదుగద? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0154.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0154.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f5cbfa576bd63ea7b69928ee41e4acc8ef0d19a --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0154.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +దగ్గిరనున్నవారు- ఆఁ! ఆఁ! + +వెంకమ్మ- కొంప ములిగిపోయింది, మరేవిఁటి! + +అగ్ని- (కోపముచేతవణుకుచు) అయ్యవారు పకీరుముండని లేవతీసుకు పోయాడూ? నగలపెట్టె? నాకోర్టుకాగితాలో! + +వెంకటేశం- అక్కయ్యపెట్లో నాపుస్తకాలుకూడా పెట్టాను. + +అగ్ని- దొంగగాడిదె కొడకా! నువ్వే వాణ్ణి యింట్లోపెట్టావు. రవంత ఆచోకీ తెలిసిందికాదు. దొంగవెధవని చంపేసిపోదును. గాడిదెకొడుకును అమాంతంగా పాతిపెట్టేదును. + +రామ- (దగ్గిరకువచ్చి) అయ్యవారు మహా దొడ్డవాడని చెప్పారే? యేమి యెత్తుకు పోయినాడేమిటండి? + +అగ్ని- యేవిఁ యెత్తుకుపోయినాడా? నీశ్రాద్ధం యెత్తుకుపోయినాడు. పకీరుముండని యెత్తుకు పోయినాడు. యీ గాడిదకొడుకు యింగిలీషు చదువు కొంపముంచింది. +(వెంకటేశం జుత్తుపట్టుకుని కొట్టబోవుచుండగా తెరదించవలెను.) + +అగ్నిహో- మనం పోలిశెట్టిదగ్గిర బదుల్తెచ్చిన రూపాయిలన్నీ అయిపోయినాయి; యప్పటికీ ఖర్చులు ఖర్చులే అంచారు; నాదగ్గిర వకదమ్మిడీలేదు. + +రామప్ప- ఖర్చుకానిదీ కార్యాలవుతాయిటయ్యా? మీకడియం యెక్కడైనా తాకట్టుపెట్టండి. + +అగ్నిహో- యీవూళ్లో మనం యెరిగినవాళ్లెవరున్నారు? + +రామప్ప- రండి మధురవాణిదగ్గిర తాకట్టుపెడదాం. + +అగ్నిహో- చేసేవి మాఘస్నానాలూ, దూరేవి దొమ్మరి కొంపలూ అని, జటాంత స్వాధ్యాయిని నన్ను ముండలిళ్లకి తీసుకువెళతావషయ్యా? + +రామప్ప- మరి యేకొంపలూ తిరక్కపోతే కేసులు గెలవడం యలాగ? అది అందరు ముండల్లాంటిదీ అనుకున్నారా యేమిటి? సంసారివంటిది. ఐనా మీకు రావడం ఇష్టంలేకపోతే నాచేతికివ్వండి, నేనే తాకట్టుపెట్టి సొమ్ము తీసుకొస్తాను. + +అగ్నిహో- అలాక్కాదు; నేనుకూడావస్తాను. + +రామప్ప- యేదీ కడియం ఇలాగివ్వండి. + +అగ్నిహో- యిది మాతాతగార్నాటిది. యిది యివ్వడమంటే నాకేమీ యిష్టం లేకుండావుంది. డబ్బు వూరికే ఖర్చు పెట్టించేస్తున్నారు; మీరు కుదిర్చినవకీలు తగినవాడుకాడష; యింగ్లీషూరాదు యేమీలేదూ. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0156.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0156.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7a82697db05e1a49478108c4eb15963533034891 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0156.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రామప్ప- నాయుడుగారూ మీవకాల్తీ యీయనకేమీ సమాధానంలేదు. నేయెంత చెప్పినా వినక భీమారావుపంతులుగారికి వకాల్తీయిచ్చాడు. మీకు యింగ్లీష్‌ రాదనీ, లా రాదనీ, యెవడో దుర్బోధచేశాడు. + +నాయడు- స్మాలెట్‌ దొరగార్ని మెప్పించిన ముండాకొడుకుని నాకు లా రాకపోతే యీగుంటవెధవలకుటోయ్‌ లావస్తుంది. పాస్‌పీసని రెండు యింగ్లీషుముక్కలు మాట్లాడడంతోటేసరా యేమిటి? అందులో మన డిప్టీకలక్టరుగారికి యింగ్లీషు వకీలంటేకోపం. అందులో బ్రాహ్మడంటే మరీని. ఆమాట ఆలందరికి బోధపర్చండి. + +రామప్ప- మరి కార్యంలేదండి. నేయెంతో దూరంచెప్పాను; తిక్కముండాకొడుకు విన్నాడుకాడు. + +నాయడు- అయితే నన్నిలాగు అమర్యాదచేస్తారూ? యీ బ్రాహ్మడియోగ్యత యిప్పుడే కలక్టరుగారి బసకువెళ్లి మనవిచేస్తాను. + +లుబ్ధావధాన్లు- (ప్రవేశించి) ఏమి దురవస్థ వచ్చిందీ! నా అంత దురదృష్టవంతుడు లోకంలో యవడూలేడు. యేల్నాడి శనిరాగానే కాశీకి బయల్దేరి పోవలిసింది. బుద్ధి తక్కువపనిచేశాను. యిలా రాసివుండగా యెలా తప్పుతుంది. సౌజన్యరావుపంతులు దేవుఁడు. ఆయనలాంటివాళ్లు వుండబట్టే వర్షాలు కురుస్తున్నాయి. ఆయన శలవిచ్చినట్టు తప్పంతా నాయందు వుంచుకుని విధిని నిందించడవెఁందుకు? ఇంతడబ్బుండిన్నీ, డబ్బుకి లోభపడి ఒక్కగా నొక్కకూతుర్ని ముసలివాడికి అమ్మాను. నా జీవానికి ఉసురుమంటూ అదికానితిరుగులు తిరిగిందంటే దానితప్పా? బుద్ధితక్కువ వెధవని, ముసలితనంలో నాకు పెళ్లేం? దొంగముండా కొడుకని తెలిసిన్నీ ఆ రావఁప్పంతుల్ని నేన్నమ్మడవేఁవిఁ? ఆ మాయగుంట పారిపోవడవేఁవిఁ? కంటెకి, ఆ అల్లరేవిఁ? ఆయినసిపికటరు కూనీ చేశావఁని మమ్మల్ని సలపెట్టడ వేఁవిఁటి? అంతా ఘోరకలి; కలి నిండిపోతూంది. ఒక్క సౌజన్యారావు పంతులు సత్యసంధుడు నాకు కనపడుతున్నాడు. కడవఁంతా వకీళ్లూ, పోలీసులూ, పచ్చిదొంగలు.- ఆయనచక్రం అడ్డువేసి మమ్మల్ని యీ ఆపదలోంచి తప్పించారంటే కాసీవాసంపోతాం.- యేమి చిత్రాలు! వెధవలకి మఠం కట్టారట! యన్నడూ వినలేదు. అమ్మినివెళ్లి ఆమఠం చూడమంటాను. దానికి యిష్టం కలిగిందా, దానికి కావలిసిన డబ్బు యిస్తాను. ఆ మఠంలో వుంటుంది. లేకుంటే, నాతోపాటు కాసీవాసం. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0158.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0158.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ceae92f2e0b7fa97811d6e3a3f854f01c2420079 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0158.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +రామ- నీ అంత కర్కోటకుణ్ణి యక్కడా నేనుచూడలేదు. నీమాటకేం పెద్దవాడివి - పసిపిల్ల, కడుపునకన్న మీనాక్షికి వురిసిద్ధం అయితే, ముండా డబ్బుకి ముందూ వెనకా చూస్తావు! తలుచుకుంటే నాహృదయం కరిగిపోతూంది. + + + +రామ- తమరు ధర్మస్వరూపులు. లుబ్ధావధాన్లుగారియందు అకారణమైన దయచేత యీకేసులో పనిచేస్తున్నారు. కేసంతా వట్టి అన్యాయమండి. ఒక్కపిసరైనా నిజంలేదు. శలవైతేగట్టి డిఫెన్సుసాక్ష్యం. + +సౌజన్యా- నీసంగతి నాకు తెలుసును. అవతలికి నడువు. + +రామ- తమరు యోగ్యులూ, గొప్పవారూ అయినా, ఏకవచనప్రయోగం- + +సౌజ- నడువు! + + + +సౌజ- ఈదౌల్బాజీని తిరిగీ యెందుకు రానిచ్చారూ? + +లుబ్ధా- పొమ్మంటే పోడుబాబూ. + +సౌజ- యేవొఁచ్చాడు? + +లుబ్ధా- యినస్‌పికటరికీ డిప్టీకలకటరికీ లంచం యిమ్మంటాడు. + +సౌజ- డిప్టీకలక్టరుగారు లంచంపుచ్చుకోరు. ఆయన నాకు స్నేహితులు; నాకు తెలుసును. లంచాలూ పంచాలూ మీరు యిచ్చినట్లయితే, మీకేసులో నేను పనిచెయ్యను. + +లుబ్ధా- తమశలవు తప్పినడుస్తే చెప్పుచ్చుకు కొట్టండి. నాకు భగవంతుడిలాగ తమరు దొరికారు - "పాలనుముంచినా మీరే, నీళ్లనుముంచినా మీరే" అని మిమ్మల్నే నమ్మి ఉన్నాను. + +సౌజ- మీరు నేరంచెయ్యలేదని నాకు పూర్తిఅయిన నమ్మకంవుంది. నిజం కనుక్కోడానికి చాలాప్రయత్నం చేస్తున్నానుగాని ఆగుంటూరి శాస్తుల్లు యవడో భేదించలేకుండా వున్నాను. మీరు జ్ఞాపకం మీద చెప్పినచహరా గుంటూరు వ్రాసి పంపించాను. అక్కడ అలాటిమనిషి యవడూలేడని జవాబువొచ్చింది. + +లుబ్ధా- అదేంమాయోబాబూ! మీసాయంవల్ల యీగండంగడిచి, నాపిల్లా నేనూ యీ ఆపదలోంచి తేలితే, నాడబ్బంతా, మీపాదాలదగ్గిర దాఖలుచేసి కాసీపోతాను. + +సౌజ- మీడబ్బు నాకక్కరలేదని మీతో మొదటే చెప్పాను. నేచెప్పినమాటలు మీకు నచ్చి, ముసలివాళ్లు పెళ్లాడకూడదనీ, కన్యాశుల్కం తప్పనీ, యిప్పటికైనా మీకు నమ్మకం కలిగితే, యిలాంటి దురాచారాలు మాన్పడానికి రాజమహేంద్రవరంలో వక సభవుంది, ఆసభకి కొంచవోఁగొప్పో మీకు తోచిన డబ్బుయివ్వండి. వితంతువుల మఠానికి మీ పిల్లని పంపడం నా సలహా. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0159.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0159.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef46f0fc09ee0f7159618bcf7d44ba15d7c1710d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0159.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +లుబ్ధా- తమచిత్తం, తమశలవు. చేసినతప్పులు, తప్పులని శల్యాల్ని వట్టిపోయిందీ. బుద్ధివొచ్చింది బాబూ. + +సౌజ- ఆగుంటూరు శాస్తుల్లుకి పరవఁటదేశపు యాసవుండేదా? బాగా జ్ఞాపకం చేసుకు చెప్పండీ. + +లుబ్ధా- (ఆలోచించి) లేదండి. + +సౌజ- బాగా జ్ఞాపకం తెచ్చుకోండీ. + +లుబ్ధా- లేదండి. + + + + + + + + +కరట- నువ్వు ఆకంటె వాళ్లనెత్తిని కొట్టకుండా లేచిరావడంనుంచి, యీ ముప్పంతా వొచ్చినట్టు కనపడుతుంది. + +శిష్యుడు- మధురవాణి కంటె మధురవాణికి యివ్వడం తప్పాఅండి? + +కరట- తప్పుకాదా? నువ్వు యిచ్చావని, మరి అదివొప్పుకుందా? "తే, ధగిడీకే కంటెతెస్తావా, చస్తావా?" అని రావఁప్పంతుల్ని పీకిపిండెట్టింది. దానిబాధపడలేక, ఆరావఁప్పంతులు కూనీకేసని యెత్తు యెత్తాడు. ఆముసలాడికి సిక్ష అయిపోయిందంటే, బ్రహ్మహత్య నామెడకి చుట్టుకుంటుంది. నువ్వు అంటూ ఆకంటె వాళ్లయింట వొదిలేస్తే, నాకు యీ చిక్కు లేకపోవునుగదా? + +శిష్యుడు- వెధవముండ గూబగదలేస్తూంటే కంటె గింటె యవడికి జ్ఞాపకం వొస్తుందండి? చెయికరిచి, పెట్టెతీసి, మొహురు అంకించుకుని, చెంగున గోడగెంతాను. పజ్యండువొందలు మీరుపట్రాగా, నాకు పెళ్లిలోపెట్టిన కంటె నేను తెచ్చాననా, తప్పుపట్టుతున్నారు? ఆకంటె అయినా దక్కిందా? చూస్తూనే మధురవాణి లాక్కుంది. + +కరట- నేను హాస్యగాణ్ణేగాని, యీ కూనీ గడబిడతో నాహాస్యం అంతా అణిగిపోయింది. గనక యిక హాస్యంమాను- నేను తీసుకున్న రూపాయలు, లుబ్ధావధాన్లుకి యప్పటికైనా పంపించడానికే తలచాను! అంతేగాని అపహరిద్దామని అనుకోలేదు- మధురవాణిని యలాగైనా లయలేసి, కంటె యరువుపుచ్చుకుని, ఆకంటా, యీ రూపాయలూ, బంగీకట్టి అవుధాన్లుకి పంపించేస్తే, కూనీ నిజం కాదని పోల్చుకుంటారు. నాకు యీ బ్రహ్మహత్య తప్పిపోతుంది. + +శిష్యుడు- మీ నాస్తులు సౌజన్యారావు పంతులుగారితో నిజంచెప్పెయ్యరాదా అండి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0160.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14580fa4f06b7e825cc2501a0d88ec7564cf574d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0160.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +కరట- వెఱ్ఱి కుదిరింది, రోకలి తలకి చుట్టమనన్నాట్ట! వెనకటికి యవరో పోలీసు, తల్లి కూరగాయలు పుచ్చుకుంటే జుల్మానా వేశాట్ట; సౌజన్యారావు పంతులు అలాటివాడు. ఆయనతో మనం వున్నమాట చెప్పావఁంటే, ఆయన నిజం కోర్టులో చెప్పేస్తాడు. ఆపైని లుబ్ధావధాన్లు పీకవురి, మన పీకకి తగులుకుంటుంది. + +శిష్యుడు- "మన" అంటున్నారేవిఁటి? + +కరట- మాట పొరపాటురా. రావఁప్పంతులు వూరికి వెళ్లినమాట నిజవేఁనా? + +శిష్యుడు- నిజవేఁ. + +కరట- వాడికంట పడ్డావఁంటే- + +శిష్యుడు- పడితే? + +కరట- మరేంలేదు. మధురవాణిగాని కంటె మనకి యెరువుయివ్వడానికి వొప్పుకుంటే ఆంజనేయస్వామికి పదిశేర్లునెయ్యి దీపారాధనచేస్తాను. + +శిష్యుడు- కడుపులోకి వెళ్లవలసిననెయ్యి కాల్చెయ్యడం నాకేవీఁ యిష్టంలేదు. అమృతగుండీ మొక్కుకొండి. + +కరట- హాస్యంచాలించు, బెడిసిగొడుతుంది. + + + + +మధు- గురువుగారికి పదివేలదండాలు; శిష్యుడికొక చిన్నముద్దు. (శిష్యుని ముద్దుబెట్టుకొనును.) + +కరట- నీ పుణ్యం వుంటుంది. నా అల్లుణ్ణి చెడగొట్టకు. + +మధు- అల్లుడెవరు? + +కరట- మాపిల్లని యితగాడికి యిచ్చి, కన్యాదానంచేస్తాను. + +మధు- జెయిలునుంచి వొచ్చినతరవాత పెళ్లా? లేక, పెళ్లిచేసుకుని, మరీ మఠప్రవేశవాఁ? + +శిష్యు- జయిలేవిఁటండోయి? + +కరట- వొట్టినే హాస్యానికంటూంది. + +మధు- పాపం ఆపసిపిల్లవాడికి వున్న నిజస్థితి చెప్పండి. తనవాళ్లని వెళ్లిచూసైనావస్తాడు. + +శిష్యు- (కరటక శాస్త్రితో) కొంపముంచారో? + +మధు- ముంచడం అంటే అలాగా యిలాగానా? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0162.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e5d081f67cd176998a5b6a4b2f562724aeca7f1 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0162.txt @@ -0,0 +1,51 @@ +కరట- వాడు కుఱ్ఱవాడు- వాణ్ణెందుకు చెడగొడతావు? ఆశిష్యరికం యేదో వాడి తరఫునా, నాతరఫునాకూడా నేనే చేస్తాను. చాతనైతే చక్రంఅడ్డెయి. + +మధు- "గురువూ శిష్యుడాయె శిష్యుడూ గురువాయె" మీరు శిష్యులు కావాలంటే యిస్కూలు జీతం యిచ్చుకోవాలి. + +కరట- పిల్లికి చెలగాటం; యలక్కి ప్రాణపోకటా! + +మధు- మీరా యలక? + +కరట- అవును. + +మధు- మీరు యలకకారు, పందికొక్కులు, మీశిష్యుడు యలక. + +కరట- పోనీ- వాణ్ణయినా కాపాడు. + +మధు- అదే ఆలోచిస్తున్నాను. + +కరట- బుద్ధీ బుద్ధీ కలిస్తే రాపాడుతుంది. నీ ఆలోచన యేదో కొంచం చెబితివట్టాయనా నా ఆలోచనకూడా చెబుతాను. కలబోసుకుందాం. + +మధు- మీ ఆలోచన ముందుచెప్పండి. + +కరట- మరేమీలేదు నేపుచ్చుకున్న పజ్యండువొందల రూపాయల నోట్లూ, ఆకంటా, పోస్టుద్వారా భీమాచేసి గుంటూరు శాస్తుల్లుపేరట, లుబ్ధావధాన్లుకి పంపిస్తాను. దాంతోటి కూనీకేసు నిజంకాదని సౌజన్యారావు పంతులుగారు పోల్చుకుంటారు. ఆపైని దైవాధీనం! + +మధు- మీకు కంటె యలా వొస్తుంది? + +కరట- నువ్వు అనుగ్రహిస్తేను. + +మధు- (ముక్కుమీద వేలువుంచుకుని) చిత్రం! బ్రాహ్మలు యంతకైనా తగుదురు. + +కరట- యేవిఁ అలా అంటున్నావు? + +మధు- నాకంటె తిరిగీ నేను కళ్లచూడడం యెలాగ? + +కరట- సౌజన్యారావు పంతులుగారు నీవస్తువ నీకు యిచ్చేస్తారు. ఆయన బహున్యాయమైన మనిషి. + +మధు- అంత మంచివాడా? + +కరట- అందుకు సందేహవేఁమిటి? + +మధు- యెంత మంచివాడు? + +కరట- అంత మంచిమనిషి మరి లోకంలోలేడు. + +మధు- ఆయన్ని నాకు చూడాలనుంది. తీసికెళ్తారా? + +కరట- నా ఆబోరుంటుందా? ఆయన సానివాళ్లని చూడరు. + +మధు- ఆంటీ నాచ్చి కాబోలు? + +కరట- యింగిలీషు చదువుకున్నవాళ్లకి కొందరికి పట్టుకుంది యీ చాదస్తం! అయినా అందులోనూ దేశకాలాలనుబట్టి, రకరకాలు లేకపోవడంలేదు. + +మధు- సౌజన్యారావు పంతులుగారిది యేరకం? గిరీశంగారిది యేరకం? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0163.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5d868754ded4e294ceb684b0886d47af147d918 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0163.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +మధు- సౌజన్యారావు పంతులుగారిది యేరకం? గిరీశంగారిది యేరకం? + +కరట- యేమి సాపత్యంతెచ్చావు? కుక్కకి గంగిగోవుకూ యెంతవారో, వాడికీ ఆయనకు అంతవార. సౌజన్యారావు పంతులుగారు కర్మణా, మనసా, వాచా, యాంటీనాచి. "వేశ్య" అనేమాట, యేమరి ఆయనయెదట పలికితివఁట్టాయనా, "అసందర్భం!" అంటారు. ఆయనలాంటి అచ్చాణీలు అరుదు. మిగిలినవారు యధాశక్తి యాంటీనాచులు. ఫౌఁజు ఫౌఁజంతా, మాటల్లో మహావీరులే. అందులో గిరీశం అగ్రగణ్యుడు. కొందరు బంట్లు పొగలు యాంటీనాచి, రాత్రి ప్రోనాచి; కొందరు వున్నవూళ్లో యాంటీనాచి, పరాయివూళ్లో ప్రోనాచి; కొందరు శరీరదాఢ్ర్యం వున్నంతకాలం ప్రోనాచి, శరీరం చెడ్డతరవాత యాంటీనాచి; కొందరు బతికివున్నంతకాలం ప్రోనాచి, చచ్చిపోయినతరవాత యాంటీనాచి; కొందరు అదృష్టవంతులు చచ్చినతరవాతకూడా ప్రోనాచే. అనగా యజ్ఞంచేసి పరలోకంలో భోగాలికి టిక్కట్లు కొనుక్కుంటారు. నాబోటి అల్పప్రజ్ఞకలవాళ్లు, లభ్యం కానప్పుడల్లా యాంటీనాచె. + +మధు- మీయోగ్యత చెప్పేదేమిటి! గాని, హెడ్డుగారి మాటలుచూస్తే, సౌజన్యారావు పంతులుగారు లుబ్ధావధాన్లుగారిని కాపాడడానికి, విశ్వప్రయత్నం చేస్తూ వున్నట్టు కనబడుతుంది. యేమికారణమో? + +కరట- చాపలు యీదడానికి, పిట్టలు యెగరడానికి యేంకారణమో అదేకారణం. + +మధుర- పరోపకారం ఆయనకు సహజగుణమనా`? + +కరట- కాకేవిఁ? + +మధుర- మీరెందుకు, కొంచెం ఆయీదడం, యెగరడం నేర్చుకోకూడదు? + +కరట- నీమాట అర్థంకాలేదు. + +మధుర- యీ కేసులో నిజవేఁదో సౌజన్యారావు పంతులుగారితో చెప్పి మీరుకూడా- కొంచం లోకోపకారం చెయ్యరాదా? + +కరట- మామంచి సలహా చెప్పావు! తనకు మాలిన ధర్మమా? "స్వయంతీర్ణః పరాంస్తారయతి" అన్నాడు. నిజంచెబితే పంతులు యేవంటాడో నీకు తెలుసునా? "శాస్తుల్లుగారూ మీరు నేరంచేశారు. నేనేమిచెయ్యగలను? మిమ్మునుగురించి నాకుచాలా విచారంగా వున్నది" అని వగుస్తూ, పోలీసువాళ్లతోచెప్పి, జైయిలులోకి వప్పచెప్తాడు. జైయిలునుంచి తిరిగీ వచ్చిందాకా మాత్రం నెలకో పాతికో, పరకో కనికరించి నాభార్యాకు యిస్తూవుంటాడు. అలాంటి ప్రమాదం లేకుండా కార్యసానుకూలం కావఁడంకోసమే యీయెత్తు యెత్తాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0165.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0165.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f931d0cea6b6677afb5a022d377f7c28418e81c --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0165.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +కరట- యంతసేపూ డబ్బు, డబ్బేనా? స్నేహం, వలపూ, అనేవి వుంటాయా? + +మధు- స్నేహం మీలాటివారిచోట; అందుచేతనే, కష్టపడి ఆర్జించిన కంటె మీపాలు చేస్తున్నాను. మాతల్లిచూస్తే భవిష్యంవుంచునా? యిక వలపో? బతుకనేది వుంటే, వలపువన్నెతెస్తుంది. అంగడివాడికి మిఠాయిమీది ఆశా, సానిదానికి వలపూ, మనస్సులోనే మణగాలి; కొద్దికాలంవుండే యవ్వనాన్ని జీవనాధారంగా చేసుకున్న మా కులానికి వలపు ఒక్కచోటే. + +కరట- యక్కడో? + +మధు- బంగారంమీద. శృంగారం వన్నెచెడిన దగ్గిరనుంచీ, బంగారంగదా తేటుతేవాలి? ఆ బంగారం మీకు ధారపోస్తూవున్నప్పుడు నా స్నేహం యెన్ననేల? + +కరట- నీ స్నేహం చెప్పేదేవిఁటి! గాని నీ యౌవ్వనం, నీ శృంగారం దేవతా స్త్రీలకువలె శాశ్వతంగా వుంటాయి. + +మధు- మాతల్లి ధర్మవాఁ అని, ఆమె నాచెవిలో గూడుకట్టుకుని బుద్ధులు చెప్పబట్టిగాని, లేకుంటే మీలాంటి విద్వాంసుల యిచ్చకాలకి మైమరచి, యీపాటి వూళ్లో సానులవలె చెడివుండనా? + +కరట- మీతల్లి అనగా యెంత బుద్ధివంతురాలు! దాని తరిఫీదుచేతనే నువ్వు విద్యాసౌందర్యాలు రెండూ దోహదంచేసి పెంచుతున్నావు! + +మధు- అంతకన్న కాపుమనిషినైపుట్టి, మొగుడిపొలంలో వంగమొక్కలకూ, మిరపమొక్కలకూ దోహదంచేస్తే, యావజ్జీవం కాపాడే తనవాళ్లన్నవాళ్లు వుందురేమో? + +కరట- యేమి చిన్నమాట అన్నావు! మధురవాణి అంటూ ఒక వేశ్యాశిఖామణి యీ కళింగరాజ్యంలో వుండకపోతే, భగవంతుడి సృష్ఠికి యంతలోపం వచ్చివుండును? + +మధు- సృష్ఠికి లోపం వచ్చినా రాకపోయినా, యిప్పటి చిక్కులలో మీకుమట్టుకు కించిత్‌లోపం వచ్చివుండును. + +కరట- మమ్మల్ని తేల్చడానికి నీ ఆలోచన యేదో కొంచం చెప్పావుకావుగదా? + +మధు- నన్ను సౌజన్యారావు పంతులుగారి దగ్గిరకి తీసుకువెళ్లడానికి వొప్పారు కారుగదా? + +కరట- ఆయన నిన్నూ, నన్నూ యింట్లోంచి కఱ్ఱపుచ్చుకు తరుముతారు. + +మధు- కోపిష్టా? + +కరట- ఆయనకి కోపవఁన్న మాటేలేదు. + +మధు- ఐతే భయమేల? + +కరట- చెడ్డవారివల్ల చెప్పుదెబ్బలు తినవచ్చునుగాని, మంచివారివల్ల మాటకాయడం కష్టం. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0166.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0166.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20fe86c39f3104db775af920ce901ee1a10dd4cb --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0166.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మధు- కొత్తసంగతి వకటి యీనాటికి నాకు తెలిసింది. సృష్టికల్లా వన్నె తెచ్చిన మధురవాణి అనే వేశ్యాశిఖామణి గిరీశంగారివంటి కుక్కలపొత్తుకే తగివున్నదిగాని, సౌజన్యారావు పంతులుగారివంటి సత్పురుషులను చూడడమునకైనా అర్హత కలిగివుండలేదు. గిరీశంగారు దానియింట అడుగుబెట్టగానే, మీచెల్లెలుగారియింట, అడుగుపెట్టడానికి ఆయనకు యోగ్యత తప్పిందని మీ నిర్ణయం. తమలాంటి పండితోత్తములుమాత్రం కార్యావసరం కలిగినప్పుడు వూరూవాడా వెతికి, మధురవాణిదగ్గర లాచారీపడవచ్చును. అయితే డిప్టీకలక్టరూ కుక్కేనా? + +కరట- లంచం తినడుగాని ఆయనకు స్త్రీవ్యసనంకద్దు. పెద్ద వుద్యోగస్థుడు గనుక, సీమకుక్క అని అందాం, ఆయన్నిగానీ వలలోవేశావా యేవిఁటి? + +మధు- వేస్తే? + +కరట- బతికానన్నమాట! ఆయన సాయంవుంటే, కేసు మంచులావిడిపోతుంది. తెలిసింది. యిదా, నువుచేసిన ఆలోచన? యెంత గొప్పదానివి! + +మధు- ఆయన నాయుడుచేత రాయభారాలు పంపుతున్నారు. + +కరట- వెళ్లు, వెళ్లు, వెళ్లు, వెళ్లు, యింకా ఆలోచిస్తావేవిఁటి? నీ అదృష్టం నా అదృష్టం యేవఁని చెప్పను! + +మధు- వెళ్లతలచుకోలేదు. + +కరట- చంపిపోతివే! ఆయన ఒక్కడే మమ్మల్ని కాపాడగలిగినవాడు. + +మధు- యిటుపైని వూరకుక్కలనూ, సీమకుక్కలనూ దూరంగావుంచడానికి ఆలోచిస్తున్నాను. + +కరట- ఆయనని హాస్యానికి సీమకుక్క అని అన్నానుగాని, యెంత రసికుడనుకున్నావు? చేతికి యెమికలేదే! హెడ్డుకనిస్టీబుసాటి చేశాడుకాడా? + +మధు- పట్ణంవొదిలి పల్లెటూరు రాగానే, మీదృష్టిలో, పలచనైతినో? హెడ్డును నౌఖరులా తిప్పుకున్నానుగాని అధికంలేదే? ఆ నాలుగురోజులూ, సర్కారు కొలువుమాని అతడు నాకొలువుచేశాడు. అతడి సాయం లేకపోతే, మీరు ఆవూరి పొలిమేరదాటుదురా? యీ దాసరి దాటునా? లోకం అంతా యేమి స్వప్రయోజకపరులూ? + +కరట- అపరాధం! అపరాధం! కలక్టరుని చూడనంటే, మనస్సు చివుక్కుమని అలా అన్నాను. నువ్వు ఆగ్రామం గ్రామం సమూలం రాణీలాగ యేలడం నేను యీ కళ్లతో చూడలేదా? + +మధు- నేను కలక్టరును చూడనంటే, మీమనస్సు చివుక్కుమనడం యెట్టిది? యేమి చిత్రం! సౌజన్యారావు పంతులుగారు యీమాటవింటే సంతోషిస్తారు కాబోలు? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0167.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d3e9632b3677b28aeb94e09ac0fd69b2d9b770c --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0167.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +కరట- పీకవుత్తరిస్తారు. + +మధు- అదేదో చూస్తాను. + +కరట- బ్రహ్మహత్య కట్టుకుంటావా యేమిఁటి? + +మధు- అహా! యేమి బ్రాహ్మలూ!- అయినా పోలిశెట్టి చెప్పినట్టు, యెంత చెడ్డా బ్రాహ్మలుగదా? యిందండి; (కంటెయిచ్చును) తిలోదకాలేనా? + +కరట- యెంతమాట? పువ్వులలోపెట్టి మళ్లీరాదా? నీయెదట అనవలిసిన మాట కాదు. నీలాంటి మనిషి మరిలేదు. కించిత్‌ తిక్కలేకుంటేనా! + +మధు- ఆతిక్కేగదా యిప్పుడు మీకు వుపచరిస్తూంది? + +కరట- యేం వుపచరించడం? చంపేశావు! ఆ డిప్టీకలక్టర్ని ఒక్కమాటుచూసి యీ బీదప్రాణిని కాపాడితే- + +మధు- చాలించండి. యిక విజయంచెయ్యండి. (వెళ్లిపొమ్మని చేతితో సౌజ్ఞచేయును. కరటకశాస్తుల్లు, శిష్యుడు నిష్క్రమించుచుండగా) శాస్తుల్లుగారూ! + +మధు- మీపిల్లని మహేశానికి యిస్తారా? + +కరట- యిస్తాను. + +మధు- అయితె నాకో ఖరారు చేస్తారా? + +కరట- చేస్తాను. + +మధు- యిక అతణ్ణి నాటకాలాడించీ, ముండలిళ్లతిప్పీ చెడగొట్టకండి. + +కరట- యిటుపైని చెడగొట్టను- నాకుమాత్రం అక్ఖర్లేదా? (పొడుంపీల్చి) నీది గురూపదేశం, మధురవాణీ! + +మధు- బ్రాహ్మలలో ఉపదేశంలావూ, ఆచరణతక్కువా. ఖరారేనా? + +కరట- ఖరారే. + +మధు- బ్రాహ్మలుకాగానే, దేవుఁడికంట్లో బుగ్గిపొయ్యలేరు అనుకుంటాను. + +కరట- చివాట్లకి దిగావేఁవిటి? + +మధు- చిత్రగుప్తుడికి లంచం యివ్వగలరా? అతడిదగ్గిరకి మధురవాణిని పంపి, చేసిన పాపాలు అన్నీ తుడుపుపెట్టించడానికి వీలువుండదుకాబోలు? + +కరట- మధురవాణీ! జరూరు పనివకటుంది. మరిచిపోయినాను- వెళ్లి, రేపు మళ్లీ వస్తాను. + +మధురవాణి- (నవ్వుచేత కుర్చీమీద విరగబడి, తరవాత నవ్వు సమాళించుకొని) ఒక్కనిమిషం ఆగండి. శిష్యుడా! (శిష్యుడు ప్రవేశించును) యేదీ, నాడు నువ్వు రామచంద్రపురం అగ్రహారంలో, రామప్పంతులు యింటి బైటనూ, నేనూ మీనాక్షమ్మా తలుపు యివతలా అవతలా ఖణాయించి వుండగా, తెల్లవారఝావుఁన నిశ్శబ్దంలో ఆకాశవాణిలాపాడిన చిలక పాటపాడి నీమావఁగారికి \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0170.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5a1be58126836d3b7514d23571322b2433ee127 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0170.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +సౌజ- అది మరిజరగదు. + +అగ్ని- యిది అంతకన్న జరగదు. + +సౌజ- ఆమె ఆస్తి మీరు యిచ్చివెయ్యకపోతే దావాపడుతుంది. నిష్కారణం ఖర్చులు తగులుతవి. + +అగ్ని- నేను అగ్రహారపుచెయ్యిని- దావాగీవా అని బెదిరించితే భయపడేవాణ్ణి కాను. + +సౌజ- నామాటవిని ఆస్తియిచ్చివేసి, గిరీశంగారిమీద గ్రంథంచెయ్యడపు ప్రయత్నము మానుకుంటే, లుబ్ధావధాన్లుగారు మీమీద తెచ్చినకేసు తీయించివేస్తాను- మీ పిల్లమీద దయాదాక్షిణ్యాలు లేకపోతే, స్వలాభవైఁనా ఆలోచించుకోండి. + +అగ్ని- వెధవముండని లేవదీసుకుపోయిన పకీరువెధవపక్షం మాట్లాడుతావు; యేవిఁపెద్దమనిషివయ్యా? నేనా కేసు వొదులుకుంఛాను? ఆవెధవగానీ కంటికి కనపడితే, కూనీచేస్తాను. పెద్దప్లీడరు ప్రత్యుద్ధానంచేసి పిలిచాడంటే, కేసుల్లో యేవిఁసలహా చెబుతాడో అని భ్రమపడ్డాను. వెధవముండలకి పెళ్లిచెయ్యడవు పోయీ కాలంపట్టుకుందేవిఁ, పెద్దపెద్దవాళ్లకి కూడాను? + +సౌజ- లుబ్ధావధాన్లుగారి తరఫున మీమీద గ్రంథం నేనే నడిపించవలసివుంటుంది. మీకు వృధాగా డబ్బుతట్టుబడీ, సిక్షా, క్షూణతాకూడా సంభవిస్తాయిగదా అని యింతదూరం చెప్పాను. మంచికి మీరు మనుషులైనట్టు కనపడదు. గనక నా చాయశక్తులా పనిచేసి మీకు గట్టి సిక్ష అయేటట్టు గ్రంధంనడిపిస్తాను. పిల్లదాని ఆస్తి విషయమయి దావాకూడా నేనే పడేస్తాను. + +అగ్ని- నీయింట కోడికాల్చా! + +సౌజ- మీరు యేమన్నా, నాకు కోపంలేదు. యింటికివెళ్లి ఆలోచించుకొని, నా సహాయం కావలసివుంటే తిరిగీరండి. + +అగ్నిహోత్రావధాన్లు (నిష్క్రమించుతూ తనలో)- వీడికి వెఱ్ఱిగాబోలు! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0171.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4a5f23ce5f24224472c19243f18e7b8c546d385 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0171.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +రామన్న- యెక్కణ్ణించి యిజయం సేస్తున్నారు గురూ? + +బైరాగి- కాశీనుంచిరా. + +రామ- యెన్నాళ్లైంది గురూ? + +బైరాగి- ప్రాతఃకాలం గంగసేవించి బయల్దేరామురా. + +రామ- యింత యేగిరం యెలాగొచ్చినారు గురూ? + +బైరాగి- పవనంబంధించి, వాయువేగం మీదవచ్చామురా. + +బుచ్చన్న- యోగులికి సిద్దులుండవురా? యీయనేంరా, ఉప్పాకలోనూ సింవాచలంలోనూ మొన్న సివరాత్రికి వొక్కమారే అగుపడ్డారు. + +లక్ష్మన్న- తెల్లోడు తీగిటపా యేసినాడు కాడ్రా? నిమేటికి వుత్తరం దేశదేశాలికి యెల్లదా? + +బైరాగి- పామరులు! పామరులు! + +రామ- వూరుకొస్సి- నీకేటెరిక- యెఱ్ఱినాకొడక. + +బైరాగి- యీవూళ్లో తీర్థపురాళ్లరేవున రెండుమైళ్లులోసబురున ధర్మరాజువారు ప్రతిష్ఠచేసిన శివాలయం, కంచుదేవాలయం ఒకటి వున్నది. రాత్రి ఆదేవుణ్ణి శేవించుకుని, రేపు రామేశ్వరం వెళ్లిపోతాం. సదావృత్తి యక్కడ దొరుకుతుంది? + +రామ- యీ ఊళ్లో మఠంలేదు గురూ. మేవంతుండగ తమకిలోపవేఁటి గురూ? కాశీ కబుర్లేటి గురూ? + +బైరాగి- నాలుగురోజులు కిందట విశ్వేశ్వరుడి కోవిలలో ఒక బంగారపు రేకు ఆకాశంమీంచి పడ్డది. దానిమీద వ్రాసినలిపి బ్రాహ్మలికి యవరికీ బోధ అయిందికాదు. మేం చిత్తగించాం. సిద్ధులభాషని దానిమీద బంగారంచేసే యోగం వకటి కలకాలంబతికే యోగం వకటి వ్రాసివున్నాయి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0172.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0172.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3e60d6382bdd0e40896051325beec56c7644035 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0172.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +రామ- యేవాఁచ్చఱ్ఱెం! గురూ భోజినం యేటారగిస్తారు? + +బైరాగి- పాలూ, పంచదారా, అరిటిఫలములూ, యీప్రకారం ఒకపక్షం ఫలహారం చేస్తాము. మరి పదిహేనురోజులు వాయుభక్షణ చేస్తాము. + +రామ- ఒక్క మిట్టకాయలో పలారం జాగర్త చేస్తాం గురూ. మా రాంమందిరానికి దయసెయ్యాలి. + +బైరాగి- పద- యీవూరి వింతలేవిఁటి? + +లక్ష్మన్న- యేటీలేవ్‌- రావఁశంద్రపురం అగ్ఘురోరంలో ముసలిబాపనోడు ఆల్నిసంపేసినాట్ట. ఆడికీ దొంగసాచ్చీకం పలికినోళ్లకీ తాసీలుగోరికీ సిచ్చైపోతాదిట. + +బైరాగి- యీవూరు పాపంతో నిండి వున్నట్టు కనపడుతూంది. యీ వూళ్లో మేము నిలవము. + +రామ- లచ్చువుఁడు వెఱ్ఱోడు గురూ. ఆడిమాట నమ్మకండి. మీరెళ్లిపోతే మాలాటోళ్లు తరించడం యలాగ్గురూ? ఆళ్లీ వూరోళ్లుకారు. + +బుచ్చన్న- ఆవూరి దుకాణదారుగారు అదుగో వొస్తున్నారు. + +బైరాగి- యీవూళ్లో తాగడం లావుగావున్నట్టు కనపడుతుంది. మేము తాగుబోతులతో మాట్లాడం- ఆదుకాణదారు వచ్చేలోగా యీ సందులోకి మళ్లిపోదాం; రండి. + +దుకా- రూపాయలుకక్కి మరీ కదలాలి! + +బైరాగి- యేమిటీవాళకం! వీడు తప్పతాగి పేలుతున్నాడు- నేను మొదటే చెప్పలేదా యీవూరి సంగతి? అంతా పాపంతో నిండివుంది! వేమన్న యేమన్నాడు. "తాగుబోతుతోడ! తగదెందునేస్తంబు" + +రామ- (దుకాణదారుతో) భాయీ! మీకేటి, మతోయిందా? గురువుగోరికి దణ్ణవెఁట్టి లెంపలోయించుకొండి. + +దుకా- గురువూలేదు, గుట్రాలేదు వూరుకోస్సి- యీడెక్కడ గురువు? నాదుకాణంలో సారా అంతా చెడతాగి డబ్బియ్యకుండా యెగేసినాడు. + +రామ- మీకు మతోయిందా భాయి? ఆరేటి మీదుకాణంలో తాగడవేఁటి. కాశీనించి యిప్పుడే ఒచ్చినారుగదా? + +దుకా- ఆకాశం బొక్కచేసుకుని వొచ్చాడుకాడూ? (బైరాగితో) డబ్బిచ్చి మరీ కదులు. + +బైరాగి- మావంటి సాధులతో నీకు వాదెందుకు అబ్బీ? యవర్నిచూసి మేవఁనుకున్నావో! మమ్మల్ని పోలిన దాసరివాడొకడు, బైరాగి వేషంవేసుకుని యీ దేశంలో తిరుగుతున్నాడు. కిందటిమాటు మేం దేశసంచారం చేసినప్పుడు చూసి చివాట్లుపెట్టాం. నీకు డబ్బుమీద అంత కాపీనంవుంటే తులం రాగి \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0173.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9fce6584e3b1f5b0e60eb990743373baa1ca852 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0173.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తెచ్చుకో బంగారం చేసియిస్తాం. సంగోరు ధర్మఖర్చుచేసి సంగోరుతిను. లేకుంటే తల పగిలిపోతుంది. + +రామ- యేం యెఱ్ఱిముండాపని చేసినారు భాయీ! బంగారం చేసేసిద్దులికి డబ్బులచ్చంటోయి? ఆరికాళ్లమీదపడి అలకతీరుసుకొండి. + +దుకా- వుండోస్సి- యేడిసినట్టేవుంది. నీ సొమ్మేం పోయింది? + +హెడ్‌- యేమండోయి గురోజీ! మీరు దొరకడం నాకు దేవుఁడు దొరికినట్టుంది. ఇక బతికాను. మీతో కొన్ని జరూరు సంగతులు మాట్లాడాలి, రండి. + +బైరాగి- భాయీ- మీరు వెనక్కుండండి. (దుకాణదారు తప్ప తక్కినవారు దూరముగా వెళ్లుదురు.) + +దుకా- నాడబ్బిచ్చి మరీ మాట్లాడండి. + +బైరాగి- నలుగురిలోనూ మర్యాదతియ్యడం ధర్మవేఁనా తమ్ముడా? యోగరహస్యాలు పామరుల దగ్గిరా వెల్లడిచెయ్యడం? + +దుకా- డబ్బు యెగెయ్డపుయోగం నాదగ్గిరపారదు. రహస్యవేఁటి? ఆవిద్యకి అంతా గురువులే! + +బైరాగి- వెఱ్ఱినరుడా! బైరాగివాళ్లకి మాకు డబ్బుమీద తనువుంటుందటోయి? ఒకళ్లకి యిచ్చేదీకానం- పుచ్చుకున్నదీకానం. + +హెడ్డు- భాయీ! నీరూపాయలు నేనిస్తాను. తెలివిమాలిన మాటలాడకు. గురువుగారికి కళ్లుమొయ్యా ఆగ్రహవొఁస్తే మనం మండిపోతాం. మీరటుండా, వెళ్లండి. (బైరాగితో) గురోజీ! కూనీకేసు పీకలమీదికొచ్చింది. కేసూ, యేబుగ్గీ లేనిదే, ఆరాత్రి నాలుగురాళ్లు తడువుఁకుందావఁని మనం ఆ ముసలాణ్ణి అల్లరి పెట్టావాఁ? ఆతరవాత, తాసిల్దారొచ్చి "హాత్‌ హూత్‌" అని బెదిరించి పదిరాళ్లు లాగాడు. తన తాలూకుకంటె పెగిలిందికాదని రావఁప్పంతులుగాడు, యినస్పెక్టరికీ, పోలీసు సూపరెంటుకీ అర్జీలుకొట్టాడు. నిజంగా కూనీకేసు జరిగి వుండగా, మేవుఁ కామాపు చేశావఁని తాసిల్దారుమీదా, నామీదా యిప్పుడు పితూరీ చేస్తున్నారు. + +బైరాగి- మేవుఁండగా మీకేం భయం, భాయి? + +హెడ్డు- అందునేగదా, నాపాలిటి దేవుఁళ్లా మీరు దొరికారన్నాను. + +బైరాగి- మీశత్రువులకు వాగ్భంధం చేస్తాను. వాళ్లపేర్లు వ్రాసియివ్వండి. యినస్పెక్టరుకి మీమీద యిష్టవఁని చెప్పేవారే? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0174.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0174.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad4daaf366feccd4e60396273cd0be820d12ea53 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0174.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +హెడ్డు- యీపెద్ద వుద్యోగస్థులకి దయలూ దాక్షిణ్యాలూ యేవిఁటి గురూ? వాళ్లకి యంత మేపినా, వాళ్లకి కారక్టు వొస్తుందనిగాని, ప్రమోషను వొస్తుందనిగాని, ఆశపుట్టినప్పుడు, తెగనికత్తితో పీకలు తెగగోస్తారు. మా యినస్పెక్టరికి సూపరేంటుపని కావాలని ఆశుంది. తాసీల్దారికీ వాడికి బలవద్విరోధం వుంది. ఆవిరోధం మధ్య నన్ను కొట్టేస్తూంది. + +బైరాగి- చూస్తూవుండండి రేపటినుంచి పతకం తిరిగిపోతుంది. + +హెడ్డు- మీదయ, గురూ- సౌజన్యారావు పంతులుగారని ఓ గొప్పవకీలుగారున్నారు. ఆయన నాకు చాలాసాయం చేస్తున్నారు. కేసు తేలిపోయేసాధనం ఆయన వొకటి చెప్పారుగాని, అది కుదరక తల్లడిల్లుతున్నాం. + +బైరాగి- యెమిటండి, ఆసాధనం? + +హెడ్డు- పరారీ అయిపోయిన ఆపిల్లదాన్ని తండ్రి గుంటూరు శాస్తుల్లని ఒకడు వున్నాడు. అతగాడు దొరికితే, కేసు పోతుంది. వాడు యక్కడా కనపడ్డు. + +బైరాగి- యిదెంతపని, రాత్రి అంజనంవేసి ఒక్కక్షణంలో కనుక్కుంటాను. + +హెడ్డు- అలారక్షించు గురూ. ఆ కుఱ్ఱాడు- అనగా ఆచిన్నది- యిప్పుడు యెక్కడుందో కనుక్కోగలరూ, గురూ? + +బైరాగి- అదీ అంజనంలోనే కనపడుతుంది. + +హెడ్డు- అది మొగాడయినా, ఆడదయినా కూడా కనపడుతుందా గురూ? + +బైరాగి- ఆడది మొగాడెలా అవుతుంది భాయీ? + +హెడ్డు- (తనలో) చెబితే యేం ప్రమాదవో? (పైకి) యీ చిక్కుల్నించి మతిపోతూంది గురూ. దయచేండి, యింటికెళదాం. + +బైరాగి- యీశిష్యులకి కొంచం జ్ఞానోపదేశం చేసి మరీవస్తాను. మీరు ముందు నడవండి. + +హెడ్డు- యీకార్యం అయిందాకా మీపాదాలు వొదలను- కార్యవైఁతే తమరు హరిద్వారంలో కట్టిస్తూన్న మఠానికి నూటపదహార్లు దాఖలుచేస్తాను. + +భీమారావు- నాకు మునసబుకోర్టులో కేసున్నది, వొక అర్జీ దాఖలుచేసి శలవు పుచ్చుకుంటాను. + +కలెక్టర్‌- కోర్టువారికి అవకాశం అయేవరకూ వుండలేని వకీళ్లు కేసు యెందుకు దాఖలుచేయవలె? ఇది చెప్పినట్టల్లావచ్చే కోర్టనా మీయభిప్రాయం. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0178.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0178.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59e1f5442f98c74a563e4051c00c21800ecc6451 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0178.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +అగ్నిహో- (భీమారావు పంతులుగారితో) ఏమండోయ్‌ కేసు అడ్డంగా తిరిగిందే? + +(భీమారావు పంతులుగారు మాట్లాడరు.) + +అగ్నిహో- యేమండోయి మీతోటి, మాట్లాడుతున్నాను. + +భీమా- ఇచ్చినఫీజుకు పనైపోయింది; మళ్లీ ఫీజిస్తేనేకాని మాట్లాడేదిలేదు. + +అగ్నిహో- యేంపనైంది అఘోరంపని? కలక్టరు చివాట్లు పెడతూంటే ముంగిలా మాట్లాడక వూరుకున్నావు! + +భీమా- బంట్రోత్‌! యితన్ని నాదగ్గిరికి రాకుండా గెంటేయ్‌. + +అగ్నిహో- ఓహో బాగుంది వ్యవహారం! రామప్పంతులేడీ? + +నాయుడు (మెల్లగా వెనుకనుండివచ్చి)- పోర్జరీ మాటరాగానే సన్నసన్నంగా జారారు. యీపాటికి వారివూరికి సగంతోవలో వుంటారు. + +అగ్ని- అయ్యో కొంపతీశాడే! + +నాయుడు- ఇంగ్లీషువకీలు సరదాతీరిందా? పోర్జరీకి తమక్కూడా మఠప్రవేశం అవుతుంది. + +అగ్ని- అయ్యో నీయింట కోడికాల్చా. + +నాయుడు- రోజూ కాలుస్తూనేవుంటారు. + + + +సౌజ- చూశారా శెట్టిగారూ. యిప్పటి రోజుల్లో దేవ బ్రాహ్మణభక్తి కోమట్లలోనే వున్నది. లుబ్ధావధాన్లుగారు బ్రాహ్మలు, వృద్ధులున్నూ- ఆయనను కాపాడితే మీకు చాలా సుకృతం వుంటుంది. + +పోలిశెట్టి- బాబు- తమశలవు కబ్బెంతర వేఁటి? + +సౌజ- చూశారా, మీరు సాక్ష్యంచెప్పి ఆయన్ని యీ ఆపదలోంచి తప్పించకపోతే, నిజం దాచినందువల్ల ఆయనకి యేమి ప్రమాదం వచ్చినా, ఆపాపం మిమ్మల్ని చుట్టుగుంటుంది. + +పోలి- అబ్బెంతరవేఁటి? బాబూ! + +సౌజ- నిజంగా కూనీ జరగలేదని మీనమ్మకవేఁకదూ? + +పోలి- అబ్బెంతరవేఁటి? బాబూ! + +సౌజ- ఆపిల్ల గోడదాటి పారిపోవడం మీరు చూశారుగదూ? + +పోలి- అబ్బెంతరవేఁటి బాబూ? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0179.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c5b0b95fd04d3f0a1bed2012d4fca2f6925d5500 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0179.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సౌజ- మీరు అప్పుడు గుడ్డెమీదికి బాహ్యానికి వెళ్లివున్నారు? + +పోలి- అబ్బెంతరవేఁటి బాబూ? + +సౌజ- మీరు బాహ్యానికి వెళ్లినప్పుడు, సహాయానికి మీ నౌఖరునుకూడా తీసుకువెళ్లారు? + +పోలి- అబ్బెంతరవేఁటి బాబూ? + +సౌజ- (కలంకాగితంతీసి) యీ సంగతులే వ్రాస్తాను. చెప్పండి. + +పోలి- యేటి బాబూ? + +సౌజ- మీరు చెప్పబోయే సాక్ష్యానికి స్టేటుమెంటు కట్టుగుంటాను. జరిగినది అంతా చెప్పండి- వ్రాస్తాను. + +పోలి- మా యింట్లోళ్లకి ఉడ్డోలవైఁన జబ్బుగావుందని కబురెట్టారు, బాబూ. నాకు సేతులు కాళ్లు ఆడకుండున్నాయి. బండీ కుదుర్చుకొచ్చాను- శలవిప్పించండి- యీ సాచ్చీకాల్లో తిరిగితే పిల్లాపేకా బతుకుతారా బాబూ? + +సౌజ- యింతసేపూ చెప్పారుకారేమి? రుగ్మతనిజమే ఐతే చాలా విచారవైఁన సంగతి- మీకు సాక్ష్యం యెలాగా తప్పదు. చెప్పేమాటలు ముందు వ్రాసుకుంటే మంచిది. లేకుంటే బోనెక్కినతరవాత తత్తరపడిపోతారు. పదినిమిషములు పట్టదు. చెప్పండి వ్రాస్తాను. + +పోలి- సాచ్చీకం తప్పదు బాబూ? + +సౌజ- యలా తప్పుతుందీ? నిజంతెలిసినవారు సాక్ష్యం పలకకపోతే మరియవరు పలుకుతారు? + +పోలి- బాబూ- తమరు పెద్దవొకీళ్లూ, కోవఁటోడి మాటని కొట్టెయక, యింటారా? + +సౌజ- వినకేమి? + +పోలి- నిజవేఁటిబాబూ? అబద్దవేఁటి బాబూ? నేను చూసి నిజవాఁ చెప్పినాను? గుడ్డిమీదికేటి నిశిరాత్రేళ నేను బైటకెల్డవేఁటి? జువ్విచెట్టుమీద పిశాచం అమాంతంగా సంపేసిపోదా! బాబూ? యేటిబాబూ సాచ్చీకానికి ముండ పోలిశెట్టి పోలిశెట్టే సెప్పాలా సాచ్చికం బాబూ? తమంటి అధికార్లనిచూస్తే, పాణం యెగిరిపోతుందిగదా? తమరు తలిస్తే సాచ్చీకానిక్కొదవా? బాపనోళ్లు నచ్చాపనచ్చలు. కొంచం సెయితడిజేస్తే సాచ్చీకం చెప్పేసిపోతారు బాబూ- + +సౌజ- యీపాటి చాలించండి. దొంగసాక్ష్యాలు నాదగ్గిర పనికిరావు. నిజంతెలిసిన సాక్షులే నాకు కావాలి. + +పోలి- ఆపాటిమాట యెవరు సెప్పినారుకారు బాబూ; నిజం నాకేమీతెల్దు, యేదేవుఁడు నెత్తికొట్టమంటే ఆ దేవుఁడు నెత్తికొడతాను బాబూ. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0180.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0180.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0745d6aae5546eb514eb009c93a7ee3664edebf --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0180.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సౌజ- మరి యెరుగుదువఁని యెందుకు చెప్పారూ? + +పోలి- బాబూ, సెప్పనంటే కనిష్టీబోళ్లు ఊరుకున్నారా? + +సౌజ- యిప్పుడు మాత్రం వూరుకుంటారా? + +పోలి- చెప్పితే, యిన్నీసిపికటరు పీకపిసికెయ్డ బాబూ? + +సౌజ- చెప్పకపోతే హెడ్డుకనిష్టీబు పీకపిసకడా? + +పోలి- అధికార్లేటి చెయ్మంటే, మాలాటోళ్లు అదల్లా సెయ్యాలిగదా బాబూ- లేకుంటే పీక్కురిగదా? "పోలిశెట్టీ, సాచ్చీకం సెప్పాలి" అని హెడ్డుగారంటే, సిత్తం బాబూ అనాలి; "పోలిసెట్టీ, కబడదారు, సాచ్చీకంచెప్పితే సంపేస్తాను," అని యిన్నీసిపికటరుగారు అంటే, సిత్తం బాబూ అనాలి. "హెడ్డుగారిని బదిలీ చేస్తాం. మరి భయపడకు," అంటే, సిత్తం బాబూ అనాలి. ఆరాత్రి నేనూళ్లోవున్నానా బాబూ? లింగోరం సంతకి పోలేదా? + +సౌజ- మీ సాక్ష్యాన్ని నమ్ముకుని, లుబ్ధావధాన్లుగారికి నేను ధైర్యం చెప్పానే? + +పోలి- గొప్పధికార్లు! తమరు తలిస్తే ఆరికి నోటేటి బాబూ? కోవిఁటాడి మాటకొట్టెయ్కండి బాబూ, తమవంటోరుతలిస్తే, బాపన సాచ్చీకాలు నచ్చాపనచ్చలు. + +సౌజ- మీయోగ్యత తెలిసింది. చాలు, యీపాటి వెళ్లండి. + +పోలి- (లేచినిలబడి)కోపవాఁబాబూ? మేం బతగ్గలవాఁ? ఆవునెయ్యి బాబూ గుమగుమలాడేది ప్రతోరం పంపించుకుందునా బాబూ? + +సౌజ- మీయినస్పెక్టరికి పంపండి. + +పోలి- (వెళ్లిపోతూ)ఆరంతోరు ఆరూ, తమంతోరు తమరూ. మాకిద్దరొహటిగాదా? + +సౌజ- చాలును వెళ్లండి, వెళ్లండి. + +పోలి- తమక్కోపవొఁస్తే, బతగ్గలవాఁ బాబూ. (గుమ్మందాటి) బతిగాన్రా దేవుఁడా! పెందరకాళె యింటికిపోయి యెంకటేశ్శర్లుకి, అరశటాకునెయ్యి దివ్వెలిగిస్తాను. + +అగ్ని- అషైతే కేసు మానుకొమ్మంఛారూ? + +నాయడు- లేకపోతే మీకు చాలా వుపద్రవం సంభవిస్తుంది. ఆ యింగిలీషు వకీలు అంతా పాడుచేశాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0181.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e99cf9b696d181dfb603469753b126471114bd54 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0181.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +అగ్ని- అయితే రావఁప్పంతులు వుడాయించేసినట్టేనా? + +నాయడు- అందుకు సందేహవేఁవిఁటి? + +అగ్ని- నాకడియం, పట్టుకుపోయి తాకట్టుపెట్టాడు? + +నాయడు- దానికి నీళ్లధారే. + +అగ్ని- అయ్యో! ఆకడియం మాతాతనాటిది. మీరు మొన్నదిడ్డీతోవంట వొచ్చారే, ఆ సాందాని యింట్లో తాకట్టుపెట్టాడు. + +నాయ- రామ! రామ! ఆసరుకు దానిదగ్గిర వుంచేలేదు. మీది మిక్కిలి దానితాలూకుకంటె వకటి వాడే తీసుకుపోయి యక్కడో తాకట్టుపెట్టాడు. ఆ తాగుబోతు మీకెలా దొరికాడు? + +అగ్ని- రావఁప్పంతులు తాగుఛాడా? + +నాయ- మరి కడియం, కంటెకూడా తాగేశాడుకాడా? + +అగ్ని- వీడిసిగతరగా! + +నాయ- అవునుగాని, మీమీద పోర్జరి కేసు ఖణాయించకుండా డిప్టీ కలక్టరుగారితో సిఫార్సు చేశానుగదా, నాకేమిస్తారు? + +అగ్ని- యేవిఁచ్చేది? నాభి కొనుక్కోడానికి దమ్మిడీ అయినా నాదగ్గిరలేదు. వూరికిచేరితేగాని డబ్బుపెగల్దు. + +నాయ- పోనియ్యండి. ఒక ప్రోమిసరీనోటు రాయండి; రూపాయలు యిప్పిస్తాను. + +అగ్ని- నా ప్రాణంపోతే నోటురాయను. అప్పుపత్రం రాయనని మాతండ్రి చచ్చిపోయేటప్పుడు నాచేత ప్రమాణంచేయించాడు. + +నాయ- అయితే మీతోకూడా మీవూరువస్తాను- వకబండెడు ధాన్యం యివ్వండి. + +అగ్ని- డబ్బూ, దినుస్సూకూడా వొకీళ్లనెత్తినికొడితే, యేటికేడాదీ బతకడం యలాగు? రెండుపుట్లు మిరపకాయలిస్తాను. + +నాయ- అదైనా యెంతకాదు. ఖరారేనా? + +అగ్ని- అగ్నిహోత్రావధాన్లు, అన్నమాట తప్పుఛాడా? లుబ్ధావధాన్లు నన్ను పకీర్నిచేశాడు- వాడికి సిక్షకాదేం? + +నాయ- అవునుగాని, సౌజన్యారావు పంతులుగారు అతడికి సాయం చేస్తున్నారు. అధికార్లంతా ఆపంతులుమాట వింటారు. + +అగ్ని- ఆపంతులు అవుధాన్లుకూతుర్ని పెళ్లాడఛాడా యేమిషి? + +నాయ- ఆయన ప్రాలుబ్ధం, దాన్ని పెళ్లాడతాడా? + +అగ్ని- మరియెందుకు, లుబ్ధావుధాన్లు మీదపడి యేడుస్తాడు? + +నాయ- సౌజన్యారావు పంతులుగారు మహాదొడ్డవారు. కోట్లలో యెన్నవలిసిన మనుషులు. ఆపదలోవున్న యెవరికైనా ఆయ్న ఉపకారం చెయ్యవలసినవారే! \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0182.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b98e8ea93f3e9c4d62ff27d294ae1d25a864384d --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0182.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +అగ్ని- అషైతే, వెధవముండని పెళ్లాడిన చావాటుపీనుగును వెనకేసుకుని, నాపీక యెందుకు నొక్కుచున్నాడు?- అడుగో ఆ గాడిదకొడుకు! + +(గిరీశం తొందరగా ప్రవేశించును. అగ్నిహోత్రావధాన్లు పక్కనుంచి గిరీశం మీదపడును. గిరీశం తప్పించుకుని కిందికిజారి, అగ్నిహోత్రావధాన్లు కాళ్లుబట్టిలాగి "మావఁగారికి నమస్కారం" అని పరుగుచ్చుకొనును. అగ్నిహోత్రావధాన్లు కిందపడును.) + +నాయ- అల్లుడుగారా యేవిఁటండి? (లేవదీసి వొళ్లుదులుపును.) + +అగ్ని- వీడిశ్రాద్ధం చెట్టుకిందబెట్టా! యేడీ, వెధవని చంపేస్తాను? + +నాయ- అల్లుణ్ణి హతవాఁరిస్తే, కూతురు డబ్బిల్‌ వెధవౌతుంది. శాంతించండి. + +అగ్ని- నీయింట కోడిగాల్చా! + +నాయ- అమోఘాశీర్వచనము! పదండి. + + + +లుబ్ధా-రామనామతారకం । భక్తిముక్తిదాయకం ॥ + +(గిరీశం ప్రవేశించి లుబ్ధావధాన్లును కౌగలించుకొని "అన్నయ్యా" అని యేడ్చును.) + +లుబ్ధా- యిదేవిఁట్రా? + +గిరీశం- నీమీద కూనీకేసు వొచ్చిందని తెలిసి నిద్రాహారం లేకుండా యకాయకీని వొచ్చాను. మా అన్నయ్యకీ వాళ్లకీ కబురు పంపించావు కావేవిఁ? + +లుబ్ధా- యెవడేంజెయ్యాలి? అన్నిటికీ సౌజన్యారావు పంతులుగారే వున్నారు. అయితే అబ్బీ, అగ్నిహోత్రావధాన్లుగాడి కూతుర్ని లేవదీసుకు పోయినావట్రా? వాడికి తగినశాస్తి చేశావు. దాన్నిగానీ పెళ్లిమాత్రం ఆడలేదుగద? + +గిరీశం- నేనంత తెలివితక్కువపని చేస్తాననుకున్నావా, అన్నయ్యా? నువ్వు నన్నేదో పెంచుకుంటావనీ, పెళ్లి చేస్తావనీ మావాళ్లు కొండంత ఆశపెట్టుకున్నారుగదా? + +లుబ్ధా- యీగండం గడిస్తే పెంపకంమాట ఆలోచించుకోవచ్చును. + +గిరీశం- (గద్గదస్వరంతో)సౌజన్యరావు పంతులుగారు చెప్పినమాటలుచూస్తే, యీగండం గడుస్తుందని నాకు ధైర్యం తాళకుండావుంది. నీకు కావలసినవాణ్ణీ, చదువుకున్నవాణ్ణీ, బుద్ధిమంతుణ్ణీ గనక నీకు మంచి సలహా చెప్పమని సౌజన్యారావు పంతులుగారు నాతో మరీమరీ చెప్పారు. + +లుబ్ధా- ఆయన్ని చూశావురా? + +గిరీశం- "చూశానా" అనా అడుగుతున్నారు? ఆయనదగ్గిరికి పెద్దసిఫార్సు తీసుకువొచ్చాను. ఆయనకి నామీద పుత్రప్రేమ. ఆయనకేమీ పాలుపోకనే, నన్ను \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0183.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14c1ff93359f7ab9c2675cc777e39ed241d44968 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0183.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మీతోటీ, హెడ్డు కనిష్టీబుతోటీ మాట్లాడి, మంచి సలహా యిమ్మని పంపించారు. గనక నామాటవిను యెందుకైనా మంచిది, ఒక దత్తత పత్రికరాయి- కన్నకొడుకు లేనందుకు, ఉత్తరగతి చూసుకోవాలా లేదా? + +లుబ్ధా- నాకువున్న బంధువులంతా నాదగ్గిర డబ్బులాగాలని చూసేవారేగాని, నాకష్టసుఖాలకి పనికివొచ్చేవాడు ఒక్కడయినా కనపడ్డు. + +గిరీశం- ఒహణ్ణెత్తినైనా యెన్నడైనా, ఓదమ్మిడీ కొట్టిన పాపాన్ని పోయినావూ? నేనొక్కణ్ణేగద, నీమీద అభిమానం పెట్టుకు దేవులాడుతున్నాను. మిగతా నీ బంధువులకి యెవరికైనా నీమీద పిసరంత అభిమానం వుందీ? చెప్పు. + +లుబ్ధా- లేకపోతే పీడానాడాకూడా పాయెను. + +గిరీశం- నేమట్టుకు నీదగ్గిర ఒక్కదమ్మిడీ యెన్నడూ ఆశించలేదు. నీపరంకోసం దత్తత చేసుకోమన్నాను. నన్ను కాకపోతే మరొకణ్ణి చేసుకో. + +లుబ్ధా- యిహం యింతబాగా వెలిగింది; పరంమాట బతికివుంటే ముందు చూసుకుందాం. + +గిరీశం- సౌజన్యరావు పంతులుగారు నీకు మంచిసలహా యిమ్మని శలవిచ్చారు గనక నీతో యీమాట చెప్పాను; అంతేగాని, ఆప్తులు చెప్పినమాట నువ్వు వినవన్న మాట నాకు బాగా తెలుసును- పోనియ్యి- మరోమాట చెబుతాను. అది ఐనా, చెవినిబెట్టు- నీకొకవేళ, సిక్ష అయితే, నీతరఫున, నీవ్యవహారాలూ సవహారాలూ, చూడడానికి యవడైనాఒకడు వుండాలాలేదా? నీ బంధువుల్లోకల్లా యింగిలీషు వొచ్చినవాణ్ణీ వ్యవహారజ్ఞానం కలవాణ్ణీ నేను వొక్కణ్ణేగద? నాకో పవరాఫ్‌టర్నామా గొలికి యిచ్చెయ్యి. + +లుబ్ధా- నువ్వెందుకు నన్ను దుక్ఖంలోవున్నవాణ్ణి, మరింత దుక్ఖపెడతావు? అన్నిటికీ నాకు సౌజన్యారావు పంతులుగారు వొక్కరే వున్నారు. ఆయన యేలా చెబితే ఆలా చేస్తాను. + +గిరీశం- నేనన్నమాటా అదేకదూ? ఆయన చెప్పినట్టు నువ్వేవిఁటి, నేనేవిఁటి, యవరైనా వినవలసిందే. యీ రెండుసంగతుల విషయమయీ, ఆయన సలహా తప్పకుండా అడిగి, వారు యలా శలవిస్తే అలా చేదాం? యేవఁంటావు? + +లుబ్ధా- యిప్పటి నాచిక్కుకు పనికొచ్చేమాట ఒక్కటి లేదుగద. + +గిరీ- మరి యెందుకొచ్చా ననుకొన్నావు యింతదూరం? నేను నాడువ్రాసిన వుత్తరపు సంగతులు నువ్వు ఆలోచనలోకి తెచ్చివుంటే, యీచిక్కులు నీకు రాకపోనుగదా? + +లుబ్ధా- అప్పుడు గడ్డితిన్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0186.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0186.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..48b50807e93e2de2a06b40d329ea8b7ecc045217 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0186.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +గిరీశం- అసిరీ .. నాదెబ్బ నీకుతెలుసును- యినస్పెక్టరూ గినస్పెక్టరూ జాంతేనై. విన్నావా, తిన్నగాబోనెక్కి నిజవేఁదో సాక్ష్యం పలక్కపోతివట్టాయనా, పీకనులివేఁసి నిన్ను నూతులోపారేస్తాను. + +అసిరి- యేటిబాబూ! మీరోతెన్నా, ఆరోతెన్నా, యీరోతెన్నా, నాకేటెరిక బాబు? మీనౌకరీకి దణ్ణం పోతాను, బాబూ. ఆయమ్మ గోడగెంతడం నాను సూపులేదు బాబూ. గవరయ్యగోరు దెయ్యాన్ని సీసాలోయెడితే, గోడగెంతడం యేటిబాబు? వొట్టిఅబద్దం! నాను సూపులేదు బాబు. + +గిరీశం- వాడుచూడందీ సాక్ష్యం యలా పలుకుతాడు, అన్నయ్యా? + +లుబ్ధా- నాప్రాలుబ్ధం. యేవని జెప్పను? + +హెడ్డు- యవరీయనా? కేసులమొహం అంటే యీయనకేమైనా తెలుసునా? + +గిరీ- కేసులమొహం నాకూతెలియదు, నిజంమొహం పోలీసువాళ్లకీ తెలియదు. అబద్ధ సాక్ష్యాలవల్ల తప్పించుకోవడంకన్న, జెయిల్లోకూచోడవేఁ ఉత్తమం. ధన ప్రాణాలు రొండూపోయినా మనిషిఅన్నవాడు అసత్యం ఆడకూడదు- ఆడించకూడదు. + +హెడ్డు- యేవిఁటండీ ఈయన శల్యసారధ్యం?- యవరితడు? + +గిరీశం- నేను లుబ్ధావధాన్లుగారి తమ్ముణ్ణి- నా పేరు గిరీశంఅంటారు. నేను పరీక్షలు పాసైనవాణ్ణి; తెలిసిందా? + +హెడ్డు- వెధవముండని తగులుకుపోయిన మహానుభావుడివి నువ్వేనా? + +గిరీశం- డిఫమేషన్‌ అంటే మీకేమో తెలుసునా? నేను సౌజన్యారావు పంతులుగారి స్నేహితుణ్ణి- సాక్ష్యాలు యేరీతిగావున్నాయో కనుక్కుని, అన్నయ్యగారికీ మీకూ సలహాచెప్పమని పంతులుగారు నన్ను పంపితే వచ్చాను. + +హెడ్డు- అలా అయితే మాకు మీరు సాయంచెయ్యాలిగాని, అబద్ధంలేకుండా సాక్ష్యం కావాలంటే యీ భూప్రపంచకమందు యెక్కడైనా సాక్ష్యం అన్నది వుంటుందా? నానెత్తిమీద యెన్ని వెంట్రుకలువున్నాయో, అన్నిసాక్ష్యాలు చూశాను. పెద్దపెద్దవకీళ్లు తయారుచేసిన సాక్ష్యాలుకూడా చూశాను. మీరు అనుభవంలేక నీతులు చెబుతున్నారుగాని, హైకోర్టు వకీళ్లుకూడా తిరగేసికొట్టమంటారు. నీపుణ్యంవుంటుంది బాబూ, నిజం అబద్ధం అని తేలగొట్టక, యేదో ఒకతడక అల్లి తయారుచేస్తేగాని ఆబోరుదక్కదు. + +గిరీశం- అన్నయ్యకీ, మీకూ సహాయంచెయ్యడంకోసం కాకపోతే యింతదూరంనుంచి నేను యెందుకువచ్చాను? మీయిష్టవొఁచ్చినట్టల్లా మీకు పనికివొచ్చే అబద్ధాలు మీరు పలికించడముకు నా అభ్యంతరం యెంతమాత్రంలేదు. ఎబ్‌స్ట్రాక్టు ట్రూత్‌ అనగా సుద్ధసత్యఁవనేది, సాక్షాత్తూ భగవంతుడితో సమానమైన వస్తువ అన్నమాటమాత్రం మరిచిపోకూడదని నాఅభిప్రాయము. నేను మట్టుకు నిజం \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0187.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0187.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..036d731893f1d698948406e6bace8d65e72b29e4 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0187.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +కోసం సమయంవొస్తే సంతోషముతో ప్రాణం యిచ్చేస్తాను. "లోకోభిన్నరుచిః" అన్నాడు. కొందరికి కందిపప్పు పచ్చడి రుచి; కొందరికి పెసరపప్పు పచ్చడి రుచి; కొందరు అదృష్టవంతులికి, రెండుపచ్చళ్లూ రుచి. అలాగనే కొందరికి అబద్ధం రుచి; కొందరికి నిజం రుచి; చాలామందికి రెండింటీ కలగలుపు రుచి. యిది లోకస్వభావం. గనక అవసరం కలిగినప్పుడు తణుకూబెణుకూలేకుండా, అబద్ధం ఆడవలసిందే- ప్రస్తుతాంశంలో, అసిరిగాడిచేత అబద్ధం ఆడించడం నాదిపూచీ. అసిరీ- నాతడాఖా జ్ఞాపకవుఁందా, కబడదార్‌- సాక్ష్యం యివ్వకపోతే చంపేస్తాను. + +హెడ్డు- అలా తోవలోకిరండి భాయీ- చర్మం చెప్పులుకుట్టియిస్తాను. (లుబ్ధావధాన్లుతో) ఆ ఛండాలుడు రావఁప్పంతులుని నమ్మక, యిలాంటి కావలసినవాళ్ల మాట వింటే; మీకు యీగతి రాకపోవునుగదా? + +గిరీశం- మావాడు, కావలసినవాళ్ల సలహా వింటాడండీ. దత్తత చేసుకుంటానని యెన్నాళ్లాయో అంటున్నాడు; దత్తత చేసుకుంటే కనిపెట్టివుండనా? "పోనీ, ఓ పవరాఫ్‌ టర్నామా అయినా నా పేరవ్రాయి, నీ వ్యవహారాలు చూస్తాను" అంటే, చెవిపెట్టడు. + +హెడ్డు- యేవఁండీ, అవుఁధాన్లుగారూ అలా చెయరాదటయ్యా? + +లుబ్ధా- వెనకనుంచి ఆలోచించుకుందాం. + +గిరీశం- అధాత్తుగా, జెయిలులోకి లాక్కుపోతే, ఆపైని చేసేపనేవిఁటి? + +హెడ్డు- జయిలు సిద్ధపరిచారూ? + +గిరీశం- మాటవరసకన్నాను. కీడించిమేలించాలి- యినస్పెక్టరు కుట్ర బలంగావుంది. పోలిశెట్టి సాక్ష్యం పలకనని సౌజన్యారావు పంతులుగారితో చెప్పి వూరికి వెళ్లిపోయినాడు. + +హెడ్డు- అయ్యో, మరేమిటిగతి! + +గిరీశం- అదే పంతులుగారూ నేనూ, విచారిస్తున్నాం. + +హెడ్డు- గవరయ్యగారూ, గురోజీ కనపడ్డారా? + +గవర- యిదుగో నాతో వొస్తూంటేనే! మీపెరటి అరుగుమీదే యింతసేపూ సమాధిలో వున్నారు. + +హెడ్డు- నాకు పెరటి అరుగుమీద కనపడలేదే? పోనీండి ఆయనవొచ్చారంటే బతికాను అన్నమాట- యేరీ? + +గవర- యేమి అలా అడుగుతున్నారు? యిరుగో మీ యెదటా. (కాళీజాగా వేపు చూపును) మీకు కనపడలేదా యేమిటి? (కాళీజాగావైపు చూచి) యేం గురోజీ తిరస్కరిణీ విద్య అవలంబించారేమి?- ఓహో, మీగురువుగారి ఆజ్ఞ ఐందనా?- \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0188.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0188.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bfc1b4cdfbfdea5142dc28864b14b7ca3ae1ee2 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0188.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +అయితే నాకెలా కనపడుతున్నారు?- నాకు మంత్రసిద్ధికలదనా?- అయితే యెన్నాళ్లు యిలా కనపడకుండావుంటారు?- ఒక్కపక్షవాఁ? (హెడ్డుతో) అదీ వారు శలవిచ్చినమాట. + +హెడ్డు- యీలోగా మాపీకకి వురి అయిపోతుందే? + +గవర- (కాళీజాగావైపు చూచి)- యేమిశలవు. గురూ?- (హెడ్డుతో) మీకేమీ పర్వాలేదన్నారు. + +హెడ్డు- యీరాత్రి అంజనం వేయిస్తావఁన్నారుగదా, యెలాగ? + +గవర- (కాళీవైపు చూచి) యేంశలవు?- (హెడ్డుతో) అన్నిపనులూ నాచేత చేయిస్తామన్నారు. + +హెడ్డు- వారు కనపడితే బాగుండును. + +అసిరి- అదేటిబాబూ, ఆరు నాకగుపడుతున్నారు! + +గవర- సిద్ధులూ, పిశాచాలూ, మాలాంటి మాంత్రికులికి కనపడతారు. వాడిలాంటి మూఢభక్తులకు కనపడతారు; పాపంపుణ్యం యరగని, పసిపిల్లలికి కనపడతారు. ఇతరులకు కనపడరు. + +గిరీశం- డామ్‌, హంబగ్‌. (కఱ్ఱతో గవరయ్యపక్కని కాళీజాగాకొట్టి) యవడున్నాడిక్కడ? హెడ్డుగారూ, యిదంతా గ్రాండ్డచ్చీ ఆఫ్‌బేడెన్‌. + +గవర- నువ్వు రెండు యింగిలీషుముక్కలు చదువుకుని నాస్తికుడివి కాగానే, మాహాత్మ్యాలు పోతాయనుకున్నావా యేవిఁటి? నువ్వు సొట్టకఱ్ఱ తిప్పితే సిద్ధులికి తగుల్తుందా? నీలాగే పెద్దకబుర్లు చెప్పిన రిజస్టరికి, స్మశానంలోకి తీసికెళ్లి దెయ్యాన్ని చూపించేసరికి, ఆర్నెల్లు వూష్టంపెట్టుకున్నాడు. సిద్ధుల్ని నిందిస్తే బుఱ్ఱపగుల్తుంది. + +అసిరి- ఆరేటిబాబు, బైరాగోరు! + +గిరీశం- (అసిరిగాడిపైని ఉరికి)- వెధవా, యేడిరా? + +అసిరి- లేడుబాబూ, లేడుబాబూ, ఉత్తినన్నాను. + +గిరీశం- దొంగ గాడిద కొడకా! (హెడ్డుతో) మీరు సాక్ష్యం కుదుర్చుకోవడం మానేసి, యీగవరయ్య మాయల్లోపడితే మరి తేల్తారా? + +హెడ్డు- అన్నా- అలా అనకండి. వీరి సాయంవల్లే మనం వొడ్డెక్కాలి. (చెవిలో) గవరయ్యగారు మనకి ముఖ్యమైనసాక్షి. + +గవర- కిరస్తానవ భ్రష్టులు చేరినచోట మాంత్రికులూ, సిద్ధులూ వుండజనదు- (కాళీవైపుచూసి) రండి గురోజీ మనతోవని మనంపోదాం. + +లుబ్ధా- గవరయ్యన్నా, యెక్కడికి వెళతారు? + +గవర- నాకు తోచినచోటికి. + +లుబ్ధా- మరి సాక్ష్యవో? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0190.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..642e2e04aa179340fb591963541a8ccb5df58daf --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0190.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +సౌజ- నిజమైనసాక్ష్యం! యేంసత్యకాలం! నిజవాఁడేవాడు సాక్ష్యానికిరాడు. సాక్ష్యాని కొచ్చినవాడు నిజవాఁళ్లేడు. + +గిరీ- యెంచేత ఆళ్లేడండి? + +సౌజ- వాదికి బాధించే నిజం వాదితరపు వకీలుకి అక్కర్లేదు. ప్రతివాదిని బాధించే నిజం ప్రతివాది వకీలుకి అక్కర్లేదు. క్రాసెగ్జామినేషను ఆరంభం అయేసరికి యెంతటిసాక్షీ కవిత్వం ఆరంభిస్తాడు. అంచేతనే పెద్దమనుషులు బోనెక్కడానికి భయపడతారు. + +గిరీ- వకీళ్లు అబద్ధాలాడిస్తే న్యాయం కనుక్కోడానికి జీతం పుచ్చుకునే జడ్జీ యేం జేస్తాడండి? + +సౌజ- ఉభయపార్టీల వకీళ్లు ఆడించే అబద్ధాలూ చెయిపీకేటట్టు రాసుకుంటాడు. + +గిరీ- అయితే యెందుకండి యీకోర్టులు? + +సౌజ- నేను అదే చాలాకాలవాఁయి ఆలోచిస్తూవుంటిని. పెద్దపెద్ద వకీళ్లుకూడా సిగ్గుమాలి బరిపెట్టి దొంగసాక్ష్యాలు పాఠంచెబుతారు. కొందరు మృదువర్లు తిరగేసి కొట్టమంటారు. నావంటి చాదస్తులం యింకొక కొందరం అట్టి పాపానికి వొడిగట్టుకోంగాని, మాపార్టీల తరఫు సాక్ష్యులుకూడా అబద్ధం చెబుతున్నారని యెరిగిన్నీ వూరుకుంటాం. యిలాటి అసత్యానికి అంగీకరించవలసి వస్తుందనే, నేను ప్రాక్టీసు చాలా తగ్గించుకున్నాను. క్రమంగా యీవృత్తే మానుకోవడపు సంకల్పం కూడా వుంది. + +గిరీ- అందరూ తమవంటి వకీళ్లే అయితే, అసత్యం అన్నది వుండనే వుండదండి. వకాల్తీలో యింత అక్రమం వుందన్నమాట నే నెరగనండి. యేమైనా సహించగలనుగాని అసత్యం అన్నది సహించలేనండి. + +సౌజ- ఒక్క అసత్యంతో కుదరలేదు. సాధారణంగా వకాల్తీలో దురాచారాలు చాలావున్నాయి. ఆంటినాచ్‌ లాగనే, ఆంటీ వకీల్‌ అని వకమూవ్‌మెంటు మనదేశంలో స్టార్టు చెయ్యడపు ఆవశ్యకత కలిగేటట్టు కనపడుతుంది. హెడ్‌ కనిష్టీబుది తప్పుకాదు. దొంగసాక్ష్యం కలిగిస్తేనేగాని కేసులు గెలియవు. మీరు సత్యమార్గంలో తరిఫీదైన మనుష్యులు ఔటచేత, మీకు కేసులు నడిపించే మార్గాలు ఏహ్యంగా వున్నాయి. + +గిరీ- మరి మా అన్నగారి గతియేవిఁటండి? + +సౌజ- ఒక్కటే సాధనంవుంది. ఆగుంటూరు శాస్తుల్లు యెవరో పోల్చి పట్టుగుంటే, యితరసాక్ష్యం అవసరం వుండదు. + +గిరీ- పట్టుపడేమార్గం యేదో తమరు శలవిస్తే మూడులోకాలూ గాలించి అయినా పట్టుగుంటానండి. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0192.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0192.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a9b81ade3a242f209e2d0b9ddf22545b74754d4 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0192.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +గిరీ- యిట్టి స్త్రీరత్నము దొరికిన కారణంచేత నేనే అదృష్టవంతుణ్ణి అని భావిస్తాను. అయితే "పరోపకారఃపుణ్యాయ । పాపాయపరపీడనం" అన్న న్యాయప్రకారం, ఒకర్నికాపాడి ఉపకారం చెయ్యడం ఉత్కృష్టమైనపుణ్యం. నిష్కారణంగా, వాడిమానాన్న వాడు బతుకుతున్నవాడికి అపకారంచెయ్యడం పాపానికి కారణం. గనుక మా అన్నయ్యని యెంతకష్టపడి అయినా నేను కాపాడడం విధిఅని యెరుగుదునండి. + +సౌజ- (కొత్తగావచ్చినమనిషితో) యెవరు మీరు? + +కొత్తమనిషి- జరూరు ప్రయోజనం కలిగివచ్చానండి- వర్తమానం చెయకుండా వచ్చినందుకు క్షమించవలెను- కింద నౌఖర్లు కానరాలేదండి. + +సౌజ- రండి- కూచోండి. + +గిరీ-(లేచివెళ్లి ఒక కుర్చీతెచ్చి తనకుర్చీ పక్కనువేసి) దయచెయ్యండి. + +కొత్తమనిషి- (కూచోక)అక్కర్లేదు. + +సౌజ- కూచోండి- (కొత్తమనిషి కూచొనును) తాము యెవరండి? + +కొత్తమనిషి- నేనెవరో మనవిచెయక తీరదా అండి? + +సౌజ- యేకారణం చేతనైనా పేరుచెప్పడం యిష్టంలేకపోతే, చెప్పనక్కరలేదండి. + +కొత్తమనిషి- నేవచ్చినపనికి, నాపేరుతో పనిలేదండి. కొన్ని కారణములచేత నాపేరు చెప్పడముకు వీలులేదండి. క్షమించవలెనని ప్రార్థన. + +గిరీ- షేక్‌స్పియర్‌ అన్నాడుకాడా అండి. "వాట్సినెనేమ్‌?" అని? దానిని నేను చిన్న గీతముక్కగా తర్జుమా చేశానండి "పేరులోననేమి పెన్నిధియున్నది." మన శాస్త్రాల్లోకూడా యెవరిపేరు వారుగట్టిగా ఉచ్చరించితే పాపవఁన్నారు. తమకు విశదమే. + +కొత్తమనిషి- మరివొకరితో అయితే కల్పించి మారుపేరు చెప్పుదును. తమచోట అబద్ధం ఆడజాలనండి. + +గిరీ- భోజరాజు ముఖంచూస్తే కవిత్వం పుట్టినట్టు, తమముఖంచూస్తే యెట్టివాడికైనా నిజవేఁ నోటంట వొస్తుందండి. + +కొత్తమనిషి- ఒకానొకరికితప్ప. + +గిరీ- "సచేమాన్‌ ఈజ్‌టుబి పిటీడ్‌." అనగా అట్టిమనిషివుంటే ఆమనిషియెడల మనం కనికరం కలుగజేసుకోవాలి- అంతే. + +సౌజ- అసత్యవఁనేది యెవరితోనూ ఆడకూడదు. + +కొత్తమనిషి- మంచివారియెడల మంచిగానూ, చెడ్డవారియెడల చెడ్డగానూ, వుండమని మాతల్లిగారు ఉపదేశంచేశారు. అంచేత తమతో అబద్ధవాఁడనన్నాను. + +సౌజ- మీతల్లిగారు పూజ్యులేగాని, వారి ఉపదేశంలో మీరు మొదటిసగమే అవలంబించి కడం సగమూ మార్చి, మనంచెడ్డవారని అనుకునే వారియెడలకూడా \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0193.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..538befbfe90f01a6252e586983ae59eb5ffd3932 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0193.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మంచిగా వుండుటకు ప్రయత్నముచేస్తే, దయాపరిపూర్ణుడైన భగవంతుడు సృజించిన యీలోకము మీకు మరింత యింపుగా కనపడుతుంది. మీకూ మీపరిచయం కలిగినవారికీ మరింత సౌఖ్యము కలుగుతుంది. కాక మంచిచెడ్డలు ఏర్పర్చగలిగినవాడు యెవడు? మంచిలోనూ చెడ్డవుంటుంది. చెడ్డలోనూ మంచివుంటుంది. + +గిరీ- యేమి విలవైనమాటలు! ఒక చెడ్డమనిషి వున్నాడనుకోండి. ఒకణ్ణి అనడవెఁందుకు? నేనే ఆచెడ్డవాణ్ణి అనుకోండి. అట్టి చెడ్డవాడనైన నాయెడల మంచిగా వుండడమే యోగ్యత. తమవంటి మంచివారియెడల అంతా మంచిగానే వుంటారు. "అపకారికి నుపకారము । నెపమెన్నక చేయువాడు నేర్పరి సుమతీ" అని కవి అన్నమాట పర్‌ఫెక్‌ట్‌ జెమ్‌ కాదాఅండి? + +సౌజ- నాభావం మా బాగా ఉపన్యశించారు. + +కొత్తమనిషి- (సౌజన్యారావు పంతులుతో)తమవాక్యం గురూపదేశంగా భావించి, యిటుమీదట చెడ్డవారియెడలకూడా మంచిగా వుండడముకు ప్రయత్నిస్తాను. తమశిష్యరికం లభించడం నాకు పెన్నిధి. సత్పురుషుల దర్శనం సద్యోఫలం కలది. తాము మంచిలో చెడ్డవుంటుందని శలవిస్తిరి. పరిపూర్ణమైన తమ మంచిలో చెడ్డలేదని వింటున్నాను. + +సౌజ- పరిపూర్ణమైన మంచి ఒక్క భగవంతుడియందేకలదు. నా చెడ్డ లోకవేఁ వెఁరుగును? + +గిరీ- మిషనరీ ఒరిజినల్‌సిన్‌ అంటాడండి. మనవాళ్లు దుష్కర్మ అంటారు. దాంతస్సాగొయ్యా (బెగ్‌ యువర్‌ పార్డన్‌) ఆ ఒరిజినల్‌సిన్‌, లేక కర్మ, అనేది యెంత మంచివాడినైనా, యెంత కట్టుదిట్టవైఁనవాడినైనా రెక్కపట్టుకుని తప్పుతోవలోకి లాగుతుందండి. తమకు విశదముకానిది యేమున్నది? + +సౌజ- "బలవానింద్రియగ్రామో విద్వాంసమపి కర్షతి" అని గీత చెబుతూంది. యెవడి చెడ్డ వాడు దాచుకుని, మంచినే పైకి కనపర్చుతాడు. + +కొత్తమనిషి- ఒకానొకరు లేని మంచినికూడా వున్నట్టు ప్రచురపరిచి లోకాన్ని భ్రమింప చేస్తారు. + +సౌజ- సత్యం. అందుచేతనే మంచి చెడ్డలు మనసే యెరగవలెగాని లోకమేవెఁరుగును అని అన్నాను. + +కొత్తమనిషి- నటనవల్ల కొద్దికాలవేఁ లోకానికి కళ్లు కప్పవచ్చునుగాని, నిడివిమీద బంగారాన్నీ, యిత్తడినీ లోకం యేర్చేస్తుందండి. (గిరీశంతో) యేమంటారు? + +గిరీ- పంతులుగారికి నిద్రభంగవౌఁతుంది. మీరు వచ్చినపనేదో- + +కొత్తమనిషి- (సౌజన్యారావు పంతులుతో)స్వాభావికంగా మంచికి లోకంగుడ్డి; చెడ్డవెతకడానికి చారెడుకళ్లు; గనక, చూచ్చూసి, లోకం ఈయనమంచివారు, \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0194.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a18187a5c353f544da227361c6634df9f7df0199 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0194.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +అని నిర్ధారణచేసిన తరవాత, వారు మంచివారు కాకతీరదండి- తమవంటి మంచివారు వలవేస్తే యెక్కడా కనపడడం కష్టం అండి. గనక తమదర్శనం నాకు కావడంవల్ల యీరోజు, నాజన్మానికల్లా సుదినంగా భావించి సంతోషిస్తున్నాను. + +గిరీ- సందేహవేఁవిఁటి! + +సౌజ- మంచిగావుందావఁని ప్రయత్నిస్తున్నాను. అంతకన్న నాయందు యోగ్యత యేమీలేదు. మీరు వచ్చినపని చెప్పారుకారు. + +గిరీ- నేను కనుక్కుని తమతో ఉదయం మనవిచేదునా? + +సౌజ- జరూరు పనిమీద వచ్చినవారూ, పేరు చెప్పనివారూ, మీతో వారికార్యం చెబుతారా? మీది యెంతసత్యకాలం! + +గిరీ- వారికి నేనేమైనా సాయంచెయడానికి అవకాశం వుంటుందేమో అనీ, తమకు నిద్రవేళైందనీ, మనవిచేశాను. + +కొత్తమనిషి- గిరీశంగారు లోకోపకారపరులు. + +సౌజ- మీకు కృతపరిచితులా? + +కొత్తమనిషి- వారిని యెరుగనివారెవరండి? + +గిరీ- వారు నాయందువుండే దయచేత అలా శలవిస్తున్నారుగాని, నన్ను అంతా యెరగడానికి నేనేపాటివాణ్ణండి. అయినా తరుచుగా లెక్చర్లు యిస్తూవుండడంచాత, వీరివంటి సత్పురుషులు నన్ను యెరిగివుండడంకద్దు; సత్కరించడంకద్దు. వీరినికూడా నేను చూచివుందును. అందుచేతనే వీరు కనపడగానే, యెవరు చెప్మా చూచినట్టుందీ! అని కలవిలపడ్డాను. వారుకూడా ప్రచ్ఛన్నులై వుందామని నిశ్చయించుకున్నారు గనక, నేను జ్ఞాపకం తెచ్చుకోడానికి ప్రయత్నం చెయ్యను; నేనుపోయి పరుంటాను. తాము ఉభయులు మాట్లాడుకోవొచ్చును. + +సౌజ- అలాగే చెయ్యండి. + +గిరీ- (సౌజన్యారావు పంతులుతో)నమస్కారం. (కొత్త మనిషితో) మీరు బ్రాహ్మలా? + +కొత్తమనిషి- కాను. + +గిరీ- (కొత్తమనిషితో)అయితే, దాసోహం!- టుది అన్నోన్‌! (నిష్క్రమించుతూ గుమ్మము దగ్గరకువెళ్లి, తిరిగిచూసి కొత్తమనిషిని బతిమాలుకున్నట్లు అభినయించి, వెళ్లును.) + +సౌజ- గిరీశంగారు కవి- మహా యోగ్యవైఁన చిన్నవాడు. + +కొత్తమనిషి- వితంతువులను పెళ్లాడడం, యాంటీనాచీకూడా మంచికి ఆవశ్యకవేఁనా అండి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0196.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2417d4b1926076d4ed9e322973b535e340a1d64 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0196.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +సౌజ (నవ్వుతూ)- తగిలినశరీరం కోసేసుకుంటాను. చిత్రమైన ప్రశ్నలడుగుతున్నారు! + +కొత్తమనిషి- వేశ్యజాతి చెడ్డకావచ్చును. గాని తాము శలవిచ్చినట్లు, చెడ్డలో మంచి వుండకూడదా? మంచి యెక్కడనున్నా గ్రాహ్యంకాదా అండి? + +సౌజ- మంచి యెక్కడనున్నా గ్రాహ్యమే. గాని మీరు వచ్చినపని చెప్పారుకారు? + +కొత్తమనిషి- నాపనిమట్టుకు మిమ్మల్ని చూడడమే. + +సౌజ- చూడడానికి నిశీధవేళ రావలెనా? + +కొత్తమనిషి- మీపని మించిపోకూడదని అట్టివేళవచ్చాను. + +సౌజ- మించిపోయేపనులేవీ నాపనులులేవే? + +కొత్తమనిషి- దురవస్థలోవున్నవారి పనులల్లా తమ స్వంతపనులుగానే యోచింతురని లోకులవల్లవిన్నాను. మరేంలేదు, అవధాన్లుగారి కేసులోగట్టి సహాయం చెయ్యగలిగినవారి నొకరిని నేను యెరుగుదునండి. + +సౌజ- అలాగైతే మిమ్మల్ని మాపాలిట దేవుణ్ణిగా భావిస్తాం. + +కొత్తమనిషి- అంతమాట నాకు దక్కాలిగదా అండి? + +సౌజ- యేమి అలాగ అంటున్నారు? + +కొత్తమనిషి- మరేమీలేదు. ఆ కార్యసాధనము ఒకవేశ్యవల్ల కావలశివున్నది. అదీ చిక్కు. + +సౌజ- డబ్బు యిద్దాం. + +కొత్తమనిషి- ఆవేశ్య ద్రవ్యానికి సాధ్యురాలుకాదండి. + +సౌజ- అయితే మరేమి కోరుతుంది? + +కొత్తమనిషి- ఆమెకోరిక అసాధ్యవఁని తలుస్తానండి. + +సౌజ- అయినా యేమిటోచెప్పండి. + +కొత్తమనిషి- చెప్పితే మీకు ఆగ్రహం రావడమేకాని, కార్యం వుండదనుకుంటానండి. + +సౌజ- తనను వుంచుకోమంటుందా యేమిటి! అది యెన్నడూ జరిగేపనికాదు. + +కొత్తమనిషి- ఆ ముసలిబ్రాహ్మడి దురదృష్టం! మనవేఁంచెయ్యగలవండి? + +సౌజ- యెంత బుద్ధిహీనురాలు! అసందర్భమైన యిలాటికోరిక కోరతగునా? మీరెలా మోసుకొచ్చారు యింత అసంభావితమైనమాట? + +కొత్తమనిషి- వ్యవహారవిషయములు మాట్లాడతూన్నప్పుడు మంచైనా చెడ్డైనా ఉన్న మాటలు నాలుగూ అనుకోవడం విధాయకం గదండి. ఆమనిషి తలకి తగని వెఱ్ఱి కోరిక పెట్టుకుంది అనేమాట అన్నంతినే మనిషల్లా యెరగడా అండి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0197.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0197.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cfa0f3c3abb5b9f0a9db4b1090347a6095d0d58e --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0197.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +సౌజ- నేను మన్మధుణ్ణనా నన్ను వలిచింది? + +కొత్తమనిషి- మిక్కిలీ మంచివారని కాబోలు. + +సౌజ- సానిదానికి మంచితో పనివుండదు. ఇదియేదో యెత్తైవుండాలి. + +కొత్తమనిషి- మృచ్ఛకటిక చదివిందేమోనండి. + +సౌజ- వసంతసేనలాంటి మనిషి వెఱ్ఱికవీశ్వర్ల కల్పనలో వుండాలిగాని లోకంలో వుండదు. యేదో యెత్తు. అందుకు సందేహం వుండదు- సాధనాంతరం లేదో? + +కొత్తమనిషి- తమరు ప్రశ్నలు అడుగుతారు. విన్నమాట మనవిచేస్తే ఆగ్రహిస్తారు. యేం సాధనం? + +సౌజ- శ్రీకృష్ణుడి అనుగ్రహంవల్ల ఆగ్రహమనే వస్తువను చంపుకోవడముకు సదా ప్రయత్నంచేస్తున్నాను. స్ఖాలిత్యం కనపర్చారు. కృతజ్ఞుడను. చెప్పవలసినది చెప్పండి. + +కొత్తమనిషి- తమకు వుంచుకోవడం మనస్కరించకపోతే, తనను వివాహము కావచ్చునని కూడా ఆమనిషి అభిప్రాయము. + +సౌజ- మంచివారిని హేళన చెయ్యవలసినదనికూడా మీతల్లిగారి ఉపదేశం కాబోలు? + +కొత్తమనిషి- మీ శ్రీకృష్ణునిమీద ఆన- మీయెడల నాకు అమాయకమైన భక్తికలదు. తమరియెడల తృణీకారభావము నాహృదయమందు యెన్నడూ పుట్టదు. నమ్మండి. రాయభారి మోసుకువచ్చేమాటలకు రాయభారిని తప్పు పట్టడం ధర్మంకాదు. యివి జరిగేమాటలని నేను మనవిచెయ్యలేదు. వున్నమాట మనవిచేస్తే, వకీళ్లు గనక వేశ్యపెట్టిన చిక్కు విప్పజాలకపోతారా అని మనవిచేశాను. + +సౌజ- వేశ్యలకు వకీళ్లు సమదంతాఅనా? (నవ్వి) నేనుమట్టుకు వోడిపోయినానని వొప్పుగుంటున్నాను. యెగతాళీలో దించకండి- వేశ్య డబ్బొల్లకపోదు. ద్రవ్యం కోరమనండి, ఆయనైనా యిస్తారు, నేనైనా యిస్తాను. + +కొత్తమనిషి- అందాకా యెందుకండి? తమదాకా అక్కరలేదు, ఆ బ్రాహ్మడికి ఉపకారార్థం నేనేయిస్తును. ఆమనిషి ద్రవ్యానికి సాధ్యురాలుకాదని మనవి చేశాను; నమ్మరా? + +సౌజ- అన్నట్టూ, మీరు గిరీశంగారి శిష్యులమంటిరిగదా? మీరు యాంటినాచ్‌ కారా? అయితే, వేశ్యవల్ల యీ భోగట్టా యావత్తూ మీకు యెలా వొచ్చింది? యిదంతా యెగతాళా? కుట్రా? + +కొత్తమనిషి- నమ్మనివారితో యేమిచెప్పను? యిది కుట్రాకాదు; యెగతాళీకాదు. నేను అక్షరాలా యాంటీనాచ్‌నే. వివేకలేశంవున్నవారు యెవరు యాంటినాచ్‌ కారండి? గాని, విధికృతంచేత నాకు వేశ్యాసంసర్గ తప్పిందికాదు. + +సౌజ- యేమిటో ఆవిధికృతం? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0198.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0198.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3da9729ac8bf96b6b7aad6a2a49fae4ebc4fdc91 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0198.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +కొత్తమనిషి- ఇది! (కొత్తమనిషి నెత్తినివున్న పాగాతీసి జుత్తును జారవిడిచి; వెనకకు తిరిగి తొడుగుకున్న కోటువిడచి, కప్పుకున్నశాలువ వల్లెవాటుగావేసికొని సౌజన్యారావుపంతులు వేపుతిరిగి) నావూరూపేరూ అడిగితిరి. వూరు విజయనగరం; పేరు మధురవాణి! + +సౌజ- (మొదట ఆశ్చర్యమగ్నుడై, యోచనపైని కోపావేశము కలిగి నిలిచి) యేమి మోసము జరిగినది! + +మధు- గురువుల ఉపదేశం గురువులే మరవకూడదు. చెడ్డలోకూడా మంచి వుండవచ్చును. కాక మంచి చెడ్డలు యెంచేవారెవరు? + +సౌజ- యేమి దగా! + +మధు- నిర్మలమైన అంతఃకరణతో వస్తిని. నిజం దేముడెరగవలె. దగా అని తోచినది; యేమి చెయ్యగలను? వెళతాను. + +సౌజ- శీఘ్రంగా వెళ్లవచ్చును. + +సౌజ- నిలు- నిలు- (మధురవాణి తిరిగివచ్చి, కొంచము యెడముగా యెదట నిలుచును.) + +సౌజ- పాగా, కోటూ మరిచిపోయినావు. + +మధు- అంతేనా? మనసే మరచిపోయినాను; కొదవేవిఁటి? (తిరిగి రెండడుగులు వెళ్లును.) + +సౌజ- మాట! + +మధు- (తిరిగిచూసి)యీమాటు యేం మరిచానండి? + +సౌజ- నువ్వుమరవలేదు, నేనే మరిచాను. లుబ్ధావధాన్లుగారి మాటేమిటి? + +మధు- తమమంచి లోకప్రసిద్ధమైనప్పటికీ, ఆయనయందు తమకు అట్టే అభిమానం భగవంతుడు పుట్టించలేదు. + +సౌజ- ఆయనను కాపాడడముకు న్యాయవైఁనపని యేమిచెయ్యమన్నా చేస్తాను. అనేక సంవత్సరములాయ, వేశ్య అన్నది నాయింటికిరాలేదే? నేను వేశ్యతో యెన్నడూ మాట్లాడలేదే? యీనాటికి వ్రతభంగమైనదిగదా, అని అపారమైన విచారములో ములిగివున్నాను. + +మధు- తమరు ప్రాజ్ఞులు; వ్రతభంగమేది? + +సౌజ- నిశిరాత్రివేళ పడకింటిలో వేశ్యను పెట్టుకుని మాట్లాడటం కన్న యింకా యేమి కావలెను? + +మధు- తమరు నన్ను రప్పించలేదే? వేశ్యలు పార్టీలైతే, వకీళ్లు కేసులు పట్టరో? + +సౌజ- పడతాం, పట్టం; యేమైనా నువ్వు పార్టీవైనాకావే? + +మధు- కాను- గాని మీపార్టీయని కాపాడే మనిషిని. నేను యెవతెనైతేనేమి- నను చూడకూడదా? అది అలా వుండగా వేశ్యలము దేవాలయములలో భగవంతుణ్ణి \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0199.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..597645642e7fae019945515cc038fe863d0c2eca --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0199.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +చూడడమునకు పోవచ్చునుగదా? సత్పురుషులైన తమవంటివారి దర్శనమునకు మాత్రము నిరోధమా? + +సౌజ- "మంచివారు, మంచివారు" అని పలుమారు అంటూవుంటే నాకు లజ్జగా వుంది. ఆమాట మరి అనకు- చూడరావచ్చునుగాని రాత్రివేళ పడకింట్లోనా! + +మధు- వేశ్యనని వర్తమానంచేస్తే పగటివేళ చూతురో? + +సౌజ- నా శత్రువులు యెవళ్లో నిన్ను నాదగ్గిరకు పంపారు. (నఖసిఖపర్యంతం నిదానించి) యెంతటివాళ్లైనా వుంటారు! + +మధు- అలాగైతే తమమంచే తమకు శత్రువై ఉండాలి. మీ కార్యం నిర్వహించి డబ్బు ఒల్లనప్పుడు కుట్రా కూహకంలేదని నమ్ముదురా? + +సౌజ- అంత మంచిమనిషివి అయితే, పాపము ఆ బ్రాహ్మడికి ఉపకారం నీవు చెయ్యరాదా? మధ్య నాకు గండగత్తెరేమి? + +మధు- నేను మంచిదాననని నమ్మగలరా? + +సౌజ- ఆబ్రాహ్మణ్ణి కాపాడితే నమ్మనా? + +మధు- అయితే, ఒకతుని తగువు మనవిచేస్తాను. + +సౌజ- అట్టేసేపు నువ్వు నాయెదటగానీ నిలిచివుంటే, నువ్వు యేతగువుతీరిస్తే ఆతగువుకు వొప్పుదల అవుతానేమో అని భయవేఁస్తూంది. + +మధు- (ముఖముపక్కకుతిప్పి) ఒక్క చిన్నముద్దుకు కరువో? + +సౌజ- అంతటితో కార్యం నిర్వహిస్తావా? + +మధు- యేంజెయనూ, మరి? + +సౌజ- నావ్రత భంగం చెయ్యడవేఁనా నీపట్టుదల? + +మధు- అడుగుమెట్టుకు దిగానని మెప్పులేదుగదా? యిష్టంలేనిపని యేల చేయించవలె? శలవు. (రెండు అడుగులు వెళ్లును.) + +సౌజ- ఆగు (మంచముమీద కూర్చుని- దుప్పటీ కప్పుకుని) కూచో. + +మధు- కూచోను. + +సౌజ- వెయ్యిరూపాయలిస్తాను. తీసుకుని బ్రాహ్మణ్ణి కాపాడు. + +సౌజ- వెళ్లకు- నీకు ముద్దాకావాలి? యేం వెఱ్ఱిమనిషివి! యేమిలాభం? + +మధు- నాకుతెలియదు. + +సౌజ- తప్పదూ? + +మధు- తప్పదనుకుంటాను. + +సౌజ- అయితే విధిలేక వొప్పుకుంటున్నాను. చిత్రం! వెయ్యిరూపాయలకంటె వక ముద్దు యెక్కువ విలవా?- సరే- నువ్వుచేసే సాయఁవేదో చెప్పు. + +మధు- తెల్లబియ్యం, పాటిమానికా- లుబ్ధావదాన్లుగారు వివాహవైఁనపిల్ల ఆడపిల్లకాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0200.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f68a05a05675d749d734c3c0f4f47557e49dc573 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0200.txt @@ -0,0 +1,55 @@ +సౌజ (ఆశ్చర్యముతో)- యేమిటీ! + +మధు- మరచితిని- అందుతో సంబంధించినవారికి యెవరికిన్నీ హానిరాకుండా కాపాడతావఁని శలవిస్తేనేకాని పేర్లు చెప్పజాలను. + +సౌజ- లేకుంటే చెప్పవా? + +మధు- చెప్పను. + +సౌజ- లుబ్ధావధాన్లుగారివల్ల యెవరికిన్నీ బాధలేకుండా కాస్తాను. ఆయనకు కాక ఇతరులు యెవరికైనా హానిచేసివుంటే, నావశంకాదు. + +మధుర- చాలును. యిహ చెబుతాను. కరటకశాస్తుల్లుగారు వారిశిష్యుడికి ఆడవేషం వేశి పెళ్లిచేశారు. + +సౌజ- కరటకశాస్తుల్లా గుంటూరు శాస్తుల్లు! + +మధుర- అవును. కొంచం చిరిగెడ్డం అంటించుకున్నారు; అంతేభేదం- + +సౌజ- ఔరా? అతగాడి దారుణం! + +మధుర- అతనివల్ల తప్పులేదండి; అగ్నిహోత్రావధాన్లుగారి కూతురు ఆయన మేనకోడలు. ఆపిల్లని లుబ్ధావధాన్లుగారికి యివ్వడానికి నిశ్చయమైన సంగతి తమకు విశదమే. ఆసమ్మంధం తప్పించుటకు కరటకశాస్తుల్లుగారు యీ యెత్తు యెత్తారు. ఆయనకు మాత్రం హానిరానీకండి. + +సౌజ- ఔరా? యేమి చిత్రము! మేలుకున్నానా నిద్రబోతున్నానా? + +మధుర- నాఫీజుయిచ్చి మరీ నిద్రపొండి. + +సౌజ- బీదవాణ్ణి యిచ్చుకోలేనే? + +మధుర- నాకు లోకంలో ధనవంతా అదే అనుకున్నానే? + +సౌజ- నీవు సొగసరివి. ముద్దుచేదని కాదు. వ్రతభంగం గదా అని దిగులు.(ముద్దుపెట్టుకొన బోవును.) + +మధుర- ఆగండి. + +సౌజ- ఏమి? + +మధుర- నావ్రతమో? + +సౌజ- యేమిటది? + +మధుర- చెడనివారని చెడగొట్టవద్దని మాతల్లిచెప్పింది. + +సౌజ- చెప్పితే? + +మధుర- అందుచేత, మిమ్మల్ని ముద్దుపెట్టుకో నివ్వను. + +సౌజ- కృతజ్ఞుడనైవున్నాను! + +మధుర- ఆపుస్తుకము నేను చూడవచ్చునా అండి! + +సౌజ- చూడు. + +మధుర- భగవద్గీతలు. యిది మంచివారు చదివేపుస్తుకమా అండి? + +సౌజ- యిది చెడ్డవారిని మంచివారినిగా చేశేపుస్తకం. + +మధుర- దానిలో యేముందండి? \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0201.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..831bdb31dfdef45e7fc7a51bf575681f66f52d1c --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0201.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +సౌజ- అదిచదివిన వారికల్లా విలువలేని గొప్ప స్నేహితుడొకడు దొరుకుతాడు. + +మధుర- యెవరండి ఆస్నేహితుడు? + +సౌజ- శ్రీకృష్ణుడు. + +మధుర- శ్రీకృష్ణుడు సానిదానితోకూడా స్నేహంకడతాడా అండి? + +సౌజ- శ్రీకృష్ణుడు తన్ను నమ్మినవారితో అల్లా స్నేహం కడతాడు. పరమాత్మకు జాతిభేదంలేదు. + +మధుర- శ్రీకృష్ణుడు ఆంటీనాచికాడా అండి? + +సౌజ- యేమి పెంకెవు! + +మధుర- అయితే యీపుస్తుకం చదువుతాను. చదివి మంచిదానను అవుతాను. + +సౌజ- కావలిస్తే ఆపుస్తుకం తీసుకువెళ్లు. + +మధుర- కృతార్థురాలను- శలవా? + +సౌజ- (వెన్ను కుర్చీవేపుచూచి యోచించి)నువ్వు మంచిదానివి. యెవరో కాలుజారిన సత్పురుషుడిపిల్లవై వుంటావు. యీవృత్తి మానలేవో? స్థితిలోపమా? + +మధు- దైవానుగ్రహంవల్ల లోపంలేదు. నావృత్తియొక్క హైన్యత గుర్తెరుగుదును. సత్పురుషులదయ సంప్రాప్తమైన తరవాత దుర్వృత్తి యేలవుంటుంది? + +సౌజ- (భగవద్గీతాపుస్తకము మీదనున్న శ్రీకృష్ణుని విగ్రహమును వేలునజూపి)సత్పురుషుడనే నామము సార్థకముగాగల యీ సత్పురుషుణ్ణి నీకు యిచ్చాను ఆయన స్నేహం బలమైనకొలదీ మాబోంట్లను తలచవు. + +మధు- అప్పటప్పట తమదర్శనము చేసుకోవచ్చునా? + +సౌజ- (తటపటాయించును.) + +మధు- వృత్తిమానినా, మంచి- + +సౌజ- అయితే రావచ్చును. + +మధు- కృతార్థురాలను. (పుస్తకము వక్షమున ఆని చేతులు జోడించి) శలవు! + +సౌజ- మరోమాట! (మధురవాణి ప్రశ్నార్థకముగా కనుబొమలెత్తి చూచును) నీకు గిరీశంగారి పరిచయం యెక్కడ? + +మధు- క్షమించండి. + +సౌజ- చెప్పవా? + +మధు- తాము చెప్పకతీరదని ఆజ్ఞాపిస్తే దాటగలనా? పాపము ఆయనను బతకనియ్యండి. + +సౌజ- అతడి బతుకుమాట ఆలోచించుతున్నావు. వీడు అవ్యక్తుడైతే, పాపము ఆ బుచ్చమ్మ బతుకు చెడుతుంది. అది ఆలోచించావుకావు. + +మధు- (ఆలోచించి)అవును. ఆయన నాకు కొంతకాలం యింగిలీషు చదువు చెప్పేవారు. కొంతకాలం వుంచుకున్నారు కూడాను. \ No newline at end of file diff --git a/Kanyashulkamu020647mbp/page_0202.txt b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93ed1ba188c0ce50218d12fed3e3683b9fe40b60 --- /dev/null +++ b/Kanyashulkamu020647mbp/page_0202.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +సౌజ- యెన్నాళ్లకిందట? + +మధు- మొన్న మొన్నటి దాకా. + +సౌజ- చిత్రం! ఒక్క నిమిషము ఆగు (పైకివెళ్లి గిరీశమును వెంటబెట్టుకునివచ్చి) నెపోలియన్‌ ఆఫ్‌ యాంటి నాచ్‌గారూ! యీమెను మీరు యెరుగుదురా? + +గిరీ- కొంతకాలంకింద గిరీశం అనే ఫూలిష్‌ యంగ్‌మాన్‌ వొకడు వుండేవాడు. మధురవాణి అనే అబ్యూటిఫుల్‌ నాచిడెవిల్‌ ఒకతెవుండేది. వాడి దురదృష్టం వల్ల దానివలలలో చిక్కి, మైమరచి అంధకారంలో పడిపోయినమాట సత్యము. గురువుల ఉపదేశం కొంతకాలానికి జ్ఞప్తికి తెచ్చుకొని ఆ అంధకారంలోంచి వెలువడి గురువుల పాదములు చేరుకుని గతం కలగాభావించి, మరిచి, మంచి తోవలో పడ్డాడు. ఆగిరీశవేఁ యీ గిరీశం- ఆ మధురవాణే యీ మధురవాణి! స్వర్గానికి ఒక్క చీడీ తరవాయిగా వున్న నన్ను నరకానికి లాగడానికి తిరిగీ యిక్కడ నాపురాకృతంవల్ల ఆవిర్భవించింది! ఐటర్నడ్‌ ఆల్టుగెదరే న్యూలీఫ్‌- పాపంలో కాలుజారి, పశ్చాత్తాపపడి, రిఫార్ము అయినాను. నావంటి సిన్నర్సిని సహాయంచేసి మంచివాళ్లని చెయ్యడం తమ బిరుదుగాని, బ్రతుకుచెరచడం న్యాయంకాదు. ఐక్రేవ్‌ యువర్‌ మెర్సీ. + +సౌజ- యెన్నాళ్లైంది చీకట్లోంచి వెలుతురులోకి వురికి? + +గిరీశం- (వూరుకుండును.) + +సౌజ- (మధురవాణితో)నువు చెప్పగలవు. + +గిరీశం- యెన్నాళ్లైతేనేమండి? ట్రూరిపెంటెన్సు ట్వంటీఫోర్‌ అవర్సు చాలదా అండి? + +సౌజ- ఔరా! నీలాంటి ఆషాఢభూతులవల్ల నీ గురువుగారు యెంత సులభంగా దగాపడతారూ! అరె, నన్నుకూడా భ్రమింపజేస్తివే! నిన్ను మరి చేరనివ్వవద్దనీ, బుచ్చమ్మను పూనాలో విడోజుహోముకు పంపమనీ మీ గురువుగారి పేర టెల్లిగ్రాంయిస్తాను. ఆమె చదువుకుని ప్రాజ్ఞురాలై తనయిష్ఠము వచ్చినవారిని పెళ్లిచేశుకుంటారు. లేకుంటే మానుతారు. రిఫారము అయితివనిగదా నీవు చెప్పితివి. నిజమైతే, కాలేజీలో ప్రవేశించి, పైపరిక్షలకు చదువుకో. నీ ప్రవర్తన బాగున్నంతవరకు ద్రవ్యసహాయం చేస్తాను. బుద్ధితెచ్చుకుని బతుకు. మధురవాణిని డెవిలంటివే? నీవే డెవిల్‌. ఆమె నీ అయోగ్యత అయినా నొక్కి అడిగితేగాని చెప్పిందికాదు. వక సత్యకాలపు బ్రాహ్మడిని కాపాడడమేకాకుండా, దుర్మార్గుడవైన నీచేతిలో పడకుండా బుచ్చమ్మను కాపాడింది. నాకు వక మహోపకారంకూడా చేసింది. గనుక, నాసంతోషమును తెలియచేయుటకు, యిదిగో ఆమెతో షేక్‌హాండ్‌ చేస్తున్నాను. (షేక్‌హాండ్‌ చేయును) నెపోలియన్‌! తక్షణం యింట్లోనుంచి పైకిపో! + +గిరీ- డామిట్‌! కథ అడ్డంగా తిరిగింది. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/meta.json b/Prabhutvamu/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eef2d84f9cfb9571577b29910b06507860e0c924 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/meta.json @@ -0,0 +1,266 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 86, + "total_pages": 116, + "filename": "Prabhutvamu.pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 3 + }, + "3": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "24": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "33": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "38": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "40": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "73": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "75": { + "quality": 3 + }, + "78": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "82": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 3 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "108": { + "quality": 3 + }, + "109": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "114": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0001.txt b/Prabhutvamu/page_0001.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0838e43da241840cda7811cd9b439da851b0ecbc --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0001.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ప్రభుత్వము

+ +నమ్మాళ్వార్సు

+ +సర్వస్వామ్య సంకలికతము. + +వెల ఆరు అణాలు లేక ఒక షిల్లింగు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0003.txt b/Prabhutvamu/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82dd3ba848f6a0c4a00657504d18ac49c7e99fe5 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0003.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ప్రభుత్వము

+ +నమ్మాళ్వార్స్

+పోస్టు బాక్సు 251

+ +సర్వస్వామ్య సంకలితము + +వెల ఎనిమిది అణాలు లేక ఒక షిల్లింగు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0005.txt b/Prabhutvamu/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f62d60ebd32537e1a010ae94c5bb3782e561ec6a --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0005.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ప్రభుత్వము

+1

+ప్రభుత్వమనగా నేమి?

+ +ప్రభుత్వమనునది నిజముగా బ్రహ్మవిద్యగాదు. కవిత్వము, చిత్రలేఖనము, చిత్రలేపనము ఇత్యాదివిద్యలవంటిదై నను గాదు. వీనినన్నిటినిగాని, కొన్నిటినిగాని, ఒక్కటినిగాని సాధించుటకు పూర్వజన్మ వాసన యవసరమందురు. ప్రభుత్వ మనుదానిని సాధించుటకు అంత పూర్వజన్మ వాసనయు నవసరము గాదు. + +ఇదియేమిది ? ప్రభుత్వ మనిన ఇంతచులకనగా పలుకుచున్నా రే యని చదువరు లాశ్చర్యపడ వచ్చును. అ ట్లచ్చెరువంద బనిలేదు. కుటుంబములో ఇంటిపెద్ద చేయునట్టిపనిని ప్రభుత్వమనుపని అనుకరించును. అందు వలన అది యంతకష్టసాధ్యము కాదనుచున్నాము. + +ఒక్క నిముస మాలోచింతము, ఇంటిపెద్ద చేయునట్టి పనియేమి? ఇంటిలోనికి ఇతరులు దూరి దోచుకొని పోకుండ ఇంటిని కాపాడుకొనుచున్నాడు. ఇంటిలో కుటుంబమునకు కావలసిన భోజనాదివసతులకు తగినసదుపాయములకయి వస్తుసముదాయమును సేకరించుచున్నాడు. కుటుంబము \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0006.txt b/Prabhutvamu/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ac43f70807b6b5d8bb828153bb1a44f8b1a7577 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0006.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +లోని వేరు వేరు జనులకు – అన్నకు దమ్మునికి, అక్కకు చెల్లెలికి, బావకు మరదికి, మామకు అల్లునికి—వివాదములు వచ్చినప్పుడు ఆవివాదములను తీర్చుచున్నాడు. చిన్నపిల్లలింటిలో ఉన్నయెడల వారికి గావలసినచదువు సంధ్యలకు తగిన యేర్పాటులు చేయుచున్నాడు. ఉచితజ్ఞుడగు ఉపాధ్యాయునో లేకున్న సరియైన విద్యాలయమునో వెదకికొని లేదా స్థాపింపించి వారికి విద్యవచ్చునట్లు చేయు చున్నాడు. మరి ఇంటిలోనివారికి భోజనాదికములు నిచ్చుచున్నాడు. గుడ్డల నిచ్చుచున్నాడు. వివాహాదినిత్యజీవన విషయములన్నియు సంపాదించుచున్నాడు. ఇంటిలోనివారలకు ఎవ్వరకై నను ఆరోగ్యముతప్పి రోగములు వచ్చినప్పుడు వారికి తగిన వైద్యసహాయమును సంపాదించు చున్నాడు. ఇల్లు శుభ్రముగా నుంచుటకు ఇంటిలో రాత్రులు దీపములు మొదలైనవి పెట్టుటకు అన్నివిధములైన ఏర్పాటులును చేయుచున్నాడు. + +ఇట్టి ఏర్పాటులన్నియును బహుసామాన్యులైన గృహస్థులు చేసికొనుచుండుట ప్రపంచమున ప్రతి దినానుభవముగా నున్నది. మనదేశములో నిన్ననేటి దనుకగూడ ఇంతటి సంపూర్ణమైన ఏర్పాటులో, ఇందులో కొన్ని కొన్నియో, ఒక్కొక్క గ్రామమునకు ఒక్కొక్క తెగకు సంబంధించి నడచివచ్చినవి. + +నశించీ నశింపకయుండు గ్రామసంస్థలవై పొక్క పర్యాయము దృష్టిమరల్చి చూడుడు, ఒక్కొక్క గ్రామములోను, కొన్నికొన్ని ప్రాంతములలో, నేటికిని సమష్టి ఆదాయమున్నది. ఆదాయ మిప్పుడు +విశేషముగా ఏజాతర \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0007.txt b/Prabhutvamu/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f99d30f95cf4f150fa3345ccbf60027682c2986e --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0007.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +లకో కర్చగుచుండుట నిజమేకాని ఇంతకు కొంచెము పూర్వము అది గ్రామములమొత్తము మేలునకు వినియోగపడుచుండె ననుట నిక్కువము. 40 ఏండ్లకు పై బడనికాలమున సమష్టిమీద గ్రామమునకు కావలసిన బావులు మొదలై నజలాధారములు బాగుచేయుటయు, ఉపాధ్యాయులను నియమించుటయు, బాటలు చక్కబెట్టుటయు, మున్నగుకార్యములు గ్రామస్థులే జరుపుకొనుట +కన్నులార చూచినవారు చాలమందికలరు. ఇక వివాదముల తీర్పు విషయమై వ్రాయనక్కరయేలేదు. గ్రామ సీమలలో నివసించువారి కందరికిని అంతయునశించిన నేటి కాలమునందును 'పంచాయతు' లను శబ్దము కడుంగడు పరిచితముగా నున్నది. ఎంతటి నిమ్నజాతులలోను వివాదములను తీర్చికొనుశక్తి మనదేశమున పరంపరాగతముగ వచ్చియున్నదనుట మన ప్రజ కంతటికిని తెల్లముగా తెలిసిన సంగతియే. కొంతకాలముక్రిందట మద్రాసునగరమునందు తోటిపాకీవారలందరును సంఘముగా నేర్పడుట సంభవించినది. అందులో కొంద రొకయేర్పాటు చేసికొనిరి. తమలో తమకు కలుగు వివాదములను బయటికి తీసికొని పోవరాదనుకొనినారు. పంచాయతిని నియమించికొనినారు. తీర్పులు చెప్పికొన్నారు. ఆతీర్పులమూలకముగను సంఘమునకు కొద్దిగా ద్రవ్యము చేరినది. + +ఇక ప్రాచీనగ్రామసంస్థల ఏర్పాటు లాలోచింతమా మనదేశములోనుండినంత యౌత్కృష్ట్యము మరి యేదేశములోను నుండినదికాదు. దానినంతయు నిట వివరించుటకురాదు. అది స్థానిక స్వపరిపాలనమను గ్రంథ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0008.txt b/Prabhutvamu/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b081c0effbef90fa950f76e0975f7e9a1638f0e6 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0008.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +మునకుజేరినది. కాని యొక్కమాట మాత్రము ఇక్కడ వ్రాయవలసి యున్నది. మనగ్రామములలో అన్నివిధములగు ఏర్పాటులును గ్రామస్థులచేతులలోనే యుండి, వారే కుటుంబములోని ఇంటిపెద్దవలె గ్రామపుపెద్దలను నియమించుకొని పనులు నెరవేర్చుకొనుచుండిరనుట నిజము. + +గ్రామముపై బడుటకు 'బందిపోటు' వచ్చుచున్నదని వినినయెడల గ్రామస్థులలో పటుత్వముగల వారందరును, ఆయుధపాణులై బయలుదేరి గ్రామమును కాపాడుకొనుచుండిరి. గ్రామములో విద్యాలయము జరుగవలయుననిన గ్రామస్థు లందరును బడిపంతులకు సంవత్సర గ్రాసము కల్పించి 'అతనిని పోషించుచుండిరి. గ్రామములో బాటలు వేసికొనవలసియుండిన తలకొకబండిరాళ్లు తోలి పని జరుపుకొనుచుండిరి. గ్రామమునకు కావలసిన భోజనాదివసతులనిర్వహణమునకు, గ్రామమునకు సంబంధించిన వ్యవసాయమునకు, నేతపనికి, కమ్మరమునకు, కుమ్మరమునకు, వడ్రంగమునకు ఇత్యాదుల కన్నింటికిని ఏర్పాటులుండెను. గ్రామములో ఏదైనను కలరా +మున్నగువ్యాధులు కాన్పించినచో ఆయా గ్రామమువారలనమ్మకముల, విశ్వాసముల ననుసరించి ప్రతీకారములు చేయుటయు గ్రామవాసులందరి సమష్టి ప్రయత్నము మీదనే జరుగుచుండినది. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0009.txt b/Prabhutvamu/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5adefa67d3fc6664ce19c6eb802b92faa3d49589 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0009.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ఈరీతిగా మనదేశములో కుటుంబజీవనము, గ్రామజీవనము అను నీరెండును పరిపూర్ణ మైన వికాసముతో విజృంభించియుండినందుననే, మనదేశ మనాదికాలము నుండి ఉత్తమసామ్రాజ్యముల కునికిపట్టై శ్రీరాముడు, చంద్రగుప్తుడు, అశోకుడు, విక్రమార్కుడు, పృథ్వీరాజు, షర్షా, అక్బరు, శివాజీ, శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఇత్యాది మహాచక్రవర్తులకు నిలయమై లోకమునకు సర్వవిధములగు జ్ఞానమును దానముచేయు మహామాతయై తనరార గల్గినది. + +ఇంటికి ఇంటిపెద్దలును, గ్రామమునకు గ్రామపు పెద్దలును ఏయేపనులను నెర వేర్చవలసియున్నారో, నెరవేర్చుచుండినారో అట్టిపనులనే తగినవారు దేశమంతటికిని నెర వేర్చుటయే 'ప్రభుత్వము' అందురు. + +దేశములను పాలించు ప్రభుత్వములవారు చేయునట్టి కర్మ లెవ్వియో గమనింతము, + +(1) దేశమునకు తగిన భూసైన్యమును, నావికా సైన్యమును, వైమానిక సైన్యమును స్థాపించి ఇతరులు +పై బడివచ్చి దేశమును దోచుకొనిపోకుండ కాపాడుట మొదటిపని. + +(2) తగిన పోలీసుసిబ్బంది, న్యాయస్థానములు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0010.txt b/Prabhutvamu/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3085b24d25d9cad9ffee7eecf01c711f2660f93 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0010.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఇత్యాదులను నియమించి, దేశములో నివసించునట్టి ప్రజలలో కలుగు పరస్పరమగు వివాదములను దీర్చుచు, పోట్లాటలను ఆపుచు శాంతి నెలకొల్పి దేశజీవనము సావధానముగా, ధర్మబద్ధముగా నడుచునట్లు చేయుట రెండవపని. + +ఈరెండుకర్మలే 'ప్రభుత్వము' అను అధికారము నొసట నీశ్వరుడు వ్రాసినాడను సిద్ధాంతము పాశ్చాత్య +భూములలో బహుకాల మంగీకృతమై యుండినది. రాజులు నిరంకుశులుగా నున్నన్నిదినములు, అధికారవర్గములు నిరంకుశములుగా నున్నన్నిదినములు, ప్రజలకు నోరు లేనంతకాలము ఈసిద్ధాంతము అవసరమైయుండినది. దేశములోని వృత్తులను అభివృద్ధి చేయునట్టి పనియు, గనులను త్రవ్వి లాభము సంపాదించుపనియు, ఇటువంటి పనులు పెట్టినయెడల రాజులును, నిరంకుశులును తమబలమును హెచ్చించుకొనుటకే ఈయధికారములను వినియోగించు కొందురు. విద్యావ్యాపనాధికారము వారికి నుండెనేని సామాన్యప్రజ తమకు నెట్లంకితులగుదురాయని ఆలోచించి తదనుకూలమగు విధానమునే నెలకొల్పుట వారికి స్వాభావికమగును. అధికారములు ఒనగూడినట్లెల్లను నిరంకుశప్రభువులును, అధికారులును ఈవిధముగా తమ తమబలమును పెంచుకొన జూచుట తప్పని ఫలము. కాబట్టి నిరంకుశపరిపాలనపద్ధతులు ప్రబలినంత కాలమును +పాశ్చాత్యభూములలో ప్రజలు ప్రభుత్వముననుండిన రాజులకును అధికారవర్గములకును ఇట్టి అధికాధికారములను ఇచ్చుటకు అంగీకరించుచుండలేదు. ఇట్టి అధికారములు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0011.txt b/Prabhutvamu/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14f05084262db17b308fef5fbc106d9f7f1c11bd --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0011.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +అట్టి నిరంకుశుల అధీనమున నున్నప్పుడు ఏవిధముగానైనను తాము వానిని స్వాధీనపరచుకొనుచు వచ్చిరి. అయిన నేటిదినము పాశ్చాత్యభూములలోను, ప్రాచ్యభూములలోను ప్రజాసత్తాకములు ప్రబలి ప్రజాస్వాతంత్ర్యము స్థాపితమైయున్నది. కాబట్టి ప్రజలు పూర్వము మనగ్రామములలో సమష్టిమీద నెన్ని కార్యములు జరుపుచుండిరో అన్ని కార్యములు దేశమంతటికిని సమష్టిమీద ప్రభుత్వమువారు జరుపవలయునని కోరుచున్నారు. అంతేకాదు. దేశమునందలి 'గనులు' ఇత్యాదులు ప్రత్యేకముగా +ఒక్కరి స్వాధీనమున నుండరాదనియును ప్రభుత్వములవారే స్వాధీనముచేసికొని పరిపాలించి అందువలని లాభమును ప్రజలందరకును అందజేయవలయుననియు అభిప్రాయపడుచున్నారు. + +కాబట్టి నేడు 'ప్రభుత్వము' అను అధికారమువారు చేయవలసిన కర్మలు + +(1) బయటి శత్రువులనుండి దేశమును సంరక్షించుటగాక, + +(2) పరస్పరవివాదములనుండి ప్రజలను సంరక్షించుటగాక, + +(3) దేశమునకు వలయు విద్యావిధానముల నేర్పరచుటగాక, \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0012.txt b/Prabhutvamu/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6fcc40680e7f1fd5099445c2e9bcf6a0b8ceb0d --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0012.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +(1) దేశమునందలి వ్యవసాయవాణిజ్యములను, పరిశ్రమలను పెంపొందించి దేశాదాయ మార్గములను అభివృద్ధిచేయుట + +(2) దేశమునకు వలయు వైద్యసహాయాదికముల నమర్చుట + +(3) రైళ్లు, రోడ్డులు, వంతెనలు, విమానములు మున్నగునవి కట్టించి రాకపోకలకు ననుకూలములు +కల్పించుట + +(4) బ్యాంకులు, విదేశములతోటి ఆర్థికసంబంధములు ఇత్యాదులు కల్పించి ప్రజలకు ఆర్థికానుకూల +ములను పొసగించుట + +(5) తపాలా, తంత్రీసమాచారములు ఇత్యాదు లేర్పరచి ప్రజలకు సహాయపడుట + +మొదలగు ప్రజాసౌకర్యనిర్మాణమునకు సంబంధించిన ధర్మములు క్రమక్రమముగా నేర్పడినవి. ఏర్పడు +చున్నవి. + +నిజమునకు ఈ కాలమున ఒకవైపున ప్రతిగొప్ప రాష్ట్రమును మహాఘోరయుద్ధమునకు సిద్ధపడుచున్నట్లు, అన్ని బలములను పెంచుకొనుచున్నను అన్ని రాష్ట్రముల వారును తాము లోకశాంతికిగానే యిట్టిపని చేయుచున్నామని ప్రకటించుకొనుచున్నారు. ప్రపంచసంగ్రామానంతరము 'లీగ్ అఫ్ నేషన్సు' అను సర్వరాజ్యసమితి యేర్పడి ఆయుధవిసర్జనసమావేశములు జరిపి లోకశాంతిని సమకూర్చవలెనని ప్రయత్నించినది. ప్రపంచములోని సర్వప్రజలకును సంబంధించిన ఆరోగ్య, వైజ్ఞానిక, ఆర్థిక విష \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0013.txt b/Prabhutvamu/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4abd238dcf2547bb8aa98dac94df2859acd614d9 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0013.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +యములలో కొంత పనిచేసినది. స్వల్ప రాష్ట్రములపైకి గొప్పరాష్ట్రములు లంఘించి బలహీనులను నశింపజేయకుండ కాపాడవలెనను ప్రయత్నమున ఇటలీ, జపాను, జర్మనీల సామ్రాజ్యకాంక్షల నెదుర్కొనలేక భగ్నమయినది. సమితిలో ప్రధానరాష్ట్రములగు ఇంగ్లండు, ఫ్రాంసులు సామ్రాజ్యతత్త్వమునకు పుట్టినిండ్లగుటచేత సర్వరాష్ట్రసమితి ఫలవంతము కాలేకపోయినదని తజ్ఞుల +యభిప్రాయము. అందుచేత ఏరాష్ట్రమున కారాష్ట్రము ప్రజాసౌకర్యసంబంధములగు సర్వధర్మములను నిర్వహించుచు ప్రాతనాటి దేశసంరక్షణకార్యక్రమమునుగూడ నాటికంటె నేడొక్కువగా తీర్చుకొనవలసినవి యయినవి. ముందు పరిణామ మెట్లుండునో చూడదగును. + +పైన ఇదివరకు వివరించిన ఇంటిపెద్దయొక్కయు గ్రామముపెద్దలయొక్కయు కార్యక్రమముతో ప్రభుత్వము అనునట్టి అధికారముయొక్క కార్యక్రమమును పోల్చి చూచినయెడల రెండును వ్యాప్తిభేదమాత్రముతో ఒక్కటియేయనుట యెట్టివారికిని అర్థము కాకపోదు. కాబట్టి ప్రభుత్వము అను అధికారనిర్వహణము సామాన్యమగు విషయమేకాని ఏదో దుస్సాధ్యమగు పనికాదని వ్రాసితిమి. అట్టి సామాన్యవిషయము అయినందువలననే లోకములో నాగరకములేని అనేక రాష్ట్రములుకూడ +స్వయంపరిపాలితములై యున్నవి. + +ప్రభుత్వమను నధికారము సామాన్యవిషయమే యైనను బహుకాలముగా లోకములోని భిన్నజాతులు +దీనిని నెరవేర్చుకొనుచు వచ్చియుండుటచేత, భిన్న భిన్న \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0014.txt b/Prabhutvamu/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d930e83096308034cdb679abb269a9f470dac528 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0014.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ప్రదేశములలో వేర్వేరుకాలములలో నియ్యది భిన్నభిన్న రూపములుగా వేర్వేరుఛాయలుగా పొడసూపినది. అందుచేత నేటిపరిస్థితులలో ప్రభుత్వము అను అధికారము నడుచునట్టి పథము నెఱింగినంగాని అందరితో సమానముగా మనమును ప్రపంచచరిత్రమున పాల్గొనజాలము. +ప్రపంచమున నన్నిప్రాంతములయందును పాశ్చాత్యజాతుల ప్రాబల్యమువలన కొంచె మించు మించుగా నొకేవిధమగు ప్రభుత్వస్వరూపము ఏర్పడునట్టి మార్గము దోచియున్నది. ఆమార్గమును అనుసరించి నేటిదినము మనదేశములోను స్వరాజ్యమును నెలకొల్పుటకు ఉద్యోగములు జరుగు +చున్నవి. ఆమార్గము లేవియో వివరించుట ఆకారణము చేత నవసరము. + +పాశ్చాత్యజాతుల ప్రాబల్యముచేత ప్రభుత్వాధికారము ఒక్కరీతిని నేర్పడ నారంభించినది యనుటచేత +ఆ యాకారమంతయు మనకు క్రొత్తయనికాని మనదేశమున నట్టియాకారమే యుండలేదని కాని తలంప రాదు. మనదేశమునందు ప్రాచీనకాలములో వ్యాపించియుండిన సంస్థలు నేటిపాశ్చాత్య రాజకీయసంస్థల పితామహప్రపితామహ స్థానమునుండి మన జీవితసిద్ధాంతములమీద +నాధారపడి యుండినందున నింతకన్నను నెన్నియో మడుంగులు ప్రజాశాంతికి అనుకూల తరములుగా నుండెననుట నిక్కువము. వానిసూక్ష్మవివరణ మంతయును ప్రస్తుతవిషయముగాదు. + +__________ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0015.txt b/Prabhutvamu/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49dd7c8c482953d2cdfee9b1cd35265393ee4208 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0015.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +2

+మూడు విధములు

+ +నేడు అంగీకృతమైయుండు రాజకీయసిద్ధాంతానుగుణముగా ప్రభుత్వమను నధికారము మూడువిధములుగా పరిస్ఫుట మగుచున్నది. + +(1) దీనినే తేట తెనుగున చట్టములు చేయుట యందురు. వేలకొలది ప్రజలకు సంబంధించిన పనులు చేయవలసియున్నప్పుడు ఆలోచనచేయకుండ పనిచేయ రాదుగదా! ఆయాలోచనయైనను నిమేషనిమేషమునకును మారుచుండు నట్టిదిగా నుండరాదుగదా! బాగుగా ఆలోచనచేసి మనము పద్ధతిని మార్చుకొనువరకును ఈవిషయమై ఈవిధముగా మనదేశములో పనులు జరుగుచుండ వలసినది అని తగిన పదిమందిచేరి నిశ్చయము చేసికొనుటకే చట్టముచేయుట యని పేరు. అట్టిసభలకే శాసననిర్మాణసభలనియుపేరు. ఆయధికారమునకే శాసన నిర్మాణాధికార మని పేరు. + +(2) ప్రజాసమూహమునకు సంబంధించిన కట్టుదిట్టము దినదినము మారుచునుండరాదని చెప్పితమి. సంవత్సరము సంవత్సరము మారుచుండవచ్చునా యని ప్రశ్నించికొందము. ఇదియు పొసగునట్టి పనికాదు. తరములు తరములు యుగములు యుగములుగా చట్టములు అమలులో నున్నవి. మనదేశములో ఇప్పటికిని మనుధర్మ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0016.txt b/Prabhutvamu/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1e3686fcd0f8847efbb334befa2b4280862c277 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0016.txt @@ -0,0 +1 @@ +శాస్త్రము, పరాశరస్మృతి యిత్యాదులు ఆధారములుగా నున్నవి. వీనికి వ్యతిరేకముగా నడచుట యనిన మహాపాపమని తలంచునట్టివారును ఇంకను కోటానుకోటులున్నారు, మితాక్షరి, దాయభాగ న్యాయములు ఏనాడో ఏర్పడినవి నేటికిని ఉపకరించుచున్నవి. ఈరీతిగా శాసనములకు చిరాయువు కలిగియుండుట ఒక్క మనదేశములోనే కాదు. మనకు ప్రభువులుగానుండు ఆంగ్లేయుల దేశచర్రితమును ఆలోచించినను, వారలు ఏ పదిమూడవశతాబ్దపు శాసనమునో మాటిమాటికి తమసర్వస్వాతంత్ర్యములకును ఆధారముచేసికొని మాట్లాడుట గమనింపనగును. ఇట్లనుటచేత శాసనములు మారుచుండలేదని చెప్పుటగాదు. సంవత్సరము సంవత్సరము మారునట్టి శాసనములును నేటిదినము గలవు. కాని మొత్తముమీద శాసనములు బహుకాలము స్థిరత్వముగలవై యుండుననుట నిక్కువము. అట్లు స్థిరత్వముగలవై యుండునవియే శాసననామమున కర్హ ములనియు జెప్పవచ్చును. ఎందువలన నన సంఘము దినదినాభివృద్ధి నందునట్టి వ్యక్తియైనను పూర్వసంబంధములను దినదినమును త్రెంచుకొనునట్టిదిగాదు. ఈనాటిజీవితమునకు నిన్నటిజీవితమును బునాదిచేసికొని, ఈనాటి జీవితమును నిన్నటి జీవితముతో సమన్వయము చేసికొని, రేపటి జీవితమునకు ఈనాటిజీవితమును ఆధారము కావించుకొనుచున్నది. ఇట్టి యనంతస్వరూపము సంఘ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0017.txt b/Prabhutvamu/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cf8a5af8a39cab38e6a4eb6245676826ffd33c2 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0017.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మునకు కలదగుటంజేసి సంఘమునకు సంబంధించిన కట్టుదిట్టములకును స్థిరత్వము కొంతవరకు అవసరమగుచున్నది. ఆలోచించి ఈ కట్టుదిట్టములను అమర్చి పెట్టునట్టి వారు శాసనకర్తలు. +మనదేశమునందు పూర్వ మిట్టిపనిని ఋషులు చేసిరందురు. నేటిదిన మెల్లచోటులలోను శాసనసభలలో చేరి శాసనసభ్యు లీ కార్యమును నెరవేర్చుచున్నారు. + +అయిన ఈ స్థిరత్వము అచలముగాదు. మానవుడు బుద్ధివికాసము కలవాడు. తనప్రతిభ చేత నిమేషనిమేషమును ఉత్తర ఉ త్తమస్థితులకు బ్రాకుచుండు స్వభావము కలవాడు. కాబట్టి ఏనాడోచేయబడిన శాసనమునైనను ప్రస్తుతోపయోగమునకు సరిపరచుకొనవలసినవాడు. అందుచేత శాసనగర్భమున నిమిడియుండు పదజాల మొకటియే యైనను కాలానుగుణముగా అర్థ మొక కొంతవిభేద పడుట కవకాశముకలదు. లిఖితమగు పదముల కొక్కటే యర్థ మెల్లప్పుడును నుండదు. ఏసందర్భమున మాటల నుపయోగింపవలసి యుండునో ఆసందర్భము ననుసరించి +మాటలయర్థము మారవచ్చుననుట యెల్ల రెరింగినవిషయమే. 'ఏమయ్యా' అనునీరెండు పదములయర్థ మాలోచింతము. ముఖవికారమేమియు లేక వీనిని నుపయోగించునెడల సంగతియేమి అని యడిగి నట్లగును. ఈపదములనే కుటిలంపుచిరునగవుతో నుపయోగింతుమేని 'నీవు చేసిన యపచారము నేనెరుగుదును. ఏమిసమాధానమిచ్చెదవు? తెలుపు'మని బెదరించినట్లగును. ఈపదములనే కీల్గొంతుతో మొగము తేలవైచి పలికినయెడల , 'అయ్యో, నే \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0020.txt b/Prabhutvamu/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c656a25d5af55da51365fd9098c07601d35938e3 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0020.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +3

+మూడు శక్తులు

+ +ఈమూడు శక్తులును ఒక్కటే స్థానమునందు ఏకమైయుండునెడల కలుగునష్టము మిక్కిలి యెక్కువయని యెరింగి లోకము బహుకాలముగా వీనిని వేరుపరచియుంచుటకు సర్వ ప్రయత్నములును చేసినది. అయిన నెచ్చటను సంపూర్ణముగా వేరుపరచుటకు రాలేదనుటయు +నిక్కువమే. మొదటినుండియు లోకములో నిరంకుశ ప్రభువులు దేశములను వశముచేసికొని సర్వాధికారములును తమచేతులలో నుంచుకొని పరిపాలించుచు తమ దివ్య చిత్తమునకు వచ్చినదియే శాసనముగా ప్రవర్తించుచు వచ్చినందున పై ప్రయత్నము జరుగవలసివచ్చినది. + +చిన్న ఉదాహరణమును గొందము. సైనికాధికారమునకుపోలిన మరియొక నిరంకుశప్రభుత్వపద్ధతి లేనేలేదు. సైనికాధికారప్రభుత్వ మున్నంతకాలము అధికారమున నుండునట్టి సైనికాధికారి నోట నేమాట యుచ్చరించిన నది శాసనము. అత డేయర్థము చెప్పిన నదియే శాసనమునకు నర్థము. అత డేరీతిని శాసనమును అమలులో పెట్టిన నదియే శాసననిర్వహణము. కాబట్టి సైనికాధికార +ప్రభుత్వమున నధ్యక్షుడుగానుండు నతడు ప్రభుత్వాంగములును మూడింటిని పూర్తిగా వశముచేసికొని ఇచ్చకు వచ్చినమేరకు చరించుచుండును. కొంతకాలముక్రిందట పంజాబులోను, ఇతర ప్రాంతములలోను స్వల్ప కాలము సైనికప్రభుత్వము వెలసినదనుమాట మాచదువరు లెరుం \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0021.txt b/Prabhutvamu/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aab04c5626a31369c27c8c0b0a1c4e96ec21c0a6 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0021.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +గుదురు. అప్పుడు జరిగిన ఘోరస్థితులును పదేపదే వర్ణితములయియేయున్నవి. గౌరవవంతులగు మానవులను పొట్టమీద ప్రాకించు నంతటి యధికారముకూడ సైనిక ప్రభుత్వాధికారులకు నుండినది యనినచో శాసననిర్మాణ, వివరణ, నిర్వహణాధికారములు మూడును పరిపూర్ణముగ నేక వ్యక్తియందు ఇమిడినచో కలుగు దుర్భరస్థితి యర్థము కాకపోదు. + +ఈశక్తుల విభాగము మనపూర్వచరిత్రమున ఎంతవరకు జరిగినది? నే డెంతవరకు కలదు? ముం దెంతవరకు నుండగలదు? అనుప్రశ్నలకు ప్రత్యుత్తరము వ్రాయగడంగినచో నదియే మహాగ్రంథము కావచ్చును. అయిన క్లుప్తముగా సంగతినిగమనించి ముందు విషయముసకు తరలవలసి యున్నాము. సామాన్యముగా పూర్వము మనదేశములో రాజులు నిరంకుశులుగా నుండిరనియు అప్పటికాలమున శాసననిర్మాణము, శాసనవివరణము, శాసననిర్వహణమను విభాగ ముండనే లేదనియు వ్యవహరించుట గలదు. ఇదివరలోనే యీగ్రంథములోనే తెల్లము చేసినవిధమున +గ్రామగ్రామమునకు స్వతంత్రజీవనమేర్పడి యుండిన దే కాక మనరాజులు నిరంకుశులుగాక, నేటి ఆంగ్ల సార్వభౌముని పగిదిని మితాధికారధూర్వహులుగానుండి రనుట, రానురాను చరిత్రకారులు గ్రహించుచున్నారు. ఋషులు శాసనములుచేయ, ప్రజారంజకముగ మంత్రులు వానికర్థముజెప్ప, రాజులు వానిని అమలులో పెట్టుచుండినారు. రాజు శాసననిర్వహణాధికారి తక్క వేరుకాదు. ఇది రామాయణకాలమునకు మున్నే మన భారతభూమి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0022.txt b/Prabhutvamu/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d749da1a1f6c2d5b23835d610520b87268fb556d --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0022.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +యందు వ్యాపించియుండిన పద్ధతి. సూక్ష్మవిమర్శ మరియొకచోట చేయనగును. పాశ్చాత్య భూములలోనో శాసననిర్మాణ, శాసనవివరణ, శాసననిర్వహణాధికారము లన్నియు కొంతకాలము రాజుల చేతులలోనుండి, తరువాత సామంతుల చేతులలోబడి, ప్రజల యొత్తిడిచేత క్రమక్రమముగా వేరుపడి మరల ప్రజాప్రభుత్వములు విరివిగా తలయెత్తిన తరువాత ప్రజాప్రతినిధులలో కేంద్రీకారము +నందుచున్నవి. డిక్టేటరులలో ఈ కేంద్రీకరణము విపరీతమై అలజడి కలిగించుచున్నది. శాసననిర్మాణ, వివరణ, నిర్వహణాధికార విభాగమునకు కలిగిన ముఖ్యకారణము అధికారుల నిరంకుశప్రవర్తన. దానిని మట్టుపెట్టి రాజ్యమున ప్రజల యభీష్టము నెరవేరునట్లు చేసికొనుటకు ప్రజాసమూహము రాజులకును, అధికారవర్గములకును శాసననిర్వహణాధికారము మాత్ర ముంచి, తక్కుంగల +యధికారములను క్రమక్రమముగా తమకో, అది సాధ్యముకానిచో అధికారవర్గమునకు ప్రత్యక్షముగా లోబడని యట్టి ప్రత్యేకవ్యక్తులకో, చెందజేయ ప్రయత్నించుచు వచ్చినది. మన దేశములోను దేశీయమహాసభ ఏబదియేండ్లుగ శాసనసభ సంపూర్ణముగా ప్రజానువర్తి కావలసినదనియు, అధికారవర్గమువారికి న్యాయవిమర్శన శక్తియుంగూడ నుండరాదనియు - అనగా కలెక్టరులు పోలిన +వారికి మేజిస్ట్రీటు అధికార ముండరాదనియు--కోరుటకు కారణమును ఇదియే. బ్రిటిషురాజ్య మిచ్చట స్థాపితమైన పిదప శాసననిర్మాణ, వివరణ, నిర్వహణశక్తులు మూడును అధికారవర్గమునందు కేంద్రీకృతమయి యుండుటచేత \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0023.txt b/Prabhutvamu/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f1f8329d5937bd0d3114330bb3aa5769a54caf5 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0023.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +మనరైతులు ఫారెస్టు, డీ. పీ. డబల్ యు ఇత్యాదివిషయములలో దుర్భరావస్థ పడవలసివచ్చినది. ఈపరిస్థితియంతయు నొక్క కాలమున పాశ్చాత్యభూములలో పొడసూపినదియే. మనదేశమునందు కాంగ్రెసువారి నిరంతరప్రయత్నముచేతను, భారతపుత్రీపుత్రుల యపారత్యాగముచేతను మనకు నేటిదినము పరగణాలలో నొకవిధమయిన స్వపరిపాలన యేర్పడి పరగణాలమట్టుకు సర్కారు ఇలాకాలపయి మనవోట్లచే నేర్పడు మంత్రులకు అధికారము కలిగియున్నది. కాని భారతప్రభుత్వము పూర్ణముగా స్వతంత్రమగువరకు నిరంకుశఛాయ విడిచిపోయిన దనుకొనరాదు. నేటి ఐ. సి, ఎసుల నియామకము, వారితీసివేత, వారి రక్షణ శిక్షణలు సర్వము మంత్రుల యధీనమైననాడే మనకు నిజమగు స్వాతంత్ర్యము కలిగినట్లెన్నదగును. ఇదివరలో సంపూర్ణప్రజాప్రభుత్వము లనుకొనిన జర్మనీ, +ఇటలీ మున్నగు రాష్ట్రములలో శాసననిర్మాణ, నిర్వహణాధికారములు హిట్లరు, ముస్సోలినీల హస్తగతములగుటచేత శాసనవివరణాధికారులనుగూడ లొంగదీసికొని వారు నేడు 'నియంత'లను క్రొత్తరకపు నిరంకుశాధికారులు కాగలిగినారు. అందుచేతనే నేటికిని ఎంతటిప్రజాప్రభుత్వములు ప్రబలినను పాశ్చాత్యభూములలో ఉదారులైనవారందరును శాసననిర్మాణ, వివరణ, నిర్వహణములను వేరువేరుగనే వ్యవహరింప జూచుచున్నారు. శాసనవివరణ, శాసననిర్వహణాధి కారములను కలెక్టరులు మున్నగు నధికారులలో నేకముగా నుంచరాదనియు, విభజింపవలసిన దనియు మనదేశమున కాంగ్రెసుమంత్రివర్గపరి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0024.txt b/Prabhutvamu/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5aaabb4bd42f2ed3e1d27f3e142a0ba7f52c691d --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0024.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +పాలితప్రాంతములలోను ఆందోళన జరుగుచున్నది. + +కాబట్టి ఈమూడధికారముల స్వభావస్వరూపములు వెన్వెంటనే వర్ణింప దగియున్నది. + +__________ + +4

+శాసననిర్మాణస్వరూపము

+ +కార్యనిర్వాహకుల నిరంకుశత్వమును అణంచునట్టి ప్రధమసాధనము శాసననిర్మాణము. ఈయీ విధముగా గార్యములు జరుగవలసినది యని యొకనిర్ణయమేర్పడిన తరువాత కార్యనిర్వాహకులు మట్టుమీరి ప్రవర్తించుట సులభసాధ్యము కాదు. అట్టినిర్ణయము ఏర్పరచునట్టిశక్తి ప్రజలకు పూర్తిగా కలిగినయెడల అధికారు లెంతనిరంకుశులైనను, “శాసనవిరోధము చేయుచున్నారమే, ప్రజల కోపాగ్ని ప్రజ్వరిల్లునే, లోకాపవాద వ్యాపించునే, ”యని యాలోచించి ప్రవర్తింపవలసి యుందురు. ఇంతటి యంకుశముగా నీశక్తి యుపకరింప గల్గుటనుజేసి యెల్ల దేశములలోను ప్రజలు దొలుదొలుత ఈశక్తినే సాధ్యమైనంత కై వసముచేసికొన జూచినారు. నిజముగా ఈశక్తిమూలకముగనే ప్రజలు దేశాదాయవ్యయనిర్ణయమును హస్తగతము చేసికొని శాసననిర్వహణాధికారుల నందరను తామే యేర్పరుచునట్టి పదవిని ఇంగ్లాండు, అమెరికా, ఫ్రాంసు ఇత్యాది దేశములలో పొందగలిగినారు. కాబట్టి నేటి నాగరకరాష్ట్రములలో నన్నిటను శాసననిర్మాణ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0025.txt b/Prabhutvamu/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74d9fb9e909d460daa4ef10f13ec2c47ecb2ff40 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0025.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +శాఖ రాజ్యాంగములలో ముఖ్యతమమయి తలమానికముగా గణింపబడుచున్నది. + +శాసననిర్మాణమున ప్రజయెల్లయు జోక్యము కలుగజేసి కొనుటకు అవకాశ మున్న యెడల ఆ +రాష్ట్రమునందు ఉత్తమశాసనాధికార మున్న ట్లెంచవలయుననుట నాగరకరాష్ట్రములలో అంగీకృతమైన సిద్ధాంతము. ఈసిద్ధాంతము కార్యరూపమున కానిపించుటలేదు. కన్పించుట సాధ్యమునుకాదు. పూర్వకాలమున మనదేశమున నీపద్ధతియుండిన దందురు. కొంత తరువాత ఆథెన్సునగరమున నీపద్ధతి పొడగట్టినది. కాని, అచ్చటను స్త్రీలకుగాని, బానిసలకుగాని 'వోటుకు' అర్హత యుండలేదు. పిదప కొన్నికొన్ని యూరోపుపట్టణములలో ప్రజలందరకు శాసనాధికారముండు ఛాయలుదోచినవి. నేటిదినము స్విట్జరులాండులోని కొన్ని పట్టణములలో పరిమితముగ శాసననిర్మాణ మొక కొన్నిసందర్భములలో అందరు ప్రజల స్వాధీనమైనది. ఇతర రాష్ట్రములలోను 'రెఫరెండము' అనుపేరిట నిది యంగీకృతమగుచున్నది. రాష్ట్రములు పెద్దవియై ప్రజాసమూహము మెండై యుండుటచేత ఏ దేశములోను ప్రజలందరునుచేరి శాసననిర్మాణముచేయుట సాధ్యముకాలేదు. ఇందుకు ముఖ్యకారణములు రెండు. (1) అసంఖ్యాకజనము చేరినయెడల తలకొకమాటయై ఏచిన్న విషయమైనను తీర్మానమగుటకు నేండ్లుపూండ్లు పట్టిపోవును. (2) అసంఖ్యాకజనముపై బరువు వేసినప్పుడు ఒక్కరును జవాబుదారి తమకు కలదని \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0028.txt b/Prabhutvamu/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..369f9f6389a98c3fd3152b01e7b867db49d9e60f --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0028.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +మాత్రమయియుండిరి. ప్రజావబోధముకలిగిన తరువాతగూడ రాజులకు గావలసినవారును, ప్రభువులకు గావలసినవారును శిష్టసభలో సభ్యులుగా నుండుచు వచ్చినారు. అయిన వీరిపలుకుబడి క్రమక్రమముగా నశించిపోయినది. కొంతపలుకుబడి నిలుపుకొనియుండిన ఇంగ్లీషు ప్రభువుల సభయుగూడ 1911-వ సంవత్సరపు పార్లమెంటు ఆక్టు కారణముగా నామమాత్రావశిష్ట మయినది. అయినను ఈసభను బొత్తుగా రద్దుసేయునుద్యోగమునకు ఇంగ్లీషుప్రజలు కడంగలేదు. ఇతరవిధముల నిర్మితములయిన శిష్ట సభలును నేటిదినము శాసననిర్మాణాధికారమున ప్రత్యేకాంగముగా నంగీకృతములయి యున్నవి. ఇట్లంగీకృత మగుటకు కారణము లారయవలయును. అనేక దేశములలో నీశిష్టసభ పరంపరాగతమయివచ్చియున్నందున దీనిని ప్రజలు తప్పించుకొనుటకు రాలేదు. ఇది యొక కారణమే. కాని ప్రజలందరు అభిప్రాయపడినచో ఈ కారణమునకు బలముండదు. వారలు ఒక్కపూటన ఈ శిష్టసభలను తుడిచి పారవేయవచ్చును. యుద్ధానంతరము అదివరలో శిష్టసభలు ప్రబలియున్న దేశములలోనుగూడ పరంపరాగత శిష్టసభలు ఈరీతిగా నశింపుపొంది క్రొత్తస్వరూపములు దాల్చినవి. కాబట్టి శిష్టసభలు నిలిచి యుండుటకు మరి వేరుకారణము లుండి తీరవలయును. + +(1) ప్రజాసమూహ మెల్లప్పుడును శాంతముగా నాలోచించు నను కొనరాదు. ఒక్కొక సందర్భమునందు +ప్రజలలో ఏదైనను పొరబాటైన అభిప్రాయము వ్యాపించి కలవరము కలుగవచ్చును. ఆసమయమునందు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0029.txt b/Prabhutvamu/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82cb9522aed2c9eba08117c2e230b6f846781c9e --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0029.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ప్రజలచే నేరుగా నెన్నుకొనబడు . ప్రతినిధుల సభ యొక్కటే యుండునెడల ఆసభ ప్రజల తాత్కాలికావేశమును శాసనరూపముగా స్థిరపరుపవలసి వచ్చును. తొందరలో సాగిపోయిన శాసనము త్రిప్పవలయుననిన మరల వృథాప్రయాస కలుగును. తాత్కాలికావేశము నశించినతోడనే ప్రజలు నూతనదృష్టిపథమును అవలంబింపవచ్చును. అప్పుడు కార్యము లన్నియు తారుమారగును. +అట్టిరసాభాసమును ఆపుదలచేయుటకు శిష్టసభలు మిక్కిలి సహకారు లగుచున్నవి. + +(2) ప్రజాప్రతినిధుల సభలలో ఎక్కువ సంఖ్యాకుల సమ్మతుల ననుసరించి వ్యవహారములు తీర్మానములగుచున్నవి. తక్కువసంఖ్య బ్రతినిధుల నెన్నుకొను బ్రజలు ఈ ఎక్కువ సంఖ్యాకుల నిర్ణయములకు తలయొగ్గ వలసి యుండును. శిష్టసభయను మరియొకసభ లేక యుండిన యెడల తక్కువ సంఖ్యాకులగు ప్రజల ప్రతినిధులు నోరెత్తకుండ వారిని నణచివేయుట గూడ నెక్కువ సంఖ్యాకుల ప్రతినిధులకు సుకరంబగును. కాబట్టి ఎక్కువసంఖ్యాకులగు ప్రజల ప్రతినిధుల యభిప్రాయ మంగీకృతము కావలయునను సిద్ధాంతమున్నంతకాలము రెండవసభయైన శిష్టసభ లేనిచో తక్కువసంఖ్యాకుల గతి దుర్భరము కావచ్చును. వారి స్వాతంత్ర్యములు వెలివడకుండ కూడ నపహృతములు కావచ్చును. అందుచేత శిష్టసభలు ఎక్కువసంఖ్యాకుల నిరంకుశత్వమును నిరోధించుటకు సహకారు లగుచున్నవని నాగరకరాష్ట్రము లీసభలను నిలువబెట్టుకొని యున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0030.txt b/Prabhutvamu/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84a311bfbf06550c3d7cebedb88455c9f5b5c2e2 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0030.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +(3) ఇంతేకాదు, మరియొక విధముగాను నీశిష్ట సభలు ఉపయోగపడుచున్నవి. కొన్ని కొన్ని దేశములలో, ముఖ్యముగా అమెరికా సంయుక్త భూమిలో, అనేకరాష్ట్రములు ఏకప్రభుత్వముగా నేర్పడియున్నవి. ఈరాష్ట్రము లొక్కొక్కటియు విస్తీర్ణమునను, జనసంఖ్యయందును ఎంతెంతో భేదపడియున్నవి. ఒక్క రాష్ట్రము లక్షలమైళ్ళ వైశాల్యముకలదై కోట్లకొలది ప్రజలతో నిండియున్నది. మరియొకరాష్ట్రము నూర్లు వేలకు మించనిమైళ్ళవిస్తారముకలదియై పరిమిత జనసంఖ్య కలదై యున్నది. ప్రజాప్రతినిధి సభలలోవలె సంయుక్తరాష్ట్రములకు సంబంధించిన శిష్టసభలోకూడ ప్రజా +సంఖ్యానుగుణముగ నధికారమిచ్చుచో చిన్నచిన్న రాష్ట్రములను పెద్దరాష్ట్రములు కబళించి తినిపోవును. ఇట్టి మహారిష్టమును నివారించి ప్రతి రాష్ట్రమునకును ఇతరములతో సమానాధికార మిచ్చుటకు శిష్టసభ సహకారి యయి యున్నది. వివిధప్రాంతములును, నానారీతులగు స్వదేశ సంస్థానములును గల మన దేశము నందును సంపూర్ణ మైన ప్రజాస్వామ్యము నెలకొనినపిదప 'శిష్ట సభ'ల ఈవిధమగు నుపయోగమే కావచ్చును. + +ఎప్పుడు రెండుసభలు కావలయునను సిద్ధాంత మేర్పడినదో, ఎప్పుడు రెండుసభలకును ఉద్దేశ్యములలో తారతమ్య మున్నదనుట యొప్పుకొనినామో, అప్పుడే ఈ రెండుసభలును ఒకే పద్ధతి ననుసరించి నిర్మితమైన పక్షమున లాభము లేదనుట స్పష్టనుయినది. ప్రజాప్రతినిధి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0031.txt b/Prabhutvamu/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..629d64b757f5eb4147b84bf13392dc459b6c4e88 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0031.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సభయొక్క ప్రతిబింబముగా 'శిష్టసభ'యు సృష్టితమగు నేని అచ్చటి 'బహుసంఖ్య'యే యిచ్చటి 'బహుసంఖ్య' యగును. అచ్చటిబలమే యిచ్చటి బలమగును. అచ్చటి బలహీనులే యిచ్చటను బలహీనులుగానుందురు. కావున రెండు సభలుండుటవలన నింకను ఎక్కువ యుద్రేకమునకు, ఎక్కువ యన్యాయమునకు, ఎక్కువ యక్రమమునకు కారణము కావచ్చును. అందుచేతనే రెండు సభల యొక్క స్వరూపనిర్ణయమునందును ఏదో కొంత విభేదము కల్పించు కొనుటకు ఎల్ల దేశములును ప్రయత్నించినవి. ఒక్కొక్క దేశమును ఒక్కొక్క విధమగు భేదమును పాటించినది. అయిన +అన్ని దేశములలోను రమారమి ప్రజాప్రతినిధిసభ ఏకరూపమును దాల్చునట్టి ప్రయత్నములే కొనసాగినవి. శిష్టసభవిషయమునందు మాత్రము అనంతస్వరూపములు కాన నగును. + +ఆంగ్లభూమిలోనిశిష్టసభ పూర్ణముగా ప్రాతవాసన కలది. న్యాయవిచారకులలో నలుగురను మాత్రము సార్వభౌముడు ప్రభుసభకు 'జీవిత ' సభ్యులుగా నియమించుచున్నాడు. మతాధికారమునకు జేరిన మరికొందరు సభ్యులును ఆసభ నలంకరించుచున్నారు. మంత్రులు తమపని సాగించుకొనుటకు సృష్టించిన “ప్రభువు 'లును గలరు. కర్మకర “ప్రభువు ”లును నేడు వెలసినారు. తక్కుంగల +వారందరును పరంపరాగతముగా వచ్చిన ప్రభుపద బలము చేత నీసభయందు సుఖాసీనులగు చున్నారు. అప్పటికప్పుడు మన 'సింహా' వంటివారలు ప్రభువులుగా నియోగింప బడుట కలదు. కాన నియోజితులయిన వారివంశము \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0032.txt b/Prabhutvamu/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22b1eb3d3fdca0f8f7fb611dcf5fb10be1a28334 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0032.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +లోనివారు పరంపరగా ప్రభుసభలోనికి ప్రవేశము గలవారగుచున్నారు. కావున నేటిక్రొత్త రేపటిరోత యగుచున్నది. 750 సంఖ్యగలది ఈ ప్రభుసభ. అందులో స్కాట్లండుప్రభువులు పదునార్గురు, ఐర్లాందులు ప్రభువులు పదునాలర్గురు, నేటిదినము ఇండియా ప్రభువు ఒక్కరు, తక్కుంగల వారు ఆంగ్లభూమి ప్రభువులునై యున్నారు. + +ప్రభుసభలో ఇందరుప్రభువులు పరంపరాగతముగా కూర్చొనుట కర్హులగుట యేలొకో యర్థముకాదు. పరంపరాగతసామర్థ్యము వీరికి కలుగుచున్నదాయనిన నది సున్న . పండితపుత్రు డన్నమాట పరమసత్యము, అయిన పండితపుత్రుడగువాడు పండితుడుకాడని యర్థముకాదు. కొంద రుద్దండులైన పుత్రులుందురు. కాని కొందర కన్వయించునది సామాన్యసూత్రముగా నంగీకరింపరాదు గదా! ఈ ప్రభుసభవా రొక్కొక పర్యాయము కనుబరచిన మౌఢ్యమునకు మితియేలేదు. లోక మీమార్గమున నడచుచున్నదికదా, మనమడ్డుపడిన నీప్రవాహములో మనము కొట్టుకొని పోవలసినదే కాని ప్రవాహమును నిరోధింప జాలము అను నాలోచనయే ఒక్కొక్కప్పుడు వారికి కలుగలేదు. తమస్వలాభమును, తెగయొక్క లాభమును సమకూరిన జాలునని వారలు మొండితనము కనుబరచుట వారికి సహజమైయుండినది. కాబట్టియే నేటిదినము ఆంగ్లభూమిలోని ప్రభుసభకు విశేషస్వతంత్రాధికారము లేదు. క్రమక్రమముగా ఆంగ్లప్రజ ప్రభుసభవారి రెక్కలువిరిచి వై చినారు. ఆసభవారు నేటిదినము ప్రజూ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0033.txt b/Prabhutvamu/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84d25b120089440ac297851f15d29a1cafa48f4d --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0033.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ప్రతినిధిసభవారిచే నామోదితమైన కార్యము నొకకొంత జాగుసేయు నధికారము మాత్రము కలవారై యున్నారు. మిగిలిన శాసనాధికారస్వాతంత్ర్యము లేవియును వారికి దక్కియుండ లేదు. ప్రభుసభ యింతటి మహావిమర్శకు భాజనమైయుండియును ఆంగ్లభూమిలో దానికి నిలకడ కలుగుటజూడ జిత్రముగా దోచకపోదు. ప్రభుసభలోని సభ్యుల కొక్కొక్కరికిని నగరములలో, గ్రామసీమలలో ఆస్తిపాస్తు లున్నవి. వ్యాపారములలో, వ్యవహారములలో ఎక్కువ జోక్యమున్నది. సామాన్యముగా వీరలు ప్రజూకక్షలలోజేరు నభ్యాసము కలవారుకారు. . కాబట్టి ప్రజలలో తీక్ష్ణసమస్యలయం దావేశముకనుపట్టి వ్యవహార ముద్రేకముగా జరుగునట్టి సమయముల వీరలు నిశ్చలులై నిష్పాక్షికదృష్టితో సలహాలిచ్చి ప్రజావేశమును శాంతమార్గములకు దేగలరను నభిప్రాయమే వీరియునికికి కారణమని పలువు రాడుకొనుచున్నారు. ఇంగ్లండులోని ప్రభుసభకు మరియొక గొప్పగౌరవ మమరియున్నది. ప్రీవి కౌన్సిలు అనబడు సంఘ మీసభలోని యొకభాగము. బ్రిటిషుసామ్రాజ్యములోని అన్ని యుత్తమన్యాయస్థాన +ములందుండియు అప్పీళ్లీ ప్రీవీకౌన్సిలుకు పోవలెను. అధినివేశములలోని ప్రసిద్ధన్యాయమూర్తుల కిందు స్థానము కల్పించుచున్నారు, + +మరి యేమహారాజ్యమునందును ఆంగ్లరాజ్యములోవలె పరంపరాగతపద్ధతి శిష్టసభనిర్మాణమునకు +వినియోగింప బడుచుండుటలేదు. ప్రపంచమహాసంగ్రామమునకు ముందు ఆస్ట్రియా, స్పెయిను, ఇటలీ, హాలండు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0035.txt b/Prabhutvamu/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61021d3cf5d389a5a5b28b78a456b8de8945c100 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0035.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మించబోయే పెద్దలు 104 గురుందురు. స్వదేశసంస్థానాధీశ్వరుల కీయధికార మిచ్చుటేగాక ఇండియాశాసనసభలలోని ప్రధమసభలోను 125 గురను మూడింట ఒక్కభాగమును నియమించే అధికారమును ఇచ్చినారు. మన ప్రాంతీయశాసనసభలలోని అప్పరు హౌసులలో గవర్నరు నియమించే సభ్యులు ఆరోవంతు కెక్కడను ఎక్కువ యుండరు. లోయరు హౌసులు పూర్ణముగా ప్రజ లెన్నుకొనేవి. కాంగ్రెసువారి పలుకుబడి బలములచేత మంత్రులు జరిపే దినచర్య పరిపాలన కడ్డుదగులునట్లు తన ప్రత్యేకాధికారములు గవర్నరు వినియోగించడములేదను సదాచారము ఏర్పడుచుండగా ఇండియాసభలను పైనచెప్పిన రీతిగా శిష్టులయు, స్వదేశసంస్థానాధీశులయు వశముచేయ వీలులేదు. కాబట్టే కాంగ్రెసువారు ఫెడరేషనును — ఇండియాప్రభుత్వమునకు క్రొత్త ఆక్టులో ఏర్పడిన విధానమును - ప్రచారములోనికి రానీయమని పట్టుబట్టినారు. + +నేటిదినము ప్రపంచములో ప్రజాసత్తాకములే యెక్కువ. డిక్టేటరులుగా నేర్పడియుండు హిట్లరు, ముస్సోలినీలుగూడ తాముచేయు దుండగపు పనులకుగూడ - మొన్నటి ఆస్ట్రియా ఆక్రమణకువలె -ప్రజలవోట్లు - రెఫరెన్డము - కోరుచున్నారు. వారి విధానములనుగురించి ముందు వినగలరు. కాని ప్రజాపరిపాలితములలో ననేక రాష్ట్రములయందు శిష్టసభలు కలవని యెరుంగుట మాత్రము ప్రస్తుతకర్తవ్యము. వీనియం దన్నిటను శిష్టసభలకు సభ్యులను నియమించు నధికారము ప్రజల యధీనమున నేయున్నది, పరాసుభూమి, స్వీట్‌ర్లాందు, బెల్జి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0036.txt b/Prabhutvamu/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00b4bf80aaf62529cae0f7294ed4cc7a28364d9a --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0036.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యము, నార్వే, స్వీడను, హాలండు, జర్మనీ, ఆస్ట్రియా, ఇటలీ, పోర్చుగలు, స్పెయిను, హంగరీ, పోలండు, అల్బేనియా, రుమేనియా, గ్రీసు, అయిర్లాందు, ఆస్ట్రేలియా, ఆర్జెంటైనా, బొలీవియా, బ్రెజీలు, చిలీ, చీనా, క్యూబా, జెక్కో స్లో వేకియా, హెయిటీ, పోలండు, సంయుక్త రాష్ట్రములు ఈరాజ్యములన్నిటను శిష్టసభ సభ్యులు ప్రజానిర్వచితులుగా నుందురు. ఆఫ్రికాలో 'లైబీరియా' యను +నీగ్రోల ప్రజాసత్తాకరాష్ట్ర మొకటిక లదు. అచ్చటను శిష్టసభకలదు. - అందలిసభ్యులును ప్రజానిర్వచితులు, జర్మనీ, ఇటలీలలో నియంత లేర్పడుటచేతను, హిట్లరు ఆస్ట్రియాను స్వాధీనము చేసికొనుటచేతను ఈదేశముల రాజ్యాంగ స్వరూపము స్థిరము కాలేదు. + +శిష్టసభయందుగల సభ్యులను 'ఎన్నుకొను' పద్ధతిని అవలంబించు దేశములలో ప్రజాప్రతినిధి సభయొక్క ప్రతిబింబము ఈసభ కాకుండుటకు నిర్వచనపద్ధతులలో అనేక తారతమ్యము లేర్పడియున్నవని ఇదివరలో నే నూచితమయినది, అందులో ప్రధమగణ్యము పరోక్షనిర్వచనము. సమ్మతిని ఇచ్చుటకు అధికారముగల ఒక్కొక్క పురుషుడును, ఒకొక్క స్త్రీయును ఈతడు మా ప్రతినిధిగా +నుండదగినవాడని నేరుగా నియమించుకొనుపద్ధతి ప్రత్యక్ష పద్ధతియనుట ప్రత్యేకించి వ్రాయనక్కర లేదు. దీనికి దూరమైనది పరోక్షపద్ధతి. మనదేశములో శాసనసభల యెన్నికలకు ఈపద్ధతియే 1920–వ సంవత్సరమునకుముందు ప్రచారము నందుండినది. అప్పుడు రు 30 ల శిస్తునిచ్చు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0038.txt b/Prabhutvamu/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ff316e967345a3c48f9da28d52df723db3133f9 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0038.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +యున్నప్పుడు 'కక్షల గడబిడ నిర్వచనములలో నంతగా ప్రతిఫలింపదనియు ఎక్కువ సంఖ్యలు సమ్మతులిచ్చు నెడల నొక్కొక్కప్పుడు కొరగానివారుగూడ ప్రతినిధులై పనులు చెడవచ్చుననియు తలంచుటయే యిందుకు బునాది. అయిన ఇట్టిభావము లెంతవరకు నిజములో పరిశీలించుట +యవసరము. పరోక్షపద్ధతి కార్యక్రమమున నెంతో విజయవంతముగా పనిచేయ లేదనుట మొదట గమనింపదగినది. కక్షల గడిబిడ లేకుండుననుటయు కల్ల. ఏలయందురా, శిష్టసభకు సభ్యులను నియమించునట్టి మధ్యస్థులెట్టివారో యాలోచింపదగియున్నది. వీరుతప్పక 'కక్షలలో' నేదైనను నొక్కదానికి జేరియుందురుగాని వేరుకాదు. కాబట్టి వీరుచేయు నియామకమును 'కక్షలకు' సంబంధపడియుండక తప్పదు. మరి పరోక్షనిర్వచనమున నిర్వాచకవర్గము (ఓటరులవర్గము) కడుంగడు తక్కువ. అందుచేత అభ్యర్థిగా నుండునట్టివాడుగాని, అతని మిత్రులుగాని ఈతక్కువ +సంఖ్యాకులను అవినీతి పద్ధతు లవలంబించి లోబరచుకొనుట సులభము. ప్రత్యక్షపద్ధతియందు నిర్వాచకులసంఖ్య యపరిమితము కావున నిట్టిపద్ధతులకు తావెక్కువగా నుండదు. ఇంతేకాదు. ప్రత్యక్షనిర్వచనపద్ధతియున్న యెడల సమ్మతినీయ నర్హుడగు నొక్కొక్కరును ప్రతినిధి నన్నుకొనుట యం దెక్కువ యుత్సాహమును, అభినివేశమును జూపుటకు వీలుకలదు. అట్లుగాక ఎవ్వరో ఇతరులు శిష్ట +సభకు తనపక్షమున ప్రతినిధినెన్నుదురనిన నాతని కంత దూరము పట్టుదలయుండకపోవును. కడపటిమాట. మధ్యవర్తిని ఎన్నుకొనుటకు శక్తిశ్రద్ధలు నిర్వాచకునకు కల \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0039.txt b/Prabhutvamu/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acdc65657f478e6bd1a3a31318620c8c23edcb9f --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0039.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వని యభిప్రాయపడిన పిదప ప్రతినిధి నేరుకొనుట కేల అతనికి శక్తిశ్రద్ధలు లేవనుకొనవలయునో నిర్ణయించుట యసాధ్యము. కాబట్టి లోకమంతటను ప్రత్యక్షపద్ధతియే “శిష్టసభ'కును నెక్కువ యెక్కువగా నన్వయమగుచున్నది, + +పరోక్షనిర్వచనపద్ధతి పనికిరాదను కొనినచో రెండుసభల తారతమ్యమునకుగల యితరాధారము లేవియో విమర్శింప దగియున్నది. ప్రజాప్రతినిధిసభకును శిష్టసభకును సభ్యుల నెన్నుకొనునట్టి ప్రాంతములలో అనగా దేశవైశాల్యములో విభేదముకల్పించుట యొకయాధారముగా నంగీకృతమయి యున్నది. ప్రజాప్రతినిధిసభకు ఫిర్కాలు, తాలూకాలు ప్రతినిధుల నెన్నుకొనుచో శిష్టసభకు +మండలములు, కోస్తాలు నియమితమగుటకలదు. ఈకారణముచేత 'శిష్ట' సభలో ప్రజాప్రతినిధిసభ యందుకంటె తక్కువసంఖ్య యుండుట సంభవించుచున్నది. ఈతక్కువ సంఖ్యాకులెక్కువ వివేకవంతులుగా నుందురను భావనయు నొక్కటికలదు. ఇదివరలో జెప్పినరీతిని అమెరికాసంయుక్త రాష్ట్రములలో ఈ “శిష్ట' సభ నిర్మాణసమస్య యుత్తమరీతిని తీరువబడినది. విస్తీర్ణమునందును జనసంఖ్యయందును విస్తారమైనతారతమ్యము లున్నప్పటికిని సంయోగమునందలి యన్ని రాష్ట్రములకును సమానముగా సంబంధించిన విషయములలో సమత్వము కలుగజేసి తన +సంఖ్యలబలముచేతనే యొక్క రాష్ట్రము తనపలుకుబడినే చెల్లించుకొనకుండ నిరోధించుటకు ఈసభ వినియోగపడుచున్నది. స్విట్‌జరులాండులోను ఈవినియోగమే యను \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0040.txt b/Prabhutvamu/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..976e6bfe6965de173e16b38fd66b8c574ececb43 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0040.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +కరింపబడినది. అచ్చటిప్రాంతములనుండి — వీనిని పట్టణములనియే చెప్పవచ్చును. ఒక్కొక్కింటికి ఇరువురు సభ్యులు శిష్టసభకు రానర్హులు. సగముప్రాంత మొక్కరిని, మరి సగముప్రాంతము మరియొక్కరిని నియమించుకొనుచున్నది. పరాసుభూమిలోను 'శిష్ట' సభకు సభ్యుల నెన్నుకొను నధికారము డిపార్టుమెంటు లనబడు రాష్ట్రములబోలు మండలముల కే కలదు. కాని యొక్కొక మండలమునకును సమానమైన సంఖ్య కానరాదు. ఇద్దరు మొదలు పదుగురవరకును ప్రతినిధుల నెన్నుకొను స్వాతంత్ర్యము అచ్చటి మండలముల కేర్పడియున్నది. + +శిష్టసభ సభ్యత్వమునకును ప్రజాప్రతినిధిసభ సభ్యత్వమునకును తారతమ్యము పాటించుటకు మరియొక యుపాయమును ఆలోచింపబడియున్నది. ప్రజాప్రతినిధిసభకు సభ్యత్వమున కర్హతలు వేరుగను, శిష్టసభ సభ్యత్వమున కర్హతలు వేరుగను నియమించుటకలదు. ముఖ్యముగా వయస్సు విషయమున నీవిభేద మనేకరాజ్యములలో కానవచ్చుచున్నది. ప్రజా ప్రతినిధిసభ్యత్వమునకు పౌరుడుగా నుండిన చాలుననుట సామాన్యసిద్ధాంతము. పౌరత్వమున కర్హత యుక్తవయస్సు వచ్చినతోడనే కలుగుచున్నది. అనగా 21-23 సంవత్సరముల వయస్సువాడైనచో పౌరుడు ప్రజాప్రతినిధి సభలో నాసీనుడగుటకు తగినవా డగుచున్నాడు. కాని శిష్టసభయందు ఆసీనుడగుటకో పరాసు +భూమి, ఇటలీ, బెల్జియములలో 40 ఏండ్లవయస్సు కలవాడు కావలెను. అమెరికాసంయుక్త రాష్ట్రములలోను, తదనుయాయులగు నితరరాజ్యములలోను అధమపక్షము \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0042.txt b/Prabhutvamu/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..725890a1e415cac786ebb19de13a33edeb00356c --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0042.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +లను నేకప్రవాహమున దీర్చుటకు రెంటికిని కొంతసంయోగముండదగును. + +ఏదోయొకవిధమగు నుపయోగము కలదని తోచుచున్నను, రెండు సభలవలని సుస్పష్టప్రయోజన మేమియాయను సందేహము మాత్రము లోకమును బాధించుచునే యున్నది. శిష్టసభలోని వారలలో నెక్కువమంది యొక కక్షివారై , ప్రజాప్రతినిధిసభలోనివా రింకొక కక్షివారైనప్పుడు రెండు సభలకును ఘర్షణ తప్పదు. శాసనావసరము కలిగినప్పుడు పనికిమాలిన పోరాటములు సంభవించి ఆలస్యములు జరుగుటయుకలదు. పోటీకిగాను ప్రజాప్రతినిధిసభ శిష్టసభకు ఇష్టముగాని శాసనమును నుపక్రమించుటయు కాననగును. శిష్టసభ మొండిపట్టుబట్టి అభివృద్ధి కాటంక మగుటయు సంభవించినది. అమెరికాసంయుక్తరాష్ట్రము లందువలె శిష్టసభకు ప్రత్యేకమగుపని +కలుగనిచోట శిష్టసభ ప్రజాగౌరమును పోనాడుకొనినదనుటయు నిక్కువమే, ప్రత్యేకప్రాంతముల సంయోగము సరిసమానమగు స్థితియందు సమకూరవలసి యున్నప్పుడు శిష్టసభ యుపయోగకర మగునుగాని సామాన్యరాజ్య కార్యనిర్వహణమున కది యెంతో సహకారియని చెప్పుటకురాదు. + +శిష్టసభకును, ప్రజాప్రతినిధిసభకును గల అధికారములు ఎల్ల దేశములలోను రమారమి సమానముగానే తోచుచున్నవి. రెండుసభలలోని సభ్యులును తమతమ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0045.txt b/Prabhutvamu/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a16e1c15fe8eafa6d3fa1f1c0a546f8e54ef153 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0045.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +డులో మాత్రము అన్నివిషయములలోను శిష్టసభకును, ప్రజాప్రతినిధిసభకును పూర్తిగా సరిసమానమైన హక్కులు గలవు. ద్రవ్యసంబంధశాసనమని ఇతరశాసనమని భేదమిచ్చట పాటించుటలేదు. + +ప్రజాప్రతినిధిసభకు ద్రవ్యసంబంధ శాసనములు చేయుటలో నెక్కువ యధికారముండ తగినదను సిద్ధాంతము నిజముగా ఆంగ్లభూమిలో జన్మించినదే, జన్మించతగినదే. ఏలయందురా ! ప్రభుసభ వట్టి శిష్టసభ కాదు. పరంతరాగతప్రభువుల సభయనుట యిదివరలోనే వర్ణితమైనది. కాబట్టి ప్రజలు అట్టిసభకు నెక్కువ శక్తులను నిలువ నిత్తురనుట యెన్న రానిమాట. ఎట్లైనను ఆంగ్లభూమిలో ప్రారంభమయిన ఈ సిద్ధాంతము అనేక రాష్ట్రములలో నంగీకృతమగుటకు వేరుకారణము లుండవలెను గదా! ఆకారణము లిదివరలోనే కొంత సూచితమైనవి. అంతే కాదు. దేశాదాయము దేశప్రజలనుండి వసూలగుచున్నది. దేశప్రజలు తమ ప్రతినిధులను నేరుగా నెన్నుకొని ప్రజాప్రతినిధి సభకు ననుపుచున్నారు. ద్రవ్యమిచ్చువాడు తనకు ఎక్కువ నమ్మకము గలవానిచేత దాని +వినియోగము చేయించునుగాని యొరున కంత యెక్కువగా నధికారములీయడు. ఇది మిక్కిలి సహజమైనస్థితి, కాబట్టియే ప్రజాప్రతినిధిసభలకు ద్రవ్యసంబంధవిషయక శాసనముల యెడల నెక్కువ యధికారము సమకూరినది. + +బహుళ ప్రజలనిర్వచనముచే నేర్పడునదగుట చేతను, ద్రవ్యాధికారము హస్తగతముచేసికొని యుండుట చేతను ప్రజాప్రతినిధిసభయే రాజ్యాంగములలో నెల్ల \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0046.txt b/Prabhutvamu/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c54e201c6c647c172e59f47fa71bd9c3d240dd3 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0046.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నుత్తమాంగముగా పరిగణింపబడు చున్నది. ప్రజాప్రతినిధి సభకును, శిష్టసభకును వివాదము కలిగినప్పుడు ప్రజలు యెవ్వరివైపున నుండునో ప్రత్యేకించి చెప్పనక్కరలేదు ప్రజాప్రతినిధిసభ నేరుగా ప్రజలచే నెన్నుకొనబడునది ప్రజకు నిష్టములేనిచో బహుస్వల్ప కాలములో మారి పోవునది. కాబట్టి ఈసభ సర్వసామాన్యముగా ప్రజలలోని యుద్రేకమును ననుసరించియే ప్రవిర్తించుచుండును +తమ్ము ననుసరించు రాజ్యాంగసభపక్షమును ప్రజల వహింపక శిష్టసభపక్షమును వహింతురా ? ఈకారణముచేత ఆంగ్లభూమిలో ప్రజాప్రతినిధిసభ పై యుద్ధి యయి పోయినది. అమెరికాసంయు క్త రాష్ట్రములలోను, నేటి యితర ప్రజాసత్తాక రాష్ట్రము లనేకములలోను శిష్టసభ, ఆసంయోగము నందలి ప్రత్యేకరాష్ట్రముల ప్రతినిధులసభ యయి యుండుటచేత ప్రజాప్రతినిధిసభకును, నీ సభకును సంఘర్షణ కలుగు నవకాశములు మిక్కిలి తక్కువ. కాబట్టి రెండుసభలకు కొంచె మించుమించుగా సరి సమానమైన హక్కు లేర్పడి యున్నవి. + +ప్రజాప్రతినిధిసభ కానిండు, శిష్టసభ కానిండు ఏసభ యైనను ఆలోచనచేసి కార్యముచేయుట కేర్పడిన సభలుగాని ఉబుసుపోకకు కాలముపుచ్చుటకు నేర్పడిన సభలు కావు. అందులో ఇరువురుమువ్వురు చేరునట్టి సభలును గావు. అనేక సంఖ్యాకులు చేరునట్టి సభలు. ఇందరు చేరినప్పుడు కార్యక్రమము నడచుటకేదో, యొకవిధానము కావలసియుండును. అందరును ఏకకాలమున మాటలా \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0047.txt b/Prabhutvamu/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f103856fc6cd83bb7621204d897cc540aae8f765 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0047.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +డుటగాని, ఒక్కొక్కరును ఇష్టమువచ్చినంతసేపు ఉపన్యసించుటగాని, ఇష్టమువచ్చినప్పుడు ఇష్టమువచ్చినవారులేచి సంభాషించుటగాని పొసగినచో జాతరయైపోవును. కాబట్టి ఒక్కొక దేశములోను శాసనసభలలో కార్యములు సాగించుటకు సూత్రము లనేకము లేర్పడియున్నవి. ఈ +సూత్రము లన్నిటిని ఇట వివరించుటకుగాని, విమర్శించుటకు గాని తావుచాలదు. కాని, మూడు ముఖ్యసూత్రములు ఎల్లదేశములలోను ప్రముఖముగా నంగీకృతమయి యుండుటనుజేసి వానిని బేర్కొనదగియున్నది. + +(1) ఏశాసనమైనను మూడుపర్యాయములు చదువనిది ఏసభలోను తీర్మానముకారాదు. ఇది అత్యావశ్యకమైన సూత్రము, మనదేశములోను ముమ్మాటికి చెప్పెదను విను మను నభ్యాసముకలదు. ఏదోవిషయము విమర్శకు తేబడినప్పుడు ఒకానొక సభ్యుడు పరధ్యానముగా నుండవచ్చును. అలసట చెంది యుండవచ్చును. లేదాభ్రాంతి పడియుండవచ్చును. ఊరక తలయూప వచ్చును. అయిన +నదేవిషయము మూడుపర్యాయములు చదువంబడునేని సామాన్యముగా భ్రమప్రమాదములకు నవకాశముండదు. ఈసూత్రమున కిదియేయర్థము. ఇందింతటి యర్థము నిండియున్నను సామాన్యముగా శాసనములు మొదటి కడపటి పర్యాయములు మంత్రములవలె చదువ బడుచున్నవి. రెండవపర్యాయము చదువబడునప్పుడు మాత్రము సభ్యు'లు మేల్కొని ఉత్సాహముతో, అభినివేశముతో విమర్శకు గడంగు చున్నారు. . ఆంగ్లభూమివంటి భూములలో మాత్రము మూడు పర్యాయములును తగినంత చర్చజరు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0048.txt b/Prabhutvamu/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..23e4756d9a6670c0c150ac10c38b7212701c7a7b --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0048.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +గుట కనుకూల మేర్పడినది. ఏలయన నచ్చట సభవారు మూడు పర్యాయములును సమ్మతులు తెలిపి ఒకవిధమగు తీర్మానమునకు నచ్చినట్లుగా సూచింపవలసి యున్నారు. + +(2) శాసనమును ఉపసంఘముల యాలోచనకు బంపుట రెండవముఖ్యమగుసూత్రము. దేశ శాసనసభలలో నూర్లకొలది సభ్యు లుందురు. అందరికిని అన్నివిషయములును తెలిసి యుండవు. వాస్తుశాస్త్రముతో నెక్కున సంబంధముగల శాసనము ఉపక్రమితమైనయెడల వైద్యశాస్త్రజ్ఞుడు దాని విషయమయి స్థూలదృష్టిని విమర్శ చేయగలడేమోగాని సూక్ష్మాంశములలోనికి దిగి యిదమిద్ధమని తేల్చుటకు మాత్రము వలంతిగాడు. దేశ మంతటికిని శాసనములు చేయుపట్టున నిట్టిసమయములు +దినదినమును పొడసూపుచుండును. సూక్ష్మాంశములచర్చ నూర్లకొలది ప్రజలకు రుచించునదియుం గాదు. కాబట్టి యుపసంఘముల యాచారము వాడుకలోనికి వచ్చినది. సంగతులు తెలిసిన యొకకొందరు సావకాశముగా కూర్చొని యొక్కొక్క విషయమును విమర్శించి ఆయాశాసనమును తమసభవారికిగాని, సభలవారికిగాని నివేదించు చున్నారు. తగిన వారియాలోచన పొందినందున శాసనసభలవారు ఆశాసనమును సులభతరముగా నంగీకరించుటకో, తిరస్కరించుటకోశక్తికలవా రగుదురు. ఇప్పట్టున మనకు 1920-లో ప్రసాదితమైన సంస్కరణశాసన మెట్లు విమర్శనందినదియు జ్ఞాపకమునకు దెచ్చికొనవచ్చును. ఆశాసనమున ముఖ్యమగు మార్పులు చేసినవారు ప్రజా ప్రతినిధిసభ ప్రభుసభలలోనుండి ఏర్పడిన \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0049.txt b/Prabhutvamu/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f290257aa0e62ed5bb52ea1de6d12f42d689a053 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0049.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యుపసంఘమువారు. వారే యేమార్పులు సూచించిరో రమారమిగా నన్నిటిని బ్రిటిషురాజ్యాంగ సభలవా రామోదించిరి. వారిసలహాలకు వ్యతిరేకముగా కొనిరాబడిన సవరణలన్నియును త్రోసివేయబడియెను. ఉపసంఘముల యాచారము ఎంత బలవంతమైనదియు ఈయొక్క నిదర్శనము వలననే స్పష్టమగుచున్నది. ఉపసంఘముల ప్రభావ మింకను నొక కొంతవర్ణింపదగి యున్నది. ఉదాహరణార్థము అమెరికాసంయుక్త రాష్ట్రముల శిష్టసభనే కైకొందము. ఆసభలో విమర్శింపదగిన శాసనములు సంవత్సరము సంవత్సరమును వేనవేలుండును. అందుచేత ఏబది యువసంఘము లేర్పడియున్నవి.సభయందు సామాన్యముగా మొదట చదువుటలో శాసనము పేరు, ఉద్దేశము చదువబడు చున్నది. వెంటనే దానిని తత్సంబంధియగు నుపసంఘమువారి యాలోచనకు బంపివేయుచున్నారు. ఉపసంఘమువారు అందులో కావలసినన్ని మార్పులు చేయుట కధికారము కలవారై యున్నారు. వారు దాని స్వరూపమునే వేరుచేసి దానిని క్రొత్త శాసనమునే +కావింపవచ్చును. తుదకు దానిని సభవారి విమర్శకు తేక యుండవచ్చును. అనగా శాసనము ఉపసభవారి యధీనమున బడినది యనిన దాని యునికి, నాశనము వారి చేతులలోనే యున్నవనుట స్పష్టము. + +(3) విమర్శలను నిలుపుదలచేయుట కేర్పడిన సూత్రము మూడవ ముఖ్యసూత్రము. ఏసభలోనైనను +ఎక్కువ సంఖ్యాకులు 'ఇక విమర్శ' చాలునని కోరుటకు అధికారము కలవారై యున్నారు. ఇది యంత మంచి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0050.txt b/Prabhutvamu/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c7b3189dad0700bfaa1f472b5df76dc6d597a22 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0050.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +యేర్పాటగునాయనునది, యోచింపదగియున్నది. ఎక్కువ సంఖ్యాకులై మన మున్నంత మాత్రముచేత తక్కువ సంఖ్యాకులైన యెదుటివారి నోరు మూయించ వలసినదేనా? ఇది సరియనుడు, తప్పనుడు ఆచారముమాత్రము లోకమున స్థిరమయినది. కొంతవిమర్శ సాగినపిదప ఏసభలోనైనను ఒకసభ్యుడు లేచి ఈవిమర్శ చాలించవలసినదని యుపక్రమింప వచ్చును. అట్లుపక్రమించినప్పుడు కొన్ని కొన్నిసభలలో అధ్యక్ష స్థానమున నుండువారు . సభవారి సమ్మతి తీసికొనవలసియుందురు. ఎక్కువ సమ్మతులు నిలుపుడు పక్షముననుండెనా నిలుపుదల చేయవలసియుందురు. మరికొన్ని సభలలో తీర్మానముచేయు నధికారము అధ్యక్షస్థానమున నుండువారికే యొసంగబడినది. ఆంగ్ల +రాజ్యాంగసభలోని ఏర్పాటు ఇదియే. అచ్చట అధ్యక్ష పదవియం దుండువానిని 'స్పీకరు' అందురు. ఆతని ఇష్టము వచ్చినయెడల ఆపుదలచేయవచ్చును; లేకున్న విమర్శ జరుగును గాకయని వదలవచ్చును. అమెరికాసంయుక్త రాష్ట్రములలోని ప్రజాప్రతినిధిసభలో మాత్రము సభ్యు బూరక మాటలాడుట కలదట ! తమమాట సాగదనుకొనువారు ఊరక మాటలుపెట్టి ఎదుటివారిని విసిగింపజూచుట సహజము. కాబట్టి అమెరికాసంయుక్తరాష్ట్రములలోను నిర్బంధ మవసరమని ప్రయత్నములగుచున్నవి. + +శిష్టసభలో సభ్యుడుగా నుండు వాడైనను సరియే, ప్రజాప్రతినిధి సభలో సభ్యుడుగానుండువాడైనను సరియే \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0051.txt b/Prabhutvamu/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3dc841266189b373b10ba9b8a0c18450b1520d5 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0051.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ప్రతినిధిగానుండు వాడెవడైనను తనయధికారమును తా నెరుంగుట కష్టముగానున్నది. రాజ్యలాభాలాభము లొకవైపునను, తన్ను నిర్వచించిన ప్రాంతలాభాలాభము లొకవైపునను నుండ సమన్వయమెట్లుచేయవచ్చుననునది ఇతనికి గొప్పసమస్య యగుచున్నది. స్థూలదృష్టిని చూచినప్పుడు ఈరెంటికిని వైరుధ్యము ఉన్నయట్లు కానరాదు. రాజ్యములో భాగమగుప్రాంతమునకు ఏదిలాభకరమో అది రాజ్యమునకు లాభకరముకావలసినదే. ప్రాంతముల ఏకత్వమగు రాజ్యమున కేది లాభకరమో అది ప్రాంతములకు లాభకరము కావలసినదే. ఈసిద్ధాంతము బాగుగనే యున్నది కాని పలుమారు దినదినమును ఈసిద్ధాంతమునకు కొలదిగనో, గొప్పగనో కార్యక్రమమున విఘాతము కలుగుచుండును. దృష్టాంతములు కావలయునా ? నేడు మనరాజధానిలోను మన ఆంధ్రభూమి లోను పొడసూపిన సమస్యలనే యాలోచింతము. ఆంధ్రులగు మనకు ఆంధ్రరాష్ట్ర మావశ్యకము. మనద్రవిడసోదరులలో ననేకుల కది యిష్టములేదు. మన మిరుతెగలవారమును శాసనసభలో నున్నారము. మనప్రతినిధు లెట్లు ప్రవర్తింపవలెనో యెవరు చెప్పగలరు! అట్లే కృష్ణమండలము రెండు +కానున్నదనుకొనుడు. క్రొత్తమండలమున కేది ముఖ్యపట్టణము? ఆంధ్రప్రతినిధి తనమండలమువారి యభిప్రాయానుసారము పోవలయునా లేక తానాంధ్రదేశమున కనుకూలమనుకొను రీతిని ప్రవర్తింపవలయునా? + +నిజముగా ప్రతినిధికర్తవ్యము తన్నెన్నుకొనినవారు చెప్పినట్టుగా మాత్రముచేయుట యనరాదు. ఏలయందు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0054.txt b/Prabhutvamu/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8538330d054086229236f9569515063c06975d3 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0054.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +గలదు. అధమపక్షము 50000-ల వోటరులయినను చేరిననుగాని ఈ యధికారము వినియోగింప వీలులేదు. జర్మనీలోను నిట్టియధికారము ప్రజలకు ప్రసాదితమయి యున్నది. కాని నేడేర్పడియుండు డిక్టేటరులపద్ధతిలో వీని కర్థము లేదు. + +వోటరులచేతిలోని మూడవ యాయుధము రెఫరెండము. కొన్నికొన్ని సందర్భములలో శాసనములను +గురించియు, ముఖ్యవిషయములను గురించియు తాము స్వయముగానే అభిప్రాయము వ్య క్తము చేయుపద్ధతి కీపేరుకలిగినది. ప్రభుత్వములవారు అట్టి యభిప్రాయమును అమలుజరుపవలసియు నుండును. పరగణాలను, మండలములను నేర్పరచుటలో సరిహద్దులను నిర్ణయించుటకును; +భాషలప్రాబల్యమును నిరూపించుటకును నొకప్రాంతపు ప్రజ లింకొకప్రాంతములోచేరుట కిచ్చగింతురా లేదా యనుటను నిశ్చయించుటకును నీపద్ధతి చాలయుపయోగపడినది. కడచిన యైరోపా మహాసంగ్రామానంతర మేర్పడిన చిన్నచిన్న రాష్ట్రములసమస్యలు పరిష్కరించుటలో నీపద్ధతి మాటికిమాటికి ననుసరింపవలసివచ్చినది. స్వయం నిర్ణయసూత్రమని ప్రచారమందిన సిద్ధాంతమున కిది సాధనముగా నుపకరించుచున్నది. అస్పృశ్యుల దేవాలయ ప్రవేశమునకు మనశాసనసభలలో పెట్టదలచిన శాసనము నమలుజరుపనెంచినచో ఈపద్ధతి నవలంబించవలెనను బునాది వై చినారు. + +ఇనీషియేటివు, రీకాలు, రెఫరెండము పద్ధతులు శాసనబద్దముగా ప్రచారమునందున్నను, లేకపోయినను వా \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0055.txt b/Prabhutvamu/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9077e8914a2c2e7a1b2ffc28759764b371e3b724 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0055.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +క్స్వాతంత్ర్య పత్రికాస్వాతంత్రములున్న దేశములలో చక్కని యాందోళనమూలకముగ వీనిఫలమును సాధించుట కవకాశమున్నది. ఇట్టి కొత్తఏర్పాటు కావలెనని సభలుపెట్టి తీర్మానములుచేసి వ్యాసములు వ్రాసి ఇనిషియేటివునందువలె గవర్నమెంటువారిచేత క్రొత్తచట్టము చేయింపవచ్చును. శాసనసభలలో విచారణకు రాగల సంగతులనుగురించి విస్తారప్రజాభిప్రాయమును పురికొల్పి రెఫరెండముఫలము సాధింపవచ్చును. ఏప్రతినిధిచేయునట్టి పనినైనను గట్టిగా విమర్శింపించి అతడు విసిగి రాజీనామానిచ్చునట్లు చేయవచ్చును. మొండికివేసుకుంటే మరల ఎన్నికలో రాకుండచేసి రీకాల్ ఫలమును పొందవచ్చును. అయిన నేటిలోకమున ఒకవైపు డిక్టేటరులచేతులలోని ఫేసిస్టు ప్రభుత్వములవంటి ఏకపక్ష ప్రభుత్వములును ప్రజాపక్షములేయైనను రుష్యాలోని సోవియట్టువంటి ఏకపక్ష ప్రభుత్వములును ఏర్పడి యింతచక్కని ఫలప్రదమగు వాక్స్వాతంత్ర్య, పత్రికాస్వాతంత్ర్యము లరికట్టబడుచుండుట గమనింపదగియున్నది. + +_________ + +5

+శాసననిర్వహణస్వరూపము

+ +ఇదివరలో వ్రాయుటయందు అర్థసౌకర్యార్థము శాసననిర్మాణము, శాసనవివరణము, శాసననిర్వహణము, అనుక్రమమున వ్రాసితిమి, నేటి ప్రజాపరిపాలితరాష్ట్ర \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0056.txt b/Prabhutvamu/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6bca4797ea49ef0db2273fe5f140878d15161939 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0056.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ములలో శాసననిర్వహణాధికారము నేరుగా శాసననిర్మాణాధికారులకే సంక్రమించుచుండుటచేత శాసనవివరణమునకు ముందుగా శాసననిర్వహణమును గురించి యాలోచించుటే యవసరమగు చున్నది. + +ప్రాచీనకాలములయం దేమి, నిన్న నేటివర కేమి శాసననిర్వహణాధికారము సామాన్యముగా రాజులకును, వా రేర్పరచుకొనిన సహాయకులకును, వారు నియమించిన యధికారులకును చెందుచు వచ్చినది. అనేకరాష్ట్రములలో- రాజు నిరంకుశుడుగానుండినట్లు కానవచ్చు రాష్ట్రములలో సయితము — స్థానికవిషయములయందు ఆయాప్రాంతములప్రజలు తమకార్యములను తామే నిర్వహించు +కొనుచు వచ్చినది నిజమే. కాని మొత్తముగా రాజ్యమునకు సంబంధించిన కార్యనిర్వహణమునందు రాజును, ఆతనిచే నియమితులైనవారును మాత్రమే ప్రవర్తించుచు వచ్చిరనుట సత్యము. + +ఎప్పుడును కార్యనిర్వహణమునకు పదుగురయధికారము పనికిరాదు. కాబట్టి నేటిదినమును ఎల్ల రాష్ట్రములలోను శాసననిర్వహణము ప్రప్రధమముగా నొక్క యుత్తమాధికారియందు నిక్షిప్తమయి యున్నది. పూర్ణ ప్రజాసత్తాకములలో కొన్నిటియందు వోటర్లందరునుచేరి ఉత్తమాధికారి నెన్నుకొని అతనికి అధికారకాలపరిమితి యున్నంతవరకు నాలుగేండ్లో, ఎక్కువయో నిరంకుశాధికార మిచ్చి వేయుటగలదు. అట్టి ప్రజాసత్తాకములను 'కేంద్రీకృతప్రజాసత్తాకము' లన్నారు. ఇంగ్లీషులో \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0058.txt b/Prabhutvamu/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c497183b6fb4bf960d7adb19532266e87db8463 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0058.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +చున్నారు. ఇతరరాష్ట్రములతోటి సంబంధబాంధవ్యములను జరుపుటయు అధికారవర్గమునకు చెందిన స్వాతంత్ర్యమేయగును. సైనికవర్గమును, నావికవర్గమును, ఆకాశ విమానదళమును ఆయత్తపరచి వినియోగించుట, దేశములోని పోలీసు కార్యములను నిర్వహించుట, రైళ్లురోడ్డులు +ఇత్యాది సౌకర్యములను ప్రజలకు చేసియిచ్చుట, యజమానులకును పనివారలకును కలుగునట్టి సంబంధములను సమపరచినడుపుట ఇత్యాది కార్యములన్నియును అధికార వర్గమువారు శాసనకర్తల ప్రతినిధులుగా చేయునట్టి కార్యములై యున్నవి. మన దేశమునకు ఈవర్ణన పూర్తిగా నన్వయించునని యనుకొనరాదు. స్వయంపరిపాలన సంపూర్ణముగా గల రాజ్యములకే యిది యన్వయమగును. శాసనకర్తలు పరిమితాధికారము కలవారుగా నున్నంతకాలము మనమీవర్ణనను ఆదర్శప్రాయముగా మాత్ర మంగీకరింపవలసి యుందుము. శాసనకర్తలు సంపూర్ణాధికారము కలవారయియుండు స్వపరిపాలితరాష్ట్రములలో గూడ అధికారవర్గమునకు శాసనకర్తల యధికారమునకు మించిన యధికారము కొన్ని కలవు. + +అధికారవర్గశిఖరమున నేకవ్యక్తి యుండుట కార్యసాధనకు ముఖ్యాధారమంటిమి. ఈఏకవ్యక్తి యాజమాన్యము రమారమిగా నేటి నాగరకరాష్ట్రము లన్నిటను కాననగును. అయిన కొన్ని చోట్ల నీఏకవ్యక్తి పేరునకు మాత్రము అధికారవర్గశిఖరము నధిష్ఠించుటయు, మరికొన్నిచోట్ల నిజముగా సర్వాధికార ధూర్వహుడగుటయు చూడవచ్చును. అమెరికాసంయుక్తరాష్ట్రాధీశ్వరుడగు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0059.txt b/Prabhutvamu/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63ddfda1b581ec9dde3fc0eef3f4630b84a89fb2 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0059.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నధ్యక్షుడు సర్వాధికారధూర్వహుడు. అతడు ఎవ్వరి సలహానైనను తీసికొనవచ్చును. ఎందరితో నైనను సంప్రతించుకొనవచ్చును. అధికారులతోను, అనధికారులతోను ఆలోచించు కొనవచ్చును. కాని ఎవ్వరి మాట ననుసరించియు నతడు నడచుకొనవలయునను నిర్బంధములేదు. తన యిచ్చకువచ్చిన రీతిని ప్రవర్తింప వచ్చును. ఎల్లయధికారమును ఆతని దే. ఎల్లజవాబుదారియు నాతనిదే. ఇంగ్లాండు, ఫ్రాంసు ఈదేశములలో సర్వరాజనీతియు ఉత్తమాధికారి నిర్ణయించుటలేదు. ఇంగ్లండులో ఉత్తమాధికారి రాజు. కాని అధికారనిర్వహణము అతని చేతులలో లేదు. మంత్రివర్గ మెట్లు చెప్పిన న ట్లత డంగీకరించి కావలెను. నిజముగా ముఖ్యమంత్రియే సర్వాధికారి, అయిన +శాసనబద్ధముగ ముఖ్యమంత్రి యధికారముగాని, మంత్రివర్గముయొక్క యధికారముగాని యెచ్చటను సూచితము కాలేదు. బహుకాలాగతమగు నాచారమే వీరికి శరణ్యము. ఫ్రాంసులో ఉత్తమాధికారి అధ్యక్షుడు. కాని అతడును మంత్రుల యాలోచన లేక యెక్కువ స్వతంత్రించుటకు రాదు. + +ఇట్లగుటచేత అధికారనిర్వహణ వర్గమును గురించి యాలోచించు చోట ఉత్తమాధికారి సర్వాధికార ధూర్వహుడా, ఇతరాధికారుల యధికారముచే పరిమితుడా యని యాలోచించుట యవసరము కావచ్చును. కాని సర్వాధికారధూర్వహుడై నను కాకున్నను నొక్కమాట మాత్రము నిజము. రాజ్యకార్యములను గడుపుట కేర్ప \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0062.txt b/Prabhutvamu/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26b95a41489c6febc545545b8ac737b11935ef6f --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0062.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రభుత్వము క్రింద తటస్థించిన దిదియే. ఒక్కనికి బదులు పెక్కురు, ఒక్క స్థానముననుండిగాక దేశమంతటిని నావరించి, గ్రామగ్రామమందును తమయంశమును నిలిపి నిరంకుశత్వమును వహించుటనుజేసి ప్రజాపరిపాలితరాష్ట్రములలో నెయ్యది యనుకూలపరిస్థితియో అయ్యదియే యిచ్చట ప్రతికూలపరిస్థితియై దానికి లోబడిన ప్రభుత్వపద్ధతి మంత్రివరుడైన మాంటెగ్యూచే ప్రళయమునకు పూర్వపు నాటిపద్ధతియనియు, మానవరసవిహీనపద్ధతి యనియు వర్ణితము కావలసివచ్చినది. ప్రజాప్రభుత్వము నెలకొనుకొలదిని 'సివిలుసర్విసు' ఇతర దేశములందువలెనే మనదేశము నందును ప్రజలసేవకు సహజోపకరణమగునుగాక యని నమ్మనగును. కాంగ్రెసు మంత్రివర్గముల పరిపాలన యారంభమయినపిదప ఇందు కొంతనిజ మున్నదనుట స్పష్టమయినది. సివిలుసర్విసులవారు తాము లాతీదెబ్బలు కొట్టించిన వారికిగూడ భక్తులుగా పనిచేయుచున్నారు. + +అధికారవర్గము శాసననిర్మాణాధికారులచే నియమితమైన కార్యజాలమును నడుపునట్టి ప్రతినిధివర్గము మాత్రమైయుండినయెడల అథికారశాఖాప్రాబల్యము ప్రభుత్వమున నెక్కువగా నుండియుండదు. అధికారశాఖకు "శాసననిర్వహణము” ముఖ్యధర్మమైనను దాని కతీతమైన ధర్మములను కొన్నిటి నీశాఖ వహించుచున్నది. రమారమి యెల్ల నాగరికరాష్ట్రములలోను ఇట్టిశాసనము అవసరమని, శాసనముల నుపక్రమించునట్టి స్వాతంత్ర్యము సర్వసామాన్యముగా అధికారవర్గమునకే చెంది \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0063.txt b/Prabhutvamu/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..404a4feb95375aa4900fb71327b67c846e3a8697 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0063.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +యున్నది. మహోదారమైన పద్ధతులు వెలసియుండు ఆంగ్లరాజ్యాంగసభలో సయితము ప్రభుత్వమున నుండు కక్షివారు రాజ్యాధికారుల మూలముగా ప్రవేశపెట్టుశాసనములే మెండు. అనధికారియగు శాసనసభ్యుడు ప్రవేశ పెట్టునట్టి శాసనము ఎప్పుడో యొకప్పుడుగాని కాన్పించదు. ఇది తప్పనిసరి. దినదినమును రాజ్యకార్యములను నడుపునట్టి వానికే రాజ్యవిషయములలో గల లోపాలోపములు చక్కగా బోధపడును. అతనికే ఎక్కడ నేసంస్కార మవసరమో సులభముగా తెలియవచ్చును. ఆకారణముచేత నేశాసనము చేయవలసినదియు నిర్ణయించుకొనుటకు అతనికే యుత్తమావకాశ మున్నది. దీనిని బురస్కరించుకొనియే మనదేశములో శాసనోపక్రమాధికారమంతయు ప్రభుత్వాధి కారుల చేతులలో నిడబడినది. ప్రజాపరిపాలిత రాష్ట్రములలోనే యీస్వాతంత్ర్య మధికారవర్గమునకు +ప్రబలాయుధమనిన ప్రజాపరిపాలనకు నింకను పూర్తిగ దగ్గరజేరని హైందవభూమివంటి రాష్ట్రములలో దీని ప్రభావము వర్ణింపనక్కరయే లేదు. + +అధికారశాఖకుగల మరియొక స్వాతంత్ర్యము శాసననిరోధము. శాసనకర్తలయి నట్టి వారొక శాసనమును చేసినను ఉత్తమాధికారిశాసనము నంగీకరించుట లేదని శాసనమును నిరోధింపవచ్చు ననుట యొకసిద్ధాంతము. ఈసిద్ధాంతము క్రమక్రమముగా కొన్నికొన్ని దేశములలో బలవిహీన మగుచున్నది. ముఖ్యముగా నాంగ్ల భూమిలో నుత్తమాధికారియైన రాజునకు గల యీస్వాతంత్ర్యము నేటిదినము సంపూర్ణముగా నష్టమయియున్న \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0064.txt b/Prabhutvamu/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb2bf127c67d4a7bda171dbeffbb27f05036ee46 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0064.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +జనరలు ఇచ్చకువచ్చిన మేరకు ప్రజలయొక్క స్వాతంత్ర్యములనే నిరోధించు శాసనమునైనను ఆరుమాసములు అమలులో నుండునట్లు చేయవచ్చును. ఆరేసిమాసముల చొప్పున ఆకాలవ్యవధిని పెంచుకొనవచ్చుచుండ నగుననియునుగూడ ఇటీవలిచరిత్రచేత స్థిరపడినది. + +అధికారశాఖయొక్క ప్రాబల్యము ఇంతటితో తీరిపోయిన దనుకొనరాదు. ఉత్తమాధికారి శాసనసభలను నుపక్రమించుటయందును, చేర్చుట యందును, వాయిదాలు వేయుటయందును, ఆపివేయుటయందును, రద్దుచేయుటయందును కొన్ని కొన్ని యధికారములు కలవాడై యున్నాఁడు. జర్మనీ, అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రముల వంటి రాష్ట్రములలో ఉత్తమాధికారితో సంబంధము లేకయే శాసనసభ సామాన్యముగా ఈనాడు, ఈ సమయమున, ఈరీతిని చేరవలసినదను కట్టుబాటుకలదు. ప్రత్యేకముగా విశేషసమావేశము జరుపవలసి యుండిననే అధ్యక్షుడు కలుగజేసికొనవలసి యుండును. ఇంగ్లండులో ఈ పద్ధతి లేదు. శాసనసభలు చేరవలసి యున్నప్పుడు రాజు (మంత్రుల సలహామీద) సభ్యులందరు చేరవలసినదని యుత్తరువీయవలసి యున్నాడు. అతడు నియమించిననాడు సభ చేరవలసియున్నది. ప్రత్యేకము అందుకని జాగ్రత్తగా సిద్ధముచేసిన ఉపక్రమోపన్యాసమును రాజు సభకు పంపుచున్నాడు. దానిని రాజుపేరట చదువుచున్నారు. సభ యుపక్రమమగుచున్నది. ఇంత యట్టహాసము పైకి కాన్పించినను సర్వమైన పనులును రాజుపేరుపెట్టి చేయువారు ప్రజానిర్వచితులగు మంత్రులేయైనందున ఆంగ్లరా \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0066.txt b/Prabhutvamu/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..965747d26dd637040df98e3790f4dc933b34aaa2 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0066.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +దు. నలుగురు ఉప్పు కారము వేయుట కధికారముకల వారైన యెడల వంటయైనను చెడిపోవునను నప్పుడు యుద్ధ సమయములలో పదుగుర యభిప్రాయము పనికిరాదనుట వేరుగ జెప్పబనిలేదు. ఐరోపామహాసంగ్రామము ప్రారంభమైనప్పుడు ఆంగ్లభూమిలో, విషయములు పదుగురాలోచించి రమారమి బహిరంగపరచి పనిచేయుటవలన కొన్నిదొసగులు పొసగినవని యెల్ల రెఱుంగుదురు. అట్టిస్థితి కలుగునని యెదురుచూచియే యెల్లరాజ్యములలోను భూసైన్య నావికాసైన్యాధికారములను సంపూర్ణముగా నుత్తమాధికారియధికారముననే యుంచియున్నారు. వీనికి తగిన యధికారులను నియమించుట యుద్ధావసరములలో నేయేపని యెట్లెట్లు నడుపవలయునో యెల్లయు నిశ్చయించుట యేకముఖముగా అతనిమూలకముగా జరుగుచున్నవి. + +యద్ధ ముపక్రమించు నధికారమును నుత్తమాధికారికి ఆంగ్లభూమిలో సంక్రమించియున్నది. ఉత్తమాధికారియనిన నిజమునకు మంత్రివర్గమేయైనందున నిదియు ప్రజలయధీన మనుకొనవలసినదే. ఫ్రాంసుభూమిలో నధ్యక్షుడు యుద్ధమునకు బోనెంచినప్పుడు శాసనసభల రెంటి +యుత్తరువును పొందవలెను, అమెరికాసంయుక్తరాష్ట్రముల యధ్యక్షుడు ప్రజాప్రతినిధిసభ యనుమతిని పొందిన చాలును. ప్రజాసత్తాకములలో నంతటను కొద్దికొద్ది భేదములతో ఈయధికారము కొంతవరకు ఉత్తమాధికారికే సంక్రమించుచున్నది. + +యుద్ధము ఉపక్రమించుట, సంధి ఇత్యాదివిషయ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0067.txt b/Prabhutvamu/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..712cd4dfeedd7528a67f0eb5174ab7a543066893 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0067.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ములను గురించి మనదేశములో నిప్పు డాలోచింపవలసిన పనిలేదు. మనము బ్రిటిషు సామ్రాజ్యమున కంకితులము. బ్రిటిషు అధికారులు ఏమిచేసిన నది మన మంగీకరింపవలెను. వారికి లోబడి కొద్దిగా గవర్నరుజనరలున కధికారముకలదు, ఆయధికారమెంత, యేమి, యెట్లుపయోగ +పడుచున్నది యని విచారించు స్వాతంత్ర్యము మన శాసనసభలకు నేటిశాసనము మూలకముగా కలుగలేదు. + +అధికారశాఖకుగల ఇంకొక్క స్వాతంత్ర్యమును గురించి వ్రాయవలసియున్నది. నేడేర్పడియుండు శాసనములు, న్యాయస్థానములు, సాక్ష్యములు, విచారణలు వీనిమూలకముగా నొకొకప్పుడు నిరపరాధులు సాపరాధులుగా దండింపబడుచున్నారనుట సిద్ధాంతముగా నంగీకరింపబడినది. నిజ మాలోచింప ఒకొకప్పుడుగాక సామాన్య ముగా నిరపరాధులే దండింపబడుచున్నారాయను ననుమానము దోచకపోదు. కాబట్టి అన్ని రాజ్యములలోను ఉత్తమాధికారికి 'క్షమా'థికార మొసంగబడి యున్నది. అధికారులు గొప్పనేరములు చేసినప్పుడు ఉత్తమాధికారి యాస్వాతంత్ర్యము నుపయోగింప వచ్చునను నవకాశమున్నచో ననర్థములు వాటిల్లుననుట స్వయంప్రకాశము. అతని యుత్తరువులేకనో అతని యెరుకతోనే యెరుకలేకయో వారుచేయు దౌర్జన్యములను, దౌష్ట్యములను క్షమించుట కతనికి అవకాశము కలుగును. అట్లు కలుగకుండుటకై ఈ 'క్షమా'ధికారము గొప్పయధికారులు చేయు +నేరములపట్ల వినియోగ పడరాదని కొన్ని కొన్ని రాష్ట్రములలో నియమ మేర్పడియున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0069.txt b/Prabhutvamu/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..523145b42505a84ddba45f0b68f3d47176994428 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0069.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +ఇప్పటికిని పరంపరాగతముగా నేర్పడురాజులు గలరు. కొన్ని రాజ్యములయందు స్త్రీలు సింహాసనమునకు రానర్హులుకారు. పురుషసంతతిలోనివారే రాజ్యాధికారనిర్వహణమునకు నర్హులు. స్త్రీలో పురుషులో ఎవ్వరు అధికారము వహించు వారై నను నేటిదినము నాగరికరాష్ట్రములలో పరంపరాగతప్రభువుల శాయశక్తులు మిక్కిలి సంకుచితములై యున్నవి. ఆంగ్లభూమిలో రాజు కలడు. అతడే మన చక్రవర్తి. కాని యూతనికి ఏవిధమగు నధికారమునులేదు. అతనికి రాజకీయవిషయము లలో ప్రత్యేకవ్యక్తిత్వమేలేదని చెప్పవచ్చును. రాజ్యములోని సర్వాంగములును మంత్రుల యధీనమునం దుండును. రాజుకి కన్ను, కాలు, చేయి, మెదడు సర్వమును ఈ మంత్రివర్గమే. మహాసంగ్రామము నందోడి తలదాచుకొనువరకును జర్మనీలోను సామ్రాట్టుండినాడు. అతడును సామ్రాజ్యములోని +శిష్టసభకు సంపూర్ణముగా నంకితుడు. కాని అందులో చేరిన ప్రష్యాదేశమునకు నతడు నిరంకుశు డైన ప్రభువుగానున్నందున శిష్టసభలో నతనికి పలుకుబడి యెక్కువ. ఇదిగాక సామ్రాజ్యముఖ్య మంత్రిని నియమించుకొను నధికారమును అతనికి కలదు. ఆముఖ్యమంత్రి ప్రజలకు జవాబుదారీ పడువాడుగాడు, చక్రవర్తికే జవాబుదారీపడువాడు. ఈకారణములచేత జర్మనీ కేయిజరుయొక్క శాయశక్తులు మహాద్భుతముగా నుండినవి. నిరంకుశమగు నధికారవర్గమును నియమించి అతడు సామ్రాజ్యమును ఇష్ట ప్రకారము పరిపాలించుచుండినాడు. నేడు జర్మనీలో కెయిజరులేడు. అతనికి తరువాత నేర్పడిన యుత్తమాధికారియు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0070.txt b/Prabhutvamu/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01800eb8857421d3c6176af626c7ec5d1edc56ed --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0070.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +లేడు. ప్రజాప్రతినిధి ప్రభుత్వము 1933–వరకు అన్ని దేశములందువలెనే సాగినది. ఆసంవత్సరము నందు హిట్లరు పార్టీవారు- వారే నాజీలు- ప్రభుత్వమునకు వచ్చిరి. సర్కారు ఉద్యోగములలో, వ్యాపారములలో, వృత్తులలో అన్నిటను యూదులకు, లిబరలులకు, సోషలిస్టులకు తావులేకుండ జేసిరి. 1933-లో, 1934-లో ప్రజలు పదింట తొమ్మిదిపాళ్ళు వోట్లువేసి యీపార్టీయందు తమకు విశ్వాస +మున్నదని ప్రకటించిరి. 1934 ఆగస్టులో అదివరకు అధ్యక్షుడుగా ఉండుచుండిన హిండెంబర్గు చనిపోయెను. ఆ స్థానమును భర్తీచేయకుండ హిట్లరు తనహోదాలో దానిని లయముచేసివేసెను. నాటినుండి జర్మనీలో హిట్లరు 'నాయకుడు'గా - వీనినే ఫూరరనుటయుకలదు. ఏకపక్షనాయకుడై , సర్వాధికారధూర్వహుడై పనిచేయుచున్నాడు. + +ఇప్పటికిని ఇటలీలో పరంపరాగతప్రభు వున్నాడు. కాని అచ్చటను ముస్సోలినీ 'డ్యూస' నే పేరుతో ఏకపక్ష నాయకుడయి సర్వాధికారధూర్వహుడై యేలుచున్నాడు. నిజమునకు హిట్లరుకు ముస్సోలినీ గురువు. ఇతడే నేటి ఫేసిస్టు విధానమును 1922–వ సంవత్సరమున ఇటలీలో ప్రవేశపెట్టెను. పెట్టుబడిదారులు కర్మకరులు పోరాడుకొని జాతీయసౌభాగ్యమును చెడుపుదురను సిద్ధాంతమును ఆధారముచేసి సమభాగములుగా వారును వీరును అధికారమునకు వచ్చునట్లు చూచునుద్దేశమును +ముందిడుకొని యితడు సంస్కారము లారంభించెను. వీరిద్దరకు తగవుతీర్చే యధికారిగా తనపార్టీని నియమించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0071.txt b/Prabhutvamu/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e1ffac47f8a07739f4d0a0ffb5c16fd45a5334c --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0071.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +శాసనసభలు రెంటి యెన్నికలలోను ఈపార్టీ మొత్తము మెంబర్లనుపేర్కొని జాబితాచేయును. వోటరులు ఈ జాబితాను మొత్తముగా అంగీకరింపనైనను అంగీకరింపవలెను. తిరస్కరింపనైనను తిరస్కరింప వలెను. ఇతని పార్టీ బలమున్నంతసేపు అంగీకరింపకుండుటకు వీలెక్కడిది! + +పరంపరాగతపద్ధతి యింకను జపాను, పర్షియా, బెల్జియము, బల్గేరియా, డెన్మార్కు, ఈజిప్టు, మెసొపొటేమియూ, ఇటలీ, హాలండు, రుమేనియా, సయాము, యూగోస్లేవియా మున్నగు స్వతంత్రరాష్ట్రములలోను బ్రిటిషువారికి, ఫ్రెంచివారికి మున్నగు అయిరోపియను రాష్ట్రములకు లోబడిన సామంతరాజులు ప్రభువులుకలచోట్లను కొంతకుకొంతయో పూర్ణముగానో ప్రచారమందున్నది. ఇందు కొన్నికొన్నిట ప్రజాపరిపాలన వేరునాటి పరంపరాగతపద్ధతియొక్క నిరంకుశత్వము మట్టు పడినది. కొన్నిట ఇంకను మట్టుపడలేదు. మహాసంగ్రామము కారణముగా రుష్యా, యిత్యాది రాజ్యముల ప్రభువులు పలాయితులయినారు. ప్రజాధికారము స్థాపితమగుటకు మహత్తరమయిన యల్లకల్లోలములు జరిగినవి, జరుగుచున్నవి. + +ప్రజలు ఉత్తమాధికారిని నిర్వచించుకొను చోట్ల విధానములు భిన్నములుగా నున్నవి. శిష్టసభలకు ప్రతినిధులను నెన్నుకొనుటకు నేర్పడి యుండు ప్రత్యక్షపరోక్ష నిర్వచనపద్ధతులు రెండును నీయుత్తమాధికారినిర్వచనమునందు వినియోగపడుచున్నవి, + +ఉత్తమాధికారిని ప్రజలే నేరుగా నెన్నుకొనుపద్ధతి అముఖ్యములైన కొన్ని రాజ్యములలోమాత్రము వ్యాప్తి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0073.txt b/Prabhutvamu/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed95d614f87850306b37ce2382e2dd1754b132e5 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0073.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +మయినది. అధ్యక్షపదవికి పరోక్షనిర్వచనము పనికిరాదు. ప్రత్యక్షనిర్వచనమే యేర్పడవలెను, అనుటయే యీ యుద్యమముయొక్క సారాంశము. పరాసుభూమిలో పరోక్షనిర్వచనమే ఉత్తమాధికారి నియమనమున కాధారమై యున్నది. శాసనసభలు రెండును ప్రజలచే నిర్వచితములు. ఈరెండు సభలును చేరి అధ్యక్షుని నియమించుచున్నవి. ఈపద్ధతి ఫలప్రదమని వాదించునట్టివారు రెండు కారణములను నిరూపించుటగలదు. అధ్యక్షకపదవియం దుండువారు చేయవలసినకార్యముల కొక ప్రతిభ కావలయుననుట నిక్కువము. అట్టిప్రతిభ యెవ్వరికి పూర్తిగా గలదని నిశ్చయించుటకు ప్రజాసమూహమునకు తగిన శక్తి చాలదు శాసనసభల ప్రతినిధులకు అనుభవముపైని ఆశక్తి కలిగి +యుండగలదు. ఇది మొదటికారణము. ఇక రెండవ కారణమో, కార్యనిర్వహణమునందు ఒద్దికతో పనిచేయవలసియుండువారలు రాష్ట్రాధ్యక్షుడు, రాష్ట్ర శాసనసభ. రాష్ట్రశాసనసభవారు అధ్యక్షుని నెన్నుకొందురేని వారికిని, ఈతనికిని చక్కని పొందు పొసగగలదు. అవును కాని, శాసననిర్మాతలే శాసననిర్వాహకుని నేర్పరచుట సంభవించుచున్నదే. ఇది నష్టదాయకముకాదా అనువారు +కొందరున్నారు. అంతియేగాక అధ్యక్షునియెన్నికలు రభసముతో జరుగవలసియున్నప్పుడు శాసనసభలోనిసభ్యులు అందులో నిమగ్నులయినయెడ అవసరమగు శాసననిర్మాణముగతి యేమగును అని మరికొంద రడుగుచున్నారు. అధ్యక్షుడు కాదలచుకొనినవాడు తన యధ్యక్ష కాధికార +కాలమునందు శాసనసభసభ్యులలో పలుకుబడికలవార \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0074.txt b/Prabhutvamu/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4850272bc84092b1e746d34f0f592a0fce42a4a --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0074.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +లకు రాష్ట్రములో నధికారమిత్తునని వాగ్దానముచేసి వశవర్తులను చేసికొనుటకు వీలుండదా అని ఇంక కొందరు ప్రశ్నించుచున్నారు. ఇంతియగాదు. ఏకొలదిమందికో అధ్యక్షనియామకశక్తిని ప్రసాదించినచో ఆ యధ్యక్షుడు ఆకొలదిమంది చెప్పునట్టి మాటలకు చెవియొగ్గవలసిన వాడగును. ముఖ్యమగు విషయములలో స్వతంత్రుడుగ ప్రవర్తింపలేడు. మన జిల్లాబోర్డు మునిసిపాలిటీల అధ్యక్షుల స్థితిగతులే ఇందుకు తార్కాణములు. కార్యనిర్వహణము కావింపవలసిన యధ్యక్షుడు మహాజనముచే ప్రత్యక్షముగా నెన్ను కానబడునేని ములహాయిజాపెట్టి తన నిర్వాచకులను తనవశవర్తులుగా చేసికొనుటకుగాని నిర్వాచకులు కార్యాచరణమున నతని స్వాతంత్ర్యమును నిరోధించుటకుగాని వీలుండదు. + +నిర్వచితుడైనను తనయధికారము శాశ్వతమనుకొనునేని నిరంకుశుడు కాకపోడు. అందుచేతనే ఉత్తమాధికారిని నిర్వచించుకొను రాష్ట్రములన్నియును అట్టియధికారి యధికారమునకు కాలపరిమితి ఏర్పరచియున్నారు. అమెరికాసంయుక్తరాష్ట్రముల యధ్యక్షునకు అధికారము నాల్గుసంవత్సరముల కాలము. తరువాత అతడు మరల నిర్వచితుడుకావచ్చును. అగునను నమ్మకముమాత్రము లేదు. పరాసుభూమిలో, అధ్యక్షున కధికారము ఏడేండ్లు. అతడును మరల నియమితుడైనకావచ్చును. +చిలీదేశపు టధ్యక్షునకు కాలపరిమితి యైదేండ్లే. అతడు మరల నిర్వచితుడు కానేకాడు. ఈ తీరుగా నిర్వచితులైన ఉత్తమాధికారులుండు రాష్ట్రములంతటను వారియధి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0075.txt b/Prabhutvamu/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db72eb31a10cf330ad612c6355aad5af009fcc70 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0075.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +కారకాలము నాల్గుసంవత్సరములకు తక్కువగాక ఏడుసంవత్సరములకు నెక్కువగాక కాన్పించు చున్నది. ఇందులకు కారణము సులభముగా నూహ్యము. అధికారకాలపరిమితి మిక్కిలి తక్కువగా నున్న దనుకొందము. ఒక్కసంవత్సరమే యని తీసికొందము, అప్పు డథికారమున నుండు నాత డేమిచేయగలడో యాలోచింపుడు. చుయ్యిమని పెనముమీద అట్లుపోసినట్లుగా రాచకార్యములు చేయుటకు రాదు. కొంతవ్యవధియుండిననే గాని యుపక్రమితమయిన కార్యమును ఫలోన్ముఖము చేయుటకురాదు. సంవత్సరములోపుగా ఫలోన్ముఖత్వమును చూపుమనిన నేయధ్యక్షుడును చూపగలవాడుకాడు. మరి, సంవత్సరకాలమే యధికారకాలమందు రేని ఆయధికారికి కార్యములపట్ల, యభిప్రాయములపట్ల దార్ఢ్యముగూడ శూన్యమే యగును. ఈ నాడుండి రేపు పని వదలిపోవువార మేగదా మనకేల యీగొడవ, ప్రజలలోని మూక మనల మననీయదు, “ఎప్పటి కెయ్యది ప్రస్తుత మప్పటి కామాట లాడి యన్యులమనముల్ నొప్పింపక తానొవ్వక తప్పించుక తిరుగువాడు ధన్యుడు సుమతీ !" యను వెఱ్ఱి వేదాంతములకు దిగవచ్చును. ఇక నధికారపరిమితి చాల యెక్కువాయెనా-పదేండ్లు ఇరువదేండ్లయి శాశ్వతత్వమువంకకుములునూపెనా— వచ్చినదే లాభము, చే జిక్కినదే +ఫలము, అధికారమున్నంత దనుక ననుభవింతము అను దురాశ జనించి దానిపనిని అదిచేసికొన వచ్చును. ఈ యెల్ల సందర్భము లాలోచించియే నాగరకరాష్ట్రములు అధికారము నిడుపునుగాక, కుఱుచయును గాక యుండు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0078.txt b/Prabhutvamu/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09c58724f62a687b1126d0ccfcea606040094788 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0078.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రాజ్యమేలవలెను. ఒక్క యారుమాసములేలిన పిదప మూడేడు లావ్యక్తి మరల అధికారము +వహింపరాదు. ఇటలీ ఈమునిసిపలురాష్ట్రానికి సంరక్షణకర్త. + +ప్రజాప్రబోధ మెక్కువగా కలదేశములయందు నామకార్థ మొక యుత్తమాధికారియున్నను నిజముగా +నధికారమును నిర్వహించువారు ప్రజాప్రతినిధులేయగుటయు సంభవించియున్నది. ఆంగ్లభూమిలోను, పరాసుభూమిలోను, ఇట్టి పరిస్థితి ప్రముఖముగా కాననగుచున్నది. కాబట్టి కదలలేని మూలవిరాట్టుకుబదులు కదలికగల యుత్సవవిగ్రహములు సర్వాధికారమును తల +ధరించుచున్నారు. అందుచేత నీయుత్సవవిగ్రహముల వర్ణన యవసరము. ఈ యుత్సవవిగ్రహముల కే మంత్రులని పేరు. వీనివర్గమునకే మంత్రివర్గమని పేరు. + +నేటి 'మంత్రివర్గ' పద్ధతికి ఆంగ్లభూమి పుట్టినిల్లు. ఈమంత్రివర్గము పేరు ఏశాసనములోనులేదు. కాని +మంత్రివర్గమునకుగల బలము మరి రాష్ట్రములోని ఏయధికారికిని కానరాదు. ఇంతటి శక్తివంతమగు సంస్థ యెట్లేర్పడినదా యను శంకయక్కర లేదు. ఆంగ్లప్రజలు శతాబ్దములుగా దీనిని కట్టుకొని వచ్చినారు. ఆచరిత్ర వ్రాయగడంగిన నది యొకగ్రంథమగును. నేడుమంత్రివర్గ మెట్లేర్పడుచున్నదో యిచ్చట వర్ణించిన చాలును. ఆంగ్ల ప్రజలు ప్రతినిధిసభను ఎన్నుకొను చున్నారు. అందులో నేదో యొక కక్షికిచేరినవారు ఎక్కువ సంఖ్యాకులుగా నుందురు, ఆకక్షికి చెందినవారిలోనుండి యొక్కరను రాజు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0079.txt b/Prabhutvamu/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2edf70f5e4cb98530ec1eac0f6885bc16feb97c9 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0079.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ముఖ్యమంత్రిగా నియమించుకొనవలెను. రాజ్యములోని యుత్తమాధికారియగు రాజున కింతకంటె నెక్కువ యధికారములేదు. ముఖ్యమంత్రి యేర్పడినతోడనే అతడు తనతో నుండి పనిచేయదగిన మంత్రు లెవ్వరో వారిని తన కక్షిలోనుండి నియమించుకొనుచున్నాడు. ఈమంత్రులే ముఖ్యమంత్రితో గూడ మంత్రివర్గ మగుచున్నారు. వీరు ఎల్లరును ప్రజాప్రతినిధులు. ప్రజలకు నేరుగా జవాబుదారి కలవారు. ఎప్పుడు ప్రజలకు వీరియెడల విశ్వాసము లేదో అప్పుడే వీరు రాజీనామా యియ్యవలసిన వారు. అందుచేత ఆంగ్లభూమిలోని సర్వాధికారమును వీరియందు కేంద్రీకృతమగుచున్నది. ప్రజలలోని ఎక్కువ సంఖ్యాకుల యనురాగము వీరిపక్షమున నున్నంతకాలము వీరే ప్రజాప్రతినిధి సభకు నాయకులు. అందుచేత శాసనములు ప్రవేశ పెట్టుట, శాసనములను విమర్శించుట, శాసనములను నిరోధించుట ఎల్లశక్తులును వీరియందు నిక్షిప్తములయి యున్నవి. ఇంతియగాక ఈమంత్రివర్గమునందలి యొక్కొక్కరును ప్రభుత్వశాఖ యొక్కొక్కింటికి సధ్యక్షులుగా నేర్పడుచున్నారు. కాబట్టి ఆంగ్లభూమిలో ప్రజల యనురాగమును పెట్టుకొనిన యంతకాలము మంత్రివర్గము శాసన నిర్మాణనిర్వహణముల రెంటను నుత్తమాధికారి. + +ఆంగ్ల \భూమిలో బహుకాలముగా రెండుకక్ష లే ఏర్పడి యున్నవి. ఇప్పుడు బలవంతమగు మూడవకక్షియు నేర్పడినది. ఈకక్షులలో స్వల్ప భేదములును నున్నవి. కాని విశేషభేదములు చాలకాలముగా గాని, చాలయెక్కువగా \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0080.txt b/Prabhutvamu/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aa28351a3f7cd7e5663985cd798147307a6a9836 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0080.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +గాని లేకపోవుటచేత 'మంత్రివర్గము' లకు కొంతకు కొంత దీర్ఘాయువు సమకూరుటకలదు. ఇంగ్లీషువారికి వివేచనశక్తి మెండు. యుద్ధము సంప్రాప్తమయినప్పుడేమి, మహాప్రళయమువలె ఆర్ధిక దైన్యము లోకమును ముంచివేయుచున్ననాడేమి ఇంగ్లీషువారు ఉన్న కక్షలనుజంపుకొని సర్వ +శక్తలను కేంద్రీకరించిపనిచేయు నభ్యాసముచేసినారు. ఆ కారణముచేత దేశ కార్యములు దీక్షతో జరుగుటకు అవకాశముదొరకి 'మంత్రివర్గము' యొక్క బలము స్థిరపడుటకు వీలైనది. పరాసుభూమిలో నిట్టిపరిస్థితి దొరకినది కాదు. అచ్చటను 'మంత్రివర్గ ' పద్ధతి పూర్ణముగా నెలకొనియున్నది. 'మంత్రివర్గ' పు టనుమతిలేనిది అధ్యక్షు డేమియు చేయుటకు రాదు. ప్రజలవిశ్వాస మున్నంత కాలము 'మంత్రివర్గము' నిలుచును. వారి విశ్వాసము లేనప్పుడు వారు రాజీనామాఇచ్చి తీరవలసియున్నారు. అన్ని కట్టుదిట్టములును ఆంగ్లభూమీలో వలెనే ప్రచారమందున్నవి. కాని 'మంత్రివర్గము' పరాసుభూమిలో ఆంగ్లభూమిలోవలె అంత బలవత్తమము కాలేదు. కారణ +మేమందురా, పరాసుభూమిలో కక్షులు ఎక్కువ. ఒక్క కక్షి,కైనను నిశ్చయమగు పలుకుబడిలేదు. నేడీ కక్షిలోనివాడు రే పింకొకకక్షి, ఎల్లుండి మరియొకకక్షి. మూడవనాడు నాల్గవకక్షి, ఇట్లగుటనుచేసి మంత్రివర్గములోనే యొకకక్షివా రుండుటలేదు. ఏవో సమాధానములుచేసికొని పలువిధముల యభిప్రాయములవా రొకసమూహముగా చేరి పనిచేయుచుందురు. ఈవిధమగు నైక్యము +బహుకాలము పొసగదు. కాబట్టి మంత్రివర్గము మాటికి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0081.txt b/Prabhutvamu/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d9e801d488fc0356b9bf7daea3e2be6fa4bd468 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0081.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +మాటికి - సంవత్సరములోపుగ ననియే చెప్పవచ్చును. — మారుచుండట కలదు, అదియే పరాసుభూమిలోని మంత్రివర్గపు బలహీనతకు ముఖ్యకారణము. + +ఇటలీలోను పరాసుభూమిలోని స్థితిగతులే చాలకాలము కానవచ్చినవి. అసంఖ్యాకములగు కక్షలుండినవి. ఈకక్షలైనను పరాసుభూమిలోవలే తమ విభేదములు పోగొట్టుకొని తాత్కాలికముగానై నను నేకమగు మార్గమును కానరాదు, ఎవ్వరికి వారు నిర్ధారించుకొని పనిచేయుట ఆ దేశమునందు ఆచారమైయుండినది. అందుచేత అచ్చట మంత్రు లేకీభవించి యొకవర్గముక్రింద నేర్పడుటే +కష్టముగా నుండినది. ఒక్కొక్కరికి పొత్తుపొసగక యుండుటను బట్టి వీరి నేకముఖమునకు దెచ్చుకొను పని రాజుదే యయిపోయి అతనికి మంత్రులమీద నెక్కున పలుకుబడి యుండుచు వచ్చినది. మంత్రులను నియమించుట యందును అతని కెక్కువ యధికారమే కలిగినది. ప్రపంచ +యుద్ధానంతర మిటలీలో ప్రాతరాజకీయనాయకుల యలసత ప్రజలకు విసుగుపుట్టించినది. సీన్యియరు ముస్సోలినీ ముఖ్యమంత్రియైనాడు. దేశసౌభాగ్యమును దీర్చుటకు గట్టిగా పనిచేయ నెంచినాడు. ఇదివరలో సంక్షేపముగా వర్ణితమైన ఫేసిస్టువిధానము నమలులో పెట్టినాడు. +ఇటలీరాజు కార్యదక్షుడగు నీ మంత్రికి ప్రోత్సాహకుడుగ నున్నాడు. మొన్న హిట్లరుకు స్వాగతమిచ్చి నప్పుడు ముస్సోలినీకి అగ్రమున రాజేయుండుట గమనింపదగినది. + +మంత్రివర్గముపద్ధతి ఐరోపాఖండమునం దెక్కువ ప్రచారముననున్నది. బెల్జియము, హాలండు, నార్వే, \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0082.txt b/Prabhutvamu/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e99ac588e40d89ae95b61eaa787d6708519e5013 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0082.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +స్వీడను ఈరాజ్యములనెల్లను ఈపద్ధతియే నెలకొనినది. నేడు క్రొత్తగా నేర్పడుచుండు రాష్ట్రములలోను ఐరోపాలో నీపద్ధతియే ప్రాబల్యము చెందవచ్చును. దీనిని పార్లమెంటరీ పద్ధతియని వర్ణింతురు. + +అమెరికాఖండమునందు 'అధ్యక్షక ' పద్ధతి యెక్కువ వాడుకలోనున్నది. దీనిని డెమొక్రాటికు పద్ధతియన్నారు. దీనికంటెను మంత్రివర్గపద్ధతియే ప్రజాధికారానుకూలమని అమెరికారాజనీతి వేత్తలుగూడ నంగీకరింప నారంభించినారు. ఈపద్ధతియే మనదేశమునను నెన్నటికైనను +నెలకొననున్నది. ఇప్పటికి మంత్రులు కోస్త్రాలలో నేర్పడి రాజ్యమేలుచున్నారు. ఇండియారాజ్యాంగ శాసనములో నేమివ్రాసియున్నను, కాంగ్రెసువారి అపార దేశభక్తి త్యాగములు కారణముగా, మంత్రులు నడుపునట్టి అనుదినపరిపాలన కార్యక్రమమునందు గవర్నరులు తమ ప్రత్యేకాధికారములు వినియోగించికాని యితరవిధములనుగాని అడ్డమురామని యంగీకరించి అట్లే నడచుకొనుచున్నారు. ఆచారబలము శాసనబలమును రద్దుపరచునను సిద్ధాంతముతో పనులు జరుగుచున్నవి. + +మంత్రిగానిండు, అధ్యక్షుడుగానిండు, డిక్టేటరుగానిండు, ఎవ్వరైనను ఉత్తమాధికారిగా నేర్పడువాడు చేయవలసిన పని యనంతమనుట ఇదివరలో సూచితమైనది. కాబట్టి ఆయుత్తమాధికారి తనపనిని శాఖలక్రింద విభాగించి ఒక్కొకశాఖకును నొక్కొకయధికారిని ప్రత్యేకముగా నియమించుచున్నాడు. అతని ననుసరించి క్రింది యధికారులెల్లరును పనిచేయవలసియుందురు. మంత్రివర్గపద్ధతి కల \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0084.txt b/Prabhutvamu/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..488682342bf3b25d4eff58de24afe41b0a36f255 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0084.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +టరులుకానిండు- తీర్చవలసిన ప్రశ్నలుగా నేర్పడినవి. అన్నిచోట్లను సర్వప్రజలది ప్రభుత్వమని యేర్పడుట చేత సర్వప్రజల కూటికి, నీటికి, సౌఖ్యమునకు కావలసిన యెల్లయేర్పాటులు తమవియేయని పరిపాలకులు బాధ్యత వహింపవలసి వచ్చుచున్నది. వ్యవసాయము, పరిశ్రమలతో గూడ స్వాధీనముచేసికొని — పనిచేయువారు ప్రజలే యైనను— ప్రజలలోని యేవ్యక్తియు ఇదినాయాస్తియని యనుటకు వీలులేనట్లు విత్తడము, నాటడము, ధాన్య మమ్మడము, ఇనుము కాయడము, బండ్లకమ్ములుచేయడమువగైరా అన్నిపనులును సర్కారుద్వారానే జరుపుచుండడము ఈదినము రుష్యాలో జరుగుచున్నది. 1932-లో రెండుకోట్లటన్నుల గోధుమ దేశములో పండినది. 1933 +లో ఇంకొక 80 లక్షల టన్నులు హెచ్చుచేయవలెనని సంకల్పించినారు. సాధించినారు. ఇనుము కోటి ఇరువదియొకలక్షటన్నులు తయారైనది. కోటి ఏబదిలక్షలు కావలెనన్నారు. చేసినారు. ఇవి ఉదాహరణములు. ఐదేసి సంవత్సరములకు ఒకపర్యాయము ఒక్కొక్కవస్తువును గురించి ప్లాను వేయడము ఉత్పత్తి పెంచుచుపోవడము అచ్చటి గవర్నమెంటుపద్ధతి. దేశాభిమానమని ప్రేరేచి పనివారిచేత పనిచేయించడము వారికర్తవ్యము. నిండుకడుపు పెట్టనీ అరకడుపుపెట్టనీ ఆదేశములో పనిలేని మగవాడుగాని ఆడదిగాని లేదనిపించినారు. ఇంతపని జరుగవలెను కాబట్టి సోమరిపోతులనుగాని, పనికితగిన చదువు, శిక్షణలులేనివారినిగాని దేశములో ఉండనిచ్చుటకు వీలులేదు. అందువలన పుట్టిన ప్రతిశిశువు చదువు, శిక్షణ, పోషణ లన్ని \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0087.txt b/Prabhutvamu/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fae88af764680deabf1be1f28cb27eacccd578d3 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0087.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ఉంటుంది. కాని అందులో నాలుగుమూలల చెక్కుబందీ తప్ప ఇంటిప్లానేఉండదు. ప్లానంతా సర్కారువారుచేసే నిబంధనలను అనుసరించి నడవవలసిందని వ్రాసిఉంచుతారు. పై పెచ్చు రాజుగారికి ఆర్డరు ఇన్ కౌన్సిలను ఒక అధికారముంచి ఆద్వారా జరుపవచ్చునంటారు ఆ ఆర్డరు +ఇన్ కౌన్సిలు వ్రాసేవారుకూడ ఈనిబంధనలు వ్రాసేవారే. అందుచేత ప్రజలవోటు తెచ్చుకొన్నంతసేపు ఇంగ్లండులో మంత్రివర్గము దేశమునకు తనకు మేలనితోచినది చేయ గలుగుచున్నది. + +మనదేశ మింకను మెషీనుయుగములోనికి పూర్తిగా ప్రవేశించలేదు. మహాత్ముడు గాంధిపుణ్యమని మన పరిశ్రమాభివృద్ధికూడ గృహపరిశ్రమలకే ఉన్ముఖమయి యున్నది. అయినను మనకుగల స్వాతంత్ర్యములు చాల తక్కువ. రాష్ట్రములలో అనగా మద్రాసువంటి కోస్తాలలో ప్రభుత్వమునందు మనకు స్వాతంత్ర్య మిచ్చినా మన్నారు. ఏబదియైదేండ్లుగా మనదేశీయమహాసభ అహ రహము పోరాటము పెట్టుకొని 'వందేమాతరము', 'హోమురూలు' వంటి మహోద్యమములు బయలుదేరి తుదకు కడచిన 18 ఏండ్లుగ గాంధిమహాత్ముని నాయకత్వమున అసహోద్యమము, ఉప్పుసత్యా గ్రహము, శాసనతిరస్కారములు, సత్యాహింస లాధారముగా దేశముకై కొని లక్షలుగ ప్రజసామాన్యము జైళ్ళకు నడచి లాఠీదెబ్బలుతిని మహాత్యాగములుచేసిన పిదప ఈవాక్యము వెడలినది. గవర్నరుల ప్రత్యేకాధికారములని దానికిని దిగ్బంధనములు శాసనములో పెట్టినారు. కాంగ్రెసువారు ఎన్నిక \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0088.txt b/Prabhutvamu/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8ec1a8b34d1a8996bcb3d4faef7d11dd50291cc --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0088.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +లలో ఏడురాష్ట్రములయందు అఖండముగా దిగ్విజయము పొందికూడ ఈదిగ్బంధములకులోబడి మంత్రిత్వము లంగీకరించడములేదని గట్టిగా తిరస్కరించిరి. గవర్నరులు నడమంత్రపు మంత్రుల నేర్పరచుకొని రాజ్యమేలిరి. అది సుసాధ్యముకా లేదు. అప్పుడు కాంగ్రెసు సమాధానముచేసికొని అనుదినపరిపాలనలో గవర్నరులు తమ ప్రత్యేకాధికారములు వినియోగించుట లేదని మాట యిచ్చిరి. కాంగ్రెసు మంత్రివర్గము లేర్పడెను. అటుపిమ్మటను రెండు తరుణములలో తగాయిదా కలిగినది. రాజకీయఖైదీల విడుదల విషయమున మంత్రులు అందరిని విడువవలెనని, వ్యక్తుల కేసులు పరిశీలించి విడువవలెనని గవర్నరులు 'బీహారులోను, సంయుక్తపరగణాలలోను విభేదపడుచుండి హరిపురము కాంగ్రెసునాటికి కుదురక కాంగ్రెసు కార్యనిర్వాహకవర్గమువారితో సంప్రతించి మంత్రులు రాజీనామాలిచ్చిరి. గవర్నరులు ఆరాజీనామా లంగీకరింపక నిలిపి తమకు తగినంత వ్యవధి +లేకపోయిన దనుచు అందరు ఖైదీలను విడుదలచేయుట కంగీకరించి మంత్రులు మరల ప్రవేశించుట కవకాశము కలిగించిరి. మరల ఒరిస్సాలో నిటీవల నొక విషమస్థితి కలిగెను. గవర్నరు సెలవుమీద పోనెంచెను. అతనిస్థానమున బ్రిటిషు ప్రభుత్వమువారు అచ్చటనే నౌకరీలోనున్న ఐ.సి.ఎస్ . ఆఫీసరును నియమించిరి. మంత్రులవద్ద నౌకరీచేయు ఉద్యోగి, మరల ఆనౌకరీలోనికి రావలసివచ్చినా రావలసినవాడు, మంత్రులకంటె పై హోదాలో, వారి కార్యాలోచన సభ కధ్యక్షుడుగా, వారికి యజమానిగా, కూ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0089.txt b/Prabhutvamu/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01c7b99bee74bda6a0ee71473c3c7510e4251b1a --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0089.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +ర్చోడము మంత్రుల ఆత్మగౌరవమునకు భంగమని నిర్ణయించి కాంగ్రెసుమంత్రులు రాజీనామాలివ్వ సిద్ధపడిరి. విషమస్థితికలిగినదని అందరును దిక్కులుచూడ నారంభించిరి. సెలవుతీసికొనిన గవర్నరు సెలవు రద్దుచేసికొని గండముతప్పించెను. పార్లమెంటరీ శెక్రటరీలని శాసనసభ్యులలో కొందరిని మంత్రులకు సహాయకులుగా నేర్పరచినారు. కాని ఇండియారాజ్యాంగశాసనము ప్రకారము +జీతములు, బత్తెములు, సెలవులు, పెన్‌షన్‌లు విషయములలోను తుదకు హెచ్చరికచేసేటంత మాత్రపు దండన విషయములందు సహా పరిపూర్ణముగా సంరక్షణపొంది ఇప్పటికిని శెక్రటరీ అఫ్ స్టేటువల్ల నియమితులగుచుండు ఐ. సి. ఎస్ మున్నుగాగలవారు, నిన్నటివరకు రమారమి ముప్పది డిపార్టుమెంటులను నిరంకుశముగా ఏలినవారు, మంత్రులనుకాదనికూడ గవర్నరులదగ్గరికి ప్రత్యేకముగా కాగితములు తీసికొనిపోవుటకు, ఉత్తరువులు చేయించుకొనుటకు ప్రస్తుతపు ఆక్టుక్రిందను అవకాశము కలవారు, గవర్నమెంటు శెక్రటరీలుగా ఉండి రాజ్యాంగశాసనములో పే రేతల పెట్టని పార్ల మెంటరీ శెక్రటరీలకు కాగితములు పంపుట వారి యభిప్రాయములు కనుగొనుట జరుపుదురా? విషమస్థితి యెట్లు ఎప్పుడుకలుగునో చెప్ప వీలులేదు. త్వరలో కలుగకపోవచ్చును. అయినను ఇంత పట్టుదల యేల యుండవలెనను వారుందురు. కారణము ఇంతవరకు చెప్పినదియే. శాసనసభ లెన్ని ఉండనీ మంత్రు లెందరుండనీ అనుదినరాజ్యచర్య జరపడములో చాల యెక్కువ పలుకుబడి, రుచి యున్నవి. మన మద్రాసు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0090.txt b/Prabhutvamu/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efd6474a2cd1360a4e16e0aee1cc78d7b6b5ccb6 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0090.txt @@ -0,0 +1 @@ +కోస్తాలో ఎన్నివిధముల ఉత్తరువులు వేయడానికి అధికారులకు అవకాశములున్నవో వ్రాయబోయిన గ్రంథమగును. సర్కారువారు ప్రతి సంవత్సరమును శాసనసభ యెదుట పెట్టే బడ్జెట్టు తీసికొంటే వారు అడిగే వ్యయముల శాంక్షనులు 37 వర్గములక్రింద ఏర్పరచినారు. ఈవర్గాలపేళ్లు క్రింద ఉదాహరించడ మయినది. ఇందులో ఒక్క రివిన్యూ తీసికొంటే అందులో అంతర్భాగాలు రివిన్యూ శెక్రటేరియట్ , రివిన్యూబోర్డు, జిల్లాసిబ్బందీ, సర్వేసెటల్మెంటు రికార్డుఅఫ్ రైటులు, ఇందులో ఒక్క సర్వేమాటే తీసుకొన్నా కేంద్ర సర్వేఆఫీసు, సర్వేపార్టీలు, ఎస్టేటుసర్వేలు, మునిసిపల్ యూనియన్ సర్వేలు ఇన్ని కలవు. ఇన్నిటికి ఒక్కొక్క శాఖమీద ఒక్కొక్క అధి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0091.txt b/Prabhutvamu/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2652587e7691374b1ae1a9e2695e03c6c9bb119 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0091.txt @@ -0,0 +1 @@ +కారి. నేటిదినము జరిగే రివిన్యూచట్టము అనగా బోర్డు స్టాండింగు ఆర్డరులు 3000 పేజీలు—ఈ రీవిన్యూలో ఉండే పై అధికారులు వ్రాసి అమలు జరుపుతుండేదేకాని వేరులేదు : సర్వేరాతికి పావలా ఏ సందర్భాలలో వసూలుచేయవచ్చును, ఏసందర్భాలలో వసూలు చేయరాదు అనేవిషయముతో ఆరంభించి నంజీనిపుంజీ పుంజీని నంజీగా మార్చేవరకు, గ్రామనౌకరుల సెలవు మొదలుకొని కలెక్టరుల అధికారాలవరకు, నిర్ణయించే సర్వ వ్యవహారము ఈబోర్డు స్టాండింగు ఆర్డరులలో ఇమిడినది. ఇర్రిగేషన్ మాట ఆలోచించినచో దాని బడ్జెట్టు గ్రంధమే వేరేగా ప్రకటించెదరు. దీనినిబట్టి చూడగా 21 లక్షల రూపాయలు సిబ్బందివ్యయము మాత్రమున్నది. ఇర్రిగేషను పనుల మాన్యూలు, నిబంధనలు, ఏశాసనసభవారును వ్రాసినది కాదు. అంతయు అధికారులు సిద్ధపరచునదే. ఒక్క రివిన్యూ ఇలాఖాలో కోస్తా పెత్తనదారులు సుమారు ఇరువదిమంది యున్నారు. ఇర్రిగేషన్ ఇలాకాలో పెత్తనదారులకు లెక్క లేదు. చీఫ్ ఇంజనీరులు, గవర్నమెంటు ఆర్కిటెక్టు, ఎలెక్ట్రికల్ ఇంజనీరు, సూపరింటెండింగు ఇంజనీరులు, ఎక్సెక్యూటివు ఇంజనీరులు వీరు పెట్టినదేభిక్ష. ఇట్లే ఒక్కొక్క డిపార్టుమెంటునుగురించియు, వ్రాసికొని పోవచ్చును. ముఖ్యముగా పరిశ్రమలు, విద్యుచ్ఛక్తి నిర్మాణము, సేవకు, అధికారానికి, శాసనానికి చాల అవకాశమిచ్చునవి మనకోస్తాలో ఉన్నవి. ఇన్నిటిమీద పెత్తనదారులందరిని మంత్రులవశము చేయవలసినదని కాంగ్రెసువారు కోరి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0092.txt b/Prabhutvamu/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93d34ae0e00a39382c320fd18f8f40878568a69e --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0092.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నారు. కాని బ్రిటిషువారు చేసిన చట్టములో అదిలేదు. అనుదినచర్యలో ఐ.సి.ఎస్ లతో సహా మంత్రులమాట జవదాటనట్లు కనిపించినా శాసనము ప్రకారము వీరు తమకు లోబడినవారు కాదు. కాబట్టి మంత్రులుకూడ తగిన జాగ్రత్తతోనే మెలగుచున్నారనుకొనదగును. + +కోస్తాప్రభుత్వాలలో ఈతీరుగానుండ ఇండియా ప్రభుత్వము విషయములో బ్రిటిషు ప్రభుత్వమువారు +అసలు శాసనసభలలోనే ఎన్నికలతో సంబంధము లేకుండ శిష్టసభ మొత్తము 260 గురలో 104 గురను, అసెంబ్లీ మొత్తము 275 గురలో 125 గురను స్వదేశసంస్థానాధిపతులు ప్రతినిధులను నియమించునట్లు విధించినారు. శిష్టసభలో 65 దింటిని, అసెంబ్లీలో 164 టిని ప్రత్యేక స్థానములుగా నియమించి కాంగ్రెసువంటి బలవత్తమ ప్రజాపార్టీ ఎక్కువరాకుండ జూచుకొన ప్రయత్నించినారు. ఎన్నికలుపెట్టే స్థలములకు అప్రత్యక్షపు టెన్నికలు నియమించి కోస్తాల శాసనసభ్యులే వోటరులుగానుండు నట్లేర్పరచినారు. ఇన్ని కోస్తాలలో కాంగ్రెసువారింత ఉద్దండముగా జయించెదరని వారనుకొనలేదని తోచును. కాని కాంగ్రెసువారు గెలిచినారు. గవర్నరుజనరలుకు ఎనిమిది ప్రత్యేకాధికారాలిచ్చుటేగాక దేశసంరక్షణ, విదేశములతోటి సంబంధము, ఇంగ్లీషు మత విచారము +వీటిని శాసనసభల జోలినుండి తొలగించినారు. దేశసంరక్షణ అంటే అందులో భూసైన్యములు, నావికాసైన్యములు, విమానసైన్యము, తత్సంబంధపరిశ్రమలు అన్నియు చేరిపోయినవి. పదుగురు మంత్రుల కవకాశముచేసి వారికి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0093.txt b/Prabhutvamu/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33eff7532d63cef5c1cc79ea91c56117d90be799 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0093.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నిలిపిన విషయములలో రైల్వేలకు ప్రత్యేకము రైల్వే అధారటీ అని శాసనబద్ధసంస్థను నియమించి నారు. రైల్వేలకు సంబంధించిన సర్వకార్యనిర్వహణాధికారము ఫెడరలు రైల్వేఅథారటీది. దీని అధ్యక్షుని గవర్నరుజునరలు నియమించును. ఏడింట మూడువంతులకు తక్కువ గాక సభ్యులను +అతడే నియమించును అని శాసనములో నున్నది. ఈషెడ్యూలులో ఇందులో సభ్యు లేడ్గురుందురు. +ఏడ్గురను గవర్నరుజనరలు నియమించును అని యున్నది. షెడ్యూలుమార్చవలసి యున్నను గవర్నరుజనరలు ఒప్పుకొనిన పిదప శాసనసభలలో బిల్లుతేవచ్చును. మంత్రిగా ఏర్పడేవాడు రైల్వే అధారటీకి కార్యనీతి సలహాచేయవచ్చును. అక్కడను తగవుకలిగితే గవర్నరుజనరలుది తీర్మానము. ఈ విషయమై యిక వ్రాయనేల! రైల్వేల విషయములోవలే ఆర్థికవిషయములలోను ప్రత్యేకాధి +కారములతో రిజర్వుబ్యాంకు అఫ్ ఇండియాను ఏర్పరచినారు. దీనికి సంబంధించిన చట్టమును 1935 వ సంవత్సరపు గవర్నమెంటు అఫ్ ఇండియా ఆక్టుకు ముందే 1934 లో ఇండియాశాసనసభలలోనే అంగీకరింపించినారు. దానిమేరకు ఇండియా నాణ్యెములు, మన ద్రవ్యమునకు ఇతర దేశముల ద్రవ్యములతోగల సంబంధము మొదలగు విషయముల పరిపాలనయంతయు రిజర్వుబ్యాంకుకు చెందిపోయినది. ఈరిజర్వుబ్యాంకి గవర్నరును ఇద్దరు డిప్టీ గవర్నరులను ఇండియాగవర్నరుజనరలు నియమించును, నలుగురు డైరెక్టరులను అతడు నియమించును. ఒక్క గవర్నమెంటు ఆఫీసరునుకూడ రిజర్వుబ్యాంకి \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0095.txt b/Prabhutvamu/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37ee5f57cd5bc6557ce2780fe275728b69d69c7a --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0095.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +విషయాలనుబట్టి నిజమునకు శాసననిర్మాణమనేపేరుతో చేసే శాసననిర్మాణముకొద్ది శాసననిర్వాకులని మనము వ్యవహరించే దేశపరిపాలకులుచేసే శాసననిర్మాణము చాలయెక్కువ అనడముస్పష్టము, అది కారణముగానే బహుళసంఖ్యాకులయిన ప్రజల ప్రతినిధులచేతులలోనే పరిపాలన ఉండవలెననీ దూరమెక్కువయైనలదీ అట్టిప్రతినిధులకుకూడ జవాబుదారీతగ్గి నిరంకుశత్వం పెరగడానికి +అవకాశమున్నది. కాబట్టి సాధ్యమైనంత ఎక్కువగా పరిపాలన కార్యములను స్థానిక సంస్థల చేతులలోనే పెట్టవలసినదనీ, విధిలేని సమిష్టికార్యములకు విస్తారతరసంస్థలనుఉపయోగించు కొనవలసినదనీ లోకమంతటను అభిప్రాయము ప్రబలినది. రుష్యాచరిత్రకు మహాప్రాముఖ్యము కలగడానికి అచ్చటి సర్వరాజ్యసౌధాని కీ సోవియెట్టు– అనగా మనపంచాయతివంటి గ్రామసంస్థ - బునాదిగా ఏర్పడడమే. పరిపాలకులు నిరంకుశులు కాకుండా ఉండడానికి రుష్యాలో ఇతరోపాయములుకూడ అవలంబించినారు. కార్మికుల కర్షకులసంఘాలు ఎప్పటివలెనే పనిచేసికొనడానికి వాక్స్వాతంత్ర్య రచనాస్వాతంత్ర్యములనిచ్చి నిలిపినారు. ధనవంతులు, పెట్టుబడిదారులు పూర్తిగా అదృశ్యులై రాజ్యము కార్మికులదీ కర్షకులదీ యైనప్పటికీ ప్రభుత్వము నడిపేవారు తమతోకొద్దిగా భేదపడేవారున్నా వారిప్రచారాలను అరికట్టి తమప్రచారాన్ని సాగించుకొని +ఎదుటిముఠాలనణచిపెట్టి తమముఠాలను బలపరచుకొని నిరంకుశులయ్యే ప్రయత్నముచేయ వచ్చును. తాత్కాలికముగానై నా మహాజనము తమకు వ్యతిరేకులు కావచ్చు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0096.txt b/Prabhutvamu/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f5422ac754c13b14bee03914db5a135af9eab64 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0096.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నని తోచినప్పుడు ప్రజలయభిప్రాయము తమకడ్డురాని ఆలోచనలన్నీ చేసి ప్రజలనోళ్లు మూయింప వచ్చును. రుష్యా యంతటి పూర్ణప్రజాప్రభుత్వాలు జర్మనీచీనాలు అయినా కాకపోయినా హిట్లరు షియాంగ్ కేషెక్కుల చరిత్రలు ఈవిషయములో నిదర్శనముగా తీసికొనవచ్చును. + +హిట్లరు ప్రజనిర్వచితుడే. వర్సేయిల్సు సంధి కారణముగా జర్మనీపొందిన దురవస్థలను తుడిచివైచే పరమోత్సాహముచూపి పై కెగసినాడు. బీదల కార్థికస్వాతంత్ర్యములీయక పెట్టుబడిదారులు యూదులని బలవంతులపలుకుబడి నశింప జేయడానికి వారిని తరిమి కొట్టి, వారి జీవితములను హరించి ఆర్థికాధికారము తాను బాచుకొనినాడు. అధ్యక్షుడుగానున్న హిండెంబర్లు చనిపోతే ఆహో +దానే రద్దుచేయించి ముఖ్యమంత్రియయిన తానే ఆయధికారమును వహించినాడు. మంత్రివర్గము లోని యితరులను నామకార్థముంచుకొని సర్వాధికారములు తానువహించినాడు. సర్వసైనికాధి కారము తనదే చేసుకొనినాడు. ఆస్ట్రియూసందర్భమున చేసినపని యాలోచింపుడు. షూస్నిగ్గు +ప్రజలయభిప్రాయము తీసికొన నేర్పరచుచుండగా తాను సైన్యాలతో ప్రవేశించి దేశమాక్రమించి వోటింగు +పెట్టించి అందరూ తానుచేసినపనిని అంగీకరించినారనినాడు. జర్మనుప్రజల ఏకీభావమును పెంపొందించి బలపరచే యుద్దేశముతో 'రీఖ్' అనే ఆదేశప్రభుత్వములో నిమిడ్చిన కొద్దిపాటి నిరంకుశత్వమును అందులో పరిపాలకవర్గాని కేర్పరచిన కొద్దిపాటి ప్రత్యేకత్వపుహక్కును ఇంతనిరంకు +శత్వాన్ని తానుపెంచుకోడాని కతడు వినియోగించుకొని \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0099.txt b/Prabhutvamu/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1330058f06552595d1f7ab8b75febff4474c9b05 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0099.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +దురదృష్టమును, మహాయుద్ధముల విపత్తునకు సిద్ధమయి యుండ వ్రాసిన దుర్దినమును రష్యాకు తప్పనందున స్టాలినుబోటివానికి గూడ ఏకాధిపత్యదుష్కీర్తి సంభవించినది. లోకమునందు యంత్రయుగముపై కల్గిన జుగుప్స కొలది ఆయుగప్రాబల్యము తరిగి గృహపరిశ్రమ లెక్కువగా నాధారపరచుకొని శాంతిజీవసము నడుపుకొను దినములు లోకమునకు కలిగినప్పుడు సోవియెట్టు +లేదా పంచాయతిరాజ్యములో నిరంకుశుడు లేక దాసుడు లేక అందరును సమానులుగా ప్రజోపయోగకార్యకరణదక్షులుగా సుఖపడగలరు. మన భారతభూమికిగల మితజీవనదృష్టి, అహింస, సత్యాన్వేషణపరత్వము, వీనితో మనమును ఈ పరిణామమునకు తోడ్పడవలసియున్నది. +తోడ్పడగలము. + +_________ + +శాసనవివరణస్వరూపము

+ +భాషయొక్క స్వభావము ననుసరించియే శాసన వివరణ మవసరమగుచున్నదని ఇదివరలో వ్రాయబడియెను. సంఘముయొక్క స్వభావమును ఇందునకు అనుకూలమగుచున్నది. మానవుడు మానవుడుగా నున్నంతకాలము స్వార్థపరత్వము పూర్ణముగా భువిని వీడి చను ననుటకల్ల. ఉత్తమప్రకృతులలోనే స్వార్థపరత్వము కార్యకారణమగుచుండుట తప్ప లేదు. అట్టి సందర్భమున \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0100.txt b/Prabhutvamu/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4facbc882c3408a9c00f1564e0ee41567fa1ae86 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0100.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +సామాన్యప్రకృతులమాట చెప్పనేల ? ఒక్కరితో నొక్కరు వివాదములుపడుట మానవులకు సహజము. +లోకము నాగరకవంతమయినట్లెల్ల ఈవివాదధోరణి హెచ్చగుటయు ప్రస్తుతయుగమున కానవచ్చుచున్నది. + +సంఘములోని ప్రజలందరును ఒక్కచోట గుమిగూడి ఆలోచించుకొని సమ్మతినిచ్చినను ఈయకున్నను +మొత్తముమీద వారియందర మౌనాంగీకారము కలదగుటచేతనే ప్రభుత్వము అనునట్టి ప్రకృతి లోకమున ప్రత్యేకముగా నేర్పడుచున్నది. ఏర్పడినపిదప ప్రభుత్వమను పదార్థమొక్కటియు ప్రజయను పదార్థమొక్కటియునై ఈరెంటికిని విభేదములు కలుగుచున్నవి. ప్రభుత్వమునందును ప్రత్యేకవ్యక్తు లుందురు, ప్రజయందును ప్రత్యేక వ్యక్తులుందురు. ప్రభుత్వము నందుండు ఒక్కొక్క ప్రత్యేకవ్యక్తియు ప్రభుత్వముకాదు. ఆత డధికారియాత్రమగును. ప్రజయందలి యొక్కొక్క వ్యక్తియు ప్రజకాదు. అతడు పౌరుడు మాత్రమగును. కాబట్టి నేటి సంఘజీవితమునందు అయిదువిధములైన విభేద కారణములు కలవు. 1 మానవునకు మానవునకు గలుగునట్టివి, 2 సంఘమునకు ప్రభుత్వమునకు కలుగునట్టివి, 3 పౌరునకు ప్రభుత్వమునకు కలుగునట్టివి, 4 పౌరునకు అధికారికి కలుగునట్టివి, 5 అధికారికి అధికారికి కలుగునట్టివి. + +వీనిలో సంఘమునకును ప్రభుత్వమునకును కలుగునట్టి విభేదములను ప్రజాపరిపాలితదేశముల యందు ఎన్నికలలో ప్రజూనుకూలముగ ప్రభుత్వమును మార్చుకొనుట \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0101.txt b/Prabhutvamu/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bf31bfea9e656788180319994d846922f6058b4b --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0101.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +చేతను తదనుగుణశాసననిర్మాణముచేతను తీర్చుకొనుచున్నారు. ప్రజూపరిపాలన పూర్ణముగాలేని దేశములయందును అంకితములైన దేశములలోను ఆయాదేశములకు తగినరీతిని ఆందోళనము సలిపి ప్రభుత్వమును ప్రజ తమదారికి దెచ్చుకొనుటకు జూచుచు సాధ్యమైనంతమట్టుకు తీర్చుకొను చుందురు. + +అధికారికి అధికారికి కలుగునట్టివిభేదములు రెండు తెరంగులు. సమానాధికారములుకలవారికి కలుగు విభేదములు ఒక తెగ. ఎక్కువయధికారికి తక్కువ యధికారికి కలుగు విభేదములు ఇంకొక తెగ. ఈరెండవ తెగకు సంబంధించిన విభేదములను మనము గమనింపనక్కరలేదు. దేశములోని యుత్తమాధికారి వరకుంగల పరంపరలో నెవ్వరేని యొక్క రీవిభేదములను సమపరచుచున్నారు. సమానాధికారము కల యధికారులవిషయముమాత్ర మాలోచింపదగినది. ప్రత్యేకము ప్రత్యేకము స్వాతంత్ర్యములు కలిగియు అమెరికాసంయుక్తరాష్ట్రములలోవలె రాష్ట్రము లనేకము లొక్క సంయుక్త రాష్ట్రముగా చేరినప్పుడు సమానాధికారుల విభేదముల మాట యాలోచనకు వచ్చును. అట్టి విభేదములు ఆరాష్ట్రముల ప్రతినిధులచే నేర్పడు శిష్టసభలో తీర్మానమగుచున్నవి. + +తక్కుంగల మూడువిధములగు విభేదములను తీర్చునట్టి యధికారము నేటిదినము ఎక్కువగా ప్రభుత్వమునకే సంక్రమించి యున్నది. సంక్రమించుచున్నది. పూర్వకాలమునందు- నేటి నవీననాగరకము లోకమును తన స్వాధీనము చేసికొనుటకు ముందు - మానవునకును మా \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0102.txt b/Prabhutvamu/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12dc8fdb1fa0505871215ee5d7a612d53061c52b --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0102.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నవునకునుగల విభేదములేమి, పౌరునకు ప్రభుత్వమునకు కల విభేదములలో ననేకములేమి పంచాయతుల మూలకముగా తీర్మానమగు చుండినవి. కాని పూర్వకాలములు మారి పరిపూర్ణ ప్రజాపరిపాలనము లేర్చడు భవిష్యత్కాలము లింకను రాకయుండు మధ్యకాలములందు చాల యెక్కువగా న్యాయవిచారణాథికారము, అనగా శాసనవివరణాధికారము, అధికారవర్గమువారి చేతుల +లోనికే పోయినది. ప్రజాపరిపాలన తలసూప నారంభించినతోడనే మరల పంచాయతులకు బల మేర్పడుట సంభవించుచున్నది. న్యాయవిచారణ క్రమక్రమముగా మరల ప్రజలకే సంక్రమించుచున్నది. అందుచేత న్యాయవిచారణశాఖ ఎల్లదేశములలోను బహు జాగరూకతతో నియమించుచున్నారు. అధికారవర్గమునకు న్యాయవిచారణ శాఖ యంకితమయిపోయి ప్రజాపీడ జరుగకుండుట కెన్ని +ఏర్పాటులు, కావింపవలయునో యేర్పాటులును నాగరకరాష్ట్రములు చేసికొనుచున్నవి. + +అందుచేతనే న్యాయవిచారణాధికారులు రెండు ముఖ్యగుణములు కలవారుగానుండుట యవసరమని సర్వరాష్ట్రములును అంగీకరించినవి (1) శాసనముల జ్ఞానము వారికి సంపూర్ణముగా నుండవలెను. ఇది సులభసాధ్యము కాదు. (2) వారు సంపూర్ణముగా నిష్పాక్షిక బుద్ధి కలవారుగా నుండవలెను. ప్రభుత్వమునకే వ్యతిరేకమయిన తీర్మానము చెప్పవలసివచ్చినను నిస్సంశయ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0103.txt b/Prabhutvamu/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61d22ae8ff2ab10e7063177850373f123ee4af90 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0103.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ముగా చెప్పునంతటి స్వాతంత్ర్యము కలవారుగా నుండవలెను. + +ఇట్టివారిని సంపాదించుటకు నాగరకరాష్ట్రములు మూడుపాయముల నవలంబించియున్నవి. మొదటి యుపాయము వారిని నియమించుపద్ధతికి సంబంధించినది. రెండవ యుపాయము వారి యధికారమునకు సంబంధించినది. మూడవయుపాయము వారు పొందవలసిన ప్రతిఫలమునకు +సంబంధించినది. + +న్యాయవిచారణాధికారులను నియమించు నధికారమును శాసననిర్మాణసభలు పెట్టుకొననగునాయని న నదియంత ఫలవంతమగునని చెప్పుటకురాదు. శాసననిర్మాణసభయం దొక్కకక్షి, యెల్లప్పుడును బలవత్తమముగా నుండును, కాబట్టి న్యాయవిచారణకర్త ఏకక్షికి చేరిన వాడోయను ఆలోచన రావచ్చును. నిజముగా న్యాయవిచారణ చేయవలసినవాడు ఏకక్షికిని చేరియుండరాదు. అది యట్లుండ శాసననిర్మాణముచేయు సభయే, శాసన వివరణకర్తలను నియమించుటకు, తీసివేయుటకు నధికారము కలదయినచో దాని యధికారము విపరీతము కావచ్చునని కొందఱ యభిప్రాయము. ఏవంవిధమగు నాక్షేపమే అధికారవర్గమువారు న్యాయవిచారణకర్తలను నియమింప రాదను సిద్ధాంతమునకు ఆధారమైనది. పోనిండు ప్రజాసమూహమే వీరిని నిర్వచింపవచ్చు నందమా ? న్యాయవిచారణకర్తల కార్యము సామాన్యముగాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0105.txt b/Prabhutvamu/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85b22aa29cab21c6ce699ce21bf210c7293ba015 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0105.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వ్యామోహమునకును ఎడమీయనియంత సౌఖ్యమునకు దగిన జీతములు వీరి కేర్పడవలయుననుట సిద్ధాంతము. + +ఇంతటి యాలోచనలు చేసియు న్యాయవిచారణకర్తలు ఇంకను కొన్నిదేశములలో పరిపూర్ణస్వాతంత్ర్య +మును కనుబరచుటలేదు. ఇటాలియారాజ్యమునందు న్యాయవిచారణకర్తలను ఒక తావునుండి యొకతావునకు మార్చునట్టి యధికారము అధికారశాఖవారికి నుండుటను బట్టి అచ్చటి న్యాయవిచారణాధికర్తలు కొంతకుకొంత స్వాతంత్ర్యము గోలుపోయినవారుగ నున్నారట! ఆంగ్ల +సామ్రాజ్యములోని మనదేశమునందు అధికారశాఖవారికే న్యాయవివరణాధికారము చేతి కబ్బియున్నది. జిల్లా కలెక్టరునకును, అతనికి లోబడిన యధికారులకును న్యాయవివరణకు సంబంధించిన యధికారములు ఎక్కువగాకలవు. అందుచేతనే అధికారవర్గమువారు తలధరించు +నధికారమునకును మేరలేకయున్నది. మనదేశమునందు ప్రాంతములకు ఉత్తమన్యాయస్థానములు ను, జిల్లాలలో జడ్జీల విచారణయుకలదు. కాని ఉత్తమన్యాయస్థానములోనే కొన్నిపదవులు తాత్కాలికములుగా గణించి వానికి మన గవర్నరులే తమకు తోచినవారిని నియమించుట సంభవించుచున్నది. ఈయెల్ల సందర్భములును న్యాయవిచారణాధికారుల స్వాతంత్ర్యమునకు భంగ +కరములు. న్యాయవిచారణకర్తలకు ముఖ్యమంత్రితో సమానమైన జీతములుకలవు. అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రమునందు ఉత్తమాధికారియైన యధ్యక్షునకు తరువాత \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0106.txt b/Prabhutvamu/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..feb4589149146cf0bf7b1ef602e526fe57eaaffd --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0106.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +జీతముకలవాడు ఉత్తమన్యాయాధికారి. ఇతనికి జీతము 15,000 డాలర్లు (సంవత్సరమునకు) ఇతనితోడి న్యాయవిచారణకర్తలకు, 14, 500. రాష్ట్రములోని ఇతరోద్యోగులలో నెవ్వరికిని 12,000 డాలరులకు పై బడిన జీతము లేనేలేదు. + +క్రొత్తగవర్నమెంటు అఫ్ ఇండియాశాసనము క్రింద మనదేశమునకు నొక యుత్తమన్యాయస్థానము +నేర్పరచినారు. దీనిపేరు ఫెడరలుకోర్టు అనినారు. ఈకోర్టు జడ్జీలను ఇంగ్లండులోనుండు రాజు నియమించును. బ్రిటిషు ఇండియాలోని హైకోర్టులోగాని బ్రిటిషు ఇండియా ప్రభుత్వముతో ఫెడరేటు చేసుకొనే (కొన్ని కార్యాలకు ఒక్కటిగా చేరుకొనే) స్వదేశసంస్థానపు హైకోర్టులోగాని ఐదుసంవత్సరాలైనను జడ్జిగానుండి యున్న వారై నను, అట్టి హైకోర్టులలో పది సంవత్సరములుగా ప్లీడరీ చేసినవారై నను, ఇంగ్లండు ఐర్లండులలో పదేండ్లు బారిస్టరీచేసిన వారైనను స్కాట్లండులో పదేండ్లు అడ్వకేటుగా నున్న వారైనను, అయిననే తప్ప ఈ జడ్డీపదవులకు నియమితులు కారాదు. అందులో చీఫ్ జస్టిసుగా ఉండడానికి పదునేనేండ్ల అనుభవమును, ఇతర నియమాలును కలవు. ఈ జడ్డీలకు 65 ఏండ్ల వయసు వచ్చేవరకు వీరు అధికారమునందుందురు. వీరే రాజీనామా యిచ్చినా, లేదా దేహదౌర్బల్య మనోదౌర్బల్యముగాని దుష్టప్రవర్తనగాని కారణముగా రాజు స్వహస్తాక్షరిక్రింద తీసివేసినా తప్ప వీరిని పనినుంచి తొలగించు అధికారము వేరులేదు. వీరి జీతము బత్తెములు నిర్ణ \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0108.txt b/Prabhutvamu/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..19bbb75d09d305afbc4c4291176f4be1815b7500 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0108.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +తులు అని యనవచ్చును. + +కోర్టులు సాధారణముగా అచ్చట విమర్శింపబడు వ్యాయోగములను బట్టి రెండగొప్పశాఖలుగా నేర్పడి +యున్నవి. సివిలు కోర్టులు, క్రిమినలు కోర్టులు. ఇది యెల్లరును దినదినమును అనుభవమున నెఱిగిన సంగతియే, ఈవిభేదమునకు కారణము తెలిసికొనందగి యున్నది. మనుష్యునకు మనుష్యునకు వివాదము అనేకవిధముల కలుగవచ్చును. అప్పుతీసికొని యీయకపోయినప్పుడు వివాదము కలుగవచ్చును. భూమిపంపకము విషయములలో కలుగవచ్చును. వ్యాపారమునందు ఎవ్వరెవ్వరికి +నెంతెంత భాగము లాభము చేరవలయునను విషయమై వివాదము కలుగవచ్చును. ఆస్తియేదైనను ఎవ్వనికి చేరినది యని నిర్థరించుకొనుటలో వివాదము కలుగవచ్చును. వీనియందు నిర్ణయము కావలసిన విషయము రెండు పక్షములవారికి మాత్రము పరస్పరము సంబంధించినది. ఈ +వివాదములవలన చెడినను బ్రతికినను ఆరెండు పక్షములవారికి మాత్రమే అది యన్వయమగును. ఇందువలన సంఘమునకు కలుగునట్టి యపాయము ఏమియులేదు. మరి యింకొక విధమగు వివాదముల నాలోచింతము. ఒకనిసొత్తు నింకొక డపహరించినాడు. ఒకని యాస్తి నింకొకడు దొంగిలినాడు. ఒకని నెత్తి నింకొకడు బద్దలు కొట్టినాడు. పదుగురుచేరి బజారులో నల్లరిచేసినారు. ఇవియన్నియు సంఘమున కపకారము చేయునట్టి పనులు. వీనిలో కొన్ని పరస్పరము ఇరువురకేగలుగు వివాదములైనను \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0109.txt b/Prabhutvamu/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..912e0942849c1250dd8d9a313029019bfcb75ad2 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0109.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +వీనివలన సర్వసంఘమునకును విపత్తుగలుగుటకు అవకాశమున్నది. కాబట్టి వివాదములు ఇట్టివిపత్తునకు నాకరమైనవి, యిట్టి విపత్తునకు ఆకరముకానివి యని రెండుతెగలుగా నేర్పడియున్నవి. ఈరెండుతెగల వివాదములను తీర్చు కోర్టులకు క్రిమినలుకోర్టులు, సివిలుకోర్టులు అనువ్యవహారము కలిగినది. + +ఈరెండుతెగల కోర్టులును సామాన్యముగా గోపురాకారముగా క్రిందినుండిపైకి అంతస్థులు అంతస్థులుగా నియమితములయియున్నవి. మరీ చిన్న వ్యవహారములను సివిలుక్రిమినలు రెంటిని విచారించు గ్రామన్యాయస్థానములు ఈరెండుగోపురములకు బునాది. అందుపైన నొక్కగోపురమున మునసబుకోర్టులు, సబుకోర్టులు, జిల్లాకోర్టులు, హైకోర్టు, ఫెడరలుకోర్టు, ప్రీవికౌన్సిలు ఈరీతిని నంతస్తులు కలవు. అదేవిధముగా క్రిమినలు గోపురమున మేస్ట్రీటుకోర్టులు, అందులో తరగతులవారి - జిల్లాకలెక్టరు, జిల్లాజడ్డీ, హైకోర్టుమున్నగు నంతస్థులున్నవి. ఇతర దేశములందును నేవంవిధమగు నంతస్థులుకాననగును. క్రిందియంతస్థున ప్రారంభించి ఆయావ్యాయోగస్వభావము ననుసరించి శిఖరాగ్రమువరకును వ్యవహారములు నడుపుకొనవచ్చును. కాని వ్యవహారములు విశేషభాగము పంచాయతులయెదుట తీరిపోవునట్లేర్పరచుటే యుత్తమము. ఇతర దేశములలో పంచాయతులకు +సామ్యముగల పద్ధతులుగలవు. వానిని జ్యూరీలనియు, మరియితర పేళ్ళతోను వ్యవహరింతురు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0110.txt b/Prabhutvamu/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c95197e48f6eee3294a6cd1995303033eaae1238 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0110.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +అయిన నీపద్ధతికి భేదము లేనే లేదనుకొనరాదు. కోర్టులలోను అనేకవిధములయిన భిన్నజాతు లేర్పడి యున్నవి. ఈ భిన్నజాతులలో ముఖ్యతమమయినది అధికారులుచేయు దోషములను విచారించు న్యాయస్థానము. ఇట్టి జాతికోర్టులు ఆంగ్లభూమిలో లేవు. కాబట్టి మనభూమికిని ప్రాకలేదు. +దోషస్థుడు ముఖ్యమంత్రికానిండు, సామాన్యుడగు కనిస్టేబిలుకానిండు ఎంతటి యధికారియైనను ఆంగ్ల సీమలో సామాన్యప్రజలకు ఏన్యాయస్థానము లేర్పడియున్నవో ఆన్యాయస్థానములలో విచారణ నందితీరవలెను. తనకు ప్రత్యేకము న్యాయాధికారి కావలయునని కోరుటకురాదు. ఈకారణముచేత నే 'బ్రిటిషు న్యాయవిచారణ'యనిన నుత్తమోత్తమమని లోకమున పేరుపడియున్నది. అందువలననే మన దేశములో న్యాయవిచారణయందక్రమములు జరిగినప్పుడు మననాయకులు 'బ్రిటిషున్యాయము' పేరు చెరుపవలదని అధికారులకు హెచ్చరిక చేయుచుందురు. "నేను తెల్లవాడను, నా జేసినతప్పులు విచారింప తెల్లవాడేతగినవాడు. కాబట్టి నన్ను సామాన్య న్యాయస్థానమునకు గొనిపోవలదు” అని ఒక్కజాతివారు కోరు నేర్పాటు సరికాదని ఖండించుచుందురు. అదియట్లుండ నిండు. ఐరోపాఖండములోని నాగరకదేశములలో అనేక దేశములందు ఆంగ్లభూమిలోవలె గాక అధికారుల తప్పులనువిమర్శించు కోర్టులు వేరుగా నేర్పడియున్నవి. ప్రభుత్వాధికారులను సామాన్యజనులవలె నెంచి సామాన్యజనులవలె విమర్శకు భాజనులను చేసినయెడల ప్రభుత్వము \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0111.txt b/Prabhutvamu/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45b42b19c1d8ffeb6890c7248447d70eac33f713 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0111.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నెడ లోకులకు మదింపు చెడునను సిద్ధాంతమె ఈకోర్టుల యునికికి మూలాధారము. ఈసిద్ధాంతము తప్పనుట స్వయంప్రకాశము. అయినను ప్రత్యేకము కోర్టులు నేటికి రేపటికి నున్నవనుట నిజము. కోర్టులజాతులు ఇతరవిధములైనవిగలవు. మతవిషయకమైన కోర్టులు సాధారణముగా పాశ్చాత్య దేశము లన్నిటను గలవు. సైనికవిషయక దోషములను పరీక్షించు కోర్టులు సైనికాధికారులతో జేరినవి యెల్లయెడలను నున్నవి. వ్యాపారవాణిజ్యములు వ్యాపించి ప్రత్యేకమగు సాంకేతికవ్యవహారములు పెరిగినప్పుడు వాని తీర్పునకు ప్రత్యేకన్యాయస్థానములు కొన్ని దేశములయం దేర్పడియున్నవి. శిక్షకు సంబంధించిన సిద్ధాంతములు మారుకొలదిని నేటిదినము పిల్ల లకు ప్రత్యేకన్యాయస్థానము లేర్పడవలసి వచ్చినవి. + +న్యాయవిచారణకు మిక్కిలి సున్నితమైన సాధనము లేర్పడినవి. నిజమరయగా, ప్రాచీనకాలముల యందు అనేక దేశములలో ప్రజలలో అంతస్థులేర్పడి ఒకేనేరమునకు నొక్కొక యంతస్థునందలి మనుష్యునకు నొక్కొక్క రీతి దండన నియమితమై యుండినది. పాశ్చాత్యభూములలో బానిసలు ఎక్కువగా నుండువారు. యజమాని వారి నేమి చేసినను చేయవచ్చును. అతనికి శిక్షయేలేదు. +భార్యలను భర్తలెంత హింసించినను దిక్కు లేదు. బిడ్డలు తండ్రులసంగతియు నదేగతి. మధ్యమయుగమున నైరోపాలో మతాచార్యులు తప్పుచేసిన నొక్కదండన, సామాన్యుడు అదేతప్పు చేసిన వానికి వేరుదండన. ప్రభువు తప్పు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0112.txt b/Prabhutvamu/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a79fe80046f47348207ad96858ec62eed4a9df96 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0112.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +చేసిన నొక్కదండన. ప్రజ యదేతప్పుచేసిన నింకొకదండన. మనదేశమునందును ఇట్టిస్థితిగతు లొక్క కాలమున నుండెననుట మనుస్మృతి ఇత్యాదులవలన దెలియుచున్నది. నేటిదిన మిట్టి విపరీతము లన్నియును నశించినవి. న్యాయస్థానమున సర్వజనులును సమానులనుట సిద్ధాంతమైనది. + +ఇంతేకాదు. నేటిదినము న్యాయవిచారణపద్ధతులును సున్నితములయినవి. ముక్కోణములకు కట్టి కొట్టి నేరములను నొప్పుకొనునట్లు చేయుకాలములు గతించినవి. మల్లయుద్ధములు, పిస్తోలు యుద్ధములుచేసి న్యాయమును స్థాపించు దినములు గడచినవి. అగ్గినురికి, నీటమునిగి, బాసలుచేసి తీర్శానముచేయునట్టి యుగములు మారినవి. దోషస్థుడనిన కాళ్లుకోసి, చేతులుగోసి, కఠినకారాగార +ములలోత్రోసి దోషమున నాత డింకను నెక్కువగా మునిగి పగతీర్చుకొనుటకు పట్టుపట్టునట్లుచేయు కాలము లంతరించినవి. తుదకు అధికారులు ఇష్టమువచ్చినవానిని ఇష్టమువచ్చినట్లుగా పట్టి నిర్బంధించు నేర్పాటులును తగ్గుచున్నవి. మనదేశములో నింకను నెక్కువగా నీవిషయమున సౌకర్యమేర్పడుట లేదు. ఇంకను నిచ్చట 'జనరలు వారంటు'లకు నెడమున్నది. అనగా ఊరుపేరులేక ఇట్టి నేరమనియైనను వ్రాయక న్యాయాధికారులు అధికారవర్గములోని వారిచేతికి వారంటులు వ్రాలుచేసి యిచ్చుటకు వీలున్నది. ఏసబ్ ఇనస్పెక్టరో తన యిష్టముకొలది ఈవివరములు తరువాత వ్రాసికొనవచ్చును. ఇట్టి వారంటులు ఇంగ్లండులో చెల్లవు. అంతేకాక ఇంగ్లండులో కోర్టువారికి కారణము కనుబరచక యెవ్వరిని నిర్బంధమున \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0113.txt b/Prabhutvamu/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e45e603dde45cf792312b921528febde9561358 --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0113.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +నుంచుటకేలేదు. మనదేశములోను ఇట్టి యేర్పాటు లత్యవసరములని పెద్దలు కోరుచున్నారు. + +ఇంతటి సున్నితములయిన సాధనములు న్యాయవిమర్శకు ఏర్పడియు, ఏర్పడుచుండియుగూడ కోర్టులలో న్యాయమే జరుగుటలేదనువార్త లోకమంతటను మెండైనది. + +ఇందుకు కారణ మరయవలయును. న్యాయవిచారణకు ముఖ్యాధారము సాక్ష్యము. స్థానమువదలి పోయిన సాక్ష్యము మాఱిపోవును. స్థానికులకు సమాచారములు తెలిసినంత బాగుగ తదితరులకు తెలియవు. అంతియగాక స్థానికుడుగా నుండువాడు అదేస్థానమున నబద్ధములాడి యొరునకు చెరుపుచేసి కాలుదన్ని నిలుచుట కష్టము. అదియుంగాక తమతమ ప్రదేశములలో న్యాయమే జరిగితీర వలయుననుట తత్తత్ప్రదేశజులకు పట్టుదలగానుండును. ఏలయన, సర్వజనులు సుఖముగా నుండుటకు అక్రమములు జరుగకుండుటయు, జరిగినప్పుడు ఆక్రమపరుడు శిక్షితుడగుటయు నత్యవసరము. అట్లు జరుగక అక్రమమే న్యాయస్వరూపముదాల్చి దంభముగా తిరుగ నారంభించునేని లేనిపోని కలతలు కలిగి కష్టములుతోచి యొక్కరిపై నొక్కరికి విశ్వాసము లేక యునికియే దుర్భరమగును. కాబట్టి యెల్లప్పుడు నలుగురుస్థానికులు న్యాయముచెప్ప నర్హులనుట ఉత్తమనాగరకరాష్ట్రములలో నంగీకృతమయినది. పరస్పరసహాయసానుభూతులే జీవితమునకు +బునాదులైన యీభారతభూమిలో ననాదిగా పంచాయితికి ప్రబలాధికార మీయబడినది. బ్రిటీషుకోర్టు లేర్పడు \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0114.txt b/Prabhutvamu/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47acc43eb077323c60b51edee5eb6df4310bcd0c --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0114.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +వరకు పంచాయతులే మనకు పరమాధారములుగానుండినవి. ఎల్లవిషయములకు పంచాయతులే. న్యాయవిచారణకు పంచాయతులు. మతవివాదవిచారణకు పంచాయతులు. కోర్టులకు కొల్లబెట్టు కొరమా లినతనము పెరిగిన తరువాత పంచాయతులపేరు అదృశ్యమైనది. ఒక్కమతాచార విషయములకుమాత్రము - ఉత్తమజాతులు బీడువడగా తక్కువజాతులవారు ఈపంచాయతులను ప్రచారమున నుండనిచ్చినారు. ఇప్పటికి బహుకాలముగా మనదేశస్థులు కోర్టులమూలకముగానందిన మహారిష్టములు దిలకించి ప్రభుత్వమువారు మరల పంచాయతులను ప్రచారములోనికి దెచ్చుట కేర్పరచుచున్నారు. సంతోషము. + +ఆంగ్లభూమిలో బహుళతమముగా వ్యాప్తియందుండునట్టియు, మనదేశమునందును కొంచెముగా నవలంబింప బడినట్టియు 'జ్యూరి' (అసెసరుతో సహా) పద్ధతి యీపంచాయతిపద్ధతికి సహోదరము. ఇంగ్లండులో నేటికిని న్యాయవిచారకర్తలు ఆయా ప్రాంతములలో సమావేశమయి ఆయాప్రాంతముల ప్రజలలోనుండి 'పండ్రెండుమంది. “జ్యూరరు” లను సివిలు క్రిమినలు వ్యాజ్యెములన్నిటను నేర్పరచి తీర్మానములను జేయుచున్నారు. పండ్రెండుమందిలో ఒక్కడువిభేదపడినను ప్రతివాది నిరపరాధియే. బ్రిటిషుపౌరుడు తనసోదరులు పండ్రెండుగురు తన్ను విచారింపనర్హులుగాని, తదితరు లర్హులుగారని +ఘంటాపథముగ జెప్పుకొనుచున్నాడు. + +ఈయాచారము ననుసరించి మనదేశములో 'జ్యూరరు' లను 'అసెసరు'లను ఏర్పరచుచున్నారు. కాని వీర \ No newline at end of file diff --git a/Prabhutvamu/page_0115.txt b/Prabhutvamu/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc4ac46816aaed4b648a4fb470a45485978390cc --- /dev/null +++ b/Prabhutvamu/page_0115.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +లకు ఇంగ్లండులోని జ్యూరరులకు నున్న యధికారము గాని ఆవకాశములుగాని లేవు. ఇచ్చట “జ్యూరరు" లున్నచోటికి న్యాయవిచారణకర్త లేగుటలేదు. న్యాయస్థానములున్నచోట “జ్యూరరు” లేర్పడుచున్నారు. సివిలు వ్యాజ్యములలో జ్యూరరుల కధికారములేదు. క్రిమినలులో మాత్రము, అదియు ఎక్కువయైన నేరములకే, ఈసంస్థ లుపయోగపడుచున్నవి. ఒక్క 'జ్యూరరు' విభేదపడి నప్పు డిచ్చట ప్రతివాది సురక్షితు డగుటలేదు. + +పంచాయతులకును “జ్యూరీ” లకును ఇంత ప్రాముఖ్యము కలుగుటకు మరియొక్క కారణమును కలదు. ఒక్కని యాలోచనకంటె పదుగురయాలోచన న్యాయపక్షముగా నుండును. ఈయర్థమును బురస్కరించుకొనియే కొన్నికొన్ని సందర్భములలో న్యాయాధికారులు ఒంటిగా కూర్చొని సంగతులను విచారింపక న్యాయస్థానములో కలవారిరువు రిరువురుగానో, మువ్వురు మువ్వురుగానో, అవసరమగు నెడల అందరును ఏకముగానో కూర్చొని వ్యా యోగములను వినుచున్నారు. మన యుత్తమన్యాయ +స్థానముల పద్ధతుల నెరింగిన వారలకు ఈసంగతులన్నియు కరతలామలకములే. + +__________ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/meta.json" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d6ecd7eca3858d5b409e075c558f026fe2970cd --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/meta.json" @@ -0,0 +1,248 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 80, + "total_pages": 107, + "filename": "కువలయాశ్వచరిత్రము.pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 4 + }, + "2": { + "quality": 3 + }, + "3": { + "quality": 3 + }, + "4": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "27": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "38": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "40": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "75": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "78": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "83": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 3 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0001.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0001.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef5cf795462b29aba351968a8fdf2e2479f82638 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0001.txt" @@ -0,0 +1,13 @@ +శ్రీ

+ +కువలయాశ్వచరిత్రము.

+ +ఇది

+ +సవరము చిననారాయణనాయక ప్రణీతము.

+ +శ్రీబాలసరస్వతీముద్రాక్షరశాల.

+ +1903

+ +All rights reserved).

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0002.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0002.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acf178f3eeffe9b09d6d9fa013c4b837e6229a3d --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0002.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +పీఠిక

+ +ఈకువలయాశ్వచరిత్రము సవరము చిననారాయణనాయకునిచే రచియింపఁబడి నారాయణభూపాలున కంకితమీయఁబడినది. కృతికర్త కీకృతిపతి పెంపుడుతండ్రి. ఇతఁడు తనవంశమునకుఁ గూటస్థునిగా సూర్యుని వర్ణించుటచేత కు క్షత్రియుఁ డనియే తోఁచుచున్నది. కాని నాయకపద మేల వచ్చెనో తెలియకున్నది. మనదేశమం దీనాయకపదము తఱచు శూద్రులయందుఁ గలదు. మఱియును మనదేశమున నచ్చటచ్చట బొబ్బిలిపాటగాండ్రు పాడు పాటలలో తిమ్మరాజుపాటలో "సవరము నారప్ప" యనువానిచరిత కొంత గలదు. ఆనారప్పడు యీకృతిపతి యేమో యని శంక వొడముచున్నది. ఈ కృతిపతితండ్రిపేరు తిమ్మరాజు. ఈతిమ్మరాజు మిక్కిలిప్రసిద్ధుఁడు. ఎంతవఱకు నిజమో తెలియదు. మఱియు నీకవి కాశ్యపగోత్రజుఁడౌట కూడ నాయకపదపక్షమునే రూఢిపఱచుచున్నది. ఏది యెట్లున్నను గంఠోక్తముగా క్షత్రియులక్రింద వర్ణించుకొనినప్పుడు మనమును క్షత్రియులనక తీరదు . ఈకవి తనపూర్వులను వర్ణించినపద్యములు చూడఁగా వీ రనేకయుద్ధములలోఁ దురుస్కరాజుల నోడించినట్లును విస్తారదేశము పరిపాలించినట్లును గనఁబడుచున్నది. తనకన్నతండ్రికి సవతితమ్ముండును తనకుఁ బెంపుడుతండ్రియునగు కృతిపతిని వర్ణించు నప్పుడొకచో "శ్రీరంగరాజకుమార వీరవేంకటరాయభుజాబలసహాయ వివిధోపాయధురీణుం" డను నొకవిశేషణము కలదు. దానింబట్టి చూడ నీయిరువురును మిత్రులని తోఁచినను "గర్ణాటాధీశ్వరదయాసాంద్రుండగు నారాయణేంద్రుం" డనియు "వీరవేంకటరాయభూవిభుకరుణ నెలమిఁ బాలించె నిల నారనేశ్వరుండు” అనియుఁ జెప్పుటచే నావీరవేంకటరాయల కీకృతికర్త సామంతరాజని విస్పష్టమగుచున్నది. ఈవీరవేంకటరాయలు కర్ణాటరాజనుట చేతను రంగరాజకుమారు డనుటచేతను గృష్ణదేవరాయుల యల్లుఁడగు అళియరామరాజు తమ్ముఁడనియే యూహింపవలయును. వసుచరిత్రకృతిపతియగు తిరుమలదేవరాయని తండ్రి రంగరాజనియు నన్న రామరాజనియు వసుచరిత్రమే చెప్పుచున్నది. కావున నీవీరవేంకటరాయులు తిరుమలదేవరాయలకును దమ్ముఁడే. ఈవీరవేంకటరాయలు +(1580 సం॥ న) జంద్రగిరిలోఁ బట్టాభిషిక్తుఁ డగుటవలన మనకృతిపతియు నాతనికి సమకాలికుఁడు. కావున నితఁడును 16 శతాబ్దము చివర నున్నవాఁడు. కాఁబట్టి యతనికి దత్తకుమారుఁ డగుకృతికర్త 17వ శతాబ్దము మొదటివాఁడని విశ్చయింపవలయును. 'తనదానగుణము గోదావరీతీరభూనిర్జరేశ్వరులు వర్ణించు నొనరఁగ' ననుటవలన నీకృతిపతి కృతికర్తలు గోదావరిరిమండల మేలినవారేమోయని భ్రమ కలుగుచున్నది. కృతికర్త రాయభూపాలకుమారుఁ డని కవులచరిత్ర చెప్పుచున్నది గాని రంగరాజకుమారుఁడుగాని రాయభూపాలకుమారుఁడు కాఁడు. కృతిపతితాత యగు తిమ్మరాజునకు తిరుమలాంబ మూర్తిమాంబ రంగమాంబ లక్ష్మమాంబ కొండమాంబ గురవమాంబ యను నార్గురు జీవత్కళత్రములు కలరనియు నందుఁ దిరుమలాంబకు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d7e616762a2da63680f2326b8039515b9499621 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +మారుఁడు రంగరాజనియు మూర్తిమాంబకుమారుఁడు నారాయణరాజనియు రంగరాజుకుమారుఁ డగు కృతికర్తను రంగరాజు సోదరునికుమారుఁడగు వేంకటరాజును మూర్తిమాంబ కుమారుఁడగు కృతిపతి నారాయణరాజు పెంచుకొనెనని పీఠిక చెప్పుచున్నది. + +ఇతని కవిత్వమతిప్రౌఢమై సలక్షణమై నవరసభరితమై వినువారిచెవులకుఁ జవులుగొల్పుచున్నయది. ఇతనికిఁ గల యపూర్వవస్తుకల్పనాచాతుర్యము మనకవికుటుంబములో నలుగురైదుగురికిఁ దప్ప నెవ్వరికిని లేదని నొక్కి చెప్పవచ్చును. ఒక్కొకచో నితఁడు వర్ణించిన విషయముం జూచిన నితనికి సముఁడగు కవి లేఁడనియే తోఁపించుచుండును. ఇందుఁ గావ్యలక్షణములగు సమస్తవర్ణనలు వర్ణింపఁబడినవి. ఇందలికథ పింగలి సూరనార్యని కళాపూర్ణోదయమువలె నాటకశైలిగా నున్నది. దీనిమూలకథ మార్కండేయపురాణములో నున్నది. దానికిని దీనికినిఁ గొన్నివిషయములలో వ్యత్యాసము కలదు. అందు మదాలస చచ్చిపోయిన పిదప నశ్వతరుఁడను నాగరాజు తపము చేసి మదాలసవంటి కన్యకను తనమధ్యఫణమునుండి పుట్టించి మరలఁ గువలయాశ్వున కిచ్చినట్లున్నది. చచ్చిపోయినదానిని మరలఁబుట్టించునా యనుసందేహముచేఁ గాఁబోలు నీకవి యట్లు చెప్పక మఱియొకవిధముగా మార్చినాఁడు. ఇత్యాదిభేదములు కొన్ని కలవు. ఈకథ విచిత్రరామాయణములోఁ గూడ నున్నది. ఎందెట్లున్నను నీకవి కథాకల్పనయం దద్బుతశక్తి కలవాఁడు. ఈకథనే నాటకముగా వ్రాయఁబూనినచో వేఱ యితివృత్తము గల్పింప నవసరమే లేదు. తినఁబోవువారికి రుచిఁ జూపింపనేల యని యిందలి యత్యుత్తమవర్ణనలు కలపద్యముల నిం దుదాహరింపమైతిమి. + +ఈగ్రంథమును దంజావూరు సరస్వతీభాండాగారమునుండి యక్కడి యఱవవారిచే వ్రాయించి తెచ్చుటచేతఁ గొన్నివ్రాఁతతప్పులును గొన్ని గ్రంథమందలి లుప్తభాగములును గల యొక్కప్రతియె మాకు దొరకుటచే దాని ననుసరించి యథామతి లుప్తభాగములను వ్రాఁతతప్పులను శతావధానులు తిరుపతివేంకటేశ్వరకవుల సహాయమున బరిష్కరించి మాసరస్వతీపత్రికయందుఁ బ్రచురించితిమి. బొత్తిగా సవరించుటకు వీలు లేనివి సవరించినఁ గవియభిప్రాయమునకు భిన్న మగునేమోయని విడిచితిమి. ఎవ్వరియొద్దఁ గాని మఱియొకప్రతి యున్నచో దయయుంచి మాకుఁ బంపినయెడల భేదములు సరస్వతిలోనుండి పునర్ముద్రితము లగుప్రతులలోఁ జేర్చెదము. + +ఇది సవరించుటలో నిజముగాఁ కొత్తగ్రంథము వ్రాయఁదగినంత పరిశ్రమపడితి మనుటకు సందేహము లేదు. అట్టిదైనను నెచ్చటనోయున్న దతికష్టముచే సంపాదించినదైనను నుత్కృష్టమగు రసవత్ప్రబంధమైనను నావ్యయప్రయాసలు మేమే భరించి పాఠకులకుఁ దక్కువవెలకే యిచ్చుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d5664cdb8096bf76c57c7cdaa1ecb9c332fe169 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +కువలయాశ్వచరిత్రము

+ప్రథమాశ్వాసము

+శా. శ్రీరాధాధరబింబసంభృత సుధాబృందాతిమాధుర్యగా +థారీతు ల్బ్రకటించు లీల మురళీధౌరేయుఁడై గీతసం +చారంబు ల్వెయించుకృష్ణుఁడు దయాసర్వస్వతాగౌరవం +బూర న్సౌరమునారనాధిపుఁ జిరాయుశ్రీయుతుం జేయుతన్. +సీ. తనమందహాసనూతనకాంతి కాంతకీర్తికలాపములను సంధించుకొనఁగఁ +దనయాస్యపద్మంబు ధవరాగరసఝరీపటిమతోడుత మాటపలుకులాడఁ +దనతనూదీప్తిసంతతులు నాయకమహస్తోమంబునకును విందులు ఘటింపఁ +దనయురోజాచలత్వంబు మనోనాథకఠినధైర్యముతోడఁ గలసిమెలఁగ +రాజులఁ దిరస్కరించుచు రమణుఁ డున్న, యరదమెక్కిన రుక్మిణీసరసిజాయ +తాక్షి సవరము నారాయణాధిపేంద్రు, శుభదయాపూర్ణవీక్షచేఁ జూచుఁ గాత. +చ. నెలకొనుజూటసౌరతటినీనవకైరవిణీవధూటితో +లలితసుధాంశుఁ గూర్చినతలంబునఁ బార్వతిఁ గూడి యబ్ధికిం +గలయికకుంటెన ల్నడుపఁగాఁ బనిపూనిన యాశపాలకుం +డలశివుఁ డిచ్చుఁ గావుతఁ జిరాయువు నారనభూపమౌళికిన్. +చ. తనతనుకాంతి కాంతజలదప్రతిమానగళాగ్రనీలిమం +జెనక నరాంగరోచి నిజచిత్రసుధాస్మితపాండిమంబుఁ జి +క్కనితమి ముద్దుఁ బెట్టుకొనఁగాఁ బతికౌఁగిట నున్నయద్రినం +దన సవరంబు నారనజనప్రభు నెప్పుడుఁ బ్రోచుఁ గావుతన్. +సీ. నుడుగులపూఁబోఁడి యడుగులబెడఁగు నిరీక్షించుచోఁ బదము పఠించుకొనుచుఁ +బలుకుటొయ్యారి గుబ్బకవ గందపుఁబూఁత నెంచుచోఁ జర్చ వర్ణించుకొనుచు +మాటమిటారి సయ్యాటంపునడ నిరీక్షించుచోఁ గ్రమము గుణించుకొనుచు +మినుకుఁ బ్రోయాలి కింపునఁగీలుజవయల్లఁ జెరువుచో నలజటఁ జెప్పుకొనుచు +వాణిశారీరరుచివైభవంబుఁ జూచు, వేళ వర్ణక్రమంబు భావించుకొనుచు +నెమ్మి నగు తమ్మిచూలి మాతిమ్మనృపతి, పుత్రు నారాయణాధిపుఁ బ్రోచుఁ గాత. +శా. వీణాదండచలత్కరోజ్జ్వలవిభ ల్వేల్లన్నఖోద్యద్రుచి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..58df79dcc7436e4b6f09d9053c5d5e974b61949d --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +శ్రేణు ల్మించుగ గానర క్తిఁ జిగిరించెం బూచెనంచు న్మదిం +గాణ ల్మెచ్చఁగఁ బాటపాడి పతికి న్సంతోషముం గూర్చునా +వాణీనీరజనేత్ర నారనధరావజ్రిం గృపం బ్రోవుతన్. +మ. కలుగు న్లాయపుతేజికిం భయముమైఁ గాన్పించు నీశానుసొ +మ్ములకుం దమ్ముని కత్తలానము రయంబు ల్మీర రావించి సూ +రెలకుం బర్వునఁ బోవువానిఁ గని గౌరీకాంత సారెం గిలా +కిల నవ్వ న్ముద మొందు దంతిముఖునిం గీర్తించి నర్తించెదన్. +సీ. అలకురువ్రజనాథు నడఁగఁదొక్కు నటంచు నలకురువ్రజనాథు నడఁగఁద్రొక్కె +సైంధవాక్రమణ నైశ్చల్య మొందు నటంచు సైంధవాక్రమణ నైశ్చల్య మొందె +మించి యక్షబలం బడంచి పేర్చు నటంచు మించి యక్షబలం బడంచి పేర్చె +ద్రోణగురుత్వంబు తొడరితాల్చునటంచు ద్రోణగురుత్వంబు తొడరితాల్చె +భావిసోదరభీమసంభావ్యకార్య, మెల్ల నీరీతి నెఱిఁగించె నెవ్వఁ డట్టి +రామపాదారవిందమరందబృంద, చంచరీకాత్ము హనుమంతు సన్నుతింతు. +సీ. ప్రతివాదిమర్మనిర్మథనకర్మఠమైన బాణసౌశీల్యంబుఁ బ్రస్తుతించి +ఘనశబ్దసాంగత్యజనితాత్యధికమోదగరిమఁ గన్న మయూరసరణి నెన్ని +మాలతీమాధవమహిమఁ బూజితమైన భవభూతిమార్గంబుఁ బరిగణించి +సారనవార్థపోషణధురీణంబైన భారవి యుదితవిభ్రమముఁ బొగడి +వెండియును గాళిదాసాదివిబుధవరులఁ, దలఁచి యుష్మత్కవిత్వసందర్భగౌరళ +వార్థ్యహంఖలు దాతుమర్హథ యటంచు, వారికృపఁ గాంతుఁ గవితాదివైభవంబు. +క. నన్నయభట్టన్నను నె, ఱ్ఱన్నను దిక్కన్నసోమయాజిని శ్రీనా +థు న్నాచనసోముని మది, నెన్నుదు నాంధ్రప్రబంధహేలానిధులన్. +శా. విగ్రస్రగ్నవగంధమంధకపురోవీథీవధూక్రీడ పం +గుగ్రామణ్యతిదూరసంస్థితసురక్షోణీధరేంద్రంబు వృ +ద్ధాగ్రశ్యామ గదా మదాచరితకావ్యం బౌర దుర్వైదుషీ +వ్యగ్రాసత్కవికోటి యెన్న నది యూహ ల్సేయఁగా నేర్చునే. +మ. ఒకచో శబ్దంగుంభనంబు లొకచో యుక్తిక్రియాగౌరవం +బొకచో నద్భుతజాతివార్త లొకచో నుజ్జృంభితత్తద్రస +ప్రకరంబుం గనిపించిన న్మదికి సంభావింప నర్హంబుగా +కకటా యేమియు లేని కబ్బ మది యాహ్లాదంబు గావించునే. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64e096f7b1fa795aa45b3602d8f770defb3d8740 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +వ. అని యిష్టదేవతానమస్కారంబును సుకవిపురస్కారంబును గుకవితిరస్కారంబు +నుం గావించి బహువిధకథావిచిత్రంబగు కువలయాశ్వచరిత్రంబను కావ్యంబు సరస +జనసేవ్యంబుగా రచియింప నూహించి యేతత్కృతినాయకత్వంబునకుం దగువాఁ +డెవ్వఁడో యని విచారించి. +క. అలనారాయణధరణీ, తలనాయకమణికి నిచ్చెదఁ బ్రబంధంబున్ +గలదే మేదిని భేదము, తలఁపంగా నీతఁ డనఁగ దైవ మనంగన్. +వ. అని నిశ్చయించియున్న సమయంబున. + +సీ. ఏనవ్యగుణహారి దానవారియవక్రచక్రసౌఖ్యకరప్రసక్తిఁ గాంచు +నేవైరిహరహేతి భావరీతి యమూల్యకళ్యాణధరధర్మగరిమఁ గాంచు +నేజగన్నుతిశాలి యాజికేళిఁ బ్రచంచపరచండమహతి యన్ ప్రౌఢిఁ గాంచు +నేరమ్యతరకీర్తి మారమూర్తి యవేలకమలాంబికామోదఘటనఁ గాంచు +నతఁడు వయిఖందుఖానసప్తాంగహరణ, కరణకారణరణరణద్ఘంటికాని +కాయవేదండముఖసైన్యకలితవిజయ, శాలి నారాయణక్షమాపాలమాళి. +వ. వెండియుఁ దాండవఖేలనోద్దండఖండపరశుజటామండలాగ్రహిండమానపుండరీక +గంగాడిండీరపాంచరాఖండరుచికాండకీర్తినిష్యందచంద్రికాచక్రీకృతదుర్వక్రవిక్రమ +పరిపంధిరాజన్యసైన్యుండును సర్వసర్వంసహాధూర్వహతానిరాకృతకమఠపరిబృఢకా +కోదరలోకాధిపదిశాస్తంబేరమమూర్ధన్యుండును కరుణారవిందచరణామణీపరిణీ +తపరీరంభణోజ్జృంభణాలోకుండును బ్రచండమండలాగ్రవిదార్యమాణరిపుమండలా +ఖండలకరణీయభావిరంభాసంభోగాంతరాయభయావిలనలకూబరానీతనవనిధిబోధవి +ధాయకనానావస్తువిస్తారనిస్తులస్తవనీయమణీరమణీయమందిరాలిందుండును రాజ +కార్యవిరోధిరిపురాజశిరోధిఖండనోద్దండతదీయదుర్గగ్రహణవిచక్షణనిజనియు +క్తసేనాభిరాముండును సింధుగోవిందధవళాంగభీముండును బ్రతిక్షణప్రకల్పితదా +నధారాధునీమానావనోదనసాంత్వవాదనప్రవీణతదీయవేణికాసమాహతపారావారవి +గళితనిజాశ్రయపరాయణతద్గాంభీర్యధుర్యుండును హేమకరగండాంకవర్యుండును +శ్రీరంగరాజకుమారవీరవేంకటేశరాయ భుజాబలసహాయబహువిధోపాయధురీణుం +డును జంచలలోచనామనోవంచనాపంచబాణుండును గాశ్యపగోత్రపవిత్రుండును +జితచరిత్రుండును దిమ్మనరపాలగర్భరత్నాకరరాకాచంద్రుండునునగు నారాయణ +ధరాదేవుం డొకానొకశుభవాసరంబున సుధాకరశిలావేదికాసరోవంబులకుఁ జెం +దొగలపొందుఁ గలయ నొందించు నమందకుడ్యభాగపద్మరాగప్రతిబింబంబులకుఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c9ad3229e20d094f3d64451528e49215abdf00e --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +దాఁటు తేఁటిదాఁటులనీటు వాటించు వలభికానీలజూలంబుల నీడలకుం దోడుపడు +సాంబ్రాణిధూపపుంజంబు లనుచీఁకటికై యుదయించు మంచురాయని రేకలపో +కలందగు మగఱాతిబోదియలం జెలంగి ముంగల నాడు కీలుబొమ్మలకోలాటంబు +రొదలకును గివకివకివఁగూయు కోయిలలయారజంబులకును నొండొరులమొగంబు +లు చూచికొను నూడిగంపుఁజేడియల మందహాసరుచికందంబులకు విందులు గావిం +చు ముక్తామయస్తంభంబులందగు తమయాకారంబులం గనుంగొని తోడినియోగుల +ని రాజకార్యబు లడుగునానాదిగంతరానేకవజీరామాత్యులం బిలుచు సౌవిదల్ల +సాహోనినాదంబులకుఁ బ్రోదిగావించు వందిజనంబుల కైవారంబుల నడుమ వినంబ +డు నంగనాంగీకృతసంగీతంబు లగు నానందబాష్పబిందుసందోహంబుఁ జిందించుచం +దంబునఁ దొరఁగు వితానీకృతవివిధప్రసవవిసరరసప్రసారంబునం బొసంగు నా +స్థానంబున మణిమయాసనంబున సుఖాసీనుండై నిండోలగం బుండుసమయంబున. +క. వినయమున నేను గదియం, జని యేతత్కువలయాశ్వచరితంబు ముదం +బున మీకు నంకితముగా, నొనరించెద ననిన హర్షయుక్తుం డగుచున్. +వ. ప్రసాదమందస్మితకటాక్షంబుల నిరీక్షించినఁ దదీయాంగీకారం బెఱింగి ప్రబంధని +బంధనోత్సాహబంధురుండనై తన్ముఖాలంకారంబుగాఁ గృశిపతివంశావతారం బ +భివర్ణించెద. +సీ. నెలఁతలనెఱముద్దునెమ్మోవినీటుదార్కొన్నవానికి జోడుకోడె యనుచు +జనరాండ్రజిగిగుబ్బజగపోల్కిఁ జనుపిట్టకవలకెల్లను జెల్మికాఁ డటంచు +లేమగుంపుల లివలివలాడు లేఁగౌనునంటిచోటికి నెలవరి యటంచుఁ +గలికిమిన్నలకల్కికంటికో పెనయు మెచ్చులక్రొవ్విరికి మేలిచుట్ట మనుచు +నెంచి ఛాయాశుభాంగి యేయినుని మౌళి, నిండువేడుకఁ దలఁబ్రాలు నించి వెలసె +నతఁడు కనకాద్రివలనాప్రయాణనిపుణ, సైంధవుం డెన్నఁదగు లోకబాంధవుండు. +క. ఆతనికులమున దశరథ, నేత దగు న్శరధిపరిధినిఖిలమహీర +క్షాతత్పరుఁ డాతనికి, న్సీతాశాతోదరీమణీపతి వొడమెన్. +శా. ఆరామాధిపమౌళికిం దశముఖాఖ్యగ్రావదంభోళిన్ +బారావారపటీసమావృతకటీభారోజ్జ్వలద్ధారుణీ +ధౌరంధర్యసరీసృపార్యసమదోస్తంభప్రతాపప్రభా +శ్రీరాజద్దిశుఁ డౌకుశుండు జనియించెం బ్రాభవోపేతుఁడై. +గీ. ఆకుశుని యన్వయమున బాహాసహాయ, శౌర్యగాంగేయ వైరిరాజన్యగేయ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f4bb31c013d23faf4bfc0ad44d34ea0dfb92a51 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +బలులు పెక్కండ్రు నృపతులు వెలసి రందు, వినుతి వహియించె గోవిందజనవిభుండు. +క. వెలయుం దత్సుఁతుడై యతి, బలధృతియై తిమ్మధరణిపతి వైరిసతీ +కలితాంజనబాష్పఝరీ, హలహలికాంజనధరీకృతాఖిలగిరియై. +సీ. విడు పైఁటచెఱఁగు నే వెఱతు గాయము మాననిమ్మని ఛాయ యెంతేసి వేఁడ +నశ్విను ల్మందులకై ద్రోణగిరికి నిచ్చలుఁ బోవుకతన వేసరుకొనంగ +నిరుపద్రవముగామి నిలువరాదని రమాపతి వేఱపాలెంపుఁ బట్టు వెదక +నాయయ్య కిదియపాటాయంచు నలసింహికాతనూభవుఁ డౌడు కఱచికొనఁగఁ +జెలఁగి తొగకొమ్మమొగ మింత చేసికొనఁగఁ, దిమ్మనృపశౌరి దినదినోద్భిన్నవైరి +వారబహువారభేదనవర్ధమాన, మైనరవిమేనిపెనుగండి మానదయ్యె. +క. ఆరసికమౌళి ముద్దుఁగు, మారుఁడు శరజాతవృత్తి మనియె న్గనియెం +దారకగర్వనివారక, సారకనత్కీర్తి లక్కజనపతి ధరణిన్. +సీ. ఆర్కవంశమువారమని దుర్ణివారులై గుడిసెకై జిల్లెడు గొట్టఁబోరు +హరిభ క్తిగలవారమనుచు సన్నద్ధులై వేఁటకై సింగంబు వేఁటఁబోరు +కడువిరక్తులమంచుఁ దడవిండ్లు గైకొని యేచి పుల్గులమీఁద నేయఁబోరు +భార్గవగోత్రసంభవులమంచుఁ దలంచి గట్టులపైఁ దరుల్ మెట్టఁబోరు +సంగరాంగణసంగతశౌర్యధైర్య, ధుర్యు లక్కమహీపాలవర్యధాటి +కాపలాయితమత్తప్రతీపభూపు, లడవిలోఁ బాతకాఁపులై యలరునపుడు. +గీ. అమ్మహైశ్వర్యసంపన్నుఁ డంబకాగ్ర, చంచలీకృతదుర్మనోజాతుఁ డగుచుఁ +గలితమైన సదానందకారి గరిమఁ, దనరు తిరుమలదేవి నుద్వాహమయ్యె. +గీ. ఆ తిరుమలాంబయందు లక్కావనీశుఁ, డతులరవితేజుఁ దిప్పభూపతి బిడౌజు +లక్కనృపవర్యుఁ దిమ్మవిలాసధుర్యుఁ, గృష్ణనృపచంద్రు నారాయణేంద్రుఁ గనియె. +క. వారలలోపలఁ దిప్పధ, రారమణుఁడు వెలయు రాజరా జనఁగఁ గృపో +దారుండు లబ్ధకవచ, స్ఫారగుణాపార్థవైరిబాణక్షతియై.30 +సీ. పద్మము ల్మైనిండఁ బర్వ నుస్సురుమంచుఁ దలయూఁపఁదొడఁగె వేదండపాళి +కమలము ల్క్రేవలఁ గదియ వెల్వెలవాఱి కాలూఁదలేఁ డయ్యె వ్యాలభర్త +యజ్ఞరేఖాప్తిపై నమర నిద్దురమాని నిలిచినచో నిల్చెఁ గులధరాళి +వనజాతములచ్చాయ దనరి కంపనమొంద రోమోద్గమముఁ జెందెఁ గ్రోడమౌళి +తమ్ముఁ బెడవాసి వసుధాసుధాకరాస్య, క్రొత్తవలపంటి ననవంటి కొమరువంటి +నీటుకాఁడైన యలతిప్పనృపతిఁ జేర, విరహగరిమంబు తమయందు వీలుకొనఁగ. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfc46a23ebd2c240c6fde7fcbadb1dec6ea110fc --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. అతఁ డనుజన్ముఁ డైన సుగుణాఢ్యుఁడు లక్కవిభుండు తోడుగా +నతులితుహిందుఖానుని బలావళి ద్రుంప నిలింపు లింపున +న్వితతలతాంతవర్ష మొచవించుట మించు వరించ నెంచి స +మ్మతి జయలక్ష్మినించు నవమౌక్తికపుం దలఁబ్రాలు కైవడిన్. +సీ. నలుపుఁగస్తురిగీఱునామంబుఁ దుడిచి యేతెంచినఁగాని సంధించమనుచు +నిడుదముత్తెపుటొంట్లు సడలించుకొని చెవు ల్పూడవైచినఁగాని చూడమనుచుఁ +గమనీయమణికిరీటము డించి పైఠాణిపాగ చుట్టినఁగాని పలుకమనుచు +దంభోళి విడిచి క్రొండళుకు సింగిణివిండ్లు చేకొన్నఁగాని హర్షింపమనుచు +జిష్ణుతో మాటలాడ హేజీబు ననుతు, రౌర తిప్పనృపాలబాహాసినిహతు +లైనయలహిందుఖానసేనాధిపతులు, నిండి సురపట్టనముచెంత దండు విడిసి. +గీ. తిప్పనరపాలకరవాలదీర్ణయవన, ముష్టిహతి రంభ నెడసి సమ్ముఖముం జేగు +తనయుఁ గని రాజరాజు సంతసముఁ జెందుఁ, దురకగ్రుద్దును బనికివచ్చెర యటంచు. +క. బిసరుహనయనావిసర, ప్రసవకలంబకుఁ డతండు పరితోషితవి +ప్రసతీకదంబనానన, హసితైందవబింబఁ గోనమాంబ వరించెన్. +క. ఆ తిప్పనృపతి కోనాం, బాతామరసాక్షియందు బాంధవరక్షా +ఖ్యాతుని దిమ్మధరాధిపు, నాతతగుణకలితు వేంకటాధిపుఁ గనియెన్. +ఉ. వారలలో శఠారినృపవారకఠోరకుఠారధారణో +దారమహామహీతలవిధాయకకుంకుమసత్కురంగనా +భీరసరేఖికాకృతి గభీరభుజంగమభోగబాహుదు +ర్వారుని దిమ్మభూవరునిఁ బ్రస్తుతి సేయ వశంబె యేరికిన్. +సీ. పరకాంతసంగతిఁ బరఁగుకూర్మస్వామి యబ్రమే బహుళజడాశి యగుట +రాజభామ వ్యాప్తిఁ బ్రబలు భూధరపాళి యరుదె గతశ్రవణాగ్ర మగుట +సద్విజవనితల సక్తి గాంచినపోత్రి వింతయే వెలివేయు విధులఁ గనుట +కుండలీశ్వరసుదృక్కులఁ బొందుకరిరాజపటలిభారమె యధఃపాలి యగుట +యనుచు భూదేవి తిమ్మభూపాగ్రగణ్య, బాహువం దుండి యొసపరిబాగుమీఱ +గరువమునఁ బల్కు నిఖిలలోక ప్రతాన, కార్యపరిశంశితత్కీర్తికాంతతోడ. +సీ. చనవు తానని వచ్చినను లేవ కలమంజుఘోష మోచేకొద్దిఁ గొట్టువడియెఁ +గొనగోఱఁ జెక్కిలిఁ జెనకి ఘృచికాదేవి దేశీయంపుఁ దిట్టువడియెఁ +బుక్కిటివిడె మీయఁబోయి తిలోత్తమావనజలోచన ముచ్చెవాట్లుపడియెఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6de44972890d548fcb6e0b0b04e6fc9d8b4cddcb --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +బొలయల్కఁ జుఱుకుఁజూపులఁ జూచి యూర్వశీబిబ్బోకవతి చౌకువేట్లు పడియెఁ +దిమ్మనరపాలు చికిలిదోదుమ్మిదారి, బలిమిఁ దెగటారి సురపురప్రాంగణమున +నరలెడు కటారిరాహుత్తవరులచేతఁ, గీడుచేయదె మడియలతోడిచెలిమి. +సీ. అమరనాయకుమీఁది యాస యటుండఁగా బాదుషాపై యాస పల్లవించెఁ +బొసఁగినఘనవిధంబులవా రటుండఁగా దురువరంబులవారిమురువు హెచ్చె +లలితంపురుద్రవీణలవా రటుండఁగా మఱిరఖాబులవారిమాట హెచ్చె +హృద్యోత్సవంబు లనేకంబు లుండఁగాఁ గానిపనులదండుగలు సెలంగె +నబ్జహితుపేరు లవియెన్నియైన నుండఁ, ప్రౌఢకర్తారుశబ్దంబు రూఢికెక్కెఁ +దిమ్మనృపఖడ్గధారావిదీర్ఘమత్త, ఖానపుంగవసాంగత్యగరిమ దివిని. +సీ. నికరంబుఁ పాపోసులకు మ్రొక్కుమనుచు దేవేంద్రనందను బట్టి యీడ్చి రనుచుఁ +జేష్టలుమాని దేశీయము ల్వినిపించు మంచుఁ దుంబురు నడ్డగించి రనుచు +సారాయికొపెర గంజాపొడు ల్దెమ్మంచు నంగడు ల్వడిఁ గొల్లలాడి రనుచు +లాయంబులోఁ బను ల్గావింప రమ్మంచు హరిణితోఁ గడునెగ్గులాడి రనుచు +దిమ్మనృపహతయవను లొందించులూటి, నమరపురిఁ జేర వెఱచు దిశాధిపతుల +కెఱుఁగఁజేయంగ నచ్చటి కిచ్చటికిని, నారదుం డాసుఁగ్రోవిచందమునఁ దిరుగు. +గీ. అతఁడు తిర్మలదేవి మూర్త్యంబ రంగ, మాంబ లక్ష్మాంబ కొండమాహరిణనయన +గురవమాంబను నిజబంధుకోటు లెంచ, వరలువేడుకతోడ నుద్వాహమయ్యె. +సీ. భర్త వినాయకప్రౌఢసంగతిఁ జెందఁ దాఁ గల్కివగల సంతసముఁ జెందుఁ +బతి ద్విజరాజాగ్రపాద మౌదలఁ దాల్ప, దా మహిభృత్పాదతతి భజించు +విభుఁడు సుధర్మాభివృద్ధిఁ బెంపువహింప, దా సురామోదసంధాన మొందు +వరుఁడు ప్రాభాకరవ్యాలోలరతిఁ గాంచఁ దాను జంద్రాలోక మూని చెలఁగు +ననుచు హరిజాయ హరురామ నమరనాథు, కొమ్మనంబుజభవుముద్దుగుమ్మఁ దెగడి +కాంతునకు నానుకూల్యసంఘటన యొసఁగు, ధీరసద్గుణనికురుంబ తిర్మలాంబ. +సీ. వరుని సదా గదాకరుని జేయుటెకాని యిందిరాజలజాక్షి కేమి కొదవ +చెలువుచే మరుమాట చెల్లించుటయేకాని హిమశైలతనుజాత కేమి కొదవ +నాధునిజాడ్య మొందఁగఁజేయుటేకాని యిలజహ్నునందన కేమి కొదన +కాంతుని గోత్రారిఁగాఁ జేయుటేకాని యింద్రుపట్టపురాణి కేమి కొదవ +తరము గావింపరాదె యీతరలనయన, తోడ వారల ననుచు బంధువులు వలుక +విభున కత్యంతభాగ్యంబు వెలయఁజేయు, కీర్తితగుణావలంబ యామూర్తిమాంబ. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f536a48a61f90f59a6ec8c2849d0e00faf8995de --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +వ. అమంధరవీర్యుండగు తిమ్మనృపకంఠీరవుండు తిరుమలాంబయందు గంభీరభేరీమహా +రావనిర్దలితకకుప్పటలవిశాలుం డగు తిప్పనృపాలుని రణరంగసంగతజయరమాధు +ర్యుం డగురంగరాయనృపవర్యుని నుష్ణకరతేజుం డగుకృష్ణధరాబిడౌజునిం గనియె +మూర్తిమాంబయందుఁ గర్ణాటకాధీశ్వరదయాసాంధ్రుం డగు నారాయణవసుంధ +రాదేవేంద్రునిం బెదరంగమాంబయందు నమందవితరణశాలియగు రఘునాథనరనా +థమౌళిని లక్ష్మాంబయందు నౌదార్యనిస్తద్రుండగు రామప్రభుచంద్రుని గొండమాం +బయందు ధర్మచర్యాదిలీపుండగు గోవిందభూపుని గురవమాంబ యందు శౌర్యహర్య +క్షుండగు తిమ్మధరాధ్యక్షునిం గాంచె వారలలోఁ దిప్పనృపాలు శౌర్యం బెట్టి దనిన. +సీ. తనయిల్లు విడిదసేయనటంచుఁ జలపట్టు కొడుకు చేతులు పట్టుకొనఁగవలసె +తనరంభ వారి కీయనటంచు వాదించు కౌబేరికుఁడు గర గప్పవలసె +నులుపకై యీగిమ్రాకులచెంతకును దానె చని యిప్పు డాదుకొం డనఁగవలసె +దెల్లయేనిక నన్నుఁ దెమ్మందురో వార లని మూలదెస దాఁచుకొనఁగవలసె +నౌర తిప్పనృపాల బాహాసిధార, నవని విడనాడి ఱొమ్ముగాయముల వచ్చు +కడిది పగఱకు నుచితము ల్నడపుహరికిఁ, జాలుననిపించె నమరరాజత్వగరిమ. +క. అలతిప్పధరాపాలున, కలఘుకృపాళునకు ననుజుఁ డై కాహళికా +కలితధ్వనిహలహలికా, చలదరి శ్రీరంగరాయజనపతి వెలయున్. +క. మానకథానిధి యాధర, ణీనాయకమౌళి యరుల నిద్దురవుచ్చున్ +మానక మృడకరడమరుస, మానకభటపటలపటపటార్భటిపటిమన్. +సీ. తనకుఁ గూఁతు నొసంగి తనరిన దక్షుఁ డిష్టార్ధభంగముఁ జెందియవలఁ దిరుగఁ +దనకు ననంతపద్యారూఢి యొసఁగిన చతురాస్యుఁ డెపుడు విచార మందఁ +దనపైఁ బదం బమర్చిన పురుషోత్తముం డెందు నిరాకృతిఁ జెంది నిలువఁ +దనకు సత్కృతిపతిత్వం బిడిన బుధేంద్రుఁ డాశానువృత్తి నిత్యంబు మెలఁగ +వెలయు టిది యెల్ల యేదానవిధమటంచుఁ , జంద్రనీరదశిబికర్ణసరణిఁ గేరి +సుకవివర్యుల కఖిలార్థనికర మిచ్చుఁ, బ్రకటగుణుఁ డైన శ్రీరంగరాయనృపతి.49 +క. ఆతని తమ్ముఁడు కృష్ణధ, రాతలనాయకుఁడు వెలయురంభావైరి +వ్రాతమకరాంకకేళీ, దూతీకృతహేతి లలితదోరర్గళుఁ డై. +క. మూర్తిమాంబాతనూజు సత్కీర్తి నీయ, భవ్యరవితేజు నిబిడవైభవబిడౌజు +నతులరేఖాతిచంద్రు నారాయణేంద్రు, బ్రకటగుణసాంద్రు సన్నుతింపఁగఁ దరంబె. +సీ. బహువర్షములుగన్న పాథోనిధిస్వామి నవ్యలావణ్యవర్ణనముఁ గనియె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..399b82a0336f52888ca57ced5dc9589e316b2511 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +సగరవృత్తి నెసంగుజహ్నుమౌనితనూజ యమృతప్రవాహవిఖ్యాతిఁ గనియె +నరవదిగ్బహులాస్య మరయని కావేరి రంగస్థలాభివర్తనముఁ గనియె +గడునుగ్రగతి యెఱుంగని నర్మదానది సోమోద్భవాదివిశ్రుతులుఁ గనియె +నేకుమారుని పట్టాభిషేకసమయ, మందు నిజవారి యొసఁగు భాగ్యమున నట్టి +వీరవేంకటరాయభూవిభునికరుణ, నెలమిఁ బాలించె నిల నారణేశ్వరుండు. +సీ. అఖిలంబునకుఁ బ్రపంచాంగంబుఁ దెలిపి సత్రములపా లగుపోత్రిరాజుఁ దెగడి +కలభారతస్ఫూర్తిఁ దెలియంగఁ జేసి దానములు చేకొను నాగసమితిఁ దెగడి +పండ్లు గన్పట్టంగఁ బనసఁ జూపుచు ముష్టిఁ గైకొను కులధరాగ్రణులఁ దెగడి +కౌముదీరుచిఁ దెల్పి కడునాదిభిక్షుకాభరణాఖ్యఁ గనుఫణిప్రభునిఁ దెగడి +వచ్చి చేరిన ధారుణీవనజముఖికి, నీరదులపేరి వెలిజరీచీర లిచ్చి +నెనరుతో గంధ మొసఁగి మన్నించునాతఁ, డధిపమాత్రుఁడె నారాయణాధినేత. +గీ. అట్లు పెదరంగమాంబామృగాయతాక్షి, తనయుఁ డైనట్టి రఘునాథధరణివిభుఁడు +తరణినిభుఁడు ప్రతాపసంతతులవలన, నంచు బుధలోకమెల్ల వర్ణించ మించు. +గీ. అల్ల శ్రీరంగరాయ ధరాధినేత, దేవతాభక్తి నికురుంబఁ దిమ్మమాంబ +వరసరోవర కాదంబఁ దిరుమలాంబఁ, దనకు దేవేరులై ముదం బెనయ వెలసె. +మ. అతఁ డాతిమ్మమయందు వేంకటనృపాధ్యక్షున్ రిపుక్షేషణో +ద్ధతు రంగాధిపుఁ దిర్మలాంబవలనన్ ధర్మాత్ము గోపాలు స +న్నుతకీర్తిం జిననారనాఖ్యుఁడగు నన్నుం గస్తురీంద్రు న్సమం +చితకీర్తి న్రఘునాథుఁ దిమ్మవిభుఁ గాంచె న్సజ్జనాధారులన్. +గీ. అతని యనుజన్ముఁ డైనకృష్ణావనీంద్రుఁ, డెలమి రుక్మాంబవలన నహీనగుణుల +రంగనృపు సాంద్రతరదయారామచంద్రు, వేంకటపతీంద్రు వేంగళవిభునిఁ గనియె. +మ. అలతిమ్మాధిపు నారనేంద్రుఁడు దయాధారుండు నన్నుం జయో +జ్వలుఁ గృష్ణాధిపుపుత్రు వేంకటపతిక్ష్మాకాంతచంద్రున్ గుమా +రులుగాఁ గైకొని ప్రోచెఁ గాన నతఁడే రూపింపఁగాఁ దల్లిదం +డ్రులు దైవంబును నయ్యె నిద్దఱకు నెంచు న్సందియం బేటికిన్. +సీ. చలపట్టెనా వైరిజనపాలకుల ఱెక్కముక్కాడనీయక యుక్కడంచుఁ +బూనెనా యరిధరాభుజుల నంతఃకలహంబు గల్పించి పాయంగఁ జేయు +నెంచెనా పరిపంథిపృథివీపతుల దాడి వెడలించి తన వెంట వెంటఁ ద్రిప్పుఁ +దలఁచెనా రిపురాజిఁ దనహజారంబునఁ బడిగాపులై తడఁబడఁగఁ జేయు +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e375410e0316eb4e38ff3d2fc0fb749d32920c2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +నితనితోడుత వైర మీడేఱ దనుచు, సకలధరణీశు లెపుడు నిచ్చక మొనర్స +వీరవేంకటరాయభూవిభునికరుణఁ, బరఁగు నారాయణక్షమాపాలవరుఁడు. +సీ. తనమాట కాంచికాతంజాపురీమధురాధినాథులకు నెయ్యంబు నెఱపఁ +దనచీటి గోలకొండనరేంద్రముఖధరాధవపద్మబంధు లౌదల ధరింపఁ +దనకీర్తి మట్లనంతనృపాలముఖ్య గోత్రామరేంద్రులు గొనియాడికొనఁగఁ +దనదానగుణము గోదావరీతీరభూనిర్జరేశ్వరులు వర్ణించుకొనఁగ +వెలయు వేదండగండనిర్గళదనర్గ, ళమ ధారాధునీనాథకుముదబంధు +కార్యకృడ్డిండిమారావధుర్యసైన్యుఁ, డతఁడు ప్రభుమాత్రుఁడే నారనాధినేత. +షష్ఠ్యంతములు

+క. ఏవంవిధవసుధాసం, భావితబహుథాకథాతిభానీరధికిన్ +గ్లావధికశిశిరనిజవీ, క్షావధికార్పణ్యబుధమహాసేవధికిన్. +క. స్ఫుటధాటీభటకోటీ, చటులాటీకనహతారిజనపతికి శచీ +విటగోత్రోత్కటమిత్రో, ద్భటచిత్రోజ్జృంభితప్రభావద్యుతికిన్. +క. మణినాగనగరకాంతున, కణుమధ్యాజనమనోజయంతునకుఁ గుభృ +ద్గణగణితరామణీయక, మణిఘృణిఫణితాతిమంజిమనిశాంతునకున్. +క. విసృమరబహువిధవైభవ, హసితేంద్రున కసితకేతనాలోకనమా +సముత్త్రస్తారిధరా, పసమూహావనచలత్కృపాసాంద్రునకున్. +క. వీరారివారవారణ, వారణసృణికింగవీంద్రవర్ణితవిద్యా +పారగతాదిమఫణికి, న్నారాయణధరణియువతినాయకమణికిన్. +వ. అభ్యుదయపరంపరాభివృద్ధిగా నాయొనర్పంబూనిన కువలయాశ్వచరిత్రంబునకుం +గథాక్రమం బెట్టి దనిన. +ఉ. శ్రీమహితంబు భారతవిశేషకథావిధము న్విహంగమ +గ్రామణు లేర్పడం బలుకఁగా విని భావనిరూఢహర్షుఁడై +జైమిని యాఋతుధ్వజుని చందము లందము లయ్యెఁ దెల్పర +య్యా మఱి యాతఁడే కువలయాశ్వుఁ డనంగఁ బ్రసిద్ధి గాంచుటల్. +క. అనిన న్విని జైమినిమునిఁ, గనుఁగొని విహగంబు లతనికత యి ట్లనుచు +న్వినిపించె సుధారసగుం, భనగంభీరాతిజృంభమాణమృదూక్తిన్. +క. శ్రీకరమై నానావిభ, వాకరమై యగ్రచుంబితాంబరబహుర +థ్యాకేతనాతిసరమై, సాకేతపురీవరంబు సన్నుతి కెక్కున్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3985122f61bc83cdc096279283a293d1862e181 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +సీ. ప్రాకారశశికాంతపఙ్క్తికాంతులు చుట్టు నూలిపోగులచాలు లీలఁ గాంచ +విడికెంపుగుంపుఁ జెక్కడపుఁ జొక్కపుఁ గోటకొమ్మలు జోతులయెమ్మెఁ దాల్ప +నవరత్నమయనూత్నవివిధవీథీరాజి యమరికప్రోలుసోయగము చెందఁ +బైఁడికుండల నేరుపడినముత్తెపుమేడ లై రేనికడవలయంద మొంద +జయరమాసతి తత్పురీశ్వరవివాహ, గరిమ నాలవనాఁడు నాకబలి చల్లఁ +దమమహిమ మింటినంటు భక్తంబు లనఁగ, సొగసుఁ గనఁజాలుఁ గడురేలుచుక్కచాలు. +చ. దళములచాలు మిద్దియలతండముమేలు విచిత్రపత్రము +ల్చెలఁగెడితీఱు నీరములు చెందినసౌరును గాక రాజురా +కల విలసిల్లునంచుఁ బురకంజముఁ జేరె రమావధూటి త +జ్జలజగృహంబులం దలిమిషంబున లక్కను ముద్రవెట్టుచున్. +ఉ. కోటకు నస్థిభార మొనగూర్చుతఱిం బలియిచ్చు సేమపుం +జీటులు కొమ్మ దీర్చునెడ శిల్పకు లంతికవర్తి సత్యలో +కాటనతత్పితామహుని హస్త ముఁ జేర్పుదు రాతఁ డాత్మ నై +శాటవిరోధిఁ గన్నఁ గొదవంచుఁ గటారి యొఱం దగుల్పఁగన్. +చ. కలిగిన నేమి జాణలు జగంబున నంబుధినాథువంటిజా +ణలు గలరే యదెట్టులనినం దనలో మణులెల్లఁ బౌరరా +జులు జవరాండ్రకుం జికిలిసొమ్ములు సేయ నగడ్తపేర వా +రలజలఖేలనత్రుటితరత్నములం గిలుబాడు నిచ్చలున్. +ఉ. అంబుధి మేదినీవసనమై కనుపట్టుటఁ గట్టిపెట్టి ని +క్కంబుగఁ గోటచుట్టుఁ బరిఘాకృతి నుండుట యేమి యంచు నెం +చం బని లేదు మందరరసాధ్రసమాంబువిహారితత్పురీ +శంబరలోచనాజనకుచక్షతి సారదిదృక్షువై సుమీ. +చ. అగణితకేళిఁ బ్రోలిజవరాలిగము ల్వనపాళి నాడఁగా +నగడితఁ దేలి యోలినురగాళికచాళి తదీయవేణి సో +యగములు బాళి మృచ్చిలి వయాళిగ నెమ్మిగయాళి జాడమై +డిగుననుజాలిఁ గ్రమ్మఱి నడిం జను గూఢపదత్వసంపదన్. +చ. పురిఁ బరిఘోరీనికరము ల్జలసూత్రమువెంట సౌధమం +దిరములఁ జొచ్చి యందుఁ దరుణీతనుగంధము కాలిసంకెలై +నెరయఁగ నిల్చి కేకిరమణీనిహృతు ల్మెడవట్టిద్రొబ్బగా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e51b433c7a6f1969dcf863443c38e7d481fb904e --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. అనిలునిఁ జేసె లేడి భువనాంచితపావనమూర్తి వైనతే +యుని విధమంటిమేనిఁ బురుషోత్తము నెందున నామధేయుఁగా +నొనరిచె నంచు నచ్చటిహయోత్కరము ల్బహుమండలప్రవ +ర్తనము జగత్ప్రసిద్ధగుణధారలుఁ జూపు నిజేశ్వరాళికిన్. +చ. ఊరగకులోద్వహుండు పగ యొప్ప దటంచును దార్క్ష్యసంగతం +బరఁగఁ దలంచి వజ్రసుషమాతిరమాపరమానుషక్తిచే +నరదము లయ్యెఁ గావలయు నప్పురరాజమునందుఁ గానిచో +హరిపదమందు మేల్పడగలందునె చక్రివిధంబుఁ జెందునే. +చ. చలువలు గట్టి చన్నుల హుసారుగ గంధ మలంది కప్పురం +బలరెడి ముత్తెపుంబరణు లంది తనర్తుల్ గట్టి వాల్చెలుంరు +తెలియఁగ నాత్మకాంతిధవళీకృతపద్మభవాండముం గరా +మలకముఁ జేసి నిల్చు పురమానవకీర్తిలతాంగులో యనన్. +సీ. ననవింటివాని సానాకత్తి పరుఁజు టెక్కుల చొక్కటపు సాముకొండె లలర +మురువుదీర్చిన చన్నుమొలక యద్దములకు గవిసెనల్వలెఁ జనుకట్టు లమరఁ +దీవలపైఁ బూవుఁదేనెసోనలలీల మేనుల సంపెంగనూనె తనర +బటువు గద్దియలపైఁ బట్టుగద్దిగ రీతి జఘనదేశముల హిజారు లమరఁ +గడగి మీఁదటికన్నెఱికంబుఁ జెఱప, నొకనికొకఁడు వితాకొలారకము లనుపఁ +దళుకుఁ గాంతురు వింతసాదనలఁ దీఱి, గుడి వెడలి వచ్చుబోగంపుఁబడుచు లచట. +క. కాదంబరి స్వాదించియు, మోదంబునఁ గౌముదీసమున్మేషము సం +పాదించియుఁ దబ్బిబ్బుగ, వాదింతురు రేలు వారవనితలు వీటన్. +చ. తొలఁకెడుతావిగంపవొడి తూరుపువాఱఁగఁబట్టి మల్లెపూ +వలపులు కొల్లలాడి హిమవారిఁ గలంచి మెఱుంగుఁబోండ్లగు +బ్బలపయి చంద్రకావిజిగిపయ్యెదకొంగు లెడల్చి యెందు మై +దెలియక తూలుకొంచు వలిదెమ్మెరలాహిరికాఁడు త్రిమ్మరున్. +క. ఆనగరంబు ఋతుధ్వజ, భూనగవరవైరి యేలు భూమహిమధరా +ధీనధరాహీనధురా, హీనకరారచితకీర్తి మృదుకంచుకుఁడై. +క. చకచకితనఖరముకుర, ప్రకరముఖచ్ఛాయఁ దొంటిభంగి గనుటనో +వికటమహిపాళి తత్పద, నికటంబున వ్రాలి లేవనేరకయుండున్. +సీ. అనిలబాణము శత్రుజనులకు సెలవిచ్చు జోగులై భోగులై స్రుక్కఁజేయ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..292cb84f88e2c6cf83b54e8f661815ededa3c4d0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +వారిదాస్త్రము వైరివీరులఁ జాలించుఁ గర్మందులై గాలిఁ గమిచి మ్రింగ +నంధకారాంబకం బరుల కప్పన యిచ్చు నిహతులై కమలినీనేతఁ బొదువ +నహిశరం బహితరాజాళి కానతియిచ్చు శబరులై కీకససమితిఁ బొదువ +నౌర యీరాజవరుఁ జేరి యసమజన్య, మందు నివియెల్ల స్వామికార్యస్వకార్య +ములను వంచన లేక వర్తిలఁ దొడంగె, గాఢమతిశాలిమంత్రిపుంగవు లనంగ. +శా. ఆలీలాజలజాస్యుఁ డశ్వతరుఁడన్ వ్వ్యాళేంద్రుపుత్రు ల్నయ +శ్రీలాసిస్వచరిత్రు లిద్దఱు నిజస్నేహాతి రేఖాజహ +త్కేళీలోలతఁ దన్నుఁ గొల్వ మది నుద్దీపించు ప్రేమంబునం +గాలక్షేప మొనర్చు దుష్టజనశిక్షాశిష్టరక్షాదృతిన్. +సీ. ఒకవేళ దండనాయకులు పౌజులు దీఱి పొడఁగానఁగా స్వారిపోయి మరలు +నొకవేళ వెనువెంట నూడిగా ల్గొనుచు ఘోట్టాణంబు నెక్కి జోడనలు చూపు +నొకవేళ మంత్రిగాయకముఖు ల్గొలువఁగా సుముఖుఁడై నిండోలగమున నుండు +నొకవేళ మాఱువాలకముతో నసిసహాయంబుగాఁ బురశోధనం బొనర్చు +నొక్కవేళను భరతశాస్త్రోక్తరీతి, జాణలునటించు నాటకశాలఁ జూచు +నిట్లు వారాశివేలాపరీతభూమి, పాలనశ్రీల నారాజు బరఁగునంత. +మ. బిలనిశ్చేష్టజరద్భుజంగము తదాభీలాతిఫూత్కారగా +రళఘోరానలభావదాయకదనవ్రాతంబుఁ డచ్చాంతివీ +క్ష్యలలచ్చైవలినీభవిష్ణుమృగతుృష్ణాలీలమై యుర్వరం +గలయం బర్వె నిదాఘకాలము సమగ్రక్లాంతదిగ్జాలమై. +సీ. జలవిహంగములు శుష్యజ్జలాశయముల కితరపక్షులఁ జేరనీక తఱిమె +వనకరుల్దవవహ్ని యనుజుంజములు సోఁకఁ గరము లెత్తుచుఁ గొంచపరువు వాఱెఁ +జిలువచాల్కలుగులోపల స్రుక్కి యన్యోన్యఫూత్కారపవనాప్తిఁ బొట్ట నించెఁ +బులు లాఁకట నలంగి బొరియలడాఁచిన పలలంబులకుఁ బోను బాలుమాలెఁ +దమకుఁ బాన్పైనతరణికాంతములు పొదల, యాకుసందులఁ బొడయెండలంటి ప్రక్క +చుఱుచుఱుకుమన్న మెకములు గెరలి బెదరి, గొరిజదాఁటుగఁ బరుగెత్తి తిరిగిచూచె. +సీ. యతిజను ల్చక్రవాళాద్రియవ్వలిమునీంద్రులతోడ మాలిమి గలదటంచు +ఫణివరు ల్పాతాళపతియైన యౌరగేశ్వరుఁడు మా కేలినవాఁ డటంచు +నచులు పంకజభవాండము చుట్టికొన్నట్టి యుదధిరా జున్నాఁడు గద యటంచు +నంచలు సత్యలోకాధీశుఁడగువాని సొగసుతత్తడి మాకుఁ జుట్ట మనుచు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f042c5c5b1b97eafd09951fa6ca276efc18f373c --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +నక్కడక్కడి కరుగ నుపాయ మెంచఁ, గాసె బీఱెండ మార్తాండకరగృహీత +సలిలసింధువినిర్గతజంతుకబల, నాగ్రహవ్యగ్రబాడబాత్యుగ్ర మగుచు. +చ. మిటిమిటియెండవేఁడిబలిమిం దెలిదమ్ముల ఱేకుసందులం +జిటుకుమనంగ నోడి నివసించి తదగ్రమరంద మప్పట +ప్పటికిని మూతిముటైపైఁ బైఁబడి చల్లఁబడంగఁ బ్రొద్దుకుం +కుటఁ గని యంతట న్వెడలుఁ గోడెమిటారపుఁతేఁటు లత్తఱిన్. +సీ. కావళ్ళు గలిగెఁ జొక్కపుఁ గప్పురపుఁ బల్కు లడరించు నేడాకుటనఁటులకును +సుంకంబు లుడిగె మెచ్చులు రా గుబాళించు చేవయెక్కు మలాక చెక్కలకును +హెచ్చుకట్టడి గల్గె నింపుగారవమాడ వళ మద్దుచాయలవారలకును +మన్నన ల్గలిగె మేల్పన్నీరుచెంబు లేర్పఱచి తెచ్చినయపరాధులకును +హుజురుకొలువులు గలిగె సొంపొలుకు తేట, నీటికొలఁకులలో బెండు నిండువగల +దెప్పపై బొండుమల్లెల చప్పరములు, నెరయఁజేసినవారికి దొరలచేత. +మ. కొలఁకుందామరతావితెమ్మెరలసోఁకు ల్దెచ్చు ముత్యాలత +ల్పులబల్సోరణగండ్లచాయఁ గపురంపుంగుంపుసొంపూను మే +ల్మలకాగందపుతేటతోడి జిలుగుంబన్నీటిధూమ్రంపుఁది +త్తులచేఁ బొద్దులు వుత్తు రత్తఱినిఁ గాంతు ల్కాంతలు న్మేడలన్. +చ. అలసిన మమ్ము మింటి కెగయం ఘటియించి భరంబువాపు వా +త్యలఁ గనుఁగొన్నఁ గాని తనకబ్బకు హర్షమటంచు శేషుఁ డ +ర్మిలిఁ దల లెత్తిచూచు బిలరేఖలన న్మడుగు ల్చెలంగె ని +ర్జలలసితాబ్దకోరకపరంపర తత్ఫణమండలంబుగన్. +క. పరుసైన యెండమెండున, నరవరలై హాయిలేక యలజడి పడఁగా +సురగాలి యేఁచెఁ బ్రజలం, గఱవుకుఁ దోడావపంట గలిగిన కరణిన్. +క. అడరెడు నదీజలంబుల, నెడవాయఁగలేక యవి మహిం గ్రుంకినచో +నడుగంటి నిలిచి తెలిపిన, సుడు లనఁగాఁ జెలమలింపుఁ జూపెం బ్రజకున్. +గీ. కూపములమీఁదఁ గలలోభగుణముకతనఁ, దూఁచి కైకొనుకైవడిఁ దోఁచె నపుడు +హలికజనములు పరికల్పితాంబుయంత్ర, ముల జలంబుల గ్రహియించు చెలువు మెఱయ +క. జడజవనబంధువేఁడిమి, నుడికెడు పుడమికి నొకింత యూరట సేయ +న్నడుమ నెలకొన్న వెన్నెల, నడువున శాల్మలుల తూలవారము నెఱసెన్. +గీ. అట్టి గ్రీష్మర్తునందు నయ్యధిపమౌళి, యతులతరభోగభాగ్యంబు లనుభవించె +ననిన జైమినిముని యావిహంగము లన, నంతరకథావిధం బెట్టిదని యడిగిన. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a696758689a9abbdadca3882e33c4ee1bc54d07 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +కువలయాశ్వచరిత్రము

+ద్వితీయాశ్వాసము

+క. శ్రీరమణీనందనరే, ఖారాజద్రూప వైరికైరవవల్లీ +సూరప్రతాప సవరము, నారాయణభూప కీర్తి నవ్యకలాపా! +గీ. అవధరింపుము జైమిని కలపతంగ, కులపతంగంబు లిట్లని తెలుపఁ దొడఁగె +నంత నాసర్వసర్వంసహాధినాథ, జంభసంభేది యత్యంతసంభ్రమమున. +గీ. ఒక్కనాఁ డంతిపురమున మదుట బిగువు, గబ్బిగుబ్బెతగము లూడిగములు సలుప +రాజవర్య పరా కజారమున దొరలు, గాచినా రని హెగ్గడికత్తె తెలుప. +సీ. పచ్చకప్పురము సాఁబాలు గూర్చి కురంగమదమున గీఱునామంబు దిద్ది +యలరుటెత్తులరూపు వెలిసూపు వలిపెంపు జాళువాసరిగరుమాలు చుట్టి +మొలకవెన్నెలలబారులు దీరు కట్టాణి తెలిపాలకాయయెంటులు ధరించి +క్రొత్తముత్యపు మేలుకుట్టుఁ జీనాపట్టుఁ దళుకుబంగరుపూలదట్టిఁ బూని +పికిలిపూబంతి దంతపుఁబిడి కడాని, పోఁతయొఱ వంక మొలవంకి పొంకపఱచి +తమ్మిదోదుమ్మిజోదుసాదనలహరువు, వ్రాఁతపనిదుప్పటీవలివాటు వైచి. +చ. ఉడిగపుటింతి కట్టెదుట నుంచినపావలు రాజసంబునం +దొడిగి మెఱుంగుటుంగరపుఁ దోరపుహీరపుమించుమంచుపైఁ +బడఁ దులకించు కల్వవిరిబుతులమించు మదాళిమాళిక +ల్బడి నిరువంక వైచు తెలిపావడదోపుల వీఁగిపోవఁగన్. +చ. చెలువలు వీచు పూసురటిఁ జిందినతెమ్మెరల న్రుమాలు చుం +గులు గదలంగ వాఁడికొనగోరులసోఁకుల గబ్బిగుబ్బచా +యల గరుదాల్చు నిద్దఱు లతాంగులు మూఁపులఁ జేతులూఁదిరాఁ +జిలుకపటానితేరిదొర చెన్నున నంతిపురంబు వెల్వడెన్. +క. సకియలు సాహోయనఁగా, నకలంకశశాంకమణిగణాంతఃప్రతిబిం +బకలాకలనాద్విగుణిత, సకలానుగవారమౌ హజారముఁ జేరెన్. +గీ. చేరి జగజోతిమగరాతి చెక్కడంపుఁ , గలికినీలంపుమెట్ల సింగంపుగద్దె +నుడుతకాల్పట్టుజిగి యడ్డయొఱగుతోడి, సొగసు నిద్దంపుఁ బట్టుగద్దిగ వసించి. +సీ. చెవిదండఁ జేరి నిల్చిన వ్రాయసమువారి ముదలకమ్మల కొప్పములు లిఖించి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9832c4bead6e01cb3341132cb234b69ea1cfd70a --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +దిక్కులనుండి యేతెంచు మన్నీలమంత్రులతోడ నుచితంపుఁబలుకు పలికి +సమయోచితముగ హాస్యము లొనర్చు విదూషకులదిక్కు మొలకనవ్వొలుకఁ జూచి +యవసరంబులవార లవధారనుచుఁ దెల్పఁ బొడఁగనివారి కింపులు వెలార్చి +సత్కవీంద్రులు రచియించి చదువు పద్య, సమితియం దోరపారలు చక్కదిద్ది +ప్రౌఢి గనిపింపఁజేయు భూపాలుకొలువు, ప్రజల కవ్వేళఁ గన్నులపండువయ్యె. +చ. ఇటువలె నున్నవేళ ధరణీంద్రునిమ్రోలిక వేలనీల సం +ఘటితఖలీనలీన సుముఖచ్యుతఫేనవిరాజి తేజి యొ +క్కటి తుదివాగె పూని వెనుకం గొనిరా మునిరాజు వచ్చె న +చ్చటికిని గాలవుండు పరిషత్పరిషక్త మహాద్భుతంబుగన్. +మ. జలజాప్తోపమతేజ మంజలిపుటీసంధానము న్సంభ్రమా +కలితోద్ధానము భక్తిపూర్వకనమస్కారంబు నామ్రేడితో +ద్గలితాంతసేతుతివారముం జలుప శిక్షాదక్షమై సభ్యవ +ర్యులకు న్నెయ్యము నింప సంయమివరేణ్యుం డొయ్యనం జేరినన్. +క. ఎదురేగి శిరోగ్రము త, తృదయుగళము సోఁక నృపతి ప్రణమిల్లి ప్రియం +బొచనఁగ నర్ఘ్యాదికవిధి, నెద రంజిలఁజేసి వినయ మెసఁయఁగ ననియెన్. +క. క్షేమమె కద భవదాశ్రవ, భూమి న్నీవారవారిపూర్త్యమిథస్సం +గ్రామారంభమృగేంద్ర, స్తోమంబులకెల్ల నోవిశుద్ధచరిత్రా! +శా. స్వామీ మీసుముఖత్వమే కుశలవాచారీతిఁ గన్పించు నే +నా మీరాకకు నన్యకారణము గాన న్నన్ను ధన్యాత్మునిం +గా మోదంబునఁ జేయవచ్చితిరి తక్కన్వక్లు కామత్వ మి +ట్లేమేనున్న నుపేక్ష సేయకయ మౌనీ యానతీవే దయన్. +సీ. ఐశ్వర్యగతిమీఁద నరుచి పుట్టినఁగాని బలహంత మీచెంత నిలువ వెఱచుఁ +జక్కఁదనంబుపైఁ జౌక దోఁచినఁగాని సురభామ మీసీమ చొరఁగ వెఱుచుఁ +దనపేరుమాత్రంబు కనరు వేసినఁ గాని హరిపట్టి మిము గిట్టి యరుగ వెఱచు +విబుధధామముమీఁద వెగటు గల్గినఁ గాని ననజారి మిముఁ జేరి చెనక వెఱచుఁ +గానఁ దావకనియమవిఘ్నంబు నడుగ, నలికెదనుగాని యోమౌని యట్టులేని +ఘోరమామకతూణీరగుప్తశాత, శరమునకు నొక్కచెరలాట నవధరింపు. +లయాగ్రాహి. అంగజమదావహశిరోంగవనటత్సరిదభంగురతరంగఘనరంగపరిధారా +సంగతి మహీవలయముం గడఁక మీఱు నొకయంగగొనువేగ మెనయం గలిగి ఠేవన్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..595db392adc73c70cde20e18b5e4bc76ed727640 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +రంగు మెయిచందము మెఱుంగు మొగమంచము చెలంగ నునుగందము పొసంగ నిదిగో మీ +చెంగటనె నిల్చెను దురంగమము వచ్చినతెఱంగు నెఱుఁగంగఁ బలుకంగదవె మౌనీ. +ఉ. నావుడు మోమున న్మొలకకన వ్వొలుకం దమవారిఁ జూచి యా +హా వినయంబు గంటిరిగదా యనుచుం దలయూఁచి యాగదీ +క్షావిధిమత్సమిత్సమితికర్షణకర్కశమైనకేల నా +భూవిభుమేను తట్టి మునిపుంగవుఁ డిట్లనియెం బ్రియంబునన్. +ఉ. అంతటివాఁడ వౌదువె కదయ్య తలంపఁగ శత్రుజిన్మహీ +కాంతునిపట్టివే యఁట యఖండమదారివిదారణక్రియా +కాంతపరాక్రమంబు లడుగన్వలెనే మఱి యీదిగంతవి +శ్రాంతసుధీవిధేయగుణసంగతి నీకె తగుం గుమారకా. +చ. చలదరితావకీనభుజశౌర్యము పెట్టనికోటయై ముదం +బలవఱపంగ యాగహవిరాహరణార్థనిమంత్రణక్రియన్ +బిలిచినఁ గాని రాఁడు బలభేదియు నేఁటిదినంబుదాఁక నో +కులనగధీర యీనడుమఁ గొన్నివిశేషము లెన్న శక్యమే. +క. పాతాళకేతుఁ డనియెడి ఘాతుకుఁ డొకరక్కసుండు గలఁ డంబుధర +వ్రాతారవనీతాహవ, భీతానవధానసకలబృందారకుఁడై. +క. ఫలకుసుమబిసాదులు గం, పలకొలఁదులు దెచ్చుకతన మాలిమికాఁడై +నిలుకడఁగ మాతపోవని, మెలఁగుచు వాఁ డుండియుండి మెల్లనఁ బిదపన్. +గీ. మామకానూనజపహోమమౌనసంవి, ధానముఖమైన నియమసంతాన మనెడి +పద్మవనవైరికళ మాటువఱప నేఁడు, రాహువైనాఁడు వాఁడు ధరాతలేంద్ర! +సీ. ఒకఁ డైనఁ గని యెఱుంగకయుండ విదళించు సారనీవారకేదారసమితి +వెనుకవేళలు గాచి కని కానమిగ దాఁచు నటవిఁ దాపసుల మృగాజినమ్ము +లాపిమ్మటను గొంద ఱది యేమి యనఁ ద్రుంచుఁ బర్ణశాలాసమీప ద్రుమాళి +బిదప నందఱుఁ జూడఁ గదిసి కైకొనసాగు యాగకల్పితహవిర్భాగతతులు +రచ్చ సేయఁగఁ దొరకొను రాత్రులందు, మునికుమారుల బెదరించి కొనఁగ దొడఁగుఁ +గామినీమార! వాఁడు నిక్కముగఁ జేసె, నిందు రమ్మన్నచోట నిల్లెల్లఁ గొనుట. +సీ. పొడగన్న సాష్టాంగముగ వ్రాలి చనువాఁడె యెదురుగా రారంచుఁ బదరసాగెఁ +బిలిచిపెట్టిన వన్యభిక్ష గైకొనువాఁడె కోరి పెట్ట రటంచుఁ గొణఁగసాగె +నిలుచుండి చంక చేతులు కట్టుకొనువాఁడె కొలువరా రేమంచుఁ గెలయసాగె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12de2be47fae2d40c99bda03a1f4c167996e344a --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +వినయంబుతోఁ జేరి పని యేమి యనువాఁడె యరయ కడ్డాదిడ్డు లనుపసాగెఁ +దనవచోదోషము క్షమింపుమనెడువాఁడె, యేమనిన లేని నాతప్పు లెంచసాగె +వినుము మహికాంత కొండంతపనికి నైనఁ, బలుకులేటికిఁ గిల్లాకు పనుపసాగె. +చ. ఇటు లతఁ డున్నయంత ధరణీంద్ర యొకకానొకనాఁడు నాకురం +గట నడయాడు నొక్కమృగకాంతకుఁ బ్రొద్దులవేళ చాలఁ జే +రుటకతనం దపోధనసరోరుహలోచనలంచఱు న్సము +త్కటగతి ముచ్చట ల్నిగుడఁగాఁ గడగానని సంభ్రమంబునన్. +సీ. ఎన్ని న్చేనది తానిన్నటిమొటికగా యాకొమ్మఁ గడకుఁ బొమ్మనఁగదమ్మ +పడుచుదూడలచేతఁ బనియౌనె వీ రేల యనసూయఁ దోతేరఁ బనుపరమ్మ +యీప్రొద్దు నక్షత్ర మేమిలగ్నము మంచిదేయంచుఁ దగువారిఁ దెలియరమ్మ +శుద్ధవేళ సుఖప్రసూతి గావలెనంచు నిలువేల్పులకు మీఁదు లెత్తరమ్మ +గీ. అనుచు గుమిగూడి మృగి నొక్కయలరుఁదోటఁ +బూవుఁబొదరింటఁ దార్చియింపులు జనింప +నున్నతఱి మాయ గైకొని యట్టెపడిన +సరణిఁ జెట్టునఁ దెగిపడ్డ కరణివాఁడు. +సీ. తళుకుటద్దపురంగు గలచెక్కులబెడంగు మేలికమ్మలడాలు పాలు చేసి +తొగరుఁగెంపులపెంపు నగు మోవి నెఱసొంపు పసని ముక్కఱనిగ్గుపాలు చేసి +సింగంపుగతిఁ బూను చిన్నారి చేఁగౌను బంగారుమొలనూలు పాలు చేసి +వలిజక్కవలఁ గేరు వలువగుబ్బలతీరు పసిఁడిపైఁటచెఱంగు పాలు చేసి +తనరెఁ గనుఁగొంటిరమ్మ యివ్వనిత యనఁగఁ, దగిన కాంతావిలాసంబుఁ దాల్చివచ్చె +గిలుకుమట్టెలురవలు పావలు నుజిటులు, విడెము మడమలఁబడుకీలుజడయు మెఱయ. +చ. చెలువగు ముద్దుటుంగరపుఁ జే నెఱికుచ్చెలఁ బట్టి యుబ్బుగు +బ్బలజిగి జాలువాఱవికె పక్కున వ్రీలఁగఁ బైఁటవాటుగా +నలవడఁ గొంకుఁజూపులు నిజాంఘ్రినఖాళిఁ గల్వదండఁగాఁ +జెలువలచెంతకుం జనియె సిగ్గులపెండ్లికొమార్తయుం బలెన్. +సీ. కూర్చున్నవారు లోఁగుచు లేచి చేఁజూపి యిందు రమ్మని ప్రియం బెనయఁ బలుక +నిలుచున్నవారు చెంతలఁ జేరి స్వస్తి భవత్యై యటంచు దీవన లొసంగ +ననల మాటాడువా రదరిపాటున మర్లి యొఱపు వీక్షించి నివ్వెఱపడంగ . +నపుడు వచ్చినవార లౌ చెలి యెవతె యీకొమ్మ యంచును గుసగుసలు వోవ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f53fcfbfffbc506982a0360cbab25064dbdc4256 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +వ. అక్కటా దిక్కటాహంబు లొక్కగ్రక్కున మెక్కందలంచు ముక్కంటిటె +క్కున యక్కటికంబఱి యిక్కటికిరాతిగుండియ నగ్గలపుటలుక యొగ్గి బగ్గుబగ్గు +రుమన శమనదనుజుక మన సంధానకరంబగు పరుషాక్షరంబున శపియింపంబూను +నావదనంబున సరస్వతీశంబరనయన దుడిదుడి వెడలఁగడంగునెడ జడధినసనాని +రాలంబనజనితంబుగు నొక్కవచనం బీవిధంబున వినంబడిన నాకర్ణించితి. +చ. పదరకుమన్న మౌనికులపానన కుమ్మరి కొక్కయేఁడునుం +గుదియకు నొక్కపెట్టు నని కోవిదు లాడరె ఘోరసాధనా +భ్యుదితతపోబలం బిటులయో యొకరక్కసుపాలు చేతురే +మది మదినుండి మే మెఱుగమా మఱి వీని ఖరాపరాధముల్. +గీ. ఐన నేమాయె గనుక ధరాధిపతులు, చేయఁదగినట్టి యీదుష్టశిక్ష నీకుఁ +బడినభారంబె పాఱెడుబండ్ల కెదురు, కాళ్లు సాతురె యో వెఱ్ఱికాన వినుము. +చ. ఇదె హరి యాఋతధ్వజనరేంద్రున కి మ్మిపు డానృపాలుఁడే +కదనములోన వీనిఁ గడికండలొనర్పఁడె నీకు నేటి కీ +యెదవడనన్నమాట యొకయింత వినంబడునంత మాత్ర నే +కదెయఁగ వ్రాలె నొక్కతురగంబు వియత్తలినుండి యత్తఱిన్. +క. పతయాళుతురగవభృతో, న్నతకర్ణద్వయమునందునం గెంపులమే +ల్పతక మమరె రవికిరణం, బతిరయమున ననుపవచ్చు ననువు నటింపన్. +చ. కనుఁగొని దాని ఫాలఫలకంబునఁ గట్టినపత్రికన్ లిఖిం +చిన వివరంబుఁ జూచి సరసిజహితుండు దయాళుఁ డన్ప వ +చ్చిన దిది యంచు భూవలయసీమ దిరంబును జుట్టివచ్చునం +చనఘ తదాఖ్యయుం గువలయాశ్వ మటంచు నెఱింగి నెమ్మదిన్. +సీ. వరదానములకునై వచ్చు వాక్ప్రియకారి ముచ్చాయ లెఱిఁగించు మొగము దెల్ప +యాగభాగాసక్తి నరుదెంచుపాకారి యేఁకారి యిది మీకు నేల యనఁగ +వనవిహారాపేక్ష వచ్చు క్రొన్నెలదాల్పు జక్కిమార్పులకు హెచ్చరిక పడఁగ +మునులసేమ మెఱుంగఁ జనుదెంచు కరివేల్పు దండనాథుని సమాధాన మనుప +విని వినమి చేసి పని గలదనుచు వారిఁ , గూడదని త్రోయవలెఁ గద యేడజోలి +మాకు నేటికి వారితో మచ్చరంబు, సొమ్ము సొమ్మునఁ గూడఁ జేర్చుటయె నీతి. +చ. అని తలపోసి యే నిటు రయంబునఁ దెచ్చితి నత్తురంగముం +గనుఁగొను మిత్తురంగము వికల్పితనిష్టురహేషచేఁ బరా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b3e33d9015976e88d17949fd912ab98c2bed12c --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +సీ. పటుచక్రగతి నేలపాఁతు పెల్లగిలంగ విమలమణిస్యందనములు దనర +మావటీలకు మింటిదేవత ల్మంత్రాక్షతము లీయగ జయూధపములు వెలయ +ధారాసమున్నమద్ధవళ చామరలు ఱెక్కలభంగిఁ దగఁ దురంగములు సెలఁగ +జయలక్ష్ముల వరింపఁ జను పెండ్లికొడుకుల గుంపులై భటరాజకోటి యొనర +నడచి తమగపుబైట సన్నాహమెల్ల, నమరఁ బౌజులు దీర్చి నిజాప్తమంత్రి +వరముఖాంతరమున సరివారితోడ, మాటలాడించుకొనుచు సామంతనృపులు.52 +చ. గొనబుపసిండికీ లరిగెగుంపులనీడ వసింప నంతలో +జనపతి మేలుకాంచి హరిచందనగంధిలమైనవారిఁ గుం +దనపుమెఱుంగుగిండ్ల వనిత ల్గొని తన్ముఖమజ్జనంబు నిం +పొనరఁగఁ దీర్ప నద్ద మొకయుగ్మలి పూనఁగ నామతీర్థమై. +చ. మినుకుఁ గడానితాయెతు సమేళపుఁగ్రోవ్విరిదిండుదండ డా +ల్పనివలెవాటు చల్వనలిపంపురుమాలువు గట్టి దట్టిఁ జె +క్కినవిడి కెంపువంకి జిగి కెంపగు దుప్పటి దాల్చి యీతఁడే +మనసిజుఁ డాయన న్సొగసుమార్గముగాఁ గయిసేసి వేడుకన్. +సీ. సమదవేత్రకరాతిసాహోనినాదంబు గదలివచ్చెనటంచు మదికిఁ దెలుపఁ +జామరగ్రాహిణీసరళకంకణరాన మివలి కేతెంచె నంచెఱుక సేయఁ +గమనీయయవనికాకాంచికానిస్వాన మల్లన వచ్చెనం చానతీయ +సంగీతవిద్యావిశారదాగానంబు లిదె యరుదెంచెనం చేర్పరింపఁ +జనవరులు లేచి నిల్వ హజారమునకు, నరిగి చౌకట్లముత్యాలయందుహస్త +మిడఁగఁ గొల్చుచు నిలిచి సాహిణులు మ్రొక్కి, తెచ్చి ముందఱఁ దొలునాఁటితేజి నిల్ప. +క. వడిఁగట్టికవారలు పా, వడ మిడి హెచ్చరిక రాయవరగండ యనన్ +బెడయంకెవన్నెపైఁ గా, లిడ కపుడు చివుక్కుమనఁగ నెక్కెం దేజిన్. +మ. చనవు ల్మీఱఁగ మ్రోల నూల్కొలుపు బల్సామ్రాణిధూపంబు వా +సనకు న్వేలుపుముద్దరాండ్రు కచము ల్జార్పంగఁ బుణ్యాంగనా +వనజిన్యబ్జకరాపతచ్ఛితమణు ల్వర్ణింప ఛత్రంబుపై +ననువౌ బంగరుగుబ్బప్రొద్దుఁ దలఁబ్రాలై ముంచఁ జంచద్గతిన్. +చ. జనవరమౌళి కొంతవడి సాహిణి నివ్వెఱగంది చూడ జో +డన రవగాలు చూపుచు హుటాహుటి నేగిపరాకు వీరువీ +రని తముఁ దెల్ప నందఱు రయంబున వెంబడ వాగె సళ్ళియొ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25a55a132d84876118d4ff8f0823972d89f02b7b --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +య్యనఁ గను మూసి కన్ దెఱచునంతటిలో మునిసీమఁ జేరఁగన్. +క. అరుగఁ దదీయమనస్ఫుర, దరవింద మరందబృందమై మధురసుధా +చిరకందమై యొకానొక , పరమానందంబు హృదయబంధం బొందన్. +సీ. మధ్యసంధ్యాస్నాన మౌనీంద్రలూన తాపసగంధపవనంబు భ్రమరివాఱె +నంబుపర్ణసమిత్కుశాయాతవటుజాతసమదనాదంబు మీసంబు దీఁటె +సవన ధూమాబ్దవీక్షణనటత్కేకికాంతావిలాసము తొడ ల్తట్టుకొనియె +నన్యోన్యవైరాసహమృగేంద్రమత్తవేషండకేళికలు పంతములు వలికె +నీకరణిమున్నుగాఁ బరాకిడియె మౌని, యాశ్రమంబని తన్మార్గ మభినుతింప +మోదమునఁ దేలి నృపమౌళి మోము చూడఁ, జనవు మైఁజేరి నిజకేళి సచివుఁ డనియె. +సీ. చలువలు నించు నచ్చపుమంచుఁ జిలికించు ఱేరాయఁ డెడ లేర్పఱించువాఁడు +గలభి గాకుండ వేల్పుల నొక్కనొక్కనిఁగా ధనరాజు వెలినుండి యనుపువాఁడు +వారివారిప్రభుత్వతారతమ్య మెఱింగి గిరిశుండు బంతిసాగించువాఁడు +ప్రొద్దుపోయెను జూచి భుజియింపుఁ డని దేవపతి యుపచారము ల్పలుకువాఁడు +తగినవారల వీక్షించి తమ్మిబోఁటి ఱేఁడు మాటికిఁ జవు లెచ్చరించువాఁడు +జనవరాఖండలా యిందు సంయమీంద్రకాండకృతమైన సత్రయాగంబులందు. +చ. మునివనిత ల్శచీముఖతమోనిభవేణులకుం బతివ్రతా +జనతతిఁ దెల్పుచోఁ బరవిచారము గాచని వేల్పుటొజ్జజ +వ్యనిమొగ మడ్డముంజోనుప వారలు నవ్వుచు రామె సిగ్గుపెం +పునఁ డలవంపఁ జందురుఁడు పొంగగ నిచ్చట యాగవేళలన్. +సీ. సాలీఁడు గాఁబోలు సమదవేదండంబు తెలినారచీకలు డులిచి తెచ్చుఁ +బనివాఁడు గాఁబోలుఁ బటుఘోణిపోతంబు బలుమోర నివ్వరి కలుపుదీయు +గొల్లఁడు గాఁబోలు భల్లూకపాకంబు మేలిజన్నపుఁబసి మేఁపి తెచ్చు +జనవరి గాఁబోలు గొనబుఁబ్రాయపుజింక యలరిపై పారుపత్యంబు జేయుఁ +గూలిగొను నొజ్జకాఁబోలు గొదమచిలుక, తపసిబుడుతలగమికి వేదంబు నుడువు +సుసరముగఁ బారికాంక్షు లేజోలి లేక, జపతపంబులు సాగింప జనవరేణ్య. +చ. మునివరు లేగ వెంట మృగము ల్నదికిం జని యంతనంత మే +పున కటు నిల్చుతు న్నియమపూర్ణత వారు నిజాశ్రమాళికిం +జనినఁ దదార్ద్రబంధురవిశాలజట ల్ధరజీరుకాడ వె +న్కొని చెవి బక్కరించి యుఱుకుం బొడకట్టినవెల్ల దాటుచున్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b8128970eb6ec3e19ae353fa349a7234188fef3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +నిలిపితివి తండ్రిపద్దులు, వెలసితి విటు లతనికన్న విక్రమగరిమన్ +చ. అనుచు బహూకరించుసమయంబున నూరకయుండి యుండి యం +జనరుచి పుంజమంజిమకచగ్రహ మైనతమంబు పర్వె తో +డన హరిచందనప్రతిభటం బగువెన్నెల దోఁచె వెంటనే +కనఁబడియె న్నిరస్తకనకస్తబకస్తుతు లైనయెండలున్. +క. అది చూచి మేదినీవర, భిదురీ మృదురీతి గా దభేద్యము గంటే +యిదిసుమ్ము దనుజశాంబరి, గదిసె న్బరిపూర్తి దీని ఖండింపు మిఁకన్. +గీ. విజయ మగు నీకు గెలువు మోవీరవర్య, యనుచు గాలవుఁ డాడుచో నచటఁ గలుగు +పారిగాంక్షులు కటకటం బడుచు శిష్యు, లంటి చనుదేర నచ్చోటి కరుగుదెంచి. +క. మునిచంద్ర వచ్చి మావెం, టనె వచ్చునటంటి వీతఁడా నృపుఁ డేమ +య్య నరేంద్ర కన్నులారం, గనుఁగొంటివే వీని యవదగాకితనంబుల్. +ఉ. అయ్యయొ మాకు దండమిడినంత ఫలంబు నరేంద్రచంద్ర యీ +దయ్యముతోడి జాగరము దాఁటఁగఁ జేసి శుభమ్ము లిమ్ము లే +వయ్య కొమాళ్ళతండ్రి వయి యాశ్రితరక్షణ దుష్టశిక్షణా +క్షయ్యదయాపరాక్రమవిశాలుఁడవై మనుమయ్య యిమ్మహిన్. +సీ. చదువుకొన్నామంచు జట చెప్పుచుఁ బరీక్షఁ గొని వరింపు మటంచుఁ బెనఁగువారు +ననుజూచె ననుజూచె ననుచు రిత్తకురిత్త జవలు వట్టుక పోరఁ దొడఁగువారు +బులకము ల్మైనిట్టపొడువంగ వడి నోరు దెఱచి మైమైఁ జూడఁ దిరుగువారు +జేసన్న మటజంబుచెంతకు రమ్మని మునుదొంగమొక్కులు మొక్కువారు +నగుదు రీయయ్యలెల్ల వాఁ డదరుగడగ, గులుకుగుబ్బలు దళుకుఁజెక్కులు మిటారి +మొలకనవ్వులు గలమోము ముద్దుగులుక, మాయపుం డెక్కులాడియై డాయునపుడు. +సీ. అటు మొన్న భార్గవజటికి శౌనకమౌని కొకవాదుమై నొంటకుండఁ జే సె +మొన్నఁ బారాశర్యముని యోటరాఁ గూఁత లెగయించి వెరవేఁకి యెత్తఁ జేసె +నిన్న విశ్వామిత్రునికిఁ దందరఘటించి యొడ లెఱుంగక పడియుండఁ జేసె +నేఁడు మార్కండేయునికి సివం బెత్తించి తల వీడఁగ బయళ్ళ మెలఁగఁ జేసె +మానవాధీశ విను మింతమాత్రమైన బ్రతుకవచ్చును వీనిచేఁ బడినపాట్ల +కొల్లఁబాటయ్యె మాకునిందునికి యేమి, చెప్పెడిది మాతపంబు నీ చేతి దింక. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0031.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..960dfcf1262510e1999d6ccb78765a3aeda843d8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +చ. అన విని యంతయేమిటికి నానతి యిచ్చెద రిన్నినాళ్ళుఁ ద +ద్దనుజుని నొంచి మీపద ముదారముదాకృతి నొందఁ జేయకుం +డిన యది నాకు నేర మవునేకచ యాకొదవ ల్సహించిన +న్ననుపుఁడు వానిఁ బట్టి నుఱుమాడెద నొద్దికఁ జెల్లఁ జేసెదన్. +చ. అనిన రిపుక్షయోస్తు విజయోస్తు పతేభవతే యటంచు వా +రనుప దురాపకోపతరుణార్కవిభాదళితారుణాంబుజం +బనఁగను మోము కెంపుగఁ దదర్థరణోన్ముఖభృంగయుగ్మప +ఙ్క్తినటన భ్రూకుటిక్రమము డెల్పఁగ నచ్చోటుఁ దర్లి నిల్చినన్. +సీ. అధిపభృత్యపరస్పరాన్వేషణాకారణప్రతివక్తృతన్నామకార్య +మననుగతస్వామి హయవేగభూరుహచ్చాయాసమాశ్రితచ్ఛాత్రకంబు +ధాననాయాసాస్వజీవనవృత్తిధిగ్వాచకాందోలికావహజనంబు +సమ్మర్దబహుళాదిసరణికోభయపార్శ్వచారితవారణాధోరణంబు +సరయ సరదుష్ప్రనిష్పతజ్జరఠధూర్త, గణ్యగాణిక్యసంభవత్కమనహాస్య +వారణక్షమతత్సుతాక్రూరదృష్టి, సంవృతాశంబు సైన్య మచ్చటికి వచ్చె. +క. ఈరీతి సైన్యమంతయుఁ, జేరిన నొకబయట రాజసింహము భటులం +దేరిజ వేయంబనిచి గు, డారము లెత్తించి యంతట న్రవి గ్రుంకన్. +గీ. పఱపుటంగడి వీథు లేర్పఱచి కొంచె, పాటి నడగని నెక్కి యాపాలె మెల్ల +విడియ నియమించి తిరిగె వేవేలు దివ్వ, టీలవెలుఁగున సంగీతమేల మమర. +చ. తిరిగి యతండు వచ్చి నడఁదేర్పుచు ఘమ్మను వట్టివేళ్ళచ +ప్పరము కురంగటందగు తుపారము చేరువఁ జారువజ్రపాం +డరరుచిగ్రమ్ము గుమ్మెతగుడారమునం గొలువుండి పట్టనాం +తరముననుండి వచ్చునరనాథులకమ్మలు వించు నున్నెడన్. +గీ. ఊడిగపుటత్తికాఁ డొక్కఁ డొఱుఁగుఁ జేరి, విభుని చెవిలోన నేమేమొ విన్నవింప +నతని కనుసన్న గనుఁగొని యయ్య మంచి, దతనిఁ బిలిపించెద నటంచు నఱిగివాఁడు. +సీ. సేవమై సగము దీసిన బూదెపండుతోఁ గూడినబంగారు లాడె సింగి +బారసీలిపిని జొప్పడ భగవద్గీత లెన్నికవ్రాసిన చిన్నిపలక +బుడుత పసిమిరుచి పులితోలు చుట్టతో బవళిక ల్నించిన పట్టుజోలె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d316c22bdef59e6655f899b1e2bc9c387b3db288 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +ధూమ్రబర్బరకేశ తుప్పుపట్టినఘోరజిహ్వ మిక్కిలివాఁడి చేసికొమ్ము +కుటిలాక్ష మాంసంబు గొంతునఁ బడినోరు దెఱవ విప్పుడు సిగ్గు దెచ్చుకొమ్ము +తడవులకుఁ గల్లె మనుజయూధప్రచండ, పలలపారణ తద్రక్తపానకేళి +లాలనామోద మీసుమాళంబు మీఁ, వరుసనందఱు గంతులు వైవుఁ డింక. +క. అని నన్నుఁ బనుప వచ్చితి, మనుజేశ్వర బారువెట్టుమా రాజుల ని +వ్వని తూర్పుదెసకు మాదొర, చనుదెంచు న్శౌర్యవహనసన్నహనమునన్. +గీ. అనినఁ జిఱునవ్వు నవ్వి యజ్జనవరాగ్ర, గణ్యుఁ డతనికిఁ గట్టువర్గం బొసంగి +మంచి దటువలెనే నడిపించుకొంద, మంచు వీడ్కొల్ప నాదైత్యుఁ డరుగుటయును. +గీ. అధిపతియుఁ జల్వలు ధరించి యారగించి, హితజనులు గొల్వఁ దగువారియిండ్ల కెల్ల +గేలిగితి నేగి యిది వేళ కీర్తిమాట, వాసులకటంచు లాలించి వచ్చెనంత. +సీ. బొంగులు నిల్పి యుబ్బుగఁ బైఁడివ్రాఁత బొమ్మలగుడారంబు లమర్చువారుఁ +గొయ్యలు నాఁటి యాకులతోడిరెమ్మలు వాటంపుగుడిసెలు వైచువారుఁ +బొక్కళ్ళవలెఁ గుంతములు చేర్చి యామీఁద గడితంపుఁ బచ్చడా ల్గప్పువారుఁ +బచ్చిక ల్చెక్కుడుపాఱలఁ జెక్కి పూబొదరిండ్ల మున్నుగాఁ గదియువారు +నచ్చముగ నీటికందువ లరయువారుఁ, పురుఁగుఁబుట్రలు చెదర నుబ్బుచును నొక్క +పరిగ నవ్వుచుఁ జప్పట్లు చఱచువారు, నైరి తద్వేళఁ బాళెంబువారలెల్ల. +సీ. రాతిరి పొక్కళ్ళ రౌలుకొల్పిన వహ్నిగలిగినపొగలు చీఁకట్లు గప్పె +గాడ్పులచే నూఁదకయ బగ్గుమను శిఖు ల్నిగుడుచోటులు పట్టపగలు చేసెఁ +దగవార్చి మూకుళ్ళ దిగువాఱనుంచిన కూటిబల్తావు లాగుబ్బకొనియెఁ +బొరలించి చండ్రనిప్పులమీఁదఁ గాల్చిన కఱకుట్లవాసన ల్గ్రమ్ముకొనియెఁ +ద్రోవఁ బోనీక బల్లెముల్ ఱువ్వి తెచ్చి, కడిగి జింకల వ్రేలాడఁ గట్టి తిత్తు +లొలుచు భీభత్సరసము మహోగ్రమయ్యె, భుక్తి గొన్నట్టివారి త్రేఁపులు పొసంగె. +క. చాలఁ గురంగటిమడుగుల, గాలాపున్వేఁటలాడఁగా దొరకినబ +ల్మీలు చవిఁ దేల్చె నపు డా, పాలెంబున డిగిన బక్కబంట్రౌతులకున్. +సీ. వలసినయెడకుఁ గమ్మలు వ్రాయు వ్రాయసంబులవారి గంటాల కిలకిలలును +దొరవలంచిన కారృసరణు లెంచు నమాత్యకుంజరంబు లొనర్చు గుసగుసలును +బొలదిండి రాయల యలవుల గనివచ్చి నిలుచు వేగులవారి కలకలములు +నరుస కిందఱటంచు వంతులేర్పడియున్న బలకరంబులవారి యలబలములు +నెపుడు వెడలునొకోయంచు నెంచి యాడఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..11fcdb150b295a18d4cdf300ececb0657e131a3e --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +జూచు సంగీతమేళంబు సొగసుకాండ్ర +ధిమ్మనెడి మద్దెలలమ్రోత గ్రమ్ముకొనియె +రాజు పవళించు తెలిగుడారంబుమ్రోల. +చ. నలుఁగిడి చల్వదాల్చి పయనంపు టలంతల నిద్రఁ జెంచురో +వెలఁదుల లేపఁ గొంకి పతివింతగుడారపు పారివారిగం +టలరొద కుల్కిలేవఁ జిఱునవ్వులతోఁ చమవారిఁ గూడి యిం +పుల తమి దీఱినన్ నిదురవోయిరి నన్పుబొజుంగు లత్తఱిన్. +చ. గుమిగొని తెచ్చికోలుకుసిగుంపులఁ జెట్టులనీడఁ బొట్టిమం +చములపయి స్శయించి పటసారకుటీరము లెత్తితే మేలిజా +నమున రమించు పల్లవులనంటున నేరము లెన్నుచు న్నృప +ప్రమపల మ్రోల నీటు నెఱపం బనిపూనిరి గుత్తలంజియల్. +చ. కనుకని తెల్లవాఱుదనుక న్రతిగోరెడు పల్లవాళిమే +ల్గనుఁగొని వీడెముంగలుపు లాహిరిమేపుల నిద్రఁబుచ్చి చెం +దిన చిఱునవ్వుతో నపుడె నిద్దురలాయని వింతపైఁడి ప +ట్టిన వెలముద్దుగుమ్మలు వడిన్శయనించిరి చప్పరంబులన్. +క. అల పాళెమునకు నిలుపని, బలకరమై పారివారిపరియై తెగును +క్కళమై నిదురించని సరి' వలపుల వెలచెలుల విటుల వర్తిలు టమరెన్. +సీ. ఒక్కండు పట్టుగా నూఁకొనఁ దబ్బిబ్బుబాటు గొల్లసివాలు పాడుకొనుచుఁ +బాము నాడించు నేర్పాటునఁ దల యూఁచికొంచును జెంగు విన్పించుకొనుచుఁ +దమవారి గుమిగూడి దమ్మ రాజులకత ల్నోటి కడ్డము లేక నొడివికొనుచు +లయ యొక్కత్రోవ తాళం బొకత్రోవఁగా నేమేమొ ఢక్క వాయించుకొనుచుఁ +జిటుకుమన్నఁ బరామరిశించుకొనుచు, నంటుకత్తెలు తమపయనంబు సమ్మ +తించకాడిన వగఁ జెప్పుకొంచుమించి, రుక్కళపునల్లమందుల యొంటికాండ్రు. +సీ. వెఱవకుమని వెన్ను చఱచి వేలుపుఱేఁడు తెలిపిన నింద్రాణి తెలియదయ్యెఁ +దను తానె తెలిసి మూసినకంటితో వాణివీనులపైఁ గేలు మానదయ్యె +నది పరామరిశింతునని యేగు పతినాఁగి జలధినందనకొంగు విడువదయ్యె +దడదడమన గుండె తాళిబొ ట్టదర గుబ్బలిపట్టి పడుకయి ల్వెళలదయ్యె +బాళెమున నక్కడక్కడఁ బదిలమునకు, మ్రోయఁజేసినతముకుల మొదలిపోటు +దారమ్రోతల పటహంపుధణధణలకు దొంతిగా నిండ్ల నిటులున్న యంతలోన. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1037eac509ff932042c2d215eca2bc7c48c2bfcf --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +క. అలరాజు విజయ మెనయం, గలఁడని చంద్రుఁడును దారకావనితలతో +గలహించి ముడియవైచిన, పొలుపలరన్ వేగుఁజుక్క పొడిచెం బెడఁగై. +క. అంతట దనుజేంద్రుం డొక, దంతపుఁజవికె న్ప్రధానదైత్యులతోడ +న్మంతనమాడుచు నృపుబల, వంతపువైఖరులు వేగువారలు దెల్పన్. +క. పడవాళ్లఁ బిలిచి బలముల, వెడలింపుఁ డటన్న వారు వెసఁ జని నిద్రా +జడులను బలాశి వీరుల, వడిగా మేల్కొల్పి ప్రకృతవార్తలు దెల్సన్. +చ. అదరుచు వచ్చె నొక్కపలలాశి నిజాంగన సిగ్గుతోడి న +వ్వొదవెడు చూడ్కిచేతఁ దనయుల్లములోని పునారతకియా +భ్యుదయపువాంఛ దెల్పఁ గనుబొమ్మ నదల్చుచు మీఁదివేలుపు +న్ముదితల నంటు దానిపయి ముందుగఁ జౌక ఘటించెనో యనన్. +చ. ఒక దనుజాధినాథుఁడు మదోద్ధతి గంద మలందికొంచు గొం +చక చనుదెంచె నుగ్రరణసన్నాహనంబున రాజమార్గణా +ళికి నిఁకమీఁద డెందము బళీ యిరవౌనని ఱొమ్ముగోడపైఁ +జికిలియొసంగి నన్నియలఁ జెన్నగు సున్నము వూయుకైవడిన్. +గీ. విరులు సిగఁ జుట్టికొని యొక్కవీరదైత్యు , డరిగె నిఁకమీఁదఁ గల్గు కల్పావనీజ +పుష్పములసారసౌరభంబునకు వాని, వలపునకుఁ బూని సరిచూడవలయు ననఁగ. +క. ఈనేలచుట్టుఁ దిరిగినఁ, బోనీయఁడు రాజు పాఱిపోరాదనుతీ +రూనఁగ నొకనక్తంచర, సూనుఁడు చక్రంబు ద్రిప్పుచుం జనుదెంచెన్. +క. అనలోపమనృపశరముల, మొనలంబడి తరణిబింబముం జొచ్చుగతిం +దనుజుం డొక్కఁడు గ్రక్కునఁ, గనకరథం బెక్కి యక్కు గ్రక్కుచు వెడలెన్. +సీ. పడవాళ్లగమికిఁ జేపుడికి దబ్బఱనొప్పి పైవైచుకొని మూలఁబడినవారు +నిండ్లలోనన యుండి యెటువోయిరో కాన మనిపించి కనిపించ కడఁగువారు +నింటికావలికి న న్నిచట నిల్పరు గదా యని వేల్పులకు మ్రొక్కఁ జనెడువారుఁ +దొలునాఁడె నృపునివార్తలు విని యొకలేనిపనిఁ బూని యెందెందొ చనెడువారు +గ్రాసములు చెల్లలేదని గ్రాసిచేసి, కొలువుజీవితముల కొప్పుకొననివారు +నగుచుఁ గోఁచపిశాచము ల్దిగులుపడఁగఁ, దక్కు రక్కసిదొరలు ముందఱను నిల్వ. +సీ. నిలుచుండి వీణ చేతులఁ బూని తెఱగంటిబయకాఁడు మేల్కొల్పుపదముఁ బాడ +నలుకుతో నాల్గుమోములదేవుఁ డొకయోర దినశుద్ది దెల్పి వేవెనుక కొదుగఁ +దనయూరినుండి తెచ్చినపూలమాల జేజేలరాయఁడు చేరి చేతికొసఁగఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8937c78aabffc66e8bf1078d0faf93518179e026 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +జొరవ చేసికొని శంకరుఁ డిచ్చకాలకు సఖుఁ డౌకుబేరుపైఁ జాడి చెప్ప +గడియకుడుక మునుంగుటఁ గని గురుండు, తెల్లవాఱెడునని పఱతెంచి పలుకఁ +గటికవారెల్ల దొరలు వచ్చుట వచింప, దనుజపతి లేచి యొకభద్రదంతి నెక్కి. +గీ. కోటకావలికై యాప్తకోటితోన, నీవు నీ వని నియమించి నిలిపి తక్కు +రక్కసులు వారణంబుల రథములందుఁ, దురగములయందుఁ బొడసూపి తోడనడువ. +సీ. చెకుముకి యగ్గి జానకితాటిమిడుఁగురు ల్గొఱలెడునది యెలగోలుమూఁక +వెదురుమల ల్చేర్చువిధమున నీటియ ల్దాల్చి పొల్చినయది దండిబారు +లిరుగోపులను దుమ్ము లెగయించునదిసిలేముస్తీబుగల కాలుమొకరిపౌజు +కొమ్ముకత్తుల మెఱంగుల వెల్లపానడ ల్గొనునది మస్తేనుఁగులచయంబు +సురగిరీంద్రంబుపిల్లలై చుట్టు నున్న, కనకరథముల నడుమ సింగాణి విల్లు +దొనలు మెఱయంగఁ దేజిపైఁ దోఁచువాఁడు, ధారుణీశ్వరుఁ డని వేగువారు దెలుప. +చ. అరిగి మహాభయంకరతరాహనదోహలబాహవప్రతా +పరుచులు వోలు చెందిరపుఁ బావడచేఁ బుఱచేయి వీచి సు +స్థిరమతి నంపపెట్టుకొలఁదిం గజరాజము నిల్పి దానవే +శ్వరుఁ డెలగో లొనర్పఁగ నిశాచరుల న్నియమించి నంతటన్. +చ. అలరుమొగంబుతోఁ గువలయాశ్వము నిల్పి నరేంద్రమౌళి తూ +పులపొదిదోయి వీపుకడఁ బొందుపడం బిగియించి మించురా +చిలుకలవ్రాఁతగచ్చుపనిసింగిణి గైకొని యెక్కువెట్టి సే +నలు తనసన్న గోరఁగ గుణధ్వని చేయుచుఁ జేయి వీచుచున్. +క. పేరెములు వాఱి యొక్కక, చేరువ గుంపగుచుఁ దారసిలి యిరువాగుం +ఘోరపుబాణపుఁ జువ్వలు, బోరనఁ గొనవిఱిచి వైవఁ బొసఁగె న్మొదటన్. +క. కొనద్రుంచివైచు బాణపుఁ, బెనుజువ్వలు పాఱి నేలపెట్టుగఁబడుజీ +బున సిగిడి కాలుసేతులు, దునియలు గావించి ముందు దురుసున నడిచెన్. +క. ఉయ్యాలచేరు లనఁగా, నయ్యిరువాగులును దఱిమి యటు దిరుగుచు బ +ల్కయ్య మొనరించి యించుక, డయ్యక యొడ్ల పయిఁ బెట్టుటయు నట్టియెడన్. +చ. ఒకపరి యొడ్లలోని రిపు లుగ్రత వైచు తుపాకిమందుగుం +డ్లకు వెనుదీయ కాఁగి యచటంబడునాప్తులఁ గోలుగొట్టనీ +య కనిఁ బెనంగి యంతఁ దరియం బడి యచ్చటివారలం గకా +పికలుగఁ దోలి యొడ్లు విడిరించిరి చేరువకాండ్రు మెచ్చఁగన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0038.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0038.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..27e6b02cb7e4b30c1888e2562bb14c0967ffa0fa --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0038.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +గీ. అలసినట్టి జనులు తేలి యవలి కరుగ, వేఱుతుటుములు పెనుబోటు భేరి మ్రోఁత +లమర నరుదెంచి దొడ్డకయ్యమున నవియుఁ, బడలనంతయుఁ గని దండి బారుగదిసె. +క. అందఱు నిట్టలు వచ్చిన, యందము గనుపట్టెఁ దద్రణాంభోనిధి దాఁ +టం దెప్ప గట్టఁబూనిన, చండంబున నలుగు లరిదిచాయల నీనన్. +గీ. ఒకఁడు కుంతానఁ బగవాని యుగము గ్రుమ్మ, వెంటనే యాతఁ డీటెచే వెళ్ళఁబొడువ +వెలసె నిద్దఱు నిల్చిన నిలుపు కచన, కాళికై కావడించిన కాను కనఁగ. +క. పగవాని గ్రుచ్చి యీటిని, నెగనెత్తె నొకండు రణమహిందుములమునం +గగనమున నుండి వ్రాలెడు, ఖగపాళుల కంది యిచ్చు కైవడి మెఱయన్. +క. జముదాడి నొక్కవీరుఁడు, విమతేంద్రుం బొడిచి వాఁడు వెస నిజభుజసా +రాము మెచ్చి చల్లుననకుం, కుమబలెఁ దద్రక్తమున నిగుంభితుఁ డయ్యెన్. +క. అలుగునగ చూపువేళం, దలతలమను నింతసోఁకిన న్మగవానిం +గళదాఁకఁ బెనఁగు నొకమొ, క్కలపు దొరకరాసి నీటుకత్తియ యగుటన్. +చ. గళము లూడ్వనెత్త కరిణీపతి చేరినఁ దేజిపావడన్ +మొగమునఁ గప్పినూకి యొకమొక్కలపు న్నెఱరౌతు కుంభము +ల్పగులఁగ నేసిన న్వెడలెఁ బట్టము వెంటనె మౌక్తికావళు +ల్మగఁటిమి మెచ్చి చేరి జయలక్ష్మి సుమాంజలి యిచ్చుకైవడిన్. +మ. బలియుం డొక్కపటానిరౌతు తనబాబానూకుచు న్రెండువీ +థులమాస్టీలత లల్కరాసిలతికం దుండించుచుం జుట్టిరా +నలరెం దత్తనువు ల్ధరంబడుట భూతాజ్ఞప్తిచే వెట్టిమో +పులు నేలం బడవైచి కూలఁబడు కాపుల్వోలె నప్పట్టునన్. +క. నరపతి యంతట దనుజుల, యురువడిఁ గని చేయివీవ నుగ్రాకార +స్థిరతం గరులకుఁ గరులున్, హరులకు హరు లరదములకు లరదము లెదురన్. +సీ. రాజ నాచెయి చూడు గ్రాసంబు ఋణముగాఁ జేయుదునే యంచుఁ జేరువారు +లలితంపుఁ దులశిప్రోగులు ద్రుంచి నోటిలో వైచికొంచుఁ దురీన వచ్చువారుఁ +గలనిలోఁ బొలియుటకంటె భాగ్యమ్ము లున్నవే యంచుఁ దెగి యనికఱుమువారు +నేలినవానికట్టెదుటనే పనికివచ్చుటగదా మేలని చొచ్చువారుఁ +బూర్వవైరంబు మాని సొంపులు జనింప \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..46a92440948fd7a298127394400e916cb095a00d --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +నొకని కొకఁ డెచ్చరించుచుఁ జికిలియొఱలు +పాఱవైచుచు వడిఁజొరఁబాఱువారు +నగుచుఁ గైజీతములవార లనికి నిగిడి. +క. దనుజులఁ గదిసిన నత్తఱి, జనితంబగు ధూళిపాళి చదలఁ బొదలఁగా +ననిమిషకోటికిఁ గరములఁ, గనుదోయిం బులుముకొనుచుఁ గనుఁగొనవలసెన్. +సీ. అరదము ల్దురదుర నరుచార నరుదేఱ నరదము ల్దురదుర నరిగె నెదురు +కరులు ఘీంకారబంధురములై నడతేఱఁ గరులు ఘీంకారబంధురత నెదురు +హరులు హేషాతిభీకరము లై పఱతేఱ హరులు హేషాతిభీకరత నెదురు +భటకోటి చటులతోద్భటములై చనుదేఱ భటకోటి చటులతోద్భటత మీఱు +సారథులు వ్రాలఁగొమ్ములు చదిసికూలఁ, బక్కెఱలు వ్రీలఁ గరవాలపటలి తూలఁ +కేడి వారంగ నవి పోరు ఖేచరాళి, హర్షమునఁ జూడఁగా బొమ్మలాడినట్లు. +మ. చదిసెం దేరులు పాఱె వారణము లశ్వమ్ము ల్ధరం గూలెఁ గం +జెదకెన్ సైన్యము వ్రాలె బాహువులు ద్రెస్సె న్మాంసము ల్రాలె నం +గదము ల్దీలెఁ గిరీటము ల్పఱచె రక్తశ్రేణి కయ్యంపుఁజొ +క్కు దనర్పన్ భుజదర్ప మొప్ప నిరువాగుం జేరి పోరాడఁగన్. +సీ. ప్రేగులుమీఁదఁ గన్పించి నవ్వెడు తలల్తూఁడులుగల తమ్మితుటుముఁ దెగడెఁ +గెంపుటుంగరపుడా ల్గీల్కొన్నబాహువు ల్ఫణమణు ల్గలయహిప్రభులఁ దెగడెఁ +బలు జముదాడి పోటులమించువక్షము ల్నెఱియ లానిన భూమినీటుఁ దెగడెఁ +వ్రేటులరక్తము ల్వెడలించుతొడలు కుంకుమనీటి చిమ్మనగ్రోవిఁ దెగడెఁ +దనుజమనుజేంద్రసైన్యముల్ దైన్య మెడలి, కయ్య మొనరింప సంగరాంగణము చూచు +దివిజవర్యులు మొగములు ద్రిప్పికొనఁగ, నప్పు డమ్మక్క యనిపించె నమృతముగను. +వ. వెండియు నుద్దండతరదండధరకోపాటోపవిభ్రమభ్రమితనయనభ్రమావహస్యంద +నసహస్రసంగతరథాంగనికరాదభ్రవిభ్రమణవిధూతధూళీపాళికాధరాధురావ +హగిరీశచరణకరీశ్వరంబును గరీశ్వరధారాధరక్షతజపూరపారావారదుర్వాగత +రంగాయమానకనకపరికరంబును బోరనెడఁదగాయంబులవారలం గుంతసంఘ +టితద్విపేటికాడోలికలం గొనిపోవువారును మున్నఱకమై నెక్కినకత్తలాణంబు +లంబరులపాలు చేయనోపక డిగ నుఱికి కటారుల డొక్కలు విదారించి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0040.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0040.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95b1190500a2c93584d42a72f19ef54fb6d70040 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0040.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +నడచి పడువారును క్షతంబుల వెడలు ప్రేవుల నూడనీక యదిమి కదనోన్మాదం +బున దుప్పటులు బిగియించి యెదిరించువారును గెలుపుగాయంబులఁ బడియుం +డియు మండిగాలిడుకొని కైదువులు జడిపించుకొనుచు రౌద్రాకారంబున ను +న్నవారును గళ దెలిసి నలుదిక్కులుం బులుకుపులుకునఁ జూచి మానధనంబునం +దొడిగినచల్లడంబు లక్కడక్కడఁ జించుకొనువారును బ్రాణనిర్యాణసమయంబు +నందును నిజస్వామివిజయంబె విచారించువారును నడుగకమున్న యభ్యర్ణంపుమడుఁ +గుల జలంబు దెచ్చి దప్పి నివారించు బంటుల ఋణంబులు దీర్చుకొని వారితో నా +త్మీయులకు వలయు బుద్ధు లుపదేశించువారును దెట్టువలుగట్టియున్న క్రొన్నె +త్తురులు గనుంగొని నెత్తురుకళవట్టి తమకుఁదామ వ్రాలువారును దొలఁగ క +క్కడక్కడ భద్రపఱచిన ముదురుమానిసులకతంబునఁ బోఁగూడక నమోనమో +యనుచున్నవారును గ్రించుఁదనంబునఁ గొంచెపాటి చెనకులఁ దెచ్చికోలు వేదన +లంబడి తన్నుకొనువారును గలిగి సంగ్రామంబు గావున నధికధామంబును జన్యం +బు గావున భూతక్రియామాన్యంమును సమరతలంబు గావున ధమోజ్జ్వలంబు +ను నై యాసమీకంబు సమాకులితనాకలోకం బయ్యె మఱియు. +గీ. పోరఁ బెనువానగా రక్తపూర మొలుకు, కాయములు పూను భూతనికాయనమలరెఁ +గేళిగతి నిల్చు రణభద్రకాళిమ్రోల, వరలు పన్నీరుతిత్తులవా రనంగ. +సీ. గ్రుడ్డులు మిడికించుకొని దప్పి కిమ్మను దమవారి నొక్కబేతాళమౌళి +గొంతు మ్రోచిన దిగుల్కొని నోర వ్రేలిడి క్రక్కు నొక్కపిశాచికావిభుండు +అన్నువట్టినను మ్రాగన్నుతోఁ బొర్లాడు నేలపై నొకడాకినీవరుండు +కక్కుర్తి మెక్కి యగస్త్యమంత్రము వల్కు బొడ్డు నంటుచు నొక్కభూతనేత +తనివితీఱినత్రేఁపు విన్నునకునిక్క, శతపదాల్ ద్రొక్కు నొక్కనిశాచరుండు +పలలరాసుల బువ్వంపుబంతివిందు, మించుఁబోఁడులతో నారగించువేళ. +గీ. ఒక్కని కళేబర మరసియుఁ దగఁదినక, వీనిఁ బడవైచె నాతఁ డావీరుఁ డనుచు +గా దనుచుఁ గుమ్ములాడునక్తంచరాళి, యెంతకార్యంబు దమ కేమి యెవ్వఁ డైన. +క. ఒకవీరవరుకబంధము, నకు మూఁగి పిశాచికాగణము భూతావే +శకమున నది యెగిరినచోఁ, బకపక నవ్వించె నులికిపడి డాకినులన్. +సీ. శౌనకమౌని విశ్వామిత్రుతోఁ దెమ్ము పన్నిదం బనుచుఁ జేపట్టి తిగువ +శుకుఁడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0ce1c06f630c5491116b1c0f45f0beded6f3bb9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +కువలయాశ్వచరిత్రము

+తృతీయాశ్వాసము

+క. శ్రీరమణీమృదుపదలా, క్షారసకోపారుణప్రసారితవీక్షా +దూరితవైరికలాపా, నారీనవకుసుమచాప నారనభూపా! +గీ. అవధరింపుము జైమిని కలపతంగ, కులపతంగంబు లిట్లని తెలుపఁదొడంగె +నట్లు పాతాళకేతుఁ డయ్యాతుధాన, పటలికన్నను మున్నుగాఁ బాఱుదెంచి. +క. దళవాయితోడఁ గోటకు, వెలుపటియిల్లిల్లు గొట్టివేయించి పిరం +గులు లగ్గంబులమీఁద, న్నిలిపించఁగఁ బనిచి నిగుడు నెవ్వగతోడన్. +చ. అరిగి పురంబు సొచ్చి పలలాశనమౌళి కుమారుతోడ మే +ల్సరియగు దైత్యులం గవనుల న్నిలువ న్నియమించి యాయస +స్ఫురణఁ దనర్చు కోటతలుపు ల్బిగియించఁగఁ బంచి ధీరతా +స్థిరమతిఁ జేరఁగా నగరుఁ జేరి హజారమునందు నిల్చుచున్. +క. మించు తమిఁ గణజము ల్దెఱ, పించుచుఁ గైజీతములకు వేర్వేఱ న్వ్రా +యించుచు నెలకొలువునకుం , బంచియిడుచు మందుగుండుబాణములెల్లన్. +క. ఇటు లండ నచట నృపుఁ డు, ద్భటగతి దానవుని కూటిపాలెం బెల్లం +దటుకునఁ జూఱ లొసంగుచు, నటు నిలువక సేనతోడ నప్పురిఁ జుట్టెన్. +చ. అచలితవృత్తి నిట్లు విడియం దళవాయి పటాశి వీడు మే +చ్చుచు నలకోట కేగు జలసూత్రపుఁజోటు లెఱింగి యడ్డ క +ట్టుచు రసవర్గ మచ్చట కడున్వడిఁ జేరఁగనీక శూరతా +రచనలఁ జిల్లరల్చలుపు రక్కసిపాలియగాండ్రఁ గొట్టుచున్. +క. ముత్తికె వేయించిన దితి, జోత్తముఁ డించుకయు బెదర కుద్భటధీరో +దాత్తమతి నగరు సొరక వి , యత్తటి నటునూకు గమనియందె వసించెన్. +సీ. తెఱగంటిదొర నరాధిపు మెచ్చఁ జనుటకై నలువతో నాలోచనంబు సేయ +నిలనుండి వచ్చు వేగులవారి వెంటనే సురమౌని గొణుగుచు సుద్దు లడుగ +గిరిభేది నగరివాకిటివార్త లడుగంగ దిగధీశులు నియోగి తెగల నంప +అడ్డెలు విడి వేల్పు లమరగాం డ్రసురేంద్రుకార్యకర్తలబందు గట్టికొనఁగ +భూరిభుజశక్తి మ్రుచ్చిమిపోటు గాఁగ, మేదినీభర్త పాలెంబుమీఁదఁ బడిన +దానవులమూఁక తన్మహోత్కటభటోగ్ర, ధాటిఁ గ్రేడించి క్రమ్మఱఁ గోటఁ జేరు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..923c307f0d0a2751495b068b7a1ced7c060645c1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +లెదుటి సురంగంబు లెఱిఁగి యా చాయఁగాఁ గల్పించు ప్రతిసురంగముల గములు +ప్రతిబలము వ్రేయు తిరుగుడుఱాళ్లకతనఁ, గుమ్ము లానిన బంగారుగోడ లురలి +పడిన మగరాలు చూర్ణమై పుడమి రాలు, నీలములచాలుఁ జూచి వర్ణించుకొనుచు. +క. ఘోరదశాధారనిశా, చారికృశాంగులను జూచి జడియకుఁ డనుచున్ +సారతరదాతృమహిమం, బూర ధరాజాని యభయ మొసఁగుచు నంతన్. +సీ. కోటవెట్టికి ముద్దుగుమ్మలతో మట్టితట్ట లందిచ్చు గంధర్వచయముఁ +గనునీళ్లు పులిమికొంచును బానశాలలో మంచు గట్టించు నమర్త్యకులము +మలఁగికొంచును ఫిరంగుల లగ్గములమీది కురువడితోఁ జేర్చు నురగగణము +బలిమికాండ్రగు రక్కసులకు సంకెళ్లతో జలకుంభములు మోచుసాధ్యపటలి +విబుధరిపు పాటుఁ జెప్పుకో వెఱచి ముత్తి, యపుహజారాన గుసగుసలాడుచున్న +కిన్నరశతంబుఁ గని బుజ్జగించి పనిచి, ననుచు వేడుక తోడుగా నగరు దరిసి. +సీ. నలఁగిన మైలచీరలకు మైఁ బొంగారునిగ్గులు బంగారునీరు గాఁగ +ముడి వీడు నిడుచక్రొమ్ముడులడాలు శరీర నకు నల్లనిమేలిముసుఁగు గాఁగఁ +బవళించు కఠినభూభాగమ్ముమీఁద నిబ్బరపుఁజూపులు కల్వపాన్పు గాఁగ +నాఁకటి కన్యోన్య మలసత మై నాడుమాటలె యమృతెపుతేట గాఁగ +దనుజు చెఱసాల నున్న గంధర్వకాంత, లదరిపాటునఁ దనుఁజూచి బెదరి లేచి +కొంకుసిగ్గులతో మఱుంగులకుఁ బోవ, నిలచి వారలఁ జేర్చి మన్నించి పనిచి. +క. తోవరాచరాతినిధ్దపుఁ, జవికేల తెగల న్నగళ్ల చావళ్లను నుం +బవడఁపుఁగొణిగెలలోగిలి, సవరనికేరులును దాఁటి చనఁ జన నెదుటన్. +గీ. పచ్చి దేరఁగఁ జిలుక బాబా వజీరు, జగడమునఁ గుమ్ములాడు నచ్చరమిటారి +కత్తెయలవేల్పు నెఱనీటుకాండ్రరూప, ముండు బొమ్మలుగల మేడయొకటి గాంచి. +క. తగురా మగరానిగనిగ, లగురా తొగరాచసాలల న్విన్ననువుం +బిగడాలడా లిదెంతటి, సొగసని తేజీని డిగ్గి చోద్యం బలరన్. +మ. చనుచో నాతని కందుఁ గర్ణపదవిశ్రాంతంబు లయ్యెం గడున్ +వనితా యెంతటి బేలవే నెలఁత యైనం జింతనే చింత గుం +దువటే యందనిమ్రానిపండులకుఁ జేతుల్ చాతురే యైన న +ద్దనుజోదంత మెఱుంగు నంతకును గాంతా తాళుమ న్వాక్యముల్. +క. అది విని మఱియున్ వినివిని, యిదియేమో కాని చూత మిపుడని యవనీ +ధవనేత బూరికోరిక, నవలికి జని జనితవిస్మయనిమగ్నుండై. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..866cc1c5209902eeed7cfc00e8696cad8afa0e6a --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +సీ. పలచనిపావడపై నొంటికట్టుగాఁ గట్టిన వలిపె చెంగావికడమ +పాన్పుపైఁ బొరల నిబ్బరపు గుబ్బలహారపటలి పెటిల్లునఁ జిటిలి రాల +కెరలు నిట్టూర్పులఁ గెమ్మోవి బగులంగ గోరునఁ జిమ్ము కన్నీరు వడిన +బంగారుగోడ కరంగిపోవఁ దలాట బటువు లల్లంతటఁ బడఁగనేమొ +పనికి దిగ్గున లేచి పూపాన్పుమీఁద, వ్రాలి కూర్చుండి ముక్కుపై వ్రేలు నిలపి +యొక్కచెలికత్తె యూరార్పఁ బెక్కుతలఁపు, లన్నుకొననున్న యొకవన్నెలాడిఁ గాంచి. +మ. భళిరా కన్నులు మీలఁ కీసొగసు రూపా చాల సేబాసురా +కళలందించ్చు మెఱుంగు ముద్దుమొగ మింకం జంద్రుఁడా దీనిముం +గళ నౌరా బలితంపుగుబ్బ లివియే కాబోలుఁ బూచెండ్లమిం +డలు మేలే కురు లింద్రనీలములకన్నన్ మిన్న లౌనే కదా. +క. నెమ్మి గదా నడతుమ్మెద, దొమ్మి గదా బెడఁగుగురులు తొలుకరి మించుం +గమ్మి గదా మెయి మరు దో, దుమ్మి గదా తగినచూపు తొయ్యలికి భళీ. +ఉ. దబ్బరకౌను మాట వనితామణి కౌను మెఱుంగు జాళువా +గుబ్బలి ఱేని కోటవలి గుబ్బెత చన్గవ వేల్పురాచరా +ద్రబ్బల మేలితేట యలరాజముఖీమణి వేణికారుచుల్ +లిబ్బిపడంతి పట్టి కనలీల జయంబగు దీని ప్రాపునన్. +చ. కలకల నవ్వు వట్రున మొగంబు చరాలను చారెడేసి క +న్నులు పిడికింటిలో మిను మినుక్కను కౌనును ముద్దుగారు ప +ల్కులుఁ జెవికమ్మచేఁ దళుతళుక్కను చెక్కులుఁ పట్టెడేసి గు +బ్బలుఁ గనుచూపుమేరకు గుభాలను తావులు దీనికే తగున్. +ఉ. జక్కవపిట్టకున్ గలికి చన్నులమిట్టకు నేమి పుట్టువో +చక్కెరదీవికిన్ వనిత సన్నపుమోవికి నేమి వావియో +నిక్కువచానికిం జెలున నిద్దఁపుమేనికి నేమి నేస్తమో +చుక్కలకోటికి న్మగువసొంపులగోటికి నేమి కూర్మియో. +క. అని యెంచి యంచువిలువీ, రుని యలుఁగులగుంపు మది చురుక్కున నాటన్ +జనియించిన తమకము ర, క్కొనిముంచినఁ గఱఁగి తెచ్చికొల్ ధృతిమించన్. +క. ఎంత కడంగి నుతించిన, నంతకుఁ దగునేకదా మదాళి నవాళీ +కుంతలకాంతవసుమనః, కుంతలసదపాంగ కంది కుండెడిదేమో. +చ. కనుగవకెంపు కొప్పు విడఁగా ముడిగొల్పెడు బొందిమీఁది జం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0046.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01417a0d00d9d2bd0e30b596a7b56ce01b1ac77e --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +కెన నెఱిచూపు నెవ్వరు నగించని నవ్వు బయల్ గుఱించి ప +ల్కును గళ దేరు మేనుఁ గనుఁగొన్నను జక్కెరబొమ్మయొక్క చ +క్కనిమొగవానికి న్వలచెఁ గావలయుం గలయం దలంపఁగన్. +క. బలవంతపు వలవంతలఁ, జెలువంతయు నేరి సొమ్ముఁ జేసెనొకో యీ +వలపునఁ దగిలినవానికి, దలపున లవలేశమైన దయ లేదేమో. +ఉ. వానిది గాక జన్మమనువారము నీరమణీలలాల య +య్యో నగుబాటుగా నతనియొద్దకు నెచ్చెలిఁ బంచి పంచినం +దా నిటు రాక వేఱిమి యొనర్చునొ నావలపంచు నించువి +ల్కానికి లొంగి నెమ్మదిఁ దలంచుకొనన్ వలపించె నెవ్వఁడో. +క. అవ్వల నొకనికి మీఁదుగ, జన్వన మిటు గట్టియున్న జలజేక్షణతో +నెవ్వగఁ పలుకులు పలికిన, నెవ్వగయే కాని చేరనేరవు కోర్కుల్. +గీ. ఐన నేమగు దీనివృత్తాంత మెల్ల, దెలియవచ్చుగదా యంచుఁ దొలఁగి యొక్క +లోవమఱుఁగున నిలువ నాలోలనయన, జేరి నెచ్చెలిహారాళిఁ జిక్కుఁ దీర్చి. +మ. తలివండ్రుల్ మన మీనిశాచరునిచేతం జిక్కి దిక్కేది యీ +యిలఁ గాసిల్లుట గానకేమయిరొ వారేమైనఁ గానిమ్ము నీ +యెలప్రాయంబు నిరూఢి కాసపడి వీఁ డేమేమి గావింప వ +ర్తిలుచున్నాడొ యెఱుంగ మిందులకె యింతీ వంత లేదాయెనే. +క. అక్క ఋతధ్వజభూవరుఁ డెక్కడ నీ వెక్కడే యి యేమిటికే నీ +చొక్కపుఁ జక్కనినెమ్మే, నిక్కాఱియ కోర్వనేరదే వగ యేలే. +చ. తలపున నెంతి మోహపరితాపము గల్గిన దాచుకొందురో +యలయక లేక యీకరణి నంగడి వెట్టిదురో వధూటులౌ +పలుకవు నిన్నువంటి కులభామలఁ గానవొ వారి కాత్మ నా +థులపయి బాళి లేదొ తమిబుట్టిన పట్టున మట్టుపెట్టరో. +క. తగు లెఱుఁగఁజేసి కూడఁగ, మగవానికిఁ జెల్లుఁ గాని మఱి యెంతైనన్ +మగువకుఁ జెల్లదు మీఁదట, నగుబాటగుఁ బిన్నపను లనన్ రాదు చెలీ. +ఉ. నీమది నింతకోరిక జనించినయప్పుడు యెట్లు కూర్చునో +యామరుఁ డింక నిన్ను వసుధాధిపమౌళికఁ గూర్చకుండ నే +మీమనమంతగా రిపులమే మఱి వానికిఁ దానఁగీర్తి గా +దే మరియాద తప్పిన సతీ విను మొక్కటి సావధానవై. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0047.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0047.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4545f77d76b1aa953ec7f49b4f0d79c79992e588 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0047.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +క. మనలం దెచ్చిన యాదై, త్యునిబాధలఁ గలఁగి మునులుతో తెరఁగ న +జ్జనపతి యాతనితో నిదె, యని సేయుచు నున్నవాఁ డటంచును వింటిన్. +క. పురదనుజకామినులు కా, తరలై తరళైకహృదయతం గుందుచు నా +తురలై గరళైధితవా, క్పరతంత్రత మాని యునికి గనుఁగొను మబలా. +క. గావున నృపతి జయించెం, గావలయుం జూడు మెడమక న్నదరు ననం +గా విని పలికినదానవు, నీవా యని చూచి కామినీమణి కలఁకన్. +గీ. యేటి పలుకమ్మ యతడు నన్నేల యేలు, తిరిగి సంధించి నన్ను బోధించరాకు +మింత యేమిటి కింక నాయించువింటి, వాని కెక్కినప్రాణమే వామనయన. +చ. అని పలుకం ధరాధిప సురాధిపుఁ డీసతి నెమ్మనమ్మునన్ +నను నెనయం దలంచుట కనంబడె బోటి ఋతధ్వజేశ్వరుం +డని కొనియాడె గాన నటులైనది నిక్కమయ్యెనేని నే +దను విపు డీవధూమణి పదంబుల వైవఁగఁ దామసింతునే. +శా. నాభాగ్యం బదిరయ్య యీయతివ యందం బిందు భావించినా +కేభంగిం గవయంగఁ గల్గునని యూహింపన్ మదర్థంబుగా +నాభీలాభవభూరిఫాలదహనాభానంగకౌక్షయక +క్షోభక్షయృతఁ జెందియున్నయది యిచ్చో మెచ్చవచ్చుం గదా. +చ. ననుఁ గొనితెచ్చినట్టి మునినాయక నిన్ను నుతింతు నోబలా +మునిఁ గొనియాడనేల పెనుమొక్కలిరక్కసి అనికై కదా +యనుకలధావనాపరహయంబుగ వచ్చితి గాన నింక నా +తని యవదాన మెంచవలదా జలజాలక నిందుఁ గాంచుటల్. +చ. ఇప్పు డిటు కానుపించుకొని యేను ఋతధ్వజరాజనంచు +దట్టపుదమిఁ దెల్పి జాణ యగుటన్ జెలి యెవ్వలికేఁగ సిగ్గు దో +రపువగకొంకు జారఁగ బరాబరి సేయుచు నిందు మారుక +య్యపురుచిఁ జూపి దీనివిరహంబుధికిం గడఁ జేరనిత్తునో. +సీ. యీగుబ్బ లిఁకమీఁద నాగోటికొనధాటి గదిసిన గజిబిజి గాకయున్నె +యీమోవి యిఁకమీఁఁద నామోము మునిపంటిఘాతచే నలిబిలి గాకయున్నె +యీదేహ మిఁకమీఁద నాదు కౌగిలిగింత వగచేత వసివార్లు వాడకున్నె +యీకురు లిఁకమీఁద నాకూర్మిపెనఁకువ, పాటుచేవడిఁ జిక్కువడకయున్నె +చిక్కువడుగాక యేమి నాచింత దీర, ననుభవింపక పోనేర నకట యిట్టు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0050.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0050.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f8a4f962b2fdee5b5a1fc325cb3eeb9fcbd751df --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0050.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +బార్వతిచే నర్ధపద్మారిమౌళికి నిట్టట్టుఁ బీరంబు లెత్తఁ బాసె +కమలచే నీలమేఘశ్యామమూర్తికి గరుడు నెక్కి వయాళి గనఁగఁ బాసె +నెందు సర్వసుపర్వపర్వేందుముఖుల, చేత నిశ్శేషదేవతాశ్రేణికెల్ల +సదనకోటులలోఁ గట్టు గదలఁ బాసె, ననఘ మానాతి జూతురో యనుభయమున. +ఉ. ఆవెత లెన్నియైనఁ గలవయ్య మహాత్మ వచింప భారతం +బీవనజాక్షి మెచ్చఁ జన దెవ్వరి నెట్టి మహానుభావుతే +జోవిభవంబు దెల్పినను జుక్కను నెవ్వరి రూపమెంచినం +దా విననట్ల పోవు నొకతప్పు పనుల్ గదియించి యవ్వలన్. +గీ. అంత నొకనాఁడు తలితండ్రు, లనుప భూమిఁ గలవిశేషంబు లీక్షింపఁదలఁచి యేను +లోనుగాగల నెచ్చలుల్ వేనవేలు, గొలువ నిగ్గజయాన యియ్యలకు డిగ్గి. +క. ఇందుఁగల పుణ్యభూముల, నందందుఁ జరించి కోకిలాళిమదాళీ +కందళితకేళిపాళిన్, నందనముం గేరు నొకవనంబున విడిసెన్. +చ. విడిసినయంత నొక్కదొర వేఁటకు వచ్చెనొ కాని కొంచెపు +న్నడ గని నెక్కిచేతను గ నంబడు నెట్టెముమీఁది డేగయున్ +బడలినమోము గువ్వగుమిపట్టుల బాఱెడుచూపు మించఁగా +దొడిఁదొడి నూడిగంపుఁ దెగతోఁ జనియెన్ మముఁ జూడఁడేమియున్. +గీ. అతనిఁ గనుగొన్న నేకన్నెయైన వలచు, నమ్మహారాజు దురగవేగాతిశయము +నంది చనలేక యంతంత నరుగువారి, నడుగ వారు ఋతధ్వజుం డనుచుఁ జనిరి. +గీ. అతనిఁ జూచినదఁట యీసుధాంశువదన, యదియ నెపముగ రతిదేవి యాకుమడచి +నోటి కందియ్య వగకోటి నూటికోటి, యేసె నేర్చి మనోజాతుఁ డింతిమీఁద. +చ. అదిమొద లీవధూటి విరులంటదు కస్తురి గీరుబొట్టు పె +ట్టదు పువుఁదోట రాయదు పటంబులు వ్రాయదు వీణచెంతఁ జే +రదు నెవరైన చిల్కను కరంబున దాలిచి ముద్దటంచుఁ దా +గదియదు కంజకాండకరకార్ముకకర్మహతాహతాంగియై. +చ. చెలుల మొరంగి నిల్చి తనసిబ్బెపుగుబ్బలు నారుతీరు ని +గ్గులుగల కేలుఁదమ్మి కనుఁగొంచు నయో యిటువంటి మేనికిన్ +వలదె తదీయచారుతరవక్షమునం బువుదండఁ బోలె నీ +యలసత దీక నిద్రఁగననంచుఁ దలంచి వితాకురాలగున్. +చ. ఎలమి నరేంద్రమౌళి తనయింటికి వచ్చినయట్లుగా మదిం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..425c3eb91d17da11e944f7d897d59daaebd6cd56 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +దలఁపుచు సిగ్గుతో మరుగునన్ నిలువంబడి వచ్చినాతఁ డా +చెలువుఁడు చూడరే యనినఁ జెల్వలిఁ దెవ్వరిఁ గానమే యనం +దలఁకుచుఁ జూచి కల్లయె యనంగడు వెల్వలఁబారు దీనయై. +సీ. అధిపప్రతాపాగ్ని నరికట్టుకొన్నట్టి సొంపునం గనుఁదోయి కెంపుదనరఁ +బతికీర్తి చంద్రకాపటలిఁ గౌగిటఁ జేర్చు మాట్కి మేనున బాండిమంబు వెలయ +విభుదానధారాంబువితతికిఁ జోటిచ్చు పొలుపున శ్రమజలంబులు చెలంగ +నాయకధైర్యంబు బాయకుండఁగబట్టుకైవడి నైశ్చలగరిమ మెరయఁ +గడపట నిజేశు మదిలోనఁ గట్టివైచి, కొన్నగతి సంతతధ్యానగుణము దనర +నమరియు నతండు గనిపించినట్టులైన, నదరిపడి లేచు ఱేలెల్ల నిదురలేక. +సీ. తలచూప వెఱచు నీయళివేణి సమరందసుమబృందనవకాంచనములు గన్న +పెదవెత్త వెఱచు నీబింబోష్ఠ తరువారసుకుమారతతధీరశుకము గన్న +బొడఁగట్ట వెఱచు నీపువుఁబోడి ఝంకారభారాతిభయదషట్పదము గన్న +నడుగిడ వెరచు నీయబ్జపాద సమీపవికటానుభావహంసికలఁ గన్న +వెడవిలుతుచేతనగు నలజడియుఁ దేనె, జడియు గమ్మనిదెమ్మెరల్ తొడరుజడియు +నలయు నెమ్మేనఁ జలువఁ చాకలపరించుఁ, గలవరించు నొకానొక కలవరించు. +క. పొన్నలకుం దెలిజాబిలి, మిన్నలకుం దలఁకు చిలుక మేలిమిపలుకుల్ +విన్ననగున్ విన్ననగున్, గ్రొన్ననగుంపులకు దిగులుకొని మదిఁ బొగులున్. +క. ఈరీతి నారికీరీ, శారీభారీకృతోక్తిచకితాత్మకయై +పారరహితవిరహవశా, పారావారమున మునుఁగఁబడియున్నయెడన్. +మ. తనరెన్ మన్మథజైత్రయానసుముహూర్తప్రక్రమం బేరుసే +యనిశృంగారము భూరుహాళికి రతివ్యాలోలబాలామనో +బ్జనవప్రేమల కుబ్బు మందలి వధూజలంబు పాలింటి పి +ల్వనిపేరంటము వాసనాజనకమై వాసంతమాసం బిలన్. +క. బెడగడరె లతావనితలు, నడతెంచు వసంతరాజునకు నడుగులకున్ +మడుగులు వఱచినకైవడి, నడరెడు తెమ్మెరలఁ బండుటాకులు రాలన్. +చ. తనరస మెల్లఁ జూపవలదాయని వేళ యెఱింగి యత్తరిన్ +గనఁబడు మన్మథాగ్నిమొలకల్ వలె మోసులుగా జనించి యా +నుని పథికాంగనాపురుషమండలి డెందములొందఁ బంచివే +సినతి రెండు గాగ విరిసెం దలిరాకు వనాంగణంబులన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a888fd2a4f0d37c2e1e40ad966c7068f66ace02c --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +ల్విడి వంచ న్రస మొల్కు లేఁజెఱకుమేల్వి ల్లెక్కుడించంగ న +వ్వెడవిల్కానికి దూరదేశగమిథోవిశ్లిష్టమోహావల +జ్జడిమాకంపితధైర్యదంపతిహరచ్చైత్రాదియాత్రారతిన్. +క. ఆతఱిఁ దమి వెగ్గలమై, శాతోదరి పొగుల మిగుల జడిసి శరీర +ద్యోతకము లైన చిన్నెల, చేత న్విరహ మని తెలిసి చెలువలు తమలోన్. +సీ. ఆయెనమ్మ యిదేటి యాగడా లిది యేమి యెఱుఁగు నిన్నటినేఁటి మెెఱుఁగుఁబోఁడి +యెఱుఁగునా యనఁగూడ దిప్పుడిప్పుడు కొంత గడిదేఱెలే వలకారివగల +గడిదేఱ కింక నెన్నఁడు మంచిమగవానిఁ గోరించు జవ్వనం బూరఁజేయ +జవ్వనం బౌనెకా చదువుకొన్నది గాన మనసు నిల్పఁగలేక మరులుకొనియెఁ +జెలువ యీబాము లనుభవించినను గాని, తెలియదే ప్రేగులోపలి తీఁట వంటి +వలపుకసికోఁత లివి పగవారి కైన, వలదుగా దీని కిపుడేల వచ్చెనమ్మ. +చ. తడఁబడు మాట గద్గదిక దార్కొను నిల్చినచోట నిల్వరా +దడుగులఁ దొట్రుపాటు గదియంబడుఁ గంపము చెందు నిద్ర రా +దెడపని కోర్కి హెచ్చు మదినేమొ వితావిత జాలిజాలి యౌ +నడిగినఁ జెప్పఁగూడ దకటా మరులెత్తిన యాఁటదానికిన్. +క. ఇవి యన్నియుఁ జెలులారా, చివురాకుం బోఁడియందెఁ జెలువొందెడు ని +క్కువ మింతకు విరహమహా, దవ మేకార్ణవము మీఁదఁ దగ వెయ్యదియో! +మ. అతివా యింతకుమున్ను నన్బిలిచె డాయంబోయితిం బోయివ +చ్చితివా యంచనె నేడ కంటి నదె రాజీవాక్షి యే లెస్స వేఁ +డితిఁగా నిన్ననె నేటికే చెలువ యంటి న్నావెత ల్నీకు స +మ్మతమా యన్న వితాకురాలయితి సమ్మా కొమ్మ యమ్మాటకున్. +క. అని రట్టు సేయు బోఁటులఁ, గనుసన్నలఁ గడకుఁ బోవఁగాఁ బనిచి ననుం +జనవిచ్చి మనుపుఁ గావున, నెనసినతమి వనితఁ జేరి యే నెయ్యమునన్. +గీ. వచ్చి తడవాయెఁ గద మహీవలయమహిమఁ +జూచిన ట్లాయెఁ గద యింక శోభనాంగి +పోవలవదె మనపురంబునకు మగిడి +తల్లిదండ్రులు కడుఁ దల్లడిల్లకుండ. +క. తెలిసె నిఁకఁ కొన్నినా ళ్ళీ, యిఁలగల చెలువములు చూడ నిచటనె నిలువం +దలఁచినకైవడి నున్నది, చెలువా యది లెస్స యట్ల చేయుద మేమీ? \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7d3328b229df0010f85bb8143aae749c153ea7f --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +క. అని నన్నుఁ జూచి తలవాం, చిన డగ్గఱఁ జేఱి యే మొ చింతాసంతా +పనిరూఢి జెందునందము, గనఁబడియెడు నిట్టు లౌనొ కాదొ యెఱుంగన్. +చ. సరసిజగంధి నీమది విచారము దోఁపఁగ వేఱొకండు లే +దరయఁగఁ గారణంబు నవయౌవనరూపకలావిలాసభా +స్వరుఁడగునట్టి యొక్కమగవానిపయిం గనువైచి తేమొ దు +ష్కరతరచింతచే నదియె కావలయుం దలపోసి చూచినన్. +మ. బలభిన్నీలకచామణీ యిదియుఁ దప్పా కాంతులంగోరి కాం +తలు చింతింప కంతుకుంతముల వంత ల్నింపరో లేక నీ +తలనే పుట్టెనె యైన నేర మొకఁ డేతత్కార్య మాద్యంతముం +దెలియం బల్కకయుంట నీవలన నింతీ యంతనే వింతటే. +క. నావంటి బోఁటి గలుగం, గా వగవఁగ నేల యెంతకార్యం బైన +న్నీవే కావలె నన్నం, దైవకటాక్షమునఁ గరగతము సేయ నటే. +చ. అనవిని యాలతాంగి నగ వామతిల న్ననుఁ జూచి భావవే +దినివి గదమ్మ నీకు నిఁకఁ దెల్పకయుండఁగ నేర్తునమ్మ నీ +యనువు మదీయఘోరవిపదబ్ధికిఁ నోడ గదమ్మ వాఁడిమై +నొనరినకంతుతూపులకు నోడఁగదమ్మ యిఁకన్ వధూమణీ. +గీ. నాతి యెఱుఁగుదువా యల్లనాఁడు డేగఁ, జేత సహియించి చిన్నతేజీదువాలిఁ +గాఁగఁ దోలుచు నీత్రోవగానె చనియె, నామనసు వానిమీఁదనె నాటెనమ్మ. +చ. కలకల నవ్వుమోము పురిగల్గిననెమ్మెయి నూగునూగు మీ +సలు నపరంజిడా లెగుబుజంబులు చక్కని ముక్కు తేటక +న్నులు నిడుసోగకన్బొమలు నొక్కిన గ్రక్కునఁ బాలుగాఱు చె +క్కులు నిసునుంతకౌను తళుకుందొడ లానృపమౌళికే తగున్. +క. కనమో వినమో ఘనమో, ఘనమోహనమోదకారికచ మగవానిం +దినముం భువనంబుల నా, మనము న్హరియించువాని మఱి గంటి మటే. +గీ. వనజలోచన నేను గావలసినట్టి, దాననైతేని నెటులైన మాన వేంద్రుఁ +గూర్చి నాప్రాణ మిపు డెత్తుకొమ్ము లేని, పక్షమైనను నామీఁదిబాళి విడుము. +క. అని పలికి సొమ్మసిల్లినఁ, గని దీని మనంబు తెలిసెఁ గద యిఁకమీఁదన్ +మనసిజుఁ డదయుఁడు శరమే, సిన నేమగునో పరాకు సేయుదమనుచున్. +గీ. ఎంతలే దింతి యిఁక లెమ్ము నంతయేల, యిందులకు నట్ల యొడఁగూర్చికొంద మబల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0056.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..64fdb0b75296c638a9c8191e1e638c2a47312b56 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +గీ. మేలితేనియనిండిన మెట్టతమ్మిఁ, జేరి కొలనాడి పుప్పొడిపేరి రక్ష +పొసఁగ నవ్వలి క్రొవ్విరుపురుటియిల్లు, వింతగాఁ జెందెఁ దేఁటి బాలెంత కంటె. +క. అనియాలివితతకేళీ, వనపాళీగరిమమోలి వర్ణిచుచుఁ గ్రొ +న్ననగుంపుఁ జిదుము వేడుక, జనియింపఁ గడంగి సరససల్లాపములన్. + +అతివరోొ చూచితె యలరెడి మావులు — జతకూడిన వివె చల్లనితావులు +ఏల? పొదలివె యిటు రారాదటె — యేల పోయె దన నింతనె వాదటె +చాలుచాలు నీ సంపెగ మొల్లము — బాలకంటివే పాదిరిమొల్లము +నెలఁత రాఁగదే నిమ్మల నీడకు — వలుక నేలనే యంతటి ప్రోడకు +ఎగిరి పడకులే యీకంకేలికి — జిగురు చాలదే చెలి నీ కేలికి +నాస లేటికే యందని పొగడకు — వేసట లే కీవిరులనె పొగడకు +పడఁతి రాకు నాపాలిటి పొన్నకు — ముడివిడె రోసము మొన్నటిచిన్నకు +వాసంతికకై వచ్చెడు చివ్వకు — దోస మెఱుంగని తొయ్యలి నవ్వకు +యీవిరవాదుల కేటికి ముచ్చట — తావులవిరికే తఱుమకు మిచ్చట +నెఱసిన వివి కంటివె వాసంతులు — యెఱుక లేదె నీ కేటికి రంతులు +పొదలిన వచ్చటి పుప్పొడితిన్నెలు — అది గైకొనిరే యప్పుడె కన్నెలు +తెఱవ దాఁటితే తేనియకాల్వలు — వెఱచిరి నేఁ డీవిద్యకుఁ జెల్వలు +సరసను మొలచెను జాలుగ మొల్లలు — దొరసెడు నచ్చటఁ దుమ్మెదపిల్లలు +బొండుమల్లె లివె పొలఁతిరొ మెచ్చితె — దండలు కడువింతలుగా గ్రుచ్చితె +పలుకకు కోయిలపదువులు మూగెడు — బొలఁతి వెఱచితే పూఁబొద లోఁగెడు +వెలఁది చూడు కురువిందలయందము — కెలఁకులఁ గడుఁ దొఱఁగించె మరందము +సురపొన్నల కీసున వెన్నాడకు — తరుణి వెఱతు నిత్తఱి నన్నాడకు +కోవిదారములకును వాదేటికి — నేనఁ గయ్యముల కేగెడు మాటికి +వనితలు బడలిన వగ కనిపించెను — కొనకొని తుమ్మెదకొదమలు ముంచెను. +వ. అని పుష్పాపచయంబు గావించి చాలించినంత. + +క. మధురిమధురీణసవిధవి, విధమాధవికాప్రసూనవిసృమరమారం +దధునీమిధోవిహృతిమ, న్మధుపపథాళించమందమారుత మొందెన్. +ఉ. మానవతు ల్గనుంగొని రమందమరందనవారవిందబృం +దానుసరన్మిళిందనికరాంధుకబంధురగంధసాంద్రమం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..718c516d039e748b885d6ceaf3ea58d4a5344882 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +దానిలమత్తసిందురవిహారవిలోలతరంగజాలడో +లానిశఖేలనాకలితహంసము నొక్కసరోవతంసమున్. +వ. ఇత్తెఱంగునం గనుంగొని జలమానవకుమారు లెమ్మెలకై చిమ్ము క్రొమ్మెఱుంగుజము +దాడులటెక్కునం దళుక్కున నెగురు నిడువాలువాలుగుపిల్లలకై నికటతటతరు +పటలశాఖాశిఖానికరంబులనుండి దుముకు లకుముకులగరుత్తులం బెరుఁగు మరు +త్తులం దొఱఁగు సరాగంబు లగు పరాగంబులం దగిలి యరవిందమందిరకుం దార్చినగం +దవొడియఱపెట్టెలచందంబున నీషదుచ్చలితరథాంగంబు లగుతరంగంబులసందున న +దభ్రవిభ్రమంబునం దిరుగుజలభ్రమంబులం దగిలి నిగనిగనికెంపురాలు నింపిన గో +ముగను వామనగుంటలం దలపించుటకు శిరఃకంపనంబు సేయుచు జలబిందుసందో +హకందలితచిత్రశతపత్రపత్రసమావేల్లితం బగుహల్లకంబు వారిదేవత కెత్తుమరకత +పాత్రమౌక్తికారాత్రికంబుల డంబు విడంబింప నందులకు సోబనలువాఁడు ముత్తై +దువుల చెలువున మ్రోయు తేఁటినీటుకత్తియల తేటపాటలకుం జొక్కెనో +యన నాయకులతోడి పొలయలుకలం దొలంగి చని వనజకుడుంగంబులం గపటని +ద్రాముద్రితలై చలితజలాంబులికలు సోఁకిన నులికిపడి యనునయింపం బతు లేతెం +చి రని బయలుజంకించు నీటుకత్తియల తేటపాటలకుం జొక్కెనో బయలు జంకిం +చు జక్కవమించుబోఁడుల యలక్ష్యబహుతరాక్షేపంబుల పెల్లునకుం గొల్లున నవ్వు +చుఁ బువ్వింటిసాది మవ్వంపుననిగేరు మారుతమానవునకుం దీరసంచారిశిఖావళకుమా +రికాకేకారావంబు లను గద్దింపులం జళుకు వొడమించి నడదిద్దు నెడం బర్విన రజం +బువిధంబున దుమారంబుగా నుప్పరం బెగయు పుప్పొడిపేరింట నుల్లసిల్లు నుల్లడ +నీడలవీడుజోడాడువేడుకలఁ గమలినీకమలబంధుపాణిగ్రహణంబునకుఁ గులదేవతల +నెదురుకొనుచదురున లజ్జించుచు పుటసమంచితసకోరకబిసాగ్రపాలిక లగుచు వచ్చు +మరాలికాబాలికలకలకలంబులకుం గ్రమ్మికొని తమ్మిమేడ లెక్కి పెక్కువగల ఱేకుచి +క్కొమ్మలసందునం దొంగిచూచు మధుపానరోధవధూమణుల మిధస్సమ్మర్దకల +కోలాహలబాహుళ్యంబులకుం దగవు లూహించుచు నాళీకముకుళంబులను కలశకు +లంబులం బ్రతిష్ఠించి నిష్ఠాసంపదం గలహంసదంపతులు ప్రథమసమాగమంబునం బు +ణ్యాహం బాచరించి యెదురుసూడం బొడసూపిన యజ్ఞాతప్రభాతం బగు నిశాస +మయంబు విధంబుం దనరు పరిసరతరుచ్ఛాయామాయాంధకారంబునకుం దిగులువ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc772b74c1cf495ff8bbdc05f2fe5af50f90f068 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +డి యప్పటప్పటికి వికసితాంబుజంబులం గనుంగొని యవియు ముకులింపమిం బొం +గు రథాంగకామినుల వినోదంబులకు ఖేదమోదంబు లనుభవించుచుఁ జెంగటఁ జె +లగు చెంగలువమాలెపై నంకించిపాడు టెక్కుల తేఁటిజక్కులవారియాలాపంబుల +లకుం బరిఫుల్లసరోజం బనుకామిల్లిచేరువఁ బరఁగు విగళితప్రసవపరాగపరంపర య +నుపరికమ్రుగ్గుల డగ్గఱ నందం బగుమందమరుదాందోళితేందీవరముపైనుండి శివ +మాడు సారసవరారోహలకు సమీపంబున శైవాలకలాపంబు లనుధూపంబు లర్పిం +చుచు మూఁగికొని యాగామికార్యంబు లడుగు నమ్మలక్కలచందంబునం బొసంగు +నానావిధజలవిహంగమాంగనావ్యూహంబున కుత్సాహంబుఁ బొందుచుఁ గమలాక +రాభిధానంబుగానం గంకణవిరాజమానంబై పుష్కరస్వరూపంబు గావున రాజహం +సకలాపంబై శోభితరంగవిశాలంబు గావున శైలూషప్రముఖానుకూలంబై సారం +గవిలసితంబు గావునఁ బద్మకరేణుభూషితంబై యెసంగుటకు నంతరంగంబున నా +నంద మందుచుం జేరి. +సీ. వారు మీరును నొక్కవయసువారలు గాన నువిద వారికి మీకు సుద్ది యనుచు +నోడినదానిపై నొడిసిన నేలిక సానిపాదములపై నాన యనుచు +నాజతతోడ నేకాంతమాడితివి మాగుంపులో నీ వుండఁగూడ దనుచు +నంటిమి గాక మర్యాదతో నిల్చునే యప్పటికైన యట్లగు నటంచు +బాల యలనాఁడు నామీఁద నోలవెట్టి, తిచ్చ నిఁకమీఁదఁ జరియింపుమీ యటంచు +నందు కేమాయెఁ గాని లేవమ్మ యనుచుఁ, బలికికొంచును దెగలుగాఁ బంచికొనుచు. +మ. మెలఁతల్ తుమ్మెదకంటుకమ్మవిరిరుమ్మీపాదుషామామ మా +టలతబ్బిబ్బుల కుల్కి కీలుజడఁ గొట్టం బూను జేజేలయొ +జ్జలయిల్లాలని వ్రాసినట్టి వలువ ల్చాలించి యచ్చంపు ని +చ్చలపుంజందురుకావి పావడలు మించన్ ఖేలనాలోలలై. +గీ. డాసి దరి నిల్వ వారినీడలు పొసంగె, నీటిలోఁ దమ్మిమేడల నీటు రోసి +తన్ముఖాంభోజముల నిల్వఁదలఁచి వచ్చు, పద్మ తాల్చిన విశ్వరూపము లనంగ. +చ. సుదతులు బంతిగాఁ గొలనుఁ జొచ్చి చనంగఁ గ్రమక్రమంబునం +బదములు ముంచి పెందొడలఁ బైకొని పొక్కిట నాఁగి చక్రసం +పదలు సహింపలేని కుచభారము లోఁగొని కంఠదఘ్నమై +తుది నటు మించదయ్యె నలతోయము కంబులు నాఁగమించుటన్. +మ. కొల నయ్యింతులు సొచ్చినం దరగ సోఁకుల్ హెచ్చిన న్వీఁగుఁ ద \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a120f29520d48f66a5fdb91c7e0a1b5f82d5a8b --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +క్కుటిలకచాశిఖామణికిఁ గోరుకులిచ్చు రమాకుమారు నె +క్కటి భజియింపకున్న నిది కార్యముగా దని యేగి యవ్వలన్. +వ. చెలువగు పూఁబొద న్వలపు చల్లెడు కస్తురితిన్నెయందుఁ గెం +దలిరుపరంగిపీఁటపయిఁ దామరఱేకునఁ జెంతనున్న నె +చ్చెలి మొగ మోరసేయ రతి చెక్కులు నొక్కుచు మోవి యానుచున్ +గలరవ మిచ్చు పచ్చవిలుకాని లిఖించి సఖీశిఖామణుల్. +చ. అలిగిన మ్రొక్కి చుక్కజవరా లదలించుచుఁ గాలఁ దన్నినం +బులకలు దాల్చు చందురుని పొంకము వ్రాసి వసంతు మత్తకో +కిలములఁ దేఁటులం జిలుకగేస్తుఁ దెమ్మెరయాకతాయలన్ +నిలిపి యమర్చి తెచ్చిన వనీకుసుమంబులు కుప్పవోయుచున్. +క. పూజించి చిలుక ముష్కీ, తేజీదొరఁ గూర్చి వికచదీవ్యద్గంగా +రాజీవ నవమధుద్రవ, రాజీవరవైఖరీపరంపర దొరయన్. +మ. హిమరుగ్భాంధవ మంత్రరహీనము క్రియాహీనంబు సద్భక్తిహీ +నము మత్కల్పితమైన యీనిఖలనానాసూనపూజావిధా +నము సంపూర్ణముగాఁ దలంచి దయ నానందింపు నీవంటి దై +వము చిత్తంబున మెచ్చినం గలుగలేవా మన్మనోభీష్టముల్. +గీ. అరయ హరునంతవాఁడు త్వద్గురుశరాగ్ర, దళితపురదర్పుఁడై మహాదరముతోడ +నబ్జశరపాలిఁ గని మౌళి నావహించు, ననిన నీశౌర్యసార మే మనఁగవచ్చు. +క. దైవం బనిన న్నీవే, దైవము గా కింక నొకఁడు ధవళాక్షుల నా +శీవిషవిశిఖశిఖార్తులఁ, గావింప న్వరులఁ గూర్పఁగా నెవ్వ డిఁకన్. +సీ. వేఁడి యౌఁగదవయ్య విహితశైత్యాంధమంధరగంధవాహస్తనంధయంబు +వాఁడి యౌఁగదనయ్య వనజాతిసహజాతిమార్దననవకౌసుమవ్రజంబు +చేఁదుచూపుఁ గదయ్య జితసుధామాధురీసారకీరారావగౌరవంబు +వింతసేయుఁ గదయ్య సంతతాత్యంతపోషితహంసకాంతానిషేవణంబు +కామినీకాముకులకు యోగప్రసక్తి , దక్షమగు నీకటాక్షము దప్పెనేని +గాన నిను గొల్చువారిదే కౌశలంబు, భవజయోన్నిద్రతారీణ పంచబాణ. +సీ. వీటిఁబుచ్చవె దాసవిభుకన్యఁగను బరాశరమౌనివనరు సదాచారగరిమ +బైట వైవవె బృహస్పతిభార్యఁ గనుఁగొన్న తారకాకామినీధవునిగుట్టు +నగడు సేయవె యహల్యాకాంతఁ జూచిన యమరలోకాధినాయకుని నడత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0061.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0061.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31320a4e5d627b8427f131a45fbb64491401e663 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0061.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +కొద వొనర్పవె కూర్మికూఁతు నీక్షించి యుబ్బిన పద్మసంభవు పెద్దతనము +భావభవ యమ్మచెల్లగా నీవు చేత, సేజఁ బట్టిన నెవ్వారు నిలుచువారు +మారమణి నింతయేఁచిన యాఋతధ్వ, జేంద్రుఁ జెనకంగఁజాల వదేమొకాని. +క. మారామపట్ల నీసుష, మారాజచ్ఛరము దాఁపుమా రాజ యిదే +మారాటమునకు నోర్వదు, మారాజముఖీమణీకుమారా మారా. +క. అని మగువ యపుడు మగుడం, బని వడి పొగడ న్మధాంధపాంథజిగీషా +తనుతత్తురంగహేషా, ఘనతరఘోషాప్తి యొదవఁగాఁ గలఁగుటయున్. +శా. చీనాచక్కెర ఖాణపుంబులుఁగుఁ దేజీజోదుకేదంగి బ +ల్సానాకత్తికిఁ దత్తరిల్లి నవలాసాయంసమారంభవే +లానాలీకినిలీల సొమ్మసిల బాలాపాలికల్ చంద్రకాం +తానర్ఘాంతికవేదిఁ జేర్చి బహుచింతాకంపితస్వాంతులై. +సీ. మదనుగుణవ్యక్తిఁ బొదలెడు తేఁటులే మంచకింకను ఝంకరించఁ దొడఁగె +మానసప్రేమ యేమఱని రాయంచ లే మించికొంకక హుకరించఁ దొడఁగె +సహకారవృత్తిచే జరగు రాచిల్కలే కొంచకిక్కడ వెక్కిరించఁ దొడఁగె +ఘనమెత్రిచే నెమ్మిగను నెమ్మిగుంపులే ధృతియింకఁగా హంకరించఁ దొడఁగె +నేమి చేయుదుమే బోఁటి యింక నేటి, మాటలే పోటు మరునకు మగువమీఁద +నింతపగ యేల బాలవాఁ డేమి చేయు, మనలపాపంబు పొలియింప ననుచు మఱియు. +ఉ. కొమ్మ చిగుళ్లు దెమ్మలతకూన విరు ల్గొనిరమ్ము పద్మినీ +తమ్ములు గొంచురమ్ము వనితామణికి న్ననశీతలోపచా +ర మ్మొనరించకున్న వలరాయని రాయడి నేమి పుట్టునో +యమ్మకచెల్ల యింకఁ దడయం బనిలేదని సంభ్రమంబునన్. +సీ. ఆడుగునఁ బడవైచి రని దళం బెత్తునో నెత్తమ్మి పదముల నిలుప నేల +యంకంబునకుఁ దార్చి రని పొరవిచ్చునో యనఁటు లూరులచెంత నునుప నేల +యధరభూమిని నిల్పిరని మొనచూపునో చిగురాకు కెమ్మోవిఁ జేర్ప నేల +యంబకమ్ముల నుంచి రని యెఱ్ఱవాఱునో హల్లకం బక్షుల నలమ నేల +యిచట సమవస్తుసంయోగ మేల యమ్మ, యిదియుఁ బగవూనేె నేని నీయిగురుఁబోణి +తాళలే దమ్మ మీనేర్పు చాలునమ్మ, తరుణి యివి యెల్ల మదనసాధనము లమ్మ. +క. అనుచుఁ బెనఁగొన్న తత్తర, మునఁ దగు శిశిరోపచారములు చేయుటయున్ +మనసిజశిఖ బగ్గురుమన, నెనరునఁ దత్సఖులగుండె నెగ్గురు మనఁగన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0064.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e119e759cc661ed9389fdc6f5995163c4a2ee451 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. అవిరళనిర్గళన్మధురసాగ్రనిబద్ధ నిజానుబింబకై +తవమున హేళి కాలవశత న్నిజపద్మగృహంబుఁ జేర మా +ధవపదచ మౌటచే రమ మచభ్రమరాళితమంబు వాని వెం +దవులకయుండఁగాఁ దలుపు దార్చె నన న్ముకుళించెఁ బద్మముల్. +ఉ. ఏకరథాంగభావము వహించిన నన్నిటు డించి పోవుట +ల్నీ కుచితంబు గా దయిన నీవలె నేనును నీరధిప్రవే +శాకలనంబు గాంతు నను నాకృతి భానుని దేఱిచూచుచుం +గోకము బాష్పనార్థి సమకొల్పె భవిష్యదయోగఖిన్నమై. +ఉ. ఎంతయు బాడబంబు తనయింటికడం జెలువొందు జీవనం +బంతయుఁ గొల్లలాడ భువనావనశాలివి నీవుపేక్ష గ +న్పింతువె యంచుఁ బాశి మొఱ వెట్టగఁ జక్రము దానిపై రమా +కాంతుఁడు వైచెనో యన వికర్తనుఁ డయ్యెడఁ గ్రుంకె వార్ధిలోన్. +చ. కరముల బల్మిచే మెఱయు కంజహితుం డను మేటిజెట్టితో +నరుదుగఁ బోరిపోరి సమయప్రతిమల్లకులేంద్రుఁ డాతనిన్ +హరువుగఁ ద్రోచి మేనిచెమ టారఁగఁ దాల్చిన యెఱ్ఱమట్టినా +గరమమరెం బ్రవాళరుచిగంధధురంధరసాంధ్యరాగముల్. +సీ. రవిగ్రుంక ముకుళించు రాజీవములఁ బాసి గమిగూడు తుమ్మెదకదు పనంగ +విభునిఁ గానక భూమి వెదుక నేతెంచి చొప్పుడు చాయ విశ్వరూపం బనంగఁ +దొగనంటు సోమాఖ్య నెగడి రాఁగలఁడంచు గుమిగొన్న తామసగుణ మనంగ +రేకొమ్మ పతిరాక కైకొప్పు ఘటియింపఁ గొనవిప్పు కురులడా ల్గుం పనంగ +కాముకాగమనప్రతీక్షాపరాయ, ణోత్పలాక్షీజనాంజనవ్యూఢవిసృమ +రాయతాక్షీణనవవీక్షణౌఘ మనఁగఁ, దండిచీఁకటితండంబు మెండుకొనియె. +సీ. నటదుగ్రఢక్కానినాదభిన్నాంతరిక్షమునఁ దాల్చిన వెండిక ట్లనంగ +జవమందమందగంధవహాప్తి మింటిపై రాలు వేలుపుమ్రానిపూ లనంగ +యామినీవిధువివాహమున కంబరవేది వరలు ముత్తెపురంగవల్లు లనఁగఁ +దమపుష్కరాభిఖ్యతథ్యంబకా వియత్పథము చెందిన వెల్లదమ్ము లనఁగ +సమయమనుయాత్ర నాళీకసార్వభౌముఁ, డంబుజంబులఁ జెందురోలంబపఙ్క్తి +యనుతుపాకిని గగనలక్ష్యంబు వైవఁ, దగులు సీసంపుగుండ్లునాఁ దార లమ రె. +క. అలపొడుపుగట్టు నగరు, న్వెలువడురాజునకు మ్రోల వేళాసతి మె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..090e7abaec3f2845f1ee7d028ebddf984c3b91d6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ్చులకుచ్చుఁ బట్టివైచిన, వెలిపావడ యనఁగఁ దూర్పు వెలుకం బాఱెన్. +సీ. తనభానుసంతతి ధరమీఁద వెలయింప భువిఁ గాధిపతి గురస్ఫురణఁ బెంప +రహిఁ బాదమహిమచే ఱాతినారి నొనర్ప నభవోగ్రధర్మ మొప్పారఁజేయ +మానితధరణిజాతానంద మొనరింపఁ బాంథరామాత్మదర్పంబు లడఁప +వనభూరికమలవర్గస్ఫూర్తి మాయింపఁ దారేశరూఢివర్ధన మొనర్పఁ +దేనెరాయనిగర్వంబు గానుపింప, సమధికపలాశపరచక్రసమితి నొంచ +నమితకువలయపరిపాలనమున మెలఁగఁ, దూర్పుదెస రామచంద్రుఁడు తోఁచె నపుడు. +గీ. ప్రాగ్దిశాంగన కెంగేలఁ బట్టినట్టి, పురుతకాలపట్టుగవిసెన పొదువు వలన +నందమొందెి నిద్దంపుటద్ద మనఁగఁ, బొడుపుఁగెంపున జాబిల్లి పొడిచె నపుడు. +చ. అమలిన శుక్లపక్ష మెనయందగు తద్విజరాజు మించి భే +దము సవరించి తేర్చు తెలితల్కులపాలనఁ బాంథదేహపాం +డిమబలెఁ జంద్రిక ల్నిగిడె డించిన నీరనఁ గాముకాత్మమో +హమువలె నంధకారనివహం బది యెక్కడనో యడంగఁగన్. +క. ఆకరణిఁ బొలుచు హృదయ, వ్యాకులతాతాపకారి యగు కోకారిం +జేకూరిన వగ వేలుపు, రాకూరిమిపట్టి యబ్బరంబుగఁ బలికెన్. +మ. నెనరొందం ద్విజరాజుగా యితఁడు పోనీ యంచు నే నూరకుం +డిన నీ వెంచక యేతువే యిటులఁ గానీ మంచిదే చంద్ర నా +నునువాలుంజడ చిల్వరాయనికి నిన్ను న్మేఁత గావింతురా +వినురా యేటి పరాకురా కుసుముధన్విం గూడి వే రాకురా. +గీ. అమృతరామకమండలు హరిణకృత్తి, కాసమన్వితు నుద్దండకరుని నిన్ను +గన్న సన్న్యాసిగతి దోఁచుచున్న దరయ, గగనమధ్యాభియుక్తి నీ కగునె చంద్ర. +గీ. శరధిఁ దోచుఁట నాళీకపరవిధంబు, గోరి కాంచుటయును మ్రోయుగుణము గల్గు +వింటనంటుట మమ్మేఁచుచుంట తెలిసె, నేయువారలఁ గానమో తోయజారి. +క. నళినాప్తువలన మండల, కలితుఁడవై వెలయుటెల్లఁ గలిగిన కరణిం +దలఁతువె శంబరహారికిఁ, గలదే యుపకార మెందుఁ గమలకులారీ. +సీ. నినుఁ గడుపారఁ గాంచినవారిరాశికిఁ గడలేనిపాటులు గాంచవలసె +నిను నారికోరి కైకొను కల్వచెల్వకు విషములో బ్రతుకుఁ గావింపవలసె +నినుఁ దలమీఁదఁ దాల్చిన శూలపాణికి నవిభవోపేతుఁడై యమరవలసె +నిను నమ్మి కొల్చి నిల్చిన తారకాళికిఁ జింతింప దుఃఖంబు చెందవలసె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..03ee2e180f828b518bd1d05e0a8506f4c4298fe5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +నెవ్వరికి మంచివాఁడ విట్లెంచి చూడ, నించువిలుకాని కొక్కనికేమొకాని +వాని ప్రథమాస్త్రవిభవంబు వారి కొనవె, రాదు నీచెల్మి చేయఁ దారాసహాయ. +గీ. పాంథమదఖండనోద్దండపద్మకాండ, గర్వసాహాయ్య కలయొండు గన్న నీకు +నమరభోజ్యకళ ల్గలవండ్రు లోకు, లొకటికిఁ బదాఱు గల్పించి యుత్పలాప్త. +గీ. అనుచు రామాలలామ పాంథాతిభీమ, ధామచయసీమ యగుచందమామఁ గినిసి +వినిశితాంభోజనారాచ మెనసి యేఁచు, మనసిజు గుఱించికొనుచు నిట్లనుచుఁ బలికె. +గీ. అబ్జ నీవైరి నీతండ్రి యైనగరుడ, గమనకేళికి గుండెలో గాల మింత +కొదవలే నీదుతల్లికిఁ గొంప చెఱుపు, వీనితోఁ గూడి యేఁచకు విషమబాణ. +చ. కమలశరా నినుం జఱపఁగా నియమించినఁ జేరిమూఁడుగా +ళ్ళముసలి కావునం దయలలాట విలోచనకీలి నిన్ను ని +క్కముగఁ గరంచకుండె నని కాదె గిరీంద్రకుమారి కావరుం +డమలినమంత్రదక్షసవనావని నాతనిఁ బాఱఁ ద్రోలుటల్. +సీ, భామానిరూఢి గన్పడ మండలాగ్రంబు మెఱయించు మొదట నీమేనమామ +కొమ్మలపైఁ బండ్లు కొఱికి లావుల నల్లధాటి కన్పించు నీఘోటకంబు +కాంతాళి పైఁ పరాగస్ఫూర్తి గల్పించి చెనకంగఁ జూచు నీచికిలితూపు +నారులమ్రోఁత నానందించి నిలువెల్లఁ గన్నులు దాల్చు నీకార్ముకంబు +బళిబళీ నీకు బాకైన తలిరుటాకు, లడవి లతకూనలన్నఁ బైనంటి నిలుచు +నీవు మామీఁద శౌర్యంబు నెఱపుటరుదె, మానినీప్రాణహోర రమాకుమార. +చ. వనజకృపాణ చల్లనయి వర్తిలఁగాఁ దడిపాఁతగొంతు గో +సినగతిఁ దమ్మివాలు గొని చిమ్మెదు పొాంథులమీఁదఁ దేనెఁబూ +సిన పెనుఁగత్తి కావలయుఁ జేతికి నీ కది విప్రయోగమొం +దినయల ముద్దియం దగిలి నెయ్యముఁ జూపఁగ నెట్టు లోర్చితో. +గీ. అనుచుఁ జెల్వపుఁ జెంగల్వయరిదికిరుసు, దురుసుమాష్టీని బదరి యియ్యరుసుపట్టి +గురుసుమద్యోతనుని దూఱి గరుసు మీఱి, పేరెములు వారెడు మరుత్కుమారు ననియె. +సీ. మెడలపై నిడలేక పడగలు చిదిసిపో మేదిని భారమై మెఱయుఁ గాత +గట్టిగా నూపిరికుట్టు పట్టంగ నాళీకనాభుఁడు పవ్వళించుఁ గాత +నాభీలపాతాల మైనను జొరఁబాఱి పిల్చి తార్క్ష్యుండు నొప్పించుఁ గాత +గృతియైన భాష్యఫక్కికయందు నొకమాట తగుచుట్టుఁ బ్రోవయై తాఁకుఁ గాత +ప్రబలపన్నగకులరాజ్యపట్టభద్రుఁ, డెన్న పసవీడ నొకప్రక్క నిన్ను మెసవి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df3e7cf61991abdba6378f8c86ffd65da8d42e10 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +లేఁడు పొమ్మని యనకున్నవాఁడు గాన, దళితపాంథవిహార శీతలసమీర. +క. కడుఁ దాత్పర్యము నాపై, నిడుతామరపాస్రుతోడి యీనెయ్యంబు +న్విడు కారింపకు మదిఁ, జెందెడుతాలిమి నొక్కవిడుత తెమ్మెరబుడుతా. +గీ. ఆనుచు నిక్కాంత వలవంతఁ బెంచి వేఁడి, దొరలఁజెందిన కమ్మదెమ్మెరల దూఱి +ముమ్మరమగు తాపమ్ము గ్రమ్మిఁ దమ్మి, పానుపున సొమ్మసిల్లుచు మేను సేర్ప. +ఉ. ఏను మనంబులోనఁ జెలు లింద ఱలంతలఁ జెందిరంచు +నప్పానుపునందు నిక్కలికిప్రక్కనె యించుక పవ్వలించు న +చ్చోనిఁక నేమి తెల్పుదు యశోధన కోలలఁ గొట్టి లేపిన +న్మే నెఱుఁగంగనీ కొదవె నిద్దుర యిద్దురవస్థకై వెసన్. +ఉ, అంతట మేలు కాంచి నయనాబ్జము లొయ్యన విచ్చిచూడ ని +క్కాంతయు నేను నిక్కుధరగహ్వరపట్టనరాజగేహసౌ +ధాంతమునందు నుంటిమి మహాత్మక యిప్పు డిదేమొ యంచు మే +మెంతయుఁ జింత వంత గుఱియింప భయంపడి యున్న గ్రక్కునన్. +క. పాతాళకేతుఁ డఁట యొక, దైతేయుఁడు చేరవచ్చి దంభోళిహటా +త్పాతాద్రిభీతహరిణీ, రీతిం దగు మమ్ముఁ జూచి కృతహాసముతోన్. +క. లోకములన్నియు నన్నుం, గైకొని పూజించు మీరుగా మీ రానా +ళీకాంబకుఁ బూజించితి, రాకామినులార నాకరం బెఱుఁగరొకో. +గీ. ఇప్పు డేమయ్యె నింక నాయించువింటి, వాఁ డనుఁగునేఁడు గూర్చి మీవాంఛ దీర్చ +నేర్చునో నేరడో చూచి నెలఁతలార, యింపుపసలార నన్నుఁ బూజింపుఁ డనుచు. +క. ఒక హెగ్గడి దానననా, యకుతో నేమేమొ తెలిపి యాతఁడు వికట +భ్రుకుటీపటుతరనిటల, ప్రకటీకృతరోషుఁడై సభాస్థలి కరుగన్. +క. ఆవచ్చిన చెలి నాతో, నేవగల ఋతధ్వజేంద్రుఁ డితనిం జంపం +గా విడిసినాఁడు బ్రదికితి, రీవేళ కుఁ దాళుఁ డనుచు నేగె న్వేగన్. +గీ. నాఁటనుండియు వలవంత నాట నీవ, ధూటి పడుపాటు కనుచు దోధూయమాన +మానసాంభోజనై యున్నదాననయ్య, యనఘ నాపేరు కుండల యండ్రు సురలు. +వ. మహాత్మా! యిది మదీయవృత్తాంతంబు దురంతసంతాపచింతాపరాయత్తం బగు +చిత్తంబు వివరింప భవత్కథాకథనంబున కడ్డంబుగా నింతయు విన్నవించితి నీయప +రాధంబునకుం బ్రార్థనారంనారంజకంబగు నంజలి రచియించెద నాఁడు ఋతధ్వజవసుంధ +రాపురందరు దారునం జూచుటంజేసి నిర్ధారణాసామర్ఖంబులేమిం జేసి డోలా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0068.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0068.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82c8b671b23840ee6d311f9cf2a1879c46b46886 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0068.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +యమానమానసనై యున్నదానఁగాని నీయందలి సౌందర్యగాంభీర్యాదిగుణంబులు +సోయంప్రతృభిజ్ఞావిధాయకంబులై యున్నయవి, అయినను మద్విలోచనచకోరికా +చంద్రబింబంబగు నీమూర్తియుం బోలె యుష్మద్వృత్తాంతంబుఁ గూడ మన్మనః +కమలంబునకు మార్తాండమండలంబుగా నానతీయ నవధరింపుము. +చ. అన విని యాజనాననగుణావని యావనితాశిరమణిం +గనుఁగొని యింత నేర్పరివి గాకయ యుండిన నీవధూటి కిం +పెనయ వయస్య వొదువె భళీ యిటు వచ్చెను రాక్షసాధముం +దునుము ఋతధ్వజుం డనవుడున్ భవదూహకుఁ దప్పు గల్గునే. +క. నాకోరికతో నీక, న్యాకాంక్షిత మెల్ల సఫల మయ్యెం దివిష +ద్భీకరుఁ డీదనుజుఁడు ఘో, రాకారతఁ గూలె మచ్ఛరావళిచేతన్. +గీ. అదియు నెఱుఁగుదు వింక నేణాంకనదన, మంజువాణియు నేను నీమాటలోని +వార మైతిమి మాకు నేదారి నడువ, వలయునో యట్లు నడిపింపు పలుకు లేల. +చ. అనవుడు నమ్మదాలస ముఖాబ్జమునం జిఱునవ్వువెన్నెలల్ +నునుఁజనుఁదోయిపైఁ బులకలున్ నిటలంబున ఘర్మబిందువుల్ +మనమున సిగ్గుఁ గన్నుఁగొనలం బ్రవహించు ముదశ్రుపూరముల్ +కనఁబడ నున్నఁ జూచి చెలికత్తియ యత్తఱి రాజచంద్రుతోన్. +చ. ఇపుడు గదా మదాళి పయి నెత్తిన వింటిపయిం జెలంగు నం +దపువిరిదమ్మిఱేకు దెస నా దొరకేల్ రతి నిబ్బరంపు సి +బ్బపు నలిగబ్బిగుబ్బకవపై జెరలాడఁ దొడంగె నేఁడు మా +తపము ఫలించె నింక వసుధావర తామస మేటి కియ్యెడన్. +సీ. వేఁడిసెగల్గల్గువేల్పు సాకిరియైన యప్పుడు గాని కేలంటరాదు +ప్రామిన్కురొదలు గన్పడఁ గంటెకట్టునప్పుడుగాని గళయుక్తిఁ బొందరాచు +పొలుపుగా వ్రేలిమి బొట్టమరించునప్పుడుగాని ముంగురుల్ పొదువరాదు +మొక మోరసేయ సన్నికలు మెట్టించునప్పుడుగాని పాదాప్ఁ బొరయరాదు +నృపదంపతులకు విడెమిచ్చుమోద, మెనయునప్పుడుగాని పాన్పెక్కరాదు +నీ వెఱుంగవె శాస్తోక్తి నిర్ణయప్ర, చారము లుదారకుంభినీజంభవైరి. +ఉ. ఏను వచింప నీవు విను టిప్పుడకా యిఁకమీఁద నీసరో +జానన యొక్కవేళఁ బొలయల్కఁ బరాకున నున్నయప్పుడే +మో ననుఁ బిల్తు పెద్దతనముం గనినప్పటికైన నీదుపా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3bf83023f6b49ed601dfcc54eac8b1abd709d36 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. కొలువున నుండి యింద్రుకడకు న్మన మంపినవాఁడు వచ్చెనా +పిలువు మటన్న వేత్రధరబృందము తోకొనితెచ్చి ముంగల +న్నిలిపిన వాఁడు భీతియు వినీతియుఁ దోఁప దురాపకోపచా +పలమున హుంకరించు నిజభర్తకుఁ గేలు మొగిడ్చి యిట్లునున్. +క. దేవరప్రతాపగరిమకు, నే వెఱతుం గాని నిర్జరేంద్రుఁడు వెఱవం +డావంతయైన నిపు డే, మోవింతలు పుట్టె దనుజమూర్ధన్యమణీ. +సీ. దొర కాప్తులై కార్యసరణిఁ దెల్పెడి కవీశ్వరులకు లంచపంచంబు లొసఁగి +సమ్ముఖమ్ముననుండి చను దెంచు నలవ్రాయసమువారి కాశపాశలు ఘటించి +బోనవెచ్చము గొంచుఁబోవు శచీదేవిదారులకును బరిధాన మిచ్చి +పిలువ నేతెంచు వేగులవారివెంట నే యరుగు నియోగుల ననుసరించి +కినిసి వాకిటివా రడ్డగించుకతన, నేను వచ్చినమాట దేవేంద్రుతోడఁ +డెలుపు మని యెంత వేఁడినఁ దెలుపరైరి, విని వినమి చేసెనో కాని వేల్పుఱేడు. +క. మనగురు వఁట నే వచ్చుట, వినెనేమో గ్రుడ్డికంటి వేలుపుదొరతో +వినిపించి యతనియనుమతి, ననుఁ గొని చని సమ్ముఖమ్మున న్నిలుపుటయున్. +సీ. ననుఁ గని పాట నిల్పిన తుంబురుని జూచి యాతాన మీసారి యనుమటంచుఁ +గమలజోద్భవసుమాళము చెందినాఁడవు వింతవార్త లు గలవే యటంచు +నీతని నంపరాదే యంచు సన్నగాఁ దెల్ప వారలను గద్దించుకొనుచుఁ +గ్రేఁగంటఁ బల్కనుంకించు నన్గని పట్టుగద్దిగ లెస్సాయెగా యటంచు +సడ్డ సేయక నిరుపమైశ్వర్యగర్వ, పటిమ పడఁతులు జలకంబు పట్టియున్న +దనఁగఁ గట్టిక వారిండ్లకనిపికొండ, యంచఱు నటంచు మ్రోయ నయ్యవసరమున. +గీ. మనగురుఁడు చేరి ననుఁ జూపి మనవి గాఁగ +నితని వీడ్కొల్పుఁ డన్న దేవేంద్రుఁ డొద్ద +నున్న గీష్పతిఁ గని కనుసన్న సేయ +నతఁడు నాదిక్కుఁ జూచి యనాదరమున. +క. ఏమోయి తాళకేతుం, డేమని పంపించె నిర్జరేంద్రునికడ కు +ద్దామక్షేమాహతసాం, గ్రామికుఁ డాతనికి శుభమో కద యని పలుకన్. +గీ. చుఱచుఱను జూచి దొర నిన్నుఁ జూచువాఁడు, నంతలోననె నీవు న న్నడుగువాఁడ +వాబలా పొట్టక్రొవ్వుగా కంచు నేను, గోత్రపరిపంథితోఁ గొంకుకొసరు లేక. +క. తారారంభలు చక్కని, వా రనఁగా మెచ్చి దనుజువల్లభుఁడు నినుం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01a11cf4095a1eb44a28614f849849ae97315920 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +బేరుకొని వేఁడుమన్నాఁ, డారమణుల నొప్పగింపు మటుగాకున్నన్. +సీ. అలవాటు చేసికొ మ్మఖిలమరుత్పాలకులఁ గూడికొని నిల్వుకొల్వునకును +నభ్యసింపఁగఁ జేయు మలజయంతునకు వేళ యెఱింగి వెండికాలాచి దాల్ప +దారికిఁ దెచ్చుకొ మ్మారూఢిఁ బౌలోమి సైరంధ్రికాసదాచారమునకు +నలవడఁగా నేర్పు మచ్చరలకు మాఱువలుకని బానిసపాటులకును +దలఁప కమృతంబు వైజయంతంబు మఱవు, విడువు వజ్రాయుధముతో డీగొడవ యింక +నిచట నుండక వెడలిర మ్మిపుడు దేవ, పట్టనం బేను దోరణకట్టినాఁడ. +క. అని నీల్గు నన్నుఁ దప్పకఁ, గనుఁగొనలం గొప్పనిప్పుకలు కుప్పలుగాఁ +గనుఁగొను ప్రథమకకుత్పతిఁ, గని దేవగురుండు రోషకలుషేక్షణుఁడై. +క. ఓరీ మీదొర గోరిన, తారారంభల విటావతంసులచేతన్ +మీరజనీచరుఁ డగ్రజుఁ, జేరం జనుఁగాక యని వచించుచు నలుకన్. +గీ. వీని వెడలంగఁ ద్రోయుఁ డివ్వీటిగోట, దాఁటునందాఁక ననుమాట నోటనుండ +నీటు వోమీటి గరువంబు మాటి యిటకుఁ, బెద్దపర్వున వచ్చితి బెదరువుట్టి. +క. ధారాధరవాహను గ, ర్వారూఢియు గురునిశాప మటులుండెఁ గదా +మీరజనీచరుఁ డగ్రజుఁ, జేరం జనుగాక యనుటఁ జెందితి వగలన్. +క. పాతాళకేతుఁ డాదృఢ, దైతేయుఁడు వీరుఁ డమ్మదాలసకొఱకై +యేతెఱఁగున నేమయ్యెనొ, కో తెలియదటంచుఁ దెలిసికొను నట్టియెడన్. +గీ. ఆరీతి ఘటిల్లఁ గొందఱు చారవరులు, వచ్చినతి సల్పి కువలయాశ్వక్షితీంద్రు +చేతనైనట్టి పాతాళకేతు పాటు, తోఁపఁదెల్పినఁ దాళకేతుండు కనలి. +చ. ఒదవినశోక మాచికొని యుగ్రతరాగ్రహకేళికావశుం +వదుఁడయి యింద్రు గెల్చుటకు వచ్చిన నే మటుమీఁదఁగాదె నేఁ +డదయత నన్నరేంద్రుఁడు మదాలసకై కద భాసమానదో +ర్మదుని మదగ్రజుం బిలుకుమార్చెను దాని హరింతు నిత్తఱిన్. +గీ. కపటమునఁ దెత్తు నాహంసగమన నది యె, ఱింగి మార్కొన్న నాతని భంగపఱతుఁ +బగయడంపకయున్న నీపగిది నెగులు, సైఁచవచ్చునె యిదియ నిశ్చయ మటంచు. +సీ. ఎదురిండ్లు ఫలుసాల లెనసి వర్ణింపఁజాలిన మేలిపర్ణశాలికలు కొన్ని +యాగమాతంబుల యందలి యర్థము బ్రకటించు కీరశారికలు కొన్ని +హవిరన్నసంభ్రమద్దివిజకోలాహలాంకములైన యాగవాటములు కొన్ని +దున్ని విత్తక పుట్టి యెన్నులవ్రేఁగున వ్రాలు నివ్వరిప్రాలచేలు కొన్ని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..52be74cb7d81dd18b7fda363c30529b1dcd50064 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +తోఁపు లొకకొన్ని తెలినీటిదొనలు కొన్ని, కొలఁకు లొకకొన్ని పెంపుడుపులులు కొన్ని +మొదవు లొకకొన్ని చేమంతిపొదలు కొన్ని, బెరయఁగఁ దపోవనంబుఁ గల్పించి యపుడు. +గీ. తోడిదైత్యులు శిష్యులై కూడి నడువఁ, బేరు ముండవ్యుఁ డనుచుఁ గల్పించుకొనుచు +కొన్నిమాయలు మదిలోన నెన్నికొనుచుఁ, గువలయాశ్వుని పట్టనక్షోణిఁ జేరె. +ఉ. అంతట పౌరసారసదళాక్షు లుదారవిహారసౌధయూ +ధాంతము లెక్కి కంటి రటవమ్మ మునీశ్వరుఁ డొక్కఁ డిమ్మహీ +కాంతునిఁ జేరి రాక్షసనికాయముచేత మదీయయజ్ఞ మా +ద్యంతముఁ గోలుపోయితి నయా యని తోకొనిపోవుచందముల్. +ఉ. నిన్న గదమ్మ గాలవమునిప్రభు వెంబడి నేగి రక్కసు +న్వన్నియమార్చి రాచిలుకవంటి మదాలసఁ దెచ్చి యుద్వహా +భ్యున్నతిఁ గోరి నేఁటికి ముహూర్త మటంచును నిశ్చయించె నీ +యెన్నిక చిన్నవోవఁగ ఋషీశ్వరుఁ డెక్కడ వచ్చె నక్కటా. +పీ. తలవాంచి బెళుకుఁజూపులు క్రేళ్లు త్రుళ్లంగఁ దెరమొఱంగుననిల్చు నొరపుఁ జూచి +చెలికత్తె చేయెచ్చవలెనన్న సిగ్గుతోఁ దలఁబ్రాలు వోయు బిత్తరముఁ జూచి +వ్రేలిమిఁ జెమరించు కీలనంటెడు లాజ లందిచ్చునట్టి సోయగముఁ జూచి +కులదేవతకు మ్రొక్కుకొనువేళఁ దనపేరు వలుకఁగొంకెడు ముద్దుబాగుఁ జూచి +ముచ్చటలు దీర్చు పూనిక వచ్చియితనిఁ, దోడుకొనిపోవుచున్నాఁడు దుడుకుఁదపసి +యతని మాటకు మారాచఁ డయ్యొ యీతఁ, డిందుముఖి రాజులకు సౌఖ్య మేడదమ్మ. +క. దొర నయ్యెద నని కోరుదు, రరయగ జను లెవ్వరైన నాపెనుబెడద +ల్పరికింపరు దొరతనపు, న్సరవు ల్మఱి క త్తిమీఁది సాములు సుమ్మీ. +సీ. మంత్రుల మర్మకర్మము లెఱింగెడు దారి కోటలు కాపాడుకొనెడు నేర్పు +తఱికాపు చెడకుండ సరిగోరుకొనురీతి యీతిబాధలు చెందనీనిసొంపు +పరులయాలోచన ల్పరికించు గరిమంబు నర్థార్జనముమీఁది యాదరంబు +వేఁటతోఁటలమీఁద విలసిల్లు నాసక్తి యొడ్డోలగం బుండు నొప్పిదంబు +తగిలిపిరువీఁకు సేయ నుద్దండవృత్తిఁ, జెలఁగుటయె కాని మనసు వచ్చిన మిటారిఁ +గూడి తమి మీఱ సయ్యాట లాడికొనుచు, నడువఁగూడునె మేదినీనాయకులకు. +క. అని యాడికొనఁగ మాయా, మునివెంబడిఁ గువలయాశ్వ మున్నూకి రయం +బునఁ జని యారాకొమరుఁడు, గనియెం దత్పర్ణశాలికాప్రాంగణమున్. +గీ. అంత నమ్మాయతపసి యయ్యధిపవర్యుఁ, గమ్మదమ్ములఁ దుమ్మెదదిమ్ముఁ దోలి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0074.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34bb1185e4f88742a5e309c633fbe40ceef6bf2f --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0074.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +కాలువలకుం బ్రోదిసేయు జాదివిరిదేనియవాకవెంబడిం బాదుకొసన పోఁకమ్రాకు +ల కట్టకడపట నెట్టుకొనిన యిందుకాంతవేదికాబృందంబులతోడి గురివిందపందిళ్ళ +నొరసికొనియున్న తిన్నని మగఱాతివన్నియలఁ జెన్నగు చవికల నిముడుకొన్న క +న్నెసురపొన్నగున్నలఁ బెనఁగొన్న నతిబియసజాతికి నాధారంబగు గొప్పకెంపు లు +బ్బు చప్పరంబులం గప్పికొన గుజ్జుమావులక్రేవలఁ దమ్మితావులకుం దావులైన తెలి +నీటికేళాకూళి నంటికొనిన యనంటులవలనం దొరఁగు కప్పురంపురవలుం బాఱు +కొలువుకూటంబు డిగ్గిచను మెట్లడగ్గఱ నగ్గలంబగు నీలంబు నిగ్గులు గగ్గోలుపడు కో +నపాదిరిం గౌఁగిలించిన పొగడగుంపుల నట్టనడుమఁ బట్టుగఁ పొదరిండ్లఁ జుట్టఁబ +డియున్న బిత్తరం బగు క్రొత్తముత్తియంపుఁబడుకటింట నపరంజిగొలుసులం జెలం +గు తూగుటుయ్యెలచేరునకుం జని యద్దనుజవీరుండు నిజాకారంబుతో నయ్యిద్ద +రం దద్గృహంబున నునిచి యతిఘోరాకారులగు దైతేయభామలం గాపువెట్టి కృత +కృత్యునింగాఁ దలంచుకొని యాక్షణంబున. +చ. మునుపటిసారి కాంక్షి విధముం భజియించుచు నంబుజాకరె +బునఁ బడి తేలి యోనృపతిపుంగవ నీభుజసారగౌరవం +బున జప మెల్లఁ దీఱెఁ బొలివొవక నీవిఁకఁ బట్టనస్థలం +బునకయి పొమ్ము రాజునకుఁ బోలునె యాశ్రమవాసఖిన్ననల్. +చ. అని యనుపన్ హసాదని నృసాగ్రణి యమ్మునిలోకచంద్రు వీ +డ్కొని తన తేజి నెక్కి గిరికోటులుఁ గాననవాటులు న్మహా +జనపదము ల్నదంబులును జయ్యన దాఁటి పురంబుఁ జేరి కాం +చనసముదారమై తగుహజారమునం దమవారు చేరఁగన్. +క. తురగంబు డిగ్గి యచ్చటి, పరిజనుల న్వీడుకొల్పి పార్థివచంద్రుం +డరిఁగి గృహాంతరమునఁ ద, త్తరుణీమణి లేమి నద్భుతనిమగ్నుండై. +ఉ. అక్కట యెందు వోయెనొ యొయారపుసంచులముద్దుగుమ్మ యే +చక్కిని దాఁ గెనో కలికి చక్కవలెక్కువగుబ్బలాడి యే +దిక్కున నున్నదో సొలపు దేఱెడి చూపుల హొంతకారి యే +యిక్కన నిల్చెనో యొరపు నీనెడు చిల్కలకొల్కి దైవమా. +ఉ. ఆనడ లామెఱుంగుఁదొడ లాకడగంటన చూచుసోయగం +బానెరు లామిటారికరు లామురిపంబునఁ బల్కుపాటనం +బానొస లామొగంబుపస లాతెలిపయ్యెద చక్కఁజేర్చుసొం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2271770e1e03fc11c6504778991afdd5b7171a66 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +పేనలినాక్షికైనఁ గలదే కలరే యిటువంటి కామినుల్. +సీ. గిలుకుబంగరుమట్టియలు జాఱఁగాఁ జక్కనలవరించెద నంచు నిలిచి నిలిచి +బయట నున్నది చిల్క పంజరమున నుంచి మఱివచ్చెద నటంచు మరలి మరలి +యతివ యల్లపుడేమి యంటివే యే చిరాకయియుంటిఁ దెల్పమం చడిగి యడిగి +చెమటచేఁ దిలకంబు చెదరెనో యని వింతసొలపుతో నద్దంబు చూచి చూచి +ప్రొద్దు గడపుట కని తోడి పూవుఁబోఁడు, లదరవైవంగఁ దనమందయానగరిమ +యినుమడింప మదీయమోహనగృహంబుఁ, జేరు టెన్నఁడొ యానీలచికురనికర. +శా. కైజా చేసిన బొండుమల్లె విరిబల్ఖండాజగాజోదు తే +జీజాడం దలవాంచి బోఁటిచెఱఁగుం జేఁ గట్టిగాఁ జుట్టి ను +న్గాజుం గంబముచాఁటున న్నిలిచి క్రేఁగంట న్ననుం జూచు నం +భోజాతాక్షిని సెజ్జకుం దిగుచు నేర్పు ల్గల్గు నేమీఁదటన్. +క. ఎక్కడి యాలోచన యిది, యక్కట యక్కలికి యున్నయపపటికిఁ గదా +యిక్కోరికియని ననవి, ల్మొక్కలిదొరవిరిలకోరిమొనకుం దలఁకున్. +సీ. పొడఁగననచ్చు నాప్తులవేళఁ గాదంచు నవసరంబులవార లడ్డగింపఁ +బనిగల్గియుండినఁ దనకు మంత్రులకు లేఁజిగురుఁబోఁడులచేతఁ జీట్లు నడున +నిదియేమొ కడువింత గదయంచు నవరోధబిసరుహాక్షులు గుసగుసలు వోవఁ +గొలువుకూటమునందుఁ జెలఁగెడు సింగంపుగద్దియ గవిసెన గైకొనంగ +బొక్కసంబులు పెనుబీగములు భజింప, నుడిగములవారలకు నాటవిడుపు గాఁగ +నోలమును మాని మేదినీయువతిజాని, యింత భావించు నంతఃపురాంతరమున. +క. ఈ కరణి నన్నృపాగ్రణి, యేకరణీయములు మాని హిమకరవిలస +ద్రాకలకు న్వలిదెమ్మెర, రాకలకుం జాలిగొని విరాళిఁ బడంగన్. +ఉ. అతని నేస్తగాండ్రు భుజగాత్మజు లవ్వగలెల్లఁ గాంచి య +య్యో తమవంటివార లిటు లుండియు నీదొర సీ దురంతచిం +తాతనుతానితాంతహృదయవ్యధఁ గూఱఁగ నూరకున్న సం +గాతులమౌదుమే యిపుడు గాక మఱెప్పటి కీవయస్యతల్. +క. అని యయ్మిద్దఱఁ జని తమ, జనకుం డగు నశ్వతరుని సమ్ముఖమున నీ +జనపాలు విరహవేదన, వినిపించి తదార్తి మాన్పవే యని వేఁడన్. +చ. తనయుల స్నేహబాంధవవిధానము లెంచి నరేంద్రుఁ డంటిమా +ఘనుఁ డటువంటివాని కుపకార మొనర్చినఁ గీర్తి చెందదే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3dfa4a21c68254570adc54f4303e3664b483ea19 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +యని రజతాద్రికిం జని నగాత్మజతోఁ జదరంగ మాడు రు +ధ్రుని గని మ్రొక్కి కుండలివరుం డటు నిల్చిన నాదరంబున్. +గీ. అంబికయును నితం డెవ్వఁ డనుచు నడిగి, యధిపుఁ డశ్వతరుండు గాడా యటన్న +నీతఁడా యశ్వతరుఁడు సంగీతవిద్య, దొడ్డవాఁడఁట యనిన రుద్రుండు చెలఁగి. +క. వెనుకం బురుహూతు దెసం, దనతంబురవలన గెలిచె నానాగతుల +న్మనతుంబురు నీ వెన్నడు, విన వంబురుహాక్షి నేఁడు విను మని పలుకన్. +గీ. మంచిది సగటుపై నిదె మంత్రికావ, లున్న దీచదరంగ మిట్లుండనిమ్ము +వెనుక నాడుదమని సతి వనజనయన, యభిముఖంబుగఁ గూర్చున్న యవసరమున. +గీ. ఔర నారాక ఫలియించె నంచు నెంచి, యచటఁ కూర్చుండి యయ్యురగాధినేత +గవిసెన సడల్చి తంబుర కలికిపైఁడి, బిరడలు బిగించి శ్రుతులెల్ల సరిగఁ గూర్చి. +క. రాకాశశాంకవదన ప, రాకా యిటు నీదు మ్రోల రహి గనిపింపన్ +నాకుఁ దరమౌనె యైనం, గాకుండిన నీకు ముద్దు గద యని యంతన్. +సీ. శ్రుతి తోడఁగూడి మెచ్చులు రా నిజంబుగ సంచునందగ నాలపించు సొంపు +గడియయైనను గుక్కవిడునక హొయలుగా నవగడంబుగఁ దానమనెడు నేర్పు +పరరాగముల వింత సొరనీక వ్యాప్తిమై మించు గారాగంబుఁ బెంచు వింత +తాళంబు తప్పక తనువు గదల్పక బాగుమీర పదంబు బాడుచారి +ఎడనెడఁ బరాకు వినుడను హెచ్చరింపు, మీరు మెచ్చిన యీవిద్య మీ రొసంగు +నట్టిదని గర్వపరిహార మలర నతఁడు, గాణ వవుదనశుద్ధమార్గము నటించి. +గీ. గోఁటి వాద్యంబు కిన్నరమీటు బడ్డి, వాద్యము రబాబు వగలు సర్వంబు మెరయ +దురుసుగతి జూపఁ బార్వతీతరుణి మెచ్చి, జారు సరిగంచుపయ్యంటఁ జక్కఁజేర్చి. +ఉ. ఎక్కడి నారదుండు మఱి యెక్కడి తుంబురుఁ డోగిరీశ యే +దిక్కున నైన నీవిధము తేటపడం గనుఁగొంట లెద యే +పెక్కున తప్పునంచుఁ గనిపెట్టుక యుండితి మెందుఁ గాన మ +మ్మక్క శబాసు మేలు హవుదంచు ఫణీశ్వరుఁ జూచి యింపునన్. +క. వర మడుగు మనిన గంగా, సరసిజముఃఖ యీసుతోడి జంకెనచూపుల్ +బొలసిన మొగంబుఁ ద్రిప్పెఁ, గిరిజకు డెందమున వింత కినుక జనింపన్. +ఉ. అమ్మక చెల్ల యెన్ని వగ లద్దిరనానాయకుఁ డొద్ద నుండఁగా +నెమ్మెలు గాక యేను వర మిచ్చెద నంటి విదేటిమాట దో +సమ్ము సుమీ వధూటులకు జవ్వని నాథు ననుజ్ఞ లేక యే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d4ef91cb632022bf1339024ddff90d8954821f0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +కొమ్మని యీఁగఁజెల్లునె యకుంఠితచాతురి గల్గియుండినన్ +గీ. అని పలుక నెంత లే దామృగాక్షిమాట, వినకు మడుగుము వర మిత్తు విభుఁడు తనకు +నంతచను విచ్చినాడన నవ్వధూటిఁ, జుఱుకు చుఱుకునఁ బార్వతిఁ జూచె నపుడు. +చ. ఉరగవిభుండు లేచి కుధరోద్భవఁ గన్గొని యమ్మ మేదినీ +వరుఁడు ఋతధ్వజుండు భుజవైభవశాలి మదాలసాసతిం +బరిణయమౌదునంచు నిజమందిరమం దిరవొందఁ జేసి త +త్తరుణి వయస్యఁ గుండల వితావితఁ గానక వంతఁ గుందెడున్. +గీ. వారి నిద్దరి రప్పింపవలయు ననిన, గిరిజ కానిమ్మనంగఁ దత్సరసిజాక్షి +కాని కుంతల రాదంచు గంగ పలుక, నభవు డిద్దరియందు మధ్యస్థుఁ డగుచు. +గీ. మంచి దహిరాజ రెండునా ళ్ళించుమించు, గాగఁ గుండల చనుదెంచు గాక యిప్పు +డమ్మదాలస వచ్చు నీ వఱుగుమనిన, నదియ పదివేలుగా నెంచి యాతఁ డఱిఁగె. +ఉ. అంతటిలోననే యలమదాలస నిద్దురవోవ నయ్యుమా +కాంతుఁడు మాయచే నురగ కర్తృగృహంబున నిల్పనాతఁ డ +త్యంతము సంతసించి తనయాత్మజుగా నురరీకరించి య +య్యింతిని గొల్వ వేవురు మృగేక్షణల న్నియమించి యత్తరిన్. +చ. తనయులఁ బిల్చి మీరు వనితామణి వచ్చిన మాటఁ దెల్పక +జ్జనపతిఁ దోడి తెండనఁ బ్రసాదమటంచును వార లేగి గ్ర +క్కున నుడిగంపుఁ జేడియలు కొందఱు గొల్వఁగ నున్న భూవరుం +గనిన నతండు నిండుకుతుకంబునఁ జేరున నుంచి యిట్లనున్. +ఉ. ఇన్నిదినంబు లంబుజననీశుఁడు చెందొవయిండ్లలోన ర +క్కొన్న మదాళి బద్మగృహకోటికిఁ బొమ్మని తీవరించు నం +తన్ననుఁ జేరవత్తురుగదా యెకయామము బోవుదాక రా +కున్న తెఱంగు మాకు వినయోగ్యమ యేని వచింపుఁ డింపుగన్. +క. పరబలఖండనమంత్రా, చరణమొ గృహకృత్యగతవిచారమొ కాకో +దరపుత్రులార మీ, రిట కరుదేరక యుండ నాఁగినది యెయ్యదియో. +చ. అనుడు భుజంగరాజసుతు లట్టివి యేవియు లేవు లెండు మా +జనకుఁడు మీగుణంబు విని సంతసమంది మిముం గనుంగొనన్ +మనమునఁ గోరి తాన పయనంబయిన నలదా యిలాబలా +రిని దొడిఁ దెత్తుమంచు వివరించుటకై తడవుంటి మిత్తరిన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0078.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0078.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc53b0b55d9d9e7fd2eb443d4fb3d3c5ed2fbec4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0078.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +క. ఆతీరునఁ బలుకఁగరా, దో తెలియదు గాని శౌర్యధూర్వహనీసం +గాతముచే నీమన్ననఁ చేతం దొడితేరఁ బ్రతినఁ జేసితిమనుఁడున్. +క. మాయురె తా రావలెనా, యాయెడకే నరుగుదెంతు నాయిల్లనఁగా +నీయిల్లనఁగా వేఱా, వోయఁగ రా విట్టు లైన భువి సఖ్యంబుల్. +మ. అనుచుం గట్టికయింతి దేవర పరాకయ్యా పరాకంచు బో +రన మ్రోయన్ వలెవాటుదుప్పటిచెరం గల్లాడఁగాఁ జేఁగటా +రిని లోభాగము నూఁది నిల్పఁదగు వారి న్నిల్పుచున్ మేలికుం +దనపుంగద్దియ డిగ్గి నిల్చె నురగేంద్రక్ష్మా దిదృక్షారతిన్. +చ. నిలచి పరావనీప రథి నీరధి మంథనమందరాద్రి య +బ్బలియుఁడొకండ పాప దొరపట్టులు తెన్నెఱిఁగించుచుండఁ గా +నలరుచుఁ నేఁగి కాంచె సికతాంచితతీరసమేతకేతకీ +తిలకగచంచరీకసుదతీకృతగీతిక గోమతీనదిన్. +చ. కనుఁగొని చిల్వరాచకవ గ్రక్కున నన్నదిఁ గ్రుంకఁ జేసి తో +డ్కొని చనఁ నేఁగి చూచె ఫణకోటిమణీఘృణివేణికోర్ధ్వదీ +పనికరభూత్రపాచరితపౌరుషకేళివిధూతరత్నరు +గ్జనితనవస్మితాననభుజంగిక మొక్కపురంబు ముందరన్. +చ. అచటి వియోగిభోగి జలజాక్షులు మారుని వ్రాసి కొల్చుచో +నచలితభక్తిఁ జందురిని యంద మెఱుంగమి మున్ వసుంధరా +రుచి గరుణావలోకులు నరుల్ చెలి నీ మొక మబ్జువంటిదన్ +వచనము లంతలోఁ దలఁచి వ్రాయుదు రున్ముకురాగ్రవీక్షలై. +క. ఈకరణిఁ జూచి డిగు నా, భూకాంతున కొక్కయింపుఁ బొడమించెను ద +ర్వీకర వైశాకర రు, చ్యాకర ముక్తానుషక్తహర్మ్యతలంబుల్. +సీ. తీవయుయ్యెల లూఁగు పూవుఁబోఁడులవీఁగు కొప్పుచీఁకఁటిఁ డాఁగు కోర్కి యొకటి +నునుపుట్ట చెండాడు వనితల యరవీడు జిలుగుపయ్యెదఁగూడు చెలువ మొకటి +యలయంచ నదలించు చెలుల జంకెనమించు బెళుకుచూపులముంచు బెరికి యొకటి +పూవుబంతులు రువ్వు పొలతుల తెలినవ్వు కలికివెన్నెలక్రొవ్వు గనుట యొకటి +గాని మఱి యేమి వలదని కంకణంబు, గట్టుకొని నిల్చుపతిదృష్టి గ్రమ్మరించి +చలిది గట్టించి త్రిప్పె నిస్తుల సువస్తు, నన్యసంతోషకరమగు నాగపురము. +చ. ఇటువలెఁ జూచుచుం జను నరేశకుశేశయబాణుచూడ్కి న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..79d5b750bd6f6b685baca7ddb44b6397faa19106 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. చిలుకలలోన చిల్కలయి చెల్వపుటంచలలోన నంచలై +తెలివి పొసంగు తీవియలఁ దీవియలై సరసంపుఁ బల్కులన్ +గులుకునడల్ పసిండితలుకుల్ గల మేనులు గానుపింపఁ జే +తుల కసివోవఁ దేనియలతో ననతోయములెల్ల గిల్లుచున్. +సీ. కలిగొట్టుఁ జేరబో కళి గొట్టు సేయు నీ బీర మేమిటికి జంబీర మదిగొ +సిందువారము తెనె సిందు వారము లేని పైరుగాఁదేఁటి కింపై రుచించుఁ +జూతము పదరమ్మ చూతము మదవతీగానంబు లచ్చోట గానరావె +రమ్ము మారుని గుడారమ్ము మారు నిజమ్ము గుంపుచోటుల గుజిగుంపు లేల +యీరమా యీరమానీతి యీప్రసూన, వాసనల్ వాసనల్ వంక నందికొనఁగ +పాటలాపాటలాళిచే పడియె ననుచు మాటకే మాట కేమి లేమావివిరులు. +క. అని జవ్వను లవ్వనిఁ గ్రొ, వ్వునఁ బువ్వులు గోసి కడు చవుల్కొను నవ్వుల్ +నన రువ్వులు కొందరు మెచ్చనిచివ్వలు నివ్వటిల్లుఁ జుని యవ్వలనన్. +సీ. కంబముల్ గాన నిల్కడఁ గన్న పోఁకబోదియలపై వడిగాగ దీటుకొన్న +యలదీవ చాలు వాకిలి సొచ్చి లేమావిగుమురుల క్రీనీడఁ గొప్పకెంపు +లలితంపు మెట్లఁ గేళాకూళికవ్వల జలయంత్రముల వీఁగు చలువగాడ్పు +గదియంగఁ గలువ మేల్కట్టు పూవుల గప్పు సాంబ్రాణి దూపంపుజలదపాళి +నరసిఁ బురివిప్పఁ జను నెమ్మి నాస గలుగు, దాని గాఁ జేసికొనెడి చిత్తరువుబొమ్మ +చిలువచెలువంపు జడగుంపు సొలపు నింప, నీఁడు గానని యొకచిన్నిమేఁడమీఁద. +క. చెలువైన పసిడిగద్దియఁ, గొలువై నలువంకఁ జెలువగుంపులు గొలువన్ +బలువైఖరి పావడ నెల, తలు వైవఁగఁ గన్నెయున్నతఱి నటమున్నన్. +శా. ఆజన్మస్థిరధర్మకర్మనిపుణుం డౌరాజు రాచిల్క మే +త్తేజీ జో ల్తేదొక పొంత కాఁడయి తనుం ద్రిప్పంగ నయ్యింతి య +య్యోజన్ వచ్చుట గొలెఁ బూపొదలలో నున్నట్లు వీక్షించి యా +రాజీవేరేక్షణ వెంటనంటఁ జని గారామారసౌధస్థలిన్. +క. వలభిన్మణిగణగుంభిత, వలభిం దద్రుచి తమంబు వలఁగొని పొదువన్ +జలదాచ్ఛాదితుఁడగుత, మ్ములదాయ య యనంగ నిలిచి ముదితం జూడన్. +శా. ఏకై కాంగవిలోకనాకలనతుష్టైకాంతసామంతభా +వాకూతంబులు తద్విధాతృరచనాత్యార్చర్యగాఢాప్తమూ +ర్ధాకంపంబులుఁ దత్సమానకృతమానాధీననానావచ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a1c26bd2b899ba71ccc8f2eee58e6ad478818b0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +శ్రీకంబుల్ మహిపావలోకములు నారీమౌళిపై వ్రాలుచున్. +చ. అలికచ కావిమోవి బెడఁగానెడు తేనియ సోనవానలన్ +నిలిచి శరీరకాంతి ఝరిణీపరిణీతములై కుచాచలం +బులఁ దప మాచరించుచును మున్ను వరోరువిలాసిరంభతో +గలసిన కొంకుపో విభుముఖంబుఁ గనున్ నృపవీక్షణావలుల్. +క. మినుకు చనుగుబ్బగుబ్బలి, కొననుండియు గాఢనాభికూపంబునఁ గ్ర +క్కున దుమికి నెలవు మఱిఁ గనుఁ, గొనమి న్నృపుచూపు లుడ్డుకుడుచుచు వెడలెన్. +గీ. కలికిలేగౌను నిలువెల్ల కల్లయగుట +వెస నదృశ్యాంజనంబు సేవించెనేమొ +నెగడ దటులయ్యుఁ బతిదృష్టి నెమకఁదొడఁగె +వెఱచువారలఁ గనుఁగొన్నవెంటఁ బడరె. +క. ఈనటనఁ జూచి నివ్వెర, గానఁబడన్ రాజహంస గమనాదృతిచే +మానసము మానసముగా, నానరపతి యతిశయప్రియంబు దగంగన్. +సీ. శాబాసు ననచెండు జిగిఁ జెండుచనులొండు గబ్బిగుబ్బలిచాలు గెబ్బఁజాలు +హయిసరే నెఱిమించు నదలించుకనుమించు కమ్మదమ్ములమేలు గ్రుమ్మఁజాలు +చాగురే విరిపువ్వు సరిరవ్వు చిరినవ్వు తొగరాచ జిగిజాలుఁ ద్రోవఁజాలు +మాయురే యళిపెంపు మరపింపు నెరిగుంపు మేలినీలపుడాలు వేలజాలు +మెలుసంపంగి డండలు డీలుపఱచు, కెలునునుపూలతీగెల వ్రీలజాలు +వాలుగల డాలు దొరచేతి వాలుకలువ, వాలుగాబోలుఁ దలఁప నీవాలుగంటి. +చ. అని కొనియాడి చేడియ నొయారపురాశిని జేసినట్టి య +వ్వనజజు చేతికిం బిరుదు వైవఁగనచ్చుఁ గదయ్య దీని ప్రా +ఫున ముద మొందు కెండలిరు బొడళపుందొర చూచు వారలన్ +వెనుకొని పూవుటంపరలఁ బెంపరలాఁడకు మన్నమానునే. +శా. ఔనేకా మును పెన్నఁడో చెలియ చాయంజూచి నట్టయ్యెడున్ +గాన న్వచ్చె మదాలసావయవరేఖావైభవం బింత యే +లా! నామానస మీలతాంగిపయి లీలాడోలికాకేళికా +శ్రీనైపుణ్యముఁ జూపఁగా హవణుఁ గాంచెం దద్గుణాలంబమై. +మ. వరభామాంగము మించుఁగా నితరముం బాటించకే మన్మనః +స్థిరహంసం బది మానసంబు గనురీతిన్ నాతి నీక్షింపుచోఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32ec23e65d44d1c6e6f03e463a92b7c1f661c260 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +దొరలు వచ్చిరటంచుఁ తిరుగు తొక్కుళ్ళ నియోగు లొక్కొకచోట నొదిగినిల్వ +నలయమాత్యులు నిల్చు టరసి పాఱులను గంచుకి ముక్కుమొకముఁ జూడకయె తఱుమ +గట్టికవాని యాగ్రహవృత్తిఁ గని పౌరు లంతంత సన్నఁగ నఱుఁగుదేర +నభ్రయానంబు వీడి హయంబు పురముఁ, జేక నీనారి తిరిగి యాచెలువ నడుగ +యదియు నావల్లఁ దెలిసి యియ్యధిపవర్యు, కటకమని తెల్పనఱిగితిగాదె మున్ను. +క. అటువంటి కూర్మికత్తియ, కుటిలాలక నెడసె నేమొకో యది విధి సం +ఘటనము గావలె నీవలఁ, గటకట యీకార్య మెట్లు గావినఁ బడౌనో. +క. ఆని పతి తలపోయఁగ నిం, పున వీణియలంచు గీతముల్ వడిఁ బలికిం +చినగతి వినఁబడె నిద్దఱ, వనితల యన్యోనకలహవాచాప్రౌఢుల్. +సీ. చనవరివలె నెందుఁ జనెదు నడ్డము లేక మాకును నొకయడ్డమా మృగాక్షి +యంతటి దొరసాని వగుదు వెవ్వతె వీవు, తెలియదే యింద్రుని కొలువుదాన +నతనిఁ గొల్చినవార లరయ నెందరు లేరు వారిలో నెంచఁగ తారగానె +యిటు నిల్వు మెవ్వతె వైన నేమిభయంబు నిలువదీరదు పోవవలయు మాకు +యెంతవేగిరకత్తివే యింతికాన, మామగువ గొల్వవచ్చితి మోమిటారి +యేరిఁ బోలుదు కొలిచినవారిలోన, సుదతి యాకారగరిమంబు చూచి పల్కు. +క. అను కలకలంబు చెవిఁ బడఁ, గనుసన్ననె యవసరంపుఁ గల్కిమిటారిన్ +వినిరమ్మని చెలి పంపినఁ, బనివిని యది వచ్చి వినయపరవశ యగుచున్. +చ. సముఖమువారిఁ ద్రోచి బురుసాపని చీరజరీచెరంగు వ +స్త్రమునకు మాటు సేయుచుఁ బరాకు లతాంగి సురేంద్రు కొల్వుబో +గముదఁట పేరు తార యనఁగా నుతిఁగన్న మిటారి యెంత గ +ర్వమొ యిటుచొచ్చి రా నచటివాకిటికావలి చెల్వ నిల్పినన్. +క. వారల జగడపుమాటల, తీ రిది వే ఱేమి లేదు దేవి యనఁగఁ గ +న్యారత్నంబును విస్మయ, మారంగను గొమ్మనిక్కమంతయు వినుచున్. +గీ. ఎదురుగా నేగి యౌనెకా యచట నిలిచి యెంతవింత నటించితి విందువదన +చాలు రావక్క యనుచుఁ గెంగేలు వట్టి, తోడుకొనిపోయి బంగారుమేడమీఁద. +చ. కలప మలందుచో నొలుకు కస్తురిచిందులచేత ఘమ్మనన్ +వలపు నెఱుంగు బంగరుతివాసిపయిన్ దగునొక్కరంగుకే +ల్సులువు పరంగిలాగి జిగిచొక్కపుఁ గద్దిగమీఁచ నిద్దరుల్ +దలగడఁ జేతులూఁది చిఱునవ్వులతో వసియించు యున్నెడన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..68c607afacae2be17ee6facb8b9f4beffe89f7c6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. రాజముఖి కొంతవడికి దారావధూటి, సొగసు నెమ్మోముఁ దప్పక చూచి పేర్మి +నువిద నీ వెంత కొంచకత్తెవె జయంతు, గాపుఁ జేసిన గరితవు కావె నీవు. +క. అని పల్క నందులకుఁ బ, క్కునఁ దారయు నవ్వ నచట హరజూటవనీ +వనితామరలోకధునీ, వినుతఘనీభూతరుచుల వెన్నెల గుఱిసెన్. +ఉ. ఆవనజాక్షి యంత దివిజాంగన కేలు దెమల్చియౌనె కా +యావిధమేమొ లెస్స విననైతి పరాకున మున్ను నీకథల్ +నీవె వచింపఁగా వినవలెన్ వివరింపుమటన్న నేమిలే +దే; వినవే యటంచు నది తెల్పఁదొడంగె నుదంతమంతయున్. +చ. కమలదళేక్షణా యమరకాంత్తు జయంతుఁడు నేను గూడియుం +టిమి కద నాఁడు వాని నెఱనీటులవెక్కడ వాని వింతయం +దములకు వాని యిచ్చకపుఁ దల్కులకున్ మఱి వాని మేనిడాల్ +కొమరున కేను మేలు పడి గుత్తకు నిచ్చితి నేమి చెప్పుదున్. +సీ. ఇంద్రుకట్టెదుట నే నృత్య మాడెడువేళ బుడుతలచే నాకు మడుపు లంపు +అమ్మతో నొకఱేని నలుక గడింపుచు నెటులనో నాయింటనే వసించు +తోఁడితిలోత్తమాదులు వచ్చి పొడఁగన్న ననుఁ జూచి కనుగీఁటి నవ్వఁజూడు +నెవ్వరు వినిపించిరేనియు విననట్టి మనవి నే తెల్పినంతనె ఘటించు +ప్రొద్దుపోఁకకుఁ గస్తూరిబొట్టుఁ బెట్టి, కీలుజడ యల్లి సురతావిపూలు జుట్టి +సొగసుఁ జేసి యెగాదిగఁ జూచి సిగ్గు, మురిపెమును బొందు ననుఁ జేరి ముద్దు పెట్టి. +చ. సనసనగా నెఱింగి తనుజాతుఁడు నేనును నుండఁ గొల్వులో +దివిజవిభుండు లేనగవుఁ దెచ్చికొనున్ శచియల్కఁ జూడఁ గై +తవమునఁ బిల్వనంపి నను దప్పకజూచుచు సొమ్ములెల్ల మ +క్కువ నొసఁగుం చురుక్కురని కోడలిఁజంకెనచే నదల్చుచున్. +క. ఈకరణి న్నాతోడిదె, లోకంబైయుండ నేను లోనగుచుఁ బురీ +రాకేందువదన లాకడ, నీకడ ననుకొనఁగ నతఁడె నేనై యుంటిన్. +సీ. పనియుండి యెడఁబాసి చని రాకయున్న నే బిలువనంపింతు నెచ్చెలులచేత +వనిత యెవ్వతె హత్తుకొనునె వీని నటంచు వెంటనే బుడుతల వేగఁ బనుతు +నతని నెవ్వరు దూలనాడిన వారితోఁ జలపట్టి వట్టివాదులకుఁ బోదు +రతిపారవశ్యత నతఁ డొనర్చిన మోవిగంటి పిమ్మట నొవ్వఁగా నదల్తు +వాఁడు నవ్వుచు నింటికి వచ్చెనేని ప్రేమ రెట్టింప నే చెలరేగి యుందు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5bc2d7b889dc47af76324ffc8a162e518c8ddfea --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +మ్రొక్కుచు నదల్చి నునుపోకముడి వదల్చి, కరఁగఁ జేసిన యటుమీఁదఁ గౌగళించు. +చ. పరిపరిరీతులం బ్రసవబాణునికేళి యొనర్చు తొంటివై +ఖరి నెర పారుతంపురొద గానఁబడం దలయెత్తి నామనో +హరుఁడవు నీవ యంటి నవురా యను నంతటి పారవశ్యముం +బొరయుదు నుస్సురంచుఁ గనుమోడ్చుట లేదిపు డించుకేనియున్. +క. నెనరైన దాని కిటువలె, గనరైనను వీడ చూచెఁ గడుమాలిమిచే +దనరంగ స్మృతులు నెయ్యెడ, పనవవె యతిపరిచయావజ్ఞా యనఁగన్. +గీ. దీనిపొగ రార్ప నెరవేర్చు దిట్టతనము, మురువు హరువును గల జగన్మోహనాంగి +లేదుగా యంచు దివిని గాలింతు నేఁడు, కలిగెఁ గాతార నవకాంతి చలితతార. +చ. అని చెలికాండ్రతోడ నతఁ డాడిన ముచ్చట లెల్ల వారు నన్ +గనుఁగొని వచ్చి యిచ్చకముగా వినిపించిన నెంతమాట చ +క్కని జవరాలు రంభ యదిగాక జయంతుఁడు తామునుండు వ +ర్తన కిది మేరె తా మెరుగరా యని చీటిని బుచ్చి పంపుదున్. +ఉ. అంతట నొక్కనాఁ డల ధనాధిపుఁ డశ్వము వాగె వెక్కసిన్ +రంతులు మీర నెక్కి పెనురౌతన జోడన చెల్వఁ జూపుచుం +బంతము మీర వీథుల దుమారము రేఁగ సవారిఁ జేసి ప్రొ +ద్దెంతయు నెక్కఁగా నడుమ యించుక మేపశ్రమంబు పూనఁగన్. +చ. హరి గెలనీడ వేత్రధరు లయ్యెడ నామము లుగ్గడించి హె +చ్చరికె యొనర్ప మ్రొక్కు భటజాలము వీడ్కొని యాస్యపద్మముం +బరిజనులంద పుంజలువబావడలం దుడువంగ నాత్మమం +దిరమున కేగి యందు నొకతిన్ననికెంపులతిన్నెనిల్చుచున్. +ఉ. జెట్టులు చేరి లేత విడి చెందొవవ్రాతరుమాలువున్ సిగం +జుట్టి యలందుకుంకుమపుసోకుల బంగరుతీగెరంగు ని +ట్టట్టన నీని జందెము భుజాగ్రమునం బడనై చి సీత్కృతుల్ +దట్టము గాఁగ వింతవగలన్ మెయిమర్దన సేయునత్తరిన్. +చ. చెలువపు వెన్నతోఁ జలిది చిక్కములున్ మెడతాఁడు చీఁకటుల్ +గులికెడు నీలిదట్టెపొరలోపల కమ్మచెరంగు వెన్నునం +దొలకెడు నెత్తిజుట్టు తెలిదుప్పటి వీనుల మానికంపు నా +గుల పడగల్ రహిన్ దగనొకొండగు యోంటరి బోయఁ డుద్ధతిన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42bb7a06c892ba4f9cfcafdc4533c04f55a10415 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. వచ్చి యవధారు కువలయాశ్వక్షితీంద్రుఁ, డల్లపాతాళకేతుఁ గీటడచె ననుచు +నచటి కరుగుచునుండి సురాధినేత, మిమ్ము రమ్మని యిదె యుత్తరమ్ము పనిచె. +క. అని వినిపించు కుబేరుని, కని చెంద్రిక మీఁదవ్రాసి యందు శిఖావే +సిన కమ్మగద్దె చేరువ, నునిచినఁ జూచుకొని చుట్టి యున్ముఖుఁ డగుచున్. +సీ. హరినీలములమేడ యవలకెంపులసజ్జు కడమకట్టఁగ నుడుగర యొసంగి +పెరచోట వడి దాచిపెట్టిన నవనిధానములు దేవాప్తసంఘములఁ బనిచి +కారుకు లెత్తి చక్కఁగఁ జేయుఁ డలచైత్రరథమని తగుభటప్రతతిఁ బనిచి +యరయమిచే డొక్కలంటిపెట్టుకయున్న యిభకోటులకు మేపులిడ ఘటించి +పుడమిఁ బాతాళకేతుండు గెడసినపుడె, నిత్యముగ నిల్చె నలకాధిపత్య మనుచు +ననిమిషాధీశ్వరునిచెంత కనుపఁదలఁచి, పుత్రుఁ బిలుమన్న నూడిగంపుభటు లపుడు. +గీ. తోడి యక్షకుమారుల తోడఁ గోడి, పడవగొడవలఁ బడి యర్ధపతిసుతుండు +గౌడమైల శలాయత్తు కాకివన్నె, మొదలుగాఁగల కుక్కుటంబులను దెచ్చి. +ఉ. పట్టెపుజుట్టునిక్కు మెడబాగునఁ జివ్వనయారెపొంకమున్ +రెట్టలబల్మి నెమ్మిఁ బురణించిన యీకలజోకులున్ దగిల్ +గొట్టకయుండ మేపు పలు కోయపుమందులు గల్గు పుంజుఁ జే +పట్టి గ్రహంబు వెన్కఁ గనుపట్టఁగ నల్లలు దీసి యంతటన్. +గీ. ఎదుటిదానిని విడుమంచు హెచ్చరించి యతఁడు తను వేగిరింప మల్లాడికొనుచుఁ +గినిసి యొండొంటిఁ బిట్టుదాకించి యీసు, బొడమ రెంటిని గదియించి విడుచుటయును. +వ. అప్పు డనిర్వారగర్వధామంబులగు నత్తామ్రచూడసార్వభౌమంబు లతిరూక్ష వీ +క్షాపరంపరలఁ జురం జురంజూచి పవరంజుకొని జుంజురించిన మెడలు నిగుడించు +కొని సాటి ని యీసునం గాటియ్యక తిరుపులుగట్టిన యొరఫునం దిరుగుచు నింపు +సొంపుల గుంపులు గొని నిజవిజయపరాజయంబులు గోరుచు నొకళ్ళొ కళ్ళ త్రొక్కు +ళ్ళఁ బొడము జగడంబుల జరాలుమనం గటారులు డుస్సుకొని పెద్దలు వారింపం దే +రి యచ్చటికిం జేరి ముంచుకొను కొంచెపుగాండ్రు పెడమోము వెళ్ళినటింక వెంట ను +ట్టినడువ గోడి నెత్తికొనుపోవుచు నెట్టికొనిదగలు తొట్టినం బట్టి యీకలందె +మడ వెడలించి పన్నీటితేటల రెట్టలకుం జలువ పుట్టించిన కట్టలుకంబట్టి తప్పించు +కొని యొండొంటి నంటి నొప్పించుచు నేవమీరి గౌతమమునిపుంగవాంగనామా +నభంగకరణాదికారణారవనిర్నిద్రచరణాయుధలోకపట్టభద్ర గెలిచితి వనుచు +నుతించుచుఁ బంచెవన్నె పావడలు వైచుచు మచ్చరంబున నిరువాగును నెచ్చరించి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0090.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0090.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c358262a1727c06232709f2aac7aada632f26be8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0090.txt" @@ -0,0 +1,24 @@ +చ. స్ఫురితవిభాసమానమగు పుష్పకనామ విమాన మెక్కి ని +ర్జరతతి తోడ నేఁగి దితిజక్షణశిక్షణదక్షరూక్షభా +స్వరశరసాంద్రు నానృపతిచంద్రు నుతించు సురెంద్రువెంబడిం +దిరిగి శుభాకరంబగు తదీయపురంబును జేరి యందులన్. +క. అల యదితి విప్రపూజలు, సలుపంగనుఁ గొనఁగఁ బాకశాసనుఁడు తనున్ +నిలుపఁగ నులుపనించిన, చెలువొందెడు విడిదెలో వసించె నతండున్. +గీ. అన మదాలస తారామృగాంకవదన, తెల్లముగ మీఁదికతలెల్లఁ దెలుపుమనియె +ననిన జైమిని ముని యావిహంగములన, నంతరకథావిధం బెట్టిదని యడిగిన. +ఆశ్వాసాంతపద్యములు

+శా. సంధ్యాతాండవచండఖండపరశుస్ఫాయజ్జటామండలీ +సంధ్యాహిండితగాంగభంగజ మిధస్సంఘర్షి పుంజీకృతా +వంధ్యారావ ఘమం ఘుమోన్నతి సదృగ్వాగ్జాల పుణ్యాకృతీ +వింధ్యక్ష్మాధర కూట గోటి విచరద్వీద్వేషి యోషిత్తతీ. +క. అమితప్రతాప తాపని, సమదానవిభాసభావజన్మాకారా +నుతగోత్ర గోత్రభిష్టుక, హిమకరనిభకీర్తికాండ హిమకరగండా. +మాలిని, ధరణిపకులసోమా, దర్పితారాతిభీమా పరిహృతకవిభూమా భానుసంకాశధామా +సరసకవనభోజా సాధుసంతానభూజా, మురరిపునుతతేజా మూర్తిమాంబాతనూజా. + +ఇది శ్రీమన్మదనగోపాలకటాక్షవీక్షణాసమాసాదిత సరసకవితావైభవ సవరమన్వయా +భరణ నారాయణభూపాలతనూభవ శఠగోపతాపసేంద్రచరణారవింద సంచలన్మా +నసమిళింద సంతతభారతభాగవతాదిశ్రవణానంద కామినీమనోహర రూపరేఖావిజి +తచైత్ర కాశ్యపగోత్రపవిత్ర జాతివార్తాకవిజనామోదసంధాయక చిననారాయణనా +యకప్రణీతంబైన కువలయాశ్వచరిత్రంబను మహాప్రబంధంబునందు చతుర్థా +శ్వాసము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0091.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0091.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc1ec74502cff24199ca657fec892063b6ea1d6c --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0091.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +కువలయాశ్వచరిత్రము

+పంచమాశ్వాసము

+క. శ్రీకర సవరము తిమ్మధ, రాముకగర్భజలధిరాకాచంద్రా +లోకనుతగానగుణసం, ధాకర్ణసమాన నారణ నరేంద్రమణీ. +గీ. అవధరింపుము జైమిని కలపతంగ, కులపతంగంబు లిట్లని తెలుపఁదొడఁగె +నమ్మదాలసతో మనోహరసుధా, విధానధానవచోరీతిఁ దారపలికె. +వ. అవ్విధంబున నమరావతీపురంబుఁ జేరి నలకూబరుండు. + +మ. తననీటుల్ మెఱయించు జేన పొడవుం దాల్మింటి యందంపుఁ గుం +దనపుందల్కులు గ్రుమ్మరించు చిరుసానాకత్తి చిమ్ముం గళం +బున గోరొత్తుల పేరి యారజుపు సొమ్ముల్ మోవి పైఁ గెంపు ని +గ్గును మీసంబులు దిద్దినాడికొను జగ్గుల్ మీర నావీథులన్. +సీ. చూచి దిగ్గున లేచు సుదతిఁ గూర్చుండవే యనుచోట మొగమున నలరు కులుకు +రంభసేమము వేఁడు రమణీమణి మొగంబుఁ జూచుచో నవ్వులో సొలయు హొయలు +నెదురుగాఁ జనుదెంచు నింతి మ్రొక్కుల నందికొనుచోటఁ జూపులోఁ గులుకు సొగసు, +కని యందలము డిగ్గు వనితతోఁ బరిహాస మాడుచో మాటలో నందగింపు +బుడత లందిచ్చు తెలనాకు మడపుపంట, నందికొనునీటు నుడువులో నారజంపు +బిత్తరపుపాట రొమ్ములో బిగువు నెగడ, నేఁగు నాకారివెంట నయ్యెమ్మెకాడు. +ఉ. చక్కదనాల కేమి నెఱజాణవు నే కద తప్పుగాదు లే +టెక్కుల రంభభాగ్యము కడింది సుమీ యిటువంటినాయకున్ +దక్కఁ బెనంగెఁ జూడు మనినం బిగువెత్తెదు నీకు రోసమా +యెక్కడిదో యటంచుఁ గలహింతురు నాథులతోడ నచ్చరల్. +చ. అలిగెడుతీరు వేడికొను నందముఁ బొందికలోని పారువా +పలుకుల భేదముల్ సురతబంధములుం గళలంటు వైఖరుల్ +వలపులు రేఁచు పేర్చు నెరవాదులతో వివదించు కట్టుఁగొంగు +లముడివీఁడ నచ్చరలు గుంపయి పొంచు వినన్ ముదంబునన్. +చ. వెలుపలిరచ్చ నొక్కయెడ వేలుపుసానికి వన్నెకానికిం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85f6e7845c8394c03d2d075c7022d51936e84713 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0092.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +గలహము కల్లెనేని జతనంబునఁ జేరఁగ వచ్చి రోసపుం +బలుకుల వాదు రేపి శిగపట్లకు దగ్గరఁజేసి క్రొవ్వునం +గలకల నవ్వువాఁడు చవుక ట్లసియాడ రుమాలు వీడఁగన్. +సీ. సంగీతమేళ ముప్పొంగఁ దేజీ నెక్కి కంప మంటుచు రవగాలు చూపు +పగటుపానలు మెట్టి బట్లు కైవారముల్ జోడింప హరిగెల నీడ కేగు +విచ్చుకత్తులవారు వెంటరా నందలంబును నిబ్బరంబుగాఁ బోవనిచ్చు +డేగను బూని మాష్టీని సుద్దులు చెప్పికొనుచు నెచ్చెలికాండ్రఁ గూడి యరుగు +పికిలిపిట్టల కొట్లాటఁ బెట్టి చూచు, దిట్టతనమునఁ జెఱకు పందెంబు లాడు +డీకొనఁగఁజేసి యనికిఁ బొట్టేళ్ళ విడుచు, రంభచుట్టంబు వైభవప్రాభవమున. +సీ. అమ్మకచెల్ల చోచ్యము గాక నామీఁద మనసు పుట్టునె వాని కను మృగాక్షి +యెన్ని మాయలు గుత్తకున్నదాని దొరంగి యవల మాటాడునే యను లతాంగి +కాక మరేమి రంభాకాంతతోడి కయ్యాన కెవ్వతె యోర్చు నను వధూటి +అనువుకాడయి తనయక్కర దీరిన నచటికే చనుగదా యను మిటారి +యైరి గుజగుజలాడుచు నాత్మవిటులు, కొసరుఁబల్కులతోఁ గ్రుచ్చిగ్రుచ్చియడుగ +నేమి లేదని మాటి సారేందువదన, లాతఁ డడిగింప నిజగృహాభ్యంతరముల. +ఉ. నంటున నొక్కవేళ సురనాథకుమారునిఁ దోడికొంచు మా +యింటికి వచ్చి సిగ్గువడి యేఁ జన నానలు వెట్టి పిల్చి క్రేఁ +గంటనె నన్నుఁ జూచి యరుగుంగ యేమిటికో యతండు చొ +క్కంటఁగ మోవి నొక్కికొని యౌదల యూచు నొయార మేర్పడన్. +ఉ. అంతట మేళవించిన యొయారపుతంబుర చేతి కిచ్చి యే +వింతపదంబుఁ బాడఁ బదివేలవిధంబుల మెచ్చికొంచు మే +మింతటఁ బోయి రావలవదే యని దుప్పటిఁ తెచ్చి కప్పుచోఁ +గొంత కరంబుగీరుఁ గొనగోర ననున్ నునుమేను జుమ్మనన్. +క. అది మొదలుగ నితరవధూ, హృదయంబులఁ దన్ను నిలువనీయనికతనన్ +మదనుఁడు నామదిలోపల, సుదతీమణి తనబలంబుఁ జూపందొడఁగెన్. +క. నానాటఁ బాటలాధర, యేనాటలు పాట లుడిగి యినుమడికోర్కుల్ +లోనాటఁగఁ దద్రూప, ధ్యానాట మనోంబుజాతనై వర్తిలుదున్. +చ. కలికితనంబుఁ జేర నయగారము మీరు జయంత యేమిరా +పలుకవు వింతచో మనను బారెనొ యేమిటఁ బ్రొద్దుపోదురా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0095.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0095.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..841742eec8e193cfcd1d6aeba66b1c08add351f3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0095.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. విడువని కౌఁగిలింత పురివిచ్చని మచ్చిక తన్పు లేని సం +దడి కొసవింత చూపు మరునాటికి రమ్మని మ్రొక్కు తోడిత్రొ +క్కుడు వగ మాట నీటొలయ గూడని నెమ్మది గల్గి యొక్క కై +వడిఁ నెడఁ బాసి యింటికిని వచ్చితి నాతఁడు నేఁగునంతటన్. +క. దినదినమున్ వనమున ముం, దనజనముం గను మొరంగి ధనరాట్సుతుతో +ఘనరాగము దనరారఁగ, ననరాళక్రీడ నోలలాడుచునుందున్. +ఉ. అక్క యిదేమొ కాని తెలియంబడ దాతఁడు వీధి థివెంట బల్ +టక్కులతోడ రాఁ బొది గిటన్ నిలువంబడి తొంగి చూచుచో +దక్కిన చేష్టలున్నవెకదా మఱి యెక్కడనుండి వచ్చునో +పక్కున నవచ్చునమ్మ చలపాది మిటారపునవ్వు తొక్కటన్ ,. +క. తనువు జయంతుని క్కన్, మనసాధన రాజవరకుమారునిచెంతన్ +జొనుపుదుఁ గోరకదశ'నా, ననదసెనాజోదు దురమునం బెనఁగునెడన్. +సీ. చెలరేఁగి వలరాచవెలుపుల పెనుకతల్ వినిపించునప్పు డూకొనెడుదారి +ఎటుఁ బోయి తన నిట్టి యెడకంచుఁ బొసగింపఁ బోవుచోఁ దడఁబడుబొంకుమాట +వ్రేకఁటి యలుక కల్పించి మంచముకోఁడు గౌఁగలించుచొ కమ్ముగాని వింత +యల్లయాచెలి మంచిదని మెచ్చుచోఁ కోపగించక మైకోలు గాంచు నేర్పు +నించువిలుకానిజగడాన నెంతతడవు, చాలునను పల్కు నిన్నాళ్ళసరణి రాజ +రాజతనుజాతుఁ దలప కూరకయ యుంటఁ, దెలిసి దేవేంద్రసుతుడు సందియముఁ జెందె. +గీ. అంత నచ్చట రంభామృగాయతాక్షి, యేమొ నలకూబరుం డంటి యిరవుకొనియె +నౌర యంటినఁ గమ్మకు మారుకమ్మ, యంపఁ డెంతటి దొరతనం బనుచుఁ బలికి. +సీ. విననింపుగా మేళవించి యుంచినయట్టి యల్లవీణియ యుంచి నట్లెయుండ +వెరబొంత గౌసెన వేసి మూసినయట్టి యరలపెట్టియ మూసినట్టెయుండ +నెఱికగాఁ బెట్టి దండెముమీఁద వైచిన యంగదట్టము వైచినట్లయుండ +నెరపుగా నూరి గిన్నియల నించినయట్టి యరిదికుంకుము నించినట్లయుండ +నెందుపై నిచ్చలేక యేమేమొ తలఁచు, కొనుచుఁ జెలులను జంకించుకొనుచు జిలుక +కొసరుమాటకుఁ గట్టిగాఁ గసరుకొనుచుఁ, దాళగూడని వింతవిరాళి యెత్తి. +గీ. చికిలిలోపలనే చీమ చిటుకుమన్నఁ గనకననకూయు బకదారి కవలకడన +మరుని వెరళించు మల్లంటు విరులకడనఁ, బడుకయిలు మాని విరహతాపంబు బూని. +సి. నీనాయకుఁడు వచ్చెనేయన్న విసువుగా నతఁ డేమిటికి వచ్చునమ్మ యనుచు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0096.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0096.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f012d41c938c2d40b92b8f61fb398065addce250 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0096.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +సొలవకు మదిగొ వచ్చునటన్నఁ బోలి వాఁ డిటు వచ్చి యెంత రా కొంతయనుచు +గాకున్న వాని గోరకుమన్న నయ్యెఁబో నవ్వానిఁ గోర నా కేల యనుచు +యదె వచ్చె నన లేచి యంద రౌనౌననఁ జిల్కను బిల్వవచ్చితినటంచు +చెలుల కాత్మీయవిరహంబు తెలియనీఁక, మాటిమాటికి నిలిచినచోట నిలువ +చాల కాతన్వి మది జాలిమాలికొనుచు, నతనికడ కేగు తమి నున్న యవసరమున. +సీ. కైటభాదినిశాటఝాటఖండనపాటవాటోపకరుమీఁది పాటలమర +రాజతాచలరాజు రాజహంసవిరాజి, తంబగు తనుకాంతి యోజమెరయ +తోయజినీప్రాణనాయకరుచిధాయకాయతంబగు జటాచ్ఛాయ వెలయ +సామజఘనసారసోమకల్పకభూమధామకంబగు నక్షదామ మొలయ +ఆలములు లేమి డొక్క వెన్నంటికొనఁగ, దెలివిగలకన్నుఁదోయి గుంటలు +బొంచికొని జెట్టిమాట లాలించుకొనుచు, నచ్చటికి వచ్చె వేలుపు గచ్చకాడు. +గీ. వచ్చి యచ్చరప్రోయాల వచ్చి వెనుక, మ్రొక్కుదువు గాని కొమ్ము నీముద్దుమగని +యొద్దనుండినదని వీణ యొరగులోని, చీటి వడి నిచ్చి చనిన నచ్చెరువు దోఁప. +క. అది చదివి కొంతసే పా, మదవతి నివ్వెరఁగుకతన మ్రాన్పడి మఱియుం +జదివికొని యదిర తారా, మదిరేక్షణ కింతభోగమా కావలెనే. +సీ. మఱచెనో సంగీతమర్మకర్మములు నావలన నొక్కొకవేళఁ దెలిసికొనుట +యెఱుగదో తాను నాయింటికి వచ్చి నే నీదాన జుమ్ము మన్నించు మనుట +కానదో యూర్వసీకాంతకుఁ తనకు వా దెచ్చిన నేను వహించుకొనుట +తలఁపదో సురరాజు కొలువులోఁ దనపాట వినిపించుమని నన్ను వేఁడికొనుట +యేటి కీపని తనచెల్మి వీటివోవ, నిన్నఁగదవమ్మ వింతవన్నియలవంచు +సురటు లంతటఁ బల్లటీజోడు లనిపె, నింతలోనన యీగర్వమేల వచ్చె. +సీ. దేవేంద్రుఁ గనఁ బోవుచో వానిచెంగటఁ జెలుల నమ్మక దాని నిలిపిపోదు +వాఁడు నేనును వింతవగలఁ గూడిన పొందికల దారి దానితోఁ బలికికొందు +దీని నేటికి నిందుఁ దెచ్చితి వన వానిదిక్కు వీక్షించి గద్దించి వైతు +వాఁడు నామది మెచ్చవలసి తెచ్చిన మంచికానుకల్ వెసదాఁచి దానికిత్తుఁ +గపట మింతేనిఁ దెలియదు కనుక మేక, వన్నెపులియయి యిందు రమ్మనఁగ నిల్లు +గైకొనుట గానలేక యాకాపురాలఁ, గారవింతునె నమ్మీ నే వీరిడైతి. +గీ. అప్పుడే వాని బావ బా వనుచు మేర, మీరి నడువంగఁ గని మందెమేల మనుచు +నోర్చుకొనియుంటిఁ గాక యీయుత్పలాక్షి, గురువులకు బొమ్మవెట్టుట యరయనైతి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acffd50494029c4a704107682dacfbc602af4c4d --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0097.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. ఇపుడు సైతము దానిపై నీసు లేదు, నమ్మికయె గాని యాతందనాల తపసి +కడుపు సాకంగవలసి యీకరణిఁ జీటి, నేను గినియంగ గల్పించెనేమొ కాని. +మ. అకటా కాదిది తారవ్రా లవును జుమ్మా కన్నె యావన్నెకా +నికిఁ దా నంపినదేమొ చీటి మఱి వానిం జూడఁగాఁబోయి మౌ +నికులాగ్రేసరుఁ డేమరించి వడి దీనిం గైకొనంబోలుఁ గా +నుకగాఁ దెచ్చునె కానిచో నతఁడు నన్నుం జౌకగాఁ జూచునే. +శా. ఔనే తార శబాసు మెచ్చవలె నాహానీగుణం బింకిటన్ +వానిం జూచిన నీకు నిన్నుఁ గనుఁగొన్నన్ వానికిన్ శోకసం +ధానం బొందఁగఁ జేసినప్పుడుగదా, నా కూచి లేకున్నచో +నేనే రంభనె యచ్చరల్ బొగడఁగా, నీ పేరునం బిల్వవే. +క. అని నిశ్చయించి రోషం, బినుమడి గాఁ జీటి యిచ్చి యేమేమో మం +తనమాడి పొమ్ము పొమ్మని, తనబోటిం బనుపఁ ఘనపదస్ఫుటగతియై. +చ. అది చనుదెంచి నందనవనాననిఁ జప్పుడు కాకయుండఁ గెం +పొడవిన చూడ్కితోఁ బరిజనోత్కరముం జడ మర్లి చూచుచున్ +గుదిగొన సూటి గాగఁ గనుఁగొంచు మెఱుంగుల నంట వింట బె +ట్టిదముగ గువ్వతండము వడిం బడవేయు జయంతుచెంతకున్. +గీ. చేరి మారంభ వనిచె నీచీటిఁ జూచి, కొమ్ము నీవంటివానికిఁ గొదవగాదె +యాట దానికి నింతమత్తా యిదేటి, మోహమయ్య యటంచు నమ్ముదిత వలుక. +క. ఆచీటిఁ జూచి వేలుపురాచూలి మెఱుఁగు కలకరాఁ జేటి దెసన్ +జూచి వినుమింతె విటులకు, మీ చెలికిన్ జూడు నేఁడు మెచ్చు ఘటింతున్. +గీ. అని గిఱుక్కునఁ దిరిగి యయ్యమరనాథ, పుత్రుఁ డందఱి నిండ్లకుఁ బోవబనిచి +సురగ దురదుర నాయింటి కరుగుదెంచి, యేమి చెప్పుదుఁ బొదరింటి కేగుదెంచె. +మ. అపుడే క్రొవ్విరులంది యీయ ధనరాజాపత్య మచ్చంపు ని +క్కపుఁబ్రేమన్ జడయల్ల నే మడు పొసంగం బట్టి చేనొక్కి నే +రుపుతో నిచ్చినఁ గాని యొల్ల నని మార్మో మైన నేనంతఁ బ +ల్కుపరాకింద మటంచు మర్ల యొసగం గోపంబు దీపింపఁగన్. +క. ఔనన్నా నరకూబర కానీమన్నా యటంచు గ్రక్కునఁ దిరిగెన్ +దానుంజనె నర్థేంద్రజుఁ డేనున్ భయ మొదవ నింటి కేగితి నంతన్. +క. సూరెలను నింద్రజుఁడు కో, లారిక మందిన నతండు లలితోల్లాసం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0098.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0098.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0838e3aef114ec6ae0154ca4ca577779ac64c973 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0098.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +బారంగఁ గొదవడెనా యీరీతియు మంచిదని ప్రియంబునఁ బలుకెన్. +సీ. ముడిపువ్వుటొత్తులు మూడువేళల దెచ్చియిచ్చువారల యిష్టమెల్ల గలిగెఁ +జనువుతో దారికట్టును మొనకట్టును దెలుపువారల మనువులు ఫలించె +నింతమాత్రమునకు నీ వేల నే బూనికొనియెదననివారి కోర్కు లొదవె +కైపంట వింతగా గైసేయు నూడిగంబులవారి యాప్తవిస్ఫురణ మించె +ఔర దాతలరాయ బ్రహ్మాయు ననెడు, వారికెల్లను ధనము లవ్వారియయ్యె +నొంటిపోట్లాట తత్తరంబునన మేని, వాంఛ యంజక వర్తించువారివలన,. +సీ. బొక్కసంబుల బీగములు ఇచ్చి సొమ్మెల్ల వెఱ్ఱి యెత్తినరీతి వెచ్చబెట్టి +గెలిచిన నౌనెకా తలఁప వేఱొకటైన దయ యుంచుఁడనుచుఁ బెద్దలకఁ దెలిపి +వడిరోస మెత్తి పైఁబడ కెచ్చరించి చెంగట నిల్వుఁడని నేస్తకాండ్రఁ బలికి +చెల్లుగా మనసువచ్చిన పదార్థములెల్ల నరతన్వి తీరంగ ననుభవించి +యోర్వరిద్దరు తమలోన యెవనికొక్కొ, యీ చెలి యటంచు మదిలోన హెచ్చరించె +పొగలపెట్టెలు నునుధట్టిపొరల సరళ, తెల్లవారక మును బయల్ దేరుటయును. +వ. అప్పు డత్యాశ్చర్యచర్యాధుర్యంబగు నక్కార్యంబు చారణులు విని కిన్నరు లాలించి +విద్యాధరులు చెవినిడి కిన్నరు లాకర్ణించి వెరగుపడం దదాప్తపరంపరానువాక్యంబుల +నెక్కడెక్కడ యని తత్తరంబునఁ బరువెత్తువారును నే మేమి యని యడిగిన వి +స్తరింపక జయంతనలకూబరులఁట యనుచుం బరుచువారును తారనిమిత్తంబున నెం +త పుట్టెం గంటిరే యెంత గయ్యాళి యనుచుం జనువారును నింద్రనందనునకు బందా +కోరైన యీరాజవదన కుబేరకుమారునకు లోనైన యప్పుడే వివాదంబు సిద్ధంబను +వారును వెలకొమ్మలమనంబులు నమ్మవచ్చునే యనుచు నరుగువారును నిట్టి యెడంబు +ట్టిన రసంబులు వారింప నెవ్వరితెరం బనుచుఁ దమయేలికలకు నెప్పటిసమాచారం +బు లప్పటికిఁ జీటులు వ్రాయుచుఁ గ్రక్కునం జనవలెఁ జుమ్మీ యనుచు వేగులవారి +నెచ్చరించుచుఁ బోవు నియోగులును ఘొల్లునఁ గేకలు వైచి కేరుచుఁ జంగునఁ దా +టుచు నేఁడుగదా వేఁడుక చూడఁగలిగెఁ గదా యనుచు గమకించు కోడేకాం +డ్రును గాయంబులు గట్టుటకు మందుసంచులు బుజంబుల వేలాడ బొజ్జలదరంజ +ను వేలుపువెజ్జులును చేటికావిదితతదీయవృత్తాంతంబు విని యమ్మక్క యీచక్క +నిదొరల కెక్కడనుండి వచ్చెనే యనుచు మేడ లెక్కి కనుఁగొను నవరోధగిరి ప +యోధరులును గన్నుంగని యెంతసిగ్గరివి తలయెత్తవే నంగనాచి యనుచు మూతు +లు పొడుచువారును నింకమీఁద మురిపెంబులు చెల్లునే యనుచుఁ దలఁ బంకించు న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60a5c58e120706a9bc85e3e92a840c973cbbc95e --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0099.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +చ్చరమెఱుంగుబోడులును నై యమరావతీపురంబువారందఱును సందడింబడఁ బురం +దరుండు హెగ్గడికత్తియలవలన విని డిగ్గున లేచి శచీమత్తకాశిని దుఃఖాయత్త +చిత్తంబుతో నచ్చటికి వత్తుననుచుఁ దత్తరింప బొమముడితో నతిరూక్షుంబగు వీ +క్షణంబున నిలువరించి నగరు వెలువడి తమకంబునఁ బైటికిం జనుదెంచె నంత నంత +యు విని యఖిలదిక్పాలకులును బ్రహ్మాదిదేవతలు నేతెంచి రట్టియెడ. +సీ. మన కేమి పని చూచికొనియుంద మీ వేమి యనఁబోకుమీ యని యనుసరించి +నీపున్నె మిచ్చట నీపగ్గె నెరయించి బోరు దీర్పకుమంచుఁ బొందుపఱచి +మనచేతఁ గాదు వీరిని శాంతుల నొనర్ప నూరకుండెదమంచు నొద్దనిలచి +నానోటి కడికి విఘ్నముఁ జేసినపుడె శపింతుఁ జుమ్మీయని బెదరఁజేసి +వారి వైరంబుఁ బురికొల్పఁ జేరి నార, దుండు వీణగవిశనను దొలఁగఁజేసి +మెట్లు తడఁబడఁ దుడుకుగా మేళవించి, నిలువ వారిద్దరును రణోన్నిద్రులైన. +క. హరిహయుఁడుఁ గుబేరుఁడు ని, ద్దటరు నొగి నన్నలువ యడగుఁ దమ్ముల వ్రాలన్ +గరుణించి సకలదేవో, త్కరములతో నతఁడు నిలచి తన్మధ్యమునన్. +గీ. వలదనిన వారిలో డుస్సి వైచినట్టి, కైదువుల జూచి బలికె నే కన్మొరంగ +నొరుల వైతురె యంచు నొందొడ్డికొనుచు, నవునెకద యంచు నతఁ డుండు నవసరమున. +శా. అయ్యా కావరె యాడుదానవలనన్ హా యెవ్వరిం గాన నా +కుయ్యాలింపరె నన్ను నెత్తికొని దిక్కుల్ చూచుచుం బారెడిన్ +దయ్యం బీతని నెవ్వరేని నిజఖడ్గప్రోద్యదుగ్రాగ్నికిం +ధాయ్యం జేయక యాడుదీవెనలఁ బొందం లేరె నే మ్రొక్కెదన్. +క. అని యెడు నాడు మొరల్ విని, ననజుఁ డిది తాళకేతువర్తన మరయన్ +మును దేవగురుఁడు శపియిం, చినచందము నిట్టిదనుచుఁ జింతించునెడన్. +క. ధనరాజసుతు జయంతుం, గనుఁగొని యాచాయ వచ్చు క్రవ్యాదుని వ్రే +లునఁ జూపి వీని నిద్దరు, దునుముఁడు పొండనినఁ జండదోర్మండునులై. +క. డేగ వెరచూపు నిగుడెడు, వేగంబున నిగుడు దనుజవీరుని బుజముల్ +ప్రోగువడఁ బంచికొనుచు వి, భాగించిరి తనువుతోడఁ బాసి చనంగన్. +వ. అంత. + +సీ. నిగనిగనిగని పెన్నెఱి గెంపు ముడి వీడి తనదీర్ఘరీతి యందఱికి దెలుప +నడరుపాటునఁ జూచు చదురుచూపులవల్లఁ గలువ వసంతంబు గలయఁజల్ల +నుడుగక గుండెయుఁ దడఁదడమనుటఁ గెంపుల దండ జనుఁదోయి పుటము లెత్త \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0100.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0100.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4bf20f3519706c21e84a8d6718fc02e6d083ea38 --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0100.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +గడగడమను మేను గలిగెఁ దోడుగనంచు నసియాడు కౌను సంతసము జెంద +వీడుపయ్యెద వసివాళ్ళువాఁడుమోము, నడుగు దడఁబాటు నెమ్మేనఁ బొడము చెమట +మెఱయు రక్కసుచే వీడి మీననయన, యచ్చరలగుంపుఁ జేరంగ ననుసరించె. +గీ. అంత దేవతలెల్ల, జయంతధనద, పుత్రకుల నొక్కటిగఁ జేసి పొంకపఱచి +నెలవులకు నేగఁ జాలు నానింద తప్పె, ననుచు నేదానిఁ దోడ్కొని యఱుగుదెంచి. +క. నాయింట నునిచి మఱి య, త్తోయజముఖి తనకు నాఁడుఁ దోడుగఁ జెలిమిం +జేయుచునుండఁగ నొకనాఁ, డాయమ ననుఁ జూచి వికసితానన యగుచున్. +సీ. వినవమ్మ కుండల యనుదాన నలవిభావసుకుమారిక మదాలసయు నేను +గ్రీడింపఁ బాతాళకేతుండు గొనిపోయి మందరభూధరం బందు నిల్ప +నచటికిఁ గువలయాశ్వాధీశుఁ డేతెంచి దనుజేంద్రు ఘోరయుద్ధమున ద్రుంచి +మముఁ దోడికొనిపోవ మఱి వానియనుజుండు తాళకేతుఁడు మహోత్తాలలీల +మాయచే మమ్ము దోకొనిపోయి మేరు, మందిరములందు నునుప నమ్మందగమన +గాన కొకనాఁటిరాత్రి నక్కాంతఁ దలఁచి, తలఁచి పొగులుచునున్న నద్దనుజుఁ డెఱిఁగి. +గీ వెనుక వచ్చెన నీ వేగు మనుచు దాని, మున్ను గానంపఁబోలు నీవన్నెలాఁడి +మోసపోయిన నిదియును మొరఁగిపోవు ననుచు నొకయాగ్రహముఁ దెచ్చుకొని యతండు. +క. వేఱొకతావున నుండం, గోరికి మై నన్ను నెత్తికొని చనుదేఱన్ +మీరల్ చూడఁగ నైనది, మీ ఱెఱుఁగుదు రింక నేల మీదటివార్తల్. +క. నాకత యిత్తెఱఁ గయ్యెన్, వ్యాకులమున నింత కమ్మదాలస నెటకుం +దోకొనిపోయెనొ దనుజా, నీకంబులచేత నెంత నెగులొందునొకో. +చ. తనువులె రెండుగాని వనితా మఱి ప్రాణము లొక్కటమ్మ మా +కని పలుకంగ సిగ్గు దళుకయ్యెడు నట్టిప్రియాళిఁ బాసి యీ +యనువునఁ బ్రాణముల్ నిలిపినట్టి కతంబున దానిఁ జూడకుం +డిన నిమిషంబు తాళఁగలనే! మఱి యెచ్చటికేని నేగెదన్. +గీ. అనిన నూరార్చి యవ్వార్త నరసివత్తు, నుండుమని దాని నాయింట నునిచి యేను +బుడమిపై డిగ్గి వచ్చుచో నడుమఁ గంటి, నారదునిచేత నీదు చందంబులెల్ల. +క. విని యిచ్చటి కరుదెంచితి, మనముచ్చటలెల్లఁ దీరె మనకుండలనుం +గొనివచ్చెద నని తారా, వనజేక్షణ చనియె నిజనివాసంబునకున్. +ఉ. ఆసమయంబునం దొకవయస్య చలత్కుబరీవినిర్గళ +త్కౌసుమపుంజముల్ చరణకంజము జాడల రాలి మారుఁడా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0101.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0101.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd611775f63c2345b4a296342bf0cc4365d2511f --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0101.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +యాసముతో వశీకృతికినై రజమెత్తఁగఁ బూజవెంబడిం +జేసిన రీతి మించి యతిచిత్రజవంబున వచ్చి మచ్చికన్. +క. అక్క ఋతధ్వజుఁ డఁట యతఁ, డిక్కడి కేతెంచెనఁట ఫణీశ్వరుఁ డతనిం +గ్రక్కున నెదుర్కొనంజనె, ఢక్కాపటుపటహతమ్మటధ్వను లొలయన్. +క. నగరికిఁ జని కేంపులపని సొగసులుగల మేడ యెక్కి చూతమె యనినన్ +మగువ సిగమిన్న యరిగెన్, మొగమలరం జేటికాసమూహము గొలువన్. +ఉ. అంత భుజంగపుంగవుఁ డుదారతురంగశతాంగకోటితో +దంతిఘటాఘటాగ్రబహుథావిగళన్మదధార మార్గసీ +మాంతరమందు జల్లు కలయంపులకుం బునరుక్తి నింప న +త్యంతముదంతరంగుల నిజాత్మజులం గనుఁగొంచు వచ్చినన్. +గీ. అచట మున్నె తరుచ్ఛాయ నాశ్రయించి +యున్న యానరలోకమాన్యుండు నప్పు +డెదురుగాఁ జని తోడ్కొని యేఁగి యచట +నుచితకృత్యంబు నడుప నయ్యురగవిభుఁడు. +గీ. లేచి నిలుచున్న మంత్రులఁ జూచి రాజు, గారి గుణకథనంబు లవ్వారిగాఁగఁ +దెలుప విన్నందులకు మేము పిలువనంపి, నపుడె వచ్చినయందుల కనుగుణంబు. +క. అని సన్నుతించి విడిదికిఁ జనుఁదెండని కుంభినీంద్రజంభారిం దో +డ్కొని చని యట నులుపా నిం, డిన యొకగేహమున విడిది నియమించె వెసన్. +చ. అతనికి నమ్మదాలస యుదారకథాభ్యుదయంబుఁ దెల్పి యో +క్షితివర పెండ్లి యిచ్చటనె చేయుతలంపున నిన్నుఁ బిల్వఁబం +చితినని సంబరం బొదవఁజేసి ఫణీంద్రుఁడు పట్టనం బలం +కృతముగఁ జేయఁబంచె బహురీతి ముహూర్తము నిశ్చయించుచున్. +క. అంతఁ గుండలఁ దోడ్కొని యరుగుడెంచి, తార యంతయు విని మోదవారిరాశి +మగ్నమై తద్వివాహసంభ్రమముఁ జూచు, తలఁపు బొడమిన నచ్చోట నిలిచె నంత. +క . ఎలమి నల చిలువరాఱే, చెలిచెల్వుఁడు పెండ్లికొడుకు సింగారింపన్ +జెలులను బనిచిన ననిచిన, తలఁపుల వారరిగి వస్తుతతు లింపొసఁగన్. +చ. పనిహరువుం బెనఁగొనిన బంగరునిద్దఁపుఁ బెండ్లిపీఁటపై +జనపతి నుంచి యొక్కయెలజవ్వని మేల్ బురుసా రుమాలు గుం +దనపుమెఱుంగుపైఁ గవఁగఁ దాయతుచేరుల నిండఁ దావి ఘ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0102.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0102.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00a2b8e0cbd4b23b52e568ec97779f9fdb93a6bd --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0102.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +మ్మను విరిపువ్వుటెత్తుల నొయారముగా సడలించునంతటన్. +మ. తళుకుం బాపటబొట్టు చందమున నృత్యంబాడు నాసామణిం +బలె నర్తించు సరంబురీతి నటనప్రావీణ్యముం జూపు గు +బ్బల హసద్వయకంకణధ్వనుల సేబాసంచు మెచ్చం దమిం +దలయంటెం దరళాక్షి యొక్కతె ధరానాథాన్వయస్వామికిన్. +క. ముందుగ నిగ్గులనీలము, లొందింపక చిక్కువడక యుండ న్నెఱులన్ +గందపుటటక లిడియెనొక, యందపునెఱవన్నెలాఁడి యన్నరపతికిన్. +మ. జలముల్ తెచ్చిన పైఁడిబిందియల మెచ్చంబోని ఘర్మాంబుకం +దళపుం జన్నులమిన్న లీయ లత లానందమ్మునం దేనెసో +నలు వంచన్ నలువొందు తుమ్మెదలనన్ రాజిల్లఁగాఁ బెన్నెఱుల్ +జలకం బార్చిరి కొందఱింగుముఖు లాసర్వంసహానేతకున్. +చ. చలువ లొసంగి వేడుక పొసంగ మెఱుంగుపరంగిపీఁట న +న్నెలఁతలు రాచఱేమగని నిల్పి కురుల్ తడియార్చి గోరులం +గలయఁగ దువ్వుచున్ హొయలుగా సిగ వైచి మెఱుంగుముత్యమున్ +గులికెడు బాసికంబు దగఁగుట్టి రుమాలువు గట్టి రంతటన్. +గీ. కలికి యొక్కతె పెద్దచౌకట్లు పెట్టె, ముదిత యొక్కతె నీలంపుమురువు నిలిపె +రమణి యొక్కతె పచ్చతురా యమర్చెఁ, గాంత యొక్కతె తెలిపతకంబు లిడియె. +క. ఈరీతిఁ జెలులు నృపు సిం, గారించి యనంతభుజగకాంతుపనుపునం +దార మొదలైనవా రొ, య్యారిం గైసేయ నిర్భరానందమునన్. +వ. భుజంగపుంగవుం డభంగురత్వరాయత్తచిత్తంబుతో బడిబడిం బనుపఁ బుడిబుడిం +జనుదెంచి యమాత్యులు ముహూర్తం బాసన్నం బయ్యెనంచుఁ విన్నవించినం బ్ర +సన్నవదనంబుతోఁ జిన్నివెన్నెలతో సరిమన్నెఱికం బుప్పళించు కప్పురంబులతోడి +విడియంబు లొసఁగి గద్దియ డిగ్గి ముద్దియలొసంగు కైదండఁ గొని విడిది వెలువడి +యుద్దండగండమదధారావిభ్రమద్భ్రమరీమండలంబగు వేదండంబు నెక్కి వామ +హస్తంబునం బ్రశస్తమణిగణోత్కీర్ణంబగు నంకుశంబునం గుంభంబు లూఁది వెనుకం +దగునూడిగంపుఁ జేడియ లందియిచ్చు పావడకుం దెలనాకుమడుపులకుం జాచు ద +క్షిణకరంబునం బొసంగు నుంగరంబులం జైలంగు మగఱాల డాలు పరిచారకులపై +వెలిపావడలతో వీడుజోడాడ నిజ ప్రకల్పితతరంగతురంగమోన్నిద్రుం డగుటకు +మెచ్చి తరణి యనిపిన కిరణసహస్రంబులనం బెంపుఁగను కరదీపనికాయంబులు త \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..178fcdb8d21b5dc0407584011af36bca965f9d4a --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0103.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +లతలనం బ్రతిఫలించి గజాంబుధిరాజపుత్రికారాత్రికంబు సవరింపం బరంపరలై బా +రు దీరు ప్రతాపాంకురంబులనం బరఁగుఁ బురుసలతోఁ గురుంజులపైఁ దిరుగు నురగ +కరిగమనల వలయాకారపరిభ్రమచ్చిరోమణీనికాయంబులకు సంగడీలై తురంగ +లింప రంగదుత్తుంగభర్మ్యహర్మ్యాంగనావికీర్ణలాజాసమాజంబులు భానుకల్పితం +బులగు ముత్తెంపుఁ దలఁబ్రాలునకు స్మారకంబులై రకంబుఁ జూప వింతకోపుల +నాఁడు వెలచేడియల మైసిరియెడం దళుకుతళుక్కుమనం బిక్కటిల్లిన వెన్నెలల +క్షీణమణిగవాక్షంబులవలనం జూచు నవరోధగిరి పయోధరల మొగంబుల ముద్దు +బట్టబయలు చేయ సర్వసన్నాహంబు మెఱసి యరుగుదెంచిన కువలయాశ్వు నశ్వత +రోరగేశ్వరుం డెదుర్కొని నీరాజనాద్యుపచారంబులు నడిపించి తోడ్కొని చని +వివాహవేదికాంతరంబున సుఖసమాసీనుం జేసిన యనంతరమున. +చ. వరుస మెఱుంగు బాసికపు వజ్రపుఁ గుచ్చుల గచ్చుపైఁ బరా +బరి యొనరించు ముత్తియపు బావిలినిగ్గు పరాకుఁ దెల్ప ని +బ్బరమగుఁ గొంకుఁజూపు దొరపాదనఖద్యుతిమీఁది నేర మే +యరయ వివాహవేదికడ కల్ల మదాలస వచ్చినిల్చినన్. +సీ. తరుణులు వెలిపట్టు తెరవట్టఁగా నశ్వతరుఁడు దేవిపసిండి తళుకుగిండిఁ +బన్నీరు వంప భూపాలు పాదాబ్జముల్ కడిఁగి కన్నియమాట కరణిఁ దనరు +...........................మొసగి క్రొంజిగికట్టు, ప్రాలపుట్టికలపైఁ బతియు సతియు +నిలిచిన ముద్దుగుమ్మల సోబనపుఁబాట నిజపురోహితవేదనినద మఖిల +వాద్యఘోషంబు ఘనవైభవంబు మెఱయ, దారవోసెను పదపడి వారుకొంకు +సిగ్గు తమకంబుఁ జిఱునవ్వుఁ దొంగలింప, నొండొరులమాట వీక్షింప నుచితరీతి. +మ. కులుకున్ సందిటఁ జెందు మైలతిక కొంగల్ రంగులీనంగఁ గ +మ్మలడాల్ చెక్కిటఁ బల్లటీలు గొనఁ గొమ్మల్ చేరి పోయించఁగా +బలుఠీవుల్ పచరించు చూపుజిగితో వాదించు ముత్తెంబులం +దలఁబ్రా ల్వోసె వధూటి భూధవసుధాధామోత్తమాంగంబునన్. +క. అంగాంగసంగతిని దన, ముంగై చెమరింపఁ గంఠమున సతికిన్ రా +జాంగజుఁడు కట్టె మణిమయ, మంగళసూత్రంబు జాయమామోత్సుకుఁడై. +క. తాలిమిఁ బురోహితుఁడు మం, త్రాళుల్ చదువంగ నిర్భరానందమునం +గీలిఁ దగ దంపతుల్ మఱి, వేలిమి గావించి రుచితవిధమున నంతన్. +గీ. మంత్రము లెసంగ సన్నికల్ మట్టఁజేసి, రప్పుడు పురోహితచయంబు లంత నురగ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0104.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0104.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..056ec5a612edb59fb9701be73e9b082083dfad0c --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0104.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +కాంతు లందఱుఁ గట్టువర్గములగములు, వరుసఁ జదివించి రవ్వధూవరుల కెలమి. +వ. ఇవ్విధంబున వివాహమహోత్సవంబు ప్రవర్తిల్లినం దినచతుష్టయానంతరంబునం బ్ర +తిప్రయాణోన్ముఖుండైన కువలయాశ్వునకు నశ్వతరుం డనేకవస్తువు లరణం బొసంగి +మదాలసావిలాసవతికిఁ బుద్ధులు గఱపి కుమారద్వయంబును దారాకుంతలాదివేదం +డగమనలను వెంటం గూర్చి యనిపిన రథారూఢులై వారు గోమతీనదీముఖంబునఁ +బాతాళలోకంబు నిర్గమించి శోభనాలంకారాకారంబగు నయోధ్యాపురంబుం బ్ర +వేశించి గృహప్రవేశంబు గావించియున్న మఱునాఁడు దినాంతసమయంబున. +ఉ. ముంగల నుబ్బచప్పరము ముత్తెపుముగ్గులుఁ బూలమేలుక +ట్లుం గొదలేనిచిత్తరువులున్ బురుసాపనితోడిమంచముం +జెంగట బీరువాగముల చెల్వము గల్గిన కేళిగేహసీ +మంగమనీయవేషమున మానవనాయకుఁ డుండు నయ్యెడన్. +గీ. తారాకుండల మొదలైన తలిరుఁబోఁడు, లమ్మదాలసఁ జూచి రావమ్మ నీకు +వరశుభప్రాప్తి చేకూరవలయు ననుచు, ననుచు వేడుకఁ దమలోన నవ్వుకొనుచు. +చ. జలకముఁ దీర్చి పావడ కళల్ వడిమార్ముడి వైచి జాలువా +వలిపెముఁ గట్టి గుబ్బల జవాది యలంది తురాయిరీతిగా +నలరులు గొప్పునం దుఱిమి హారము లుంచి పిసాలికస్తురిం +దిలకము ముద్దుగా నుదుట దిద్ది గుముల్ గొని వార లత్తఱిన్. +సీ. అన్నియుఁ దెలిసిన వన్నెలాఁడికి నీకు దెలిపెడి దేమమ్మ కలువకంటి +వినవమ్మ మగవాని మనసు చూడఁగఁ గంచుఁబదనువంటిది సుమీ పద్మగంధి +యిన్నాళ్ళవలెఁ దోడియింతులతోడి యాటలు గావుగద యిదితలిరుఁబోఁడి +యిదిపతి మన మెట్టు లెసయించెదో నేఁడు నీనేర్పు చూతము నీరజాక్షి +యిక్కడనె యింత సిగ్గైన హృదయనాథు, నెట్లు గరఁగింపనేర్చెదే యిందువదన +భావ మెఱిఁగినజాణవుగా వెసమయ, మెఱిఁగి తఱితీపు సేయుమీ యిగురుఁబోణి. +గీ. అనుచుఁ దోతేఱ నప్పు డవ్వనజవదన, సిగ్గు వెనుకకుఁ దిగువ నెచ్చెలులఁ జుఱుకు +మాట ముందఱి కీడ్వంగ మందగమన, మినుమడింపఁగఁ, జని కేళిగృహముఁ జేర. +క. వనజాక్షులంద ఱొక్కొక, పనినెపమున జరుగ సరసఁ బగడపుఁ గంబం +బును జాఁటుగాఁ గొనుచు ని, ల్చినతరుణిఁ జూచి విభుఁడు చిఱున వ్వెలయన్. +గీ. లేచి నిలువుననే కౌఁగిలించుకొనుచు, విరులపాన్పున నుంచి పెన్నెఱులు దువ్వి +కప్పురపుఁదావి గుప్పు బాగా లొసంగి, పొదలి తమకంబు రెట్టింపఁ బుజ్జగించి. +సీ. అలరులానిన తుమ్మెదలొ నిక్కపున్రంగొ తరుణి చూత మటంచుఁ గురులు దువ్వి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a79cf5c48cd0521ddbf8dcfe704163f2ad4fe17c --- /dev/null +++ "b/\340\260\225\340\261\201\340\260\265\340\260\262\340\260\257\340\260\276\340\260\266\340\261\215\340\260\265\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201/page_0105.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +కమ్మబంగరు సిగ్గొ కలిగినపలుడాలొ చెలువ చూతమటంచుఁ జెక్కు నొక్కి +ముక్కఱ ముత్తి యంపు మెఱుంగొ లేనవ్వొ ముదిత చూతమటంచు మోవి పుడికి +కుంకుము జిగియొ నెక్కొను గుంపుదండయో కొమ్మ చూతమటంచు గుబ్బలంటి +తెలివియై మీరు నూగారుదీప్తియొక్కొ, మేలిమొలనూలినీలమో మెఱుఁగుఁబోఁడి +చూతమని పోకముడి విప్పి సుదతిఁ గరఁచి, యించువిలుకానిసామ్రాజ్య మేలి విభుఁడు. +క. అంతట వేఁగిన ధరణీ, కాంతుఁడు సంధ్యాదికములు గావించి ప్రజన్ +సంతసమునఁ బాలింపుచు, నింతింగవఁ గూడి సౌఖ్య మెనయుచు నుండెన్. +వ. మునీంద్రా! మార్తాండదత్తంబగు కువలయాశ్వంబు చలనం జయం బందుటం జేసి ఋ +తధ్వజుండు కువలయాశ్వుం డనం బరఁగె ననిన సంతోషధుర్యుండై జైమినిముని యవ్వి +హంగమములం బూజించి సుఖంబుండె నంత. +క. ఈకువలయాశ్వచరితముఁ గైకొని చదివినను వినినఁ గారుణ్యసుధా +శ్రీకరుడు కృష్ణుఁ డొసగున్, శ్రీకరముగఁ బుత్రపౌత్రచిరవిభవంబుల్. +శా. పూర్వగ్రస్తవినిర్మలత్వబహిరుద్భుద్ధారకీర్త్యంకురా +ఖర్వచ్చాయ కరస్థఖడ్గ, సబలాకారేఖ మేఘోల్లస +త్సర్వాశౌఘతమిస్రఘస్మరమహాసౌదామినీసూతికా +గుర్వర్థార్పణహృష్టయాచకజనా కోదండలీలార్జునా. +క. ధాటీకరటి ఘటారథ, కోటీక్షిప్తారికుంభికుంభతటమణీ +కోటీవైవాహికము, క్తాటీకనవిజయమాశ్రితకరాంబురుహా. +మాలిని. పరిధృఢభుజతేజా భానుమద్బింబభానూ +ద్భవహరిదబలాంగ స్థాయిఘర్మోదబిందూ +భవదనభిముఖాసి భ్రామ్యధైభాగ్రహస్తా +ప్రవివృతబలతేజా ప్రౌఢకీర్తిప్రకాశా. + +ఇది శ్రీమన్మదనగోపాలకటాక్షవీక్షణాసమాసాదిత సరసకవితావైభవ సవరమన్వయా +భరణ నారాయణభూపాలతనూభవ శఠగోపతాపసేంద్రచరణారవింద సంచలన్మా +నసమిళింద సంతతభారతభాగవతాదిశ్రవణానంద కామినీమనోహర రూపరేఖాజి +త చైత్ర కాశ్యపగోత్రపవిత్ర జాతివార్తాకవిజనామోదసంధాయక చిననారాయణ +నాయకప్రణీతంబైన కువలయాశ్వచరిత్రంబను మహాప్రబంధమునందు సర్వంబు +ను బంచమాశ్వాసము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/meta.json" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31cc2e0c05ed572fe2380de462cb7d00a490b244 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/meta.json" @@ -0,0 +1,218 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 70, + "total_pages": 90, + "filename": "పంచతంత్రము (నేలటూరు రాఘవయ్య).pdf", + "pages": { + "4": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 1 + }, + "14": { + "quality": 1 + }, + "15": { + "quality": 1 + }, + "16": { + "quality": 1 + }, + "17": { + "quality": 1 + }, + "18": { + "quality": 1 + }, + "19": { + "quality": 1 + }, + "21": { + "quality": 1 + }, + "22": { + "quality": 1 + }, + "23": { + "quality": 1 + }, + "24": { + "quality": 1 + }, + "26": { + "quality": 1 + }, + "27": { + "quality": 1 + }, + "28": { + "quality": 1 + }, + "29": { + "quality": 1 + }, + "30": { + "quality": 1 + }, + "31": { + "quality": 1 + }, + "32": { + "quality": 1 + }, + "34": { + "quality": 1 + }, + "35": { + "quality": 1 + }, + "36": { + "quality": 1 + }, + "37": { + "quality": 1 + }, + "39": { + "quality": 1 + }, + "40": { + "quality": 1 + }, + "41": { + "quality": 1 + }, + "42": { + "quality": 1 + }, + "43": { + "quality": 1 + }, + "45": { + "quality": 1 + }, + "46": { + "quality": 1 + }, + "47": { + "quality": 1 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 1 + }, + "52": { + "quality": 1 + }, + "54": { + "quality": 1 + }, + "55": { + "quality": 1 + }, + "56": { + "quality": 1 + }, + "57": { + "quality": 1 + }, + "60": { + "quality": 1 + }, + "61": { + "quality": 1 + }, + "63": { + "quality": 1 + }, + "64": { + "quality": 1 + }, + "65": { + "quality": 1 + }, + "66": { + "quality": 1 + }, + "67": { + "quality": 1 + }, + "68": { + "quality": 1 + }, + "70": { + "quality": 1 + }, + "71": { + "quality": 1 + }, + "72": { + "quality": 1 + }, + "74": { + "quality": 1 + }, + "75": { + "quality": 1 + }, + "77": { + "quality": 1 + }, + "78": { + "quality": 1 + }, + "79": { + "quality": 1 + }, + "80": { + "quality": 1 + }, + "83": { + "quality": 1 + }, + "85": { + "quality": 1 + }, + "87": { + "quality": 1 + }, + "88": { + "quality": 1 + }, + "89": { + "quality": 1 + }, + "90": { + "quality": 1 + }, + "91": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0004.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72f7287d4b382d892e08b07a2598a8934301a462 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0004.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +పంచతంత్రము

+ +పాటలీపురమను ప్రసిద్ధంబైన యొక పట్టణముగలదు . అది వేదశాస్త్రపురాణాది చతుర్దశవిద్యలు నేర్చిన బ్రాహ్మణోత్తములచేతనున్ను మిక్కిలిబలపరాక్రమశాలులయిన రాజశ్రేష్ఠులచేతనున్ను క్రయవిక్రయములయందు బ్రసిద్ధులైన వైశ్యులచేతనున్ను దేవబ్రాహ్మణవిశ్వాసము గలిగియుండెడు శూద్రులచేతనున్ను నానావిధములయిన ఆయుధవిద్యల నభ్యసించుటయందు నేర్పు గల వీరభటులచేతనున్ను అనేకదేవాలయములచేతనున్ను ప్రకాశింపుచుండును. + +ఆపట్టణము సుదర్శనుండను రాజు యేలుచుండును. అతడు పరాక్రమమున కుమారామస్వామితోనున్ను బుద్ధియందు బృహస్పతితోనున్ను ధైర్యంబున హిమవంతునితోనున్ను దాతృత్వమునందు శిబికర్ణదధీచులతోనున్ను సమానుడై యిజ్జగంబున బ్రసిద్ధి కెక్కి యుండెను. + +ఆరాజశ్రేష్ఠు డొక్కనాడు మంత్రులు పురోహితులు విద్వజ్జనంబులు సామంతరాజులు బంధువులు మిత్రులును పరివేష్టించియుండగా సభలో నిండుకొలువుండి దుర్మార్గులై నీతిశాస్త్రము తెలియని తన కొడుకులం జూచి మిక్కిలి చింతాక్రాంతుండై సభలోనున్నవారితో నిట్లనియె. + +విద్వాంసుడున్ను ధార్మికుడున్ను కానికొడుకు పుట్టితే ఫల మేమి చూడిపాడి లేనిగోవును పెట్టుకొని యేమి చేయవచ్చును. బహుమంది కొడుకులు గలరని లెక్కపెట్టుకొనుటచేత కొంచమైనా ప్రయోజనము కద్దా. వంశమునకు కీర్తి తెచ్చినకుమారుడు ఒక్కడే చాలును రూపమున్ను ధనమున్ను బలమున్ను కలిగినా శాస్త్రజ్ఞానము లేని కొడు కెందుకు. అటువంటికొడుకును గనుటకంటే తల్లి గొడ్రాలైనా మేలు. కడుపు దిగబడినా మంచిదే. పుట్టినవాడు చచ్చినా బాగు. ఆడదిగా బుట్టినా వాసి. పూర్వజన్మములయందు తండ్రి చేసినపుణ్యకర్మముచేత ఉదారుండును ధర్మాత్ముండును తల్లిదండ్రులమాట జవదాటనివాడును మంచినడతగలవాడును సర్వజనహితుండును విద్వాంసుండును సమర్థుండును ఒకరు తనకు చేసినమేలు మరవనివాడును ఆడితప్పనివాడు నైనపుత్రుండు గలుగు నుపాసకర్మముచేత పాలసముద్రములో విషము పుట్టినట్లు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0005.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..662847c1c07401b19ddb4775455042310f7a4d85 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,11 @@ +మంచివంశములో దుర్మార్గుడు పుట్టి కులము చెరుచును. యావనము ధనము దొరతనము అవివేకము అను యీనాలుగింటిలో ఒకటొకటే అనర్ధమును పుట్టించును. ఈనాలుగున్ను కలిగినచోట చెప్పవలసినదేమి. కాబట్టి వివేకము లేనందున దుర్మార్గులైన నాకొడుకులకు నీతిశాస్త్రము చదివించి వివేకము కలుగజేసుటవలన వారిని పునర్జన్మసంభూతులుగా నేర్పరచగలపుణ్యాత్ము లెవరైనా యీసభయందు గలరా. + +అని రాజు చెప్పగానే దేవగురువైనబృహస్పతివలె సమస్తనీతిశాస్త్రములు తెలిసిన విష్ణుశర్మయను బ్రాహ్మణుడు లేచి రాజుని జూచి ఓమహారాజా మీ రీలాగున చింత చేయవలసినది యేమి. మీరు తలచినపని చక్కచేయుట యెంతమాత్రము. నేను విూకొడుకులనందరిని ఆరునెలలలో సకలనీతిశాస్త్రము తెలిసినవారినిగా జేసి మీకు సమర్పించకపోతే ధనధాన్యములతో నాయిల్లు విడిచిపెట్టి మీరాజ్యమునకు దూరముగా బోగలవాడనని ప్రతిజ్ఞ చేసెను. + +అందుకు రాజు చాలా సంతోషించి ఆవిష్ణుశర్మకు యేనుగులు గుఱ్ఱములు తేరులు పల్లకీలు గొప్పవెలగలిగినవస్త్రములు సొమ్ములు మొదలుగాగలవస్తువులు బహుప్రీతితో బహుమానము చేసి తనకొడుకులను పిలిపించి అయ్యా ఇదుగో వీండ్లు మీకొమాళ్లు గాని నాకొమాళ్లు గారు మీరు వీండ్లను చదివించి బుద్ధిమంతులను చేసేభారము మీది అని వారిని విష్ణుశర్మవశము చేసెను. + +అంతట విష్ణుశర్మ రాజపుత్రులను పిలుచుకొని పోయి తనమనస్సులో ఆలోచన చేసి మిత్రభేదము, సుహృల్లాభము, సంధివిగ్రహము, లబ్దనాశము, అసంప్రేక్ష్యకారిత్వము అని అయిదుతంత్రములు గల పంచతంత్ర మనేగ్రంథము చేసి వారితో నిట్లనియె. + +మిత్రభేద మనగా స్నేహితులకు విరోధము పుట్టించడము. సుహ్మల్లాభ మనగా స్నేహితులను సంపాదించుకోవడము. సంధివిగ్రహ మనగా ముందుగా స్నేహము చేసి తర్వాత నిరోధించడము. లబ్ధనాశన మనగా దొరికినధనమును పోగొట్టుకోవడము. అసంప్రేక్ష్యకారిత్వ మనగా ఏకార్యమునైనా చక్కగా విచారించక చేయడము. + +పంచతంత్ర మనగా ఈఅయిదుతంత్రములు గల గ్రంథము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0006.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c18670f95cf492f0eab0a6a6c3f7922156e72b2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +మిత్రభేదతంత్రము

+ +ఒకవనములో నొకసింహమున్నువృషభమున్ను చాలాస్నేహము గలిగియుండగా మిక్కిలితంత్రముగల ఒకనక్క కొండెములు చెప్పి ఆరెంటికి విరోధములు పుట్టించి సింహముచేత వృషభమును చంపించెను. + +అని చెప్పగా రాచకొమాళ్లు విని మొదట సింహమునకున్ను వృషభమునకున్ను స్నేహ మెట్లా కలిగెను. తర్వాత ఆస్నేహము చెడి విరోధ మెట్లా వచ్చెను. యిది మాకు సవిస్తరముగా జెప్పవలయు ననిన విష్ణుశర్మ యిట్లనియె. + +దక్షిణదేశమునందు బహుమందిధనికులుగల మహిళాపుర మనుపట్టణము గలదు. అందు బహుసంపత్తు గలిగిన వర్ధమానుండను పేరుగల ఒకవర్తకుడు గలడు.అతడు నిండా ధనము గలవాడైనా తనధనమును వృద్ధిబొందించవలెనని తలంపు గలిగి యిట్లని యోచించెను. ధనము లేకుంటే ఆర్జింపవలయును. ఆర్జి౦చినధనమును రక్షించవలయును. రక్షించినధనమును వృద్ధి బొందింపవలయును. వృద్ధి బొందించినధనమును సద్వినియోగము సేయివలయును. ఇట్లు సేయనేరనివానియింట ద్రవ్య మెట్లు నిలుచును. మూర్ఖులయినవారు ఈయర్థమును తెలియనేరరు. సంరక్షణ సేయని ద్రవ్యము అప్పుడే నశించును. వృద్ధి బొందించనిధనము కొంచెముగా వ్యయము చేసినా కాటుకవలె సమసిపోవును. అనుభవమునకు రానిసొమ్ము కలిగియు లేనిదానివలె సుఖకరము గాదు. ఒకరి కివ్వడము, తా ననుభవించడము ఎవరైనా యెత్తుకోనిపోవడము ఈమూడున్ను ధనము పొయ్యేటందుకు దోవలు. కాబట్టి యెవడు తనధనమును ఒకరి కివ్వక తానున్ను అనుభవించడో వానిధనమును యెవరైనా యెత్తుకొనిపోదురు. +నిండినచెరువులకు అలుగులు తీశినట్లు సంపాదించినధనమును పాత్ర మెరిగి వ్యయము చేయుట రక్షించడమేను. + +అని వర్ధమానుడు చాలాయోచన చేసి తనయింటనున్న కుంకుమపువ్వు గోరోజనము కస్తూరి ముత్యములు బవడములు రవలు కెంపులు పచ్చలు వైఢూర్యములు గోమేధికములు పుష్యరాగములు అపరంజి వెండి పట్టుచీరలు సరిగెదుప్పట్లు నానావిధములైనశాలువలు మొదలగు వెలపొడుగువస్తువుల నొకబండిమీద యెక్కించి ఆబండికి సంజీవకనందకము లనేపేరుగల రెండెద్దుల గట్టించి బండి సాగించుకొని కావలసిన పరివారముతో కూడా వర్తకము చేయుటకై పరదేశమునకు బైలువెళ్లెను. అప్పుడు బండినిండా బరువైనందున మార్గమధ్య \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0007.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4fb33f69b1d8c0dcc4186b9c52bcfd7efb042884 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +న నొకయరణ్యములో ఒడ్డుమెరకనేలను మోకాళ్లు విరగబడిన సంజీవకుని జూచి వర్తకుడు కొంతసేపు చింతించి తర్వాత ఆబండిమీదిసరుకులన్నియు మనుష్యులచేత యెత్తించుకొని పడియున్న సంజీవకుని కాళ్లకు కట్లు గట్టించి, ఆయెద్దుమీది ప్రీతిచేత కొందరిని అక్కడ కావలియుంచి అవతల సాగిపోయెను. + +తర్వాత అక్కడ కావలియుండినవారు మనము ఈభయంకరమైనఅరణ్యములో నుండి చావవలసిన దేమి పోదామని అతిత్వరితముగా బోయి ప్రభువును జూచి స్వామీ మేము ఆవనమునందు వృషభమునకు కావలియుండగా యెక్కడిదో వొకపులి వచ్చి సంజీవకుఁ జంపి యీడ్చుకొనిపోయెను. మేము తప్పించుకొని మీసన్నిధానమునకు వచ్చితిమి. మీతో యీమాట చెప్పుటకు సిగ్గవుచున్నది. అని మహాభయభక్తులతో జెప్పిరి. + +అక్కడ ఆసంజీవకుండు ఆయస్సు కలిగియుండుటచేత విరిగినకాళ్లు నానాటికి చక్కటిగా వచ్చినందున మెల్లమెల్లగా లేచి తిరుగుతాడుచు లేతపచ్చిక మేయుచు తియ్యనినీళ్లు తాగుచు ఒళ్లెరుగనిసత్తువ బట్టి కొంచమైనా భయము లేక ఒకనాడు పెద్దరంకె వేసెను. ఆవనములో పింగళకుండను నొకసింహము పులులు అడవిపందులు యెలుగుగొడ్లు అడవిదున్నలు యేనుగులు ఖడ్గమృగములు దుప్పులు లేళ్లు మొదలైన సకలమృగములను శిక్షింపుచు రక్షి౦పుచు యెదురులేని భుజబలముచేత గర్వించి స్వేచ్ఛగా దిరుగుచు తనపరాక్రమముచేత సంపాదింపబడ్డ రాజ్య మనుభవింపుచుండెను. ఆసింహము నాడు దప్పిచేత డస్సి నీళ్లు దాగుటకై యమునానదిరేవులో దిగుచుండి మహాభయంకరమై ప్రళయకాలమేఘమువల్ల బుట్టినయురుముతో సమానమైనసంజీవకునిరంకె విని మిక్కిలి దిగులుపడి యిది యేమి యిక్కడ యెవ రున్నారు అని తనలో తాను ఆలోచన చేయుచు అవతల సాగిపోక నిలిచెను. అప్పుడు పింగళకునిమంత్రికుమారులైన కరటకదమనకు లనేపేరుగలనక్కలలో దమనకుడు తమప్రభువైన పింగళకుడనేసింహరాజు వృషభముయొక్కరంకె విని జడిశినతెరం గెరింగి కరటకునిం జూచి చూచితివా కరటకుడా ఇంతగొప్పవాడైన మనరాజు వింతయైనశబ్దము విని నదికి నీరు ద్రావబో వెరచెను. మనము అతనిమంత్రికుమారులమై యుండి యుపేక్షించుట యుచితము గాదు. అతనిదగ్గిరికి పోయి వెరచుటకు కారణ మేమని విచారించి అతనిజడుపు దీర్చుదమనిన కరటకుం డిట్లనియె. + +ఓవెఱ్ఱివాడా దోవనుపొయ్యేవ్యాజ్యము కొనితెచ్చుకొన్నట్టు మనకి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0008.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..302b1b9c95c1fe2d87ea0611639561cafd0da92a --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +టువంటి పను లెందుకు. భగవంతు డిచ్చినమట్టుకు భక్షించి సుఖముగా నుండుదము. ఇటువంటిపనులకు పోతే మన కేమి మోసము వచ్చునో తెలియదు. అధికప్రసంగములకు బోయినవాడు మేకును పెరికినకోతివలె నిజముగా హాని బొందును. అదెట్లనిన +దమనకునకు కరటకుడు చెప్పెడు కోతికథ

+ఒకపట్టణమునకు సమీపముగా నొకగొప్పదేవాలయము జీర్ణమై సగము నేలంబడియుండగా దేవభక్తిగల వొకవైశ్యుడు దాని మునుపటివలెనే చక్కసేయుండని శిల్పకారులకు కొంతధన మిచ్చెను. వారు ఆధనము తీసుకొని ఆగుడి కట్టుచుండేసమయములో నొకచేవదూలము పలకలుగా గోయుచు అది చీలుటకై అక్కడక్కడ మేకులు దిగగొట్టి యింతలో ప్రొద్దుగూకినందున తమయిండ్లకు పోయిరి. అప్పుడు సమీపవృక్షముల నాశ్రయించి దిరుగుచున్న కోతులు దేవాలయముదగ్గిర దిరికివచ్చి యెక్కి చెట్లపైకి కుప్పించి దూకుచు చెట్లపైనుండి దాటుచు గొప్పకొమ్మల నూగులాడుచు ప్రాకారములు పాకి పరుగులెత్తుచు గోపురంబులమీద కూర్చుండుచు గోళ్లతో పక్కలు వీపులు గోకుకొనుచునిక్కుచు కనుబొమలెత్తి వెక్కి రించుచు పండ్లిగిలించుచు ఒకదానితో నొకటి జగడమాడ ఓడిపోవుచు పండ్లు భక్షింపుచు తేనెలు దావుచు స్వాభావికమైన చపలత్వముచేత తిరుగుచుండెను. అందులో నొకముసలికోతి దైవవశముచేత మేకులు గొట్టియున్న చేవదూలము దగ్గరికి వచ్చి వృషణంబులు నెరియలో వ్రేలాడవేసుకొని దానిమేకు రెండుచేతుల బట్టి బలవంతముగా నూడబెరికెను. అంతట వృషణంబులు నెరియలో నిరుకుకొని నలిగినందున మొరలు పెట్టుచు నావేదనచేత మృతిబొందెను. కాబట్టి యీప్రకారముగా తనకు నిమిత్తము లేనిపనికి జొచ్చినవారి కిప్పుడే చెప్పినకోతివలె అవును. మనకు అది విచారించవలసిన పని యేమి. మనదొర భక్షింపగా మిగిలినమాంసము భక్షింతము రమ్మనిన దమనకుం డిట్లనియె. + +మిత్రులకు నుపకారంబును శత్రులకు నపకారంబును జేయుటకై లోకములోవారు రాజులను గొల్తురు గాని తమకడుపు పోషించుకొనుటకు గాదు. అందుకై గొల్చుటకంటెను చచ్చుట మేలు. అటువంటివాడు చచ్చినా భూమికి వెలితి యవునా. ఒకనివల్ల ననేకులు జీవించడము లేకుంటేలవానిజన్మ మెందుకు. ము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0009.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..130cef84b81ca5bd08a29a07599050e7a5f70fc8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +క్కున బొడుచుకతినేకొంగ తనకడుపు నిండించుకోలేదా. అదియునుం గాక కొంచముమెదడు గలకఠినమైన యెముక దొరికినా కుక్క సంతోషపడుచున్నది. అందువల్ల దానియాకలిగూడా తీరదు. సింహమైతే అల్పమృగము సమీపమునకు వచ్చినా దాని విడిచి మదించిన యేనుగను చంపి దానికుంభస్థలమందలి మెదడు భక్షింపగోరును. హీనులు నధికులు నైనసకలమానవులు తమతమబలానుసారము గార్యములు చేయగోరుదురు. అటువలె నీవున్ను నీబలానికి తగినట్లు చేయదలంచితివి. మఱియును కుక్క తనకు ఆహారమిచ్చేవానిదగ్గిర తోక నులుచుకొనును. నేల కాళ్ల నదుమును. భూమిమీద పడి కడుపు నోరు చూపించును. యీప్రకారము యెన్నిపాట్లు పడినా కుక్క కొక్కముద్ద యన్నమే కాని కడుపునిండ పెట్టరు. యేనుగ బహుధైర్యముతో చూచుచుండును. మంచిమాటలతో చెప్పితేనేకాని అహారము తీసుకొనదు. దానికి కావలసినంత ఆహారమిత్తురు. హీనుడైనవాడు ఎంతదీనుడై యడిగినా వానికి యెవరున్ను యివ్వరు. ఒకవేళ +యిచ్చినా కొంచమే యిత్తురు. అధికునకైతే వా డడుగకున్నా రాజులు వానికాంక్ష దీర నిత్తురు. ఘనమైనవిద్యచేతను పరాక్రమముచేతను ఉపాయముచేతను రాజులు చూచి మెచ్చ బ్రతికినదే బ్రతుకు గాని నీచపుబ్రతు కెందుకు. కుక్క యల్లప్పుడున్ను తోక యాడించుచు కమికెడుకూడు తిననేతినుచున్నది. పౌరుషముచేత జ్ఞానముచేతను కీర్తిచేతను ప్రసిద్ధి కెక్కినవాని సంపద ఒక్కపూట నిలిచినా చాలును. తనకడుపుమాత్రమే నిండించుకొనేకాకి బహుకాలము బ్రతికియుండినా ఫల మేమి. కొంచంనీళ్లచేత మొరపనేల వాగు పొర్లిపారినట్లు స్వల్పఫలముచేతనే అల్పుడు మిక్కిలిసంతోషమును బొందును. ఇది హితము ఇది హితము కాదు అనేవివేకము లేక అనేకములైన వేదోక్తాచారములును విడిచి తనకడుపుమాత్రమే నిండించుకొనుటయందు యిచ్ఛగలనరుడు పశువుతో సమానుడు. భారముగలబండి నీడ్చుచు గడ్డి మేయుచు మిట్టపల్లములుగా నుండేస్థలములయందు దున్నుదు. నీప్రకారముగా లోకమునకు ఉపకారము చేయుచు పవిత్రమైనపుట్టుక గలవృషభము నరపశువుకంటే అధికము. అనిన విని ఓయీ మనము ప్రధానులము కాము కాబట్టి యేపనులకున్ను అర్హులము గాము. మన కిన్నినీతులతో పని యేమి అని కరటకుడు పలికిన వెండియు దమనకు డిట్లనియె. + +పూర్వజన్మమునందు చేసినపుణ్యముచేత బుద్ధిగలవా డగును. బుద్ధిబలము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0010.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d5328905656178d2e7a9915c0934762884fad1e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +చేత రాజులచేత పూజ్యుడగును. రాజులు మన్నించుటచేత బుద్ధికి ప్రకాశము గలుగును. అందువల్ల రాజ్యతంత్రము నడుపుటకు ప్రధానుఁడగును. ప్రధానత్వము వచ్చిన సమస్తము గలుగును. అప్రధానుడు ప్రధానుడు కావడానకు యెంతసేపు పట్టును. మరియును నడవడిక మంచిదిగా నుండెనా జనులు వాని గొప్పగా జూతురు. ఆనడవడి చక్కగానిది గాకపోయెనా వానిచుట్టములైనను వాని చుల్కగా జూతురు. గొప్పతనంబును చిన్నతనంబును నడవడికచేత వచ్చును. ఒకపెద్దరాయి మహాప్రయత్నముచేత కొండమీదికి తీసుకొనిపోవుట ప్రయాసము. ఆరాయి అక్కడినుంచి కిందికి తోయుట సులభము. అటువలెనే మంచిగుణములు గలవాడఃని పొగతొండుట కష్టము. దుర్జనుండని పేరు దెచ్చుకొనుట సులభము. + +అని చెప్పగా కరటకుండు విని ఓయీ మంచినీతివాక్యములు వివరించితివి. నామనస్సులో సంశయము తీరెను. ఇపుడు నీ వేమి చేయదలంచితివో అది చెప్పుమనిన దమనకుం డిట్లనియె. + +బలంబును పరాక్రమంబును ధైర్యంబును గలమనరాజు నీళు దాగుటకై నదికి పోయి రేవులో దిగక వెరచియున్నాడు. అది నీ వె ట్లెరింగితివంటివా వినుము. ఏకార్య మైనా భావజ్ఝులైనవారికి విశదమై యుండును. పశువులు ఒకరు చెప్పినమాటలు విని వారు చెప్పిన ప్రకారము ప్రవర్తించును. గుఱ్ఱములు, ఏనుగలు శిక్షలచేత నొకరివశంబై వారిని తమమీద నెక్కించుకొని తిరుచుండును. పండితుడైనవాడు ఒకరు చెప్పనితాత్పర్యమును ఊహింపుచు పరులయింగితమును దెలుసుకోవడమే బుద్ధి గలుగుటకు ఫలము. బుద్ధి లేనివారు దైవమునే చింతించి తమప్రయత్న మేమిన్ని జరిగించకయుందురు. అటువంటివారు భూమియందు బుట్టి యేమి ప్రయోజనము. ఈలోకములో పరులయింగితము తెలుసుకోలేనివానిజన్మ మెందుకు. కాబట్టి యిప్పుడు నేను రాజుదగ్గిరికి పోయి నామీద అతనిమనస్సు వచ్చునట్లుగా కొలిచి అతనిచేత మన్ననలం బొందెదను, + +అనిన విని ఓచెలికాడా నీవు మున్ను రాజుల సేవించినవాడవు కావు. వారిచిత్తవృత్తి తెలిసి యెట్లు మెలగనేర్తు వని కరటకుం డడిగిన దమనకుడు మరల నిట్లనియె. + +మిక్కిలిసమర్థులైనవారికి అసాధ్య మొకటి కలదా. ఉద్యోగము సేయ నేర్చినవానికి దూరభూమి గలదా. విద్యలు నేర్చినవారికి పరదేశ మొకటి గలదా. ప్రియవాదు లైనవారికి శత్రువులు గలరా. కాబట్టి మనరాజు మన్నించును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0011.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..417ed187f509eafc29bb9480581bf8c07f2b54b9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +సేవకులతోకూడా పోయి న న్నెరిగించుకొని అతనిసమీపము విడువక అనుసరించియుండెదను. రాజులున్ను స్త్రీలున్ను తీగెలున్ను యెల్లప్పుడు తమసమీపము విడువనిఆశ్రితులను గ్రహింతురు గాని వీనికి విద్య రాదనిన్ని వీనిది మంచికులము కాదనిన్ని అనాదరణ చేయరు. తమ్ము సేవింపుచుండినంజాలునని యెంచుదురు.యేభృత్యుడు రాజుయొక్క కోపప్రసాదములచిహ్న లెరింగి చరియించునో వాడు రాజుదయచేతను ప్రసిద్ధి నొందును. + +అనిన కరకటకుండు - ఓయీ రాజుదగ్గిర పోయి నీవు యేమి మాట్లాడుచున్నా వని యడిగెను. అందుకు దమనకుడు చెప్పుచున్నాడు. మంచివర్షము కురిసితే విత్తనమువల్ల మరియొకనిత్తనము యెట్లా పుట్టుచున్నచో - అటువలెనే బాగాఉత్తరము చెప్పినట్టయితే దానివల్ల మరియొకఉ త్తరము పుట్టుచున్నది. నీతిమార్గమునందు ప్రవర్తించిన బుద్ధిమంతులు ఉపాయమును జూపించుటవల్ల వచ్చే కార్యసిద్ధినిన్ని అపాయమును చూపించుటవల్ల వచ్చే పనిచెరుపునున్ను యెదట అగుపడుచున్నట్టు తెలియజేయుచున్నారు. నేను సమయమును విచారించకుండా చెప్పను. బృహస్పతి అయినప్పటికిన్ని సమయము విచారించక మాట్లాడెనా అవమానము పొందును. ఏగుణముచేత జీవనము కలుగునో ఏగుణమువల్ల లోకములో సత్పురుషులచేత స్తోత్రము చేయబడునో అదే మంచిగుణము. ఆగుణముచేతనే నరుడు గుణవంతు డనిపించుకొనును. కాబట్టి ఆగుణమునుకాపాడుకొని వృద్ధిపొందించుకొనవలసినది. + +అనిన కరటకుడు నీకు కార్యంబు సిద్ధించును పొమ్మని దమనకునితో చెప్పెను. అంతట దమనకుడు పింగళకువికిదగ్గిరికి పోయి వినయభయభక్తులతో దండము పెట్టిన పింగళకుడు అతని మిక్కిలిఆదరణతో కూర్చుండ నియమించి బహుదినములకు నిన్ను చూచితినని పలికిన దమనకుం డిట్లనియె. + +దేవరవారికి నావల్ల యేమి ప్రయోజనమున్నది. అయినా సమయము వచ్చినప్పుడు లెస్సగా ఆలోచన చెప్పవలయునని వచ్చినాను. మంత్రి యైనవాడు తనరాజుకు సమయము వచ్చినప్పుడు కార్యాకార్యంబులు తెలియజేయుటకై తన్ను పిలువకున్నా రాజుదగ్గరికి రావలయును. నేనే కాదు యెటువంటిమానవ్యుడైనా రాజులకు ఒకానొకవేళ బనికివచ్చును. అచేతనములైనగడ్డిపుల్లలు మొదలైనవికూడా చెవిదురద పోగొట్టుకోవడము పల్లు కుట్టుకోవడము మొ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0012.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81f3cb0478149d6de8219b0eb04db82516c9006c --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +దలైనవాటికి పనికివచ్చుచుండగానోరు చేతులు మొదలైన అవయవములుగల మానవుండు పనికిరాకపోవునా +ధైర్యవంతునికి ఒకవేళ ఆపద వచ్చినా అతడు మునపటిధైర్యమును వదలడు. దివిటీలు తలకిందుగా బట్టుకొన్నా దానిజ్వాలలు ఊర్ధ్యముఖములే అవును గాని యెన్నటికిన్ని అధోముఖములు గావు. మరియు విశేషజ్ఞుడైన రాజునకు సమస్తమున్ను ముందుగానే అగుపడును. పైరు పెట్టేవాడు సకలమైనవిత్తనములున్ను యుక్తమయిన సమయములో మొలక మొలవగానే జూచి ఈపైరు యింతమాత్రము పండునని తెలుసుకొన్నట్లు బుద్ధిమంతుడైనవాడు మనుష్యులఆకారము చూచి వారిమనోవృత్తిని నిశ్చయించును. రాజైనవాడు తనభృత్యులయోగ్యాయోగ్యతలు తెలియక వారికి ఉద్యోగములు యిస్తే తలను ధరించేమాణిక్యమును కాళ్లయందున్ను కాళ్లను ధరించేఅందె తలయందున్ను ధరించినట్లు అపహాస్యానకు ఆస్పదమగును. కుందనముతో పొదుగుటకు తగిన శ్రేష్ఠరత్నమును ఇత్తడితో పొదిగితే రత్నమునకు యేమి కొదువ వచ్చును. తనబంటుకు తగినపని పెట్టకుంటె ఆతప్పు రాజుది గాని బంటుది కాదు. ఇతడు బుద్ధిమంతుడు ఇతడు తనయందు ప్రీతిగలవాడు ఇతడు మందుడు అని రాజు తెలుసుకొని వారివారిని తగినపనులయం దుంచితే వారు అతని విడువక బహుకాలము కొలుచుచుందురు. గుఱ్ఱమునకున్ను ఆయుధమునకున్ను శాస్త్రమునకున్ను వీణెకున్ను వాక్కుకున్ను స్త్రీకిన్ని నేర్పరియైనపురుషునికిన్ని ఒకానొకపురుషుని పొందుటచేత యోగ్యత గలుగు. ఒకానొకపురుషుని పొందుటచేత అయోగ్యత గలుగును. ఓమహానుభావా నన్ను జంబుకమాత్రముగా నీమనస్సులో నెంచగూడదు. విష్ణువు వరాహరూపముచేతనున్ను శివుడు మృగరూపముచేతనున్ను కుమారస్వామి ఛాగరూపముచేతనున్ను ఇంద్రాగ్నులు పక్షిరూపముచేతనున్ను దేవత చేత పూజింపబడినవారు కారా. సేవకుడు భక్తిగలవాడయి అసమర్థుడైతె ప్రయోజన మేమి. సమర్థుడయి భక్తిలేనివాడైతే ప్రయోజన మేమి. సమర్ధుఁడనై భక్తిగలిగిననన్ను మీరు చిన్నచూపు చూడవద్దు. రాజు అవమానించుటవలన పరిజనులు బుద్ధిహీను లవుదురు. వారు బుద్ధిహీనులు కాగానే పెద్దలు రాజును విడుతురు. పెద్దలు రాజును విడువగానే న్యాయము నశించి అన్యాయము వృద్ధిబొందును. న్యాయము నశించగానే సకలలోకములున్ను చెడిపోవును. కాబట్టి రాజు వివేకముగలవాడై యుండెను. + +అని దమనకుడు పలికిన పింగళకుం డిట్లనియె. ఓయీ నీవు మాప్రధానమంత్రిపుత్రుండవు గనక చెప్పవలసిన మాటలు చెప్పవచ్చును దానివల్ల తప్పేమి అని ష \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0013.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a16f536a6f4fb7ea0fef73da0578cbe818848e0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +దమనకుండిట్లనియె - ఓమహానుభావాభృత్యం : మీతొ కొంచేముని కాప +నచేసుకొనుచున్నాడు యేమంటె - మీరు నీళ్లు తాగుటకై యమునానదిలో నె +గునప్పుడు.. ఆశ్చర్యపడ్డ వాపివలె నే అక్క డ లిచిన దేమనపి గళకుండిట్లం +యె వినుముదమన కాసమ స్త్రజంతు సమూహములుగల యాండరణ్యంబు +నాయధీనంబు – ఇన్ని దినంబులు ఈయరణ్యముని కవకుంటేని ఇక నేనని +డవవలసిన చేనుయెట్లనిన ప్రళయకాల మేఘము గర్జించునట్టిశబ్ధమువ లె సుక +శబ్దము నా చెవులకు వినవచ్చెను అందుకు నేనుభయపడిశబ్ద విన్నచోట నేని +లిచితిని నే నేమి చెప్పుడును నాకు జూడగా అది గొప్ప జంతువు శబ్దముగా తోచు +చున్నది స్వల్ప జంతువున కుఅటువంటి ? ఎముకల బాఖ్యం శ నేనేమి చేతును అని +నపింగళకునకుడమనకుండు మొక్కు లీడి దేవా శబ్దమాత్రావి కెభయపడ్డగూ +డదుబహుజలంబుల చేతకట్ట తెగి పోవును దాచనందున ఆలోచన టైట పడును +కొండెముచేత స్నేహమునశించునుజూటులు చేతభయపడ్డవాడు చెడిపోవును +"కాబట్టిఅ ధైర్యము చేత త్వరపడితే కార్యము చెడిపోవును ధైక్యతను అవలం +బించినిదానముగాచి వారింపవలయునుఇందుకు ఒక పూర్వం ధ చెప్పెద విను +మనిదమన కుండిట్లనియె. + +పింగళకునకు దమనకుడు చెప్పినకథ + +పూర్వకాలము నందు ఒకనక్క ఒ కవనములో సంచరింపుచుఎక్కడ +ఆహారము దొరకనందున మిక్కి లీఆకలి చేతకృశించి యుండగా దాని అదృష్ట +మువల్లఒక దిక్కునకుప్పలుగా కూలియున్న - తేరులును తోండంబులు కొమూ +లు-తోడలు. తలలు- తెగిపడియున్న యేనుగులును మెడలు కాళ్లు పకలుతునక +లైపడియున్న గుఱ్ఱములును ముక్కులు చెకులు కాళ్లు చేతులు-మూకులు తెగి +పడినభటసమూహంబునుం గలిగి భయంకరమైన ఒక యుద్ధభూమి అగుపడెను +ఆస్థలమునిర్జనముగా నుండుట చేత అనక్క అక్కడ ప్రవేశించినతరువాత వ +కథ్వ వివిగుం డేలదరిమిక్కిలిభయముతో అట్టట్టుగడల లేక కన్నులు మూసు +కొనిమూర్ఛనొందికొంత సేపటికిమూర్ఛ తెలిసికన్నులు వచ్చి నాలుగు దిక్కు. +లచూడ శాఆసమీపమున నేలంబడియున్న భేరీముఖమున నొక చెట్టుకొమ్మగా +లీచేత తాకుచుండఁగనిదాఃయుండుబుట్టిన శబ్దమని తన మనస్సు లో పుట్టిన భయ +మంకావిడిచి పెట్టి ఓ హెూ నా అదృష్టముయేమి చెప్పను నాకుమంచి ఆహార +ముదొరి కెను అనిసంతో షిం చెనుతరు వాత ఆ భేరికి పొదిగిన తోలు కొరికిబద్దలు +చే సిదానిలో దూరిబైటికివచ్చి నేనుమును పే తెలుసుకో లేక పోతిని ఇప్పుడులో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0014.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..518632b61f3fa3caf0525269b10fb12fcbc42136 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +{ మిత్ర భోగతంత్రము ) +గాదూరిదీ!' పైన ముచక్కగా తెలుసుకొంటిని మునుపు భయమువల్ల ఈ చో +టుపిడకు పట్టి పారిపోవలెనః యెంచితినని బానించినంత వ్యగబాకల స్థితి +లిసినది కాబట్టి బమాత్రానికి భయపడకూడదని తలంచి నక్క తనకు కావలసి +సలహాగముభ క్షీంచి స్వేచ్చగా పోయెను గనుక శబ్దనూత్రానికిదయపడకూ +దధుఆశబ్దలు పుట్టినచోటీకి నేను పోయి తెలుసుకొనవిచ్చెదనని పలికిన పింగళ +అఁడట్ల చేయినడక నాకునకు సెలవిచ్చెను, +అప్పడుదూ న వ డుసఁ జీవకుడున్న చోటికిపోయి ఓయీయీ నేను మృగగా +జుహీనభృత్యుడు ఆయననన్ను నీవున్నచోటి పొమ్మనగావచ్చితిని ఆయన +యీఅరణ్యములోవుం డే ృగములకు అధిపతిగనుకి నీవున్ను ఆయన ఆజ్ఞలో +వుఁడవలసినది అనిపాడదర్శనము చేసుకో +నిమండ్రిపై అతని కార్యములు +విచారింపము భయపడవద్దు నమ్మనగా విని అతడు సమ్మతిం చేసుపిమ్మటడమన +కుడుకాయించుగావని మృగహాని చూచి అక్క-డయేగాన్ని లేక నేను ఆజం +షుని చూచి వాఅని సింహముఅడి గెనుస్వామి +మనః పుమీరి విన్న శబ్దము +చక్క గానిచారించి తెలుసుకొని మీ పొడపనిని కనక వచ్చి శ్రీ అశ్వనిచే +ళ్లిన వాడు మీఱఅనుగ్రహమునకు తగినవాడు జ్యా మీకోపానికితగిని వాడు కాదు +మీస గా క్రమ వినగానే భయపడ్డాడు నాయవు గొప్పన్నతముల వీరగరా +దోచును గాని అల్పము లేవంగి నశృణములను విగగతోయడు అటువలెనే +ప్పవాడు గొప్పవారియందు తమ పరాక్రమమును చూపుదురుగా అల్పులయం +దుచూపగు విగుణముల వస్తోతమను చేయ నెవ్వరి శక్యము అజంతువు దేను +వరవారి పాదములదగ్గిరికితీసుకోనివచ్చేడను అప్పుడు మీరువి నేటట్టు ధ్వనిచే +సేన జంతువు సంజీవకుడను పేరుగలవృషభ రాజని తెలుసుకుందురు ఆతడు దో +డ్డవాడుముంచిబుద్ధిగల వాడు మీపమంత్రి కావడమునకు తగినవాడు నేను ఆ +తనిదగ్గిరపోయి తీసుకో2వ త్తునా అందమనకుడు చెప్ప గా అందుకుమృగరా +జు చాలా సంతోషముతో సంమతించెను. అంతట నా దమనకుడుతిరుగాసం +జీనకు దగ్గిరికిబోయి అతః పిలుచుకొనివచ్చి సింహము దెగిర్గవిలి ప్రేమపింగళకుం +డుతనకునమస్కారము చేసిదిలి చిన సంజీవకుని చూచి అతని శిరస్సు వహస్తముం కనీ +వే నేను సె నేనీవుకునకు భేదము లేదు నీవు నాకుమంత్రి వైయుండుమువీమసునవు +చ్చినట్లు ఈవనములో సంచరింపుమని పలికీ సంజీవకునికి అభయప్రదానము చే +సేనుతర్వాత సంజీవకుడుతిరుగా మృగరాజు నకసస్కరించి చేతులు జై +డించుకోని స్వామిమీకు చెప్పినట్టు విని మీ పాదములుకని పెట్టుకోనియం డెదను +నన్నుకటాక్షించవలెనని పలికెను ది మొదలు కొనిపింగళక సంజీవకుబీదరు ఆ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0015.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9dfafac4d1475a7344643c0ff2ceaaaab38780d --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +( మి శ్ర భేదతంత్రము 1 +హు స్నేహముతోనుండిరియి ట్రావుఁడగా కొంతకాలమునకు సింహరాజుఠ +న పరిజనులమబంధువులను దుర బిసంజీవకు నియం దేమికి ప్రీతిగలిగియాం +డెను. అంతటకరటక దమన కొలుసు మనసులో నిండా విచారమును పొంది నానా +విధములుగా మాటలాడు నప్పుదు కరటకుందమునకు నిఁ జూచి వు సంజీవక్కుతీ +సుకవచ్చి రాజుదగ్గిరమంత్రి గానలుపుటవల్ల మన మీడఆదరణవిడి చెనుపడినీవ +లనవచ్చినతప్పుగదాయుసలికిన వాని కి దమనకుండిట్లని యోఅవునునీవు చెప్పిన +దిస రేఖప్పుడుమనరాజు మునుపటి పరి వారము విడిచి పెట్టి సంజీవకుండు చె +ప్పినట్టువినుటవల్ల సేవకులు ఆహార ము గానకనోచ్చి బోయిరి నేనుయింతదూర +ములలోచన సేయక ఇద్దరికి స్నేహము చేసితిని. ఇటువంటి కార్యములకు కర్త +దైవముగాని యితరుల చేత నేమౌను ఇది నా దోషమనినన్ను నిందించవద్దుస్ప +యంకృతాపరాధము నాకు మాత్రమేకాదు మేషయుద్ధము చేత జంబుకము +సుఆషాఢభూతి చేత సిద్ధమునియును సాలె వాని భార్య చేత ద్యూక్షయను హా +ఓం జెందిరి. ఈ మువ్వురు స్వయంకృతాపరాధముకలవా అని పలికిన అదియే +నాకు చెప్పుమనికరటకుండడి గెను దమనకుండుచెప్పుచున్నాడు. +కరటకునకుదమనకుడు చెప్పినఆషాఢభూతికధ -- +ఓయికరటకుడా దేవశర్మయను పేరుగల యొక యోగికలడు అతడుభూ +సంచారము చేయుచు తా సుసంపాదించినధనమంతా తన బొంతలొ నిమిడ్చికు +ట్టిఉదికప్పుకొని పోవుచుఁడుమఇట్లావుఁడగా ఒక దుర్జ ముండు ఈ సంగతి తెలు +ట్టి +సుకోఁ ఆధనము దొంగిలి, చుటకు శివ్యత్వమునువహించి ఆషాఢభూతీయును +పేరు పెట్టుకొని అత్యంత +వినయభయభ ర్తులను అతనికి చూపినమ్మించిపనులు +చేయుచు ఒక నాడుదయ కాలమున ఆ యోగితోకూడా దారినడుచునప్పుడు +ఒక పూరిపుడక చేతపట్టు కొని అతనికి చూపి అయ్యామనము ఈ రాత్రి +పడు +కొన్నఇంటి వారిది ఈ పూరిపుడక నాబట్టనంటి వచ్చెనుపరుల సొమ్ము అపహ +గించుటమం చిది కాదు నాకు సెలవిచ్చి తేనేను జరుగాపోయియిది గారికిచ్చి +పిచ్చెదనని చెప్పి అతనివద్ద సెలవు తీసుకొని వెనకకుపోయి దారిలో +కొంత సే +పువుండి పిమ్మటఅతనిదగ్గిరకివచ్చెను. అదియోగిచూచి వీడు పరద్ర వ్యా పే +ఈ లేనివాడవి దృఢముగా మనస్సులో నెంచి తన బొంత తాను మోయ లేనని +ఈ +ఆషాఢభూతిదగ్గిరనిచ్చెను పిమ్మట ఒక నాడు అరణ్యమునం బోవు చుండగా +ఆ యోగి ఒక చెరువు చూచి అచ్చటికి పోయి ఆచమనము చేయుచుం డెను ఆస +మీసములో రెండు ఫౌస్టేళ్లుఅత్యుగ్రముగాఒ ం డోంటించకితలలు పగలపో* \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0016.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6753dc5c01a118f46998e48864fbb91716032fc3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +(మిత్ర భేదతంత్రము,) +గుచుం డెనప్పుడు వాటితలలు దాకీ పగిలి కారిసర కముపడియి గిరికరుడుగ +నుఒ}నక్కఅ ది మాం సఖండమని తల ఐదగ్గిరికి వచ్చి ఇది మేష యుద్ధమధ్య +మని తలంపక జిహ్మా చాపల్యము చేత అదిభి క్షింపుచుండగా మునుపు డీకొని +వెనక వెనకకుపోయితిరుగాడీకొ నేపొట్టేళ్ల నడుము దిక్కి ఆనక్క ప్రాణమ +లువిడి చెనుఆయోగిఆదిరూ ది విచార పడి మేష యుద్ధము చేతజంబుకముహా +జేండెను అని పలికి ఆషాఢభూతిని పిలిచిన పొడు పలకనందున ధనము పెటి +కుట్టినబొంత వారు అపహరించుకొనిపోయినాడని ఊహించిఅషాఢభూతి చే +త నేను మోసపోతికి అవి మిక్తి లివిచారముతో సూర్యా సమయ మండుమున +ఆసమీపమునందుం డేపట్ట ఆములో నెకపాలే దానియింటికిపోయి ఆరాత్రి +అక్కడశయనించి సొమ్ము పోయిన చింత చేతికంటికి నిద్ర పట్టకడోలాయమాన +మానసుండై వేగించుచుండేను, +ఆసాలె వాని భార్య పరపురుషులతో గూడిపంచరించుట దానిచే మగడు +దానినొకకంటగని పెట్టియుం డెను. ఆ గా త్రి ఒక దూజిక దావిం బిలువవచ్చె +నుఅదిత సవిభుశ ఇంట్లో లేనం మనదూ తికతో కూడా పరపురుషుబయింట్ +కిబోవు చుండగా సాలెవాడుయెనుగుగా వచ్చెను. అప్పుడు ఆ స్త్రీ తన పెని +మిటినిచూచిచూడని దానివ లెగూళికను తొలగనంపి పెనిమిటికం టేముండు +గానె యిల్లు చేసి అతీభక్తితోనతని కాళ్లుగడిగి ఉపచారము సేయవచ్చెను +వాడుదానివంచనయెరిగి ఒళ్లంతా చెడగొట్టి గుంజకు విరిచి కట్టి ఓ దుష్టు రా +లానీ పాట్లు తెల్ల వారిన వెనక చూడుమునిని ద్ర పోవుచుండెను తర్వాతదూ +తికవచ్చి ఓసీబెదిరిన లేడి వంటికన్నులు గల దానానీ పెనిమిటి చచ్చినవాని +వ లేనిదసోవుచున్నాడుఇత నికి తెలియకుండానీవురు ఖించుటకుపొమ్మునీవువ +ద్పెదాకానిన్నుకట్టిన తాళ్లకట్టు నేనుకట్టుకొ యుం డెదనునీవు మన్మథునివంటి +యు పపత్రితో రమించి జమీద ప్రీతియుంచుముఖీమగడు మేల్కోనకమాలను "పే +అక్కడికిపోయిశీఘ్రముగా రమ్ము వీనికియము డై నాజడుచును అని దాన్ని టు +విప్పి తన్నుకట్టించుకోని ఆ స్త్రీనిఅంపిం చెను అది అర్ధగాత్రివేళకటిక చీకటిలో +మున్మ ధుండుసహాయము గామిండ గానియింటికిపోయి అతనితో గూడియుండె +సుఅంతట ఆ పాలెవాడు మేల్కోనిఆంధకారములో తన భార్యరూపము తె +లియకఓసిగులామాన న్నెరుగకుండా అప్పు డెళ్ల డికిపోతివి నేను కులములో +న న్నె వాసికలవాడ నునాకు అపకీర్తి +తెచ్చితివినీబవిసియార్చి కూటికి గుడ్డకు +చూరముగా నిన్ను తో త్తువ లేచే సెదనుఅనికోసముతో చెప్పి ఓబుద్ధిహీ +చాలా నిన్నువిడున లేక మీదదయ చేత జెప్పుచున్నాను విసుకక మీదయొక్క +(3) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0017.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e2c72a606b7fdf81d399af18725c2ac4a8cbe2b2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +మిత్ర భేదతంత్రము, +శికిన్ని పోనచిపెట్టు పెట్టుకుంటే వా నీకట్లు విడుచు చున్నానుఇది నీకు సమ్మత +మాఅని పలి కెనుఅప్పుడా దూతికవిని తామ మాట్లాడి లేతనమాటధ్వనివా +దుకని పెట్టుననియేమిన్ని ఉన్న వెరచిఊరి కెవుండెను అంతట వాడుకొలాన్ని +వలేమండిపడుచురౌ ద్రా కారుండై ఈమరాత్మ రాలు నాకు ప్రమాణము సే +యమం టే మాట్లాడకుండా వున్నదీ ఇటువంటి దుగా గపు పనులుఇక మీద +కూడా చెయ్యవ లెననితలంపుక దేమో ! అత్యంత కోపముతో మంచి +పదును +గలక తీసుకొనిదూతికముక్కు కోసీమరల పడుకోనిని ద్రపోయేసు ఆసమయ +మునవానీభార్య ఉపపతిని సంతోష పెట్టి మెల్లమెల్లగా నింటికివచ్చి దూతిక +నుచూఓ ఓ.ప్రియసఖ నా పెనిమిటి మేల్కొనినిన్నేమనునోతిని నేనుమిక్కి +బిదిగులు పడియున్నాను అతండిజవరకు మేల్కొన లేదు గదా అని ఆదరణతో +అడి గెనుఅప్పుడాదూతికకన్నీరొలకనిట్లనియె నీవుపోగా నెనీ పెనిమిటిబిద్ర +లేచినన్ను నీవః యెంచి నాముక్కుకో సెనుఇక నా కెక +డిసమసారమమ్మానా +కట్టువిడువుముపోయేదన జరిగినవృత్తాంతమంతా మెల్ల మెల్లగాచే ప్పెను అం +చుకుఆ స్త్రీకిండాదుఃఖపడిదాకట్లునిడివి మునుపటివలె తామకట్టించుకో +నియుండుసమయంబున దాని పెనిమిటితిరు గా ఓదుష్టురాలా ఇంక నెమి చే +'సేదవనిన అదిమగనితో నిట్లనియెనన్ను నిష్కారణముగానీ సరివారిలోతల +వంపులగునట్లు నాము క్కేల మోసితివినిజము గానీవువిన్న దికన్నదియేమై నా +కద్దానన్నో బ్లయిట్లా చేసితివి స్త్రీలందరు కరుణాళ్లకుపోవుచుండగా నేను +న్నుపోవుచుంటిని అప్పుడునీవు నా కెదురుగావచ్చినందున పోక నిలిచి తినినా +వల్ల నేర మేమిన్నీ లేదుఇది నీవు విచారించకనన్నిట్టు చేసితివియయి డయి నాత +గనిదండన చేయడు నేను యెన్నడున్ను యెక్కడికిన్ని పోయిన దాననుగానుత +లవాకిలియెటువంటిదో యెరగనుకలలో నే నా పరపురుషుని దలంచిన దాన ను +గాను ఇటువంటి మహాపతివ్రతి నై ననన్ను విరూపిని గా చేయుటకు యెవరి చే +తనవునునీవుబుద్ధిహీనుడవు పాపాత్ముడవు అని +సలికి దేవతలను వేసుకొని”నే +ను పరపురుషుని మీదమనసు లేనిగాని నైతి నా నాముక్కు మును పటీవ లె నీవ +చ్చునట్లు చేయన లెనని ప్రార్ధింపుచుండి కొంత సేపు తాళికుగో నాముక్కు +నాకుయెప్ప టివ లె వచ్చినదిచూడుమని చెప్పేను అప్పుడు దాని పెనిమిటిఆ +మాటలువినిఆశ్చర్యపడి లేచిఅతిశీఘ్రముగా దీవము తీసుకొనిదగ్గిరకివచ్చి దా +సమ్మక్క చూచినతతణ మేదాని కాళ్లమీదబడితనతప్పుడు మించుమని దానిక +ట్లువిడిచి ప్రియవచనములు చెప్పెన- ఇది అ తాలయోగి చూచుచుం డెన్ను +ఇంతలో ప్రభాత సమయమాయెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0018.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..905001ba9b689275522341e4156d7ae0d4b703d8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +(మిత్ర భేదతంత్రము,] +我 +అంతనాదూతిక కోసిన ముక్కు చేతబట్టుకొనితనయింటికిపోయి మంచ +ముమీడ కూర్చుండితనమగనితో నేనుః బొంకుదున్నాయేమి సేతుననిచింతింపు +చున్నసమయంబునదాని సెనిమిటియైన తురకుడు మేలొని ముఖ ప్రక్షాళన +మ. చేసుకొనితన భార్యను పిలిచి రాజు గా గునన్నుపిలువనంపినారు నేనుఓ తు +ముగా పని చేయుబోవలెను కత్తులపొది తీసుకరని, 'నెనులది ఒకథ అతని చేతి +కి తెచ్చియిచేసువాడుక పుచ్చుకొని బకహు కోపముతో భార్యను తరచు +ర-జూచి సీతా, బ్లాంతొ తా వేసుకత్తులని తెమ్మ నీవు వొకక ఆనా కెందుకి +చివి యేమిప రాకున నున్నావు అని బహు నడి ”ఆ కత్తిదాని మీద వి +సిరి వేసెను. +_ n +G +అపుడాడూతీక తనమగడువిసరివేసినక దాకితనముక్కు తెగిపోయెన +ని మొఱలు పెట్టుచుకొంగుతో ముక్కు మూసుకోని వీధిలోను డే వారందరూ +తన వెంటవచ్చుచుండ గా ర జు దగ్గిరకి పోయి రోదనము చే సెను రాజు దానిం +జూఓయెందునిమిత్తమురోదనము +జూఓయెంచునిమి త్తము రోదనము చేయుచున్నావనియు డుగగా మంగలది సే +స్పుచున్నదిస్వామిమహాప్రభో నాయండు తప్పుకొంచమై నా లేదు ఎల్లప్పుడు +న్ను నా పెనిమిటిని నా పాలిట జె గాడి లంచు చుంటి నన్ను నావతో +లక్ష నిష్కారణము శాపగబట్టి కోపించుచుండేయిప్పుడు నా ముక్కు- గె సెను +ఈదుర-స్థయేమి చెప్పుడు సుఇంక నాకనీ వేఒక్క నుచు సీమఱుగను జొబ్బతిని +నామొరయీ :లశీంచునన్ను రక్షింపుము అని రాజునకు ప్రజ బంధం ఒలికిన +రాజు యెరగని పిలువనంపి చి ఓరిదు రాజ్మాలు కూలి సీర నిల్బట్లువి +రూపేం జేసిన యడిగెను - వాడు భయపడి గాజు నెనుట నేమియులులుక +నేరనూరకుఁ డెను - పిళ్మైట 3 జుతనఖాృశ్యాలం జూ షెమినీకుగాళ్లు నింబ +ట్టికట్టితీన కొఁ పోయినగరంబునకు వెలపటకో ట్లు వేసి రండని ఆజ్ఞచే సెనుఅం +తట దేవశర్మయును పేరుగల ఆయోగియీవృత్తాంతమంతా యెరుగునుగ +నకఆరాజు సన్నిధానమునకువచ్చిన చిఆశీర్వదించి ఓ రాజా మేష యుద్ధము +చేత సెకనక్క యు. ఆషాఢభూ చేత నేనను - సాలెవాని భార్య చేత మాణి +కయును - హానిం జెంది టి స్వయంకృత దోషంబున నేక చాయని పూర్వవృ +త్తాంతంబంతయు నెఱుగించిన రాజు త క్ష ణంబున మంగల వాలం భిలుపించి. +వలనత ప్పేమియు లేదుపొమ్మని సెలవిచ్చివాః భార్యను ర్త వేయనా జ్ఞాపిం +ఐసాలెవాసి భార్యను వీరూపినిం జేయించికి జీవశర్మను పూజించి సుఖంబున +నుం డెను, అని పలికినగరటకుండుదమనకులం జూచి వింక్త జేయందలం చినకా +ర్యం బేమియనియడిగిన దమనకుండిట్లనియెజెడీ పోయిన కార్యమును చక్రణే +ట్టుటకున్ను ఇకమీద కాబొయ్యే ప్రయోజనముమసంగ్రహించుట కున్ను జనర \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0019.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd3072a04ff5fd418dad663a9a3edcd6cea0a14f --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +( మిత్ర భేదతంత్రము. ) +ములను పోగొట్టుటకున్ను తగిన అలోచనయే పగలదో అదే శ్రేష్ఠమైనఆలో +చనశావుశమనము చక్క గాఆలోచన చేసిన జీనక పింగళ కులకు భేదము పు +ట్టించుటకై యొ యుపాయము సేయక తాగుకొనియల టేతర్వాతమనము +పింగళి క్కుదగ్గరికి జేరవచ్చునా అనినవినికరటక్యుడిదియేట్లు సాధ్యంబగుననిన +దమనకుండ మరలనిట్ల యెఉపాయము చేత నీవేసాధింపుఖ్యమో అజఫరా +క్రమము చేతసాధింపశక్యముగాదు రాజు గారిబం గారపు సొమ్మైత్తుకొని +కియుపాయము చేతదనకుశ శ్రువగు సర్పమును జంపించెను. ఉ పాయమువలన +సాధ్యము గాని కార్యముగల అనిన ఉటకుండక్క థ వినవలతుఁ జెప్పుము నే +నుథమనకుండిట్లని చెప్ప ద్రోణం గేను. +అదమని కుడుక రటకునకు చెప్పిన కాకికధ! +దమనకుడుకరటకునకు +కా +3 +ఒకమఱి చెట్టుకొమ్మ మీద నెుక కాకి గూడుకట్టుకొని తన భార్యతో గూడా +కాపురముం డెసుఆ చెట్టుతొఱ్ఱలో నోకకృష్ణసర్పముండి ఆ కాకి పెట్టిన గుడ్లన్ని +వాలాయముగాభ &ంపుచుం డెను అందుకు ఆకాశినిండావ్యసన పడి కృష్ణస +ర్పమునకు పేరచి తాను చేయదగినది లేక తిరు గాతన భార్యకు ప్రసన కాలము రా +గానే తనకు ప్రియమిత్రుడైన ఒక నక్క దగ్గిరికిపోయి తనకుకృష్ణసర్పము చే +యుచున్న అప కారమును చెప్పి- యేమి సేయుదు నసిన అనక్క యిట్లనియె-ము +నుపు ఒక కొలనిలోనున్న మత్స్యముల నెల్ల కపటముతో మిఁగి విఱ్ఱవీగుచున్న +వొకకొంగనుయెడ్ర కాయ వుపాయము చేతచం పెను. అట్లునీవును పగదీ +ర్చుకొనుమ ము అసిన నా కధ వినవలకుం జెప్పుమని కాకి అడిగిన నిక్స్- యిట్లనియె* +కాకికినక్క చెప్పినయెండ్రకాయకథ.జ్ఞ +ఒక గొప్పకోలని దగ్గిరికినొక ముసలికొఁగ మెడయెత్తుకొని కన్నులుమూ +సుకోతన్ను జూచు వారికి బహుకఠిన మైన వ్రతంబాచరించుచున్న విధంబుదో +చునట్లు గాగూర్చుండిఆహారం బేమియుం గొనక యుండినవ్యో యెండ్రకాయ +చూచిఆశ్చర్యపడికొంగదగ్గిరికి వచ్చి తియ్య విమాటలతో మెల్ల గానిట్లని యెం.ఓ +ఒక శ్రేష్ఠమానీవుమికి లిఆకలి చేతనోచ్చియుండిన్ని చేపలు దగ్గిరికివచ్చినాభా +&ంపకుండుటయద్భుతంబుగా నున్నదిఇది ఏమి చెప్పుమనియోండ్రి హేయ అడి +గినకొCX చెప్పుచున్నది ఓక ర్య ట రాజామునుపు నేనెకొలంబుల +కైనాపోయి అ +క్కడనుండే చేపలను భక్షించి దేహము పెంచుకొనుచుంటిని మొన్న పిడుగు +వంటిమాటవింటిని అది మొదలుక డంపునిండించుకోవడమువిడిచి చింతా సము +ద్రములోముణిగి యున్నాను యేమి చెప్పుదును అవినకక్కటక ముమహావిచా +రముతో కొంగళుజూచినీ వేమిమిటిషనియ ని గెను ఆకోంగకండనీళ్లు గ్రుక్కు కో +a \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0021.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7edf2b741364e9a0ee9b1238aea2ecaf8e0e44e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +క్షే మిత్ర భేదతం త్రము, ) +గాదు ఆటువంటి వైరముబలవంతముగా సంభవిం చెనా తనకుదగిన సహాయ +మునుగూచుకొని పగవారిని సాధింపవలెను తాను బలమును గూర్చుకో +మునుపుషగ వాడుసమయముచూచియెత్తివచ్చినట్టాయనా తాను మొగము +దప్పించక పగవాని పైకిపోయి వానినైనా, చంపవలెను తానై నా చావవలే +నుపారిపోయినట్టయి తేకల కాలము బ్రతుకవచ్చునా కొన్నాళ్లకైనా చావుసి +ద్ధ మేక చాఅని ప్రాజ్ఞుడైన +డైనవాడు తెగించును కాబట్టి నాకు సాహసము సేయుట +కైదీపనయను॰యోచించి ఎండ్రకాయ కొంగను తన గిట్టల చేతనొక ణము +బోనదిమి పట్టుకొని మెడకొరికిచంపి స్వేచ్ఛగాపోయెను. క్షి ఈప్రకా +గళునీవున్ను ఒక యుపాయము వైతికి శత్రు వెనకృష్ణసర్పమును జయించు +ముఅని చెప్ప గాకాకినక్క చేత సెలవుదీసుకొని తానున్నముట్టి చెట్టుదగ్గిరికివ +ఇచ్చెను. ఆమరునాడు ఆపట్టణ మేలుచున్న రాజు భార్యలందరున్ను ఉద్యో +నవనమునకువచ్చి.మల్లెలు మొల్లలుపం పెగులు జాజులు బొండుమల్లెలు క +స్తూరిపట్టెలు చేమంతులు చెంగల్వలు మొదలు కాగల వా నా విధము లైన పూవు +లుకోనుకొని అలసిసొలసి జలక్రీడలాడవ లెననితలచి కొలనిలో దిగునప్పుడుత +మసొమ్ములు కొన్ని దీసీ ఆ చెటకొమ్మలకు తగిలించిరి అప్పుడా కాకి సమయము +చూచుకొనివచ్చి స్త్రీలు దూచుచుండగా వాటిలో నవరత్న ఖచిత మైనబ +గారు సొమ్మొక్కటి ముక్కు నకరచుకొని దూరము గా పోకదాపుగా నే ఒక +"చెట్టుకొమ్మ మీద కూర్చుం డెను ఆసమాచారము పరి చారకులు ఘ్రముగా రా +జుతో చెప్పిరిరాజుతనభృత్యులను జూచి మీరుత్వర గాపోయి కాకియెత్తుక్త పో +యిన సొమ్ము తీసుకొనిరండనియాజ్ఞాపించెను అంతటరాజభటులు దగ్గిరికి రా +గా నేకాకి మెల్ల మెల్లగాపోయికృష్ణసర్పమున్నపుట్టలో ఆసొమ్మ పడవే సెను +అదిచూచిచారుపొరలతో గడ్డపారలతో గుర్దండ్లతో ఆపుట్టతొవ్వగా నందు +లోచుట్టచుట్టుకొనినిద్రించుచున్న కృష్ణసర్పము లేవిబుసగొట్టుచుకోపాగ్ని +మండిపడికొందరిని కరచికొందరినిదర మెను కొందరు +ధైర్యశాలులుదుడ్డుక +ఱ్ఱలతో శాపామును కొట్టిచంపి ఆ సొమ్ము తీసుకొనిపోయి రాజునకుసమర్పించిగి +కావునఉపాయంబున సాధింపరాని కార్యంబులుగల వేబలము లేని వాడై +నాబుద్ధిమంతుడై తేజా డేబలాధికుడుబలముగలిగియున్నా బుద్ధిహీను డై తె +వానీబలమునిష్ఫలము అల్పజంతువై నకుం దేలుమహ +తైవబలముగలిగిన సీం +హమును నేర్పుతోచం పెనుకుం దేలుబలముచూచితివా అనకరటకుండాక +ధ నేనువినవ లెను జెప్పుము నదమనకుండు చెప్పుచున్నాడు. +కరటకునకుపదమనకుడు చెప్పినకుం దేటికథ. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0022.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..287a8f0c07b0021eac4dd9826eb81b5ae5f4d7a9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +( మిత్రభేదతంత్ర మః- ] +ఒకవనములోమదోత్కటమను పేరుగల యొక సింహము చేరి అచ్చటిస +మస్తమైన జంతువులనుబట్టుకొని చంపి భక్షిుంపుచుండెను ఆవనములోనుండే +డు పెద్దపులులు చిరతపులులు కుందులు కారెను పోతులు దుప్పులు తేళ్లు నక్క +లుకుందేళ్లు మొదలుగాగల నానా విధము లైన జంతువులన్నియు దానికి భ +యపడిగుంపుగూడి సింహము దగ్గిరకి వచ్చి బహుదీనత్వముతో కాళ్లమీదప +డిఓమృగేందృడాయీ యడవిలో బహుదినములనుండి వాళము చేయుచు +న్న మేమందర మ! మీకొక విన్నపంబు చేసుకోనవచ్చితిమి ఏమం టేమీరుకో +షు చేతమ్భగములనన్నింటి మెళ్ళ సారిగా జంపవద్దు మేముముతు ప్రకార +ముగామీకున్నచోటికిమాలో నెుక్కక్క మృగమువచ్చి మీయా కలిదీరు +నట్లుగా మేము యోచన జేసుకొనియున్నాయి ఇందుకు మీరు సమ్మతించి మా +భయముదీర్ఘవలేను అనిసింహముతో జెప్పగాసింహము సమ్మతించిమీకభ +యమిచ్చితిని - సుఖంబుగానుండుమనిమ్మగములనంపించెను తర్వాతమృగ +ములులేవ తన వరుస ప్రకారముగా సూర్యోదయ కాలమునకుదిన మొకటివం +తున సింహముదగ్గిరికిపోవుచుండెను ఆసింహము దాని భుజించి ఆకలిదీర్చుకో +నుచుబహు కొలముగడి పెను అంతటనోక వాడు నేదుకు, చేటికీవరసవచ్చిన +నిమృగములు చెప్పెను ఆమాటవినగా లేకుం టేలు ప్రాణములు కొట్టుకాడగా +మూర్ఛపోయి కొంత సేపటికి మూర్ఛ దెలిసి కన్నులు దేర చిదృ ష్టిం చితలయూ +చి చింతాసముద్రములో మణిగిముహూతమాత్రమునకు తెలివిదెచ్చుకొని +మనసులోనుం డేదిగులువిడిచిసాహసముతో తన మనంబులో నిట్లనిపీతరించే +ను క్రూరము లైనమృగములను నిగ్రహిం చుటయందుమహాబలము గలిగిన సింహ +మును నాబుది చె +బుద్ధి చాతుర్యము చేతనశింప చేతునబుద్ధికినశళ్యమైన పనియీభూ +మీలో లేదు కాబట్టి నే నేప్రకారము గా నై నాజయమును బొందుదునని కొంత +సేపు రియోచించికుం దేలు పైనమై సింహముదగ్గిరికిపోయెను. ఇంతలో +సింహ +ము ఆకలి గొని కోపము చేతమధ్యాహ్న కాలమందలి సూర్యు లేకుండి +పదు +చు పెదవులు గోగుకుకొని యీవనములోనుం డెమృగములుదినమును నాకు +నంపించుమృగమును 'నేడంపించక పోవుట యెందువల్లను నేనిప్పుడుపోయిమ్స +గములనన్నింటిని బట్టిచంపి భక్షిం చెదను ఇట్లు చేయక పో తే వాటి గర్వమణగ +దుఅఃగుహు బైలు వె ళ్లేనుఆసమయములో +ధైర్యశాలియగుకుం దేలు భయప +శదా నివ లేనడుగులుతొట్రుపడ గానరితట దూరంబుననుండి నేలంబడి మొకు +లు పెట్టుచు లేచుచు +పెదవులుదడుపుకొనుచు మెల్ల మెల్ల గా సింహమువద్ద చే +"రేను అప్పుడా సింహముకుం జేలును చూచ్చిక సు లనిప్పులో లుక ఓరిదురాత్మా +7 +W \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0023.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc24329ed3627c5a9eea343c365079a1efc4b6da --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +(మి త్రభేద తంత్రము. ) +మాకువేళదప్పిన యాహారంబు హితంబు గాముఁడడనినీకు తెలియడా అపరా +హ వేళ దాకా నీవిక్కడి కెందుకు గాకపోతివి అడవిలోనున్న జంతుసమూహ +మన కే మై నావి పరీత బుద్ధులు పుట్టెనో అనికోపముగా మాట్లాడుచున్నసిం +హమునకుకుం దేలు సాష్టాంగదండము పెట్టి యిట్లనియె ఓమృగ రాజాకోసము +సేయకచిత్తగింపుము నేదు నావల్లనొక యపరాధంబును లేడుసూర్యోద +కాలమునందు లేది నేను తమదగ్గిరికి వచ్చుచుండగానన్ను ఒక సింహమునడ్డ +గించెను. నేను నాకు ప్రభువగుసింహ రాజుదగ్గిరికి నేను పోఎ లెకునన్ను పోసిమ్మ +ని చెప్పితిని యీమాట చెప్పగా నేఅతడు బహుకో పముతో ఈ వనంబులోని +న్నజంతుసమూహమున కెల్ల ను ప్రభువును నేను గాని వేరే ఒక శుకబడాలని +శానా సేపునన్నుచీక్కుల పెట్టి నాకం నధికుడెవ్వడు నాకునతని దెచ్చి చూపు +నిన్నువిడిచి పెట్టుచున్నానునీవు శీ ఘ్రముగా బోయియతనింబించుకురమ్మని +నా చేతబాసలు చేయించుకొనియిప్పుడునన్ను విడిచెనుయీ వర్తమానము దేవ +ర వారితోమనివీ చే తామనిబహుత్వర గాసన్నిధానమునకువచ్చితినిఇకి మీదన +తడుమీదగ్గరకివచ్చేమృగములను విడువడు నేడు నేను ప్పుడశ్రమయేమి చెప్పుడు +ను అని ఛెళ్ళ గా సింహము మిక్కిలిరౌద్రాకారముతో కుందేలునుజూ చి ఆసిం +హమును నాకుచూపించుమనెను స్వామి నేనతని చూసించెదను మీరిప్పుడే +బైలు వెళ్లవలెననికు 8 వేలు చెప్పెను ఓరినీవు శీఘ్రముగా నాకుముందరనడిచి +దోవచూపుమని సింహముగర్జించుచు కదలేనుకుందేలున్ను +ఆతిత్వరితము"గా +సింహమునకుముందు గాపరు గెత్తిసింహమును బహుదూరముతీసుకొనిపోయి +మునుపు తొసుచూచి వచ్చిన అగాధమైన బావి దగ్గిరి విలుచుండి ఓ మృగ రాజా +మహాప్రభోశత్రుసంహారకాలదుగో నీశత్రు వైనపింహము దగ్గిరికివచ్చి చూ +దునీకతడు ఆగపడుచున్నాడనితోంగిచూసెను అప్పుడా సింహము బావినీళ్ల +లోప్రతిఫలించి న దేహముచూచి అదిమఱియొక సింహమనియెంచి బావి +లోమమికతక్షణ మేప్రాణమువిడిచెను. కాబట్టి యెంతబలవంతుని నై నాబుద్ధి +బలముచేత గెలువవచ్చును అనిన విని కరటకుండు నీపం కార్యసిద్ధియగుననిశీ +శ్రీ నుంబు గాబొమ్మని చె ప్పెను అంతటదమనకుడు పింగళకునిదగ్గిరికింబోయిన +మస్కరించి నేను దేవరవారికినత్యం తాపరాధంబు చేసితిని ఈయ పరాధంబు +సహింపవలయును పదవిగలిగిన మంత్రిరాజు ఎదుట నెట్లుపలికి నా చెల్లును పద +వి లేని నాడు పది వేలు చెప్పినా ప్రజలకు గాని రాజునకు గొనిసరిపడియుండదు +అ పలికెనుపింగళకుండామాలని నియోదమున కానీ వేమి చెప్పవలయునది మే +రనక చెప్పుమనీకం లేపేను నాకు హితుండుగలడా అని బహు స్త్రీ తిగా ముట్లాడే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0024.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0024.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9171ef3211a75a48d0ee40636483ca30c1f8b8f9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0024.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +(మిత్ర భేదతంత్రము') +నప్పుడుదహని పండు చేతులు జోడించుకోనినినయభయభక్తులతో నిలిచినం +హమతో జెప్పుచున్నాడు ఈ సంజీవకుడునాయొద్ద మీమీది నేరంబు లెన్నుచు +నెల్లప్పుడుని న్నెగ తాళి సేయుచుండుము ఏ కార్యమందును నిన్నులక్ష్యము పే +యడు ఆదియునుం xళ కొంచెము దినములలో నీమాట కెదిరించినిన్ను మూల +దోసిస్ రాజ్యమును తొనపహరించవ లెన శ్రీమనస్సులో నెంచియున్నాడు ఈ +సంగతి నే నెరిగి నీకు దెలియ జేయవచ్చితిః అని పలికిన భయంబును విస్మయంబు +నుమనంబునం బెనంగోస సేమియుంబలుకకున్న సింహంబుతో మరలడమన +కుండిట్లనియె. +ఓరాజా వీడోక డునీ మంత్రులలో మించిన వాడుయీ లోకములో రాజ్య +లక్ష్మీ అత్యుచ్ఛయమునుపొందిన మంత్రి మీద మొక పాదంబును రాజు పై నెక్ల +పాదంబును పెట్టెనిలిచిఆలక్ష్మి స్త్రీ స్వ భావము చేత గొన్ని దినములకు వారిలో +మెకరినివిడిచి పెట్టును రాజు గొప్ప మంత్రినిలిపితే రాజ్యభారమంతా అతడు +నిర్వహించి విష చూసుకౌను ఆవిషయాసక్తిచేత మోహముమించును ఆ +మోహము చేతగర్వమ: గలుగును,ర్వము చేతకన్నులుగానక కాని పనులు చే +సీరాజు నెత్తి వేసిదండుత నవళముగా జేసుకొని రాజు పశుమందుం డేవారిక్షి +న్నవస్త్రములకివ్వక ఉపాయము చేత రాజుంజంపి రాజ్యమం తాతన వశము +జేసుకొనునిఉపకారమునకు ప్రత్యుపకారము చే సేవాడు ఈ లోకములో ఆ +రుదుఅందరికిన్ని తమ కార్యము అయినతర్వాతబు వే రేపోతున్నదిఅ నేక భా +గ్యమిచ్చీప్రీతిగాతన్ను మన్నించిన రాజునువిచారించక 'పరరాజులదగ్గిరలంచ +ఇధులకు నాస పడిదుష్టు డైనమం త్రియాలోక సునందు రాజును జేరిచి పరలోక +మునందుతాను జేడును విషము కలిసిన అన్నమునున్ను కదులుచున్న పల్లును +న్నుదుష్ట డైనమంత్రినిన్ని బొత్తిగాయెత్తి వెయ్యడము మఖకరముసంజీవకుం +డుప$ల కార్యములయందున్ను స్వేచ్ఛగా ప్రవర్తిస్తున్నాడుఅదిమీచిత్తా నకు +తెలిసేవున్నది సం వత్తును కోరని వాడులోకములో లేదు ఆకోరికకొనసాగిం +చుకొనుటకు అశక్తు డైనవాడు రాజునుగొలుచును సేవకులైనవారు తామం +భాగ్యవంతులైయుం టేరాజుల నేల సేవింతురు జరుగుబాటు లేక నేకదా చె +ప్పిన పని చేయడముక్తటువంటి సేవకులను మఱియొకరిని రాజుదగ్గరికి చేరని +య్యకతా నేసర్వాధికారియైయున్నాడుఇది అంతా చూడగా దేవరవారి కే +మోమోసము శీఘ్రముగా చేసుననితోస్తున్నదితమరిప్పు డే మరి +దునామాటనమ్మదగి తేనమ్మండి లేకుంటే పరస్పరము గా విచారించండి. ఆ +ని చెప్ప గావినిపింగళకుండుడనునకువిఁ జూచిఓయీయీ దేహముసకలదో +(*) +వుండరా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0026.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b8683bf2313ef820b0cdcfbd4db81e52a90b91b --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +నే +(విత్ర భోగతంత్రము, ) +03 +వెక్కడనన్ను పూజ్యముగానేరదు అమృతధారలు పోసి పెంచినాముసిని +చెట్టుకల్పవుకమున చెపుజ్యనువు నాద క్కెరలో లేనపోసి కలిపిపాది చేసి +వేషుత్తునాటి పాలు పోసి పెంచితే ఆవేప చెట్టులియ్య గా మండు నాడ త్తము +డైన హిడిశక్కక అపాయము వచ్చునప్పుడు నిచారించి తెలుసుకోని వారితో +ముందుగా జెప్పునుడు రాళ్లు డైనవాడు మగుర్తెరిగియుండిన్ని తనమనస్సు +లో నినిమిత్తముగా నౌక పగబట్టిట్టి చెప్పడు ఎంతమంచితనముగానుండినావె +రజ మనస్సులోనుంచుకొనికోపముగల వారుకుగముడును చితనం చేతనం +తోషించేవాకు సుజనుకు చెరుకున్ను వేపచెట్టున్నుతమరసము చేత నే తెలి +యబడుచున్నవి అటువ లెనేసుబనుడున్ను దుర్జనుడున్న తమస్వ భావము చేత +తెలియబడుచున్నారువృశ్చికమునకు విష ఋతోకయందుండునుసర్పమున +కువిష ముముఖమునం కుందులు దుర్జనుఁ విషము శిరస్సునుంచి పాదములు దా +5 నుంచుని కపట 38 లేనివా డెమిత్రుడు యుద్ధరంగమునందు దనస్వామికా +మనట వేసిందీయః వా డేభృత్యా డు పాదమునుపుట్టించని దేసంపత్తుసత్పు +రుషుల చేత ప్రార్ధింపబడ్డ వాడే బుద్ధినుంకుడు ఇంద్రియములను జయించిన +డేసిద్ధుడు హితులుమాటనిన్న వా +హితులుమాటనిన్న వాడే రాజు అని దమన కుండు పలికినసఁ జీవ +కునిమీదపింగళకునికిమనస్సు విరగకుండుట ఎరిగిమఱియు నిట్లయే-ఓమృ +గణాలసార్వభౌమా నేనుఎంతవిజ్ఞాపన చేసినప్పటికిన్ని సంజీవకునియందుగ +లిగినమనస్సుతిరగ లేదు కాబట్టి యిక్ మీద భృత్యు నియందు దోషము లేదు అధి +కళామాసక్తుడైన రాజు కార్యాకార్యము లేరు. గక మదించినయెనుగవ తె +ఇచ్చవచ్చినట్టు సంచరించుము తర్వాతి మంత్రి మొద లైన జాతి దోషములుగా +గావిచారించనందున వారిని శిక్షింపలేక శ్రీ శారణ్యములో పడు అప్పుడు +భృత్యునియందుతప్పు లేంచును గాని తన తప్పుతాను తెలుసుకోలేడు. +అనినవినిసంజీవక్కుని రాకరించి వెళ్లి గొట్టుదు అనిపి గళకుండడిగేను +స్వామీఅట్లాచే స్తే మంత్రము భేదించును నిరాకరి చిన వెనక సంజీవకుడునిం +డాఅపకారయి చేసును పరిపక్వమయిన మంత్రమ నే బీజమును ప్రయత్నము చే +తరక్షింపవ లెనుఅదికొంచమైనా భేదింపకూడదు భేదింపబడ్డట్టయితే చెడిపో +వునుఅ దనునికుడు చేప్పిన సంజీవకుడుమనకు అపకారము చేసునా అనిపిం +గళతుండడి గెను వానస్వభావము తెలియదు గనుకమన మెట్లానిశ్చయి చన +చ్చనుయెవన్నికై నావానిస్వభావము తెలియక నేచోటివ్వ గూడదు అజ్ఞాత 'మై +నస్వభావముగలడిండిమ మునకు చోటిచ్చినందున మంద విసర్పశిమృతిపొందే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0027.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..276085e8f07a4a8a83c5cd13bd0b0c4173dc70e2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +(మిత్ర భేవతంత్రము.) +మఅనిదమనకుడు చెప్పెను ఈ మాటలు విని పింగళక్కు డా కథయెట్ల యడిగి +నదమనకుండిట్లనియె, +పింగళ కునకుదమనకుండు చెప్పిననబ్లికధ. + +మందవీసర్ప ణియనునోకి చీర పేను బహుకాలమునుంచి రాజు యొక్క +పడకలో చోటుచూచుకొని యెక్కడికిన్ని పోక అక్కడ నేవుండగా ఉండిను +మను పేరుగల ఒక నలి +గాలి చేతల పడక మీద పడెసు. +అప్పుడు మంద విసర్హణి +అతిధిసత్కారము చేసి పొర్ము నేను. సీఆమ గ్రహమువల్ల నేనక్కడ నేవుండిని +న్నోకటీయా చించవ లేవనియున్నాను-నీకునమస్కారము చేసేదను - సేఫే +న్నడున్ను అన్యులయా చిం చిన వాడను కాను నా కోరిక నేర వేరవ లెనునీగు +ఆతులునిండా ప్రసిద్ధములు గానున్న విభీవంటి వారులోకము లో లేరనల్లి పలి +కెనుఆమాటలుమందివిసర్ప ణి వినినీవి: తస్తోత్రము చేయ నేమిటికి- నాపుణ్యవ +శమువల్లనీవిక్కడికివచ్చితివి నా వంశముధన్యమాయెను నేనునీయను గ్రహము +వల్ల ఈ రాజశ్రేష్ఠునిపానుపునందుసుఖముగానున్నానుఇపుడు నీవున న్నేమి +యడుగవలెననివచ్చితివి నా పరువు చూచినన్నుయాచించుము"నేను అందుకు +డిండిమమిట్లనియె- యాచకుడైన వాత తనకు గావలసినదియడుగును గాని +"జాత యొక్క కలిమి లేములు జూచి యడుగునా - అర్ధాన చేత మిక్కిలియరు +చునుగాని యితరులోభియితడు దాతయని యెఱుగనా - తన లేమిడి చేతనిత +రులనుశ్రమ పెట్టు నేగానిఇది గొప్పత్తిది కొంచమని తెలిపియాచించునాధనా +“పేక్ష చేతసభలయందు బ్రసంగించ నారంభి చునగానితనకు విద్య చాలదనీ +చెప్పు రాధనవంతుల వెంబడితిరిగితన నేర్పుచేత వారినియాచింప శాదాతయ +గువాడు మెచ్చిధనమిచ్చి లేసంతోషించుములో భియగు వాడు ధనమివ్వకుం +"పీచిన్నబోవును ఖిదియాచకుని స్వభావము నేనిప్పుడర్థ కాంత చేతనిన్న డుగ +రాలేదు నాకో సహాయము మాత్రము చేయవ లెనదియేమం ప్రేమునుపు నేనె +ప్పుడున్నుమానవులర క్తము పానము చేయుచుందును గాని రాజు యొక దేహ +మునందుగలిగినరక్త మెన్నడున్ను పానము చేయ లేదు అది పెనస్సులో బెట్టుకో +ని నేడు నేనునీ యొద్ధికివచ్చితి బిందుకు నీవు సమ్మతించి నాకోరిక తీర్చన లెనుఇటు +వంటికోఱికగలుగుటకు కారణం బేమంటే జెప్పుచున్నానువిను ముసన్న బియ్య +పురంటక ముఅప్పుడు వెన్న గాచినయావు నెయ్యిక +మనికంది పప్పు మంచికూర +లురు బిగలభక్యములు నాశా విధవ లైనఫలంబులు పానకంబులు మాంసఖండ +ముఁలు తియ్యనియావుపాలు మద్యముడురు గాయలు రుబిండ్లు గడ్డ పెరుగు +చిక్కనిచల్ల మజ్జిక లేటచ కైర పటిక బెల్లముమం యదక మునకల్లా కులు ప రి +చకె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0028.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2771e8226a8434e96ec090327ba7ec73984a93a --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +(మీ భేదతంత్రము · ] +M +మీ తముగల గంధపుష్పములు మొదలగువ స్తువులను దినదినంబనుభవించు +శృంగారవంతు లైన స్త్రీలతో భోగింపుచుసుఖించుచున్న గాజుల దేహర్తకము జ +హురుచి గానుండున వినియున్నాను ఇదివరకెన్నడున్నది నాకు సిద్దించ లేదనిన +ల్లి చెప్ప గావిని మండవి సర్పణి చెప్పుచున్న దీనీదంతములు బ కూడా వీక్షణలు నీవు +సమయమును గు కెరుగవునిన్నిక్క డర్చి తేనాకు మోసమువచ్చును ఈ రా +జుయొక్క శయ్యే యుదు రాత్రి బులు నాపాయంబుతో నుండుటవిడి చిహా +బిపుట్టుటకు ప్ర యత్నము జేతువు దుష్టులు సుజనులకు అవ కారము లే వెతుకుచుం +దురు అది వారినై జగు ణముకాబటినీ పలుకులకుకొంచమైనా నేను సమ్మతించ +మనీమీదకోపించుకొందుననినడిండిన మిట్లనియెనీ వున్న చోటికి నేను వచ్చి నా +సనీదయచొ ఉననడిపించవచ్చును నేనిప్పుడు నీ పాదములకు మ్రొక్కు +చ +న్నా ఉభ్యంతరములు చెప్పక నేనడిగిన మాటకు సమ్మ తించవ లెనని చెప్ప గామం +దవి నర్సణి దాక్షిణ్యమువల్ల +సమ్మానించి డిండిమకుతో బట్లని యెడ పొయ మెరి +గీత్వరపడక సురతశ్ర మ చేతపరవశుడై సుఖనిద్ర ముపొంది యున్న రాజు శ్రీ +దేహము మెల్లగా ఆవిరక్తము పీల్చి తొలగిపోవ లేనుమిక్కిలి మెళకువ +' నుండవలెననినడిండి ముమట్లా నే కానిమ్మ నీచీర పేరుతో బహు ప్రీ తిగాజె +ప్పి దానికి తెలియకుండా రాజుదగ్గిరికిపోయి సంజామున సేకరవనారంభిం +చెనప్పుడా రాజుని ద్రమేల్క నియులికిపడి లేచి కాళ్లు పీసుకుచున్న పరిచారకు +లంజూచినాశరీరము తేలుగుట్టటునుముందుచున్నది శీఘము గాదీపము తెచ్చిచూ +ఉండఔపలి కెనుఇంతలో నల్లి వరసందులోదూ రెను వారు దీపము రీ సుక వచ్చి నే +తికి రాజుపాన్పునడు కనున్న చీర పేనుంజూచికి దేరాజు దేహము గరి చెవినిగా +అం జంపిరి శాబట్టిదుర్జన సహవాసముహానికరమవును. అమన్మదకుఁడు చెప్పిన +పింగళకుడునినినా పరాశ్ర మంబెరింగియు సంజీవకుండే సాధనంబుల చేత నా కె +ట్లు దోహముచేయునని యడీ గెననీ వేమరి యుండునప్పుడు సంజీవకుఁడునిన్ను +గొడల తో గుచ్చి యేస్తుభంకరులైన గొరి సెలతో నొక్కి పొడుగాటి +తో' తోఝాడించికొట్టిమనసువచ్చినట్లు బోధించుము అనిదమనకుడు చెప్పెను +అందుమీ పింగళుండుకొంత సేపు దంగా కాంతుడె దరునకు నింజూ వినీవి +ప్పుడు సంజీవకునిదగిరికి పోయి అకవిఅ భి ప్రాయము తెలుసుకొని శీష చూశార +మ్మనీదమనకుని పంపించెను. త ర్వాశ దమనకుండుభ చుపడ్డ వానివలె అక్కడక +డనోదిగీయెదిగి సంజీవకునివర జేరంజనిననతం డిదియేమిభయమువ్వ వణుకు +శివది ఎతివిమీరందరుకుశలమా అని యడిగిన సంజీవకునితో నిట్లనియె- +ఓవృ షభరాజా రాజును గొలిచే వారికి కుశల మెక డిదిసంసత్తులుపరాధీన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0029.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfab9951403858d796e6227a543299a59e877399 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +(మిత్రభేధతంత్ర) +మణలు బ్రతికియుంకుటయందు నమ్మిక లేదుచి తస్వాస్ధ ముఎన్నీటికిన్ని కలగ +బుధనము* లిగి తగర్పించని వాడెవడువిషయాసకుడైనయెవనికి ఆపదలుతో +అగిపోయేను స్త్రీలమాటలకు ఎవని మనస్సు లోబడలేదు కాలపశమును ఎవడు +పొందలేకుయాచకుడైయెవడు గౌరవమును పొందెను కురనులవలలోనగులు +కొనియెవడునే మము గాసోయెను రాజాలకు ప్రియమైన వాడేవడుమూడు చెప +జామ రాజు తన్నంతటివానింజేసెనుతనకింతధనముగూ డెన తన మీద రాజునకు +విం డాపక్షముగదు ణాను హు కాలణ సుఖించ వచ్చుననీ మనస్సు లో తలచి +సంతోషింపుచుండునుని వేకిపోయినవాడు ఇరిఅంతాప్రా శాంతము గాదల విభ +యపడుచుండును బుద్దిమంతు డెసి వాడు దేశంబును కాలంబునుగు ర్తెరిగితన +కువీరుమి ు ువీరుశులని తెలుసుకొనితనశక్లియిలు ఇంటిది యితరుల శక్తి +యిటువంటిది నాకం టే వీడధికుఁకువీడల్పు డనివిచారించి ఇతరులకు తానులోబీ +డకుండాడం డేవు పాదలప్పుడున్ను చింతించుచు దుఅ న సంజీవకుండు +వి:అచ్చటిరాచ కార్యం బెట్టిది ఇప్పుడు గా జేమీ చెప్పెను చేయవలసినపనియే +మి.అనియతిగి సదగ్గిరికిపోయి కూర్చుండిదమనకుడు మెల్ల గా విట్లనియె. గాజుల +యొ విశ్వాసమున్ను ఆవిశ్వాసమునురా చెప్పతగది కాదు. అయినప్పటికిన్నినీ +వునానమ్మక మువల్లవచ్చియు స్నో భుగనుక ఉన్నరీతి చెప్పవలెను.నీళ్లు స్వచ్ఛనుః +లుగానుండుటవల్ల సము ద్రములోమణులు పైకిఅగుపడుతున్నవి అయినప్ప +టికిన్ని సము ద్రపులోతుకొంచము గానుండుననియెంచ గూడదు అటువలెనే +రాజు మనయందు చాలా దయగలిగి యున్నాడని నమ్మియుండ గూడదు. +సేవకులు తాజుదగ్గిర జీరికడపట యెప్పు పై నా చెడిపోవుట సిద్ధము ఈ యర్థము +నేను చక్కగా తెలుసుకో, టిని నీకేమనిచెప్పుడును . ఇప్పుడకొలువునకునీవు +రాగానేకములైన గొప్ప కోరలతో విన్నా కదలకుండాబ ట్టినీ కథగ ళ్ల ము +ముందుగా తాను పానము చేసిత ర్వాతవినదగ్గి ముడే. రి రికాసానికిలిని కలుపు +భువంచి పెట్ట= లేననిచగే కు నిశ్చయి చియున్నాడు ఈయ ప్రాయ +ముఅతనికి నే నేను పుట్టినది కాదుబహుజ నిములనుంచిరుకు నేననీపమునుపు బాస +లీచ్చి నిన్ను కొలువుంచితిఁ గనుక యీవిడ మంతా నీకు దెలియుజేయి వచ్చి తిని +నీతుమనసుఎచ్చి సమాగ౯ యిచూచుకొమ్మని చెప్ప గానీ జీవకుఁడునిండాదు +భీతుడై కొంత సేపు ఊరకుండిత ్వతదనకునింజూచియిట్లనియో- ఈలోక +ములోతరుచుగా స్త్రీలుదుర్జనులను పొందుదురురాజు అపా త్రులను పోషించు +నులోభియైన వాని కేఛనము చేరును మేఘుడుసముద్ర మలోవషి కొంచును నే +రములేని నే సేవకుల పై కోపించుకొ నేరాజు మనస్సు నుయెషడు సంతోష పే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0030.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e5e79bc1b0da27702239e23458a9273ba3b44e0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +{ మిత్ర భేదతం త్రము. } +ట్టగలడునిమి +త్తముగలిగికోపముచే సేరాజై లేకొలువవచ్చునుగానిపిుము +లేక సతప్పులు వెదుకుచుండే రొజు నుకోలు వశ్యమానం. ఫింగళముఁడు ఇప్పడు +మాటలుని నేవాడు వొని స్వబుద్ధి ఎల్లనడిచేవాడు కారం బై ద్యుతు విద్వాంసుకు +మంత్రియీ ముగ్గురున్ను యేగాజుని కుఇ చ్చకములాడుచుందురో ఆ గాజు అ +తోగ్యముమధము- మునుబొక్క సమును ఓ స ము గా పోగొట్టుకొనునుఈ గా +జునకు నెనుకీడుగలచలేదు నాయెడల నిర్ని మీ శ్రము గానితడప కార మేఁ ఔను +గుణవంతులతో జేరినపురుషుడు గుణవంతు జేయునుదుగుణులతో గూడినట +యీ తేతీయనియుదక ము గలందులు లవణ సము ద్రమునబడి చెడిపోయినట్లుగా +నిగుణఘులు చెడిపోవును వెండికొండమీద చంద్రకిరణములు మికిల్లి ప్రకాశించిన +ట్లుమంచిగుణములుగలపురుషునియందు అల్ప ణ మైనా ప్రకాశించును - కాటు +కకొండయందు రాత్రి వేళ పూణం చంద్ర కిరణములు ప్రసరించి ప్రకాశించన +ట్లు చెడుగుణములుగల వానియందు మంచి గుణము లెన్ని అయినా ప్రకాశించవు +దుష్టులకు యెంతఉప కారము చేసినామూధుల కెంతవిద్య నేర్పినా చెప్పి నట్టువి +నని వారికి ఎన్ని బుద్దులు చెప్పి నాలపాకులకుఎతయిచ్చి నాఫలము లేదు అడివి +లో నేడవడమున్ను పీనుగను అలంకరించడమున్ను పొట్ట నెలను జాత నాటడము +న్నుకుక్కతోక చక్క చేయుటకై బద్దలు" పె ట్టికట్టడమున్ను చెవిటి వానితోనే +కాంతము గమాట్లాడడమున్నుచి వుట నేలను నిషీయించడమున్న గుడ్డి వారికి అద్ద +ముచూపడమ్ను జూడి దిలో నెయ్యి హెూమము చేయబడకున్నా ఎట్లా శిష్ఫ +లములోఆటు; లెనెఅ వేకియైన రాజును గోలు వడమున్ను నిష్ఫ లము మంచి +గంధపు చెట్టు పాములచే చుట్టబడి యున్న బకొలనిలో మొసళ్లు గలిగియున్నవిక +పట్టుచున్న ది సౌందర్యముగల స్త్రీ షటిల,స్వభావముగలిగి +యున్నది శ్రేష్ఠమైనవస్తువు రుపద్రవముగా నెట్టడనున్ను లేదు సేవకులు +వివేకియై న రాజును గొలిచి తెభయము లేమరుజనుడుతన యొగ్గి కెనిచ్చి న +వారివిజూడగానే బహువినయముతో లేచిళ్ల) నిచూపు చూచియాలింగనము +జేసుకొనితనయథాజు సనము లో కూర్చుండ బెట్టు కొని లోగా విషము నుంచు +కొనబెటికప్భుత మ్మిలి కేటట్టు ఫ్రీ యములు బలుకును బ్రహ్మదేవుడు పముద్ర +ముదాటుటకొ డను. చీకటిబోగొట్టుటకు తీపమును ఏనుగను శిక్షించుటకంకుడ +మును గాలి లేనిచోటగాలివచ్చుటకు విసనకఱ్ఱను ఉపాయము చేత నిమిరించిపదీ +వేలవిధముల చేతనున్నుముఖుని తప్ప త్తి పోగొట్టుటకు ఉపాయము చే +య చేరగ పోయెను సాయంకాలమంకుయు కాయు కవిచారణ సేయగతు నె +మలముబురుదలోబు +1 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0031.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c70ba3fc0802d5e114fa6374b63fb02506534e34 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +{ మిశ్ర భవతంత్రము. శ్రీ +మలఘుముకుళించుకోగానే బై డికి వెళ్లి వచ్చే మాగళాము గౌనక విచారపడునట్లు +బైటికి +కొందరుమారవులమీదవచ్చు ఇదిగు తెరుగక లోభముచేత ప్రవతింతురుక +మలముకలువలు మొద లైన పువ్వు లసిడిచి పెట్టికుమ్మి దలు మదించిన తేజను గ +యొక్క గండస్థలమునందలి మదజలమును వాసము చేయపోవుచున్న విఅప్పు +డాఏనుగచౌలతో విసిరిన నా గాలికి నెలబడి తామరలో తాము విహరించడము +నతలుచుకొనుచున్న అటువనెలోకములో జనులు సులభుడై ని వ్యాపడిచి +పెట్టి దుజ నులయందనుక్తిగల వారై అక్క డవుపద్ర వము సంభవించినప్పు +దుఘుజనులదగ్గిరికిపోయి సేవించకపోతమనివిచారపడుచున్నారు ఆడవిలోను +న్న కసువుడిని ప్రభుహనకు హిత మైన కార్య సేయుచుండెడినాకిప్పుడున్న +త్యువునొటబడవలసివచ్చె నీకలికాలనుందు వీరు పెద్దలు నీరుపన్న అనకమా +యోపాయముల చేత పతివాడచువారు కాకి మొదలై నిజంతువు లేక మీ ఒంటె +తుకీడుతల దినట్లు సాధులకు కీడుదలచుచుందురని పలిక్షినడ మనకుండా కథనా +"కెరుంగుపును నేను సంజీవకుడు చెప్పుచున్నాడు. +కలవారై +మహాభయంక్) మై యొకయడ లయందును డోత్క టగును పేరుగలిగిన +యొక సింహము సంచరించుచుండుము దానికి కాకిపులినక్ష ఈ ముగ్గురుజంతు +లుగానుండి వారొక నాడడవిలో నొక ఓం టెన్మచూచి న షేక్కి డినుంచి ప +చ్చితివని౬డిగిరిఆఓం టెకాక్షీ మొదలైన జంతువులకు వందనము చేసేయిట్లనియో +ఒక వర్తకుడు నావీపున బరువు పెట్టి మో యిం చుచుండగా మోసిమోసి +సికిప్పుడువానికి అగుపడకుండా దాగియున్నాను నాకుని రేగతి నన్నురటం +సేవ లెను నేను మీయొద్దనుం డెదననినను యిట్లని గుం. ఈ అడవిలోనోకమృ +గరాజుమహాబల సంపన్ను +డైయున్నాడు మేవత నింగుల స్వామి గాజేసుకొ +నియొప్పు డున్నా సేవించు చుందుము నీవున్ను మా త్మంత ప్రియమి త్రుండవు +గసెకమ్మ, రాజుదగ్గిరికీ నిన్ను బిలుచుకొకపోయిదః జానము చేయించినీకు మేలు +గలుగునిట్లుచే సెదమొ నీవు భయమువిడిచి ధైన్యముతో నుండు మామాటయం +దునమ్మిక గలిగిమమ్ముకొత్త వారినిగా నేంచక వచ్చినట్టయి తేనీ సంగ అమ్మ గే +ద్రువకు దెలిబు జెప్పనీయందు ప్రీతిపుట్టించినిన్న తడుకొలిపించుకొ సనట్లు చే +సెదము మనమునలు సర మేకీభవించి యుందమున్ను దెందు +న్న వారి వే లెవ్వ రైనా వంచగల రాయేవిచారము లేక నెమ్మదిగా నుండవచ్చు +గోలియా +ససి చెప్ప గా నొం"శుతనమనస్సు లో సంతోషించి బారి వెంట పోయెనువారు +న్న ఈబం టెసంగతిమృగరాజు తో జెప్పినప్పుడామృగరాజు ఒం టెకభయ +హస్తమిచ్చి సంతోష పెట్టికొంత సేపు మాట్లాడి వాటికి దనముఁడను పేరు పె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0032.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0032.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..351a6bdaad7e0211dc264e8acc2b4d4146ab06b0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0032.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +{ మిత్రభేదతంత్రము } +ట్టిమునుపటి నామం త్రులతోనీవున్నా శమం త్రి వైయుండుమని నియమించెను +ఆఓం టెకాశ వ్యాఘ్ర జంబుకంబులతో +గలసి అతి స్నేహంబున బహుశాల +ముం డెవీ వు కారము కాలము జరుగుచుండగా నోకనాడు సింహము కాక వ్యా +మందులుకోములఁ జూచియిట్లనియే,... +శ్రీమంత్తులారా నాదేహమునకు జాడ్యమ వచ్చింది ఈ జాడ్యము నాకు +ది రేదాకా నేనడవీలో సంచరింపజాలను కాబట్టి నాకు పెందల శాడనాహార +ము +దెచ్చి యివ్వవలయునని పలక గ్రామం త్రు లంద రేకీభవించిస్వామి మేమ +ల్పులముగనుకి మీకు కావలసినయాహారంబోక పూటకైనా తెచ్చియివ్వగలి +తూ మేము మీపాద సేవ చేసుకొని మీరు భుజింపగామిగిలినది భక్షించి జీవిం +పుచున్నాము మే వెంతమా త్రిపువారమని ఉలికిపడా సింహము వారిఁజూ +n = +యెంతిమా త్రమాహారము దోరికినా చాలును కొంచముతో నే ప్రొదు గడుపు +కొనియుండెడ నే ప్రేమి చేయు చును నాకీ పాపపు తెగులు సంభవించెను దేవము +నిన్నుజూచి ఓర్వలేక యిట్లు జేసెను కాబట్టి జాగు సేయక యడనికిపోయియే +మాంసమైనా సొంతమాత్రమె తను రండి శీఘ్రముగా బొండని వారినంపిం +చెనంతట వారునలుగురున్ను శీఘ్రముగా బోయియడవిలో పొదలయందున్ను +పుట్టలమందున్ను చెల్లి మండ న్ను కొండలయఁ దున్ను దొనల యందున్ను సో +కొండలయఁదున్నుదొనలయందున్నుపో +తెలయచున్నా ఒ మృగమునైనా దానిక తర్వాతి నలుగురు నాలుగు టక్కు +లక చెదరిపోయి వెతళుచుండగా కాక వ్యాఘ, జంబుÀ ంబులొక చోట గూదు +కొ సనప్పుడు కాకి వ్యాఘ్ర జంబుక ములను జూచిమనముస్వామి పని బూని వచ్చి +నందుకు ఈయడవిలో నేదిని దొరకకపోయెము ఈక దనకునిoదింపితీసుకొ +8 పోయి యతని కాహారముగా జేసితే మంచిదిగా జమిగిలిన మాంసంబువన +కుకొన్నిదినములుఉదరపోణమునకు ఛాలు నిధివరకు జరిగిన కాలము లోననే +కనుృగ మాంసముల చేత మనలను పోషించిన రాజునకు మని మీపంకటముపో +గొట్టం లేనిని ఎలికిన కాకికి నిక్క యిట్లనియెమిక్కీ.. లీడయతో నిత నిశెలభయమి +చ్చిఅందరికంటే నెక్కువగా మన్నించుచున్న రాజునకు తెలియకుండామాన +మతని జంపి తేత ర్వాత రాజేఱింగిని మనమీద గోపము జేసి యాజ్ఞ సేయించు +న్దుకాబట్టి హనస్వామియెుగపండా వీనిఁజంపుటయుక్తంబు కాదని పలికీ న +కాకియిట్లనియేఅధికి తుధ చేత పీడితు డైసమానవుండు తనయాం లినిబిడ్డలనో +ఖడు సర్పము తాను బెట్టిన గుడ్లను క్రుత్తు చేతతా నెభక్షించుచున్నదిడవల్లప్పిన +చ్చినప్పుడుఆకలిగొన్న వాడు పాపము సేయక నిచ్ఛయించ కుందు నా మనవి +యాజలి చేత బ్రతుక లేముయెక్కడికైనా తొలగిపో జూమని మిక్కిలిపిసుకుకో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0034.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f951c0796c5730db8ab07aa12a159efb5561b4f --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +( మిశ్ర కేవతంత్రము.) +30 +తటజ్యముచువచ్చి సింహమునకునముక్కురించినన్ను భుజించిమీయాక +తీర్చుకొనవలయునని చెప్పె నందుకు సింహము పులిని జూబనీవు గోవులను +మాటలను భక్షించి దేహము పెంచుకోని యున్నావు నన్ను భుజ అ లే నాకు బ +హుదోష మువచ్చుమ నేనిది ఎర కుయి దుష్ట జంగుమాంస మెన్నడున్ను భుజాం +చిన వాడను కాను ఈదినమున్ను యెట్లాగేనా ఉపవాసముండేదను తొలగిపో +మ్మనిపలీ కె నామాటను వ్యాస ము సిగ్గు పడి చిన్నబోయినదానీవ లే మొగము +పంచుకొని అవశరికిబో చేసిన నంతరంబునసం టెసింహనముకు ప్రదక్షిణమ +చేపి అతివినయముతో మ్రొక్కినాదిబహు గొప్ప దేహమునన్నుభిక్షించి తే +మీ చూళీ గును నాగస్వరము విన్నవించెనను నామనవి చిత్తగింపు +వలయునని చెప్పెనుయీమాట చెప్ప గా వేసింహములొటిపేట పైనబడి మేడ +బట్టుకొటకరచినే", పైబడ వేసితనికు పోవలసిన మాంసము భక్షించెను కాబట్టి +కొత్తగా కొలువునకువచ్చిన సేవకుఁ డెంతటలనంపుండైనా రాజు కు రాజపరి +గారంబులకును నసు కలసి యుండనేరదని పలికిన సంజీవకుండు దమనకుని +బ +తొమగల ట్లనియె గాజుదగ్గర కు ద్ర పరివారము చేరియుంటే నా శ్రితులకు +సుఖమి +లేదు.సూ కాలమునందుకుయుక్తులుగలిగి తనక్క తీక్ష మైనముక్కు +గల జాకీయీవు భయలున్ను నీ పాశ్వాములయందున్నారు గనుక నేను చెట్టే +క్కినాను నీపరి వారమూ మంచిది గానని నొక వడ్ల వాడొక సింహముతో చెప్పి +నమాటనీవుమిన లేగాయని సంజీవకుండుచెప్పగా నేదమునకుండా కథనాకు చే +ప్పుమనియ& గేను సంజీవకుండు చెప్పుచున్నాడు. ఒక పట్టణములో నొకవడన్లో +దుగలడువాడు ప్రతిదినమున్నడనికి పోయి గుంజలు మొద లైన వికొట్టి చెచ్చిఆమి +జీవనము చేయుచుండును ఒక గాడు సుహృత్తిలో చమడును పేరుగల సింహమ +కవిలోప్పచరి-పుచుని కసపడేను. వీమ సింహమును చూచి భయపడినీ +తుఁ డ్రైవుం డే; స్పుడుసింహము వానికయభమిచ్చిభయ డవద్దం చెప్పినంత +ట వాడునవయింటనుంచి తెచ్చిన యన్నము మొద లైనరిసింహమునకు పెట్టెను +సింహముశృ ప్తిబొందివీనినిూదవి శేషదయగావుఁ ఔనుత ర్వాత ప్రతిదినము +న్నువాడుసింహమునకు నా నావిధము లైనయాహారములు తెల్పియిస్తూ వచ్చే +యిస్తూవచ్చే +నీ ప్ర శారము గా నిద్దరికిన్నిబహు స్నేహముగాబహుకాలము జరిగేను - ఆసిం +హమునకుఒక శాకిఒక నక్క ఇద్దరు ఆ చరులు గలరు. జూరొక నాడు సింహమును +జూచిమాయాహారమునువిచారించకుండా మీరు మా త ముగ్రహారము సంపా +ళించుకొనుచున్నారుమాగతి యేమి నిజడిగిరి నె వెళ్ల డికిన్నిపోవడము లేదని నీత +హముచెప్పెనుఆయి లేమోకు ఆహారమెవరు తెచ్చి యిస్తుంన్నా ఈమాతో చె \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0035.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3dfa54ad56049da43150d8cf56f505fe3c515ebc --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +3 +( మిత్రభేదతంత్రము.} +3 +స్పవ లెనని వారడిఒరి ఒక జడ్లవాడు ప్రతిదినమున్ను అన్న పానాకులు తె +తెచ్చినా +కుయిస్తున్నాడని చెప్పి ను సూకువానించాూపించు అని కాక జంబురములు క +లీ కెను. తర్వాత ప్రొన్గునిలాండకున్న అకవిలోనోకచోట కూడియుండిరి +పౌరు పరివారముతొ సూరుకొన్న సింహమును జూచి చెట్టెక్కెను సింహము +వానిదగ్గిరికిపోయి స్నేహితుడాయెందుకు చెట్టెక్కి సౌదనీ అడిగేను - కుమా +సౌదనీఅడిగేను +క్తులు \లనక్క తీత మైనముకు గల కాకి - +'భయులున్ను శ్రీ పాశ్వముల +యందున్నారు గనుక చేటేక్కి నామనీపరి వారి ము మంచిది కాదని చెప్ప వాడు +చెట్టుదిగకపోయేను. గనుక ఆ నేడు లైన దుష్టుల యొగ్గ నొక సజ్జనుడుంటే వానికి +క +దుష్టుండని పేరువచ్చును . ఊరిద్య స్మశానభూమిలోనుం డేడుగడలతోగూ +డానొక హం సవచ్చియుం లేచూచే వారు దాన్ని దయనుకొందురుగా నిహర +సయని తెలుసుకో లేరు- రాజుదగ్గి గయోగ్యులుఁ టే=క్కడికివచ్చి నవాడుఆ +ల్పు డైనాగుణవంతుడౌను- పెక్కు హాంసలలో నో గద్దయంటే దాన్ని చూచే +వారుహంసయనుకుందుకు కొనిగగ్ధయని తెలుసుకొ నెరరనిపలికి సంజీవకుండ +మఱియునిట్లనియె. రాజు దెగ్గర నెవ్వడో మర్మార్గుడు చేరి నిజంబుక యుగల్లు +జంబు గా జెప్పి నాయందు భేదముపుట్టిం చి నాడు కార్యఁ బుతప్పి ఎచ్చె నేమిచే +యాదునుభూమిలోపిడుగును కా జపరాక మంబును. ఆతిభయంక రంబులు +అందులో - పడుగొక్కచోటంబడును రాజప రాష్ట్ర మై లేవుగ వాని రాజ్య +మునందంతట వ్యాపించును. యిప్పుడు నేనతనితోడయర్థంబు చేసి మృతిబొ +ట మేలు గానియతినీయాజ్ఞలో నుండుటయుక్తంబుగాను- కార్యాకార్యం +లెరుంగకగర్విరిచిదుమాగ౯నవితించుచున్న గురువునైనవిడ్యువలసి +నది-మంచియజములు చేసినవారున్ను . అనేక దానములు చేసిన చారున్ను, సహా +స్తపుణ్య తీథ-ములలో స్నానమా చేసిన వారున్ను.ఎటువంటి పుణ్య లోక ముల +బొందుదురో, ఆణవంటి పుణ్య లోకములను యుదనం లొ బ్రాణములనువి +డీచిన వారుక్షణములొ బొందుచు న్నారు. యుద్ధమునఁదు సుమృః బొంది +దమానందుణానుహృః +తేస్వ గంలో సుఖమనుభవించవచ్చును . తన చేశశత్రు వు చచ్చినట్టయి తే +వాన సంపదలనుసంతోషము శో నేను భవించవచ్చును. యీ వుండును తూరు +లకును తముగుణములు కాబట్టి యిది నాు యుద్ధకాలతోని సంజీవకుండు పలికిన +దగ్గునకుండిట్లనియెకణముర ణంబు మంచి దనియ సాధ్య మైనశత్రు బలము మీద +బడవచ్చు నాశత్రువరా క్రమంబు తెలియక సేవ్వడువిరోధించుమోవాడపజ +యంబునొందును మునుపుట్టిట్టి భంబువలన సముదుండఫజీయంబునోందలే +జాతినిపలికిన సంజీవకుండు ఆశ్చథనా కెరింగింపును నేనుదమునకుఁడి ట్లనియె +ఇ బు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0036.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a11275ff454953eee45a0d82ae653b795b1a41e9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +(మిత్ర, భేదతంత్రము) +చే +దమనకుల * సంజీవకోనకు చెప్పిన టిట్టిభునికత, +సముతీరంబననోర్తి చెట్టు మీంచ టిట్టి భవనం తీకువు పు గూడుకట్టుకోని +తనథార్యతోగూడా వాసము చేయు చుండెను కొన్ని దినములకు దాని భార్యకు +గర్భయోగ్పుడు సినిమా టి భార్యను జూచి వేవిళ్ల బడుట యేరింగీ నీకు రోడ్ మీ +7వ గెనో చెప్పుము లిచ్చియితున నెనుభార్య పెనిమిటితో నా శివస్తువు ఏడ +కావలెనో +మీద +నుదునను లేచునార్జునసు నొక ఎంత పుట్టినది అదిసిన ర్తింప జేయవలయును ఈ +దియేమంటే పర్వదినము నందు సముద్రుడు ప్పొంగివచ్చును అప్పుడుమనమూ +గూడుకట్టుకొన్న చెట్టును బాకునట్లు గాకరుళ్లువచ్చును నేను పెట్టిన గుడ్డప్పు +డునీళ్ల పా లైపోవును కాబట్టి తునమిప్పు జేయెక్కడనైనా ఒకచోటుచూఈ +కొనిపోవుటకం దిది ప్రసవదినములు వచ్చునప్పుడు మఱియొక చోటికీ బోవుటక +స్టమని పలికిన భార్యమాటలు విని తీతువు పడి నవ్వి చల్ల పైన టువంటికి తఙ్ఞము +లుగలచంద్రుడు కలువల కురువ కుడుజారు ఏం చేస్వచ్ఛమై నదకముగల +మేఘుకు జాతక ఇలకురత గుడులోకము వేయింటి దీపమైన సూర్యుతుకమ +లములకురగకుడు లేని పతములకుగరుత్మంతుడురత కుడు విష్ణువాహనమై నగ +రుత్మంతుడు మనకు రక్షకుడైయాండంగా సభుగ్రందుమనతో పగచే కొను +అని పలి కెను హితులమాట వినని మూడుడు కోయ్య విడి పడ్డూరమువలె +నేనశించునని జడతీతువు జెప్పెను ఆంథంలో రూ చెప్పుమని "తెలంగతీతువు +భార్యనడిగేను అప్పుడాయాడతీ ఈ ప్రు చెప్పసాగెను. +గౌసుఅవు +జ్ఞతీవ పక్షి తనపురుషుడికి చెప్పిన తాంబేటికథ +wate +ఒకకొలనిలోకంబుగ్రీవముకు పేరుగల యొక కూర్మముమహాసంతోను +ముతో బహుదినములనుం ని శాసము చేయుచుం దేను ఆకూర్మమునకు ఒకట +సంకటములను "పేరుగల కొంకుహంసలుమిత్రము లై ఆవరస్సులో నే కాపుర +ముండెనుతర్వాతకొన్ని దినములకు వర్ణములేక కొలనంతా యిండి పోవుచుం +నేను అప్పుడీహంసలు ఱియొక స్థలమునకుబోవలెననియెంచి కంబుగ్రీవ +ముదగ్గిరికివచ్చి మేమిచోటువీడి దిస్థలాంతరమునకుబోవుచున్నాము సెల +విశ్వవ లేసని పలుక శాశూరము విచార గ్రస్తమై మనముబహుదినము లనంచి +స్నేహము చేసియుంటిమి ళ లుగలిగినందున పోవ లేనన్నచోటికి బోయ్యే +శక్తిమీకు కద్దుతుక్క లు లేని నేనెక్కడికి పోగును నేనేమి సేయుచునుమి మె +ఔసినిమిష మై నా బ్రతుకగలనా అని నిండా జీరము గామాట్లా డేను అంతటవి +కటసంకటములు దాని దుఃఖము చూచి కొంత సేపు యోచించి షేకంబుగ్రీవము +మే మొకయుపాయము చెప్పుచున్నామునీవు భయపడక మామాట బైకారము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0037.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c460738c5c9971e2be7984eddb61a5f9d78dc2e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +RE +(మిత్రభేదతంత్రము,) +నడుచుకో నేటట్టయి లేనిన్ను మాతోగూడాతీసుకొనిపోదము ఎట్ల విన ఒక +కొయ్య మేమిద్దరము చేరియొకతట్టునమ్ముళ్ళు +నగరచుకో: డెక్కలతో నెగిరిపో +“తామునీవాకొయ్య సుగట్టి గా నోట గరుచుకొనోరు తెరవకఁడవలెను +చెప్పెసులమాటకు కూర్మము సమ్మతి | చెను ఆహఁ సలు తెచ్చియి: చ్చిన కొయ్యి కు +ధ్యభాగమునతోటగరుచుకొనిమయంతట నాశంసలు కొయ్య, చెరియొకపై +పుముక్కన్నరుచుకొనిఆకాశమార్గమునబోవుచుండగానోక పట్టణములోమం +చెడుజనులు వీటిని చూచి యిదియేమివింతయనిజ హధ్య ని శామాట్లాడిరి అ +ధ్వనివిని దుర్బుదియైన కూర్మముఖ ది యేమి సందడియని హంసలనడి గోముతత్ర మే +కొయ్యుపట్టువడలికిందబ డెనకబడబడగా వేమోంపలుబ్ధులుదాం- జంపి భక్షిం +చిరి కాబట్టి హితులచుటలువినని వూడురు కొయ్య ఓ డిచిపఊకూర్మమవలెనే +శించునని చెప్పి తిని పూర్వవృత్తాంతము దెలియుటకై పఱియొకకథ జెప్పె +చవిడుము హికులమాటలువిన నేర్చిన బుద్ధిమంతులువి వేస జైన వారిలో స్తోత్ర +ము చేయబడుదురుమను పుఅ నా గతవీ థాతయు ప్రత్యుత్పన్న మతిపొయాయద్భ +విష్యుంకునుఅనుమీనంబులు గలవు అందులో యద్భవిష్యుండల్ప మతిగానను +పాయము డెలియక ఎక్కు బడిమృతిబొందెనని చెప్ప గా ఆకథ జెప్పుమని తీతు +వుపలి కొనువాని భార్య చెప్పుచున్నది, +- ఆడతీతువపురుషునికి చెప్పిన యద్భ విష్యునికథ. శ్రీ +ఒక చెరువులోనిప్పుడు నే చెప్పిన మత్యములు మూడున్న బహుదినముల +న్యోన్య స్నే హము చేతసంచరింపు చుండెను ఒక నాడు వాటిలోన నాగత +విథాశయిట్లనియెఈ సంవత్సరమువర్షము లేనందున చెరువు నా నాటికిఇంక సా +గెసునీళ్లుపట్టిపోనిమరియొక్తతక మునకు నిప్పు డే పోవలయును మనమాల +స్యము చేసిపోకనిలిచి తేజాలరుల పాలవుడుము మరియు నే సెక వి శేషం బు +వింటిని నెక గడియకముందు, గాకొందరు జాలరులొచ్చియీ చెరువు చూ చికీ +భుశా నాయెండిపోయినవి రెండుమూడుదినములలోవలలు దీసుకోనివత్తామని +యొకరితోనొకరుమాట్లాడుకొనిరి యింక మనమాలస్య ము చేసి లేకీడుపం +భవించుడని చెప్పగనామాటలు విని ప్రత్యు త్ప న్న మ యిట్లనియెఇంత దూర +ముయోచించవలసిన దేమి ంత పని పొసగినప్ప టికీ విచారించుదము కార్య +ముపోనగినప్పు డెవనికి బుద్ధితక్కువగాక పూర్ణము గానుండునో వాడుతనకా +ర్యములు చక్కగా నెర వేర్చు కొనును ఒక గొల్లదియిద్దరుజారపు రుషులతో +నుండితప్పించుకో లేదాఅని చెప్పగా +మత్స్యములాకధయెట్లాడు చెప్పుము నె +సుపుత్యుత్పన్నమతి చెప్పుచున్నాడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0039.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7b5d60e8c689f1b390d15ed87b3d7ac877ddafe --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +34 +(మిత్ర కేవతంత్రము, } +వీనిం ళూడుమని తలారి కొడుకును విజవగానే వాడుకం కోసముకోన +చుగా ఔలోనుంచి దిగివచి, వారియొకటనిలి చెను అప్పుడు గోపాలుడు జానిం +జూబసంతో షించిధార్యంగౌగిలించినీవు వీన్ని ప్రాణములు గాచితివి ఏని కండ్రి +కివీడు అనపడి తేవానికి వున్న కోపానికి సిద్దము గా జంపుకు నీవంటిపకోడు ఆ +రుఖీ భూలోకంబున లేరని గోపికనంతా మెచ్చుకొ నెనుఅని ప్రత్యుత్పన్నకు +తిచెప్పగా నేయద్భవిష్యుండుయిదు కాని సుచుఁడియేమిన్ని చెప్పక యూర +కుండేనుతర్వాత ఆ నాగత విధాతనిం దానిళ్లు లమదు సహజల స్త్రీ వాహమూ +గుండాపోయి ప్రవేశిం చెను మరు నాకు సరస్సు దగ్గిరిజాల సులువచ్చి వలలు వే +స్ ప్రత్యుత్పన్న తియద్భవిష్యులమటి కొన్ని మత్స్యములతో గూడబట్టుకో +పరితాప్పుడు ప్రత్యుత్ఛన్నమతి తాను చచ్చినట్లుగా వెళ్ల జాలకంబడి మెదలకుం +చాముండుట చేనాజాలలురుయిది చచ్చిన పయని దానివిడిచి పెట్టిరియద్భవి +ష్యుడుయుపాయ దేమిన్ని +తెలియకతన్ను శాడుచుండగానిది నుంచి కో +నచేపయని డానింబట్టకపోయిరితర్వాత ప్రత్యుత్పన్న సతి మెల్ల గా జరిగి కోల +నీలో ప్రవేశించును- +అనిటిటిబస్తీ, చెప్పగా నేటిట్టిభ సుజని మాటపడ సేయక పోయెనుపి +మాటకొన్నిదినములకుగుడ్లు పెట్టిన సము ద్రుడు టిట్టిభము యొక్ష ప్రతిజ్ఞనుభం +గపరచన లెననియెంచిఅలల చేత వాసి గుడ్డపహరించేను అప్పు చేయాడతీతు +వుదుఃఖం వీతన పెనిమిటినింజూచి నేను ఆనాడు జెప్పినమాట వినక పోతవి నే +పెట్టిన గుడ్లన్ని సముద్రము పొలాయెను యిక నేనేమి సేయుదునని పలికి +టిట్టేభంబు భార్య నూరడించినన్ను చేతగానివానిగా నించవద్దు సముద్రుడ +సహరించిననీగుడ్లు నీకు దెప్పించియిచ్చేదనని పలికి పక్షి జాతుల కెల్లసమాచార +చంపించి పిలిపించియీ సంగతివారికి జలియ జేసీ వారితో గూడి యాలోచ +న సీసీఆపతులుందానునుగరుత్మంతుని ధ్యానము సేయగా గరుత్మంతుడు.ప్ర +వ్యవ మెయిట్లనియెఓ పక్షి శ్రేష్ఠములారా మిభ క్తికి నేను నిండా మెచ్చి మీరు +న్నచోటికివచ్చి నాను విజారుకోరినకోరిక గొప్పకొందమని రోయోచించక చె +స్పండిఅదిసమస్తమై నవారికినసాధ్యముగానున్నా నేపని జేయుచున్నాను +మీకం టేనాకుకావలసిన వారెవ్వ రనిబలికిన గరుత్మంతునితో యీసంగతి తె +లిపిరితర్వా తగరుత్మంతుడుకుక్షిజాతులను పాలసము త్ర ములో శేషశాయి +యై యున్న విష్ణు వుదగిరికి బిలును పోయి ఆ సంగతి విష్ణువుతో మనిపి చేయగా +భక్తపరాధీను డైనవిష్ణువుగరుడ వాహరూను +వైసముద్రు నిదగిరికి వచ్చి ఓ సభు +ద్రుడానాయందుభాకీగలయా సతుల గుడ్లనిన పహరించి నాననివిన్నానుశీ +7. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0040.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0040.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4044dd2a2ba6c2a2e09419a8497cfb5846985b5b --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0040.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +(మిశ్రి ఖేడతంత్రము ) +ఘము గావాటిసద్గువాటికిమ్మని సెలవిచ్చిన అప్పుడుసము ద్రుశుభయభ +లతో ధ గవం తునికి బ్రదక్షిణనమ స్తారములు సేసితితువు గుడ్లురత్న మయమై +నవ ల్లేరములో నుంచి తెచ్చిహేతువుని & సమర్పించెను, +ఓ +అని చెప్పిన సంజీవకుండువి -మృగేంద్ర దేవిధంబుగా యుద్ధసన్ని కుడ +గునవియడి గౌను - దమనకుడు చెప్పుతున్నాడు. ముందరికా +ముందరి కాళ్లులు డునుం +ద్యోయి. మీది కెత్త మొగము వికృతము గా జేసుకో" ని భయకరణంగా మో +రుజెరచుకొనియుం "పేమ్బు గే. దుడుకలహమున సనద్బుకు డై - జ: నీవు దే +బుసుకోవ లెనని చెప్పిన వీళ్ముటదమనకుండుకంటబడున్నచోటికింబో యిమన్ +ముధ్యోగించిన కార్యం నె వేరేను సింహవృషభంబులకునన్యోన్య భేదములు +పుట్ట-నీతిశా +శాస్త్రము వారిచేత +సము నెరిగిన వారి చేత భేది. పశాఖ కార్యము లెక్కడనైనా +గలవా - శాబట్టి నేను నేర్చి సయుపాయంబు చేతపట్టిన కార్యము. నేర వేర్చు +కొంటినని చెప్పి పిఁగళశునిదగ్గిరకిపోయిన శత్రువుత్తి నిగో +యుద్ధమునకు సన్నద్ధు +డై వచ్చుచున్నాడు నీవిప్పు డే మఱి యుండదగు వారి నః తడుముడమనకుఁడు +చెప్పిన తెఱంగునగట్టా యిత. బైయేమీరుచూచుచుండే వింతట సంజీవుడు +తమ దెంచిమునుపు తొమడమనకుఁ వల్లఃన్న చందంబుననున్నభయ కరాశా +రంబుజూచి నెఱవక పింగళకు నిండా కెనఁ తటపింగళకుండును సంజీవకునిమిది +1. +కేడూ కెనయ్యీ గువుర సంతకంతకు బలంబు హెచ్చి ఘోర్ జైన పోరుజరుగ +చుండెనయ్యవసరంబునకరటకుండు దమనకుని కిట్లనియె. ఓరు రాత్మ కానీదు +రాలోచనవిన్నందువల్లవచ్చినఫలమునుస్వామియనుభవి పుచున్నాడు.సా +మదాన భేదదండ ములలో నామోపాయము చేశ మూఢుడ్లే నావంటను ఆ +న్ని యుపొయములకం టే సామోపాయ వే. మంచితి కార్యజ్ఞుడైన వాడు +మూఢునీయముక్షణంకు గాసా మోపాయ మీ ప్రేయవల నదిసామను చేశ +నన్ని కార్య - బులుంజక్క బదునుఎ ఎ నీ నాలుకు +నీ నె'లూబినా దానివలన చెరుపు తే +దుసామదాన భేదద డంబుల నేవతు రుపాయంబులు కార్య సిద్ధిలుకు జెప్ప +బడ్డవిఅయినను దాన భేదద డఁ బులకుస ఖ్యా మాత్ర మే ఫలము గాని వే ర +లము లేకు సామయి చేత వేపకల కార్య 9 బులుసిద్ది చుష నిరోధక వేగాడాం +ధ కార మురత్నకా,శుల చేతను గాని సూర్య కిరణముల చేతముగా ఆగిజా +లల చేతను గానిశాంతి బొందరు సామయి చేత నే పటాపంచలై పోవును సా +మదాన భేదదండ ముల నేచ రూపాయులలో దండోపాయమని అ డా పా +పమును బుట్టించును కాబట్టి దాని విడువవలెను చక్కగా నాలో పించక గర్వ ప +తువాడుతానునపించుట గాక తనయేలిన వారికి నుపద్రవము దెప్పును ఇప్పుడు +() \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0041.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0041.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..affd3f27a8da68c0ea11133163c57e22a99bc1a7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0041.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +RE +(మిత్రభేదతంత్రము, ) +తేజుష్టములైన +R +మనస్వామిమహ తై నయాపదను బొందియున్నాడు మనమిందుకే మైనాప్ర +త్యుపకారము వెతుకవ లేనుసమయమును ర్తెరిగి సంధి సేయ నేర్చినమంత్రిని +సన్నిపాతమువచ్చినప్పుడు త్వరగాణానిం జెలుసుకోని కుదిర్చిన వైద్యు సన్ని +సభలో చెప్పుకోదగు ఈతప్పు డందరున్ను తెలిసినవా రేశాజు గుణవంతు +డై యున్నామంత్రిక పటముగల వాడై తేడుగ ములైన మొసళ్లుగలకొలను జే +ర వేరచినట్లు ప్రజలు వారిం జేర జరతురునీ పునీ మేలుకొరకు రాజు మె. టరిగా +ని జేసితిని సేవకుల నెవ్వరినిం చేరి నియ్యవుఅయ్యో మంత్రి రాజుదగ్గిరి: ప్రజ +నెవ్వరినిం జేరనియ్య కనన్ని టికి దావయ యుం డెనా రాజుకుతా పేరుగ +వాడగును క్రూరులైన వారికి హితమాచరించు వాడును సాధుల బకీడు సేయు +వాడును జెడిపోవును నీవు సాధువులకు ఆహితంబు లాచరించు లంపునది. +బ్రనర్తించుచున్నావుబుద్ధిమంతుడవు గావుమనస్సు న చాక్కున ఎకరీతిగా +నుండక ఒక కార్యమును దేశిరివిమి శ్రులను సంపాదించుటకు ప్రత్న ము సే +యనతండును ప్రతిదినంబును బ్రసిద్ధము లైని పాపుబులా రించ చుధర్మ బు సే +మండల చునతండును ఎల్లప్పుడుంబరులకును పడవము సేసిధవ మొగూడ బెట్టని +చ్ఛగలయత దునుమిక్కి లీశరీర సౌఖ్య మున పేజీ చిపిద్య లనభ్య సించమ +నస్సుగలయతం కనుఎప్పుడుంబ క సదనంబు చేత స్త్రీ లను జక్క గావలపింతు +న తలపోయి నతండుముమివేకము లేని వారలనినీతిశాస్త్రజ్ఞులు జెప్పుదురుతన +యేలిన వానికి మేలుగోగిఅతన్ని శ్రుసాదము వల్లబొందిన సంపదయొన్నటికి జె +డదుతన యేలిన వానికి గీడు గోరిసంపాది చినసఁ పదబహుత్వర గా చెడిపోవు +సునీతిశాస్త్రము జదవనికొందరు దుష్టబుద్ధులు తాము తెలిసిన వారివలె నేలలో +చనలు చెప్పవ త్త్రుతమఆజ్ఞానమొతమకు తెలియక శాస్త్ర ముచదవని వాని +పుత్రుడు మొగలి చెట్టునబుట్టిన సండ్లు ముండ్లుగలిగియున్నట్టుతం డ్రినిబోలిపు +టునునీకుం జెప్ప వలసిన దేమియున్న దియెవ్వ డైతే నేమినంచి రానిమాను +వంచ బోయి నా ఖడ్గయి చేత +పరతశృంగము దెగ వేయబోయి నామూఖుజానికి +బుద్ధి జెప్పబోయినా వాసరమనకు బుద్ధి చెప్పిన సూ చీ మొఖమను పక్షివ లెహా +నిం జెండునినివి ఉమనకుడక్క థపినవలతుం జెప్పు మనకంటకుండిట్లనియె +కరటకుండు చెప్పిన సూ చీ శాఖమను పక్షి కథ +లిశరీరసౌఖ్య +మంచుకొఁడకు సమీపభూమి మందోకవన బుగ్గలదు ఆవనముల సేర్ల ఫ +లభరితంబులైనవృములతో నిండియుండును అక్కడసంచరించుచుం డేడు +వానర సమూహంబోక నాడు శీత బాధ చేతమిణుగురుపురుగులకు జూని +ఆ వినిప్పులను కొనిచలిగా చుకొనుచుండగా సూచీముఖంబును మెక పత్నీచూచి +K \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0042.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51df48c93fefecf14cb35d354b7683c53551f76c --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ง +(మిత్ర భేజితంత్రము, } +ర +ఓపీచ్చి వానరముల రాజవినిప్పులు గావునిుణుగుగుపురుగులు అవిగో ఆ చెట్టు +డోపు కనిప్పు లున్న విమీకక డికిబోయిచలి కాచుకోమని చెప్పెను అప్పుడో +కవావర్శణ ఆ పక్షింజూచిబహుకోపముతోకన్సు లేఖ పేసు కోనిని నే +న్నెవ్వర +డిగిరిసీవిప్పు డిటువంటి టలు సెప్ప వలసిన పనియేమినికి సిఁబట్టిగా +తికి వేసికొట్టి ప్రాణంబులు పోగొట్టెను కాబట్టిబు - హీనునికి బుద్ధి గంతులు సే +ప్పీ నబుద్ధులు యేల హితమౌరుసరుస్తమైన వారి చేస్తో తము సేయదగిన ప్ర +చేతలు గా బలము చే ను గా నిధరము చేత ను గానితనముశపువారిని పోషం +చునట్టికొడు*గన్నతి ల్లే తల్లి సౌ దర్యముగలపురుషులు బహుమందిగలకు మం +చిని వేళ ముగలిగినపురుషుడు దోరకుట దుర్లభః పలికినవి బదరునకు, డూర +కున్నంగనుంగోని కరటశుండుమరలనట్లనియె అన్యుల ప్రకారము జేసినవాని +కంఠస్వరము భేదిం చున్నముఖము వివర్ణనూపు చూపులు చలించును దేహమున +ణుకును మరియునొక్కవి శేషంబుగలను వినుము దుష్టబుద్ధిగల వాడుతనలో +భమి చేతఃనతండ్రిని జంప్పుకొనినట్లు లోభ గుణనుగలవాడు చెడిపోదురనిచే +ప్పిననక్క థబిన గూరేది చెప్పుమనికరటకుండిట్లనియె. +కరటకుండు దమనకునకు చెప్పిన ధనలోభు కథ, +ఒక 'పట్టణమునందు దుష్ట బుద్ధియును బుగ్గిన నః ను కోమట్లు గల కు +రుచిన్నప్పు +ప్పటి మించి నొక్కి లి స్నేహగలిగిండిరికోని "నపాలకీ ధనము +సంపాదించవ లెనని దేశాంతర బోయిరి అక్క డ సంజ్ఞ అనోక చోటవ కాల +బి దెదొరి కెను=తఎమిక్కలీ స్నేహమువల్ల పుష్ట బుద్ధిదగ్గిన బోయి ఓ స్నే +హీలు డావ రాలబిం డెనాకొకటి దొరికినటమనమిద్దు మీ ని తీసుకోనిమన +యిడ్ల బోయిసుఖసము గానుందోసు రమ్మని చెప్పి ను మంచిది అట్లా నే కొని +మ్మ నిదుష్టబుద్ధి సుబుద్ధితో కూడా శన పట్టణమునకునది పట్ట సమీపమునం +దుసుబుద్ధిః జూచిఓ స్నేహితుడామనమిప్పుడీ ధనమంతా టికీదీ కపో +వడముయక్షము గాను లోకులు జూచినట్టయితే రోజు రకు దెలియ జే బరుత +గ్వాత రాజు కొట్టితీసుకొ +మనుషస మీధనములో నూ వరాలు వెద, మున +కుదీసుకో, సకడముయెక్కడనైనా దాడి పెట్టిపోదామని చెప్పెట అందుకును +బుద్ధిసమ్మతించెను తరువాత : డిద నొక చెట్టునగిరి పోయి అబిందెలో +నూఱున రాలుదీసుకొ: కడమఎ రాల డపాతి పెట్టితమయింటికి బోయి మికి +లి గ్నేహముకలిగిసుఖముగాను డిరిఇట్లా కొన్ని జనములు గడిచిన పిమ్మటకు +ష్టబుద్ధి ఆధనమంతా తాన పహరించవ లెననియెంచి నొకనాడుర హస్యమి గా +బోయిహతి బెట్టినబిం దె పెళ్లగించితన యింటికి దీసుకొనివచ్చిదాసు కోనిమణి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0043.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0043.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..46bdc0e717fca3405eb9a867304ffb3ae3f02702 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0043.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +(మిత్ర క్షేతతంత్రము, ) +పో +కొన్నిదినములకుసుబుద్ధి దెగ్గరబోయి ఓ స్నేహితుడా నాడు మనముదాది పె +టిని ధనమిప్పుడు దెచ్చుకోక నాలస్యలు సేయవలసిన టెందుకుయీ రాజుమి +లిధారి శుడుమంట్రబ్రహుయోగ్యుఁడు ప్రజునిండా సజ్జనులు ( బట్టి షం +నముమనస్సులోశంకి - సంబని లేదుదనముమన మొదక్కించుకోనవచ్చును +దమొరమ్మ విసుబుద్ధిని బిలుచుకొనిఆ చెట్టుదగ్గరికి బోయిఅక్కడత్రోవ్విచూడ +గాధనము గుపడక పోయెను అప్పుడు దుష్టబుద్ధి యేడ్చి రొమ్మ గొట్టుకొను చూసు +పోయెనుఅప్పుడు దుష్టబుద్ధియేడ్చిరో +బుద్ధిఁ జూచినీ వేయీధన మెరుకొన్నానని చెప్పెను నెనేపాకు మెరుగనని సు +బుద్ధిపలి కేసఅంతట బాండ్లిన కు వివాదపడుచు ఆపట్టణపు గా జుదగ్గిరికి బోయి +సమాచారమంతా దెలియ జేసరి రాజు ధ గా ధీవతులం బిలిపించియీతగువుదీ +ర్చుండం. యోగిం చేను వారు వారల జూచి అయినదిన ములలో గా మీలోమీ +రుసమ్మతి పడి తేన రేలేనీ ప్పడు మునకు ఆరోజనము మాదగ్గిరికీ రావలసినదని చె +స్పిరితర్వాత వాండ్లఆదినముకగు పులుతీ ర్బేవారిదగ్గిరికివచ్చి నిలిచిరి అప్పు +డు వారు ఫీడ్ల వాఙ్మూలములు విని మీక్ష సాతు లేవ రైనాకలరా అనియడిగిరి +అమాటకుదుష్ట +బద్ధియిట్లనియెఓపు ణ్యాత్ములా గా ఈభనమనీజఋ గాసు +థియపహరించినాడు ఇందుకుమీగువంశంయింపంబఁ లేదు మేయిు ఈధరము +మయె చెట్టుకిందపాట పెట్టినా మోంచెటే పొక్షి నేనా చెట్టు చేతపలికిం చేద +ముచూడండి ప్రాకల్ల, జంబులప్పుడు మిచి త్తంబులకుం దెలియవచ్చు ననిపలి కెను +ఆమాటలకు వారు ఆశ్చర్యపడి యొండోరుల మొగంబులు చూచుకొనఇదివర +గుమే మెన్నడుయిట్టి ప్రమాణంబుచిన్న వారమే రాము నేడు వింతమాటలువిటీ +మిమంచిది నేటిదినము. చాలా ప్రొద్దు పోయినది రేపుకీ ఘ్రము గారండి మాట్లా +డుదమని వాండ్లకు సెలవిచ్చియం పించిరి పిమ్మట దుష్టబుద్ధితనయి టికిబోయి +తనతండ్రితో ఓట్లః యే.. +ఓతం శ్రీమనహస్తగత మైనద్రవ్యము పరులకుంబంచి పెట్ట నేల- నీవుఓ క +మాటచెప్పి తేమన ళ్ళేక్కు తున్నది నామాటతో సీ వేయకచిత్తగింపుము యే +మం పేఆ చెట్టు తొఱ్ఱలోనీ వీ రాత్రి ప్రవేశించి అదృశ్యుడవుగానుం టే రెవు +ప్రొద్దునధ గాధిపతులువచ్చి అక్కడ చెట్టునడుగుదురుని వాలస్యము చేయక +యీధనము సుబుద్ధి గ్ర హించెనుగాని దృష్టబుద్ధియైకుగడని జెప్పుముయీమా +టనీవు జెప్ప గా నేవ్యాజ్యమునన పక్షము గెలుచును ఆధనము పెట్టుకొనిన ఓ +ఎంతక ల కాలము జీవించవచ్చు నుఅఃనవిని దుష్టబుద్ధితో +సతః తం డ్రియిట్లనియెజె +డిపోయ్యే కాలమునకునీ కిటువం బుద్ధి పుట్టినదిధ నా పేక్షకుసంతమొగిల దా ఓ +యిపిచ్చినాశాయ పాయముమ దంతింపగా నే వెంబడి అపాయమును కూడా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0045.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ec7ae4d4bbd1b33139ab474df29c13d2abf9146 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +(మిత్ర భేదతంత్రము, ) +టలు దేహమునసోకగా నేసహించ లేక తల్లడ పడి మొర పెట్టుచు దుష్ట బుషితం +డ్రిచెట్టు మీదనుం చికిందప డెలకిఁడబడగా నే ఆ శెట్టిఁ జూచిన గ్మాధి కారులు +ర్ను అతనికీ దగ్గరికి వచ్చి యిదియేమన యడగగా నాకొడుకైందష్టబుద్ధి +నాశీయవస్థ తెచ్చెనఃకలిగినమాట చెప్పి అతడు ప్రాణములువిడిచెను అంత +టధర్మాధీశులు ఈసమాచారమంతయు రాజుకు జెలియ జేసిరి రాజుదువబు +జ్ఞాపించిఅతని +ఆవేయనా జ్ఞాపించి అతః సర్వస్వ మున్ను దీసుకొ నెనని చెప్పికంటకుం +దుమణీయుఁట్ల యేనధులు సమద్ర మలో కలిసేదాకా నిలుచును స్నేహ +పం_స్త్రీలలో భేదము పు ట్టేదాక్యాలుచును రహస్యముకొం డె గాకుని వేదా +కానీలుచునువఁశమకృష్టపుత్రుడు కలిగేదా కాలుచును గానితర్వాత నిలువ +దఃనితిశాస జలు చెప్పుదురు?వుకులమును చెరుపతగిన నీచపు నడవడిక గ +లిగియున్నావు నీఁడతజూచితే నాకు భయమువు చున్నది బాడీ కోరుతనము నె +డబాయకుండిన వానితో స్నేహబు చేసినవాడు చెడిపోవును వాముపిల్లల్లను +బహుకాలము పెంచినా కడవకపోవునా తెలిసినవ్యా సహవాసము: దొరికి +శ్రీ మంచి అతడు పటప్ప భావము కల వాడై తేమంచి 3 గాకు మూ బడుచుం +బిగుణము గలవాడై వాలతః సహవాసము కోరగాడు కావు- నీవుస్వామి నే +యిట్టికరవస్థనుబొందితిని ఇకనన్యలు నీకు తృణపాయమగుట నిశ్చయ +ముఒకరి తాను వంచన చేయవలయుననియెది తేదెవుడన్ను వంచిం +చుమియేబంబారువులలో హమ్ నుయె ఒక భిక్షించెను ఒక వ రికుండు చె +ప్పి తేమరియొక డుపిల్ల కాయనుగద్దతన్ను కోనిపోయెన& శిప్పి విచిత్రమైన +కధనింటీ వాటికీ చెప్ప గా నేయీకధ నాకు జెప్పుడుఁడమనకుఁడడి గెలు విను +మఃకరణకు ఉట్టఫియె. +0 +-*కంటకుండుదమునకునకు చెప్పిన అక్షీణవిభు కథ - *- +ఒక పట్టణమి లో ఆ టీ ణష్ భుడను పేరుగల యొక వైశ్యుడు గలడుఆతదుద +నమ’సంపాఙంచవ లెనఁ బేరమాడ టకై పర దేశ మనకు బోవుచు యేబట ఖా +రువులలో హమ తన స్నెహితునిదగ్గిరభద్రముగా దాచి పెట్టును. యిచ్చి దే +శాంతరమునశుబోయి .కడినుంధీతీరు గావచ్చిలోహముదాచిన స్నేహితుని +ఇంటికి బోయిఓయన్నాయ్ని దినములు పర దేశమునకు బోయివుంటే; అచ్చ +టనాకొక చిన్న మైనాలాల మొదొరక లేదు ఊరికే వలసివచ్చె సునియింట +దాచి పెట్టినలోపు మిళ్ళించవలెనుఅనియుడి గేవి. అతడు ద్రవ్య లో భ కం చేతన +త సొమతఁకినవ కదాఃయెలుక లదిని పోయెనని చెప్పె నులతట నా వర్తకు +కుకొంత సేపుత. మనస్సులోయోచించిఇతడు నా సొమ్మ యివ్వజాలక మోస +لة \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0046.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a34294c88d0cbe5715850f8c4a7477b108ba0483 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +} +(మిత్ర భేదతంత్రము) +عن +3 +ముజేయుచున్నాడు యితణ్ణివంచించకపోతే వా సొమ్మురా నేరదనిశ్చ +విమాకు నాడుఅతనికొడుతునులు : ్యంగస్నా నముచేతా యి గమ్మ గతంతో కూ +డాచే సేవుకునీలుచుకో. పోయి చెగువులో స్నానము సేసిరుగా వచే టప్పు +డుఆచిన్న వాణీ ఒకరియి ట్లో గావి పెట్టి శామమాత్రయివచ్చె మమా చిన్న +వాడుసీతో గూడా చెరువుకువచ్చే వెయ్యెడికిపోయిన డం వా తల్లినుకు +లుఅడిగిరిమీచిన్న వాడు నేను గూడా చెరువులో స్నానము చెపకోవనువచ్చు +చుండ గా మీ చిన్న వ్యాగద్ద తన్నుకు పోయినః వర్తకుడు చెప్పేను అప్పుడులోహ +ముని పహగించిన వాడుకన్ను లెఱ జేసుకోనివ్వరితయి గా రాజుదగ్గిరికి పోయి +మొఱ పెట్టగా రాజునగాని * లబ బిలువనంపి ఈ మొక విచారించు డ ఉ +రువు సే సెనాఆవైశ్యు నపలిచినీవు మొద పెట్టుటకు హేట వేమని యడిగిరి ఆ +నా స్నేహేడొక నాకు 3 బిడ తనతొగూడా పలుచుకొనిపోయిదో +వలో వాణ్నిచంపి పార వేసి బిడ్డ తన్నుక పోయెనిచెప్పుకున్నా కయి +టువంటి అ +అన్యాయ: +ముభూమి యం దెక్కడవై నాగలదాయిని మీ భా గాప +రిశీలించ లేక చేప్పె సాధ గ్మాధికులు వసతి వరకెన్నడున్నుయి న టివి +పగీత విన లేదు ద రి భా గావిచారించవల నర్వయ - చి ప్రతి వాదిని బిలిపించి +సంగతి అడిగిరి అతడిట్లనియె యేబఐ వాగువుల లోహమయి సేవితనియింట దాని బె +ట్టి బోలినీ అదియెలుక లుటిని పోయెనట చిన్న పిడమగగ ను కపోవుట ఆశ ర్య +మా అనిచెప్పగా న సభ వారు ఇత చెప్పిన మాటలా స్పార్యము తెలుసుకో +వియీ శెట్టిలిలోపు మనిచ్చును సేవతని కొమారుణ్ని అతని కమ్మల జిపరీతకు +వాత వాండ్లద్దగుసభ వారుదీర్చిన తీర్పుశకునమ అంది చొప్పున నడుచుకోనడి +అ్కచెప్పనట్ మొబైట్ల - యే వాతము గా మెక మాట చెప్పి తే తెలిసిని డుచుకో +డు బ ద్ధిమంత డు వు ప్రతీణ వలెఁశ్చె స్టుడుకై యున్నావు నీకు +జ +t +నేమి చెప్పినప్పటికిన్ని ప్రయోజన మేమీ నేనుసీతో గూడి యుండుట అను చిత్తు ము +నానా దేశ యిలయం సంచరించుచున్న వాయువునకు గంధము గ్రంధములు +గలుగునట్లు జన దుర్జన సతో వాసము చేయుచున్నపు బహు తకుసు బణము +ణములుగలుగు జబుద్ధిమంతుడైన వాడు సెయ గావి కార్య ములు సేదలఁప +దునిండానప్పి గోని యియిన్న ప్పటికిని చాతకములు వీధిలో చారుచున్నళ్లుగా +గునాయః బహు ప్రకార ములు గా కరట శుబలి 3న విశదమున ఎంకు ఈనస్వామి +సంజీవశుఁ జంపినవిధము దెలుసుకోవ లెను పోదా యిరమ్మని కరటకు. బిలుచు +కొనిపింగళకు సమీప నకుపోయెను, పింగళకుండ తటయిను పైసంజీవకు +నింజంపి పశ్చాత్తాపపడుచుండినమునకు జూబ్లనియె పాలింపదగిన వా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0047.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0047.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b6ec542e1e8e4c7dd86d15e1c712771976302f38 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0047.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +(మిత్ర భేకతంత్రము. } +చిపాలించిసకలసంపత్తులు గలుగ జేయు "టేశా జధర్మము గాని అటువంటి +నింజంపుట రాజధర్త ముగాదు నేనెంతమా త్ర మున్ను ముందు వెనక విచా +లించక యెందుకు సంజీవకునిం జంపితిని తాను బెట్టిన విషవృ కనణ సై, నానరికి +వేయుటయు క్తము గాదు మంచి గుణముతో గూడుకొన్న యొక భృత్యుని రాజు +విడిచి పెట్టినట్టయి లేకడమవారుతోలగిపోదురుఅటువంటి పని చేయడము రా +జునకుహానికరము పరులపాలయిన భూమినైనా దెచ్చుకోవచ్చునుగాని మంచి +భృత్యులను సంపాదించడము ప్రయాసము భూమిలో కలకాలము నాకుడ్తాది ఒ +కఅపకీర్తివ చ్చెనుఇఖ నే నేమి సేతును అనిన వివిదనునకుండిట్లనియె స్వామీశత్రు +సంహారము సేసినతరువాత ఈ ప్రకారముగా సంతాపించుట యుక్తముగా +దుతనతండ్రినై నాకొడుకునై నా అన్నలపై నాతమ్ములపై నామిత్రులనైనాత +నకు ద్రోహము సేసినట్టయి లేభూమిమీద ఆశగల గాజు వారిని శీ మము గావధి +యింపవలసినది అదియునుంగాక యెల్లప్పు దును కొంచెమయినా దయ +రాజున్ను సర్వభకుడయిన బ్రాహ్మణుడున్ను పెనిమిటిక్ సెట్ల కాలము ప్రతి +కూలురాలయిన స్త్రీయస్నుక పటముగలిగిన స్నేహితుడున్ను గర్వించినీళ్ళ +క్యుడున్ను ప్రమత్తు డైయుం డెడుమంత్రిన్ని జేసిన మేలు మరిచిన వాడున్ను +ఈయేడుగురున్నుబుద్ధిమంతుని చేత విడువబడదగ్గ నారుమమష్య మాతృలకు +గెలిగినగుణములలో రాజు రాజ్య పరిపాలన సేయవలెనంటే ఆదొరతనము +ప్రకాశించదుశ త్రుభయంకరములయిన కార్య ము చేత భూతలమంతాతన +వశమ చేసుకొనికీరి సంపత్తులుగలిగియుంటేదోరతనము ప్రకాసించు నుయే +విమనుష్య మాత్రునకు దోషములో అవి రాజునకు మం ది గుణములు ఒకచో +టసత్యముదప్ప కుండానడుమును ఒక చోట అసత్య ములాడును ఒక చోట ప్రి +యవాక్కులుఖలుకును ఒక చోటకఠినముగా మాట్లాడును ఒకచోటనిండా +దయగలిగియుండును ఒక చోటవసించుటకై ప్రయత్నము సేయుచుండ +నుఒక చోటసంపాదించడ మేముఖ్య ప్రయోజనము గానగుపరుచును ఒక చో +టవీండాదాత్రుత్వముకలిగి యుండు ను ఒక చోటకు యము చేయుచుండును +ఇక చోటధనము రాబట్టుచుండును ఈ ప్ర కారములు గాన సేకరూ'పములు గలి +గిబోగము డానీవ లే రాజనీతి ప్రకాసింపుచుండును ఇటువంటి నీ తిమార్గములు +న్ని తెలుసుకొన్నట్టయి తెనీకు మిశ్రీ లిఅయిశ్వర్య ముగలుగును అనియిట్లుడమ +నకుండుచెప్ప గా నేపింగళకుడు మనస్సు లోకలతదీరిసంతోషమునోందితన +మంత్రులతో భృత్యులతో గూడుకొ యెప్పటివలె రాజ్య ము సెయుచుం డెన +"1 +వివిష్ణుశర్మ చెప్పినమిత్ర భేధమనీ యేడు ప్రధకుతంత్రమునా రాజకుమారు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0048.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0048.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a13edec023770c51af11d835d83ba8b27c58e095 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0048.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +లాలకించి సంతోషభరితులైరి. + +సుహృల్లాభమను రెండవతంత్రము

+ +అంత నారాజపుత్రులు సకలనీతిశాస్త్రపారంగతు డగువిష్ణుశర్మకు నతిభక్తితో నమస్కరించి అయ్యా తమఅనుగ్రహంబువలన మాకు మిత్రభేదమనేతంత్రము సాంగముగా దెలిసెను. ఇందువల్ల శత్రుమిత్రవర్గములందు ఆయాకాలానుసారముగా మెలగియుండుటకున్ను సజ్జనమైత్రివల్ల గలిగేసుఖమున్ను దుర్జనసహవాసమువల్ల గలిగేదుఃఖమున్ను యివి మొదలైన అనేకకార్యములను దెలుసుకొనుటకు మేము సమర్ధుల మైతిమి. గాన ఇకమీద దెలియజేయవలసిన నీతిశాస్త్ర్రాంశములను ఈతీరున లౌకికదృష్టాంతపురస్సరముగా దెలియజెప్పి యనుగ్రహింపవలెనని మిక్కిలివినీతులై ప్రార్థించిన నాతం డారాజకొమరులం జూచి ఓయీ బుద్ధిమంతులైనవారు సాధనములున్ను ధనమున్ను లేక ఒకరి నొకరు స్నేహము సేసి తమకు కావలసినకార్యములను కాకకూర్మమృగమూషకమువలెను జక్కగా నెరవేర్చుకొందురు అని విష్ణుశర్మ చెప్పగా వారలు విని కాకకూర్మమృగమూషకములకు ఎట్లా స్నేహము గలిగెను అవి యేకార్యముల నెరవేర్చుకొనెను. మాకు విశదముగా జెప్పవలయుననిన విష్ణుశర్మ యిట్లనియె. + +మిహిళాపురమను పట్టణమునకు సమీపముగానుండు పెద్దఅడవిలో ఒకబూరుగుచెట్టు గలదు. ఆచెట్టుపైని లఘుపతనకుడను పేరుగలవాయసము నివాసము సేయుచుండును. ఆచెట్టుకిందికి ఒకబోయవాడు వచ్చన వానిఁ జూచి ఆకాకి భయపడి వీ డిక్కడి కేమినిమిత్తము వచ్చెను. దుర్జనుడున్నచోట నిలువరాదు. అదియునుం గాక ఇప్పుడు నే నాకలిగొనియున్నాను. శానా ప్రొద్దెక్కెను. శీఘ్రముగా పోవలెనని యత్నబడుచుండగా బోయవాడు చెట్టుచుట్టు వల వేసి ధాన్యము చల్లి తా నగుపడకుండా అవతలిపొదలో దాగి రెప్ప వెయ్యక చూచుచుండెను. తర్వాత చిత్రగ్రీవుడను కపోతరాజు వచ్చి ఆధాన్యము తినుటకై ఆశపడి తనపరివారముతోకూడా వానివలలో జిక్కుబడెను. అది చూచి బోయవాడు సంతోషించి వలదగ్గరికి వచ్చుచున్నసమయమునందు చిత్రగ్రీవుడు తనపరివారమునుం జూచి యిట్లనియె ఆకటిబాధచేతను ఒళ్లెరుంగక మన మత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0049.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0049.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f54f6bdacb2546cf69b399e812cf532b7b3cccd2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0049.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +(సుహృల్లాభతంత్రము. ) +దరమువలలో తగులుకోం టిమి మనకీయా పద దొలగించుటకుయెవ్వగున్నా +రు నేనోళయాపాయము జెప్పె దవి నుండి యేమని న మనముండరా మన్ను ఒక్క +పూని తోవలయెకుకొని కాళ మనకు నెగసిపో తేయిప్పుడీ చూపదదప్పును +అపతలకిబోయివనలీ చుకొనుటకు వారియొక పాయము వెతుకవచ్చును: +నిపలిశెనగపోత॰ బలట్లయుం వా యని అద్భుతంబుగా ఆ కాశంబున కెగసి +వలదీసుకోనిపోయెనుఅప్పుడు బోయెవాడు విస్మయంబును విషాధంబును. +ఉతనతో దానీటవి వితరించెను. లోకములో పతులకువలయ్యెడి తెలిపివలలో +నైనాఒక్కు కోవలెను తేకుం సేవలచించుకొని యైనాపోవ లెదు గానియీ +పకారముగావలయెత్తుకొనియెగరిపో వు యిదివర కెక్క డనున్ను జూడలే +దుయిదిబహువింత గానున్న దియీపక్రులు నేలను లగా జూచి పట్టుకో +వలెనని జూచుచుం డెను ఆ బూరుగ చెట్టు పైనున్న వాయుసముడు' త్తు చేతబ +డలియుండినా ఈ వేడుక జూడవ లెనని కపోతంబుల వెనుక పోవుచుం డెను ఈ +లుద్భుకుడున్ను $ పోతములుపోవుదా రేభూమి మీదనతిత్వ రితముగా బరుగా +"లైను అభివృష్టి గోచరములు గాకుండాబోయినందున నిట్టూర్పులు విడుచుచు +తనయింటికి బోయెను చిత్రగ్రీవుడున్ను దూర ముచ వితనయనుచరులఁ జూధి +శాచెలికాడైన హిరణ్య కుడ నెమూషకి రాజు యీ చేయువనున్నాడు, అత +శుపన్నుజూచిన ప్లై తేయిప్పుడుమనకువచ్చియున్నయా పదబో గొట్టునును +నన్యుక్షడికిబో దామని చె ప్పెనుకి ఐ తంబులునట్టయగుం గాకయని హిరణ్యకు +డుం డేబిలముమీదికివ్రాలెను చి త్ర గ్రీవుడుతన ముఖము ఎలుక బొక్కలో దూ +ర్చిఓ హిరణ్య కా నేనుసీచలికాడ వైన చి త్ర గ్రీవుడమ నా మము నీవిప్పుడు +విచారించవని పలికిన హిరణ్యకుండాపలుకు వీని త్వర గాకలుగులోనుంచి బై +టికివచ్చి ఆపన్ను డై యాన్న చెలికా విమిక్కిలియాదరంబున గౌగలించుకొని +మఃఖితుడయిఓ చెలి కాడామంచిని వేకముగలనీకున్నిటువంటి దురవస్థవ చ్చే +నాఅని పలి కెనుఅందుకుచిత్రగ్రీవుడు చిరునవ్వుతో హిరణ్యకు జూచియిట్లని +యె నీవుసమస్తము దెలిసినవాడవైయుండిన్ని నన్నడుగుట యెమియెఱిగియుం +నానీవడిగినందుకు చెప్పుచున్నాను నినుము యెవనివల్లను యే నిమిత్తమున ఎప్పు +చుప్ ప్రకారము ఎంతమాత్రము సస్థలమునందు ఏ శుభకర్త ముగా, అశుభక +రముగాని కావలసియున్న దో అశనివల్ల ఆ మిత్తమున అప్పుడుఆ ప్రకారము +గొనిఅంతమా త్రము ఆస్థలమునందు దైవవశ మువల్లమను ష్యులకు అవుచుండు +ను దైవకృత మైన దానికిమన మేమి సేయగలముఅని చెప్ప హిరణ్యకుడు నే +మువిచారించక పలికితిఁనీళ్ళు చెప్పిన ప్రకారమగును తప్ప దః మఱియలు యో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0052.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..764bb79d2f7a8a8c072e26f43efc22b5ac85db29 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సుహృగాభతంత్రము ). +మీ శ్రమవల్లళృగము: లై నాకెలుసుకొనును భయమువల్ల పై నాలోభమువల్ల +నైనా దుష్టుడు చేసేమి చెయు సనర్మినమా త్రము చేత మసక్ప రుషులు స్నేహ +మొ చేయుదుర్దముని స్నేహ యిను టిప్పడవ లేసులభముగా భేదింపగూడన +దీన్ని తిరిగి అశక గూడు నిన్ని నను: స్నేహము స్వరపుటమువలె ఖేదింపగూడ +ఓ ఉన్నతిరిగీ అతకగూడినది. అని వాయనంబు చెప్పిన హిరణ్యకుండువిని నేను +నీతొ సొంత చెప్పి నాపినక మనఃవశ్యము స్నేహము గొవ లెనని చెప్పుచున్నావు +నాపనిండాళంతోషమై ఐడినీమాటకు నేనుస్తూ కొంచితిని తనకు ఒక ఉపరా +Hoy సేసినం మనమి క్రుడనిన్ని అప కారము సేసినందున శత్రువ విన్ని యెంచగూ +డదుడప కాశాపకారణులు మిత్రశత్రువులకు కణములుగావు యెట్లనీన +దోషను గలిగియుండుట, గులగములు దోషము లేకయుడుటమిత్రలకు +ణముఅనిషన్ కెరుతర్వాత మూషక మున్ను వాయసమున్ను పరస్పర మైత్రిబొం +దెనుఅటు వెనక భారణ్యకుడు వాయసముని తృప్తి బొందించి పంపితనగృహ +సుప్రవేశి, చెను వాయసమున్ను స్వస్థానమునకుబోయి అప్పుడు అరణ్యము +లోసింహశార్దూలాదులచే జంపబడిన మృగల మాంసము దెచ్చి హిరణ్య +కునకిచ్చును తానున్నుభక్షింపుచుండెనుయిట్లా నిరంతర స్నేహము చేతకొని +ఆ కాలము గడి చెను ఓ క నాడు లఘుపతనకుడుహిరణ్యకునింజూచియిట్లనియె. +ఓ స్నేహికు డా ఇప్పుడిక్కడ ఆహార మూస పాదించులు కష్టము గాను +న్నది కాబట్టి ఈయడవిడివిడియొ చోటికి బోవలెననుకొనుచున్నాను +నన్నపి చఇక్క డ ల ను ఇక మంగా పరిమడగూరములో రాజహం +సలు మొద లైన పదముంచేత ప్రకాశింపుచున్న యొక కోలనుగలేదు అక్కడ +నా చెలి ! ' డైనమిశ్రమందగవుకూర్తి రాజు గలడు ఆగడు నాకు ప్రీతితో చే +పలుమొదలైన ఆహారమిచి, నానావిధోపచారముల చేత నా దేహమువృద్ధి +బొందించునివిలఘుపతనకుడు చెప్పి సి హిరణ్యకుం డిట్లనియె ఓ మిత్రుడా నేను +న్ని బాసి మిన మైనా విలువ లేనుని వెంటవచ్చెదను నన్ను పిలుచుకొనిపో +మ్మ సంప్రాప్తమైన దుఃఖము దేశాంతరగమనమువల్ల గానిశాంతిబొందమ అని +నలఘుపతనకుండదరి పడి నాతో కొన్నిదినంబు లెన్నడుక్ను చెప్ప లేనుదుఃఖప్రో +పీ కి కారణ మేమని అడి గెను అంతా అక్కడ దెలియజేప్పెదను తెలుసుకొం +దువుగానినన్నుదోడ్కొనిపొమ్మని హిరణ్యకుండు పలి కెను కానిమ్మని వా +యసము హిరణ్యక్కు తన ముక్కు నగఱచుకోని ఆకాశమార్గమునపోయి తా +మమునుపుపోప్ లేనని ప్రయత్నపడినకొలం దగ్గిర బెట్టినిలి చెనుఆసమయమున +మి త్రముందరునుకోదానిలోనుంచి బైటికివచ్చి ఎన్నడుకొని చుట్టము నే +చుట్టము నేడిక్కిడి +Y +(00) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0054.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ca8e0f5fdd2b3f093f0a5a59c95fbd10981c165 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +(సుహృల్లా భితంత్రము, ) +ఒక్క టింహపరములోనుండుటడప మోహేతువుండవ లెమశాండిలీమా +తియ నేను స్త్రీ నువ్వుల తెల్లపప్పుకు సరిగా నవ్వులడిగితే అందులకారణం +బొక బ్రాహ్మణుడు తెలుసుకొన్ని ట్లుమూసుకపోయిక్కడ బం టిగా యుండు +టరుగారణమనుమను తెలుసుకోన తెను ఆ పలికిన చూడాకర్యు చావడ +నాంగముగా జెప్పుమనిననతండిబకయె. +చూడాకర్ణపటప వ్యాస్ చెప్పి ననువ్వులుకథ ఏ +భిడ +తొల్లీ క్లేనో కానొక బ్రాహ్మణునియింటికి భి కోసరముపోయివుండగా +నాయింట్: బ్రాహ్మణుశుధార్యం జూబి రేపటిదినము అమావాస్య- బ్రాహ్మణు +లకుభోజనము పెట్టవలసి యున్నదియే మేమిప దార్థములు మన యిఁట్టో కూడ +బెట్టియున్నా వు చెప్పు మనిన నతనిభార్య యట్లన యెపురుషులు తమ సా +ర్థ్యము చేత పదార్థములుసఁపాదిం చియింటికి దెచ్చి లేస్త్రీ లు కావలసినపను +లకుడ పయోగము జేతుగుమీరు తేట, ఓ వుండువాల వినసతముకోపము +తో భార్యనుంజూ చిపదార్థసంగ్రహమువి సరించి జేయవ లెన నితలంపుయెప్ప +రికి కూడ కుమునుపొకనక్క మిక్కిలీ కాంగ్ చేతపిఁటి దెబ్బ వల్ల జచ్చెనని చె +ప్పినఆకథ నాకుం జేప్పుము. భార్యయడిగిన బ్రాహ్మలు-డిట్లః యె +133 +~~-~-=-=- & భార్యకు బ్రా కాణుడు జెప్పిననిక్క కథ. శ్రీ +h +అధిష్టానపురమునందు మాంసమావి క్రయిం చేబోయేవాడొకడుగలకు +వాడుఒక అడవికిబోయి అక్క డ మెకమ్మ గమును జంపి తీసుకొనివచ్చుచు +మార్గములో కొండవంటియొక పం3నిజూబి "దేవుడు మరియొక మాంస +గలX జే సెననిసంతోషిం చిమునుపులె నుచంపినమృ గమునుకిందనుంచివి ల్లే +క్కు జెట్టి బాణము దొడగిపందిని వేసిన నదియా దెబ్బ జగిలిన కోపమ +చేత +నింబొడిచి చంపిపిమ్మట తానున్ను పడిచచ్చే సుఅంతట నకనక ఆకలిగో +"ఆ హారనిమితముల క్క డతిరుగుచుండిచచ్చి యున్న ఆ బో +ఆబోయవాణిన్ని, +పదివిన్నీ మృగమునున్నుజూచి మిక్కి- లిసంతో షించిదనలో దానిట్లనియెనా +అదృష్టమువలన ఆ హారము విస్తారముగా దోరికినదిబోయేవాడుమృ తిబోఁ +చెనుమృ గసూకరములుంజచ్చి నవిబోయే వానిఒక వేభక్షింకును పందిని +మృగమును రెండు నెలలుభ ంతును ఈవింటి నారి నేటి కాహారము చేసుకొం +దునుఅనితలచీమునుపు బోయేవా డెక్కు పెట్టినవింటికొనకొప్పు రొమ్మున +కానించుకోనివారికొరకగా నేవింటికొనవిసరు దెబ్బ తగిలినక్క చచ్చె ను +"కావునలోభియైన వాడుమీదవచ్చు కీడును తెలుసుకొన నేరడుమిక్కిలికూ +డబెట్టవ లెనని తలంపక తగుమాత్రపున స్తువులు కూడ బెబ్బు పోతే ఆసంసా +వారుమృతిబొం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0055.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0055.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fda35cc2c971522fbdf4e6b04992f754bc705391 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0055.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +This +రముముందిరికినచ్చు నా అని బ్రాహ్మణునితో నువ్వు లున్ను బియ్య మన్ను +కొంచముకూడ బెట్టి యో న్నా స రేవువులగము సేయుచున్నా పాల ని చెప్ప +సీతని భార్య నువ్వు లుకె డిగిదించియో డబోయగా ఒక మోశివచ్చి అను +ప్పులు కాళ్లతో జల్లెను అవి శ్రాహ్మణుడు జూచి బ్రా +అవి ప్రాక్ష ణుడు జూచి బ్రాహ్మణభో జనానికి ఈ +వ్వులు పనికి రావుఇ విడసుకొనిపోయి మార్చి తెమ్మని చెప్పెను బ్రాహ్మణ స్త్రీ +మరునాడు నేనుభి కోసరముపోయివున్న యింటికివచ్చి నవ్సుల పప్పు తీసు +కొని నువ్వు లిస్తారాలని ఆ యింటి వారినిడి గేసు ఆయింటియా ఫెఈమాట +నిఃసంతోషించియి టిలోనుంచి నువ్వులు దీసుకోని వచ్చి నువ్వు ల పప్పుదీసు +కొనుచుం డేసమయి ముసటి యింటి బ్రాహ్మణు డువచ్చి భార్య ను జూచినీ వేమి +బేరమాడుచున్నావనియడి గెను చేరెనునువ్వులిచ్చిదం చిన నువ్వులు మార్పు +కొంటున్నానని పెనిమిటీతోనా మెచెప్పి నుఓ వెట్టి చాసా చేరెడునువ్వులు +తీసుకొఁదంచినను వ్వులిచ్చేవారెక్కడనై వాకల రాయీ పెయివ్వడానకు +యేమైనా కారణముకలిగియుండవలెనని పెనిమిటి చేప్పెను అంతకుమును పే +నేను వారియింటికి భిక్షారముగాబోయి వున్నందునకయీ మాటలు నేనువిం +టినియీ మూషకమును కారణము లేక వేయిక్కడ వాసము సేయదు అనిఆ +సన్యా సిచెప్పి విచూడా: డొకుడదీసుకోని నేను వాసము చేయం +చున్నకలుగుతో వ్విబహు జన్మల నుంచి నేను కూడ బెట్టియున్న ధనమంతా +తీసుకొ నేనుతర్వా త నేనుధనము లేనివాడనైనందు: ససత్వ లేక ఉత్సాహము +తరిగి ఆహారముసు పాదించుకోనుటకుశ క్తిలేని వాడనై ఆ కలిచేసిండా +యాసపడుచుతికు గాబిక్షాపాత్ర ముందలింపగా చూడాకర్ణుండునన్నుజూ +చితసధనమంతా తీసుకొన్నప్పటికిని సిగ్గులే. దేరుగా నాబి పాత్రయ +ట్రాకదలించుచున్న ది విపలికిన అంతట నేను మెల్ల మెల్ల గానవతలికిబోతివి +అప్పు డకండిట్లని యెదనముగల నా డేబలవంతుడుదనమొగలవా డేపండితుడు +ధన లేనందున నీ యెలుక తన జాతితో +సామ్య మునుబొందెనుదరి ద్రుడై +హీను డైన వాని కార్య ములు వేసంగిని కొంచపునదులింకిపోవునట్లు గాకో +డైనవాని +నపొగవృధనయిగల వాని కెన్నీ హితులు చొరుకుదురుధనముగల వానిదగిరి +కెబంధువులువ బరు ధనముగలవాడే మొగవాడు ధనముగలవాడే తెలిసి +యిలు లేని దేశ యిన్నుపుత్రులు లేసిగ్ని హమన్ను మూర్ఖుని చిత్త +శూన్య ములు హీనదశ చేతవర్తిం చేదరి ద్రుడు అంతకం టెసర్పమాన్యు +జి. ఒక ల..మ్ గొనియి . ద్రియములున్ను ఆ ప్రతిహత మైన బుద్ధిన్నీచకురమైన వా +క్య పద్ధతిన్నీ ప్రసిద్ధమై నా పేరున్ను మునుపటి వేఅ యినా మనుష్యు డుధర +M +ఏ . 'ఢ– చుట్ట +2. +ణ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0056.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42e7339750e9e3654dfe30be4db1f363be58a511 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +(సుహృల్లాజాతంత్రము}, +సి +ము నేడు ఔసినప్పుడు తణములోన మ్మ డవు ను ఇది మిక్కి లిఆశ్చ ర్య చనిచూ +డ్యాగ్లుడు చెప్ప గా వేయికమీదనిక్క డమరడగూడదు మరియొక బొటిక్ +పోవలసినది మానమునకు హాని తేని చోటనుండవలసినది మానమునకు +దిగలుగు చోటను డగూడు దేవతులు కూడా విమానము దొరికినప్ప టికిని +మానహానికరము లై తేవిడిచి పెట్టవలసినదియినుపు నేనుం టే చోటు విడిచి పె +ట్టిమరియొక చోటికివచ్చి నా కె సేకరినడగజాలను ఒ కరినడిగెడుదాతుజీత +స్మృతుడు అది యెట్లన ఆ డగబోవునప్పుడు కాళ్లు తడబడును మాట్లాడుటకు +నాలుక ఉడకప్పు రహత పోవును దేహమవణుకును చేరుట బోసు మజూ +లాభ యముకలుగును. ఇటువంటి దురవస్థలతో నడిగేడు యాచకుకి గుగ +ఖశాలమునందు సంభవించినట్టివిచ్ఛా ములన్ని యుసుభవించును ఆ ర్హహీ +ను జైయుంచుటకం టేఅగ్ని ప్రవేశము వేసి ప్రాణములు విడుచుట మేలు ఈ +పచారపుమాటలు లేనిలోభి నడుగుటమంచిది కామ పేదరిక మువల్ల +గలుగునుసిగ్గువల్ల సత్వము విధిలమై పోవును సశ్వము లేనందున తిరస్కాం +మువచ్చును - అరస్కారము వల్ల విసుకుపుట్టును. విసుగువల్ల కుఃఖము సంభవిం +చునుదుఃఖము వల్ల బుద్ధి చెడిపోవునుబుద్ధిహీను జైశందునకీర్తి నశించునుఅపకీ +రివచ్చుటవల్ల గేలి చేరుగు కాబట్టి : రర్థకు డై +బట్టి:రకు +3 రర్లకు డైన వాడు ఈ చెప్పబడ్డ ఆపదల కెల్లనా +శ్రయుడవునుయెవ్వగునలతో పెట్ట గుఱని పలికహిరణ్య కొండు మణి యునిట్ల +ఓయె అసత్యవాక్కులుపు కటకం "సీమానముగానుండుట మేలు పర స్త్రీల +బొందుటకఁ టెనపుంసకుడుగా మండుట మేలుకొండెములు చెప్పుటకం పేమా +గణము మేలుపకధన శాల సహరించుటకం సేఖిత మెత్తుట మేలుకొలుపుగోలు +చుట చేతమానమున్ను వెన్నెల చేత చీకటిన్ని +తెవులు చేతచకదనమున్నుహరి +హరకథల చేత పాపములున్ను యెట్లా నసించునో అటువలెన్నొ రీనియా దీం +చుట చేతయాచకునిగు ణమ లన్నినపించును అధనములు ధనమును గోరుతు +న్నారుఉ త్తములుధనముకంటవి శేషమయినదని యెంచి మానము నేకోరుడు +రుమహాత్ములకుమాన మేదరము కాబట్టి పరాన్నము చేత నేనెట్టు దేహము +కాపాడుకొండుఁదియొకమృత్యుద్వారంబు - రోగిన్ని బహుకాలము వాస +ము సేయువాడున్ను పరాన్నము భుజియిఁచువాడున్ను శురగృహవాసము +చేయువాడున్ను బ్రతికియుఁడిన్ని చచ్చిన దానితో సమానులు వారు జీవించి +ఉండుటకంటే మృకండుట మేలని యాలోచించి ధనా పేక్ష వల్లను అప +అనే +న్న్యాసినిXఱువవ లెన ఆగ్రహించిదగ్గిరికిపోతిని అదియెఱిగి ఆతకుక ఆదీసు +కోనినన్నుదండించేనుఅంతట సంతోషము చేడియివతలికివచ్చి సంతోషించిన +(03) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0057.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..243d028ad8c6f910f4f50ce2e231c1374239c166 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +(మహృల్లాభతంత్రము, ) +మనసుగల జానికి నొక్కడికిబోయినా సంపదలు గలిగియుండును గొడుగుగల +వాని భూమి అంతయు గొడుగు చేకప్పబడినది గా నేయుండునుసంతోషమని +రెండునమృతము చేతద్భ ప్తిబొంది శాంత మైన మనస్సుగబ జూరికి యెటువంటి +సుఖముగలుగువోఅటువంటి సుఖ ముధనలు బులయిన వారల కేట్లు గలుగును +మిక్కి విధన శాంతగలవానికి నూరామడయి వో దూరముగానుండడు నిత్య +సంతో షీ గానుండు వానికి ధనము చేతికి దొరికి నాదానియందు ఆదరణపుట్టదు +ఆసాథ్య మైనయథశాని మిత్తమై ప్రయత్నము సేయ రాదు ధనవంతుడుని వేకి +అయి తెరత్నముతో కాంచనముకూడినట్లు శోభించును భూతదయకం సెపు +ణ్యమున్ను రోగము లేక యుండుటకం టేసౌఖ్యమున్ను కపటము లేని ప్రీతిక +ఓ స్నేహమున్ను వి వేకియగుట సేపాండిత్యమున్ను లేదుఅదినిమిత్తము +కానాకు బుట్టినవిచారమువల్లనీ దగ్గరికి వచ్చి తిని ఈలోకములోనుం ఔడు సక +బజంతువులున్ను యెట్లాగైనా ఆహారము కొరకు సింద్యమైన కార్యము జేయ +పునీవు పరోపకాగా థణము ప్రయాసపడుటతప్పుగాదు ఎవని ప్రయాసపు +లనిమి త్తముగాను పయోగించు మోనాడు ఒక్క దేవుణ్యవంతుడు అనిపలికిన +హిరణ్యకుంజూచిమిత్రముందరుండిట్లనియె - వి వేకము లేనివాడుశా స్త్రము +లుచదివినా వాటిలో జెప్పియున్న ప్రకారము నాచరింపడు వివేకముగల వా +కుశా స్త్ర ముచదివి వాటిలో జెప్పినరీతి సూచరించునుశాస్త్రములలో చెప్పి +ప్రకారముఆచరించకుంటే అవి చదవడమువ్యధ నుఔ షధము సేవిం +చకఔ షధము పేరు చెప్పినమాత్రాన నే రోగమునశించునాశాస్త్రము లెస్స +గౌచనివి నాదానిలో ఇదీయిట్లాగని సిద్దానము జేయుటకు భయపడువాడు +చదివినందున బ్రయోజనము లేదు గుడ్డివాని చేతదీ పమున్నా అచ్చటి పదార్థ +ముహ్మకి అగుపడునా యొక వేళ యాచకుండగును యాచకుఁడొక వేళ +వున్న +జాతయగును శూరుడొక వేళశ త్రువులను జయించునుఒక వేళ వోడీపోవును +విద్వాంసుడు ప్రసంగములో నొక వేళ గెలుచును ఒక వేళ వోడిపోవును ఈ ప్ర +శారము గా హేచ్చుతగ్గు లెవ్వరికైనా గలవు అదృష్టముగల వేళ బాగానడు +చును దురదృష్టము వచ్చిన వేళవ్యత్యాసము గానడుచును కాబట్టివీటికన్ని టిక్లి +సదృష్ట మే హేతువుద.తములున్ను వెంటృకలున్ను గోళ్లు సుమానవులున్ను +తామున్న నెలవు దప్పి లేనిండా చిన్నతన మువచ్చును ఇది తెలిసిబుద్ధిమంతు +లుఎంత దుర్దశనచ్చి నాయితమతీమతావులు విడువరు. +అనిపలికిన హిరణ్యకుండిట్లని యెది కుత్సితుల మాటలు సత్పురుషసమూ +హమున్ను సింహములున్ను గజములున్ను ఇవి మొదలయిన విమఱియొకచో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0060.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f4c9641f8b02885212e8831a2414361edb33621 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +రులఘుపతనక +- +(సుహృల్లాభతంత్రము}, +తేనేగాని అల్పు మళ ళ్లుడుగాడుబురుదతో దిగబడ్డ యేనుగను యేనుగు నే +తనోపును గాని కుద్రమ్మ గతులెత్తనోపునా బుద్ధనిభవముగలవాడు నో +కానొక జీళ జై వవశమవల్ల తన శాపదవచ్చినా విద్వాంసులు తన్ను గొనియా +ఈనట్టుగా ఆయా పదలను ఓర్చు కొనును తన బంధువు మిత్రులు నాసదబోం +ఇతనదగ్గరకివచ్చి తే ధైర్యముతో వారికివచ్చినయా పదను మాన్పును యెడు +ధనహీను డైనమిశ్రు నిధనవంతునిగా జేయునో యేమాని పునియాచించినవా +రునుశరణుబొ దిన వారును తమకోరికెలు నెర వేరిసుఃఖములుగా పోదు రోఆ +దురోజు +తడొక్కడేమానవులలో ప్లాస్యుడు వాయువువనంబులనుతుమ్మేదలుపువ్వు +లనుహంసలుజలములను పక్షులా కాళమును ఆశ్రయించినట్లు మేము నిన్నా +శయించితిమి అని చెప్ప గా కూర మొసంతోషిం చెనుతరు వాతమిత్రమందరు +హిరణ్యకులతో సంభాషింపుచు బ్రొద్దుపుచ్చుచున్న స +మయంబున ఒకమృగము వేటకాని చేతతరుమబడి బెదరిపరు గెత్తుతూ అక్కయి +డివచి ఈ దానింజూచి భయపడి అవి మూల కొకటి పరుగే తిపోయెను అం +డులోనాయసము చేరువ యొక్క వృకుంచెక్కి నిక్కి చూజి వేటకాని పౌధ తే +కుండుటయెఱింగి మిశ్రమంజరహిరణ్యకులం బెర్కోనిమీకు వెరవకుండనిపి +లిపిన అయ్యిరువురు కావృక్షంబు చెంతకు వచ్చి భయముచేతగడగడవణుకు +శున్నమృగముసూచి వారిలో మిత్రమంద కుండుయిట్లనియె - ఓర్పుగోత్త +మానీ పే రేమి నీ వెచ్చటనుండి నశ్చితివి యేమినిమి +త్తమువల్లభయపడితివి +ఆతట్టుని నేమి కార్యముపొసగినది. నీవు రావడమువల్లనూ పెద్దలందఱువచ్చిన +టున్నది కాబట్టి +కావలసినయాహారమును సంతుష్టి గాబుచ్చుకొనినీసం జార +ము చేత పనము నలంకరింపుము అనిపలికిన నామ్మగఁ బిట్లనియె నా షేరు చి +త్రాంగుడు ఒక వేటకాడు నామీద చలపటి అడుగడుగునకు తరము సౌభ య పడ్ +యిచ్చట నెవరితో నైనా స్నేహము చేసుకొని శీర్భయము గాను దోమ నివచ్చి +అనమైన నాపలు ”లకు మిత్రమందరుఁడుచాలా సంతోషించి ఓయి +చిత్రాంగు +చాఈవనములో నీకుమాకంటే చుట్టములుగలుగరు ఈయిల్లు నీయిల్లుగా నెం +చుకొని భేదముమనస్సున పెట్టక ఇక్కడమాతోగూడా నుండుము అని చెప్పగా +నేనృగముఆమాటకు సమ్మతించి అక్కడబహుకాలముహుఖముగానుం జనం +తటనోక జూడ అన్ముగము మేతకు దూరము కాబోయి. ప్రతిదినము వచ్చే వేళకు +రాక పోయినందున కూర్మాదులుచింత జెందీ కొంత సేపుయే: నీతోచకసుం +ఊరితర్వాతలఘుపతన కుడు లేని నేనుచి గ్రాంగుని వెదక్షిన చ్చెదనని పలికియేగికి +(93) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0061.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0061.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72e9ca84354e031b5c5443362157265cd750f497 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0061.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +(సుహృల్లాభతంత్రము, } +పోయిపమీపమున ఉహులలో దిక్కు కొన్నమృగమును జూ ఒకన్నీరు విడుఈదు : +ఖసముద్రమ తోమునిగిఓచి శ్రీ౦గవానీ పుకిరిని వేడబోపు అన్యులయా ప +దకుసమ్మతింపవుఇతరుల సొమ్మి కాపపడవు అడవిలోమం డేతతృణంబులు భ +తేంచినీరు ద్రావి కాలము గడుపు ముదు వొకరిక పకారము చేయవు ఇటువంటి నీ +కువిధాత ఈలాగంటిదురవస్థస్థంభవింపజేసెను అమణియాన నేక ప్రకారం +బులనామృగంబును దేశించిదుఃఖ ప్పుచు వెండియుట యె ఈ వంగనివెల +దునిమి త్తము వబ్పితివియే ప్రకారముగాజిక్కు బడితివి మీద మనము సేయ +వలసినదియేమని పలికినచిత్రాంగుండిట్లనియెఓ స్నేహితుడా వేటకాడువచ్చి +న వెనక న్ను రక్షించుటకు బ్రయా-సము కాబట్టి వాడు రాకమునుపునీరు +బోయియీవృత్తాంతమంతా హీరణ్యకునకు దెలియ జేసి అతనింబిలుచుకొ +రమ్ము నా బంధంబులతడు విడిపించుననీ చెప్పిన లఘుకతనకుండా కాశంబున +కెగసీఆ*త్వరితగతిని జబిమి త్రమందర హిరణ్యళులకు చి తాంశుడు ఉరిలో బ +కుట తేటపడం జెప్పి హిరణ్యకుంబిలుచుకొనిపోగా నేచ్కింగుని జూచి హి +రణ్యతు డిట్లనియెఓచితాం గానీవు మహాబుద్ధిమంతుడవు బుద్ధి లేని వానివ లె +ఉరులలో తగులుకోంటివీయిదియేమియనిచి +చిత్రాంగుడుడను శికతో ఓహిర +ణ్యకాలుబ్జకుడువచ్చిచూడక మును పే ఈరులు లేక గొరికి తేమంచిది నాడు +వచ్చిన వెనుక నేమీసంభవించునో యని పలికె నా మీదట హిరణ్యకుడువినినీ మే +లుగోరినీ సమీపమునకు వచ్చినాను నేనుదగ్గిరనుండగాలుబ్ధకునివల్ల భయము నీ +కెట్లావచ్చునుగా నేరదు నేనడిగినది చెప్పును నెను అయ్యా నేను మునుపొక +సారి మోసపోయియారులలో ఒక్క కొని దైవవశమువలన బ్రతికి యిప్పుడులకు +గాబంధంబులందగిలితిని దైవకృతములైనళ్ళు ఖాశుభములను తొలగడోసు +కొనుటకు మనభశర్హులమా ఎంతటి వారేశనుగడిచి బృతికి తిమనగూడదు పూ +ర్వజన్మమున జేసినవన్నియాననుభవింపవలసినవిగాని పరిహరింపదగ్గవి కావుదీ +నికీజింతింపఁజని లేదు నా పూర్వవృత్తాంతమువిను మనిచి త్యాం గుండి ట్లనియె +పూర్వమున నేనుఆరు నెలల శిశువు నైయుండగా ఒక నాడు శూ జాతిమృగము +లతోకూడా సంచరించుచుండు సమయములో ఒక వేటకాడు వచ్చెను అంత +టకాతోకూడానున్న మృగములంతా ఔదరి చౌదరి పారిపోయెను నేనునిండా +బలము గలిగి వుండనందున వాటితో కూడా పరిగెత్తలేక వెనక జిక్రితిని అప్పుడు +వేటకాడుపరి గె త్రివచ్చినస్నుబట్టుకోని తీ గెలతో గట్టి గాXట్టిని ర్హేతుకమయి +నక పవేతనన్ను జంప ఆ దేశ మేలు చున్న రాజుకొమారునికి కానుక గానిచ్చె +మజతడు అంతఃపుర స్త్రీలుం డేచోట నిన్నుంచి నా మేపు నీ యెను బా గా విచా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0063.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0063.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0eb1c5af7c8154698f7842e5cedfa7558dc52cb --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0063.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +(సుహృల్లా భతంత్రము, ) +అ +అశికులుకుచున్న సమయంబునయముని దూతవలెవేటకాడక్కడికివచ్చుట జూ +శిహిరణ్యకుముచిత్రాలను నితీరులు ఆ తత్వరితము గారి తెగగొరికి తానొకబో +క్కతోడూ రెను చిత్రాంగుకు పరుగెత్తెమిలఘుపతనకుం డెగిరిపోయెను. అ +జిజూచి వేట కారునిండా పాదమును బొందినంతలో మంచగతీయ సుకూర్మ +మునుజూని కొంచెముగా సంతోషించినమనస్సుగలవాడై దానింబట్టి వింటి +కొనకొప్పున గట్టుకొనిపోవుచుం డెను అప్పుడువాయసమున్న మృగమున్ను +మూషక ఋచ్ను గూర్మమనకువ చ్చినయవస్థ దెలిసియేమి సేయటకుందోచ +శక్తాన్నీరునిడుడుచువారి వెంబడించిపోవుతుం డెను అందులో కా రణ్యకుండు +తనకుపొయిణ సఖుడైన కూర్మరాజు పేట గాని జేతంజిళ్లు పడిపోవుటకునిండా +పరితపించికొంత సేపటికి తెలివి దెచ్చుకో విచితాంగల ఖుపతన కులంబు +ట్లనియెమనముడుఃఖింపఁజని లేదు సముద్రము యొక్క ఆపారమునువ లెదుః +భీముగన లేక యుందు పప్పుకు రెండవ దుఃఖముసం ప్రొ ప్రమయినదిదుఃఖపడు +టరోగమునకు హేతువు కార్యములకు చెరుపు దుఃఖపడుమన్న ట్టయి తే అనర +ములు మెండుగావచ్చును కావున మనము చింతమనియుండవలెను తగినమి +త్రుడు అదృష్టముగలవానికిదొరుకున్నా గాని యిదృష్టము లేని వారికి దొరకదు +ఆటువంటిమిడు చాపత్కాలమునందు రక్షించును గాని విడువడుక డ పటస్వ +భావముగలమిత్రుడు మై శ్రీ గలవానివలె బైటికి నంటించును అపరాధ మేమై +నావచ్చినప్పుడు విడిచి పెట్టును మీతునియందుంచిననమ్మిక తనతల్లియందును +తం శ్రియందును భార్యయందుముతో డబుట్టిన వారియందుము కొమారునియం +అమరియుని తగులయందును పురుషుండుంచడు పూర్వము తాము +కొన్నకమ్మ మువల్లవచ్చినటువంటిన్ని కాలాంతరములయందు శుభాశుభఫ +లహులనుభ వింప జేయునటువంటిన్ని అవస్థా భేదములు ఒక జన్మ కు పోయి ము +'యొక జన్మమువచ్చినట్లుమానవులకువచ్చుచుండును దేహమున కెప్పుడున్ను +ఆపాయముసన్ని హిత మైయుండుమసంపదను వెంబడి గా కాపదలు వచ్చుచుం +డును కూటమికితోడ నేయడబాయుట సంభవించును ఉత్పత్తి గలసర్వమునకు +న్ను నాశగలి గేయుండును గాయమైనచోట నే దెబ్బతగులును ఆహారము చే +నప్పు డే దేహము శుజత రాన్నికృశింపజేయను ఆపదలు వచ్చినప్పు డే వైరము +పోపు పెట్టెను HA: ఖము గల్గినప్పు డే అనర్థములు వచ్చును దేహధారులు తోసి వేయ +గూడు,శోకంబునుశత్రుభయంబు నుబో గొట్టిరక్షింపజాలిసంతోషమునకు +మనమ్మికరును స్థానీ భూత మైఅమృతతుల్యమైన బత్యమను అక్షరగ్వయమును +సృక్షంచినపుణ్యాతు +తీయడవి దాటిపోకమును పే పే త్వర +ము చేసు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0064.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f64bbb5a9f99ee991ffdca5c5a317a5c0709d6c5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సుహృల్లాభతంత్రము, +嗜 +బాకున స్నేహిరనివిడిపించుటకునుపాయంబు చింతింపవలయును వీడు యిలి +యడివి దాటికూరముగా బోయెనా యెటువంటి వారును విడిపించఁలేదు అనిసె +ప్పినవీ జరగలఘుపతనకు లాహిరణ్య కునకిట్ల 7న భవించిన చూపదనల్ల +భయమునుంచుకొనినన్సు కలక భారి సేయవలసిన యుపాయము దెలి ను +లేక చీలి కానిదలంచుకోను చుదుః ఖ సమ ద్రము లో మునిగివుండుట చేతమా కే +మీలోచదు నీ వేమిబుద్ధి చెప్పుచున్నావు పోడవున్నులావున్ను చక్కదనమున్ను +బలమున్ను గల దేహమిగిలిగియుండునా జడబుద్ధియయి జరున్న ణమువ +కై నాకొర గాడు వానిపుట్టువునిష్చ లముకం టేబుద్ధి +చేతనధిపడవుగ నుక +నమ్మ కోరితిమిళిపుడు మేమొ సమవలసిన కార్య మేమి సెప్పు ఆసినిహి ణ్య +తుండు వారలంజూచి నేనవశ్యముగా జేయవలసిన కార్యము సతుమారింత గావే +తుకోవలసిన టేమియనిపలికి ఒకింత ఉంతించి కార్య మునిశ్చయింది ఓ ఉభ్రాం +గానీవు వేట కానికగుపడకుండా ముందు గాబోయి వాఁడు పచ్చెడు మాగజ ము +లోనోమడుకు^ట్టుపచచ్చినవానివ లేక దలక వండుకొని కాళ్లు జాచుకోనికన్ను +లుకొంచట గోమూసుకొనియుండవలసినటఓలఘు పతనం. ఆ విఁ గులపై +బక్కీ-కన్నులుపొడి చుకతను వానివలె మెల్లగా కన్ను లబోడుచుచున్న తుచు +మండవలసినది ఇంతలో వేటకాడువచ్చి మృగము చచ్చి పడియున్న దని యెం +చుకోని సంతోషించిమిత్రి ముందరునంటుగె ట్టియున్న పిల్ల డమంచిగుడుగుడ +గ్గరకివచ్చును అప్పుడు నేను వేట గాని వెంబడి గావచ్చు చుండివాఁడుఁల్లుకిందీ +మంచ గా నేమి త్రి మందరు గట్టిన కట్టుకొరికి వేతును అంతటమిత్ర బందరుఁ +దుమరుగులో ప్ర వేశించును నేనుబొరియలో దూరుదును మీరుపరు గౌ త్త వ తి +సేనదిని చెప్పెను. అప్పుడు తొంగిలఘు పతనములు హిరణ్యకు, ఉపాయము +నుచాలా సంతోషించి ఆ ప్ర కారముచే పరి కార్యమంతయు ఆలోచించిన ప్ర +కారము గా నేటరి గెసు వేటకాడు చిం ళాకాంతుడై వెల్లమెల్ల గౌతసయింట్ +కీఁబోయెనుతరు వాత శాక రూమ మృగ +మూక ములుస్న స్థానమునకు బోయి +పూర్వ ప్త కారణంగస న్యోన్యమై క్రిందగిలియుండిరిఆ విష్ణుశర్మ సెప్పి నను +హృల్లాభ ఈ॥విని రాజువులు లు ఆ చందమును బొందిరి. +لة +సుహ్మల్లాభమను రెండవతంత్ర ము ముగిసెను.. +సంధివిగ్రహమసుమూడవతం తము- +ధరకు, పైన వాడుతన కార్యము కొఱకు మిక్కిలి స్నేహ +జేసినావా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0065.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88dce36f9372118c7ed91c78f3ba0490f1487489 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +(మహృల్లారం శ్రమం.) +నినమ్మకూడదునమ్మి తేఅవశ్యము గానమ్మిన దానికి నెగ్గుకి నేను ఇది నిశ్చయము. +ఖాళీ బడ్ల హాబలను నమ్మించి వాటికు నా వాకిటనిప్పు జెటిక పటము చేతనన్నిటి +నిజ పెనక ష్ణుశర్మ చెప్ప గా జనందనులు విని కాకిగుడ్ల గూబలసుయో +ట్లా న్మించె. వాటిని అన్నిటి నెట్లా చం పెనుమాకు స్పష్టము గా జెప్పవ లేన +A +برسة +ఒకయడు లో గొప్ప కొమ్ముల చేతను భూమియు నాకాశంబునుదిక్కు +లున్నా శ్రీము విఘాగ్య కిరణములు చొరగకూడని ఆరు జొంపముల చేతను పూ +ణం ఉన మతోగూడుకొన్న మేఘము యొక్క రూపమునుధరించిచూచే +వారికి నాళ్ళేగృక మైమహాసర్పములకున్ను సమసపయులకుమ్నా ఆశ్రయమై +చెట్టు'లను ఆదేశి వాయిసములున్న గోలువ గాశతు వుల సం +హరించుట మందు నిపుణుడై న మేఘరణుఁడను పేరుగల వాయని రాజండు +వసేయించియుండును సాయసములకుని వానమై వేళా ఱి చెట్టుకు మిక్కి- లీదూ +రము గాని ఒక్కఁడగు యందు ఉపమగుడను పేరుగల ఉలూక రాజుల నేళ్ల +ని ఓకణ్ణి చెట్టు +జాపకు ఆన్ను గొలువగా వాసముచేయు చుండును అతందో +..శరాత్రి సమంపుల +ఈ వేళ నాని మంగు లఁబిలిచి వారలతో నిట్లనియె. +కాకులకుమంతును పై సహజముగ నుక సమ యముచూచి కాకులను +చూపవలసినది.- మీకుమీ సేవలకూచు కొనితీసుకరండ నిపలికిన బారట్లచేసిర +స్వడాపడ్లగూబలున్ని యంకింకరులసమూహముల లెలుదండు వెడలినాడు +చుచు డ సుహా - ముడుపుమగాత్రి వేళ మంత్రు లున్ను తానున్ను సే +నిలశోకూడా "కులుం డెడుకుణ్ణి చెట్టు దగ్గిరికిపోయికొంత సేనను ఆచెట్టుకు +బుఁలిపిలో, ఈ సేవతో జీటు పై నెక్కి అధికనిద్ర చేత ఓ ల్లేదు. గక కారు లతో +స్నజాడ చెసకొన్ని టీ: పక్కలు చీల్చి కొన్నింటిని కడుపులుచించి మఱియున +కాని బుగాలకు మునాశము జేసి యినుపు మిక్కి లీకోలాహలధ్వని +"గూడుకోk యున్న పటచ్బష్ మునిశ్శబ్దమైయుండుట చూచిశతు వులనునీ +స్థలము కాంపిసి సంతసించి గుడ్లగూబలతో గూడుకొనివిజని వాసమున +ఈబోయెటువ బేఆప శాఖ ములందు మేఘవణుఁడొక తొజ్జ లోతన దే +హోము రాచుకోటయుండీ సూర్యో దయమయిని వెనుక తొట్ల వేడలివచ్చి కాక +కులము, కుల్పి: యాపదము చి. కంచుచుండు సమయమున అత సి కుల శ్రమాగ +సయి తండ్రులు ఉద్దీపి- సందీప్ ఆదీప్తి ప్రో దీపిచిరంజీవియను వారలయిదు +గు దోలు నాటి గా త్రి యెట్లా మోతప్పిం చుకొని బ్రతికి వాయస రాజుదగ్గి +రికివచ్చి రప్పుడు మేఘవర్ణుడువారిం జూచి దీనానంద నుం డగుచు ఇట్లనియో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0066.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b7de3223771d422ddea811c3a8ade2b9d4c6583a --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +(సుహృల్లాభవం శ్రము, } +Recom +రాజు లేసి మంత్రులెందరున్నా పనికి రారుముంతులు లేని రాజుశ్రవముతో సమా +మడు దైవవశ మువలమీరున్ను వేనున్ను పగ వారి చేత జిక్కకతప్పి తిమిమీ +బుద్ధిజలము చేతను నాభుజబలముచేతను నేటివరకు ప్రబలుల మైయుండి డపట +గుడ్లహబల చేతని టైతిమితికి మీకు మనము సేయవలసినదియేమి అనిన మీమవ +ర్జునకు ద్దీపియను మంత్రి యిట్లనియెబలవంతుడైంశ త్రువునకుతొలగిపోయి +బలవంతు డైనమరియొకనితో గూడుకొనియుండుటయొక టి స్థలము విడిచి పెట్ +ఆ సాధ్య మైనడుగ్గములో బ్ర వేశించియుండుటయొ టి కూర దేశములకుబో +యితిచ్చటనణగియుండుటయొకటి -ఈమూడు: ధనులు నాకుతో వినవిత్తం కమీ +చిత్తము అఖ పలికిన విగిఆ తడు సందీప్తింజూ ఐనీ కేమితో చుచున్నదనియడిగిన ణ +హావినయముతో సందీపియిట్లనియె మొదట దేశక వారితో ఉ దీపి చెప్పి నమూ +డుపత, ములుస రేఅయి తే వాటి మందుస్థాన శ్యా గన్నుప భా వించుచున్న ద్వి +రపణిస్థాన త్యాగము సేయగూడకు ఎందువల్లన టేశానున్నచోట సేవుంటే +అనుకూలవణ శాకార్యము సిద్ధించునుచోటు ప్పించినంటే కార్యములు, సంచ +వు మేక కుపొదుగు చన్నులలో పాలుగలిగి కట్లు మెడచన్ను లలో గాలులుగు +నాతన స్థానము వఁడు మూదములేకుండా బ్చిన రాజురు జయములు గుట +సిద్ధముకుక్క కూడా!న్ను బెంచినయింటనుండి వారి షాకీటు +స్త్రీలను +వజలమువలనందరి నిగఱచుచున్నది కావున నెలవు విడువక కాలము గడుపుచుం +ఓమునకు బలముగలిగినప్పు డొక యుపాయము వెనికి శత్రువులజయి తము +అని సందీపిపలికినవిని మేఘురణు ఈ ఆదీపింజూరినీ కేమితోచుచున్న చనియడి +శివ నాకు దోచినయథం మ ణ మ వివి సేయుచు మిమిక్ ఆకీపయీల యే +బాలురనువృద్దులను స్త్రీ లను పామర్రు లనుపడి ధిపో వుటఅ వజ్ఞత తీసుకొని సో +వుటఆశక్యము సంధి జేయుటయుక్త బలవంతుంధి సి విటమిక్కిలి +మేలుగావున మనమందికి మేలుకొరకుశ త్రువులతో సంధి సేసి కూడియుండుదము +జననవిని ప్రో దీపింజూచినీ వేమి చెప్పుచున్నా వనిననతుడు యెగుడ్ల గూబలకు +జాత్రిపూట నే కానిపగటిపూటకొన కాదుమనకుపగటియంలే కానీ రాపూ +ట కొనరాదు కావున దూతనంపుట యెట్లు సంధియగుటయెంటు అవిరాత్రి శ్లో ళ ప +ఓ మనమీపబడి చంపును మన మున్ను పగటి వేళ పో యివాటిమీది బడచ్చం) వేరు +అఃనవిధి చిరంజీవిలగునుగుంట జూచినీవు నీతి • స్తనములు దెలిసినవా +డప . ఇప్పుడు షే వలసిన కార్య ముబాగాయోదింపచెప్పు విభ-దిరణ +జీలియిట్ల వియెవీ కండరున్ను పరమాపులు నేరుపు గతి వారు. నీతిశాస్త్రము +ఇందువీరికం +టెఱుక్కు వ తెలిసిన వారు లేరు ఆ యినా నాకు తెలిసినపో ట్ల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0067.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90aaefbb085912cca35416f75caa7c13b6318b37 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0067.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +- ४ +(హహృల్లాళతంత్రము,) +నేనున్ను విన్న పడు సేయుచున్నాను దేవావీరందరునమ్మి గలవారునుం +త ముఆ పపరంపరల చేత భేదిల్లకుండా రక్షింపబడ & పో తే సమ సకార్యహల +కున్నువిఘ్నమానువిఘ్న నందున రాజ్యమువృద్ధిబొం +న రాజ్యమువృద్ధిబొందదు శావున రాజులకు +మంత్రంణముఖ్య కార్య ముసంధీ విగ్రహముయానము అసనముజై ధ +న - ఆశ్రయము - ఆశిషర్గుణము లేరింగికమకారం భోపాయము పురుష +ద్రవ్య సంపత్తి దేశ శాలవిభాగము - వినిపాత ప్రతీకారము కాగ్య సిద్ధి - ఆం +రెండు పంచాంగములయందు నెపుXలిగి పామదాన - భేదదండంబులను చ +తురు పాయంబులు దేలసి ప్రభుశక్తిమంత శక్తి ఉత్సా హశక్తి ఆ నేశక్తి త +యము లిగి స్త్రీ లుజూధము పానము వేట వాళ్ళే పన్య ముతగిన యివి శిడిన +ఆముది . డ నేస పణ్య సనములయందు తిగులుకొనక ఆ యాకాలము కుతగిన +టు సేయు చ డ లసినది -అప్పుడు మనకు బలము తక్కువపడియున్నందునయి +స్ధాయినకు సామధ్య ము లేదు కావున ఇది యుద్ధమనకుశాలము గాదుతనళ శ్రీ +దేశ : బును కొలంబును నివారిం చికోడు ఊరకుండుట, షీలు లేకటం టె +పరిహారమయిన బెన కి మించి శత్రు వులను సంహరింపవలసిన అతనబలమును ఎదిరి +బెలనుభ ఉంఢచారి చకశత్రువులను జయించుటకై యెవడు ప్రయత్నమ +సేయుచున్నాడో వానికీ ఆ పదలు వచ్చుట సిద్ధమని పెద్దలు చెప్పుదురు ప్రతాష +ముగెలశి శ్రువురూరమునందుండి నావ న శత్రువుల బలమనణుచును అప్పు +2 +a +వు ఆ విధమును చేత బటుకొని సమీపమునందుండి తళ ఆలును +ఎంహరింపశక్తుడు గొడుఒర్పు గిలిగిన సమయము వచ్చినప్పుడు పరాక్రమము +ఇజూపుచుతన దోషమునుయెకరీదోషమ్మును ఎరిగి బుద్ధిగలవాడుశ త్రువును +నిమ్మలు ఉపాయముగల వానివద్దికిబలో త్కారముగా నేలక్ష్మి తంళుతా నేష +చ్చింఁతోషముతో వానియింట నెల్ల కాలము నిలుచును రాజ్య లక్ష్మీ యను భుజం +గీతంత్ర ప్రభానము చేతి తేబడిన దైమంత్ర ము చేతిగటబడినదై రాజులకుభో +గముచ్చు చుండునుమదించిన వానికి చాడి చెప్పెడు వానికి లోభముగల వాని +కీమా తురుకితుహ్మ ఈగర్వించిన వానికి ప్రాథము గల శానికిడండనీతినుల +'దుళుర్యాదదప్పక^ర్వపడక కార్యము సేయు నెజిల బాగాపి చారింపు +చు ఓప్పికలిగి ఉనాయ ములను గుర్తెరిగి మౌఢ్యము లేని వానికి దండనీతి +సులభ తారాజున చకరంగబల సమృద్ధి లే॥ పోయిన బొక్క సమున్నుమం +శ్రీ బొమ్మవు. బేలన్నియు జయించవచ్చును బొక్క సమువల్ల నెల్లవారును +భృశ్యాలగున రుమం దువల్ల భూమి జయింపుఁ బడును ప్రాణ త్యాగము చేసిన +ఎప్పటికపొంద రాశి సంపదలునీ తిగురు తెరిగిన వానియింటికి తనకు తోసేవచ్చు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0068.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0068.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b72006d92b13ecb55d9a795ed018dede9f5ea6b5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0068.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +(సుహృల్లాళతంత్రము.) +చుండునుశూరులున్ను ఉపాయకు దెలిసినబుద్ధిమంతులున్నువిద్యాం ను +న్ను యే రాజుసకసహాయుల్ మరో ఆర్యా న్ని డను జుశా +ఎడము సత్సహాయమువల్ల నేక చా రాజ్య లక్ష్మీ వంశపరంపరగానివల్ల నక్ష +నామంచిసహాయము లేకుంటే శించుటకుల శ్రేష్ఠుని భార్యయైన సుయిఁగి +మెరుగనివరునిరమింప గోరదులేక్కలు లేని పక్షి కి ఆ కాళేగతి సము ఎట్లా కొన +పొగతో ఆటువలెనే సహాయములేని వానికి ప్రయత్ని ముకొని నేందు +ప్రభువు తనబుద్ధికీ నో చిన కార్యముని వేకియైనయా ప్తునితో నాలోచన సేస్తే +ఓడగడిపే దాని చేత ఓడయెట్లా రేవుపట్టునో అట్లాగేవిఘ్న ములు లేని +వానిచేత +మమమపొండను తన ఆదాయమును ప్రయమును స్ప ష్టముగా తెలిసీ మంత్ర +మునుగుప్తము చేసి ప్రాణులకు ప్రియములు పలుకుచుడయగలవాడై యెట్లు +మునూ వాడు సముద్రము చేతనావరింపబడిన సుల భూమినను? వించుసుతన +శక్తి పేరుగకగర్వాంధు డైగొప్ప కార్య మునకు నారంభించిన వాడు పోపభోజ +డ్డగుడ్డివానికి లెచెడిపోవును కావుని యిపుడు యుద్ధము మంచిది కాదు ఉలూ +క్షములకున్ను మనకున్న సహజ వైదముగనుక సంధియం బొసగి నః పు +G +S +అ:పలికిని మేఘవరుడుని ~జివింజూచి నీవు ముందు వెనుక గురు తున +పొడవు ఉలూక ములకున్న మనకున్ను యెట్లుపి శోధము వుట్టింది చెఎంచు +డీగిని చిరంజీవి మేఘవరుని జూచి, వాన్దోషమువల్ల, విరోధు +దోషమువల్ల, పరోధము ఎ క్షేమ తొల్లీ +బుద్ధి లేఓభిం గాడి చెపులితో అంచేతిగిప్ప బడి ప్యోంగ్ కాల మెట్ల, సైడు +భి) నిండా మేసి భ్రతుకు చుండి తన వాళ్లోమము వల్ల హతమయినదు సుమ చిర +జీవియిటనియో +fr +చిరంజీవి చెప్పనగాడి కథ +7 +RATI +ఒకయూరీలో నోక చౌక లి బట్టల మూటలు మోయుట కై గాడి ఔనాదెళ్ళ బలి +పించవ లేని నిమనస్సుపుట్టి దాని పైపులితోలుగప్పి వెండిన - లలో రాకతో +లుఈవచ్ఛె ను ఆటయ థేశ్వరు గా ఎయిరు మేయుచుండే ఆ పొలములో కా +ఈ లియండు వారు దానింజూ విపు లియను భాం తి చేతిదూరము కాదోలగిపో +దురుగాని పెరు మేయకుండా బాన్ని తోలగు కొన్ని దినములకునొక లేనివాఁడు +సాహసము చేసి బూడిదెవణం ముగలకంబళిగప్పుకొనివిఁట బాణం సంధి కు +కపొంచియుండగా ఆగాడిదె ఆక్కడికివచ్చి అతనింజూచి ఆరియొక గాడి దె +యనుకోని కూయుచుదగ్గిరిక్షిన చ్చెన వాడు దానింజూబ ఓ హెూళ్లన్ని దినము +లుఇది పులియని పారిపోవుచుంటిమి ఇది పెద్ద గాడిదె వేదుడిని కూతవల్ల డైలి పే +సుంక భయమేమని యొక ఋణముతో దానికి జం ఫెను కావన కాకులకు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0070.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a53b159cb4cf613490a22f13ecfffae10f4269a3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +[సుహృల్లాభతంత్ర-స్థ +స్పృశించుచున్న జూనివలెయేనుగు చంపును- ఆమ్మా జింపుచున్న జూని +ఖలేపాము చంపును-నవ్వుచున్న వానివలె రాజు చంపురు . మున్నన సేయచు +న్న వానివ లేదుఒకా +నుడు చంపును కావున నేను పర్వ తము సల్లీ Xజ +రాజుతో మా +ట్లాడెరవని నిశ్చయింది. మోళి +యీంచి. పర్వతాగ్రమె ఒక్తిXజ రాజుంజూచి ఓయిగజ రాజాజూ +నీకు శుభదవు గాక అని కెను గజ రాజీ విజయునింజూచిన వేండవుయ్యె... +డనుంచివచ్చినావుఅనియడి గెను నేను మాత నునన్ను భగవంతు డైన చంద్రుడం +పినాడు ఆరికుందేలు చె ప్పెను యేమి పనిగా వచ్చినావని యేనుగడిగేను. ఆ మాట +కుకుం దేలిట్లనియె.ఆ యధ దూసుకొని తన్ను జంపవచ్చి నాదూత భయపడక +ఉదాగము చెప్పవలసినది గా జ గూతను జంపగూడదు - నేనుస్వామి ఆజ్ఞాపిం +చిన ప్రకారముగా జెప్పుచున్నాను తనబలమును యెదిరిబలమును లెస్స చాలీ +చాలించకలజ్జాతవల్ల నివముకల హజనకు ప్రయత్నము +నాకు ప్రయత్నము సేయుచున్నాడో +వానికివివత్తువచ్చునుచంద్రుడు ఈసరస్సు నుం&షించే నిమిత్తముకు డేళ్ల పంపి + ండేళ్ల +వాడు కాబట్టి మమ్ముల బెదరించ లేకు ఈ సరస్సు చం ద్రుని దైనందున శ్రీ శంద్ర +సరస్సని పేరువచ్చినదిశశములన గారుం జేర్లు వాటినిగిలవాడు గాబట్టి +చంద్రు +నకుశశియను పేరువచ్చి నది మేము చం ద్రునికి బిడ్డలము మమ్ముల మీ నలగ +దొక్కి చంపినారుఈ సమాచారముచిని చంద్రునికి కోపం వచ్చి యేనుగులీ +ప్రకారి మెందుకుచే సెనో తెలుసుకరమ్మనినన్నంపినాడని చెప్పగా నెడనుగు +భయపడి అయ్యా అజ్ఞానము వల్ల జేసితిమి మేకు పోవుచున్నా ముకోపము చే +యవద్ద అవి వేడుకొ నెనుమా రాజైన చంునితొ జెప్పి సెలవుదీసుకొఐపోండి +యీ సాయం కాలమునకు చంద్రుడినడికివచ్చునఁకు వేలు చెప్పగాయేనుగు స +మ్మళించియం డెనుతరు వాత ప్రొద్దు సుంక గానె చెవులపోతు గజరాజునుచం +జు నికోలువునకురమ్మని కొల నిదగ్గిరికి బిలుచుకొనిపోయి కొలనిలో చంద్ర ప్రతీ +ఖింబమును బాపించెనుమాఆపరాధము సహింపవ లెను అజ్ఞానము వల్ల జేసినా +రఘు ఇక మీద నీ దిక్కుకు రాము అని గజరాజు చంద్ర పతిబింబమునకు మొబై +మఅంతట చెవులపోతు గజరాజును చూచిచం ద్రుడుదయతోనిన్ను విడిచి పెట్టి +నాడు నీ మనస్సువచ్చినచోటికి శీఘముగా సొమ్మని చెప్పి ను గజసమూహము +లతోకూడాXజనాధుడు బహు వేగముతో మఱియొక చోటికి బోయెను తర్వా +తవిజయుడు శిఖీ) ముఖునిదగ్గిరికి వచ్చి అతని పాదములకు మొక్కిదే వాఒకటి పాయ +యము చేతయేనుగులు ఈ కోటను విడిచిపొయ్యేటట్టుచేసినచ్చితివిఇక మనమీచో +టువిడువక సుఖము గానుండవచ్చు నని ఆవృత్తాంత మంతా చెప్పి సుశీలీ +ఋుఖుడువిజయుని కౌగలించుకొని బహు ధంబులబ్ర శంపించి సుఖము నామ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0071.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7776bbda5609c3f1b8a59ef1c4b00dfec839805 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ث +[సుహృల్లాభాతంత్రము.) +దేవ. కాబట్టి గాజోకడున్నా డని చెప్పి కార్యము గడుపుకోగూడ దాఅరిజ +ఫినిషుకు. డుఆశ కుడుముల రక్షింప నెట్లాశక్తుడవునుఆ ల్పుని ప్రభువు +గా సందఃశీ కి పింజల యలు మృతిబొందెనువిన లేదా అనిపలక గా నావృత్తాం +తంబైన్లు చప్పుగ నీపకులడిగే ఎవఐసలి కాకియిట్లనియె. + మొసలి జాజీపతీ సమనామ ఆకు చెప్పినపిల్లిక +కథను +5 +బహుునెములకీఁవటవే యె చెట్టుమీద వాసము యాచుండ గొఆబెట్టు +తోటి M పింజలనాను పేరుగల పక్షి వారు సేయుచుండెను ఒక నాడు. పం +తన ఎనా ముశాలమువరకు నివాస స్థలణనకు రాజపోయెను తరువాత నేనుది +గుఱు ఉఉక్కులు చూచుచుండు సమయమున శీఘకగుడనుకుం చేఖల +ఆ ఆ వశించెణవద్దని నేం నెతి జెప్పినా వినకవాదించుచుండెను కొంత సేపటి +కిక్ పిండలయినచ్చి నాచోటికిని వెందుకటనచ్చియున్నావు ఆ శీశీకిపొమ్మ నిన బా +వులు చెవులు పెట్టుతొఱ్ఱలు మొదలైనవి ఓ రసొమ్మ గోవుయెవ మందు +మించి తె వారి సొమ్మ ఇప్పు డీచోట నేను ప్ర వేశించినందున నీకునిమి తమ। లేదు +వాచ్మానిదీఘు కర్ణుడు చెప్పెను వాయిట్టుట సుకోనుట నీ కు దగదు నీవు నా చోటై +కుడిచి పెట్ట వలసినదితనువుకై నా రావలసినది లేకుం టేనాతో జగడమై నా +సేయంలపైనదనికి పింజలనుందేటితో జెప్పె నవ్య వహారమున కరిమ్మం +వ +19. సెంచ్చునాపో దామనిపక్షితో గూడాకుం దేఱునడి చెను నేనున్ను అ +కంట్" గూడా వేడుక గొబోతిరితర్వా త కొంతదూరముపోగానే కపింజలము +ఎ) జైలుచూ ఏమరకుత గువుతి చే జూ రెవరనియడిగి నియమునానదీ ఆరము +ని మృద్ధి: బుడను పేరుగల భీమిలుకుడై న ముసలిమౌజూఠా లముగలదు ఆ +తనీఎ నచు జగతి గుఫుతిచుకొందమనికుందేలు జెప్పిన పిల్లియెల్లప్పుడు కూ, +కూప్ ను మిగలది కాని నమ్మ గూడ ద ని నాకు తెలుసునునీ మనస్సున కెట్లానమ్మిళ +పుట్టిని కలిపక్షి యడి కుందేలు, పింజలమును జూచి ఇట్లనియె మాజ్యాల రాజు +గె +ఆచా^గివంతుడు ఉత్తఝముధవళా శాస్త్రమును జదివిన వాఁడు ఈ స మీపములో +నున్న సొగించఱువతని నెలు గు గురువై పు భయపడక మ్మ విశడు జెప్పెను భ +యము "నకిద్దరికీ ఎమామ నాకు గీడు వచ్చి తెనీకు వచ్చును చెప్పదగినబుద్ధి చెప్పి +ఆవి నీ పుట్టిన పో తేనెను సేయగలనని పక్షి జెప్పినవినక కుందేలుకపింజలమును +బిలుచుకొనిపిల్లియొకబోయి దానిసనిపించక ఓ దధిశణోళా మేమిద్దరము +స్థల సేవిం త్త మైన వాదపడి నీ దగ్గిరికివచ్చి తిమిపక్ష పాత్రములేకుడా తగుప్తు +ధీరజత్సర కామమ్మ పించవ లెనని చెప్పె సుదూరముగా నుండి చెప్పే తేనాకు +చెవులుపిన రావు కన్నులుగాన రావు సమీపమునకునచ్చి చెప్పి తెలినవచ్చును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0072.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d1b985f8941c3e3b87df0b384a22e63c00b0d20 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +సహృల్లాభతంత్రము. +సమీపమునమన్న వస్తువుకంటికి నగదును నాటేము ను భడవ లేను ఇం ద్రియః +పట్యశ్వ ములేకునిండావృదృడపై తిననిదధికర్ణుడు పలక గా జూరుకొం ఆము +పలకగా +దగ్గిరికివచ్చిన అప్పు మా కాలము వాటికినిండా నమ్మిక పుట్టునట్లు గానిట్లనియె +ధర్మము జెరిచి చేతన్ను జెఱుచునుధర్మ మురక్షించి తన్ను రక్షించును. +వచ్చు +కాబట్టి దర్మ మును జెడగోట్టరాదుమరణ కాలమునందుదోడుగా +నదిధర్మ మొక్కటే కానియితర మైనధనము మొదలైనవస్తువులలోనొకటైనా +తనతోకూడ రా నేరదు నేను ప్పే మాట సత్యము నేచుకల్లలాడే వాడను కొను +కడే దుషుడు నరకములో బడును సందేహము లేదు ఆ హింసకున +మాన మైనభగ్యము లేడుపరభార్యల ను తల్లివలెను పరద్రవ్యములనుఓటి పెంకు +వ లేమ సర్వభూతములను దనవ లేను యెవడు చూచునో పాడుపర బ్రహ్మమును +“దెలుసుకొనును భయపడితన్ను శరణుజొచ్చి సదానిరక్షించి తే అశ్వ మేధ +యాగము సేసిన ఫలమువచ్చును ఈ ప్రకారము గా మార్గాలము చెప్పగా +శశ క పింజలములునమ్మిమిక్కి, లిసమీపమునకుపచ్చి రిరాగా నేపిల్లి ఆ రెంటి +/ సారి గాబట్టి కొళ్ల తో నదిమిళం పెనుగనుక అల్పుని ప్రభువు గా సేవిం +చి శశకపింజలములు వృతిబొందినట్లు మనమాపదబొందుదముగావున వీడు +అల్పుడు రాజ్యాగుడుగాడనిముసలి కాశీ చెప్పెనుఆ? తటపకులన్ని యం ఈ +శాకీనిజము చె ప్పెననిఉలూరమునకు రాజూ, భి షెకము సేయకతమతి నెలవుల +శుబోయెనుతరు వాతఉలూకపతి వృద్ధ వాయుము దగ్గరికి వచ్చి రోగము చేతక +న్నలసిప్పులొలుకుచు ఓవృద్ద వాయసమా నేననీ కేమి ఆపకారము సేసితిని +నీ వెంఁదుకునా రాజ్య మనకు +విఘాతమచేసితివి తీక్షణ మైన్న బాణము చేదగిలిన +గాయము మాననుగొడ్డంటనరకబడ్డకొమ్మ చిగిరించును కార్చిచ్చు మంట వేమా +డిన్బణముతీకు గా మొలుచుననియు గోక్తుల చేతకొట్టబడ్డహృ దయము ఎన్న +టికినిమానదు కాబట్టి యిక మీదు మీకును మాతును వేగము సిద్ధమని చెప్పితన నే +లవుతుబోయెను అది కారణంబుగా ఉలూకంబులకు సోమనకుమ ద్గరమును +జమై ప్రవర్తిల్లేను అని చిరంజీవి చెప్పి నవిని మేఘవర్ణుండుఅయ్యా మనమిప్పు +డు సే భువలసినయుపాయమేమో సాయంకాలానకుముందు గానేయోదిం +పవలసిందని చిరంజీవితో జెప్పిన చిరంజీవిట్లుయెస్వామీ సంధివి గ్రహములు +సేయనప్పుడు సహాయము కారుయా +నాసన ఫై ్వదంబులుం గూడవు సమాళ +కాదుయానాసన +మొకఱియుక్తంబు అవియేవిధముగానైనా సేయుచున్నా సోల్ గ్రువులుబల +వంతులై అనేకులుండినా బుద్ధిబల వశేతవంశీం శీవచ్చును మునుపు భాహ్మణు +లుఒకవంచకుని చేతవంచి| పబడలేదా అని పలికిన మేఘవర్ణుం డాకథయేట్లని +యడి గేను దిరంచీవీయిట్లనియె +1 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0074.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a917a151a21e76fe08048da1e041195a2adbf73 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0074.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +'సంధివిగ్రహతంత్రము- +で +Xవకనతని శరణు జొచ్చి బ్రతుకుదనుని చెప్పి నందున వీడుశ త్రు పక్షపాతియ +నికాకులన్నియుం గూడినన్ను +ముక్కులబోడిచి శాళ్లందన్ని యిట్లా చేసిరి ఫ్రా +ణములుపోలేదుమీ రైనా బాగా చంపండి అని చిరంజీవి చెప్ప గాను సమర్థుడు విఖ +రక్షాతతు మొదలగుతవహంతుల: జూచివీని నెమి సేయుదమునిన నందులో +రక్తానికుండిట్లనియె శ్రవుహినబలు డైయున్నప్పుడు దొరికి లేఅవస్యమిదం ప +వలసినదిధయ చేత వాసర క్షించినట్టయి తేమోదటికి జూ డే ప్రబలశత్రు నగును +కాబట్టి వీనినిప్పుడుచ ఉపుదము అని చెప్పిన క్రూరాతుండిట్లనియె శరణుజొచ్చి +నవానిజలిపి తే పాపమని ధర్మ శాస్త్ర మునందు జెప్ప బడియున్న టెకాబట్టిదయ +చేతవీకరక్షింపురఖ, అనినదీ పొతుండముమం త్రింజూచి నీ కు దోచిన మాట సేప్పు +మనినదీస్తాముండు అయ్యా శరణాగతుని జంపుటయిదివరకు సెనెక్క డావిన +లేదు మునుపొకక పోతము శరణుజొచ్చి నబోయవానికి స్వశరీరమాంసమిచ్చె +మతొల్లి ఒక +వైశ్యునికి నిచోరునికిని జరిగిన వాద మొకటిగలదు ఆగి చెప్పెదవిన్న +ఉపమర్థునికి దీప్తాటుకు చెప్పిన వైద్యునిక ద +ఒక పట్టణంలోనొక వెళ్యు దుగలదు ఆతనికి చంద్ర రేఖయను భార +గలదు అది సౌందర్యముగలది . పెనిమిటి భూపలి జాడైనందున వాని నాలింగన ఆతంగా, +సేసుకొనదు. వానితో +మాట్లాడదు వానిదిక్కు మళ్ల +ను ఇట్లుండగా నొకనాడు +వానియింటికినిశీధ వేళనోక దొంగనచ్చికన్న మ॥ వేసిలో గా దూరిని ద్రించుచు +న్నచంద్ర రేఖంజూ చి దే దీప్య మానములైన దాని సొమ్ముల సహరింపదలని చా +నిజేహముమీదదన చెయ్యి వెయ్యగా సెఅరి మేల్కొని దోంగని జూ భయష +ఉఫెనిమిటికటు వల్లి కౌగలించుకొని మెల్లవాపిలిచి లే సెను పెనిమిత మేలో +నియిదియేమిలశ్చర్యముకున్నడునన్ను కౌగలించుకొనడు నాతో మాటాడదు. +నాతట్టుమళ్లను వేడతిత్వరగానన్ను కౌగిలించుకొ నెను. నాతట్టును ననన్ను +బిల చేను దీనికి హేతు వేరని ఆలోచన సేయుచుండగా చంద్రశేఖదొంగను, +దన చేతతోజూ పించెను అప్పుడు దొంగనుజూచినిండా సంతోషించి ఓవుణ్యా +త్ముడానీవునా కెన్న డులభింపని సుఖముక లఁ జేసినావు నీకు నే నెమి శ్రత్యు +కొరణ సేయగలనుయిదిగో నాయింటగలధనం బెల్లనిచ్చె దదీసుకొనిపో +నిపెట్టెల తాళములు దీ సి తన ధనమంతయు కింద శుసరించెను అప్పుడా దొంగ +యాతనిమృడ భాషణములకు సంతో షించిదయగల వాడైజియ్యా నా కేమి దుతి. +బని లేడుఇక మీమనీ భార్య నీమనసు శ్రీకారము నడుచుకొనినన్ను సంతోష పె +టక పో తెనీవుతలిచినప్పుడు నేను వచ్చి దీనింజంపిద్ద క్షిణతును అనిచెప్పి వానిధన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0075.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0752b9469db01beaef77c360bca618fbb7f2f3c2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సంధివిగ్రహతంత్రులు +ముకొంచెమైనా తీసుకొనకపోయెనుదొంగిలించడమే జీవనము గాబుట్టినచో +రుదున్నామంచిమాటలు మాట్లాడిన వైశ్యునకును పకారము చేసిపోయెను.శాబ్ద +టీమనమనీ వాయుసంబును దయజూడవలయు ననిన విని వక్త్ర వాసుండనుమం +త్రింజూచినీ వేమి జెప్పుచున్నాననియడగగా ఈ కాకి నిజంపగూడ మశ శ్రువు +లుతమలో దామువిరోధపడుట మంచిది - తొల్లిచోరుండును రాక్షసుండునువి +రోధపడి బ్రాహ్మణునికిచోరుకు +ప్రాణములిచ్చె న రాక్షసుడు రెండావులు +నిచ్చెను అడివినుమనిచ శ్రీ వాసుం డిట్లుగుం +వక్ర వాసుండు సెప్పిన +బ్రహ్మరణ స్సుకథ +ఒకయగ్రహారములోనొళ, +క బ్రాహ్మణుండు కలడుఅతడు మంది నడవ +జిగలవాడు అతనికి దంచియావులు రెండుగలపు ఆయావుల నపహరించ వలెనని. +యొక దొంగబహుదినములనుంచికని పెట్టుకొనియుండి ఒళనాడు, రాత్రి రెం +డుఝాముల వేళ మబ్బు బట్టినన్న చినుకులు రాల గాదట మెంచీకటిలో నొంటి +గాబోవుచు మెక ని చెయ్యితన దేహము దాకగా నేబెదరకనీ వెవ్వ డేనియడి గే +నునె బ్రహ్మ రాక్షస్సు డనియతదు చెప్పి నీ వెవడవని దొంగనడిగేను వెనుదోంగన +నీచె "ప్పెను.నీ వెక్కడికీబోవుతున్నా విని రాక్షసుండడిగెన బాహ్మణునియా +వులన సహరించబోవుచున్నా పనిదొంగ చెప్పెను నేనాభా బ్రాహ్మణునిబట్ట +బోవుచున్నానని రాక్షసుడు పలి కెనత ర్వాత వారిద్దరు బ్రాహ్మణుఁయింట్ +యివాకిట నిలిచిరి. అప్పుడా రాత సుడు చోరు నింజూచి నేనుముందుగా బ్రా +హణునిబటు చున్నాను తరు వాత నీవు ఆ వులను దోలుకపొమని చె +"ప్వెలు అందుకు దొండ వీని నివు ముందుగా బ్రాహ్మణునిబట్టి తే థ్రాహ్మ. +ణుడు లేచి కేకలు వేసునుయిరుగుపొరుగు వారు లేకురు, ఆ సమయంలో నేను, +పరిగెస్తే పోవలసిన దే కాని ఆవుల నెట్టుతోలుక పోగూకును నెను ముందుగా ఆవుల +బోలుకొనియీ గ్రా మము దాటి పోగా నేనీవు బ్రాహ్మణుని బట్టవచ్చు నని +రాక్షసునితో జెప్పెను అందుకురా పెడుసమ్మతింపక ఇద్దరున్ను ఆగ్రహము +"చేత దేహములు తెలియకపోట్లాడుచుండిరి ఆ సందడిపిని బ్రాహ్మణుడు మేలో +వితలవాకిటవచ్చి ఈ నిశీధ వేళమా వాకిట జగ డచూడుచున్నారుమా రెవరని +డిగెను-వీడునిన్ను బటన చ్చిన బ్రహ్మరాత సుడనిచోరుడు చెప్పె మళ్లీడునీయా +వులనపహరించవచ్చిన దొంగయని బ్రహ్మరాక్షసుడు చెప్పెను బ్రాహ్మణుడుత +సమం శ్రీ బలము చేతి బ్రహ్మరతస్సుము భారదోలేను అంతకుమునుపే దొంగ +పరు గెస్తోయెను కాబట్టి త్రువులు తమలో దాము పోరుట మేలు ఆనియునుం +గాకమహాత్ము డైనిశిబిచక్ర వర్తితనమాంసమును గోసి డేగకిచ్చిరి శరణుజొచ్చి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0077.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97993888489f076e7002a47b540914ac055bff4b --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0077.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +૪ +సంధివిగ్రహతంత్రము +నిజహనికాశములు నిరీక్ష్మీంపు తుంటి నన్నిపుడురమ్మని పిలిపించినందున వెనుడ +నృడ నై తినని కొన్ని ప్రియవచన రాజులు పలికి చాని నాలింగనము ప్రేమతో నేను +అంతట నాపద్మ ముఖి వానిమన్న నిజేసిమంఛమ్ముమీద గూచుండబెట్టి క +సుంగూచుండియుండునపుడుతన శాలు పెనిమిటికించా కెను కాకగా నే ఈ +మంచముకిందనుం డే వాడు పెనిస్సటి గానీ మఱియొకడు కాడని నిశ్చయించి +మనస్సునతోక్క టపడుచుఇందు కేమియు పాయము సేయుచుననిచలచుచు +ఈనన సరంబున దానియభి ప్రాయమెరుగని జారుడుత మ క ము తోమిట్లనియె +ఓప్రియురాలా నీ ఈనామాడమిక్కిలివలపున్న జూ లే! శ్రీమగని మీద మిక్కిలి +తలపున్న +దానిజము గా జేప్పుడు నీవు కలిగిన మాట చెప్పకపోతివా నాకు కోప +మనచ్చును అనిపలికిన పద్మముఖియిట్లనియె. ఓరిదురాత్ము డానీవునా మొగని +కాలిగోరునబోలుడు వానా మగడి మీదనుఁ డెశువలవు నీకుందుండు నా స్త్రీలు +యాని సగర్వ i చేతనిలువ లేశజారులతో పొందు చేసి కీ పెనిమిటిమీది మో +ముతక్కువబడునా మొగడు దేహము విడిచిపోవునపుడు భార్యయతనితోఁ +గూడానగ్నిలోబడుటవల్ల స్త్రీ వెరక యొక చెడు పని చేసియున్నా ఆపానము +పోవునుద్ధంపతులు ఇహలోకమునందును పరలోక వనందును ఎడబాయక +నుండుగురు అని చెప్ప గ్రామంచ మంకిందనున్నరథ కారుడు సంతోష పడినిండా +ప్రీతిగలిగిన స్త్రీఒక నాడు ప్రియ పడి మరియొక పురుషుని బిలిది తే దానివల్ల నే +మితప్పత్తికోపమువిడిచి కొంతుండైయుండెను పద్మ ముఖళాకారుని మనస్సువ +చ్చినట్లు క్రీ శించిసుఖని ద్రింజెందెను పిమ్మటరథకారుడు సంతోషముతోనా +మంచమ నై త్తెకొనివచ్చినడివీధిలో దించెను అప్పుడేజూరుదు తొలగిపోయను +రథ కారుం జేమియనక భార్య నుబిలుచుకొనితనయింటికిబోయను కాబట్టి చేసి +నదోషము ప్రత్యక్షముగానుండ గా మూడు కు మంచిమాటల త సంతోషించు +ననిశెప్పి మఱియున వేశ విధ ఖులు గార క్తాయుడు చెప్పిన ఉపమదులు దురక్తా +కుడై అతనిమాటలాదరింపు చిరుజీవి సిబిలుచుకొని తన నివాసములకు పో +యి ఆక్షన్ నత్యంత +గౌరవంబునం గొలిపించుకొనియుండెను +m +ఒక నాడు భిరంజీవి వచ్చి ఉపమడనులకు మొక్కి అయ్యా +నీపగ వానియెఉంటనీ గుళియులు వెనుస్తోత్రము సేసినందుకు బహు కోపముతో +నన్న వమానము సే సెను పా డైముళ్ళు తీపని నేను బతికియు డవోల్లను.అ +వమానవడ్డ యీ బ్రతు కెందుకు నెనగ్ని లోబ్ర వేశింవిజేహము చాలించెదను +కెవ్వరు నడము రాకుండుననిపలికెనుఇరంజీవి సెప్పిన మాటలన్ని వినిరక్షా +తడు వారిమనసు దెలుసుకొందమని వానిఁ జూచి నీవు చచ్చి యేమి సేయగల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0078.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0078.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ed4aafc514b878c3f6ef4bbe22decde82d3f860 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0078.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +సంధివి గ్రహతంత్రము +22 +వనియడి గేను తాను చచ్చి గుడ్లగూబ గాపుట్టి ఈ ముగా గాక ఈలము నెల్లనా +కాంక్ష దీరునట్లు గాబట్టి చంపుదున ని చిరంజీవి చెప్పెను ఈ విధముగా జేయుట +బీకు సాధ్యముతొల్లి సూర్యుని మేఘుని వాయువును సర్వతరణనుభతుగానుద్దే +శించి ఓక మూషథ తనజన్మము మరల యెత్తునుగాని ఉత్కృష్టజన్మ ముసయె +నేరదయ్యేన నిరశాశ్రుడు పలి కేసు ఆవిట్లు వివరము గా నాకు చెప్పు మనిచి +రంజీవియడిగినందుకురచా తుందు చెప్పుకున్నాడు. +ల +. చిరంజీవికిర కాముడు చెప్పినయెలుక కథ +9133 +ఒక మునీశ్వ రుడుపుణ్య నదులలో మేటి యగుగంగానదిలో +సూర్యోద +యసజయమునస్నానము సేసి అస్య జలము దోసిట బట్టుకొనియాఁడ గా ఒక +డేగయెలికెను డాళ్ల నరముకొను శాశ వీధినిబోవుచుండ గాఆయెణిశ డేగకా +ళ్లలో నుంచి విదిలి ఆ మునికో సిటీలో బడెను అప్పు డుముని దయగలవాడై యీ +యెలుక కన్యకయగుగాకయనిసి ఆ దిశన్యక యెను ఆహ ని ఆక వ్యక మతన భా +ర్యచేతికిచ్చి ఆమెదాన్ని తానుగన్న మాపరికంటే నెక్కువకుక్కువతో బేం +చుచుండ గాయాచనమువచ్పెను అప్పు డా విసిమిక్కిలిమనోహరమైన ఆకా +రముగల చిన్న దాని చూచిఇది పెండ్లి కాక మునుపు రజస్వలయము తేడృష బీపతీ +యనబడును కాబట్టి తగిన వరునివిచారిం విత్వరగా దీనికి బెండ్లి సేయవలెనని +యెంచి మూడులోకములను బ్రకాశి, సజేయుచున్న మార్యు నిందలంచి మోక్ +భసూర్యు డుప్రున్ను డైమునియెదట నిలిఖినీ కేమి కావలెననియడి గెనుకొ +య్యాయీరూ జీవతియైన చిన్న దాని బెండ్లియాడుటకు మనుష్యలర్హులు గార నీ +వివాహము సేయక నిలిపియున్నా దీని భార్య మీ యువరి గ్రహింపవలెచుకొని +నాకోరికయనిముని చెప్పెనుఅంతట నాసూ క్యుడు జాని మూచకముగా నెరిగి +పరిహరింపగలవి ఓ మినీ మేఘుకున్నా ప్రకాశమును దుగుగుపటి చంచున్నాడు ఆ +తరువారం టేబలవంతుడు అతనికినీకన్న నిచ్చి పెండ్లిజేసి లేతగియుందునని ఆ +ముని మేఘునిం బ్రాశించిన మేఘుడు ప్రత్యక్ష రాయిస్ లతప్పించితివనియడి +గెసుఅయ్యా ఇదీ నాకో మారెదీనినీవు భార్య గాబరి గ్రహింపవలెననికన్నక ను +పెను మేఘుడుచిఱునవ్వు నవ్వు చుకునింజూచి ఛాయకు నన్ను చెదరగోటుచు +న్నాడు వాయవు నాగం టేబలవంతుడు నీ కూతురు నిఆ తనికిచ్చి తేతగియుందును +కానియిగురులకిచ్చుటతగదనిమృదు నాకుల చేతనతని సమ్మతి పదిపోయెను. +పిమ్మట ఆముని +మనియు దేవునారాధించిన పతండు చను దెంచియొందటనిలిచినమ్మ +దలచిన కార్య మేమియనియడి గెను ఆమునిత కన్య కనతనికిం జూపితి నాకూ +తురు దీని మిక్స్డ్ లీగారాబముగా పెంచతిని తగిన వరుని కిచ్చ వివాహము జేయ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0079.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4e6a354ba818daf5989ad7be67638650eddf0285 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +సంధివిగ్రహతంత్రము +వలయు కవితలంపు పుట్టి నిన్ను బ్రార్థించితిని ఈకన్యకను మనుష్యులకిచ్చుటనా +సమ్మతి లేదుజగతాం ణుండలై సెనీకుఖవ్వంచలంచితినినీవున మీ చేసివు క +న్యంబె క్లీయాడ: రానుఆందువల్ల నేనుళ్ళతొగ్గుడపగుదునని చెప్పెనుఆమాట +వాయు దేవుడునిని నేనందరివిచలింపజేయుదును పర్వతమును మా త్రము కదిలి3 +చ లేనునాథం టే పర్వతమునకు అధికబలము కాబట్టి నీకో మార్తెను పర్వతమునకి +చ్చి పెండ్లి చేసి తేబహుమంచిదని చెప్పి యతనిచేత సెలవుపుచ్చుకోని తన స్థలము +కుబోయెనుఅటు వెనుక ఆమునిపర్య అములలో శ్రేష్ఠమయిన మేరుపర్వతమణ +ణా రాధించగానే మేరువు దివ్య రూపమాదరించికునియెదుట నిలిచి నావల్ల నీకు +గోవలసిన ప్ర యోజన మేమి యనిఅ డి గెను రూపవతీయకు నాకూతురినియావ +న శాతి వైసుంద రా కారుడవైన నీకిచ్చి పెళ్లి చేయవలెనని సాగించితిః అని +మునిపలి కెను మేరుపర్వతము ఆ మాట నిజమనీ మూషక ము మాచి తికొంచెము +గాన బపడుచున్న ఉదానిశక్తి యేమని చెప్పవచ్చును బహు దృఢమణ గారు డే +ఈపర్వతములతోవ్వబొక్కను చేస్తున్న దికాబట్టి సౌకం టేమూషకముబల +శాలినీ కూడు "నిమూషకమునకిచ్చి +పెండ్లి చేసి తేచుక్క గా మండువ ని చెప్పి తన +స్థానమునకుబోయేరుతదనంతరము ఆయి సి. ఆ చిన్న దాని వెంట బెట్టుకొనిఋ +న +శ మములకుబోయి చిన్న దాని బెండ్లి చేసుకోండని +జెండ్లిచేసుకోండని బ్రాహ్మణో +లతో జెప్ప నింతచక్కని చిన్న రిమాయింటనుండదగమరాజుల కైతేయ్యో +గామంకుమమాకువద్దుమీరు పొండని ఖాహ్మణోత్తములు చెన్నరె అంతటఆ +ఋషి నెం డాసిగ్గుపడితనయింటికి వచ్చియిది పెండ్లి కాక మునుపు రజస్వలయం +శేధర్మ హానియగును కాబట్టి పూస్వరూపముధరింది పంచరించు శాశయ నిపభికి +ననదిమూషి యయ్యేనుఆశ ఋషి ఒక మొగయెలుకను చూచియీయా +వయేలు - నువానికి వంటగట్టి విడిచెను మునికి సూర్య మేఘ వాయు మేగువ్వత +ములను ప్రత్యక్షము చేసుకొనునంతశ క్తి గలిగియుండిన్ని జూరియెలుక జన్మము +సుమాన్పిగూడక పోయెను, +t +ఆ పలికేననుపమదుం దుర కాకుపలుకు లాదరి, పశచిరంజీ వింజూచినే +రంబితివి యభయ బిచ్చి ఓబిరఁ జీబీ నీవు స్వేచ్ఛ గానాయింటనుండు మనియ +తనికి నాహారము మొకతైరవి యతుచుకోటకు దన పరి చారకులని యో +గిం చి బహు ప్రీతి గానుం డెవటు వెనళ నిరంజీవి కొంతకాలం బుండిశ త్రువులకు +క లిగి నబలంబును మగళా స్థానంబులును రహస్య మాగణంబులును దెలుసుకొని. +శత్రు వులనునాశము సేయుటకి దిమంచి సమయమని యెంచియొక నాడు. ప్రొద్దు +నీ సులూకంబులు చేహహ్మ మరిధిని ద్రపోవుచుండగా మునుపు సహచుట్టును +ఆవులమందలుండుట వల్ల జేరిన యేరువును కొత్త రించి కొంతముకు సంగఱచు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0080.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0080.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0add800ba7770c36da111ed05229218ed41b3dfc --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0080.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సంధివిగ్రహతం గ్రాము +22 +కొని కొంతకాళ్లందన్ను కొని తీసుకుపోయి గుహద్వారంబుల యందెల్ల నించి +ఘూకంబులం బారజూచి నన్ను నమ్మి నయీం గుడ్ల గూబల జంపుటవల్ల నాకుదోష +ము లేదుశ త్రువునుసమ్మించక నేచంపగూడకునన్ను ముఖ్యముగా నమ్మిన మే +ఘనగులకు హితము సేయ వ లెను యేలిన వాడు సేవకునికి నేపని చెప్పుచు +న్నాడో ఆపందిర్చి వచ్చుట బతని శిధర్మము ఇటువంటి విషయములో పాపపు +ణ్య ఋలుప్రభువున కేవసము గాని భృత్యు ని కేమినిమిత్తము మేఘవర్ణునికీ స +మయ.ఒ తెలియ జేయవలయుననియెంచి జివ్వున మేఘవర్ణునియొద్ధికిబోయి +యతనికి! మ్రొక్కి మన పగసాదించుటకుయుక్తమైన కాలమును గని పెట్టిమీకు తె +లియజేయనిచ్చితిని వేరక నా సమాచారమంతయు చెప్పెదను ఇప్పుడు మన నా +రండటు పుల్లల మశృణములను ముక్కున Xఱుచుకొన వచ్చు నట్లు గాని యమిం +చండని చెప్ప తాను ముందుచున్న కోఱపమొకటి నేర్పుగా ముక్కు. నగరచు +కొనమందుగాపడి చేను కాకసులన్నీని తృణ రాష్ట్రమాలు ముక్కు నగఱచుకో +నిబర్వజీవితోగూ దాళ్ళ తుపులను గెలుచుటకై వేడుకతో నాకాశ మార్గమున +'నెగరిగుడ్లహబలున్న గుహవాకిటతృణ కాస్టములు నిండించిన చిరంజీవిదన +కుక్కుసెగఱచుకొనివచ్చిన జనితగిలించితన లెక్కలతో పిసిరి మ డి-చి +సత ర్వాత పొగలున్ను గుంటలున్ను ఆఫ్ మై సహలో ప్రవేశించగా గడ్ల +గూబలు భయ భ్రాతములే దిక్కు దిక్కులకులకు గెత్తి గుహలో నుంచి వే +పోవుటకు నెక్క ఉచ్వారము గానక ఎగచుచుండినగ రాయుండు దిన స్వామి +యైన దీపమునోకు వచ్చి చిరంజీవిని జంపు లేదని మీరు సుమీ యింత్రులునుం +జెప్పితిరి- ఇప్పుడి ప్రకారముగా ననుభవింపవలసివచ్చిను ఇటువంటి పాప మె +క్కడ నై వాకి జ్ఞాతినకుహికు డైనమం త్రి మాటలను వినని రాజుబంధము త్రస +హితము గా విపత్తును బొందునని పలికెను ఉపమగ్గుడు ఖిన్నుడై ప్రతికూల +సేన కాలమునందు పౌణులకుధర్మమధర్మముగా దోచుము బెడుదో ఎమఁ +హోని గానగుపడునూరి పుమీత్రువుగా గనుపడును కాజటీ నాయకుని వెంతహి +తముగా చెప్పి నావి పెం చిరంజీవిని పరి గ్రహించి యముని దగ్గిరికి లోవుటకువలు +గ్గము చేసుకొంటిని పై వదువల్లుల్చి న ని మనమేమి సేయవచ్చును పూ +ర్వ మొకయకు హిణితో పొండుబలంబుండగా నిశీథ వేళ అశ్వ రామ ఒక +దేవారిని +సంహరింపుచుండు సమయములో శ్రీకృష్ణస్వామి అక్క ఉనుండిన్ని +వారింపజాలెనా +దైవకృత్యముదప్పి ౦ ప నెవరిచేతనౌన చెప్పి అంతలో +మంటలధిక మైనందున గుడ్లగూబలన్ని చచ్చిపోయెను. ఆప్పుడు కాకులు సంతో +పించి జని వాసములకు బోయెను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0083.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0083.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7a86b098342d2a79834625a4c8f4d09f7be0f1c1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0083.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +సంధివి గ్రహతంత్రము - +ఈ ప్రకారముగా గొన్ని దినములకు జలపొదుకుదప్ప కొలనిలో కప్పలులే +నందునకె డపటజలపొదునిభక్షించవలయుననియత విదగ్గరికి వచ్చి ఆతని భక్షిం +చిసర్పము స్వేచ్ఛగాబోయెసు నేను ళ శ్రుశీలనా శ్రయించి పగ సాధించితిని +అగ్నియడవి దహించునపుడు చెట్ల మొదళ్లు బొత్తిగా నశింపవుతిరుగా నిగిరించు +ను అటున లేనేశ త్రువులనుగొందఱిని నశింపజేసికోందరినిని లిపి తేకొన్నాళ్లకు +వారుతరు గాబలవంతు లైవత్తురుఅన్ని శేషయఋణశేషముల్యో శేషమున్న కు +శేష మునిలిబియుం టే నానాటికివృద్ధిబొందును బట్టి శ త్రు శేషంబుంచగూ +వడునీవునిశ్శేషము గాంశ త్రువులను సంహరించిన భాగ్య వంతుడవు రాజువ్య +సనములయు జూసక్తుడు శాక ప్రజలను సంతోష పెట్టుచు కామ శ్రీ థ లో భ +మోహమదమాత్సర్యములను విసజిరించి సత్య ముధములను శోచము సహన +ము మొద లైన సుగుణములుగలవా చైతన ఛిద్రములకు ముపహారియతను +ష్యులఛి ద్రభులు తెలుసుకొనుచు దేశ శాలమును సత్తెశిస్వామి అమ్యాలు +సుహృత్తులుకోశము రాష్ట్రముదుగూ ముబలఇ అయ్యేదు సప్తాంగములసరి క్షణ +కాముబలము +కుకొనుచు మహాధార్మికుడని జనుల చేత స్తోత్ర ముచేయబడిత శక్తీరిదిక్కు ల +యందు బ్రకాశింపజేసేనా ఆకడు దేవాంశమువల్లబుట్టినవాడని తెలియదగ్గది +మాగుడు తీక్ష మైన ఆయుధముల చేతను యుద్ధభూమియం చెదిరించినశత్రు పు +లకుమాత్రముచంపును గాని బహు సైన్య ములను చంపలేదు గుంచి ఉనాయి +ముచేత పై తేశత్రువులనుపు శ్రీ మిశ్ర కళత్ర జంఘ సహితముగా నశింపజే +యునుయెవనికినుద్యోగించినా దైవమనుకూలించి తెలపని సిద్ధించును ఆ పైన ము +ప్రతికూలించి తెళ్ళరుష ప్రయత్నమనీ రద్ధకముదశరథ రాముడు తాపస వేషము +ధరించెనుబలిచ క్ర వర్తిబంధి పంబడెనుపాండుపుత్రులు వన వాసము జేసి +రియాసవులోళ్లరీనోరు గోటుకొని చచ్చిరినిళ మహారాజు సకలకష్టములనను +భవించెను భీష్ముడుశరతల్ప మందుబండుకొ నెను నారాయణుడు వారునా +కారము దాల్చేను రావణాసురుడు కార్తవీర్యార్జునునివరా శ్రమమునకు యెదిగి +యుం ఔను ఈ జగంబుపర్వంబును జైన ప్రయత్న ముళజరుగుచుండునుమూ +ధు డైనవాడు ఇది తెలుసుకొ లేకుబుద్ధి కాంతు దేవ వాడు ఔలుసుక్యో స్థిర ఏత్తు +సియుండునుశాస్త్రము చేతలబుద్ధిన్ని మంచి జలము చేత యేరున్నుచం క్రునిచేత +రాత్రిన్ని నీతి చేతదొరతనమున్ను అలంకరింపబడమును సూర్యు డు చీకటిని హే +మంతబుకుఫుశరత్కాలమును సుకృతము చేతకృతమ్నశ్వ మన్నపి వేదముచే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0085.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0085.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f100cefd29bb61abf60e0a77ffd4259b5158604 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0085.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +లబ్దనాశనతం త్రమ +నాఈ మెసలికొన్ని మేడి పండ్లు దీసుకొ పెయింటికి బోయేనతని భార్య దూరవు +నుంచియితనింజూచి ఫ్రెంటికి ధయిలను రాచుకొని చెలికత్తెలు పుట్టుగూర్చుండి +యుఁడ గాబండుకొనియుండెనటువంటి భాగ్యనుజూచి మొసలిమిక్కి లివిషాద +మునుబొందిదీని జేహ +మేమియెందుకుబందుకొన్నదని దాని చెలికత్తెల నడి గేను +దీని సాధ్యమైన రోగమువచ్చి నరియిదివరకు బతికియుండుట యెక్కువ నిన్ను +జూచి ప్రాణములునిడి చెదనని యాశ చేత శ్రీ వికీయున్నదని యొకతె చెప్పి +నుఆమాట మొకలిపినిదిగులుపడినా ప్రాణమైనాయిచ్చి దీనింబ్రతి కింప నల +యననిషలి కెనుపిమ్మట సఖి మొసలి జూచినేను వైద్యునిం బిలుచుకొనివచ్చినీ +భార్యనుజూపించి నానునతడు చూవీకోతిగుండెకాయ దొరికితేముందు జేసిం +చ్చెదనుల ముందువలన బ్ర తుకును లేపంటే బ్రా పాశదని చెప్పి నాడొ నెనుఅప్పుడు +క్రక చుడు దనలో జూనిట్లనియాలోచన సేసెది యేమికసము సంభవించెనుణ +లవథ నుద వినాగా నాకు కోయెుక్క డ దొరుకును గుండెకాయ నే వెళ్లి డినుం +చి దెత్తును వానిజంపి తెబహుదోషము భార్యము బ్రతికించుట ముఖ్య కార్య ము +మిత్రుడుమంచిగుణముగల వాడు ఇద్దరిలో భార్యమిత్రు విశం టె అధికురాలు +శాబట్టిమి క్రు నిజంపి భార్యను బ్రతికించుటధర్మము అనిశ్చయించుకొని బలవర్థ +మునిసమీపమనకు మెల్ల గాబోయేను మెల్లగావచ్చుచున్న మొసలింజూచిన వెం +దుకువెల్లగా, డుచుచున్నావ ని బలవర్ధకు డడి గెబనితో గూడిబహుదినములు +స్నేహము చేసి నానుగనుక నిన్ను మాయింటికీ వారియై నాపీలుచుకొనిపోక +పోతనని సంకోచము చేత మెల్లగా నడిచుకున్నా మఈలో మలో వారుతమ +కొక ప్రయో జనమును వైచియొకరిని ప్రీతి చేయుచున్నాగు నీవు,ప్రయోజన +మును ద్దేశింపక నెదయగలవాడవు అని మొసలి చెప్పెను ఓయీ యిది యొకయు +పరమానీతో కూడా సంతోషముగా నిచ్చట వాసము చేయుచు రాజ్య ము +తొలగిపోయినందున వచ్చినమఃఖమును పోగొట్టుకొనుచున్నానుదుఃఖమణ సుభ +యతునుబోగొట్టిరక్షించునటి శ్రేష్టుడైనను బదుప్రతికి నమ్మికకుపొతుం +తుమి శ్రమ నేయీ ఆక్షరద్వయము నెవడుశీలించినాడో వాడుమహాపుణ్యా +త్ముడు అని వానిగుడు పలికెను మొసలియామాటని సంతో షీంచినీవు నాఫీపు +మీద నెక్కి మాయిల్లు చూడ రావలసినదలిచె స్పెముల వద్దనుడు మంచివని మొ +సలివీపున నెక్కెను +తర్వాత మొసలిబలవధళాను నివీపుమీద నెక్కించుకొని నడుచుచుపెట్లని +వితకిళాం చెనప్పుడు స్త్రీ కార్యము గొప్ప చేసిమిత్రునిజంపుచున్నాను. ఇది మహా +జాకుణను యినపని నేను నింద పాలయిన బంగారముయొక్క గుణములు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0087.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c309e5a0f170cc6414009060a3f3a74608b8749e --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0087.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +(లబ్ధనాశ నతంత్రము) +టుదగ్గిరికి వానరునితోగూడా తిరిగివచ్చెసఅప్పుడు వానరము శీఘ్నము గా ఆ చె +ట్లు మీ వ న్ కెను ఓ స్నేహితుడా శీఘ్రముగా గుం దేశాయిదీసుకొని రమ్మని మొ +సలి వాసగమునుపీలి చేసునీ గుణము నాకు తెలిసినదిని క మీద నేనువత్తునా నేను +ముసలి తిని గాని గాడి దేనుగా ముయంకు స్నే హము చేసితర్వా తవిరోధపడి +పోయితిగావచ్చు తంకుని - మాటలు వినిసింహము దగ్గిర్గికి వచ్చి న శాడిదే +వలె ని చెడిపోవుము అని వారు పిప్పెను +సలికో & జెప్పిన గాడి చెకథ — +కోతి +ఆయెట్లు చెప్పు మని మొసలియిడి గౌను వానరమిట్లనియె ఒక వనము +లోనొక సింహయికదుధానికిళ్ళక్యుడు గానోక నక్షయుండెన ఒక బాదుసీం +హము హాశీనత్వముతో నకసజూచినాకురు హెూదర వ్యాధి సంభ వించిన +సంభవించిన +ది గా దెపులుగుండి కాము యున్న భక్షి. చితె ఈరోగముకుదురును ఇంకా +కముందునే సుపరిచు కాబట్టి మహా త్రయత్నము చేత గాడి దెను తీసుకొనిరమ్మ +నీచె పై పజ్రకూటవినినక్క మహా శ్రనాదమని గాడి దె పిలుచుకొనివచ్చుట +కైపోయి కట్టణ సమాచరం : నొకవారి లావాని బక్క గాడి బెనజూచితిని మాట +ల నేర్పు చేసే జాని బేలు పుచ్చి జాని దీసుకొనివచ్చి సింహయినుకునిప్పు ఓ చెనుసిం +హము. కానిబట్టుకోవ లేనని లేవగా నెఆదిభయపడిపరు గెత్తెనుతర్వా తీసింహ +ముసక - ను జూబి నాకు దొరికిన గాడిదె పరు గెతిపోయెను +యేమి సేతు ని నేను నా ప్రజ్ఞాలబం ము చేతను దానితీరు గా విలుచుకొని వచ్చె ద +నవి చెప్పినక్క తిరిగా గాదెగ్గరికిబోయిట్లనియె వుబహు పావు చే +ఫినందుఁగాడి బెపై పుట్టి పోవు కాబట్టి చాకలవానిపోయిలగుడ్డలు మోషిమో +పీకృశించిపోవుచున్నావున్నా లేనే స్వేచ్ఛా విహారుండవై సంచరింపుచువన +మనం బెల్ల యుండుము దై వమునాకిచ్చినట్టువలె నెనాహారము నీకిప్ప కపోవు +నా ఆంపలికన సింహమ నన్ను జంప వచ్చిను గనుక నేను పరు గెత్తిపో +తీనిని గాడి దెచె ప్పెప ఆమాటవిని నక్క యిట్లనియె ఓ హెూనీకు తెలియక +పోయినదిసింహమును జంపుటకై లేచినది గాదుమ తేలినుం టేనీవు వచ్చినసం +గతియిణములైన సింహములు కాగలదులు మొద లైన వాటికి తెలియజేయు +టకై లేచించి నీ వెప్పుడు వ స్తువని యెదురు చూచు చున్నది నాయేలిన వాని +తోడుసు Ēహబులేదు మాటనమ్మి రమ్ము నాతో కూడా బ్రతికియున్న మ +టకుసుఖమునుభవింపుము ఇకమీ పనీ చేసే హితులు హితమును జేయబో +వు చున్నావు నీవును నేసును సింహమునకు ప్రధానభృత్యులవెయుందుదము +వెయిమాటలేందుకుమనుష్యులలో భ గ కామములు గోరెదు వారికి శుభ +KLAN \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0088.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f7b6ebf0ee55601d0fc8f533e6344ac20b4b95f --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +( లబ్ధ నాశ సతంత్రము. ) +Ф +ములుబహువిహ్నములుగలవి గానుండును అని చెప్ప నాగాకి దేవిని నేనునీ +తోగూడా న చెందనని చెప్పెను అంతటనక్క నీవుళయ పడకరమ్ము నన్ను నము +మని చెప్పి బుద్ధి లేని గాడి దెనుతీరుగా తీసుకొని పోయిసింహమునకు నొప్ప గిం +చెనుత ర్వా తసింహము డ్యాం ప్రీతిగా నే పట్టుకొని చంపినక్క సుజూచినీవు +దుర సర మైన కార్యము చేసి నావు నీవంటి సమర్థులీ గోలోకమున లేరు అని భూషిం +చికిత్సత ణసూత్రము దీనిళ్లు పెట్టుకొనియుండుము నేను స్నానము చేసి నిత్యక +రముదీర్చు కొనివచ్చి యీయౌషధముఖ క్షింపుచున్నా సనిసింహముపో +గా వేయిది యేమోమహా షధమని యెంచి గాడి దే చెవులు గుండెకాయన +క్కతా నేభక్షించెనుతర్వాత సింహమువచ్చి గాడిదె చెపులుగు, డే కాయ +క డబోయినవశియడి గెనుబుద్ధిహీనుని చెవులుగు డెకాయియునుందు +నాఅనియుం సేవాడి క్లేందుక వున ని నక్క ప్రఖ్యత్తరమిచ్చె ముకాబోలున +ని సింహమూరకుం డెను కాబట్టి నేను ముసలికోతిని గాని గాడి నేను గానని చె +ప్పి తిtఇంక నన్ను వంచింపనీకు శక్య ము గాచునీవుపోయిళ్లుదాగుచుఁ డవ +లసినది అని వానరము చెప్ప గాలిని మొసలిదొరికిన లబ్ధు +. +యెనుఅనివిష్ణు శర్మ చెప్పినలబ్ద వాళనంబను నాలవతంత్ర సువీవి రాచకోమా +ళ్లు చాలా సంతోషము నెందిరిట్లు అబ నాశనమను నాలవతం త ముముగి సేను +అసం ప్రేక్యు కారిత్వమను ఆయిగవతం త్ర ము, +33 +నిజము గల్లయుం చెలియ నేరక క్రోధము చేతను జనుల కెళ్లు చేసినవాడు +పామునుజంపినటువంటి ముంగిసను వధించిన బ్రాహ్మణు వ లెమహ తైనమ +మోవ్యధను బొందునవి విష్ణుశర్మ చెప్ప గారాజు పుత్రులు విని ముంగిస పోకుం +నెందుకుజం పేను ఆ ముంగిసను బ్రాహ్మణు డేలనధిం చెనుమాకు దెలియ జే +ప్ప వలయున సన విష్ణుశద్మ యిట్లనియెగౌడ దేశంబున మొకయ గృహాంబుగల +దుఅందు దేవశర్మయను బ్రాహ్మణుడు కలడు ఆయన భార్యయజ్ఞ సేనలను పేరు +గలదిఆ మోపురాకృతపుణ్య ము చేతను గర్భంబుధరించె బ్రాహ్మణుడామో +నుజూచినించాసంతో షించి అనంతము లైన కోరికెలు గోరుచు ఓ ప్రియురాలా +నీగర్భమునందున్న కొమారుడు మనకుల మెల్లమద్ధరింపగలవాడు మహాభాగ్య +వంతుడని చెప్పెను భార్య పెనిమిటిని జూచిఇటువంటి కోరికలు గోముటయుక్త +ముగాదు ఆ నాగత కార్యములను గురించిన చింత యెవడు చేయు చున్నాడో చా +ఓం సోమశర్మతండ్రివ లేనుమిక్కిలివిషాదమునుబొందునని పలికె అదియెట్ల +విబ్రాహ్మణుడడుగగా వాని భార్య చెప్పుచున్నది పేలపిండికథ,* \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0089.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0089.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3b86d76a5b87f73ed0e7c97f5ba48d952ab5358 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0089.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +{ అసం ప్రేవ్య కారిత్వతంత్రము- } +.... +విద్యాభ్యా సము జేయుచున్న ఒక బ్రాహ్మణ కుమారున ఒక బ్రాహ్మ +ణునియింట శ్రార్థమునఁదునిము శ్రితు డై భవరణ చేసినచ్చు చుండ రామ +ఱియొక బ్రాహ్మణు సెయింటనతని లేపండిచ్చి, రిఅంది సంతోషించి +తనయొగ బెట్టుకోనియొక యసుమాక బుడుకొని క్రం వైనులు +ములోమితి తేని మోరికలన్నియు గెరిసా గౌను ఎట్లంటే విప్పుతూ వాడనికి +బేలపిండియున్న దిగడా సేనాపిండివి శ్రయించి పొడి వేళ్లను గోనియోఔను +దానికి రెండుపిల్లలుగలుగును ఆ రెండును మేం డే. పిల్లలపై మం +వెనిమిది పిల్లలుపుట్టు ుకొంతకాలమున కు వేల సంఖ్యలు, మోతానుగా +తనాటినమ్మినూ తావులుగొందును ఆపి ప్రతిపంచకంజీణత మురుకోన్న +సంవత్సరములకు వేలసంఖ్య లుగల వస్తువులుసు "పెయ్య లుసుకో తెలుసు +దొడ్డినిండియుండునుకొన్ని తోడేలు ఆకలుగట్టాడు న్నించిన-టబండించిఆ +ధాన్యమునము మనుకొన్నికో డేలనువి క్రియింతుసుకొన్ని డెలకు పెరి +కేలె క్రింది బేరమాడించి లాభము సంపాదింతును ఈ ప్రతీతముగానంటా +దించినధనమనుజూచియితడుధన ఎంకుడని తెలుసుకొని నాకుగన్య కలనిచ్చే +చమనిబహుమందిన త్తురు అ ప్పు డు కులంబుమ్మడి కంబును గుణంబుగలిగి +నకన్యకను బెండ్లియాడి దానితో కూడి సంసారము సేయగా కొమారుడుపు +ట్టును వానికిసోమశర్మయని పేరు పెట్టెసును వానికి గొన్న నెలలయినతర్వా +తబం"గాకు మొలగ జేలు మొలతాడు రావి రే మురుగులు గొలుసులు అ ఆది +།* +యలు మొదలైనపొయిు లు పెట్టి, వాడాట్లాడుకోరుచుండు సమయంబున నా +భార్యపతొందరవువల్ల వారి నెత్తుకోక పోతే నేను కోపగించుకోవయీజీ +తో దానిం గొట్టుదును ఆఁకఱ్ఱతిప్పి కొట్టెనుఆ దెబ్బ పిండిగుఁడ మీద దగిలి +ఆ +కుఁడపగిలిపిండి చెదిరిపోయెనుఅప్పుడు బ్రాహ్మణుండు కలగనె మేలుకొన్న +వానిగా నెంచుకోసమికిలివిషాదమునుబొందెనుగనుక అనాగత కార్య ముల +సుగురించిన చింతయెవడు సేయుచున్నావాడు సోమశర్మ తండ్రివ లెక్క. లివి +వమునుబొందునని చెప్పి తినెఅని పలికిన బాహణుడుసిన విడియూరిజం డే +నుతర్వాత గొన్నిదినములకునీ ల్లాడబోద్దులు రాగా నేఆ బ్రాహ్మణ స్త్రీశుభల +క్ష ణములతో గూడుకొన్నపు క్రునిగ పెలుపిమ్మటన్తోక పుణ్యదినమున నామెకొ +డుకును బెనిమిటికినప్ప గించిన్నా నను చేయుట కై నదికి బోయెను ఆమెనదికి +స్నానము చేయబోగా నేల దెశపురాజు నాడు పుణ్య దినమని నాయ గ్రహా +రములో టండేను బ్రాహ్మణులను దానమిచ్చుట కైపిలువనంపిం చెనుఅప్పుడు +కొందరు బ్రాహ్మణులుపోవు చుడ గానీ బ్రాహ్మణు ము చాలా విచారగ్రస్తుడై \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0090.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0090.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a6d7cd9b314ab3f86ec9f5710eaeea4d4f2a788 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0090.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +భార్య నె +(ఆసం ఎక్య కారిత్వతంత్రము-) +నెండు బంపితిని నేనుపోతే యిప్పుడీ శిశువును రక్షించువా రెవ్వరు +రోజున న్నెప్పుడు పిలుచునో యెప్పుడు దానమిచ్చునో యెప్పుడు భాగ్యవంకు +సరపు ) మోజన -లయిన రిషి పుచుండసం యము వచ్చి నప్పుడు పోవుట +సందర్సించక పోయెనని అపోహుజనులను, +, +شاب +గీస్కేడు సే దగ్గిన కౌషల్ గా చినకాడనని నిశ్చయి చియింగికి బిలి కనీపక్క +ఒహాండిశశువుల గన్ పెట్టవలసిన మనసు కేతంటు గా దానితో జె జెట్లు, ద్వారమ +శిలిపిగానూ మనకుబోయె బ్రాహ్మణుడు రాజు గ్రుహణనకుబో +నెక్స్ మళ్లీ మేవు నగిరికిం బోవుచుండగా ముంగి చూ చిపర్చి మును +వ యొకొరకి జంపి దేహము తనకలుగా జేసి జేసి వేలుగు చాకిననో +టినోయిమిపుదానన్న కోటి ఎక్కడ బ్రాహ్మణుడు తానముదీ +సుకోని బిడ్డనుంచుకొనుచుం పిత్చరితము శావచ్చి నెట్టారు మోటితోనున్న +మ గీ; జూఒ జయ్యో నే నెమి చేతును ఇది నా బిడ్డ గోరికిచ్సని రోకి టీలోముడ +నెత్తికుగల గొట్టి చంపెనుబాగావి చారి పట్ల చేన +నజాహణుడు +న ద్రోణుడు మంగిని +జంపయింటిలో ప}} బోయిసంతోషముగాని ఉకొనియున్ని కొడుకునుజూ +చిునకలు కనక్ లు గా గొరికి వేయబడియున్న పోయినుఁజూచి శిరంబున +మోమకొనుచుముఁదుని నైని నేను బాగా విచాలు -కల్ప రపడి చేయి రాని +పని చేసితిన(విలపించుచుండగా భార్యవఛి చికు బడియున్న ముంగినన్నపా +జూచియిదియెమ - పె మిటీని గెను ఒరిగినవు కొంతము బ్రాహ్మ +ణుండు చెప్పెను అప్పుడతని భార్యలు. యెవడు లెస్సగ నికి బాగ చూ +డ; చక్క ఇవిచారింపక ఓ కప్ చేయినో వాటి భి కల. చంపడమంగ +ల వాని లేక పడబొందును ఒ చెప్ప గానదియెట్లని బ్రాహ్మ ణుడిడ గౌను ఆ +ప్పడతని భార్య యిట్లయె భ) ఓ కు, జంపనము గెల వానికి ధ +a +ఒకానోక కోమిటిబిడ్డగలడు వాడుపుల గా న వాని తల్లి చ పోయె తర్వా +తదాది వాసి బెంచు చుం డయి ఈ ప్రజంబు గాను.డిన చిన్న చాసకబా +ల్యమవదిలిపోవు సమయంబున ఒక నాడు వార దారిన మయి చేతి దుఃఖించి +దారిద్య్రయి +తిన్న నందించుక "సనట్టూర్పులుపడుచుచు విషాదమతో రాష్ట్రముడుకొని +నిదరపోవుచు) డే నాడు గా శ్రీ తెల్లవారుజాయిని వాస దుష్కృతయి నశిం +చిపోయినం జనమంచి క లగ నే ఆ$ లలో నుక సిద్ధ బ హుమ వచ్చ ని వెదు +కువిషాదములు బోంముచున్నావు పాతకాలయిన దుమోము చేయించుకో +విఅభ్యంగస్నానము మొద లైనకృత్యములుదీర్చుకొని యుండుము ఆప్పుడు ము +శురుభికులువ తురు వారిని పూజించి భోజనము బెట్టించితృ ప్తిబొందించిత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0091.txt" "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0091.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3e85b346a8bc71cb0cbdce24a011e2bf5094497 --- /dev/null +++ "b/\340\260\252\340\260\202\340\260\232\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\256\340\261\201_(\340\260\250\340\261\207\340\260\262\340\260\237\340\261\202\340\260\260\340\261\201_\340\260\260\340\260\276\340\260\230\340\260\265\340\260\257\340\261\215\340\260\257)/page_0091.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +(ఆసం పేద కారిత్వతంత్వము ) +Q +ర్వాతనియు డవై ఆముగ్గురుని దుడ్డుకట్టుతో నెత్తి మీద గొట్టుము ఆ టుపిమ్మ +టన్నాము.కురున్ను మూడునిధులవుడురు ఆనిధులనుంచుకొని సకలధర్మములు +చేయచుబు గ్ర పౌ గ్రా భివృద్ధిగా జిరకాలము బ్రతుకమనియాశీర్వ దించి అ +దృత్యుడై పోయెనుఅంతట నా కోమటి చిన్న వాడు మేల్కొ నిమం చీకలగనన +వాడుతిరు గాసె న్ర బోగూడ నుగనకి 'సూర్యోదయ కాలమువరకుని ద్రపోకకూ +ర్చుండి యింత వాక్యో దయమైన తర్వాత దాది నిబిలిచీ నేడుమనకొద్ది మే +లుగలగ బోవుచున్న ఉ,ఎవుమశయిల్లు మొదలయినదిచక గాళ్ళు జేసినియమ +వంటగాల పై ముండుము నేను కౌ రాభ్యంగనములు చేయించుకొని స్నా +నయి.శుబ నైయుం డేదనని ఒక మంగల వానిం బిలు మంచి కము చేయి +చుకోనివాసం గొంచము సేపు నిలువుమని చెప్పి అభ్యంగనస్నానము చేసిన +డివి స్త్రములుగట్టుకొనిశువియైయందెను అనంతరముసిద్ధపురుషుడు చెపి +న ప్రకారము గాభిక్షకులుముసుకువచ్చిరి వారిని వైశ్య సుమారుడు చ +చూచి పూ +జింవీ కడుపో పేరమగా భోజన పెట్టించి వారిని తృప్తి పొందిందిత ర్వాత కుద్దు +నాగీసుకోనివారి నెత్తిమీదగొట్టెను అప్పుడా ముగ్గురు న రాల కుప్ప ఖైరి అం +మన వాడుసుతోషించి దాదితో కూడాదన సహిత మైతనయిల్లు ప్రవేశించిమం +గలనానికిన శివ రాలి చి. ప పిం చెమయీ సంగతి చెప్పగా విచారించనీమం +గల వాడికిచూ వినయి. టికిబోయి నేను మభి కుశులను ముగ్గురిని జంపి ధన +ముసంపాది? చెదరనినిశ్చయించుకొని భిక్షకులకు నెదురు చూచుచుండెనుక +ర్మవశ ఋణపల్లయిగ్గుగుభిక్షకులువచ్చిరిమంగలవారు జూచి సంతోషించి పూ +జించితృప్తిగా భోజనము పెట్టించి కడ్డుకట్టితో గోటి వారినిజం పెనుఅయితే +వరాల కుప్పలు దొరకకపోయెను ఈసమాచారము రాజభటులు విని మంగల +వానివీడ్చుకొనిపోయిగాజుతో జెప్పి రాజాజ్ఞమీన వానిజుపిరి కాబట్టి ఎవడు లే +గా జూడక చక్క గావి చారింపక ఒక పని చేయునో వాడు భిక్షకులనుజంపి +సమంగలవానివ లెనుఆపదలను బొందునని చెప్పితిని యే కార్యమైనాత్వరప +డి చేయగా సత్వరపడి చేసినయవి వేడికి నాపదలువచ్చుటసిద్ధడు తెస్స గావిమ +ర్మించి చేసినవి శ్లోకకీస పులువచ్చునుఅనిభార్య చెప్పనవిని బ్రాహ్మణు ఈ దా +వివివేకవచనంబులకు సంతోషంబును విచారించక తాను యింగిని జంపుటకుబగె +తాపంబునొందిన చిత్తంబుతో సర్వంబును దైవాధీనంబని పలికితని కుమారుని +లాలింపు చు భార్యయుందా నునుసు ఖంబున నుండిర స విష్ణుశర్మ చెప్పిన పంచతం +న +జి. యిుని నియోరాజనందనులు అవరినితసంతోష భరికు లైరి సంపూర్ణను +لن +ు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0030.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..35f5a3214f96016498a91345e7f57b02f0d5d750 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +17 వ శతాబ్దములో టెవర్నియరు. భారతదేశమంతట తిరిగి చూచి చాలకుగ్రామములందు సైతము ధాన్యములు, పిండి, వెన్న, పాలు, చిక్కుడుకాయలు, ఇతర కూరగాయలు, పంచదార, ఇతరమిఠాయిలు పుష్కలముగా దొరుకుచుండెనని వ్రాసినాడు . దీనివలన రైతులస్థితి యెంతబాగుండెనో గ్రామజీవన మెంత సుభిక్షముగా నుండెనో తెలియగలదు. + +కృష్ణ దేవరాయలసామ్రాజ్యము కన్యాకుమారియగ్రము మొదలు కృష్ణా తుంగభద్రానదులవరకు . వ్యాపించెను. వారి పలుకుబడి తూర్పున కటకమువరకు పడమర సాల్సెటి వరకు నుండెను. ఈ విజయనగర సామాజ్యము పోర్చుగీసు వర్తకము వలన చాల లాభము పొందెను. పన్ను లేకుండా వర్తకముచేసికొనుటకును, కోటయొకటి కట్టుకొనుటకును పోర్చు గీసు వారికి కృష్ణ దేవరాయ లనుజ్ఞ నిచ్చెను. ఆ కాలమున విజయనగరము ప్రపంచములోని నౌకావాణిజ్యము చేయు వివిధ జాతులవారితో నిండి ఒక అంతర్జాతీయ పట్టణమువలె నుండెను. ఈజిప్టు పారశీకము మొదలగుతురుష్క దేశ రాజులతో వర్తక సంబంధముండెను. సమస్త సరకులలోను విదేశీయవ్యాపారము జరుగుచుండెను. ఏనుగుల గుర్రముల వ్యాపారమును పోర్చుగీసువర్తకులు విరివిగా జరుపుచుండిరి. ఆసామ్రాజ్యమున 300 రేవుపట్టణములుండెను. విజయనగరమున ఒక్కొక్క సరకు కొక్కొక బజారుండెను. పుష్పముల రాసులు రత్న రాసులు గల అంగళ్ళుండెను. ఆనగరములో చిత్రలేఖనము, శిల్పము, లోహ కళలు, శిలానిర్మాణములు, చెక్కడము, దంతపుబనులు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0037.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a8ee45d371953585304b9646da80d211ba3fd39 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఖానాలోనికి తెరచియుండు కిటికీదగ్గరకు తరచుగావచ్చి నిలుచుండును. అర్జీల నాయన స్వయముగా విచారించి తీర్మానించును. + +షాజహాను ఔరంగజేబులు బుధవారమునాడు సామాన్యదర్బారు మానివేసి సభలో పరివేష్టించి న్యాయవిచారణ జేయుచుండిరి. దర్శనగవాక్షమునుండి తిన్నగా దివానీఖాస్ మందిరమునకు ఉదయము 8 గంటలకు చక్రవర్తి వచ్చును. న్యాయోద్యోగులు, ఖాజీలు, “అదళ్ళు" అనున్యాయాధిపతులు, మప్టీలు, ఉలేమాలు, న్యాయశాస్త్రజ్ఞులు “దరోగా-ఈ-అదాలత్" అనబడు కోర్టుల పెత్తనదారుడు, కొత్వాలు అనబడు పట్టణపోలీసు అధికారియు తప్ప సామాన్యసభాసదుల నామందిరమునకు రానీయరు. న్యాయాధికారి ఫిర్యాదీల నొక్కొకరినే చక్రవర్తి కెఱుక పరుపగా నాయన శాంతచిత్తుడై వారి మనవులను విచారించి శాస్త్రధర్మమును తెలిసికొని తీర్పుచెప్పును. (J. N. Sarkar-Mughal Administration quoted by Wahed Hussain 38–40). జహంగీరు చక్రవర్తియొక్క కొలువుకూటమున ముఖ్యముగా నెన్నదగినది, మనవిదారులు తమ అర్జీలను నిర్భయముగా చక్రవర్తికి అందచేయుటకొరకు ఆగ్రా కోటయొక్క షా బురుజుకు కట్టబడిన బంగారు గొలుసు గంటలు. దీని రెండవకొన నదీతీరమున నొకశిలాస్తంభముకు గట్టబడియుండును. మనవి దారులు తమ అర్జీల నాగొలుసుకు గట్టినచో సేవకులయొక్క ఆటంకము లేకుండా ఆ గొలుసు పై కిలాగి చక్రవర్తి స్వయముగా చిత్తగించుచుండును. నిష్పక్ష \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0039.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92996de0ea9aa1c04fd13fa295953ec85301c153 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +సోదరుల పక్షము వహించినవారిని కూడా ఆయుధవిసర్జన చేయగానే ఇతడు క్షమించుచుండెను. (History of India - Alexander Dow) తన సింహాసనమునకు మొప్పము కలుగునట్లు చరించిన బందుగులయెడల తప్ప తక్కినవా రందరిపట్ల నితడు చాల ఉదారుడుగ నుండెను. శిక్షించుటయన్న అతని కిష్టములేదు. పుర్రెలతో విజయస్తంభములు నిర్మించుట, జనవధలుచేయుట, మొగలువంశపరిపాలన ప్రారంభదినము లందువలె కౄరకృత్యములుచేయుట యితనికిష్టము లేకుండెను. (Kennedy: History of the Great Moghals) + +కేవలము మొగలు చక్రవర్తులేగాక ఆకాలమునాటి సుబేదారులుకూడా నిష్పక్షపాతముగా న్యాయవిచారణ చేయుచుండిరి. వంగరాష్ట్రన బాబు మూర్షిద్‌కూలీఖాను ధర్మపరిపాలనకొరకై తనకొమారుడుచేసిన నేరమున కతని కురిశిక్ష విధించెను. త క్రింది యుద్యోగులన్యాయము చేసినట్లు తెలిసినచో తాను పునర్విచారణచేయును. ఎంతదరిద్రుడైనను ఆయనవలన న్యాయము పొందగలుగుచుండెను. ( Stewart: History of Bengal) + +విజయనగర సామ్రాజ్యమునను మొగలు సామ్రాజ్యముననుగూడ ప్రజలు శాంతిభద్రతలు గలిగి సుఖముగా నుండిరి. ఆకాలమున వ్యాజ్యములు వివాదలు హెచ్చుగా లేకపోవుటకు కారణము ఆనాటి ప్రజలకు నేటివలె కోర్టు వ్యాజ్యములయం దాసక్తి లేక పోవుటయె. న్యాయశాస్త్రము యొక్క గుంటచిక్కులు, అందలి జూదరితనమును వారెరుగరు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0042.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..746aea05160cd0eb9fbf3e38439ecd1bbd7ed9e3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ప్రజలకు గ్రామస్థులకు నుండిన పలుకుబడి యిప్పుడు పోయి ఉద్యోగులయధికారములు హెచ్చుచేయబడి అధికారుల జులుము మితిమీరినది. సర్వాధికారియగు కలెక్టరు ప్రజాపాలకుడైనాడు. (చూడు : లోకమాన్యతిలకు ఉపన్యాసములు) + +II

+ +ఔరంగజేబుచక్రవర్తి పరిపాలనముననే మొగలు సామ్రాజ్యనాశకారణము లేర్పడెను. ఈభూపాలుడు క్రీ.శ. 1707న చనిపోవగనే ఈ కారణములు మరింత వృద్ధిజెందెను. ఔరంగజేబు చనిపోయినపిదప నలుబది సంవత్సరములలోనే మొగలు సామ్రాజ్య మంతరించెనని చెప్పవచ్చును. ఔరంగజేబుని యనంతరము మొగలాయి సింహాసనము నెక్కిన రాజులెల్ల అంతఃపురమునందు సురాపానలోలురై భంగుమత్తునను, వార వనితలసల్లాపములందును, విదూషకుల సంభాషణలతోను ప్రొద్దుపుచ్చుచుండిరి. హిందూదేశమునకు పశ్చిమోత్తరమున నున్న కనుమలనుండి క్రూరజాతులవారు వచ్చిపడి భారతీయుల భాగ్యమును కొల్లగొనుచుండిరి. పెర్షియా దేశపు వీరు డొకడు భరతఖండము జొచ్చి, ఢిల్లీ ప్రవేశించి, భరతఖండమునందు కాలిడుటకు తావిమ్మని మనచక్రవర్తుల నడుగవచ్చిన రాయబారుల కచ్చెరువు గొలిపిన మయూరసింహాసనమును బట్టుకొనిపోయెను. పెర్షియావారు మొదలిడిన నాశనమును ఆఫ్‌గనులు పూర్తిచేయసాగిరి. మొగలాయి సార్వభౌమత్వమును రాజపుత్రులు నిరాకరించిరి. సిక్కులు సింధునదీ ప్రాంతముల నేలసాగిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0045.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61d9fb25c7a877047eb7199d2dd084a4eab2630b --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,13 @@ +రెండవ ప్రకరణము

+ +బ్రిటిష్ ఇండియా నిర్మాణము.

+ +I

+ +బ్రిటిష్ వారీ దేశము నాక్రమించిన విధము.

+ +ఆంగ్లేయులు భారతదేశమునకు వర్తకము చేయుటకొరకు 1600 సం||లో పట్టాపొందివచ్చి మెల్లగా దేశాక్రమణముజేసి అచిరకాలముననే బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యమును స్థాపించిన విచిత్ర పరిణామమునకు ప్రపంచచరిత్రలో నింకొక యుదాహరణము గానరాదు. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య స్థాపనము అప్రయత్నముగా, తలవని తలంపుగా జరిగినదని పొఫెసర్ సీలీపండితుడు చెప్పుమాటలు సరికావు. భారతదేశమున తను ఆధిపత్యమును సుస్థిరముగా నెలకొల్పవలెనను నుద్దేశము ఆంగ్లేయ వర్తక కంపెనీవారి డైరెక్టరులకు 1687 లోనే కలిగినదని సర్ విలియం హంటరుగారు తమ బ్రిటిష్ ఇండియాచరిత్ర +రెండవకూర్పు పీఠికలో వ్రాసియున్నారు. అయితే వారు తలపెట్టినది రాజకీయాధిపత్యముగాక వాణిజ్యాధిపత్యమే యని +అతని తలంపు. భారతదేశమున ఆంగ్లేయులు జరిగించిన చర్యల వలన వాణిజ్యాధిపత్యము రాజకీయాధిపత్యమునకు దారితీసినదని స్పష్టమగుచున్నది. భారతదేశమున వర్తకలాభములతోపాటు రాజ్య సంపాదనకూడ కంపెనీవా రభిలషించిరనుటకు లిఖితా ధారములు కలవు. + +1689 లో నింగ్లాండునుండి కంపెనీ డైరెక్టరులు భారతదేశములోని కంపెనీయధికారుల కిట్లువ్రాసిరి. "వ ర్తకలాభము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0070.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac93853316dd87a0888d5640b1b5b1e2c8468fe0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +వాత నిరువదియేండ్లలో నీదేశాదాయమునందును అయోధ్యలోనిదత్తమండలములయొక్క ఆదాయమునందును సాలుకు , 20 లక్షల రూపాయలు తరుగు రాసాగెను. ఋతువులయొక్క అతివృష్టి, అనావృష్టి దోషములవలన చుట్టుప్రక్కల భూభాగములలో పంటలు పాడైపోయినప్పుడుకూడా దయారామ్ భగవత్ సింగుల రాజ్యములు సుభిక్షముగానుండి పాడిపంటలతో తులతూగు చుండెను. ఈ “చుట్టుప్రక్కల భూభాగము" లనునవి అప్పటి కై దేండ్లనుండి బ్రిటిషుప్రభుత్వమువారి స్వాధీనములో నున్న భూములు! (Bishop Heber's Journal. Vol. II. Quoted in Reform Pamphlet.) + +బిషప్ హెబరు తన జర్నలులో (Vol.II. Page 77-9), సాదత్ ఆలీపరిపాలనకాలమున అయోధ్య మంచి యభివృద్ధిలో, నుండుటను పేర్కొని సాదత్ ఆలీ చాలా తెలివికలవాడనియు వ్యవహారదక్షుడనియు, విజ్ఞానశాస్త్రమన్న అతనికి ప్రీతియనియు చెప్పియున్నాడు. గవర్నరు జనరలగు హేస్టింగ్సుకూడా సాదత్ ఆలీయొక్క ధర్మవర్తనమును ఋజుగుణమును దయార్ద్రహృదయమును పొగడియుండెను. + +VIII

+భరతపురము

+ +ఆనాటి నేటివు పరిపాలకులక్రింద భరతపురము చక్కగా అభివృద్ధి జెందుచుండిన సంగతి కూడా బిషప్ హెబరు వర్ణించియుండెను. “భారతదేశములో నేనుచూచినప్రదేశములలోనికెల్ల ఈ రాజ్యభాగములోని పల్లపునీటిసాగు వనరులు చాలాబాగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0093.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0093.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ccfece294479282c13c22c6208788011aa5d2abd --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0093.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +1844 లో గ్వాలియరుతో సంధిచేయుటలోను 1881 లో మైసూరును పూర్వరాజుకు వశముచేయుటలోను వారుంచుకో తగిన సైన్యముల సంఖ్య తగ్గింపు చేయబడెను. శాంతిభద్రతలు కాపాడు బాధ్యత బ్రిటీషువారిదే గనుక సంస్థానములు +అవసరము వచ్చినప్పుడు వారి ఉత్తర్వులెల్ల శిరసావహించవలెను. సంస్థానములుంచు కొనదగిన ఆయుధములు నిర్ణయింపబడెను. లోపల కోటలు దుర్గములు బలముచేయరాదు. బ్రిటిషు సేనలకు అన్ని సదుపాయములు చేయవలెను. + +V

+ +ఇటీవల భారతదేశమున జాతీయోద్యమము ప్రబలుచున్న సందర్భమున కొంతకాలమునుండి బ్రిటిషువారి సంస్థానములతోడి సంబంధములందు ప్రయోగించు రాజనీతిలో మరల కొంతమార్పు కలిగెను. భారతదేశ జాతీయైక్యతను విచ్ఛిన్నముచేయుటకును, అఖిలభారత జాతీయ కేంద్రప్రభుత్వము నిర్మించుట కాటంకము కలిగించుటకును, ఈ సంస్థానములు స్వతంత్రప్రభుత్వములని ప్రకటింపసాగిరి. కర్జను రాజప్రతినిధిగా నుండగా నీ సంస్థానాధీశులు చేయు ప్రజాపీడనము దుర్వ్యయమునుజూచి యతడు వానిని మందలించి ఈ సంస్థానముల ఆదాయమును కేవలము స్వప్రయోజనముకొఱకుపయోగించుట కీ సంస్థానములు ఈ రాజుల స్వంతజమిందారీలు కావనియు కేవలము సోమరితనముతో కాలము వెళ్లబుచ్చుట కీ సంస్థానాధీశులకు భగవంతుడు శాశ్వతపట్టా వ్రాసి యివ్వలేదనియు హెచ్చరించినాడు. వీరు విచ్చలవిడిగా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0094.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0094.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1a118613e23aa6be2fb27e79752d70854b922fbb --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0094.txt" @@ -0,0 +1 @@ +నింగ్లాండు పోవుటను నిషేధించినాడు. గాని తరువాత హార్డిం రాజ ప్రతినిధియైనప్పుడు సంస్థానాధీశుల విదేశవ్యవహారములపైన అనవసరపుహద్దు లేర్పరచుట ఈ సంస్థానాధీశుల యాత్మగౌరవమునకు భంగము అనినాడు. భారతదేశ స్వదేశసంస్థానములయొక్క రాజకీయ ప్రతిపత్తినిగూర్చి విచారించుటకు 1927 లో బ్రిటిషు గవర్నమెంటువా రేర్పరచిన విచారణసంఘమువా రీ సంస్థానముల స్వాతంత్ర్యమును సూత్రీకరించిరి. భారతదేశశాసనసభలకు బాధ్యతవహించు కేంద్రప్రభుత్వము స్థాపించునెడల నది నూతన రాజ్యాంగముపైన నాధారపడిన క్రొత్త ప్రభుత్వమగుననియు బ్రిటిష్‌ప్రభుత్వమువారికిని ఈ సంస్థానాధీశులకును చరిత్రరీత్యా ఏర్పడిన పరస్పర సంబంధములు వారి యంగీకారము లేకుండా ఈ క్రొత్తప్రభుత్వమునకు ట్రాన్సుఫరు చేయబడరాదనియు సలహా నిచ్చిరి. సంస్థాన ప్రజల పక్షమున కొందరు ప్రతినిధు లీ విచారణసంఘమును దర్శించి తమ సాధక బాధకములు చెప్పుకొన దలపగా సంస్థానములందలి ఆంతరంగిక పరిపాలనతో బ్రిటిషుప్రభుత్వమునకు సంబంధములేదని సాకుచెప్పి వారిమాటలు వినుటకు నిరాకరించిరి. అయితే పైన చెప్పబడినట్లు బ్రిటిషుప్రభుత్వమువారికి నీ సంస్థానములకును జరిగిన అన్ని సంధిపత్రములలోను ఆయా సంస్థానప్రజల సౌఖ్యమును పెంపొందించుటను. గూర్చిన షరతులు చేర్చబడియే యున్నవి. మరియు పైన జెప్పినట్లు బ్రిటిషుప్రభుత్వమువా రింతవరకు తమ సర్వాధికారములను చలాయించుచునే యున్నారుగాని ఇప్పుడీ రాజ్యాంగ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0113.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0113.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9e7a3aa163865a8c7fe2d4452ffed210ae3fa24d --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0113.txt" @@ -0,0 +1 @@ +జిల్లాలోను ఇట్టి ఆనకట్టలు, చెరువులు, కాల్వలు, బావులెన్నో యుండెను. తరువాత నీదేశమున రాకపోకలకు రోడ్లు, కాలువలు నిర్మించుటయా లేదా రైళ్లు నిర్మించుటయా అను సమస్య చర్చకు వచ్చినపుడు బ్రిటిష్‌వారికి లాభకరమగు రైళ్ళను నిర్మించుట కే తీర్మానించిరి. భారతదేశమున నాంగ్లేయపరిపాలన స్థాపించిన పిదప పబ్లిక్ వర్క్సు కమిషనర్లీ నీటివనరులనుగూర్చి విచారణజరిపియుండిరి. దీనివలన 1840 నాటికే చాల జిల్లాలలోని ఆనకట్టలు కాలువలు, తటాకములు, బావులు మరమ్మతులేక పాడువడిపోయెనని తేలినది. పూర్వము సాగుచేయబడుచుండిన భూములనేకములు బంజరులుగానుండి పోయెననియు తేలినది. మద్రాసులో సాగుచేయతగిన భూమిలో 5వ వంతు మాత్రమే సాగుచేయబడుచుండెను. సేలముజిల్లాలో నుద్యోగిగానుండిన లెఫ్టినెంటుటిర్రెల్ ఆజిల్లాలోని భూములు ఎంతో సారవంతముగా నున్నను అనేకభూములు నీటివనరులు లేక పాడుపడియున్న వనియు తాను ముప్పదిమైళ్ళ దూరములో నెనిమిది పది పెద్దతటాకములు పాడువడియుండుటను చూచితిననియు వ్రాసినాడు (1848), సర్ హెన్రీకాటన్ కూడా ఈ దుస్థితిని వర్ణించియున్నాడు. ఆంగ్లేయ ప్రభుత్వము భూములపైన అన్ని పన్నులు కలిపి ఒకే మొత్తముగా రొఖ్కపుశిస్తు వసూలుచేసిన రైతువారీపద్ధతిలో తానే ఈ బాధ్యత వహించెను. వంగరాష్ట్రమునను ఆగ్రా అయోధ్య పరగణాలలోను ఈ బాధ్యత జమీందారుల పైన వేసెను. ఈ రెండు పద్ధతుల యందు నీదుస్థితియే దాపురించెను. తరువాత కొన్ని ఆనకట్టలు నిర్మించిరిగాని అప్పటికే నష్టము అత్యధికమయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0114.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0114.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f224ba3e4b4c25512253f5b7a8a3a7cc4d1f0ceb --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0114.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +ఐదవ ప్రకరణము

+భారతదేశమువలన నింగ్లాండు బాగుపడినవిధము

+I

+ +1617 లో భారతదేశములో నేరకము వస్త్రమైనను సూరతు పట్టణములో దొరకుచుండెను గాని దానికి బదులుగా +చైనా వస్తువులు సుగంధ ద్రవ్యములు రొఖముతప్ప యితర సరుకు లెవ్వియు చెల్లుబడి గాకుండెను. ఒకటిన్నర శతాబ్దము వరకును భారతదేశమున ఆంగ్లేయ వర్తకము కేవలము, ఈ దేశమునుండి నూలు, పట్టు సరకులను, నీలిమందును సుగంధద్రవ్యములు నెగుమతిచేయుటతోనే తృప్తి జెందవలసివచ్చుచుండెను, అందువలన నాకాలమున భారతదేశములోనికి బంగారముతప్ప యిక నేసరకులును దిగుమతియేలేదు. ఇట్లు 1747 మొదలు 1757 వరకు జరిగిన పదిసంవత్సరములలోను సగటున 5,62,423 నవరసుల విలువ బంగారము భారతదేశమునకు దిగుమతియై యుండెనని బ్రూసు అను నతడు వ్రాసియున్నాడు. ప్లాసీ యుద్ధము జరిగిన (1757) తరువాత నిట్లు బంగారు దిగుమతి యగుట ఆగిపోయినది. ఈ వ్యాపారములోనే ఆంగ్లేయ వర్తకకంపెనీ యమితలాభము లార్జింప గలుగుచుండెను. . ఇంగ్లండులో రెండవ చార్లెస్ రాజ్యాధిపత్యము వహించిన పిదప 23 సంవత్సరములలోను గంగాతీరమునుండి ఇంగ్లండుకు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0128.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0128.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da21b8f969862015e9c8ee24761f6ddb32ee4abc --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0128.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +ఆరవ ప్రకరణము

+ఇంగ్లీషు దొరతనము

+I

+ఈ దేశమును జయించుటకు పూర్వము వచ్చియుండిన విజాతీయ పరిపాలకజాతులవలెగాక ఆంగ్లేయు లీ దేశమునకు వచ్చి ఎంతకాలమైనను దేశప్రజలతోకలిసిపోవుటగాని కలసిమెలసి యుండుటగాని లేనేలేదు. కాలము గడచినకొలదియు పాలక పాలిత జాతులమధ్యగల తారతమ్యము వర్ధిల్లి పాలకులలో జాత్యహంకారము వృద్ధిజెంది పాలితులను నీచముగా జూచుటయు నందువలన వైషమ్యములు హెచ్చి పాలక పాలితుల మధ్య పెట్టి యన్యోన్యమును లేకుండుటయు తటస్థించుచున్నది. తామీ దేశమును జయించి దీనిని స్వప్రయోజనము కొరకు తమ బాహుబలమున అణచియుంచి నామనియు ఏక్షణముననైననీప్రజలు తిరుగుబాటుగావింపగలరనియు నొక అనుమానముతో విరోధులమధ్య జీవించుచున్నట్లే బ్రిటిషువారు భావించుచు తమబలమును ప్రజల నణచియుంచుటకే వినియోగించు చున్నారు. + +ఈ విజాతీయ పరిపాలననుండి వెలువడి స్వతంత్రులముకావలెనను భావముకలిగి దేశములో జాతీయచైతన్యము కలిగినకొలది బ్రిటిష్‌వారికి రోషము హెచ్చుచున్నది. బ్రిటిష్ పరిపాలనను తొలగించి స్వాతంత్ర్యము పొందగోరు వారి నణచుటలో నీ నాగరకులగు ఆంగ్లజాతివా రవలంబించు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0154.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0154.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..900d788e1095a0df2a99b84358caa3aabc72bf1d --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0154.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +దేశము ఆంగ్లరాజమకుటముక్రిందికి వచ్చునాటికి కలిగిన మార్పునుగూర్చి 1856 వరకు గవర్నరు జనరలుగనుండిన డాల్ హౌసీ ప్రభువు ఇంగ్లాండు నుండి వ్రాసిన లేఖవలన తెలియగలదు. + +1857 డిసెంబరు 2 వ తేదీన డాల్ హౌసీ ఇంగ్లాండునుండి యిట్లు వ్రాసెను. " ... ప్రథమ దినములలో తూర్పుయిండియాకంపెనీవారు ఢిల్లీరాజులు తమప్రభువులుగాను, తాము వారివలన వంగరాష్ట్రపు పన్నుల వసూలు హక్కు పొందిన తాబేదారులుగనే చరించిరి. మొదటి గవర్నరుజనరలైన వార౯ హేస్టింగ్సు ఢిల్లీరాజుతో నేనుగు నెక్కినప్పుడు తానా రాజు వెనుక కూర్చుండెను ! మా నాయనగారి కాలములోకూడ ఆంగ్లేయులు పెద్ద మొగలు ఉద్యోగులను, రాజులను చూడబోయినప్పుడు రొక్కరూపమున నజరులను సమర్పించుచుండిరి. గవర్నరుజనరలు క్రమముగా తనయర్హస్థానమును గ్రహింపసాగెను. ఎట్టకేలకు హేస్టింగ్సు ప్రభువు ఢిల్లీరాజులతో సమానముగ కుర్చీలోకూర్చుండుటవరకు సమాన గౌరవమును పొందెను. 1848 లో నేను ఢిల్లీకి వెళ్ళినప్పుడు రాజును దర్శించుటగాని రాజనగరుకు వెళ్లుటగాని జరుపలేదు. కుశలప్రశ్నముల నుత్తరప్రత్యుత్తర మూలమున సాగించితిని. ఈ గౌరవముల నెల్ల నీ రాజు తదనంతరము తుదముట్టింపనెంచితిని గాని కంపెనీవారు అభ్యంతర పెట్టుటవలన నట్లు చేయలేదు. ఈ డంబముల నెల్లవదలి గవర్నరుజనరలును సమానునిగ గౌర \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0161.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0161.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f478190c26c7ff6c2180800c366c2ccdd21c267c --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0161.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +త్నములు చేయుచుండిరి. ఆ ప్రయత్నములలోనే కొలంబసు అమెరికాను కనుగొని భారతదేశమని భ్రమపడినాడు. ఎట్టకేలకు వాస్కోడాగామా యను పోర్చుగీసు నావికుడు ఆఫ్రికా ఖండమునుజుట్టి భారతదేశము జేరినాడు. + +ఆంగ్లేయ వర్తకకంపెనీవా రీ దేశమునకు రాకపూర్వము చాల సంవత్సరములు పోర్చుగీసు డచ్చి జాతీయు లీ దేశముతో నోడవర్తకము చేయుచు అమితలాభము లార్జింపసాగిరి. ఈతూర్పు సముద్రతీరములందలి వర్తకమెల్ల తమకొక్కరికే ఇజారాహక్కులుగలట్లుగా వీరు నిరంకుశులై ఇతరజాతుల వారిని రానివ్వక సముద్రయుద్ధములు జేయుచు బలవంతులై విజృంభించిరి. ఈ ఖండమున సముద్రతీరములందు వారు స్థాపించిన వర్తకస్థానములను సంరక్షించుకొనుటకు కోటలు గట్టుకొనిరి. దీనివలన వారి వ్యాపారమునకు నిలుకడయు దేశీయుల దృష్టిలో గౌరవమును కలిగెను. పోర్చుగీసువారు 1510 లోనే గోవానగరము నాక్రమించి తమ ప్రభుత్వము స్థాపించిరి. + +భరతఖండపు సంపదనుజూడగ ఐరోపా దేశములవారి కన్నులు మిరిమిట్లు గ్రమ్మెను. ఐనను మోసపుచ్చి ధనమపహరించుటకు భారతీయు లనాగరకప్రజలుకారు; అడవిమనుష్యులు గారు. వారు విద్యావినయ సంపన్నులు. ప్రకృతి పరిశ్రమలు . వ్యవసాయము లలితకళలు బాగుగ నెఱిగినవారు. పాశ్చాత్య దేశపుసరకులు పుచ్చుకొని తమసరకులనిచ్చుటకు వారికభ్యంతరములేదు. పోర్చుగీసువారు వర్తకము సాగించుకొనుటకు మొదట మొగలాయి సామంతరాజులతో స్నేహముచేసికొనిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0166.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0166.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f9c4216b043227d7fafe2701d1e83c149540d25 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0166.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +కొన్నియేండ్లకు బొంబాయిలో వీరి దౌర్జన్యములు వృద్దియైనందున మొగలాయి చక్రవర్తికి కోపమువచ్చి ఉపేక్షింపదగదని తలచి సూరతునుండి వీరిని తరిమించెను. బొంబాయినిముట్టడింపజేసెను. విశాఖపట్టణమును, ఇతర చోటులనుండిన వర్తకస్థానములను, బట్టుకొనెను. కాని ఇంగ్లీషువారు రాజ్యతంత్రనిపుణులు. అతిదీనులై దాసోహమ్మని క్షమార్పణలు కోరుకొనిరి. వారిదీనాలాపములు విని చక్రవర్తి కరుణించి సూరతును మఱల నిచ్చెను. అవసరమైనచో ఇట్లు వీరి నణచగలనుగదా యని చక్రవర్తి యశ్రద్ధవహించెను. + +బంగాళమున నున్న సామంతరాజులు మాత్రము పరదేశీయులిట్లు వర్తకస్థానములను, కోటలను గట్టుకొనుట శ్రేయస్కరముగాదని గ్రహించిరి. అంతట వర్తక సంఘమువారు వీరితో కలహింపసాగిరి. ఇది వరకు తాము భరతఖండములోని రాజులకు దాసులమని నటించు తెల్ల వర్తకులు బంగాళా నవాబుతోడి కలహమున నిజోద్దేశములను బయల్పరచిరి. 1615లో చిటాగాంగును పట్టుకొని కొల్లగొనదలచి తమ సైనికుల నంపిరి. ఆంగ్లవర్తకులు బాలసూరును తగులబెట్టిరి. గాని పరాజితులై పాట్నా, కాశీం బజారులలోని తమ వర్తకస్థానములను గోల్పోయి శరణుజొచ్చి రాజీపడిరి. ఆంగ్లేయవర్తకుల కప్పుడు విజయము కలిగినచో భారతీయులు వీరివలనకలుగు ముప్పునకు కండ్లు తెరచియైన నుందురు. + +నాటినుండియు నాంగ్లేయ వర్తకులు వర్తకలాభము పొందుటమాత్రముగాక రాజ్యలాభమునుగూడ పొందగోరిరి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0168.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0168.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bfc2a3e778499fcab11069c7a4d39bb29f308d7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0168.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +వంగరాష్ట్రమున స్వేచ్ఛగా వ్యాపారముచేయు హక్కును పొంది ఔరంగజేబు సుంకములు హెచ్చుచేయక పూర్వము నూటికి రెండు చొప్పున సుంకము చెల్లించు పద్ధతిని సూరతులో కంపెనీకిగల ప్రాతహక్కును క్రొత్తఫర్మానా ద్వారా స్థిరపర్పించుకొనిరి. సూరతులో భూములు కౌలుకు పొందు హక్కునే గాక విక్రయముపొందు హక్కును సంపాదించిరి. కలకత్తా దగ్గర రెండూళ్ళను కౌలు పొందుటకు వీలుగలిగెను. మద్రాసుదగ్గర నైదుగ్రామములనుండి నవాబు వీరిని 1711లో బలవంతముగా వెళ్ళగొట్టగా అప్పుడు మరల 1708 లో పొందిన దానశాసనమును స్థిరపరచుకొనిరి. ఈ ఫర్మానా సంపాదించినందులకు ఆంగ్లేయులు పరమానందము బొంది సంతోష సూచకముగా ఫిరంగులు ప్రేల్చిరి. + +II

+ +మద్రాసు వర్తకస్థానమునకు గవర్నరుగా పనిచేసిన తామస్‌పిట్టుయొక్క చరిత్రవలన నా రోజులలో ప్రతివానికి నిండియాకువచ్చి త్వరగా ధనమార్జించు టెంతసులభమో తెలియును. ఇతడు వేటకాడుగా జీవితము ప్రారంభించినాడు. సైన్యములో కెప్టెన్ స్థానము పొందినాడు. ఆనాటికంపెనీ డైరెక్టర్ల నాశ్రయించి సులభముగా పెద్దయుద్యోగి యైనాడు. ఆ రోజులలో డబ్బుగలవా రందరు ఇంగ్లాండు పార్లమెంటులో సభ్యత్వస్థానములు సంపాదింప గలుగుచుండిరి. 1689 లోను 1691 లోను నిట్టి బేచీరాకు గ్రామములకు సభ్యత్వము సంపాదించినాడు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0185.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0185.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af7ae21fe96fa54c51605a1b6b803945c1e12160 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0185.txt" @@ -0,0 +1 @@ +తమ లాభము పోవునని ఆగ్రహపరవశులైరి. అంతట నీకలహమును కారణముగా గైకొని మీర్ఖాసీముపైన యుద్ధము ప్రకటింపజేసిరి. 'స్వార్థపరత్వము న్యాయధర్మములను సిగ్గు, బిడియములను గూడా నాశనము చేయగలదనుట కీ కంపెనీ నౌకరుల పరివర్తనమే తార్కాణము” అని జేమ్సుమిల్లు తన చరిత్రలో వ్రాసినాడు. ఈ యుద్ధములో మీర్ఖాసీమున కపజయము కలిగెను. అంతట నతడు విషాదముతోను, రోషముతోను పాట్నాలో ఆంగ్లేయ నిర్బంధితులను వధింపజేసి రాజ్యము విడచిపోయెను. అంతట పూర్వము కంపెనీ వారే త్రోసిరాజనిన కీలుబొమ్మయగు మీర్జాఫరును మరలతఖ్తుపై నెక్కించిరిగాని ఆతడు కొద్దిరోజులలోనే చనిపోయెను. అంతట నతని జారజుడగు నాజిముద్దౌలాను 1765 లో నవాబుగా ప్రకటించిరి. ఈ సమయములో కంపెనీవారు బహుమతుల రూపమున మీర్జాఫరువలస 500166 పౌనులు, అతని జారజ పుత్రునివలన 230356 పౌనులువుచ్చుకొనిరి. ఇదిగాక 3770833 పౌనులు 'ముజరా' (Restitution) లక్రింద గ్రహించిరి. ఈ నవాబులవలన కంపెనీవారు పుచ్చుకొనిన రాజ్యభాగములపైన వచ్చుచున్న ఆదాయము లీ మొత్తములో చేరని అదనపు ధనము కలదు. ఇదిగాక ఆ సంధిషరతుల ప్రకారమే కంపెనీవారికి సబ్సిడీల క్రిందనిచ్చుట కంగీకరించిన సొమ్ము ప్రత్యేకముగా నిర్ణయింపబడియే యుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0203.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0203.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44119395b5ddfe4c26515959fb305759f37a1af7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0203.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +పోయెను. ఈ విచారణ 1785 లో ప్రారంభమై 1795 లో ముగిసినది. విచారణ నారంభించినప్పుడు సభలో 160 మంది ప్రభువులు పాల్గొనిరి. తీర్పుచెప్పునప్పుడు 29 మంది మాత్రమే తమ వోటు నొసగిరి. ఈలోపుగా హేస్టింగ్సు రాజసమ్మానమును పొందుచునేయుండెను. ఇతడొక యింటికి దాని యుద్యానవనమును నిర్మించుటకు 40 వేల నవరసులు ఖర్చుపెట్టి కులుకుచుండెను. + +“ఈ వార౯ హేస్టింగ్సు భారతదేశములోని పరిపాలనా విధానమును తన స్వప్రయోజనముకొఱకు నాశనముచేసినాడు. తాను నిర్వహించవలసివచ్చిన అధికారములు నిర్వహించలేదు. తన చేతిలోని కీలుబొమ్మలుగానుండు ఒక కమిటీని నియమించి సాలుకు 62 వేల పౌనుల చొప్పున దుర్వినియోగము చేసినాడు. ఒక దుర్మార్గుడగు తన వశవర్తిని ఆ కమిటీకి దివానుగా జేసినాడు. + +గంగా గోవిందుసింగుదగ్గఱ లంచము పుచ్చుకొన్నాడు. లంచము పుచ్చుకొనియు అతనికి ద్రోహముచేసినాడు. అనేకుల వలన లంచములు పుచ్చుకొని వారిని కొల్లగొనినాడు. వితంతువుల ఆస్తిని కాజేసినాడు. అనాధలయొక్కయు, తల్లిదండ్రులు లేని పిల్లల యొక్కయు ఆస్తులను లాగివేసి తన వశవర్తులగు దుర్మార్గుల కిచ్చినాడు. + +ఒక మైనరు రాజుయొక్క శాస్త్రీయ సంరక్షకులను తొలగించి వాని జమీందారీని దుర్మార్గుడగు దేవసింగుకిచ్చినాడు. మూడు పెద్ద రాష్ట్రముల పరిపాలన నీ దేవసింగువశము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0204.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0204.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82f0371ee909598a45d0254dc46d0e0e45ed768b --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0204.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +జేసి ఆరాజ్యములందలి రైతులఇండ్లను తగులబెట్టించి, కుప్పలు లాగికొని హింసించి, వారిస్త్రీలను జెఱచి, వారి నవమానపరచి నష్టపర్చినాడు. బ్రిటిషుజాతి కవమానము తెచ్చినాడు. భారతదేశములోని ప్రజల ధర్మములను హక్కులను స్వాతంత్ర్యములను తలక్రిందులుజేసి వారి ఆస్తిని నాశనముచేసి వారి దేశములను పాడుపెట్టి ధర్మవిధ్వంసముజేసి, మానవత్వమునే భంగపరచినాడు." అని బర్కు మహోపన్యాసముచేసినాడు. ఆయనయు షెరిడను మొదలగువారు చేసిన నేరారోపణలను వినినవారి వారన్ హేస్టింగ్సుమానవరూపముననున్న రక్కసివలె కనపడినాడు; గాని పార్లమెంటులో నీ వార౯ హేస్టింగ్సుకు పక్షపాతులు లేకపోలేదు. యార్కు ఆర్చి బిషప్పు కొమారునికి వార౯ హేస్టింగ్సు చేసిన ఉపకారమును బట్టి అతడొక పక్షపాతిగా నుండెను. కంపెనీ డైరెక్టర్లకోర్టు అధ్యక్షుడగు సల్లివన్ +యొక్క కొమారునికి వారన్ హేస్టింగ్సు బంగాళారాష్ట్రమున నాల్గు సంవత్సరములకు నల్లమందు ఇజూరా నిచ్చెను. దాని నతడొక స్నేహితునికి 40 వేల పౌనుల కమ్ముకొనెను. ఆ స్నేహితుడు ఆ హక్కునే ఇంకొకనికి 60 వేల పౌనులకమ్ముకొని లాభము పొందెను. ఇంగ్లీషు రాజకీయములందు వారన్ హేస్టింగ్సు పార్టీ వా రొకరు బయలుదేరి అనేక అన్యాయములు జరుపసాగిరి. + +ప్రభువుల సభవారు తుదకు 1795 వ సంవత్సరము ఏప్రిలు 28 వ తేదీన వారన్ హేస్టింగ్సు పైన కేసును కొట్టివేసిరి. ఇట్లు భారతదేశ ప్రజలకు జరిగిన ఘోరాన్యాయమును గూర్చిన మొదటి యభియోగము వృధయైపోయెను. ఈ అన్యా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0243.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0243.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4108b2b10d2ac9fb83efef32fdfc87abc3fb7c87 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0243.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +అంతట నీ కంపెనీవారికి ఋణ మవసరము కాగా అందు కవసరమైన అధికారమును పొంది 1694 లో 12 లక్షల పౌనుల ఋణపత్రములను జారీచేసిరి. ఇట్లురాజస్వకోశసంబంధ అధికారములుకూడ వీరికి లభించెను. + +భారతదేశమునందు కేవలము వర్తకము చేయుటకు వచ్చిన వ్యాపారసంస్థ తన వ్యవహారములు నిర్వహించుకొను నెపముననే ఇట్లు కొన్ని రాజకీయాధికారములను పొందెను. అంతట వీరి ఫ్యాక్టరీ పరిపాలకులగు గవర్నరులు కౌన్సిళ్ళు ఒక విధమగు పరిపాలనాధికారముగల సంస్థలుగా పనిచేయసాగెను. నాటి కింకను వీరికి శాసననిర్మాణాధికారము లేదు. వీరి వర్తకస్థానములందు కేవలము సైనికశాసనమే అమలులో నుండెను. ఇట్టి స్థితిలో బొంబాయి కౌన్సిలు ప్రెసిడెంటు, ఈ కంపెనీ యొకవిధమైన స్వతంత్రరాజకీయ సంస్థగానున్నందున తమ ఫ్యాక్టరీల పరిపాలనకు సంబంధించినంత వరకైనను శాసననిర్మాణాధికారము చలాయించు హక్కు వీరికి కలదని వాదింపగా 1686 నాటికి శాసననిర్మాణ అధికారముకూడా ఏర్పడి మద్రాసు కలకత్తాలలో గూడ చలాయింప బడసాగెను. ఈకంపెనీవారు. భారతదేశములో ప్రయోగించిన రాజ్యతంత్రమువల్ల దీని అధికారములెల్ల క్రమక్రమముగా అభివృద్ధిగాంచి కంపెనీ నొక జమీందారీగాను స్వతంత్ర సంస్థానముగాను తుదకు దేశపరిపాలనజేయు ప్రభుత్వముగాను మార్చిన చరిత్ర చాల చిత్రమైనది. + +జేమ్సు మిల్లు తన చరిత్రలో చెప్పినట్లు ఔరంగజేబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0271.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0271.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3cb3895b40d0eddaa04bdf446792173ac3da610 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0271.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నెంటు సెటిల్మెంటు లేక శాశ్వతఫైసలా అనబడు జమిందారీ పద్ధతి; మద్రాసులోని రైత్వారీపద్ధతి. మొదటిదానియందు జమీందారులే ప్రభుత్వమునకు కొంత శాశ్వతశిస్తుచెల్లించుచు రైతులనుండి శిస్తులు వసూలుచేసికొందురు. రెండవ దానిలో ప్రభుత్వముతరఫున కలెక్టరును తహశీల్ దారుమొదలగురివిన్యూ అధికారులే శిస్తునిర్ణయముచేసి రైతులవలన వసూలు చేయుదురు. ఈ రెండుపద్ధతులవలనను గూడ, పూర్వమునాటి న్యాయమైన పద్ధతిపోయినది. పూర్వమునుండి భారతదేశప్రజల క్షేమలాభములకు తోడ్పడు గ్రామప్రజాపరిపాలన సంస్థలగు పంచాయతీలే న్యాయముగా శిస్తుల నిర్ణయమును వసూలును చేయుచు గ్రామస్థులకు బాధలేకుండా వ్యవహరించుచుండెను. ఇంగ్లీషు దొరతనము స్థాపించిన క్రొత్తపద్ధతులలో శిస్తు వసూలు చేయుటలో జమిందారుడుగాని కలెక్టరుగాని రైతులవలన తాను రాబట్టగలంత సొమ్ము పిండుటకే ప్రయత్నించును. గ్రామసంఘములిందు కాటంకముగనుండును గనుక ఆంగ్లేయులు వాని అధికారములను తీసివేసి వానిని నాశనముచేసిరి, + +పండిన పంటనుబట్టి పన్నువిధించు పద్దతియే పూర్వమునుండియు అమలు జరుగుచుండెను. రాజును సేద్యగాడును కలిసి పండిన పంటను సమానముగా పంచుకొనుచుండిరి. రాజుకివ్వబడిన భాగములో పదవవంతు జమీందారుకు పోవుచుండెను. సాగుబడి, భూమిపన్ను, మున్నగు లెక్కలన్నియు గ్రామకరణము వ్రాయును. వీరికి రైతులే జీతము లిచ్చు చుండిరి. లేదా వీ రీ పని చేసినందుకు వీరి కీనాము లుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0276.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0276.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cfd39d2e7884beadd585dca02e54e6c2e43e471d --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0276.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +యొక్క నిజస్థితి నెరిగిన ధర్మాత్ములగు నాంగ్లేయు లనేకులు వ్రాసియున్నారు. + +కరవులు వచ్చుటకుగల కారణములు ఆహార పదార్ధములు లేకపోవుటగాదనియు, నవి కొనుటకు రైతులకు శక్తి లేకపోవుటయే యనియు, వారి కేదైనా మిగిలి, జీవనాధారము కలిగియుండుట యనునది రైతులపైన విధింపబడు భూమిశిస్తు పయిసను వానిని వసూలుచేయు పద్ధతిపయినను నాధారపడి యుండుననియు కర్నల్ బైర్డు స్మిత్తు గారు వ్రాసియున్నారు. ఈయన 1861 లో వ్రాసిన రిపోర్టులో కాలువలు రోడ్లు మరియితర సాగుబడి మార్గములు లేకపోవుటకన్నను భూమిపన్నుల హెచ్చుతగ్గులతోనే ఈ కరవుల కెక్కువ సంబంధము కలదని వ్రాసినాడు. నిజముగా నీ భూమిపన్ను యింతహెచ్చుగా నిర్నయించుట, రైతు స్వతంత్రుడై తల ఎత్తుకొని తిరుగకుండా అణగి పడియుంచవలెననియే నని పూర్వము సివిల్ సర్వీసు యుద్యోగిగా నుండిన త్యాకరీ వ్రాసియున్నాడు. ఈసంగతినే సర్ శంకరన్ నాయర్ గారు కూడా చెప్పి యీ అత్యధిక భూమిపన్నునుగూర్చి విమర్శించియున్నారు. మద్రాసులో +రైతువారీపద్దతి స్థాపించిన సర్ తామస్ మన్రో 1827 లో చనిపోయినపిదప కొన్నాళ్లలోనే రైతువారీ పద్దతిలోని లోపము లెల్ల తీవ్రతరము లయ్యెను. తరువాత 30 సంవత్సరములు, శిస్తు లిచ్చుకోలేక రైతులు బాధలుపడుటయు వారినుండి బలవంతముగా శిస్తులు వసూలు చేయుటకు రివిన్యూ ఉద్యోగు లతిక్రూరములయిన పద్దతు లవలంబించి వారిని పీడించుటయు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0278.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0278.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..076cc950652102a6063f26ac7982666230fa1ead --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0278.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +తాకీదులు జారీచేయబడెను. ఈ విచారణ సంఘమున కే 'మద్రాస్ టార్చర్ కమిషన్' అని పేరు. + +వంగరాష్ట్రమునందు శాశ్వతపైసలా (పర్మనెంటు “సెటిల్మెంటు) చేసినదిమొదలు జమీందారీలపైన ప్రభుత్వమునకు చెల్లవలసిన భూమిశిస్తు శాశ్వతముగా నిర్ణయింపబడి ఆమొత్తములకు జమీందారులే పూచీ వహించి వారు రైతులను పీడించుట ప్రారంభమైనది. ఈ అన్యాయములను గూర్చి రైతులు మొరపెట్టుకున్నను లాభములేకపోయెను. శాశ్వత భూమిశిస్తు (పేష్కసు) సరిగా చెల్లించుచున్నంతకాలము జమీందారు లెంత దౌర్జన్యముచేసినను ఏమనకుండిరి. రైతుల +మొరలు వినువారులేరు. వంగరాష్ట్రమున నిట్లొకవిధముగాను, చెన్న రాజధానిలో నింకొకవిధముగాను రైతులయొక్క దురవస్థలు నానాటికి హెచ్చుచుండెను. చెన్న రాజధానిలో “రైతువారీపద్ధతి" స్థాపింపబడినది. ఈ పద్దతిప్రకారము ప్రభుత్వమే భూఖామందుగానుండెను. దొరతనమువారి భూములకు కలక్టరులే మేనేజర్లుగా నుండి భూమిని ప్రతిసాలున రైతులకు అమర్చుచుండుటయు భూమిశిస్తులు వసూలు చేయుచుండుటయు జరుగసాగెను. వంగరాష్ట్రమునవలెనే, ఈరాష్ట్రములోని కలెక్టరుయొక్క న్యాయవిచారణాధికారములు తీసివేయబడినచో అమరకపు వ్యవహారములు నెరవేర్చుటలో లోపములు కలుగునని అధికారులకు తోచినది. అందువలననే ఆ యధికారము లిచ్చట విడదీయబడలేదు. దీనిఫలితముగా కలెక్టరే రివిన్యూ ఉద్యోగియు, మేజస్ట్రీటునై రెండు అధికారములను పన్నుల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0320.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0320.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebf2663c9ad8702403ccf73961859003420bde11 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0320.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మిత్ర మున్నగువారు సుప్రసిద్ధులు. ఈసంఘమువారు సభలు చేయించుచు ప్రజలబాధలు వర్ణించుచు నింగ్లాండుకు మహజరులంపసాగిరి. తరువాత ఈసభకు క్రిస్టోదాస్‌పాలు సహాయకార్యదర్శియై విశేషకృషి చేసెను. + +క్రిస్టోదాస్‌పాల్ 1831లో జన్మించెను. ఇతడు ఇంగ్లీషు చదివి పత్రికావిలేఖరియై దేశసేవ చేయసాగెను. 1857లో నొక మాసపత్రికను స్థాపించెనుగాని యది కొద్దిరోజులలోనే యంతరించెను. ఇతడు హరిశ్చంద ముఖర్జీగారి స్నేహమునకు పాత్రుడై హిందూ పేట్రియటుకు విలేఖరియై ఆయన 1869 లో మరణింపగా తానే దాని కధిపతియై దేశముకొరకు గొప్ప పనిచేసెను. ఇతని విమర్శనలు నిర్భయముగా నుండెను. 1868 లో నితడు మునిసిపలుసంఘసభ్యుడై 1872 లో వంగరాష్ట్ర శాసనసభ్యుడై తరువాత గవర్నరుజనరలు శాసనసభకు 1883 లో సభ్యుడుగా నియమింపబడెను. ఇతడు 1884 లో మరణించెను. హిందూపేట్రియటు పత్రికలో నితడు 1866 నాటికఱువును గూర్చి చేసిన విమర్శనలకు వంగరాష్ట్రగవర్నరు బహిరంగసభలో జవాబు చెప్పి ప్రజాభిప్రాయమును మన్నించుటను సూచించెను. 1874 లో నతని పత్రికను నాటిగవర్నరు కోపదృష్టితో చూచి కొన్నాళ్లు బహిష్కరించెను గాని తరువాత నతని ప్రతిభనుజూచి ప్రభుత్వముకూడ మెచ్చుకొనెను. ఈతనికి రావుబహదూరు, సి. ఐ. ఇ. బిరుదము లిచ్చిరి. ఈబిరుదములు తనకు రుచింపవనియు, తనకు ముందుగనే చెప్పినచో వీనికంగీకరించి యుండననియు నితడు తనపత్రికలోనే వ్రాసెను! \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0327.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0327.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f21901e3d22e90e099c8b9683e8938cf8174015 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0327.txt" @@ -0,0 +1 @@ +మతబోధకుల ప్రోత్సాహముతో నా పాఠశాలలో పరీక్షచేయు దొరలు ఉద్యోగులుకలిసి ఒక తంత్రమును గావించిరి. అధికారులుచేయు పరీక్షల యం దుత్తీర్ణులైనగాని ఉద్యోగము లివ్వరు. పరీక్షలుచేయు అధికారులు దొరలు. వీరు పాఠ్య పుస్తకములలోని సంగతులనుగూర్చి మాత్రమేగాక ప్రపంచజ్ఞానమునుగూర్చి ప్రశ్నించునెపమున బాలకులను క్రైస్తవమత గ్రంథములలోని సంగతులనుగూర్చి యడుగుటయు వారు జవాబు చెప్పలేని వారు ప్రభుత్వోద్యోగములకు అనర్హులని నిర్నయించుటయు ప్రారంభించిరి. అందువలన బాలురెల్లరు బైబిలు చదువవలసి వచ్చుచుండెను. ఇది అన్యాయమని మొత్తుకొనిప్రభుత్వమునకుఅర్జీలు పెట్టుకొనగా, ప్రపంచ జ్ఞానమునకు సంబంధించిన ప్రశ్నలడుగుటలో తప్పులేదనియు పాఠశాలలందే బైబిలును చదివినచో నీచిక్కు ఉండదనియు ప్రభుత్వమువారు జవాబుచెప్పి ఆ ప్రకారము బైబిలును పాఠశాలలలో ప్రవేశపెట్టిరి! ఈ తంత్రము పన్నబడి మతప్రచారము పాఠశాలల యందు ప్రారంభమగుటచూచి లక్ష్మీనర్సుగారు దీనిని గూర్చి తీవ్రమైన ప్రచారము జేసి దీనితోపాటు దేశములో ప్రజలకు జరుగుచున్న ఇతర అన్యాయములనుగూర్చి యోజించి తగుచర్య జరుపుటకొరకు 1846 అక్టోబరు 7 వ తేదిన నొక గొప్ప సభను మదరాసులో సమావేశపరచిరి. అందులో దేశస్థితిగతులెల్ల విమర్శింపబడి పెక్కుతీర్మానములు గావింపబడెను. ఆతీర్మానముల ననుసరించి ఒక మహజరును తయారుచేసి ఇంగ్లాండులోని కంపెనీ డైరక్టర్లకు గవర్నరుద్వారా పంపుటకు నిశ్చ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0329.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0329.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01474fb7f9022ec937629fe008c21eaee002566b --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0329.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రచారముగావించిరి. ఇక గవర్నరన్ననో 12 వేల సంతకములతో పై సంగతులుగల ఆమహజరు తన దగ్గరకు రాగా అందలి సంగతులు అబద్దమని ఖండించలేక ఈ ప్రచారమెల్ల మిడిమిడి జ్ఞానముగలవారిచేత చేయబడుచున్నదనియు ప్రభుత్వమువారు తలపెట్టిన సత్కార్యములకు, చేసిన మంచి చర్యలకు, అపార్ధములు కల్పింపబడినవనియు, ప్రజలు ఇది మంచి ఇది చెడుగని తెలియని అజ్ఞానులనియు రిమార్కులు వ్రాసి సీమకంపగా కంపెనీ డెరక్టరులు ఆ మహజరును బుట్టదాఖలు చేసిరి. అయితే ఈ ఆందోళన ఫలితముగా పాఠశాలలయందు బైబిలు బోధించు తరగతి మాత్రము అప్పటికి నిలిపి వేయబడెను. 1853 లో మరల బైబిలుబోధను ప్రారంభించుటకు ప్రయత్నింపగా లక్ష్మీనర్సుగారును ఆయనకు ప్రథమము నుండియు ఈ ఆందోళనమున తోడ్పడుచు పుణ్యము గట్టుకొనుచున్న పరోపకార పారీణుడగు 'నార్టన్' దొరగారును ఈ ప్రయత్నమును విఫలము చేసిరి. + +ఆ కాలముననే ఇంగ్లాండు పార్లమెంటుసభ్యుడగు డాంబే సేమర్ అను దొర భారతదేశస్థితిగతులను స్వయముగా చూచుటకువచ్చి లక్ష్మీనర్సుగారిపేరు వినియుండుటవలన ఆయనక్షేమ మడిగెను. అంతట లక్ష్మీనర్సుగా రాయన, కాతిథ్యమిచ్చి కడలూరు, కోయంబత్తూరు మొదలగు జిల్లాలకన్నింటికిని తీసికొని వెళ్లి పన్నులవసూళ్లలో జరుగుచుండిన దురాగతముల నాయనకు ప్రత్యక్షముగా చూపించెను. పన్నులివ్వలేని రైతులను రివిన్యూనౌఖరులు రెక్కలువిరిచి కట్టి కొట్టుచుండిరి. కొందరిని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0352.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0352.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31ea54ad22d6818f1cf5ee3b27bb75cdc07b2984 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0352.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +చల్లార్చు చున్నామని తెల్పుచుండిరి. ఈ అత్యాచారముల కెల్ల చేయబడిన ఖర్చుతో గలిసి విప్లవము నణచుటకు నలుబదికోట్లరూపాయలు వ్యయమైనట్లు అంచనావేసి దానిని భారతీయ ప్రజల నెత్తిపైన బడవేసిరి. ఇంతఘోరమైన విప్లవమువచ్చి ఇంత రక్తపాతమైనపిదప శాంతియేర్పడునప్పటికి ఆంగ్లేయుల కోపాగ్ని చల్లారునప్పటికి చాల కాలము పట్టినది. (చూడు : కే. మల్లెసనుల ఇండియ౯ మ్యూటినీ) + +III

+ +కంపెనీవారి దుష్పరిపాలనము మాన్పుటకు వివిధరాష్ట్రములో శాంతియుతముగా లక్ష్మీనర్సుమున్నగువారు ఎంతకష్టపడిపనిచేసినను ఇంగ్లాండు వారికి చీమయైన కుట్టినట్లు లేదు. భారతదేశమునుండి వారికి వచ్చిన విన్నపములు, మహజరులు, బుట్టదాఖలు చేసియుండిరి. అంతట నా కార్యమును సాధించుటకే హింసా పద్ధతులతో దారుణవిప్లవము జరుగగా తత్క్షణమే యీ లక్ష్మీనర్సు మున్నగు అహింసావాదులు ఏమి కోరుచుండిరి? దేశములో నింత యశాంతి ఎందుకు ప్రబలెను? ఇంత దారుణ విప్లవము ఎందుకు జరుగవలసి వచ్చెను? అను ఆలోచనలు కలిగెను. చాలకాలమునుండి కంపెనీవారి దుష్పరిపాలసమును గూర్చి చేయబడుచున్న ఫిర్యాదులలో కొంతయైన నిజ ముండవలెనను ఊహ, ఇంగ్లాండు దేశీయులకును పార్లమెంటు వారికిని కలిగెను. వా రప్పుడు పూర్వము లక్ష్మీనర్సు మున్నగువారు పంపిన అర్జీలు మహజర్లు బయటకుదీసి భారతదేశ వ్యవహారములెల్ల పరిశీలించి భారతీయుల బాధలు నిజమేననియు వారు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0355.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0355.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6a8a87489305e7586d7ce2614f75ba5a0cc2bd0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0355.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +చట్టముప్రకారము భారతదేశ ప్రభుత్వమునకు శాసననిర్మాణాధికారమునిచ్చి చట్టనిర్మాణసభలలో కొందరు భారతీయులనుగూడా నియమింపదలచిరి. ప్రజాప్రాతినిధ్య పరిపాలన మేర్పడకపోయినను ఆనాటి కిది కొంత బాగుగనే యుండెను. + +IV

+విక్టోరియా రాజ్ఞి ప్రకటన

+(1858 నవంబరు 1 వ తేదీ)

+ +"గ్రేట్ బ్రిటన్ (ఇంగ్లాండు స్కాటులాండు వేల్సు) రాజ్యములకును, ఇంగ్లాండుకు ఐరోపాలోను, ఆశియాలోను, ఆఫ్రికా, అమెరికా, ఆస్ట్రేలియాలలోను గల వలస రాజ్యములకును సామంత రాజ్యములకును దైవకృపవలన రాణియు మతసంరక్షకురాలు నగు విక్టోరియా అను పేరుగల మేము ఇదివరకు మా తరఫున ధర్మవిశ్వాసులుగా తూర్పుఇండియా కంపెనీ పాలించు భారతదేశములోని రాజ్యభాగములను, పార్లమెంటులో సమావేశమైన ప్రభువులు కామన్సువారి సలహాతోను, అంగీకారముతోను ఇకముందు మే మే స్వయముగా పరిపాలించుటకు నిశ్చయించి యీ ప్రకటన చేయుచున్నాము. + +కాబట్టి ఆరాజ్యభాగములందుగల ఆయా ప్రజలెల్లరును మాయెడల విశ్వాసము కలిగి మాయెడలను మావారసులపట్లను మాతదనంతరకర్తలపట్లను విధేయతకలిగి యుండవలసినదనియు, మా తరఫున నా రాజ్యములను పరిపాలించుటకు మేము ప్రభుత్వము చేయుటకు నియమించువారి అధికారమునకు లోబడి యుండవలసిన దనియు కోరుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0367.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0367.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5172365cfab12db6258677d2cbc5e3b26e28e79a --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0367.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +సంఘముల నాయకులు కూడ నొక్కచోట సమావేశమయి ఒక జాతీయ దర్బారు జరిపినచో నీదేశక్షేమలాభముల కెంత తోడ్పడవచ్చును! అని సురేంద్రబెనర్జీగారు తమగంభీరకంఠస్వరముతో మహాసభలో పలుకగా నచ్చటివారెల్లరు నిది బాగున్నదనిరి. మన జాతీయకాంగ్రెస్ మహాసభను స్థాపించుటకు తోడ్పడిన ఊహలలో, సంకల్పములలో, నిదియొకటిగ నుండెను. ఇట్టి యభిప్రాయము ఆ నాడు వివిధరాజకీయ నాయకులందు కలిగెను. (అంబికాముజుందారుగారి జాతీయచరిత్ర ) + +బొంబాయిలో 1851 వ సంవత్సరమున స్థాపింపబడిన ప్రజాసంఘము 10 సం||రములు మాత్రేమే చక్కగా పనిజేయ గలిగెను. తరువాత నది కొన్నాళ్ళు స్తంభితమై పోయెను. గాని 1870 లో మరల నది పునరుద్దరింపబడగా 1873 లో దాని నిర్వహణమునకు నౌరోజీ ఫర్డూంజీగారు పూనుకొని దానిని అతి చతురతతో నడిపిరి. ఇంతలో ఈస్టుఇండియా అసోసియేషను దీనితో పోటీగా పనిచేయసాగెను. ఈ రెంటికిని గల స్పర్దలవలన కొన్ని చిక్కులు కలిగెను. తరువాత 1875 ఆ ప్రాంతములలో పూనాలో సార్వజనికసభ స్థాపింపబడి రావుబహద్దరు క్రిష్ణాజి లక్ష్మణనుల్‌కర్ , సీతారాం హరి, విష్ణుకృష్ణచిప్లంకర్, గార్లును ఇంక నితరులును ఆ రాష్ట్రములో నీ సంఘముద్వారా ప్రజాసేవ చేయసాగిరి. + +1880 నాటికి లోకమాన్య తిలకుమహారాజు భారత దేశోద్ధరణకొరకు నడుముగట్టెను. ఈయన 1856 జూలై 23 వ తేదీన జన్మించి 1876లో బి.ఏ. పరీక్షలో నుత్తీర్ణుడై 1879లో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0383.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0383.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d5d995c1f5ec2284d4e886ba743a121ce4fac8d3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0383.txt" @@ -0,0 +1 @@ +అందులో రాజాధిరాజులచేత మ్రొక్కించుకొన్నాడు. ఈతడు గావించిన ఉపన్యాసములందు భారతీయులను గూర్చిన అవమానపు మాటలు అత్యధికముగా నుండెను. అంతేకాదు. తన చర్యలందుగూడ భారతీయప్రజాభిప్రాయమును తృణీకరించెను. ఇతని విశ్వవిద్యాలయచట్టము, మునిసిపాలిటీల చట్టము చాల అసంతృప్తిని కలిగించెను. అన్నిటికిని తోడు తూర్పు వంగరాష్ట్రభాగములను విడదీసి అస్సాములోని కొన్నిజిల్లాలతో కలిపి ఒకభాగముగను, తక్కినజిల్లా లొక భాగముగను, ఇరువురు లెఫ్టినెంటు గవర్నర్లక్రింద నుంచునట్లు కర్జను నిశ్చయించి దేశప్రజ లెల్లరు వలదని మొత్తుకొన్నను వినక 1905 సెప్టెంబరులో నా ప్రకార మొకచట్టమును జేయించెను. . దీని కే బంగాళావిభజనమని పేరువచ్చెను. ఇది 1905 అక్టోబరు 16వ తేదీన అమలులోనికి వచ్చెను. అదివరకు వంగరాష్ట్రము నందలి శాసనసభలు, ప్రజలు, ప్రభుత్వచర్య లెల్ల తీవ్రముగా ఖండించుచుండుటకు ప్రతిక్రియగా ఈ రాష్ట్రములోని హిందువులను మహమ్మదీయులను విడదీసి పాలించు కుటిలరాజ్యతంత్ర ప్రయోగమే ఈ విభజనకు కారణమని ప్రజలు తలచిరి. అంతట దీనినిగూర్చి ప్రజలలో తీవ్రమైన విషాదాందోళనములు కలిగెను. ఈ విభజనను రద్దుచేయుకొఱకు బయలుదేరిన ఆందోళనము గొప్ప జాతీయోద్యమముగా పరిణమించెను. స్వధర్మము, స్వదేశము, స్వరాజ్యము అను మాటలెల్ల “వందేమాతరం" అను పదములో మిళితమై దేశ మెల్లయెడలప్రతిధ్వను లిచ్చెను. ఈ విభజనక్రింద నిరువురు లెఫ్టినెంటు గవర్నరులు జారీచేసిన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0384.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0384.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e8ce9169934eed6afa80a041afaa3a3c808df34 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0384.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ఉత్తరువులు ప్రకటనలు తాఖీదులు బహిరంగముగా తృణీకరింపబడసాగెను. స్వదేశీయుద్యమము బయలుదేరి విదేశవస్తు, బహిష్కరణముచేయుటకు ప్రమాణములతో సాత్వికనిరోధము నారంభించు సన్నాహములుగూడ జరిగెను. + +1905 లో భారతదేశపక్షమున గోఖలేగారును, లాలా లజపతిరాయిగారును ఇంగ్లాండులో గొప్ప ప్రచారము గావించిరి. గోఖలేగారు 50 రోజులలో 45 మహోపన్యాసములు గావించిరట! గోఖాలేగారు వంగరాష్ట్రవిభజన విషయమున ప్రజాపక్షమునే యవలంబించి పనిచేయసాగిరి. ఇంగ్లాండునుండి రాగానే గోఖలేగారు కాంగ్రెసు మహాసభకు అధ్యక్షత వహించి జగద్విఖ్యాతమైన ఉపన్యాసము నొకదానినిగావించిరి. కర్జనుప్రభువుయొక్క నిరంకుశ పరిపాలనమును ఔరంగజేబు పరిపాలనముతో పోల్చిచూపి బ్రిటిషు పరిపాలనలోని లోతుపాతులను గుట్టుమట్టులను వెల్లడించిరి. వంగరాష్ట్ర విభజనను తీవ్రముగ ఖండించిరి. స్వదేశీ బహిష్కారోద్యమములను సమర్ధించిరి. + +స్వదేశీయుద్యమము వంగరాష్ట్రమునుండి బొంబాయి పంజాబు రాష్ట్రములలోనికి వ్యాపించి ఆందోళనము అతి తీవ్రమయ్యెను. బాలగంగాధరతిలకు, లజపత్ రాయి, బిపినచంద్రపాలు లీయుద్యమమునందు గొప్ప ప్రచారము గావించిరి. “వందేమాతరం” “బాల్ లాల్ పాల్ " అనుమాటలు నాటి రోజులలో ప్రతి స్త్రీపురుషునినోటను ప్రతిధ్వను లిచ్చు చుండెను. వందేమాతర మని యొక రనగా, మనదే రాజ్యమని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0411.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0411.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a2961f18ff1c950b94485e877f9ea7d9e64f445c --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0411.txt" @@ -0,0 +1,11 @@ +3. ఐరోపా సంగ్రామముకొరకు, సైనికులను జేర్చుటకును యుద్ధవిరాళముల నిధులను యుద్ధఋణమును సేకరించుటకును తన అధికారము నుపయోగించినాడు. తన క్రింది యధికారు లిందుకొఱకు గావించిన అన్యాయముల నెల్ల కప్పిపుచ్చినాడు. + +4. తనకు లొంగనివారిని, ఏమాత్రమైన రాజకీయాభివృద్ధికావలెనని కోరినవారిని, స్వాతంత్ర్యబుద్ధి గలవారిని, అణచివేయుటకు శాసనధర్మముల నుపయోగించినాడు. + +5. పంజాబులో 'మార్షల్ లా' అవసరమని కేంద్రప్రభుత్వమునకు అబద్ధములు జెప్పి మోసగించినాడు. + +సామాన్య రాజద్రోహనేరములనుగూడ సైనికశాసనధర్మముక్రింద నిరంకుశముగా విచారణలు చేయించినాడు. తన యభిప్రాయములతో 'జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్' ఏకీభవించుచున్నాడని అబద్దములాడి కేంద్రప్రభుత్వమును మోసగించినాడు. + +6. పంజాబులో నెట్టి తిరుగుబాటును లేకున్నను, ఎట్టి అశాంతియు మఱల కలుగునను నమ్మకము లేకపోయినను, కేవలము కక్ష సాధించి కసితీర్చికొని శిక్షార్ధముగా శాస్తిచేయుటకు వీలుగానుండుట కొఱకు (మార్షల్ లా) సైనికశాసనముయొక్క ప్రయోగమును అనవసరముగా పొడిగింపజేసినాడు. + +7. ప్రత్యక్షముగాను పరోక్షముగాను స్వయముగా ప్రోత్సహించియు, హర్షించియు, పంజాబులో నాకాలమున \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0423.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0423.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..342a7ca681a2030e0e5f563e5eed62cf0c72d8e3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0423.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +సంతకము చేసిరి. ఈ కమిటీవలన నెట్టి ప్రయోజనము కలుగలేదు గాని, దేశములోని జాతీయవాదులకు మితవాదులకు గూడ సత్వర స్వరాజ్య కాంక్షయున్నట్లు మాత్రము వెల్లడింపబడెను. మఱియు ఏ రాజకీయ సమస్యనైనను పరిష్కరించుట కని చెప్పి ఒక బూటకవిచారణ సంఘమును నియమించి కాలయాపన జేయు బ్రిటిషుప్రభుత్వ రాజ్యతంత్రపద్దతి మఱియొకమారు వెల్లడియయ్యెను. + +ఆరవ ప్రకరణము

+గాంధీసత్యాగ్రహము - ఇర్విన్ సంధి

+I

+అధినివేశ స్వరాజ్యము

+ +బ్రిటిషుప్రభుత్వమువా రెంతతీవ్రమైన నిర్బంధ విధానముసు ప్రయోగించినను భారతదేశప్రజలందు స్వరాజ్యకాంక్ష నానాటికి ప్రజ్వరిల్లసాగెను. దేశములో కాంగ్రెసు చేయుచుండిన రాజకీయ ప్రబోధమేగాక ప్రపంచ పరిస్థితులుకూడ ప్రజలకు స్వాతంత్ర్యాభిలాషకు ప్రోద్బలము కలిగించుచుండెను. బ్రిటీషు సామ్రాజ్యమునందు ఇంగ్లాండుకు అధినివేశ రాజ్యములకుగల పరస్పర సంబంధములుగూడ భారతీయుల రాజకీయ ఆశయములకు దోహద మొసగసాగినవి. ఐరోపా +సంగ్రామము మొదలు సామ్రాజ్యసభలందు సామ్రాజ్యములోని కెనడా మొదలగు స్వతంత్రభాగముల ప్రతినిధులతోపాటు అస్వతంత్రదేశమగు భారతదేశ ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు గూడ పాల్గొనుపద్ధతియు అంతర్జాతీయ మహాసభయగు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0424.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0424.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5efdbcdfd96fd49283ac568eb5235cfe5b18ac93 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0424.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నాటి ఐరోపాసంగ్రామశాంతిని గూర్చిన సంధిసభలోగూడ భారతదేశప్రతినిధులు పాల్గొని సంధిపత్రముపైన సంతకము చేయుటయు 1919-21-23-1926 సంవత్సరములందు జరిగిన సామ్రాజ్యసభలందు పాల్గొనుటయు జరిగినందున భారత దేశమున కొక విధమగు అంతర్జాతీయ వ్యక్తిత్వమును గౌరవమును కలుగుట తటస్థించినది. బ్రిటీషు సామ్రాజ్యములో నింగ్లాండుకును, తక్కిన అధినివేశరాజ్యములకును గల సంబంధములు సామ్రాజ్యసభలందు చర్చింపబడు చుండెను. ఆ సందర్భమున సామ్రాజ్యమునందలి కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, దక్షిణాఫ్రికా, ఐరిషుఫ్రీస్టేటు మొదలగు తక్కిన అధినివేశరాజ్యములు భాధ్యతాయుత స్వపరిపాలనమును ప్రజాప్రభుత్వ పద్దతులను కలిగి యుండుటయు వానికిగల గౌరవమును వెల్లడి యగుచుండెను. ఇట్టి స్థితిలో 1926 వ సంవత్సరమున జరిగిన సామ్రాజ్యసభలో నింగ్లాండుకు తక్కిన అధినివేశ రాజ్యములకుగల పరస్పరసంబంధముల విషయమున నొక తీర్మానము చేయబడి "అధినవేశరాజ్యములు తమ ఆంతరంగిక వ్యవహారములందుగాని విదేశవ్యవహారములందుగాని ఒకదాని కింకొకటి లోబడక సామ్రాజ్యమున బ్రిటీషుదీవులతోపాటు సరిసమానములగు స్వతంత్రజనసమూహములే"యనుసూత్ర మంగీకరింపబడెను. ఇందువలన భారతీయులకుగూడ కొంతయాశగలిగెను. + +1919 సంవత్సరములో పార్లమెంటువారు శాసించిన , ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టపీఠికలో భారతదేశ రాజ్యాంగ పరిణామముగా వారు చెప్పియున్న సంగతులను బట్టియే భారత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0451.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0451.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a91f10471b9a2bd7ac17e1c07e2ef06d698ed26e --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0451.txt" @@ -0,0 +1,25 @@ +సంవత్సరములవారీ చరిత్ర

+ +556 భారతదేశమున అక్బరు మొగలుసామ్రాజ్య చక్రవర్తియగుట. + +1571 లెపాంటో యుద్ధమున స్పెయినురాజ్యము తురుష్క నౌకాదళము నోడింపగా ఐరోపావర్తకులకు తురుష్కులవలని బాధలుపోయి తూర్పుదేశములతో వ్యాపారాభివృద్ధికి మార్గము లేర్పడుట. + +1579 ఆంగ్లనావికుడగు సర్ ఫ్రాన్సిస్ డ్రేక్ ప్రపంచముచుట్టు సముద్రయానము జేసిరాగా సముద్ర మార్గముల వ్యాపారము విజృంబించుట. ఇంగ్లాండులో తురుష్క వర్తకకంపెనీ స్థాపింపబడుట. + +1580 సముద్రములం దంతవరకు బలవంతమైయుండిన పోర్చుగల్లు రాజ్యము స్పెయిను రాజ్యమునకు లోబడి బలహీనమగుట. + +1583 ఇంగ్లీషు తురుష్క వర్తకకంపెనీవారు హిందూదేశముతో వర్తకము జేయుటకు 'టైగర్' అను ఓడను పంపుట. + +1588 శ్పానిష్ ఆర్మడా వినాశనము. సముద్రమార్గములను చేజిక్కించుకొన్న స్పెయినురాజ్య నౌకాదళములను ఇంగ్లాండు విచ్చిన్నముచేయుట, + +1599 తూర్పుఇండియా వర్తక కంపెనీ ఇంగ్లాండులో స్థాపింపబడుట. + +1600 ఇంగ్లీషురాణియగు ఎలిజబెత్తు, తూర్పు ఇండియాకంపెనీవారికి భారతదేశమున వర్తకము చేసికొనుటకు పట్టా నొసగుట. + +1603 ఇంగ్లాండు రాణియగు ఎలిజబెత్తు మరణము. + +1605 అక్బరు చక్రవ ర్తి నిర్యాణము- జహాంగీరు భారతదేశ చక్రవర్తియగుట. + +1612 తూర్పుఇండియా కంపెనీ వాటాదారుల సంఘముగా చేయబడుట. ఇంగ్లీషు కెప్టెన్ బెస్టు, స్వాలీదగ్గరను ఇండియా పశ్చిమతీరమునను పోర్చుగీసువారిని ఓడించుట. సూరతులో నింగ్లీషు వర్తకస్థానము (ఫ్యాక్టరీ) స్థాపింపబడుట. + +1615 సర్‌తామస్‌రో ఇంగ్లాండురాజ్య రాయబారిగా మొగలు చక్రవర్తి దర్బారుకు వచ్చుట. (1615 మొదలు 1618 వరకు నితడు మొగలు దర్బారులో రాయబారిగ నుండెను.) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0456.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0456.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a7db1cea6170827c6f909e6b9e86576a1c22ff8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0456.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +1798 లార్డు (మార్నింగ్ ట౯ ) వెలస్లీ గవర్నరుజనరలగుట. + +1799 నాలుగవ మైసూరుయుద్ధము. శ్రీరంగపట్నము నింగ్లీషువారు పట్టుకొనుట, టిప్పుసుల్తాను మరణము ; సీరంపూరులో బాప్టిస్టు మిషనరీయగు క్యారీ క్రైస్తవ (ప్రచారసంఘము) మిషను స్థాపించుట. + +1800 నానాఫర్నవీసు మరణము. + +1802 పూనాయుద్ధము. మహారాష్ట్రుల వ్యవహారములందు కంపెనీవారు కలుగజేసికొనుట. బెస్సీనుసంధి. మద్రాసులో పర్మనెంటు సెటిల్మెంటు. + +1803 రెండవ మహారాష్ట్రయుద్ధము, ఢిల్లీ, అస్సాము, లాస్వారి, ఆర్గానుల యుద్దములు. + +1804 హోల్కారుతో యుద్ధము. మాన్స౯ ఓడిపోవుట. డిగ్గు పట్టుపడుట. నెపోలియను ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యమునకు చక్రవర్తియగుట. + +1805 భరతపురము ముట్టడి వ్యర్ధమగుట. వెలస్లీని కంపెనీవారు వెనుకకు రమ్మనుట. + +1805 ఆగస్టు, సెప్టెంబరులలో కార౯ వాలిసు ప్రభువు గవర్నరుజనరలగుట. అక్టోబరులో సర్ జార్జి బార్లో ఆక్టింగు గవర్నరుజనరలగుట. + +1806 వెల్లూరులో సిపాయిల పితూరీ. + +1807 మింటోప్రభువు గవర్నరుజనరలగుట. + +1808 మాల్కలం పెర్షియాకు, ఎల్‌ఫి౯స్ట౯ కాబూలుకు, రాయబారులుగా పంపబడుట. తిరువాంకూరులో గొప్ప తిరుగుబాటు. + +1809 రంజితసింగు దగ్గరకు మెట్కాఫ్ రాయబారిగ పంపబడుట. అమృతసరు సంధిజరుగుట. మద్రాసు కంపెనీయుద్యోగుల పితూరీ. + +1810 మొల్యుక్కా స్ పట్టుబడుట. + +1811 జావాద్వీపము జయింపబడుట. + +1813 లార్డు హేస్టింగ్సు గవర్నరుజనరలగుట. తూర్పుఇండియా కంపెనీవారికి క్రొత్త అధికారములతో పట్టా ఇవ్వబడుట. + +1814-16 నేపాళ యుద్ధము . + +1817-19 పిండారీయుద్ధము. మహారాష్ట్రయుద్ధము. + +1817 కర్కీ, సీతాబాల్డీ నాగపూరు, మహిద్‌పూరు, యుద్ధములు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0458.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0458.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4034a0497a31e0a0c1a511c4d58a16eeb21b4376 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0458.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +1837 విక్టోరియా ఇంగ్లాండు రాణియగుట. అయోధ్యలో విప్లవమురాకుండ కర్నల్ 'లోవ్' కాపాడుట. హిందూస్థానమున కఱవు. + +1838 ఆఫ్‌గనురాజ్యము నాశించిన షా షుజాకును, రంజితసింగుకును తూర్పుఇండియా కంపెనీకిని ఒడంబడిక . కేశవచంద్రసేను, క్రిస్టోదాస్‌పాల్, బంకించంద్ర చటర్జీల జననము. + +1839 సింధు అమీరులపైన నొక క్రొత్తసంధి బలవంతముగా విధించుట. రంజిత్ సింగు మరణము. ఆఫ్‌గనిస్థానములోనికి దండయాత్ర. ఘజినీని కాబూలును పట్టుకొనుట. సతారారాజును పదచ్యుతునిజేయుట. + +1840 దోస్తుమహమ్మదు లోబడుట. ఇంగ్లాండులో 'పెన్నీ' తపాల ఆరంభము. + +1841 బరన్సు, మెక్నాట౯లు హత్యచేయబడుట. + +1842 ఎలె౯బరో గవర్నరుజనరలగుట. ఆఫ్‌గన్ యుద్ధము - సంధి. + +1843 సింధుదేశ ఆక్రమణము. మహారాజపురము పన్నియారుల దగ్గర గ్వాలియరు సేనల నోడించుట-బానిసత్వము నిషేధింపబడుట. + +1844 సర్ హెన్రీ హార్డింజి గవర్నరుజనరలగుట. + +1845 సిక్కుల సైన్యము సట్లేజినదిని దాటుట. మొదటి సిక్కు యుద్ధము. + +18444 గాజుల లక్ష్మీనర్సుసెట్టిగారు, చెన్నపట్టణ స్వదేశసంఘమును - క్రెసెంట్ పత్రికను స్థాపించుట. + +1847 శ్రీ అనీబిసెంటు జననము (1వ అక్టోబరు.) + +1848 డాల్‌హౌసీ గవర్నరుజనరలగుట. రెండవ సిక్కు యుద్దము. + +1848 వీరేశలింగంగారి జననము. (ఏప్రిలు 16). సురేంద్రనాధ బెనర్జీ జననం. + +1849 పంజాబును ఇంగ్లీషురాజ్యమున కలుపుకొనుట, మాప్లాల పితూరీ. సతారారాజ్యమును డల్‌హౌసీ కలుపుకొనుట. + +1850 స్టేట్ ప్రిజనర్సు ఆక్టు. + +1851 కలకత్తా బ్రిటిష్‌ఇండియన్ సంఘము స్థాపింపబడుట. + +1852 రెండవ బర్మాయుద్ధము. గోదావరి అనకట్ట పూర్తియగుట. + +1853 సర్ జా౯ లారెన్సు పంజాబు చీఫ్ కమిషనరగుట. బొంబాయి తాణా రైల్వే తెరువబడుట. నాగపురమును కలుపుకొనుట. కంపెనీకి రాజ్యాధికారపట్టా మరల నివ్వబడుట. + +1854 భారతదేశమున తంతివార్త ప్రారంభము, క్రిమియన్ యుద్ధము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0487.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0487.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60fbc339c1e101a5beed6b56a9c8052d929ba343 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0487.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +________________ + +అనుబంధముల పరిచ్చేదము +249-318 +మొదటి అనుబంధము : బ్రిటీష్ విద్యావిధానము; వైజ్ఞానిక + పారతంత్య్రము +249-256 +రెండవ అనుబంధము : ఉద్యోగుల జీతములు +257-291 | +వివిధ దేశముల జాతీయాదాయము ఉద్యోగుల జీతములు 257,262 +II నూతన ఇండియా రాజ్యంగమున బ్రిటిష్ ప్రభుత్వోద్యో గుల జీతబ తెములు +262 +III ప్రభుత్వోద్యోగుల జీతముల అభివృద్ధి చరిత్ర IV జీతముల పూర్వచరిత +279 +V 1858 నాటి భారత దేశ ఉద్యో గుల జీతబత్తెములు 282 మూడవ అనుబంధము: మింటోమార్లే రాజ్యాంగ సంస్కరణలు +298–298 + +నాలుగవ అనుబంధము : మాంటేగూ రాజ్యాంగ సంస్కరణము +298-306 'ఐదవ అనుబంధము: +భారత దేశము , వివిధ దేశములు స్థితిగతి లెక్కల పట్టికలు 307-317 కొన్ని ముఖ్యమైన సవరణలు +318 +Bibliography +319-320 +స్థితిగతి లెక్కల సూచిక +(Statistics) +సంయుక్త రాష్ట్రములు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాదాయవ్యయములు పుట1936-37 17-18 +1937-38 18-19 +మదాసు రాష్ట్రము , +1937-38 19-20 ' + +వంగ రాష్ట్రమున భూమిశిస్తు 1764-1858 సీమడు ధనప్రవాహము 1772-1859 +69 +ప్రభుత్వఋణము 1792-1931 72-78 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0489.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0489.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..870319be81696f76da01c4172cd5b667adff231e --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0489.txt" @@ -0,0 +1,24 @@ +________________ + +nA +257 +వ్యవసాయ పరిశ్రమలవలన వచ్చు జాతీయాదాయము వివిధ దేశములు +146 సైన్యము సివిలు పరిసాలనళాఖలలోని ఆంగ్లేయులు భారతీయులు 1837-1931 +147-145 1870 నుండి 1931 నాటికి బ్రిటిష్ పరిపాలనలో జరిగిన "అభివృద్ధి" +150-154 జనసంఖ్య వృద్ధి 1881-1931 +152 విశ్వేశ్వరయ్య గారి విమర్శనము +153-158 నూతన ఇండియా రాజ్యాంగ ము నాటి స్థితిగతులు, 162-163 వివిధ దేశ ప్రజల సగటు ఆదాయము ప్రభుత్వోద్యోగుల +జీతముల తారతమ్యములు పట్టిక జపాను దేశి ము . ఉద్యోగుల జీతములు +258-259 ఆ మెరి కాదేశము , +259 కెనడా దేశము +260 ఇంగ్లాండు దేశము-ఉద్యోగుల జీతములు +260-262 గవర్నరుజనరలు గవర్నర్లు వారిజీతములు అలవెన్సులు 262-265 కొన్ని పెద్ద యుద్యోగములు వాని జీతములు +ఫెడరల్ కోర్టు హైకోర్టు జకీలజీతబత్తెములు; పింఛనులు 266.268 అపాయముల ఉపకార నిరాళములు; కుటుంబపింఛనులు 268-269 ఐ.సి. ఎస్.వగైరా ఉద్యో గుల జీతబ తెములు +269 273 ఆల వెన్సులు ; పింఛనులు +272-274 సివిలు మిలిటరీ ఉద్యోగుల చుటుంబముల పింఛను ఫండు 274-276 సివిలు మిలిటరీ ఉద్యోగుల జీతములు ఆల వెన్సుల వృద్ధి చరిత, లెక్కలపట్టిక +277-8 జీతముల పూర్వచరిత +279–281 వివిధజీతముల ఈద్యోగ ము లందలి ఆంగ్లేయులు, భారతీయులు 281 1858 నాటి వివిధ ఉద్యో గములు వాని జీతము లజాబితా 282–291 కేంద్ర రాష్ట్రీయ ప్రభుత్వవ్య విధానము (1921-1931) 307 వివిధ దేశ స్థితిగ ఆ లెక్కలు - విద్య +308-309 +265 +E +... \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0500.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0500.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47d4503c7471aa122e5d2a3644005a1df54c515c --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0500.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +గోడపై వ్రేలాడుచుండిన జార్జిరాజు బొమ్మచూపి “ మొన్న రాజభక్తి సభ జరిపితివే, జార్జిచక్రవర్తి, నీ యమ్మ మొగుడా?" అని కలెక్టరుగారిని అడిగెను. ఈ డిప్టీకలెక్టరు చాలా లాటీచార్జీలు చేయించి భీమవరంలో బ్రిటిష్‌సామ్రాజ్యము కాపాడినందు కితనికి తరువాత పెద్ద యుద్యోగములోనికి ప్రమోషను ఒసగబడినది. + +బెజవాడ సబుకలెక్టరునెదుట ఒక గొప్ప కుటుంబములోని కమ్మయువకుని కాంగ్రెస్ ఉద్యమమున పట్టితెచ్చిరి. ఆ భారతీయోద్యోగి ఈయువకుని నీవృత్తియేమని యడిగెను. ఇతడు దేశసేవయనెను. అంతట నాకలెక్టరు రికార్డులో "దేశ దిప్పకాయ" (వేగబాండు) అని నమోదుచేసెను! ఈ దేశ ద్రిమ్మరి యిప్పు డొక శాసనసభ్యుడుగా ఎన్నుకొనబడినాడు. ఐ. సి. ఎస్. లోని భారతీయుడు ఒంగోలు సబు కలెక్టరుగానుండగా సత్యాగ్రహోద్యమ సందర్భమున దేశభక్త కొండావెంకటప్పయ్యపంతులుగారిని విచారించి శిక్షించుచు “నీ కిన్ని యేండ్లు వచ్చినను బ్రిటిష్‌ప్రభుత్వమునకు వ్యతిరేకముగా పనిచేసినందుకు నీవు ఇదివర కొకమారు శిక్షింపబడియున్నను నీకు బుద్దిరాలేదు" అని అందరు వినుచుండగా ననెను! ఈ గొప్ప యుద్యోగి నేడు పెద్దకలెక్టరుగానున్నాడు. కాని ఇతని బానిస గుణము కాంగ్రెసు ప్రభుత్వమునకు రాగానే ఇంకను ప్రకటింపబడినది. నేడితడు కాంగ్రెసుమంత్రులను, కార్యదర్శులను ఆశ్రయించుట, వారికి స్వాగతమునిచ్చుట, విందు లొస \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0507.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0507.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..998aa2855552759fd32f3c79f825553b8c48f751 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0507.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +గవర్నమెంటువారు 17 1/2 లక్షలరూపాయిలు క్రొత్త స్కీములకు శాంక్షనుచేసిరి. సాధారణపరిపాలన క్రింద 12 లక్షలరూపాయిల వ్యయము తగ్గింపదలచిరి. + +జాతీయాభివృద్ధిని కలుగచేయు శాఖలకు గతసంవత్సరముకంటె ఈ సంవత్సరము 23 లక్షలు ఎక్కువఖర్చు పెట్టదలచిరి. ప్రజాక్షేమమును పెంపొందించు పనులకు 26 1/2 లక్షలు ఏర్పాటు చేయబడెను. + +ఈ క్రింది విధముగా ధనవ్యయము తల పెట్టబడినది: – + గ్రామముల అభివృద్ధికి రూ 10,00,000 గ్రామములలో గ్రంథాలయములకు 20,000 పెద్దపట్టణములలో కలితిలేని పాలు సప్లయికి 20,000 కలితీలేని నేతిని తయారుచేసి అమ్ముటకు 12,500 పల్లెలలో నాణ్యమైన విత్తులుసప్లయి చేయుటకు 3,00,000 ఫెర్‌టిలైజర్లను సప్లయి చేయుటకు 2,00,000 పశుజాతిని అభివృద్ధి పరచుటకు 37,500 ఫలములను ఎక్కువగా నుత్పత్తి చేయుటకు 2,000 బంగాళాదుంపలను పరిశోధించుటకు 5,000 వ్యవసాయమునకు గొట్టపునూతులకు 31,000 ఖాదీపరిశోధన సల్పుటకు 10,000 చేనేత పరిశ్రమల అభివృద్ధికొరకు 1,24,000లేబరు వెల్ ఫేరుపనికి (కార్మికక్షేమమునకు) 10,000 బెల్లమును తయారుచేయు విధముల అభివృద్ధికి 38,000 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0509.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0509.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..54ea1c49b2791ef74bdf5a7d62544a741541fe95 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0509.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మద్యపాననిషేధమును ప్రారంభించుట; నిమ్నజాతుల విద్యాభివృద్ధికొరకు 50 వేల రూపాయిలు ఖర్చుపెట్టుట; విద్యార్థుల దేహదార్డ్యమును వృద్ధిచేయుటకు సైనికశిక్షణము నిచ్చుటకు 50 వేలు వెచ్చించుట; దేశవాళీబెల్లము పరిశ్రమల అభివృద్ధికి క్రిందటిసాలున చేసినఖర్చు 37 వేలను ఈసాలున ఒక లక్ష రూపాయిలకు హెచ్చించుట; చేతిమగ్గముల పరిశ్రమను సంరక్షించుటకు క్రిందటిసాలున చేసిసఖర్చు ఒక లక్ష ముప్పదినాలుగువేలనుండి ఈసాలున ఒకలక్ష అరువదినాలుగువేలకు హెచ్చించుట; ఖాదీపరిశ్రమకు 10 వేలకు బదులు 20 వేలు ఖర్చుపెట్టుట; నూతన పారిశ్రామిక వృత్తివిద్యలందు ఇతరకళలందు విద్యార్దులను తయారు చేయుటకొరకు ఒక లక్ష రూపాయిలను విరాళముల (గ్రాంటులు) క్రింద ఖర్చుచేయుట; నేరములుజేయు జాతులుగా నిర్ణయింపబడిన అనాగరికుల నుద్దరించుటకొరకు అదనముగా 25 వేల రూపాయిలు ఖర్చుచేయుట; పోలీసుశాఖకు వెచ్చించు సొమ్ములో నింకొక లక్ష రూపాయిలు తగ్గించుట; రాష్ట్రములో ఖనిజసంపదను శోధించుటకొరకు 6 వేలు; అయిదారుగురు వైమానికులను తయారుచేయుటకు 5 వేలు; కార్మిక శ్రేయముకొరకు క్రిందటిసాలున ఇచ్చిన పదివేలను ఈ సాలున 25 వేలకు హెచ్చించుటయు ఈసాలు ఆదాయ వ్యయపట్టికలోని ప్రధానవిశేషములు. + +మద్రాసు రాజధానిలో: క్రిందటి సాలువలెనే ఈ సాలున గూడా 75 లక్షల భూమిసిస్తుల తగ్గింపు; గ్రామములకుమంచి నీటి సదుపాయములను గలుగజేయు ప్రణాళికను నెరవేర్చుటకు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0549.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0549.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b3263f1ee182c138243113981bd5a96d0bbbe8b --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0549.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +చేసికొని తీరవలెను. బ్రిటీషువారికి నష్టకరమైన ఎట్టిశాసనములుగాని చేయుటకు భారతీయుల కావంతయైన అవకాశము అధికారము నుండరాదు. ఈయుద్దేశ్యము నెరవేరవలె నన్నచో నిజమైన అధికారములు భారతదేశపు ప్రజాపతి నిధులకిచ్చుటకును వీలులేదు. తాముచేసిన వాగ్దానము చేయకుండ పోయిరను అపవాదు రాకుండా ఏవోకొన్ని సంస్కరణములు జేసినట్లునుండవలెను; నిజముగా తమవాగ్దానము చెల్లింపనురాదు. భారతదేశమునకు బాధ్యతాయుత ప్రజాప్రాతినిధ్య పరిపాలనము కొంతప్రసాదించినట్లు కనబడవలె; నిజమైన ప్రజాప్రభుత్వపద్ధతులు, అధికారములును ఆప్రభుత్వమునకు నుండరాదు. ఇట్టి పరస్పరవిరుద్ధములైన ఉద్దేశ్యములను లోపల పెట్టుకొని రాజ్యాంగమును నిర్మించు టెంతకష్టము! ఇదియెల్ల కేవలము నిరంకుశముగా చేసినట్లు ప్రపంచము గ్రహింపకుండ భారతీయులలో కొందరిని చేరదీసి వారితో ఆలోచించినట్లు నటించి వారియిష్టముతోనే యీరాజ్యాంగమును తాము నిర్మించితిమని ప్రపంచమునకు చాటుటకునుగూడ ఈతంత్రమెల్ల పన్న బడినది. + +కేవలము స్వలాభముకొరకు పర రాజ్యాక్రమణము చేయదలచిన ఐరోపాజాతివారగు ఇటలీవారుగూడ తామాక్ర మింపదలచిన అబిసీనియా దేశములోని వారి అనాగరికతను తొలగించి వారినుద్దరించుట కే వారి రాజ్యమును తాము వశపరచుకొనుచున్నామని ఇటీవల ప్రకటించుట జగత్ప్రసిద్ధము. అట్లే బ్రిటీషువారుకూడా తమకు బానిసగానున్న ఈపాలిత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0572.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0572.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0ca7a50238ce8bce5f7a0e83704c7fb611c8e86 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0572.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +పోవుచున్నదను విషయమున కొంత యభిప్రాయభేదము కలదు. సాలుకు కొన్ని వందలకోట్ల రూపాయిలు పోవుచున్నవని మాత్రము అందరు నంగీకరించుచున్నారు. + +1906 లో హైండ్‌మన్‌గారు సాలు 1కి 400 లక్షలు పౌనులని అంచనావేసినారు. విల్సన్ గారు 350 లక్షలనిరి. సర్ తియోడర్ మారిసన్ గారు 210 లక్షలని అంచనా వేసినారు. + +ఈధనప్రవాహము మొత్తము సాలు 1కి 161 కోట్ల రూపాయలని ఒక అంచనా వేయబడి దానిని సర్ విశ్వేశ్వరయ్యగారు తమగ్రంథములో నుదాహరించినారు. + కోట్ల రూ లు బ్రిటీషు లేక ఇతరవిదేశీ ఓడల రేవులు నుంచి 35 బ్రిటీషు లేక ఇతరవిదేశీ బ్యాంకుల కమీషనులు 21 బ్రిటీషుజాతివారు వ్యాపారమువల్ల, జీతములవల్ల, పరిశ్రమలవల్ల పొందులాభము 40 బ్రిటీషువా రీ దేశములో పెట్టినపెట్టుబళ్లపైన సాలుకు నూటికి 5 చొ. వడ్డీ 65 వెరసి. 161 + +మన దేశమునుండి ప్రతిసాలున ప్రవహించిపోవు ధన ప్రవాహము 219 కోట్ల 86 లక్షలరూపాయలని ఇంకొక +అంచనావేయబడినది. ఇది ప్రొఫెసర్ షాగారు తమ ఆర్థిక శాస్త్రములో వేసిన లెక్క. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0575.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0575.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2464be782a9b7107e09c209a4121471fc63a41c4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0575.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +భారతదేశ ప్రజల దామాషా ఆదాయము

+ +వివిధ అంచనాలు.

+ + ఎవరిఅంచనా? ఏసంవత్సరము? దామాషాఆదాయము. మనిషి 1 కి సాలుకు ఎన్నిరూపాయలు శ్రీదాదాభాయి నౌరోజీ 1870 20 - 0 - 0 బారింగు బార్బరు 1882 27 - 0 - 0 డిగ్బీ 1898 - 99 18 - 0 - 0 కర్జను ప్రభువు 1900 30 - 0 - 0 డిగ్బీ 1900 17 - 4 - 0 అట్కిన్స౯ 1875 25 - 0 - 0 అట్కిన్స౯ 1895 34 - 0 - 0 అట్కిన్స౯ 1911 50 - 0 - 0 80 - 0 - 0 వాడియా జోషీగార్లు 1913 - 14 44 - 5 - 6 షా ఖంబటాగార్లు 1921 67 - 0 - 6 ఫీండ్లేషిర్రాన్ 1921 107 - 0 - 0 ఫీండ్లేషిర్రాన్ 1922 116 - 0 0 సర్ విశ్వేశ్వరయ్యగారు 1931 80 - 0 - 0 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0598.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0598.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c87c5cc6c4438cb4d592be3af1457d226c4f6db6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0598.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +డిన సన్నదు పట్టము ప్రకారము భారతదేశములోని కవున్సిలు మెంబరుకన్న తక్కువ హోదాగలఉద్యోగము లీసివిలు సర్వీసుకు ప్రత్యేక హక్కుగా పార్లిమెంటువారివలన చేయబడినవి. నాటినుండియే దీనికి కవనెంటెడు సివిలు సర్వీసు అనిపేరువచ్చినది. ఈ తరగతిలో చేరనివారికి అ౯కవనెంటెడ్ సివిలు సర్విసు అని పేరువచ్చినది. ఈ ఉద్యోగులను రెండు సంవత్సరములు తరిబీదు చేయుటకు ప్రత్యేక కాలేజీ 1805 లో ఇంగ్లండులో ఏర్పాటు చేయబడెను, ఈ ఉద్యోగములు కేవలము డైరెక్టర్ల ఆశ్రయింపుపైన ప్రాపకముపైన 1853 వరకు ఆధారపడియుండెను. ఆ సంవత్సరములో వీనిని పోటీ పరీక్షలలో తేరినివారికిచ్చు పద్దతి నిర్ణయింపబడెను. మొదటిపరిక్ష 1855 లో జరిగెను. డైరక్టర్లు ఏర్పరచిన కాలేజీ 1858 లో మూయబడెను. వీరుఉద్యోగములో చేరవలసినవయస్సు 22, 23 గా నిర్ణయింపబడి ఒకసంవత్సరము ఇంగ్లండులో నొక విశ్వవిద్యాలయమున తరిబీదు పొందునట్లు ఏర్పాటు చేయబడెను. ఇది తరువాత 19 కి తగ్గింపబడెను. + +ఈ సివిలియ౯ ఉద్యోగులు యువకులుగా క్రొత్తగా ఈ దేశమునకువచ్చి ఈ దేశధర్మములు భాషలు, రివిన్యూ వ్యవహారము, నేర్చుకొనగలందులకు మొదటజిల్లా ముఖ్యపట్టణములో చిన్న మేజస్ట్రీటుగా నియమింపబడి అవి నేర్చుకొని , చిన్న పరీక్షలిచ్చిన తరువాత పెద్దహోదాకు మొదటితరగతి మేజస్ట్రీటుగాను ఇంక పై అధికారములకును అర్హుడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0610.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0610.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f46535c1545d3ee4787dda9cf5ca8dfca27176b --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0610.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +కొన్ని హెచ్చుజీతములుగల ఉద్యోగములుగూడ నుండెను. రూ 1500 లు కూడా జీతముకల ఉద్యోగములున్నవి. దీనిలో మద్రాసులో 1877-78 లో 1980 మంది యుండిరి. + + + +ఈసామాన్య ఆన్‌కవనెంటెడ్ సర్వీస్‌క్రింద కొద్దిజీతగాండ్రు చిన్నఉద్యోగులు నౌకర్లుకలసి మద్రాసు రాజధానిలో ఒకలక్షమంది యుందురు. వీరిలో గ్రామోద్యోగులు నౌకరులు ఇతరులు నుందురు. + +X

+పెద్ద ఉద్యోగములు, వాని జీతములు.

+ +"1892 లో పార్లమెంటువారు తయారు చేయించిన లెక్కప్రకారము భారతదేశములోని ఐరోపాజాతి యుద్యోగులజీతములక్రింద మనదేశప్రభుత్వ మిచ్చినసొమ్ము: + + (1) సర్వీసులోనున్న ఆఫీసర్లకుజీతములు పౌనులు 8771443 (2) సెలవుపైనున్న ఆఫీసర్లకు పౌనులు 463631 (3) ఇండియాలోని ఆఫీసర్లకు పింఛనులు పౌనులు 232888 (4) రైల్వేసర్వీసులోని ఆఫీసర్లకు పౌనులు 806284 - వెరసి పౌనులు 10274246 + +గమనిక - i. ఈలెక్క పౌను 1కిరూ10లచొప్పున లెక్కగట్టిచూచినారుగాని 1900 నాటికి పౌనువిలువ రూ15 లకి పెరిగినందున ఇంకా 50 లక్షలు దీనికిచేరవలెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0617.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0617.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f2e33f9410ed6edb2263e2eebc6a0d237e299e9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0617.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +గూర్చి కూడా విమర్శింపసాగెను. 1853 లోని చట్టమువలన మద్రాసు బొంబాయి గవర్నరు కార్యాలోచనసభల ప్రత్యేక శాసనాధికారము తీసివేయబడెను. - + +'సిపాయిల' విప్లవానంతరము 1861 లో శాసననిర్మాణమునందు భారతీయులను తర్బీదుచేయు సదుద్దేశ్యముతో మూడు క్రొత్తశాసనసభలు నిర్మించుచున్నామని చెప్పి ఒక చట్టము చేసిరి. గవర్నరు జనరలు శాసనసభ (సుప్రీం లెజిస్లే టివు కవున్సిలు) లో 6 మొదలు 12 మందివరకు అదనపు సభ్యులను నియమించు అధికారము వైస్రాయి కివ్వబడెను. ఆసంఖ్యలో సగముమందియైన నుద్యోగేతరులైయుండవలెననిరి. వారు ఆంగ్లేయులు కావచ్చును, భారతీయులు కావచ్చును. ఆయన కిష్టమైనవారిని నియమించి బహూకరించుచుండెను. అందువలన నీ సభ్యత్వము ఆశ్రయింపుమీద నే ఆధారపడియుండెను. ఈ సభలైనను. కేవలము సలహానిచ్చుట కేర్పడిన కమిటీలేగాని స్వతంత్రముగా శాసన నిర్మాణము చేయునవిగావు. నిజమున కానాడు చేయబడు శాసన నిర్మాణమనునది ప్రభుత్వమువారుచేయు ఒకవిధమగు ఉత్తరువులే యనిచెప్పవచ్చును. + +1858లో మద్రాసుబొంబాయి రాష్ట్రములకు తీసివేయబడిన శాసననిర్మాణాధికారము 1861 లో మఱలనివ్వబడెను. ఈరెండు రాష్ట్రముల గవర్నరులు శాసననిర్మాణమునుగూర్చి ఆలోచించునప్పుడు తమకార్యాలోచన సభలలో ఆరాష్ట్రములోని అడ్వకేటు జనరలును ఇంకను నలుగురు మొదలు ఎనిమిది మంది వరకు అదనపు సభ్యులను (దీనిలో గూడ సగము మంది +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0619.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0619.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4e8e3452dea4057eb1da79db901c25fd53622c7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0619.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రశ్నలువేసి ప్రభుత్వ వ్యవహారములు బహిరంగపరచుట. కవకాశము గలిగింపబడెను. నిజమైన శాసననిర్మాణాధికారము లేకపోయినను ప్రజాప్రతినిధులు దాని కెన్నుకొనబడక పోయినను భారతీయ ప్రతినిధు లనువారైనను, ఆశాసన సభయందుండుటకు మాత్రము అవకాశము కలిగెను. ఇట్లే రాష్ట్రీయ శాసనసభలుకూడా పెద్దవిచేయబడెను. బొంబాయి మద్రాసులలో అదనపుసభ్యుల సంఖ్య ఎనిమిదిమందికి పైగా ఇరువది మందివరకు పెంపు చేయవచ్చును. వంగరాష్ట్రమున 20 మందికిని, పశ్చిమోత్తర (నేటి ఆగ్రా అయోధ్య) పరగణాలలో 15 మందికిని పెంచవచ్చును. ఈ సభలకు సభ్యులను పేర్కొను అధికారము వర్తకసంఘములకు, విశ్వవిద్యాలయములకు, సెనేటు సభలకు , ఇంకను జిల్లాబోర్డులకు, మునిసిపలు సంఘములకు, పెద్ద జమీందారులకును ఇవ్వబడెను. మఱియు రాజధాని నగరములనుండి కూడ ఒక్కొక సభ్యుని నియమించుట కేర్పాటు చేయబడెను. ఇట్లు ప్రజానాయకులను శాసనసభలకు ప్రతినిధులుగా నియమించు పద్దతివచ్చినను సరియైన ప్రాతినిధ్యపద్ధతులు స్థాపింపబడలేదు. + +1909 లో మింటోమార్లే సంస్కరణలవలన శాసనసభ లింకను పెద్దవిచేసి , అందలి ఉద్యోగేతరులసంఖ్య హెచ్చుచేసి, కొంత సంకుచితములైన ప్రజాప్రాతినిధ్య పద్దతులు స్థాపింపబడినను ఇంతవరకు నీసభలు కేవలము ప్రభుత్వమును విమర్శించుటకు చర్చించుటకు వీలుగల డిబేటింగు సొసైటీలుగానే యుండెనుగాని అధికారము లావంతయు వీని కివ్వబడ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0622.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0622.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..187c0bcb0c23c4c0e16549a8db88d170e85d4eb7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0622.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +సేకరించుటకు సర్ విలియమ్ హంటరుగారిని నియమింపగా 1880 నాటికి ఆయన ఇంపీరియల్' గెజిటీరు అను గొప్ప సంపుటములను చాలా తయారుచేసిరి. తరువాత నివి అచ్చై అనేక సంస్కరణములు పొందినది. 1871లో జనాభా లెక్క తయారు చేయబడినది. 1876 లోను 1893 లోను మద్రాసు ప్రభుత్వమువారును ఇతర ప్రభుత్వములవారును నివేదికలు ప్రకటించిరి. 1909 అక్టోబరులో ఇండియా గవర్నమెంటువారు పార్లిమెంటు వారికొక నివేదికను సమర్పించి దీనిలో భారతదేశ ప్రజలస్థితిని గూర్చి వర్ణించి గడచిన ఏబదేండ్లలోజరిగిన "అభివృద్ధి" ని వివరించిరి. + +i 1858లో తూర్పు ఇండియా కంపెనీ పరిపాలన రద్దు చేయబడి ఇంగ్లాండు పార్లమెంటువారి ప్రభుత్వము స్థాపింపబడిన పిదప రాజ్య విస్తీర్ణములో పెద్ద మార్పులేవియు జరుగలేదు. + +ii 1858 నాటికి భారతదేశ జనసంఖ్య కేవలము ఊహలపైననే ఆధారపడియుండెను. 1871 లో మొదటి జనాభా లెక్కలను తయారుచేసిరి. అప్పటికి తేలిన జనసంఖ్య: 20,61,62,360. 1881లో రెండవ జనాభాలో సరియైన లెక్క 25,38,96,330. ఇది 1901 లో 29 కోట్లకు పెరిగినది. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0662.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0662.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66382c7a466769524a1fadc2d7f12d26f6a36e3b --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0662.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +పక్షములవారి మద్దతుతో ప్రభుత్వమునందు సర్వాధికారిగా నుండు గవర్నరు జనరలు తన విశేషాధికారములను చలాయించి బందోబస్తు చేయుటవలన మామూలు బాధ్యతాయుత పరిపాలనమనునది అదృశ్యమగుటవలననే కావచ్చును. + +బాధ్యతాయుత ప్రజాపరిపాలనకు ముఖ్యమైన ఆవశ్యకతలలో బలమైన రాజకీయపక్షముండుట యొకటి. ఒక్క కాంగ్రెసుతప్ప భారతదేశమం దట్టి రాజకీయపక్షములేదు. ఈకాంగ్రెసు ఈ రాజ్యాంగప్రణాళికను నడపుటకిష్టపడుటలేదు. తమలోని అధిక సంఖ్యాకపక్షీయుల పరిపాలనను హర్షించు జాతీయైక్యతగల ప్రజకూడ బాధ్యతాయుత ప్రజాపరిపాలన కత్యంతావశ్యకము జాతి మత భేదములు, కులకక్షలు నున్నప్పు డట్టి అధికసంఖ్యాకపక్ష ప్రభుత్వము (మెజారిటీ పరిపాలన) చాలా కష్టసాధ్యము. లేదా దుస్తరముకాక తప్పదు. అల్ప సంఖ్యాకులను సంరక్షించుటకు చేయబడు రక్షణలు బాధ్యతాయుత ప్రజాప్రభుత్వమునకు పూర్తిగా భంగము కలిగింపకపోయినను చాలవరకు దానిలాభములను తగ్గించితీరును. రాష్ట్రీయ గవర్నరులు తమ ప్రత్యేక బాధ్యతలను, విశేషాధికారములను చలాయించినచో బాధ్యతాయుత ప్రజాపరిపాలనము వర్ధిల్లనే వర్ధిల్లదు. వారట్లు చలాయింపనిచో తమ వోటు హక్కును చక్కగా ఉపయోగించుకొనుటకు వలసినంత రాజకీయాభివృద్ధిని గాంచని జనసమూహములకు లేదా, పలుకుబడిని సంపాదించి లాభమును పొందలేని బీద ప్రజూసమూహములకును చాల అన్యాయముకలుగవచ్చును. అందువలన నిజమైన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0665.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0665.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5926d8a4641e2ec761ecb54ff4aac627d92745e --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0665.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇదియే ప్రజాప్రభుత్వపద్ధతి; బాధ్యతాయుత స్వపరిపాలనముయొక్క రాజ్యాంగమర్యాద. + +నూతనఇండియా రాజ్యాంగ చట్టము భారతదేశమునకు నిర్మించిన "ఫెడరల్" పరిపాలనా విధానమునందును రాష్ట్రములందు స్థాపించిన రాష్ట్రీయస్వపరిపాలనా విధానములందును కెనడా మొదలగు అధినివేశ రాజ్యాంగములందలి ప్రజాప్రభుత్వ పద్దతులుగాని, రాజ్యాంగమర్యాదలుగాని కానరావు సరికదా ఈ రాజ్యాంగచట్టములోని కొన్నిపద్ధతులును, నిబంధనలును ప్రజాప్రభుత్వపద్ధతులకు సిద్ధాంతములకును గూడ వ్యతిరేకములై గవర్నరుజనరలుయొక్కయు, గవర్నరులయొక్కయు, నిరంకుశ పరిపాలననే స్థాపింపజూచుచున్నవి. ఇచ్చటి గవర్నరు జనరలును, గవర్నరులును, ఆ రాజ్యములందువలె ప్రజాప్రతినిధుల యిష్టానుసారముగా అన్నివిషయములందును శాసనసభలకు బాధ్యులగు మంత్రుల సలహా సహాయములతో పరిపాలింపవలసిన పనిలేదు. దేశరక్షణ అనగా సైనికవ్యవహారములు, విదేశవ్యవహారములు, గవర్నరు జనరలు స్వయముగా పరిపాలించువిషయములు. మిగిలిన ప్రభుత్వ వ్యవహారములలో అనేకములు గవర్నరు జనరలును, గవర్నరులును తమ స్వతంత్ర వివేచనను, స్వబుద్దిని ఉపయోగించి స్వయముగా పరిపాలింపవలసినవిగా శాసింపబడి అందుకు కావలసిన విశేషాధికారములు వారికివ్వబడినవి. గవర్నరు జనరలును, గవర్నరులును తమ స్వతంతవివేచన నుపయోగింపవలసిన విషయములందు వారు మంత్రులతో ఆలోచింప \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0706.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0706.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c534a6bf02b6bee3f552ee58b91ce564e4fe9dba --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0706.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +కైన అవకాశముండుట! నిజమునకు ఇంగ్లాండుతీరము చుట్టును ఇంగ్లీషువారు తప్ప ఇతరు లెవ్వరునుగూడ ఏఓడలు నడుపుటకును ఎట్టి అవకాశమునులేదు. ఇంగ్లాండువారే తమ నౌకావ్యాపారమును వృద్ధిచేసికొనుటలోనెన్ని నావిగేషను చట్టములను చేసికొనలేదు? ఈ సంగతిని గమనించువా రెవ్వరు? + +116 వ సెక్షనుప్రకారము ఇండియాలో భారతీయ కంపెనీల కేయేధనసహాయము, ధనదానములు (గ్రాంటులు, బౌంటీలు, సబ్సిడీలు) ఒసగబడునో అట్టివి ఇంగ్లీషుకంపెనీలకుగూడ ఒసగబడవలెననియు, అధికాదరణ చూపబడవలెననియు శాసింపబడినది. (సర్వాధికారులగు గవర్నరు జనరలుల మెప్పుకొరకు) మెహర్భానీకొరకు, మనవారే, ఇంగ్లీషుకంపెనీల కివి యర్పింతు రనుటలో నాశ్చర్యమేమి కలదు? + +దీనియర్థ మేమనగా, మనము స్వదేశ పరిశ్రమలను బ్రోత్సహించుట నైనను మానుకొనవలెను; లేదా వాని గొంతును నులిమి నశింపజేయు విదేశీపరిశ్రమలనుకూడ సత్కరించియైన తీరవలెను! 'పరస్పర మర్యాదల' విషయములో ఇండియాగవర్నమెంటును ఇంగ్లీషు ప్రభుత్వమును ఏదైన ఒడంబడికను చేసికొన్నచో నీభాగములోనివిధులు నిలుపుదల చేయుచు సభాయుతుడగు రాజాజ్ఞ జారీచేయబడునని 118 వ సెక్షను చెప్పుచున్నది. మనకును వారికిని న్యాయముగ నుండగల ఒడంబడిక జరుగుటయనునది గగనకుసుమము. ఈ ఘోర నిబంధనలు నిలుపుదల యగుటయు అసంభవమే. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0733.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0733.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..222062432d626a27797ad18871df53c4bc870435 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0733.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +తీర్మానించినను ఏఖర్చునైనను గనర్నరు శాంక్షను చేసి బడ్జెటులో చేర్చవచ్చును. మరియు గవర్నరు శిఫారసు చేయనిది దేనికైనను సొమ్ము కావలెనని శాసనసభలో కోరుటకువీలులేదు. ఒక క్రొత్తపన్ను విధించుటకుగాని, ఒకపన్ను హెచ్చించుటకుగాని, దేశముయొక్క ద్రవ్యసంబంధ బాధ్యతల వ్యవహారములకుగాని, ఏవ్యయమైనను శాసనసభయొక్క వోటుకు లోబడునట్లు నిర్ణయించుటకుగాని సంబంధించిన శాసనమేదియు గవర్నరు శిఫారసుపైనతప్ప శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టబడరాదు. ప్రజాప్రతినిధులకు బాధ్యులుగా నుండవలసిన మంత్రుల జీతములుకూడ రాష్ట్రశాసనసభల వోటుకు లోబడకపోవుటవిపరీతము. పైసంగతిసందర్భములవలన రాష్ట్రీయ వ్యవహారములం దెట్టి ముఖ్యమైనమార్పులను చేయుటకు వీలులేకుండా శాసనసభలపైన రాజ్యాంగచట్టము అనేకఆటంకములు కల్బించుచున్నదని స్పష్టమగుచున్నది. శాసననిర్మాణ విషయములందు ద్రవ్య వ్యవహారములందు గవర్నరే పెత్తనము గల సర్వాధికారిగా నుండి ప్రస్తుతపుపద్ధతులనే స్థిరముగా నుంచుననియు స్పష్టమగుచున్నది. + +IV

+గవర్నరుయక్క అధికారములు:

+ +గవర్నరుజనరలు చలాయించు నట్టి నిరంకుశాధికారములనే గవర్నరును తనఅధికారమండలములో చలాయించును. ముఖ్యముగా శాసనసభవారు చేసిన ప్రతితీర్మానమునుగూడ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0734.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0734.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..702e4004ab190a38186ccc1f64eff82334592228 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0734.txt" @@ -0,0 +1,15 @@ +త్రోసివేయుటకు గవర్నరు కధికార మివ్వబడినది. మఱియు గవర్నరుజవరలుకుగల ప్రత్యేక బాధ్యతలవంటి అధికారములే గవర్నరులకును ఒసగబడినవి. + +1. రాష్ట్రముయొక్క శాంతిభద్రతలకు అపాయము కలుగకుండ కాపాడుట. + +2. అల్పసంఖ్యాకు లగు జనసంఘముల (మైనారిటీల). హక్కులు కాపాడుట. + +3. సర్కారునౌకరుల హక్కులను కాపాడుట. + +4. బ్రిటీషువాణిజ్యముపట్ల పరిశ్రమలపట్ల విచక్షణ చూపకుండ కాపాడుట. (చట్టముయొక్క 5 వ భాగములోని 3వ ప్రకరణములోని నిబంధనలు అమలుజరుగునట్లుచూచుట. ) + +5. స్వదేశ సంస్థానముల హక్కులు సంరక్షించుట. + +6. గవర్నరుజనరలు జారీచేయు ఆజ్ఞలను అమలు జరిగించుట. + +ఈ ప్రత్యేక బాధ్యతలకు సంబంధించిన వ్యవహారములను గవర్నరు కేవలము తనస్వతంత్రవివేచనతోనే నిర్వహించును. ఈ విషయములను గూర్చి అతడు జరిగించుచర్య ఏ కారణమువలనను విమర్శింపబడరాదు. ఈశాసనసభలతో నిమిత్తము లేకుండ ఆర్డినెన్సులను, 'గవర్నరుచట్టము'లనబడు శాశ్వతశాసనములను గూడ శాసించుటకు గవర్నరు కధికారముగలదు. ప్రత్యేకబాధ్యతలనబడు అధికారములయొక్క అంతరార్థ మిదివరకే చెప్పబడియున్నది. శాంతిభద్రతల విషయములో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0741.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0741.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a383403b167f41bd3ab0337e10f8ce823ffc8b8c --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0741.txt" @@ -0,0 +1 @@ +రాజ్యతంత్రజ్ఞుల యొక్క నిజోద్దేశము భారతీయులకు విద్యాభివృద్దిగావించి విజ్ఞాన వికాసము కలిగింపవలెననికాదు. కేవలము బ్రిటీషు పరిపాలనకు అనుకూలములగు పరిస్థితులు కలిగించుటకును, బ్రిటీసువారి నాగరకత, వారిపద్ధతులును భారతీయులర్థము చేసికొని వారిపట్ల గౌరవభావము, స్నేహభావము కలిగించుటకే ఈయాంగ్ల విద్యావిధానము నెలకొల్పబడినదనికంపెనీ ప్రభుత్వమున అనేక గొప్పయుద్యోగములు చేసి మద్రాసు గవర్నరైన సర్ ఛార్లెస్ ట్రెవెలియన్ గారు తనపుస్తకములో స్పష్టముగా చెప్పియున్నారు. పూర్వము రోమునగర సామ్రాజ్యములో సామ్రాజ్యాధీశులు జయించిన వివిధజాతుల నెట్లు వైజ్ఞానిక పారతంత్ర్యమున ముంచినారో ఆ ప్రకారమే నేడు భారతీయులనుగూడ తమస్వదేశవేషభాషలపైన నాగరకతపైన అభిమాన శూన్యులుగ జేసి విజాతీయ నాగరకతావ్యామోహమున ముంచుటయే ప్రధాన కర్తవ్య మనియు బయల్పరచినారు. ఈ సంగతి వంగరాష్ట్రమున ఆంగ్లవిద్యాభివృద్ధి ప్రయత్నము జేసిన వారిలో నొకడగు రెవరెండ్ అలెగ్జాండర్ డఫ్ గారుగూడ చెప్పియున్నారు. భారతదేశమునకు సాలుకు 15 వేల పౌనుల జీతముపైన లా మెంబరుగాను లా కమిషనరుగాను వచ్చిన లార్డు మెకాలేగా రీ విద్యావిధానము యొక్క పరమోద్దేశమును 1836 లో నిట్లుచెప్పినారు. "మనవిధాన మమలుజరిగినచో వంగరాష్ట్రమునముప్పదేండ్లలో నొక్కవిగ్రహారాధకుడైన మిగులడని నా విశ్వాసము." ఇట్లు మనదేశముయొక్క నాగరికతను మతమునుగూడ రూపుమాపవలెనని ఈయూంగ్లేయ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0746.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0746.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90477e9648fdee98b54129594931179d8f88d3b5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0746.txt" @@ -0,0 +1 @@ +చదువురాని అజ్ఞానులుగాక చదువ నేర్చిన ఆంగ్లవిద్యాధికులు దేశప్రజల కేవిధముగను తోడ్పడక విజాతీయప్రభువులకన్న దేశమునకు హెచ్చుఅపకారముచేయుటయు తటస్థించుచున్నది. విద్యాధికులలో చాలమందిసర్కారు నౌకరులుగనో సర్కారుపై నాధారపడిన వృత్తివంతులుగనో యుండి వ్యర్థులగుచున్నారు. ఇదియుగానిచో తామునేర్చినవిద్యవలని ప్రభావమున దేశభక్తిశూన్యులై, నిరాయుధులై అసహాయులైన కారణమున పిరికిపందలై పొట్టకూటికొరకు బ్రిటీష్‌ప్రభువులను మెప్పించుటకొరకు దేశద్రోహముకూడ చేయుటకు వెరవకున్నారు! రాజకీయార్థిక దాస్యముకన్న నీ వైజ్ఞానికదాస్యము మనజాతికి వేరుపురుగువంటిది. ఇట్లు మెకాలే మొదలగు బ్రిటిష్ రాజ్యతంత్రజ్ఞుల మనోరధము నేటికి సిద్ధించినది. ఆంగ్లవిద్యనేర్చిన భారతీయులలో చాలమంది పైనచెప్పిన కారణములవలన అస్వతంత్రులై తేజోవిహీనులై భారతీయవిజ్ఞానమునకు స్వాతంత్ర్యముసకు విముఖులుగానుండి యీ నిరంకుశబ్రిటిష్ ప్రభుత్వయంత్రమునకు సహాయులై దేశముయొక్క శాశ్వత దాస్యమునకు దారిద్ర్యమునకు తోడ్పడుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0748.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0748.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9904741da2b856d8b632322a63b5a6e267f7d5d8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0748.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +ఈఅంకెలను ప్రొఫెసర్ డి. ఆర్. గాడ్గిల్ గారు 1931 లో తయారుచేసినారు. భారతదేశములో 1931 తరువాత ధరలు పడిపోయినందున సగటు ఆదాయము సాలు 1కి 35 రూపాయిలు అయినది. కూలివానికి గుమాస్తాకు పెద్దజీతగానికిగల తారతమ్య మింకను హెచ్చియుండును. మనసగటు ఆదాయము తక్కిన అన్ని దేశములకన్న హీనముగానున్నను, మన దేశములోనున్నంత అత్యధికజీతము లింక నేదేశములోనులేవు. మనకన్న అనేకమడుంగులధిక సంపన్నులుగనున్న జపానుదేశములోని ఉద్యోగుల జీతములతో మన ఉద్యోగులజీతములను పోల్చిచూచినచో మన పరిపాలనలో ఎంతసొమ్ము వృధాగా వ్యయమగుచున్నదో తెలియును. + +జపాను జనసంఖ్య 64450005. ఈజనసంఖ్య మన వంగరాష్ట్రమునకు రెట్టింపుగనుండును. జాతీయ ఆదాయము తల 1కి సాలుకు రు 148-11-6 లు. + + బడ్జెటుమొత్తము రూపాయిలు 1722484236 ఆదాయపుపన్ను రూపాయిలు 45034664 వ్యాపారలాభములపైనపన్ను రూపాయిలు 39263744 వారసత్వములపైన రూపాయిలు 22534856 - వెరసి రూపాయిలు 106833264 + +భారతదేశముకన్న రెండురెట్లు హెచ్చు జాతీయాదా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0790.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0790.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2e9f148c1086abad6ec1eb70299f659e81c41f6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0790.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ర్నరు జనరలునందు నెలకొల్పబడియున్నది. గవర్నరు జనరలు ఆంగ్లరాజ ప్రతినిధి. ఈతనిని బ్రిటీషు సార్వభౌముడే నియమించును. ఇతడు 5 సంవత్సరములుద్యోగము చేయును. గవర్నరు జనరలు కార్యాలోచన సభలో సర్వసేనానితో కలిసి 7 గురు సభ్యులుందురు. ఈ సభ్యులను కార్యనిర్వాహక సభ్యులందురు, సాధారణముగ వీరిలో అధిక సమ్మతినిబట్టి రాజకార్యములు జరుగును. గాని ఒక్కొకప్పుడు వీరిసలహాను విసర్జించి గవర్నరు జనరలు స్వయముగకూడ కార్యనిర్వహణము చేయవచ్చును. + +భరతఖండములోని శాసన నిర్మాణాధికారము గవర్నరుజనరలు, రెండు శాసనసభలు గల కేంద్రశాసన సంస్థయందు నెలకొల్పబడినది. స్టేటుకవున్సిలులో 34 గురు ఎన్నుకొనబడిన సభ్యులును, 26 గురు ప్రభుత్వమువారిచే నియమింపబడిన సభ్యులు నుందురు. అసెంబ్లీసభలో 105 మంది ఎన్నుకొనబడినవారు, 40 మంది నియామకసభ్యులుకలరు. రాజ్యాంగచట్టమునందలి నియమములకు లోబడి ఉభయసభలు తీర్మానించినతప్ప ఏచిత్తుచట్టమును శాసనముకాదు. అవసర శాసనములను తానే చేయుటకును, శాసనసభలు తీర్మానించిన శాసనమును పునర్విమర్శ చేయగలందులకు, వెనుకకంపుటకు, దేశముయొక్క శాంతికి, రక్షణకు సంబంధించిన శాసనసభవారి చట్టములను ప్రత్యాఖ్య (Veto) (రద్దు) చేయుటకును గవర్నరు జనరలుకు విశేషాధికారములు కలవు. ప్రభుత్వకోశముయొక్క ఆదాయ వ్యయ ప్రణాళిక ఉభయసభలయందును చర్చకొర కంపబడును. అసెంబ్లీసభవా రా ప్రణాళికను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0797.txt" "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0797.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3807e4c67619521eae49aac58fbadc42656946b0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\260\340\260\276\340\260\234\340\261\215\340\260\257\340\260\244\340\260\202\340\260\244\340\261\215\340\260\260\340\260\257\340\261\201\340\260\227\340\260\256\340\261\201_\340\260\205\340\260\250\340\261\201_\340\260\254\340\261\215\340\260\260\340\260\277\340\260\237\340\260\277\340\260\267\340\261\215_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\276_\340\260\232\340\260\260\340\260\277\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\246\340\260\277\340\260\227\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\277_\340\260\265\340\261\207\340\260\202\340\260\225\340\260\237\340\260\266\340\260\277\340\260\265\340\260\260\340\260\276\340\260\265\340\261\201/page_0797.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ఐదవ అనుబంధము : భారతదేశ స్థితిగతి లెక్కలు

+I కేంద్రరాష్ట్రీయ ప్రభుత్వవ్యయవిధానము.

+ +ఆయా సంవత్సరములలో మొత్తమువ్యయములో వివిధములైన పద్దులు నూటి కెన్ని వంతులుగ నుండెనో తెలుపు ప్రభుత్వపు లెక్క. + సంవత్సరములు 1921-22 1923-24 1925-26 1927-28 1930-31 మొత్తము వ్యయము లక్షల రూపాయలు వ్యయము తబ్సీలు 222.02 206.48 215-75 218-.73 226.8- 1. దేశరక్షణసైనికవ్యయము 36 30 28 26 2- 2. రైళ్లు 11 12 13 15 1- 3. ఋణతీర్మానము 8 9 10 9 1- 4. పోలీసు, జైళ్లు, న్యాయశాఖ 9 10 10 9 1- 5. విద్య 4 5 5 6 - 6. సివిలు కార్యములు 5 5 5 6 - 7. సామాన్యపరిపాలన 5 5 6 6 - 8. భూమిశిస్తు వసూలు 3 3 2 2 - 9. అడవులు 2 2 1 2 - 10. వ్యవసాయసాగుకు నీటిపారుదల (ఇరిగేషను) 2 2 3 3 - 11. ప్రజల ఆరోగ్యము 2 2 1 1 - 12. ఉపకార వేతనములు - - 3 3 - 13. వివిధములు 13 15 13 12 1- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/meta.json" "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..944fec1710e2c2dfbae2260aca0febbe732f3965 --- /dev/null +++ "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/meta.json" @@ -0,0 +1,17 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 3, + "total_pages": 3, + "filename": "మహోదయం-తెన్నేటి సూరి-1959.pdf", + "pages": { + "10": { + "quality": 1 + }, + "20": { + "quality": 1 + }, + "30": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0010.txt" "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..536e91064f18e5b6af6ad8cb3c980d1e7ea3fdbf --- /dev/null +++ "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +"కొంచెంసేపు...ఆపుతాపూ!...” + +బిక్కమొగం పెట్టి... “ఇప్పుడు అపలేను నాన్నా...' +అన్నది దీనంగా + +"సరే... వాయించుకో...ఆ వెన్నెల లోకి పోయి +దూరంగా కూర్చుని వింటాను. " + +పంచపాళీ మెట్లు దిగుతున్నాడు... నిశ్శబ్దంగా, ఆయన +బట్టతల మీద వెన్నెల తీగెలు పడి 'జిగేల్ జిగేల్' మంటు +న్నయ్... ఆయన తొడుక్కున్న - చలువ చేసిన పొందూరు +ఖద్దరు లాల్చీ, పాముకూసంలో మిల మిల లాడిపోయింది, ఆ +వెన్నెల వెలుగులలో- పూల మొక్కల మధ్యగా నడుస్తూ.. +గౌతమ దేవులు అధిష్టించివున్న ఆ వేదికమీదికి చేరుకుని +ముంజేతిమీద శిరస్సు నానించి కొంచెంగా జాలిగిలబడి పడు +కున్నాడు. + +ఆ రాగలతను దర్శించకుండా వుండాలని ఇంతదూరం +శ్రమపడి వచ్చింది ఈ రసిక హృదయం లాభం? తల్లి +కొంగుకొన పట్టుకుని వెనకాతలే పాదాలు తొక్కుతూ, పద +గులు తీసుకుంటూ వచ్చిన బసిబిడ్డలా కిలకిల లాడు +కుంటూ...అనలు హస్తాలుగా సాచి... ఆయనను చేరుకుంది +ఆ రాగలత... ఉక్కిరి బిక్కిరిగా ఆయన్ను బిగ్గ కౌగలించు +కొని, పక పక లాడింది. + +ఆ ఆలింగన సుఖావాప్తిలో ఆయన నిమీలిత +నేత్రుడై... మ్రాన్పడిన చిత్తరువులా.. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0020.txt" "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a06943b988f85a791c8c11abfa83d955ef87e2ab --- /dev/null +++ "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +అది అవమానశల్యం గాకపోతే, ఎక్కౌంటెంటు ఆ +వాక్యాన్ని అలా శూలంలా తన హృదయంలో కస్సున దిగ +వేసి అంత బాధ ఎలా కలిగించాడు?... + +ఎక్కౌంటెంటు మాటలు అర్థం లేని పిచ్చిమాటలేమో! + +అర్థం లేకపోవడ మేమిటి?... +... అర్థం లేకపోతే తన్నా మాటలు ఎందుకంత కలవర పరుస్తాయి. తను మాత్ర +మెందుకంత తొందరపడవలసి వస్తుంది? +పాపం... ఎక్కౌంటెంటుమీద, తను +కుర్రతనంగా +చెయ్యి చేసుకొని, అనవసరంగా ఆయన్ను అవమానించా డేమో ? +చట్ తొందరపడట మేమిటి ? +కళ్యాణి వెనక +తంబురా మోస్తూ బ్రతకమని తన్ను వాడు ఎంత పలగాకి +తనంగా కూశాడు ?... కాలసర్పంలా మునిపంట కాటు +వేశాడు. .. కాటులో విషం లేదని హృదయానికి నచ్చ చెప్పుకుని +శాంతంగా బ్రతకాలనిచూస్తే మాత్రం ప్రయోజున మేమిటి?... +ఒక చెంప ఆ విషానల జ్వాలలు ఆపాదమస్తకం ఎగబాకి +మంటలు బుట్టించి, తన్ని భస్మీకరించి వేస్తుంటే? - తన ర +రక్తనాళాల్లో హాలాహలం భుగభుగలుగా పొంగులు రేగుతుంటే? + +మనస్సు కొంచెం శాంతిపరుచుకోటం యెందుకై నా +మంచిదేమో! + +శాంతి ! శాంతి! అర్థంలేని పిచ్చిమాటలు.--వాణ్ణి +యింతింతింత ముక్కలుగా చిత్రవధ చేసి వేస్తేమటుకు తన +హృదయానికి శాంతి గలుగుతుందా?- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0030.txt" "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0504fbb3057f2f1a4e5297ef1b29bf4af6c0d07e --- /dev/null +++ "b/\340\260\256\340\260\271\340\261\213\340\260\246\340\260\257\340\260\202-\340\260\244\340\261\206\340\260\250\340\261\215\340\260\250\340\261\207\340\260\237\340\260\277_\340\260\270\340\261\202\340\260\260\340\260\277-1959/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +తోలుతున్నయ్, ఆకాశమంతా ఆకాశం వంకచూసి హడిలి +పోయిన కాకికూన కళవళిస్తూ, తల్లి కాకి రెక్కలో దూరి, +తల్లిని లేపుతోంది. దొన్లో బాదం చెట్టుమీద, + +“మ్స్ ! ... ఈ చీకట్లో ఇక బ్రతక లేను” నిరుత్సా +హంగా కిటికీ రెక్క మూస్తాడు... + +"హూ... అన్న దీనవిశ్వాసం; చీకటి దేవత గదిలో +మెలిసినట్లయింది, కల్యాణి ముని వ్రేళ్ళు నిస్పృహదేవత విశ్వా +సాలులా---ప్రాణం లేని గాలితీగెలులా అతని భుజాన్ని తాకినై. + +"కల్యాణీ! పాపం నువ్వువచ్చి రెండు మాసాలయి +నట్టుంది.” + +హా" + +"వికా నాన్న దగ్గిరికి పంపనా? పదిరోజులు వుండి +వద్దువుగాని.” + +"అపచారం?... + +“అబ్బా! అదేంమాట... గుండెల్ని అలా మెరుపు +కత్తిలా సర్ ర్ ... కోసుకుపోయిందీ ?... అపచారమనిగాదు. నువ్వు +వున్నావ్ మీ నాన్న మీద +చాలా జబ్బుగా +వున్నావ్-మీ +వుందేమోనని__” + +“నేనేం పసిదాన్ననా?... గంపెడాశలు. +బెంగగా +ఒడిగంటి +రాజనాలులా, మాటగట్టుకుని మీ పాదాలదగ్గరకు చేరు'' +కున్నాను. మీరాకకు యుగయుగాలుగా ఎడతెగని చీకటి +రాత్రులెన్నో ఎదురుదారులు చూచాను. నన్ను తరమి +వెయ్యాలని చూడకండి.. మళ్ళా ఒంటరిదాన్ని చెయ్యకండి, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/meta.json" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b7a484545d2e0023bf3598edda2b78a78cf58b83 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/meta.json" @@ -0,0 +1,104 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 32, + "total_pages": 53, + "filename": "వల్లభాభ్యుదయము.pdf", + "pages": { + "3": { + "quality": 1 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "151": { + "quality": 1 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "26": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "33": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 1 + }, + "51": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88294935db6d5990dbd6da1a049afe501bb408f3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0003.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +Madras University Telugu Series No. 8 + +GENERAL EDITOR +K. RAMAKRISHNAIYA, M. A., + +VALLABHABHYUDAYAMU + +BY +BHATLAPENUMARTI +KODANDARAM KAVI \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77842cc713d14b0f74da08d82199a7b75a5007c4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +INTRODUCTION

+ +"Vallabhābhyudaya”, otherwise called " Srikǎkula-māhāthmyam by Kodandarāmakavi of Bhatlapenumarti +village in the Kistna District is a work in five äsvasās, dealing with the greatness and importance of Srikākula on the banks of the Kistna. It was the first capital city of the Andhras and the seat of their God" Andhra Vallabha" worshipped there by the Andhras and their kings from times immemorial down to the times of Krishna Devaraya-the poet Emperor of the Vijianagara Kingdom. It is this God Andhra Vallabha of Srikakula that making himself known to Krishna Devaraya of Vijianagar in a dream as the Telugu Raya, addressed the emperor as Kannada Raya and encouraged him to write the story of His (God's) marriage with Godā Devi otherwise called Āmuktamālyada, in the Telugu Language, since he considered this language to be the best of all vernaculars in the country. This work by Kodandarāmakavi seems to be the only work in Telugu that attempted to record in a literary form the old traditions connected with the advent of the Andhras in this country and the commemoration of their coming into power in these parts by deification of their first king Andhra Vishnu as the God Hari. The King Andhra Vallabha is said to have ruled from Srikakula his first capital after overcoming his foe the Daitya Nisumbha, probably a powerful leader of the aboriginal (Naga) tribes inhabiting this part of the Dandakāranya. Round the simple story of the Andhra settlement in Dandakāranya and their rise into power under the leadership of Andhra Vishnu, there grew up a lot of mystery and legend almost choking down the original historical truth. If from this overgrowth of centuries, we weed out the legendary matter we may get a glimpse of some facts connected with the early history of Andhras. + +This work has already been acquired by Colonel Mackenzie more than a century ago and included in his memorable \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3838d14dcf5274654bf99947eedeb125a62b7b18 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +collections. Soon after it was noticed by Prof. W. W. Wilson in his descriptive catalogue of the Oriental Manuscripts of Colonel Mackenzie as No. 26, Srīkākula Mähātmya, under the 'head Puranic and legendary literature in' Telugu. After giving a brief account of the legends connected with Srikakula +and its greatness, Professor Wilson observes: "the form of Vishnu now worshipped at Srikakula is the Andhra Madhusudana, a celebrated king of ancient Telingana or Andhra Raya, the king being identified with the deity Madhusudana. " It may be noted here that Andhra Kaumudi (a work on Telugu Grammar) refers to an old tradition that Hari having been born in the Kakula as the son of the king Suchandra (at the beginning of Kaliyuga) killed the demon Nisumbha and came to be worshipped by the world as "Āndhra Nādha." Brahmanda Purana also, it is said, records the same tradition though in a different manner while attempting to explain the significance of the name Trilinga as applied to this country. According to thisAndhra Vishnu ruled over this country with a big fort around it with Srisaila, Bhimakālêsa, and Mahendragiri as its three limits, at whose gates Mahesa, the God Siva, kept watch with Trisula in his band. This Andhra Vishnu fought with Nisumbha a great Rakshasa for thirteen yugas and having killed him in the end, lived in that country on the banks of the Godavary along with the Sages being worshipped by the three worlds. + +A close study of this work of Kodaṇḍarāmakavi seems to corroborate the tradition that it was the first king of the Andhras who established sovereignty and ruled over this part of the country some centuries before the Christian era, that was later deified and worshipped as the Andhra Vishnu, Andhra Nayaka or Andhra Vallabha. + +After narrating a story attempting to justify the name given to the place, viz., Srīkākula, whose significance will be considered later, the poet adverts to the narration of an incident said to have happened a thousand years after Andhra Vishnu began to be worshipped as a God at Srikakula. At that time the emperor Sumati of the "Hariti" or "Ahahpati" family, the ruler \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..941fa5a64735f431790d5f0d1d38a371d866c35c --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" @@ -0,0 +1 @@ +of the vast Indian empire and of world wide fame, started with a large army on a campaign of conquest, came to Andhradesa and with great pleasure paid a visit to Srikakula the seat of Vishnu. After being duly honoured by the sages then residing at the place, he was much pleased with them and wanted to do some good to them in return as a token of his friendliness towards them, and asked them "What can I do for you in this forest land?" The sages showed him the Lord Vishnu and requested him to raise for the Lord a temple with all the necessary gopuras and mandapas etc. and to make provision for the daily, monthly and annual celebrations of the God, so that it may shine as an ornament of his kingdom. Having heard the request of the sages the King Sumati paid his respects to the deity and exclaimed that the God there, was the very Lord of his own family, and that the Vishnu residing there was none else than the illustrious "Āndhranădha" the first Lord of Andhras. The sages were very happy to learn such a thing from him and told him the old story how Brahma made tapas and made Kākulādhipa reside there. Then the king made his offering to the God and called himself "Āndhra Nāyaka Dāsa", the servant of the Andhra Nayaka. This is how, it seems that the God Kākuladhipa came to be known henceforward as "Andhra Nādha". The king Sumati stayed there for a time to fulfil his promise to the sages, called for the best architects, sculptors and other workmen and got a grand temple built with all the necessary accompaniments, and gardens laid. Then when the summer season came he was very sorry to find the river Sahyaja (Kistna) getting dry, and water not being available for the worship of the God. He got a big tank constructed but was not satisfied with the water as it was unfit to be used for the worship of the Lord. Then the Lord himself came to the rescue of the king and sent his Chakra which broke the earth instantaneously and brought the water from Rasātala. That is how the tank got the name of "Chakra theertha''". After making all other provisions for the worship of the Lord he brought a number of families of Brahmins learned in Vaishnava cult and got them settled there. Then having worshipped \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..27a6a7658f5a156aee6037dc0813923a4bcedb61 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +the God the king Sumati is said to have returned with all his armies to his capital city Visālā Nagara, in great pomp. The descendants of this King also worshipped the Lord on the banks of the Kistna and thus prospered. + +Though it is not possible to identify the king Sumati of our story with any personage so far known to history, considerable significance has to be attached at least to some of the points connected with the king of this story. He is described as ruling over the whole of Bharata Varsha and as belonging to Hantikula which may be read as the Haritikula according to one Ms, and ahahpatikula solar family according to the other. He knows the Andhra country and was much interested in seeing it and visiting the God at Srikakula, whom he identified as the God of his own family and called himself "Andhra nāyaka dāsa." These points may be taken to indicato that this Sumati was a king of the Andhra Bhritya dynasty and of the Huritikula branch, and was also the monarch of at least a large part of Bharata Varsha, with Visālānagara as his capital. The second reading ahahpatikula does not seem to fit in, as the Andhras are not known to have belonged to the solar family. + +Among the early kings of the Andhra dynasty we do not hear of any belonging to the Haritikula or Harita branch. But an inscription found at Malavelli of the Shimoga District, on a pillar in front of the Kaleswara temple makes mention of a Satakarni who is said to be a 'Hariti-putto, son of Hariti, and at the same time he is called 'Viņhu Kadda Ohutu Kulānanda' and he was ruling southern Kuntala with Vaijayanti (Banavasi) as his capital under the suzerainty of the Andhra monarchs. Thus we learn from the inscription that among the Satakarni or Andhra kings there were some who were sons of Hariti or who belong to Hariti family and our Sumati may be one of those of the Hariti family who were ruling as governors of the Malva country with Visalanagara as their capital since Ujjaini of Malva is otherwise known as Visalanagara. Whether the Sumati of our story had his capital at 'Visalanagara' in Magadha or in \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dd9da941d532ebca0a8b94ce6fd3988c3cf2703b --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +Malva he must have lived sometime before the end of the 2nd century A.D., i.e., before the fall of the Andhra Empire. + +When Sumati visited Sri-kakula it appears that it was not in a very flourishing condition. It was the seat of sowe sages and the god was without a temple. Though this was the first capital city of the Andhras where Andhra Vishnu the son of Suchandra--according to the tradition recorded in the Andhra Kaumudi-is said to have established his kingdom, it must have fallen into decay since the Dhanyakataka has come into prominence as a great Buddhist centre and also as the capital. We learn from the account given by Magesthenese that even by the 3rd century B.C. when Chandragupta Maurya was ruling over the empire, Andhras were very powerful and were said to be second in power to the emperor, and to have +possessed 1,00,000 infantry, 20,000 cavalry and 1,000 elephants, etc. So this Srikakula could not have been the capital of such a powerful state about the 3rd century B.C. We have therefore to presume that the original capital of Srikakula of Andhra Vishnu had been washed * away by the river, and that the capital already transferred to some other neighbouring place, most probably to Dhanyakataka, which even by that time must have been in a very flourishing condition, since its neighbouring place Amaravati seems to have already become the seat of a magnificent Buddhist Stupa, bearing sculptures and inscriptions in old Maurya character of about 200 years before the Christian era. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe9f3d098e0af8344f6b94ea04386c94614f2d48 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +It is perhaps foreseeing such a contingency as this that the Lord Vishnu, it is said, when requested by Brahma to stay there, told him that he would stay there according to his request, for a thousand years, but, when with the advent of the Kali age, the Brahmins become corrupt and loose in their +customs, he would go away to his original seat on the banks of the Ganges. + +In the second Aswasa in an answer to a question by the sages, Suta informs them that Vishnu became invisible at the end of the Kali age, along with his temple and Präkāra, the compound wall and lived in a cavity of the earth, thus accepting a temporary residence in Nāgaloka. He would thus +stay in the cavity of the earth being worshipped there by Varuna and Naga chiefs till the advent of Kritayuga. When the Lord left the place of Kakula, tho tank Chakratheerthaalso became dry. Seeing this the river Kistna took Chakratheertha into her bosom. + +This answer of Suta to sages clearly shows that the city of Kǎkula along with the temple, prakaras and the tank has fallen into the bed of the river Kistna, washed away by the innundations of the river. So naturally the God Andhra Vallabha had to disappear and go back to his original seat at Ahichatrapura +on the banks of the Ganges. Whatever be the original name of this place, there is a tradition that this city owed its name to a Buddhist brahmin controversy that was once held there in which Brahmanism prevailed over Buddhism. A king by name Mahāmati was on a visit to the place to worship Lord +Srivallabha. In his presence there was held a big controversy between the upholders of the rival faiths of Buddhism and Brahmanism. The king placed a snake in a pot, and covered it up without their knowledge. Both the parties were asked to say what exactly it contained and that was made the test of the greatness of their rival faiths. The Buddhists answered that the pot contained nothing but a snake. But the Brahmins said that even if it should contain a snake, it would turn into & white umbrella. When the king opened the cover of the pot \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87a9afbf286acf6c0f7cdaf0bffe038be8e7de06 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +before them lol there was a white umbrella in it. The king was much pleased and worshipped the Brahmins, the Buddhists having had to part from the country. From that time onwards the seat of Srivallabha got the name of Ahichatrapura. + +Another story indicative of the predominance or the triumph of Brahminism over Buddhism, and the proficiency of the Brahmins of those days in 'Ābhicārika' or magio cult, as inculcated in Atharva Veda, is also narrated. It is significant that it was about this time that the God Srivallabha wanted +to go back to Srikakula. Sudakshina, otherwise called Mukkantiswara, who was born by the grace of Sankara was the king of Dharanivarana nagara which is no other than 'Dharanikota on the banks of Kistna. He was a devotee of Sankara and having pleased Him by tapas, obtained a pair of magic sandals. Encouraged by Narada he went to Ahichatrapura to worship the Lord Srivallabha. Whilo he was bathing in the Ganges, his sandals were stolen away, but the Brahmins of Ahichatrapura, by their magical powers got the sandals restored to him. Being pleased he invited them to his country and offered grants of land. Accordingly when there was a famine in North India six thousand families of Brahmins migrated to +the banks of Kistna, and were provided with lands and agraharas by the king Mukkantiswara. These were known afterwards as 'ārvēla' Brahmins, who formed into a sect of Telugu Brahmins by themselves. This Mukkantijanapati seems to be no other than the Trilochana pallava' who about the beginning of the sixth century A.D. ruled over the Telugu country with Dharanikota' as his capital. Some of the Agraharas granted by him were renewed by some later kings like Vikramaditya I of 660 A.D., and by Kōtakēta räja of the 12th century A.D. Palkuriki Somana in his Basavapurana mentions about the encounter of this Mukkanti with the Chola king Karikāla who is said to have deprived him of his third eye. Thus this Mukkantiswara who was a staunch saivite, endeavoured to revive Brahmanic religion in this country by establishing extensive Brahminic settlements and by rooting out Buddhist and +Jaina faiths from the country. In this manner he seems to have \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f2c87f567cdd48bf575b72b1ea3c69a74944a09 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +paved the way for the return of the God Andhra Vallabha to Srikākula. + +But it is not until six or seven centuries later that the God chose to get himself reinstalled in his seat at Srikakula.The credit of having done this fell to the lot of one Anantapāla, minister and commander-in-chief of Narasimhavarman son of Anangapala the king of Orissa. Narasimhavarman has sent +Anantapala on a mission to conquer southern country and subdue the kingdom of Kanchi. The latter started with a large army to the south and visited many holy places on the way. After visiting Srikurma, Simhachala, he had his bath in the river Godavary, and after crossing it came to Srikakula on the banks of the Kistna. Here he met his parents who left him long ago in the Orissa country on their way to Kasi, while he was yet a child. He heard from them the greatness of the God of Srikakula, and wanted to reinstall him in his place, but the idol could not be found. He fasts and the God appears in a dream and informs him that He is the Lord of Ahichatrapura, that he desires to reside in Kakula and that he would find him in a pit of the Kāravellika plant in the backyard of the house of a Brahmin named Vamana Sarma in Sankarapura on the banks of the river Brahmakundin. The commander was much pleased, sent his purohit, got the idol of the Lord and with great pomp and splendour had him reinstalled in the temple of Kakula according to the rites of Vikhānasa cult. Thus Andhra Vishnu +came back and took his seat at Srikakula fulfilling his promise made to Brahma. + +From the tradition recorded in this work we learn that the place 'Srikakula' derived its name from the +incident of Brahma performing tapas on the banks of the river Kistna at the bidding of Vishnu himself. When he came to this place and saw the river Kistna flowing through the thick forest of Dandaka, it seems he was so much astonished at the beauty and grandeur of the place, that he assumed many forms +to see and enjoy the beauty of the scene. Gods from heaven paid a visit to him there at the same time, and requested him to name the place as 'Kakula', since he, the Brahma, became \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2796b16bafcce9cd1ee68c17140b95efc99c5fb3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +perturbed or assumed many a form at that place (Kā+ākula). The derivation offered and the story in justification of that Sanskritic derivation of the word, seem to be clearly the result of later puranic or legendry development. For, the name of the place as referred to in some of the inscriptions of the 12th and 13th centuries and in Kridābhirāma a kind of dramatic composition of the 15th century, appears as 'Kākolanu (Kāko-lani-tirunāllu) which seems to indicate that the place got its +name from a big tank nearby in that great forest of Dandaka. Kār-(kādu = Forest)+Kolanu (=a tank)=Kārkolanu 7Kā-kolanu. The Chakratirtha referred to in the story as having been brought into existence by the Chakra of God Vishnu, is perhaps a tank that has already been there, later sanctified by being connected with the story of Vishnu's advent to that place. Kulam is the earlier Dravidian form of the Telugu word 'Kolanu' (cf. Tam.Kan.kulam=tank) and this form seems to have been preserved in the word 'Kākulam,' a form more amenable than the other to the Sanskrit derivation offered. This, no doubt, may be considered as an apt illustration of the remark made by Kumārilabbatta, the Mimamsa Scholar of the 7th century A.D. in his work Tantravartika', as to how foreign words-and indigenous Dravidian words also among them-are construed by Sanskrit scholars to be of Sanskritic origin, and plausible derivations from Sanskrit roots and words which fit in with their meanings are offered to them. Even the names of some of the rivers of the country like the Kistna (perhaps originally +Mysoliyār-black-river, the Godavary (perhaps-godā-(v.) ēru (Zār=river), the Kāveri-(Kāvu-red, ēri-ēru āru=river) etc. seem to have been considered as Sanskrit forms, and later construed as such. Whether it was the big tank constructed by the king Sumati or some other earlier one that has been washed away by the river, that gave the name to the place, the inscriptional as well as the literary evidence regarding the form of the word, from 12th century onwards goes to show that the place got its name from a great tank nearby. + +The tradition regarding the migrations of the Lord Andhra Vallabha from the original seat at Ahichatrapura on \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d545e670b7fdc11fd3ef9c0fd159d905a2dc4be --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +the banks of the Ganges to Kakula on the banks of the river Kistna, and back again, might perhaps indicate some remenisences of the migrations of the Andhras themselves who were his devotees. From the account given in Aitareya Brahmana the Andhras appear to be a mixed tribe that migrated from the +Gangetic plain to the South of the Vindhyas, having been ostracised from society by the more orthodox section of the Aryans. Having crossed the Vindhyas this adventurous tribe moved further South and formed settlements in the fertile valleys of the Godavary and Kistna, and later on having subdued +some of the Naga rulers of the country, seem to have carved out a kingdom on the banks of the river Kistna, which in course of time extended its dominion and became so powerful as to establish an empire with Magadha as its capital. Ahichatrapura on the Ganges which according to the tradition recorded in this work is the original seat of Andhra Vishnu, is very near Magadha. Hence it may perhaps be said +that the God preferred to go to his original seat when hisdevotees came into power in that country. But the legend attributes his going back to Ahichatrapura to the advent of Kaliyuga with all the evils attached to it according to the Puranic writers, which perhaps indicates the predominance of the rival faith of Buddhism in the Telugu country over the Brahmanic religion. During the period of the rule of Andhra Dynasty, Buddhism was really holding sway over the Telugu country, as is evidenced by the Buddhist Bremains discovered at Amaravati, Dharanikota and other places on the banks of Kistna and generally traced to that period. Later when Andhra Vishnu who first established the kingdom came to be identified with God Vishnu, the votaries of the Brahmanic religion seem to have interpreted the colapsing of the temple and the tank in the river bed as the God himself going away from Srikakula +owing to the corruption that prevailed during the Buddhistic period. Then the narration of the story of Mukkantiswara a staunch saivite king, who encouraged the Brahmanit faith in this land by making large grants of land to thousands of Brahmin immigrants from the banks of the Ganges; seems to \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7a2faf70db0b85f29380bd4f938b25743d4b068 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +pave the way for the return of the God of Ahichatrapura, from the banks of the Ganges to his old seat on the banks of the Kistna. But it is not until after the lapse of some more centuries, (i.e, perhaps until Buddhism has been completely banished from the country) that, as the story says, the God got himself reinstalled in his place at Srikakula, through the services of Anantapala the commander of the king of Kalinga. Thus though the kings of the Andhra Dynasty who ruled an empire, were heard of no more in the literature of the language of the country, at least their presiding deity, the Andhra Vishnu of Srikakula who later called himself Telugu Vallabha, has ever been in the memory of Andhras and worshipped by later emperors, poets, and devotees. + +The author mentions in the colophon at the end of each Aswasa that this story of Srikakula Mahatmya forms part of the Uttarakhanda of Brahmandapurana. A small work in Sanskrit recently discovered claims that it is a part of the Narada Samhita of the Brahmandapurana. But in the copies of the Brahmanda purana available to us, this portion is not to be found. The poet Kodandarama Kavi mentions in the introductory portion of his work that Lord Sree Ranganadha came to him in the form of a Brahmin and gave him a copy of the work in Sanskrit which was in a disordered condition and requested him to put it in proper order in Telugu. But this is after all in a dream, and the Sanskrit work of that name now +available to us varies in many respects from the Telugu work of Kodandarama Kavi. + +As in most of the Puranas the story is narrated by Suta to the congregation of the sages in Naimisaranya at the great sacrifice performed there. Narada was introduced, who informed the sages that he was coming from Srikakula where he went to witness the great festival of the Lord Andhra Vishnu. The sages ask him to speak about the greatness of the place, but he throws the burden on Suta and departs. The Sanskrit version now available makes Narada narrate the story of Srikakula Mahatmya and since there are more points of difference than agreement between the two we can be sure that our poet \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55d4bdd0ba2b0be95022643bdce7143b549a07c0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +had not followed this version in Sanskrit when he composed his work in Telugu. + +This work is written in a simple narrative style and though it contains many Prabandha characteristics, elaborate descriptions are generally avoided and lively interest is kept up +throughout the narration. The author himself says that he has undertaken the work even without a proper study of Siddhanta Kaumudi. But that did not stand in his way, since he was proficient in his knowledge of lakshya and lakshana of the Telugu language in which he proposed to write his poem by the grace of Lord Andhra Vallabha. He belongs to Haritasa-gotra and is the son of Gopala Sachiva. As he himself, unlike many other Telugu poets, refrained from giving any more particulars about his family and relationship considering it to be a mere waste of breath, we know nothing more about them. He mentioned 'Srimat Tirumala Tatacharya' as his guru. But We are not sure that he is the same as the one coupled with the name of Tenali Ramakrishna Kavi of the 17th century A.D. There is no other clue to fix his date. + +Thus though Srikakulam and its presiding deity are so closely connected with the early history of the Andhras, they do not seem to have paid sufficient attention to them. The great and invaluable monuments of their art and culture that lay imbeded in the old Buddhistic stupas at Amaravati, Jaggayyapeta, Nagarjunakonda and other neighbouring places on the banks of Kistna were unearthed only very recently. In fact even Telugu Literature contains very few references to the Lord Andhra Vishnu +of Srikakula. Anantamatya mentions in his Bhojarajeeya that his father Mummadi Tikka was a devotee of Andhra Vallabha the Lord of Srikakula. The next reference is that in 'Kridabhirama' where one or two incidents connected with the story of Andhra Vallabha were referred to, in connection with a reference to the festival of the Lord. It is really the Emperor Krishnadevaraya that revived after a long time the imperial greatness of Andhras and of their presiding deity of Srikakula. We find only two more Satakas in Telugu Literature connected with \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b831c47bfc4b3aca9d292fdd9f500ab811b94ff3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +this Lord of Andhras viz., Andhra nayaka sataka' by Käsulapati Purushothama Kavi and Srihari Sataka by an unknown author. + +This work has been edited with the help of two manuscripts one available in the Government Oriental Manuscript Library of Madras, and another secured for me from the neighbourhood of Srikakula by Vidvan Sringaram Ayyamacharyulu Garu a native of Srikakulam. The latter has supplied many readings and portions lost in the other manuscript. My thanks are due to him for the help rendered in securing this manuscript. + +I hope that this work of Kodandarama Kavi will be a welcome addition to the Literature of the Andhras, since it happens to be the only work that records in a literary form some of the oldest traditions connected with these people and their God on the banks of the river Kistna. + +University Buildings +Madras. +1-10-1940. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..027785ee34e91d11f41299bd5d393b0b2b32cd0a --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +శ్రీవల్లభుని - విష్ణుని - అభ్యుదయము ఇందువర్ణింపఁ బడుట చేత శ్రీవల్ల భాభ్యుదయ మనియు సంగ్రహముగా వల్లభాభ్యుదయ మనియు నీ గ్రంథమునకుఁ బేరు. ఆంధ్రవిష్ణునకు ఆంధ్రవల్లభుఁ డనియుఁ గవి వాడెను. దీనికి కాకుళ క్షేత్రమాహాత్మ్యమను నామాంతరమును కవియే తెలిపియున్నాఁడు. కాకుళ క్షేత్ర నాయకునకుఁ గాకుళేశ్వరుఁ డనియు ఆంధ్రనాయకుండనియు ఆంధ్రవల్ల భుఁడనియుఁ బేళ్లు గలవు. ఇది గద్యపద్యాత్మక చంపూ ప్రబంధము. ఇది రచించిన కవీశ్వరుఁడు భట్లపెనుమర్తి కోదండ రామకవి. వీనిది హరితసగోత్రము. ఈతఁడు గోపాల సచివతనూభవుఁడు, శ్రీమత్తిరుమల తాతాచార్యుల శిష్యుఁడు, విష్ణుభక్తి గలవాఁడు. సచివ పుత్రుఁడును తాతాచార్యులవారి శిష్యుఁడును ననుటచే వైష్ణవమత మవలంబించిన నియోగులశాఖ వాఁడనియుఁ దోఁచుచున్నది. ఈ ఆశ్వాసాంత గద్యము లం దిట్లున్నది :- + +" ఇది శ్రీమత్తిరుమల తాతగురు గురుచరణబ్జయుగళ సమాశ్రయణ దురితలతాలవిత్ర హరితసగోత్రపవిత్ర భట్లపెనుమర్తి కులోద్భవ గోపాల సచివ తనూభవ విద్వజ్జనవినుతాభిరామ కోదండరామ ప్రణీతంబైన బ్రహ్మాండోత్తర ఖండంబున శ్రీవల్లభాభ్యుదయం బను కాకుళ క్షేత్ర మాహాత్మ్యంబునందు " + +కవులు తమ గ్రంధములలోఁ దమ వంశాదికమును వర్ణించు సందర్భమును బట్టి యా కవి కాలమును, కవి వంశీ విశేషములను గ్రహించుట సంప్రదాయ సిద్ధము. మన కవి తన వంశము మొదలగు వానిని వర్ణింపకుండుటయే కాక, 'తనుబంధ సంబంధాస్వయ పరంపరాభి వర్ణనసేయుట వృథానులాపం'బని మనంబున నిశ్చయిం చెను.—— + + నా నేర్చిన విధంబున (కృతి) రచియింప నుద్యుక్తుండనై, + +తొలిజన్మ సంప్రదాయము +లెలమి వితర్కించిచూడ నెయ్యయ్య నియో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b47c4f881123f3a54456bf607b9286aec22f5504 --- /dev/null +++ "b/\340\260\265\340\260\262\340\261\215\340\260\262\340\260\255\340\260\276\340\260\255\340\261\215\340\260\257\340\261\201\340\260\246\340\260\257\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,19 @@ +తెలియవు ఇంకేముందఱరాఁ +గల తత్తత్ సంప్రదాయ కథ యెయ్యెదియో. + +వ. అని వితర్కించి చూడఁబ్రకృతి నస్మదీయ తనుబంధ సంబంధాన్వయపరంపరాభి వర్ణన సేయుట +వృథాను లాపం బని మనంబున నిశ్చయించి యంచితంబగు భగవద్గుణానుభవంబు సేయ నిఖిల +కల్మషాపహారంబును పతిపావనంబు నగు నని తలంచి తన్మాహాత్మ్యం బభివర్ణించెద" + +ప్రభుం ప్రాణనాథం విభుం విశ్వనాథం। +జగన్నాథనాథం సదానందభాజం ॥ +భవద్భవ్యభూతేశ్వరం భూతనాథం । +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥1॥ + +గళే రుండమాలం తనౌ సర్పజాలం । +మహాకాలకాలం గణేశాదిపాలం ॥ +జటాజూటగంగోత్తరంగై ర్విశిష్యం। +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥2॥ + +ముదా మాకరం మండనం మండయంతం॥ +మహామండలం భస్మభూషాధరం తమ్ ॥ +అనాదిం హ్యపారం మహామోహమారం । +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥3॥ + +వటాధోనివాసం మహాట్టాట్టహాసం । +మహాపాపనాశం సదా సుప్రకాశమ్ ॥ +గిరీశం గణేశం సురేశం మహేశం। +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥4॥ + +గిరీంద్రాత్మజాసంగృహీతార్ధదేహమ్ । +గిరౌ సంస్థితం సర్వదాపన్నగేహం ॥ +పరబ్రహ్మబ్రహ్మాదిభిర్వంద్యమానం । +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥5॥ + +కపాలం త్రిశూలం కరాభ్యాం దధానం । +పదాంభోజనమ్రాయ కామం దదానం ॥ +బలీవర్ధయానం సురాణాం ప్రదానం । +శివం శంకరం శంభు మీశానమీడే ॥6॥ + +శరచ్చంద్రగాత్రం గణానందపాత్రం । +త్రినేత్రం పవిత్రం ధనేశస్య మిత్రమ్ ॥ + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0008.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5cf86534e7c96029f9ae71862ca0bb1ff320258f --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,15 @@ +అపర్ణాకళత్రం సదా సచ్చరిత్రం । +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥7॥ + +హరం సర్పహారం చితాభూవిహారం । +భవం వేదసారం సదా నిర్వికారం ॥ +శ్మశానే వసంతం మనోజం దహంతం । +శివం శంకరం శంభు మీశాన మీడే ॥8॥ + +ఫలస్తుతి: + +స్వయం యః ప్రభాతే నరః శూలపాణేః । +పఠేత్ స్తోత్రరత్నం త్విహ ప్రాప్య రత్నం ॥ +సుపుత్రం సుధాన్యం సుమిత్రం కళత్రం । +విచిత్రైః సమారాధ్య మోక్షం ప్రయాతి ॥ + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0009.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88ede25be42e12bd7a2bcfcee775ef42968a608e --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +లింగాష్టకం

+ +బ్రహ్మమురారిసురార్చితలింగం - నిర్మలభాసితశోభితలింగం | +జన్మజదుఃఖవినాశకలింగం -- తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ || 1 || + +దేవమునిప్రవరార్చితలింగం - కామదహనకరుణాకరలింగం | +రావణదర్పవినాశకలింగం - తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ ||2|| + +సర్వసుగంధిసులేపితలింగం - బుద్ధివివర్ధనకారణలింగం | +సిద్ధసురాసురవందితలింగం - తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ ||3|| + +కనకమహామణి భూషితలింగం - ఫణిపతివేష్టితశోభితలింగం | +దక్షసుయజ్ఞవినాశనలింగం - తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ ||4|| + +కుంకుమచందనలేపితలింగం - పంకజహారసుశోభితలింగం | +సంచితపాపవినాశనలింగం -- తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ ||5|| + +దేవగణార్చితసేవితలింగం - భావైర్భక్తిభి రేవ చ లింగం | +దినకరకోటి ప్రభాకరలింగం - తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ || 6 || + +అష్టదళోపరివేష్టితలింగం - సర్వసముద్భవకారణలింగం | +అష్టదరిద్రవినాశనలింగం - తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ || 7 || + +సురగురుసురవరపూజితలింగం - సురవరపుష్పసదార్చితలింగం | +పరమపరం పరమాత్మకలింగం - తత్ప్రణమామి సదాశివలింగమ్ ||8|| + +లింగాష్టక మిదం పుణ్యం - యః పఠే చ్ఛివసన్నిధౌ | +శివలోక మవాప్నోతి - శివేన సహ మోదతే || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0010.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39e28ad230da4b686e4a042e878e656efb88e598 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +బిల్వాష్టకం

+ +త్రిదళం త్రిగుణాకారం - త్రినేత్రం చ త్రియాయుధం | +త్రిజన్మపాపసంహారం - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ ||1|| + +త్రిశాఖై ర్బిల్వపత్రైశ్చ - హ్యచ్ఛిద్రైః కోమలై శ్శుభైః | +శివపూజాం కరిష్యామి - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ ||2|| + +అఖండబిల్వపత్రేణ - పూజితే నందికేశ్వరే | +శుద్ధ్యంతి సర్వపాపేభ్యః - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ ||3|| + +సాలగ్రామశిలా మేకాం - జాతు విప్రాయ యోర్పయేత్ | +సోమయజ్ఞమహాపుణ్యం - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ ||4|| + +దంతికోటిసహస్రాణి - వాజపేయశతాని చ | +కోటికన్యామహాదానం - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ ||5|| + +పార్వత్యా స్స్యేదతోత్పన్నం - మహాదేవస్య చ ప్రియం | +బిల్వవృక్షం నమస్యామి - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ || 6 || + +దర్శనం బిల్వవృక్షస్య - స్పర్శనం పాపనాశనం | +అఘోరపాపసంహారం ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ || 7 || + +మూలతో బ్రహ్మరూపాయ - మధ్యతో విష్ణురూపిణే | +అగ్రత శ్శివరూపాయ - ఏకబిల్వం శివార్పణమ్ || 8 || + +బిల్వాష్టక మిదం పుణ్యం - యః పఠే చ్ఛివసన్నిధౌ | +సర్వపాపవినిర్ముక్తః - శివలోక మవాప్నుయాత్ ||9|| + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0011.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5319f9bfb71044f3cb0d155a3e23bf8d65624d9d --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +నమామీశ మీశాన నిర్వాణ రూపం +విభుం వ్యాపకం బ్రహ్మ వేద స్వరూపం | +అజం నిర్గుణం నిర్వికల్పం నిరీగం +చిదాకార మాకాశవాసం భజేహం || 1 || + +నిరాకార ఓంకార మూలం పురీయం +గిరాజ్ఞాన గోతీ గభీశం గిరీశం | +కరాళం మహాకాల కాలం కృపాలం +గుణాకార సంసార సారం నఘోహం || 2 || + +ఉషారాగ్ని సంకాశ గౌరం గభీరం +మనో భూత కోటి ప్రభాశీష హీరం | +స్ఫురన్ మౌళి కల్లోలిని చారు గంగ +రసత్ బాల బాలేందు కంఠే భుజంగ || 3 || + +జలత్ కుండలం శుభ్ర నేత్రం విశాలం +ప్రసన్ననానం నీలకంఠం దయాలం| +మృగాదీశ చర్మాబరం ముండ మారం +ప్రియం శంఖరం సర్వనాదం భజానం || 4 || + +ప్రచండం ప్రకృష్టం ప్రగల్భం పరేశం +అఖండం భజే భాను కోటి ప్రకాశం | +త్రైశూల నిర్మూలనం శూల పాణిం +భజేహం భవానీ పతిం భావ గమ్యం || 5 || + +కలాతీత కళ్యాణ కల్పాంత కారిః +సదా సజ్జనానంద దాతా పురారిః | +చిదానంద సందోహ మోహాపహారి +ప్రసీద ప్రసీద ప్రభో మన్మధారిః || 6 || + +నయావత్ ఉమానాద పాదారవిందం +భజంతి హలోకే పరేవాన హారం| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0012.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..150d45246ce4c6e30ba6618eed1ca0dc7df0606e --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +గతావత్ సుఖం వాపి సంతాప నాశం +ప్రసీద ప్రభో సర్వ భూతాది వాసా || 7 || + +నజానామి దోతం జపం దైవ పూజాం +నతోహం సదా సర్వదాదేవ తుభ్యం | +జరా జన్మ దుఃఖౌ గతా తప్య మానం +ప్రభో పార్ధి శాపాన మామీశ శంభో ||8|| + +రుద్రాష్టక మిదం ప్రోక్తం విప్రేణ హర తుష్టయే | +యే పఠంతి నరా భక్త్యా తేషాం శంభుః ప్రసీదతీ || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0013.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..425a6f4716a0f75a46176ff09fda05c760aa3565 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +చంద్రశేఖరాష్టకం

+ +చంద్రశేఖర! చంద్రశేఖర! చంద్రశేఖర! పాహి మామ్ | +చంద్రశేఖర! చంద్రశేఖర! చంద్రశేఖర! రక్ష మామ్ ||1|| + +రత్నసానుశరాసనం రజతాద్రిశృంగనికేతనం | +శింజినీకృతపన్నగేశ్వర మచ్చుతానలసాయకం || +క్షిప్రదగ్ధపురత్రయం త్రిదశాలయై రభివందితం | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః ||2|| + +పంచపాదపపుష్పగంధపదాంబుజద్వయశోభితం | +ఫాలలోచనజాతపావకదగ్ధమన్మథవిగ్రహం || +భస్మదిగ్ధకళేబరం భవనాశనం భవ మవ్యయం | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః ||3|| + +మత్తవారణముఖ్యచర్మకృతోత్తరీయమనోహరం | +పంకజాసనపద్మలోచనపూజితాంఘ్రిసరోరుహమ్ || +దేవసింధుతరంగశీకరసిక్తశుభ్రజటాధరం | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః ||4|| + +యక్షరాజసఖం భగాక్షహరం భుజంగవిభూషణం | +శైలరాజసుతాపరిష్కృతచారువామకళేబరమ్ || +క్ష్వేలనీలగళం పరశ్వథధారిణం మృగధారిణమ్ | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః ||5|| + +కుండలీకృతకుండలీశ్వరకుండలం వృషవాహనం | +నారదాదిమునీశ్వరస్తుతవైభవం భువనేశ్వరమ్ || +అంధకాంతక మాశ్రితామరపాదపం శమనాంతకం +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః || 6 || + +భేషజం భవరోగిణా మఖిలాపదా మపహారిణం | +దక్షయజ్ఞవినాశనం త్రిగుణాత్మకం త్రివిలోచనమ్ || +భుక్తిముక్తిఫలప్రదం సకలాఘసంఘనిబర్హణం | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః || 7 || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0014.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a355b6ab0adfa03b5c1cdd5b23c19a75a317a247 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,15 @@ +భక్తవత్సల మర్చితం నిధి మక్షయం హరిదంబరం | +సర్వభూతపతిం పరాత్పర మప్రమేయ మనుత్తమం || +సోమవారినభోహుతాశనసోమపానిలఖాకృతిం | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః || 8 || + +విశ్వసృష్టివిధాయినం పునరేవ పాలనతత్పరం | +సంహరంతమపి ప్రపంచ మశేషలోక నివాసినమ్ || +క్రీడయంత మహర్నిశం గణనాథయూథసమన్వితం | +చంద్రశేఖర మాశ్రయే మమ కిం కరిష్యతి వై యమః ||9|| + +మృత్యుభీతమృకండుసూనుకృత స్తవం శివసన్నిధౌ | +యత్ర కుత్ర చ యః పఠే న్న హి తస్య మృత్యుభయం భవేత్ || +పూర్ణ మాయు రరోగతా మఖిలార్థసంపద మాదరం | +చంద్రశేఖర యేవ తస్య దతాతి ముక్తిమయత్నతః || 10 || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0015.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4144b743a518589d71d6f3cab639e9ff2b723e98 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +గంగాతరంగ రమణీయ జటా కలాపం, +గౌరీ నిరంతర విభూషిత వామ భాగం; +నారాయనః ప్రియ మదంగ మదాపహారం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||1|| + +వాచామ గోచర మనేక గుణ స్వరూపం, +వాగీశ విష్ణు సుర సేవిత పాద పీఠం +వామేన విగ్రహవరేణ కళత్ర వంతం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||2|| + +భూతాదిపం భుజగ భూషణ భూషితాంగం, +వ్యాఘ్రాజినాంబరధరం జటిలం త్రినేత్రం;| +పాశాంకుసాభయ వరప్రద శూల పాణిం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||3|| + +సితాంసుశోభిత కిరీట విరాజమానం, +ఫాలేక్షణానల విశోసిత పంచబాణం; | +నాగాధిపారచిత భాసుర కర్ణ పూరం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||4|| + +పంచాననం దురిత మత్త మతంగ జానాం, +నాగాంతకం దనుజ పుంగవ పన్నగానాం; | +దావానలం మరణ శోక జరాట వీణా, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||5|| + +తేజోమయం సగుణ నిర్గుణ మద్వితీయం, +ఆనంద కంద మపిరాజిత మప్రమేయం; | +నాగాత్మకం సకల నిష్కలమాత్మ రూపం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||6|| + +ఆశాం విహాయ పరిహ్వ హృత్య పరస్యనింత, +ఉపేరతించ సునివార్య మనఃసమాధౌ; | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0016.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e1348c6dfd2a197564bc633fdfcb39579e5ee9b --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,15 @@ +ఆదాయ హృత్కమల మధ్య గతం ప్రదేశం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||7|| + +నాగాది దోష రహిత స్వజనానురాగం, +వైరాగ్య శాంతి నిలయం గిరిజా సహాయం;| +మాధుర్య ధైర్య సుభగం గరళాభిరామం, +వారాణసి పురఃపతిం భజ విశ్వనాథం.||8|| + +వారాణసీ పురపతేః స్థవనం శివస్య, +వ్యాసోత్త మిష్ఠక మిదం పఠితా మనుష్య;| +విద్యాం శ్రియం విపుల సౌఖ్య మనంత కీర్తిం, +సంప్రాప్య దేహవిలయే లభతేచ మోక్షం.||9|| + +విశ్వనాథాష్టక మిదం యః పఠేత్ చ్ఛివ సన్నిధౌ, | +శివలోక మవాప్నోతి శివేన సహమోదతే.|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0017.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85db79614c50e058e6f90a2834d65b5a708a6985 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +కాలభైరవాష్టకం

+ +దేవ రాజ సేవ్య మన పవానాగ్రి పంకజం, +వ్యాల యజ్ఞ సూత్ర మిందు షెకారం కృపాకారం, +నారదాధి యోగి వృంధ వంధితం దిగంబరం, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||1|| + +భాను కోటి భాస్వరం, భావబ్ధి తారకం పరం, +నీలకంధ మీప్సిధార్థ దాయకం త్రిలోచనం, +కళకళ మాంబుజాక్ష మాక్ష శూల మాక్షరం, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||2|| + +శూల తంగా పస దండ పని మధి కారణం, +శ్యామ కాయ మధి దేవమాక్షరం నిరామయం, +భీమా విక్రమం ప్రభుం విచిత్ర తాండవ ప్రియం, +కాశికా పురాధి నడ కలభైరవం భజే.||3|| + +భుక్తి ముక్తి దయకం ప్రతిష్ఠ చారు విగ్రహం, +భక్త వత్సలాం శివం, సమస్త లోక విగ్రహం, +వినిక్ వనన్ మనోజ్న హేమ కింకిని లసథ్ కటీమ్, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||4|| + +ధర్మ సేతు పాలకం, త్వా ధర్మ మార్గ నాశకం, +కర్మ పాస మొచకం, సుశర్మ దాయకం విభూం +స్వర్ణ వర్ణ శేష పాస శొభితాంగ మండలం, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||5|| + +రత్న పాదుకా ప్రభాభిరామ పాదయుగ్మకమ్, +నిత్యమద్విధీయమిశ్ట దైవతమ్ నిరంజనం, +మృత్యు దర్ప నాసనం కరాలడంశట్ర మోక్షణం, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||6|| + +ఆట్టహాస బిణ్ణ పద్మజండ కోస సంతథీం, +దృష్టి పాద నష్టా పాప జాల ముగ్ర శాసనం, + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0018.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..67c0a5946944e162c9751666c8faad61df7cb3c2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,13 @@ +అష్టసిద్ధి దాయకం కపాల మాలికాద్రాం, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||7|| + +భూత స్యాంగంగా నాయకం, విశాల కీర్తి దాయకం, +కాశి వాసా లోక పుణ్య పాప శోధకం విభూం, +నీతి మార్గ కొవిధం పురాతనం జగత్‌పతిం, +కాశికపురాధినాధ కాలభైరవం భజే.||8|| + +కలభైరవాష్టకం పాటంతి యః మనోహరం, +జ్ఞాన ముక్తి సాధనం, విచిత్ర పుణ్య వర్ధానం, +శోక మోహా దైన్య లోప కోప తాప నాశనం, +తే ప్రయంతి కాలభైరవాంగ్రీ సానీధీం ధృవం||9|| + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0019.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc8a1770453423509b1066c28038d9f688a4ce78 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +దారిద్ర్య దహనాష్టకం

+ +విశ్వేశ్వరాయ నరకార్ణవ తారణాయ +కర్ణామృతాయ శశిశేఖరధారణాయ | +కర్పూరకాన్తిధవలాయ జటాధరాయ +దారిద్య్ర దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 1 || + +గౌరీప్రియాయ రజనీశకలాధరాయ +కాలాన్తకాయ భుజగాధిపకఙ్కణాయ | +గంగాధరాయ గజరాజవిమర్ధనాయ +దారిద్య్ర దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 2 || + +భక్తి ప్రియాయ భవరోగభయాపహాయ +ఉగ్రాయ దుర్గభవసాగరతారణాయ | +జ్యోతిర్మయాయ గుణనామసునృత్యకాయ +దారిద్య్ర దుఃఖ దహనాయ నమః శివాయ || 3|| + +చర్మాంబరాయ శవభస్మవిలేపనాయ +భాలేక్షణాయ మణికుణ్డలమణ్డితాయ | +మంజీరపాదయుగలాయ జటాధరాయ +దారిద్ర్య దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 4|| + +పఞ్చాననాయ ఫణిరాజవిభూషణాయ +హేమాంశుకాయ భువనత్రయమణ్డితాయ | +ఆనన్దభూమివరదాయ తమోమయాయ +దారిద్య్ర దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 5|| + +భానుప్రియాయ భవసాగరతారణాయ +కాలాన్తకాయ కమలాసనపూజితాయ | +నేత్రత్రయాయ శుభలక్షణ లక్షితాయ +దారిద్య్ర దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 6 || + +రామప్రియాయ రఘునాథవరప్రదాయ +నాగప్రియాయ నరకార్ణవతారణాయ | + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0020.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..842bdb183e51d5f808fd8648a4b8b19abbf85ec8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +పుణ్యేషు పుణ్యభరితాయ సురార్చితాయ +దారిద్య్ర దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 7 || + +ముక్తేశ్వరాయ ఫలదాయ గణేశ్వరాయ +గీతప్రియాయ వృషభేశ్వరవాహనాయ | +మాతఙ్గచర్మవసనాయ మహేశ్వరాయ +దారిద్య్ర దుఃఖదహనాయ నమః శివాయ || 8|| + +వసిష్ఠేన కృతం స్తోత్రం సర్వరోగనివారణం | +సర్వసంపత్కరం శీఘ్రం పుత్రపౌత్రాదివర్ధనమ్ | +త్రిసంధ్యం యః పఠేన్నిత్యం స హి స్వర్గమవాప్నుయాత్ || 9 || + +ఇతి శ్రీవసిష్ఠవిరచితం దారిద్య్రదహనశివస్తోత్రం సమ్పుార్ణమ్ || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0021.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00d77d36482aa44960a10cbd407d05c89d6126bc --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం

+ +సౌరాష్ట్రదేశే విశదే౽తిరమ్యే జ్యోతిర్మయం చంద్రకళావతంసమ్ | +భక్తప్రదానాయ కృపావతీర్ణం తం సోమనాథం శరణం ప్రపద్యే || 1 || + +శ్రీశైలశృంగే వివిధప్రసంగే శేషాద్రిశృంగే౽పి సదా వసంతమ్ | +తమర్జునం మల్లికపూర్వమేనం నమామి సంసారసముద్రసేతుమ్ || 2 || + +అవంతికాయాం విహితావతారం ముక్తిప్రదానాయ చ సజ్జనానామ్ | +అకాలమృత్యోః పరిరక్షణార్థం వందే మహాకాలమహాసురేశమ్ || 3 || + +కావేరికానర్మదయోః పవిత్రే సమాగమే సజ్జనతారణాయ | +సదైవ మాంధాతృపురే వసంతం ఓంకారమీశం శివమేకమీడే || 4 || + +పూర్వోత్తరే ప్రజ్వలికానిధానే సదా వసంతం గిరిజాసమేతమ్ | +సురాసురారాధితపాదపద్మం శ్రీవైద్యనాథం తమహం నమామి || 5 || + +యామ్యే సదంగే నగరే౽తిరమ్యే విభూషితాంగం వివిధైశ్చ భోగైః | +సద్భక్తిముక్తిప్రదమీశమేకం శ్రీనాగనాథం శరణం ప్రపద్యే || 6 || + +మహాద్రిపార్శ్వే చ తటే రమంతం సంపూజ్యమానం సతతం మునీంద్రైః | +సురాసురైర్యక్ష మహోరగాఢైః కేదారమీశం శివమేకమీడే || 7 || + +సహ్యాద్రిశీర్షే విమలే వసంతం గోదావరితీరపవిత్రదేశే | +యద్దర్శనాత్ పాతకం పాశు నాశం ప్రయాతి తం త్ర్యంబకమీశమీడే || 8 || + +శ్రీతామ్రపర్ణిజలరాశియోగే నిబధ్య సేతుం విశిఖైరసంఖ్యైః | +శ్రీరామచంద్రేణ సమర్పితం తం రామేశ్వరాఖ్యం నియతం నమామి || 9 || + +యం డాకినిశాకినికాసమాజే నిషేవ్యమాణం పిశితాశనైశ్చ | +సదైవ భీమాదిపదప్రసిద్ధం తం శంకరం భక్తహితం నమామి || 10 || + +సానందమానందవనే వసంతం ఆనందకందం హతపాపబృందమ్ | +వారాణసీనాథమనాథనాథం శ్రీవిశ్వనాథం శరణం ప్రపద్యే || 11 || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0022.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..941d362a56a9ee0abc44fd85f87401fb8c6393f9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +ఇలాపురే రమ్యవిశాలకే౽స్మిన్ సముల్లసంతం చ జగద్వరేణ్యమ్ | +వందే మహోదారతరస్వభావం ఘృష్ణేశ్వరాఖ్యం శరణం ప్రపద్యే || 12 || + +జ్యోతిర్మయద్వాదశలింగకానాం శివాత్మనాం ప్రోక్తమిదం క్రమేణ | +స్తోత్రం పఠిత్వా మనుజో౽తిభక్త్యా ఫలం తదాలోక్య నిజం భజేచ్చ || + +ఇతి శ్రీ ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం సంపూర్ణం || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0023.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..384de00d9b7a5f7db0ad0223ea5488061455ef65 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +రుద్రం పశుపతిం స్థాణుం నీలకంఠముమాపతిమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 1 || + +నీలకంఠం కాలమూర్తిం కాలజ్ఞం కాలనాశనమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 2 || + +నీలకంఠం విరూపాక్షం నిర్మలం నిలయప్రదమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 3 || + +వామదేవం మహాదేవం లోకనాథం జగద్గురుమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 4 || + +దేవదేవం జగన్నాథం దేవేశం వృషభధ్వజమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 5 || + +గంగాధరం మహాదేవం సర్వాభరణభూషితమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 6 || + +త్య్రక్షం చతుర్భుజం శాంతం జటామకుటధారిణమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 7 || + +భస్మోద్ధూళిత సర్వాంగం నాగాభరణ భూషితమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 8 || + +అనంతమవ్యయం శాంతం అక్షమాలాధరం హరమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 9 || + +ఆనందం పరమం నిత్యం కైవల్యపదదాయినమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 10 || + +అర్ధనారీశ్వరం దేవం పార్వతీప్రాణనాయకమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 11 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0024.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0024.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2025937223bf665ea331806b1a522bc195f77857 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0024.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రళయ స్థితికర్తారమాదికర్తారమీశ్వరమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 12 || + +వ్యోమకేశం విరూపాక్షం చంద్రార్ధకృతశేఖరమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 13 || + +గంగాధరం శశిధరం శంకరం శూలపాణినమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 14 || + +అనాథః పరమానందం కైవల్యఃపదగామినమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 15 || + +స్వర్గాపవర్గదాతారం సృష్టిస్థిత్యంత కారణమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 16 || + +కల్పాయుర్దేహి మే పుణ్యం యావదాయురరోగతామ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 17 || + +శివేశానాం మహాదేవం వామదేవం సదాశివమ్ | +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 18 || + +ఉత్పత్తి స్థితిసంహారకర్తారమీశ్వరం గురుమ్ +నమామి శిరసా దేవం కిం నో మృత్యుః కరిష్యతి || 19 || + +మార్కండేయకృతం స్తోత్రం యః పఠేచ్ఛివసన్నిధౌ | +తస్య మృత్యుభయం నాస్తి నాగ్నిచౌరభయం క్వచిత్ || 20 || + +శతావర్తం ప్రకర్తవ్యం సంకటే కష్టనాశనమ్ | +శుచిర్భూత్వా పఠేత్ స్తోత్రం సర్వసిద్ధిప్రదాయకమ్ || 21 || + +మృత్యుంజయ మహాదేవ త్రాహి మాం శరణాగతమ్ | +జన్మమృత్యుజరారోగైః పీడితం కర్మబంధనైః || 22 || + +తావకస్త్వద్గతః ప్రాణస్త్వచ్చిత్తో౽హం సదా మృడ | +ఇతి విజ్ఞాప్య దేవేశం త్య్రంబకాఖ్యమనం జపేత్ || 23 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0025.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6772f605c0b8d2483d24a11714078407b86a3b8b --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +నమఃశివాయ సాంబాయ హరయే పరమాత్మనే | +ప్రణతక్లేశనాశాయ యోగినాం పతయే నమః || 24 || + +ఇతి శ్రీ మహా మృత్యుంజయ స్తోత్రం సంపూర్ణం || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0026.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..105b54ee47bb036ab1e7a1877810d4b2c12daf27 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబశివ +సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబశివ + +అధ్బుత విగ్రహ అమరాదీశ్వర అగణిత గుణ గణ అమృత శివ +ఆనందామృత ఆశ్రిత రక్షక ఆత్మానంద మహేశ శివ +ఇందు కళాధర ఇంద్రాది ప్రియ సుందర రూప సురేశశివ +ఈశ సురేశ మహేశ జనప్రియ కేశవ సేవితపాద శివ +ఉరగాది ప్రియ భూషణ శంకర నరక వినాశ నటేశశివ +ఊర్జిత దానవ నాశ పరాత్పర ఆర్జిత పాప వినాశ శివ +ఋగ్వేద శ్రుతి మౌళి విభూషణ రవి చంద్రాగ్ని త్రినేత్ర శివ +ఋప మనాది ప్రపంచ విలక్షణ తాప నివారణ తత్త్వ శివ +లింగ స్వరూప సర్వ బుధ ప్రియ మంగళ మూర్తి మహేశశివ + +లూతాదీశ్వర రూప ప్రియ శివ వేదాంత ప్రియ వేద్య శివ +ఏకానేక స్వరూప విశ్వేశ్వర యోగి హృది ప్రియ వాస శివ +ఐశ్వర్యా శ్రయ చిన్మయ చిద్ఘన అచ్యుతానంత మహేశశివ +ఓంకార ప్రియ ఉరగ విభూషణ హ్రీంకారాది మహేశశివ +ఔరసలాలిత అంతకనాశన గౌరీసమేత మహేశశివ +అంబరవాస చిదంబర నాయక తుంబురు నారద సేవ్య శివ +ఆహారప్రియ ఆది గిరీశ్వర భోగాది ప్రియ పూర్ణ శివ +కమలాస్యార్చిత కైలాస ప్రియ కరుణా సాగర కాంతి శివ +గంగా గిరిసుత వల్లభ గుణ హిత శంకర సర్వ జనేశ శివ +ఖడ్గ శైల మృదుడక్కాద్యా యుధ విక్రమ రూప విశ్వేశశివ + +ఘాతుక భంజన పాతక నాశన గౌరీ సమేత గిరీశ శివ +జజశ్రిత శ్రుతి మౌళి విభూషణ వేద స్వరూప విశ్వేశ శివ +చండ వినాశన సకల జన ప్రియ మండలాధీశ మహేశశివ +ఛత్ర కిరీట సుకుండల శోభిత పుత్ర ప్రియ భువనేశశివ +జన్మజరా మృతి నాశన కల్మష రహిత తాప వినాశశివ +ఝంకారా శ్రయ బృంగి రిటి ప్రియ ఓం కారేశ మహేశశివ +జ్ఞానా జ్ఞానా వినాశక నిర్మల దీన జన ప్రియ దీప్త శివ +టంకాద్యాయుధ ధారణ సత్వర హ్రీంకాది సురేశ శివ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0027.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..48d1799d8b100753f3016688610e0c792f01a146 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +రంక స్వరూప సహకారోత్తమ వాగీశ్వర వరదేవ శివ +డంబ వినాశన డిండిమ భూషణ అంబరవాస చిదీశశివ + +డం డం డమరుక ధరణీ నిశ్చల డుంఢి వినాయక సేవ్య శివ +ణలిన విలోచన నటన మనోహర అళి కుల భూషణ అమృత శివ +తత్వమ సీత్యాది వాక్య స్వరూపక నిత్యానంద మహేశశివ +స్థావర జంగమ భువన విలక్షణ భావుక మునివర సేవ్య శివ +దుఃఖ వినాశక దళిత మనోన్మన చందన లేపిత చరణ శివ +ధరణీ ధర శుభ ధవళ మనోన్మన చందన లేపిత చరణ శివ +నానా మణి గణ భూషణ నిర్గుణ నట జన సుప్రియ నాట్య శివ +పన్నగ భూషణ పార్వతి నాయక పరమానంద పరేశశివ +ఫాల విలోచన భాను కోటి ప్రభ హాలాహల ధర అమృత శివ +బంధ వినాశన బృహదీశామర స్కందాది ప్రియ కనక శివ +భస్మ విలోపన భవ భయ నాశన విస్మయ రూప విశ్వేశ శివ + +మన్మధ నాశన మధుపాన ప్రియ మందర పర్వత వాస శివ +యతి జన హృదయ నివాసిత ఈశ్వర విధి విష్ణ్యాది సురేశ శివ +రామేశ్వర రమణీయ ముఖాంభుజ సోమ శేఖర సుకృతి శివ +లంకాధీశ్వర సుర గణ సేవిత లావణ్యా మృత లసిత శివ +వరదా భయకర వాసుకి భూషణ వన మాలాది విభూష శివ +శాంతి స్వరూప జగత్త్రయ చిన్మయ కాంతి మతి ప్రియ కనక శివ +షణ్ముఖ జనక సురేంద్ర మునిప్రియ షాడ్గుణ్యాది సమేత శివ +సంసారార్ణవ నాశన శాశ్వత సాధు హృది ప్రియ వాస శివ +హర పురుషోత్తమ అద్వైతామృత పూర్ణ మురారి సుసేవ్య శివ +ళాళిత భక్త జనేశ నిజేశ్వర కాళీ నటేశ్వర కామ శివ +క్షర రూపాది ప్రియాన్విత సుందర సాక్షి జగత్త్రయ స్వామి శివ + +సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబశివ +సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబశివ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0029.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..015b944c8d4da8d2835585fa7a3b03f9e52c90e1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ఝంకారాశ్రయ భృంగిరిట ప్రియ, ఒంకారేశ మహేశశివ | సాంబ | +జ్ఞానాజ్ఞాన వినాశక నిర్మల, దీనజనప్రియ దీప్తశివ | సాంబ | + +టంకాధ్యాయుత ధారణ సత్వర, హ్రీంకారాది సురేశశివ | సాంబ | +ఠంకస్వరూప సహకారోత్తమ, వాగీశ్వర వరదేశశివ | సాంబ | +డంభ వినాశన డిండిమభూషణ, అంబరవాస చిదీశశివ | సాంబ | +ఢంఢం డమరుక ధరణీనిశ్చల, ఢుంఢి వినాయక సేవ్యశివ | సాంబ | +నళిన విలోచన నటనమనోహర, అళికులభూషణ అమృతశివ | సాంబ | + +తత్వమసిత్యాది వాక్య స్వరూపగ, నిత్యానంద మహేశశివ | సాంబ | +స్థావరజంగమ భువనవిలక్షణ, భావుక మునివర సేవ్యశివ | సాంబ | +దుఃఖవినాశన దళితమనోన్మన, చందనలేపిత చరణశివ | సాంబ | +ధరణీధర శుభధవళ విభాస్వర, ధనదాది ప్రియ దానశివ | సాంబ | +నానామణిగణ భూషణ నిర్గుణ, నటన జనప్రియ నాట్యశివ | సాంబ | + +పన్నగభూషణ పార్వతినాయక, పరమానంద పరేశశివ | సాంబ | +ఫాలవిలోచన భానుకోటి ప్రభ, హాలాహలధర అమృతశివ | సాంబ | +బంధవినాశన బృహదీసామర, స్కందాదిప్రియ కనకశివ | సాంబ | +భస్మవిలేపన భవభయనాశన, విస్మయరూప విశ్వేశశివ | సాంబ | +మన్మథనాశన మధుపానప్రియ, సుందర పర్వతవాసశివ | సాంబ | + +యతిజన హృదయ నివాసిత ఈశ్వర విధి విష్ణ్వాది సురేశశివ | సాంబ | +రామేశ్వర రమణీయ ముఖాంబుజ, సోమేశ్వర సుకృతేశశివ | సాంబ | +లంకాధీశ్వర సురగణసేవిత, లావణ్యామృత లసితశివ | సాంబ | +వరదాభయకర వాసుకిభూషణ, వనమాలాది విభూషశివ | సాంబ | + +శాంతిస్వరూప జగత్రయ చిన్మయ కాంతిమతిప్రియ కనకశివ | సాంబ | +షణ్ముఖజనక సురేంద్రమునిప్రియ, షాడ్గుణ్యాది సమేతశివ | సాంబ | +సంసారార్ణవ నాశన శాశ్వత, సాధుహృది ప్రియవాసశివ | సాంబ | +హర పురుషోత్తమ అద్వైతామృత, పూర్ణమురారి సుసేవ్యశివ | సాంబ | +ళాళితభక్త జనేశనిజేశ్వర, కాళినటేశ్వర కామశివ | సాంబ | +క్షరరూపాది ప్రియాన్వితసుందర, సాక్షిజగత్రయ స్వామిశివ | సాంబ | + +సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబశివ || +సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబసదాశివ సాంబశివ || + \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0031.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6fdf4c30c696469d952fd796651b856fa5e87347 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,18 @@ +నాగేంద్రహారాయ త్రిలోచనాయ భస్మాంగరాగాయ మహేశ్వరాయ | +నిత్యాయ శుద్ధాయ దిగంబరాయ తస్మై నకారాయ నమశ్శివాయ || 1 || + +మందాకినీ సలిల చందన చర్చితాయ నందీశ్వర ప్రమథనాథ మహేశ్వరాయ | +మందార పుష్ప బహు పుష్ప సుపూజితాయ తస్మై మకారాయ నమశ్శివాయ ||2|| + +శివాయ గౌరీ వదనారవింద-సూర్యాయ దక్షాధ్వర నాశకాయ | +శ్రీ నీలకంఠాయ వృషధ్వజాయ తస్మై శికారాయ నమశ్శివాయ ||3|| + +వశిష్ఠ కుంభోద్భవ గౌతమాది మునీంద్ర దేవార్చిత శేఖరాయ +చంద్రార్క వైశ్వానర-లోచనాయ తస్మై వకారాయ నమశ్శివాయ ||4|| +| +యజ్ఞస్వరూపాయ జటాధరాయ పినాక హస్తాయ సనాతనాయ | +దివ్యాయ దేవాయ దిగంబరాయ తస్మై యకారాయ నమశ్శివాయ ||5|| + +ఫలశృతి +పంచాక్షర-మిదం పుణ్యం యః పఠేత్ శివ సన్నిధౌ | +శివలోక మవాప్నోతి శివేన సహ మోదతే || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0032.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0032.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa65f92f8a5f8bdddcb4e15749734b3731e2ddcc --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0032.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +ఓం యో బ్రహ్మాణం విదధాతి పూర్వం +యో వై వేదాంశ్చ ప్రహిణోతి తస్మై | +తంహదేవమాత్మ బుద్ధిప్రకాశం +ముముక్షుర్వైశరణమహం ప్రపద్యే ||1|| + +ఓం మౌనవ్యాఖ్యా ప్రకటితపరబ్రహ్మతత్వంయువానం +వర్శిష్ఠాంతేవసదృషిగణైరావృతం బ్రహ్మనిష్ఠైః | +ఆచార్యేంద్రం కరకలిత చిన్ముద్రమానందమూర్తిం +స్వాత్మరామం ముదితవదనం దక్షిణామూర్తిమీడే ||2|| + +వటవిటపి సమీపే భూమిభాగే నిషణ్ణం +సకలమునిజనానాం జ్ఞానదాతారమారాత్ | +త్రిభువనగురుమీశం దక్షిణామూర్తిదేవం +జననమరణదుఃఖచ్ఛేద దక్షం నమామి ||3|| + +చిత్రం వటతరోర్మూలే వృద్ధాః శిష్యాః గురుర్యువా | +గురోస్తు మౌనవ్యాఖ్యానం శిష్యాస్తుచ్ఛిన్నసంశయాః ||4|| + +ఓం నమః ప్రణవార్థాయ శుద్ధజ్ఞానైకమూర్తయే | +నిర్మలాయ ప్రశాంతాయ దక్షిణామూర్తయే నమః ||5|| + +గురుర్బహ్మా గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః | +గురుస్సాక్షాత్ పరం బ్రహ్మా తస్మై శ్రీ గురవే నమః ||6|| + +నిధయే సర్వవిద్యానాం భిషజే భవరోగిణామ్ | +గురవే సర్వలోకానాం దక్షిణామూర్తయే నమః || 7 || + +చిదోఘనాయ మహేశాయ వటమూలనివాసినే | +సచ్చిదానంద రూపాయ దక్షిణామూర్తయే నమః ||8|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0033.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0033.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc941cfa258727a8a50784ce336c2e0585130bfb --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0033.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ఈశ్వరో గురురాత్మేతి మూర్తి భేద విభాగినే | +వ్యోమవద్-వ్యాప్తదేహాయ దక్షిణామూర్తయే నమః || 9 || + +అంగుష్ఠతర్జనీ యోగముద్రా వ్యాజేనయోగినామ్ | +శృత్యర్థం బ్రహ్మజీవైక్యం దర్శయన్యోగతా శివః || 10 || + +ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః|| + +స్తోత్రం + +విశ్వందర్పణ దృశ్యమాన నగరీ తుల్యం నిజాంతర్గతం +పశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యథానిద్రయా | +యస్సాక్షాత్కురుతే ప్రభోధసమయే స్వాత్మానమే వాద్వయం +తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 1 || + +బీజస్యాంతతి వాంకురో జగదితం ప్రాఙ్నర్వికల్పం పునః +మాయాకల్పిత దేశకాలకలనా వైచిత్య్రచిత్రీకృతమ్ | +మాయావీవ విజృంభయత్యపి మహాయోగీవ యః స్వేచ్ఛయా +తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 2 || + +యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకమసత్కల్పార్థకం భాసతే +సాక్షాత్తత్వమసీతి వేదవచసా యో బోధయత్యాశ్రితాన్ | +యస్సాక్షాత్కరణాద్భవేన్న పురనావృత్తిర్భవాంభోనిధౌ +తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 3 || + +నానాచ్ఛిద్ర ఘటోదర స్థిత మహాదీప ప్రభాభాస్వరం +జ్ఞానం యస్య తు చక్షురాదికరణ ద్వారా బహిః స్పందతే | +జానామీతి తమేవ భాంతమనుభాత్యేతత్సమస్తం జగత్ +తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 4 || + +దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధిం చ శూన్యం విదుః +స్త్రీ బాలాంధ జడోపమాస్త్వహమితి భ్రాంతాభృశం వాదినః | +మాయాశక్తి విలాసకల్పిత మహావ్యామోహ సంహారిణే +తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 5 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0034.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3f8514ecc40d997eb42fb6647aa9d28d98e23cd --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,26 @@ +రాహుగ్రస్త దివాకరేందు సదృశో మాయా సమాచ్ఛాదనాత్ +సన్మాత్రః కరణోప సంహరణతో యో౽భూత్సుషుప్తః పుమాన్ | +ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రబోధసమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతే +తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 6 || + +బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథా సర్వాస్వవస్థాస్వపి +వ్యావృత్తాస్వను వర్తమాన మహమిత్యంతఃస్ఫురంతం సదా | +స్వాత్మానం ప్రకటీకరోతి భజతాం యో ముద్రయా భద్రయా +తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 7 || + +విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామిసంబంధతః +శిష్యచార్యతయా తథైవ పితృపుత్రాద్యాత్మనా భేదతః | +స్వప్నే జాగ్రతి వా య ఏష పురుషో మాయా పరిభ్రామితః +తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 8 || + +భూరంభాంస్యనలో౽నిలోంబర మహర్నాథో హిమాంశుః పుమాన్ +ఇత్యాభాతి చరాచరాత్మకమిదం యస్యైవ మూర్త్యష్టకమ్ | +నాన్యత్కించన విద్యతే విమృశతాం యస్మాత్పరస్మాద్విభో +తస్మై గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే || 9 || + +సర్వాత్మత్వమితి స్ఫుటీకృతమిదం యస్మాదముష్మిన్ స్తవే +తేనాస్వ శ్రవణాత్తదర్థ మననాద్ధ్యానాచ్చ సంకీర్తనాత్ | +సర్వాత్మత్వమహావిభూతి సహితం స్యాదీశ్వరత్వం స్వతః +సిద్ధ్యేత్తత్పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్య మవ్యాహతమ్ || 10 || + +|| ఇతి శ్రీమచ్ఛంకరాచార్యవిరచితం దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం సంపూర్ణమ్ || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0036.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9eecee858e176270ccff89faaff782451e483009 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +కైలాసశైలస్థితదేవతాభ్యాం +నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యామ్ || 7 || + +నమః శివాభ్యామశుభాపహాభ్యాం +అశేషలోకైకవిశేషితాభ్యామ్ | +అకుంఠితాభ్యాం స్మృతిసంభృతాభ్యాం +నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యామ్ || 8 || + +నమః శివాభ్యాం రథవాహనాభ్యాం +రవీందువైశ్వానరలోచనాభ్యామ్ | +రాకాశశాంకాభముఖాంబుజాభ్యాం +నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యామ్ || 9 || + +నమః శివాభ్యాం జటిలంధరాభ్యాం +జరామృతిభ్యాం చ వివర్జితాభ్యామ్ | +జనార్దనాబ్జోద్భవపూజితాభ్యాం +నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యామ్ || 10 || + +నమః శివాభ్యాం విషమేక్షణాభ్యాం +బిల్వచ్ఛదామల్లికదామభృద్భ్యామ్ | +శోభావతీశాంతవతీశ్వరాభ్యాం +నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యామ్ || 11 || + +నమః శివాభ్యాం పశుపాలకాభ్యాం +జగత్రయీరక్షణబద్ధహృద్భ్యామ్ | +సమస్తదేవాసురపూజితాభ్యాం +నమో నమః శంకరపార్వతీభ్యామ్ || 12 || + +స్తోత్రం త్రిసంధ్యం శివపార్వతీభ్యాం +భక్త్యా పఠేద్ద్వాదశకం నరో యః | +స సర్వసౌభాగ్యఫలాని +భుంక్తే శతాయురాంతే శివలోకమేతి || 13 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0039.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07514497a40db90b76533c5290e47543720b207c --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ధరాధరేంద్రనందినీకు చాగ్రచిత్రపత్రక +ప్రకల్పనైకశిల్పినీ త్రిలోచనే రతిర్మమ || 7 || + +నవీనమేఘమండలీ నిరుద్ధధుర్ధరస్ఫురత్ +కుహూనిశీధినీతమః ప్రబంధబద్ధకంధరః | +నిలింపనిర్ఝరీ ధరస్తనోతు కృత్తిసింధురః +కళానిధాన బంధురః శ్రియం జగద్ధురంధరః ||8|| + +ప్రపుల్లనీలపంకజప్రపంచకాలిమప్రభా +వలంబికంఠకందలీ రుచిప్రబద్ధకంధరమ్ | +స్మరచ్ఛిధం పురచ్ఛిదం భవచ్ఛిదం మఖచ్ఛిదమ్ +గజచ్ఛిదాంధకచ్ఛిదం తమంతకచ్ఛిదం భజే ||9|| + +అఖర్వసర్వమంగళా కళాకదంబమంజరీ +రసప్రవాహమాధురీ విజృంభణామధువ్రతం| +స్మరాంతకం పురాంతకం భవాంతకం మఖాంతకమ్ +గజాంతకాంధకాంతకం తమంతకాంతకం భజే ||10|| + +జయత్వదభ్రవిభ్రమభ్రమద్భుజంగమశ్వస +ద్వినిర్గమత్మమస్ఫురత్కరాళఫాలహవ్యవాట్ | +ధిమిద్ధిమిద్ధిమిధ్వనన్మృదంగతుంగమంగళ +ధ్వనిక్రమప్రవర్తితప్రచండతాండవశ్శివః || 11 || + +దృషద్విచిత్రతల్పయోర్భుజంగమౌక్తికస్రజో +ర్గరిష్ఠరత్నలోష్టయోః సహృద్విపక్షపక్షయో! +తృణారవిందచక్షుషో ప్రజామహీమహేంద్రయో +సమప్రవృత్తికః కదా సదాశివం భజామ్యహమ్ ||12|| + +కదానిలింపనిర్ఝరీ నికుంజకోటరేవసన్ +విముక్తదుర్మతిస్సదాశిరస్థమంజలింవహన్ | +విలోలలోలలోచనో లలామఫాలలగ్నకః +శివేతిమంత్రముచ్చరన్ కదా సుఖీ భవామ్యహమ్ || 13 || + +ఇమం హి నిత్యమేవముక్తముత్తమోత్తమం స్తవమ్ +పఠన్స్మరన్బృవన్నరో విశుద్ధమేతిసంతతమ్ | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0040.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0040.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66d09fa11f2374725aa342a7f19f3bd361a3613e --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0040.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +హరేగురౌ సుభక్తిమాశుయాతినాం యధాగతిమ్ +విమోహనం హి దేహినాం సుశంకరస్య చింతనమ్ ||14|| + +ఫలస్తుతి + +పూజావసానసమయే దశక్త్రగీతమ్ +యః శంభుపూజనపరం పఠతిః ప్రదోషే +తస్యస్థిరాం రథగజేంద్రతురంగయుక్తామ్ +లక్ష్మీం సదైవసుముఖీం ప్రదదాతి శంభుః ||15|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0041.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0041.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d965f5516ef2e93bfa1d249ea5f6efa04bc38f9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0041.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +సత్యాచార్యస్య గమనే కదాచిన్ముక్తిదాయకం, +కాశీక్షేత్రం ప్రతి సహ గౌర్యా మార్లేతు శంకరం ||1|| + +అంత్యవేషధరం దృష్ట్యా గచ్ఛగచ్ఛేతి చాబ్రవీత్, +శంకరస్సోపి చాండాలస్తం పునః ప్రాహ శంకరం ||2|| + +అన్నమయాదన్నమయం హ్యథవా చైతన్యమేవ చైతన్యాత్, +ద్విజవర దూరీకర్తుం వాంఛసి కిం బ్రూహి గచ్ఛ గచ్చేతి ||3|| + +కిం గంగాంబుని బింబితేంబరమణా చండాలవాటీపయః +పూరే చాంతరమస్తి కాంచనఘటీమృత్కుంభయోర్వాంబరే, +ప్రత్యగ్వస్తుని నిస్తరంగసహజానందావబోధాంబుధౌ +విప్రో యం శ్వపచోయమిత్యపి మహాన్ కోయం విభేద భ్రమః ||4|| + +జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్తిషు స్ఫుటతరా యా సంవిదుజ్ఞృంభతే +యా బ్రహ్మాదిపిపీలికాంతతనుషు ప్రోతా జగత్సాక్షిణీ, +సైవాహం న చదృశ్యవస్త్వితి దృఢ ప్రజ్ఞాపి యస్యాస్తిచే +చ్చండాలో స్తు స తు ద్విజోస్తు గురురిత్యేషా మనీషా మమ ||5|| + +బ్రహ్మైవాహమిదం జగచ్చ సకలం చిన్మాత్రవిస్తారితం +సర్వం చైతదవిద్యయా త్రిగుణయా శేషం మాయా కల్పితం, +ఇత్థం యస్య దృఢామతిస్సుఖతరే నిత్యే పరే నిర్మలే +చండాలో స్తు స తు ద్విజోస్తు గురురిత్యేషా మనీషా మమ ||6|| + +శశ్వన్నశ్వరమేవ విశ్వమఖిలం నిశ్చిత్య వాచా గురో +ర్నిత్యం బ్రహ్మ నిరంతరం విమృశతా నిర్వ్యాజశాంతాత్మనా, +భూతం బావి చ దుష్కృతం ప్రదహతా సంవిన్మయే పావకే +ప్రారబ్దాయ సమర్పితం స్వవపురిత్యేషా మనీషా మమ || 7 || + +యా తిర్యజ్ఞరదేవతాభిరహమిత్యంతః స్ఫుటా గృహ్యతే +యద్భాసా హృదయాక్షదేహవిషయా భాంతి స్వతో చేతనాః \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0042.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d708ce470cc703e2e42a1db439d7963a257c90b --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +తాం భాస్యైః పిహితార్క మండలనిభాం స్ఫూర్తిం సదా భావయన్ +యోగీ నిర్వృతమానసో హి గురురిత్యేషా మనీషా మమ ||8|| + +యత్సౌఖ్యాంబుధిలేళలేశత ఇమే శక్రాదయో నిర్వృతా +యచ్ఛిత్తే నితరాం ప్రశాంతకలనే లబ్ద్వా మునిర్నిర్వృతః +యస్మిన్నిత్యసుఖాంబుధౌ గళితధీర్ బ్రహ్మైవ న బ్రహ్మావి +ద్యః కశ్చిత్స సురేంద్రవందితపదో నూనం మనీషా మమ ||9|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0044.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d611dcbd2058c750c1120ab102c1fa40839f15bd --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +శివోహమ్ శివోహమ్ శివోహమ్ + +మనో బుద్ధ్యహంకార చిత్తాని నాహమ్ +న చ శ్రోత్ర జిహ్వేన చ ఘ్రాణ నేత్రే| +న చ వ్యోమ భూమిర్ న తేజో న వాయుః +చిదానంద రూపః శివోహమ్ శివోహమ్ || 1 || + +న చ ప్రాణ సంజ్ఞో న వై పంచ వాయుః +నవా సప్త ధాతుర్ న వా పంచ కోశః| +న వాక్ పాణి పాదం న చోపస్థ పాయు +చిదానంద రూపః శివోహమ్ శివోహమ్ || 2 || + +న మే ద్వేష రాగౌ న మే లోభ మోహౌ +మదో నైవ మే నైవ మాత్సర్య భావః| +న ధర్మోన చార్థో న కామో న మోక్షః +చిదానంద రూపః శివోహమ్ శివోహమ్ || 3 || + +నపుణ్యం న పాపం న సౌఖ్యం న దుఖఃమ్ +న మంత్రో న తీర్థ న వేదా న యజ్ఞః| +అహమ్ భోజనమ్ నైవ భోజ్యమ్ న భోక్త +చిదానంద రూపః శివోహమ్ శివోహమ్ || 4 || + +నమే మృత్యు శంకా న మే జాతి భేదః +పితా నైవ మే నైవ మాతా న జన్మః| +న బంధుర్ న మిత్రం గురుర్ నైవ శిష్యః +చిదానంద రూపః శివోహమ్ శివోహమ్ || 5 || + +అహం నిర్వికల్పో నిరాకార రూపో +విభుత్వాచ సర్వత్ర సర్వేంద్రియాణాం| +న చాసంగత నైవ ముక్తిర్ న మేయః +చిదానంద రూపః శివోహమ్ శివోహమ్ || 6 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0046.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5392e5ffdd3df2b26099708f3727f0f68004985e --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +శివో మహేశ్వర-శ్శంభుః పినాకీ శశిశేఖరః +వామదేవో విరూపాక్షః కపర్దీ నీలలోహితః || 1 || + +శంకర-శ్శూలపాణిశ్చ ఖట్వాంగీ విష్ణువల్లభః +శిపివిష్టోం౽బికానాథః శ్రీకంఠ భక్తవత్సలః || 2 || + +భవ-శ్శర్వ-స్త్రిలోకేశః శితికంఠః శివాప్రియః +ఉగ్రః కపాలీ కామారి రంధకాసురసూదనః || 3 || + +గంగాధరో లలాటాక్షః కాలకాలః కృపానిధిః +భీమః పరశుహస్తశ్చ మృగపాణి-ర్జటాధరః || 4 || + +కైలాసవాసీ కవచీ కఠోర-స్త్రిపురాంతకః +వృషాంకో వృషభారూఢ భస్మోద్ధూళితవిగ్రహః || 5 || + +సామప్రియ-స్స్వరమయ-స్త్రయీమూర్తి-రనీశ్వరః +సర్వజ్ఞః పరమాత్మా చ సోమసూర్యాగ్నిలోచనః || 6 || + +హవి-ర్యజ్ఞమయ-స్సోమః పంచవక్త్ర-స్సదాశివః +విశ్వేశ్వరో వీరభద్రో గణనాథః ప్రజాపతిః || 7 || + +హిరణ్యరేతా దుర్ధర్షో గిరీశో గిరిశో౽నఘః +భుజంగభూషణో భర్గో గిరిధన్వా గిరిప్రియః || 8 || + +కృత్తివాసాః పురారాతి-ర్భగవాన్ ప్రమథాధిపః +మృత్యుంజయ-స్సూక్ష్మతను-గ్జగద్వ్యాపీ జగద్గురుః || 9 || + +వ్యోమకేశో మహాసేనజనక-శ్చారువిక్రమః +రుద్రో భూతపతిః స్థాణు-రహిర్భుధ్న్యో దిగంబరః || 10 || + +అష్టమూర్తి-రనే కాత్మా సాత్త్విక శ్శుద్ధవిగ్రహః +శాశ్వతః ఖండపరశు-రజఃపాశవిమోచకః || 11 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0048.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0048.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..064e28083c09a286aefd90d30475e39621fca444 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0048.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +ఓం స్థిరః స్థాణుః ప్రభుర్భీమః అప్రవరో వరదో వరః + +సర్వాత్మా సర్వవిఖ్యాత స్సర్వ స్సర్వకరో భవః +జటీ చర్మీ శిఖండీ చ సర్వాంగ స్సర్వభవనః ||1|| + +హరశ్చ హరిణాక్షశ్చ సర్వభూతహరః ప్రభుః +ప్రవృత్తిశ్చ నివృత్తిశ్చ నియత శ్శాశ్వతో ధ్రువః ||2|| + +శ్మశానవాసీ భగవాన్ ఖచరో గోచరోర్దనః +అభివాద్యో మహాకర్మా తపస్వీ భూతభావనః ||3|| + +ఉన్మత్తవేషః ప్రచ్ఛన్నః సర్వలోకప్రజాపతిః +మహారూపో మహాకాయో వృషరూపో మహాయశాః ||4|| + +మహాత్మా సర్వభూతాత్మా విశ్వరూపో మహాహనుః +లోకపాలోంతర్హితాత్మా ప్రసాదో నీలలోహితః ||5|| + +పవిత్రంచ మహాంశ్చైవ నియమో నియమాశ్రితః +సర్వకర్మాస్వయంభూత ఆదిరాదికరో నిధిః ||6|| + +సహస్రక్షో విశాలాక్ష స్సోమో నక్షత్రసాధకః +చంద్రస్సూర్యశ్శనిః కేతుర్గ్రహో గ్రహపతిర్వరః || 7 || + +ఆద్యంతలయకర్తాచ మృగబాణార్పణోనఘః +మహాతపా ఘోరతపా అదీనో దీనసాధకః ||8|| + +సంవత్సరకరో మంత్రః ప్రమాణం పరమం తపః +యోగీ యోజ్యో మహాబీజో మహారేతా మహాబలః ||9|| +S +సువర్ణరేతా సర్వజ్ఞ స్సుబీజో బీజవాహనః +దశబాహుస్త్వనిమిషో నీలకంఠ ఉమాపతిః|| 10 || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0051.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e977ddfda62db4f16bbb49c0d71e9cf9e9fe4b6c --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సంగ్రహో నిగ్రహః కర్తా సర్వచీరనివాసనః +ముఖ్యోముఖ్యశ్చ దేహశ్చ కాహళి స్సర్వకామదః||35|| + +సర్వకాలప్రసాదశ్చ సుబలో బలరూపభ్రుత్ +సర్వకామప్రదశ్చైవ సర్వద స్సర్వతోముఖః||36|| + +ఆకాశనిర్విరూపశ్చ నిపాతోహ్యవశః ఖగః +రౌద్రరూపోంశురాదిత్యో బహురశ్మిస్సువర్చసీ||37|| + +వసువేగో మహావేగో మనోవేగో నిశాచరః +సర్వవాసీ శ్రియావాసీ ఉపదేశకరో కరః||38|| + +మునిరాత్మా నిరాలోక స్సంభగ్నశ్చ సహస్రదః +ప్లక్షీచ ప్లక్షరూపశ్చ అతిదీప్తో విశాంపతిః||39|| + +ఉన్మాదో మదనః కామోహ్యశ్వత్థోర్థకరోయశః +వాహదేవశ్చ వామశ్చ ప్రాగ్దక్షిణ ఉదజ్ఞుఖః||40|| + +సిద్ధయోగీ మహర్షిశ్చ సిద్ధార్ధ సిద్ధ సాధకః +భిక్షుశ్చ భిక్షురూపశ్చ విపణో మృదురవ్యయః||41|| + +మహాసేనో విశాఖశ్చ షష్టిభాగో గవాంపతిః +వజ్రహస్తశ్చ విస్రంభో చమూస్తంభన ఏవచ ||42|| + +వృత్తావృత్తకరస్తాలో మధుర్మధుకలోచనః +వాచస్పత్యో వాజసనో నిత్యమాశ్రితపూజితః||43|| + +బ్రహ్మచారీ లోకచారీ సర్వదారీ విచారవిత్ +ఈశాన ఈశ్వరః కాలో నిశాచరీ పినాకభ్రుత్ || 44|| + +నిమిత్తస్థో నిమిత్తంచ నందిర్నాందీకరో హరిః +నందీశ్వరశ్చ నందీచ నందనో నందివర్ధనః||45|| + +భగహారీ నిహంతా చ కాలో బ్రహ్మా పితామహః +చరుత్ముఖో మహాలింగ శ్చారులింగస్తథైవ చ||46|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0052.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4b2d5f9ab2078dedc613d68123cee3720b40da2b --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +లింగాధ్యక్ష స్సురాధ్యక్షో యోగాధ్యక్షో యుగావహః +బీజాధ్యక్షో బీజకర్తా అధ్యాత్మానుగతో బలః||47|| + +ఇతిహాస స్సకల్పశ్చ గౌతమోథ నిశాకరః +దంభోహ్యందభో వైదంభో వశ్యో వశకరః కలిః||48|| + +లోకకర్తా పశుపతిర్మహాకర్తా హ్యనౌషధః +అక్షరం పరమం బ్రహ్మబలవాన్ శక్త ఏవచ ||49|| + +నీతిర్హ్యనీతి శ్శుద్ధాత్మా శుద్ధే మాన్యో గతాగతః +బహుప్రసాద స్సుస్వప్నో దర్పణోథ త్వమిత్రజిత్ ||50|| + +వేదకారో మంత్రకారో విద్వాన్సమరమర్దనః +మహామేఘ నివాసీచమహాఘోరో వశీకరః||51|| + +అగ్నిజ్వాలో మహాజ్వాలో హ్యతిధూమ్రో హుతో హవిః +వృషభ శ్శంకరో నిత్యం వర్చస్వీ ధూమకేతనః||52|| + +నీలస్తథాంగలుబ్ధశ్చ శోభనో నిరవగ్రహః +స్వస్తిదః స్వస్తిభావశ్చ భారీ భాగకరో లఘుః||53|| + +ఉత్సంగశ్చ మహాంగశ్చ మహాగర్భపరాయణః +కృష్ణవర్ణ స్సువర్ణశ్చ ఇంద్రియం సర్వదేహినామ్ ||54|| + +మహాపాదో మహాహస్తో మహాకాయో మహాయశాః +మహామూర్ధా మహామాత్రో మహానేత్రో నిశాలయః||55|| + +మహాంతకో మహా కర్ణో మహోష్ఠశ్చ మహాహనుః +మహానాసో మహాకంబుర్మహాగ్రీవః శ్మశానభాక్ ||56|| + +మహావక్షా మహోరస్కో హ్యంతరాత్మా మృగాలయః +లంబనో లంబతోష్ఠశ్చ మహామాయః పయోనిధిః||57|| + +మహాదంతో మహాదంష్ణ్రో మహాజిహ్వా మహాముఖః +మహానఖో మహారోమా మహాకేశో మహాజటః ||58|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0053.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0f46b499182b797d9c06e80c6279f9d669e4527 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ప్రసన్నశ్చ ప్రసాదశ్చ ప్రత్యయో గిరిసాధనః +స్నేహనో స్నేహనశ్చైవ అజిరశ్చ మహామునిః||59|| + +వృక్షాకారో వృక్షకేతు రనలో వాయువాహనః +గండలో మేరుధామాచ దేవాధిపతిరేవచ ||60|| + +అధర్వ శీర్ష స్సామాస్య ఋక్సహస్రమితేక్షణః +యజుః పాదభుజో గుహ్యః ప్రకాశోజంగమస్తథా ||61|| + +అమోఘార్థః ప్రసాదశ్చ అభిగమ్య స్సుదర్శనః +ఉపకారప్రియ స్సర్వః కనకః కాంచనచ్చవిః ||62|| + +నాభిర్నంది కరోభావః పుష్కరః స్థపతిః స్థిరః +ద్వాదశస్త్రాసన శ్చాద్యోయజ్ఞో యజ్ఞసమాహితః||63|| + +నక్తం కలిశ్చ కాలశ్చ మకరః కాలపూజితః +సగణోగణకారశ్చ భూతవాహనసారథిః|| 64|| + +భస్మాశయో భస్మగోప్తా భస్మభూతస్తరుర్గుణః +లోకపాలస్తథా లోకోమహాత్మా సర్వపూజితః||65|| + +శుక్ల స్త్రీశుక్లసంపన్న శ్శుచిర్భూత నిషేవితః +ఆశ్రమస్థః క్రియావస్థో విశ్వకర్మమతిర్వరః|| 66|| + +విశాల శాఖస్తమ్రోష్ఠోహ్యాంబుజాల స్సునిశ్చలః +కపిలః కపిశ శ్శుక్ల ఆయుశ్చైవ పరో పరః||67 || + +గంధర్వో హ్యదితి స్తార్ క్ష్య స్సువిజ్ఞేయ స్సుశారదః +పరశ్వధాయుధో దేవో హ్యనుకారీ సుబాంధవః|| 68|| + +తుంబవీణో మహాక్రోధ ఊర్ధ్వరేతా జలేశయః +ఉగ్రో వంశకరో వంశో వంశనాదోహ్య నిందితః||69|| + +సర్వాంగ రూపో మాయావీ సుహృదోహ్యనిలో నలః +బంధనో బంధ కర్తాచ సుబంధన విమోచనః||70|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0054.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01a89a5bdc325a12bc407750f074f2fc46522e8b --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సయాజ్ఞారిస్సకామారి ర్మహా దంష్ట్రోమహాయుధః +బహుధా నిందితస్సర్వ శంకర శ్చంద్రశేఖరః||71|| + +అమరేశో మహాదేవో విశ్వదేవ స్సురారిహా +అహిర్భుధ్న్యో నిలాభశ్చ చేకితానో హరిస్తథా|| 72|| + +అజైకపాశ్చ కాపాలీ త్రిశంకురజిత శ్శివః +ధన్వంతరి ర్ధూమకేతు స్స్కందో వైశ్రవణ స్తథా ||73|| + +ధాతా శక్రశ్చ విష్ణుశ్చ మిత్ర స్త్వష్టా ధ్రువోధరః +ప్రభావస్సర్వగో వాయు రర్యమా సవితా రవిః ||74|| + +ఉషంగుశ్చ విధాతాచ మాంధాతా భూతభావనః +విభుర్వర్ణ విభావీచ సర్వకామ గుణావహః||75|| + +పద్మనాభో మహార్భశ్చంద్ర వక్త్రో నిలో నలః +భలవాంశ్చోపశాంతశ్చ పురాణః పుణ్యచంచురీ||76|| + +కురుకర్తా కురువాసీ కురుభూతో గుణౌషధః +సర్వాశయో గర్భాచారీ సర్వేషాం ప్రాణినాం పతిః||77|| + +దేవదేవస్సుఖాసక్త స్సదసత్సర్వ రత్నవిత్ +కైలాసగిరి వాసీ చ హిమవద్గిరి సంశ్రయః||78|| + +కూలహారీ కూలకర్తా బహువిద్యో బహుప్రదః +వణిజో వర్ధకీ వృక్షో వకుళ శృందనచ్ఛదః||79|| + +సారగ్రీవోమహాశత్రు రలోలశ్చ మహౌషధః +సిద్ధార్థకారీ సిద్ధార్థశ్చందోవ్యాకరణోత్తరః||80|| + +సింహనాద స్సింహదంష్ట్ర స్సింహగ స్సింహవాహనః +ప్రభావాత్మా జగత్కాలః కాలో లోకహితస్తరుః||81|| + +సారంగో నవచక్రాంగః కేతుమాలీ సభావనః +భూతాలయో భూతపతి రహోరాత్ర మనిందితః|| 82|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0056.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8241d6708d19460a4d3855e5274a61e4444388ba --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +యుగ రూపో మహారూపోమహానాగహనో వథః +న్యాయ నిర్వహణః పాదః పండితో హ్యచలోపమః||95|| + +బహుమాలో మహామాల శ్శశీహరిసులోచనః +విస్తారోలవణః కూపస్త్రియుగ స్సఫలోదయః||96|| + +త్రినేత్రశ్చోవిషణ్ణాంగో మణివిద్ధో జటాధరః +విందుర్విసర్గ స్సుముఖః శరస్సర్వాయుధస్సహః||97|| + +నివేదన స్సుఖాజాతః సుగంధారో మహాధనుః +గంధపాలీ చ భగవానుత్థాన స్సర్వకర్మణామ్ ||98|| + +మంథానో బహుళో వాయుః సకలస్సర్వలోచనః +తలసాలః కరస్థాలీ ఊర్ధ్వ సంహననో మహాన్ ||99|| + +ఛత్రం సుచ్ఛత్రో విఖ్యాతో లోకస్సర్వాశ్రయక్రమః +ముండో విరూపో వికృతో దండీ కుండీ వికుర్వణః||100|| + +హర్యక్షః కకుభోవజ్రీ శతజిహ్వస్సహస్రపాత్ +సహస్రమూర్ధా దేవేంద్ర స్సర్వ దేవమయో గురుః||101|| + +సహస్రబాహు స్సర్వాంగః శరణ్యస్సర్వలోకకృత్ +పవిత్రం త్రికకున్మంత్రః కనిష్ఠః కృష్ణపింగళః||102|| + +బ్రహ్మదండ వినిర్మాతా శతఘ్నిపాశశక్తిమాన్ +పద్మగర్భో మహాగర్బో బ్రహ్మగర్భో జలోద్భవః|103 || + +గభస్తిర్బ్రహ్మకృదబ్రహ్మ బ్రహ్మవిద్బ్రాహ్మణో గతిః +అనంతరూపశ్చైకాత్మా తిగ్మతేజాస్స్వయంభువః|| 104|| + +ఊర్ధ్వగాత్మాపశుపతిర్వాతరంహాఅ మనోజవః +చందనీ పద్మనాళాగ్రస్సురభ్యుత్తరణో నరః||105|| + +కర్ణికార మహాస్రగ్వీ నీలమౌళిః పినాకభ్రుత్ +ఉమాపతి రుమాకాంతో జాహ్నవీభ్రుదుమాధవః||106|| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0058.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..47c5797def0baa11c016c75cbe3d0897635a8c73 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +గుహః కాంతో నిజస్సర్గః పవిత్రం సర్వపావనః +శృంగీ శృంగప్రియో బభ్రూ రాజరాజో నిరామయః||119 || + +అభిరామస్సురగణో విరామస్సర్వ సాధనః +లలాటాక్షో విశ్వదేవోహరిణోబ్రహ్మవర్చసః||120|| + +స్థావరాణాం పతిశ్చైవ నియమేంద్రియవర్ధనః +సిద్ధార్థ సిద్ధభూతార్థో చింత్య స్సత్యవ్రత శ్శుచిః|| 121|| + +వ్రతాధిపః పరంబ్రహ్మ భక్తానుగ్రహ కారకః +విముక్తో ముక్త తేజాశ్చ శ్రీమాన్ శ్రీవర్ధనో జగత్ || 122 || + +ఫలస్తుతి + +యథా ప్రధానం భగవాన్ ఇతి భక్త్యాస్తుతో మయా +యం న బ్రహ్మాదయో దేవా వీదుస్తత్త్వేన నర్షయః|| + +స్తోతవ్య మర్చ్యం వంద్యంచ కస్తోష్యతి జగత్పతిమ్ +భక్త్యా త్వేవం పురస్కృత్య మయా యజ్ఞపతిర్విభుః|| + +తతో భ్యనుజ్జాం సంప్రాప్య స్తుతో మతిమతాం వరః +శివమేభిః స్తువన్ దేవం నామభిః పుష్టివర్ధనైః|| + +నిత్యయుక్త శ్శుచి ర్భూతః ప్రాప్నోత్యాత్మానమాత్మనా +ఏతద్ధి పరమం బ్రహ్మ పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి|| + +ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ స్తువంత్యేతేన తత్పరాః +స్తుయమానో మహాదేవః స్తూయతే నియతాత్మభిః || + +భక్తానుకంపీ భగవాన్ ఆత్మసంస్థాకతో విభుః +తథైవ చ మనుష్యేషు యే మనుష్యాః ప్రధానతః|| + +ఆస్తికాః శ్రద్ధధానాశ్చ బహుభిర్జన్మభిః స్తవై +భక్త్యాహ్యనన్యమ్ ఈశానం పరం దేవం సనాతనమ్ || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0060.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..242d98880647c4c846059b16b568f92b324ee797 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +యా గతిస్సాంఖ్యయోగానాం వ్రజంతే తాం గతిం తథా +స్తవమేనం ప్రయత్నేన సదా రుద్రస్య సన్నిధౌ|| + +అబ్దమేకం చరేద్భక్తః ప్రాప్నుయాదీప్సితం ఫలమ్ +ఏతద్రహస్యం పరమం బ్రహ్మణో హృది సంస్థితమ్ || + +బ్రహ్మా ప్రోవాచ శక్రాయ శక్తః ప్రోవాచ మృత్యవే +మృత్యుః ప్రోవాచ రుద్రేభ్యో రుద్రేభ్య స్తండిమాగమత్ || + +మహతా తపసా ప్రాప్తం తండినా బ్రహ్మసద్మని +తండిః ప్రోవాచ శుక్రాయ గౌతమాయచ భార్గవః|| + +వైవస్వతాయ మనవే గౌతమః ప్రాహ మాధవ +నారాయణాయ సాధ్యాయ మనురిష్టాయ ధీమతే || + +యమాయ ప్రాహ భగవాన్ సాధ్యో నారాయణో చ్యుతః +నాచికేతాయ భగవానాహ వైవస్తవో యమః|| + +మార్కండేయాయ వార్ ష్ణేయ నాచికేతో భ్యభాషత +మార్కండేయాన్మయా ప్రాప్తో నియమేన జనార్దన|| + +తవాష్యహ మమిత్రఘ్నస్తవం దద్యాం హ్యవిశ్రుతమ్ +స్వర్గ్యమరోగ్యమాయుష్యం ధన్యం వేదేన సంమితమ్ || + +నా స్యవిఘ్నం వికుర్వంతి దానవా యక్షరాక్షసాః +పిశాచా యాతుధానా వా గుహ్యకా భుజపా అపి|| + +యః పఠేత శుచిః ప్రాతః బ్రహ్మచారీ జితేంద్రియః +అభగ్నయోగో వర్షంతు సోశ్వమేధఫలం లభేత్ || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0062.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0062.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..329bf541a4c4050ec98bbfc101131312b8eac27a --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0062.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +తవ ధ్యానే బుద్ధిర్నయనయుగలం మూర్తివిభవే +పరగ్రన్థాన్ కైర్వా పరమశివజానే పరమతః ||7|| + +యథా బుద్ధిశ్శుక్తౌ రజతమితి కాచాశ్మని మణిః +జలే పైష్ఠే క్షీరం భవతి మృగతృష్ణాసు సలిలమ్ | +తథా దేవభ్రాన్త్యా భజతి భవదన్యం జడ జనో +మహాదేవేశం త్వాం మనసి చన మత్వా పశుపతే ||8|| + +గభీరే కాసారే విశతి విజనే ఘోరవిపినే +విశాలే శైలే చ భ్రమతి కుసుమార్థం జడమతిః | +సమర్ప్యైకం చేతస్సరసిజం ఉమానాథ భవతే +సుఖేనావస్థాతుం జన ఇహ నజానాతి కిమహో || 9 || + +నరత్వం దేవత్వం నగవనమృగత్వం మశకతా +పశుత్వం కీటత్వం భవతు విహగత్వాదిజననమ్ | +సదా త్వత్పాదాబ్దస్మరణపరమానన్దలహరీ +విహారాసక్తం చేద్ హృదయమిహ కిం తేన వపుషా || 10 || + +వటుర్వాగేహీ వా యతిరపి జటీ వా తదితరో +నరో వా యః కశ్చిద్భవతు భవ కిం తేన భవతి | +యదీయం హృత్పద్మం యది భవదధీనం పశుపతే +తదీయస్త్వం శంభో భవసి భవ భారం చ వహసి ||11|| + +గుహాయాం గేహే వా బహిరపి వనే వా౽ద్రిశిఖరే +జలే వా వహ్నౌ వా వసతు వసతేః కిం వద ఫలమ్ | +సదా యస్యైవాన్తఃకరణమపి శంభో తవ పదే +స్థితం చేద్ యోగో౽సౌ స చ పరమయోగీ స చ సుఖీ || 12 || + +అసారే సంసారే నిజభజనదూరే జడధియా +భ్రమన్తం మామన్ధం పరమకృపయా పాతుముచితమ్ | +మదన్యః కో దీనస్తవ కృపణ రక్షతినిపుణః +త్వదన్యః కో వా మే త్రిజగతి శరణ్యః పశుపతే ||13|| + +ప్రభుస్త్వం దీనానాం ఖలు పరమబన్ధుః పశుపతే +ప్రముఖ్యో౽హం తేషామపి కిముత బన్దుత్వమనయోః | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0063.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0063.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5abed479ea26313917cba8f40ca33e536b022f40 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0063.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +త్వయైవ క్షన్తవ్యాః శివ మదపరాధాశ్చసకలాః +ప్రయత్నాత్కర్తవ్యం మదవనమియం బన్దుసరణిః ||14|| + +ఉపేక్షా నో చేత్ కిం నహరసి భవద్ద్యానవిముఖాం +దురాశాభూయిష్ఠాం విధిలిపిమశక్తోయది భవాన్ | +శిరస్తద్వైధాత్రం న నఖలు సువృత్తం పశుపతే +కథం వా నిర్యత్నం కరనఖముఖేనైవ లులితమ్ ||15|| + +విరిఞ్చి ర్దీర్ఘాయుర్భవతు భవతా తత్పరశిరశ్చతుష్కం +సంరక్ష్యం స ఖలు భువి దైన్యం లిఖితవాన్ | +విచారః కో వా మాం విశదకృపయా పాతి శివతే +కటాక్షవ్యాపారః స్వయమపి చ దీనావనపరః ||16|| + +ఫలాద్వాపుణ్యానాం మయి కరుణయా వా త్వయి విభో +ప్రసన్నే౽పి స్వామిన్ భవదమలపాదాబ్దయుగలమ్ | +కథం పశ్యేయం మాం స్థగయతి నమఃసంభ్రమజుషాం +నిలింపానాం శ్రేణిర్నిజకనకమాణిక్యమకుటైః ||17|| + +త్వమేకో లోకానాం పరమఫలదో దివ్యపదవీం +వహన్తస్త్వన్మూలాం పునరపి భజన్తే హరిముఖాః | +కియద్వా దాక్షిణ్యం తవ శివ మదాశా చ కియతీ +కదా వా మద్రక్షాం వహసి కరుణాపూరితదృశా ||18|| + +దురాశాభూయిష్ఠే దురధిపగృహద్వారఘటకే +దురన్తే సంసారే దురితనిలయే దుఃఖ జనకే | +మదాయాసం కిం న వ్యపనయసి కస్యోపకృతయే +వదేయం ప్రీతిశ్చేత్ తవ శివ కృతార్థాః ఖలు వయమ్ ||19 || + +సదా మోహాటవ్యాం చరతి యువతీనాం కుచగిరౌ +నటత్యాశాశాఖాస్వటతి ఝటితి స్వైరమభితః | +కపాలిన్ భిక్షో మే హృదయకపిమత్యన్తచపలం +దృఢం భక్త్యా బద్ధ్వా శివ భవదధీనం కురు విభో ||20|| + +ధృతిస్తంభాధారం దృఢగుణ నిబద్దాం సగమనాం +విచిత్రాం పద్మాఢ్యాం ప్రతిదివససన్మార్గఘటితామ్ | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0064.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bd6b247cfd9364536c2ccc48dfab87fef3482c7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +స్మరారే మచ్చేతఃస్ఫుటపటకుటిం ప్రాప్య విశదాం +జయ స్వామిన్ శక్త్యా సహ శివ గణైస్సేవిత విభో ||21|| + +ప్రలోభాద్యైః అర్థాహరణ పరతన్త్రో ధనిగృహే +ప్రవేశోద్యుక్తస్సన్ భ్రమతి బహుధా తస్కరపతే +ఇమం చేతశ్చోరం కథమిహ సహే శంకర విభో +తవాధీనం కృత్వామయి నిరపరాధే కురు కృపామ్ ||22|| + +కరోమి త్వత్పూజాం సపది సుఖదో మే భవ విభో +విధిత్వం విష్ణుత్వమ్ దిశసి ఖలు తస్యాః ఫలమితి | +పునశ్చ త్వాం ద్రష్టుం దివి భువి వహన్ పక్షిమృగతాం +అదృష్ట్వా తత్ఖేదం కథమిహ సహే శంకర విభో ||23|| + +కదా వా కైలాసే కనకమణిసౌధే సహగణైః +వసన్ శంభోరగ్రే స్ఫుటఘటిత మూర్ధాంజలిపుటః | +విభో సాంబ స్వామిన్ పరమశివ పాహీతి నిగదన్ +విధాతౄణాం కల్పాన్ క్షణమివ వినేష్యామి సుఖతః ||24|| + +స్తవైర్బ్రహ్మాదీనాం జయజయవచోభిః నియమానాం +గణానాం కేలీభిః మదకలమహోక్షస్య కకుది | +స్థితం నీలగ్రీవం త్రినయనంఉమాశ్లిష్టవపుషం +కదా త్వాం పశ్యేయం కరధృతమృగం ఖణ్డపరశుమ్ ||25|| + +కదా వా త్వాం దృష్ట్వా గిరిశ తవ భవ్యాంఘ్రియుగలం +గృహీత్వాహస్తాభ్యాం శిరసి నయనే వక్షసి వహన్ | +సమాశ్లిష్యాఘ్రాయ స్ఫుటజలజగన్ధాన్ పరిమలాన్ +అలభ్యాం బ్రహ్మాద్యైః ముదమనుభవిష్యామి హృదయే ||26|| + +కరస్థే హేమాద్రౌ గిరిశ నికటస్థే ధనపతౌ +గృహస్థే స్వర్బూజాఽమరసురభి చిన్తామణిగణే | +శిరస్థే శీతాంశౌ చరణయుగలస్థేఅఖిల శుభే +కమర్థం దాస్యే౽హం భవతు భవదర్థం మమ మనః || 27 || + +సారూప్యం తవ పూజనే శివ మహాదేవేతి సంకీర్తనే +సామీప్యం శివ భక్తిధుర్యజనతాసాంగత్యసంభాషణే | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0065.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ecc6e4dca4d23828a4f065336f3368f72778386d --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సాలోక్యం చ చరాచరాత్మక తనుధ్యానే భవానీపతే +సాయుజ్యం మమ సిద్ధిమత్ర భవతి స్వామిన్ కృతార్థోస్మ్యహమ్ ||28|| + +త్వత్పాదాంబుజమర్చయామి పరమం త్వాం చిన్తయామ్యన్వహం +త్వామీశం శరణం వ్రజామి వచసా త్వామేవ యాచే విభో | +వీక్షాం మే దిశ చాక్షుషీం సకరుణాం దివ్యైశ్చిరం ప్రార్థితాం +శంభో లోకగురో మదీయమనసః సౌఖ్యోపదేశం కురు ||29|| + +వస్త్రోద్దూత విధౌ సహస్రకరతా పుష్పార్చనే విష్ణుతా +గన్దే గన్ధవహాత్మతా౽న్నపచనే బహిర్ముఖాధ్యక్షతా | +పాత్రే కాంచనగర్భతాస్తి మయి చేద్ బాలేన్దు చూడామణే +శుశ్రూషాం కరవాణి తే పశుపతే స్వామిన్ త్రిలోకీగురో ||30|| + +నాలం వా పరమోపకారకమిదం త్వేకం పశూనాం పతే +పశ్యన్ కుక్షిగతాన్ చరాచరగణాన్ బాహ్యస్థితాన్ రక్షితుమ్ | +సర్వామర్త్యపలాయనౌషధం అతిజ్వాలాకరం భీకరం +నిక్షిప్తం గరలం గలే న గలితం నోద్గీర్ణమేవత్వయా ||31|| + +జ్వాలోగ్రస్సకలామరాతిభయదః క్ష్వేలః కథం వా త్వయా +దృష్టః కిం చ కరే ధృతః కరతలే కిం పక్వ జంబూఫలమ్ | +జిహ్వాయాం నిహితశ్చ సిద్ధఘుటికా వా కణ్ఠదేశే భృతః +కిం తే నీలమణిర్విభూషణమయం శంభో మహాత్మన్ వద ||32|| + +నాలం వా సకృదేవ దేవ భవతస్సేవా నతిర్వా నుతిః +పూజా వా స్మరణం కథాశ్రవణమప్యాలోకనం మాదృశామ్ | +స్వామిన్నస్థిరదేవతానుసరణాయాసేన కిం లభ్యతే +కా వా ముక్తిరితః కుతో భవతి చేత్ కిం ప్రార్థనీయం తదా ||33|| + +కిం బ్రూమస్తవ సాహసం పశుపతే కస్యాస్తి శంభో +భవద్దైర్యం చేదృశమాత్మనః స్థితిరియం చాన్యైః కథం లభ్యతే | +భ్రశ్యద్దేవగణం త్రసన్మునిగణం నశ్యత్ప్రపఇ్చం లయం +పశ్యన్నిర్భయ ఏక ఏవ విహరత్యానన్దసాన్ద్రో భవాన్ ||34|| + +యోగక్షేమధురంధరస్య సకల శ్రేయః ప్రదోద్యోగినో +దృష్టాదృష్టమతోపదేశకృతినో బాహ్యాన్తరవ్యాపినః | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0066.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e92c95f2a220475c471abe3539329e4feefcba3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సర్వజ్ఞస్య దయాకరస్య భవతః కిం వేదితవ్యం మయా +శంభో త్వం పరమాన్తరంగ ఇతి మే చిత్తే స్మరామ్యన్వహమ్ ||35|| + +భక్తో భక్తిగుణావృతే ముదమృతా పూర్ణే ప్రసన్నే మనః +కుమ్బే సాంబ తవాంఘ్రిపల్లవ యుగం సంస్థాప్య సంవిత్ఫలమ్ | +సత్త్వం మన్త్రముదీరయన్నిజ శరీరాగార శుద్ధిం వహన్ +పుణ్యాహం ప్రకటీ కరోమి రుచిరం కల్యాణమా పాదయన్ ||36|| + +ఆమ్నాయాంబుధిమాదరేణ సుమనస్సంఘాఃసముద్యన్మనో +మన్థానం దృఢ భక్తిరజ్జుసహితం కృత్వా మథిత్వా తతః | +సోమం కల్పతరుం సుపర్వసురభిం చిన్తామణిం ధీమతాం +నిత్యానన్దసుధాం నిరన్తరరమాసౌభాగ్యమాతన్వతే || 37 || + +ప్రాక్పుణ్యాచలమార్గదర్శితసుధామూర్తిః ప్రసన్నశ్శివః +సోమస్సద్గుణసేవితో మృగధరః పూర్ణాస్తమో మోచకః | +చేతః పుష్కర లక్షితో భవతి చేదానన్దపాథో నిధిః +ప్రాగల్బ్యేన విజృంభతే సుమనసాం వృత్తిస్తదా జాయతే ||38|| + +ధర్మోమే చతురంఘ్రికః సుచరితః పాపం వినాశం గతం +కామక్రోధమదాదయో విగలితాః కాలాః సుఖావిష్కృతాః | +జ్ఞానానన్దమహౌషధిః సుఫలితా కైవల్య నాథే సదా +మాన్యే మానసపుణ్డరీకనగరే రాజావతంసే స్థితే ||39|| + +ధీయన్త్రేణ వచోఘటేన కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమైః +ఆనీతైశ్చ సదాశివస్య చరితాంభోరాశిదివ్యామృతైః | +హృత్కేదారయుతాశ్చ భక్తికలమాః సాఫల్యమాతన్వతే +దుర్భిక్షాన్మమ సేవకస్య భగవన్ విశ్వేశ భీతిః కుతః ||40|| + +పాపోత్పాతవిమోచనాయ రుచిరైశ్వర్యాయ మృత్యుంజయ +స్తోత్రధ్యాననతిప్రదక్షిణసపర్యాలోకనాకర్ణనే | +జిహ్వాచిత్తశిరోంఘ్రిహస్తనయనశ్రోత్రైరహం ప్రార్థితో +మామాజ్ఞాపయ తన్నిరూపయ ముహుర్మామేవ మా మే౽వచః || 41|| + +గాంభీర్యం పరిఖాపదం ఘనధృతిః ప్రాకార ఉద్యద్గుణ +స్తోమశ్చాప్త బలం ఘనేన్ద్రియచయో ద్వారాణి దేహే స్థితః | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0069.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0069.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..248e1d6b17fa67d38b00e9fd62a32ea1397be1c2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0069.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +మాయా సృష్ట జగత్త్రయాయ సకలామ్నాయాన సంచారిణే +సాయం తాణ్డవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిశ్శంభవే ||56|| + +నిత్యం స్వోదర పోషణాయ సకలానుద్దిశ్య విత్తాశయా +వ్యం పర్యటనం కరోమి భవతస్సేవాం నజానే విభో | +మజ్జన్మాన్తర పుణ్యపాక బలతస్త్వం శర్వ సర్వాన్తరః +తిష్ఠస్యేవ హి తేన వా పశుపతే తే రక్షణీయో౽స్మ్యహమ్ ||57 || + +ఏకో వారిజ బాన్ధవః క్షితినభో వ్యాప్తం తమోమణ్డలం +భిత్వాలోచనగోచరోపి భవతి త్వం కోటిసూర్య ప్రభః | +వేద్యః కిం నభవస్యహో ఘనతరం కీదృఙ్భవేన్మత్తమస్ +తత్సర్వం వ్యపనీయ మే పశుపతే సాక్షాత్ ప్రసన్నో భవ ||58|| + +హంసః పద్మవనం సమిచ్ఛతి యథా నీలాంబుదం చాతకః +కోకః కోకనద ప్రియం ప్రతిదినం చన్ద్రం చకోరస్తథా | +చేతోవాఞ్చతి మామకం పశుపతే చిన్మార్గ మృగ్యం విభో +గౌరీ నాథ భవత్పదాబ్దయుగలం కైవల్య సౌఖ్యప్రదమ్ ||59|| + +రోధస్తోయహృతః శ్రమేణ పథికశ్ఛాయాం తరోర్వృష్టితః +భీతః స్వస్థ గృహం గృహస్థం అతిథిర్దీనః ప్రభం ధార్మికమ్ | +దీపం సన్తమసాకులశ్చ శిఖినం శీతావృతస్త్వం తథా +చేతస్సర్వ భయాపహం వ్రజ సుఖం శంభోః పదాంభోరుహమ్ ||60|| + +అంకోలం నిజ బీజ సన్తతిరయస్కాన్తోపలం సూచికా +సాధ్వీ నైజ విభుం లతా క్షితిరుహం సిన్దుస్సరిద్ వల్లభమ్ | +ప్రాప్నోతీహ యథా తథా పశుపతేః పాదారవిన్దద్వయం +చేతోవృత్తిరుపేత్య తిష్ఠతి సదా సా భక్తిరిత్యుచ్యతే ||61|| + +ఆనన్దాశ్రుభరాతనోతి పులకం నైర్మల్యతశ్ఛాదనం +వాచా శంఖ ముఖే స్థితైశ్చ జఠరాపూర్తిం చరిత్రామృతైః | +రుద్రాక్షైర్భసితేన దేవ వపుషో రక్షాం భవద్భావనా +పర్యంకే వినివేశ్య భక్తి జననీ భక్తార్భకం రక్షతి ||62 || + +మార్గావర్తిత పాదుకా పశుపతేరఙ్గస్య కూర్చాయతే +గణ్డూషాంబు నిషేచనం పురరిపోర్దివ్యాభిషేకాయతే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0070.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da541e8abb7232aca35bb9ebb51b444cc96b7529 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +కించిద్భక్షిత మాంసశేషకబలం నవ్యోపహారాయతే +భక్తిః కిం న కరోత్యహో వనచరో భక్తావతంసాయతే ||63|| + +వక్షస్తాడనమన్తకస్య కఠినాపస్మార సంమర్ధనం +భూభృత్ పర్యటనం నమత్సురశిరః కోటీర సంఘర్షణమ్ | +కర్మేదం మృదులస్య తావకపద ద్వన్ద్వస్య గౌరీపతే +మచ్చేతో మణిపాదుకా విహరణం శంభో సదాంగీకురు ||64|| + +వక్షస్తాడన శంకయా విచలితో వైవస్వతో నిర్జరాః +కోటీరోజ్జ్వల రత్నదీపకలికా నీరాజనం కుర్వతే | +దృష్ట్వా ముక్తివధూస్తనోతి నిభృతాశ్లేషం భవానీపతే +యచ్చేతస్తవ పాదపద్మభజనం తస్యేహ కిం దుర్లభమ్ ||65|| + +క్రీడార్థం సృజసి ప్రపంచమఖిలం క్రీడామృగాస్తే జనాః +యత్కర్మాచరితం మయా చ భవతఃప్రీత్యై భవత్యేవ తత్ | +శంభో స్వస్య కుతూహలస్య కరణం మచ్చేష్టితం నిశ్చితం +తస్మాన్మామక రక్షణం పశుపతే కర్తవ్యమేవ త్వయా ||66|| + +బహువిధ పరితోష బాష్పపూర +స్ఫుట పులకాంకిత చారుభోగ భూమిమ్| +చిరపద ఫలకాంక్షి సేవ్యమానాం +పరమ సదాశివ భావనాం ప్రపద్యే ||67|| + +అమిత ముదమృతం ముహుర్దుహన్తీం +విమల భవత్పదగోష్ఠమావసన్తీమ్ | +సదయ పశుపతే సుపుణ్య పాకాం +మమ పరిపాలయ భక్తి ధేనుమేకామ్ ||68|| + +జడతా పశుతా కలంకితా +కుటిల చరత్వం చ నాస్తి మయి దేవ | +అస్తి యది రాజమౌలే +భవదాభరణస్య నాస్మి కిం పాత్రమ్ || 69|| + +అరహసి రహసి స్వతన్త్ర బుద్ధ్యా +వరివసితుం సులభః ప్రసన్న మూర్తిః | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0071.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c93ff98af945d344c114d5432c6251a12c92fb30 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +అగణిత ఫలదాయకః ప్రభుర్మే +జగదధికోహృదిరాజ శేఖరోస్తి || 70 || + +ఆరూఢ భక్తిగుణ కుంచిత భావ చాప +యుక్తైశ్శివ స్మరణ బాణగణైరమోఘైః | +నిర్జిత్య కిల్బిషరిపూన్ విజయీ +సుధీన్ద్రస్సానన్దమావహతి సుస్థిర రాజలక్ష్మీమ్ ||71|| + +ధ్యానాంజనేన సమవేక్ష్య తమఃప్రదేశం +భిత్వా మహాబలిభిరీశ్వరనామ మన్త్రైః | +దివ్యాశ్రితం భుజగభూషణముద్వహన్తి +యే పాద పద్మమిహ తే శివ తే కృతార్థాః || 72|| + +భూదారతాముదవహద్ యదపేక్షయాశ్రీ +భూదార ఏవ కిమతస్సుమతే లభస్వ | +కేదారమాకలిత ముక్తి మహౌషధీనాం +పాదారవిన్ద భజనం పరమేశ్వరస్య ||73|| + +ఆశాపాశక్లేశదుర్వాసనాది +భేధోద్యుక్తైః దివ్యగన్ధై రమన్దైః | +ఆశాశాటీకస్య పాదారవిన్దం +చేతఃపేటీం వాసితాం మే తనోతు ||74|| + +కల్యాణినం సరసచిత్రగతిం సవేగం +సర్వేంగితజ్ఞమనఘం ధ్రువ లక్షణాఢ్యమ్ | +చేతస్తురంగమ్ అధిరుహ్య చరస్మరారే +నేతస్సమస్త జగతాం వృషభాధిరూఢ ||75|| + +భక్తిర్మహేశ పదపుష్కరమావసన్తీ +కాదంబనీవ కురుతే పరితోషవర్షమ్ | +సంపూరితో భవతి యస్యమనస్తటాకః +తజ్జన్మసస్యమఖిలం సఫలం చ నాన్యత్ ||76|| + +బుద్ధిఃస్థిరా భవితుమీశ్వర పాదపద్మ +సక్తా వధూర్విరహిణీవసదా స్మరన్తీ| \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0072.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..002411ed4a7cbe8cc9378cdc659fb60179c1bdb4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సద్భావనా స్మరణదర్శనకీర్తనాది +సంమోహితేవ శివమన్త్ర జపేన విన్తే || 77 || + +సదుపచార విధిష్వనుబోధితాం +సవినయాం సుహృదం సదుపాశ్రితామ్ | +మమ సముద్ధర బుద్ధిమిమాం ప్రభో +వరగుణేననవోఢ వధూమివ ||78|| + +నిత్యం యోగి మనస్సరోజదల సంచార క్షమస్త్వత్ +క్రమశ్శంభో తేనకథంకఠోర యమరాడ్ వక్షఃకవాట క్షతిః | +అత్యన్తం మృదులం త్వదంఘి యుగలం హా మే మనశ్చిన్తయతి +ఏతల్లోచన గోచరం కురువిభో హస్తేన సంవాహయే ||79|| + +ఏష్యత్యేష జనిం మనో౽స్య కఠినం తస్మిన్నటానీతి +మద్రక్షాయై గిరి సీమ్ని కోమలపదన్యాసః పురాభ్యాసితః | +నోచేద్ దివ్య గృహాన్తరేషు సుమనస్తల్పేషు వేద్యాదిషు +ప్రాయస్సత్సు శిలాతలేషు నటనం శంభో కిమర్థం తవ ||80|| + +కంచిత్కాలముమామహేశ భవతః పాదారవిన్దార్చనైః +కంచిద్ద్యాన సమాధిభిశ్చ నతిభిః కఞ్చిత్ కథాకర్ణనైః | +కంచిత్ కంచిదవేక్షణైశ్చ నుతిభిః కంచిద్దశామీదృశీం +యఃప్రాప్నోతి ముదా త్వదర్పిత మనా జీవన్ స ముక్తఃఖలు ||81|| + +బాణత్వం వృషభత్వం అర్ధవపుషా భార్యాత్వం ఆర్యాపతే +ఘోణిత్వం సఖితా మృదంగ వహతా చేత్యాది రూపం దధౌ | +త్వత్పాదే నయనార్పణం చ కృతవాన్ త్వద్దేహ భాగో హరిః +పూజ్యాత్పూజ్యతరస్స ఏవ హి న చేత్ కోవా తదన్యో౽ధికః ||82|| + +జననమృతియుతానాం సేవయా దేవతానాం +న భవతి సుఖలేశస్సంశయో నాస్తి తత్ర | +అజనిమమృత రూపం సాంబమీశం భజన్తే +య ఇహ పరమ సౌఖ్యం తే హి ధన్యా లభన్డే || 83|| + +శివ తవ పరిచర్యా సన్నిధానాయ గౌర్యా +భవ మమ గుణధుర్యాం బుద్ధికన్యాం ప్రదాస్యే | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0073.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0073.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73e2b91a9c757daca10534f2ca535fa5d961dd24 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0073.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సకల భువన బన్ధో సచ్చిదానన్ద సిన్ధో +సదయ హృదయగేహే సర్వదా సంవసత్వమ్ || 84|| + +జలధి మథన దక్షో నైవ పాతాల భేదీ +న చ వన మృగయాయాం నైవ లుబ్ధః ప్రవీణః | +అశన కుసుమ భూషా వస్త్ర ముఖ్యాం సపర్యాం +కథయ కథమహం తే కల్పయానీన్దుమౌలే ||85|| + +పూజాద్రవ్య సమృద్ధయో విరచితాః పూజాం కథం కుర్మహే +పక్షిత్వం న చ వా కీటిత్వమపి న ప్రాప్తం మయా దుర్లభమ్ | +జానే మస్తకమఙ్ఘ్రిపల్లవముమా జానే న తే౽హం విభో +న జ్ఞాతం హి పితామహేన హరిణా తత్త్వేన తద్రూపిణా ||86|| + +అశనం గరలం ఫణీ కలాపో +వసనం చర్మ చ వాహనం మహోక్షః | +మమ దాస్యసి కిం కిమస్తి శంభో +తవ పాదాంబుజ భక్తిమేవ దేహి ||87|| + +యదా కృతాంభోనిధి సేతుబన్ధనః +కరస్థ లాధః కృత పర్వతాధిపః | +భవాని తే లంఘిత పద్మసమ్భవః +తదా శివార్చాస్తవ భావనక్షమః || 88|| + +నతిభిర్నుతిభిస్త్వమీశ పూజా +విధిభిర్ధ్యానసమాధిభిర్న తుష్టః | +ధనుషా ముసలేన చాశ్మభిర్వా +వదతే ప్రీతికరం తథా కరోమి ||89|| + +వచసా చరితం వదామి +శంభోరహం ఉద్యోగ విధాసు తే౽ప్రసక్తః | +మనసాకృతిమీశ్వరస్య సేవే +శిరసా చైవ సదాశివం నమామి ||90|| + +ఆద్యా౽విద్యా హృద్గతా నిర్గతాసీత్ +విద్యా హృద్యా హృదతా త్వత్ప్రసాదాత్ | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0074.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0472370aa080555c6b4ac5034d52ce92da969d18 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0074.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సేవే నిత్యం శ్రీకరం త్వత్పదాబ్జం +భావే ముక్తేర్భాజనం రాజమౌలే ||91|| + +దూరీకృతాని దురితాని దురక్షరాణి +దౌర్భాగ్య దుఃఖ దురహంకృతి దుర్వచాంసి | +సారం త్వదీయ చరితం నితరాం పిబన్తం +గౌరీశ మామిహ సముద్ధర సత్కటాక్షైః ||92|| + +సోమ కలాధరమౌలౌ +కోమల ఘనకన్జరే మహామహసి | +స్వామిని గిరిజా నాథే +మామక హృదయం నిరన్తరం రమతామ్ ||93|| + +సా రసనా తేనయనే +తావేవ కరౌ స ఏవ కృతకృత్యః | +యా యే యో యో భర్గం +వదతీక్షేతే సదార్చతః స్మరతి ||94|| + +అతి మృదులౌ మమ +చరణావతి కఠినం తే మనోభవానీశ| +ఇతి విచికిత్సాం సంత్యజ +శివ కథమాసీద్గిరౌ తథా ప్రవేశః ||95|| + +ధైర్యాంకుశేన నిభృతం +రభసాదాకృష్య భక్తిశృంఖలయా | +పురహర చరణాలానే +హృదయ మదేభం బధాన చిద్యన్త్రైః ||96|| + +ప్రచరత్యభితః ప్రగల్భవృత్త్యా +మదవానేష మనఃకరీ గరీయాన్ | +పరిగృహ్య నయేన భక్తిరజ్జ్వా +పరమ స్థాణుపదం దృఢం నయాముమ్ ||97|| + +సర్వాలంకారయుక్తాం సరలపదయుతాం సాధువృత్తాం సువర్ణాం +సద్భిస్సంస్తూయమానాం సరస గుణయుతాం లక్షితాం లక్షణాఢ్యామ్ | \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0075.txt" "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9383c6e38ec4cb3b8bded5b9032912b7ae9a55f2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\266\340\261\215\340\260\260\340\261\200_\340\260\266\340\260\277\340\260\265_\340\260\270\340\261\215\340\260\244\340\261\213\340\260\244\340\261\215\340\260\260_\340\260\256\340\260\276\340\260\262/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,15 @@ +ఉద్యద్భూషావిశేషామ్ ఉపగతవినయాం ద్యోతమానార్థరేఖాం +కల్యాణీం దేవ గౌరీప్రియ మమ కవితాకన్యకాం త్వం గృహాణ ||98 || + +ఇదం తే యుక్తం వా పరమశివ కారుణ్య జలధే +గతౌ తిర్యగ్రూపం తవ పదశిరోదర్శనధియా | +హరిబ్రహ్మాణౌ తౌ దివి భువి చరన్తౌ శ్రమయుతౌ +కథం శంభో స్వామిన్ కథయ మమ వేద్యోసి పురతః ||99|| + +స్తోత్రేణాలం అహం ప్రవచ్మిన మృషా దేవా విరించాదయః +స్తుత్యానాం గణనాప్రసంగసమయే త్వామగ్రగణ్యం విదుః | +మాహాత్మ్యాగ్రవిచారణప్రకరణే ధానాతుషస్తోమవత్ +ధూతాస్త్వాం విదురుత్తమోత్తమ ఫలం శంభో భవత్సేవకాః ||100|| + +ఇతి శ్రీమత్పరమహంస పరివ్రాజకాచార్య +శ్రీమత్ శంకరాచార్య విరచితా శివానన్ద లహరీ సమాప్తా || \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/meta.json" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba085c1e333a818c1fdcfa13f5f56e9d0f8e7502 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/meta.json" @@ -0,0 +1,209 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 67, + "total_pages": 92, + "filename": "సత్ప్రవర్తనము.pdf", + "pages": { + "4": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "144": { + "quality": 1 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "145": { + "quality": 1 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "26": { + "quality": 3 + }, + "27": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "38": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "73": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 1 + }, + "75": { + "quality": 1 + }, + "76": { + "quality": 1 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 1 + }, + "80": { + "quality": 1 + }, + "81": { + "quality": 1 + }, + "83": { + "quality": 1 + }, + "84": { + "quality": 1 + }, + "86": { + "quality": 1 + }, + "87": { + "quality": 1 + }, + "88": { + "quality": 1 + }, + "89": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c19ad59cb0961d181d55875563f46584d8f3f5d1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0004.txt" @@ -0,0 +1 @@ +This book, as its title indicates, is intended to inculcate in young pupils a spirit of devotion to duty and truth and to mould their habits along proper lines at an impressionable age. By means of interesting parables from nature the author has in these pages illustrated the evils of bad company and the rewards of a true and virtuous life. Emphasis has been righty laid upon the necessity for prayer and development of character in the real sense of the term. At a time when our system of education is tending to become completely secular, books like these aiming at character-building are indeed quite welcome. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7bca091348843781cf2e486da95e30c1c95225a8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +I deem it a great privilege to be given the opportunity of writing this short foreword to this valuable contribution of school books by my esteemned and learned friend and colleague, M.R. Ry., 1. Seshadri Sarma Garu, Senior Telugu Pandit, Municipal High School, Cuddapah. While I am aware of my limitations in the discharge of this pleasing work, I feel I must respond to the call when it comes from such a distinguished Telugu scholar and author as my friend is. + +It is now universally racognised that the true aim and object of all education is to draw out what is best and noblest in the pupils, and to enable them to grow into useful and enlightened citizens of the State. This laudable ideal iş im. possible of achievement unless our educational institutions inspire the young with lofty aims and high ideals, and foster in them healthy habits of life, and take incessant and sedulous care to mould their character which is the sheet-anchor of life: and without which no high or useful purpose can be accomplished in life. Among the influences that silently act on the formation of the character of the young, undoubtedly, that of the home comes first, next to it, and perhaps, more effective, is that of the school where various and varied organised opportunities and (activities) exist, designed to promote this process of character-building. The most potent of these is the facilities which schools afford for pupils to cultivate and form friendships and associations with their fellows and teachers, which sometimes, last during a whole life-time The value, and usefulness of such “Sangas" or \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49fc70c32750209e7a5ce1e1217786e474583919 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +associations depends entirely upon the character of those with whom companionships are contracted. If "Sath Sangas" are formed, their influence to elevate and perfect the character of the associates is incalculable ; on the other hand, if the "Sangas" are of an undesirable character, they bring about untold suffering and utter ruin not only daring the Scholastic period but also in later life. Such "Sangas" make or mar the future destiny of the young men and cases are not wanting where many a valuable and promising career has been totally blighted, due to indiscreet and unwise school friendships and associations. + +I believe that Mr. Sarroa has told this interesting and instructive story in these pages, with a view to impress on our young friends the utmost care and wisdom in the choice of their imperative necessity for them to bestow their friends and companions. It is unfortunately true that young men in many of our educational institutions are going astray and that their 'Sangas' are not all that should be desired; and we who presume to be their Gurus, have a great responsibility in the matter. It is these feelings I feel quite sure, that have prompted Mr. Seshadri Sarma to bring out this book and I confidently hope that his earnest endeavour would largely conduce to the growth of "Sath Sangams" in our Gurukulams. + +Cuddapah, . +R. YARADARAJAN, 25-8-1931 +M. A., LIT. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36dd5752f30b6e9905fd386b5b5fefa9fdb6e227 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మహాశయులారా! + +సత్ప్రవర్తన మను పేరఁ బరఁగు నీచిట్టి పొత్తమును మీకర్పింపఁ జాలితి. ఇరువది రెండు వత్సరములపాఠశాలానుభవముగల నే నీ పుస్తకము వ్రాయ నర్హుఁడనని మీరు సమ్మతింతురని నమ్మెదను. ఇందు సత్ప్రవర్తనమహిమము పలువిధములగు నుదాహరణములచే విమర్శింపఁబడినది. దీనియం దపూర్వములగువిషయములు నోపికమైఁ బరీక్షించి వ్రాసితినని చెప్పుకొనఁదగిన విషయము లెవ్వియును లేవు. కాని నాపరిశ్రమ మెంతవఱకు సుహృదయుల యాదరణమునకుఁ బాత్రమగునో పరికించు నూహ కలదని మాత్రమే చెప్పుకొనఁదగినది. విద్యార్థులు చక్కఁగా మది నిల్పుకొనఁ దగిన విషయము లిందెదాన్నియేని కలవు. వృద్ధికాములగు బాలురకేయేమార్గములు ప్రవర్తింప నర్హములో యవి యిందుఁ దెలుపఁబడినవి. పెద్దలు బాలుర కిద్దాని బాఠ్యముగా నిర్ణయించిన మేలని తోఁచిన నట్లు చేయుదురుగా యని కాంక్షించుచున్నాఁడను. పెద్దల యాదృతికిఁ బాత్రమగునేని నాయీ ప్రయత్నము సఫలమగును. + +నే నీ పుస్తకము వ్రాసి పంపఁగనే శ్రద్ధగా ముద్రించి నాకొసంగిన మ. రా. శ్రీ ఈదర వెంకయ్యపంతులు గారికి నాకృతజ్ఞత నేతనుఖమునఁ దెలుపుకొనుచున్నాఁడను. నన్ను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..76f27b1e7c2d9da2e7d7cbcc89bacc624ee6a01d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0009.txt" @@ -0,0 +1 @@ +విశేషించి యెఱుంగక పోయినను, నావలన నేలాటి యుపకారము లేకపోయినను వీరు దీని నచిరకాలమున ముద్రింపించి యొసంగిరి. వీరి సౌహార్ద్రము ప్రశంసార్హము. వీరి భాషాసేవ ప్రశంసార్హము. భగవంతుడు వీరి కెల్లవిధములఁ దోడ్పడుఁ గాక యని ప్రార్థించుచున్నాఁడను. ఇంతకన్న వ్రాయఁదగిన విశేషము లేవియు లేవు. పండిత కవు లిందలి తప్పులను నాకుఁ దెలుపుదురు గాక యని వారిని వేడుచున్నాఁడను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0325d622cfa105d56e5ceaac9aa44d042efaf00a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +సత్ప్రవర్తనము.

+ +మొదటి ప్రకరణము

+ +సంపదల కునికిపట్టు జంబూద్వీపము. దానివంటి దదే యని యెల్లరు గొనియాడుదురు. హిమాలయమునకు దక్షిణ భాగమున నాద్వీప ముండును. నాలుగుదెసల సముద్రము లుండిన ద్వీపమందురు. ఈయది ద్వీపకల్ప మనంబడును. ఉత్తరపుదిక్కున సముద్రము లేదు. కాని హిమాలయమున్నది. జంబూవృక్షము (నేరేడుచెట్టు) ఉత్తరభాగమున సీమగా నున్నందున జంబూద్వీపమను పేరు కలిగెనందురు. ఏకారణమున నైననేమి లోకప్రఖ్యాతి నీపేరు గాంచెననుట నిర్వివాదము. ఈద్వీపమున ననేకదేశములు గలవు. అందు నాంధ్రదేశ +మొక్కడు. ఆంధ్రదేశమునకు సంధ్రదేశమను నామాంతరము కలదు. అది కటకమను నగర ముత్తరపుటెల్లగా, శ్రీశైలమను మహాక్షేత్రము దక్షిణపు టెల్లగా గలది. అందు గౌతమీ కృష్ణానదులు ప్రవహించుచు సాగరమునఁ గలియుచున్నవి. ఈయవియే ప్రధాన పుణ్యనదులు, గౌతమీనది యేడుభాగములు సాగరమున సంగమించును. ఆభాగము సప్తగోదావరీ తీర మనఁబడుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c651a405e43732b5591f1d611f0b1b4723934772 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0011.txt" @@ -0,0 +1 @@ +గౌతమీనది బొంబాయి రాజధానిం గల త్వంబక క్షేత్రమున బుట్టినది, ఆ క్షేత్రము నాసిక యనంబడు ప్రసిద్ధ పురమునకు రెండు యోజనముల దూరమున పడమర భాగమున నున్నది. త్ర్యంబకము శివ క్షేత్రమని యా వేరే చెప్పక చెప్పుచున్నది. ఆ గ్రామమునకుఁ బడమర దెశ దాసం గోశమాత్ర దూరమున నొక పర్వతము గలదు. అది దక్షిణము నుండి ఉత్తరమునకు సాగియుండును. దక్షిణపు దిక్కున నించుక తూర్పునకు సాగియుండును. దానికి బెక్కండ్రు, యాత్రా పరులు ప్రదక్షిణము చేయుదురు. ఒక్క యోజనము మాత్రము దాని చుట్టుకొలత కలదు, దాని పొడ నించుమించుగా రెండు గోశములుండు ననవచ్చును. తూర్పు నుండి పడమరకు సాగి యుత్తరమునకుఁ బెరిగిన యాచోట ననంగా నైఋతి మూల యందు గౌతమి పుట్టును, అందొకచోట నందివక్త్ర ముండును. దాని నోటినుండి బిందు రూపమున నీ నదీజలముప డుచుండును, అదియే దాని పుట్టుక వందురు. సగరము నడుమ గుశస్థలి యను నొక సరస్సు గలదు. గౌతమముని యందు నదిని బార్లించెనందురు. అందుండి నది సాగినట్లగపడదు. దీన్ని కాలువ నిర్జలముగాఁ గవబడును, నాలుగు కోశముల దూరమున ఇవవిదిక్కునందుఁ ఒక తీర్థము కలదు. గౌతమముని చక్రముచే భూమిని "భేదింపఁగా నది కనఁబడి ప్రవహింతునని చెప్పి నట్లు పలుకుదురు, అటునుండి స్వల్ప ప్రవాహముగా నదీ ప్రవహించును. ఆంధ్ర దేశమును బ్రవేశించు నప్పటి కిది య నే కోపనదుల మూలమున వృద్ధినొంది మహానదియగు. దీని మహత్త్వ మపారమందురు, పురాణముటయందు దీని మహత్వము విశేషముగఁ జెప్పఁబడినది. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87f0333dea5ca76ab5d79dbada27e2c1f7e267d1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +మహానది యనఁగా జలములమూలమున మానవులకు మహోపకార "మొనర్చునది యనియే మనము విశ్వసింప వలయును. స్నానపానములకు సుస్వములకు నది యుపయో గించును. స్నానమారోగ్యము నిచ్చును. జలపానము పుష్టిని మేథాశక్తి నొసంగును. ఇంతకంటె గావలసిన దేమి? నదీ స్నానమునఁ బాపములు తొలగునని పెద్దలందురు, ఆరోగ్యము గలిగి మేథాశక్తి వృద్ధినొందిన మంచియూహలు గలుగును. ఆ యూహలు మంచి యలవాటులు గలుగఁ జేయును. మంచి నడవడి కలిగిసం బాపకార్యములు చేయఁడు, ఇక నాతఁడే పుణ్యాతుఁ డనఁబడును. ఇన్ని యుపకారములు చేసిన నది పూజింపఁదగిన దనుటయుక్తము కాదా! + +నదుల సాయము ప్రధానముగా గల్గియున్న భూమి. నదీమాతృక యనంబడును. బాలునకుఁ దల్లివలె నది యా భూమీకి బయోదానము చేయును. శిశువునలె దాన నదీ వృద్ధి నొందును. నదుల సమీపముననున్న దేశము ధనసంపన్నమగు. వ్యాసారము సాగును, సమృద్ధిగా ధాన్యముండును. మాసవు లాఁకటఁ గృశింపక యున్న నాయుస్సు నశింపదు. వయస్సు త్వరగా సడలదు. వార్ధకము చిన్న తనముననేరాదు. విశేషించి బుద్ది వృద్ధియై సూక్ష్మ విషయములను గ్రహింపఁజూలును. దాన విద్యాభివృద్ధి గలుగును. అద్దాని మూలమున విఖ్యాతి యెల్ల కడల వ్యాపించును. ఇన్నింటికి మూలము నదియే కదా! కావున నదులపలని యుపకారము లసంఖ్యాకములు, వానీ నెల్ల వర్ణింప నిది చోటుగాదు . + +గోదావరి యొడ్డున ననేక పురములు, గ్రామములు, పల్లియలు గలవు. ఆందోక యగ్రహారము మనోహరముగ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..861f99f75aaf445d24ffc553c785c6ef50305c98 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +సుండెను, దానిపేరు కనక పల్లియని, తొలుత నది పల్లీయే. కొని క్రమక్రమమున నది గ్రామమయ్యెను. ఐదువందలగృహములు గల గ్రామ మనఁబడుననియు, వేయి గేహములుగలది మహా గామ మనబడుననియుఁ బెద్దల యభిప్రాయను. గోదావరికి దక్కినపుదెస నాకనకవల్లి యుండును, పానోదక మా గోదావరీ నుండియే వారికి లభించును. గ్రామమున నూతులు కలవు. కాని యవి క్షారోదక సంభృతములు, స్నానమున కుపయోగించును, "వేసవి కాలమున నవి యించుక 'బాగుండును. వంటకుఁ కూడ నపుడవ్వాని సందలి యాడువారు యోగింతురు. కానీ తెల్లని బియ్యము పండిన పిదకు నన్న మెఱగనుండును. క్రొత్తరంగు తెచ్చి పెట్టు సానుమర్థ్య మాజలమునకుఁ గలుగుటయే యొక గొప్పయని గొందఱు వినుతింతురు. అకాలమునందును ద్రాగవలెనన్న వారు శక్కరఁ జేర్చే త్రాగుదురు. జలగుణ మప్పుడుకూడ నించుక గానఁబడును. + +కనకవల్లియందు నాలుగు జూతులవారు నివసింతురు, ఒక్కొక్క భాగమున నొక్కొక్కబోతివారిండ్లు కట్టుకొనిరి. అందు దక్షిణ భాగమున క్షత్రియులు, నుత్తరభాగమున వైశ్యులు నుండిరి. క్షత్రియులు దారస్వభావులు, వారికి ధనము కంటే మర్యాదయే యమూల్యధనము, మరియాద కించుక యపాయము గల్గినఁ బ్రాణములం దాల్పఁజాలనంత పట్టుదల వారలకుఁ గలదు. అది మొండి పట్టుదలచుని కొందరందురు. జూతి ప్రతిష్ఠ, యమూల్యము. దానం గాపొడుకొనిన సర్వము +మేలగు, అది పోయిన సర్వ శ్రేయస్సులు పోపును. మర్యాదయే భూషణము. అది ముత్తమ పురుషార్థము నొసంగఁజాలును. తక్కిన పురుషార్థముల నిచ్చునని వేఱుగాఁ జెప్పషలయునా ? \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dbf53085c560ce1543b099ffab30fcc9aa97985d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +దాని లెక్క చేసుకున్న సౌదర్యము శూన్యమగును. "కావున జాతిగౌరామును గా పొడుకోనుటకంటే గర్తవ్యము వేరొకఁడు కానరాదు. ఈవిషయ మా గ్రామమున నుండు భూపులకుఁ జక్కగా దెలియును, ధనము గల్గిననే గౌరవము నిల్చునన్న యూహ మంచిది కాదని వారలనిచ్చితము. కావున వారు యదృచ్ఛాలాభ సంతుష్టులై యుండిరి. వైశ్యులు ధన పంతులు కులవృత్తి జీవించువారు, దేశాంతరములకుంబోయి బేహారము సాగించి యపొకథనము నార్జించిన వారందు 'బెక్కండ్రు గలరు. ఉన్న తావుననే వ్యాపారము చేసి కొంత ధనము సముపార్జించిన వారు కొందఱుం గలరు. మొత్తము +మీఁద వా రెల్ల "ధనసంతులనియే ప్రసిద్ధిని గాంచిననుటకు శంకయే లేదు. అత్యల్పసంఖ్యాకులు దరిద్రులున్నను వారును ధనవంతులవరుసలోఁ బరిగణించ బడుచుండిరి. + +క్షత్రియ బాలురు విద్యయు, దానికి సమానముగా ధనుర్విద్యయు నేర్చుకొను వారు. వైశ్య బాలురు వ్యాపారోచిత విద్య నభ్యసించువారు. ఈయాచారము బాల కాలమునుండి వచ్చుచుండెను. అన్న వస్త్రములకుఁ గొఱత లేక తక్కినజాతుల వారును, నెమ్మదిగ నేయుండిరి, విద్యావిహీను లాకనక పల్లి యందు లేరన్న విఖ్యాతి మాత్రము లోకమున వ్యాపించెను. యాచకులు ప్రతిదిన మా గ్రామమునఁ గనఁబడుచుందురు. యథో" చితసత్కారము వారలకు జరుగుచుండునని యూహింప వచ్చును. సత్కారమున కించుక కొఱామ్తగల్గిన వారి రాక కవకాశ మెట్లు! 'పెక్కు వర్షము లిట్లు గడచెను. +- +కనకపల్లికి దక్కిణ భాగమున నొక పత్తనము గలదు. కుముదవల్లియని దాని పేరు. అందు రాజకీ యోద్యోగులుందురు.. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0703ee247437eb9d810a924acae841a5b747276 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +అది యుపమండలమున్నా బ్రఖ్యాతి గాంచెను. ఉపమండల మును గొందఱు తాలూకాయని వాడుదురు. ఉపమండలాధి కారి సభాభవనమందుఁ గ్రోత్తగాఁగట్టఁబడినది, దానింజూచుచు విసుగు లేక యానందించువా రాచుట్టుట్టులఁ గొందఱు గలరు. మిక్కిలి యెత్తుగా నది యుండును. అందొక భాగమునఁ గోశ స్థానము గలదు. రక్షకభటు లద్దానం గాపాడుచుందురు. అందెవ్వరికిని బ్రవేశము దొరకదు. దాని యధి కారియే యుద్దాని చెంత నుచిత పీఠమునఁ గూర్చుండియుండును. ఆ ధనమును జూచుచునే యుండును, విసుగన్నది యాతనికి లేదనుట విచిత్రము కాదు, + +కొంత కాలమున కారుముదపల్లి యందు దొరతనమువారొక పాఠశాలను గట్టించిరి. ముందున్న వానికన్న సది మిన్న యని యెన్ని కంగాంచి యున్నతపాఠశాల యను పేరునఁ బ్రసిద్ధమయ్యెను. ఆపాఠశాల పురమునకు సుంతదూరమునఁ గట్టిరి. అది కట్టిన చోటుముందు సుందరోద్యానముగా నుండెను. వేసవి దినములలో బాటసారులు నగరవాసులు నందుఁ గూరు చుండి బడలికలుడుగ హాయి చెందువారు. దాని ముందొక బాటగలదు, నచ్చువారు పోవువారు విరామము లేక యుందురు. ' వారెల్ల రా తోటలో నించుక కాలము గడుపుచుండు వారలే యనవచ్చును. అందుఁ గూరుచున్న సూర్యరశ్మి, దృగ్గోచర మగుట కష్టమే. ఫలవృక్షములు, పుష్పలతలు మెండుగా నండుండును. కక్కూఱితికి లోనై ఫలములు కోసికొనిన సందున్న కొవలివారేమనరు. ఏకాలముననైనను ఫలము లేవో యందు దొరకును, పండ్రెండు నెలలు పొంథులకు: ధృప్తి చేయవలయుననియే ధర్మాత్ము లుద్యానములను మార్గముల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..045e8fff1560c01a28ff8e7621364e4a28ece2f3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +ఏపాటి మూల్యమునకోయమ్మి కొందఱును బాలురఁ జదివింప సాగిరి. ఆవిద్య పూర్తి కాగానే తమబాలు రుద్యోగములలో బ్రవేశించి ధనము కుప్పలుగాఁ దెచ్చి తమయిండ్ల నింపుదురనియుఁ గోటీశ్వరులు వచ్చి తమతనయులకుఁ గన్యకల నిత్తురనియు దన్మూలమున గొప్పమర్యాదయు ధనము చేకూరునని వారూ హీంచిరి, మఱికొందఱు దేశాటనము చేసి ధనమార్షించి తెచ్చి చదివించుచుండిరి. ఈరీతిగా 'నాకనకపల్లింగల బాలుడు పొథశాలకుఁ బోయి చదువుచుండిరి. క్రమక్రమముగా విద్యార్థుల సంఖ్య హెచ్చుచుండెను. దానింబట్టి యుపాధ్యాయుల సంఖ్యయు వృద్ధి నొండసాగెను.. + +ప్రతివత్సరమందుఁ బరీక్షలు సాగుచుండును. అందాఱితేఱినవారికి బహుమతులియ్యబడును, ఆత్తఱినొక గొప్పసభ సాగును, పెద్దమనుష్యు లచటికీ వచ్చుచుందురు. పాఠశాలా ద్యక్షుడు వారివారి యోగ్యతలం గెలుపును. సభ్యులు కొంద అంతకుముందే నిర్ణయించిన బహుమతుల నా యావిధ్యార్థుల కిత్తురు. బహుమతుల నిచ్చుట కొసభ కోక యధికారి వరింపం బడును, ఆయన య గ్రాసనాధిపతి యని పిలువఁబడును. పాఠ ఖాలాధికారి యోగ్యతలను, సంవత్సరాయ వ్యయములను దెలుప న గ్రాసనాధిపతి యందుఁగల మంచి చెడుగులను డెలుపుచు నుపన్యసించి పిదప విద్యార్థులకు బహుమతుల నిచ్చును. వానింగాంచి తక్కుంగల విద్యార్థులు బహుమతులం బొంద వలయునని యూహించి పట్టుదలతోఁ జదువుదురను తలంపు, ననే యూ కార్యము జరపబడును, +ఆపాఠశాలయందు బాలురతోడ బాలికలును జదువ సాగిరి, తొలుదొలుత బాలికలకు విద్యయే 'పనికి రాదనువారు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0fbbb0c87b7321fa3879059f6e247f6486580a1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +కూడఁ గొన్ని దినములయుఁ జదివింపఁ దలంచసాగిరి. బాలికల సంఖ్యయు వరుసగా హెచ్చ సాగెను. అది దేశాభివృద్ధికి మూలమనీ యుపొధ్యాయులు నొక్కి చెప్పుచుండిరి. బాలికలకు విద్య కొంచెము వచ్చినను బహుమతులు గొప్పగా దొరకు చుండెను, బహుమతుల వారు " నుతతంగరతాళధ్వను లంబకమును బద్దలు చేయుచుండెను. ఆ బాలికల బంధువులు తల్లిదండ్రులు పరమానందము నొందుచుండిరి. ఆబాలికలకుఁ దగినవరులు విద్యాధికులే కావలయునని తల్లిదండ్రులు వెదకుచుండిరి, వారిం 'బెండ్లియాడఁగోరి కొందఱు చదువుచుండిరి. తఱుచుగా నా పొఠశాలయందే చదువువారలే. వారికి బతులగుచుండిరి. అది చాల వినోదముగా సుండెను. ఈ యలవాటు చుగా నుండ సాగెను. + +కనకవల్లి యందుండు రాజకుటుంబములలో సరపతులను నింటి పేరు గలవారు మర్యాదచే జీవించుచుండిరి. విశేష ధనవంతులు గారు. కాని యన్న వస్త్రములకు లోటు లేక వారు కాలముపుచ్చుచుండిరి. రామచంద, రాజు తత్కాలమున నా కుటుంబమున కధికారిగానుండెను. అతనికి సుశీలయను సాధ్వి ధర్మపత్ని గా నుండెను. కొంతకాలముదనుక వారికి సంతతి లేకుండి భగవదసు గృహమున నొక్క కుమారుఁడు కలిగెను, సీతారామరాజును నామ మాతనికిఁ బెట్టఁబడియెను. గారాబు బిడ్డఁడు గాన నతి ప్రీతితో వారు పెంచిరి. శుక్ల పక్షమున విధీయ నాఁటిచంద్ర బింబమువలె వృద్ధినొంది యే డేండ్ల వయసు గలం' పొండయ్యెను. ఆయీడునకుఁ దగినట్లు విద్యవచ్చెను. ఉపనయ నము: బ్రాహణుల యాచార ప్రకార మేడవ యేటఁ జేయఁబడి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2551f21d6618987f4b7269eaff99c7fc65da424 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +యెను. అది వారియింటి యాచారమగుటఁ దక్కుంగల రాజు లాక్షేపింపరైరి. + +సీతారామరాజుప సయనానంతర మా పాఠశాల కే పంపం బడియెను. కనకపల్లి కది. కడుదూరమున నుండక యించుక దగ్గఱగా నుడినందున విద్యార్థులు తమయిండ్ల భుజించియే వెళ్లుచుండిరి. సీతారామరాజు సుందరమగు నాకృతిఁ గలిగి యుండువాఁడు, మోము లావణ్యతమముగా నుండును. కన్నులు విశాలములై హరిణనయనముల గేలిచేయుచుండును, తక్కిన దేహ భాగము లన్నియు సాముద్రిక శాస్త్రమునఁ జెప్పఁబడినచందమున నుండుటం జేసి యుత్తమపూరుషుఁడగు నని తెలుపుచుండెను, పెక్కం డాకుమారుం దిలకించి రూప వంతుడే యని యొకరినొకరు తెలుపుకొనుచుండిరి పురంద్రీ మణు లాతనింగని చక్కని బాలిక యీకని బెట్టపట్టవలయునని యాశీర్వదించుచుండిరి. తల్లిదండులు మాపిల్ల వానికి సకలవిధ ములఁ దగిన కన్యక దొరకునా యని యాశీంచుచుండిరి + +. +సీతారామ రాజు పుస్తకముల దీసికొని పాఠశాలకు, బోవుచు నిటునటు చూడక యేదో యోజించుకొనుచుఁ బోవువాడు కొందఱు బాలురు నలు పక్కలం జూచుచుఁ గుంటివారిని, గుడ్డివారిని, జెవిటివారిని, సంగహీనులను, గుష్టువ్యాధి. బాధితులను గని నవ్వుచు గేలి సేయుచుఁ దొలఁగి పొండని చెప్పుచుందురు. అట్టి దురబ్యాస్యము లీ బాలునకు బట్టుపడ లేదు. పూవుతోడ నే పరిమళ ముదయించి యది వృద్ధి +కొందు కొలది నదియుఁ బెరుగును గదా! అట్లే మానవుఁడు జన్మించిన తోడ సే యంకురించిన గుణములు వరుసగా నభివృద్ధి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24ceb2378fec22454a07d18c55521987ed2efdc0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,12 @@ +నొందుచుండును. అంతియగానీ తొలుత లేక యుండి నడుము బొడసూపవు. + +వాళ్ళత్వం శ్రీయన శృశ్వం కశ్వసంచికతా, +ఆభ్యాసేన న లభ్యం తో చత్వారస్సహ గుణాలు" + +అన్న పెద్దలమాట సార్థక మే గదా, దురభ్యాసము లనఁబడు వానిలో నితరుల నాక్షేపించుట, అందు నంగహీనులం గాంచి దూఱుట మఱింత పాపము వృద్ది కొములగు బాలుర కవి యుండవు. మంచి యలవాటులే వారికి బట్టుపడును. సీతా రామరాజుం, జూచి తన బాలురు నవ్వుచుండిరి. 'కానీవారినవ్వుల నతఁడు లెక్కింపక యుండెను. కొలది నెలల కాతనిశీల మా ప్రాంతముల నెల్ల యెడల నల్లుకొనియెను, ముచి బాలుఁడన్న పేరు సర్వజన నిశితమయ్యెను. + +పాఠశాలయందు గల యుపాధ్యాయు లావిద్యార్థిని బ్రేమచే జూడసాగిరి.ఏ కారణమున నైన నొక్కనాఁడు పాఠము సరిగా రాకయుండు నేని వత్సా! దేహమారోగ్యము గలది యే కదా, అని యడుగుదురు. అతఁ డొననును. ఆరోగ్యముఁ గలిగి +యుండు తఱిఁ బ్రమాదముననైనఁ గాలము వృథపుచ్చ:డని వారెఱుగుదురు. ఒక్క ప్పుడైననే, బాలునకుఁగానీ శ్రమము కలిగింపక యుపాధ్యాయుడు చెప్పిన దెల్ల నేర్చుకొనుచుఁ దెలియని విషయము నడఁకువతోను నడుగుచుఁ బరాకు లేక, 'పాఠముల నభ్యసించుచుండెను, పాఠశాల వదలినతోడనే గురువు 'సనుమతిం కొనియే గ్రామమునకుఁ బయనమగును. వేళతప్పక యిల్లు చేరును. ఏదో కారణమున నించుక యాలస్య , మెనచో నతని తండ్రి వెదకుచు వచ్చువాడు. 'కావున నట్టి +T. +. +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b201b881f580bc01f3cd4c3d2e5a0b74688d392c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +"రాజునకు నీ బాలునకు వయస్సున నించుక భేదము. కొన్ని నెల లితండు చిన్న వాడు. ఒక్క వీదియందే నీ గృహములు "రెండుసు గలవు. రాజగృహములను సాధారణముగా దివాణ మని ప్రజలు పిలుతురు. ఈ రెండుగృహములు దివాణము అనియే పిలువబడుచుండెను. కాకరపర్తివారి యిల్లు. పెద్ద దివాణమనియు, నరపతివాల్లు చిన్న దివాణమనియు వాడుక గాంచెను. ఆశ్రితులు ఆ రెండు నివాములను నమ్ముకొని యెవరి యింటికి బోయినపుడు వారిని బొగడుచు జీవించుచుండిరి. ఈ స్తుతులు హరిహృదయమునం గల ప్రీతిని దెలుపునవి యనియే వారు తలంచిననుట తగద్దతి గాదు, ముఖ స్తుతులకు 'బేలుపోవని వారు లేరనకాదు గాని సామాన్యముగా, లేరన వచ్చును, మోల నుతించువాడు పరోక్షమున దూషించునని నమవచ్చును. మోల దోషముల నేకాంతమునఁ జెలుపువాఁడు పరోకమున వినుతించు ననవచ్చును. ఈ రెండు నియమము లకు సాధారణముగా లోపము రాదు. లోమున వంచకులు ముఖస్తుతులు చేయుదురు. తన పని కాగా లెక్కింపక యిచ్చ వచ్చినట్లు తూలనాడుదురు. శ్రేయస్సు కాండించువాఁడే మిత్రు డనంబడును, ఆతఁ డోంటరిపాటున నీయం దీదోషము లున్నవి. వాని నెట్టెనఁ దొలఁగించుకొనుమని హితోపదేశము "చేయు. ఆతఁడు మన మేలుకాంక్షించిన వాఁడు, మసము లేని తావున మన దోషములఁ గప్పిపుచ్చి యణువులుగా నున్న సుగుణములఁ గొండంతలు చేసి పొగడును, + +.• . .. .. .. మిత్ర సమాఖ్యరత్న ముంజ్ . .. +శ్రీకరవర్ణ యుగ ను సృజిం చినయన్న తప్పు : డెన్వండో " \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bd3c51164a19efa9f3254cfeac976b24e62c9589 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +యన్న నూక్తి ప్రథితమేకదా. అట్టులా దివాణములు రెండును నాశ్రీతుల మూలమున విశ్లేషించి పొగడ్తఁగాంచెను. + +సూర్యనారాయణరాజు కుముదవల్లి పాఠశాలకుఁ బంపఁ బడియెను. ప్రథమ ప్రవేశము గానఁ దొలుత బాథశాలాధి కారికిం దెలిపి యలంక రింపవలయునని ప్రార్థించి పలయు పరీథరములం బంపి మధుసూదన రాజు తన భాగ్యమునకుఁ దగినట్లుత్సవము చేయింపఁ బూనెను. ఉపాధ్యాయులందఱు ధన వంతుని కొడుకు చదువవచ్చుచున్న వాడనియుఁ దమకపు డపుడు బహుమతులు దొరకుచుండుననియుఁ దలంచి యా +యుత్సవమునఁ బాల్గొనిరి. పాఠశాల బహిఎథ్వారము పచ్చని తోరణములచే గై నేయఁబడియెను. ఇరువంకల నరంటికంబ ములునుకులబడియెను, పండ్ల బరువున నని వంగియుండెను. అది మొదలు పాఠశాలవజకు వాళ్లు మార్గ మేర్పఱపబడి యుండెను. దానికి రెండు పక్కల మంచి చెట్లు పెంచఁబడి యుండెను. అవి మిక్కిలి చల్లగా నుండుటే శాక పూల తావుల వెదఁజల్లుచుండెను. పండ్రెండు నెలలు నాపూవులు కొఱఁత లేక యుండును, ఆవృక్షము లమెరికాయను దేశమున దక్షిణ భాగమునఁ గల (బ్రె జిల్) దేశమునుండి తెప్పింపఁబడినవని యెల్లరసుకొనుదురు, భరతఖండ వాసు లవ్యానంగాని పోని బోలిన వృక్షములఁ గాని చూచియే యెఱుంగరు. శీతల ద్రుమ ములనవచ్చును. పుష్పవృక్షము లనవచ్చును. ఆవూవులు నాకుల వలెనే యుండును. కాని వాని పరిమళము విచిత్రము. ముక్కు రంధముల నానందింపఁ జేయుటయే వానిషని. చూడ శృంగా రముగా నుండకయాకుసుమములు ధరింపవలయం నను కోరికను బుట్టింపక యుండును. చెంతనున్న వారికంటె దూరముననున్న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b48759465397eb1a9c9359ae3dfca8417a790fe0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మును వినవచ్చును. అతఁడు పడమరమోముగా నిలుచుండును. ఆ పీఠములయందు శ్రమము లేక నాల్గునందలపై డెబ్బది యెదుగురు కూరుచుండవచ్చును ఆ పీఠములకు నిరు పక్కల విద్యార్థులు వేరొక గదికిఁ గొని వెలుపలికి గాని పోవ మార్గము వదలఁబడియుండెను. + +ఆయుత్సవము మంగళవారమున సాగెను. కొందఱు మంగళ వారము విద్యా భ్యాస మొనరింప మొదలు పెట్టఁ బనికి 'రాదనిరి. కానపర్తివారి పురోహితుఁ డన్నంభట్టు. ఆయన తండ్రి, గొప్ప పండితుడని పేరుగాంచెను. ఈయన్నంభట్టు కూడ నిరక్షర కుక్షి గాఁడు కాని తండ్రి పేరు చెప్పుకొని బ్రదుక దగినంత పొండిత్యమును సంపాదించెను. పొండిత్యము గలదో "లేదో దేవుఁడెఱుంగును. కాని "మొండి పట్టుదల యందఱకుఁ బ్రత్యక్షునుగుచుండెను. అతనితో వాదమునకుఁ బూనుట రేగు చెట్టుపై సంగవస్త్రము వేసి దాని నూడఁదీసికొనునట్టిది. "కావున నేవ్వరాతనితో విశ్లేషించి వాదింపక తొలఁగిపోపుదురు. "మొండిపట్టుదలయొకండుగాక దుర్వాసుని స్తరింపఁ జేయు కోపము కూడ నతనికిం గలధు. వాడి బలహీనుఁడైన నొకప్పుడు భగ్నదంతుఁడు కాక తప్పించుకొని 'పోంజాలఁడని యందఱను కొందురు. నలుగురిలో నున్నప్పుడుకాని యతనితో వాదింపరు. ఆముహూర్తము నెవరో మంచిది కాదని మధుసూదన రాజు నకుం దెల్పిరి. అతనికింగూడ నించుకజంకు లేక పోలేదు. అన్నం భట్టు తనకు శరణ్యుఁడని యూరక విడుచువాఁడు కాఁడు. ముంగోపము పుట్టుకతో వచ్చినదే కాని నడుమ రాలేదు. వెనుక నిట్లంటిఁగదాయని పరితపించుటయు నాతని యలవాటులలో నొక్కటి. కోపమునాపుకొనఁ బ్రయత్నించుట - యన్నంభట్టు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ed82399fdb134f9ee1fc7ee678091d9d2b1a50f --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +ప్రయత్నించిన ఫాఆఫామునఁ బోలేదు. రాజు ముహూర్తమును గొంద అనుమానించుచున్న వారన “శస్త్రం కుజే రేభ్య సేత్ ” అని జ్యోతిర్విదాభకణమున నున్నదని యతఁడు బదులు 'చెప్పెను. అప్పుడోక యభ్యాగతుఁడందుండి యా పొత్తమున నాశ్లోకమే లేద నెను. అన్నంభట్టు కన్ను 'లెజ్జ చేసి జ్యోతీర్విదాభరణము మూడు భాగములు. మూడవ భాగ మచ్చుపడ లేదు. మాయింట నున్నది. ప్రతిదినము దానిలోని తాటీయాకు. నొకదానిని దంతధావన జాలమున నాలుక పై గల మలినము వాపుకొన నుపయోగించుచున్న నాఁడను. నా పొత్తము హస్తగతము, అందు లేదేని పది వేల రజిత 'ముద్రికల నిత్తును. నీవిత్తువా ? పందెము కట్టుము. తెచ్చి చూపెదను. అని గద్దించెను. ఆతఁడులికిపడి యీతని బారి నుండి తప్పించుకొన్న సదృష్ట వంతుఁడనే యనుకొని మౌనముద్రను దాల్చెను. రాజు క్షత్రియులకు మంగళవారము శుభప్రద మేమో యనుకొని యట్లే కానిండనెను. + +రెండవ యామమున మొదటి విఘటికలో సుత్సవముతో బాఠకాలం బ్ర వేశింప వలయునని మౌహూర్తికుని యానతి. కాన సుత్సవవాద్యములతో గనకవల్లి నుండి, బయలు వెడలి కుముదవల్లిఁ జేరి మధుసూదన రాజు పుత్రుఁడు తన్మిత్ర బాలురు బంధువులు సేవకులు కూడ రాగా సకాలమునం బాఠశాలఁ బ్రవేశించెను, ఉపాధ్యాయులు వారెదు రేగి పిలుచు కొనివచ్చిరి. ఆప్రవేశ కాలమున ద్వారముకడ నిలుచుండిన దీనాంధకబధిక కుబ్జవికలాంగులు “బాబూ భిక్షమిండు, భిక్షు +మిండు” అని వేడుకొనుచుండఁగాఁ బిలువని పేరంటమనునట్లు ధర్మాత్ములు కొందఱు తము నెవ్వరు నియమింపకున్నను వారి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5243b46b0530d752d9bba8f1f1f4df5a75f766e2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ +నవ్వలికిఁ బొండని తిట్టికొట్టి తోసివైచిరి. మణికొందఱు వారిని ద్వరితముగ గెంటుఁడని పురికొలిపిరి, అంతియకాని యిట్టి మంచితరుణమున వారలకు సాయపడుఁడని ప్రోత్సహించువాఁ డొక్కఁడైన లేకుండెను. + +పాఠశాలం బ్రవేశించినతోడ నే యెల్లరు 'బాలకుని తోడి బాలురలోఁ గూరుచుండఁ జేసి వాడుక చొప్పున 'నేదో యొక పొఠము బోధించినట్లు నటించిరి. ఒక యర్ధ ఘటికలో నెల్లరకు బుష్పఫలాదు లీయఁబడియెను. పన్నీరు చల్లఁబడియెను, ఎల్లరు బాలుని దీవించిరి, ఆనాఁటికి మధుసూదనరాజు నకు మర్యాద గనఁబఱచుటకుగాఁ బాఠశాల మూయఁ బడియెను. బాలురత్యుత్సాహమునఁ గేకలు వేయుచు నిండ్లకుఁ బోయిరి. + +రెండవ ప్రకరణము.

+ +సీతారామ రాజు పండ్రెండు వత్సరముల వయస్సు 'వచ్చునపు డుత్తమకక్ష్యలోఁ జదువుచుండెను. దానిపై కక్ష్యయే యా పాఠశాలయందు హెచ్చుది. దానీ పరీక్షలో గృతార్జుఁడైనచో విద్యావంతుఁడను పేరుఁ గాంచును. ఆ పేరు గలవారలలోఁ దాను బ్రథమగణ్యుఁడు కావలయునన్న యుత్సాహ కాబోలుని మనస్సున దినదినాభివృద్ధిని గాంచు చుండెను. ఉత్సాహమే మానవునకు బలము, ఉత్సాహమే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39dc80076177f3a6b88ddd4a7d324912cb571cce --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,21 @@ +శక్తి ఉత్సాహమే సంపద. అది లేకున్న వృద్ధి నెవ్వండును గాంచఁజూలఁడు, అదృష్టమున్నఁ దనకుదానే విద్య లభించునని కొంద ఱందురు. అది మిగులం బొరపాటు. దైవ పొరుషము లనఁబడునని రెండును శక్తిమంతములే. పౌరుషమనంగా బురుష ప్రయత్నమని యర్థము దైవమనఁగా నదృష్టము. పురుష ప్రయత్నము లేక దైవము ఫలింగదు. దైవము నే నమ్మి ప్రయత్నము చేయని వాడు కాపురుషు (మూర్జుఁడు) డనంబడును. దైవము తోడ్పడక పౌరుషము ఫలింపదు. + +క. విను పురుషుడు కావింసని +పనులను జైషముడి యెట్లు ఫల మొనగించున్ +జనములు కార్యము నడపంగ +సనుకూలత నిచ్చుంగాక యయ్యెఫలముల్ . + +తే. పౌరుషము దైవముతో డ్పాటు లేక +ఫలము పొందంగ నేరడు పార్టీ వేంద్ర, +విత్తు సహకారి కాకున్న రిత్త నేల +వంధ్యయగుగాక తా ఫలవంతముగునె?? + +తే.మేలు రెండు లోకంబుల మేల తెచ్చు. +గీడు చేసిన తప్పుదు కీడ యగుట +గాన పురుషవర్తనముస కానుకూల్య' +శీలమగు 'దైవమది ఫలసిద్ధిం జేయు, + +క. విను పౌరుషమును దైవము +ననరెండును గార్యఫలము నందింపగనె +ట్టన కారణములు గావున +జన నాయక సదృశములు విచారింపంగస్ , \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0029.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..702f45261adc039eadf977740e24dcde7ec138f9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +అని మహా భారతము బోధించుచున్నయది. అట్టి యుత్సాహబల మూఁతగాఁగా నావి ధ్యార్తియు యుపాధ్యాయులమన్ననలకు 'బాత్రుండై సుంతయు గౌవము లేక విద్యఁగఱచుచుండెను. ఆతనింగని మీరు ప్రవర్తనము బాగు చేసికొనుఁడని గురువులు విద్యార్థులకుఁ దెలుపుచుండిరి. ఒక్క దినమైన నా సీతారామరాజు వేళకు రాక యాలసించిన పాపమునఁ బోయినవాఁడువాడు. ఎప్పుడైన రెండు మూడు నిమేషము లాలస్యముగా నచ్చినచో నా ప్రథమోపాధ్యాయుఁడు ఘటి కాయంత్రమును సవరించును. పరికించిన దానియం దే లోపము కనఁబడుచుండును, + +వేళకు వచ్చి యూరక కాలమును బుచ్చక పాఠములం జూచుకొనుటయు, నితరులు మాటలాడించిన నది యనవసర ప్రసంగమయ్యె నేని బదులిడక పుస్తకము నే చూచుచుండుటయుఁ, దన సాయమును గోరిన 'బాలురకుఁ దనకుఁ దెలిసిన 'పాఠముల సారమును దెలుపుటయు, నవ్వుచు నెల్లరతో మాటలాడుటయు, నసూయ నొందక యుండుటయు, సుసాధ్యాయులం గాంచినంతన లేచి 'వారి యనుమతిని గూరుచుండుటయుఁ, 'చారము సరిగాఁ దెలియకయున్న వినయము మీఱ నుపా ధ్యాయుల నడిగి, తెలిసికొనుటయు, వారు ముఖ్య భాగము లివి యని తెలిపిన వెంటనే వానికి గురుతులువైచి వేతొక చోట వ్రాసిని వానిని శ్రద్దగా మనస్సుస నిముడునట్లు చేసికొనుటయు, విశ్లేషించి యందఱితో మాటలాడకుండుటయు నాసీతారామరాజునకుం గల యల వాటులు. మఱియు నతఁడు దీనాంధక బధిరకుబ్జుంలుగాంచినపుడు కన్నీ కువదలిభగవంతుఁడు వీరిని గా పాడుఁగాకయని ప్రార్థించును. తసకుఁ బెద్దలిచ్చిన విత్త \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..300f0ab1c224d217231df04d805bc65ad0dc1f30 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మున నుచితరీతి నట్టివారికే కొంత యిచ్చును. ఇచ్చునపు డితరులకుఁ దెలియక యుండవలయునని జూతనియాశయము. ముఖ స్తుతుల కుబ్బడు. విశ్లేషించి యితరులను భూషిండు. ఆ యలవాటు మంచిది కాదని యావిద్యార్థి నిశ్చితము. ఇత రులు తనకడ "వేఱొకరిని నిందించిన దానట నుండి లేచి పోవును. అట్లు చేయ నవకాశము లేదేనీ మనస్సును "వేఱొక పనియందు నియుమించును ఇతరుల దూషించు వారు తనను గూడఁ బరోక్షమున దూషింతురనియు, నట్టి వారి పొందు మంచిది కాదనియు నతని యభిప్రాయము. ఎవ్వరికడ నేంత మూత్రమేలాగు మాటలాడవలయునో యతనికి. దెలిసినట్లితరులకుఁ దెలియదని యెల్ల వారును కొందురు. + +సూర్యనారాయణ రాజు కూడ సితారామరాజు చదువు కక్ష్యయందే చదువుచుండెను. ప్రతీవత్సర మాతని కింటియొద్దం జదువు చెప్పిన యుపాధ్యాయులకు పడరాని కష్టములఁబడి యందఱి నాశ్రయించి యెట్లో పై కక్షలోని కితనిఁ జేర్చు చుండుసు, విశేష బుద్ధిమంతుఁడు, అనారోగ్యమున నీనడుమఁ జదువజాలక పోయెననియు, నీవత్సర మందరకన్న మిన్నగాఁ గృపౌర్ణుఁడగుననియు నాయుపాధ్యాయుడు చెప్పుచుండువాఁడు. ఆతని దీనాలాపములకు మనస్సులు కరఁగి యెట్లో యిత రోపాధ్యాయు లౌదల లూపువారు. అంతియెకాని సూర్య నారాయణ రాజు చదువునందు శ్రద్ధకలవాడు కాక వ్యర్ణముగా గాలమును బుచ్చుచుండెను. వేళకుఁ 'బాఠశాలకు బోవక, చెప్పెడు విషయములపై బుద్ధినిలుపక యిరు ప్రక్కల సున్న బాలకులతో గుసగుసలాడుచు వారిపొత్తములందీసియొకరికిచ్చి యాయిరువురుసు గలహింపఁ దాఁ జూచి యానం, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e885abb602ce2b1bb98020611348e4f9eec00fd --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +పడుచున్న చానూరక యుండరాదని తోచును. ఒక్కరికి గల్గినది 'మేలు కాదనియు, పిల్లలకు గలగినదే 'మేలనియం భావించు శక్తి కలుగును. అది కొంత కాలము ఎల్లరియందు సోదరత్వమును గల్గించును. ఈ గుణములు కట్టుబటిన యెడల నితర సద్గుణము లేన్నియో తమంతన యూవాలు నాశ్రయించును. వీని కన్నీటీకిని సత్ప్రవర్తనమును "పేరొక్కఁడు ప్రసిద్ధంబయ్యెనని యెరులుగవలయు. +\ + +ఇట్టియూహలతో నేఱపటుచీన యావ్యాయామ క్రీడా సంఘమునందు సూర్య నారాయణరాజు కూడ నొక సభ్యుండుగా నంగీకరింప బడియెను, ధనవంతుని కొడుకనియు, నందుఁ జేరినయెడల దురభ్యాసములు పోవుననియు నూహించియే యందాతనిం జేర్చుకొనిరి. కొలదినెలలు గడచుదనుక నతండే వారికిఁ జిక్కులు కలిగించక తనపనిని దాఁజూచుకొనుచుండెను. రాను రాను దన పైనుపాధ్యాయులు సచ్చావముగల వారు కాక తన వస్పత్తిని మార్చుకొనవలయునని యెపుడు శాసింప నారం భించిరో, దానిచే తోడి బాలురు తనయందు మున్నున్న యాదరమును విడనాడిరో యది మొదలుకొని యందంతగికలహములు కలుగఁ జేయ నుంకించెను. ఏయుపొయముచే నది శక్యమాయని యాలోచించ సాగెను కొలఁది దినముల కొక యూహతోచి యది మదికి సరిపడినందున నద్దాని నాశ్రయించి యుపొధ్యాయులకు బాలురకుగల చక్కని సంబంధమును బాఱదోల బద్దకంకణుండయ్యెను. + +ఒక్క నాఁడోక్క యాట 'వేఱొకజట్టుతో నాడవలసి నట్లు నిర్ణయింపఁబడియెను. విద్యార్థులలో నిందఱాడవలయు సనియు "నేర్పఱుపబడియే. ఆయాటకై యువ్విళ్ళూరుచున్న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a9d3891cbe3b0af6b012141446036724aa97400a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +నిరుపు రాదినమున నేన్ను కొనఁబడిన వారి పేరులలోఁ దగులక పోయింది. వారించుక త్వరపడు నలవాటుగలవారు. ఆవార్త సూర్యనారాయణ రాజు చెవులఁబడియెను, మంచి సమయము దొరకేనని సంతోషించి యారేయి యింటికిం బోవక "యేదో +యుక కారణమున నిలిచితినని దలి దండ్రులకుఁ దెలియం జేసి తనవంటి వారిఁ గొందఱు బిబుచుకొని వారికడకేగి యేవో కొన్ని మాటలతో గాలము కొంత పుచ్చి ఫలహారములలో దెప్పించి వారును మిత్రులుఁ దానును భుజించి తాంబూలము నమలచు మూఁడవదినమున బందెపుటాటగదా, దానింజూగాడ మాబంధువులు వత్తుమని వ్రాసిన నొక్కి. ఫల్కి యందులకు వారుత్సాహమును జూగకయుండుటెఱింగి మీ పంతముల వాడుకదా చూడవలయునని యొక మాటను వదలి యద్దానికి బదులేమి వచ్చునో యని వేచియుండెను. + +ఆయిరువురు మాఱుపలుకరైరి, సూర్యనారాయణరాజు పరిహాసముగాఁ గార్యము తఱి నెఱ మగంటిమిల జూపుదుము. కాని ముందు పలుక నేల యనియా మీరూరకున్న వారని నుడివెను, ఆయాటకు మాకును గాశికి “రామేశ్వరమునకు నున్నంత ధూరము కలదని విచారమును వెలిపుచ్చిరి. సందు దొరకెగదా యని యెంచి మీమాటల చ్చెరువుగా నున్నవి. "నేఁడు తెలుపకయున్న నానాడు తెలియక పోవునా? విదియనాడు కనఁబడని చంద్రుడు తదియనాఁడు తనకుదానే కనఁబడును గదా, చెప్పక మున్న మానే మిత్రులముకదా యని యడిగితీనని యేమో గొణుగుకొనుచు నూరకుండెను. 'వా రాతని మోముం గాంచి మిత్రమా! మాగ్రహచార మెల్ల యెడల న్యాపించినది, ఎవ్వరికని మా పైన గోపము కలుగుచున్నది . \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aea4c72e12ce4ca2ec62767d30c6550eee1e81ee --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,7 @@ + +మమ్ము నిరువుర నాయాటనుండి పొఱద్రోలిరి. ఆచింతతో దపించుచున్న వారము. మేమేమో" దాచిపెట్టి మాటలాడినట్లు నీ వూహించివి. ఇది మాదురద్రుష్టము కాదా యని వారు తమ యాశయముల వెల్లడించిరి. + +ఆమాటలు చెవులబడిన తోడనే మండిపడుచు లేచి యేమీ! మీపేరు ఎన్నుకొన బడలేదా. చీ చీ: ఏమియాట! ఏమి పక్ష పాత్రను ? ఏల ఇట్లు జగినదో తెలిసికొన పలము. ఊర్కవిడువరాదు. నేడు గోరంతకు వచ్చినది. "రేపు కొండంతకు వచ్చును. ప్రతిక్రియ యూహింపక కున్న మించి పోవును. పిదప మనకందుఁ బ్రవేశమే పోవును. గుట్టిప్రయత్నము చేయవలయు. మీరూరకుండుడు.. నేను నిలువంబడి కార్యము నడుపుదును. మిత్రులందరని ప్రోత్సాహించి యక్కార్యమును నిర్వహించి యా సభ్యులు 'మొగములకు మసిపూయించెద. చూ ముచుండుడు, అని వారి మోముల చిహ్నము లెట్లుండునో యని గుఱితించి తనమాటలయందాదరము చూపిన జాడలాని యప్పుడే యచ్చటు వాసిపోయెను. వారు సీతఁడు ధనవంతుని కోడుకనియు పలువురు వంచకుల సూక్తి యుండు వాఁడనియు నమ్మి కార్య మెట్టులైన దమ కనుకూలముగా నెఱవేఱునని సమ్మిరి. + +సూర్యనారాయణనవర్మయు నెందో యారాత్రి, శేషము గడపి మఱు దినమున పాఠశాలలోని విద్యార్థులను ఫలాహారము లిప్పించియు నిందుక ధనమిచ్చియుం దనకు ననుకూలురుగాఁ జేసికొని వారలతో నీయుదంతము తెల్పివారు తనయట్టి యభిప్రాయము గలవారు కాగా నపుడే వారందఱ నొక కట్టుగా నుండఁ జేసీ వ్యాయామ +క్రీడా కల్పిత స్థలమునకుఁ. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef41d61b572424a266522fbec35f3b4c6ac29bc6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +బోకుండఁ జేసెను వీరింజూచి మరికొందరు , వారింజూచి మణికొందఱు నీతిగాఁ బెక్కండ్రుపోవమానిరి. అంతీయ కాక "కేకలు వేయుచు “సిగ్గు, సిగ్లు, సిగ్గు" అనుచుఁ దమయిండ్లకుఁ బోయిరి ఉపాధ్యాయులకిదేల కలిగెనో తెలియదు. అందున్న వారినడిగిన వారును జెప్పరు. యేమో తెలియదనిరి. ఆనాఁడు వ్యాయామ కల్పితస్థల మేయల్ప సంఖ్యాకుల చేతనో, సువృతమయ్యెను, దానింగాంచి యందఱిది యేమి విపరీతమాయని వెచ్చమార్చిరి. తదధికారి విచారంచెసు. కాని నిజమిది యని తేల లేదు. + +ఆరాత్రి, ప్రధానోపాధ్యాయుఁ డందలి సభ్యలుగొందబింబిలువనంపి బాలకులలో గొందరసంత్సవులై యున్నవార. కతమేముని ప్రశ్నించెను. వారు గుటకలు మింగుచు నాడు విద్యార్థులనిరువుర రేపటి ఖేలనమునకు నెన్నీ కొనరైరి, వారా యాటలో మేటులు, 'నారియాటంజూడఁ గొందఱు రాఁదలంచి యుండిరి, వారు హతాశులైరి. వారిమిత్రులందఱు నొకజట్టుగాఁ గూడి వ్యాయామ క్రీడాపరత్వమును విడనాడవలయునని తీర్మానించుకొన్న యట్లు పొడకట్టడిని ఈపద్దతి మసపాఠశాల యందీపఱికెన్నఁడును "లేదు. అని ఊరూరకుండిరి, వారి వాగ్దోరణింబట్టి యందుఁ గొంద ఱాసంఘమునఁ జేరినట్లు కనుంగొని వారికి నించుక తద్విషయమున నభిమానమున్న చంద మూహించి యేమియు దండింపక వారిని బోవంబనిచి యుపా ధ్యాయుల నందు సభ్యులుగా నున్నవారలం బిలువనంపి వారితో రహస్యాలోచనము చేయసాగెను + +ఉపాధ్యాయులకు సాధారణముగా లోక జ్ఞానము తక్కున. నిరంతరము బాలకులతో వారికి ప్రసంగము. వారల, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0038.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0038.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5faaacdd7d210edc0899ac9228bd2858f4dd8736 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0038.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +బుద్ధిమంతులఁ జేయుటయందే వారిచిత్తములు బద్ధకంకములై యుండును కావున వారు లోకప్రవృత్తమును ప్రధానముగాఁ బాటింటింపరు. విద్యార్థులను విద్యావంతులుగా చేయుట యంచే మనోవృత్తులల నెలకొనియందరు దానింగాంచి లోక జ్ఞాన ముపాధ్యాయులకు దక్కుననియున భావింతురు. అవియొక స్తుతియనియేతలంకవలయు నిరంతర మేకాగ్ర మనస్కులై బాలికుల విద్యాంసుల జేయ: బాటుపడుటకంటేనుత్తమ 'కార్య మేది కలదు. చానీని మించిన లోకజ్ఞాన మేది యుండును? ఇతరులను కుంచించు నృత్తముషాధ్యయులకు లేని తన లోక జనరహితు లందురే నయ్యదివారి కలంకారమే యగును. అట్టి యలంకారమే వారికి గాన తయశము నొసంగు: గౌక, సర్వవిషయముల నెంగి యుండ్సు మంచిదియే కాని వీరికట్టి యవకాశ ముద్దాని కోఱకు: గృషి చేయ లభింపరు, కావున లోక వృత్తాంతజ్ఞాన శూన్యులే యగుదురు గాక , మూడులు బండితులను గాఁ జేయుచు వాని లోకజ్ఞాన సంపన్నులను జేయుచుముందురు గాక. + +వ్యాయామ క్రీ.డాసంఘసభ్యులగు నుపాధ్యాయులందఱతో బ్రధానోపాధ్యాయుఁ డాలోచించు చుండఁగాఁ గొందఱందుఁ బొరుషమును జూపగవలయునని. కొందఱు సామముకూడ దాని కనుగుణముగా నుండవలయుననిరి. సామమున మనము వారితో ముచ్చటించిన మన గౌరవము చెడునని మఱికొందబుసన్యసించిరి, వీరికితనమున వారిట్లు కట్టుకట్టిన నిది యితర ఖాలుకకుంగూడ నుదాహరణమై తుదకు మనయధి భారమునకే మోసమువచ్చునని యింకను గొందఱు పట్టుపట్టి వాదించిరి, తుదకు దండోపాయమున వారి లోఁబఱచుకొసం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94e1bd21928d2875e9ee2157a4087a71b49bd161 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +బ్రయత్నించుట లగ్గనుటయే సిద్ధాంతమయ్యెను. మఱుదినమ వ్యారీని బాఠశాలనుండి తఱిమి వేయవలయు నసుమాట యంగీ కృతమయ్యెను. సభ చాలించి యెవరీండ్లకు వారు పోయిరి. + +మఱుదిన ముదయముననే పాఠశాల వాకిటయందే యొక ప్రకటన పత్రము దృగ్గోచర మయ్యెను. "బాలకుల శాంతిం జెఱుపబూనిన కొందరు బాలురను పాఠశాలనుండి త్రోసి వేయుచున్నాము. ప్రవృత్తి మంచిది గాకుండుటయే వారి కీయిడుము రాగారణము.. వారివలన నెల్లరకు దురుద్దేశములు పట్టువుడునని తోచినందున నీ కార్యము చేయవలసి వచ్చెను, వారును దమయపరాధముల నివేదించి క్షమింపుఁడని వేడిన నాలోచింపఁ బడును, పాఠశాలాధికారి,” అని యందుండెసు. ఒక్కరొక్కరుగా పచ్చి బాలకు లాప్రకటనము గాంచి భయంపడు వారును, కానీ చూతమును వారును, మఱింత పట్టుదలఁ జూపవలసినదే కాని లొంగరాదను వారును, ధమ తప్పులు నుపాధ్యాయు లొక్పుకొన్న గానీ మరల నీ పాఠశాల మొగముకూడఁ జూడరాదనువారును, అందరెట్లో మనచుట్టే పవర్తింతమను వారునుగా బాలురెల్లరు వచ్చుచుంబోవుచు గుస గుసలాడుచు నొకరి నొకరు హెచ్చరించుచు నాగ్రహించుచు 'బండ్లు గీటుచు మోము చిట్లించుచు నుపన్యసించుచు నీదినము 'పొఠశాల , కేవ్వరు పోవరాదని ప్రమాణములు చేయించు కొనుచుఁ గలవరపడుచుండిరి. గ్రామమునఁగల 'పెద్ద లెల్ల నేమియు ననజాలక కొందరుపాధ్యాయులను మణికొందఱు 'బాలుకను నిందించుచుండిరి. ఆదినము వేళ కొక్కడైనా 'రాగూడదని బాలురు చాటుచుండిరి. గ్రామమంతయు నీవారలతో నిండియుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d60f3c6fa7537f4ef2226799130c4503a7744f6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +గలిసికొని యథోచితముగ మాటలాడి వారి మనస్థితిఁ దెలిసి కొని దుప్పటివారికోపము కల్పితకుని యెఱింగి మెలమెల్లన గురుశిష్యన్యాయము బోధపడునట్లు మాటలాడఁ బూనెను, మిత్రములారా ! పెద్దలమాటల నాలకించి నాని యనుమతి చొప్పున మెలఁగుట బాలుర ధర్మము. దాన నెంతయో మేలు చేకూరును. అనేక విషయముల ననుభవపూర్వకముగ నెఱింగినవారుపాధ్యాయులు. మనకట్టి యనుభవములు లేవు. వారికిఁ గొందఱయందుఁ బక్ష పాతము గలుగ నలసిన యక్కఱయే లేదు, మన మింత కాలము నుండి మాచుచున్నాము. ఒక్క కార్యమునఁ బెక్కండ్రు. ప్రవృత్తులైన నొక్కనికే ఫలము కలుగును. తక్కినవారు దుఃఖపడవలయునా? ఆ ఫల మాతని "కేల కల్పించితిరని యుపాధ్యాయుల నాక్షేపించవచ్చునా? ఇం దేదియు యుక్తము కాదు. ఇప్పటిస్థితి యట్టి దేకచా. ఈ స్వల్ప విషయమున కిట్టి దుష్ప్రయత్నము చేయఁదగునా యోజింపుఁడు. తుదకు శాంతికి లోపమే కాని గాదగిన ఫలమేమియు లేదు, ఆయిరువుర విషయమై యుపాధ్యాయులకుఁ బక్షపాత మున్నదని యెట్లు చెప్పవచ్చును? ఎన్ను కొను వారు విద్యార్థులే కదా? ఉపాధ్యాయులు పురికొలుప వారిని దోసి వేసిననుట వ్యర్థాలాపము. ఆపుడు విద్యార్థుల బుద్దు లేమాయె! మీరునీవిషయమై యించుక మనశ్శాంతిగలిగి యూహింపుఁడు. ఇట్టి కట్టుపాటు మంచిదా కాదా యనియు నాలోచింపుఁడు. లోకులు మనలఁ జూచి యేవగింతుకు తల్లిదండులు చింతింతురు. బేల తనమున మనమిట్టి జోలికింబోయితిమని యెల్లరు పల్కుదురు. +లోకాపవాదము నకు భయంపడవలదా ! "లోకాపవాదాద్భయ” మ్మన వినమే. సత్కీర్తిని సంపాదింపంగోరికదా మన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84afdceafb3f9b4df23669ca51a74f6dd152d45b --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +గలరని సారము. కొందఱు వేళకు సరిగాఁ జేయఁదగిన దానిని జేయక యెప్పుడో యొకప్పుడద్దానం జేయుదురు. వారికడ లక్ష్మీ నిలుపదు. మఱికొంద ఱాచార వంతులమని చెప్పుకొనుదురు. వారు దరిద్రులుగనే యుందురు, కారణ మేవనంగా 'వారు ప్రాయశః సశాలమున నాయా కార్యములను జేయరు. ఇట్టి యాచారనంతులను లక్ష్మి యాశ్రయింపక యాచార విహీనుల నా శ్రయించునని పెక్కండ్రా క్షేపింతురు. కాని వారి కద్దానికింగల హేతువిట్టిదని తెలియ లేదనవచ్చును ఆచారము, ' దానము లోసగునవి సత్కార్యములే. అవి భగవంతునకు నిఫ్టములే ఐన నట్టి వారిని వదలి లక్ష్మి, యితరుల నాశ్రయించుటేల యని యడుగుదు రేని యితరులని మీరనువారు కాలము నారాధించు వారు. కాలము నించుకంతయు వృథ చేయక కార్యములను జరుపువారు. కాలము భగవత్స్వరూపమే కాన వారు భగవంతునే యాధించువారలగుట మహాలక్ష్మీ వారియెడల బ్రసన్నులగుకు యొక వింత గాదు. ఆంగ్ల దేశీయులు సంఖ్యా ద్యనుష్టానముల జరుపువారు గాకున్నను కాలమునే ప్రధానముగా భావించు వారు, కాలము మన్నించుటయే భగవంతు నారాధించుటయని యర్థము. కావున భగవంతునిఁ పయి భక్తిగలవారల యెడ మహాలక్ష్మి యనుగ్రహము కలదిగ నుండుట న్యాయమే కదా. అట్టులగుటం జేసి యాంగ్ల దేశీయులు సకల భూభారవహనక్షము లైరి. అదియెఱుంగక కొందఱాక్షేపింతురుగాని వారొనరించు సత్కార్యముల నెఱుంగరు. ఇదియే 'కాలారాధన పద్దతీ, + +ఆవిద్యార్థులు సీతారామవర్మ కడ మాటయిచ్చినట్లే పోయి ఖిన్నులై యున్న విద్యార్థులకడకుం బోయిరి. వారు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7671cad087739846dbc7ba69bee83666bb30fa0d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +యథావూర్వముగాఁ జదువుకొనుచుండిరి. వీరింజూడఁగనే యాదరించిరి. నవ్వుచు నేమాటలాడిరి. వీరందుల కచ్చెరువు పడి యిదేమో విచిత్రముగనున్న దేయనిరి. మీ భేదమును దెలియఁ గోరి వచ్చితిమనిరి. మాకు విన్న దనమేమి కలదు? అని వారు ప్రశ్నించిరి. పరస్పర మించుకతడ వీసంభాషణము సాగించిరి. రాయబారుల కిది నడుమ నెవరో కల్పించినదే కాని వాస్తవముగ 'నేమియు నిట లేదని తెలిసెను. మర్మము లేక తముపచ్చినపని వారికెఱింగింప వారు పక్కున నవ్విరి. ఈ చిక్కులు మావలనఁ గలిగినవి కావనిరి, మాకప్పుడు విచారమే లేదనిరి. మమ్మెన్ని కొనక పోయినపుడించుక మనః బేదము కలిగెను, ఉత్తరక్షణమున నడంగెను. విద్యార్తులు కట్టుగా బాఠశాల మానుట 'మేమును వినియే యూరకయున్నారము. అంతీయ కాని 'మేమందులకు గారణభూతులము కాము. అను నీమూటలు వారినోటనుండి వెడలగనే రాయబారు "లింత యో సంతోషము 'మోములఁ గలయపర్వముగా మేమరిగి సీతారామ వర్మకు దెలిపి యనంతర కార్య మొనరింతుమని వారియనుమతి నొంది వెవేగవచ్చి యయ్యుదంతమంతయుఁ దమమిత్రులకుం దెల్పిరి. ఆవార్తయమృత ధారవలె శ్రుతిపుట వేయము "కాఁగా నారినిమఱికొందఱను బిలుచుకొని పాఠశాలాధికారిడకుం బోయెను. + +సహా యోపాధ్యాయులం గూడి శర్తవ్యమాలో చించుచు సతండుండెను, సీతారామవర్మ, మిత్రులం గూడి వచ్చినాడని సేవకుడు తెలుప బట్టరాని యానందమున “అబ్బాయీ! రమ్మని పిలిచెను. ఎల్లరి లోపలికిం బోయి నాకియనుమతిని గూరుచుండిరి. వీరి రాకచే సుపాధ్యాయుల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0046.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..168e8315d878139367cf0466a26c0a32da925e07 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +చిత్తములు సుంత రంజిల్లెను. ప్రధానగురువు వర్మతో నీయాగ మనమున నీచిక్కులు తీఱునని తలంచుచున్నాడను మిగులు బుద్ధిమంతుఁడవు. నీవర్తనమే నీ పేరును బ్ర క +టింప జేయు చున్నది అని పలుక వర్మయుఁ జేతులొడ్డి గురువులు శిష్యుల నిట్లుగ్గడించుట న్యాయము కాదు. అనుగ్రహమున నా శీర్వదంప పలయును. అదియే మాకు శ్రేయస్సు అనిపలికి తనప్రవృత్తి నెల్ల నెంఱింగించెను. ఆయుపాధ్యాయు లెల్ల విస్మయంపడుచు నప్పుడ పరత్రులగు రాయబారులంబంపి తొలుతటి విద్యార్డులను రావించెను వారింగూడి మఱికొందఱు వచ్చిరి, విద్యార్డులు పెక్కండ్రు పోవుచున్నారనే యని పెక్కండ్రు వారి వెంటఁబోయిరి. రెండవజాము చివర భాగమునకు మూడు వంతులు విద్యార్థుల సంఖ్య పాఠణాలయం దుండెను. సభాస్థానమున నెల్లరం గూరుచుండ నియోగించి వేదికనెక్కి మాటలాడుమని వర్మను 'బాఠశాల, ప్రధానోపాధ్యాయుడు నియోగించెను. వేదిక పైకి సీతారామరాజు రాగానే కర తాళధ్వనులు మిన్ను =ముట్టెను. అంతనతఁ డిట్లు ప్రసంగించెను.సోదరరత్న ములారా! గురువుల యానతం గొని నాలుగు మాటలు మీయెదుటఁ బల్కెదను. చక్కఁగ నాలకింపుఁడు. మన మీపవిత్ర గృహమునకు వచ్చుట విద్యావంతుల మగుదుమను సూహచేతనే కొని కాలక్షేపమునకుఁ గాదు. తల్లి దండ్రులు మనము విద్యావంతులమై యశస్సునార్జించి తమకు వార్దకమున నుపచరింతుమని యువ్విళ్లూరుచుందురు, సకల కష్టములకు లోనై మనలఁ బెంచిరి. మసము కృతజ్ఞులమై వారిఋణమునఁ గొంతయైనఁ దీర్చుకొనవలయును. అదియే మనకుఁ గర్త వ్యము, దాని నెజు వేఱునట్లు చేయకున్న మన జీవితము వ్యర్థము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0047.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0047.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80cd98d1245cc781a0220c0f8c81c2f13e93fcea --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0047.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇది పెద్దలనుండియు మీవంటి బుద్ధిమంతులగు సోదరుల నుండియు 'నేను నేర్చుకొన్న మార్గము. ప్రకృత మనుసుంచెదను. ఒక్క కార్యమునఁ బెక్కండ్రు ప్రవర్తించినచో నందు జయ మొక్క.రికే కలుగును. తక్కినవారు వాని కేల జయము కలిగెనని యసూయపడ రాదు. అట్టి దుష్కార్యమునఁ బ్రవర్తించిన లోక ప్రవృత్తియే సాగదు. ఇది యందఱకుఁ గలుగు నదియే. కావున నీ మార్గమే ప్రబలిన నొక్కరికొక్కరికి సంబంధమే లేక పోవును. అట్లు చేయక జయమందిన వారిని మనము ప్రేమించిన నింకొక్కసారి వీరినతడు ప్రేమించును. దానిచేఁ బనస్పర స్నేహము వర్ధిల్లును. స్నేహలతను అసూయా లవి త్రముచేఁ ద్రెంచివేయుఁ బూన రాదు. దాననేనాఁటికి మేలు చేకూరదు. + +మన విషయమున నిట్టీ యసూయాపనర్తన మీపుడు సాగుచున్నది అని నవ్వు పుట్టించుచు: గ్రమక్రమముగా, బెద్దల యను గృహమును మనకు దూరము చేయుచున్నది. గురువుల పై దిగఁబడ నింకొక్కరికిని బురికొలుపుట నింద్యము, స్వలాభనాశనకరము కలకాల మయస్క రము. భీకరలోకోపవాద సంపొదకము. కావున మన మక్కార్యమునల అవర్తింప రాదు. ఇప్పటి యీము కార్వము నింతకంటె నొక్కింతయు విస్తరించి వచింప రాదు అట్లు చేసిన మనల మనము నిందించు కొనినట్లగును. ఈ కొలది గంటల . మన ముత్యాచారము సలువున మనస్సుల "కెక్కినది. నా హృదయ భావము నోళ్ల నుండి వెడలకముంచే మెలకువపడ వలయును. మన తెలివి తేట లిపుడే కనబడును. మీరెల్లలు నాకంటే విశేషించి బుద్ధి ముతులరు. మీకుఁ దెలుపఁదగినంత యోగ్యత నాకు లేదని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0049.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0049.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..383539ff8556d9fb11941d5e3874a177edbac1e4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0049.txt" @@ -0,0 +1 @@ +బక్ష పాతము కలదనవచ్చునా? ఇంటి పెత్తనముఁ బూను వాని కనేక కష్టము లుండును. ఎల్లరను సంతోషపఱు వలసిన భార మాతనిపయి నుండును. దేహమంతయుఁ గనులుగాఁ జూచి నను గొందఱకు మనస్సంతృప్తి లేకుండ సుండవచ్చును. కాని యా యజమానుని మనః క్షేమము విచారించిన 'నేమనుటకు నోరాడక యుండును. ఇది మీరెఱింగిన దేకాని కోత్తది, కాదు, మాకీపాఠశాలయే కుటుంబము. మీక్షేమమేమాక్షే మముగా భావించుచుందుము. ఐన నెల్లరకు కొక్క విషయమున సంతృప్తిని గలిగించుట సాధ్యము కానిపని. మీలోఁ గొందరితరులు ప్రోత్సహింప మూర్కత్వమును వహించిరి. ఇందులకుఁగల కారణ మిదియని యెఱుంగ నేరకయున్నాము. మేము విన్నంతలో నీషతుకూడ మాలోపము కానరాదు. ఒక్క యాటకుఁ బదునొకండుగురు బాలురుండవలయును. తక్కిసవారెల్ల మమ్మేల యెన్ని కొన లేదన్న మేమేమని బదులు చెప్పవచ్చునో మీరేయించుక యోజింపుఁడు, ఆ సంఘమునం దు'పాధ్యాయులు సంఖ్యకంటే విద్యార్థుల సంఖ్యయే యధికము. 'నెలకొక్కసారి యట్టియాట సాగుచుండును. వరుసగా నెల్లరకు వంతు వచ్చును. విద్యార్థులే వీరియాట యాడవలసినదని నిశ్చయించి నపుడుపాధ్యాయులు పక్షపాతమూ నిరన్న బదు లేమని చెప్పువచ్చును? ఈ విషయమున 'మేమును జింతింపవలసిన వార మై తిమి. స్వల్ప విషయములఁ గొండంతలు చేసి యెవ్యరో సోమరులు తెలిసిన దుర్వచనములకు లొంగి బుద్ధిబలములు బోనాడి యిట్టి కట్టడి కార్యముల నవలంబించుట లగ్గు గాదని తెల్ప 'సాహ సింపవలసివచ్చినది. నలువురు విన్న దానిని వేయిమడుంగులు చేసి చెప్పుకొందురు. అందలి సత్యాసత్యములు పామరు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f59b61eefc015bc9b3561db34425a069d27d482d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +అనంగనే కరతాళధ్వనులు మిన్ను ముట్టెను. రవంత సే పెవ్వరిమాటలును జొరఁ బాఱఁ జాలపయ్యెను. అంత నుపాధ్యాయ ప్రవరుఁడు లేచి యిట్లు చెప్పెను. ప్రీయ బాలకు లారా! మాయాశయములఁగల తత్త్వము తేటపడియెను. మేమెల్ల నొక్క మాటగా మిము వంచింతుమని మీరును మీరెల్లం బట్టుదలతో మము వంచింతురని 'మేమును బొర పడితిమి, దీన నింతపుట్టే, నలువుర నోళ్లలో మన పేరులు నానుట 'యే ఫలముగా నిక్కార్యము 'చెల్లె. ఈశ్వరానుగ్రహమున నింతటి నైస 'మేలుకొనఁగల్గితిమి. ఈ దుష్కార్యమునకు సూర్య నా రాయణవర్మ ప్రథానుడని స్పష్టమయ్యెను. అతని దుర్బో ధన యింతపని సాగించెనని మీమాటలం బట్టియే యిపుడు తెలిసెను. ఇందెవ్వరి యప రాధ మిసుమంతయుఁ గానరాదు. జరిగిన దాని యిపుడు విచారించి లాభము లేదు. మీరు 'మేమును దీని మఱచిపోవుటయే యిప్పటిపని, రేపు యథా పూర్వముగాఁ 'బాఠశాల పనిచేయును, సకాలమున మీరెల్ల . నిందుఁ గూడఁదగు. ఇకముందిట్టి యిక్కట్టులు గలుగక +యుండఁ గట్టుబాటు లొనరించుట న్యాయము. అందుకు క్రీడా సంఘమునం దుపాధ్యాయు లిరువురు విద్యార్థులు పదునాలు గురు సభ్యులుగా నుండవలయు, 'నేనును మీకు సాయపడు చుందును. ఏమాటకుఁ గాని ప్రతినిధుల నెన్ను కొనుట విద్యార్థి సభ్యుల పనియే. ఉపాధ్యాయసభ్యులు వారికి సాయపడుచు గలహములు రాకయుండఁ జూచుచుందురు. ఈ పద్దతి చే నిట్టి యిక్కట్టులు 'రాకయుండఁ గలవని నమ్ముచున్నాఁడను. భగవంతుని సాయము విశ్లేషించి యిక్కార్యమునఁ గలుగుఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d0d3c0e5c85d7b55673ca60f206c1f02483e6bc --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +గాక అని పలుకంగా నెల్లరు సమ్మతించిరి. ఏ సభ ముగింప బడంగా నెల్లను తమతము యిరవుల కరిగిరి. + +మూడవ ప్రకరణము.

+ +కుముదవల్లికి దూర్పు భాగమున రెండు క్రోశముల యంతదవ్వున నొకయడవి గలదు. దానిపొడవు యోజనము, "వెడల్పు గప్యూతమాత్రమునై యుండెను. అందు గ్రామములు లేవు. అడవియను పేరు దానికేం జెల్లునా యని "పెక్కండ్రు సంశయించి యెందఱునో ప్రశ్నింతురు, కాని పెదవి విజచుటయే మందులకు సమాధానము వచ్చుచుండును, అందు విశేషించి సహాకారతరువులు (తియ్య మామిడి చెట్లు, గొబ్బెన చెట్లుండును. ఎన్ని ఫలపక్షములు లోకమునఁగలవో యన్నియు సందున్న వని వారకులు సమ్మవలయును. ఒక్కొక్క తావున నెన్ని యో పేరులుగల యరటి చెట్లుండును. అందొక్క జూతిది పొట్టిగా నుండును. దాని గెలమా త్రము దానికంటే మూరెడు పొడవు మిక్కిలిగా సుండును. కావున దాని మూలమున ద్రవ్వియుందురు. 'ఆగెల యాబొరియలోనికి దిగి యుండును, ఆగెలయందు లెక్కించిన మూడువందల పండ్లుండును. వానికి వామన కేళులని పేరు. చిటికెన వేలంత పరి మాణముగలవి కొన్ని గలవు. అవి భక్షింపఁ దనివితీఱదనుట నిక్కము. వానిని గిన్ని పండ్లుదురు. ఇట్టివెన్నియో పేరులు గలవి యందుఁ బొడసూపును. విశేషించి 'పెంచి వ్రాయ నేల? \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0e145f73ce9395810f61f7903d12677d7f98f02 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +భూగోళమున "నేయే భాగముల నేయఫలము లుండునో అవియెల్ల నందుండుననుట వాస్తవము, పుష్పవృక్షము లట్లే యందుండును. లతాకుడుంగములు గలవు. ఛాయామహీరు హములు కూడ నందుఁ గలవు. అవి నాలుగు పక్కల విశే షించి యుండును. అందందును గానఁబడును. + +ఇట్టులుండియు సయ్యది యడవియను పేరునుమా తము పోఁగొట్టుకొనఁ బ్రయత్నిం పడయ్యెను. నందనవనమనియో, ఖాండవమనియో, చైత్ర రథమనియో, మఱియు సుందరా రామమనియో పేరు పెట్టఁదగియుండెను. ఆవనముననొక యోగి యాశ్రమమును గల్పించుకొని యుండెను, దానినడుమ పార్ణశాలయుండెను. దానికి దక్షిణపుఁ బక్కన నొక జలాశయము గలదు. దానికించుక యగ్ని మూల నొకకుండిక కలదు, ఆకుండి కకు మార్కండేయ తీర్థమని పేరు. అర్ధచంద్రాకారముగా వయ్యది యమరియుండుట చేత గుండిక యనంబడియెనని కొందఱందురు. అది యగాథమను ఖ్యాతిగాంచెను. అందు జల జంతువులు విషేషించి కలవుగాని పాములు, మొసళ్లు, కర్కాటకములు మాత్రము కలికమునకుంగూడ లేవు. అదియే మార్కండేయుని యను గ్రహమని కవులు వర్ణింతురు. దూరమాలోచింప - నేదోయొక కారణము గలుగకయవి లేకుండనుండు నవశాశము లేదని పెక్కండ్రూ హింతురు. దానిజలము యమునోదకముం బోలియుండును. లోతుగా నుండుట చే నట్లగుడును గాని జలములకు రంగు లేదని పౌరాణికులు వాకొనుదురు. స్థలము ననుసరించి రంగుగలుగుననుట నిక్కువ మని యెల్లరంగీకరింతురు. తెల్లని రంగుగల భూమిని నీలవర్ణము గల నీరుండఁ గారణ మేమని మఱి కొందజు పైవారిం బ్రశ్నిం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a056d7d7596d0bd90607ad03ebf59556ee16fdc --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +తురు. 'భిన్న రుచిర్హి లోకం ' అనుట ప్రసిద్ధ మే కదా. ఆకుండికకు నాలుగు ప్రక్కలయందును శీతల ద్రుమములు మాత్రమే యుండెను. + +వేసవి కాలములం జాచెంత గ్రామములయం దుండువారచ్చటికిం బోయి పదిదినము లుండి స్నానము మూఁడు వేళలఁ జేయుచు నావృక్షముల, కింద పంట చేసికొని భుజించుచు యోగిని దర్శించుచు పోవు నుందురు. ఆ యోగిని భగీరథ దాసని యెల్లరుం బిలుతురు. ఎవడేని తమ పేరేమని యడిగిన చిఱునవ్వునే సమాధానముగా నామముని చెప్పు చుండును. పలుసారులు ప్రశ్నించి యాతనినోటినుండి యొక మాటను బలికింప నెవ్వరును ప్రయత్నించరైరి. ఆముని మిత భాషణుఁడు, సర్వకాలము భగవద్ధ్యా సమున నిదుగ్ను డై యుండును. ఎప్పుడో యించుక మాటలాడును. ఆకొలది గడియలు సంశయముల నడుగఁదలచువారందురు కాని కాక దంతపరీక్షగా సనవసరముగాఁ బశ్నించువా రెవ్వరుందురు? ఒకప్పు డెవ్వండైనం బశ్నించునే నా యోగి యూరకుండును. ఎవ్వరు నా యోగికి ధనమిచ్చు నలవాటు గలిగించుకొన రైరి. అప్రతిగ్రహీతయని యాయనకుఁ బ్రఖ్యాతి కలదు. ఫలముల నిత్తుమన్న నన్నియు నావనమున నున్నవియే. కొందఱు దాన కర్ణులు మహాభక్తి మెజియించుచు నాలుగుపండ్లు కోసి తెచ్చి యిచ్చుచుందురు. ఆముని వాని నెవరి కే నిచ్చునుగాని తానార గింపఁడు. తానే పోయి మధ్యాహ్న మునఁ జేయఁదగు క్రియల నొనరించిన పిదకు ఫలములను గోసికొనివచ్చి భుజించుసు. ఇతరులకు శమము గలిగింపవలయునన్న యూహాయే యాయోగికి లేదని యిందువలన మనకుఁ దెలియవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0055.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0055.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72088b3d8d71685e1e90ad0c6ddb22da414e9eeb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0055.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +కొందఱు యోగులమనియో దాసులమనియో సన్యాసులమని యో మాంత్రికులమనియో పేరు పెట్టుకొని మఠములు కట్టింతుమని యో దేవాలయముల నుద్దరింతుమని యో వేదాంత పాఠశాల స్థాపన మొనర్తుమనియో పర దేవీ ప్రీతిగా యజ్ఞము నొనరింతుమనియో కారణమును దెల్పి ద్రవ్యయమును సేకరింతురు. వీరివలన జీవించువారు కొందఱుందురు. వీరికిని వారికి నేనో యాంతరంగి గానుబంధము లుండును. ఆ సంబంధములు పాశములవలె వీరి కర్వురకును మైత్రిని బంధించి యుంచును. వానికి లోనై పలుశ్రమములకు లోనై సేకరించిన యాధనముచే వారింబోషింతురు, దానిచే స్వార్థము నశించునని వారెఱుంగరు. పామరులు వారి వేషములం జూచీ భ్రమించి ధన మొసంగుదురు. ఇట్టి యాచారము లోకమునఁ బ్రసిద్ధమే కొని కొ త్తది కాదు. +భగీరథ దాసు నివారిలోఁ జేర్పఁదగినవాడు కాడు, ప్రతిగ్రహ మేఱుంగని నియతుఁడు, అసత్యమాడని పవిత్ర, నచనుఁడు. పరోపకారమే తపఃఫలమని భావించు జ్ఞాని కావున నాతనియందెవ్వరికి గాని యీర్యలేదు, విశేషించి భక్తియుండెను. సాధారణముగాఁ బ్రతిదిన మాతని కుటీరము కడం గ్రొత్తవారగపడుదురు. మధ్యాహ్నముదనుక నా చెంత మాటలాడరాదని మెల్ల రెఱుంగుదురు. ఆపల నాయోగి సమాధి మానిరాఁగా ఫలాహారానంతరము వారిని దర్శింతురు. "రెండు మూడు గడియలా యోగి మాటలాడును. మంచి మాటలు నాలుగు తెలుపును. తమ కష్టములం దెల్సి వానిఁ దొలఁగించుకొను నుపాయమడుగ భగవంతుని సమ్ముడను మాటయే బదులు వచ్చును. ఇంకను బ్రశ్నించినఁ బెద్దలనడుగుఁ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82ee48ff8dba91e46260a818de7336b94025eee3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,9 @@ +అదేమి కాలమాహాత్యమో కానీ దాసు సుస్మితముఖుండై “రాజా! చింతింపకుము నీకొడుకు దుడుకుదనము తొలంగును. క్రమముగా మతిమంతుఁడై వంశకర్తయగును. కాని యాతని నాకడకుఁ దోడి తెచ్చి విడిపించి నీవరుగుము " అని పలుకఁగనే యా మధుసూదనరాజు పరమానంద వార్లితరంగముల నోల లాడుచు నిది నాయదృష్టమే యనుకొనుచు "మహాత్మా! నన్ను ధన్యుని జేపితిరి. నాకులము పావనమయ్యెను. నానోములపంట +యా యొక్క డే. అతఁడు దుర్వినీతుఁడగుటం జేసి వెతలం గుడుచు చుంటిని. తమ యమోఘవాక్కు నన్ను దరించెను.” అని "మొక్కి సెలవంది కనకవల్లీకిం బోయెను. +మధుసూదనరాజిల్లు చేరఁగనే యెల్లరు వచ్చి యా తొలిదినమున సాగిన పాఠశాలోపన్యాసమును దెలిపిరి. దాస నాతనిచిత్తము వ్రయ్యలయ్యెను. నిశ్చేష్టుఁడై కొంత +సేపుండెను. విచారసాగరమున మునింగినట్లాతని మోము తెల్పుచుండెను. కొంత సేపు మాటాడఁజాలక యుండి యోగి 'వర్యుని మాట తలంపునకు రాఁగాఁ గొంత మదిని దీటవు పాదుకొల్పి కొడుకు దుర్లయముల సడిగి తెలిసికొని యెట్లో +యోపికఁబూనుఁడు. వానిని మంచి మార్గమునకుఁ దిప్పువారు కలరు. నా పైఁగల విశ్వాసమున నీపు డోర్చియులడంఁడని యెన్ని యోభంగులం బార్ధించి వారిని సాగనం పెను + +, +ఇంతలో నొక. బేహారి యరుదెంచి మధుసూదన రాజు 'గారూ! మీకొడుకు మాకడం గొన్ని సరకులం దీసికొని కొన్ని నెలలాయె. సొమ్మియ్యక యదిగోయిదిగో యనీ కొలముఁ +ద్రోయుచున్న వాఁడని లెక్కలఁజూపెను. 'పరిమళ వస్తు వ్రాత మదినమునకు వృద్ధితో మూఁడువందలు పైఁ బందొమ్మిది \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..288c40aaa7a64317472a6bb9766d90699d9c87bd --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0059.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +నిలువంబడియెను. అతని వినయము మనస్సున కెంతయో యానందమును గల్గింప రమ్మని కూరుచుండుమని పలికి యిరు వురును గూరుచుండి కుశలప్రశ్నము కాఁగా వత్సా! నా కుమారుని వృత్తాంతమును సాంతముగా నెఱింగింపుము. ఇంచుకంతయు దాఁచి పెట్టకు మనఁగా నాబాలుడు తానేఱింగిన దంతయుఁ దెలిపెను. భార్యయు వినుచుండ దాన నించుక శ్రమము తనకుఁ దగ్గెనని యూహించుచు విని ముక్కుపై వేలిడుకొని చేయునది యేముని యోజింపసాగెను. సీతారామరాజు సెలవంది తనయింటికి బోయెను. + +ఆ బాలుని యడఁకువ, మాటలపొంకము, సమ యోచితముగా మాటలాడు నేర్పు మధుసూదనరాజు మనస్సును గరగింపు జాలెను, ఒక్కొక్కటియు నుత్తముని జేయఁజాలును. అన్నియు గుదిరినఁ జెప్పవలసిన దేమను కొనుచుఁ దనకొడుకుం దలంచుకొని యతని యవినీతిం దలంచుకొని చింతాసాగర నిమగ్నుఁ డయ్యెను. సాధ్వీమణి యనందగు నిందిరాంబ "నాథా! విచారించిన లాభము లేదు, భగీరథదాసుగారినుడు లెప్పుడును వ్యర్థములు కావు గదా! మనపిల్ల వాని నెట్లో యింటికి బిలిపించుకోని బుద్ది చెప్పి కారణాంతరమున నా యోగికడకుఁ బిలుచుకొని 'పోవుదము, ఆమహనీయుని దర్శనమున నవినీతియెల్ల నశింప వినీతుఁడగును. ఊరక విచారమునకు మీమనస్సునం జోటీయ కుఁడు పెద్దలమాటలు వృథ గావు.” అని మృదుమధురోక్తుల హితముఁ గర్తవ్యమును దెలుఁగా సంతసించి "ప్రేయసీ !. అనుకూలవతియగు కళత్రము వూర్వపుణ్యమున నే లభించును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1034cb0b4c41ef960f794349839860397943276c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,6 @@ +చ. 'జనమని బూజలంగడు: బ్రసన్నుని జేయునతండుపుత్రుడే +పనికమెలంగు భర్తృవశపర్తినియై యది సత్కళత్ర, మే +జనుఁడువిపత్తిసౌఖ్య సదృశ క్రియఁడాకండు మిత్రుండీ త్రయం +బునుజగలిన్ లభించుఁ గడుఁబుణ్యము చేసిన యట్టి వారికిన్..' + +అన విందుము గదా. నీమాటలచే నూఱట నొందగల్లి తిని. మనమింక సుతుని బిలిపించుకొను ప్రయత్నము చేయనలయును. నాకొక్కటి తోఁచుచున్నది. ఇప్పటి స్థితినిబట్టి చూడఁగా వాడు దేశాంతరమునకుం బాఱిపోవునని తో చెడు. ఋణము లిచ్చిన వారు నాకడకరు దెంచి యడిగిరన్న వార్త వాడు వినియుండును. తనదుర్లయమునఁ బాఠశాలలోని బాలురు తిరుగుబాటొనర్చుట, యది తుదకుఁ దన యవినీతి చే సొగినట్లు స్పష్టముగుట, బాలు తెల్లరు తనమాటలకు లోఁబడ కుండుట, సీతారామవర్త తననీతి మహిమమున బాలుర దుచ్చేష్టలఁ దొలఁగించుటయు, మహాసభలోఁ దన ప్రవృత్తి సెల్లరు ఖండించుటయు, నుపాధ్యాయులు కూడ సీతారామరాజు గుణములఁ బొగడుటయు మనకుమారున కేవఱకే తెలిసియుండును. కావునఁ దన ప్రయత్నములు విఫలముల గుటయేగాక తోడి బాలురు తనతోఁ జెలిమి చేయనీయ కోనక యుండుటయు నెఱింగి యుపాయాంతరము లేక పొఱిపోవుననియే తోచుచున్నది. కావున మన మీతరుణమున జాగు చేయుట పొడి గాదు, కుముదవల్లి కింబోయి వానినెట్లయినంగనుంగొని పిలుచుకొని రావలయును. ఈ కార్యమున నాకంటే నీకే యెక్కుడు శక్తి కలదు. నన్నుం జూచి వాఁడించుక జంకును, తల్లివి గాన నీకడ వానికి జనువు మెండు. కాఁబట్టి నీవిప్పుడే పోయి పిలుచుకొని రాలయును, ఎన్నఁడు పరగృహముల కరుగ నెఱుఁగని. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..369b747a0e8492467ff27bb9c4f52a52c192fe05 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0062.txt" @@ -0,0 +1,2 @@ +కోని తనపొత్తు మానుకొనఁ బట్టుదల కలిగియున్న వారనియు నెఱింగి సోమరులు కొందఱు తన్నుఁ బరివేష్టించి యుండఁగా నొకయింటిలో నేందో కూరుచుండి రహస్యాలోచనము చేయుచుండెను. కొందఱందు మరల విధ్యార్డులకు బోధించి తమవంకఁ దిప్పుకొందుమనిరి. కొందజు "దీన 'సేమగును? మీతండ్రి ధనమీయకున్న నీ పాఠశాలయే నిలిచిపోవును +నీ వింటికిఁ బోయి యన్నము మాని పట్టుపట్టిన మీతండ్రి, ధనమీయ మానును. ఉపాధ్యాయులందఱు వచ్చి తుదకు నిన్నే ప్రార్థింతురు, మనమపుడు మరల సభ చేసే సీతారామరాజే దీనికిఁ గారణమని తీర్థానము ప్రతిపాదింప జేయవలయునని. చెప్పుదము, విధి లేక వారంగీక రింతురు. గ్రామమునఁ గల పెద్దల నందలం బిలిపించి నారియెదుట నాతీర్మానమును జేయింతము, అప్పుడెల్లరు నిన్నే శ్లాఘింతురు. బాలురకు సెల్లరకు నీయందే గౌరవము హెచ్చును. నీ సాయము లేక పాఠ శాల సాగదని తోఁచును. మనయి చ్ఛాను సారము ప్రవర్తింతము. ఉపాధ్యాయు లెల్లరు నిన్నును, నీమూలమున మమ్మును జూచి భయంపడుదురు. కరీకులలో మనలఁ గృశార్డులను గాఁ జేయు దురు. మన దే రాజ్యమగును.” అనియు బోధింప నాలకించుచు నవ్వుచు నడుమనడుమఁ గాదపాత్రస్థ లవణ బొప్పోదకమును (Soda Water) ద్రాగుచుఁ బత్ర, ధూమమును (Beedies and Cigarettes)బీల్చుచుఁ దానే మహారాజు సనియుఁ దనవల ననే యెల్లరు బ్రదుకుచున్నవా రనియు సనుకొనుచు నవ్వుచు వారాపత్రికల జూచుచున్నట భినయించుచు సంతోషించు. చుండెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f322d9a0cbfed0671c41c1992b627b08c3ba02d2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ఆయోగ్యః పురుషో నాస్తి యోజక స్తత్ర దుళ్లుభక. ” + +అన్న సూక్తి యేనాఁడును వ్యర్థము కాదు కదా! + +పాఠకమహాశయులారా! లోకమున మంత్రముగాని యక్షరమొక్కటీయు లేదు. మందునకుఁ బనికి రాని మూలము (వేఱు) "లేదు, కుజనుఁడనఁబడు వాడును లేడు. కూర్పు వాఁ డొకఁడే దొరకడు అనఁగా భావమేమి? ఏయేయ క్షరములు కలిపిన మంత్ర మగునో, యేయే వేఱును గూర్చిన మందగునో ఎబ్లెట్లు సంస్కరించిన బాలుఁడు బుద్ధిమంతుఁడగునో యరింగి సంస్కరించు వాఁడొక్కఁడుండిన జాలును. ఈశుక్ర నీతి. 'వాక్యము సూహింపుఁడు. బాలు రెల్లరు తొలుత నవివేకులుగనే యుందురు. చక్కని సంస్కారముల చేత నెల్లరు బుద్ది మంతులగుదురు. ఈనియమ మేకాలమునసు వ్యర్థము కాదు. ఇపుడు దుష్ప్రవర్తకులగు బాలురుండుట సంస్కర్తలు "లేక యే గాని వేఱు కాదు ఎంతటి దుష్ టబాలుడైనను జక్కనిసంస్కర్త యొదవెనేని బాగుపడునని శుక్రనీతి 'తెలుపుచున్నది. ఎంత ప్రయత్నించినను జక్కని పవర్తనము లభింపనివాఁడొకా నొకండుండ వచ్చును. సామాన్యశాస్త్రమున కొకానొక చోటఁ బ్రవృత్తి లేక పోవచ్చును. కానీ సాధారణముగా నది వ్యర్థము కాదనవచ్చును. సంస్కర్త పరిశుద్ధచిత్తుఁ డయ్యెనేని శిష్యునిబుద్ధిని మరల్పఁజాలుననుట సిద్ధాంతము. శ్రీ రామ కృష్ణ పరమహంసయుల దచ్ఛిష్యుఁడగు 'వివేకానంద స్వామియు నిందుల కుదాహరణము. తొలుత వివేకానంద స్వామి యేస్థితి యం దుండెనో పరమహంస యాతని ,నెట్లు మార్చెనో యల్లరకుఁ దెలిసినవిషయము, నా స్థికుడుగా నున్న యావిదారిని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab802d97a4917ed24bf0db4a5f09d43c7c1535ef --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +గొలంది నెలలలో శ్రీ రామకృష్ణ పరమహంస యాస్తిక శిరో మణినిగా నొనరింపజాలెను. . గురువు చిత్తము పరమపావనము, కరుణారససాంద్రము. కావున బ్రేమరశ్ముల శిష్యుని బంధించి తత్చిత్తకల్మషమును సద్బ్కోథామృత ధారల గడిగి వినిర్మలముగా నొనర్చెను. విగతకల్మషం యాతడు జ్ఞానవంతుఁ డయ్యెను. కావున బోధకులు తమకు పరిశుద్దాంతః కరణులై భోధ్యులను బారిశుద్దత్మకులం జేయఁ జూలుదురు. కేవల వాగాడంబరమున ఫలము లభించనుట స్పస్టము ఇఁకఁ గడకు మరలుదము. + +ఇందిరాంబ హస్తస్పర్శముననే కుచూపుండె సూర్య నారాయణుడు. సుమతి యయ్యెను. శకటాంర్భాగమున నాపూజ్యమతి యేమి బోధించెనో యెవ్వ్రరెంరుంగరు. విశ్లేషించి బోధించునంత యవ కాశమామెకు నుండదనియు నామె సద్భావనమే యాతని మరలించే ననియు మన మూహింప వచ్చును. ఇన్ని దినము లేల యామె సద్భావము మరలింపు జాలకపోయెనని యడుగవచ్చును. ఇంతకుముం దామెకు దనయుని దుర్నీతి తెలియదనియు నిన్నమొన్ననే యామె చెవుల నంటి సోఁకెననియు నాయమ తనసద్భాన మాసమయ ముసల గసంబఱ చెననియు మనమూహింపవచ్చును. దీనికే మనశ్శక్తి యనియు నిశ్చయింపవచ్చును. మనశ్శక్తి లేక యేపనియు సొగదని భగవంతుఁడు గీతాశాస్త్రము సందుఁ దెలిపి యున్నాఁడు. చంచలమగు మనస్సును గ్రమ క్రమముగా స్వాధీనము చేసికొనినచో నది లోకాత్రయమును స్వాధీనమున నుంచఁగలదు. యోగశక్తియన్న నదియే.. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13378b2b298ac9ddd6802b082386f3420a63a62a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0067.txt" @@ -0,0 +1 @@ +కనకవల్లి : జేరఁగనే సూర్యనారాయణ పూర్వరీతిగానింట బ్రవేశించి తండ్రికి నమస్కరించెను. అంతియగాక పొదములను గరములం బట్టుకొని విడువక యించుక సేపుండెను, ఎల్లరూరకన చూచుచుండిరి, కన్నీటి ధారలచే గాళ్లు దడియు చున్నట్లు తెలిసికొని మధుసూదనరాజు దయానశికృతహృదయుఁడు గావున జూలి తన్ను ఁ బురికొల్పం గొడుకు లేవనెత్తి చూచునంతలో నాతని హృదయము జలధారలఁ దోగు చుండెను. దానుజూచిన వారలకే మనస్సు కరగెసన నిక దండ్రి, మూటయిట జెప్ప నేటికి కొడుకునకంటెఁ దండ్రియుఁ దండ్రికంటే గొడుకు నేడువసాగిరి వీరిరువురను మించి తల్లి విలాము. వానీని మించి వచ్చిన వారి రోదనము చెలరేగ నాగృహము దుఃఖమయ మయ్యెను. కొలఁది నిమేషములకుఁ దండ్రియు కుమారుఁడు వచ్చిన వారును దల్లియు గ్రమముగా "నేడ్పుడిగిరి. మధుసూదన రాజు కొడుకుఁ జెంతఁ గూరుచుండఁ బెట్టుకొని “నాయనా! పగవకుము, గ్రహచార బలమున నీకిట్టి యపకీర్తి చేకూరినది. ఇంక నైన సత్సహవాసమున మంచి పేరు సంపాదింపుము నన్నును చల్లి నపకీర్తినొందఁ జేయకుము. నలుగురు బంధువులలోఁ దలయెత్తుకొని తిరుగఁ జేసి 'పెద్దల పేరునకు హాని నావలన రాకయుండంబు వర్తింపుము, నీవుద్దరింతువని కొండంత యాపతో నున్నాము. మానోముల పంటగా నీవు జన్మించితివి. ఇంతదనుక మాకు మసశ్చింత కలిగినదే లేదు. రెండుమూడు దినములనుండి యించుకించుకగా నది యంకురించి నేటి యుదయమునుండి వర్దిల్లీనది. జరగిన దానిని స్మరింపవలదు, ద్రవ్యవ్యయమునకుఁ జింతింపకుము. ఋణములకు భయంపడకుము. భగవంతుఁ డించుక యన్న వస్త్ర . \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0068.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0068.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38dea8f382851c26329ada2ab94736ec2698bfe1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0068.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ముల నొసంగినాడు. ఋణముల: దీర్చెదను. పాఠశాలలోకి బంధువర్గములో నీపేరు సంతోషము నొదవించునట్లు వర్తింపు '. ' మని యనేక భంగుల బోధించి పొద్దుపోయిు సందున గోడుకును శయనింపుమని పంపెను. రామరాజుం జూచి పుత్రభిక్షము పెట్టిన మహాత్ముడవు.. నీయుపకారమునకుఁ బ్రత్యుపకారము చేయుఁజూలను. నావలన శ్రమం బయ్యెను. మన్నింపు" మని వేడుకొనతండును దగినట్లు మాటలాడి యాతని యనుమతినం శయనించెను. ఎల్లరు శయనించిరి. మటునాఁటియుదయమున వారు పయనము చేయఁగా ఫలాహార పూర్వకముగా సాగనంపిరి. వెంటవచ్చిన బాలురకు: బసదనంబిచ్చి పంపెను. + +నాల్గవ ప్రకరణము.

+ +రామచంద్రరాజు సుంత యవకాశము దొరకినపుడెల్ల భగీరథ దాసుగారిని దర్శించుచుండువాడు, మధుసూదన రాజు దర్శించివచ్చిన మఱుదినమే వారి దర్శింపబోయి యుండెను. దాసు ఈ రాజును జూచినఁ బరమానందభరితుఁ డగుచుండు "వాడు. మాటలాడునంత సేపు సత్పుత్త, భాగ్యము నీకు లభించెనని పలుకుచుండుట యా యోగి కలవాటు. ఆన్నాడు. రాజుతో మాటలాడుచు నేను గోరినపుడు నీతనయుని నాకడనుండునట్లు చేయఁగలవా?” అని ప్రశ్నించెను. పట్టరాని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01628ec087b3fcd6e5eded1498d9eb917fb0f837 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +పుటము పెట్టినంగాని బంగరు వన్నె మంచి వెలుంగదు. పాపము! తన తండ్రి ఋణములు తీర్పుచుండునపు డాతనిమోమునం దోచు వైవర్ణ్యము శ్రమంపడి యార్షించినవిత్తము దుర్యయమునకై ఋణమున కిచ్చునప్పుడు చేతులు వడుకుటయుఁ గాంచి తన తెలివితక్కునను బలుసారులు నిందించుకొనియెను. ఇంక ముందెట్టి చెడు కార్యములను చేయనని యెట్టు పెట్టుకొనియెను. ఉత్తసుద్దులు సుంతము గోరంఎతగాక యుండ దమ విత్తముం బట్టుకొని పోయిరి. ఇంక గుముదవల్లీ లో ఋణము లేదని స్పష్టము కాగా నామధుసూదన రాజానాఁడు తల యంటుకొని స్నానము చేసెను. నేలకు వేలుగా నిట్లప్పు తీర్చిన వారెవ్వరు లేరని యెల్లరును జెప్పుకొన నసారి. నాఁడు కడుపునిండ భుజించి కంటినిండ నిద్ర పోయెను, + +వారము లెనము లిట్లు కాలము గడువఁగాఁ గుమారుడడకవ గలిగియున్న వాడనియుఁ దనయని పే చర్యలు దానెఱింగి లజ్జించుచున్న వాడనియుఁదండ్రియెరొంగెసు. తల్లి గాని తండ్రి గాని యొక్క మాటయైన నాతని ననక యథా పూర్వ వాత్సల్యమున నాతనిని రక్షించుచుండిరి. శుముదపల్లి మిత్రులు వచ్చిరి గానీ సూర్యనారాయణవర్మ వారితో నంతప్రియముగా మాటలాడ లేదు. విధి లేక మాటలాడినట్లు నటించెను. వారును హతాశులై పోయి, ఈతనిచే ధనము విశ్లేషించి వ్యయము చేయించిన సుపహారమిత్రులు పత్రికామూలమునను గూఢచారుల మూలమునను వార్తలంబంపిరి గాని వర్మ తన యజ్ఞానచర్యలకు లజ్జిం చుచుండుటంబట్టి బదులిడకయు నిచ్చిన ననిష్టమును సూచించుచు వారిపొందు తనకక్కఱ లేదని స్పష్ట పఱచెను. ఆతఁడు మదిలో సీతారామరాజుతో మైత్రి సంపా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9500ef4a59c0d95c37973f2212fbe70aac28cef9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,15 @@ +దీంప గోరుచుండును. కానీ నలుగురిలోఁ దలయెత్తుకొని “తగుదు నమా” యని తిరుగ జంకుచుండెను. తండ్రి, యావిధ మించుక యెఱింగెను. చాసు. దానిందీర్చినంగాని బాగుపడఁడని నిశ్చయించి యొక నాడు కుమారునికి బిలిచి “నాయనా! లజ్ఞ వదలుము. గతమునకు వగవరాదు. సాధుసంగతి సంపాదించు గొనుము అల్పులతో మైత్రి మంచిదిగాదు, + +ఉ, 'నీరము దప్త లోహామున నిల్చి యనామకమై నశించు నా +నీరమే ముత్యమట్లు స జ సంస్టీరమై తనర్చు నా +నీరమె శుక్తిలోబడి మాణిక్యము గాంచు సంఘటించిత ప్రభన్ +పౌరుషవృత్తు లి ట్లధము మధ్యము నుత్తము గోల్చవారికిన్.' + +అని "పెద్దలు వచింతురు.. సాధు సంగతి సర్వదా సర్వదా శుభ దాయకము. + +"తే. 'సత్యసూక్తి ఘటించు ధీఱడిమ మార్చు +గౌరవ మొసంగు నరులకు గలువ, మడచు +గీర్తి బ్రకటించుఁ జిత్తవిస్ఫూర్తీఁ జేయు +సౌధుసుగంబు సకలార్థసాధనంబు." + +అన్న వాక్యమును జక్కఁగా మది నిలిపి ప్రవర్తింపుము. దాన నన్ని గొఱింతలు తీఆును, మర్యాద కలుగును. సాధు సంగతిని మించిన దేదియు వృద్ధినొందు మార్గము లేదు,” అనియు నెన్ని యో విధముల బోధించెను. తుదకు మీ యానతి మైం బవర్తింతునని శపథము చేసెను. దాని కలరి పత్నితో నాలో చించి యొక శుభదినము నిర్ణయించి 'యోగివర్వుని చెంత కరుగఁ దలంచుచుండెను. కొడుకును దండ్రి, యానతి మీఱి రాదను విశ్వాసముగలవాడుగా నపుడున్నఁ దనఁ దాసును \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3eefc3cb05d2e7394fe7ff00560c5756f86f4b4c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +వారి వెంట బోవ నంగీకరించెను, ఆ యంగీకారము తల్లి దండ్రుల చెంతయో సంతోష మొసంగ జాలెను. + +భగీరద దాసు దర్శింప బోయిన వారొకరు, వచ్చి రామ చంద్రరాజుతో సుపుత్రుడునగు నిన్ను దాసుగారు చూడగోరుచున్న వారని తెలిపెకు. ఏనుగు నెక్కిసంత సంతోపము కలుగగా, గొడుకునార్త నెరింగించెను. పాఠశాలలో నాదిననములు సెలవు దినములుగా డైవికముగా నేర్పడుట నిదియృ సుసమయముని యతడు తెలిపెను. భార్యయుఁ బయనమయ్యెను. అదినమే సాయంకాలము నకు వాడు మూవు రాయాశ్రమముకుచేరి, ఛాయావృక్షముల కిందనే యుండవలయును గాని నిలువ వేరొక తావు లేదు. అవృక్ష ములు "వేలకొలది మానవులకు జోటీయ జాలినవి. కాన నందుండిరి. ఆరాత్రి, దాసును దర్శించి, చీఱు నవ్వుతో సుసచయమునకే వచ్చితి రనెను, తమ సెలవుననే వేచియుంటిని, ఆ భాగ్యము లభించెను. కృతార్థుడనైతినని రాజు పలికెను , రేపు తెలియఁగలదని దాసు బదులుకులికి తనపనికైన పోయెను. + +మఱుదిన ముదయమున రాజు కాలకృత్యములఁ దీర్చి కొఇని వంటకుఁదగిన వస్తు వ్రాతము తెచ్చియుండుట వాని భార్య కిచ్చుచుండగా మధుసూదన రాజు సకుటుంబముగా వచ్చెను. పరస్పర కుశల ప్రశ్నములు సాగెను. "వారు నొక వృక్షము క్రింద నుండిరి. మధ్యాహ్నము కాగానే భుజింపక "దాసు దర్శనమునకై వేచియుండిరి. యుక్త సమయమున దాసు లేచి మాటలాడఁదగు చోటఁ గూరుచుండెను, ఎల్లరు నచ్చటికింబోయి యథార్హముగా దర్శించిరి. వారిని గూరు చుండ నియోగించి "వీరి కుపదేశింపఁ బూనితిని. ఈయిరువురు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4cf28d66f710c2c28252ce6d4c5dc45d82636ab0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0073.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ + కుమారులు కోలది దినము లిందుందురుగాక, వారి విషయమై 'యేవిచారమును బెట్టుకొనక మీ కరుగులడు. నేను వారిని జూచుకొను చుందును, ధర్మోపదేశము చేయనెంచితిని " అనం గానే వారి యానందమునకు 'మేరలేదయ్యెను. భోజనానంత రము పనివినియెద మనిరి, దాసు నవ్వుచుఁ బిండివంటలు చేసి యిచ్చి పోవునంత యవసరము లేదనియెను. సుశీలకు రామ చంద్ర రాజునకు నచ్చెరువు తోఁచెను. అతీంద్రియ జ్ఞాననిధి యన్న భావము వారికి దృడపడియెను. వారొండొరుల 'మొగ ములు చూచుకొన సాగిరి. మరల శిశువుల రక్షించు భార మావర మేశ్వరునివిగానీ మనది గాదని నమ్మి పొండని దాసుగారనిరి. చిత్తమని బదులు పలికి సెలనంది యెల్లరుఁ దమనివాసముల కరిగిరి. మధుసూదనరాజూమాటల యర్లమెఱుంగక ప్రస్తావింపఁగా రామచంద్ర రాజు తన భార్య ప్రయత్నించిన విషయ మెఱిరిగిరని యిది మాకుదప్ప నెవరికిఁ దెలియదనుకొంటిమి. దివ్యదృష్టిగల దాసుగారెఱింగిని తెల్ప నాతండచ్చెరువంది సాయం కాలమునకు ముందే ఫలాహారము చేసి దాసుగారు కూరుచున్నతంబోయి కుమారుల నప్పగించి యా రెండు కుటుంబముల వారును గనకవల్లికిం బోయిరీ. + +దాసు సీతారాము సూర్యనారాయణవర్మలం . జూచి, “కుమారులారా! మీరియ్యాశ్రమమున నుండుఁడు. వృక్ష మూలముల నుండకుఁడు. మధ్యాహ్నము దాఁటంగా సాయంకాలము దనుక నేను మీతో మాటలాడుదు. రాత్రినేనిందే శయనింతును. మీరు నా చెంత శయనిపు:డు. దుష్టమృగసర్ప బాధ లిందుఁ గలుగవు, సాయంసమయముననే నల్లకుండినకు స్నానార్దము వెళ్లుదును. నాతోడ రండు, మీకాకలి కాక \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0074.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53dcf128fc6a0d647d6a7b6a1a3a04a6fa003803 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0074.txt" @@ -0,0 +1 @@ +ముండ నాహ సంగుదును. వారివురు నేడోదకులవలె నుండ వలయుజుడ: ఎకరమునస్వసగానికయుండదు. దోసినీ వదలుకు. మీజీవితము నయని పాడుచేయును. దాని నెట్లో శ్రమపడి నదలుడు లేని కృతకృత్యులు గుందుకు, ఈ ననమున మధ్యాహ్నముదనుం దిరుగుచుండుడు, ఎన్ని యో వింతలు ఆ నంబడును లోకజ్ఞానము, విశేషించి కలుగును, అం దందు సర్పములు కనంబడును. పూర్వ ఖాననుకలు గలని సందేహించి భీతి చెందకుఁడు. అని కానరాగా నిలువంబడి యుండుఁడు. ఆచి జోలికి రావు. 'నానికని నని చూచు కొనుచుండును. ఆలీ కుతులు కూడ నుండును. చక్కగా జూము చుండుఁడు. 'దాన మీగపూర్యమును చక్క నిజాన ముదయం చును. జంతువులను జూచి యూరకపోదు. వాని పువృత్తి దౌసిట్టిదని విచారింపనలమును, మనస్సు భగవంతు, దొసంగిన దిందులకే. ఈ విచారమున కండు విశాలస్థలము గలడు, ఆలోచించుకోలఁది ననేక విషయములు తెలియుచునుండును. ఒకరు బోధించిన నిట్టి జ్ఞానము కలుగదు. పుస్తక పాఠజ్ఞు సము ముఖ్య మేకాని దానితోఁ గృప్తినొందిన జాలదు. లోకమున నేజంతు వేపని చేయుచున్న ది? దానం గాంచి మనము నేర్చుకొనదగు విషయ మేది? అని తర్కించుకొన వల యును. కొంత కాలమీలాగు చేయఁగా నొక్షయద్భుతశకి నున స్సునఁ బొడసూపును, ఆషిదప నేపు సకమున "నంతరహస్యం విషయ మున్నను సది ప్యాతదిగాఁ దోచును, కారణ మేమి? లోకజ్ఞాన మన్నింటికంటే మతిశయమగుటయే. ఆకారణముననే మహాత్తులు సకలశాస్త్ర పారంగతు లైరి. అన్ని శాస్త్రములు చదువఁదగునంత యాయుస్సు మానవులకు లేదు. లోకజ్ఞానము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebf80e1b545ddaf4a6e2a543eecf3858e2dfa764 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +కలవారికి శాస్త్రము లన్నియు జపివిన పెట్టి విజ్ఞాన ముడ యించునో దానిని మించిన జ్ఞానముండునని మీరెజుంగ వలయు. ఈవనమున మిము బాధించెడి జంతువు లేకుయు లేవు. మీరు వేతొక్క దానిని గని యది కూపస్వభావము గలదని +భావింతుని యది మీము నట్లే భావించి తనకధానము కలుగఁగలదన్న బుద్ధిచే నది కలుగకుండ జేసికొనుటకై మీము బాధించును. అట్లుగాక మీరు దానం గాంచి సద్భావముగల పొగుదు రేని యదియు సద్భానముకలదియై మి:ముం బ్రేమిం చును. పరస్పర సుహృద్భానమే సుఖ హేతువగును. పకస్పర జిఘాంసయే దుఃఖ హేతు వగును. ఈ విషయమును జక్కఁగా +భావింపుఁడు. ఇట్టి న నేక విషయములను మీ రిందుఁ గనుఁ గొందురు. నాయి" వాక్కులను దలపోయుచుఁ దిరుగుఁడు. మధ్యాహ్నము పిదప నాతో మాటలాడుచుండుఁడు, ఇదియే మీరిందుఁ జేయఁదగునవి. శ్లో. 'యాతి న్యాయ ప్రవృత్తస్య శిర్మంచోడిపి సహాయతాం, +అపంథానం తు గచ్ఛంకం సోదర్కోనీ ఏముంచతి.' (న్యాయము ననుసరించి ప్రసంచువారికిఁ బడులును సాయ పడును. అన్యాయకథమునఁ దిరుగు వారిని సోదరుఁడు కూడ . వదలి పెట్టును) అన విందుకు కదా! ఈనీతినే పలుమాఱులు సంస్మరింపుఁడు. ఎట్లు ప్రవర్తింపవలయునో స్పష్టమగును. సాయంసమయ మిది. అనుష్టానమునకుం బోయెదను. మీరును రండు, అనుష్టానానంతరము మీముల మాటలాడింతును. అంతచసుక మాసముగ నుండుఁడు. మానము సరా - సాధకము. ప్రతిమానశ్రుఁడు నొక్కింత సేపు మౌనముగ నుండ నభ్యసించు నేని, యాయుస్సును గొంత వృద్ధి చేసికొన్న వారం \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a34c7989477a5b4391f46a5f1f9a60e664f10a4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0076.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +డగును. సందీయము లేదు. మీరు చాల సేపు మాసమున, డE.Cల రేని నాయుసహనమునను భంగకుండా ఈ సుండ +నించుకగా మలులాడుకానుండు." అని వనం.. కుంకుమ జయనమయ్యెను. +శిష్య లిరువురుసు దాసు వంటం యున మైన. సితారామరాజు ముండలు సోనాకు. సూర్య నారాయణరాజు భక్తముగల జణిం కుటున పడికెను. కుండి సు సమాజానికి మణగమున రంధ, ముగ వృతము లుండెను. సూర్యుఁ డగాది కంటోన నుం చిను. “సు రాజకుమారులు : మీ సందులు కుంకు. నేనిజ వచ్చెద" నని కమండలువు తీసిని యానకములు గలచోటికిం బోయెను. కోతవా కాప్పడు వాటికి భయ ముఁ గొలు పుచుండును. సు వేశిను నవకాశము లేనియట్లు వృక్షము లుండెను. నడుమ నడుము వైదుకు పొదలు గలవు దూరమునుండి వినువారికి నందు సుదయించుధ్యని శ్రీకృష్ణుని +వేణుగాసమును సరణమునకుం దెచ్చుచుండును. అందు దాసు ప్రవేశించి కొలది నిమేషముల కరుదెంచెను. రా కొమకులారా! దోసిలించి ఊహలం దావుఁడు. అరోగ దృఢ గాత్రు, లగుదు” రని యిరువురకుం బోయఁగా వారు తావిరి సూర్యనారాయణవం, బంక గొంచెముండినం బోయుఁడనెను. చాసు నవ్వి యిఁకఁ జూలును అని పలికెను. +అయ్యది వృక్షు రసమని పాఠకమహాశయు లూహింషం గలరని సమైదను ఆయ్యది పాలను పేరః బిలునంబడును, దానిం డావినంతనె వారికి మూఁడు త్రేపులు వచ్చెను. ఆఁకలి మాయమయ్యెను. తిక్తకషాయము (Coffee) త్రాగి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0c175c13562d2437f52d81c437b14966d3e3a732 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0077.txt" @@ -0,0 +1 @@ +నట్లేయయ్యెను. ఏచే నొకపని చేయవలయునన్న యూహ కల్గెను. అంతయు గాని మనస్సున నపూర్వయుగు నుత్సాహము కల్లెను, అది యానందముగాఁ బరిణమించెను. వారికే యచ్చెరువుగాఁ దోచెను. ఏమిది యని యూహింపసాగిరి. దాసు గారి నడుగ సుంకించిరి. ఏమనుదురో యన్న ద్వాపరము వారి నలుగకుండ నొక్కెను. వారు గుటకలు మింగ సాగిరి. దాసెఱింగెను. సంశయమును దీర్పనెంచెను. “బాలకులారా! యివి వృక్షక్షీరములు, సాదుతరములు. దీని మహిమ మపొరము. ఎఱుగం గోరితిరి. సంచరించితిరే ఏల? గురువు మోల సంశయంచుట పొరబాటు . సంశయం దీర్చుకొనుటకే కదా జనులు గురువుల నాశ్రయింతురు. వారి శంకలం దీర్పఁజూల రేని వారికి గురునామము భారమే యన వలయును. ఈ శంకలం దీర్పుఁడని గురువుల నడుగుట శిష్యులకు విధి. ఇంక వినుఁడు. ఈ తీరము లేవృక్షమునం గలుగునని మాత్రము ప్రశ్నింపరాదు. అవి యించుక రహస్యమే, ఎల్లలకు: డెలుపలదగదు. సంసారమునం బవర్తించు వారి కివి నచింపరాదు. శరీరధారణమునకుఁ బెక్కు పదార్థ ములు వారికిం గలవు. మావంటి వారలకే యిట్టివి పనికి వచ్చును. వీనివిషయము దెల్పిన నీని నిర్మూలింతురు. ఆశా విరహీతులకే యివి పనికివచ్చును, ఈక్షీరములవలని లాభము ములం దెలిపెద ఆలకింపుఁడు, వీనిం ద్రావిన కుత్పిపాస లడంగును, ఆహారాంతరము కావలయునన్న యాశ యుదయింపదు. మఱియు నిద్ర, బాధింపదు. ఇంతీయ కాదు. మనస్సు నిర్మలముగా నుండును. మేదశ్శక్తి వృద్ధియగును. నే త్రాదిరోగములు రావు, వచ్చియున్న నవి తమంతట తొలంగును, దూర \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d96421c57331a5c45d2c6eab43f99d929d8e5463 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +యము కాలకృత్యములు దీచ్చ తిరిగి గండు. మధ్యాహ్నము పిదకు మాటలాడుదునని వారింబకుండఁ జే తానును వారీ కించుక దూరమున శయనించెను, +తెల్ల వాటుజాముననే డాసు స్నానమున కరిగివచ్చి యథాపూర్వముగఁ గూరుచుండెను. కుమాకు లిరువురును మేల్కాంచి సకస్సున స్నానము చేసి కాలకృత్యములం గీర్పు కొని మునీయానతి మెయి ననమున కరిగిరి. శీతల వాతపోత ముని పూవుల తావుల వెదజల్లుచు వారిపై బోలను చుం ఔసు. ఆగాలి సోఁకినంతనే హాయిహాయ దుసుకొనుచు పొరు ముందునకుఁ బోవసాగి3, లతామండములు తీర్చినట్లుండెను, ఫలవృక్షములు ఫలకమున వంగియుండెను. సుంటుఫలము లందుండునని వారికిం దో చను. ము... ఈ చోట లతావిశే షము లచ్చెరువు గొలుపుచుండెను. పూవులు రాలి గాలి గురు చుండఁ జూడ పేరుకి గానుండెను. ఫలములనుండి మధుధారలు సవించుచుండెను. శుకములు కలుకుచుఁ జెవులపండువు సేయు చుండెను; దూరమునుండి మయూతనినాదములు వినవచ్చు చుండెను. ఆయడవి యెంతదూరమున్న దో యెఱుంగందరమా యని వారికందోఁచెను. వానరములు వింతవింత రంగులుగలవి యచ్చోట వారికిఁ గానన చ్చెను. శాఖలనుండి యవి నిక్కి నిక్కి చూచుచుంను, కాని యిసుమంతయు భయమును, గల్గింప వయ్యెను. వారొక్క చోట నిలువంబడి చూచుచున్న . 'నెన్ని +యోమాసములు గడుకవచ్చునని యూహించిరి. 'కాలము పుచ్చుట కింతకంటే నుత్తమస్థానము "వేటొకటి యుండునా యని వారు నిశ్చయించిరి. ఒండొరుల కందలి విచిత ములం దెలుపుకొనుచు వారు పోవుచుండిరి. వేతొ చో విచిత్ర, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87636cd8359d9a4fba7c687da89af6173d3bef4d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0080.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +మార్జారము లగపడెను. అడవియందు బిడాలము లుండునా యని సూర్యనా యన్న : చెను. మనము నేవేని యుండునో మన మెముంగము. రాషకుత్త ముజముగా మన మున్న నా మని సీతారామరాజు విదులు చెప్పెను. + +కొంత ముందు నడచిక. అదొక్క పొద వాపునం బారానత మిధునము లంజను అవి మొండోంట్ తో ముచ్చట లాడుముసు. గడ్డ ఆంజను వెదకొని భక్షించు చుండెను. ముప్పము కలహింపక యువి యెంతో ముచ్చ టగాఁ దిరుగుచుం గింజల వేదకనుకు నో చేసికొనును గుంపుగా నుండి ఆరుగురు నక్షసము నభ్యసించున ట్లుం వెను, సఖా! చూచితిని దా! ఒక కార్యమునందుఁ బెక్కం డ్రు ప్రవర్తించు చోఁ గలహింగాక యితకుల సంచింపక స్వాత్థపరులు గాక ముచ్చటగం చను ప్రయత్నము చేయుచు ఫలసిద్ది దై నముపై నునిచియున్న నెంతపు సుఖము గలుగునన్ యీ కలవకముల చర్య జోధించుచున్నది. నిన్న గురువుగా రీవిషయమునే నొక్కి చెప్పిరి మఱచితినో యేమి? అనఁగా సూర్యనారాయణవర్మ మఱచిపోలేదు. నిక్కముగ నీవన్న యల్లే వీనిచర్య 'తెలుపుచున్నదనెను. ఇంచుక తడ నందుఁ బుచ్చి మణినాలుగడుగులు ముందు జరగి యొక్కచో దృష్టి సాగించిరి. మహావృక్షమున గొప్ప కొమపైన గూరుచున్న శాఖామృగములు శనఁబడెను. అందొర వానరము పాదము నుండి 5 క్షము వెడలుచుండెను. ఒక్క...ఁతి యేవో యాకులు తెచ్చెను. వేశ్క మర్కటము వాని నందుకొని తుసు కలుగాఁ జేసెను. ఇంతలో వేటొక్కక పీతల్లజ మల్లన నారక \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66118ec2d5a2b3e0b7d68f4522f309469f82a6e1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0081.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +మును దుడిచెను. పూర్వ వానర మాయాకులతునుకలు మెల్లగా నందం జక్కఁగా కుంచెను. ఇంక నొక్క కీళము లేత తీగలు తెచ్చి దాని చేతి కొసఁగెను. మఱియు నొక్క ససౌకము పెద్దయాకును జీల్చి యిచ్చెను. ఆయాకుతునుకలపై నా పెద్ద యాకులోని సగమును బెట్టి యా జేఁదీఁగ చే జూగ్రత్తగా గట్టెను. ఆ గ్రామ చెంతనే తొక కోమయుండెను. జూని మీఁదనుండి యొక ఆంతి చానీ నిను:రసాగెను. "పేమీ కండు పెద్దయాకులు గల కొమ్మలతో విసకసాగెను. కొన్ని చూచు చుండెను. ఆకులు తునుకలు చేసిన యా కపేవర్యమే యొక పండు వెచ్చి దానినోటి కందిచ్చెను. డాని నమలి యది హాయిగా శయనించేను. ఈ చర్యయంతయుఁ దిలకించుచున్న సీతారామరాజు "మిత్రమా! చూచితివా? + +తే. 'అనుమువలన మరల్చు హలౌర్ణకలితుం +జేయు గుహ్యంబు జూచుఁ బోషించు గుణము +విడువ డాషన్ను లేపడి వేళ నిచ్చు +మితుఁ ఉలక్షణంబుల 'మెలఁగుచుండు." + +అన్న సూకి యెఱుంగుదువు కదా! ఈ లక్షణము లిచ్యాని యందుఁ 'గానంబడియెడు మానవులు కూడ నిట్లుప తారపరా యణు లైనచో నెట్లుండునో? మృగజాతీలోఁ జేరినవయ్యుం బరోపకారకరణమున మానవులకంటె నూరు రెట్లు మిన్న లని చెప్పవచ్చును గబా ! మనము కూడ వీనింజూచి యిట్లు పరోప కారము చేయ నేర్చుకోనవలయును జుమీ.” అనఁగాఁ 'జెలి కాఁడు నల్లేని భాగ్యమే యనవలయు ననియె. + +వారిరువు రచ్చోటు గడచి వేతొండు భాగమునకుం బోయిరి. అందు విశేషించి ఫలప్పతుము లుండెను. చూడ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a9c0fda574ef38d18bf426c14cbb55d106b9ceee --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0083.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +గలిగియున్న 'నెంత బాగుండును? జూయా హితము పతియు, పతిహితమును బట్న cine గోరుచుఁ బిల్లలను గ్రీతితో బోషించుచు నున్నఁ గాని ఝూలోకమున సుఖము లేదని యీ కుటుంబచర్య ముసకుఁ దెలుపుచున్నది. మిత్రనర్యా! సకి, జాతిలో భార్యాభర్తృ న్యాయము సువిహితము సుస్థిరమునే +యుండునని పెద్దలు పలుకుదురు. మగపిట్ట యొక యాఁడు పిట్టను బ్రేమించునఁట, అదియు నట్లే మరల నేటోళ దాని నీ రెండును బ్రేమింపనఁట. ఏమీ దాంపత్యము : ఈయాచారమే మానవులలో వ్యాపించిన నెంత బాగుగా సుండును? భార్యను గాళ్ల వేటొ తె బ్రేమించు పుకుషుఁడు, భర్తనుగాక 'జోక పురుషునివలచు నారియు నుండుట వినుచున్నా ముకదా! ఎంత నీచము ! శాస్త్రములన్నియు మానవులనుద్ధరించుట కే పుట్టినవి ఇంతటి విజ్ఞానము కలిగించునవి యుండియు నిందేదియు లేని పట, +జాతికంటే మానవజాతి దురాచారముల చే నీచజాతి యనందగదా? వేదములు సృతులు శాస్త్రములు పురాణేతి హాసములు లోనగునవి యన్నియు మానవులదురాచారములు 'మార్పఁ జాలక యున్న వికదా, ఇంతకంటే విచిత, మేది కలదు? దీసింబట్టి చదువు సత్ప్రవర్తనము సలవడఁ జేయఁజాలదని తేలుచుండ లేదా. ఇఁకఁ గరమునకే స్వతంత్రత గలదని తేల డినీ.. మన నా పతిత్తి దంపతులు గాంచి యొక జనమున నొక తుని ప్రేమింపవలయును. నిష్కపట ప్రేమము భాద్యయందు భర్తకుఁ గలదేని యా మెయుఁ బలియం బే బద్దాను రాగయై +యుండునని స్పష్టమయ్యెడు. నీ భావ మేమి? అనఁగా, హితుడు “నెయ్యుండా! నీభావ మే నా భావముని నమ్ముము . ముందు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a92c38138f862dfd65899a7c50c4bf2bf3042b2a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0084.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సొ కేమియు నిట్టని దోకువు, సపు తెచ్చిన పేదల దోడు చుకును " అని జనులు చెస్చే. +అంత వాకుపుకును నేను ఆ దేశమునకుం గో బురి. దాసు పలికినట్లే యొక మహాగుల ముకడఁ దేటనీటితో నొక తుల్య కు వహించుచుండెను. రెండింటిని కుమ భయంకర భుజంగములు రెండు శయనించియుండెను. ఒకదాని శీస్సు వేణాకదాని కంతము మోపబడియుండెను. జుత సీకా కామజ యొక శుష్పడు మూల) చుకొని యెను. ఇంచుక సమీకమునకు, బోగా వని పై నున్న మచ్చగాంబట్టి కొండచిలువ లిట్లుండునని పాము చచియున్న క తన నజ్ఞానం దెలిసికోసం జాలెను, కొలుక భయసు గాని బాసు వాక్కులు సృతికిం దగులగా గమము చూని నిలుచంబు.. చూడసాగెను, సూర్యనారాయణవర నాగం కూడి మది తతచడుచున్న నించి చూచుచుండెను, సీతారామ రాజు (సాధ! బాసుగారు పలికినట్లే మనలం గాచి యివి కదలక బుట్టక యథే యున్నవి.చూడుము, జానీమోముల దెల్లని నిలువు గీతలున్న వి. కొండచిలువల కిట్లుండునఁట ఇవి యుండు తావుల ననావృష్టిదోషము పొడసూపటంట నీవును వినియున్నాడనా?” అన నతఁ డౌననెను. " కూరభుజంగముల యందును సుగుణవిశేషము కలదని స్పష్టమయ్యెను. వాని నేల దుష్టములందురో తెలియఁజాలకున్నది. ఇట్టి ప్రవాడములు మానవకల్పితములే అన్నింటికంటే మానవజూతి యుత్త +మోత్తను .మనీ. భావించినందున నిట్టిని కల్పింపబడును. ఇంకొక్కదానియందు దోషమకోపించినఁ గాని తనయందు గొప్పదన మాతోషించుకోనవలనుపడదు. ఒకప్పుడు జ్ఞానము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3046ebc951c35453b9c1fec63c2c720a943b1e9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0086.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +పొసగము లోనగువాని ముచ్చికు. కుకు సలీముపుకు కూరుచుండి మౌనము బాధాక. ... 5. వారం గాంచి సంతోషించి దగ్గరకు వచ్చెను, నాకును ఉచి నమస్కరించిరి. మూవుకు కూచుచుండిరి, "జపు తులా సనమును జూడఁ బోయితగా?" అని మలిం.. వాచ్చట జరగిన కతప్పక సం భౌషణమును దెలిపిరి. తమకు "హించిన విషయములను నిన్న వించిరి. యోగి కురమానందముంది. బాలకులారా! చక్కని జ్ఞానము మీకుఁ గలుగునున్న . దానికిం దోడుగా నుండుటకు నాలుగుమాటలు చెప్పిదను నినుఁడు, +మీరు విద్యాభ్యాసము చేయుచున్న వారు. అది మీ 'చేయుపథాకము చేసినదో మీరెటుంగను. పద్య పదార్ణవిజ్ఞా నమునిచ్చును. అంతలో సంతృప్తినొందిన ను యోగము లేక పోవును, ఆ విజ్ఞానము స్వానుభవమున దృఢము కావలెను. దానిచే లోకజ్ఞానము కలుగును. అజ్ఞానిచే దుర్విషయముల +యెడ నసూయయు, సద్విషయముల యెడ ననురాగము చక్కగా గుదురును, దాన మానవుడు సార్థక జస్తుఁ డగును. పరమార్గ మీదిగదాయని తెలియును, ఆమీద దాని నొందుపద్దతి యెట్లను తక్కమున సునస్సు పనిచేయును. ఒకులసాయ మది య పేక్షింపదు. శనంతన మనస్సు పలు భంగులం బాటుపటుచుండును. క్రమక్రమముగాఁ బరిశుద్ద మై ' పరమాశదర్శనమున సూక్ష్మతమ మగును. ఆట్టిమనస్సుగల వానిని 'గృతార్థుని జేయ భగవంతుఁకు సమతించును. ఏరూప. మున వానికి మేలు చేకూర్చవలయునో యామహనీయను 8 +యెఱింగి యారూపమునఁ బొడసూపును. భగవంతుని యప్పటి • రూపము భక్తుని వాంఛ ననుసరించి యుండును.. ఆరూపమే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f95ab519ffeed15bcf62c9127fe79be632014563 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0087.txt" @@ -0,0 +1 @@ +సత్ప్రవర్తన ము. యాపరాత్పదునిది కాదు. ఎల్లరూపము లామహనీయ మూర్తివే మగును. మున్ను . గండ 'మెఱుంగని కాళిదాసు T? కాలయముసల గూరుచుండి తలుపు వేసి వేచియుండెను. ఆ మహాకాళి సంచారము పోయెననియుఁ దల: పుమూసిన రాజులు దనియు నప్పు డాడే హాలయమున లేదనియు నాతని యాశ యము. ఆ మహామాయ లేని చోటు గలదా! అని యాతఁడె జుంగఁడు ఏల? విచాంగంథము 'వేళ మే నాతనికి లేదు. ఆమె సర్వమంగిన కనడేవి. పాని వాంఛ నెటించాను. ఆ దేవాలయ మున భక్తులు మానసమునఁ దనను 'ధ్యానింకుఁ జూలనివారు గాన శీలావీ గహముగా నారాధించుచున్న యారూపమును గనఁబడక యుండఁ జేసి తానెందో సంచారము చేయఁ బోయివచ్చినట్టు వచ్చెను. అతఁడు కాళికా దేవి భయంకర జూపిణి యని వినియుండెను. శాన నట్లే రూము కనఁబడ ద్వారముకడ నిల్చి యదలించి పిలిచెను. పలుక లేదు. మరల లోపల నున్న పొ రెవ్వరని ప్రశ్నించెను, మనస్సులోఁ గల్పిత సాధ్యస. మూతని బాధింపసాగెను, తడబడుచున్న మాటలతో "కాళి విద్యనిమా” అనఁబోయి "కాళీ బిద్దె” అని యడిగెను. నాలుక ల జాగపుమాయని యా దేవి పలికెను. ద్వార బిలమునుండి నాలుక నాతఁ డించుక చాగల్లెను, ఆదేవి నవ్వుచు నెంత పామరుఁడు గాకున్న నిట్లుండునా యనుకొనుచు నేమో వ్రాసి నట్లు నటిం చెను. ఆదేవి తలంచినంతనే విద్యా పారంగతుం డయ్యెను. ద్వారము తనంత నే విధ్వ స్తబంధన చరియ్యెను. దేవి యప్పుడు భారదా రూపమున నాతనికిం దోచెను. ఏల? ఆతని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..281a909d8fc78b79b6b1445330541c1d16235ecb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +స శ్రీ నర్తనము. వాంఛ విద్యపై నుండెను. కాకడ సోడ్డR CAద్ధము గాన సళే దర్శనమిచ్చెను. ఆదర్శనమున 4. శ్లో. 'సూణిక్యవీణా ముపలాలయంతీం కుచాలను మంజు శ్వాసా, భూ హేల చ నీల క్యుములు +సూతంగా న్యాం మనసా స్మరామి అని యా జగదంబను సన్నుతించెను. 'బాలకులారా! కాళిక యారూపమున నేల కనఁబడెను? శకుని పొంగ కొమ రూపము దాల్చిన గాని శాప నూతనిమురం బుట్టగకు నవ కాళము లేదు, కావున భగవంతుడు నాస్థితియంటున్న మాన వుని గృతార్థుని జేయ నేరూషముననో పొడసూపి 'వానికి! దగినజ్ఞానము నను గ్రహించును. కావున విద్య ప్రథమసాధనము, ఆడియుఁ గొందజకు పొదము చేయుటకు మాత్రమే యుకుకు రించును. మీరు తగినంత విద్యను గహించితిరీ, బానికి ఫల ముగా లో జ్ఞానము కలిగిన మీరు త్తముల రగుదురు, మీరు "నేఁటి యుదయ మాయాయి తావులం జూచిన విషయముల నుండి చక్కని నీతుల గహింపలలితిరి. దానింబట్టి మీకుఁ దగినంత విద్య యలవ డెనని గ్రహించితిని. ఇఁకం కొన్ని విష యములు దెలుపఁదగియున్నవి. వానిని చెలి పెద. సానధాను లరు గండు. +మానవుఁడు వృద్ధియగుటకుఁ బ్రథానము సత్ప్రవర్త సము. అది సాధుసంగతీ, సత్క, థాశ్రవణము, దైవభక్తి, పుణ్య స్థలదర్శనము నను నీ నాల్గు రూపములుగా నుండును. ఈనాలు గింట . "నేది తక్కువయైనను మానవుని ధన్యుని జేయఁజాలదు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a6d4d18729733009ccd7ac8979b3e169d380321 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0089.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సత్ప్రవక నము ఈ నాలుగు మార్గముల నెవ్వఁడు చక్కగా సంభావించునో ఏఁడే వృద్దికి గాఁగలడు. నేడు సాధుసంగతి గూర్చి యొక్క... యితిహాసమును దెలుపుదు. వినుండు. +సాధు సంగతి. మున్నొక్క రాజు రాజ్యమును బాలించుచుండెను. ఆతని కొక్కముని మీతుడుగా నుండెను. ఏవిషయమున సందియము లుండిన నాముని నడిగి తెలిసికొని యరీతిఁ బ్రప ర్తించువాడు. ప్రజ లాతనియందు ననురాగముగలిగి పవ గ్గించునారు. కొంతకాల మిట్లు సాగఁగా నొకళుమారు డారాజునకుఁ గలిగెను. సంస్కారములన్నియు యథావిధిగా పొగించెను, విద్యయుఁ దగినవారి నియమించి చెప్పించెను. యుక్తవయస్సు వచ్చునప్పటికీ యువ రాజం నొనరింపఁదగు యోగ్యతయుఁ గలిగేను. ఎల్లరు సంతసించిరి. ఆమహోత్స వము సాగింప నెల్లరు నుద్యుక్తులై యుండిరి. దైవగతి విపరీత ముగా నున్నపుడు మానవ ప్రయత్నము నిష్ఫలమగునన్న సూక్తి యెల్లరకు బోధించుటకో యన నా రాజవరేణ్యుఁడు మృతినొందెను. 'రాజ్యమంతయు దుఃఖమయమయ్యెను, +ప్రజలెల్లరు చక్కంగా నాలో చించి కుమారుని బట్ట భద్రు నొనరించిరి. పితృసఖుఁడగు మునియు నగు దెంచెను. మంత్రి ప్రభృతుల కముని పై నీష్య యుండెను. రాజు సమర్దు డగుటయు, ముని సర్వజ్ఞుడగుటయు మునిమతము ననుసరించి రాజు 'మెలంగుటయుఁ గారణములుగా వారి దుర్వాంఛలు ఫలింపక యుండెను. రాజుపత్ని సాధుస్వభావభూషిత యగుటం గుమారునిం 'బిలిచి . 'నాయనా! ... మునీవదునానతి మెయు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0144.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0144.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b2a9f6ee0a4937271d080723c368f9964865e82 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0144.txt" @@ -0,0 +1,8 @@ +మును గొనియాడుచు సూర్యనారాయణవన, నీతివేతయై పూర్వపు దుగ్గుణములను 'దెలిసికొని వానిని మాని సీతా రామ 'TV +జనకు మితుఁడగుట కింతింతన రాని యామోదమును 'గాంచుచు వారినెల్ల బహూకరించిరి. +శనకవల్లిలో రెండుదినము లుండినపదం బాఠశాలో సాధ్యాలను లెల్లరు వచ్చి, వాకలంగాంచికి. సూర్యనారాయణ రాజూ విశ్లేషించి తనయపు రాధమును సహింప 'వేఁడుకొనియెను. వా రెల్ల నేక వాక్యముగా నాతని నాదరించి ఈ మింగం దగినంత యపరాధ ముందు లేదనియు మీవంటి 'బాలకులకు నివి స్వభా పము లే యనియు వానిం డెలిపి బాగు చేయుటకే మేము కంక +ము కట్టుకొనియున్న పాక మనియు నిక నావిషయములఁ దలంచుకోనవల దనియు యథాపూర్వముగా రావలయు 'ననియుఁ డెలిసి బుజ్జగించిరి. వచ్చినవారెల్ల వారికరుణకు బాలకుని పలుకులకు హర్షముప్పొంగ బాగు బాగని బదులు కలికిరి. మధుసూదనరాజు వారి నెల్లం కంబూలాదుల బహూ శరించి 'బాలుఁడు చేయు నపరాధముల మజుచి 'వాని చుట్టరింప వలయునని ప్రార్థించెను. ఆపని మాకు విధికనుక మీరు తెలుపు నక్క లేదని బదులుపలికి కుముదవల్లి కిం బోయిరీ, +మఱుదిన ముదయమున లేచి సూర్యనారాయణ రాజు 'సీతారామరాజుకడకేగి చదువుకొని యింటికి వచ్చి భుజించి పాఠశాలకుఁ బోవ సుచిత వేషమును బాల్సి సూత్నమితు సం గూడి, 'పోవుచుండఁగా 'నెల్లరు మహానందమునఁ జూడసాగిరి. సత్ప్రవర్తన మెట్టి మూర్జునైన బాగుచేయఁగల దనిరీ. + +ఉ. 'జానుగ భూఖండొడవు సజవభావము కొర్యలక్ష్మికిన్ +మానము దృప్తి విద్యకు ధనంబు సుబుద్ధికి విత్తవృద్ధికిమ్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0145.txt" "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0145.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d00c16f855033b8234516c84cd6dcad5445de5b --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\260\244\340\261\215\340\260\252\340\261\215\340\260\260\340\260\265\340\260\260\340\261\215\340\260\244\340\260\250\340\260\256\340\261\201/page_0145.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +దానము తార్తి శక్తతకు భర్త నిరూఢీకనంభవృత్తియుం భూనికతోడ సర్వగుణ భూషణ మెన్నఁగ శీల మే సుమా. ' + +అన్న కుడ్యముం జచెవి సీతారామరాజాను బొగడిరి. భగీరథ దాసు నను గ్రహమున సూర్యనారాయణ రాజు బుద్ధి మంతుఁడయ్నెనని పలుకసాగిరి. ఆమాటలు విని తన పూర్వపు దుస్లీతీని స్తరించి చింతించుచు సత్సహవాసమును గల్గించిన దాసుగారిని భగవంతునిగా భావించుచు సతీషర మెంత ధన్యమో యని విసుతించుచుఁ బోయెను, పాఠశాలం జేత రాంగాణ దోడి విద్యార్థులందజు నేదుర్కో-నిరి. యథాపూరం ముగాఁ గూరుచుండి పాఠములం జదువుకొనెను. మితునిం గూని సకాలముస సిటీకి వచ్చెను ఆసంవత్సరము వారు లో నున్న వా రందఱకన్న మిన్న గాఁ గృతార్థుఁడయ్యెను, దానం జేసి ప్రథమపదకము నొంద ససఁడయ్యెను. ఎల్ల వారు నది యందు వేళల నాతని గరతాళముల బహలూ, రించుచు సత్ప్రవర్తన. మహత్త్వమును గొనియాడిరి. ఎంత మూర్ఖుల డైన సత్ప్రవర్తన మలవజుచుకొనిన బాగుపడుట శంకలు "లేవని యుపన్యసించిరి, ఇందులకుం గారణము సీతారామరాజు 'పావాస మీ సూర్యనారాయణవర కుం గలుగుటయే యని వెల్లడించిరి. ఎల్లరు ని ఖుల్లాసంబున నొక్కమాటుగా నుచ్చెర్చా దమున సత్ప్రవర్తన మెల్లర యభివృద్ధి కారణ మని ఘోషించినపు డందుఁగల బాలురందలు తమరుకూడ నద్దాని నలవజిచుకొనవలయునని తీర్థానించుకొనిరి. + +అది మొదలుకొని సీతారామ సూర్యనారాయణ వర్మలకుఁ బరస్పర స్నేహము పెంపొంచెను. మఱికి కొందఱు వీరింజాచి యట్టి సత్ప్రవృత్తి సలషటిచుకొనవలయుసని ప్రయ \ No newline at end of file