diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/meta.json b/AndhraKavulaCharitamuVol2/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70d3da803036431597736b848d308adc555cc5a8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/meta.json @@ -0,0 +1,584 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 192, + "total_pages": 273, + "filename": "AndhraKavulaCharitamuVol2.pdf", + "pages": { + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "32": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "36": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "38": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "46": { + "quality": 4 + }, + "47": { + "quality": 4 + }, + "48": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "50": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "55": { + "quality": 4 + }, + "56": { + "quality": 4 + }, + "58": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "61": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "63": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "68": { + "quality": 4 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "75": { + "quality": 4 + }, + "76": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "80": { + "quality": 4 + }, + "81": { + "quality": 4 + }, + "82": { + "quality": 4 + }, + "83": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "88": { + "quality": 4 + }, + "89": { + "quality": 4 + }, + "90": { + "quality": 4 + }, + "91": { + "quality": 4 + }, + "94": { + "quality": 4 + }, + "95": { + "quality": 4 + }, + "96": { + "quality": 4 + }, + "97": { + "quality": 4 + }, + "98": { + "quality": 4 + }, + "101": { + "quality": 4 + }, + "102": { + "quality": 4 + }, + "103": { + "quality": 4 + }, + "105": { + "quality": 4 + }, + "106": { + "quality": 4 + }, + "107": { + "quality": 4 + }, + "108": { + "quality": 4 + }, + "109": { + "quality": 4 + }, + "110": { + "quality": 4 + }, + "111": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "116": { + "quality": 4 + }, + "117": { + "quality": 4 + }, + "118": { + "quality": 4 + }, + "120": { + "quality": 4 + }, + "122": { + "quality": 4 + }, + "124": { + "quality": 4 + }, + "127": { + "quality": 4 + }, + "128": { + "quality": 4 + }, + "130": { + "quality": 4 + }, + "131": { + "quality": 4 + }, + "132": { + "quality": 4 + }, + "133": { + "quality": 4 + }, + "134": { + "quality": 4 + }, + "135": { + "quality": 4 + }, + "137": { + "quality": 4 + }, + "139": { + "quality": 4 + }, + "140": { + "quality": 4 + }, + "142": { + "quality": 4 + }, + "144": { + "quality": 4 + }, + "145": { + "quality": 4 + }, + "147": { + "quality": 4 + }, + "148": { + "quality": 4 + }, + "149": { + "quality": 4 + }, + "150": { + "quality": 4 + }, + "153": { + "quality": 4 + }, + "155": { + "quality": 4 + }, + "156": { + "quality": 4 + }, + "157": { + "quality": 4 + }, + "160": { + "quality": 4 + }, + "162": { + "quality": 4 + }, + "163": { + "quality": 4 + }, + "164": { + "quality": 4 + }, + "165": { + "quality": 4 + }, + "166": { + "quality": 4 + }, + "169": { + "quality": 4 + }, + "170": { + "quality": 4 + }, + "171": { + "quality": 4 + }, + "173": { + "quality": 4 + }, + "174": { + "quality": 4 + }, + "175": { + "quality": 4 + }, + "176": { + "quality": 4 + }, + "177": { + "quality": 4 + }, + "179": { + "quality": 4 + }, + "181": { + "quality": 4 + }, + "182": { + "quality": 4 + }, + "183": { + "quality": 4 + }, + "185": { + "quality": 4 + }, + "188": { + "quality": 4 + }, + "189": { + "quality": 4 + }, + "190": { + "quality": 4 + }, + "191": { + "quality": 4 + }, + "192": { + "quality": 4 + }, + "196": { + "quality": 4 + }, + "197": { + "quality": 4 + }, + "198": { + "quality": 4 + }, + "202": { + "quality": 4 + }, + "203": { + "quality": 4 + }, + "204": { + "quality": 4 + }, + "205": { + "quality": 4 + }, + "206": { + "quality": 4 + }, + "207": { + "quality": 4 + }, + "211": { + "quality": 4 + }, + "212": { + "quality": 4 + }, + "213": { + "quality": 4 + }, + "214": { + "quality": 4 + }, + "215": { + "quality": 4 + }, + "218": { + "quality": 4 + }, + "220": { + "quality": 4 + }, + "221": { + "quality": 4 + }, + "222": { + "quality": 4 + }, + "223": { + "quality": 4 + }, + "224": { + "quality": 4 + }, + "226": { + "quality": 4 + }, + "227": { + "quality": 4 + }, + "228": { + "quality": 4 + }, + "229": { + "quality": 4 + }, + "230": { + "quality": 4 + }, + "232": { + "quality": 4 + }, + "233": { + "quality": 4 + }, + "235": { + "quality": 4 + }, + "237": { + "quality": 4 + }, + "239": { + "quality": 4 + }, + "241": { + "quality": 4 + }, + "242": { + "quality": 4 + }, + "243": { + "quality": 4 + }, + "244": { + "quality": 4 + }, + "245": { + "quality": 4 + }, + "246": { + "quality": 4 + }, + "247": { + "quality": 4 + }, + "249": { + "quality": 4 + }, + "251": { + "quality": 4 + }, + "253": { + "quality": 4 + }, + "254": { + "quality": 4 + }, + "255": { + "quality": 4 + }, + "257": { + "quality": 4 + }, + "258": { + "quality": 4 + }, + "259": { + "quality": 4 + }, + "261": { + "quality": 4 + }, + "262": { + "quality": 4 + }, + "263": { + "quality": 4 + }, + "265": { + "quality": 4 + }, + "268": { + "quality": 4 + }, + "269": { + "quality": 4 + }, + "270": { + "quality": 4 + }, + "271": { + "quality": 4 + }, + "272": { + "quality": 4 + }, + "273": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0005.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..953637847f2764c7e3d3e9b0306e57bfe8e57774 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0005.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఇత డాముక్తమాల్యద యను నామాంతరముగల విష్ణుచిత్తీయ మనుప్రబమంధమును రచించిన మహాకవి. ఇతడు కవీశ్వరు డయి విద్వ న్మహాకవుల నాదరించుట వలననేకాక మహారాజయి యనేక దేశములను జయించుటవలన గూడ సుప్రసిద్ధు డయినవాడు. దక్షిణహిందూ దేశమును పాలించినరాజులలో నింతదేశమును జయించి యేలినవాడును, ఇంత ప్రసిద్ధి కెక్కినవాడును, మఱియెవ్వడును లేడు. కాబట్టి యీతని చరిత్రమును వ్రాయుటకుముం దీతని పూర్వచరిత్రమునుగూడ సంక్షేపముగా గొంతవ్రాయుట యుచితమని తోచుచున్నది. ఈతని రాజధాని బళ్ళారిమండలములోని యానెగొందికి సమీపమున తుంగభద్రాతీరమునం దున్న విజయనగరము. ఈవిజయనగరమునకు విద్యానగరమనియు నామాంతరము గలదు. ఈపట్టణము విద్యారణ్యస్వామియని మహాప్రసిద్ధిగన్న మాధావాచార్యులవారి యాజ్ఞచేత గట్టబడినది. ఈమాధవాచార్యు లాకాలమునందు బుక్కరాజువద్ద మంత్రిగా నుండెను. కంపభూపతి కుమారుడైన బుక్కరాజు క్రీస్తుశకము 1379 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసెను. ఈరాజు హూణశకము 1336 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1350 వ సంవత్సరము వఱకునుగూడ తనయన్నయైన హరిహర రాజుతో గలిసి రాజ్యము చేసెననియు, ఆకాలమునందు గూడ మాధవాచార్యుడే వారికి మంత్రియనియు, వారికిరాజ్యము మాధవాచార్యుని \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0006.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42208bfd840e3fb450b434a5b2edf8dbfcd7faf9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0006.txt @@ -0,0 +1 @@ +వలననే వచ్చెననియు, కొందఱందురుగాని యది యెంతవఱకు సత్యమో తెలియదు. బుక్కభూపాలుని తండ్రియైన సంగ (కంప) రా జొకచిన్న సంస్థానాధిపతియై యుండి, మహమ్మదీయులు దండెత్తి వచ్చి హిందూ రాజ్యమును నాశనముచేసి యోరుగంటి ప్రతాపరుద్రుని చెఱగొనిపోయిన కాలములో తనరాజ్యమును పోగొట్టుకొని యుండును. కొందఱతడు గొల్లవాడని చెప్పుదురు. కాని యాతని పూర్వస్థితిని నిర్ధారణము చేయుటకు దగిన యాధారము లేవియు నిప్పుడు కానరావు. ఈ హరిహర బుక్కరాజులు సహితము ప్రతాపరుద్రుని యవసానదశ యందాతని సేవలో దండనాథులుగా నుండిరని యొకానొకరు వ్రాసియున్నారు. ఏదియెట్లున్నను వీ రారంభదశలో రాజ్యహీనులయియుండి తమ ధైర్యసాహసముల వలనను తమ కులగురువైన మాధవాచార్యుని బుద్ధిబలమువలనను రాజ్యము సంపాదించి, స్వతంత్రులై మాధవాచార్యుని మంత్రిగా జేసికొని యాతని యాలోచన ననుసరించి వర్తించు చుండినట్టుమాత్రము నిశ్చయముగా తెలియవచ్చుచున్నది. మాధవాచార్యులు తానొక దేవత నుపాసించి యాదేవతను బ్రత్యక్షము చేసికొని యామెవరముచేత బుక్కభూపాలునకు రాజ్యమిప్పించెనని కొందఱును, లక్ష్మీకటాక్షమును బొంది సన్నిహితురాలయిన లక్ష్మీదేవిని త న్నైశ్వర్యవంతునిగా జేయుమని కోరినప్పు డామె యాతని కాజన్మమునందు లక్ష్మీ లభింపదని చెప్పగా జన్మాంతరతుల్యమైన సన్యాసమును స్వీకరించి వైభవములను బొందెనని కొందఱును వ్రాసియున్నారు. ఇవి యిటీవలివారి బుద్ధికల్పితములు. ఇటువంటి కథలను కల్పించుటలో హిందువులకు గల సామర్థ్యము మఱియెవ్వరికిని గానబడదు. మాధవాచార్యులకు బూర్వమునందు శంకరాచార్య పీఠమునకు వచ్చిన యతీశ్వరు లాదిశంకరుని వలెను, ఇతర సన్యాసులవలెను పాదచారులయి భిక్షాటనము చేయుచు, శిష్యపరంపరకు తత్త్వబోధను జేయుచువచ్చిరి. ఈ మాధవాచార్యుడు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0007.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab2d8b16a0efe03ba6427dcb6e0e2b51b6e0e97e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0007.txt @@ -0,0 +1 @@ +బుక్కరాజువద్ద మంత్రిగానుండి సమస్తవైభవముల ననుభవింపుచు సన్యసించినవా డగుటచేత దాను సన్యాసియయ్యును తొంటివిభవములను విడువజాలనివా డయి జనులకు దనయందు గల గౌరవాధిక్యము వలనను, రాజానుగ్రహము వలనను, గజాశ్వాందోళనాది సమస్తరాజ చిహ్నములను ధరించి, పీఠాధిపతుల కిట్టి యైశ్వర్యచిహ్నము లుండవచ్చునని నిబంధనముచేసి సమర్థించుకొనెను. ఏనుగులతోను, గుఱ్ఱములతోను, వాద్యములతోను పల్లకులలోనెక్కి సర్వసంగపరిత్యాగు లయిన సన్యాసులు మహారాజ వైభవముతో సంచరించుట దేవతా పరాయత్తమని సాధించుటకై మనవారీ లక్ష్మీకథను తరువాత గల్పించియుందురు. సన్యాసాశ్రమమును స్వీకరించినప్పుడు మాధవాచార్యులవారు విద్యారణ్యు లన్న నామమును స్వీకరించిరి. వీరికాలము నుండియే జగద్గురువుల మనుకొనెడు స్మార్తాచార్యపీఠస్తు లయినయతుల కందఱకును గజాశ్వాదులును వాద్యములును పెండ్లి పల్లకులును పరంపరగా వచ్చుచున్నవి. ఈ మాధవాచార్యులవారు గొప్ప విద్వాంసులు. ఆదిశంకరుల తరువాత శంకరాచార్య పీఠమునకు వచ్చినవారిలో మాధవచార్యులకు బూర్వమునందుగాని పరమునందుగాని యింతటిపండితులు మఱియెవ్వరును లేరు. ఈయన పరాశర మాధవీయ మనుపేర పరాశరస్మృతి కొక్క గొప్ప వ్యాఖ్యానమును, కాలమాధవీయ మనునొక కాలనిర్ణ యగ్రంథమును, శంకరవిజయమును, విద్యారణ్యమని ప్రసిద్ధిగన్న వేదభాష్యమును, నూటయెనిమిది యుపనిషత్తుల కొకవ్యాఖ్యానమును, సర్వదర్శన సంగ్రహమును, మాధవనిదాసమును రచియించెను. రాబోయెడు విజయనగర రాజుల చరిత్రమును దివ్యజ్ఞానముచేత ముందుగానే తెలుపుచు నీ మహావిద్వాంసునిచే రచియింపబడిన దన్న కాలజ్ఞానమను పుస్తక మొకటి కలదు. గాని యది విజయనగర సంస్థానము క్షీణించినతరువాత రచింపబడిన యాధునికగ్రంథ మయియుండును. మాధవాచార్యులవారు తుంగ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0008.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..16eff832a1563de5a9f04395c4c4411e53952151 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0008.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +భద్రాతీరమునందున్న పంపానగరమునందు జన్మించిరి; వీరు బుక్కభూపాలునికి కులగురువులు; భారద్వాజసగోత్రులయిన తెలుగు బ్రాహ్మణులు; ఈయన తండ్రి మాయణుడు; అన్నసాయణుడు. అన్న యందును తండ్రియందునుగల గౌరవముచేత మాధవాచార్యుల వేదభాష్యములలో గొన్నిటికి వారిపేరులు పెట్టెను. మాధవాచార్యులు తొంబదిసంవత్సరముల ప్రాయమున సిద్ధిపొందిరట; ఈయన 1368 వ సంవత్సరము నందు బుక్కరాజుమంత్రి యైయుండిన ట్లొక తామ్రశాసనమువలన దెలియ వచ్చుచున్నది. మాధవీయాదిగ్రంథములలో మాధవాచార్యులవారు తమవంశమును దెలుపుచు వ్రాసిన రెండు శ్లోకముల నిందు జూపు చున్నాను:- + +శ్లో|| యస్య బోధాయనంసూత్రం శాఖాయస్యచయాజుషీ + +భారద్వాజకులంయస్య సర్వజ్ఞ స్సహిమా ధవ: + +శ్రీమతీయస్యజననీ సుకీర్తి ర్మాయణు: పితా + +సాయణోభోగ వాథశ్చ మనోబుద్ధిసహోదరౌ. + +బుక్కరాజుతరువాత నాతనికి కామాక్షీ దేవివలన బుట్టినహరిహరనాథుడు 1379 వ సంవతరము మొదలుకొని 1401 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసెను. ఈ హరిహరరాజునకు మల్లాదేవి వలన గలిగిన పుత్రుడైన వీరప్రౌడదేవరాయలు 1412 వ సంవత్సరము వఱకును, ఆతనిపుత్రుడైన విజయభూపతి 1418 వ సంవత్సరము వఱకును, ఆతనికుమారుడైన దేవరాయలు 1422 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1447 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసినట్లు శిలాతామ్రశాసనములవలన దెలియవచ్చుచున్నది. కాని వీ రేయేసంవత్సరములయందు సింహాసన మెక్కిరో యేయేసంవత్సరములయందు పరమపదమును పొందిరో నిశ్చయముగా దెలియదు. బుక్కరాజు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0009.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3c7e9af765437052742ea1e46a3f1a107d198c4 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0009.txt @@ -0,0 +1 @@ +కాలమునుండియు వీరికి మహమ్మదీయులతో యుద్ధములు జరుగుచు వచ్చెను. 1364 వ సంవత్సరమునందు మొట్ట మొదట బుక్కరాజు మహమ్మదీయులను యుద్ధములో జయించెను. ఆతని పుత్రుడైన హరిహరరాజును మహమ్మదీయులతో యుద్ధము చేసి 1380 న సంవత్సరమునందు తురష్కులను గోవానగరమునుండి వెడల గొట్టెను. ఈ హరిహరరాజు హిందూదేవాలయముల కనేకములకు భూధానములు చేసెను. హరిహరరాజుయొక్క కడపటి దినములలో సాళువగుండరాజు మంత్రిగా నుండెను. గుండరాజు జైమినిభారతము కృతినందిన సాళువనృసింహరాజుతండ్రి. గుండరాజు మంత్రిగాను దండనాథుడుగాను ఉండి కొంత రాజ్యమును సంపాదించెను. తదనంతర మాతనిపుత్రుడు సాళువ నృసింహరాజు దేవరాయలు సంతానము లేక మృతుడగుటవలననో మఱియేలాగుననో కర్ణాటకరాజ్యము నాక్రమించుకొనెను. నరసింహరాజునకు తిమ్మరాజను పేరుగల జ్యేష్టభ్రాత యొకడు గలడు. అతడే యీశ్వరరాజు తండ్రియైన సాళువతిమ్మరాజని తోచుచున్నది. సాళువ నృసింహరాజు భూదానములు మొదలయిన దానము లనేకములు చేసెను. ఇతడు చిత్తూరి మండలములోని వందవాసినగరమునకు పడమట నామడదూరములో నున్న వెల్లము గ్రామములోని దేవాలయమునకు శాలివాహనశకము 1391 వ సంవత్సరమునం దనగా హూణశకము 1469 వ సంవత్సరమునందు గొంతభూమి యిచ్చెను; ఈతని రాజ్య కాలములోనే చిత్తూరిమండలములోని యాపూరు గ్రామములోని శివాలయమున కొకరిచేత శాలివాహనశకము 1393 వ సంవత్సరమునకు సరియైన క్రీస్తుశకము 1471 వ సంవత్సరము నందు గొంతభూమి యియ్యబడినది. ఈ నృసింహరాజు కాలమున తిమ్మరాజు పుత్రుడైన యీశ్వరరాజు దండనాథుడుగా నున్నట్లు వరాహపురాణ పీఠికవలన దెలియవచ్చుచున్నది. ఈ నృసింహరాజు మరణానంతర మీశ్వర రాజపుత్రు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0010.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3867a69c448c1c99375d747ead5f5282b39865f --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0010.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +డయిన నరసింహరాజు రాజ్యమునకు వచ్చెను. ఇతడు 1487 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసినట్లు శాసనములవలన దెలియవచ్చుచున్నది. కొందఱితడు 1505 వ సంవత్సరమువఱకు మాత్రమే రాజ్య పరిపాలనము చేసె ననియు, ఆసంవత్సరము మొదలుకొని యాతని జ్యేష్టపుత్రు డయిన వీరనృసింహరాయలు పరిపాలనము చేసెననియు చెప్పుచున్నారు. ఇదియే నిజమై యుండవచ్చును. పే రొక్కటియే యై యుండుటచేత శాసనములను పరీక్షించినవారు కొడుకునుగూడ తండ్రినిగా భ్రమించియుందురు. 1509 వ సంవత్సరమునందు కృష్ణదేవరాయల ప్రభుత్వ మారంభమైనది. కృష్ణదేవరాయలు రాజ్యమునకు రాకముం దాతని యన్నయైన వీరనృసింహరాయలు కొంతకాలము రాజ్యము చేసినట్లు కృష్ణదేవరాయల కంకితము చేయబడిన గ్రంథములయం దెల్లరు జెప్పబడియున్నది:- + +క. వీరనృసింహుడు నిజభుజ + +దారుణకరవాలపరుషధారాహతవీ + +రారియగుచు నేకాతవ + +వారణముగ నేలె ధర నవారణమహిమన్. + +క. ఆవిభు ననంతరంబ ధ + +రావలయము దాల్చె గృష్ణరాయుడు చిన్నా + +దేవియు శుభమతి తిరుమల + +దేవియునుం దనకు గూర్చు దేవేరులుగన్ - మనుచరిత్రము, + +క. వారలలో దిప్పాంబకు + +మారుడు పరిపంధికంధిమంథాచలమై + +వీరనరసింహ రాయడు + +వారాశిపరీతభూమివలయం బేలెన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0011.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebf39df23fb83272626928adbcb697c96db1a8b9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0011.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +శా. వీరశ్రీనరసింహ శౌరి పిదపన్ విశ్వక్షమామండలీ + +ధౌరంధర్యమున స్జనంబు ముద మంద న్నాగమాంబాసుతుం + +డారూడోన్నతి గృష్ణరాయడు విభుండై రాజ్యసింహాసనం + +బారోహించె విరోధులు న్గహనశై లారోహముం జేయగన్. [పారిజాతాపహరణము] + +శిలాతామ్రశాసనాదులవలన దెలియవచ్చెడు పయివిధమునగాక యీ వంశవిషయ ముయి పలువురు పలువిధముల పరస్పరవిరుద్ధముగా వ్రాసియున్నారు. అందొక విధము నిందుక్రింద గనబఱిచెదను. + +హరిహరరాయలు-------------------------1336 - 1350 + +బుక్కరాయలు---------------------------1350 - 1379 + +హరిహరరాయలు-------------------------1379 - 1401 + +విజయబుక్కరాయలు---------------------1401 - 1418 + +పల్ల బుక్క రాయలు-----------------------1418 - 1434 + +గౌడదేవరాయలు--------------------------1434 - 1454 + +రాజ శేఖర రాయలు-----------------------1454 - 1455 + +విజయభూపతి---------------------------1455 - 1456 + +ప్రౌడ దేవరాజు----------------------------1456 -1477 + +వీరప్రతాపరాయలు------------------------1477 - 1481 + +మల్లికార్జునరాయలు-----------------------1481 - 1487 + +రామచంద్రరాయలు------------------------1487 - 1488 + +విరూపాక్షరాయలు-------------------------1488 - 1490 + +నరసింహరాయలు-------------------------1490 - 1495 + +నరస రాయలు----------------------------1495 - 1504 + +వీరనరసింహ రాయలు----------------------1504 - 1509 + +కృష్ణదేవ రాయలు--------------------------1509 - 1530 \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0012.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8535be0030008bc5da02c6dc29182d160c18f444 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0012.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఈ పట్టిక యొక్కటియే చాలవఱకు శిలాతామ్రశాసనములలోని కాలము ననుసరించి యున్నది. + +కృష్ణదేవరాయలు జన్మించిన దినముగాని సంవత్సరముగాని సరిగా దెలియదు. కృష్ణరాయలజనన మొకరు 1465 వ సంవత్సరమునందనియు, ఇంకొకరు 1487 వ సంవత్సరమునందనియు వ్రాసియున్నారు. గాని యందేది సత్యమయినదియు నిశ్చయించుట కాధారము లేవియు దొరకలేదు. ఇతడు శాలివాహనశకము 1387 వ సంవత్సరమునందనగా క్రీస్తుశకము 1465 వికృతిసంవత్సర పుష్యబహుళ ద్వాదశీ శుక్రవారమునాడు పుట్టినట్టు తెలిపెడి యీక్రిందపద్య మొకటి వాడుకలో నున్నది:- + +ఉ. అందలి శాలివాహనశతాబ్దము లద్రివసుత్రిసోములన్ + +వందిత మైనయవ్వికృతివత్సర మందలి పుష్యమాసమం + +దుం దగుకృష్ణపక్షమున నుండెడిద్వాదశి శుక్రవాసరం + +బం దుదయించె గృష్ణుడు శుభాన్వితు డానరసింహమూర్తికిన్. + +ఇది యంతవఱకు విశ్వసింపదగినదో బుద్ధిమంతులగువా రాలోచించుకొందురుగాక! అయినను, ఇది మొదటివారు చెప్పినకాలముతో సరిపోవుచున్నందున దీని నధికవిశ్వాసార్హముగా నెంచవచ్చును. 1829 వ సంవత్సరములో కావలి వెంకటరామస్వామిగారు కలకత్తానగరమునందు బ్రచురించిన దక్షిణహిందూదేశకవుల చరిత్రములో కృష్ణరాయలు తన నలువదవయేట శాలివాహనశకాబ్దములు 1446 వ సంవత్సరమునందనగా క్రీస్తుశకము 1524 వ సంవత్సరమునందు మృతినొందినట్టి వ్రాసియున్నారు. దీనిని బట్టిచూడగా నీ రాయలవారు హూణశకము 1484 వ సంవత్సరమున బుట్టిన ట్టేర్పడుచున్నది. అల్లసాని పెద్దన్న చెప్పినట్టు చాటుధారగా వచ్చుచున్న యీక్రింది పద్యములనుబట్టికూడ కృష్ణదేవరాయల మృతికాల మించుమించుగా దీనితో సరిపోవుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0013.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c327558dd4fd3c8347fa3a0c7069d192129cf66c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0013.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఉ. బోరన యాచకప్రతతి భూరివిపద్దశ నొందుచుండగా + +నారయ శాలివాహనశకాబ్దము లద్రియుగాబ్ధిసోములం + +దారణవత్సరంబున నిదాఘదినంబున జ్యేష్ఠశుద్ద ష + +ష్ఠీరవివాసరంబున నృసింహుని కృష్ణుడు చేరె స్వర్గమున్ + +ఈ పద్యమునుబట్టి శకాబ్దములు 1447 టికి సరియయినహూణశకము 1524 వ సంవత్సరమున గృష్ణరాయ లంతరించినట్లు కానబడుచున్నను, 1530 వ సంవత్సరమువఱకు నాతని దానశాసనములు విస్తారముగా నున్నందున శాసనములను బరీక్షించిన యిప్పటి వారతడు 1530 వ సంవత్సరమునందే మృతినొందెనని నిశ్చయించియున్నారు. 1526, 1528, 1529 వ సంవత్సరములయం దచ్యుతదేవరాయల దానశాసనములు సహితము రెండుమూడు కానవచ్చు చున్నను, అవి కృష్ణరాయల జీవితకాలములోనే చేయబడినవి కావచ్చును. కృష్ణదేవరాయలతండ్రియైన నరసింహరాయనికి తిప్పాంబ యనియు, నాగమాంబయనియు, ఇద్దఱు భార్యలు గలరు. ఆ యిరువురలో తిప్పాంబ పట్టపురాణియనియు, నాగమాంబ భోగకాంతయనియు, చెప్పుదురు. కొన్ని శాసనములయందు గూడ నిట్లే కానబడుచున్నది. ఆయిద్దఱు భార్యలలో తిప్పాంబకు వీరనృసింహరాయలును, నాగమాంబకు కృష్ణదేవరాయలును పుట్టిరి. నరసింహదేవరాయల కోబమాంబ యని యింకొక భార్య యున్నట్లును, ఆమె కచ్యుతదేవరాయలు పుత్రుడయినట్టును, శాలివాహనశకము 1459 వ సంవత్సరమునకు సరియైన హూణాబ్దము 1537 హేవిళంబి సంవత్సరమున చిత్తూరిమండలములోని నారాయణపురము నొక బ్రాహ్మణునికి దాన మిచ్చుచు నచ్యుతదేవరాయలు వ్రాసియిచ్చిన తామ్రశాసనములోని యీక్రింది వాక్యములవలన దెలియవచ్చుచున్నది:- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0014.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8f0ae64837efda3f1d00ef70ee9606e6a051158 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0014.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తిప్పాజీ నాగలాదేవ్యో కౌసల్యా శ్రీసుమిత్రయో: + +జాతౌ వీరనృసింహేంద్ర కృష్టరాయ మహీపతి: + +అస్మాదోబాంబికాదేవ్యా మచ్యుతేంత్రోపి భూపతి: + +కృష్ణదేవరాయలతండ్రి నరసింహ రాజే మధుర శ్రీరంగపట్టణము మొదలయినవానిని జయించి తద్దేశముల నాక్రమించినట్లు పారిజాతాపహరణములోని యీక్రిందిపద్యమువలన దేటపడుచున్నది. + +సీ. కుంతలేశ్వరుడు చిక్కుపడంగవిద్యాపురంబు గైకొని నిజప్రౌడినెఱపె + +బారసీకునకు దుర్భరమానవత్వంబు దొలగించె మానవదుర్గసీమ + +జోళవల్ల భునకుసురవధూమధురాధర ములిచ్చిమధురాపురంబుగొనియె + +శ్రీరంగ పట్టణసీమ ఖడ్గనటీవినోదంబు హావనేంద్రునకు జూపె + +నతడు నుతికెక్కె రామసేత్వంతరాళ + +కలితషోడశ దానవిఖ్యాతయశుడు + +మండలీకర మేఘమార్తాండబిరుదు + +డీశ్వరాధిపు నరసపృధ్వీశ్వరుండు. + +1509 వ సంవత్సరమునకు సరియైన శాలివాహనశకము 1430 శుక్ల సంవత్సర వైశాఖమాసమునందు సింహాసనమునకు వచ్చువఱకును గల కృష్ణరాయనిచరిత్రము విశ్వాసార్హమైన దేదియు తెలియదు. వీర నృసింహరాయని పై జూపు ప్రేమముకంటె దండ్రి కృష్ణరాయనియెడ నధికప్రేమమును జూపుచు వచ్చెననియు, అది చూచి సహింపలేక వీరనృసింహరాయని తల్లి తన సపత్నీపుత్రుని జంపింప బ్రయత్నింపగా మంత్రియైన తిమ్మరు సాజాడ గనిపెట్టి యాతనిని దాచి ప్రాణమును రక్షించి కాపాడె ననియు, తరువాత గొంతకాలమునకు నృసింహదేవరాయలు జబ్బుచేత బాధపడుచు బ్రాణావసానకాలమునందు గొడుకులను బిలిచి తనవ్రేలియుంగరమును దీసికొన్నవాడు రాజ్యార్హు డని \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0015.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34f174abeaa69ba245903b6989389c6bcb698475 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0015.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +చెప్పినప్పుడు తక్కినవారు తీయుట కుపాయముతోచక యూరకుండగా గృష్ణరాయలు తనచేతిఖడ్గముతో జనకునివ్రేలు నఱికి యుంగరమును గైకొనెననియు, అతని సాహసమునకు మెచ్చి తండ్రి యాతనినే పట్టాభిషిక్తుని జేయ నియమించి దేహవియోగమును బొందెననియు కథలు చెప్పుదురు. నరసింహరాయని యనంతరమున జేష్ఠుడయిన వీరనృసింహరాయడే రాజ్యమునకు వచ్చినట్టు కృష్ణరాయని కంకితము చేయబడిన మనుచరిత్రాది గ్రంథములే చెప్పుచున్నందున , ఈ కడపటిసంగతి సత్యమయి యుండదు. కృష్ణదేవరాయడు సింహాసనమునకు వచ్చిన శీఘ్ర కాలములోనే యుద్ధయాత్రచేసి తన రాజ్యమును నానాముఖముల వ్యాపింపజేసెను. దాసీపుత్రు డగుటచేత నాతనికి సత్కులీనులగు రాజులెవ్వరును గన్య నియ్యనందున సింహాసన మెక్కునప్పటికి వివాహము కాలేదు. కృష్ణరాయలు 1513 వ సంవత్సరమునందు దక్షిణ దిగ్విజయ యాత్రకు బయలువెడలి మహిసూరు దేశములోని యుమ్మటూరు, శివసముద్రము, శ్రీరంగపట్టణము లోబఱుచుకొని గంగవంశరాజులను జయింపగా, తరువాత మహిసూరుదేశమంతయు స్వాధీనమయినది. ఈ దేశమును జయించినసంగతి పారిజాతాపహరణములోని ద్వితీయాశ్వాసాంతమందలి యీ క్రిందిపద్యమునందు సూచింపబడినది:- + +శా. సమ్మర్దక్షమధీనిబంధనవిధాసంక్రందనాచార్య శూ + +రమ్మన్యాచలవజ్రనాత జగతీరక్షాంబుజాక్షా శర + +ధ్యమ్మార్గస్థవశాస్య రాజ్యసమ సహ్యప్రోద్భవాతీర భా + +గుమ్మత్తూరి శివంసముద్రపుర వప్రోన్మూలనాడంబరా. + +ఆ సంవత్సరమునందే కృష్ణదేవరాయలు నెల్లూరుమండలములోని యుదయగిరిమీదికి దండెత్తి, దాని కధికారిగానున్న వీరభద్రపాత్రుని పినతండ్రియైన ప్రహరేశ్వర పాత్రుని జయించి యా దుర్గమును సాధించెను. అటుతరువాత గృష్ణరాయల మంత్రియైన యప్పాజీ యను నామాంత \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0016.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f8620d2ffc79c4faed4dd9360b741ff1cdc2fd8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0016.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రము గల తిమ్మరుసు (సాళువతిమ్మరాజు) నెల్లూరిమండలములోని కనిగిరి (కనకగిరి) కి రాజయినట్టియు, ఓరుగంటి ప్రతాపరుద్రుని సంతతి వారిలో గడపటివా డయినట్టియు వీరరుద్రగజపతి కాతనికొమార్తెను గృష్ణరాయల కిచ్చి వివాహము చేయుమని సందేశము పంపెను. ఆతడు హీనకులుడైన కృష్ణరాయనికి దనపుత్రిక నియ్యనని స్పష్టముగా జెప్పి యటువంటి బలవంతునితో విరోధము పెట్టుకొనుటకు సాహసింపజాలక కొమార్తె నిచ్చెద నని చెప్పి రాయలను మంత్రిసహితముగా రప్పించి, అంత:పురము చొచ్చినప్పుడు రాజుప్రాణములు గొన బ్రయత్నించెను. కోటలో బ్రవేశించిన తరువాత మంత్రియైన తిమ్మరు నీ మోసమును గనిపెట్టి రాజుప్రాణములు కాపాడుటకై తాను రాజువేషమును వేసికొని కృష్ణరాయనికి సేవకవేషమువేసి తన వెంటగొనిపోయెను. కాని కృష్ణరాయనిచేతివ్రేలినున్న ముద్రయుంగరమునుబట్టి యతడేరాజని యత:పురములోని వారానవాలు పట్టిరి. ప్రాణోపద్రవము సంభవింపనున్న యా సమయమునందు ధీమంతుడైన మంత్రియుపాయము వలన రాజు తానును మంత్రియు నెట్లో ప్రాణములు దక్కించుకొని పాఱిపోయి స్వదేశమును జేరినతోడనే సేనలనుగూర్చి కనిగిరిమీద దండెత్తివచ్చి వీరరుద్రునిరాజ్యమును, అతనిపుత్రికయైన చిన్నాదేవినిగై కొని, ద్రోహియైన యాతని జంపక కుటుంబసహితముగా వింధ్యపర్వత ప్రాంతములకు బాఱద్రోలెను. వీరరుద్రునిశుద్ధాంతస్త్రీలు వింధ్యపర్వతముపాలైన సంగతిని మనుచరిత్రమునం దల్లసాని పెద్దన యీరీతిగా వర్ణించి యున్నాడు:- + +మ. ధరకెంధూళులు కృష్ణరాయలచమూధాటీగతి న్వింధ్యగ + +హ్వరము ల్దూఱగ జూచి తా రచట గాపై యుండుటం జాల న + +చ్చెరువై యెఱ్ఱనివింతచీకటులు వచ్చెం జూడరేయంచు వే + +పొరిదింజూతురు వీరరుద్రగజరాట్ఛుద్ధాంతముగ్థాంగనల్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0017.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f5ea2ffc2110afd90bb6f234d0235a9ebdd06334 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0017.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +కృష్ణరాయలు 1515 వ సంవత్సరమునందు పూర్వదిగ్విజయ యాత్ర వెడలి ఆ సంవత్సరమునందె కొండవీడు, బెల్లముకొండ, బెజవాడ, కొండపల్లి, రాజమహేంద్రవరము మొదలయిన ప్రదేశములను జయించి, 1516 వ సంవత్సరమునందు విశాఘపట్టణమండలములోని భీమునిపట్టణమున కయిదుక్రోసులదూరములో నున్న పొట్నూరివద్ద రాతిజయ స్తంభమును వేయించి, ఆ మండలములోని వీరవల్లి తాలూకాలోని వడ్డాది జయించి, ఉత్కలదేశములోని కటకపురమువఱకును బోయి కటకపురమును గాల్పగా, కళింగదేశాధిపతియై యోడ్రదేశమును బాలించుచుండిన ప్రతాపరుద్రదేవుడు తనకుమార్తైన తిరుమలదేవిని రాజునకిచ్చి వివాహముచేసి సంధి చేసికొనెను. అందుచేత గృష్ణదేవరాయలు రాజమహేంద్రవరము వఱకును గల కళింగదేశమును మరల బ్రతాపరుద్రదేవుని కిచ్చివేసి, 1516 వ సంవత్సరాంతమున కాంచీపురము ప్రవేశించెను. ఈతని ప్రథమ భార్యయైన చిన్నాదేవికి అన్నపూర్ణాదేవియనియు నామాంతరముగలదు. ఈతనికి దిరుమలదేవియు నన్నపూర్ణాదేవియు నిద్దఱుభార్యలగుటను గృష్ణదేవరాయలు తాను విష్ణు చిత్తీయమునం దిట్లు తెలిపియున్నాడు:- + +క. ఆవిభు ననంతరంబ ధ + +రావలయము బూని తీపు రహిమై దిరుమ + +ల్దేవియును నన్నపూర్ణా + +దేవియు గమలాబ్జముఖులు దేవేరులుగన్. + +ఈతడు పూర్వదిగ్విజయయాత్రలో సింహాచలమును దర్శించినప్పుడు భార్యాసహితముగా జేసినదానమునుగూర్చి సింహాచలదేవాలయములో నేడవ స్తంభముమీద జెక్కించిన యీక్రిందియంశమును విశాఘపట్టణమండల చరిత్రమునుండి తీసికొనుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0018.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18e449ba63b4b28c4d6f486650b7101877360fa8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0018.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +"శుభమస్తు శ్రీమన్ మహారాజాధిరాజ పరమేశ్వర మూరురాయరగండ ఆదిరాయ విజయభాషాగీత ప్రవర రాయరగండ యవన రాజ్యసంస్థాపనాచార్య శ్రీవీరప్రతాపకృష్ణ దేవమహారాజులు విజయనగరాన సింహాసనస్థుడై పూర్వదిగ్విజయయాత్రకు విచ్చేసి ఉదయగిరి, కొండవీడు, కొండపల్లి, రాజమహేంద్రవరము మొదలయిన దుర్గాలు సాధించి సింహాద్రికి విచ్చేసి స్వస్థిశ్రీ విజయాభ్యుదయ శాలివాహనశక వర్షంబులు 1438 అగు నేటి ధాత సం చైత్ర బ 13 స్థిరవారానా సింహాద్రినాథు దర్శించి తమతల్లి నాగాదేవమ్మగారికిన్ని తమతండ్రి నరసరాయునిగారికిన్ని పుణ్యముగాను దేవునికి సమర్పించిన కంఠమాల 1 కి ముత్యాలు 991 వజ్రమాణిక్యాల కడియాలజోడు 1 టి శంఖచక్రాల పతకం 1 న్ని పయిడిపళ్ళెం 1 న్ని తూకాలు గ 44292 కానిమాడలు గ 2000 తమదేవి చిన్నా దేవమ్మగారిచేతను సమర్పించిన పతకం 1 కి గ 500 తిరుమలదేవమ్మగారిచేతను సమర్పించిన పతకం 1 కి గ 500 యింత మట్టుకు సమర్పించిన ధర్మశాసనము." + +కృష్ణరాయల విజయములనుగూర్చి పారిజాతాపహరణమునందును, మను చరిత్రమునందును జెప్పబడిన కొన్ని పద్యముల సం దుదహరించు చున్నాను. + +చ. మునుకొని కొండవీటికడ మూడత రుద్రుడు కృష్ణనందను + +న్మనసిజునిన్ జయించె నది మానుషమే నరసేంద్రు కృష్ణరా + +యనృపతి కొండవీటికడ వాహనభూమి బ్రతాపరుద్రసం + +దను డగువీరభద్రు గరుణామతి గాచె జగత్ప్రసిద్ధిగన్. + +చ. నెలకొని కృష్ణరాయధరణీవిభు డుత్కలభూమిపాలుతో + +గలన నెదిర్చి హ స్తికరకాండతతు ల్మసకంపు బాములై + +మలసినచోట గూడిన సమగ్రయశో వసనంబు గప్పి తా + +వలవగ జేసె భూసతిని వశ్యవిధిజ్ఞడుగాన నేర్పునన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0019.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb81b8e349d3a96a3639d86426994bf117f0f630 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0019.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +సీ. ఉదయాద్రి వేగనత్యుద్ధతి సాధించెవినుకొండ మాటమాత్రన హరించె + +గూటము ల్సెదరంగ గొండవీడగలించె బెల్లముకొండ యచ్చెల్ల జెఱిచె + +వేలుపుకొండ నుద్వృత్తి భంగము సేసె జల్లిపల్లె సమగ్రశక్తి గూల్చె + +గినుకమీఱ ననంతగిరి క్రిందుపడ జేసె గంబంబుమెట్లు గ్రక్కనగదల్చె + +బలనికాయము కాలుముట్టల నడంచు + +గటకమును నింక ననుచు సుత్కలమహీశు + +డనుదినమ్మును వెఱచు నెవ్వనికి నతడు + +రాజమాత్రుండె శ్రీకృష్ణరాయవిభుడు:-పారిజాతాపహరణము. + +సీ. తొలుదొల్త నుదయాద్రిశిలదా కితీండ్రించు నసిలోహమున వెచ్చనయిజనించె + +మఱికొండవీ డెక్కి మార్కొని నలియైనయలకసవాపాత్రు నంటిరా జె + +నటసాగి జమ్మిలోయబడి వేగదహించె గోనబిట్టేర్చె గొట్టానదగిలె + +గనకగిరిస్ఫూర్తి గరచె గౌతమి గ్రాచె నవులనాపొట్ణూరు రవులు కొనియె + +మాడెములు వ్రేల్చె నొడ్డాది మసియొనర్చె + +గటకపురి గాల్చె గజరాజు గలగిపఱవ + +దోకచిచ్చన నౌర యుద్ధురత గృష్ణ + +రాయబాహుప్రతాపజాగ్రన్మహాగ్ని. + +చ. అభిరతి గృష్ణరాయడు జయాంకములన్ లిఖియించి తాళస + +న్నిభముగ బొట్టునూరికడ నిల్పినకంబము సింహభూధర + +ప్రభు తిరునాళ్ళకుం దిగుసురప్రకంబు కళింగమేదినీ + +విభు నపకీర్తిక జ్జలము వేమఱుబెట్టిపఠించు నిచ్చలున్:-మనుచరిత్రము. + +పూర్వదిగ్విజయయాత్ర చేసి వచ్చినతరువాత మూడుసంవత్సరములవఱకును కృష్ణదేవరాయలు యుద్ధము లేమియు జేసినట్టు కానబడదు. అత డాకాలమునందంతటను విద్యావ్యాసంగమునందు ప్రొద్దు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0020.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4a96ed6661ba243d97fd4f8e16215813e95d55fa --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0020.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +పుచ్చుచుండెను. అల్లసానిపెద్దన తనస్వారోచిషమను చరిత్రమును, నంది తిమ్మన తనపారిజాతా పహరణమును, 1516 వ సంవత్సరమునకు తరువాతను 1520 వ సంవత్సరమునకు లోపలను కృష్ణదేవరాయనికంకితము చేసిరి. 1519 వ సంవత్సరాంతమునందు బీజపురమహమ్మదీయులతో యుద్ధము చేసి, 1520 వ సంవత్సరమునందు సుల్తానయినయేడిల్ ఖానుని జయించెను. ఈయుద్ధవార్త పూర్వోక్తములైన రెండుగ్రంథములయందు నుదహరింపబడక పోవుటచేత నవి యీ యుద్ధమునకు బూర్వమునందే రచియింపబడినట్టు నిశ్చయింపవలసియున్నది. అయినను గృష్ణదేవరాయలే తన యాముక్తమాల్యదయం దీయుద్ధవృత్తాంతము నీక్రింది పద్యముచే జెప్పియున్నాడు:- + +మ. అలుక న్ఘోటకధట్టికాఖుర పుటీహల్య న్గురాసానిపు + +చ్చలువో దున్ని చలచ్చమూగజమదాసారప్లుతిన్ గీర్తిపు + +ష్కలసస్యం బిడి యేకధాటి బళిరా కట్టించితౌ దృష్టి కే + +దులఖానోగ్రకపాల మర్థపహరిద్భూజాంగలశ్రేణికన్. + +పయిపద్యమునుబట్టి యాముక్తమాల్యద 1520 వ సంవత్సరమునకు దరువాత రచియింపబడిన ట్లేర్పడుచున్నది. ఓరుగల్లు, గోలకొండ మొదలయిన సంస్థానములను గూడ జయించి యితడు తనరాజ్యమును దక్షిణహిందూస్థానమునం దంతటను వ్యాపింపజేసెను. ఈదక్షిణదేశమును పాలించినరాజులలో నింతగొప్పరాజ్యమేలినరాజు మఱియెవ్వడును లేడు. ఒడ్డిరాజు లయిన గజపతులను, తురుష్కరాజు లయిన యశ్వపతులను, తెలుగురాజు లయిననరపతులను, జయించుటచేత నీతనికి మూరురాయరగండడని బిరుదు కలిగినది. ఇటువంటి బిరుదము లనేకము లీయనకు గలవుగాని యవి యన్నియు నిందు వివరించుట యనావశ్యకము. ఈతడు శ్రీరంగపట్టణము, మధుర, తిరుచనాపల్లి, మళయాళము మొదలయిన దేశములను పాలించుటకు తెలుగునాయకు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0021.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c4e060295516bf1ae3e6a9dd9a35229e09b3c17e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0021.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +లను పాలకులనుగా నేర్పఱిచెను. ఈతడే తుంగభద్రానదికి విజయనగరమువద్ద వంతెన కట్టెను. ఈతనికి తిమ్మరుసు మంత్రిగా నుండెనుగాని యతడు రాజునకంటె మూడు సంవత్సరములు ముందుగా మృతినొందెను. + +ఈకృష్ణదేవరాయలది తుళువవంశము. ఇంటిపేరు సాళువవారు; పూర్వు లావఱకు వసియించిన గ్రామనామములనుబట్టి సంపెటవారనియు, సెలగోలవా రనియు కూడ గృహనామము గలదు. ఈకడపటి రెండు పేరులును కరణములు వ్రాసియుంచిన కొండవీటికవిలె చరిత్రమునం దుదాహరింపబడి యున్నవి. ఇంతవఱకును రాజుయొక్క విజయములను గూర్చి సంక్షేపముగా వ్రాసియున్నాను. ఇక నీతని పాండిత్య ప్రభావాదులనుగూర్చి కొంత వ్రాయవలసి యున్నది. పూర్వకాలమునందు భోజరాజు సంస్కృతభాష నాదరించినట్లే యిత డాంధ్రభాష నాదరించి కవులను సన్మానించి గ్రంథరచన చేయించుటచేత నీతని కాంధ్రభోజుడని బిరుదనామము గలిగినది. ఇతడు కవుల నాదరించి కావ్యములు చేయించుటయే కాక తానుగూడ విద్వాంసుడై సంస్కృతాంధ్రములయందు గ్రంథములను రచియించుటకు సమర్థు డయియుండెను. ఈతడు సంస్కృతమునందు బెక్కుగ్రంథములు రచించినట్టు విష్ణుచిత్తీయమునందలి యీపద్యమునందు జెప్పబడియున్నది + +సీ. పలికి తుత్ప్రేక్షోపమల జాతిపెం పెక్క రసికులౌనన మదాలసచరిత్ర + +భావధ్వనివ్యంగ్యసేవధిగాగ జెప్పితివి సత్యావధూప్రీణనంబు + +శ్రుతిపురాణోపసంహిత లేర్చి కూర్చితి సకలకథాసారసంగ్రహంబు + +శ్రోత్రఘచ్ఛటలు విచ్చుగరచించితిసూక్తినై పుణిజ్ఞానచింతామణికృతి + +మఱియు రసమంజరీముఖ్యమధుర కావ్య + +రచనమెప్పించుకొంటి గీర్వాణభాష \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0022.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eecf7562185b8241480a0a90888132cda2f27b59 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0022.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నంధ్రభాష యసాధ్యంబె యందు నొక్క + +కృతి వినిర్మింపు మిక మాకు బ్రియముగాగ. + +అయినను కృష్ణదేవరాయలు రచియించిన యీసంస్కృత గ్రంథము లేవియు నిప్పుడు గానరాకున్నవి. సంస్కృతముమాట యెటున్నను కవులను బ్రోత్సాహపఱిచి కావ్యములను చేయించియు తాను జేసియు తెలుగుభాష కీయన మహోపకారము చేసి యున్నాడు. ప్రబంధరచనము క్రొత్తగా నీ కృష్ణ దేవరాయల కాలమునందే యారంభమైనది. అంతకు బూర్వమునందున్న కవులు సంస్కృతమునుంచి యితిహాసములను బురాణములనుమాత్రము తెనిగించుచు వచ్చిరి. వారిలో గేతన యనుకవి యాజ్ఞవల్కధర్మశాస్త్రమును, దండివిరచితమైన దశకుమారచరిత్రమును, శ్రీనాథుడనుకవి శ్రీహర్ష విరచితమైన నై షధకావ్యమును పద్యకావ్యములనుగా దెలిగించిరి. బాణవిరచితమైన కాదంబరి యాంధ్రీకరింపబడినట్టు కానబడుచున్నది గాని కొన్ని లక్షణగ్రంథముల యందుహరింపబడిన పద్యములుతక్క గ్రంథ మెక్కడను పూర్ణముగా దొరకకున్నది. + +ఏది యెట్లున్నను గృష్ణదేవరాయనికి బూర్వకాలమునందలికవులు రచించిన యాంధ్రగ్రంథములన్నియు సంస్కృతమునుండి చేసిన భాషాంతరములేకాని స్వబుద్ధికల్పితముగా రచించిన నూతనగ్రంథమం దొక్కటియు గానరాదు. తెలుగునందు నూతనముగా ప్రబంథరచనచేసి తరువాతివారికి దారిచూపినవాడు కృష్ణదేవరాయని యాస్థానకవియైన యల్లసాని పెద్దనామాత్యుడు. ఆతడు రచియించిన మొదటి ప్రబంధము స్వారోచిషమనుసంభమను మనుచరిత్రము. ఈ గ్రంథమునందలి కథ మార్కండేయ పురాణమునుండి గ్రహింపబడినది. మొట్టమొదట నీమనుచరిత్రమును ప్రబంధరూపమున రచింపబట్టియే పెద్దనార్యున కాంధ్రకవితాపితామహు డను బిరుదనామము కలిగినది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0023.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..163d0dd51b0e5150e737e895cc2c8f28cd6a5b12 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0023.txt @@ -0,0 +1 @@ +కృష్ణదేవరాయలకు సంస్కృతాంధ్రములయం దసాధారణపాండిత్యము గలిగియుండుట నాతడు రచియించిన యాముక్తమాల్యదయే సహస్రముఖముల ఘోషించుచున్నది. ఆముక్తమాల్యద కృష్ణరాయ కృతము కాదనియు దానిని తదాస్థానకవియైన పెద్దనార్యుడు రచించి పుస్తకమున దనప్రభువునకు గ ర్తృత్వమును నారోపించెననియు వాడుక కలదుగాని యదియంతగా విశ్వసనీయముగాదు. కృష్ణదేవరాయ లల్లసానిపెద్దనను, రామరాజభూషణుని, ప్రబంధములను రచించి తెమ్మని యాజ్ఞాపించెననియు, తదాజ్ఞానుసారముగా వారిరువురును గ్రంథరచనచేసి తమప్రబంధములను దీసికొనిరాగా జూచి రాజు వసు చరిత్రమునకంటె మనుచరిత్రము లేతపాకమున బడినదని యభిప్రాయము తెలిపెననియు, అందుమీద పెద్దన "యాముక్త మాల్యద" యనుపేర విష్ణుచిత్తుని చరిత్రమును రచియించి తీసికొనిరాగా విష్ణుచిత్తీయము ముదురుపాకముగా నున్నదనియె ననియు, చెప్పుదురుగాని యిదియంతయు నిటీవలివారి స్వకపోలకల్పితము. వసుచరిత్రమును రచియించిన రాజరాజభూషణుడు కృష్ణదేవరాయని కాలమునం దుండెనో లేడోయని సందేహింపవలసి యున్నది. ఉండిన పక్షమున నత డాకాలమున బిన్నవయసువాడయి యుండవచ్చును. ఆముక్తమాల్యదయు మనుచరిత్రమును రచియింప బడినతరువాత నేబదియేండ్లకుగాని రామరాజభూషణుడు వసుచరిత్రమును రచియింపలేదు. కాబట్టి పయికథ యెంతమాత్రమును నమ్మదగినదికాదు. ఆముక్తమాల్యదకును, మనుచరిత్రమునకును శైలియందు విశేష భేద ముండుటచేతను, ఆముక్తమాల్యద వ్యాకరణదోషయుక్త మయినదిగా నుండుటచేతను, ఆరెండుపుస్తకములు నేకకవిచే రచియింపబడినవి కావని నిశ్చయముగా జెప్పవచ్చును. పెద్దనకవిత్వములో లేనియికారసంధులును, తత్సమశబ్దములం దకారసంధులును, క్త్వార్థకసంధులును, ఆముక్తమాల్యదయందు గానబడుచున్నవి అందు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0024.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3aa292b1d0448a222fb5183a7a7b2c5e296adce --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0024.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +గొన్నిటి నిందు క్రింద జూపుచున్నాను:- + +ఇకారసంధులు. + +1. గీ. నిం గిటు త్రిశంకుకతన మాతంగవాటి + +యయ్యె నిక నుండదగదని యవనికరిగి + +నట్టి నక్షత్రతారాగ్రహాళియనగ + +గాంతనవరత్న రాసు లంగళ్ళ బొలుచు. ఆ 2 + +ఇందు మొదటిపాదమునందు "నింగి+ఇటు=నింగిటు" అని ప్రయోగింపబడినది. + +2 చ. హతల నొనర్చె మోహితల నల్ల యయోముఖి నాపుల స్త్య భూ + +సుతను నిరూపలౌట ననుచో ముసలిన్ బెదనిట్టతాడువం + +టతివ రమించె దా ముసలి యయ్యు రహిన్మఱుగుజ్జుప్రేష్యకై + +ధృతిచెడి యుగ్రసేనునకు బ్రేష్యత నొందియు దిద్ది యేలడే. ఆ 5 + +ఇందు మూడవ పాదమునందు "నిట్టతాడువంటి+అతివ=నిట్ట తాడువంటతివ" అనిప్రయోగింపబడినది. + +తత్సమములం దకారసందులు. + +1. చ. అడుగుననుండియుం బదిలమై చద లంటెడుకోటనొప్పు ప్రో + +ల్చెడనికడంక దంచెనపుచేతుల గం గనుకాసె దూఱగా + +నడుమనె యున్కిజేసి యల నాకపురి న్సరికై పెనంగి లా + +వెడలగ బట్టివ్రేయుటకు నెత్తె ననం జను మల్లుసోరునన్. ఆ 2 + +ఇచ్చట రెండవచరణమున "గంగ+అను=గంగను" అని ప్రయోగింపబడినది. + +3 చ. తడితల డిగ్గిముంప జడతం దుదఱెప్పల గన్నువిప్పి పు + +ల్పొడుచుచు నీరు ముంగరలపోలిక ముక్కులగూడ నోట గొం + +తొడియుచు గూటికఱ్ఱ సగ మొత్తుచు ఱక్కవిదిర్పు మున్నుగా + +వడకుటెకాక చేష్టుడిగెవక్షము పక్షులుజానువుల్ చొరన్. ఆ 4 \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0025.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b87c60acfa0fbd9f72b422cb9357a36d18069a6e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0025.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +ఇచట నాలవచరణమందు "చేష్ట+ఉడిగె=చేష్టుడిగె" అని ప్రయోగింపబడినది. + +3.శా. అబ్రహ్మణ్యము లోనవై చుకొనె నవ్యాయంబున న్మత్సుతం + +దాబ్రహ్మాదులమేర నిల్పియు బ్రభుత్వం బూదియుం ద్రోతురే + +యీబ్రక్కంద్విజు జూడరయ్య సభవా రీరంగభ ర్తంచు దు: + +ఖాబ్రాశింబడి బాష్పకంఠుడు సముద్యద్దో:పలాలుండునై. ఆ. 6 + +ఇచట మూడవచరణమున "రంగభర్త+అంచు=రంగభర్తంచు" అని ప్రయోగింపబడినది. + +1. సీ.కొంగవాల్నఱుకులంగుళుల బట్టుకజబ్బలంట గుట్టిడ వెజ్జునరయువారు + +తలబడ్డ గుదియదెబ్బల బాతమసియిడియంబలిగంజండ్లనడుగువారు + +తమసేగజెప్ప లో దయమీఱ వినిచీరజిం చిచ్చువారి దీవించువారు + +నొలబడ్డ నెపమున గలలేనిసిరిజెప్పి చుట్టలపై దాడి వెట్టువారు + +నైనసాంథులచేత గ్రందైనయూళ్ల + +జాడగా నిట దెచ్చి యిన్నీడడించి + +వారు నీ రాన బోవనొ వ్వారిమగిడి + +వచ్చునాలోన నీరూపువచ్చెనాకు. ఆ.6 + +ఇచ్చట మూడవపాదమునందు "చించి+ఇచ్చు=చించిచ్చు" అనిప్రయోగింపబడినది. మఱియు నీపద్యమునందే మొదటిచరణమున 'పట్టుకొని" యనుటకు "పట్టుక" యనియు, రెండవచరణమందు "గంజి+ఇండ్ల=గంజిండ్ల" ననియు వ్యాకరణదుష్టములయిన ప్రయోగము లున్నవి. ఈవిధముగానే, + +శా. ఎట్టూ యిట్టగునయ్యపల్క దయలే కిన్నాళ్లు నీకూడె యీ + +పొట్టంబెట్టి మహాఘలబ్ధి దనువుం బోషించి యెన్నాళ్ల కే + +నెట్టే నొక్కతపస్వి యొక్కప్రతి రాడే చూడడే తత్కపన్ + +బుట్టు న్నీ గెద దీని నా నొదవి యోపుణ్యాత్మయెంటివే \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0028.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afd1ddb241d365cc670851bb2d800607a9e6bc8b --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0028.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +తాను బూర్వము దిగ్విజయయాత్రకు వెడలి బెజవాడయందు గొన్నిదినములుండి కృష్ణామండలములోని శ్రీకాకుళమునందలి యాంథ్ర విష్ణుదేవుని సేవింపబోయిన హరివాసరమునాటి యాదేవుడు స్వప్నములోతోచి వేంకటేశ్వరుని కంకితముగా దెనుగుగ్రంధమును జేయుమనగా విష్ణుచిత్తీయమును రచియించినట్లు కవి తనగ్రంథమునం దీక్రింది వచనములతో జెప్పియున్నాడు. + +"...కళింగ దేశవిజిగీషామనీషం దండెత్తిపోయి విజయవాటిం గొన్నివాసరంబులుండి శ్రీకాకుళ నికేతునుండగు నాంధ్రమధుమధను సేవింపంబోయి హరివాసరోపవాసం బచ్చట గావింప నప్పుణ్యరాత్ర చతుర్థయామంబున. + + * * * * * + +కీ. తెలు గదేలయన్న దేశంబు తెలు గేను + +దెలుగువల్లభుండ దెలుగొకొండ + +యెల్లనృపులు గొలువ నెఱుగనే బా పాడి + +దేశభాషలందు దెలుగు లెస్స. + +క. అంకితమో యన నీ కల + +వేంకటపతి యిష్ట మైనవే ల్పగుట దదీ + +యాంకితము చేయు మొక్కొక + +సంకేతము కా కతడె రస న్నే గానే. + +కళింగదేశ విజయయాత్ర కయి వెడలి విజయవాటి (బెజవాడ) కి వచ్చినది హూణశకము 1515 వ సంవత్సర మగుటచేత రాజీగ్రంథము నాసంవత్సరమునందు జేయనుద్దేశించి ప్రారంభించియుండును. అయినను నుదహరించిన యుపోద్ఘాతములోని "అలుకన్‌ఘోటక" ఇత్యాది పద్యమునందు వర్ణింపబడిన (1520 వ సంవత్సరమునందు జరిగిన) యేడిల్ఖా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0030.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..52daa9efaf4598bae52d79a5f43f75ae38a7220d --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0030.txt @@ -0,0 +1 @@ +(ఈ పేజీ వ్రాయబడి యున్నది) \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0031.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07f231efe74ac7d5b6c453e9132db12ebcb63d9c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0031.txt @@ -0,0 +1 @@ +(ఈ పేజి వ్రాయబడి యున్నది) \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0032.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1a0d6082cfc3c6c352e0bd63b2b3f8c3faa1fae7 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0032.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +ద్వీవలయం బశేషమును వేడుము భూవర మమ్మునందఱం + +బ్రోవుము బాంధవాస్తజనపోషణకంటెను ధర్మ మున్నదే. ఆ. 3 + +నే. హెచ్చైనమైత్రి బద్మినుల కెల్ల ఘనాత్యయకారకుండు సొ + +మ్మచ్చుపడంగ జేయుటకునై యలక్రౌంచనగంబు పేరిక + +మ్మచ్చున నీడ్చు శర్వగిరియందలివెండిశలాకపిండు నా + +వచ్చి మరాళమాలికలు వ్రాలె గొలంకుల జక్రఝంకృతిన్. ఆ .4 + +నే. వాతెఱ తొంటికై వడి మాట లాడదు + +కుటిలవృత్తి వహించె గుంతలంబు + +లక్షులు సిరులురా నరచూడ్కి గనుగొనె + +నాడించె బొమగొని యాననంబు + +సనుగొమ ల్నెగయ వక్ష ముపేక్ష గడకొత్తె + +బాణిపాదము లెఱ్ఱవాఱదొడగె + +సారెకు మధ్యంబు దారిద్ర్యములె చెప్పె + +ఱొచ్చోర్వ కీటు లోగజొచ్చె మేను + +వట్టిగాంభీర్య మొక్కడు వెట్టుకొనియె + +నాభి నానాటి కీగతి నాటిపొందు + +చవుకయైనట్టి యిచ్చట జనదు నిలువ + +ననుచు జాఱినకరణి బాల్యంబు జాఱె. ఆ .5 + +శా. సైరంధ్రు ల్పయి కెత్తి కజ్జలము బ్రక్ష్మశ్రేణికం దీర్ప వా + +లారుంగన్నుల మీదు జూచుతఱి ఫాచాంచచ్చతుర్థీనిశా + +స్పారేందుం గనె వక్త్ర మక్కనుటగా పర్వేందు డాత్మప్రభా + +చోరుండుండగ దన్ను దద్గతవిభాచోరంబునున్ లోకముల్: ఆ. 5 + +చ. విను మొకమాట రాత్రిచర వేగిర మేటికి ని న్జయింతు రే + +యనిమిషులైన భాజనగతాన్నము నేనిక నెందుబోయెద \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0033.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70e067745ebca05c8129543159f862dd45584c1b --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0033.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +న్బెనగక ప్రాణరక్షణ ముపేక్షయొనర్చుట పాప మిందు కై + +కనలకు నాకు మేనియెడకాంక్షయు లేదిదివోపుటేయురున్:-అ. 6 + +ఉ. బాసలు బండికండ్లు మఱి ప్రాణభయంబున లక్షచేసినం + +గ్రాసము కృఛ్రలబ్ధ ముడుగ న్వశమే యిది నీకచెల్లె నో + +భూసురవంశ్య పుణ్యజన పుణ్యజనాంకము తావకీసమే + +పో సమకూరెడిం గులముపొత్తున దైత్యుల కెల్ల నంకతన్:-ఆ. 6 + +ఆముక్తమాల్యదనుబట్టియే కృష్ణదేవరాయలు విష్ణు భక్తుడనియు వైష్ణవ శిష్యుడనియు వేఱుగ జెప్ప నక్కఱలేకయే తెలిసికొనవచ్చును. అతడు విష్ణుభక్తుడైనను వైష్ణవశిష్యాగ్రేసరు డైనను, ఇతరదేవతల యందుగాని యితరమతములవారియందు గాని వై షమ్యము లేని వాడయి యుండెను. ఈ రాయలవారు విష్ణు దేవాలయములకు మాత్రమేకాక శివాలయములు మొదలైన వానికిగూడ భూదానములు చేసియున్నాడు. వైష్ణవమతాభిమానులను మాత్రమేకాక యితరమతావలంబులైన విద్వాంసులనుగూడ నాదరించియున్నాడు. ఆతని యాస్థానములో నల్లసానిపెద్దన మొదలైన వైష్ణవమత పక్షపాతులైన కవులుమాత్రమేకాక, స్మార్తుడై శివభక్తుడైన నందితిమ్మనార్యుడును, కేవల శైవులైన ధూర్జటియు, మాదనగారి మల్లన్నయు మొదలైన కవులునుకూడ సమ్మానమును బొందియున్నారు. అష్టదిగ్గజములని పేరొందిన యెనమండ్రు తెలుగుకవు లీరాజుయొక్క యాస్థానమునందుండి ప్రసిద్ధినొందిరని చెప్పుదురు. అల్లసానిపెద్దన, నందితిమ్మన్న, అయ్యలరాజు రామభద్రుడు, ధూర్జటి, మాదయ్యగారిమల్లన్న, పింగళిసూరన్న, రామరాజుభూషణుడు, తెనాలిరామకృష్ణుడు, అనెడి యెనమండ్రును అష్టదిగ్గజము లని వాడుక గలదు. కాని యిందు జెప్పబడినవారిలో గడపటి ముగ్గురును గృష్ణదేవరాయని కాలమునందున్నారో లేరోయని సందేహింపవలసి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0035.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..965f0f6d16ae482f63fc132a885841954985e191 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0035.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +షించి భగవద్భక్తి నిష్ఠాగరిష్టులగు రాజశ్రేష్ఠుల వృత్తంబులు ప్రసిద్ధంబు లగునట్లుగా బ్రశ స్తకథలు విన్యస్తంబులుగా సమకూర్చి సాహిత్యలక్షణచిత్ర కవిత్వప్రభావంబు లొక్కొక్కచోట గనంబడ రచియింపవలయునని ప్రార్థించి మఱియు నిట్లనియె. + +చ. అఱవెతగుబ్బచన్వలె బయల్పడనీకయు ఘూర్జనారంగ నా + +గురుకుచయుగ్మమున్వలె నిగూడముగాకయు నాంధ్రదేశపుం + +గరితచమంగవన్వలె నొకానొకయించుక గానిపించినన్ + +సరసులు మెత్తు రక్కవిత జాణలకుం గడురంజకం బగున్. + +వ. కావున నతిమధుర రసాయన ద్రాక్షాపాకంబుగా శృంగారరసయుక్తం బగునట్లు సకలకథాసార సంగ్రహంబు గ్రంథవిస్తారంబు కాకుండునట్లుగా రచియింపుమని యుపన్యసించిన సంతోషామృతతరంగి తాంతరంగుండ నగుచున్న సమయంబున." + +రాజశేఖర చరిత్రమును రచియించిన మాదయగారిమల్లన్న కృష్ణదేవరాయల కాలములో నుండి యా రాజు గోలకొండ బిజాపురపు తురక సంస్థానములను జయించినపు డాతని కీర్తిని వర్ణించినట్లు కుమార ధూర్జటి కృష్ణరాయవిజయమునం దీక్రింది పద్యములతో జెప్పియున్నాడు:- + +గీ. అటులు జయలక్ష్మి గైకొని యరులకరుల + +హరుల ధనపంక్తులను దనపరము చేసి + +వెలయు శ్రీకృష్ణరాయల విభవగరిమ + +కాంచి కన్నులపండువుగాగ నపుడు. + +గీ. సరససాహిత్యరచనవిస్పురణ మెఱయ + +సారమధురోక్తి మాదయగారి మల్ల + +నార్యు డలయల్లసాని పెద్దార్యవరుడు + +ముక్కుతిమ్మన మొదలైన ముఖ్యకవులు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0036.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..add632ee2532289d2c31aea8c4fef8077d872654 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0036.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +క. వినిపించిరపుడు వారికి + +గనకాంబరభూషణములు ఘనత నొసగి యా + +జనవరు డప్పాజి గనుం + +గొని యిట్టని పలికె నపుడు కుతుకం బలరన్. ఆ. 3 + +ఈ కుమారధూర్జటికవియే కాళహస్తి మహాత్మ్యమును రచియించి తనపెదతాత యైన ధూర్జటికవి కృష్ణదేవరాయలసభలో బ్రసిద్ధి పొందినట్లు కృష్ణరాయవిజయములో నీక్రింది పద్యముచేత జెప్పి యున్నాడు. + +చ. స్తుతమతి యైనయంధ్రకవి ధూర్జటిపల్కుల కేలగల్గెనో + +యతులిత మాధురీమహిమ నా మును మీ పెదతాత చాల స + +న్నుతిగనె గృష్ణరాయలమనోజ్ఞ సభ న్విను మీపు నట్ల మ + +త్కృతబహుమానవై ఖరుల గీర్తివహింపుము ధాత్రిలోపలన్. ఆ. 1 + +అష్టమహిషీకళ్యాణమును ద్విపదకావ్యముగా రచించిన తాళ్ళపాక చిన్నన్న యనుకవి కూడ కృష్ణదేవరాయని కాలములో నున్నట్లు కొండవీటిచరిత్రములో కృష్ణరాయల దానములనుగూర్చి చెప్పిన యీ క్రిందివాక్యమువలన దెలియవచ్చుచున్నది:- + +"వినుకొండసీమలో మిన్నికల్లు తాళ్ళపాక చిన్నయ్యగారి కగ్రహార మిచ్చెను." + +"అద్దంకిసీమలో వలపర్ల అను గ్రామము తాళ్ళపాక చిన్నయ్యగారి కిచ్చెను." + +వీరుగాక తక్కినకవులు కృష్ణదేవరాయల యాస్థానమునందుగాని యాతనికాలమునందుగాని యున్నట్లు తోచదు. రామరాజభూషణాదులు కృష్ణరాయల యాస్థానమునం దున్నట్లునేక కథలు కానబడు చున్నవి కాని యితర నిదర్శనములు లేక యవి విశ్వసింపదగినవి కావు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0037.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42c5e30918d9c2693b620b3314c9c2a5c1f69f66 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0037.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఆయా కవుల కాలమును గూర్చియు వారివారి విషయమయి చెప్పబడు కథలను గూర్చియు నాయా కవుల చరిత్రములయందు వ్రాయబడును. ఆముక్తమాల్యదయందును, మనుచరిత్రము నందును గల యేకరీతి పద్యములనుగూర్చి సహిత మిచ్చట విస్తరించి వ్రాయుట యనావశ్యకము. అయినను దృష్టాంతము చూపుటకయి యొక్క పద్యమునుమాత్ర మిందుదాహరించు చున్నాను:- + +నీ. నీలమేఘముడాలు డీలుసేయగ జాలు + +మెఱుగు జామనచాయ మేనితోడ + +నరవిందములకచ్చు లడగించుజిగిహెచ్చు + +నాయితంబగు కన్నుదోయితోడ + +బులుగురాయని చట్టుపలవన్నె నొరవట్టు + +హొంబట్టుజిలుగు రెంటెంబుతోడ + +నుదయార్కబింబంబు నొఱపువిడంబంబు + +దొరలంగ నాడుకౌస్త్య్భముతోడ + +జయజయధ్వని మౌళి నంజలులుచేర్చు + +శర్వ శతధృతి శతమన్యు శమన శరధి + +పాలకై లబిలాది దేవాళితోడ + +నెదుట బ్రత్యక్ష మయ్యె లక్ష్మీశ్వరుండు. [మనుచరిత్ర. అ.6] + +మనుచరిత్రము యొక్క యాఱవయాశ్వాసమునందు స్వారోచిష మనువు విష్ణునిగూర్చి తపస్సు చేయగా నతడు ప్రత్యక్ష మయినట్టు జెప్పబడిన పయిపద్యమునే దీర్ఘ పాదముల నేమియు మార్పక యెత్తు గీతమునుమాత్ర మీక్రిందిరీతిగా మార్చి యాముక్తమాల్యద ప్రథమాశ్వాసమునందు గృష్ణదేవరాయడు తనకు శ్రీకాకుళాంధ్రదేవుడు ప్రత్యక్షమయినట్లు చెప్పినఘట్టమునందు వేసికొనియున్నాడు:- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0038.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3525315e60fbc23c9b11eaf08673429799738e75 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0038.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +సీ. నీలమేఘముడాలు.......................కౌస్తుభముతోడ + +గీ. దమ్మి కే లుండ బెఱకేల దండయిచ్చు + +లేము లుడిపెడు లేజూపులేమతోడ + +దొల్కు దయదెల్పు చిఱునవ్వుతోడ గలద + +దంధ్రజలజాక్షు డిట్లని యానతిచ్చె:- [ఆముక్తమాల్యద. 1] + +కృష్ణరాయలను గూర్చి బహుకవులు చాటుపద్యము లనేకములు కూర్చియున్నారు గాని గ్రంథవిస్తార భీతిచేత వానినన్నిటి నిందువ్రాయక రెండుమూడు పద్యములనుమాత్రము చూపుచున్నాను:- + +1.శా.శ్రీలీలాత్మజ కృష్ణరాయ సమరోర్వి న్నీదువై రిక్షమా + +పాలు ర్వీగి హయాధిరూడు లగుచుం బాఱన్ వనీశాఖిశా + +ఖాల్నగాయతకేశపాశు లయి యూగన్ గేకిసల్గొట్టి యు + +య్యాలో జొంపము లంచు బాడుదురు భిల్లాంభోజప్రత్యేక్షణల్. + +2 చ. పెనిమిటిచేయు పుణ్యజనపీడనవృత్తియు దండ్రిభంగమున్ + +దనయు ననంగబావమును దమ్మునికార్శ్యము జూచి రోసి స + +జ్జనపరిరక్షు శౌర్యనిధి జారుశరీరు గళాప్రపూర్ణు న + +వ్యననిధికన్య చేరె జితవై రినికాయుని గృష్ణరాయనిన్. + +3.చ.కాయమువంగి తా ముదిసెగన్నులునుం బొరగప్పె గాలు పే + +దాయె నటంచు రోసి నరసాధిపనందన కృష్ణరాయ యీ + +భూయువతీలలామ నిను బొందిన నాదిభుజంగ భర్తకున్ + +బాయనిచింతచేత దలప్రాణము తోకకు రాకయుండు నే? + +ఈకడపటి పద్యముయొక్క కర్తృత్వమును తెనాలిరామకృష్ణున కారోపింతురు. రాజు మాత్రమేకాక కృష్ణరాయని కొమార్తలును సంగీతసాహిత్యములయందు నిపుణురాండ్రనియు, రామరాజుభార్యయైన \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0039.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bed56c57dba820c2863ca945045daabd28ff8417 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0039.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మోహనాంగి యనునామె "మారీచిపరిణయ" మను నై దాశ్వాసముల శృంగార ప్రబంధము రచియించె ననియు, ఒకరు వ్రాసియున్నారు గాని మా కాగ్రంథము లభింపకపోవుటచేత నిది యిట్లని నిశ్చయింప జాలకున్నాము. కృష్ణరాయని యల్లుడయిన రామరాజు భార్యపేరు మోహనాంగి యైనట్టుసైతము గానబడును. అయినను మోహనాంగి యనుపేరు తిరుమలాంబకు నామాంతరమయి యుండవచ్చును. + +మంత్రియైన తిమ్మరుసుయొక్క బుద్ధిబలముచేతను మంత్రశక్తిచేతను కృష్ణదేవరాయని కధికవిఖ్యాతి కలిగెనని చెప్పుదురు. ఇంటిపేరు సాళువవా రయిన ట్లనేక శిలాతామ్రశాసనములవలనను కృష్ణరాజవిజయము వలనను దెలియవచ్చుచున్నందున, ఈమంత్రిశిఖామణి క్షత్రియుడై నట్లు కొందఱు తలంచుచున్నారు. అయినను కృష్ణామండలములోని కొండకాపూరి దేవాలయములోని యొక శిలాదాన శాసనములోమాత్ర మాతనిపేరు సాళువతిమ్మరుసయ్యంగారని వ్రాయబడియున్నది. అయ్యంగారని యుండుటనుబట్టి కొంద ఱాతడు బ్రాహ్మణుడని భ్రమపడినను, "సాళువ" యనెడి యింటి పేరునుబట్టియు నితర నిదర్శనములను బట్టియు నతడు బ్రాహ్మణుడు కాడనియు "అయ్యంగా" రని గౌరవార్థముగా నుపయోగింపబడెననియు నిశ్చయింపవలసియున్నదని స్యూయల్ దొరవారు వ్రాసియున్నారు. మాదయ్యగారి మల్లన్న యీ మంత్రిశిఖామణి యల్లు డగునప్పామాత్యున కంకిత మొనర్చిన రాజశేఖరచరిత్రమువలన నితడు బ్రాహ్మణుడే యనియు నాఱువేలనియోగి యనియు నిస్సందేహముగా దెలియవచ్చుచున్నది. ఈసాళువతిమ్మరాజు కృష్ణరాయని తండ్రి యైన నరసింహరాజు తమ్ముడని కొందఱు చెప్పిరి. ఈసంగతి యథార్థము కాకపోయినను, అతడు నృసింహరాయని యొద్ద మంత్రిగా నుండెను. ఈర్ష్యచేత నృసింహరాయని పట్టమహిషి సవితికొడుకైన కృష్ణదేవరాయని జంపింప యత్నించినపు డాతనిని దనయొద్ద నుంచు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0040.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a51254d094262d3c885a7a18c69036beeb39f9f5 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0040.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కొని కాపాడిన దీసాళువ తిమ్మరుసే. ఈహేతువునుబట్టియే కృష్ణదేవరాయలు తిమ్మరుసు నప్పాజీ యని పిలుచుచుండుటయు సుప్రసిద్ధము.ఈమంత్రిశిరోమణి 1515 వ సంవత్సరమునందు రాజు కొండవీటి మీదికి దండెత్తినప్పుడు తాను సేనాపతిగానుండి సేనలను నడిపి కొండవీటిదుర్గమును జయించెను. ఈతడు కృష్ణదేవరాయలకంటె మూడుసంవత్సరములు ముందుగా ననగా హూణశకము 1527 వ సంవత్సరము నందు మృతినొందెను. తిమ్మరుసు బ్రాహ్మణుడనియు చిన్నతనములో మిక్కిలి బీదవాడయి విద్యలేక తిరుగుచుండెననియు చెప్పెడుకథ యొకటి కొంతకాలము నుండి పరంపరగా వచ్చుచున్నది. ఆకథయొక్క సత్య మెట్టి దయినను వినువారికి వినోదకరముగా నుండునని యెంచి యిందు సంగ్రహముగా వ్రాయుచున్నాను:- + +"తిమ్మరుసు నియోగిబ్రాహ్మణుడు. ఈతడు బాల్యమునందే తల్లిదండ్రులను బోగొట్టుకొని నిరాధారుడై చదువును సంధ్యయులేక తిరుపతి సమీపమున పసులగాచి బ్రతుకుచు, పిమ్మట గుత్తికిబోయి యచ్చట బుల్లెలుకుట్టి కొంతకాలము జీవించి, తరువాత చంద్రగిరిలో గొంతకాలము మాధుకరవృత్తిచే దినములుపుచ్చి, అనంతరము పెనుగొండలో సత్రములో నుద్యోగము సంపాదించి తద్దుర్గాధీశ్వరుని తాంబూలపుతిత్తులు మోచి తదనుగ్రహమువలన గ్రమక్రమముగా వృద్ధినొంది గొప్పయుద్యోగములు సంపాదించి, కడపట తనబుద్ధిబలము వలన మంత్రిపదమును బొందెను. ఇతడు చిన్నతనములో తిరుపతి సమీపమున బసులను గాచుచు బడలి యొకనాటి మధ్యాహ్నసమయమున నొకచెట్టునీడను విశ్రమించెను. అంతట సూర్యుడు పశ్చిమమున వ్రాలుటచే సూర్యకిరణము లాతని మీదబడినను మెలకువరాక యతడు మైమఱచి గాడనిద్రను పొందుచుండుట చూచి యొక కృష్ణసర్పము చేరవచ్చి తనఫణమువిచ్చి యాచిన్నవాని ముఖమున \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0041.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f690a317f7f3288cf337ef61b76e6b9fb88adc73 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0041.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +కెండ సోకకుండ గొడుగువలె నడ్డముపెట్టెను. ఈయద్భుతచర్య నప్పుడు దారిపట్టిపోవుచున్న బట్టుమూర్తి యనుబట్రాజు చూచి యీతడు శీఘ్రకాలములోనే మహైశ్వర్యవంతుడు కాగలడని తెలిసికొని, సమీపమునకు బోగా సర్పమాతనీ విడిచి పాఱిపోయెను. ఆబట్రాజు తరువాత నా చిన్నవాడు మేల్కొనువఱకును వేచియుంచి లేచినతరువాత "అయ్యా! నీ కచిరకాలములోనే గొప్పయైశ్వర్యము పట్టును. అప్పుడు నన్ను మఱచిపోకుము" అని చెప్పి సెలవుగై కొని స్వగ్రామమునకు బోయెను. అటుపిమ్మట తిమ్మరుసు పయిని జెప్పినరీతిని క్రమక్రమముగా వృద్ధినొంది విద్యాబుద్ధులు సంపాదించి కొంతకాలమునకు మంత్రి పదము నొందెను. అప్పుడు బట్టుమూర్తి తిమ్మరుసు దర్శనార్థముపోయి యతడు తగినంత యాదరముచూపి గౌరవింపక యుపేక్షించుటచూచి, + +శా. గుత్తిం బుల్లెలు కుట్టి, చంద్రగిరిలో గూ డెత్తి, పెంగొండలో + +హత్తిన్సత్రమునందు వేడి, బలుదుర్గాధీశు తాంబూలపుం + +దిత్తు ల్మోసి, పదస్థులైన ఘనులన్ దీవించ + +అనునంతవఱకు బద్యము చెప్పునప్పటికి భయపడి తిమ్మరుసు తనకు గృష్ణదేవరాయలు పట్టాభిషేక మహోత్సవసమయమునం దిచ్చిన పచ్చలపతకమును బట్టుమూర్తి మెడను వేసెను. అదియందుకొని యాబట్టు తక్కిన పద్యభాగము నీరీతిని బూరించెను - +.........................................దీవించెదన్ + +మత్తా రాతియయాతి నాగమసుతు న్మంత్రీశ్వరుం దిమ్మనన్. + +అనిచదివి యప్పుడే యీక్రింది పద్యమునుగూడ జెప్పెను:- + +క. అయ్య ననిపించుకొంటివి| నెయ్యంబున గృష్ణరాయనృపపుంగవుచే + +నయ్యా నీసరియేరీ| తియ్యని విలుకాడవయ్య తిమ్మరుసయ్యా. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0042.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ce59caf98715ad4f43cc47ea716804dff1f2a68 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0042.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +అట్లు గారుత్మతహారమును బట్టున కిచ్చుటచే నాప్రధానచంద్రుడు "బట్టుమూర్తికి గిన్క రెట్టింప బచ్చలహార మర్పించె దిమ్మరుసుమౌళి" యని ప్రసిద్ధిగాంచెను. + +ఈతనికిని బట్టుమూర్తికినిగల కాలవ్యత్యాసమునుబట్టి కూడ బయికథ విశ్వాసార్హ మయినదికాదు. కృష్ణదేవరాయనికి బుత్రసంతానము లేనట్టే యనేక స్థలములయందు జెప్పబడియున్నది. అచ్యుతదేవరాయలే కృష్ణదేవరాయని పుత్రుడని యొక చోటను, సదాశివదేవరాయలు కృష్ణదేవరాయని పుత్రుడని యొకచోటను, చెప్పబడెను గాని వానిసత్యమునుగూర్చి యింకను సందేహింప వలసియున్నది. కృష్ణదేవరాయని మరణకాలమునం దాతని కిద్దఱుకొమార్తలుండిరి. వారి కప్పటికి వివాహముకాలేదు. తరువాత తిరుమలదేవికొమార్తెను రామరాజును చిన్నాదేవికొమార్తెను దదనుజుడైన తిరుమల దేవరాయుడును పరిణయమైరి. ఇట్లు కర్ణాటరాజ్యమును మహోచ్చదశయందుంచి కృష్ణదేవరాయలు శుక్ల సంవత్సర వైశాఖమాసము మొదలుకొని వికృతిసంవత్సరము వఱకును ఇరువదియొక్క సంవత్సరములు రాజ్యముచేసి హూణశకము 1530 వ సంవత్సరమునందు గీర్తిశేషుడయ్యెను. అచ్యుతదేవరాయ లా సంవత్సరమున రాజ్యమునకువచ్చి, పండ్రెండుసంవత్సరములు పరిపాలనముచేసి, తిరుణపల్లి మొదలైన దేశములను జయించి పరలోక గతుడయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0044.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29fc80fb5cdb7d3b833379e0bd18caa671a7d287 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0044.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +పద్యమును వ్రాసిపంపగా నతడు సిగ్గుపడి మరలిపోయినట్టును జెప్పుచున్నారు:- + +సీ.రాయరావుతుగండరాచయేనుగువచ్చి + +యారట్లకోట గోరాడునాడు + +సంపెటనరపాలసార్వభౌముడు వచ్చి + +సింహాద్రి జయశిల జేర్చునాడు + +సెలగోలుసింహంబు చేరి ధిక్కృతి గంచు + +తల్పుల గరుల డీకొల్పునాడు + +ఘనతరనిర్భరగండపెండెర మిచ్చి + +కూతు రాయలకును గూర్చునాడు + +నొడ లెఱుంగవొ చచ్చితో యుర్వి లేవొ + +చేరజాలక తల చెడి జీర్ణమైతొ + +కన్నడం బెట్లుచొచ్చెదు గజపతీంద్ర + +తెఱచినిలుకుక్క చొచ్చిన తెఱగుతోప. + +ఈ కవి రూజునొద్ద మిక్కిలి గౌరవముపొందినవా డయి, రాజు చెప్పుమన్నప్పుడు గాక తనయిష్టమువచ్చినప్పుడు మాత్రమే కవిత్వము చెప్పు స్వాతంత్ర్యము గలవాడనియు, రాజొకనాడు కృతి చెప్పుమనివేడగా నతడు చెప్పక యీ క్రిందిపద్యమున జెప్పననియు వాడుక గలదు:- + +చ. నిరుపహతిస్థలంబు రమణీప్రియదూతిక తెచ్చియిచ్చుక + +ప్పురవిడె మాత్మ కిం పయినభోజన ముయ్యెలమంచ మొప్పత + +ప్పరయురసజ్ఞ లూహ తెలియంగలలేఖకపాఠకోత్తముల్ + +దొరకినగాక యూరక కృతు ల్రచియింపుమటన్న శక్యమే? + +ఈ కవియే కవిత్వ ముండవలసిన రీతినిగూర్చి యీక్రింది పద్యమును గూర్చెనని చెప్పుదురు:- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0045.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a85ce313233059f38f7268947be3413f16cec09 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0045.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +చ.ఘనతరఘూర్జరీకుచయుగక్రియ గూడముగాక ద్రావిడీ + +స్తనగతి దేటగాక యరచాటగునాంధ్రవధూటిచొక్కపుం + +జనుగవలీల గూడతయు జాటుతనంబును లేక యుండ జె + +ప్పినయదెపో కవిత్వ మనిపించు నగిం చటుగాక యుండినన్. + +ఈ పద్యము వేంకటనాథకవికృత మగు పంచతంత్రమునందు గానబడుచున్నది. పెద్దనార్యుడు సంస్కృతాంధ్రములయం దసమానసాహిత్యము గలవాడు. ఇత డొకనాడు కృష్ణదేవరాయల యాస్థానములో సకలకవీశ్వరులు నుండగా రాజు కోరికమీద నుభయభాషా పాండిత్యము వెల్లడి యగునట్లుగా నొక యుత్పలమాలిక నాశుకవిత్వముగా జెప్పి సభవారినందఱిని మెప్పించి కాలికి బిరుదందె వేసికొన్నవాడు. రాజు కవిగండపెండేరమును బసిడిపళ్లెరమున నునిచి, సంస్కృతాంధ్రములందు సమానముగా కవిత్వము చెప్పగలవారు దీనిని ధరింపనర్హులని పలికినప్పుడు పెద్దనార్యుడు లేచి యీక్రింది యుత్పలమాలికను జదువగా రాజు మెచ్చి తానే యాకవిగండపెండేరమును కవిపాదమున దొడిగెనట- + +ఉ. పూతమెఱుంగులున్ బసరుపూపబెడంగులు చూపునట్టివా + +కైతలు జగ్గునిగ్గు నెనగావలె గమ్మున గమ్మనన్వలెన్ + +రాతిరియున్ బవల్ మఱపురా:హొయల్ చెలియారజంపుని + +ద్దాతరితీపులంబలెను దారసిలన్వలె లో దలంచినన్ + +బాతిగ బైకొనన్వలెను బైదలి కుత్తుకలోనిపల్లటీ + +కూత లనన్వలెన్ సొగసుకోర్కులు రావలె నాలకించినన్ + +జేతికొలంది గౌగిటను జేర్చిన గన్నియచిన్నిపొన్ని మే + +ల్మూతలచన్నుదోయివలె ముచ్చట గావలె బట్టిచూచినన్ + +డాతొడనున్న మిన్నులమిటారపుముద్దులగుమ్మ కమ్మనౌ + +వాతెఱదొండపండువలె వాచవిగావలె బంట నూదినన్ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0046.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a7bf37cea78de46ac06dc49f70dbef596ddc58c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0046.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +గాతల దమ్మిచూలిదొరకైవసపుంజవరాలి సిబ్బెపు + +న్మే తెలియబ్బురంపుజిగినిబ్బరపుబ్బగుగబ్బిగుబ్బపొం + +బూతలనున్న కాయసరిపోడిమి కిన్నెర మెట్లబంతి సం + +గాతపు సన్నబంతి బయకారపు గన్నడగౌళపంతుకా + +సాతత తానతానల పసం దివుటాడెడు గోటమీటు బల్ + +మ్రోతలునుం బలెన్ హరుపు మొల్లముగావలె నచ్చతెన్గు లీ + +రీతిగ సంస్కృతం బుపచరించినపట్టున భారతీవధూ + +టీ తపనీయ గర్భనికటీభవదానస పర్వసాహితీ + +భౌతికనాటకప్రకరభారతభారత సమ్మతప్రభా + +శీతనగాత్మజా గిరిశశేఖర శీతమయూఖ రేఖికా + +పాతసుధాప్రపూర బహుభంగ ఘుమంఘుమ ఘుంఘుమార్భటీ + +జాతకతాళయుగ్మ లయసంగతి మంచువిపంచికామృదం + +గాతత తేహిత త్తహిత హాధిత దంధణు ధాణుదింధిమి + +వ్రాత నయానుకూలపద వారకుహూద్వహ హరికింకిణీ + +నూతన ఘల్ఘలాచరణ నూపుర ఝూళఝళీమరంద సం + +ఘాతవియద్ధునీ చకచకద్విక చోత్పల సారసంగ్రహా + +యాతకుమారగంధవహ హారిసుగంధ విలాసయుక్తమై + +చేతము చల్ల జేయవలె జిల్లున జల్లవలె న్మనోహర + +ద్యోతక గోస్తనీఫల మధుద్రవ గోఘృత పాయసప్రసా + +రాతి రసప్రసార రుచిరప్రతిమంబుగ సారెసారెకున్. + +పెద్దనార్యుడు హరికథాసారము, స్వారోచిషమనుచరిత్రము మొదలైన పెక్కుగ్రంథములను రచియించెను. వానిలోనెల్ల మనుచరిత్రము మిక్కిలి ప్రసిద్ధమై యెల్లయెడల వ్యాపించి యున్నది. ఈయనకుం బూర్వమునం దున్నకవు లెవ్వరును స్వకల్పనమును విశేషముగా జేర్చి ప్రబంధములను రచియించి యుండలేదు. వారు పురాణేతిహసాదులను \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0047.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..515a0f82a80e579fced45ecb58f6e94b131764ff --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0047.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మాత్రము తెనిగించిరి. ఈతడే మార్కండేయ పురాణమునుండి స్వారోచిష మనుసంభవ కథను గైకొని పెంచి స్వకపోలకల్పనతో మొట్టమొదట మనుచరిత్రమును బ్రబంధరూపమున రచియించిన కవి యగుట చేత నీతని కాంధ్రకవితాపితామహు డన్న బిరుదనామము కలిగినది. ఈతనికాలము మొదలుకొని రామరాజభూషణుడు వసుచరిత్రము చేయువఱకును గల కవులందఱును జాలవఱకు దమ ప్రబంధములను మనుచరిత్రరీతినే చేసిరి. ఈ కవి జన్మముచేత స్మార్తుడే యయినను, నడుమ వైష్ణవము పుచ్చుకొని వైష్ణవాగ్రేసరుడయి విష్ణ్వాలయములకు భూదానాదులను జేసెను. ఈవిషయమే యెకంజీ దొరవారు సంపాదించి యుంచిన రాజకీయప్రాగ్దేశపుస్తక భాండాగారమునందలి వ్రాతపుస్తక ములయందు దెలుపబడియున్నది. అందున్న కోకటాగ్రహారమును గూర్చిన యంశము నిందు క్రింద వ్రాయుచున్నాను- + +"అల్లసాని పెద్దయ్యంగారు బ్రాహ్మణుడు, నందవరీకుడు, చొక్కరాజుగారి కొమారుడు. కోకటగ్రామమును శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారీ కవీశ్వరుని కియ్యగా, అతడు వైష్ణవము పుచ్చుకొని యీగ్రామము శ్రీవైష్ణవుల కగ్రహారము చేసియిచ్చెను. అప్పుడు దానికి పెట్టినక్రొత్తపేరు శఠగోపపురము. ఈ కవి శాలివాహనశకవర్షములు 1440 బహుధాన్యసంవత్సర వైశాఘశుద్ధ 15 లు నాడు ఈ గ్రామమునందుండు పకలేశ్వరస్వామికి నైవేద్య దీపారాధనలకై రెండు పుట్లచేను ధారపోసియిచ్చి సదరు దేవాలయములో శిలాశాసనము వేయించినాడు. పయిసంవత్సరము కార్తికశుద్ధ12 శి నాడు చన్నకేశవస్వామికి నాలుగున్నర పుట్లభూమి ధారపోసి శాసనము వేయించినాడు...... కృష్ణదేవరాయలతర్వాత సదాశివదేవరాయల కాలములోను, రామరాయలకాలములోను, నంద్యాలరాజైన మట్లఅనంతరాజు కాలములోను కోకటాగ్రహారము బ్రాహ్మణులకు జెల్లెను." \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0048.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..862597f77906e28cb103b86e789841221507fedd --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0048.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +ఈకవి కోకటాగ్రహారమునకు శఠగోపపురమని పేరు పెట్టుటయేకాక తన మనుచరిత్రములోను హరికథాసారములోనుగూడ శఠగోపయతిని దనగురువునుగా స్తుతించి యున్నాడు- + +క. కొలుతు న్మద్గురు విద్యా + +నిలయం గరుణాకటాక్ష నిబిడజ్యోత్స్నా + +దళితాశ్రితజనదురిత + +చ్ఛలగాఢధ్వాంతసమితి శఠగోపయతిన్. [మనుచరిత్ర] + +క. శఠగోపయతికి శఠతరు + +కుఠారకోపమమతికిని గురుమతహృ త్క + +ర్మఠనిరతికి జతురాగమ + +పఠనాయతనియతికి నజపాసంభృతికిన్. [హరికథాసారము] + +లక్షణగ్రంథములయం దక్కడక్కడ* నుదాహరింపబడిన పద్యములు లభించుటయేకాని హరికథాసారము పూర్ణముగా దొరికినదికాదు. హరికథాసారములోని యీరెండు పద్యములును రంగరాట్చందస్సునం దుదాహరింపబడి యున్నవి- + +క. అంబరముపగుల నార్చి ప్ర + +లంబాసురు డాగ్రహము వెలయ గదిరినవే + +ళం బలరాముడు చేముస + +లంబున వానితల ద్రుంచె లావు మెఱయగన్. [హరికథాసారము. ఆ 4] + +క. తెంపరియై మది యింత చ + +లింపక యనిలోనదెగియె నెవ్వ డతడు నై + +లింప సభ నుండు ననుడు బ + +దంపడి యాచార్యుతోడ దా ని ట్లనియెన్. [హరికథాసారము] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0049.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e4a3c0106066ecc86ec296595445307d7149a745 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0049.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ఈకవియే మొట్టమొదట దెలుగు గ్రంథములలో తురకమాటలు లోనగు నన్యభాషాపదములను స్వేచ్ఛముగా బ్రయోగింప నారంభించినాడు. ఆంధ్రకవితాపితామహుని యీక్రింది చాటుపద్యములో దురుష్కభాషావాక్యమే వేయబడినది. + +మ. సమరక్షోణిని గృష్ణరాయలభుజాశాతాసిచే బడ్డ దు + +ర్దమదోర్దండపుళిందకోటియవసవ్రాతంబు సస్తాశ్వ మా + +ర్గమునం గాంచి శబాసహో హరిహరంగాఖూబు ఖోడాకి తే + +తుముకీబాయిల బాయిదేమలికియందు ర్మింటికిం బోవుచున్. + +ఈతని జూచి యాకాలమునందలి యితరకవులును దమచాటు పద్యములలోను గ్రంథములలోను యవనభాషావాక్యాదులను జొప్పించిరి. అట్టివారిలో నొక్క డగు నందితిమ్మన్న యొకచాటుపద్యములో- + +శా. రాయగ్రామణి కృష్ణరాయ భవదుగ్రక్రూరఖడ్గాహిచే + +గాయం బూడ్చి కళింగదేశనృపతుల్ కానిఝ్ఝరీపోషణీ + +మాయాభీకుముటూకులోటుకుహుటూ మాయాపటా జాహరే + +మాయాగ్గేయ మడే యటండ్రు దివి రంభాజారునిన్ యక్షునిన్. + +అన చెప్పియున్నాడు. ఈలాగుననే పెద్దనార్యుడు గ్రంథములలో నన్యభాషాపదములను బ్రయోగించినందుకు మనుచరిత్రములోని యీక్రిందిపద్యమును దృష్టాంతముగా జూపవచ్చును- + +సీ. పచ్చనిహురుమంజివనివాగెపక్కెర పారసిపల్లంబు పట్టమయము + +రాణ నొప్పారు పైఠాణంబుసింగిణి తళుకులకోరీలతరకసంబు + +మిహి పసిండిపరుంజు మొహదాకెలంకుల ఠావుగుజ్జరివన్నె కేవడంబు + +డా కెలంకునసిరాజీకరాచురకత్తి కుఱగట గ్రొవ్వాడి గొఱకలపొది + +పీలికుంచె తలాటంబు పేరొజంబు + +మణులమొగముట్టు బన్ని సాహిణియొకండు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0050.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3526fd104703f1cb45186de11919a4cf0e434d20 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0050.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +కర్తయెదుటికి గొనివచ్చె గంధవాహ + +బాంధవం బగునమ్మహాసైంధవంబు. [మనుచరిత్రము. ఆ.4] + +ఈయనను జూచి యాకాలపువా డయిన ధూర్జటికవియు దనకాళహస్తి మాహాత్మ్యమునం దీక్రిందిరీతి పద్యములం దన్యభాషాపదములు చేర్చి కూర్చినాడు- + +సీ. బిజమాడుదేవర నిజకృపామహిమ జెన్నారునాయిల్లు బిడారునీకు + +నాకునీపాదార్చనముసేయనడలింగమూర్తి చేకుఱెవచ్చిమూర్తమాడి + +యొడయచిత్తేశ నాయునికి నీమజ్జనమాడు శివార్చన మాడుబేకు + +విచ్చేయు డిది బూదివీడియం బందుకో జంగమస్వామి నాసదనమునకు + +నోగిరంబులు మంచిమే లోగిరమున + +నావటించెద బదుడు మీ రారగింప + +బ్రతిదినంబును జంగమార్చనము లేక + +దనువు వడనొల్ల రూపకందర్ప యనగ. [కాళహస్తిమాహాత్మ్యము] + +ఈయన మనుచరిత్రమునుగూర్చి వ్రాయుచు నొకరు "కొన్ని యెడల నైషధమార్కండేయ పురాణములయందలి వాక్యములకును నిందలి వాక్యములకును సుంతయేనియు భేదమగపడక" యున్నదని యించుక దోషారోపణము చేసియున్నారు. మార్కండేయ పురాణము నందు విపులముగా జెప్పబడిన స్వారోచిషమను సంభవకథనే గ్రహించి మారన తెనిగించిన యా పురాణమును జదివియే పెద్దన మనుచరిత్రమును రచియించినందున నందలి కొన్ని వాక్యము లిందు బడియున్నవి. అంతేకాక యాకవి శ్రీనాథుని కవిత్వమునం దత్యాదరము కలవాడయి యున్నట్లీతని గ్రంథపఠనమువలన స్పష్టముగా గానవచ్చుచున్నది. మొట్టమొదట తెనుగు కవిత్వమునందు సాంస్కృతిక దీర్ఘసమాసములను \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0052.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..196a52940a1b30d7424fda673502ad543e3ff02a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0052.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +సీ. చిన్నివెన్నెలకందు వెన్ను దన్నిసుధాబ్ధి + +బొడమినచెలువ తోబుట్టు మాకు + +రహిపుట్టు జంత్రగాత్రముల ఱా ల్లరగించు + +విమలగాంధర్వంబు విద్య మాకు + +వనవిల్తుశాస్త్రంబు మినుకు లావర్తించు + +పని వెన్నెతోడ బెట్టినది మాకు + +హయమేధ రాజసూయము లన బేర్పడ్డ + +సవనతంత్రంబు లుంకువలు మాకు + +గనకనసీమ గల్పవృక్షములనీడ + +బచ్చరాగట్టుగమి రచ్చపట్టుమాకు + +పద్మసంభవవైకుంఠ భర్గసభలు + +సాముగరిడీలు మాకు గోత్రామరేంద్ర- [మనుచరిత్రము.ఆ.2] + +ఉ. వాని బ్రశంసచేయ దగు వాడు కృతార్థతముండు వానిచే + +నీనిఖలంబు పావన మహీనకృపావిభవం బెలర్ప నె + +వ్వానిగృహాంగణంబునకు వచ్చినత్రోవరజంబులందు నీ + +మానితపాదయుగ్మక మమర్చు బ్రపుల్లసరోజదామమున్- [నైషధ. ఆ.3] + +ఉ. వానిది భాగ్యవైభవము వానిది పుణ్యవిశేష మెమ్మెయిన్ + +వాని దవంధ్యజీవనము వానిదెజన్మము వేరుసేయ కె + +వ్వానిగృహాంతరంబున భవాదృశయోగిజనంబు పావన + +స్నానవిధాన్నపానముల సంతస మొందుచు బోవు నిచ్చలున్- [మను.ఆ.1] + +ఇట్టివాని నింకను బెక్కులు చూపవచ్చును. పెద్దన చెప్పిన పద్యములను గొన్నిటిని తెనాలి రామలింగకవి యాక్షేపించినట్లు కొన్ని \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0053.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5bbe674843ae49953da99a936fa5394a3104199c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0053.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +కథలు గలవుగాని యవి విశ్వాసార్హములు గావు. అయినను దీనిం జదువు వారికి వినోదకరముగా నుండవచ్చునని యెంచి యందొక పద్యమును దానిమీది యాక్షేపణమును నిందుదాహరించు చున్నాను:- + +క. కలనాటిధనము లక్కఱ| గలనాటికి దాచ గమలగర్భునివశమా + +నెలనడిమినాటివెన్నెల| యలవడునే గాదెబోయ నమవసనిసికిన్. + +అనుపద్యమును పెద్దన రచియింపగా నందలి "యమవసనిసి" యన్నప్రయోగము నవ ప్రయోగమునుగా భావించి రామకృష్ణకవి యపభ్రంశపదములతో గూడిన యీక్రిందిపద్యముచేత నాతని నాక్షేపించి యున్నాడని చెప్పుచున్నారు:- + +క. ఎమితిని సెపితివి కపితము + +బ్రమపడి వెఱిపుచ్చకాయ వడి దిని సెపితో + +యుమెతక్కయ దిని సెపితో + +యమవసనిసి యన్నమాట యలసని పెదనా. + +"అమవసనిసి" యన్నమాట తప్పు కాకపోవుటచేతను, రామకృష్ణకవి యలసానిపెద్దన కాలములో నున్నవాడు కాకపోవుటచేతను, ఈకథ కేవలకల్పితమే కాని యిందు సత్య మెంతమాత్రమును లేదు. కృష్ణదేవరాయల యాస్థానమునకు వచ్చిన విద్వత్కవీశ్వరులను బరీక్షించుటకయి యాంధ్రకవితాపితామహుడె నియమింపబడుచు వచ్చెననియు, అత డావచ్చిన కవీశ్వరులకు నానావిధము లయిన సమస్యలనిచ్చి వారు పూరించిన పద్యపూరణములనుబట్టి వారి సామర్థ్యమునను నిర్ణయించుచు వచ్చెననియు జనశ్రుతి గలదు. ఒకనాడు రాధామాధవు డనుకవి తదాస్థానమునకు వచ్చినప్పుడు పరీక్షార్థముగా పెద్దన్న "నగరు" "తగరు" "తొగరు" "వగరు" అను పదములు ప్రాసస్థానములందుంచి రామాయణ పరముగా బద్యమును గూర్పు మనగా నాకవి యిట్లు చెప్పెనట:- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0055.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..749c54850ce210bf730b48dc46ee60fbeec85dd1 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0055.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +ప్రసిద్ధి వచ్చినది. ఈయన కవితారీతిని దెలుపుట కయి మనుచరిత్రము నుండి కొన్ని పద్యముల నిం దుదాహరించుచున్నాను:- + +చ. అటజని కాంచె భూమిసురు డంబరచుంబిశిరస్సరజ్ఝ రీ + +పటలముహుర్ముహుర్లురదభంగతరంగమృదంగనిస్వన + +స్ఫుటనటనానురూపపరిపుల్ల కలాపకలాపిజాలమున్ + +గటకచరత్క రేణుకరకంపితసాలము శీతశైలమున్. [ఆ.2.] + +మ. అకలంకౌషధసత్త్వముం దెలియ మాయా ద్వార కావంతి కా + +శి కురుక్షేత్ర గయా ప్రయాగముల నే సేవింప కుద్దండ గం + +డక వేదండ వరాహ వాహరిపు ఖడ్గవ్యాఘ్ర మిమ్మంచు గొం + +డకు రాజెల్లునె బుద్ధిజాడ్యజనితోన్మాదుల్గదా శ్రోత్రియుల్. [ఆ.2] + +ఉ. ఎక్కడియూరు కాల్నిలువ కింటికి బోయెదనంచు బల్కె దీ + +వక్కడి మీకుటీరనిలయంబులకు స్సరిరాకపోయెనే + +యిక్కడిరత్నకందరము లిక్కడినందనచందనోత్కరం + +బిక్కడి గాంగసైకతము లిక్కడియీలవలీనికుంజముల్. [ఆ.2] + +ఉ. చేసితిజన్నముల్ తపము జేసితి నంటి దయావిహీనతం + +జేసినపుణ్యము ల్ఫలము జెందునె పుణ్యము లెన్నియేనియుం + +జేసినవాని సద్గతియె చేకుఱు భూతదయార్ద్రబుద్ధి నో + +భూసురవర్య యింత తలపోయపు నీచదు వేల చెప్పుమా. [ఆ.2] + +ఉ. ఎంతతపంబు చేసి జనియించినవారొకొ మర్త్యభామినుల్ + +కాంతు డవజ్ఞ జేసినను గాయము బాయుదు రే నమర్త్యనై + +చింతలపంతలం జివికి సిగ్గరితి స్మృతిలేనినాదుచె + +ల్వింతయు శూన్యగేహమున కెత్తినదీపిక యయ్యె నక్కటా. [ఆ.3] + +ఉ. ఓయి దయావిహీనమతి యూరక యీపసిబిడ్డ గొట్టగా + +జే యెటులాడె నీకు నిది చేసిన దేమి వృథాశపింతురే \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0056.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..924a1b8f0309797ecf20d667c0c4ba5fdfe74fc9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0056.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +బోయవె యాడుతోడునను బుట్టవె శాపనిమిత్తమే తపం + +బీయెడ నున్నశాంతిపరు లేమనువా రిక నీచరిత్రకున్. [ఆ.4] + +శా. తండ్రీ నాకు ననుగ్రహింపగదె వైద్యం బంచు బ్రార్థించినన్ + +గండ్రల్గా నటు లాడి ధిక్కృతుల బోకాల్మంటి వోహో మదిం + +దీండ్ర ల్గల్గినవారి కేకరణినేని న్విద్య రాకుండునే + +గుండ్రా డాచిన బెండ్లియేమిటికి జిక్కుం గష్టముష్టింపచా. [ఆ.5] + +శా. నీవైశిష్ట్యము తిట్టుల న్మెఱయునే నీకంటె నే దక్కువే + +యీవే కన్యక నీవుగాక మఱి మద్వృత్తాన్వయాచారముల్ + +నీవా పేర్కొనుసాటివాడ విట గానీ నిల్తు గాకేమి పో + +పో విప్రాధమ నిన్నుబోల నిక నల్పు ల్లేరు దంభవ్రతా. [ఆ.6] + + _________ + +ఈకవి కృష్ణదేవరాయని యాస్థానమునం దుండి ప్రసిద్ధిగన్న వారిలో నొకడు. ఇతడారువేల నియోగిబ్రాహ్మణుడు; ఆపస్తంబసూత్రుడు; కౌశికగోత్రుడు; నంది సింగన్నకును తిమ్మాంబకును పుత్రుడు; వరాహపురాణాది గ్రంథములను రచించి ప్రఖ్యాతి కెక్కిన మలయమారుతకవికి మేనల్లుడు. ఈతడు శివభక్తుడు. అఘోర శివగురుని శిష్యుడు. ఈకవిని సాధారణముగా ముక్కుతిమ్మన యని వాడుదురు. + +శా. నానాసూనావితానవాసనల నానందించుసారంగ మే + +లా నన్నొల్లదటంచు గంధఫలి బల్కానం దపం బంది యో + +షానాసాకృతిదాల్చి సర్వసుమనస్సౌరభ్యసంవాసియై + +పూనెం బ్రేక్షణమాలికామధుకరీపుంజంబు నిర్వంకలన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0058.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff4b4a0059a96fdb893d387bde3f4971b5243462 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0058.txt @@ -0,0 +1 @@ +మించుగా బారిజాతాపహరణము మనుచరిత్రము రచియింపబడిన కాలమునందే రచియింపబడిన దగుటచేత హూణశకము 1520 వ సంవత్సరమునకు బూర్వముననే పారిజాతాపహరణము ముగింపబడినది. తదనంతరమీకవి కొన్ని సంవత్సరములుమాత్రము బ్రతికి కృష్ణదేవరాయడు జీవించియుండగానే మృతినొందెను. కాబట్టి యితడు దాదాపుగా 1526 వ సంవత్సరమువఱకును జీవించియుండెనని చెప్పవచ్చును. ఈకవియొక్క జన్మస్థలము గణపవరమని యొకరు వ్రాసియున్నారుగాని దానిసత్యమును నిర్థారణము చేయుటకు దగినయాధార మేదియు గానరాదు. మఱియు నీతనిని గృష్ణదేవరాయనిభార్య తన పుట్టినింటి యరణపు గవినిగా దెచ్చెనని చెప్పుదురుగాని యదియు పుక్కిటి పురాణమే. ఈతని పూర్వులు మొదటినుండియు రాయలవారి పూర్వులవద్దనే విద్వత్కవులుగా నుండి వారికి గృతు లిచ్చుచు వచ్చినట్లు గ్రంధ నిదర్శనములు గలవు. తిమ్మన పూర్వుడైన నందిమల్లనయు, మేనమామయైన మలయమారుతకవియు గృష్ణదేవరాయల తండ్రియైన నరసరాయల యాస్థానమునందుండి యిద్దఱును గలిసి వరాహపురాణమును దెనిగించి నరసరాజును దానికి గృతిపతినిజేసిరి. తిమ్మకవి తన పారిజాతాపహరణమున బ్రధమాశ్వాసములో గృష్ణుడు పారిజాతపుష్పమును రుక్మిణి కిచ్చుటవలన వచ్చిన కోపమును దీర్చుటకై సత్యభామకు మ్రొక్కెననియు, మ్రొక్కగా నాపడతి యెడమకాలితో నాతనితల దన్నెననియు, అందుల కాతడలుగక ముండ్లవంటి తనగగుర్పొడిచిన తలవెండ్రుకలు సోకి కాలు నొచ్చెనని యా ప్రియభార్య నూరార్చెననియు, ఆమె యంతటితోను బ్రసన్నురాలుగాక నాథుని నిష్ఠురోక్తులాడెననియు, ముద్దులు గులుకు పలుకులతో నీక్రింది పద్యములయందు జెప్పెను:- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0059.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ce4c7934a777d89b6ff400e5ceb6cda65ef6933 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0059.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +ఉ. పాటలగంధి చిత్తమున బాటిలుకోపభరంబు దీర్ప నె + +ప్పాటను బాటుగామి మృదుపల్లవకోమలతత్పదద్వయీ + +పాటలకాంతి మౌళిమణిపజ్క్తికి వన్నియపెట్ట నాజగ + +న్నాటకసూత్రధారి యదునందను డర్మిలి మ్రొక్కె మ్రొక్కినన్. + +మ. జలజాతాసనవాసవాదిసుర పూజాభాజనంబై తన + +ర్చులతాంతాయుధుకన్నతండ్రిశిర మచ్చో వామపాదంబునన్ + +దొలగం ద్రోచె లతాంగి యట్లయగు నాధు ల్నేరముల్సేయ బే + +రలుకంజెందినయట్టికాంత లుచితవ్యాపారము ల్నేర్తురే? + +క. కోపనపదహతి గుహనా + +గోపాలుడు గాంచి మెయి గగుర్పొడవగ ను + +ద్దీపితమన్మధరాజ్య + +ప్రాపితుడై పలికె గూర్మి బయలుపడంగన్. + +చ. నను భవదీయదాసుని మనంబున నెయ్యపుగిన్క బూని తా + +చినయది నాకు మన్ననయె చెల్వగునీపదపల్ల వంబు మ + +త్తనుపులకాగ్రకంటకవితానము తాకిన నొచ్చు నంచు నే + +ననియెద నల్క మానవుగదా యికనైక నరాళకుంతలా. + +చ. అన విని మానిసీతిలక మప్పుడు మేయరదోప నిక్కి వీ + +డినకచపంక్తి బల్మఱు ముడి న్వెడద్రోపుచు బై చెఱంగు గ్ర + +క్కున జనుదోయి జేర్చుచు మొగంబున లేజెమ రంకురింప జం + +కెన నెఱచూపుచూచి పలికెం జలితాధరపల్లవాగ్రయై. + +ఉ. ఈనయగారపుంబ్రియము లీపస లీమొగమిచ్చమాట లే + +లా నిను నమ్మియుండినఫలం బిదె తోడనె కల్గె నీకు నీ + +యాన సుమీ ననుం జెనకి యాఱడివెట్టిన నవ్వువారలం + +గాన వెఱుంగునే పసులకాపరి భావజమర్మకర్మముల్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0061.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee91d40a960e812ce74082f7d432c54f5890351a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0061.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +నొడలు తెలియక భార్య తనశిరస్సున వామపాదముతో నలంకరింపగా గోపించి రాజు భార్యతో సహశయ్యాసంభాషణములు మానివేసెననియు, కవి యీసంగతి తెలిసికొని యాదంపతులను మరల గలుపుటకై యీగ్రంథమును జేసి వినిపింపగా రాజు బుద్ధి తెచ్చుకొని కృష్ణునంతటివానికే యట్టి యవస్థ తటస్థించినప్పుడు తన కేమిలెక్క యని మరల భార్యతో గూడె ననియు చెప్పుచున్నారు. + +ఈకవియొక్క దాతృత్వమునుగూర్చి యొక కథగలదు. ఇతడు పారిజాతాపహరణమును రాజున కంకితము చేసినప్పుడు రాజు చతురంత యానమహాగ్రహారములును మణికుండలములును బహుమానము చేసెను. ఆయమూల్యమణికుండలములను ధరించి తిమ్మన వాకిట గూరుచుండి యుండగా నొకబట్టు వచ్చి యాతని కవననైపుణి నిట్లు స్తుతించెనట! + +క. మాకొలది జానపదులకె | నీకవితాఠీవి ? యబ్బునే కూపనట + +ద్భేకములకు గగనధునీ| శీకరములచెమ్మ ? నంది సింగయతిమ్మా! +స్తుతింపగానే యతడు తనయొద్ద నప్పుడు మఱేదియు నమూల్య వస్తువు లేకపోవుటచేత వెంటనే తనచెవి నున్నయమూల్యరత్నకుండల మొకటి యాబట్టుకవి కిచ్చెనట! మఱునాడు తిమ్మకవి యొంటిచెవి కుండలముతోనే రాజాస్థానమునకు బోయి యుండగా నచ్చటి కాబట్టు కవియు వచ్చెనట! అప్పుడు ప్రస్తావవశమున రాజాకుండలదానవృత్తాంతమును బట్టు చెప్పినపద్యమును విని, + +క. మాకొలది జానపదులకె | నీకవితాఠీవి ? యబ్బునే కూపనట + +ద్భేకములకు నాకధునీ | శీకరములచెమ్మ ? నంది సింగయతిమ్మా! + +అని "గగన" యనుటకు మాఱుగా "నాక" యని యుండినచో మరింతసరసముగా నుండునని సెల విచ్చెనట! అప్పు డాపద్దెమునకు వన్నెధెచ్చితిరని చెప్పి తన చెవికుండలమును బట్టుకవియు, తనచెవికుండల \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0062.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e2ff99afec850b0cd8096ed2a958cac352f00b50 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0062.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +మును తిమ్మకవియు, రాజుముందఱ బెట్టి సమర్పించిరట ! రాజు వారి యౌదార్యమునకును సరసత్వమునకును మెచ్చి యిరువురకును నర్హ బహుమతులుచేసి సత్కరించి పంపెనట! + +రాయల యాస్థానమునందు గొంతకాల మొకబట్టుకవి ప్రబలుడుగా నుండి యితరకవులను సరకుగొనక యవమానించుచుండగా పెద్దనాది కవులందఱును గూడి యొకనాడు తిమ్మకవి వాకిట గూరుచుండి యాలోచించుచుండిరనియు, అప్పుడాబట్టామార్గమున బోవుచు వారిని జూచి వారికి వినబడునట్లుగా దనభటుడైన మాధవునితో + +క. వాకిటికావలి తిమ్మని | వాకిటికవికోటి మాధవా కిటికోటే + +అనిపలికి పరిహసించెననియు, అదివిని కుపితుడయి యాంధ్ర కవితా పితామహుడైన యల్లసాని పెద్దన + +క. ప్రాకృత సంస్కృత ఘుర్ఘుర | మూకీకృతకుకవితుంగముస్తాతతికిన్ + +వాకిటికావలి తిమ్మన | వాకిటికవికోటి మాధవా కిటికోటే. + +అని పద్యమును బూరింపగా బట్టుకవి సిగ్గుపడి తలవంచుకొని పోయెననియు ఒక కథను జెప్పుచున్నారు. వాకిటికావలి తిమ్మన నంది తిమ్మన కాడనియు అతడు రాజునొద్ద సేనాధిపతిగానుండి దుర్గసంరక్షణము చేయుచుండు మఱియొక తిమ్మనయనియు, అతడొకనాడు రాజభవనము వాకిట రాజిచ్చిన యమూల్యవస్త్రమును గప్పుకొని కావలి కాచుచుండగా రాజదర్శనార్ధము లోపలికి బోవుటకయి యచ్చటి కల్లసాని పెద్దనయు, ముక్కుతిమ్మనయు, బట్టుమూర్తియు, తెనాలి రామకృష్ణుడును వచ్చి యాతనిజూచి వారిలో బెద్దన మొదట + +క. వాకిటి కావలితిమ్మా + +అని పద్యము నారంభించి లోపలికి బోయెననియు, అటుపిమ్మట నందితిమ్మన + +ప్రాకటముగ సుకవివరులపాలిటి సొమ్మా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0063.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f66bd9b324c50eabd948a8cb93db78dd84d4080e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0063.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +అని రెండవచరణమును పూరించి లోనికి జనియెననియు, తరువాత బట్టుమూర్తి + +నీ కిదె పద్యము గొమ్మా + +అనిపలికి లోపలి కరిగెననియు, కడపట వికటకవియైన రామకృష్ణుడు + +నా కీపచ్చడమెచాలు నయమున నిమ్మా. + +అని పద్యము పూర్తిచేయగా నతడు వెంటనే తనపచ్చడమును రామకృష్ణునిమీద వై చెననియు, రాజావార్తవిని యాతని సాహసౌదార్యములకు మెచ్చి గొప్ప బహుమానమిచ్చెననియు ఇంకొకకథను జెప్పుచున్నారు. ఇటువంటి కథలనేకము లున్నవి. ఒకనాడు రాయలవారాస్థానమున గొలువుండి తన పార్శ్వములనున్న తిమ్మన్నను పెద్దన్నను బట్టుమూర్తిని జూచి వరుసగా తామరాకులోని నీటిబొట్టును కుక్కుటమును వరాహమును దిరస్కరించుచు బద్యములను జెప్పుడని వేడగా వా రాశుకవిత్వముగా నీమూడు పద్యములను జెప్పిరట:- + +ఉ. స్థానవిశేషమాత్రమున దామరపాకున నీటిబొట్ట నిన్ + +బూనిశ మౌక్తికంబనుచు బోల్చినమాత్రనె గర్వ మేటికిన్ + +మానవతీశిఖామణులమాలికలందును గూర్పవత్తువో + +కానుక లియ్యవత్తువొ వికాసము దెత్తువొ మేలు దెత్తువో:- [ముక్కుతిమ్మన] + +శా. రంతు ల్మానుము కుక్కుటాధమ దరిద్రక్షుద్రశూద్రాంగణ + +ప్రాంతో లూఖలమూలతండులకణగ్రాసంబుచే గ్రొవ్వి దు + +ర్దాంతాభీలవిశేషభీషణధణాంతర్మాంససంతోషిత + +స్వాంతుండైన ఖగేంద్రుకట్టెదుట నీజంఝూటము ల్సాగునే- [పెద్దన్న] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0065.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18a49707a966648842b5b04a5ed1e8f76c9a2bfd --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0065.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +చ్చల గాంక్షించిరి నిర్నిమేషజలజాస్య ల్మానుషత్వంబు ల + +య్యళిభీతి న్ముకుళీకృతాక్షి యగుసత్యాకాంత నీక్షించుచున్. [అ.4] + +ఉ. తానటె పారిజాతవసుధారుహముం గొనిపోవువాడు క + +న్గానడు యాదవుం డనుచు గన్నులువేయుసు జేవురింప వై + +శ్వానర ధర్మ దైత్యవర వారిధి పానిల యక్షనాయ కే + +శానులదిక్కు చూచి కులిశంబు కరంబున బూన్చి పట్టినన్. [ఆ.4] + +ఉ. సొమ్మన నెద్ది యే ననగ సొమ్మున కెవ్వండ గర్త నీవు నీ + +సొ మ్మఖిలప్రపంచమును శూరకులంబు నలంకరించు నీ + +వమ్మహి నుండు నంతకు ననన్యదురాపము పారిజాతభూ + +జమ్మును నుండు నన్న వికసన్ముఖుడై హరి వీడుకొల్పుచున్. [ఆ.5] + + _____________ + +ఇతడు పాకనాటి యారువేల నియోగిబ్రాహ్మణుడు; భరద్వాజగోత్రుడు; ఆపస్తంబసూత్రుడు; కాళహస్తిపుర నిలయుడు; శివభక్తుడు. ఈతడు కృష్ణదేవరాయలకాలములో నున్నందున దాదాపుగా 1520 - 30 వ సంవత్సర ప్రాంతములం దున్నవాడని చెప్పవచ్చును. ఇతడు కాళహస్తిమహాత్మ్యమను నాలుగాశ్వాసములుగల పుస్తకమును, కాళహస్తీశ్వర శతకమును రచించి కాళహస్తీశ్వరున కంకితముచేసెను. ఈయన కవనము సలక్షణ మయి మిక్కిలి మధురముగా నుండును. ఈతని కవిత్వ మాధుర్యమున కాశ్చర్యపడి కృష్ణదేవరాయ లొకనాడు సభలో గూరుచుండి తన యాస్థానకవులకు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0066.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a23e4d19fe3448c97a1790eb0771518ef143eaff --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0066.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +చ. స్తుతమతి యైనయంధ్రకవి ధూర్జటిపల్కుల కేల కల్గెనో + +యతులిత మాధురీమహిమ- + +అని సమస్య యిచ్చినట్లును వారిలో నొక రీక్రిందిరీతిని సమస్యా పూరణము చేసినట్లును చెప్పుచున్నారు: + +చ. స్తుతమతి యైనయంధ్రకవిధూర్జటిపల్కుల కేల గల్గెనో + +యతులిత మాధురీమహిమ? హా తెలిసెస్ భువనైకమోహనో + +ద్ధత సుకుమారవార వనితాజవతా ఘనతాపహారి సం + +తత మదురాధరోదితసుధారసధారలు గ్రోలుటంజుమీ. + +పయిపద్యమునుబట్టి చూడగా ధూర్జటికవి సంతత వేశ్యాప్రియుడయిన రసికపురుషు డయినట్టు కనుపట్టు చున్నాడు. అట్టి యఖండ శివపూజాధురంధరుడైన భక్తాగ్రేసరుని నిట్టి జారత్వదోష మేల విడువకుండెనో యూహింపజాలకున్నాము. మనదేశముయొక్క దౌర్భాగ్యము చేత జిరకాలమునుండి యిచ్చట విశుద్ధచరిత్రము మతమునుండి విడిపోయినది. ఎట్టి దుశ్చరిత్రముగలవా డయినను విభూతి, రుద్రాక్షలు మొదలయిన బాహ్యచిహ్నములను ధరించినమాత్రమున భక్తాగ్రేసరుడుగా బరిగణింపబడుచున్నాడు. అయినను క్రమముగా నిప్పుడిప్పుడు మతమునకు సత్ప్రవర్తన మావశ్యకమన్న సత్యము జనుల మనస్సులలో నాటుకొనుచున్నందున కెంతయు సంతసిల్ల వలసి యున్నది. ఈమహాకవియొక్క కవితాధార తెలియుటకయి కాళహస్తిమహాత్మ్యములోని కొన్ని పద్యముల నిం దుదహరించుచున్నాను:- + +చ. అమితము లైనజంతువుల కక్కడ నుత్తమ మధ్య మాధమ + +త్వము లరయంగ గాన మపవర్గరమాసతి బెండ్లియాడుచో + +సమతయెకాని తత్త్పురముసాటిగ నన్యపురంబు లెన్నగా + +సమరు నటన్న హస్తిమశకాంతర మంతియ వాసి చూచినన్. [ఆ.1] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0068.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..86e8ca1fafc72b3f18a25f42583628a5d0391362 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0068.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఈతడుకూడ కృష్ణరాయని కాలములో నున్న లక్షణికుడయిన కవులలో నొకడు. ఆవరకు మల్లన్నయని మరియొక కవి యుండి యుండుటచేత నీతనిని తండ్రి పేరితోడగూడ జేర్చి మాదయ్యగారి మల్లన్న యని చెప్పుదురు. ఇతడు శైవబ్రాహ్మణుడు. కొండవీటి పురమందుండినవాడు. ఈతనికి బూర్వమునందుండి యేకాదశీమాహాత్మ్య మనునామాంతరము గల రుక్మాంగదచరిత్రమును రచియించిన మల్లన ప్రౌఢకవి మల్లన్న యనబడును. మాదయ్యగారి మల్లన్న రాజశేఖరచరిత్రమను మూడాశ్వాసముల గ్రంథమును యౌవనారంభ దశయందే రచియించెనట ! ఈరాజశేఖరచరిత్రము నాదిండ్ల యప్పయామాత్యున కంకితము చేయబడినది. ఈకవి కృష్ణరాయల యనంతరము గూడ జీవించియుండుటచేత నించుమించుగా హూణశకము ---- వ సంవత్సరప్రాంతమువరకును బ్రతికియుండెనని చెప్పవచ్చును. ఈతని కవిత్వము మృదుమధుర పదగుంభనము కలదయి మనోహరముగా నున్నది. ఈకవి చరిత్రమునుగూర్చి మరియేమియు దెలియకపోవుటచేత రాజశేఖర చరిత్రమునుండి కొన్ని పద్యముల నుదాహరించుచు విరమించుచున్నాను- + +ఉ. చొచ్చిన బోకుపోకు మనుచున్ నృపకేసరి తేరు డిగ్గి నీ + +వెచ్చటి కెగిన న్విడుతునే పటుబాణపరంపరాహతిన్ + +బచ్చడి చేయువాడ నని ఫాలనటద్భృకుటీకరాళుడై + +యిచ్చ నొకింతయేని చలియింపక తద్బిలవీధి దూఱగన్- [ఆ.2] + +ఉ. సాహసికాగ్రగామి నృవసత్తము డట్లు తదీయ ఘోరమా + +యాహమికల్ హరింపుచు నిరంకుశ విక్రమ కేళి జూప ను \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0069.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d1aaba8a1e2bb93a83067b1b4a464557c5c9dc2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0069.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +త్సాహము తక్కి యాత్మపురిచక్కటి నొప్పెడుకాళికా + +గేహముచొచ్చి తద్దనుజకీటము సాటిలుభీతి పెంపునన్- [ఆ.2] + +మ. కలమాన్నంబు ఘృతంబు బాయసము శాకవ్రాతము ల్పిండివం + +టలు బా ల్తేనియ జున్ను వెన్నయిడి యానా లుక్కెర ల్చక్కెరల్ + +ఫలము ల్పానకము ల్రసాయనము లంబ ళ్ళూరుబిం డ్లూరుగా + +యలు బజ్జు ల్దధిపిండఖండములు నం దావిర్భవించె న్వెసన్- [ఆ.2] + +శా. కేళీకాంచనసౌధవీధికలచక్కిన్ దొట్లలో బెట్టి యో + +ప్రాలేయాచలకన్య కాధనకృపాపారంగతా నిద్రవో + +వే లావణ్యపయోనిధీ యనుచు నావిర్భూతమోదంబుతో + +జోలల్పాడుదు రక్కుమారకునకున్ శుద్ధాంత కాంతామణుల్. [అ.2] + +ఉ. రాహువుగాను ని న్నరగరాచినశూలినిగాను నీతను + +ద్రోహముచేసినట్టియలరోహిణితండ్రినిగాను దజ్జ గ + +న్మోహిని నీలనీలకచ ముద్దులచక్కెరబొమ్మ గూర్ప క + +య్యో హరిణాంశ తావకమయూఖముఖంబుల నేచ నేటికిన్- [ఆ.2] + +వెనుకటి కూర్పులయందు బయివిధమున బ్రకటించినతరువాత, ఈటీవల నాకు రాజశేఖరచరిత్రము సమగ్ర మయిన ప్రతియొకటి దొరకినది. అందలి యాశ్వాసాద్యంతముల యందుండిన ఈక్రింది పద్యములను బట్టి కృతిపతి యింటిపేరు నాదిండ్ల వారనియు, పేరప్పామాత్యుడనియు, అత డాఱువేల నియోగిబ్రాహ్మణు డనియు, కృష్ణమాంబా కుమారు డనియు, మంత్రియు దండనాధుడు ననియు, తెలియవచ్చుచున్నది. + +శా. వైరించప్రతిభావదావదవచోవై యాత్య సాతత్యస + +త్యారూడస్థితిపాండవాగ్రజ మహీయస్వచ్ఛకీర్తిచ్ఛటా + +పారావారనిమగ్నశత్రుగణ శుంభత్పూర్వ భూభద్ధిశా + +నారీమన్మధ బంధురక్షణచణా నాదిండ్ల వంశాగ్రణీ- [ఆ.1] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0071.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd12a93c399e64ecc80284b48716b7ecbb4a5a1c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0071.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +కృష్ణామండలములోని చల్లపల్లిసంస్థానములో మచిలీబందరునకు పదునాలుగు మైళ్ళదూరములో నున్నది. దీనినిబట్టి కవి కృష్ణామండలములోని వాడగుట స్పష్టము. ఈకవిశ్రేష్టుడు కృత్యాదియందు + +గీ. సరససంస్కృతపుష్పగుచ్ఛప్రభూత + +మగుతెనుంగనునెత్తావి కఖిలదిశల + +దరుణపమానమగు కవిత్రయవిశేష + +చతురవాచానిరూఢి కంజలి యొనర్చి + +అని పూర్వకవిస్తుతి చేసి + +క. చెప్పదగు గవిత రసముల్ + +చిప్పిల నప్పప్ప బళిబళీ యన లేదా + +యెప్పుడు జేయకయుండుటె + +యొప్పుజుమీ సుకవి కెంతయుచితజ్ఞడొకో. + +శా. గాడార్థప్రతిపాదనక్రమకళాకౌశల్యము ల్లేక వా + +చాడక్కార్భటితోడ దామ తము మఝ్ఝూయంచు గైవారముల్ + +ప్రౌడింజేయుచు బ్రాజ్ఞల న్నగుచు గర్వగ్రంధులై యుండు న + +మ్మూడస్వాంతుల మెచ్చకుండుటయె సమ్మోదంబు మాబోంట్లకున్. + +సుకవియగువాడు కవిత్వము జెప్పినచో రసము లుప్పతిల్లునట్లుగా జెప్పవలయును లేదా యూరకుండవలయు ననియు జెప్పి కేవల వాగాడంబరమును జూపువారియెడ దిరస్కృతినిజూపెను. కవి కృతిపతి మామగారును కృష్ణదేవరాయని మంత్రియు నయిన తిమ్మరుసును వర్ణించి, అప్పామాత్యుడు తిమ్మరుసు కూతురైన తిరుమలాంబను బెండ్లియైన వార్త నీక్రిందిపద్యములలో జెప్పెను- + +సీ. ఏమంత్రిమణి నిజస్వామికార్యక్రియాతత్పరమానసోత్సాహశాలి + +యేమంత్రిమణి మిత్రహితబాంధవాశ్రితప్రకరరక్షణకళాప్రౌడబుద్ధి + +యేమంత్రిమణి వచోహేలాతినైర్మల్యశీతలతాధూతశీతరోచి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0072.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cdc9f01417bbbb7133e5ad53c4c73edd72bf5df1 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0072.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +యేమంత్రిమణి సుధాధామశాంభవధామధాళధళ్యసుతుల్యధవళకీర్తి + +యట్టి మంత్రికులోత్తంస మహితనృపతి + +పటలమకుటాగ్రఘటితపత్పద్మయుగళి + +సకలకర్ణాటరక్షావిచక్షణుండు + +దీనసురశాఖి సాళువతిమ్మమంత్రి. + +గీ. అమ్మహామంత్రి కతనియర్థాంగలక్ష్మీ + +సకలపుణ్యాంగనాజనశ్లాఘనీయ + +లక్ష్మమాంబకు నుదయించి లలినిమెఱయు + +తిరుమలాంబిక బెండ్లియై తేజరిల్లె. + +కృతిపతియొక్క తమ్ముడైన గోపనయు గుత్తిదుర్గమునకు దండనాథుడయి యుండినట్లు కవి యీక్రింది పద్యమును జెప్పియున్నాడు- + +ఉ. ప్రాపితరాజ్యవైభవ నిరాకృతిపాకవిరోధియైన యా + +గోపనమంత్రి ధర్మధనగోపనసమ్మతిగుత్తిదుర్గల + +క్ష్మీపరిపాలనక్రమసమిద్ధభుజాబలశాలి రూపరవ్ + +ఖాపరమత్స్యలాంఛను డయావహకార్యధురంధరుం డిలన్. + +కృతిపతియైన నాదెళ్ల యప్పామాత్యుని ముత్తాతతమ్ము డైన చిట్టిగంగన్న కృష్ణదేవరాయని తాతయగు నీశ్వరరాజునకు బ్రభువుగా నుండినట్టియు జైమినిభారతకృతిపతి యయినట్టియు సాళువనారసింహ రాజునొద్ద మంత్రిగానున్నట్లు చెప్పిన యిక్రింది పద్యము కవికాలనిర్ణయమునకు దోడుపడునదియే యయినను దీనిసాహాయ్య మక్కఱలేకయే కృతిపతి తిమ్మరుసుజామాత యగుటచేతనే కవికాలము మనకు దెలియవచ్చినది. + +ఉ. సాళువనారసింహమనుజప్రభుకార్యకళాధురంధరుం + +డై లవణాబ్ధివేష్టితధరాధిపదుర్మతమంత్రమంత్రిశుం \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0073.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d14b86730971a57009dc0fb2db7d3a16283b96b9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0073.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +పే రెవ్వారు నెఱుంగరో యకట నిర్భీతి న్నరుండెవ్వడేన్ + +జేరన్వచ్చునె నన్ను బెబ్బులిపయిం జీంబోతునుం బంచునే- [ఆ.2] + +ఉ. రమ్ము నృపాల నీదగుపరాక్రమకేళికి జాలమెచ్చి మా + +యమ్మ భవాని సంయమికులాగ్రణికూరిమిబిడ్డ నిచ్చి రా + +బొమ్మన వచ్చితిన్ శిఖరిపుత్రికసేవకురాల నాదుగే + +హమ్మున నున్న యప్పడుచు నప్పనచేసెద నంచు బల్కినన్- [ఆ.2] + +ఉ. ప్రన్ననిపాదముల్ చిలుకపాఱిన గందెడు మేనుదీగెయున్ + +వెన్నెలవారునెమ్మొగము నిద్దపుముద్దు మెఱుంగుజెక్కులున్ + +గ్రొన్నెలవంటి నెన్నుదురు గోమలబాహుమృణాళయుగ్మమున్ + +గన్నుల గట్టినట్లు పొడగానగనయ్యెడు నాకు నెచ్చెలీ- [ఆ.3] + +చ. అగునగునయ్య యచ్చెలియ యట్టిద యెంత నుతింప నంతకున్ + +దగుదగు మర్త్యలోకవనితావినుతాంగి యానన + +ద్విగుణితచంద్రమండల తదీయనిశాతకటాక్షపాతముల్ + +తగిలిన మారు డెవ్వరి హళాహళిసేయడు వాడితూపులన్- [ఆ.3] + +మ. కులనిర్మూలనకారణంబు ప్రతిభాకుట్టాక ముద్వేగకో + +పలతాదోహద మాజవంజవసుఖప్రత్యూహ మాత్మవ్యధా + +జ్వలనజ్వాలిక కామినీనయనవీక్షాపాతసంరోధి ని + +త్యలఘుత్వాశ్రయభూమి లేమి యది యాహా యేమి గావింపదే- [ఆ.3] + +ఉ. రామలు కేళి కాననధరాస్థలికిన్ మును క్రీడసల్ప రా + +రో మనసార గమ్మనినిరు ల్తమనేర్పుల గోసికొంచు బో + +రో మదవృత్తి నీగతి మరుల్గొని పోరినవారి గాన మొం + +డేమనువారమమ్మ తరళేక్షణ వ్రాతఫలం బిటుండగన్- [ఆ.3] + +చ. కలితసుధారసంబు దొలకన్ సరసప్రియభాషణంబులం + +బలికిన శీతకాలమగు బల్లవపాదములెత్తి లీలమై \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0075.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8c69857600c72df7df46020298ec5c6a9d5f84fc --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0075.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఇతడు కవికర్ణరసాయన మను మాంధాతృచరిత్రమును రచియించిన మహాకవి. ఈ కవి కృష్ణదేవరాయనికాలమునం దుండె ననుటనుగూర్చి యొకకథ గలదు. దానినిచ్చట సంక్షేపించి చెప్పుచున్నాను. పెద్దన్న మనుచరిత్రమును రచించినతరువాత నృసింహకవి కష్టపడి కవికర్ణరసాయనమును జేసి, దానిని కృష్ణదేవరాయని కంకితము చేయదలచి, విజయనగరమునకువచ్చి తదాస్థానకవియైన పెద్దన్నను దర్శించి, తనగ్రంథము నామూలాగ్రముగా నాతనికి వినిపించి, రాజదర్శనము చేయింపవలెనని వేడెనట! ఆంధ్రకవితాపితామహు డాగ్రంథచమత్కారమున కద్భుతపడి, అట్టిగ్రంథమునకు రాజునకు జూపినయెడల దన మనుచరిత్రముమీది గౌరవము తగ్గుననియెంచి, ఈర్ష్యచేత నాతనికి రాజదర్శనము కానియ్యక "యిదిగో, అదిగో" అనిచిరకాలము గడపి యూరక పంపివేసెనట! అతడు రాజాస్థానమున లాభప్రాప్తి లేకపోగా మీదు మిక్కిలి తనవెంట దెచ్చుకొన్న కాసువీసములను సహితము వ్యయపెట్టుకొని, దినభుక్తి జరగక తనపుస్తకములోని కొన్నిపద్యములను విక్రయింపవలసినవా డయి, తుదకు విసిగి రాజులను దూషించుచు లేచిపోయి తనగ్రంథమును శ్రీరంగనాథున కంకితముచేసి కృతార్థుడయ్యెనట! అప్పుడు విక్రయింపబడిన పద్యములలో నొకటి రెండెట్లో కృష్ణదేవరాయల కూతురైన మోహనాంగిచేతిలో బడెనట! కృష్ణరాయనికి మహావిదుషియైన మోహనాంగి యనుకూతురు గలదనియు, ఆమె యనుపమానసాహిత్యము కలదయి మారీచిపరిణయ మనుశృంగారప్రబంధమును రచియించె ననియు, రామరాజభార్యయనియు కొందఱు వ్రాసియున్నారు. ఆగ్రంథము నాకు లభించినది కాదు. రామరాజు భార్యపేరు తిరుమలాంబ. అయినను తిరుమలాంబకు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0076.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12f752d31d01816a8b52ce015e88bec018a0b051 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0076.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +మోహనాంగి యనునామాంతర ముండిన నుండియుండవచ్చును. ఆచిన్నది యొక్కనాడు తండ్రితో చతురంగ మాడుచు, తనబలములోని బం టొకటి మంత్రియొక్కయు, నేనుగుయొక్కయు పగచేత తొలగవలసి వచ్చినప్పుడు "ఉద్ధతుల మధ్యమున బేద కుండదరమె" యని చదివెనట! అదివిని రాజు పద్యమంతయు జదువుమని పుత్రినడుగగా నామె కవికర్ణరసాయనములోని మూడవయాశ్వాసమునందలి యీపద్యము నిట్లు చదివెనట:- + +గీ. ఒత్తుకొనివచ్చుకటికుచోద్వృత్తి జూచి + +తరుణితనుమధ్య మెచటికో తలగిపోయె + +నుండె నేనియు గనబడ కున్నె యహహ! + +యుద్ధతులమధ్యమున బేద కుండ దరమె? + +అప్పుడు రాజాపద్యముయొక్క చమత్కృతి కానందించి యెక్కడి దని యడిగి తెలిసికొని పెద్దన్నచేసినమోసము నెఱిగి ఖేదపడెనట! + +రాజసంస్థానమునందు దనకు గలిగినయనాదరణచేత కుపితుడయియే నృసింహకవి తనమాంధాతృచరిత్రమునం దీక్రింది రాజదూషణ పద్యమును జొప్పించెనని చెప్పుదురు- + +సీ. ఆందోళికలయందు నంతరచరు లైనసవికృతాకృతులపిశాచజనులు + +పరకరాళంబులై ప్రార్థింప గనుగోక వాయెత్తకుండుజీవచ్ఛవములు + +వాలవీజనముల గ్రాలుచు నీగకు నంటీనిఖరవర్తులాండసములు + +వేత్రపరంపరావిలకంటకావృతి జేర బోరానిబర్బూరతరులు + +శంఖనాగస్వరస్వరశ్రవణసమద + +విస్ఫుటచ్ఛత్రవిస్ఫారితస్ఫటాక + +విష్టవిష వైద్యవశవర్తి దుష్టఫణులు + +ప్రభుదురాత్ముల నెవ్వాడు ప్రస్తుతించు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0079.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63f356c3d56381372fce1fe147a6f37e12ded39a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0079.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మజ్జన మార్చు నార్చు నభిమానము రోతల కియ్యకొల్పు నీ + +ముజ్జగ మైన ద్రిప్పు దుదిముట్టదు తా ధనకాంక్ష యేరికిన్- [ఆ.5] + +ఉ. ఏకడజొచ్చునో సుకృత మెచ్చటడాగునొ తృప్తి యెప్పుడో + +పోకడ శాంతి కెం దడగిపోవునో సౌఖ్యము మాన మేమియౌ + +నో కృప యెట్లు మాయ మగునో యశ మేగహనంబుదూఱునో + +లోకమునం దెఱుంగ మొకలోభ మెదిర్చినమాత్ర జిత్రమై- [ఆ.5] + +ఉ. ఖండసుధాకరాలికలు గాడవిరక్తి దపస్విశిష్యలై + +యుండిరి పూవుదప్పుటకు నుల్లము రోసి రతీశు డిక్షుకో + +దండము బుష్పబాణములతండము బాఱగవైచి చేతులన్ + +దండమునుం గమండలువు దాలిచి మస్కరి గాకయుండునే- [ఆ.6] + + ___________ + +ఇతడు సిద్ధేశ్వరచరిత్ర మనునామాంతరముగల ప్రతాపచరిత్రమును ద్విపదకావ్యముగా రచించెను. ఈకవికాల మెప్పుడో నిశ్చయముగా దెలియదుగాని యితని గ్రంథము మిక్కిలి పురాతన మైనదనుటకు సందేహములేదు. ఇతడు ప్రతాపరుద్రుని యనంతరమున గొంతకాల మయిన తరువాత నుండినవాడు. ఈతని కవిత్వమునందు లక్షణవిరుద్ధము లైన ప్రయోగము లనేకములు గానబడుచున్నను, చరిత్రముగా నీగ్రంథము మిక్కిలి యుపయుక్త మయినది. ఈతని గ్రంథము నుండియే కూచిమంచి జగ్గకవి తనసోమదేవరాజీయము నందు విశేష భాగముగ్రహించి యున్నాడు. తిక్కన సోమయాజి చరిత్రమునందీ గ్రంథమునుండి కొంతభాగ ముదాహరింపబడినందున, ఇందుండి యిప్పుడు గొన్నిపంక్తులు మాత్రమే గ్రహింపబడును. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0080.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da0838713534f2e29bc1e0c810d3888a8c2f9e17 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0080.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ద్వి. గణపప్రసాదత గలిగినసుతుని +గణపతినామంబు ఘనముగా బెట్టి +తూర్పుదేశం బేగి తూర్పురాజులను +నేర్పుతో సాధించి యోర్పుమీరంగ +బాండుదేశాధీశు బాహుబలాడ్యు +గాండంబులనుగొని గం డడగించి +చండవిక్రమకళాసారదుర్వార +పాండిత్య ధనురస్త్రభద్రు డారుద్రు + + * * * + +ఇది శ్రీసకలవిద్వదిభపాదకమల +సదమలసేవన సభ్యసంస్మరణ +భాసురసాధుభావనగుణానూన +భూసురాశీర్వాద పూజనీయుండు +కాసె మల్లనమంత్రి ఘనకుమారుండు +వాసిగా జెప్పె సర్వప్పనునతడు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0081.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..820504bb6b440f1b6f3d16779482d0dbfc9ea1dc --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0081.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఈకవి కన్యకాపురాణమనెడి యెనిమిదాశ్వాసముల పద్యకావ్యమును రచించెను. రాజరాజనరేంద్రుని తండ్రియైన విష్ణువర్ధనమహారాజు గోదావరీమండలములోని పెనుగొండలోనుండిన కుసుమసెట్టియను కోమటియొక్క కొమార్తెను కామించి యామెను తన కిమ్మని యడుగగా తండ్రి యియ్యనన్నట్టును, అందుమీద విష్ణువర్ధను డాకన్యను బలాత్కారముచేత గ్రహించుటకు బ్రయత్నింపగా కుసుమసెట్టియు కూతురును నూటరెండు గోత్రముల యితరవైశ్యులును నగ్నిహోత్రములో బడి మృతులయినట్టును, కోమట్లలో నూరుకుటుంబములు పడమటకు, ఎనుబది కుటుంబములు తూర్పునకును, ఇన్నూరు కుటుంబములు దక్షిణమునకును, నూటముప్పది కుటుంబము లుత్తరమునకును పారిపోయినట్టును, కన్యకాశాపముచేత విష్ణువర్ధనుడు శిరస్సు వ్రక్కలయి చావగా నాతనిపుత్రు డయిన రాజనరేంద్రుడు వైశ్యులను శాంతపరిచి కుసుమసెట్టి కొడుకైన విరూపాక్షుని పదునెనిమిది పట్టణముల కధికారినిజేసి మిగిలిన కోమట్లను పెనుగొండలో నుండునట్లు చేసినట్టును ఇందు జెప్పబడినది. ఇప్పటికిని పెనుగొండ కోమట్లకు ముఖ్య స్థలము. అక్కడ కన్యకాపరమేశ్వరిపేర దేవాలయము కట్టబడి వైశ్యులచే మిక్కిలి గౌరవముతో చూడబడుచున్నది. గ్రంథకర్తయైన భాస్కరపంతు లనుబ్రాహ్మణుడు పెనుగొండ, కొండవీడు, రాజమహేంద్రవరము మొదలయిన ప్రదేశములయందుండిన కోమట్లకు గురువయియుండి కన్యకాపురాణమును రచించి, వైశ్యులవిషయమయి కొన్ని కట్టుపాట్లనుజేసి, నూటరెండు గోత్రములవారి నా కట్టుబాట్లకు లోబఱిచి, తనయేర్పాటులను మీఱినవారిని వర్ణభ్రష్టులనుగా బహిష్కరించి తనకు వశ్యులయినవారికి దా నాచార్యుడును పురోహితుడును \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0082.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f6cad9faa926286707fc17919ffb268af548fca9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0082.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నయ్యెను. గ్రంథసామగ్రి తక్కువగుటచేత నీతనికాలమిదియని నాకిప్పుడు నిశ్చయముగా దెలియక పోయినను, ఇతడు పదునాఱవశతాబ్దమునకు బూర్వుడని తెలియవచ్చుచున్నది. ఈతని కన్యకాపురాణమునుండి రెండు పద్యముల నిం దుదాహరించుచున్నాను:- + + ___________ + +ఇతడు పంచతంత్రమును పద్యకావ్యమునుగా రచియించెను. ఈకవి క్షత్రియుడు. ఈతని తాతయైన బైచరాజునుబట్టి యీకవి కీయింటిపేరు కలిగినట్లు తోచుచున్నది. కవి తనవంశకర్తయైన బైచరాజునిట్లు వర్ణించియున్నాడు:- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0083.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f023958991459f9416bf254c0392d5591fdb1ad8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0083.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఈ కవికాలమును సరిగా నిర్ణయించుటకు దగిన యాధారము లేవియు దొరికినవికావు. తమనిఘంటువునందు బ్రౌన్‌దొరవా రితడు 1500 వ సంవత్సరప్రాంతముల యందుండినట్లు వ్రాసియున్నారు. ఇందుకు విరుద్ధములైన ప్రమాణములు కనబడు వఱకును మన మాకాలమునే సిద్ధాంతముగా గ్రహింపవచ్చును. ఈ వేంకటనాధుడు పూర్వకవి వర్ణనము నీ క్రిందిపద్యమును జేసియున్నాడు- + +మ. హృదయబ్రహ్మరధం బతిప్రియతమం బెక్కింతు జేతోమరు + +త్సదనాస్థానికి దెత్తు మానసనభస్సంచారి గావింతు హృ + +ద్విదితక్షీరసముద్రఖేలనమునం దేలింతు నుత్కష్టవ + +స్తుదులం బ్రాజ్ఞల దిక్కయజ్వ నమరేశున్ సోము శ్రీనాధునిన్. + +ఇందు శ్రీనాథుడు పేర్కొనబడియుండుటచేత గవి 1450 వ సంవత్సరమునకు బూర్వపువాడు కాడనుట నిశ్చయము. కవి కత పెదతండ్రినిగూర్చి "లింగక్షోణిపాలుండు యవనసైంధవకాననానలుండు" అని వ్రాసియున్నందున నతడు మహమ్మదీయులకును హిందువులకును దక్షిణహిందూస్థానములో యుద్ధములు జరుగుచున్న కాలములో నుండి యుండవలెను. ఇతడు తన గ్రంథమును హరిహరనాథున కంకితముచేసి, ఆ విషయమున నిట్లు వ్రాసికొనియున్నాడు- + +క. ఏచనువు గలదు హరిహర|సాచివ్యము నొంద నన్యజనులకు మది నా + +లోచింప దిక్కయజ్వకు|నాచనసోమునకు మఱియు నాకుందక్కన్. + +హరిహరనాథునకు గృతియిచ్చుటచే నితడు నెల్లూరిమండలములోనివాడని తోచుచున్నది. అప్పకవిగాని మఱి యే యితర లక్షణ కర్తగాని యీతనిపద్యములను లక్ష్యములనుగా జేకొనియుండలేదు. ఆ హేతువునుబట్టి యితడాధునికుడని యూహించుటకంటె నీతని గ్రంథమునందు లక్షణవిరుద్దములయిన ప్రయోగము లుండుటచేత నుదహ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0086.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca8637379c057cf8f6ec0788e16282dfff1e71f3 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0086.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +కథాసారసంగ్రహము శ్రీరామ పురూరవశ్చరిత్రాదులనుగల తొమ్మిది యాశ్వాసముల గ్రంథముగా నున్నది. ఈగ్రంథమునందును రామభద్ర కవి సూక్ష్మబుద్ధి గలవాడని యూహించుటకు దగినమార్గము లనేకములు గానబడుచున్నను, కవిత్వము ప్రౌడముగాక వ్యాకరణదుష్టమయి బాలవిరచిత మని సూచించుచున్నది. 1530 వ సంవత్సరమున కొకటి రెండేండ్లుముం దీకవి గ్రంథరచనకారంభించినట్లు తోచుచున్నది. ఈకవి సకల కథాసారసంగ్రహముయొక్క యవతారికయందు దాను గ్రంథరచన చేయబూనుటనుగూర్చి యీక్రిందిపద్యమును వ్రాసి యున్నాడు- + +ఉ. నన్నయ తిక్కనాదికవినాథులు చెప్పినయట్లు చెప్పలే + +కున్న దదుత్తరాంధ్రకవు లూరకయుండిరె తోచినట్లు ని + +త్యోన్నతబుద్ధి గబ్బములు యోజ రచింపక యందు జ్ఞానసం + +పన్నులకావ్యముల్ హరిసమర్పణమై జెలువొందు నెందునన్. + +ఈబాలకావ్యమయిన సకలకధాసారసంగ్రహమునుగూర్చి యిందు విస్తరించి వ్రాయక యందలి పద్యములను మాత్రము రెంటిమూటి నిందుదాహరించు చున్నాను. + +సీ. కానకకన్న సత్సూనుండు నేటికి + +గానకకన్న సత్సూను డయ్యె + +బుణ్యజనోత్కీర్ణ పురుషుండు నేటికి + +బుణ్యజనోత్కీర్ణ పురుషు డయ్యె + +ద్విజముఖ్యులనుగూడితిరుగుబాలుడు నేడు + +ద్విజముఖ్యులనుగూడి తిరుగుటయ్యె + +గోత్రపావను డైనకొమరుండు నేటికి + +గోత్రపావను డైనకొమరు డయ్యె \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0088.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75952f1f0c898aa5e37aa46e5105d3c8427f77dc --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0088.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +జనులు పిల్లల రామభద్రయ్య యనియు పిలిచెడువాడుక గలదు. ఇతడు కృష్ణదేవరాయని యాస్థానకవి యన్నపేరే కాని యీతనికాల మంతయు నించుమించుగా నారాయనియనంతరముననే గడుపబడినది. ఇతడు కొంతకాలము పింగళి మారన్నకును, తరువాత రామరాజ భూషణునకును సమకాలికుడుగా నుండి కృష్ణదేవరాయల మరణానంతరమున నించుమించుగా నలుబది యేబది సంవత్సరములు బ్రదికి 1580 వ సంవత్సరప్రాంతమునందు మృతినొందెను. ఈతడు చేసినగ్రంథము రామాభ్యుదయము ముఖ్య మయినది. ఇది మిక్కిలి ప్రౌడమయిన కవితాధోరణికలదయి, పదగుంభనమునందు పాండురంగ మహాత్మ్యమును బోలి యమకానుప్రాసములను గలదిగానున్నది. ఈకవి ప్రారంభదశయందు గృష్ణదేవరాయల దర్శనార్థముగా విజయనగరము వచ్చినప్పుడూరిబయల రామరాజభూషణునిశిష్యు లొకపద్యమును గుర్వాజ్ఞానుసారముగా జెప్పబూని కుదురక యాలోచించుచున్నట్లును, వారు చలిచేత వడ్కుచు నచ్చటకు రా దటస్థించిన యీ కవికి చలిమంట వేసి కప్పుకొన బట్ట నిచ్చి యతనిచేత + +సీ.మోహాపదేశ తమోముద్రితము లైన + +కనుదమ్ముల హిమంబు లునుపరాదు + +శ్రమబిందుతారకాగమఖిన్నకుచకోక + +ముల జంద్రనామంబు దలపరాదు + +శీర్యదాశావృంత శిథిలతాసులతాంత + +మసియాడ వీవనల్విసరరాదు + +పటుతాపపుటపాక పరిహీణతను హేమ + +మింక బల్లవపుటా ర్చిడగరాదు + +లలన కానంగకీలికీలాకలాప + +సంతతాలీడ హృదయపాత్రాంతరాళ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0089.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b6e9246025000cc774563b1ff83080a6612d8c2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0089.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చ. ప్రమద మెలర్ప నుగ్రమృగబాధ హరింపగ వేటమై నర + +ణ్యమునకు రా నఘం బొదవె నక్కట| ధర్మము చాలు గుక్క బ + +ట్టు మనుట యెంచి విల్లబు తటుక్కున ధారుణి వైచి సారమే + +యముల మరల్ప బంచె మృగయాక్రియ మాని విభుండు ఖిన్నుడై. [అ.2] + +ఉ. అక్కట! కోసలక్షీతివరాత్మజ కానకకన్నముద్దులే + +జక్కనిమంచిరాకొమరుజందురు డెక్కడ ? యధ్వరావనం + +బెక్కడ ? దైత్యసంహరణ మెక్కడ ? ఘోరవనాంతరశ్రమం + +బెక్కడ ? యెట్టు లంపుమనియె న్ముని ? నో రెటులాడె నింతకున్ ? [అ.4] + +ఉ. వింధ్య మధిత్యకాకటకవిస్ఫుటపాదపపుష్ప గుచ్ఛసౌ + +గంధ్యము హేమధాతుమయకల్పితసంధ్యము బద్ధమేరుసా + +గంధ్యము చండకేసరనికాయనిరాకృతభద్రదంతిద + +ర్పాంధ్యము గ్రుంగద్రొక్కితి మహాగుణభూషణ సత్యభాషణా. [అ.5 + +ఉ. చూచుటలే దశోకవని జొచ్చి యటుంజని చూచెదంగదా! + +యాచపలాక్షి మజ్జినని యచ్చటనుండినయేని లెస్స లే + +దా చతురాననుండు మొదలైన నుపర్వు లెఱుంగ జిచ్చులో + +వై చెదగాక యీయొడలు వానరవీరులమ్రోల వైతునే ? [అ.6] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0090.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c3eed594f59687a318c0b53d29445f0407cdf72 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0090.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఇతడు కవిచింతామణి యనులక్షణగ్రంథమును జేసిన గొప్పకవి. ఈతడు వైదికబ్రాహ్మణుడు; ఈతని తండ్రి యబ్బయ్య; తల్లి యెర్రమ్మ. ఈకవి కృష్ణరాయని రాజ్యారంభకాలమునం దుండినవాడు. కొంద రీతడు కృష్ణదేవరాయని కాలమునకు బూర్వమునందేయుండెనని చెప్పుదురుగాని యితడు తనకవిచింతామణిలో నైషధము, భోగినీదండకము, జైమినిభారతము మొదలగు గ్రంథములనుండి యుదాహరణములు గైకొని యుండుటచేతను, జైమినిభారతమును రచించిన పిల్లలమఱ్ఱి పినవీరన్న కృష్ణదేవరాయని తండ్రితాతలకాలములోనే యున్నవా డగుటచేతను,తాతంభట్టు కృష్ణరాయనికాలమునకు బూర్వమునం దుండినవా డయినట్టు తోచదు. ఇతడు కవిచింతామణి యందు వ్యాకరణమును, ఛందస్సును, కావ్యలక్షణమునుగూడ గొంత వఱకు జెప్పియున్నాడు. ఈలక్షణవేత్త కవిచింతామణియందు దన్ను గూర్చి వేసికొన్నపద్యము నిం దుదాహరించుచున్నాను.- + +సీ. శుచి యెఱ్ఱమాగర్భశు క్తిముక్తామణి యబ్బధీమణిసూను డనఘబుద్ధి, + +పావనవశితశాలావతగోత్రు డహార్యధైర్యుండు రామార్యుతమ్ము, + +డష్టభాషాప్రక్రియాలబ్దవర్ణుండు సన్నుతసాహిత్య చక్రవర్తి, + +యనవద్యసర్వవిద్యాపారదృశ్యుండు విద్వజ్జనవ్రాతవిశ్రుతుండు, + +సకలహరిదంతరాళవిశ్రాంతవిశద + +కార్తికిక చంద్రికాయతకీర్తి కాంతి + +హరినిభుం డాస్యవాణీవిహారవసతి + +తామసోల్లంఘి వెల్లంకితాతసుకవి. + +ఈతడు రచియించినది లక్షణగ్రంథమగుటచే గవిత్వనైపుణినిగూర్చి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0091.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1cf99fd29d050326ae26cd57a368dbc7bdebc61 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0091.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పూరితన్నేహపూరంబు పొంగిపొగల + +జల్లనిపటీరసలిలంబు చల్లరాదు. + +అనుపద్యమును చేయించి తాము రచియించిన పద్యముగా జెప్పి తమగురువునకు సమర్పించినట్లును రామరాజభూషణుడాపద్యముయొక్క చమత్కృతికిసంతోషించి దానిని తనవసుచరిత్రమునందు వేసికొన్నట్లును, ఒక పుక్కిటపురాణము కలదు గాని యది యెంతమాత్రమును విశ్వాసపాత్ర మయినదికాదు. కృష్ణదేవరాయలకాలములో రామరాజభూషణుడు కవిత్వమును జెప్పుట కారంభించినట్లే కనబడక పోవుటచేత నాతని కప్పటికే శిష్యబృంద మున్నదన్నవార్త యసందర్భ మగుటనుబట్టియు, వసుచరిత్రము కృష్ణదేవరాయల యనంతరమున ముప్పదియేడు సంవత్సరముల వఱకును బ్రకటింపబడక పోవుటచేత నంతటి మహాప్రౌడ గ్రంథమును రచియించిన రామరాజభూషణు డొక్కపద్యమును రచించుట కశక్తు డయి యంతకాలమునకు తరువాత నితరకవియొక్క పద్యమును దనదిగా దనపుస్తకమునందు జేర్చుకొనె ననుటకంటె హాస్యాస్పద మయినమాట వేఱొకటి లేకపోవుటనుబట్టియు. ఈగ్రంథచౌర్యకథ కల్పననిపుణులదేకాని కవిది కాదనుట స్పష్టము. + +రామభద్రకవియొక్క కవితాపటిమనుజూచి రామరాజభూషణుడు మాత్సర్యగ్రస్తు డయి యతడుచేసిన రామాభ్యుదయము యొక్క ద్వితీయాశ్వాసములోని "సింహ నఖాంకురచ్ఛిన్నే" త్యాది పద్యమును జదివినప్పుడు "పృథుల షడ్జస్వరోగ్గీతభిల్లపల్లనాధరాగీతికాకర్ణ నాతిభీతిపరవశాత్మపటీరకోటరకుటీరలీఫణి" యనుచో వీణానాదమునకు ధణులు బెదరుట స్వభావవిరుద్ధమని తప్పుపట్టె ననియు, దాని పయిని రామభద్రకవి నెమలియొక్క షడ్జస్వరముచేత బాములు భయపడుట స్వబావసిద్ధమే యని సమాధానముచెప్పి యాతని గర్వ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0094.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fffeae493fee4a81f4308c3ec2bd73eddcce13ff --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0094.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +"స్తుతగుణోద్దాము నాచన సోము భీము + +నన్యమంజులవాగ్ధుర్యు నన్నపార్యు + +రసికు డైనట్టి శ్రీనాథు రంగనాథు" + +అని తనరామాయణమందలి కవిస్తుతిలో దిక్కనసోమయాజి కించుమించుగా నిన్నూఱుసంవత్సరముల తరువాత నున్న శ్రీనాథుని స్తుతించుట సంభవింపనేరదు. కాబట్టి మొల్ల శ్రీనాథునికాలమునకు దరువాత నున్నదనుటకు సందేహము లేదు. ఈమె కృష్ణదేవరాయల కాలములోని యల్లసాని పెద్దనాదుల నెవ్వరిని స్తుతియించి యుండక పోవుటచేత మొల్ల యాకాలమున కెంతో తరువాతిది కాదనియు స్పష్టపడుచున్నది. ఈమె కృష్ణదేవరాయలకాలములోనే యున్నట్టు కథలనేకములున్నవి. మొల్ల యాకాలమునందలి కాదని సంశయించుటకు హేతువులేవియు గానరానందునను, ఆకాలపుకవులను స్తుతింపనందునను, ఆమె కృష్ణదేవరాయలకాలమందే యున్నదని నిశ్చయింపవలసి యున్నది. ఇప్పుడున్న తెలుగుగ్రంథములను బట్టిచూడగా, ఆంధ్ర కావ్యములను జేసినస్త్రీలలోనెల్ల నీమెయే ప్రాచీనురాలుగా గానబడు చున్నది. ఈమె తన రామాయణములో, + +"... ... ... ...గోప + +వరపుశ్రీకంఠమల్లేశువరముచేత +నెఱి గవిత్వంబు చెప్పంగ నేర్చినాను" + +అని చెప్పుకొనుటచేత నీమె నివాసస్థలము నెల్లూరిమండలము లోని గోపవర మని తెలియవచ్చు చున్నది. ఈమె కవిత్వమునుజూచి తెనాలిరామకృష్ణు డింటిపేరును గూర్చి యడిగి యాక్షేపించిన ట్లొక కథ కలదుగాని యది యిం దుదాహరింపదగినదికాదు. అక్కడక్కడ గొన్నివ్యాకరణదోషము లున్నను మొత్తముమీద నీమెకవిత్వము మిక్కిలి మృదువయి మధుర మయి రసవంతముగా నున్నది. ఈరామా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0095.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f532a32736e2037b8411692d64a2b6161573bc63 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0095.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +యణమును గొంతకాలముక్రిందటివఱకును వీధిబడులలో బాలురకు పాఠమునుగా జెప్పుచుండిరి. ఇది పురుషులుచెప్పినగ్రంథములలో ననేకములకంటె మనోజ్ఞమై ప్రౌడమై యున్నది. మొల్ల రామాయణము నందలి కొన్నిపద్యముల నిం దుదాహరించుచున్నాను- + +ఉ. రాజులు కాంతియందు, రతిరాజులు రూపమునందు వాహినీ + +రాజులు దానమందు, మృగరాజులు విక్రమ కేళియందు, గో + +రాజులు భోగమందు, దినరాజులు సంతతతేజమందు, రా + +రాజులు మానమందు, నగరంబున రాజకుమారు లందఱున్. [బాలకాండ] + +చ. సుడిగొని రాముపాదములు సోకినధూళి వహించి రాయి యే + +ర్పడ నొక కాంత యయ్యెనట పన్నుగ నీతనిపాదరేణు వి + +య్యెడ వడినోడసోక నిది యెట్లగునోయని సంశయాత్ముడై + +కడిగె గుహుండు రాముపదకంజయుగంబు భయంబు పెంపునన్. [అయోధా] + +చ. చించెదదైత్యసంఘముల జిందఱ వందఱ చేసి బ్రహ్మ బా + +ధించెద లోకపాలకుల ద్రెళ్ళగ నేసెద భూతలంబు గ్ర + +క్కించెద శైలజాలముల గీ టడగించెద భూమినందనన్ + +గాంచెద దల్లడిల్లకుము కంజహితాన్వయవార్థిచంద్రమా. [అరణ్యకాం] + +ఉ. సాలముపొంత నిల్చి రఘుసత్తము డ మ్మరివోసి శబ్దవి + +న్మూలముగాగ వి ల్దివిచి ముష్టియు దృష్టియుగూర్చి గోత్ర భృ + +త్కూలము వజ్రపాతహతి గూలువిధంబున గూలనేసె న + +వ్వాలి బ్రతాపశాలి మృదువందనశీలి సురాలి మెచ్చగన్. [కిష్కింధాకాం] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0096.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4e002cabb6ce6c2f4d5e2efe322b4e5b22ba36d8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0096.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +శా. వీరాలాపము లాడ నేల వినుమీ విశ్వప్రకాశంబుగా + +బారావారము గట్టి రాఘవుడు కోపస్ఫూర్తి దీపింపగా + +ఘోరాజి న్నినుడాసి లావుకలిమిన్ గోటీరయుక్తంబుగా + +గ్రూరాస్త్రంబుల మస్తముల్ దునిమి భక్తుల్పెట్టు భూతాళికిన్. [సుందరకాం] + +మ. అనఘుం డుజ్జ్వలచాపదండమున బ్రహ్మాస్త్రంబుసంధించి యొ + +య్యన గర్ణాంతముగా గడుం దివిచి ప్రత్యాలీడపాదస్థుడై + +దనుజాధీశ్వరుబాహుమధ్యము వడిం దాకంగ లక్ష్యంబుగా + +గొని బిట్టేసె నదల్చి తీవ్రతరమౌకోపంబు దీపింపగన్. [యుద్ధకాం] + +ఇతడు శైవబ్రాహ్మణుడు; పిడుపర్తి బసవారాధ్యుని పుత్రుడు. ఇతడు పాల్కురికి సోమనాధుడు రచియించిన ద్విపద బసవపురాణమును తెనుగున నేడాశ్వాసముల పద్యకావ్యముగా రచియించెను. పాల్కురికి సోమనాథుడు రచియించిన పండితారాధ్యచరిత్రము మొదలయిన గ్రంథములను శ్రీనాథాదు లీకవికి బూర్వమునందు బద్యకావ్యములనుగా జేసిన ట్లీబసవపురాణపీఠికయం దీకవి యీక్రింది పద్యముచే జెప్పియున్నాడు.- + +సీ. విరచించె జైమిని వేదపాదస్తవం బొకపాదమున వేదయుక్తినిలిపి + +హరభక్తి వైదికం బని శ్రుతు లిడి చెప్పె ప్రతిభ సోమేశుడారాధ్యచరిత \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0097.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07d8df75a1e28298a7c2c59718e57c57fde600a5 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0097.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +సరవి శ్రీనాథు డాచరిత పద్యప్రబంధముచేసె ద్విపదలు తఱుచునిలిపి + +యాతండె పద్యకావ్యముచేసె నైధష మంచితహర్షవాక్యముల బెట్టి + +సోమగురువాక్యములు పెట్టి భీమసుకవి + +గరిమ బసవపురాణంబు గణనజేసె + +గాన బూర్వకావ్యము వేఱుగతిరచించు + +వారి కాదికావ్యోక్తులు వచ్చినెగడు. + +"సోమగురువాక్యములు పెట్టి భీమసుకవి...బసవపురాణంబు...చేసె" నన్న పయివాక్యమునుబట్టి వేములవాడ భీమకవి నన్నయభట్టారకుని కాలములోనివాడుగాక పాల్కురికి సోమనారాధ్యున కెంతో తరువాత నుండినవా డయినట్టు విస్పష్టమగుచున్నది. ప్రతాపరుద్రునికాలములో ప్రతాపరుద్రుని మంత్రులలో నొకడును తన శిష్యుడును నయిన యిందుటూరి యన్నదండనాధుని సాహాయ్యముచేత పాల్కురికి సోమనార్యుడు గ్రంథకర్త పూర్వులకు దోకిపర్తియను నగ్రహారమిప్పించెను. ఈయగ్రహారమునకు దరువాత భంగము కలుగగా గ్రంథకర్తయొక్క ముత్తాతయైన సోమనారాధ్యుడు ప్రౌడదేవరాయని రాజ్యకాలములో దానిని మరల సంపాదించెను. ఈసంగతి బసవపురాణములో నీక్రింది పద్యమునందు జెప్పబడినది. + +క. ఆదిన్ బ్రతాపు డిచ్చిన + +యాదోకిపురంబు నడుమ నంకిలిపడినన్ + +మోదమున బ్రౌడరాయమ + +హీదయితునినలన దెచ్చె నెల్లరు నెఱుగన్. + +కృతికర్తయైన సోమనాథుని తండ్రి బసవయ్య, బసవయ్యతండ్రి దేవయ్య, దేవయ్యతండ్రి సోమనాథుడు. కాబట్టి ప్రౌడదేవరాయని రాజ్యకాలములో దోకిపర్తి యగ్రహారమును మరల సంపాదించిన \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0098.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da6bcd78eda9415a6faf8198d2e92cd504157f19 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0098.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +యీ సోమనాథుడు కవికి ముత్తాత. ప్రౌడదేవరాయడు హూణశకము 1422 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1447 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసినందున, అతని రాజ్యకాలములో నుండిన సోమనాథుని మునిమనుమడు తరువాత నఱువది డెబ్బది సంవత్సరముల కుండి యుండును. కాబట్టి యీకవి 1510 వ సంవత్సరప్రాంతముల గృష్ణదేవరాయని రాజ్యారంభకాలములో నున్నాడని చెప్పవచ్చును. బసవపురాణకథానాయకుడైన బసవేశ్వరుడు శ్రీశైలమునకు పశ్చిమమున నుండు హింగుళేశ్వరాగ్రహారము నందు వాసము చేయుచుండిన శివభక్తుడయిన మండంగి మాదిరాజను బ్రాహ్మణుని పుత్రుడు. ఇతడు శివుని వాహనమైన నందియొక్క యంశముచేత భూమిమీద నవతరించెనని శైవులు నమ్ముచున్నారు. తల్లిదండ్రు లీయన కుపనయనము చేయబోయినప్పుడు చేసికోక తాను శివుని దప్ప వేఱొకని గురువునుగా నంగీకరింపనని నిరాకరించెను. ఇతడు పెద్దవాడయిన తరువాత పదునొకండవ శతాబ్దమునందు కళ్యాణపురాధీశ్వరుడుగా నున్న బిజ్జలరాజునొద్ద జేరి యాతని దండనాయకుని గూతురయిన గంగాంబను వివాహము చేసికొని కడపట బిజ్జలరాజునకు మంత్రియయ్యెను. ఈతడే యీదక్షిణ హిందూస్థానమునందు వీరశైవమతోద్ధారణము చేసినవాడు. ఈతని మేనల్లుడయిన చెన్నబసవన్న కూడ వీరశైవమును దేశమునందంతటను వ్యాపింపజేసెను. బసవపురాణమునందు బసవేశ్వరుని మహిమ లనేకములు చెప్పబడియున్నవి. + +సోమనాధకవియొక్క కవిత్వరీతి జూపుటకయి కొన్ని పద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను:- + +ఉ. ఖండశశాంక శేఖరు నఖండమహత్వమెకాని యాత్మ వే + +ఱొలకు దలంప యెన్నడు పయోజభవాన్వయదుగ్ధవార్ధిచం \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0101.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b7d9eed1aae116cdfd000c375a193bcc76d0b922 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0101.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఉ. గారెలు బూరె లిడ్డెనలు గమ్మనిదోసెలు జక్కిలంబులున్ + +జారులు గూరలున్ ఫలరసంబులు దేనెలు బానకంబులున్ + +సారెలు బాయసాన్నములు జక్కెర లప్పడంబులున్ + +బేరిననేతులుం జెఱకుబిళ్ళలు జల్లనినీరుమజ్జిగల్. [ఆ.1] + +ఉ. పాపము చేయవల్దనుచు బల్మఱు బెద్దలు చెప్పిన న్మహా + +కోపముమీఱ వారియెడ గుత్తుకబంటివిషంబు గ్రక్కుచున్ + +బాపము గీప మేడది నెపం బిడి జీవము దాటిపోయి యే + +దాపున నెందు బోవునొ నిదాన మెఱుంగ రివేటిబోధనల్. [ఆ.2] + +మ. జమువెంటం బురవీధులం జనుచు భాస్వత్పట్టణశ్రీవినో + +దము లీక్షింపుచు జూడ జూడ మఱియుం దండోపతండంబులై + +భ్రమ కల్పించుపురీవిశేషములకుం బ్రాజ్యాద్భుతానీతుడై + +యమునిం గన్గొని పల్కె సంయమి మరందానందసాంద్రోకులన్. [ఆ.3] + + _________ + +ఈకవికి నిజ మయినపేరు వేంకటార్యుడు. ఇతడు పాకనాటి నియోగిబ్రాహ్మణుడు, కాళియామాత్యుని పుత్రుడు; ధూర్జటి పౌత్రుడు. ఈకవి యాకువీటిరా జయిన చినవేంకటాద్రియొక్క కోరిక మీద గృష్ణరాయవిజయ మనుపేర కృష్ణదేవరాయల చరిత్రమును శ్రీరామాంకితముగా రచియించెను. ఈతని కవిత్వము మిక్కిలి రసవంతమైనది. ఇతడు కృష్ణరాజవిజయ మనెడి యీనాలుగాశ్వాసముల గ్రంథమును మాత్రమే కాక సావిత్రీచరిత్రము, ఇందుమతీవివాహము మొదలయిన గ్రంథములుకూడ జేసినట్లు తెలియవచ్చుచున్నది. కృష్ణరాజవిజ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0102.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e977391bb75d71e9fbcdc09418029e3d2be542ef --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0102.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +యమునందలి యీక్రింది కవిస్తుతి పద్యమువలననే యీకవియొక్క ప్రౌఢిమ తేటపడుచున్నది- + +సీ. వాక్ఛాసనుం డగువాని నిక్కంబుగా నలబ్రహ్మదేవుడేయని నుతింతు + +గుండలీంద్రసమాఖ్య గొమరొందుకవిచంద్రు ననువొంద శేషాహియని తలంతు + +శ్రీనాథవిఖ్యాతిజెన్నొందుబుధవర్యు బురుషోత్తముడటంచుబుజ్జగింతు + +ధూర్జటిప్రౌడిచే నూర్జితుం డగువాని సాక్షాచ్ఛివుండని సంస్మరింతు + +నవని మఱియును వెలసిన యాంధ్రకవుల + +సాధునిక పూర్వకవుల యశోధనికుల + +సారసాహిత్యసౌహిత్యసరణి వెలయ + +వర్ణన వొనర్తు రమణీయవాక్యములను + +ఈకవి తన్నుగూర్చి కృష్ణరాజవిజయమునం దీక్రిందిరీతిగా జెప్పుకొన్నాడు- + +సీ. నను భరద్వాజగోత్రుని సదాపస్తంబసూత్రుని బాంధవస్తోత్రపాత్రు + +బాక నా టార్వేలవంశప్రసిద్ధుని ధూర్జటిపౌత్రు బంధురచరిత్రు + +సద్గురుకారుణ్యసంప్రాప్తవిద్యావిహారుని శ్రీకాళహస్తినిలయ + +చిత్ప్రసూనాంబికాశ్రీక రానుగ్రహాసాదితకవితారసజ్ఞ హృదయు + +సారరచనాధురీణు గుమారధూర్జ + +టిప్రధానాగ్రగణ్యు బటీరహీర + +మహితసత్కీర్తి గాళియామాత్యపుత్రు + +వేంకటార్యుని బిలిపించి వేడ్క ననియె. + +క. బాలుడ వయ్యును విద్యా | శీలుడవు గభీరమథురశృంగారకళా + +లాలితచాతుర్య కవి | త్వాలోచననిపుణ వేంకటామాత్యమణీ. + +ఉ. చిత్రముగాగ బిన్నపుడె చెప్పితివౌ రసము ల్చెలంగ సా + +విత్రిచరిత్రమున్ మిగుల వేడుక నిందుమతీవివాహమున్ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0103.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1196f35239895ecc0618d3b1111452bc0e7582a1 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0103.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +స్తోత్ర మొనర్ప నర్హ మగుసూక్తిగతిన్ రచియించితౌ గదా + +ధాత్రి బ్రసిద్ధిగాంచితివి ధన్యుడ వౌర కుమారధూర్జటీ. + +చ. డెలు గున జెప్ప నేర్చినసుధీజను లెల్ల సెబాసు ధూర్జటీ + +బళి యన దళ్కువగ బాటిలు తేట తెనుంగుమాటలన్ + +మెలకువగాంచు బెళ్కుజిగిమించ బ్రబంధములన్ ఘటించితౌ + +పలుకులముద్దరాలిమిహిబంగరుటందెరవల్ చెలంగగన్. + +క. మాకరుణకు బాత్రుండవు|ప్రాకటగతి బద్యకావ్యఫణితిం జెపుమా + +శ్రీకృష్ణరాయచరితము|నీకవితాప్రౌడి సుకవినికరము మెచ్చన్. + +శ్రీకృష్ణరాజవిజయములోని యీక్రిందిపద్యమునుబట్టి చూడగా గృష్ణదేవరాయల పట్టాభిషేక మహోత్సవమునాటి కార్వీటి బుక్కరాజు జీవించియున్నట్టే కనబడుచున్నది- + +సీ. చక్కెరవిలుకాని చక్కదనముగల్గి చొక్కమౌ నార్వీటి బుక్కరాజు, + +సాకల్యముగ గీర్తి సర్వదిక్తటులందు బ్రాకటస్థితిమించు నౌకువారు, + +కంటకరాజన్య గర్వంబు లడగించి లీలచే మించునంద్యాలవారు, + +ధాటీనిరాఘాట ఘోటీహతవిరోధికోటులై వెలయు వెల్గోటివారు. + +చండతరశౌర్యు లగు పెమ్మసానివారు + +బూదహళివారు మొదలైనభూమిపతులు + +గొలువ పట్టాభిషిక్తుడై చెలువుమీఱె + +రమ్యగుణపాళి శ్రీకృష్ణరాయమౌళి. + +ఈకవియొక్క తాత కృష్ణదేవరాయని యాస్థానమునం దున్న వాడగుటచేతను కృష్ణరాజవిజయమును జెప్పునప్పటి కితడు బాలుడని చెప్పబడియుండుటచేతను కృష్ణరాజవిజయము 1550 వ సంవత్సర \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0105.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17c3b6e6956f5dacacec0946d9f507a5707cbd1f --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0105.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఈ కోనేరుకవి తెలుగున బాలభాగవతమును రచియించెను. ఇతడు నియోగి బ్రాహ్మణుడు; శ్రీవత్సగోత్రుడు; ఆశ్వలాయన సూత్రుడు; దోనూరి నాగయ్యమంత్రి పుత్రుడు. కవి తనవృత్తాంతమును బాలభారతములోని యీక్రిందిపద్యమునందు జెప్పుకొని యున్నాడు:- + +సీ. శ్రీమదహోబిలశ్రీనృసింహసమగ్రకరుణావివేషప్రకాశమహితు + +భానురసంస్కృతప్రాకృతాదికశాస్త్ర భాషాకవిత్వ సౌభాగ్యనిపుణు + +జనవర్ణి తాశ్వలాయనసూత్రపావను శ్రీవత్సగోత్రాబ్ధిశిశిరకరుని + +సారస్యవినుతు దోనూరి నాగయమంత్రిపుత్రుడనై నట్టి బుణ్యచరితు + +జతుర భూనాయకాస్థాన సకలసుజన + +వందితుని నన్ను గోనేరు నాథసుకవి + +నర్థి బిలిపించి సత్కార మాచరించి + +పలికె నిట్లని గంభీరభాషణముల + +ఇట్లు కవిని బిలిపించి గ్రంథరచన చేయమన్నది తిరుమలరాజు. ఈ తిరుమలరాజు వసుచరిత్రము కృతినందినయతడుగాక యాతని పెద్దతండ్రి కుమారుడయిన మఱియొక తిరుమలరాజు. బాలభాగవతము నందు జెప్పబడిన వంశానుక్రమమునుబట్టి యార్వీటి బుక్కరాజునకు తిమ్మరాజనియు, కొండరాజనియు, శ్రీరంగరాజనియు ముగ్గురు కొమాళ్లు గలరు. వారిలో నగ్రజు డయిన తిమ్మరాజునకు భార్యయైన గోపమాంబ వలన తిరుమలరాజనియు, విట్ఠలరాజనియు, చినతిమ్మరాజనియు, పాప తిమ్మరాజనియు, నలుగురు పుత్రులు గలిగిరి. వీరిలో జ్యేష్ఠుడయిన తిరుమలరాజు కాలమునం దీ బాలభాగవతము రచింపబడినది. ఈ తిరుమలరాజు తండ్రియగు తిమ్మరాజునకు తమ్ముడయిన శ్రీరంగరాజునకు కోన \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0106.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c043c1bcc432f3f3fb240809bad4428af1c4314a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0106.txt @@ -0,0 +1 @@ +రాజు, తిమ్మరాజు, రామరాజు, తిరుమలరాజు, వేంకటరాజూ అని యైదుగురు కొడుకులు. వీరిలో మూడవవాడైన రామరాజూ కృష్ణదేవరాయల యల్లుడు. ఈ రామరాజువద్దనే వసు చరిత్రమును రచించిన రామరాజుభూషణుడు మొదట ఆస్థానకవీశ్వరుడుగానుండి యాతని మరణానంతర మతని తమ్ముడైన తిరుమలదేవరాయనికి వసు చరిత్రము నంకితము చేసెను. దీనినిబట్టి చూడగా శ్రీరంగరాయని పుత్రులైన రామరాజు తిరుమలదేవరాజులును, తిమ్మరాజుపుత్రుడైన తిరుమలరాజును పినతండ్రి పెదతండ్రి పుత్రు లగుటచేత సమకాలికులని యేర్పడు చున్నది. వీరిలో రామరాజు క్రీస్తుశకము 1542 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1564 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసి యా సంవత్సరమునందు తాలికోటయుద్ధములో మృతుడగుటచేతను, అతనితమ్ముడైన తిరుమలదేవరాయలు 1564 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1573 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసియుండుటచేతను, బాల భాగవతమును చేయించిన తురుమలరాజుసహిత మించు మించుగా 1550 వ సంవత్సరప్రాంతమునం దనగా పదునాఱవశతాబ్ద మధ్యమునందుండియున్నా డనుట స్పష్టము, కడపమండలములోని కడప పట్టణమునుకు పశ్చిమోత్తర దిగ్భాగమునందు 16 మైళ్ళ దూరములోనున్న యెఱ్ఱగుడిపాడు గ్రామములోని విష్ణ్వాలయములోని శాలివాహనశకము 1473 వ సంవత్సరమునం దనగా హూణశకము 1551 వ సంవత్సరమునందు తిమ్మరాజు కుమారుడయిన తిరుమలరాజు దానము చేసినట్టున్న శిలాశాసనముకూడ ఈ యంశమును స్థాపించుచున్నది, అయినను బళ్ళారిమండలములోని విజయనగరమునందలి హజారరాముని దేవాలయములో ముఖద్వారముయొక్క దక్షిణపు గోడమీద తిమ్మరాజు కుమారు డయిన తిర్మలరాజు శాలివాహనశకము 1442 వ సంవత్సరమునందు దానముచేసినట్టు శిలాశాసన మొకటి కానబడుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0107.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b48003bda55e41e233a3bc784868ca92b8425ca --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0107.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +దీనినిబట్టి చూడగా నితడు రామరాజు పెదతండ్రి కుమారు డగుటచేత రామరాజుకంటె పెద్దవా డయినట్టును, సామంత రాజయిన యీ తిమ్మరాజు ముందుగా మృతుడగుటచేత నాతని కుమారు డయిన తిరుమలరాజు రామరాజుకంటె పదిసంవత్సరములు ముందుగానే రాజ్యమునకు వచ్చినట్టును, ఊహింపదగియున్నది. అందుచేత నీ తిరుమలరాజు క్రీస్తుశకము 1520 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1551 వఱకును రాజ్యముచేసినట్టు రూఢీగా చెప్పవచ్చును. కాబట్టి దోసూరి కోనేరునాథ కవియు పదునాఱవ శతాబ్దముయొక్క పూర్వార్థమునందే యుండి, తిరుమలరాజుయొక్క రాజ్యారంభదశలోనే బాలభాగవతమును రచియించి యుండును. బాలభాగవతము తిరుమలరాజుయొక్క ప్రేరణచేతనే రచియింపబడినను, అది తిరుమలరాజున కంకితము చేయబడక యాతని ప్రార్థనమీద మృతు డయిన యాతనితండ్రి తిమ్మరాజున కంకితము చేయబడినది. తెలుగు పుస్తకములయందును తామ్రశాసనాదుల యందును తిమ్మరాజునకు తిరుమలరాజనియు, తిరుమలరాజునకు తిమ్మరాజనియు యథేఛ్ఛముగా పర్యాయపదములవలె వాడబడినవి. సంస్కృత పండితులయిన హూణవిద్వాంసు లొకరు రాచూరికోటలో నొక గుమ్మమునకు దక్షిణముగా గోడలో గూర్చిన సుమారు నలువదియొక్క యడుగుల పొడుగును మూడడుగుల వెడల్పును గల రాతిపలకమీద చెక్కిన తెలుగు శాసనములో: + +"శ్రీమతు మీసరగండగొఱ్ఱె గంగయ్యరెడ్డివారు పెద్దమానపురము + +నందు సుఖసంకథావినోదంబున పృథివీరాజ్యము చేయుచుండగాను + +తద్రాజ్య రక్షామణి అయిన శ్రీనారాయణదేవ దివ్యశ్రీపాదపద్మా + +రాధక సకలజన ప్రతిపాలక పరబలసాధక సకలదయాసాధక పుణ్య + +గుణసనాథ విఠ్ఠలనాథ భూనాథుండు ఆదావాని తుంబికి మాగుద + +హాలువదుర్గాలు సాధించి తదనంతరంబు రాచూరి పట్టణ పట్టిసాభి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0108.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9f9b0dc1cf81cd501ff9b90a4b9bc5e80332781 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0108.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ముఖుండై సుఖసంకథావినోదంబున పృథివీరాజ్యము సేయుచునుండి + +శకవర్షంబులు 1216 అగు జయసంవత్సర మార్గశిర శుద్ధ దశమి + +రవివాసరంబునందు స్వరాష్ట్ర సమస్త ప్రజారక్షణార్థము గిరిదుర్గము + +రచియించెను." + +అని కాకతీయప్రభువుల కాలములో శాలివాహన శకము 1216 వ సంవత్సరమునం దనగా క్రీస్తుశకము 1294 వ సంవత్సరమునందు గొఱ్ఱె గంగయ్యయు నొకానొక విఠ్ఠలరాజును ఉన్నట్లు చెప్పబడి యుండుటచేతను. + +ఉ. "బొంకనిధర్మజుం డడుగబోవనిపన్నగశాయి యాజిలో + +గొంకనియర్జునుండు కఱకుందులు లేనిశశాంకు డెన్నడున్ + +గ్రుంకనిభాను డన్యసతి గోరనిజిష్ణు డనంగబొల్చు ధ + +ర్మాంకుడు విఠ్ఠలక్షితివరాగ్రణి మానధనాగ్రగణ్యుడై + +మ. తనకు న్నెచ్చెలి యైనక్రీడిపయి నంతర్మోహబంధంబు పో + +వనవాడై హరి విఠ్ఠలేశ్వరుడు తద్వంశంబునన్ సంపదల్ + +తనర న్నల్వదియేస్తరంబు లగునంతం దిమ్మభూపాలనం + +దనుడై విఠ్ఠలరాజమూర్తి పొలిచెన్ ధర్మావనోద్యోగితన్" + +ఇత్యాది పద్యములలో బాలభాగవతమునం దొకవిఠ్ఠలరాజు వర్ణింపబడియుండుట చేతను, ఆవిఠ్ఠలరాజే యీవిఠ్ఠలరాజని భ్రమించి యీ కవియు విఠ్ఠలరాజును పదునాల్గవ శతాబ్దారంభమునం దున్నట్లు వ్రాసియున్నారు. కాని వారు వివరించినకాలము సరియైనది కాదు. కాకతీయప్రభువుల కాలములో నున్న విఠ్ఠలరాజు వేఱొకడు కాని యీతడు కాడు. అత డొకవేళ రంగనాథరామాయణకృతికర్తయగు కోనబుద్ధరాజుతండ్రియైన విఠ్ఠలరాజయిన నయి యుండవచ్చును. కోనేరు కవి తనబాలభాగవతము నందు పదునేనవశతాబ్దారంభమం దున్న శ్రీనా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0109.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a9f7af4b743fb5c705df0c97124b6783d8a4a8e5 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0109.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +థుని బూర్వకవినిగా స్తుతించియున్నాడు. కోనేరుకవియు విఠ్ఠలనాథుడును పదునాల్గవ శతాబ్దారంభముననే యుండినపక్షమున తరువాత నూఱుసంవత్సరములకు పయిగా పదునేనవశతాబ్దములో నున్న శ్రీనాథుని బూర్వకవినిగా పరిగణించుట సంభవించి యుండదుగదా ? కాబట్టి యీ కవి పదునాఱవశతాబ్దమధ్యమునం దున్నా డనుటయే విశ్వసనీయము. ఈతనికవిత్వ మనర్గళధార గలిగి హృదయరంజకముగానే కానబడుచున్నది. ఇప్పుడు బాలభాగవతములోని రెండు పద్యములనుమాత్ర మిందుదాహరించుచున్నాను. + +చ. కలియును రాజచిహ్నములు గ్రక్కున మాని భయోపతాపదు + +ర్బలు డయి తత్పదాబ్జములపై నిజహస్తము చేర్చి, దేవ! నీ + +లలితకృపాణపుత్రిక ధళద్ధళితం బగుచున్న యంతలో + +జలమఱియున్ ఝళఝ్ఝళితసంగత మయ్యె మదీయచిత్తమున్. [ఆ.1] + +ఉ. మాన్యుల మ మ్మెఱుంగ కవమానముచేతకు దుష్టజన్మతా + +దైన్యము కల్గె మాకు ననుతాపము నొందకు డీర లింక నే + +మన్యము నొల్ల మేమియును నచ్యుతు గ్రమ్మఱ జేరగల్గు సౌ + +జన్య మనుగ్రహింపు డని సారెకు బ్రార్థనసేయ నత్తఱిన్. [ఆ.2] + + _______ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0110.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a4b1dd2add80bcbcfce1399fb04727edc025208 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0110.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +పింగళిసూరన్న నియోగిబ్రాహ్మణుడు; ఆపస్తంబసూత్రుడు; గౌతమగోత్రుడు. ఈతనితాత సూరన్న; తండ్రి యమరన్న; తల్లి యబ్బమ్మ; అమలన్న, ఎర్రన్న తమ్ములు. విష్ణుపురాణమును రచియించిన వెన్నెలగంటి సూరన్న తరువాత నున్నందున, ఈతనిని పింగలి (వెనుకటి) సూరన్న యందురని యొకానొకరు చెప్పిరిగాని యది సరిగాదు. పింగలి యనునది ఈకవియొక్క గృహనామము. ఈతని పూర్వులును పింగలివారనియే చెప్పబడుచు వచ్చిరి. పింగలియనునది కృష్ణా మండలములోని యొకయూరు. కాబట్టి యీగ్రామనామమునుబట్టియే యీకవివంశమువారి కిటువంటిపేరు గలిగినది. ఈకవి ప్రభావతీప్రద్యుమునందు తనవంశమునకు మూలపురుషు డయిన గోంకనామాత్యుని వర్ణించుచు, ఆతనిని పింగళిపురాంకునిగా నీక్రిందిపద్యమునందు జెప్పియున్నాడు- + +క. ఆగౌతమగోత్రంబున + +సాగమనిధి పుట్టె గోంగ నామాత్యుడు స + +ద్భోగక్షేత్రస్వామ్యస + +మాగతి బింగళిపురాంకుడై యత డొప్పెన్. + +ఈపింగళి గోంకనామాత్యుడే పేకియనుదానిని దాసినిగా నేలి నట్లీగ్రంథములోని యీక్రిందిపద్యమున జెప్పబడినది- + +ఉ. పే ర్వెలయంగ నాఘనుడు పింగళలి గోంకబుథోత్తముండు గం + +ధర్వ నొకర్తు బేకియనుదానిని దాసిగ నేలె యోగితా + +గుర్వనుభావుడై నెఱపె గోపకుమారునిఖడ్గవర్ణనన్ + +బర్వపునిండునెన్నెలలపై నెఱిచూపెడుకీర్తిసంపదన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0111.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..35c2a8b4787606914f3452f13aca847a46824add --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0111.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఈపింగళివారి పేకికథను జను లీప్రాంతములయం దిప్పుడు సహితము వాడుకగా చెప్పుకొనుచున్నారు. పింగళి గోంకనామాత్యు డొకనా డరణ్యములో సంచరించుచుండగా, ఆతని కొకసుందరమయిన పూస దొరకినదట. అతడాపూసను దెచ్చి తనపెట్టె లోవేసి దాచెనట. ఆదినమునందే పేకి యనుపేరుతో నొకతెవచ్చి వారియింట దాసిగా కుదిరి మిక్కిలి విశ్వాసముతో పనులు చేయ మొదలు పెట్టెనట. ఇట్లు కొంతకాలము జరిగిన తరువాత గోంకనామాత్యుని భార్య గర్భవతియై ప్రసవసమయము సమీపించినప్పు డాపురిటింటిలో పేకిని కావలి పెట్టిరనియు, అది యా కావలియున్నదినములలో నొకనాటిరాత్రి తాను శయనించిన స్థలమునుండి లేవకయే నాలుకను దీర్ఘముగాచాచి దానితో దీప మెగసనద్రోచెననియు, అది చూచి యాతని భార్య భయపడి జరగిన వృత్తాంతమును మఱునాడు భర్తతో చెప్పెననియు, అందుమీద వారు దాని నేలాగుననైన వదల్చుకోవలెనని యెటువంటి యసాధ్యము లయినపనులు చెప్పినను పేకి వానినెల్ల నిమిషములో నిర్వహించుచు వచ్చెననియు, అందుమీద వారు దానిని వదల్చుకొను సాధనములేక కాశికిపోయి గంగతెమ్మని దానిని దూరదేశమునకు బంపి యది యింట లేని సమయమందు సమస్తసామగ్రితోను పొరుగూరికి లేచిపోయిరనియు, ఇంతలో పేకి కాశినుండి గంగతీసికొనివచ్చి యింటివారు పొరుగూరికి పోవునప్పు డింట దిగవిడచిపోయిన నలువు రెత్తలేని పెద్దరాతిరుబ్బు రోటిని నెత్తిమీద పెట్టుకొని యిది మఱచి వచ్చితిరని పొరుగూరికిపోయి వారికీ చేర్చినదనియు, అప్పుడు గోంకనామాత్యుడు నీవు మమ్మెట్లు విడిచెదవని దానిని మంచిమాటలతో నడుగగా నా డరణ్యములో దొరకిన పూస నిచ్చివేసినయెడల పోయెదనని యది చెప్పెననియు అంతట దానియభితమునుదీర్చి వారు దానిని పంపి వేసిరనియు, కథ చెప్పుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0114.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9958955e43ccfb82a3492da04367a5ce3704e91e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0114.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +రాజ్యమునకు వచ్చి 1585 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యముచేసి స్వర్గస్థు డయ్యెను. 1585 వ సంవత్సరమునకు సరియైన పార్థివసంవత్సర మాఖశుద్ధదశమినా డాతని తమ్ముడైన వేంకటరాయడు సింహాసనమునకు వచ్చినతోడనే తనరాజధానిని పెనుగొండనుండి చంద్రగిరికి మార్చి 1614 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యముచేసి సంతాన హీనుడయి పరమపదమును బొందెను. నంద్యాల రాజైన కృష్ణరాజు సదాశివదేవరాయని కాలములోనివాడై నందున, అతని రాజ్యకాలము 1564 వ సంవత్సరమునకు లోపల నారంభమై యుండును. కాబట్టి పింగళి సూరన్న నంద్యాలసంస్థానము నందుండి కృష్ణరాజునకు గళాపూర్ణోదయము నంకితముచేసిన కల మించుమించుగా 1560 వ సంవత్సరప్రాంత మని చెప్పవచ్చును. ఈసదాశివదేవరాయ డచ్యుతదేవరాయని కుమారు డయినట్టు కొన్ని శిలాతామ్రశాసనములయందు జెప్పబడినదిగాని కృష్ణామండలములోని సత్తెనపల్లె తాలూకాలో దొరకిన శాలివాహనశకము 1482 సిద్ధార్థిసంవత్సరమునకు సరియైన హూణశకము 1560 వ సంవత్సరపు సదాశివరాయల తామ్రశాసనములో నతడు రంగరానకును తిమ్మాంబకును బుత్రు డయినట్టును రామరాజునకు మఱదియైనట్టును ఈక్రింద శ్లోకముచే జెప్పబడినది:- + +"తిమ్మాంబావరగర్భమౌక్తికమణీ రంగక్షితీంద్రాత్మజ + +అత్రాలంకరణేన పాలితమహాకర్ణాటరాజ్యశ్రియా + +శౌర్యౌదార్యదయావతా స్వ భగినీభర్త్రా జగత్రాయిణా + +రామాఖ్యప్రభుణా వ్యమాత్యతిలకై:క్దుప్తాభిషేకక్రమ:" + +ఈ శ్లోకమునందలి రంగక్షీతీంద్రుడన్నది ప్రమాదజనితమేమో! నంద్యాలకృష్ణరాజు వేంకటపతిరాయల రాజ్యారంభదశలోను జీవించి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0116.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..389b1c44f1c5202520f5564036ba3100757fefad --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0116.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +క. రాజమహేంద్రవరాధిపు + +రీజైత్రవిచిత్రముల బరిభ్రాజితుడై + +యాజఘనుం డా యిమ్మ మ + +హీజాని ప్రసిద్ధిగాంచె నెంతయు మహిమన్. + +రాఘవపాండవీయ కృతిపతితాత యయిన యీ యిమ్మరాజును, కళాపూర్ణోదయ కృతిపతితాతైన నారపరాజును, కృష్ణదేవరాయని కాలములో నాతనికి లోబడిన సామంతరాజు లయి యుండి, ఆతనితో గలిసి సేనాధిపతులుగా మహమ్మదీయులు మొదలయిన వారితో యుద్ధముచేసిరని తెలియవచ్చుచున్నది. కృష్ణదేవరాయనికి సహాయులుగా నున్నవారిని వర్ణించిన కృష్ణరాజవిజయములోని యీక్రిందిపద్య మీసంగతిని కొంత స్థాపించుచున్నది:- + +సీ. కోటలు దుర్గముల్ గొనుచు దో:పటుబలధాటిచే మించునార్వీటివారు + +కంటకాహితకంఠలుంటనోద్ధతలీల దంటలైతగు తొరగంటివారు + +నిర్భరంబుగ శత్రునికరంబు నడగించి ధీరులైమించు గొబ్బూరివారు + +చాలదోర్బలలీల నరదారిసంఘంబు దూలించివెలయు నంద్యాలవారు + +నాదిగా గల్గురాజులు మేదురగతి + +దుళువదొరలును బోయలు దురుసుగాగ + +బ్రతిదినంబును ఘోరమౌ రణ మొనర్ప + +నిలిచి పోరాడె గజపతి బలము లపుడు. + +1515 వ సంవత్సరమునందు కృష్ణదేవరాయలు రాజమహేంద్రవరమును జయించెను. కాబట్టి యిమ్మరా జాకాలమునం దాతనితో నుండి యుండును. దీనినిబట్టి చూచినను సూరనార్యునికాలము పయిని చెప్పబడినదే యయి యుండవలెను. ఈ యాకువీటిరాజులు విజయనగర రాజులకు లోబడినవా రయినందుకు నిదర్శనముగా రాఘవపాండవీయములో నుపోద్ఘాతములో నీ క్రిందివాక్యము కానబడుచున్నది: \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0117.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba7ecb43c8ba5d3289123f8b796b6e63a56118ca --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0117.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +క. వడిగలతనాన నీగిని + +విడిముడిపస బ్రాభవమున విజయనగరిలో + +గడునెన్న నేర్వగల మేల్ + +నడకల బెదవేంకటాద్రి నరవరు డొప్పున్. + +ఈ పద్యమునుబట్టి విజయనగరరాజ్యము చెడకముం దనగా 1564 వ సంవత్సరమునకు బూర్వమే రాఘవపాండవీయము రచియింపబడిన దగుట నిశ్చయము. + +కృష్ణదేవరాయని కాలములోనున్న ధూర్జటికవియొక్క మనుమడయిన కుమారధూర్జటి కృష్ణరాజవిజయమును రచించెను. అతడు కృష్ణరాజవిజయములోని యీ రెండవపద్యమునందు, + +సీ. జగదధిష్ఠానభాస్వజ్జ్యోతి యగువాడు + +బ్రహ్మాదులదరు దురాయివాడు + +చలిగట్టురాపట్టి సామేన గలవాడు + +చిఱునవ్వువెన్నెలల్ చిలుకువాడు + +వాడువీడనక యెవ్వనినైన బ్రోచువా + +డఖిలదై వతగురుం డైనవాడు + +లీలమై శూలంబు కేల బూనినవాడు + +నలమేనిదొరతూపు గలుగువాడు + +కలితపంపాతటంబున నిలుచువాడు + +శ్రీవిరూపాక్షశివుడు రక్షించునెప్పు + +డఖిలసద్గుణమణిపేటి యాకువీటి + +చిన్న వేంకటరాయని చెలువుమీఱ. + +అని వర్ణించిన యీ చినవేంకటరాయడు రాఘవపాండవీయములో వర్ణింపబడిన కృతిపతి తమ్ముడయిన చినవేంకటాద్రియే యయినపక్షమున, ఈ పద్యమును పయికాలమును స్థిర పఱుచుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0118.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ccb18ad355b4e3806b17b874ca01e832614d949 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0118.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +పింగళిసూరన్న కృష్ణదేవరాయనికాలములో నుండెనని యొకానొక రనుచున్నారు. ఆర్వీటి బుక్కరాజు ముమ్మనుమడైన యళియ రామరాజే 1564 వ సంవత్సరమువఱకు నుండినప్పుడు బుక్కరాజు ముమ్మనుమని మనుమడయి కళాపూర్ణోదయ కృతిపతియైన నంద్యాల కృష్ణరా జంతకుబూర్వమునం దుండెననుట పొసగనేర నందున వారిమాట విశ్వాసార్హమయినది కాదు. ఇతడు 1560 వ సంవత్సరమునకు లోపలనుండుట, తటస్థింపదు. + +గ్రంధస్థములైన యీ నిదర్శనము లటుండగా మఱియొక కట్టుకథకూడ వాడుకలో నున్నది. ఈ సూరనార్యు డల్లసానిపెద్దన్న మనుమరాలిభర్త యనియు, చిన్నతనములో నితడు చదువులేక మూడుడై తిరుగుచుండుటచూచి యితనినిమాత్రమే కాక యీతని భార్యను సహితము మూడభర్త దొరకెనని యెల్లవారును పరిహసింపుచువచ్చిరనియు, అందుమీద సూరనకు రోషమువచ్చి దేశాంతరముపోయి చదువుకొని పండితుడై వచ్చి రాఘవపాండవీయమును చేయ నారంభించెననియు, అప్పుడా చిన్నది తనభర్తను వెంటబెట్టుకొని తాతగారియొద్దకు బోయి నీ మనుమడు రాఘవపాండవీయమును జేయు చున్నాడని చెప్పగా నతడందులోని పద్యము నొకదానిని చదువుమని యడిగెననియు, అందు మీద సూరన, + +"తలపం జొప్పడి యొప్పె నప్పుడు" + +అని పద్యమును జదువ నారంభింపగానే యల్లసానిపెద్దన్న "యింతలోనే నాలుగువిఱుపులా" యని యాక్షేపించె ననియు, తరువాత సూరన పై భాగము నందుకొని, + +"..............తదుద్యజ్జైత్రయాత్రాసము + +త్కలికారింఖదసంఖ్యసంఖ్యజయవత్కంఖాణరింఖావిశృం \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0120.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eab66a6d8dcb9bdf1914fa4c4c32667e669f2813 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0120.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +మృదుమధుర సులభపదములతో రామాయణభారతార్థములు వచ్చు నట్లుగా రచియింపబడిన శ్లేషకావ్యమును రచియించుట మఱియొకరికి సాధ్యముకాదు. ఈగ్రంథముయొక్క ప్రౌడిమను కృష్ణరాజు మెచ్చుకొన్నట్లుగా కవియే కళాపూర్ణోదయమునం దిట్లు చెప్పియున్నాడు- + +మ. ఇటము న్గారుడసంహితాదికృతు లీవింపొందగా బెక్కొన + +ర్చుట విన్నారము చెప్పనేల యవి సంస్తుత్యోభయశ్లేషసం + +ఘటనన్ రాఘవపాండవీయకృతి శక్యంబే రచింపంగ నె + +చ్చట నెవ్వారికి నీకె చెల్లె నది భాషాకావ్యముం జేయగన్. + +కళాపూర్ణోదయము విచిత్ర మయినకల్పితకథను గలదై తెలుగు గ్రంథములలో నిరుపమానముగా నున్నది. సంస్కృతనాటకములలో మాత్ర మిటువంటి కథాచమత్కారము కానబడుచున్నదిగాని తెలుగులో నెక్కడను నింతవింతయైన కల్పితకథ మఱియొకటి కానరాదు. ఇది నాతికఠినమై మృదుమధుర శైలి గలదై యున్నది. ప్రభావతీ ప్రద్యుమ్నము చక్కని స్వభావోక్తులను గలదయి లలితఘటితమై కథాచమత్కృతి గలిగి చదువువారికి కర్ణరసాయనముగా నుండెడు ప్రౌడకావ్యము. ఈతడు రచియించిన పుస్తకములలో నిది కడపటి దగుటచే గవి దీనిని 1570 వ సంవత్సరప్రాంతముల యందు రచియించి యుండును. ఈకాలమునకే యీతడు వయసుమీఱినవా డగుటచేత దరువాత శీఘ్రకాలములోనే కీర్తిశేషు డయి యుండవచ్చును. ఈతని కవిత్వశైలి తెలియుటకై పైపుస్తకములనుండి రెండేసిపద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను. + +ఉ. హారిమృగవ్యనవ్యవిహితాదరు డాధరణీతలేశు డ + +ధ్వార చితశ్రమాకలితుడై కడుమెచ్చె సురాపగాజలా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0122.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a2f37f925a4df5e85d54376075b3e9cd916e60aa --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0122.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +పింగళిసూరన్న గిరిజాకళ్యాణములోని దని యీక్రిందిపద్యము రంగరాట్ఛందస్సులో నుదాహరింపబడి యున్నదిగాని యీపుస్తకము నాకు లభించలేదు. + +క. కోపాటోపంబున ధర * ణీపాలకచంద్రముడు మునిశిఖామణులన్ + +ద్రోపించిన వారు దురా * లాపము లాడుచు బోయి రాసమయమునన్. + +ఈ గంగాధరకవి నియోగిబ్రాహ్మణుడు; వీరనామాత్యుని పుత్రుడు. ఇతడు గోలకొండ నబాబైన ముల్కిభరాము (ఇబ్రహీమ్‌ మల్కు) వద్ద నాస్థానకవీశ్వరుడుగా నుండెను. యయాతిచరిత్రమును రచియించిన పొన్నికంటి తెలగనార్యుడుగాక తనగ్రంథమును మహమ్మదీయుల కంకితముచేసిన తెలుగుకవి యీత డొక్కడే యైనట్లు కానబడుచున్నాడు. ఈకవి రచియించిన గ్రంథములలో ముఖ్యమైనది తపతీ సంవరణ మను శృంగారప్రబంధము. ఈగ్రంథమునందు కృతినాయకుడైన మల్నిభరా మీక్రింది రీతిని వర్ణింపబడెను.- + +సీ. సకలవేదపురాణశాస్త్రసారగు లైన + +యొంటరివిద్వాంసు లొక్కచోట + +నష్టభాషలయందు నాంధ్యంబు లేకుండు + +హొంతకారికవీంద్రు లొక్కవంక + +గజపతి నరపతి క్ష్మాభర్త లంపిన + +యొడికంపురాయబా ర్లొక్కదండ + +మేరుమందరముల మించగల్గినమన్ని + +యులు దండనాథు లొక్కొక్కయెడల + +జేరికొల్వ భద్రాసనాసీను డగుచు + +రమ్యగుణహారి మల్కి భ రామశౌరి + +భారతక్షీరమయసింధుబంధమధ్య + +లలిత పుణ్యకథాసుధాలహరి దేలి. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0124.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d325d2e3683237fff83350323173b76d6cd32d7 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0124.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పతులకిచ్చెను. కాని కృష్ణదేవరాయల మరణానంతరమున కుతుబ్ షా కొండపల్లివద్ద జరిగిన యుద్ధములో హిందువుల నోడించి కృష్ణా గోదావరీ మధ్యరాష్ట్రమునంతను నాక్రమించుకొనెను. ఈయంశము నే పూర్వోక్తగ్రంథములోని + +"కట కేశ్వరుని దోలి కైవసంబుగకేసె + +గొండంతజయముతో గొండపల్లి." + +అను సీసపాదము చెప్పుచున్నది.కుతుబ్ షాయొక్క యనంతరమునందాతని ద్వితీయపుత్రుడైన జామ్‌షీదు రాజ్యమునకు వచ్చి క్రీస్తుశకము 1543 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1550 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యముచేసెను. ఇతడు మహాక్రూరుడు, రాజ్యాశచేత తనయన్నగారి నేత్రములను తీయించి వేసి యాతని నంధునిగా జేసిన పాపాత్ముడు. ఈతని దుష్టస్వభావము నెఱిగి భయపడి పాఱిపోయి యిభరామ్‌షా తనయన్నగారి మరణమువఱకును విజయనగరమునందు కృష్ణదేవరాయని యల్లుడైన రామరాజుయొక్క సంరక్షణమునందుండెను. ఇతడక్కడనున్న కాలములోనే రామరాజభూషణుడు మొదలయిన కవులతోడి సహవాసముచేత సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్యమును సంపాదించి, కవిత్వమునం దభిరుచిగలవాడయి క్రీస్తుశకము 1550 వ సంవత్సరమునందు తాను రాజ్యమునకు వచ్చినది మొదలుకొని యాంధ్రకవుల నాదరించి పెక్కుకృతుల నొందెను. ఇతడు తన రాజ్యకాలములో హిందువులతో మైత్రిగలవాడయి హిందూరాజులను వారివారి కవీశ్వరుల తోడ గూడ తన యాస్థానమునకు బిలిపించి తఱచుగా పండితగోష్ఠిని కాలము గడుపుచువచ్చెను. ఈతడొక్కసారి తన యాస్థానమునకు పెమ్మసాని తిమ్మనాయనిని, అనంతపురపు హండెయప్పయను, మట్ల అనంతరాజును, బంగారేచమనాయనిని, పేరమల్లారెడ్డిని, పిలిపించి వారివారి కవీశ్వరులు వారివారిని స్తుతించిన పద్యములను వినుచుండగా కాపువా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0127.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..10fc12d06f4b3c989af312070d0d2ef824b6f899 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0127.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఈతెలగనార్యు డచ్చతెనుగు గ్రంథములు చేసినవారిలో మొదటివాడు. ఇతడు నియోగిబ్రాహ్మణుడు; ఆపస్తంబసూత్రుడు; భావనార్యుని పుత్రుడు. అచ్చతెనుగునందు గ్రంథములు రచియించుట మిక్కిలి కష్టము. ఈకవికి బూర్వమునం దెవ్వరును శుద్ధాంధ్రభాషలో ప్రబంధములు చేయుటకు ప్రయత్నించినవారైనను లేరు. ఇట్టిగ్రంథరచన కీతడు మొట్టమొదటివాడే యయినను, ఈకవి రచియించిన యయాతి చరిత్రము సర్వవిధములచేతను కూచిమంచి తిమ్మకవి రచియించిన యచ్చతెలుగు పుస్తకములకంటె శ్రేష్ఠతరముగా నున్నదని నాయభిప్రాయము. ఈయనకు బూర్వమునం దుండినకవులు కొందరు తమ కృతులలో నక్కడక్కడ నొక్కొక్క యచ్చతెలుగు పద్యమును వేయుచు వచ్చిరి. అట్టివానిని జూచియే జను లత్యాశ్చర్యపడుచుండిరి. ఈయంశము కృతిపతి యన్నట్లుగా యయాతి చరిత్రముయొక్క పీఠిక యం దీక్రిందిపద్యముతో జెప్పబడినది.- + +ఉ. అచ్చ తెనుంగుపద్దె మొక టైనను గబ్బములోన నుండినన్ + +హెచ్చని యాడు చుందు రదియెన్నుచు బెద్దలు పొత్త మెల్లని + +ట్లచ్చ తెనుంగున న్నొడువ నందులచంద మెఱుంగువారు నిన్ + +మెచ్చరొ యబ్బురం బనరొ మేలనరో కొనియాడరో నినున్. + +ఈకవి తనగ్రంథము నమీనుఖానునకు కృతి యిచ్చెను, ఈ యయాతిచరిత్రముగాక యింకొక తెలుగు గ్రంథము మాత్రము మహమ్మదీయప్రభువున కంకితము చేయబడెను. అమీనుఖాను ఇభరాముశాయొద్ద కొలువున్నట్టు యయాతి చరిత్రములోని యీక్రిందిపద్యము వలన దెలియవచ్చు చున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0128.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d56c48226cd1498721214f8f8913b188c5720a0c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0128.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +సీ. తెలివి సింగంపుగద్దియలరాతెఱగంటిదొరలెల్ల మోడ్పుచేతులనెకొల్వ + +బూనియేబదియాఱుమానిసినెలవులపుడమిఱేండ్లూడిగంబులకుజొరగ + +ఠీవి మున్నీటిలో దీవు లన్నియు నేలుమన్నీలు మెట్టదామరల కెరగ + +దనతేజు సుడిగట్టువెనుక చీకటి నెల్ల విరియించు తమ్ములవిందుగాగ + +వెలయు మలికిభరాముశా గొలిచిమనుచు + +కలన దనచెయ్యి మీదుగా గడిమిమెఱసి + +మేలుసిరు లందునట్టి యమీనుఖాన + +యొడయ డొకనాడు నిండుపేరోలగమున. + +ఇబ్రహీమునే మనవారు గ్రంథములలో నిభరామని వాడి యున్నారు. ఈతనిపేరనే కృష్ణామండలములో నిభరామపురమని యొకయూరు కట్టబడినది. ఈతని పూర్ణమైన పేరు ఇబ్రహీమ్ కుతుబ్‌షా. ఇతడు కుతుబ్‌షా వంశీయులయిన గోలకొండనవాబులలో మూడవవాడు. ఈతని తండ్రిపేరు జామ్‌షీద్‌కులికుతుబ్‌షా. ఇతడు క్రీస్తుశకము 1550 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1581 వ సంవత్సరము వఱకును రాజ్యము చేసెను. కాబట్టి గ్రంథకర్త యయిన తెలగనార్యుడును ఈకాలములోనే యున్నట్టు స్పష్టమగుచున్నది. యయాతి చరిత్రములోని యీక్రింది పద్యములో నమీనుఖానుని కొడుకయిన ఫాజిలఖాన్ విజయనగరపురాజైన శ్రీరంగరాయని గోలకొండకు దీసికొనివచ్చి మైత్రిచేసినట్టు చెప్పబడి యున్నది. + +చ. కని తను రాజు లెన్నుకొనగా బెనుపౌజులతో సిరంగరా + +యనికడ కేగి మాటలనె యాయన దేఱిచి తెచ్చి మల్కకున్ + +మనుకువ నంటుచేసి యొరిమం దగ మెచ్చులుగొన్నమేటి నే + +మని పొగడంగవచ్చు నవునౌ నిక ఫాజిలఖానరాయనిన్. + +ఇందువల్ల శ్రీరంగరాయని రాజ్యకాలములో యయాతిచరిత్రము రచియింపబడినట్టు స్పష్టమగుచున్నది. తిరుమలదేవరాయని పుత్రుడైన + +6ష్ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0130.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22e9809a7c268a7c7334fbca99e3f12b908f65c2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0130.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రామరాజభూషణుడు వసుచరిత్రమను శృంగార ప్రబంధమును రచియించిన మహాకవి. రామరాజభూషణుడను నది రామరాజుయొక్క యాస్థానమందుండుటచేత వచ్చిన బిరుదునామమనియు నిజమయిన పేరు బట్టుమూర్తి యనియు చెప్పుదురు. ఇతని జన్మభూమి బట్టుపల్లెయను గ్రామము. ఈ గ్రామమును కృష్ణదేవరాయలు కవిత్వమునందు బ్రవీణులై ప్రబంధాంకమువారని బిరుదుపొందిన యీతని పూర్వులగు బట్టురాజుల కిచ్చెను. ఈబట్టుపల్లె బళ్ళారిమండలములోని పాలమండలమునకు సమీపమున నున్నదని యొకరును, కడపమండలములోని పులివెందల తాలూకాలో నున్నదని యొకరును వ్రాసియున్నారు. ఈ కవి కృష్ణదేవరాయల కాలములో బుట్టి యుండవచ్చును గాని యాతని యాస్థానమునందలి యష్టదిగ్గజము లనబడు కవులలో నొకడుమాత్రము కాడు. ఇతడు మొట్టమొదట 1542 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1565 వ సంవత్సరమువఱకును సదాశివరాయల పేర విజయనగరములో రాజ్యముచేసిన కృష్ణదేవరాయల యల్లుడయిన రామరాజు యొక్క యంతిమదశలో నతని యాస్థానమునందు బ్రవేశించి యాతని మీద గొన్ని చాటు ప్రబంధములను చేసి రామరాజభూషణుడని బిరుదు పేరొందెను. కాబట్టి యీతని కవిత్వము 1560 వ సంవత్సర ప్రాంతములయం దారంభ మయినదని చెప్పవచ్చును. ఈతడు రామరాజుయొక్క జీవితకాలములోనే యాతనిమీద కృతులు చెప్పినట్టు వసుచరిత్ర కృతినాయకుడయిన తిరుమలదేవరాయలు కవినిగూర్చి పలికిన యీ క్రింది పద్యమువలన దెలియవచ్చుచున్నది. + +శా. శ్రీరామక్షితిపుస్మదగ్రజు జయశ్రీలోలు నానాకళా + +పారీణున్ బహుసంస్కృతాంధ్రకృతులం బల్మాఱు మెప్పించి త \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0131.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..28224ddafc03fefe06651763352f8b8d216a9cac --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0131.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +త్కారుణ్యంబున రత్నహారహయవేదాండాగ్రహారాది స + +త్కారం బందితి రామభూషణకవీ ధన్యుండ వీనన్నిటన్- [ఆ.1] + +ఈ పద్యమునందు జెప్పబడినతడు కృష్ణదేవరాయని యల్లుడయిన యార్వీటి రామరాజు. కృష్ణదేవరాయని యల్లుడయినందున నీతనికి నళియరామరాజని సాధారణముగా వాడుకకలదు. ఈతడు కృష్ణదేవరాయని యల్లుడయి సదాశివరాయని రాజ్యబారమును వహించిన సంగతి రామాభ్యుదయములోని యవతారికయందీక్రింది పద్యమున జెప్పబడినది. + +ఉ. ఆపటుకీర్తి రామవసుధాధిపచంద్రుడు కృష్ణరాయధా + +త్రీపతిసార్వభౌమదుహితృప్రియుడై వితతప్రతాపసం + +తాపితశత్రుడై యలసదాశివరాయనిరంతరాయవి + +ద్యాపురరాజ్యలక్ష్మికీ విధానము దా నయి మించె నెంతయున్. + +ఈ రామరాజు వివాహము చేసికొన్న కృష్ణదేవరాయని కూతురి పేరు తిరుమలాంబ. ఆమెవలన నీతనికి కృష్ణరాజు,పెదతిమ్మరాజు అని యిద్దఱుపుత్రులు కలిగిరి. ఈ సంగతి నరపతి విజయమునందీ క్రింది పద్యములలో జెప్పబడినది. + +గీ. అనఘుడౌ నైరసేని భీమాధిపేంద్రు + +పట్టి దమయంతి జేపట్టినట్టిరీతి + +రామభూపాలకుడు కృష్ణరాయతనయ + +యగుతిరుమలాంబ నుద్వాహనయ్యె వేడ్క. + +చ. శతమఖునిం బులోమజను శంకరుని న్గిరిపుత్రి శంబరా + +హితు రతిదేవి బోలుచు నహీనసుఖానువాప్తి రామభూ + +పతియును దిర్మలాంబయును భానుసమానుని గృష్ణపాడ్యు నం + +చితగుణు బెద్దతిమ్మనృపశేఖరు గాంచిరి హర్ష మొప్పగన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0132.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..979830326c000704d692d70eba4bcdafe41ffa92 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0132.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +రామరాజుయొక్క యనంతరమున మాతామహార్జితమయిన విద్యానగరరాజ్యమునకు రావలసిన వాడు కృష్ణరాయని దౌహిత్రుడయిన కృష్ణరాజే యయినను, రామరాజు తమ్ములయిన తిరుమలదేవరాయలును వేంకటపతిరాయలును బలవంతు లయి యాతనకి దక్కనియ్యక యారాజ్యమును తామే యాక్రమించుకొని యేలసాగిరి. + +మూర్తి యనియు రామరాజభూషణు డనియు నిద్దఱు వేఱువేఱుకవు లనియు నందు మూర్తికవి సరసభూపాలీయమును, రామరాజభూషణకవి వసుచరిత్ర, హరిశ్చంద్ర నలో పాఖ్యానములను రచియించిరనియు కొందఱును, ఇద్దఱు నొక్కరే యనియు మూర్తి యనునది నిజమనిపేరనియు రామరాజభూషణు డన్నది రామరాజుయొక్క సభ కలంకారముగా నుండుటచేత వచ్చిన బిరుదుపే రనియు నతడు సూరపరాజున కౌరసపుత్రు డయి తదగ్రజు డయిన వేంకటరాయభూషణునకు స్వీకృతపుత్రు డనియు మఱి కొందఱును జెప్పుచున్నారు. "శ్రీరామచంద్రచరణారవిందవందన పవననందనప్రసాద సమాసాదిత సంస్కృతాంధ్రభాషాసామ్రాజ్య సర్వంకష చతుర్విధకవితా నిర్వాహకసాహిత్యరసపోషణ రామరాజభూషణప్రణీతం" బని వసుచరిత్రములోని గద్యమొక విధముగాను "శ్రీహనుమత్ప్రసాదలబ్ధకవితాసార సారస్వతాలంకార నిరంకుశప్రతిభాబంధుర ప్రబంధపఠన రచనాధురంధర ప్రబంధాంక వేంకటరాయభూషణపుత్ర తిమ్మరాజపౌత్ర సకలభాషావిశేష నిరుపమావధాన శారదామూర్తి మూర్తిప్రణీతం" బని సరసభూపాలీయములోని గద్య మింకొకవిధముగాను నుండుటను బట్టియు, హరిశ్చంద్ర నలో పాఖ్యానములో "ప్రబంధాంక సింగరాజ తిమ్మరాజ ప్రియతనూజ ధీర సూరపాత్మజుడ రామనృపభూషణాఖ్య సుకవి" ననియు సరస భూపాలీయములో "ప్రబంధాంక సింగరాజసుత తిమ్మరాజపుత్ర ప్రసిద్ధ సరస వేంకటరాయభూషణసుపుత్రు నను బుధవిధేయు శుభమూర్తి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0133.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9506bbfaa7ff1ab974291165a809b03b14163a6 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0133.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +నామధేయు" ననియు తండ్రులను వేఱువేఱుగా జెప్పుటనుబట్టియు, వేఱువేఱు కవులయినట్టు పయికి గానవచ్చుచున్నను గొన్నిహేతువులను బట్టి రెండవపక్షమువారు చెప్పెడి యంశములుకూడ సావధానముగా విచారింపవలసినవిగా నున్నవి. ఉభయపక్షములవారును జెప్పెడుయుక్తులను జక్కగా గ్రహింపగలుగుట కయి వంశక్రమమును దెల్పెడు పూర్వోక్తము లయిన రెండు పద్యములను పూర్ణముగా నిందుదాహరించుట యావశ్యకమని తోచి యట్లు చేయుచున్నాను, మొట్టమొదట బుస్తకములను జదివినప్పు డిరువురుకవులును వేఱువేఱనియే నేనును నభిప్రాయపడినను రెండవవారి యుక్తులను విన్నపిమ్మట నా మనస్సునకు గొంత సందేహము కలిగినందున, ఏతన్నిర్ణయమును దీనిని జదువువారికి విడిచిపెట్టు గ్రంథసౌలభ్యము నిమిత్త మిందుభయుల నొక్కరినిగానే భావించి వ్రాసెదను. ఇరువురును భిన్ను లయినను కాకపోయినను చరిత్రభాగమునందు వేఱువేఱుగా వ్రాయవలసిన యంశము లేవియు గానబడవు. + +1. సీ. శతలేఖినీపద్యసంధానధౌరేయు ఘటికాశతగ్రంథకరణధుర్యు + +నాశుప్రబంధబంధాభిజ్ఞ నోష్ఠ్యనిరోష్ఠ్యజ్ఞ నచలజిహ్వోక్తినిపుణు + +దత్సమభాషావితానజ్ఞ బహుపద్యసాధిత వ్యస్తాక్షరీధురీణు + +నేకసంధోచితశ్లోకభాషాకృత్యచతురు నోష్ట్యనిరోష్ట్యసంకరజ్ఞ + +నమితయమకాశుధీప్రబంధాంకసింగ + +రాజసుత తిమ్మరాజపుత్ర ప్రసిద్ధ + +సరస వేంకటరాయభూషణసుపుత్రు + +నను బుధవిధేయు శుభమూర్తినామధేయు, సరసభూపాలీయము. + +2. సీ. వనధిలంఘనకృపావర్ధితోభయకవితాకళారత్నరత్నాకరుండ + +సకలకర్ణాటరక్షాధురంధరరామవిభుదత్తశుభ చిహ్నవిభవయుతుడ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0134.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17f41c4b91b42fd89d4c67fceb1a503f9afa1e1a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0134.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +వసుచరిత్రాదికావ్యప్రీతబహునృపప్రాపితానేకరత్నప్లవుండ + +శాశ్వతశ్రీవేంకటేశ్వరానుగ్రహనిరుపాధికైశ్వర్యనిత్యయశుడ + +శ్రీకరమహాప్రబంధాంక సింగరాజ + +తిమ్మరాజ ప్రియతనూజ ధీరసూర + +పాత్మజుడ రామనృపభూషణాఖ్య సుకవి + +నంకిత మొనర్తు నీకావ్య మనఘభక్తి- [హరిశ్చంద్రనలో పాఖ్యానము] + +మ. నను శ్రీరామపదారవిందభజనానందున్ జగత్ప్రాణనం + +దనకారుణ్యకటాక్షలబ్ధకవితాధారసుధారాశి సం + +జనితై కై కదినప్రబంధఘటికాసద్యశ్శత గ్రంథక + +ల్పను సంగీతకళారహస్యనిధి బిల్వంబంచి పల్కెం గృపన్- [వసుచరిత్ర] + +పయిపద్యములలో నుపయోగింపబడిన విశేషణములు కొన్ని భిన్నములుగా నున్నను పరస్పర విరుద్ధము లయిన వేవియు లేనందున వానినిబట్టి గ్రంథకర్తలు భిన్నులని సాధించుట కాధార మేదియు లేదు. రెండు గ్రంథములను జేసినవారాంజనేయ ప్రపాదలబ్ధ కవిత్వ వైభవులమని వ్రాసికొనుట చేతను, రెండు కవిత్వములు నేకరీతినే యుండుట చేతను, ఆదినుండియు నిప్పటివఱకును బట్టుమూర్తియే వసుచరిత్రము రచియించెనని జనశ్రుతి వచ్చుచుండుట చేతను, కవికి దరువాత నల్పకాలములోనే వసుచరిత్రమునకు వ్యాఖ్యానము చేసినవారు కొందఱు బట్టుమూర్తి తాను రచించిన నానారసభాసురమగు ప్రబంధమునందలి వివిధాలంకారములకు లక్షణగ్రంథముగ నుండునట్లు నరసభూపాలీయమను నలంకార గ్రంథమును రచియించెనని వ్రాసియుండుటచేత, తద్గ్రంథత్రయకర్త యొక్కడేయైయుండునేమో యని యెట్టివారికిని సందేహము కలుగక మానదు. ఇక పైపద్యములోని యంశములనుబట్టి విచారింపవలెను. నరసభూపాలీయ కృతికర్త పేరందలి గద్యమునుబట్టి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0135.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..348fb116925964bb29d2fd7bedcb1ebab57a95cc --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0135.txt @@ -0,0 +1 @@ +మూర్తియనుట స్పష్టము. దానికి బట్టు మొదలయిన పదములను వేనిని జేర్చినను, అవి కులనామములో బిరుదనామములో యయి యుండును. కావ్యాలంకారసంగ్రహ మనబడెడు నరసభూపాలీయము లోని పూర్వోదాహృతమయిన పద్యములో "శుభమూర్తినామధేయు" నని "శుభ" విశేషణమొకటి గానబడుచున్నది. ఈ శుభవిశేషణ మెట్లు వచ్చినది, ఎవ్వరికి జెందినది, అన్న విషయము నాలోచింపవలయును. పూర్వోదాహృత మయిన హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానములోని పద్యములో రామభూషణకవి "రామవిభుదత్త 'శుభ' చిహ్న విభవయుతుడ" నని వ్రాసికొని యున్నాడు. కాబట్టి దీనినిబట్టి చూడగా శుభబిరుదమును రామరాజిచ్చెననియు, రామరాజభూషణ నామము గలవానికిది చెందుననియు, విస్పష్టమగుచున్నది. నరసభూపాలీయ కృతికర్త తనకు శుభవిషేషణమును వేసికొనుటయు, హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యాన కృతికర్త తనకు రామరాజు శుభచిహ్న మిచ్చెనని చెప్పుకొనుటయు, ఈ రెంటిని గూర్చి చిరకాలము నుండి పరంపరగా వచ్చుచున్న జనప్రతీతితో జేర్చి విచారించినపక్షమున నారెండు గ్రంథములను రచించినవా రొక్కరేయని చూపుట కది యొక ప్రబలసాక్ష్యముగా గనబడుచున్నది. రామరాజభూషణపదము బిరుదనామమే యైనపక్షమున, పైపుస్తకములయందలి నామవ్యత్యాసములనుబట్టి కవులు వేఱనిచెప్పుట కవకాశ ముండదు.రామరాజభూషణపదము బిరుదుపేరుగాక పేరేయై యుండినయెడల నదియంతట నేకరూపముగా నుండునేకాని పై పద్య గద్యములయం దున్నట్లొకచోట "రామరాజభూషణ" యనియు, ఇంకొకచోట "రామభూషణ" యనియు, వేఱొకచోట "రామనృపభూషణ" యనియు నుండదని యొకయుక్తి చెప్పుదురుగాని యదియంత ప్రబల యుక్తికాదు. కట్టకడపట జేసిన హరిశ్చంద్ర నలోపాఖ్యానములో "వసుచరిత్రాదికావ్య" "బహునృపప్రాపితానేకరత్న" పదములను బ్రయోగించుటచే నాదిపద ప్రయో \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0137.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9896624ddf08a82e78fa188353ea94ffdd58eff --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0137.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +1. గీ. తా రచించిన వసుచరిత్రమున గన్న + +తండ్రి సూరన వెలయించి తలప డయ్యె + +నన్ను మన శారదామూర్తి నాఫలంబె + +దత్తు డగువాని జేపట్టదరమె నాకు. + +అను చాటుధారాపద మొకటి రామరాజభూషణుడు తన వసుచరిత్రములో జనకపితయైన సూరపురాజు పేరుదాహరించి తన్ను బేర్కొనకపోవుటచేత పాలకపితయైన వేంకటరాయభూషణునిచే జెప్ప బడినదని వాడుకలోనున్నది. + +2. చతుర్భుజాభిషేకము, యావనచరిత్రము, గంగాగౌరీసంవాదము అను ప్రబంధములను రచించి ప్రసిద్ధుడయి వసుచరిత్రమునకు వ్యాఖ్యానముచేసిన సోమనాథకవి గ్రంధాదిపీఠికలో నిట్లు వ్రాసి యున్నాడు- + +శా. ఈరీతిం గవితావితానవృతగౌరీశానమౌళిస్థలో + +దారోద్దేశుడ నైననాకు వెస విద్యావంతు లెల్లన్మనో + +హారప్రక్రియ మూర్తిచేత రచితంబై విశ్రుతంబౌ వసు + +క్ష్మారాట్చిత్రచరిత్రటీక కయి యుత్సాహంబు పుట్టించినన్. + +ఉ. కారణజన్ముడై కవినికాయము మెచ్చగ గావ్యకర్తయై + +భూరికళాకలాపు డయి పొల్పువహించెడు బట్టుమూర్తిచే + +నీరితమై సుఖారపదహీనపదాస్పద మైన యావసు + +క్ష్మారమణప్రవృత్తము సుసాథ్యముకాదు తలంచిచూడగన్. + +అని యిందలి మొదటిపద్యములో వసుచరిత్రము "మూర్తి" చేత రచిత మనియు, రెండవ పద్యములో "బట్టుమూర్తిచే నీరిత" మైనదనియు, వ్యాఖ్యాత చెప్పియున్నాడు. ఈ వ్యాఖ్యాత యేకాలమునందుండిన వాడో సరిగా తెలియదుగాని, అప్పటి కవికిని నహోబలపతికిని దరువాత నత్యల్పకాలములోనె పదునేడవ శతాబ్దాంతమున నున్నట్లు తెలియ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0139.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55de75c0fdb7fd70b0734d4d191fe3bcb2f0a6d6 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0139.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ముప్రత్యయాభావమున పెద్దనార్య శిష్యు డైన బట్టుమూర్తి మహాకవి చేత రచితమైన వసు చరిత్రము నందని వ్రాసి, + +"సీ. రాజహంసలుగాని రాజహంసలుగారు + +సరసకళాసారసారరుచుల" + +అను వసుచరిత్రములోని యీసీసపద్యమును లక్ష్యముగా, జూసి యున్నాడు. బట్టుమూర్తికి నూఱుసంవత్సరములలోపలనే యిట్లు గ్రంథస్థము చేసినవ్రాతను నిరాకరించుటకు ప్రబలప్రమాణము కావలసి యుండునుగదా ? + +5. అప్పకవీయములో నుదాహరింపబడి యించుమించు రామరాజభూషణునికాలములోనే రచియింపబడిన లక్షణదీపికలో 416 వ పద్యము తరువాత, + +"మంజీర శబ్దమునకు బట్టుమూర్తి వసుచరిత్ర మొదటిపద్యము ప్రథమచరణమున హల్లునకు బ్రయోగము". + +అనివ్రాయబడి, + +"శా. శ్రీభూపుత్రవివాహవేళ నిజమంజీరాగ్రరత్న స్వలీ, + +ఇత్యాది వసుచరిత్రపద్య ముదాహరింప బడియున్నది. సరికాలమువారుకూడా సుప్రసిద్ధుడైన రామరాజభూషణుని బట్టుమూర్తియని భ్రమించుట పొసగ నేరదు గాన నిరువురు నొక్కరేయనుట యధిక విశ్వసనీయము. + +ఈరామభూషణకవి మొట్టమొదట రచియించిన కావ్యము వసుచరిత్రము. ఈప్రబంధముతో సరిరాదగిన శ్లేషకావ్యము తెనుగున మఱియొకటిలేదు. ఇందలి వర్ణనలు మిక్కిలి మనోహరము లయి యున్నవి; పదములకూర్పు మిక్కిలి సుందరముగా నున్నది. శబ్దార్థాలంకారము లాహ్లాదకరముగానున్నవి; రసభావాదులు యథాయోగ్యములుగా నున్నవి. ఈగ్రంథము రచియింప బడినతరువాత నేటివఱ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0140.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fad22e5725ef9352b8b8bffdd622888a1b03d446 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0140.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +కును ప్రబంధములను జేయబూనిన కవు లెల్లరు వసుచరిత్రమును ప్రతి రూపముగా జేకొని దాని ననుసరించి తమగ్రంథములను రచియించు చున్నారు. ఈ వసుచరిత్రము హూణశకము 1570 వ సంవత్సరమునకు దరువాతనే రచియింపబడినది. వసుచరిత్ర కృతిపతియైన తిరుమల దేవరాయడు 1567 వ సంవత్సరమునందు తనరాజధానిని పెనుగొండకు మార్చెను. ఈతడు పెనుగొండను రాజధానిగా జేసికొన్నతరువాత మహమ్మదీయులతో జరిగిన యుద్ధవార్త వసుచరిత్రలోని యీ పద్యమునందు జెప్పబడియున్నది- + +చ. తిరుమలరాయ శేఖరునిధీరచమూభటరాజి యాజి భీ + +కరయవనేశ్వరప్రహితఖానబలంబుల జక్కుసేయ ని + +ద్ధర బెనుగొండకొండలు మదద్విపచర్మకపాలమాలికా + +పరికరభూషితంబు లయి బల్విడి గాంచె గిరీశభావమున్. + +తిరుమలదేవరాయలు తనజ్యేష్ఠపుత్రు డయిన రఘునాథరాజు మృతుడయినతరువాత ద్వితీయపుత్రు డయిన శ్రీరంగరాజును యువరాజునుజేసి రాజ్యభారము నాతనిమీదమోపిన కథగూడ సూచనగా నీపుస్తకమునందు జెప్పబడియున్నది- + +చ. హరిపదభక్తిశీలుడగు నారఘునాథనృపాలుకూర్మిసో + +దరుడు సింగరాయవసుధావరు డాత్మగుణప్రమోదవ + +త్తిరుమలరాయ శేఖరవితీర్ణ మహాయువరాజపట్టబం + +ధురడయి సర్వభూభువనధూర్వవాశ క్తివహించు నెంతయున్. + +తిరుమలదేవరాయ డవసానదశలో తనరాజ్యభారము నంతను కొడుకులమీద వదలివేసిన తరువాత మూడవకొడు కయిన వేంకటపతిరాజు ఆలీ ఆడిల్ షాతో యుద్ధము చేసి పరాజితుడయి 1777 వ సంవత్సరమునందు రాజధానిని పెనుగొండనుండి చంద్రగిరికి మరల మార్చెను. వేంకటపతిరా జోడిపోయినసంగతిని జెప్పకపోయినను కవి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0142.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ab29d5ff4ceb03f4c87418009e9c8b444682922 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0142.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +గగా నతడు చేతిలో బూడిద వేసికొని యందు శ్రీ యనునక్షరమును వ్రాసి చేయి నోటిదగ్గఱగా బెట్టుకొని బిగ్గరగా శ్రీభూపుత్రి యని (భూ) ద్వితీయాక్షర మొత్తి చదువగానే యాగాలిచేత చేతిలో వ్రాసిన శ్రీ యెగిరిపోవుట చూపె ననియు, అందుమీద రాజు కృతినందక నిరాకరించెననియు పనికిమాలిన కథయొకటి చెప్పుదురు. ఈ ప్రకారముగానే రామరాజభూషణుడు "నానాసూనవితానవాసస"లన్న పద్యమును నందితిమ్మన్నయొద్దను "మోహాపదేశ తమోముద్రితములైన" యను పద్యము నయ్యలరాజు రామభద్రుని యొద్దను కొని తన వసుచరిత్రము నందు వేసికొనెనని కొందఱు కొన్నికథలు కల్పించి యున్నారుగాని యవి యన్నియి నవిశ్వసనీయములే. అటువంటి యుద్గ్రంధమును జేయ గలిగిన మహాకవి రెండు సామాన్యపదములను జేయలేక యితరులవలన దొంగలించి తనవిగా దన గ్రంథమునందు వేసికొనెనని చెప్పుటకంటె బరిహాసాస్పద మయిన మాట మఱియొకటి యుండదు. + +రామరాజభూషణు డొకనాడు సభలో రాజాజ్ఞమీద కవీశ్వరులకు "కుంజరయూధంబు దోమకుత్తుక జొచ్చెన్" అని సమస్య యియ్యగా తెనాలిరామకృష్ణుడు + + క. గంజాయి త్రాగి తురకల +సంజాతుల గూడి కల్లు చవిగొన్నావా? +లంజెలకొడుకా ! యొక్కడ +గుంజరయూధంబు దోమకుత్తుక జొచ్చెన్? + +అని పూరించె ననియు, అదియే రాజు తానిచ్చినట్లు భావించి పూరింపుమని యడుగగా + + క. రంజన చెడి పాండవు లరి +భుంజనులై విరటుగొల్వ బాల్పడి రకటా! \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0144.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ab35341c108dd7ba087a2ffa4087129e36199f3 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0144.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కవులిప్పటివలెనే పూర్వకాలమునందును విద్యామత్సరము కలవారయి యొండొరులతో వివాదములు పెట్టుకొనుచుండినట్లు కనబడు చున్నది. ఇట్టి యసూయపరత్వము రామరాజభూషణునివద్ద సహితము బొత్తిగా లేకపోలేదు. ఇతడొకసారి యయ్యలరాజు రామభద్రకవి కవిత్వమునందు తప్పుపట్టబోయి యవమానము నొందెనట. రామభద్రకవి విరచితమైన రామాభ్యుదయమునందు తప్పుచూపెదనని పంతము పట్టి, తప్పు చూపలేకపోయినయెడల తలమీద తా నాతనితన్ను తినెదనని రాజసభలో రామరాజభూషణు డొప్పుకొనెనట. అంతట మధ్యవర్తుల సమక్షమునందు గ్రంథపఠన మారంభించి చదువుచుండగా ద్వితీయాశ్వాసారంభములోని + +సీ.సింహనఖాంకురచ్ఛిన్నవారణకుంభజనితముక్తాఫలశర్కరిలము + +సమదసూకరపరస్పరభీకరాఘాతశిధిలదంష్ట్రాచూర్ణసికతిలంబు + +గంధసింధురఘటాకటకటాహప్రవద్బంధురదా నాంబుపంకిలంబు + +దవగంధవహబంధుదహ్యమానానేకకౌశికాగురుధూపగంధిలంబు + +పృథులషడ్జస్వరోద్గితభిల్లపల్ల + +వాధరాగీతికాకర్ణ నాతిభీతి + +పరవశాత్మపటీరకోటరకుటీర + +లీనఫణియగు నక్కాన కాన నయ్యె. + +అను పద్యముకడకు వచ్చునప్పటికి రామరాజభూషణుడు రామభద్రకవిని వారించి "శిశుర్వేతి పశుర్వేతి వేత్తి గానరసం ఫణి" యనున్యాయముచేత సంగీతమునకు సర్సము లానందింపవలసియుండగా భయపడి పటీరతతు కోటరములలో దాగినట్లు చెప్పితివిగాన నిది దోషమని యాక్షేపించెనట. దానికి రామభద్రకవి తాను కేవల సంగీతమునకు భీతిల్లినట్లు చెప్పక షడ్జస్వరముతో పాడబడిన గీతికకు పాములు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0145.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0145.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b080ad0bc0a3e51264f73dcc1abba55cc8c6abc --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0145.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +భయపడినట్లు చెప్పితిననియు "షడ్జం మయూరో వదతి" యని యుండుటచేత షడ్జస్వరోద్గీతమైన గీతమును విని నెమలికూతయని పాములు భయపడి పాఱి తొఱ్ఱలుదూఱుట స్వభావమేయనియు, సమాధానమును చెప్పెనట. సభవారాయాక్షేపణ సమాధానములు విని రామరాజభూషణుడే యోడెనని నిర్ధారణము చేసిరట ! అంతట పట్టిన ప్రతిజ్ఞ ననుసరించి రామభద్రకవి రామరాజభూషణుని శిరోవేష్టనము తీయించి క్రింద బెట్టించి సభలో నాతనితల దన్నెనట! కొందఱాతని తలకు మాఱుగా శిరోవేష్టమునే తన్నెనని చెప్పుదురు. ఈ కథ యిప్పుడు క్రొత్తగా వచ్చినదిగాక యప్పకవికాలమునాటికే యున్నందున దీనియందు గొంత సత్యమున్నదని యూహింప వలసియున్నది. అప్పకవి పూర్వకవి వర్ణనము చేయుచు తన గ్రంథములో + +"రామరాజవిభూషణరత్నఖచిత + +చారుమస్తకలాపాపహారి వాక్య + +గౌరవము పెక్కుభంగుల గణనచేసి" + +అని రామరాజభూషణునియొక్క కిరీటమును దీయించినవాడని రామభద్రకవికి విశేషణముగా జెప్పినాడు. + +హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానమును రచించునప్పటికి రామరాజుభూషణుడు వృద్ధుడయినాడు. అప్పటికే విద్యానగరసంస్థాన మంతయు పూర్ణముగా నిశించిపోయినది. పింగళి సూరనార్యుడు రాఘవపాండవీయమును జేసినతరువాత రామరాజభూషణుడు హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానమును రచియించెను. ఈ రెండుగ్రంథములలోని గుణదోషము లెట్టివైనను రాఘవపాండవీయమునకు వచ్చిన ప్రసిద్ధి యీ గ్రంథమునకు రాలేదు. రామరాజభూషణు డీ ద్వ్యర్థికావ్యమును శ్రీరామాంకితము చేసెను. ఈ కృతి పదునాఱవ శతాబ్దాంతమునందు రచియింపబడినట్టు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0147.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..944b2fd8c67ac158078eb0bb6e67fb37844ada08 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0147.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +గలయంబ్రాకుచువచ్చి యన్నెలవునన్ గన్నీటియే ఱడ్డమై +నిలుప న్నిల్చె నృసింహభూరమణ మన్నింపంగ బాడింతటన్. [ఆ.2] + +ఉ. చందనశైలసానువుల జాల జెలంగుభుజంగబాలికా +బృందము శ్రీనృసింహవిభు బేర్కొనిపాడ దదీయగానని +ష్యందము లానువేడ్క బెరయంగ గురంగతురంగ మేగిమిన్ +మందగతిప్రసంగములు మానవు దక్షిణగంధవాహముల్. [ఆ.5] + + __________ + +ఇతడు రచియించిన షట్చక్రవర్తులచరిత్ర మను నెనిమిదాశ్వాసముల పురాతనగ్రంథ మొకటి నాయొద్దనున్నది. దీనిని తాలపత్రముల మీద వ్రాసినవా రేహేతువుచేతనో కృత్యాదిపద్యములను వదలివేసి షష్ఠ్యంతములు మొదలుకొని వ్రాసియున్నారు. ఈపుస్తకమునందలి యాశ్వాసాంతగద్య మిట్లున్నది. + +"ఇది శ్రీమద్బిక్కనవోలిపట్టణ ప్రసిద్ధ సర స్తటావలంబ సిద్ధరా +మేశ్వర వరప్రసాద సమాసాదిత సంస్కృ తాంధ్రభాషాకవి +రతాసపోషణ విశేషతా చమత్కార గురుభక్తివిహార రాచుళ్ల +గోత్ర పవిత్ర కాచభూపాలపుత్ర బుధవిధేయ మల్లారెడ్డి నామ + +ధేయ ప్రణీతంబైన షట్చక్రవర్తి చరిత్రంబను మహాప్రబంధంబు +నందు___ఆశ్వాసము." + +ఈమల్లారెడ్డి యిభరా మని మనపుస్తకములలో జెప్పబడిన యిబ్రహీము గోలకొండ నవాబుగా నున్నకాలములో నుండి యొకసారి యాతని యాస్థానమునకు దనయాస్థానకవీశ్వరుని తోడగూడ బోయినప్పుడు, \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0148.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b4636023f804e1afa66b1197ab1c586cf9d1029 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0148.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +చ. బలరిపుభోగ కాచనరపాలునిపెద్దకుమార మల్ల నీ + +కలితయశ;ప్రభావములు కన్గొనలే కలకట్టు మన్నెమూ + +కలు తల లొల్లరో బిరుదుగద్దియము ల్చదివించుకొందురౌ + +కొలది యెఱుంగ జాల కలకుక్కలు చుక్కలజూచి కూయవే. + +అను పద్యమును దనకవిచేత చదివించుకొనగా రాజులందఱును గోపించి యుద్ధ సన్నద్ధులయియున్నప్పుడు మల్కిభరాము వారివారించి ప్రశాంతులను జేసెనని యీవఱకే గంగాధర కవి చరిత్రమునందు వ్రాసియున్నాను. దీనినిబట్టి యీకవి యిబ్రహీము కాలములో నున్నట్లు తెలియవచ్చుచున్నది. ఇబ్రహీము క్రీస్తుశకము 1550 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1581 వ సంవత్సరము వఱకును గోలకొండరాజ్యమును పాలించెను. "కుమారమల్ల" యని పయిపద్యములో జెప్పబడి యుండుటచేత మల్లారెడ్డి యిబ్రహీముకాలములో కౌమారదశ యందుండి 1600 వ సంవత్సర ప్రాంతముల వఱకును జీవించియున్న ట్లూహించవలసియున్నది. ఈమల్లారెడ్డి కాపుకులజుడు; కాచరాజపుత్రుడు; గోదావరిమండలములోని బిక్కనవోలుసంస్థానప్రభువు. ఇతడు రాజమహేంద్రవరమును పాలించిన వీరభద్రరెడ్డి మొదలైన రెడ్లసంబంధుడని తోచుచున్నది. ఈతనికవిత్వము రసవంత మయి సలక్షణముగా నున్నది. ఈతని షట్చక్రవర్తిచరిత్రమునుండి కొన్ని పద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను- + +సీ. గోపుర గోపుర గోపురప్రతిమంబు + +కల్పద్రు కల్పద్రుగౌరవంబు + +మానవ మానవ మానవాభిశయంబు + +మణిజాల మణిజాలమంజిమంబు + +సారంగ సారంగ సారంగనయనంబు + +సుమనోబ్జ సుమనోబ్జశోభితంబు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0149.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fbfec753fd65f70ad43f6c0ed07e4802063d623 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0149.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +బహుధామ బహుధామ బహుధామచిత్రంబు + +ఘనసార ఘనసారగంధిలంబు + +భవ్యకాసార కాసారబంధురంబు + +జవనసైంధవ సైంధవసంకులంబు + +బహుళకేతన కేతనభస్థలంబు + +నై విజృంభించె సిరి నయోధ్యాపురంబు. [ఆ.1] + +ఉ. రాజవు నీవు సద్గతి తెఱంగు లెఱింగి బుధానురాగివై + +యాజరుచిం జెలంగి సముదంచితవిష్ణుపదానువర్తి వి + +భ్రాజితసత్కళానిధివి రశ్మి యొకానొకవేళ నిండినన్ + +హా జనపాలకా కువలయం బడలన్ గృశియించు టొప్పునే. [ఆ.3] + +చ. అతను వియోగతాపము నిజాంగమునం దగ నిండియుండగా + +నతివ సతృష్ణయై నలకథామృత మెంతయు గ్రోలె నందునన్ + +మిత మెడల న్వెసన్ జ్వరము మించె నటంచును దత్సఖీభిష + +గ్వితతులు దానికిం దగుచికిత్సలు చేయ దొడంగి రత్తఱిన్. [ఆ.4] + +సీ. గోరక్షణము చేయుశౌరి యుండుట జేసి + +గోరక్షణము చేయుకోర్కె మెఱసె + +బుధులబ్రోచెడు చతుర్భుజు డుందుటనుజేసి + +బుధుల బ్రోచుచునుండు బుద్ధిమించె + +సత్యానురక్తు డౌచక్రి యుండుట జేసి + +సత్యానురక్తుడై చాల నెలసె + +బలభద్రయుతుడు శ్రీపతి యుండుటనుజేసి + +బలభద్రయుక్తుడ్తె ప్రజ్ఞ మీఱె + +నొడల బురుషోత్తముడు పూనియుంట జేసి + +తాను బురుషోత్తముం డన ధాత్రి నొప్పె \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0150.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0150.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c7ee211a310617cf4b45ecd089e77003fb28d045 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0150.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +భవ్యలక్ష్మీవిలాసవిభ్రమము లలరు + +చక్రధరమూర్తి పురుకుత్సచక్రవర్తి. [ఆ.6] + +చ. ఘనములదర్పణంబు లిభకర్ణతలాగ్రము లెండమావు ల + +వ్వనధితరంగము ల్సిరులు, వాయువుముందఱ నిడ్డదీపముల్ + +వనములబుద్బుదంబులు జలంబులపై లిఖియించువర్ణముల్ + +తనువులు, రాకుమార పరితాపము వల్వదు నీమనంబునన్. [ఆ.7] + +చ. సరసుల దేలి పుష్పవనసంతతిపై గడువ్రాలి సుప్తబం + +భరముల దోలి చారుశుకపంక్తుల నేలి ప్రసూనగంధ మా + +దరమున గ్రోలి పుష్పితలతాతరు లెక్కుచు పోలి మెల్లగా + +జరగగజొచ్చె దక్షిణపు జల్లనిగాలి వయాళిపెంపునన్. [ఆ.8] + + __________ + +ఈక్షత్రియకవి సాంబోపాఖ్యాన మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచించి శ్రీరంగనాయకున కంకితము చేసెను. ఈకవి కృష్ణదేవరాయనియల్లు డైన రామరాజునకు బెదతండ్రికొడుకు కోనేటి తిమ్మరాజున కాశ్రితుడై యుండినవాడు. కాబట్టి కవి 1550 వ సంవత్సరప్రాంతములం దుండినవా డని నిశ్చయముగా జెప్పవచ్చును. కోనేటితిమ్మరాజునకును రామరాజునకును తాత యగు నార్వీటిరామరాజును, కృష్ణదేవరాయనియల్లు డగురామరాజును, కవి తనసాంబోపాఖ్యానమునం దిట్లు వర్ణించియున్నాడు- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0153.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b232104ea328bdec69589009d94c11db7245190a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0153.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +ఉ. కౌరవనాథ యే గలుగగా గలశీతనయుండు గల్గగా + +బౌరుషసింహమూర్తులగు బాహ్లికముఖ్యులు కల్గియుండగా + +నూరక కుందె దేటి కిది యోధులచందమె శీరసాధనున్ + +వారణచేసి సాంబు నని వ్రాలిచి లక్షణ దెత్తు గ్రమ్మఱన్. [ఆ.5] + + _____ + +ఈక్షత్రియకవి కాకుస్థవిజయ మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించి తనతండ్రి యైన యెల్ల భూపాలున కంకితముచేసెను. తనతండ్రి సభాసీనుడయి యభినవాంధ్రకవితాపితామహు డైనయుప్పుగుండూరిపురి వేంకటకవినిజూచి శాశ్వతమగు ధర్మ మెద్దియని యడుగగా నక్కవికంఠీరపు డిట్లనియెనని తనకృత్యాదిని వ్రాసికొనియున్నాడు- + +ఉ. కోనయయెల్ల వైరినృపకుంజరభంజన కంజదళాక్షసే + +వానిరపద్య యాద్యజనవల్లభనీతిసార యౌ + +రా నవఖండ రాజర సనాంచలరంగముల న్నటింప ద + +న్మానసగర్వపుందెర దెమల్చి యమర్చితి కీర్తినర్తకిన్. + +శా. థారాపాతము వాసినప్పుడు ఘనత్వం బేర్పడున్ జంద్రహా + +సారూడి న్విలసిల్లుచున్నపుడ శైత్యం బెల్ల గాన్పించు రా + +నీరాజద్భుజఖడ్గరాజ మభివర్ణింప న్వశంబే మహో + +గ్రారిధ్వంసక మట్ల కోనవిభునెల్లా రాజకంఠీరవా. + +గీ. అమితచారిత్ర పుణ్యమార్గములు గలవు + +పెక్కులయ్యును సత్కీర్తి కెక్కుననియ + +సప్తసంతానములు నందు శాశ్వతంబు + +కావ్య మందుము సత్కవి కలిగె నీకు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0155.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..111cbad9a973190995f14fd79c48262b1503ee0d --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0155.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +శిష్యుడు. ఈతనికవిత్వము నిర్దుష్టమయిన హృదయంగమముగానున్నది. కాకుస్థవిజయములోని కొన్నిపద్యముల నిందు బొందుపఱుచుచున్నాను. + +ఉ. మనుతనయుండు నంతట సమాధిసమాపనవేళయైన లో + +చనములు విచ్చి ముందట బ్రసన్నపరిస్ఫుటబింబ మొప్ప ని + +ల్చిననెల నిల్వుటద్దమువలెన్ మెఱయంగ మరుండు మాధవుం + +డును నునుగాడ్పు మేనులకు నోచగ నచ్చర లాట లాడగన్. [ఆ.1] + +చ. కలువలవిందున క్తమును గమ్మకొలంకులగాడ్పుక్రుంకు జె + +ల్వలజడలున్ వసంతువనవాసము గ్రొవ్విరికత్తికోతలున్ + +వెలసిన నాదుమాధుకరవృత్తి విశిష్టగుణంబు నెంచియో + +చెలిమియు బ్రేమయు బొదల జేసె మహాముని యాతిథేయముల్. [ఆ.2] + +ఉ.నీ విదియెక్కి పద్మభవనిర్జరనాథుల జూడ నెప్పుడుం + +బోవుచు వచ్చుచుండి పనిపుట్టిన వేల్పుల పాలగల్గి చే + +చేవయొకింత చూపు మని చెప్పి తిరోహితు డయ్యె నయ్యెడన్ + +దైవతలోకశిల్పి యరదం బటువెట్టి మహాద్భుతంబుగన్. [ఆ.2] + +చ.పుడమికి నీవు రాజ వయి పుట్టితివెన్నడు నాటనుండియున్ + +గొడవలు గట్టిపెట్టి నిను గొల్చిరి రాజులు కన్నుదోయికిన్ + +బడలిగాక యేకలహపారణ గఱ్ఱున ద్రేచెదన్ వ్యధం + +దడవులబట్టి చూడనికతంబున మాసెజుమయ్య వీణయున్. [ఆ.2] + +ఉ. వేల్పులకంటె ము న్నసురవీరుల మేము సృజించుటెంచి స + +కల్పము మాప్రసన్నతకుగా నొనరించితి నన్న వీవచ: + +కల్పన కర్థ మేమి యలకయ్యము మాకు ననిష్టమంచునో + +యల్పుల ద్రుంచి లోకములయాపద దీర్చితి వింతయొప్పదే. [ఆ.3] + +ఉ. వచ్చిన నిచ్చట న్మొలచి వచ్చితిరే యన నోల లాడుచున్ + +వచ్చితి మమ్మ యేము నొకవారిరుహాకరవీధి నీజటా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0156.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0156.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e323ba039a973bc86817a8a34466836293153ab6 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0156.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +భృచ్చతురాసనుండు మొలపింపగ దమ్ములతోడబుట్టి మా + +కిచ్చె సుగంధగంధి పదహీరకిరీటము లబ్జనామముల్. [ఆ.3]] + +చ. అడవుల నీవుదాల్చువడియాలపుసొమ్ము లటుండు గాని మా + +తోడవులు వెట్టుమంచు గృపతో మణిమంజులభూష లాదిగా + +నుడుగర లిచ్చిన న్వెఱచు చొయ్యన నంది యతండు సై చుమీ + +విడువనితప్పు నేడు వెత బెట్టక మానితి వేటకానుకల్. [ఆ.4] + +ఉ.ఎల్లరు దృప్తులైన నొకయించుకసే పట విశ్రమించి రా + +గిల్లినమూకతోద దమకింపనియానముతోడ భిల్లరా + +డ్వల్ల భలక్ష్మీతోడ వనవల్లభుతోడ జయంబుతోడ భూ + +వల్లభనందనుండు హయవల్గన మొప్పగ వచ్చె వీటికిన్. [ఆ.4] + +ఉ. ఆరభసంబునప్డు కఠినాథులచే దలలేని బొందులన్ + +జూరె గడంక లూరెనని చూపఱుమెచ్చుల మూరిబోయి రా + +సూరెల మున్ను కన్నిడినసూటిన వామభుజాభుజాదులన్ + +బీరముసూపి త్రెళ్లె నవి భీమమహోక్షఖురాహతంబులై. [ఆ.5] + +ఉ. అక్కడజూడు నిన్న యొడయం డరదీఱెను దల్లితండ్రితో + +నక్కట నేడు కల్యకఠినాదులలోపల నొక్క డేనియున్ + +ద్రిక్కకపోయెనే యిసుకదేఱెనె తానకశౌర్యవార్థియం + +దుక్కివు లైరె వేల్పు లొక డూఱటగా నిక నేమిచెప్పుదున్. [ఆ.5] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0157.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0157.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2fb4e5b6befc9c90fede962d404c0192eef6478f --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0157.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఈకవి కొక్కోకమును, సకలనీతికథానిధానమును తెనుగున బద్యకావ్యములగా రచియించెను. కొక్కోకమునకు రతిరహస్యమని నామాంతరము. దీని కవిత్వము హృద్యముగానేయున్నను నీతిమంతులు చదువ దగినగ్రంథముకాదు. ఈగ్రంథము కుంటముక్కల మల్లయామాత్యుల కంకితము చేయబడినది. శైలిని జూపుటకయి కొక్కోకములోని రెండు పద్యముల నిం దుదాహరించుచున్నాను- + +చ. పెనిమిటిభాగ్యరేఖ గుణబృందము లేనరు లైన ముందటన్ + +వినుతులు చేయ సౌఖ్య మొదవించును నాథునియందు మిత్రులం + +గనుగొని సంతసిల్లు గలకంఠిగుణంబులుచూడ జూచి చ + +య్యన దెలియంగవచ్చు మదనాంకురభావము జూడకుండినన్. [ఆ.1] + +చ. తరుణులు పుష్పకోమలులు తత్తఱపాటున నేమిచేసినన్ + +విరసము పుట్టు గావున వివేకమునం బురుషుండు తత్సఖీ + +పరచితభంగి రాగరసబంధురుడై యెట నేప్రయోజనం + +బురమణి కిష్టమౌనదియె పూర్వముగా గెడబాటుచేయుచున్. [ఆ.2] + +ఈకవి యుండిన కాలమువిషయమై మన మిప్పుడు కొంచెము విచారింపవలసి యున్నది. కవి కృతిపతియగు భైరవమల్లామాత్యుని వర్ణించుచు- + +సీ. హరిపదధ్యానతత్పరుడు చండలమహాలక్ష్మీప్రసాదై కలబ్ధవరుడు + +రహి గజపతిమహారాయ లిచ్చినసమంచితమహాపాత్రప్రసిద్ధయశుడు + +నాజమాఖానరాయనిచేతనొడయుడై వినుకొండదుర్గ మేలినఘనుండు + +కృతివననిక్షేపపృథుతటాకాలయతనయాదిసప్తసంతానఘనుడు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0160.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0444183200d97c6c3aa23cd1367351ce24293ab7 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0160.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +క. భావమున దోచె గలియుగ| పావనభూపాలకథలు బంధురకావ్య + +శ్రీ వెలయ నాంధ్రభాషను|గావింపగవలయు సుప్రకాశత నాకున్. + +పయిపద్యములనుబట్టి యితడు పురాణసారమను గ్రంథమును గూడ రచించినట్లు కనబడుచున్నదిగాని యా గ్రంథము దొరకలేదు. + +చ. వినుతియొనర్తు నాంధ్రసుకవీంద్రుల నన్నయభట్టు దిక్కయ + +జ్వను నమరేశ్వరుం జెదలువాడమహాత్ముని మారనార్యు నా + +చనసుతసోము భాస్కరుని జక్కయనుం గవిసార్వభౌమునిన్ + +వనరుహపుత్రసన్నిభుల వర్ణితకావ్యకళానిధిజ్ఞలన్. + +అని కవి తన సకలనీతికథానిధానములో శ్రీనాథుని వఱకును గల కవులనేస్తుతించి యున్నాడు. "చంద్ర శేఖర క్రియాశక్తి రాయలయొద్ద బాదుకొల్పితి సార్వభౌమ బిరుద" మని యుండుటనుబట్టి యీ పద్యమునందు బేర్కొనబడిన కవిసార్వభౌముడు శ్రీనాథుడనుటకు సందేహము లేదు. ఇంచుమించుగా సమకాలికులగుటచే గాబోలు నల్లసాని పెద్దనాదుల నితడిందు బేర్కొనలేదు. + +సీ.ప్రభవించె నేవీట బర్వతాగ్రంబున నరిగెరీశ్వరుడు శ్రీనాయకుండు + +వసియించె నేవీట వర్ణితసాలాంతరమున మూలస్థానరాజమౌళి + +యుదయించె నేవీట నుత్తరాశాతటభూషణీకృతనింబ పుట్టలాంబ + +వరియించె నేవీట వలదిశాకోణంబునందు గుబ్బటలమైలారమూర్తి + +వినుతిగాంచె నేవీటను విప్రరాజ| వైశ్యశూద్రాదిబహువిథవర్ణ సమితి + +యట్టి పురరత్న మొప్పుభవ్యాంబుజాత|మండితామరతరువల్లికొండపల్లి + +క.ఇటువంటి కొండపల్లీ | పుట భేదన మంత్రిమకుట భూషణ మరిరా +ట్కటకవి భేదన ఘటనో | ద్భటుండు కుంటముకుల పిన భైరవుడొప్పున్. + +ఇత్యాది పద్యములను బట్టి సకల నీతి కధా నిదాన కృతిపతి కొండపల్లి కధికారియైనట్టు కనబడు చున్నాడు. ఇట్లొక కృతి పతి వినుకొండకును \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0162.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5495e61441f595500b8a2a63c95c2c90fe7c6362 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0162.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +చ. అధిపతి నంచు గ్రద్ద మిము నందఱ నీనగవింధ్యవాసకున్ + +వధ యొనరించి మాంసము లవారణగా బలిపెట్టజూచె మీ + +రధములువోలెనుండ దగదన్న ఖగంబులుపల్కె మమ్ము నీ + +విధమున బాపగాదలచి వీడగనాడుట మీకు ధర్మమే. [ఆ.3] + +ఉ. అంతట రాగమంజరి గృహంబున సీధురసంబు గ్రోలి యే + +కాంతమ యప్పురంబు చిఱుగ్రంతల నేగ దలారిమానుసుల్ + +చెంతల డాసి పట్టుకొని చేతుల దంపిన నన్నుమిన్న యా + +ప్రాంతమునందు ద్రెళ్ళి కెళవారయుదూతిక గాంచె నాదటన్. [ఆ.4] + + _________ + +ఈకవి హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానమును పద్యకావ్యమునుగా రచించెను. ఈకావ్యమును నెల్లూరికావ్య మనియు, కవిని నెల్లూరి శంకరకవి యనియు, బ్రౌన్ దొరగారు వ్రాసిరికాని యావ్రాత నిరాధారమైనది. కవి గోదావరి మండలములోని వాడు; కృతి నాయకుడైన యీడూరి యెల్లనయు గోదావరీమండలములోనివా డయి యీడూరి కరణమును కార్కొలనువాసస్థుడు నయియుండెను. ఈయంశములను కవి తనపుస్తకమునం దిట్లు చెప్పినాడు.- + +గీ. మతి వితర్కింప గేవలమంత్రిమాత్రు + +డే ధనంజయబాహుశౌర్యాధికుండు + +సత్యవర్తను డీడూరిశాసనుండు + +హితవచోహరి బాచయయెల్లశౌరి. + +న. అమ్మంత్రినిధానంబునకు నిజస్థానంబు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0163.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f46bbbf061f1f6d7323dc08fe82d77a7d2d1b29 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0163.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +మ. అరవిందాసనవాస వాద్యమరలోకారాధ్యకర్కోటకే + +శ్వరకారుణ్యసదాభిరక్షితము భాస్వద్దీప్తిమద్భూసురో + +త్కరనిత్యశ్రుతిపాఠనిస్వన ముదాత్తశ్రీ నజస్రమ్ంబు ని + +ద్ధరణిం బేర్కొన నొప్పు గార్కొలను గోదావర్యుపాంతంబునన్. + +ఒక్క కృతిపతిమాత్రమేకాక కృతిపతియొక్క తాతముత్తాతలును గోదావరిమండలములోనే పుట్టి పెరిగి యక్కడనే సంబంధబాంథవ్యములను జేసికొనుచుండిరి. కవి కృతిపతియొక్క ముత్తాతను వర్ణించుచు నతడు గోదావరి మండలములోని యుండి గ్రామములో సంబంధము చేసికొన్నట్లీ క్రింది పద్యమున జెప్పినాడు- + +చ. ప్రెగడనమంత్రి బంధుజనబృందము పేర్కొన నుండిశాసనుం + +డగుమతిశాలివీరసచివాగ్రణిపుత్రిక దిప్పమాంబికన్ + +దగుమహిమ న్వివాహ మయి ధన్యచరిత్రుల గాంచె బుత్రులన్ + +జగదభివర్ణనీయుల విశాలయశోవిభవాభిరాములన్. + +ఈడూరికరణమునకు గృతి యిచ్చినకవియు తద్గ్రామపరిసరమున నివసించువాడే యై యుండవలెనుగాని యెక్కడనుండియో నెల్లూరినుండి వెదకుకొనుచు వచ్చినవాడయి యుండడు. కవి తన గ్రంథములోనే తానాయెల్లనార్యునికి బంధుడును విధేయుడు నయినట్లును తన్నతడింటికి బిలిపించి హరిశ్చంద్ర చరిత్రమును దన కంకితము చేయుమని కోరినట్లును చెప్పిన పద్యములలో నొకటియిందు వ్రాయుచున్నాను- + +మ. నను గౌండిన్యమునీంద్రగోత్రజు సుధాంధస్సింధుకల్లోలతు + +ల్యనిరాఘాటవచోధురంధరుని డేచామాత్యసత్పుత్రు బా + +వనచారిత్రు శశాంకమోళిపద సేవాలబ్ధసాహిత్యస + +ద్ధనునిన్ బంధు విధేయు శంకరకవిన్ దాక్షిణ్యపుణ్యాధికున్. + +కృతిపతియు గృతికర్తయు నిరువురును గూడ నాఱువేలనియోగులు. వారిరువురును కుతుబ్‌షా గోలకొండ నవాబుగా నున్నకాల \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0164.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0164.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ffee3c87ad2045924a88141a652e6b65aa38f70 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0164.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ములో నున్నట్లు కవికృతినాయకుని గూర్చి పంచమాశ్వాసాంతమున సంబోధించిన యీ పద్యమువలన దెలియవచ్చుచున్నది. + +క. అలఘుప్రతాపకుతుబన|మల కేంద్రకృపాసమగ్రమహిమాన్విత కా + +ర్కొలనిగ్రామని కేతన|జనసీమారక్షణై కచాతుర్యనిధీ. + +ఈకుతుబనమల కేంద్రుడు సాధారణముగా నిభరామని చెప్పబడెడి యిబ్రహీము కుమారు డయినమహమ్మదు కుతుబ్‌షా. ఇతడు క్రీస్తుశకము 1581 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1611 వ సంవత్సరమువఱకును గోలకొండలో రాజ్యము చేసినందున, కవియు నప్పుడే యుండి పదునాఱవ శతాబ్దాంతముననో పదునేడవశతాబ్దాదియందో యీపుస్తకమును జేసియుండును. శంకరకవివిరచితమైన హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానము మృదుమధురపాకము గలదయి రసవంత మయి సహృదయహ్లాదకరముగా నుండును. ఇందలి పద్యముల నొక్కొక్కయాశ్వాసమునుండి యొక్కొక్కదాని నిందుదాహరించెదను. + +శా. ఆకర్ణింపుము పాకశాసన సుపర్వానీకసంసేవ్య భూ + +లోకాధీశు డగణ్యపుణ్యుడు కృపాలోలాత్మకుం డర్థిర + +క్షాకల్పద్రుమ మద్రిధీరుడు హరిశ్చంద్రాభిధానుండు ధా + +త్రీకంతుం డొక డొప్పు సూనృతవచ:శ్రీవభవోపేతుడై. [ఆ.1] + +చ. మును ధర యేలి చన్ననృపముఖ్యు లనేకులు చర్చచేసినన్ + +జనవర వారిలోన విలసన్మతిపారగు లెవ్వరైన సొం + +పున దమవెంట ముంటిమొనమోపగజాలినయంతమేరయున్ + +గొని చనిరే ధరాతలము కొంకకుమీ యిల దానమిచ్చుచోన్. [ఆ.2] + +సీ. పరమపావనతేజ పావక సదయాత్మ హరిణాంకమౌళిపర్యాయకాయ + +యనఘపాతివ్రత్యమున మనోవాక్కాయకర్మవిస్ఫూర్తిచే ధర్మనిరతి + +బూని చరించితినేని మత్ప్రాణేశ్వరుండు సూనృతవచోరూడి మెఱని + +భూనుతకీర్తివిభూతిశోభితుడేని శీతలాకృత మౌనిశిష్యునకును \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0165.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0165.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9efe3719e3d0317ce70671fbd226e9feee37b6f2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0165.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +విశదవాత్సల్యమున మున్ను కుశల మొసగి + +పిదప గౌశికుఋణము సంప్రీతిదీర్ప + +గూడునట్లుగ బెనిమిటి గొడుకు గరుణ + +నరసి రక్షింపవయ్య జోహారునీకు. + +శా. ఏణీలోచన నానిమిత్తమున నీ కీపాటు పాటిల్లెనే + +క్షోణీనాథులరాణివాసములు చక్షుకౌతుకాపాదిని + +శ్రేణీలాలితహర్మ్యవాటికలలో గ్రీడావి శేషంబులన్ + +బ్రాణేశాన్వితలై నిరంతరసుఖప్రౌడిన్ వినోదింపగన్. [ఆ.4] + +మ. అకటా చేరెడు నేలకుం దగడె సప్తాంభోధివేష్టీభవ + +త్సకలద్వీపకలాపభూపమకుటాంచత్పద్మరాగోజ్జ్వల + +ప్రకటానర్గళనిర్గళత్కిరణశుంభత్పాదు డై నట్టిరా + +జుకుమారుం డని యేడ్చె గన్ను గవ నశ్రు ల్కాల్వలై పాఱగన్. [ఆ.5] + + _______ + +ఈకవియు శంకరకవివలెనే హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానము నయిదాశ్వాసముల పద్యకావ్యముగా రచియించెను. కవి శైవబ్రాహ్మణుడు; కాశ్యపగోత్రుడు; శోభనాద్రీశునకును పండితారాధ్యుల వీరనాధ్యుని పుత్రియగు గురవమాంబకును బుత్రుడు . ఈయిరువురుకవులు నించుమించు నేకకాలమునందే తమకావ్యములను రచియించినట్లు తోచుచునంది. ఇందు శంకరకవిపుస్తకమునకంటె నేబదిపద్యము లధికముగా నున్నవి. ఒకరు వ్రాయుచున్నకథ నొక రెరుగకయిరువురుకవులును గౌరనమంత్రికృతమైన ద్విపదకావ్యము ననుసరించి తమ పద్యకావ్య \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0166.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0166.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61728811fc33339b5136ced1e2c051900a913ae2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0166.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ములను జేసి యుండవచ్చును. ఒకవేళ నీయిద్దరిలో నొకరు రెండవ వాని కావ్యమును జూచి తరువాత దనపుస్తకమును జేసియు నుండవచ్చును. ఈయంశమును దీనిం జదువువారు నిర్ధారణ చేసికొన గలుగుట కయి యించుమించుగా శంకరకవి గ్రంథములోనుండి యుదాహరించిన పద్యముల యర్థము నిచ్చెడు పద్యములనే యిందుదాహరించు చున్నాను- + +చ. ఉరుతరసత్యవాక్యవినయోచితభూరిగుణప్రసిద్ధికిన్ + +నరపతు లేమిలెక్క పదునాలుగులోకములయందు జూడ గి + +న్నరసురయక్షకింపురషనాయకులం దొక డైన లేడు ని + +ర్భరమహితప్రభావమున బన్నిద మిత్తు బురారిసన్నిధిన్. [ఆ.1] + +ఉ. మానవనాథ యీకొఱత మాటల దీఱదు గాధినూను డీ + +పూనిక దప్ప డింక గొనిపోయిరె మున్ను ధరిత్రి చేరెడం + +తైన నర్తేంద్రముఖ్యులు దివాకరవంశ పయోధిచంద్ర నీ + +మానితవాగ్వదాన్యమహిమం బెడబాయు టదేమి చూడగన్. [ఆ.2] + +చ. ధృతిమెఱయంగ నే నిటుపతివ్రత నేని, ధరిత్రిమీద మ + +త్పతిఘనసత్యవాక్యనయభాసుర డేని కృశాన నీ విదే + +హితమతి శీతలాకృతి వహించి ధరామరవర్యు భూవిభున్ + +సుతు డగులోహితాస్యు దయజూచి మునీంద్రుఋణంబుదీర్పుమా. [ఆ.2] + +ఉ. ఏమనవచ్చు మున్ను ధరయేలినరాజులదేవులెల్ల స + +త్కామవినోదవైభవసుఖప్రదలై నసియింప, నిన్ను బల్ + +బాముల గప్పి కాఱడవిపాలుగ ద్రిప్పి కృతఘ్న బుద్ధిచే + +నీమము దప్పి యమ్ముకొన నేరుపు గల్గె లతాంగి యేమనన్. [అ.4] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0169.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0169.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90e71e680040deb711a1ccbdc4d15471b50fae68 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0169.txt @@ -0,0 +1 @@ +స్థించినపక్షమున, అత డప్పుడు బాలు డయియుండెవలెనుగాని జన్మపత్రమునందు జెప్పబడినప్రకారము వయసుమీఱినవా డయియుండ జాలడు. కాబట్టి యాజన్మపత్ర మెంతమాత్రమును విశ్వాసపాత్రమయినది కాదు. ఈ కాలవ్యత్యాసమును సరిపఱుచుట కయి కొంద ఱప్పయ్యదీక్షితులవారుకూడ కృష్ణదేవరాయలకాలమునాటివారే యని చెప్పుచున్నారు. అప్పయ్యదీక్షితులవారు మిక్కిలి వృద్ధు లగువఱకును జీవించినవా రగుటచేత బాల్యమున కృష్ణరాయని దినములలో నుండిన నుండవచ్చునుగాని యీసంస్కృత విద్వత్కవి వేంకటపతిరాయల యాస్థానమునందే యుండి ప్రసిద్ధు డయినవాడు. ఈదీక్షితులవారు కాంచీపురమునకు నలుబదిమైళ్ళ దూరములోనున్న యదెపోల మను నగ్రహారమున నీశ్వరాంశచేత నారాయణదీక్షితులకు పుత్రుడయి పుట్టెననియు, ఇతడు తనపండ్రెండవసంవత్సరమునాటికే వేదాధ్యయనము చేసి "శివార్చనచంద్రిక" "శివతత్త్వవివేకము", "శివమణిదీపిక" "ఆత్మార్పణము" మొదలయిన శైవగ్రంథము లనేకములు చేసెననియు, వాదమునందు వేంకటపతిరాయలసంస్థానమున రాజగురువయిన తాతాచార్యుల నోడించి రజసమ్మానము పొందెననియు కావేరీతీరమునందనేక యాగములుచేసి యవసానదశయందు కాశీవాసము చేయవలెనని యఱువది యేండ్లు నిండినతరువాత ప్రయాణ మయిపోవుచుండగా త్రోవలో చిదంబర పురనివాసు లాతనిపోనీయక తమయూరనుండునట్లు ప్రార్థించి నిలిపినందున నపరకాశి యగు చిదంబరమునందుండి యందే దేహవియోగము నొందెననియు అతడు నూటికంటె నెక్కువపుస్తకములు రచించెననియు చెప్పుదురు. ఇప్పు డీమహాకవి రచించిన గ్రంథము లనేకములు నశించినవి. కువలయానందమనెడి యలంకారశాస్త్రము సుప్రసిద్ధమయి సర్వదేశములయందును వ్యాపించియున్నది. తనతండ్రికి గలిగిన గెలుపులను వర్ణించుచు నీలకంఠవిజయమను సంస్కృతగ్రంథమును జేసిన \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0170.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00d37b059d16315231567f8d243ce7940e460508 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0170.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +యయ్యదీక్షితు లప్పయదీక్షితులవారికి మేనల్లు డయి మధురరాజగు తిరుమలనాయకునియొద్ద మంత్రిగా నుండినందున, ఈతితుమలనాయకుడు మధురాపురము రాజధానిగా హూణశకము 1623 మొదలుకొని 1659 వ సంవత్సరమువఱకును పాండ్యదేశమును పాలించినందునను, ఆకాలమునుందుండిన యయ్యదీక్షితుల మేనమామయైన యప్పయ్యదీక్షితులవారు నూఱుసంవత్సరములక్రిందట కృష్ణదేవరాయలసభయందుండిరనుట నమ్మదగినదికాదు. అందుచేత దీక్షితులవారితోడిసమకాలికుడయిన రామకృష్ణకవియు కృష్ణరాయని యాస్థానమునందుండలేదనుట నిశ్చయము. + +రామకృష్ణునిగూర్చి తాతాచార్యులవారితో సంబంధించినకథ లనేకములు చెప్పుచున్నారుగాన, దీక్షితులవారి చరిత్రమువలెనే యాచార్యులవారిచరిత్రమును మనకథతో నంతగా సంబంధించినది కాకపోయినను తాతాచార్యులవారినిగూర్చికూడ నిచ్చట గొంచెము వ్రాయుచున్నాను. ఈయనజన్మస్థలము కాంచీపురము; ఈతడు గొప్పవిద్వాంసుడును, సంస్కృతకవియు, ధర్మాత్ముడును అయి యుండెను. అప్పయ్యదీక్షితులవారు శివాంశచేత పుట్టిరని చెప్పినట్లే యితడు విష్ణ్వంశచేత గలిగెనని జనులు వాడుకొందురు. ఇతడు తనధనముతో బీదలకనేకవివాహములు చేయించినందున వీరివంశనామము తిరుమల వారయినను తరువాత కన్యాదానమువారని మాఱినది. ఈతడు గీర్వాణభాషలో "సాత్విక బ్రహ్మవిద్యావిలాసము" అనుగ్రంథమును జేసెను. ఇతడు చంద్రగిరిరాజులకు వంశగురువయి తఱుచుగా కాంచీనగరము నుండి చంద్రగిరికిబోయి వేంకటపతిరాయలసంస్థానమునందు వసించుటచేత, ఈయన కక్కడ రామకృష్ణకవితోడి సంబంధము కలుగుచు వచ్చెను. ఈతాతాచార్యులు మొట్టమొదట రామరాజు యొక్క రాజ్యాంతదశలో దలయెత్తి, వైష్ణవమతమునం దత్యంతాభినివేశము \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0171.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ad36b6f210796b180f57bd94e45ad51f4e85cf3 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0171.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గలవాడయి తనశిష్యులయిన రాజులబలముచేత బలవంతముగా జనులను బట్టి చంక్రాంకణాదులు చేయుచువచ్చెను. అందుచేతనే "తాతాచార్యులవారిముద్ర భుజము తప్పినను వీపుతప్పదు" అనుసామెత నేటివఱకును వచ్చుచున్నది. + +రామకృష్ణకవి యొక్క కాలమును నిర్ధారణము చేయుటకు దగిన యాధారములు కొన్ని తద్విరచితమైన పాండురంగమహాత్మ్యమునందే కనబడుచున్నవి. కవి యీక్రిందిపద్యములను కృతిపతియైన విరూరివేదాద్రియొక్క గురువునుగా కందాళ యప్పలాచార్యులవారిని వర్ణించి యున్నాడు. + +సీ. వేదమార్గప్రతిష్ఠాదైవతజ్యేష్ఠు డభ్య స్తషడ్దర్శనార్థరాశి + +యతిరాజరచితభాష్యగ్రంథనిర్ణేత యఖిలపురాణేతిహాసకర్త + +బంధురదివ్యప్రబంధానుసంధాత పంచసంస్కారప్రపంచచణుడు + +వాధూలమునిచంద్రవంశవర్ధనమూర్తి సకలదేశాచార్యనికరగురువు + +పట్ట మేనుంగు శ్రీరంగపతికి నణ్ణ + +గారిగర్భాంబురాశినీహారరశ్మి + +సారసాహిత్యసర్వస్వశయ్యపేటి + +యాళవందారు కందాళయప్పగారు. + +వై జయంతీవిలాసమును రచియించిన సారంగు తమ్మకవియు నీకందాళ యప్పలాచార్యులవారినే తనగురువుగా విప్రనారాయణ చరిత్రముయొక్క ప్రథమశ్వాసమునం దీక్రిందిపద్యముచేత జెప్పియున్నాడు. + +క. వందారు దాసజనతా + +మందారు న్వేదశాస్త్రమహితప్రజ్ఞా + +బృందారకగురు మద్గురు + +గందాళాప్పలగురున్ జగద్ధితు గొలుతున్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0173.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f8af81ecb9dd0ec3dc9e1a725cfc2c1a9227c018 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0173.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +వెలయు మంగయగురునభూవుభుని పెద్ద + +సంగభూపాలమణి వ్రాయసప్రవర్తి + +ప్రియయుతుం డైనరామానుజయసుతుండు + +భద్రచారి విరూరి వర్దాద్రిశౌరి. + +కృతినాయకు డైనవేదాద్రికి ఒరభువగుసంగరాజుయొక్క తండ్రి గురువరాజు సదాశివదేవరాయని రాజ్యకాలములో నుండి యాతని నలన శాలివాహనశకము 1465 వ సంవత్సరమునం దనగా హూణశకము 1545 వ సంవత్సరమునందు దేవుని నిమిత్తము నాలుగుగ్రామములు సంపాదించినట్టు మెకంజీదొరవారు సమకూర్చి చెన్నపురిలో ప్రాగ్దేశలిఖితపుస్తక నిలయమునం దుంచిన స్థానిక చరిత్రమువలన దెలియవచ్చుచున్నది. మంగయకొడుకైన గురువరాజును మంగయతమ్మునిగా జెప్పిన యాచరిత్ర మెంత నమ్మవచ్చునో యాలోచనీయముగా నున్నది. ఈకాలమును బట్టిచూచినను గురువరాజుకొడుకయిన సంగభూపాలుడు పదునాఱవ శతాబ్దముయొక్క కడపటి భాగమునందు రాజ్యము చేసినట్టే యూహింపదగియున్నది. ఆతని యాశ్రితు డగుటచేత రామకృష్ణకవియు 1560-70 సంవత్సరప్రాంతమునుండి కవియై యుండవచ్చును. కవి పాండురంగమహాత్మ్యమును వేదాద్రి కంకితము చేయునప్పటికే వేదాద్రికి కొడుకులు మొదలయినవారు కలిగియున్నట్లీపద్యము వలన దెలియవచ్చుచున్నది. + +క.సోదరులు సుతులు సతులును + +నేదోదితమార్గచర్య వినయము నయమున్ + +శ్రీదాంపత్యము నెసగగ + +వేదాద్రిమహాప్రధాని వెలయుం గృతులన్. + +రెట్టమతమును రచియించిన యయ్యలరాజు అయ్యలభాస్కరుల కాలమునుబట్టి చూడగా రామకృష్ణు డింకను దరువాతివాడని తెలి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0174.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0174.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae3b0b45c4b0c5d1419ad656ca7270c91e7fbd5c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0174.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +యవచ్చుచున్నది. పాండురంగ మాహాత్మ్యకృతిపతియగు విరూరి వేదాద్రి కాశ్రయుడగు పెదసంగభూపాలుని మేనల్లునికి రెట్టమతము నంకితమొనర్చిన యాకవులు తమకాలము నీక్రిందిపద్యముచే దెలిసికొనియున్నారు. + +సీ. కలియుగప్రథమభాగమునాల్గువేలయెన్మిదినూర్లపైని డెబ్బదియునొకటి + +శాలివాహనశకసమలిలవేయునార్నూటతొంబదిరెండు రూడిగా గ + +బ్రభ వాదిగతములు పరగ నిర్వదిమూడు నేండ్లయ్యె నెంతయు నెన్నబుధులు + +అట్టికాలంబున నయ్యల భాస్కర కవివర్యు లలరాజక మలహితుని + +యాజ్ఞ బూర్వోక్త రెట్టమతాఖ్యకావ్య + +మునునొనర్చిరి యాచంద్రముగను గీర్తి + +వక్తృశ్రోతలకునుగల్గ వసుధమీద + +నలయహోబల నృహరికి నర్పణముగ + +సంగభూపాలుని యనుగ్రహవలన వేదాద్రిసంపదల నొందినట్లు + +గీ. గుఱుతుగలరాజు మంగయ గురువరాజు + +పుత్రు బెదసంగభూపాలుశత్రుజైత్రు + +భానుసమతేజు విద్యావధానభోజు + +గొల్చి వేదాద్రి నిత్యాలక్ష్ముల దలిర్చు. + +ఇత్యాది పాండురంగమాహాత్మ్యములోని పద్యములు చెప్పుచున్నవి. పెదసంగభూపాలుడు గురువరాజుయొక్క తొమ్మండ్రుపుత్రులలో జ్యేష్ఠుడు. ఈతని తమ్ములనామము లాగ్రంథమునందు జెప్పబడి యుండకపోవుటచేత గ్రంథరచనకాలమునకు వారు బాలురనియు సంగభూపాలుడు యౌవనదశయం దుండినవా డనియు స్ఫురించుచున్నది. పెదసంగభూపాలుని తమ్ములనుగూర్చి రెట్టమతములో గృతిపతియొక్క తండ్రి యగుపెదతిమ్మరాజును వర్ణించుసందర్భమున నిట్లు చెప్పబడినది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0175.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0402ba6d7cbfe7969bcf5be74e391a7f9a9014f2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0175.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +గీ. అట్టి పెదతిమ్మరాజు ధైర్యాద్రిరాజు + +మంగవిభుగుర్వశౌరియనుగు గూతు + +సంగనాశిరోమణి బాపసంగమాఖ్య + +బ్రేమవరియించె విభవాభిరాము డగుచు. + +క. గుణనిధి యగుతత్కన్యా + +మణిజనకుంబోధజనకు మంజులభాషా + +ఫణివరు రణవిజయార్జును + +బ్రణుతింప దరంబె గురువపార్ధివనర్యున్. + +సీ. పృథులవిక్రమశాలి పెదసంగనృపతియు సత్యసంధుడు చినసంగరాజు + +ధర్మగుణాడ్యుండుతమ్మభూపాలుండురుచిరకీర్తిధనుండు రుద్రఘనుడు + +ప్రథనాంగణకిరీటి బసవనరేంద్రుండుస్థిరభాగ్యనిధి పెద చిట్టఘనుడు + +సింధుగాంభీర్యుండు చినచిట్టవర్యుండు సతతధన్యుడు పొట్టిసంగశౌరి + +కలితతేజుండు పాపసంగప్రభుండు + +ననగ బరగినతొమ్మండ్రు తనయవరుల + +గాంచి విజయసంశీలుడై మించె నౌర + +మంగరాజన్యగురువసమ్రాడ్వరుండు. + +క. ఆగురువరాజవరునకు|ద్యాగసముద్రునకు నల్లుడయి వెలసె ధరా + +భాగధురంధరతను నా | భాగుడు పెదతిమ్మరాజు ప్రజలు నుతింపన్. + +కృతిపతితల్లియు మంగయగురువ రాజుకూతురు నైన పాపసంగమాంబ పెదసంగభూపాలాదులగు తొమ్మండ్రుకును జెల్లె లయియుండ వచ్చును. అట్లయినచో నీమె సంగభూపాలునికంటె నిరువది యిరువదియైదేండ్ల చిన్నది కావచ్చును. కృతిపతియైన వేంకటరా జీమెయేడుగురుపుత్రులలో మూడవవాడు. కాబట్టి యితడు తల్లి కించుమించుగా నిరువదియైదువత్సరములప్రాయమునందు జనించి యుండ వచ్చును. అందుచే నీవేంకటరాజు తనమేనమామ యగు పెదసంగ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0176.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0176.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b804cb4568ce6cac2d27bdb18dfce31c90cacb57 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0176.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +భూపాలునికంటె నేబదియేండ్లు చిన్నవాడగుట యసంభవము కానేరదు. రెట్టమతమునందు కృతిపతియొక్క విక్రమధురంధరులైన యేడుగురు కొడుకులు వర్ణింపబడుటయేకాక కృతిపతియొక్క కొడగొట్టు తమ్మునిపుత్రులుసహిత మేవురు బాహుబలశాలులయి నట్లు వర్ణింపబడియున్నారు. అందుచేత నతడీగ్రంథమును గృతినందినకాలమున కనగా 1769 వ సంవత్సరమునాటికి మిక్కిలి వృద్ధు డయి యుండవలెను. అతని కప్పు డెనుబదిసంవత్సరములవయ స్సుండె ననుకొందము. అట్లనుకొన్నను పాండురంగమాహాత్మ్యము రచియింపబడినకాలము 1650 వ సంవత్సరమునకంటె బూర్వమయి యుండదు. అప్పటికి రామకృష్ణుడు వృద్ధు డనుకొన్నను, అతడు కృష్ణదేవరాయల యాస్థానమునందలి కవుల నాక్షేపించె నన్న కథలన్నియు నసత్యకల్పనములనుట స్పష్టము. అయినను మన మీకవులకాలమునుగూర్చి యింకను విచారింపవలసి యున్నది. + +ఈరామకృష్ణకవి యాజ్ఞవల్క్య బ్రాహ్మణుడు; కౌండిన్యసగోత్రుడు; తండ్రి రామయ్య; తల్లి లక్ష్మమ్మ. తాను తెనాల్యగ్రహారనిర్ణేత యయినట్టును, ఆశుకవిత్వాదులయందు మేటియైనట్టును, కృతిపతి తన్నుద్దేశించి పలికినట్టుగా కవియే పాండురంగమహాత్మ్యమునం దీక్రింది పద్యములతో జెప్పుకొనియున్నాడు. + +క. నను రామకృష్ణకవి గవి + +జనసహకారావళీవసంతోత్సవసూ + +క్తినిధి బిలిపించి యర్హా + +సనమున గూర్చుండ బనిచి చతురత ననియెన్. + +సీ. నలుదెఱంగులకావ్యనవసుధాధారలఘనుడనాశువునందుగరముమేటి + +వఖిలభూమీపాలకాస్థానకమలాకరోచ్చయతరుణసూర్యోదయుడవు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0177.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0177.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4b29d26a24b9a38e58747067100e28585d669369 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0177.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +శైవవైష్ణవపురాణావళి నానార్థరచనాపటిష్ఠైకరమ్యమతివి + +లౌకికవైదికలక్షణచాతుర్యధైర్యప్రభారూడకార్యచణుడ + +వాంధ్రభూమీకుచాగ్రహారభ మైన + +శ్రీతెనాల్యగ్రహారనిర్నేత వగ్ర + +శాఖికాకోకిలమ వీవు సరసకవివి + +రమ్యగుణకృష్ణ రామయరామకృష్ణ + +క. కౌండిన్యసగోత్రుడ వా + +ఖండలగురునిభుడ వఖిలకావ్యరససుధా + +మండనకుండలుడవు భూ + +మండలవినుతుడవు లక్ష్మమావరతనయా. + +క. యశము గలిగించు నీమృదు + +విశదోక్తుల బౌండరీకవిభుచరిత జతు + +ర్దశభువనవినుతముగ శుభ + +వశగతి నాపేర నుడువు వరత త్త్వనిధీ. + +ఉ. స్కందపురాణనీరనిధికౌస్తుభమై ప్రభవించుదేవకీ + +నందనుసత్కథోద్యమము నవ్యకవిత్వకళాకలాపమున్ + +కుందనమున్ ఘటించి కడుగ్రొత్తగు సొమ్మొనరించి విష్ణుసే + +వం దిలకించునప్పరమవైష్ణవకోటి నలంకరింపుమా. + +మ. ఉదయం బస్తనగంబు సేతువు హిమవ్యూహంబునుం జుట్టిరా + +విదితంబైనమహిన్మహాంధ్రకవితావిద్యాబలప్రౌడి నీ + +కెదు రేరీ సరసార్థబోధఘటనాహేలాపరిష్కార శా + +రద నీరూపము రామకృష్ణకవిచంద్రా సాంద్రకీర్తీశ్వరా! + +ఈపద్యములనుబట్టి చూడగా కవి కొంతవఱ కాత్మశ్లాఘాప్రియుడని తోచక మానదు. ఇత డెంతప్రౌడకవియైనను స్వోత్కర్షప్రకట \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0179.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13fb43a66cf276766bc964ec45fa1f34de2f97c0 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0179.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +లోనుండి యొక్కపద్యమునైన నుదాహరించియుండలేదు. ఇప్పుడు పాండురంగవిజయములోనివని యందందు జదువబడెడు పద్యములలో ననేకము లితరగ్రంథములలోనివిగాను కొన్ని యప్రౌడకవికల్పితములుగాను గానబడుచున్నవి. ఎట్లనగా, + +సీ. భుజగలోకాధీశభోగతల్పశయాన హరిరూపధర మహాపురుష యనుచు + +నతులాబ్జమకుటవర్ణితపాదరాజీవ రామార్చనీయ శ్రీరంగయనుచు + +మారీచమదభంగ మహితవాయవ్యాస్త్రశరదనిద్రితనేత్రశౌరియనుచు + +సముదగ్రవర్షావసరయోగనిద్రాణ కరిరాజవరద శ్రీకాంతయనుచు + +దల కు నులుకును నలుకు బెగ్గిలుచు బలుకు + +సఖులనయనస్వరశిరోజచరణకలన + +పవనకందర్పఘనహంసజవనతురగ + +భటనటప్రియసముదాయపటిమదోప + +ఈపద్యము పాండురంగవిజయములోనిదని సర్వసాధారణముగా జదువుదురు. నిజము విచారింపగా నిది పైడిమఱ్ఱి వేంకటపతికృతచంద్రాంగదచరిత్రమునందలి చతుర్థాశ్వాసములోనిది. ఇట్లే + +గీ. అరుణపల్లవరుచిబోలు నా పదంబు + +లాపదంబుల బోలు సయ్యలకజాత + +మలకజాతముబోలు న న్నెలతనడుము. + +నిత్య ముఖ లీలబోలు న న్నెలతనడుము. + +అను నీపద్యము పాండురంగవిజయములోని దని కొందఱు చెప్పుచున్నను. ఇది సింహాద్రి వేంకటాచార్య విరచితమైనచమత్కారమంజరిలో గనబడుచున్నది. ఈప్రకారముగానే పాండురంగవిజయములోని వని చదువబడెడు మఱికొన్నిపద్యము లితరప్రబంధములోనివిగా గనబడు చున్నవి. తాను ప్రబంధరూపముగా బాండురంగమహాత్మ్యములో జెప్పినకథనే స్వీకరించి యాకవియే మరలపాండురంగవిజయమని మఱి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0181.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1011427e182cca23ba3282d12c9f6734992811d8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0181.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నను, ఏవో కొంటెపనులు చేయుచువచ్చి పలుమాఱు రాజుల యాగ్రహమునకు పాత్రు డగుచు వచ్చెనట! ఇందు గొంతసత్య ముండకపోదు. అట్లుకానియెడల నితడు తనగ్రంథములను పేరుగలరాజుల కెవ్వరికి నంకితము చేయక యొకవ్రాయసగాని కంకితము చేయుట తటస్థించి యుండదు. మహమ్మదీయుల దాడిచేత పేరుగల హిందూరాజ్యములు నశింపంగా ధనసంపన్నుడుగాని రామకృష్ణకవి స్వకుటుంబపోషణార్థమయి ధనస్వీకారముచేసి తనగ్రంథమును సంగరాజుజాగీరులోని విరూరి కరణమున కంకితము చేసినను చేసియుండవచ్చును. కృతిపతి యయిన వేదాద్రికి వాసస్థానముగా నుండినవిరూరు నెల్లూరుమండలములో పినాకినీనదికి వంతెనగట్టదలచిన సంగమునకు రెండు క్రోసులదూరమున నున్నది. + +రామకృష్ణుడు చేసినయపరాధములను దెలిపెడుకథలలో నొకటి రెంటి నిందుదాహరించుచున్నాను. + +ఒకప్పు డితడు రాజగురు వయిన తాతాచార్యులవిషయమున చెప్పరాని మహాపరాధమును జేసినందున, రాజు దురాగ్రహగ్రస్తుడై యీతనిని తలవఱకు భూమిలో పాతిపెట్టి యేనుగుచేత తల త్రొక్కింపుడని రాజభటుల కాజ్ఞ యిచ్చెనట. రాజభటు లాతనిని గొనిపోయి యూరిబయలను కంఠములోతు మంటిలో పాతిపెట్టి, త్రొక్కించుటకొఱ కేనుగును దీసికొనివచ్చుటకై వెళ్ళిరట. ఈలోపల గూనిచాకలి వాడొక డామార్గమున బోవుచు రామకృష్ణుని జూచి యిది యేమని యడుగగా, అతడు తనకు సంభవించిన గూను పోగొట్టుకొనుట కయి వైద్యులయాజ్ఞ చొప్పున దా నీచికిత్సను జేయించుకొనుచున్నా ననియు గూను పోయినదో లేదో పయికితీసి చూడవలసిన దనియు వానితో జెప్పెనట. వా డాప్రకారముగా జేసి యాతనికి గూను లేకుండుట కద్భుతబడి తన కాచికిత్స చేయమని కోరగా, రామకృష్ణుడు వానిని \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0182.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..630a34fc06534889f340a000c7db65c36c916ebd --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0182.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పాతిపెట్టి తాను పలాయితుఁ డయ్యెనట. అటుతరువాత రాజభటు లేనుఁగును గొనివచ్చి దానిచేత చాకలవానితల త్రొక్కించిరట. రాజభటులు పోయి తాము రామకృష్ణుని జంపినమాట రాజుతో విన్నవించిన తరువాత రామకృష్ణుఁడు రాజసభకుఁ బోయి సభవారందఱు విస్మయపడునట్లుగా రాజసందర్శనము చేసి తనయం దీశ్వరుఁ డనుగ్రహించి చచ్చినవానిని మరల బ్రతికించి పంపెనని రాజునకు నమ్మకము పుట్టు నట్లుగాఁ జెప్పి నమ్మించి రాజువలన నూఱుతప్పులు క్షమించునట్లు వరము పొందెనట. + +ఇంకొకసారి రామకృష్ణుఁడు తాతాచార్యులను మోసముచేసి తన్ను మూఁపుమీద నెక్కించుకొని రాజమందిరము చేరువనుండి మోసుకొనిపోవున ట్లొడఁబఱిచె ననియు, ఆచార్యులవా రాతనిని మోసుకొని రాజవీధిలోఁ నడుచుచుండగా రాజు మేడమీదనుండి చూచి కోపించి పయివానిని తన్ని యీడ్చుకొనిరండని తనభటులకాజ్ఞ యిచ్చెననియు, రామకృష్ణుఁ డామాటలువిని చివాలున తాను క్రిందకుఱికి గురువర్యుల పాదములమీఁదఁ బడి తానుచేసిన భాగవతాపచారము క్షమింప వేడుకొని పాప పరిహారార్థముగా నాతనిని తనవీఁపుమీఁద నెక్కించుకొని మోచెదనని చెప్పి యొప్పించి తాతాచార్యులను భుజములపయి నెక్కించుకొని నడుచుచుండఁగా రాజభటులువచ్చి పయినున్నగురునే తన్ని రాజసన్నిధి కీడ్చుకొని పోయిరనియు, అందుమీద రాజునకు మఱింత యాగ్రహమువచ్చి గురుద్రోహియైన యాఖలుని వెంటనే శిరశ్ఛేదము చేయుఁడని భటుల కాజ్ఞ యొసఁగె ననియు, రాజభటుల కతడు లంచమిచ్చి తన్నువిడిచిపెట్టి యొకమేనుజంపి దాని నెత్తురు గొనిపోయి రాజునకు జూపునట్లు వారి నొడఁబఱిచెననియు, రాజు కోపముతీఱి బ్రహ్మహత్య చేయించినందునకుఁ బశ్చాత్తాపపడుచున్న కాలములోఁ దాను బ్రహ్మరాక్షసుఁ డయినట్లు వేషమువేసి రాజును \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0183.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71a4e67f9f82a62ce8f8593a176ad60fef5ee73d --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0183.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +జడిపించి తరువాత నిజమును జెప్పి రాజుచే మన్నింపబడి బహుమానముల నందెననియు మఱియొక కథగలదు. + +ఇట్లే యిత డనేకకవులను విద్వాంసులనుగూడ నాక్షేపించిన పెక్కుకథలుగలవు. అవి యెంతవఱకు సత్యములో చెప్పజాలము. అయినను వానిలో గొన్ని సత్యములు కావనియు నిటీవలి కాలమున గల్పింపబడినవనియు మనము సులభముగా నూహింపవచ్చును. ఇతడు రచియించినపాండురంగ మాహాత్మ్యకృతికి నాయకుడగు వేదాద్రి---- గురువైన కందాళ అప్పలాచార్యులువారు సభకు వచ్చునప్పుడు వ్యాకరణశాస్త్రమునందలి యాయనపాండిత్యప్రకర్షమును శ్లాఘించిన నొకశిష్యుడు, + +శ్లో. "అపశబ్దభయం నాస్తి| అప్పలాచార్యసన్నిధౌ" + +అని చెప్పగా రామకృష్ణుడు, + +"అనాచారభయం నాస్తి |తిష్ఠన్మూత్రస్యసన్నిధౌ" + +అని శ్లోకపూర్తిచేసి పరిహసించెనని చెప్పుదురు. దీనిని తెలుగించినచో శిష్యుడు చేసిన శ్లోకముయొక్క పూర్వార్థము + +గీ. "అప్పలాచార్యసన్నిధియందు (వీస + +మంతయిన)నపశబ్దభయంబు లేదు" + +అనియు, దానిని పూరించిన రామకృష్ణునియొక్క యుత్త---- + +"నిలిచి మూత్రవిసర్జన సలుపువాని + +వద్ద (గూడ) ననాచారభయము లేదు" + +అనియు నగును. శబ్దశాస్త్ర పాండిత్యమునుబట్టి యెట్టి శబ్దము నైన సుశబ్దమునుగా సాధింపగల సామర్థ్యముగల తన--వద్ద నెవ్వరును నపశబ్దమునకు భయపడవలసిన యక్కఱలేదని --వచ్చునట్లు శిష్యుడు శ్లాఘించినప్పుడు నిలుచుండి మూత్రము--- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0185.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba47849d0adc1b3c3f9c45f4e54c927a2b3764ba --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0185.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +క. చీపరపాపరతీగల| జేపలబు ట్టల్లినట్లు చెప్పెడు నీయీ + +కావుకవిత్వపుమాటలు| బావనకవివరునిచెవికి బ్రమదం బిడునే? + +అని చెప్పినట. నిజముగా రామకృష్ణకవియే చెప్పిన దయిన యెడల నీర్ష్యచేతనే చెప్పినదనవచ్చును. ఒకానొకకవి రాయలయాస్థానమునకు వచ్చినప్పుడు + +క. తువ్వట బాబా, తలపై + +పువ్వట, జాబిల్లి, వల్వ బూదట, చేదే + +బువ్వట, చూడగను హుళి + +క్కవ్వట, యరయంగ నట్టిహరునకు జేజే. + +అను పద్యమునుజెప్పి తాటాకుమీద వ్రాయమని యిందలి "తువ్వ" "హళుక్కి" అను పదములను వికారముగా జదివి రామకృష్ణు డాకవిని పరాభవించి పంపెనని చెప్పుదురు. ఈకథ కేవలపామరజనై కాదరణీయము. అప్పకవీయమునం దుదాహరింపబడిన రామకృష్ణకవి యొక్క చాటుపద్యముల రెంటిలోను, + +క. బసవనకు బుట్టినప్పుడె + +పసరము గోవిందరాజు పసరం బైనన్ + +గస వేటికి దిన డనగా + +గసవుం దిను శత్రు లాజి- గదిసినవేళన్. + +అను పద్యమువలన నతడు పరులను దూషించుస్వభావము కలవాడయినట్టు కనబడుచున్నను, + +క. చిన్నన్న ద్విపద కెరగును + +బన్నుగ బెదతిరుమలయ్య పదమున కెరగున్ + +మిన్నంది మొరసె నరసిం + +గన్నకవిత్వంబు పద్యగద్యశ్రేణిన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0188.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0188.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..454864bd90c9c12c08f25d843a9894df36275943 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0188.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఈకవి రాజవంశజుడు; ఓబలరాజు కొడుకు; అనంతరాజు మనుమడు. మంగళగిరి శ్రీనృసింహస్వామి కంకితము చేసి పరమయోగి విలాస మనెడి యైదాశ్వాసముల పద్యకావ్యమును రచించెను. ఈపద్యకావ్యము నితడు వెంగళనాథుడుచేసిన ద్విపదకావ్యమును జూచియైనను జేసియుండవచ్చును; లేదా స్వతంత్రముగా నైనను జేసియుండవచ్చును. ఇరువురుకవులును నించుమించుగా సమకాలిను లయినందున, ఎవ్వరే గ్రంథమును ముందుగా జేసిరో నిర్ధారణము చేయుటకు శక్యము కాదు. + +శా. శ్రీరంజిల్లగ బానకం బనిశమున్ సేవింపగా దద్గుణం +బారూఢిం బొలుపొందెనో యనగ యోగానందమాధుర్యల +క్ష్మీరమ్యాకృతి నొప్పుమంగళగిరి శ్రీమన్నృసింహుడు స +త్కారుణ్యామృతవృష్టిచే దనుపు నిత్యంబుం బ్రపన్నావళిన్. + +ఇది పరమయోగివిలాసములోని ప్రధమపద్యము. ఈకవిత్వము సర్వవిధములచేతను ద్విపదకావ్యమునకంటె శ్రేష్ఠతరముగా నున్నది. ఈకవి కృష్ణదేవరాయనియల్లు డై నయళియరామరాజునకు దోడబుట్టిన పడుచైన కోనమాంబకు కుమారు డై నందున, వసుచరిత్రము కృతినందిన తిరుమలదేవరాయనికిని మేనల్లుడే. ఆకాలమునం దితడు కృష్ణా మండలములోని కొండవీటిసీమకు పరిపాలకుడుగా నుండెను. కవి తాను రామరాజాదులకు మేనల్లు డయినట్లును, కొండవీటికి ప్రభు వయినట్లును, పరమయోగివిలాసములోని యీక్రిందిపద్యములో జెప్పుకొన్నాడు- + +సీ. ఏరాజుముత్తాత భూరిసామ్రాజ్యలక్ష్మీధురీణభుజుండు సిద్ధనృపతి +యేనరాధిపుతాత నానార్థిసంతానసంతానశాఖి యనంతశౌరి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0189.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0189.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1e1e91df8415de2271b2827f06f1e94224fb1125 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0189.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +యేగుణాఢ్యునితండ్రిభోగ వైభవనూత్నసుత్రాము డోబలక్షోణిభర్త +యేవిభుం డలెరామభూవిభు తిరుమలప్రభువేంకటేంద్రుల భాగినేయు +డట్టితిమ్మభూవరు డాజిహతతురుష్క +రక్తశోణనదీకృతప్రబలసలిల +వితతకృష్ణానదీకు డూర్జితుడు కోన +మాంబసుతుడు శ్రీరంగరాజానుజుడు. + +మ. సకలశ్రీయుతకొండవీటినగరీసామ్రాజ్యధౌరేయతా +ధికతన్ మీఱుచు నొక్కనా డచలభక్తిస్ఫూర్తి శ్రీవైష్ణవ +ప్రకరంబు న్భజియింపుచున్ హరికథాప్రస్తావనన్ దివ్యయో +గికథల్ వించు దదర్థకావ్యరచనాకేళీసమాసక్తుడై. + +ఉ. ఉన్నతి మీరగా బరమయోగివిలాసముపేరికావ్య ము +ద్యన్నవభావబంధురరసాన్వయసన్నుతశబ్దశుద్ధిసం +పన్నత నిట్లు సిద్ధనరపాలునియోబళతిమ్మభువరుం +డెన్నిక జేయ బూని మది నెంతయు సంతస మొందు ధన్యతన్. + +పయిపద్యములనుబట్టి యీకవి కావ్యాలంకారసంగ్రహాదులకృతి భర్తలగునరసభూపాలాదులతోను, కృతికర్తలగు రామరాజభూషణాదులతోను, సమకాలికు డగుట స్పష్ట మగునున్నది. కాబట్టి యీ తిమ్మరాజు 1570వ సంవత్సరము మొదలుకొల 1600వ సంవత్సర ప్రాంతములవరకును ప్రసిద్ధు డయియుండవచ్చును. ఈకవి కవితమునం దసమాన మయినప్రజ్ఞ గలవాడు; ఇతడు రచియించిన పరమయోగి విలాసమును నద్భుతములైన చరితములను కలిగియున్నది. పరమయోగివిలాసములోని యీక్రిందిపద్యములవలన కవిత్వప్రౌఢిమ కొంత తేటపడవచ్చును- + +ఉ. రెండవమౌనిపుంగవుడు బ్రేమసమాహ్వాయ మైనప్రమ్మిదన్ +నిండగ భక్తియన్ చమురు నించి హృదబ్జము వత్తిగాగ ను \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0190.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad2a4ea301fc89fa1c034133a681e3f061fe5115 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0190.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ద్ధండతరప్రబోధసముదంచితదీపము సర్వలోకనా +ధుం డగుచక్రికిం బ్రియముతోడ సమర్పణ చేసె నయ్యెడన్. అ. 1. + +ఉ. ఇంతుల గూడి చిట్టకము లి ట్లొనరింపగ నించు కేనియున్ +వింతతెరంగు లేక ధరణీధరముంబలె నున్నయాదృఢ +స్వాంతుని జూచి రాపతిమచక్కిలిగింతలువోలె గంటిరే +మెంతయు రిత్తవోయె మసయిందరిచేష్టలు నంచు నవ్వుచున్. ఆ. 2. + +ఉ. దేవుడొ మౌనియో యని మదిం దలపోతలు నాకె కాని నిన్ +వేవురు వేయిచందముల నిందయొనర్చెద రిప్డు మూగయన్ +పావులనోరు నీయెడమపాదతలంబున దన్నినట్లుగా +నీవొక యింతయావురని యేడ్వగదన్న కుమారరత్నమా. ఆ. 1. + +ఇతడు నందవరీకబ్రాహ్మణుడు; ఆశ్వలాయనసూత్రుడు; భరద్వాజగోత్రుడు. ఈకవి పరమయోగివిలాస మనుపేర నాళ్వారుల చరిత్రమును ద్విపదకావ్యముగా నెనిమిదాశ్వాసములగ్రంథమును రచించెను. ఈగ్రంథరచనబట్టియే యితడు విష్ణుభక్తుడని స్పష్టమగుచున్నది. ఇతడు తాళ్లపాక యన్నయార్యుని మనుమడును, తిరుమలార్యునిపుత్రుడును అయినట్టు గ్రంథారంభమునందలి యీక్రిందివాక్యములవలన దెలియవచ్చుచున్నది- + +ద్వి. హరిసేవ కాశ్వలాయనసూత్ర నంద +వరవంసభవ భరద్వాజగోత్ర +పావనశ్రీతాళ్ళ పాకాన్నయార్య \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0191.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0191.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..334f3e7cb2ddab85fe4fd0987376e01f1d56772f --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0191.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ధీవిశారదసూను తిరుమలాచార్య + +వినుతనందను దిరువేంగళనాధు. + +ఈకవితాత యైనయన్న యార్యుడు కృష్ణదేవరాయనికాలములో నుండి కొన్నియగ్రహారముల నందెను. కవి తనకు వేంకటాద్రిరాయలు కుండలములు వేసినట్లు తనగ్రంథములోని యెనిమిదవయాశ్వాసాంతము నందీవాక్యములచే జెప్పుకొన్నాడు. + +ద్వి. అతిలోకమతికి శేషాచలరాజ + +పతికి బరాముఖ్య భక్తసంతతికి + +నంకితంబుగను శ్రీహరిభక్తనికర + +పంకజార్యమ తాళ్ళపాకాన్నయార్య + +తనయ తిమ్మార్య నందన రత్నశుంభ + +దనవమ శ్రీవేంకటాద్రీశ దత్త + +మకరకుండలయుగ్మ మండితకర్ణ- + +ఈకవికి మకరకుండలములువేసిన వేంకటాద్రిసుచరిత్రము కృతినందిన తిరుమలదేవరాయని తమ్ముడని తోచుచున్నది. అట్లే యైన పక్షమున కవి 1570 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండెను. అట్లు గాక యతడు తిరుమలదేవరాయని కొడుకైన వేంకటాద్రి యైనపక్షమున, అతడు 1585 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1614 వ సంవత్సరమువఱకును రాజ్యముచేసినందున కవియు నాకాలమువాడే యయి యుండవలెను. కవియొక్క కవిత్వరీతి తెలియుటకయి ద్వితీయాశ్వాసమునుండి కొంచెముభాగ ముదాహరించుచున్నాను- + +ద్వి. భానుకోటిస్ఫూర్తి బ్రహసించుచున్న + +మౌనినందను గాంచి మది సంతసించి + +పిల్లిగా దోరి జాబిల్లి గాబోలు + +జల్లనివెన్నెల జల్లుచున్నాడు; \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0192.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0192.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5239cca8db56ce85a71bf3f2a2c002758fb5b5d5 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0192.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +అనుచు నబ్బాలు ఱెప్పార్ప కెంతయును + +గనుగొని వేడుకకడలి నోలాడి + +యానందబాష్పంబు లాననాబ్జంబు + +మైనుండి దిగువార మై గరుపార + +బెన్నిధి గన్నట్టిపేదచందమున + +నున్నతోన్నతు డైనయోగినందనుని + +దనయులు లేని యాదరమున నెత్తి + +కొని కూర్మితోడ నక్కున జేర్చి వేడ్క + +గొనకొని యావేత్రకుంజంబు వెడలి + +తనవార లెల్ల నెంతయు జోద్యపడగ + +మునిపుత్రుగొని పురంబున కేగుదెంచి + +తనయాలిచేతి కెంతయు బ్రేమ నొసగె. + +ఇత డారువేల నియోగి; అక్కయామాత్యుని కుమారుడు. ఈకవి తన వంశమువారిని వర్ణించుచు తమది వసిష్ఠగోత్ర మయినట్లీ క్రింది పద్యమునందు జెప్పెను - + +శా. శ్రీల న్మించి సమస్త ధీకలనచే జెన్నొందు నార్వేలవం + +శాలంకారకరుల్ వసిష్ఠమునిగోత్రాంకుల్ బుధు ల్దీనర + +క్షాలీలం బొగ డొంది రందు వెలసెన్ సన్మాని భానప్ప ది + +గ్జాలలోద్వేలవిశాలకీర్తుల సుధీసందోహమందారమై. + +ఇతడు లక్ష్మీవిలాసమనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచించెను. "రసిజనహృదయంగమ సంగీతసాహిత్యకళాధౌరంధర్య" అని గద్యములో జెప్పుకొన్నదానినిబట్టి యీకవి సాహిత్యమునందు మాత్రమేకాక సంగీతమునందును సమర్థు డైనట్టు కనబడుచున్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0196.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfedaba2722da2386ff8ce2bfd23e0211c824a62 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0196.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +ధర్మనాహ్వయు సత్కవితాధురీణు + +దాంతు శతలేఖినీసురత్రాణబిరుద + +కలితు నను వేడ్క బిలిపించి కరుణమీఱ + +దేనియలుగుల్క నిట్లని యానతిచ్చె. + +మ. శతలేఖిన్యవధానపద్యరచనాసంధాసురత్రాణచి + +హ్నితనామా చరికొండధర్మసుకవీ నీవాగ్విలాసంబు లా + +శితికంఠోజ్జ్వలజూటకోటరకుటీశీతాంశు రేఖాసుధా + +న్వితగంగాకనకాబ్జనిర్భర రసావిర్భూతమాధుర్యముల్. + +గీ. కావున విచిత్రగతి నలంకారసరణి + +మీఱ రసములు చిప్పిల మెప్పు లొసగ + +దెనుగు గావింపు నాపేర ననఘసుకవి + +ధీరు లరుదందగా జిత్రభారతంబు. + +పై పద్యములనుబట్టి వైష్ణవభక్తుడనియు, శతలేఖినీసురత్రాణబిరుదము గలవాడై శతలేఖిన్యవధాన పద్యరచనయందు సమర్థు డనియు, తెలియవచ్చుచున్నది. కృతిపతియైన పెద్దనమంత్రి మాదనకుమారుడు; నియోగిబ్రాహ్మణుడు; కాశ్యపగోత్రుడు. అతడు మానభూనాధుని మంత్రియైన ట్లీక్రిందిపద్యములలో జెప్పబడియున్నది- + +సీ. అనువత్సరరీబుబ్రాహ్మణులకు గోసహస్రము లిచ్చు నృగనరేశ్వరునిరీతి + +కంధులనెనయు పాకాలచెర్వాదిగాదగు చెఱువులు నిల్పు సగరుకరణి + +దీవ్యత్ప్రతాపుడై దిగ్విజయంబు గావించు మాంధాతృభూవిభునిలీల + +దేవభూదేవతార్థిశ్రేణి కగ్రహారము లిచ్చుభార్గవరాముపగిది + +నిందు శేఖరపాదారనిందయుగళ + +భావనాపరు డంగనాపంచబాణు + +డతులధైర్యాభిభూతహిమాచలుండు + +మానభూనాథ చిత్తాబ్జభాను డతడు. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0197.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0197.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..967fbf654b52eefbf26c0f0cf3cd863c98d46a4b --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0197.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +శా. ఆరాజేంద్రశిఖావతంసనిజబాహాయుక్తవిశ్వంభరా + +ధౌరేయుండు విరోధిమంత్రిముఖముద్రాదక్షు డుద్యద్దయా + +పారీణుండు పటీరతారకసుధాపాణింధమశ్రీయశో + +హారుం డిన్ములపల్లి మాదవిభు పెద్దామాత్యు డుల్లాసియై. + +ఈమానభూనాథు డెవ్వరో గ్రంథమువలన స్పష్టపడదుగాని యెనిమిదవయాశ్వాసాదియందలి యీక్రింది కృతిపతి సంబోధనపద్యము వలన నతడు శ్రీరంగరాయని రాజ్యకాలములోని యొక మండలేశ్వరుడని యూహింపదగియున్నది- + +క. శ్రీరంగరాజసేవా | పారంగతహృదయ ! కమలభవ వంశపయ: + +పారావార సుధాకర ! మారసమానావతార ! మాదయపెద్దా ! + +మొదటి శ్రీరంగరాజు విజయనగరసంస్థానమును 1574 వ సంవత్సరము మొదలుకొని 1585 వ సంవత్సరము వఱకును పాలించెను. రెండవ శ్రీరంగరాజు 1614 వ సంవత్సరమునకు తరువాత రాజ్యమునకు వచ్చెను. ఈకవి యీ యిరువురు రాజులలో నొకరికాలము నందుండినందున, పదునాఱవశతాబ్దముయొక్క యంతమునందో పదునేడవశతాబ్దముయొక్క యాదియందో యుండి యుండుటకు సందేహములేదు. ఇదిగాక కవియొక్క కాలమును నిర్ణయించుటకు గ్రంథమునందే యింకొక యాధారము కనబడుచున్నది. కృతినాయకునివంశమును వర్ణించుచు కందాళ అప్పలాచార్యులు కృతిపతియొక్క తండ్రికిని పెదతండ్రికిని గురువైన ట్లీక్రిందిపద్యములో జెప్పియున్నాడు- + +శా. వందారువ్రజదోష మేఘపవనున్ వారాశిగంభీరు నా + +నందాత్మున్ హరిపాదభక్తు నిఖిలామ్నాయజ్ఞ విశ్వంభరా + +మందారక్షితిజాతమున్ నిగమసన్మార్గప్రతిష్ఠాపరున్ + +గందాళప్పగురున్ వివేకనిధి లోకఖ్యాతు వర్ణించుచున్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0198.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0198.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..938db80e33c4f8cd6491fddb3c78d36d4b36bc10 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0198.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +క. ఆదేశికపదకమలము +లాదరమున హృదయవీధి ననవరతంబున్ +మోదమున నిలిపి శ్రీలల +నాధవుని గొలుతురు నారనయు మాదనయున్. + +ఈపద్యములనుబట్టి యీచిత్రభారతకృతిపతియు పాండురంగమాహాత్మ్య కృతిపతి కాలములోనివా డయిన ట్లేకగురుశిష్యత్వము వలన దేటపడుచున్నందున, ఈధర్మకవి యించుమించుగా తెలాలిరామకృష్ణుని కాలపువాడే. కందాళ అప్పలాచార్యులుగారు చిత్రభారత కృతిపతితండ్రికి గురువై నందున, ధర్మకవి రామకృష్ణునికి గొన్ని సంవత్సరములుతరువాత నుండిన నుండవచ్చును. చిత్రభారతకవిత్వ మనర్గళ మయిన ధారకలదయి సలక్షణముగా నున్నది. ఈకవియొక్క చరిత్రమునుగూర్చి యిప్పుడు చెప్పినదానికంటె నధిక మేమియు దెలియరానందున, చిత్రభారతమునుండి కొన్నిపద్యముల నుదాహరించుటతోనే తృప్తినొందవలసి యున్నది. + +చ. అనిమిషనాధు డమ్మునితపోనలకీలల నబ్ధి యింకినన్ +దనకు విపక్షుడై యచట దాగిన యాహిమవన్నగాత్మజున్ +గినిసి విపక్షు జేయ గమకించి ప్రచేతనునింట నిర్గమం +బనిచెడువిల్లనంగ నపరాశ సురేశ్వరచాప మొప్పెడున్. [ఆ.2] + +సీ. ప్రవహించుశృంగారరసపూర మమ్మునిమేనికి జలకంబుగా నొనర్చి +తళతళత్కాంతిచే దనరెడుదరహాసచంద్రి కావితతి వస్త్రముగ నొసగి +మువ్వంపు దేనియల్ చివ్వున నిడువాక్యములు ప్రసూనములుగా బూజచేసి +చొక్కంపునిడువాలు జూపు మెఱుంగులుపొసగనీరాజనంబులు జేసి +యమృతరసములు చిప్పిలునధరబింబ +మదన నై వేద్యముగను నియ్యగ దలంచి \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0202.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ec598d32952dd4bc99c8a7b49e755f4dc3ace4a --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0202.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +క. ఈనిష్ట లింతతారస | మైనందాకానెసూ! సదాచారి యటం + టే, నబ్బినదాకనె యగు,|మౌనిజనవిడంబనములు మనమెఱుగనివే? + +క. ఇటువంటయ్యలె కారా + చిటుకు మనక యుండ సందెచీకటివేళన్ + ఘట చేటీవిటులై యీ + కటకంబున దిరుగువారు? కంజదళాక్షీ! + +గీ. నిర్జితేంద్రియుండు నిష్ఠాపరుం డంచు + నప్ప సారెసారె జెప్పెదీవు; + వీని బ్రతినచెఱిచి విటుజేసితెచ్చిన + గలదె పందె మనిన గాంతపలికె. + +క. నీ వీవైష్ణపు విటునిం | గావించిన, లంజెతనపుగడ నే విడుతున్; + గావింప లేక యుండిన | నీవు న్విడిచెదవెయనిన నెలతుక యొప్పెన్. + +చెల్లె లావీరవైష్ణవుని విటుని జేయవచ్చు ననియు, అప్ప యతని నట్లు చేసినయెడల తాను వేశ్యావృత్తిని విడిచెద ననియు వివాదపడిన మీదట దేవదేవి తా నావైష్ణవబ్రహ్మచారిని విటునిజేసి యింటికి దేలేకపోయినపక్షమున దాను వేశ్యావృత్తిని విడిచెదనని పంతము పలికి తనరత్నాభరణములను, కస్తూరీతిలకమునుదీసి తులసిపూసల పేరులును తిరుమణినామములును వేసి సానివేషము బాసి దాసరిసాని యయి తిన్నగా విప్రనారాయణు డున్న యారామమునకు బోయి యాతనికి నమస్కారము చేసి, హేయభాజనమయిన వేశ్యావృత్తిపై విరక్తి పొడమినట్టు నటించి, + +గీ. * * హేయభాజన మెన్నిట నెన్నిచూడ + వేశ్యజన్మంబు జన్మమే విప్రవర్య \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0203.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0203.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22da8a3ed4bd7d0096a9a34b52892935128cf195 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0203.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ఉ. ఒక్కని బిల్వనంపి, మఱియొక్కనిచేత బసిండిపట్టి, వే + ఱొక్కనియింటి కేగుచు, మఱొక్కని నానడుచక్కి నొక్క- + బొక్కికలంచి చూడ భ్రమబొంది విటుల్తెలియంగ లేరుగా + కెక్కడిసత్య మేడవల పెక్కడినేమము వారకాంతకున్? + +గీ. అనఘ వేశ్యావిడంబవర్తనము లెన్న + నిసుకపాతఱ యీజోలి యేల త్రవ్వ? + నప్పడుపుగూటిపై నసహ్యత జనించి + నామనసు రోసినట్టిచందంబు వినుము. + * * * * +గీ. వారసతులైన యీసీమవారివలెనె + మోడిమానిసి నైన నేగోడు నెఱుగ; + జిహ్వ నాల్గచ్చరాలు నేర్చినకతాన + బడుపు గూటికి మనసు గొల్పక నిటైతి. + +అని వేశ్యావృత్తిని నిందించుచు తియ్యనిమాటలుచెప్పి యాతని చెంత జేరి పరిచర్యచేయుచు దాస్యమిషమున మెల్ల మెల్లగా----యుల్లము కలంప జొచ్చెను. ఇట్లు కొంతకాలము దాసురాలి---గలుగునప్పటికి, + +శా. ఆవిప్రోత్తమువజ్రపంజరనిభంబై నిశ్చలంబైన స + ద్భావం బంగనసాహచర్యగుణసంపర్కంబునన్ లోహమై, + గ్రావంబై, దృడధారువై, తరుణవృక్షంబై ఫలప్రాయమై, + పూవై, తన్మకరందమై, కరగె బో బో నీళ్ళకుం బల్చనై. + +విప్రనారాయణుని వజ్రకఠినమైన హృదయము దినదినక్రమమున గరగి నీటికంటెను బలుచనై దేవదేవి మనస్సులో నైక్యమయ్యెను. అంతట గురువే దాసురాలికి దాసుడయి పరిచర్యచేయ నపేక్షించి----కొనగా మొట్టమొదట నాటక్కరివారాంగన, \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0204.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0204.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60d81738f6930edc8e6a20480e5be743cd771520 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0204.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గీ. నిడుదపట్టె తిరుమణియె వైష్ణవముగాని + మీర లాడుమాటతీరు చూడ + ననఘ నొసలు బత్తుడును నోరుతోడేల + టన్నరీతి తోచుచున్న దిపుడు. + +అని నీతులు చెప్పియు, + +క. ఓసతి భగవత్సేవకు|వాసి గణింపంగ భాగవతసేవయ;త + ద్దాసులకైంకర్యము గృప|జేసిన రంగేశ్వరునకు జేయుటెసుమ్మీ. + +అని యాతనిచేత బతిమాలించుకొని భాగవత కైంకర్యము నంగీకరించి, తుద కాతని నింటిబంటునుజేసి తనయింటికే గొనివచ్చి పందెము గెలిచెను. ఇట్లావైష్ణవవటుని విటునిజేసి తెచ్చి యిల్లు చేర్చిన తరువాత వేశ్యమాత తగులుకొని + +క. నవమదనునైన మెచ్చవు;|తవిలితి వీయఱవ; బోడితలకు వలచితో? + ధవళాక్షి|వీనివ్రేలుం |జెవులకు వలచితివొ? పిల్లసిగకు వలచితో? + +అని కూతునకు బుద్ధిచెప్ప మొదలు పెట్టెను. తాను పట్టినప్రతిజ్ఞ నెఱవేఱినందున, + +క. పెదయప్పయు నేనును బ + న్నిదమాడినపనికి నీతనిం దెచ్చితి నా + కొదవ యిటదీఱె నిక నీ + కొదవయె యున్నదన దల్లి కూతునకనియెన్. + +కూతురును తల్లిమాటలకు సంతోషించి క్రొత్తయల్లుని నిల్లు వెడలింప దల్లిం బురికొల్పెను. ఆసన్నగైకొని వేశ్యమాత నూతన జామాతను జేరి, + +సీ. నీపట్టెతిరుమణి నీతిరుచూర్ణంబు గణికకు వెండిబంగారులౌనె? + నీపుట్టగోచియు నీకావివేష్టముల్ వారకాంతకు బట్టుచీరలౌనె? \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0205.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0205.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df5c16247a93ac403c76234769e2ede1ff86335f --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0205.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +నీముష్టిగూడయు నీతులసిసరులు వేశ్యకు బండుగవేట లౌనె? +నీవేదశాస్త్రముల్ నీజపసంధ్యలు లంజెసానికి బౌ జులగము లౌనె? + +పెట్టనోసితివా యెప్పటట్టె యుండు +పెట్టలేకున్న విచ్చేయు పెందలకడ +మొదల రోయింతులకు నొక్కముడుపె కాక +నీసదాచార మేలయ్య! దాసరయ్య! + +అని కసరి సాగనంపగా నాభాగవతోత్తముడు వేశ్యాగృహము విడచి తనకుటీరముచేరి తనహృదయేశ్వరిని తలచి చింతిల్లుచు, + +గీ. అతివ వైష్ణవమతరహస్యముల జాల + బరిచయము గన్న యట్టిప్రసన్నురాలు + శూద్రసంపర్కమున కేల చొచ్చుమరల? + నిచ్చటికి నెంతప్రొద్దైన వచ్చుగాక. + +అని ప్రియురాలి గుణసంపత్తిని బ్రశంసించి యడియాసపడుచు, + +గీ. తనకు నేమిత్రవ్వి తలకెత్తిరమరు లీ + యుర్విమనుజు లేమి యొసగరైరి? + నింగివారసతుల నిర్మాతృకల జేసి + పుడమి మాతృభూతముల సృజించె. + +అని భూలోకమున వేశ్యలకు తల్లులను సృష్టించినందునకు బ్రహ్మదేవుని నిందించుచు పరితపింపజొచ్చెను. వేశ్యాసంపర్కమువలన నెట్టి దృడమనస్కులకును ననర్థములు వచ్చునని చూపుటకయి యింతవఱకు గల్పింపబడినకథ నీతిబోధకముగానే యున్నదికాని తరువాతి కథ మాత్రము నీతిబాహ్యముగా నున్నది. భక్తు డట్లు పరితపించుట చూచి భక్తజనార్తిహరు డగు రంగేశుడు శిష్యరూపము ధరించి + +క. సారమణిఖచిత మగు బం + గారపు దనగిన్నె వారకామిని కొసగన్ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0206.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0206.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..68efad76e64d173eb18000b71124670ba763fe9d --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0206.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +శ్రీరంగదివ్యధామని +హారుడు స్వయమర్థచోరుడై కొనిపోయెన్. + +తనగుడిలోని బంగారపుగిన్నెను గొనిపోయి తనగురు వగు విప్రనారాయణుడు పంపినట్లుగా వేశ్యమాతకు సమర్పించి తనభక్తునకు మరల వేశ్యతోడిపొత్తు సమకూర్చెనట! + +చ. సతతము బ్రహ్మరుద్రసురసంయమిముఖ్యుల నాత్మమాయ మో + హితులుగ జేయుసామి వెలయింతిని మోహిత జేయలేక ప్రా + కృతజనునట్ల తాను దనగిన్నెనొసంగెను బంటుకోసమై + మతకరివేశ్యమాతవెడమాయ లజేయులు విష్ణుమాయకున్. + +వేశ్యమాయలు విష్ణుమాయనుసహితము మించినవట! దేవాలయములోని స్వర్ణ పాత్రము మాయమగుటకనుగొని జియ్యరు రాజభటుల కెఱిగించి, వారు వేశ్యయింట గిన్నెపట్టుకొని విప్రనారాయణుని చోరునిగా దండితు జేయుటకయి కొనివచ్చినప్పు డాతని గుడివెడల నడవ బోవుచుండగా, శ్రీరంగేశుడు సాక్షాత్కరించి భక్తప్రమోద సంధానముకొఱకు తానే గిన్నెను వేశ్య కిచ్చితినని చెప్పి రాజభటులు పట్టుకొన్న స్వర్ణపాత్రమును మరల వేశ్యకిప్పించి భక్తునకు బ్రహ్మరథము పట్టించి జీవన్ముక్తి యొసంగెనట: + +గీ. బ్రహ్మసభయెల్ల భక్తి నప్పరమవైష్ణ + వోత్తముని బ్రహ్మరథమున నునిచి పట్ట + ణమున నేగించి రధికసంభ్రమముమీఱ + జియ్య ముందఱికొమ్మునజేరి మోవ. + + ఆహా! ఏమి యీబ్రాహ్మణోత్తముని భాగ్యము! + +ఉ. చోరు డనంగ రా దొరులసొమ్ములు మ్రుచ్చిలినం బ్రపన్నునిన్ + జారు డనంగ రాదు పెలుచం బరకాంతల గూడినన్, దురా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0207.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0207.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31dada826c7614f961fc9ac76486506949ccf129 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0207.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +చారు డనంగ రాద యనిశంబును వేశ్యలతోరమించినన్, + బోరున మీర లాతనికి బూనుడు బ్రహ్మరథంబు వైష్ణవుల్. + +ఇటువంటి సిద్ధాంతములే మనదేశములో నీతికిని మతమునకును గూడ నమిత మైన చెఱుపును గలుగజేయుచున్నవి. నీతిని విడిచినమత మెప్పుడును దేవునికి ప్రీతికరము కానేరదు. వై జయంతీ విలాసములోని, + +చ. ఇనసమతేజులౌనృపులనెల్ల మహమ్మదుశాహియేలు, నీ + యెనుబదినాల్గుదుర్గముల నేలినయేలిక గోలకొండ ద + ద్ఘననగరస్థలిం గరణికం బొనరించుచు దమ్మమంత్రి యా + జనపతి రమ్ము పొమ్మన బ్రజ ల్జయవెట్ట గృహస్థు లౌననన్ + +అను పద్యమునుబట్టి యీతిమ్మకవి మహమ్మదుశాహి గోలకొండ నవాబుగా నుండిన 1581 వ సంవత్సరమునకును 1611 వ సంవత్సరమునకును మధ్యకాలములో వై జయంతీవిలాసమును రచియించిన ట్లీవఱకే తెనాలి రామకృష్ణకవి చరిత్రమునందు దెలుపబడినది. పయిపద్యములవలననే కవియొక్క కవిత్వరీతి తేటపడునుగనుక వేఱుగ బద్యముల నుదాహరింపవలసిన యావశ్యకము లేదు. + +ఈకవి యారువేల నియోగిబ్రాహ్మణుడు. ఇతడు నూరు నూటయేబది సంవత్సరముల క్రిందట నుండినట్టును, ఆడిదము సూరకవి తోడి సమకాలికు డయినట్టును ఎల్లవారును వాడుచున్నారు. వేములవాడ భీమకవి దరువాత దిట్టుకవిత్వమునం దీతనితో సమానుడు మరియొకడు లేడు. భీమకవివలెనే యిత డాడినమాట యెల్ల నగుచు వచ్చెననియు, అందుచే నెల్లవారు నీతనికి జడియుచు వచ్చిరనియు, \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0211.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0211.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bdc637964fcc53d8daa91e99f4c263eaf5e6abbb --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0211.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +కుతుబ్ షాహివంశము 1688 వ సంవత్సరములోనే నశించినది. నాగరఖండమునందు గొన్ని వ్యాకరణ విరుద్ధములగు ప్రయోగము లున్నను మొత్తముమీద గవిత్వము హృద్యముగానే యున్నది. నాగరఖండము నుండి కొన్నిపద్యము లిందుదాహరింపబడుచున్నవి- + +ఉ. ప్రీతియొనర్ప నగ్గిరి నిరీక్షయొనర్ప దరీసరత్ప్రవం + తీతటజాతరూపధరణీరమణీయమణీసమగ్రమై + స్ఫీతసుధాంబుపూర సరసీరుహశీకరశీతలానిలా + న్వీతవిహార దేవతరుణీహరిణీకరిణీసమూహమై. [ఆ.1] + +ఉ. ఆదికి నాదికారణ మహర్సతికోటిసమానతేజు డు + త్పాదితసర్వలోకుడును బ్రహ్మమునై తగు విశ్వకర్మ నా + నాదినిజాళిలోన భువనంబుల నెల్లను హేతుకార్యక + ర్త్రాదులు తానయై తగు యథార్థమునుమ్ము మయూరవాహనా. [ఆ.2] + +ఉ. ఇచ్చిన నైదుసాధనము లింపుగ నైదుగురున్ ధరించి యు + ద్యచ్చరిత ప్రశస్తయజనాదిరతుల్ శివతత్వబోధులై + యచ్చెరు వంద జేసిరి సమస్తజగంబుల దత్క్షణంబునన్ + హెచ్చినయాత్మవర్తనల నెన్నికగాగ సరోజబాంధవా. [ఆ.3] + +చ. కమలజుకంటె మున్ను శశిఖండశిఖామణికంటెమున్ను శ్రీ + రమణునికంటెమున్నుగ విరాజిలు బోధకు డైనయట్టిబ్ర + హ్మముగ మహానుభావుడని యాత్మవివేకముచే నెఱుంగుమా + యమితపువిశ్వకర్మను మహాత్ముని లోకకృతిప్రవీణునిన్. [ఆ.4] + +చ. కడక గనుంగొనంగ దొలుకారుమెఱుంగులు గ్రుమ్మరింపగా + నడుగిడ గల్లుగల్లు మను హంసకనాదము హంసరావమున్ + దడబడ బద్మరాగసముదాయముదాపున నేపు చూసి యె + ల్లెడల బదాగ్రరాగరుచు లీనగ వచ్చెను గౌరి వేడుకన్. [ఆ.5] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0212.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0212.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50951879e20b687f527fabbcd130d105df26ed6c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0212.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ఈకవి చారుచంద్రోదయ మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును జేసెను. ఇతడు నందవరీక నియోగిబ్రాహ్మణుడు; ఆత్రేయగోత్రుడు; శేషయామాత్యపుత్రుడు. ఈకవి తాను పెమ్మసాని తిమ్మరాజున కాశ్రితుడయినట్టు చెప్పి తిమ్మరాజు శ్రీరంగనాయనికిని వేంకటపతిరాయనికిని మంత్రియైన ట్టొకపద్యములో నీక్రింది వాక్యముతో జెప్పియున్నాడు - + +సీ. శ్రీరంగరాయ ధాత్రీతలాధ్యక్ష దక్షిణభుజాదండమై చెలగినాడు. + + * * * * +రమణ వేంకటపతిరాయేంద్రుడు నుతింప బటుకార్యదక్షుడై ప్రబలినాడు + +ఈకవి తనముత్తాతయైనలక్ష్మీపతి శ్రీనాథకవికి శిష్యుడై నట్లీక్రింది పద్యములలో దెలిపియున్నాడు- + +క. సన్నుత కవిత్వవిద్యా|భ్యున్నతి శ్రీనాథసుకవిపుంగవుకరుణన్ + జెన్నమరున్ లక్ష్మీపతి|చెన్నమరాజప్రధాన శేఖరు డెలమిన్. + +కవి శ్రీరంగరాయ వేంకటపతిరాయల కాలములోనున్నవా డగుటచేత క్రీస్తుశకము 1574-1614 సంవత్సరములమధ్యను ప్రబలి యున్నవాడు. కవియొక్క కవిత్వరీతి తెలియుటకై చారుచంద్రోదయములోని పద్యముల రెంటిని నిందుదాహరించుచున్నాను. + +ఉ. ఎల్లి యవశ్యమున్ పనికి నేగి మహోగ్రతపం బొనర్చి సం + వల్లలనామనోహరుకృపన్ వరలాభము గాంచివత్తు నీ + యుల్లమునం బ్రమోదము సముల్లసితంబుగ నిందు నిల్వు మో + పల్లవపాణి యంచు బ్రియభాషల భూవిభు డాదరించినన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0213.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0213.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce048e20207c085d85a5ed472c0e9f682b75d68d --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0213.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +శా. తావు ల్గుల్కెడుమేనుతీవకు బరీతాపంబు గావించునీ + జీవంజీవమనోజ్ఞ మూర్తి యకటా శీతాంశువా కాదు శో + భావై రూప్యమునన్ జనభ్రమదమౌ భస్మానృతానంగతే + జోవై శ్వానరవిస్ఫులింగముసుమీ చూడన్ దిశానాయకా. + +ఈకవి సుదక్షిణాపరిణయమనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించెను. ఇతడు తెనాలి పురనివాసుడు; శైవాచార సంపన్నుడు; రామపండితపుత్రుడు. + +శా. శ్రీలీలాహరినీలపీఠరుచిరశ్రీవత్ససంపన్నవ + క్షోలాలిత్యుడు వేంకటేశుడు కృపం గోనేటిరామక్షమా + పాలస్వామిసమస్తరాజ్యభరణోపాయాధికున్ హృద్యవి + ద్యాలోలున్ బులిజాలరామవిభుసోమామాత్యునిం బ్రోచుతన్. + +సుదక్షిణాపరిణయములోని యీప్రథమపద్యమునుబట్టియే యీకావ్యము కోనేటి రామరాజు మంత్రియైన పులిజాల సోమామాత్యున కంకితము చేయబడినట్టు తెలిసికోవచ్చును. ఆసోమామాత్యు డొకనాడు సభాసీనుడయి తన్ను రావించి కృతి వేడిన ట్లీక్రిందిపద్యములలో గవి చెప్పుకొనియున్నాడు- + +మ. కవులున్ గాణలు జాణ లార్యులు హితుల్ కాంతానమూహంబు లు + త్సవలీలం దను గొల్వ నిండుకొలువై సత్కావ్యగోష్ఠీవిశే + షవినోదై కపరాయణత్వమును రాజ్యశ్రీవిహారంబు బ్రా + జ్యవివేకంబు దనర్ప రామవిభుసోమామాత్యు డత్యున్నతిన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0214.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0214.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f2491f397218db8f5e3c9426caac4f7c85af86c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0214.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గీ. నవ్యసుగుణాభిరామ తెనాలిరామ + పండితాగ్రణిసత్పుత్రు భవ్యమిత్రు + హరపదాంభోజసౌముఖ్యు నన్న పాఖ్యు + నన్ను బిలిపించి యాదరోన్నతి వహించి. + +చ. పలుకులకల్కి కప్పురపు బల్కులుచల్లినరీతి బండువె + న్నెలతళుకుల్ విభుండు హవణించినమించున శంబరారి చెం + గలువలతూపుకోపుల ముఖాముఖి జూపినయేపునం గృతుల్ + పలుకగ నేర్తు పూర్వకవిపద్ధతి రామయయన్న సత్కవీ. + +గీ. సరససాహిత్యసౌహిత్యపరత నీవు + పరిడవించుసుదక్షిణాపరిణయంబు + కీర్తి విలసిల్ల మాకు నంకితము సేయు + తేట యగువాగ్విలాసంబు కోటిసేయ. + +ఇక దీనినిబట్టి కృతికర్తయొక్క కాలనిర్ణయము చేయవలసి యున్నది. కృతిపతియొక్క కాలము తెలియునేని, కవియొక్క కాలమును దెలియును. కృతినాథుని ప్రభువైన రామరాజుయొక్క వంశము గ్రంథమునం దీవిధమున జెప్పబడినది- + +గీ. చంద్రవంశాబ్ధిపూర్ణిమాచంద్రు డారు + వీటి బుక్కయరామభూవిభునిసుతుడు + తిమ్మరాజేంద్రు డన్వయదీపకుండు + కనియె బినకొండభూపాలు ననఘశీలు. + +చ. కులనిధి యానృపాలకుడు కోనమదేవి వరించి కాంచె జే + కొలది నరాతులం దునుముకోనేటితిమ్మనరేంద్రు భూమిభృ + త్తిలకము జిన్నతిమ్మవిభు ధీరసుధానిధి నప్పరాజు ని + ర్దళితవిరోధిభూవరకురంగుని రంగనృపావతంసమున్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0215.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0215.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2404fe679b17b67a915bed505e5b94ab7c3e1824 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0215.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఇట్లార్వీటి బుక్కరాజుకొడుకు రామరా జయినట్టును, రామరాజుకొడుకు తిమ్మరాజయినట్టును, తిమ్మరాజుకొడుకు చినకొండరాజయినట్టును, చినకొండరాజుకొడుకు కోనేటి తిమ్మరా జయినట్టును చెప్పబడెను. ఈకోనేటి తిమ్మరాజు కొడుకయిన రామరాజువద్దనే కృతిపతియైన సోమామాత్యుడు మంత్రిగానుండెను. పయినిజెప్పిన వంశావళినిబట్టి విచారింపగా గృష్ణదేవరాయని యల్లు డయిన రామరాజున కీరామరాజు పెదతండ్రికొడుకునకు మనుమ డయినట్టు స్పష్టమగుచున్నది. అళియ రామరాజు 1564 వ సంవత్సరమువఱకును జీవించి యాకాలమునకే మనుమల నెత్తినవా డగుటచేత నాతని పెదతండ్రికొడుకును నప్పటికే యెదిగినమనుమలు గలవా డయి యుండ వచ్చును. కాబట్టి విమర్శించిచూడగా సుదక్షిణాపరిణయకృతీశ్వరుని ప్రభువు పదిసంవత్సరము లీవలావలగా 1580 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండెనని తేలుచున్నది. ఇదియే కవికాలము. ఈకవికి గందాళ శ్రీరంగాచార్యులు గురు వయిన ట్లీక్రిందిపద్యమువలన దెలియ వచ్చుచున్నది- + +క. కందాళ భావనార్యుల | నందను శ్రీరంగగురుని నతబుధరక్షా + మందారంబు నుతింతును | మందారమరందబిందుమధురారభటిన్. + +సుదక్షిణాపరిణయకవిత్వము సలక్షణమయి కర్ణ రసాయనముగా నున్నది! కవిత్వ మాధుర్యము తేట పడుటకయి కొన్నిపద్యము లిందుదాహరింపబడుచున్నవి- + +చ. పలుకగ నేర్చుచిత్రములు పాడగ నేర్చినపుష్పవల్లికల్ + మెలగగ నేర్చురత్నములు మెల్లన నడ్వగ నేర్చుచంచలల్ + నిలుకడ నేర్చువెన్నెలలు నెయ్యముతియ్యము నేర్చుపై డిక్రొం + దళుకు లనం జెలంగుదురు తామరనేక్షణ లప్పురంబునన్. [ఆ.1] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0218.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0218.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..54c910acc96e256c78c78b0550833249777e18b2 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0218.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ఈకవి కువలయాశ్వచరిత్ర మనెడి యైదాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించి, తిమ్మనరపాలపుత్రుడయిన నారాయణభూపాలుని కంకితము చేసెను. ఈకవి తాను క్షత్రియుడ ననియు, రాయభూపాలుని పుత్రుడననియు చెప్పికొనియున్నాడు. ఈతడు రాయభూపాలునకు దిరుమలాంబ వలన గలిగిన ట్లీక్రింది పద్యమువలన దెలియవచ్చుచున్నది.- + +మ. అత డాతిమ్మమయందు వేంకటనృపాధ్యక్షున్ రిపుచ్ఛేదనో + ద్ధతు రంగాధిపు దిర్మలాంబవలనన్ ధర్మాత్ము గోపాలు ను + న్నతకీర్తిం బిననారనాఖ్య దగు నన్నున్ గస్తురీంద్రున్ సమం + చితకీర్తిన్ రఘునాథ దిమ్మవిభు గాంచెన్ నజ్జనాధారులన్. + +కృతిపతి యైన నారాయణభూపాలుడు శ్రీరంగరాజ వేంకటపతిరాయలకు సహాయు డయియుండినట్లు చెప్పబడినందున గవి 1580 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండినట్లు కానవచ్చుచున్నాడు. మఱియు గృతినాయకుడైన నారనరనాధుడు మట్ల యనంతభూపాలునికాలములో నుండిన ట్లీక్రింది పద్యమునందు జెప్పబడినందునను, కవి పదునాఱవశతాబ్దాంతమునం దుండినట్లు నిర్ధారణము చేయవచ్చును- + +సీ. తనమాట చెంజికా తంజాపురీ మధురాధినాథులకు నెయ్యంబు నెఱప + దనసిరి గోలకొండనరేంద్రముఖధరాధవపద్మబంధు లౌదల వహింప + దనకీర్తిమట్లనంతనృపాలముఖ్యగోత్రామరేంద్రులు కొనియాడికొనగ + దనదానగుణముగోదావరీతీరభూనిర్జరేశ్వరులు వర్ణించుకొనగ + + వెలయు వేదండగండనిర్గళదవర్గ + ళమదధారాధునీనాధకుముదబంధు + కార్యకృడ్డిండిమారావధుర్యసైన్యు + డతడు ప్రభుమాత్రు డే నారనాధి నేత. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0220.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0220.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1daa8350d78fe3bff272bc8e4f0602cc5750ee2e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0220.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ఈకవి పద్మనాయకకులజుడైన శూద్రుడు; ఈపద్మనాయక కులమువారి నీదేశమునందు వెలమలని వాడుదురు. ఈకవి తాత సంస్థానాధిపతియై వేంకటగిరి సంస్థానాధిపతులైన వెలుగోటివారితో సంబంధబాంధవ్యములను జేసినవాడు. ఈకవి తన మేనత్తయైన వేంకటాంబను వెలుగోటి యాచమనాయనికుమారు డయిన కస్తురిరంగనాయని కిచ్చినట్టును ఆదంపతులకు యాచమనాయడు పుత్రుడైనట్టును చెప్పి యాతనిని తనబహుళాశ్వచరిత్రమునం దిట్లు వర్ణించినాడు. + +సీ. ఉత్తరమల్లూరియొద్ద దావలుపాపవిభుని గొట్టిననాటివిజయకలన + చెంగలుపట్టు వీక్షించి లగ్గలుపట్టి యాక్రమించిననాటివిక్రమంబు + పాళెముకోటవెల్పల నాజి యతిరాజు జరగజేసిననాటిశౌర్యపటిమ + తిరుమల జేరి ధాత్రినిమన్నెరాజుల బాఱదోలిననాటిబాహుబలము + + + మున్నెతోపూర జగ్గరాణ్ముఖుల నొంచి + మధురదొర జెంజిమన్నీని మద మడంచి + తిరుచనాపల్లి దొర దోలుతేజము గల + మేటి వెలుగోటియాచని సాటిగలరె! + +కవియొక్క మేనత్తభర్తయైన కస్తురి రంగనాయడు గోలకొండ మహమ్మదీయులను కొండవీడు వినుకొండ ప్రభువులను గెలిచి, 1579 వ సంవత్సరమునందు చంద్రగిరియందున్న విజయనగరపు రాజులపక్షమున యుద్ధముచేసి వారిశత్రుల నోడించెను. కవియొక్క మేనత్తకొడుకయిన యాచనాయడు చెంగల్పట్టుమండలములోని మధురాంతకములో వాసముచేసి విజయనగరాధిపతియైన వేంకటపతిరాయలవలన పెరమాడి సీమను బహుమానమందెను; అంతేకాక యితడు 1602 వ సంవత్సరమునందు శత్రువులతో యుద్ధముచేసి వారి నోడించెను; ఆవఱకు పరులపాలైన వేంకటగిరిని మరల స్వాధీనము చేసికొనెను. కవియు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0221.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0221.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c30480e80ea930efb0d55e49914bc1ecdbe02371 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0221.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +నీతనికాలములోనివాడే యయినందున నతడు పదునాఱవశతాబ్దాంతమునందును పదునేడవశతాబ్దాదియందును నుండినవాడు. ఈకవితాను బహుళాశ్వచరిత్రమును జేయకుమునుపు కృష్ణకథ నొకదానిని జేసి దానిని రామభద్రున కంకితము చేసినట్లు బహుళాశ్వచరిత్రములో రామభద్రుడు త న్నుద్దేశించినట్లీ క్రిందిపద్యములో జెప్పుకొన్నాను. + +ఉ. దామెరవేంకటప్రభువతంసుని వేంకటభూప మాపయిన్ + శ్రీమెఱయంగ గృష్ణకథ చెప్పితి నిప్పుడు నీదుతండ్రియున్ + మామకభక్తు డాతనికి మాకును భేధము లేదుగాన నీ + వామహిమాడ్యుపేర బహుళాశ్వచరిత్రము చెప్పు మెప్పుగన్. + +ఈబహుళాశ్వచరిత్ర మయిదాశ్వాసములు కలదయి రసవంతమయి సలక్షణమయినదిగా నున్నది. అందుండి రెండుపద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను. + +చ. తటముల జుట్టుకొన్న బిగిదన్నినక్రొన్ననపొన్నగున్నలన్ + జిటపొటమంచు మంచుజడి చిల్కెడిగొజ్జగికిన్ రసాలపున్ + జిటిపొటితేనెవానలకు జేసినకాల్వలతేటనీటిప + ల్లటముల నిక్కు నక్కొలకులచ్చికి మెచ్చిరి వచ్చినెచ్చెలుల్. [ఆ.2] + +ఉ. రాముని జూచి కామునిశరంబుల గాసిలి చేష్టదక్కి కాం + తామణి యుండెనోర్తు రఘునందనపాదరజంబుచేత మున్ + గోమలిరేఖ ఱాతి కొడగూడెనొ లేదొ యటంచు నెంచి లీ + లామహితాంగ మొందగ శిలామయరూపము దాల్చెనోయనన్. [ఆ.4] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0222.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0222.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aca4403eb5de1135a33e0a6a7038c56bd1c82def --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0222.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఇత డాఱువేలనియోగి; భారద్వాజగోత్రుడు. ఇతడు పదునాఱవ శతాబ్దాంతమునం దుండినవాడు. ఇతని కొడుకైన యనంతకవి యిందుమతీ పరిణయమును, మనుమడైన రమణకవి సాంబవిలాసమును రచించిరి. ఇతడు సర్వలక్షణసారసంగ్రహమను నామాంతరముగల లక్షణసారసంగ్రహమును రచించినట్లు, + +సీ. * * *లక్షణసారసంగ్ర + +హం బొనరించి యుద్యత్కీర్తి బ్రఖ్యాతుడగు చిత్రకవి పెద్దనార్యసుతుడ" + +అని యీతనికుమారుడైన యనంతకవియు, + +సీ. "సర్వలక్షణసారసంగ్రహం బొనరించి తనరెమితాత పెత్దనకవీంద్రు" + +డని యీతని పౌత్రు డైన రమణకవియు చెప్పియున్నారు. ఈలక్షణసారసంగ్రహము నాకు లభింపకపోయినను యప్పకవీయమున గ్రహింపబడిన రెండుపద్యముల నిచ్చట ఉదాహరించుచున్నాను. + +గీ. మహిమ నెక్కటివళులన మరవఱలలు + రహిని దమతమ కయి యేగు రమ్యచరిత + వనధిగంభీర సద్గుణవాసయనగ + భంజితాసురసముదాయ యాంజనేయ. + +చ. ఎఱుగవుగాక భోగముల కెల్లను నెచ్చెలి జవ్వనంబ యి + త్తఱి నుడివోవకుండ నుచితంబుగ జక్కవదోయి బోలి క్రి + క్కిఱిసినచిన్ని చన్ను గవ యింపెసలారంగ నాదుచిత్తమన్ + వఱలుసరోవరంబున నవారణ గేళి యొనర్చు కోమలీ. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0223.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0223.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dadc7e7356a2532b371a921fed8b6d714a1c3bea --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0223.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ఇతడు చంద్రహాసవిలాస మను కావ్యమును పూర్వోత్తర భాగములుగా రచియించెను. ఈతనికాల మెప్పుడో తెలియలేదుగాని లక్షణ శిరోమణి యనునామాంతరము గల యాదవామాత్యఛందములోని, + +సీ. రగణము శంఖమనగనొప్పుమూడవజామునబవడపు జాయకుజుడు + గ్రహముగావేల్పు హిరణ్యరేతుడుగాగ దార కృత్తికగాగ దగరురాశి + గా మేషయోనిగా గణమాసురంబుగా శృంగారరసముగా స్థిరఫలంబు + భయముగా గౌశికభద్రగోత్రమున నెఱ్ఱనిమేన నృపకులమున జనించె + + బంధుజనగేయ సత్కవిభాగధేయ + రమ్యచారిత్ర వేంకటరాజపౌత్ర + వర్ణితోదార బాపన్నవరకుమార + మదనసౌందర్య యాదవామాత్యవర్య. + +ఇత్యాదిపద్యములనేకములు సులక్షణసారములో నుదాహరింపబడి యుండుటచేత నీయాదవామాత్యకవి 1620 వ సంవత్సరమునకు బూర్వపువాడనిమాత్రము నిశ్చయముగా జెప్పవచ్చును. ఇష్టదైవము తన్నుద్దేశించి పలికినట్లుగా గవి చంద్రహాసవిలాసములో నిట్లు వ్రాసి కొనియున్నాడు. + +సీ. ఇట్లనిపల్కె మహీసురాన్వయమున వాసి కెక్కినభరద్వాజమౌని + గోత్రసంభవులందు గొమరొప్పుభానప్పవంశంబునకు జాలవన్నె తెచ్చి + నట్టి తిమ్మకవీంద్రు నన్వయంబునబుట్టి మహి మించు నారపమంత్రి పుత్రుం + డగువేంకటాద్రి కిల్లాలైన కొండాంబతనయు డాబాపన్న తమ్ములైన \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0224.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0224.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db4d5d6a73205f2bce4679b0e5574c988aa5f42d --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0224.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ఘనులు కృష్ణయ వీరసల్ కవియె జెన్న +మాంబ యనుసాధ్వియందు ని న్నాదరమున +దలప రామన్న నీపినతండ్రికొడుకు +మదనసౌందర్య యాదవామాత్యవర్య. + +ఈకవియొక్క వినయశౌశీల్యాదులు కవిస్తుతి మొదలైన యీ కృత్యాదిపద్యములవలన దేటపడుచున్నవి- + +సీ. వాల్మీకి ముఖ్యగీర్వాణకవీంద్రులకును నన్నపార్యాదితెలుగుకవుల +కును శుభంబు లొసంగు మని భద్రగిరిరామభద్రుని గడుభక్తి బ్రస్తుతించి +కవివరు ల్నామీద గలదయచేతను గబ్బంబు చెప్పగాగలనటంచు +భావించి నే నీప్రబంధంబు గల్పింపదలచివాడను సతతంబు నియతి + +శారదాదేవి బ్రార్థించి గారవమున +వరము గైకొని మీ రంప వచ్చి వాణి +నాదుజిహ్వాంచలంబున బాదుకొనిన +ధైర్యమున బల్కెదను గవివర్యులార! + +గీ.పెంపుమీఱ వేల్పు బెద్దలు పూజింప | బాలుడట్లు చేయుభంగిగాను +మీరు కవిత జెప్పినారని నే నిట్టి | చర్య కొనరితి గవివరులార ! + +క. కదళీపాకముగా బెం | పొదవగ నీ ప్రబంధ మొగి రచియింతున్ +గొదవలు మిక్కిలి గల్గిన |సదయత దగ దిద్దవలయు సత్కవివర్యుల్. + +గీ. లేకయుండిన జదు వేమిలేనివాని +కిట్టి సద్బుద్ధి జనియించు టెందు గలదు +నిచ్చనిచ్చలు మీరంప వచ్చి వాణి +పొసగ నన్నిట్లు పలికింప బూనె గాక. + +గీ. నన్ను బోలినకవి గల్గకున్న ధాత్రి +వరకవీంద్రులన్ పే రెట్లు వచ్చు మీకు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0226.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0226.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea8a475d40c1a02b6dc61f2429ab12703a43acb9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0226.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఉ. తప్పక చూచు ను గ్గనుచు దాదులు పల్కిన గేరినవ్వు మా + యప్పురొ నిద్ర పొమ్మనిన నల్లన బారలు చాచు జేతులం + జప్పటిచేయ జేరి విను సారెకు నత్తయటంచు బల్కు నా + యొప్పులబాలు డంత ముద మొందుచుచు దల్లియు దండ్రి కన్గొనన్. పూర్వ. + +చ. కమలదళాక్ష నీవు ననుగానక తక్కిన నిప్పు డిందిరా + రమణికి విన్నవింతు ననురాగము తండ్రికి గల్గకున్న చో + దమి నిజపుత్రులందు దయ తల్లికి గల్గక సోవ దంతటం + గమల మదర్థమై కినుక గాంచును నీపయి జాటిచెప్పితిన్ - పూర్వ. + +ఉ. లేమలమీదిప్రేమ లవలేశము వీడవు దానధర్మముల్ + నేనుముతో నొనర్ప గను లెక్క యొనర్పవు శ్రీరమాధవున్ + బ్రేమముతో దలంపగను రేయిబగళ్ళును బూన వూరకే + పామర మొందు చీ వితరపద్ధతి గోరెదవేమి కామమూ - ఉత్తరభా. + +కృష్ణదేవరాయనికాలములో గంసాలి భద్రయ్యయని యొకస్వర్ణకారకవి యుండెననియు, అతడు రాయలయాస్థానమునందుండిన అష్టదిగ్గజములలో నొకడనియు కొందఱు వ్రాసియున్నారు. అతడు సరస మనోరంజనమను ప్రబంధము రచియించెనని కొందఱు చెప్పుదురుగాని యాగ్రంథ మిప్పు డెక్కడను గానరాకున్నది. సరసజనమనోరంజనము లోనిదని బ్రౌన్‌దొరవారి ఛందస్సునం దీక్రిందిపద్య ముదాహరింపబడి యున్నది - + +ఉ. ఎన్నడు నేరిచెన్ బెళుకు లీచెలికన్నులు, కారుకమ్ముల + న్నన్న కురుల్, పిఱుందు బటువై పటువైఖరి గై కొనెంగదే, \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0227.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0227.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..380d24b1014006eae81eaf967eb3514dadf575ae --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0227.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +మొన్నగదమ్మ పిన్నమొనమొల్కలు నే డివె ముద్దులాడిలే +జన్నులు గొప్పలై పయిటసందున దాగుడుమూత లాడెడున్. + +ఈపద్యమును రాయలవారియాస్థానములో జదివినప్పుడు రామకృష్ణకవి మొల్కయని ప్రయోగించినందు కాక్షేపించెననియు, అందు మీద నొకరు దానికి సమాధానముగా నీక్రిందిపద్యమును జెప్పిరనియు, బ్రౌన్ దొరవారు సంపాదించి చెన్నపురిరాజధానిలోని ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకభాండాగారమున కిచ్చిన చాటుపద్యమంజరిలో వ్రాయబడియున్నది- + +చ. వెలగకు వెల్గ యంచు సరవిన్ జఱికొండ నృసింహు డాడగా, + మొలకకు మొల్క యంచు గవిముఖ్యుడు భద్రయపల్కదోసమా? + బళిబళి: మంచిమాటయె ప్రబంధమునా జలరాశి దానిలో + పల నెరసు ల్గణింతురె యపారములౌ మణు లెల్ల నుండగన్? + +చలికొండనృసింహుడు వెలగకు వెల్గ యనియు, అగసాలె రుద్రయ యనునాతడు మొలకకు మొల్క యనియు, అపప్రయోగములు చేసిరని యప్పకవి చెప్పి యీపయిపద్యము వినకొండలో గుంటు పల్లెభాస్కరునివద్ద గందుకూరి రుద్రయ్యగారు చెప్పినట్లీక్రిందిపద్యములలో వ్రాసియున్నాడు- + +చ. కొలదిగ మున్ను చెప్పె జలికొండ నృసింహుడు వెల్గయంచు నీ + వల నగసాల రుద్రపనువాడును మొల్క లటంచు గూరిచెం + దెలియక కొంద ఱిట్లు వికృతిం బదమధ్యమునన్ లకార రే + ఫలతలపై యకారమును బాపుదు రార్యులు నవ్వునట్లుగన్. + +వ. ఇందులకు వినకొండలో గుంటుపల్లె భాస్కరయ్యగారి సమ్ముఖ మందు గందుకూరి రుద్రయ్యగారు చెప్పినపద్యము. + +చ. వెలగకు వెల్గ యంచు సరవిం జవికొండ నృసింహు డాడగా + మొలకకు మొల్క యంచు గవిముఖ్యు డురుద్రయ పల్క దోసమే? \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0228.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0228.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3aa3c30819236777415c7a19aea4fbe20cc76656 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0228.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +బళిబళి మంచిమాటయె ప్రబంధమునా జలరాశి యందులో + పల నెరసు ల్గ్రహింతురె యపారములౌ మణు లెల్ల నుండగన్.[అప్పకవీయము.పంచమాశ్వాసము] + +దీనినిబట్టి చూడగా సరసమనోరంజనములోని దన్న పయిపద్యము భద్రయ చెప్పినదిగాక రుద్రయ చెప్పినదనియు, అతడు కృష్ణదేవరాయలకాలములో గాక గుంటుపల్లె భాస్కరునికాలములో నుండెననియు స్పష్టబడుచున్నది. కాబట్టి కృష్ణదేవరాయని కాలములో భద్రయ్య యనుకవి యున్నాడో లేడో యనికూడ సంశయింపవలసి యున్నది. పయినిజెప్పిన లిఖితపుస్తకభాండాగారములోని చాటుపద్యములలోనే సరసమనోరంజనములోని దయినట్లుగా నీక్రిందిపద్యముకూడ వ్రాయబడియున్నది- + +సీ. కొప్పున జుట్టినగొజ్జంగివిరిదండ నటనతో వీపున నాట్యమాడ, + బటువైనముత్యాలపాపట విరజాజితీరుగా జెంపల దిమురుగట్ట, + ధగధగద్ధగలచే దనరుకెంపునతాళి సరులతో బెనగొని చౌకళింప, + గబ్బిగుబ్బలమీది కస్తూరిచెమటల గరగివాసనలచే గ్రమ్ముకొనగ. + + వింతమాటల తేటల విభుని గూడి + కాంత రతికేళి మిక్కిలి గారవింప + దప్పి తీఱంగ నధరామృతము లొసంగి + చంద్రబింబాస్య మగులాగు సలిపె నపుడు. + +ఇతడు నిరంకుశోపాఖ్యాన మను నాలుగాశ్వాసముల ప్రబంధమును సుగ్రీవవిజయమను యక్షగానమును రచియించెను. ఈగ్రంథమును బట్టి చూడగా గృష్ణదేవరాయనికాలములో భద్రయ్య యనుకవి లేడనియు భద్రయ్య యనబడినకవి యప్పకవి చెప్పినట్లుగా గుంటుపల్లి భాస్కరునికాలములోనుండిన రుద్రయ్యయేయనియు స్పష్టపడుచున్నది. ఈగుంటుపల్లి భాస్కరుడు పదునేడవశతాబ్దారంభమునం దుండిన \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0229.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0229.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..426034892c1991929805b5f4003733fab8a3dbaf --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0229.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +వాడు. సునందాపరిణయమునందు గుంటుపల్లి భాస్కరు డిట్లు వర్ణింపబడి యున్నాడు. + +సీ. స్థిరతరప్రజ్ఞావిశేషాతినిష్ఠాతిరస్కృతనిర్జరరాడ్గురుండు + అసదృశమంత్రయోగాతివశీకృత సన్మంత్రదేవతాసముదయుండు + నిరుపమశ్రుతిశూక్తనిర్ణీతసన్మార్గవర్ణోచితాచారవర్తనుండు + ఘనతరపాణినీగ్రంథార్థశోధనసందర్భసన్మనీషాన్వితుండు + + సత్యభాషాహరిశ్చంద్రజనవిభుండు + సలలితౌ దార్యనిర్జి తజలధరుండు + ఎల్లమాంబాసతీప్రాణవల్ల భుండు + గుంటుపల్లి భాస్కరుడు సత్కులవరుండు. + +దీనినిబట్టి కంసాలిరుద్రయకవి కృష్ణదేవరాయనికాలములో లేక, 1620 వ సంవత్సరప్రాంతములయం దుండినట్లు తేలుచున్నది. నిరంకుశోపాఖ్యానములోని, + +శా. శ్రీభాషారమణావిమృష్టపదరాజీవోత్తమాంగాగ్రు డా + ర్యాభామాపరిణీత సర్వజగదారాధ్యుండు మూర్తిత్రయీ + శోభాకందము కందుకూరినగరీసోమేశ్వరస్వామి లో + కాభీష్టంబు లొసంగుగాత గరుణాయతైకచిత్తంబునన్. + +ఈమొదటిపద్యమునుబట్టి కవి తనగ్రంథమును కందుకూరి సోమేశ్వరస్వామి కంకితముచేసినట్లు తెలిసికోవచ్చును. ఈకావ్యమును శివుని కంకితము చేసెదనని కవి యీక్రిందిపద్యములో మనోహరముగా జెప్పియున్నాడు- + +ఉ. కోమలవర్ణదామయును గోవిదసం స్తవనీయలక్షణ + స్తోమపదాభిరామయును శుంభదలంకరణప్రసాధన + స్థేమయు నప్రతర్క్యగుణసీమయు నైనమదీయకావ్యక + న్యామణి నిచ్చి మంచుమలయల్లుని నల్లునిగా నొనర్చెదన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0230.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0230.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..addcb53991585b3e63d27fda5f4dfb6e6a7e9ed8 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0230.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +కవి కంసాలియగుటచే ననేకు లాక్షేపించుచువచ్చుటచేత గా బోలు రుద్రయ్య తనకృతిలో నీపద్యమును వేసియున్నాడు- + +ఉ. శుష్కవచశ్శిలాతతుల సూటిగ జూచి మహాకవిశ్రవ + శ్శష్కుళికావిదారణము సల్పగ నేర్చినజాణలార మీ + ముష్కరతాసమున్నతికి మ్రొక్కెద నాయెడ జూపరాకుడీ + దుష్కవులార సాధుజనదూషణభూషణభూషితాత్ములై. + +ఈకవి స్వర్ణకారుడు; పెదలింగన్నపుత్రుడు. ఈకవిత్వము మృదుమధురపదభూయిష్టమై సలక్షణమయి వినువారివీనులకు విందు చేయునదిగా నున్నది. ఈతని కవిత్వరచనాకౌశలమును జూపుటకయి నిరంకుశోపాఖ్యానములోని కొన్నిపద్యముల నిందు బొందుపఱచు చున్నాను. + +ఉ. అడిగిన నేమి దోషమె సమస్తధరాతలనాధ కోరికల్ + నుడువుల నున్నవే మనసులోపలగాక రతిప్రసంగముల్ + తడవని యంతమాత్రనె విదారితమోహుడె యీవిచారముల్ + విడుపుము వాగ్విశేషమును విశ్రుతవేషము మోక్షహేతువే. [ఆ.1] + +ఉ. ఏమిజపంబు చేసి రొకొ యేమితపం బొనరించి రొక్కొ యే + మేమిసవర్య లార్యతతి కిచ్చిరొకో జగదేకపూజ్యులై + తాము దనూజరత్నములు దామరతంపరలై చెలంగువా + రీమహి దొల్లి యంచు నుతియించి మహీసుర డాత్మలోపలన్. [ఆ.1] + +ఉ. అత్తవు సర్వలక్షణసమగ్రగుణాడ్యవు నన్ను దిట్టనున్ + మొత్తనెకాని నీకొడుకుమూడత మానుప వేల వాడు గో + తొత్తులమారియై గృహముత్రొక్కక యొక్కొకదాని బూనికన్ + గుత్తకు నంచు నుంచుకొని కోకలు రూకలు జోక నియ్యగన్. [ఆ.2] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0232.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0232.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bee3cd20f06bd38cecbfd3bd8a61abd17ee00417 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0232.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +నంకితంబుగ గాళికాంబాప్రసాద + సంకల్పితకవిత్వచాతుర్యధుర్య + యావీరపెదలింగనార్యతనూజ + కోవిదస్తవనీయగుణ రుద్రధీర + విరచితసుగ్రీవ విజయాభిధాన + గరిమ భాసిలు యక్షగానప్రబంధ + మాచక్రవాళశైలావనియందు + నాచంద్రతారార్కమై యొప్పుగాత! + +ఈగ్రంథము కవియొక్క ప్రథమకవిత్వ మగుటచే నంతరసవంతముగా నుండకపోయినను, ఇందుండియు రెండుపద్యముల నుదాహరించుచున్నాను. + +గీ. అనిన విని రాఘవేశ్వరుం డలరి నవ్వు + మొలక మొగమున జిగు రొత్త నిలిచి పాద + వనరుహాంగుష్ఠమున జిమ్మె దనుజవరుని + సముదితాంగంబు పదియోజనములు పడగ. + +క. తారాదిసతులశోకము + వారిచి కుమారు దేర్చి వాలికి బరలో + కారోహణాదిసత్ర్కియ + లారవితనయుండు రామునానతి జేసెన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0233.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0233.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25c697f049785864351d8f812742e4a25642fb17 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0233.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఈకవి పదునేడవశతాబ్దారంభమునం దుండి మహామహోపాధ్యాయ బిరుదము నందినవాడయి పాండిత్యముచేత మిక్కిలి ప్రసిద్ధి కెక్కినవాడు. + +క. ఆలోక నుతుడు మొన్నటి + కీలకసమ నామతంగగిరికడ నొసగెన్ + బాలసరస్వతులకు నత + డోలి దెనుగూటీక దాని కొప్పుగ జేసెన్. + +అని యప్పకవి చెప్పుటనుబట్టి యిత డాంధ్రశబ్దచింతామణికి తెనుగుటీకను 1608 వ సంవత్సరమునందు చేసినట్టు కనబడుచున్నది. ఈకవి కట్టకడపట రచించిన రాఘవయాదవ పాండవీయమునందు తాను చేసినగ్రంథములనుగూర్చియు తన్నుగూర్చియు నిట్లు చెప్పుకొను చున్నాడు. + +సీ. కవిసమీహితరంగ కౌముదీనామనాటకవిధానప్రతిష్ఠాఘనుండ + సారసారస్యసచ్చంద్రికాపరిణయప్రముఖశతాగ్రప్రబంధకర్త + నంధ్రచింతామణివ్యాఖ్యానభాషావివరణాదిబహుతంత్రకరణచణుడ + వేదశాస్త్రపురాణవివిధసంగీతసాహిత్యాదివిద్యోసబృంహణుండ + + ననఘకౌండిన్యగోత్రుడ హరిపదాబ్జ + భక్తిశీలుడ నెలకూచి భైరవార్య + కృష్ణదేవతనూజుడ నేవిచిత్ర + కావ్య మొక్కటి నిర్మింపగా దొడంగ. + +శా. మెండై నట్టి విచిత్రవైఖరులచే మీ దౌమహాకావ్యముల్ + దండిం దొల్లియె చేసి రాదిములు తత్కావ్యాధికశ్లాఘమై \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0235.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0235.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..157e7ad6f25b4967f508b14c610b550df53e307c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0235.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +జూపల్లి లింగన్న. ఈలింగన్నను రంగరాజు లింగన్నగూఢముగా దిట్టిన యీక్రిందిచాటుపద్యము నప్పకవి యుదాహరించియున్నాడు- + +క. రవికోటిధామమయమై + నవకాంచనయుతము నగుచు నానాటి కొగిన్ + భువిని శివాన్విత మగు నీ + భవనము జూపల్లి లింగ భవగుణసంగా. + +చంద్రికాపరిణయమునందు కాశిరాజుకూతురైన చంద్రికను భీముడు వివాహమాడినకథ వర్ణింపబడినది. ఇతడు పదునేడవశతాబ్దారంభమునుండి 1630-40 సంవత్సరములవఱకును పండితకవిగా పేరుపడి యుండవచ్చును. ఈతని రెండు తెలుగుకావ్యములనుండియు రెండేసిపద్యముల నిం దుదాహరించుచున్నాను. + + చంద్రికాపరిణయము + +ఉ. జంగమరోహణాద్రిసదృశంబులు తత్పురి గల్గుభద్రపా + రంగవరేణ్యము ల్పయికి హస్తము లించుకసాచి యవ్వియ + ద్గాంగఝురంబు పీల్చి మరి తద్వమధుప్రకరంబు దప్పిసా + యంగ నొసంగు రంగుగ నిజాఖ్యవహించినచాతకాలికిన్. + +ఉ. అంతట రుక్మబాహువసుధాధిపనందన యొక్కనాడు శు + ద్ధాంతగృహంబు వెల్వడివిహారగతిం జనుదెంచె నెచ్చెలుల్ + చెంతల గొల్వ జంచదళిశింజితరంజితకుంజమంజుల + ప్రాంతగిళత్ఫలానవరతాంగజఘోటికి బుష్పవాటికిన్. + + రాఘవ యాదవ పాండవీయము + +ఉ. బోరన సద్దునంగడచి పో నెడయీక చరించుమంచు న + వ్వారిధిగా దలంచి పురివాడలకుం దిగబోలు గేహసం + స్కారకధూపధూమముమిషంబున మబ్బు దివాంతవేళల + న్వారవధూటు లందు గలవాలు మెఱుంగులువో గణింపగన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0237.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0237.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..899bf96cd4d6e7b26b3cd5f9852d4629583949ff --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0237.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +సీ. శ్రీహనుమద్వర శ్రీలబ్ధనుకవిత్వచతురుండ లక్షణసారసంగ్ర + హం బొనరించి యుద్యత్కీర్తి బ్రఖ్యాతు డగుచిత్రకవి పెద్దనార్య సుతుడ + విష్ణుచిత్తీయాదివివిధకావ్యార్థముల్ తెలిసి వక్కాణించుధీరసుతుడ + గండికోటాఖ్యదుర్గస్థలాద్యక్షుడై పృథివి వంతుకు నెక్కు పెమ్మసాని + + చిన్నతిమ్మక్షమాపాలశేఖరుండు + గారవింపగ బహుమానగౌరవముగ + మనినధన్యుండ సభ్యసమ్మతగుణైక + గరిమ వెలయు ననంతాఖ్య కవివరుండ. + +ఈవ్యాఖ్యానమును చేయునప్పటికి గవి యిందుమతీపరిణయమును జేయలేదు. ఇతడు చేసిన యిందుమతీపరిణయము నాకు లభించినదికాదు. కవికాశ్రయుడైన పెమ్మసాని చినతిమ్మరాజుయొక్క యన్న పెదతిమ్మరాజు 1614 వ సంవత్సరమువఱకును రాజ్యముచేసిన వేంకటపతిరాయనికి మంత్రిగా నుండెను. + +ఈకవి చతుర్వాటికామహాత్మ్య మను నైదాశ్వాసముల స్థలపురాణమును రచియించెను. ఇతడు మత్స్యపురాణము వామనపురాణము మొదలయిన గ్రంథములను రచియించిన ట్లీతని తమ్ముడైన లింగమగుంట తిమ్మకవి తనసులక్షణసారమందు వ్రాసెను గాని యాగ్రంథములు నాకు లభింపలేదు. ఈకవి తెనాలిరామకృష్ణునితోడి సమకాలికుడు. రామకృష్ణుని గురు వైన భట్టరు చిక్కాచార్యులు తనకు గురువైనట్లు కవి యీపద్యమున వ్రాసికొని యున్నాడు - \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0239.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0239.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..615b45e7c855e59f4b1098eddf577ddfc01a6a50 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0239.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +గలి కేతెంచితి రీప్సితార్థములు వీక న్మీకు నర్పించి మీ + వలనన్ దీవన లందినన్ భువనము ల్వర్ణింపవే కావునన్. [ఆ.2] + +శా. ఉద్వేలప్రళయాబ్ధులో యనగ నత్యుద్రేకమానంబులై + విద్వద్వర్యుని గుంభ సంభవు మహావిర్భావధైర్యున్ మనం + బుద్విగ్నంబుగ బట్టి కట్టుటకు నిట్లొక్కుమ్మడిన్‌డాయ భా + స్వద్విఖ్యాతుల నాత్మసైన్యముల హస్తం బెత్తి మాన్చెన్వడిన్. [ఆ.3] + +చ. ఇవిరె గొలంకు లాపగలు నింకుచు గాల్నడ లయ్యె వేండ్రమై + పవనము వీచె భూజములపత్రము లన్నియు నూడె జీవజం + తువులు తపించె లోకులకు దోచె విదాహము లక్క డక్కడన్ + దవము జనించె శైలముల దాసె తనంతట మండువేసవిన్. [ఆ.4] + +చ. వరద శరణ్య నీవు వనవాసము చేయుచు నేగుదెంచి నా + చరణము లంటి మ్రొక్కిన బ్రసన్నత గైకొని ధన్యు నిన్ను భూ + వరు డని యుంటిగాని పరవస్తు వటంచు నెఱుంగనైతి నా + యెఱుగమి సైపవే తెలియనెవ్వడ నీఘనమాయ నచ్యుతా. [ఆ.5] + +ఈకవి సులక్షణసార మనుగ్రంథమును రచియించెను. ఇతడు యజ్ఞవల్క్యబ్రాహ్మణుడు; కాశ్యపగోత్రుడు; లక్ష్మయ్యకును తిమ్మాంబకును పుత్రుడు. ఈకవి యించుమించుగా తెనాలిరామకృష్ణ కవితో సమకాలికుడు. ఇతడు తనకు భట్టరు చిక్కాచార్యుడు గురు వైన ట్లీక్రిందిపద్యమున వ్రాసికొని యున్నాడు - + +సీ. శ్రీవైష్ణవహితుండ జిక్కయభట్టరుశిష్యుడ గవితావిశేష శేష + తులితసర్వార్యుపౌత్రుడ లక్ష్మణయకు దిమ్మాంబకు సుతుడ బెద్దనకు మార \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0241.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0241.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a11d97345b7f29928ca7b54c6449fe3581a2465e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0241.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ద్దీపితతీవ్రకోపమున దేవత లెల్ల నుతింప నాటివిల్ + పాపపుడిల్లిమీద దెగ బాపగదే శరభాంకనిదగమా. + +తిమ్మకవి సులక్షణసారమున దన్ను గూర్చియు డనప్రజ్ఞదికమును గూర్చియు నిట్లు చెప్పుచున్నాడు- + +క. లక్షణశాస్త్రము లెల్ల బ|రీక్షించుట గొంతకొంత యెఱిగినవాడన్ + లాక్షణికానుగ్రహత సు|లక్షణసారం బొనర్తు లక్ష్యము లమరన్. + +గీ. గొంద ఱెంచులక్షణమును గొంద ఱెంచ + రందఱును నెంచినవికొన్ని యవియు నవి ము + దొరయగా గూర్చి కవిసమ్మతులను వ్రాయు + దొకటి కొకటికి సంస్కృతాంధ్రోక్తు లెనయ. + +గీ. గ్రంథసామగ్రి గలుగుట బ్రతిపదమున + కన్నిలక్షణములువ్రాయు దనిన నందు + గ్రంథవిస్తార మగుగాన గవితసూత్ర + మెన్నిటను దేలిపడు నన్ని విన్నవింతు. + +ఈకవియన్నయయిన రామకవిచేసిన మత్స్యవామపురాణములు నాకు లభింపలేదు. ఈకవిచే నుదాహరింపబడిన తూద్రకరాజచరిత్రము, అనిరుద్ధచరిత్రము, ఆదినారాయణచరిత్రము మొదలయిన తెలుగుకావ్యములుసహిత మిప్పుడు కొన్నిగానరావు. ఇప్పుడు ముద్రితమైయున్న సులక్షణసారమునకును నాయొద్దనున్న యముద్రితపుస్తకమునకును మిక్కిలి వ్యత్యాసము కనబడుచున్నది. కవిసర్పగారుడము, శ్రీధరఛందస్సు, కవిగజాంకుశము, వాదాంగదచూడామణి, ఆంధ్రశబ్దచింతామణి, సర్వలక్షణశిరోమణి, సర్వలక్షణసారసంగ్రహము, గోకర్ణఛందస్సు. ఉత్తమగండఛందస్సు, భీమనఛందస్సు, అధర్వణఛందస్సు, అనంతఛందస్సు, కావ్యచింతామణి, కావ్యాలంకారచూడామణి, ఛందోదర్పణము, ఆంధ్రభాషాభూషణము అను తెనుగులక్షణగ్రంథముల నుండి యీసుల \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0242.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0242.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cdd8ef50b7c76a918c7ccb744b2c81e76abc512c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0242.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +క్షణసారమునం దనేకలక్షణములు చేకొనబడినవి. కవిత్వరీతిని జూపుటకయి లక్షణగ్రంథములనుండి పద్యములను జేకొనుట న్యాయము కాకపోయినను సులక్షణసారమునుండి రెండుపద్యముల నిం ధుహరించుచున్నాను. + +మ. వినుమీరీతియటంచు గావ్యకరుడై వెల్లంకి తాతప్ప చె + ప్పినసూత్రంబులు కల్లగా గనబడెన్ వీక్షింప నెట్లన్నచో + మునుదీర్ఘంబులపై ఱకారములకే పూర్ణస్థితప్రజ్ఞ గా + దనియెన్ లింగమగుంట తిమ్మకవి నే దర్కింతు నిప్పట్టునన్. + +చ. అనుచు నదేమొకో మును రయంబున లక్షణసారసంగ్రహం + బెనయ వచించె జిత్రకవిపెద్దన లెస్సవువోడు వోడృ శ + బ్దనయతగానరో వినరో దద్ఘను లెంతయు ధన్యు లయ్యు మే + ల్గన భ్రమ గాంతు రాత్మల నొకానొక చోట బరాకు గ్రమ్మగన్. + +ఇతడు శ్రీలీలాశుకయోగి విరచితమైన కృష్ణకర్ణామృతమును మూడాశ్వాసముల గ్రంథముగా దెనిగించెను. ఈకవి యాఱువేల నియోగిబ్రాహ్మణుడు; పెద్దనామాత్యునిపుత్రుడు. ఇతడేకాలమునం దుండినవాడో నిశ్చయముగా దెలియదుగాని యీతని కృష్ణకర్ణామృతములోని పద్యమొకటి సులక్షణసారమునం దుదాహరింపబడి యుండుటచేట నితడు 1930వ సంవత్సరమునకు బూర్వమునం దుండెనని మాత్రము తెలియును. ఈతనికవిత్వము నిర్దుష్టమయి శ్రావ్యముగా నున్నది. కృష్ణకర్ణామృతములోని పద్యములు మూటి నిందు జూపు చున్నాను - \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0243.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0243.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..710a08c1f2f5c14603f452c8a052de65952962bb --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0243.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +శా. బాలు న్మంజులతాలవాలచపలాపాంగోల్లసల్లీలునిం +గాళిందీపులినాంగణప్రణయశృంగారై కఖేలున్ శుభ +శ్రీలోలుం గరుణావలోకనసుధాశీలున్ వినీలప్రభా +జాలుం గొల్చెద రామణియకరసస్వారాజ్యపాలు న్మదిన్. ఆ. 1. + +చ. ఉదరము నింపగోరి ఖలు లుండెడితావులు చేరి వారిక +ట్టెదుట నశాంక నిన్ను నటియింపగ జేసిన పాతకంబులన్ +సదయత నోర్వగావలె బ్రసన్నమతిన్ ననుగన్నతల్లి శా +రద యదువంశనాయకుని ప్రస్తుతి నిష్కృతి నే నొనర్చెదన్. ఆ. 2. + +ఉ. చల్లనివాని నవ్వు వెదజల్లెడువాని దయారసంబు జొ +బ్బిల్లెడువాని గెంపుజిగిపెంపు చెలంగెడుమోవివాని సం +ఫుల్ల సరోజనేత్రముల బొల్చినవాని బయోధివీచికా +వేల్లి తనీలనీరదనవీనతనుద్యుతివాని గాంచెదన్. ఆ. 3. + +ఇతడు భానుమతీపరిణయమను నాలుగాశ్వాసముల ప్రబంధమును రచియించి వేంకటగిరి ప్రభువగు వెలుగోటి రామభూపాలున కంకితము చేసెను. ఈకవి యారువేలనియోగిబ్రాహ్మణుడు; శ్రీవత్సగోత్రుడు; చినగంగనామాత్యపుత్రుడు. కృతిపతి తన్ను గూర్చి పలికినట్టుగా కవి తనశక్తిసామర్ధ్యాదులను భానుమతీపరిణయమునం దిట్లు తెలుపుకొని యున్నాడు - + +సీ. వ్యస్తాక్షరీధుర్యవిస్తీర్ణభావంబు క్రముకసంఖ్యాఖ్యాన కౌశలంబు +నారోహణావరోహణలేఖనప్రౌఢి యగ్రపద్యగ్రహణాభిరక్తి +యనవలోకితశారికాభిఖేలనరీతి వరసమస్యాపూర్తి వైభవంబు +సముదగ్రవీక్షితచతురంగబలకేళికావిలాసము నేక కాలముననె \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0244.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0244.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df618166f36312f56caeb8e8db1bcff78f828101 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0244.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +యలర బ్రకటింపనేర్తు పష్టావధాన కలితశత లేఖినీపద్యగద్యశక్తి +సాటిమీరితి వాంధ్రకర్ణాటచోళ రాజసభలను రెంటూరి రంగనార్య. + +గోలకొండ మహమ్మదీయులను, కొండవీడు వినుకొండప్రభువులను జయించి 1579 సంవత్సరమునందు విజయనగరరాజుల పక్షమున బోరాడి విపక్షరాజబృందము నోడించిన కస్తురి రంగనాయనికి కృతిపతియైన రాయభూపతి పెదతండ్రి మనుమడు. భానుమతీ పరిణయము కృతినందునప్పటికి రాయనృపాలునికి యుక్తవయస్సువచ్చిన కొడుకు లుండుటచేత గ్రంథరచన చేసిన కాలము 1620వ సంవత్సరప్రాంతమని చెప్పవచ్చును. + +చ. అనుపమభద్రలీల వెలమాన్వయవార్థి బ్రతాపలక్ష్మితో +నెనసినరాయశౌరి జగదేకవదాన్యశిఖావతంస మౌ +ననుచు నుతించుటేమియరు దావిభు డిచ్చినభూరిసంపదన్ +ధనదులు రాజులున్ ఘనులు దా రగుచు న్నిఖిలార్థు లుండగన్. + +ఇత్యాది పద్యములతో గవి కృతిపతిని బహువిధముల వర్ణించి యున్నాడు. ఈతని కవనము ద్రాక్షాపాకమయి మనోహరముగా నున్నది. శైలిని జూపుటకయి భానుమతీ పరిణయములోని కొన్నిపద్యముల నిందు జూపుచున్నాను. + +ఉ. తీరినజాతినీలములతిన్నెలపై బ్రతిబింబితంబులౌ +తారకసౌధమౌక్తికవితానము లొప్పగ జూచి బాలికల్ +చారుమృగీమదం బలది చక్కనికప్రపుమ్రుగ్గు లిప్పు డి +చ్చో రచియించినామనుచు సూటిగ నాత్మ దలంతు రప్పురిన్. ఆ. 1. + +చ. సుమముల వ్రాలివ్రాలి పరిశుద్ధవసంతకళా ప్తమత్తరం +గములను దేలితేలి యతికాంతసుధామధురోల్లసన్మరం +దము చవి గ్రోలిక్రోలి నవదక్షిణగంథవహానుకూలసం +భ్రమమున సోలిసోలి మదబంభరము ల్విహరించు వామనిన్. ఆ. 2. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0245.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0245.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f0b83de4f7e91c04193103e7aeef27224840994 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0245.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +చ. అలరె జకోరముల్ ప్రియతరాబ్జముఖీమణిదృక్చకోరముల్ +కలగె సరోజముల్ మదనకంపితపాంథమనస్సరోజముల్ +తొలగెను భీతి జక్రములు ధూర్తగుణోజ్జ్వలజారచక్రముల్ +నలినవిరోధినూత్నకిరణంబులు కొన్ని దివిం దలిర్పగన్. ఆ. 3. + +చ. అతిముద మొప్ప ధర్మతనయాదులు చూచిరి కేకికోకిల +ప్రతతివతంసహంసమదబంభరడింభరథాంగనాదమం +డితబహుగంథబంధురపటీరతటీరతటీరమమాణగోపికా +ధృతమణిదీపికానికరతేజము రైవతకాద్రిరాజమున్. ఆ. 4. + +ఈకవి లక్షణావివాహమను నామాంతరముగల చమత్కారమంజరిని రచించెను. చమత్కారమంజరి మూడాశ్వాసముల ప్రబంధము. ఈకవి శ్రీవైష్ణవుడు; చెన్నకేశవాచార్యుల పౌత్రుడు; తిరుమలాచార్యులపుత్రుడు; గౌతమగోత్రుడు. "భధ్రాచలస్వామి రామచంద్రుడొసర నాడెందమున నిండియుండు గాత" అని భద్రాచలరామస్వామి నిష్టదైవతముగా స్తుతియించి యుండుటచేత కవి గోదావరిమండలములోని వాడని తోచుచున్నది. ఇతడు తనగ్రంధమును వైష్ణవమతోద్ధారకుడైన రామానుజాచార్యున కంకితము చేసెను.అప్పకవికి బూర్వికులయిన లాక్షణికు లెవ్వరు నీతిగ్రంధమును పేర్కోనకపోవుటన నితడు 1630-40 వ సంవత్సరప్రాంతముల యందుండెనని యూహింపదగియున్నది. అక్కడక్కడ గొన్ని వ్యాకరణదోషము లున్నను, ఈతని కవిత్వము మొత్తముమీద ప్రౌడముగానే యున్నది. చమత్కారమంజరినుండి రెండుమూడు పద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0246.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0246.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f974cece55999e36fc75d2f729fbcf8aea70e1f3 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0246.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +గీ. అరుణపల్లవములబోలు నాపదంబు + లాపదంబుల బోలును నలకజాత + మలకజాతముబోలు నిత్యముఖలీల + నిత్యముఖలీలబోలు నన్నెలతనడుము. + +మ. బిగువుంగుబ్బలు గాంచి మాను నలజంబీరంబు బీరంబు క్రొం + జిగిమోము ల్గని సిగ్గున న్వదలు రాజీవంబు జీవంబు విం + తగ భ్రూరేఖలుచూచి భీతి నిడు గోదండంబు దండంబు త + జ్జగతీమోహనుమ్రోల నున్న చెలులం జర్చింపగా శక్యమే. [ఆ.2] + +శా. జోక న్వీడ్కొని చుక్కరేగెను జుమీ శుభ్రాంశుబింబప్రభో + త్సేకంబు ల్తఱిగెం జుమీ కడకువచ్చెం జుమ్మి యీరేము చిం + తాకాలుష్యము లేల బాల మదిలో ధైర్యం బవార్యంబుగా + గోకోయన్గతి గుక్కుటంబు లఱచెం గోకోవిరావార్భటిన్. [ఆ.3] + +ఇతడు నియోగిబ్రాహ్మణుడు. లక్ష్మణామాత్యుని తనుభవుడు. ఈకవి సారంగధరచరిత్రము, విజయవిలాసము అను పద్యకావ్యములను జేసి తంజాపురీ వల్లభుడైన రఘునాధరాజున కంకితము చేసెను. విజయ విలాసమునకు సుభద్రాపరిణయమని నామాంతరము గలదు. కృష్ణదేవరాయ లించుమించుగా దక్షిణహిందూదేశమునంతను జయించిన కథ నీవరకే మాచదువరులు తెలిసికొని యున్నారు. ఆరాయల యనంతరమున తంజావూరు, మధుర, మొదలయిన ద్రావిడరాజ్యములు పాలించుటకయి తెలుగునాయకులు నియమింపబడిరి. తంజాపురిరాజ్యమునకు చెవ్వరాజు పాలకుడుగా నియమింపబడెను. + +గీ. ఠీవి నచ్యుతరాయలదేనియైన + తిరుమలాంబకు జెలియలై తేజరిల్లు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0247.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0247.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6fdc1e2841170b16b567344b1d1aad63795da73e --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0247.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +మూర్తిమాంబను బెండ్లియై కీర్తి వెలసె + జెవ్వవిభుడు మహోన్నతశ్రీ చెలంగ. + +అను విజయవిలాసములోని పద్యమునుబట్టి యీచెవ్వరాజు విజయనగరాధీశ్వరుడైన యచ్యుతదేవరాయనికి దోడియల్లు డయినట్టు కనబడుచున్నాడు. అయినను వేంకటకవి చెవ్వరాజు మనుమడైనకృతిపతి యగు రఘునాథరాజు నాశ్వీర్వదించుచు + +మ. ప్రకటశ్రీహరియంఘ్రి బుట్టి, హరుమూర్ధం బెక్కి యింపార మ + స్తకముం బేర్కొన నెక్కుదేవి సహజోదంచత్కులోత్పన్న నా + యకరత్నం బని యచ్యుతేంద్రరఘునాథాధీశ్వరస్వామికిన్ + సకలైశ్వర్యములు న్ని జేశువలనం దా గల్గగా జేయుతన్. + +శూద్రునిగా వర్ణించినందున శూద్రకులసంజాతు డగు చెవ్వరాజునకును క్షత్రియవంశ జాతు డగు నచ్యుతదేవరాయనికిని బంధుత్వముండునా యని సందేహము తోచుచున్నది. మొట్టమొదట కృష్ణదేవరాయలే యుత్తమక్షత్రియుడు గాక దాసీపుత్రు డయినట్టు వాడిక గలిగియున్నదిగదా! క్షత్రియుడైన నరసింహరాజునకు దాసియు శూద్రయు నగు నాగాంబకుబుట్టిన కృష్ణదేవరాయనికి మొట్టమొదట క్షత్రియులెవ్వరును గన్య నియ్యనందున, అతడు శూద్రజాతి స్త్రీని గాంధర్వవిధిచే వివాహమాడి యచ్యుతదేవరాయని పుత్రునిగా బడసి యుండవచ్చును. అందుచేత నాయచ్యుతదేవరాయడు శూద్రకన్యనే పెండ్లిచేసికొనియు నుండవచ్చును.పెక్కు శాసనములలో నచ్యుతదేవరాయడు కృష్ణదేవరాయనికి కుమారు డైనట్టు చెప్పబడినను, శాలివాహనశకము 1459 హేవిళంబి సంవత్సరమున నచ్యుతదేవరాయ లొక బ్రాహ్మణునికి నారాయణపురము నగ్రహారమునుగా నిచ్చిన దానశాసనములో, + +శ్లో. తిప్పాజీ నాగలాదేవ్యో కౌసల్యాశ్రీసుమిత్రయో \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0249.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0249.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd5f4ddbb173ef274cffc2f903b2bd71535ee1be --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0249.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +యవని నింతటిరా జెవ్వడని నుతించి + కృతి యొసగ గీర్తికలదని మతిదలంచి. + +మ. కలిగెంగా తనసమ్ముఖింబనియు సత్కారంబుతాజేయ నౌ + దల నెంతే శిరసావహింతురనియుం దాగాక వేఱెందు సా + ధులకున్ దిక్కనియున్ దయన్మనుపురీతుల్గాక శక్యంబె వి + ద్యల మెప్పింపగ నచ్యుతేంద్ర రఘునాధస్వామి నెవ్వారికిన్? + +రసికావతంసుడయిన కృతిపతి తన కంకితము చేయబడిన సారంగధరచరిత్రమునంతను విని యందు శోకరస మత్యద్భుతముగా వర్ణింపబడుటచూచి యది నిజముగా నేడిచినట్టే యున్నదని పలికెననియు, ఆపయిని గవి తనశక్తినంతను జూపి ప్రతిపద్య రసాస్పదముగా విజయవిలాసమును జేసి తీసికొనివచ్చి వినిపింపగా నతని యింటిపేరును బట్టి శ్లేషించి చేమకూర మంచిపాకమున బడెనని మెచ్చుకొనెననియు చెప్పుదురు. అచ్చతెలుగుపదములను పొందికగా గూర్చి కవనము చెప్పునే ర్పీకవికి గుదిరినట్లు మఱియొకకవికి గుదిరినదని చెప్ప వలను పడదు. అందుచేతనే కృతిపతి, + +క. ప్రతిపద్యమునందు జమ | త్కృతి గలుగగ జెప్పనేర్తు వెల్లయెడలవై + కృతపాఠము బాడముగా |క్షితిలో నీమార్గ మెవరికిని రాదుసుమీ. + +అని కవిని శ్లాఘించి యున్నాడు. పింగళి సూర్యనార్యుని ప్రభావతీప్రద్యుమ్నమునకు దరువాత విజయవిలాసమే సర్వవిధములచేతను తెలుగులో శ్లాఘ్యకావ్యముగా నున్నది. జాతీయాదిచమత్కృతిని బట్టి విజయవిలాసమే శ్లాఘ్యతర మయినదనియు ననేకు అభిప్రాయపడు చున్నారు. + +ఉ. తారసవృత్తిమై ప్రతిపదంబును జాతియు వార్తయుం జమ + త్కారము నర్థగౌరవముగల్గ ననేకకృతుల్ ప్రసన్నగం \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0251.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0251.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..201c9bcbcd7dadfc4ba4c9683919df73042d9045 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0251.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +చ. వడి నరపాలుభోగసతివావులు నాకుబనేమి యంట వం + గడమునకెల్ల సొడ్డనిన గా దటునేనలపిన్ననాడె యే + ర్పడితినటన్న బోవునె స్వబావము తల్లివినాకు నేక్రియం + బడతుక నీవు వావిచెడ మందు మహింగలదమ్మయెందునున్. [సారంగధరచరిత్ర] + +ఇందు మొదటిపద్యములో (మేలుబంతి+ఇది=) మేలుబంతిది యనియు, రెండవపద్యములో (పని+ఏమి=) పనేమనియు, ఇకారసంధులను గూర్చినాడు. + +చ. అవనిని పాపపూపజవరా లెదలోపల బాపలేక యా + తని తెలిముద్దునెమ్మొగము దప్పక తేటమిటారికల్కిచూ + పున దనివారజూచి నృపపుంగవ యన్నిటజాణ వూరకే + యనవలసంటిగా కెఱుగవా యొకమాటనె మర్మకర్మముల్. [విజయవిలాసము] + +ఉ. కానకు గొంచుబోయిపుడు కాళ్ళును జేతులు గోయు డంచు లో + నూనినకిన్క రాజు ముదుటుంగర మిచ్చెను మాకు బుద్ధి యే + మానతియిండు మీరనిన నట్టులెచేయుడు కొంకనేల రా + జాన నతిక్రమింప దగునాయని యాదృడచిత్తు డాడినన్. [సారంగధ] + +ఇత్యాది స్థలములయందు (వలసి+అంటి=) వలసంటియనియు, (పోయి+ఇపుడు=) పోయిపు డనియు, క్త్యార్థేత్తునకు సంధి కలిపినాడు. + +చ. చందనగంధి నెన్నుదురు చందురులో సగపాలు బాల ము + ద్దుం దెలిచూపు లంగజునితూపులలోపల మేల్తరంబు లిం + దిందిరవేణిమోవి యలతేనియలో నికరంబుతేట యే + మందము మందయానముఖమందము మీఱు నవారవిందమున్. [విజయవిలాసము] + +ముఖమందమని యీపద్యమునందును, రాజానయని పయిపద్యమునందును షష్ఠీతత్పురుషమునం దుత్తున కచ్చు పరంబగునప్పుడు నుగా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0253.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0253.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9eac9676119170127eef6c8bdbf2dedab18e6b73 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0253.txt @@ -0,0 +1 @@ +కల్పించినను, పూర్వ కవిప్రయోగములకు విరుద్ధములయిన ప్రయోగములు చేసినను, లింగమగుంట తిమ్మన్న, అప్పకవి, కూచిమంచి తిమ్మన్న మొదలయిన, లక్షణవేత్తలీ వేంకటకవిని లాక్షణికకవినిగా అంగీకరించి తమ లక్షణ గ్రంథములయందీతని గ్రంథములనుండి పద్యముల నుదాహరించియున్నారు. ఇప్పటివారు కవిత్వసారస్యమును విచారింపక గ్రంథములయందు రేఫద్వయప్రాస నిశ్రమమైత్రియో యేదో వ్యాకరణదోషమో యున్నదన్న హేతువుచేతరసవంతములైన యుత్తమ గ్రంథములను సహిత మగ్రాహ్యములని నిరాకరించుచున్నందున, అట్లు చేయుట యుక్తముకాదనియు ఛందోవ్యాకరణ దోషములు లేని రసహీనములగు గ్రంథములకంటె ఛందోవ్యాకరణదోషములను గలవయినను రసవంతములయిన గ్రంథములే యధికాదరణీయము లనియు జూపుటకయి యీ కవివిషయమున నింతదూరము వ్రాసినాడను. కవిత్వమునం దక్కడక్కడ గొన్ని నెరసులున్నను జాతీయములతోను సామెతలతోను నిండియుండి యర్థగౌరవము కలదయి రసవంతమయి యున్నందున చేమకూర వేంకటకవి కవిత్వము సర్వజనాదరణీయమయినదని తలచుచున్నాను. ఈకవి యించుమించుగా పదునేడవ శతాబ్దముయొక్క మధ్యభాగమునందున్నట్లు తెలియవచ్చుచున్నది. కృతిపతియైన రఘునాధ రాజుయొక్క కుమారుడగు విజయరాఘవరాజు 1674 వ సంవత్సరమునందు మధురాపురము రాజధానిగాగల పాండ్యదేశపురాజగు చొక్కలింగనాయకునితో యుద్ధముచేసి నిహితుడయ్యెను. అతనితో గృతిపతివంశ మంతరించినది. దీనినిబట్టి విజయవిలాసమును సారంగధర చరిత్రమును 1630-40 సంవత్సర ప్రాంతములయందు రచియింపబడినట్లు కనబడుచున్నవి. మూడేసి యాశ్వాసములుగా రచియింపబడిన యీ పుస్తకద్వయము నుండియు గొన్ని పద్యముల నుదాహరించుచు నీ కవిచరిత్రము నింతటితో బరిసమాప్తి నొందించుచున్నాను. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0254.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0254.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb14ba4837656e245ad3f8a46afd36bcca596a5f --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0254.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +విజయవిలాసము + +చ. క్షితిపయి వట్టిమ్రాకులు చిగిర్చి వసంతుడు తా రసోపగుం + భితపదవాసనల్ నెఱప మెచ్చక చంద్రుడు మిన్నునం బ్రస + న్నతయును సౌకుమార్యము గనంబడ ఱా ల్గరగగజేసె నే + గతిరచియించి నేని సమకాలమువారల మెచ్చరేకదా- [ఆ.1] + +ఉ. కోమలి యీగతి న్మది తగుల్పడ బల్కిన నవ్వి నిర్జర + గ్రామణిసూను మీ రెచట గంటిరొ యంటివి కన్నమాత్రమే + యేమని చెప్పవచ్చు నొకయించుకభేదము లేక యాయనే + మేమయియున్న వారముసుమీ వికచాంబుజపత్రలోచనా- [ఆ.2] + +చ. శివు డిటు రమ్మటంచు దయచేసినచో దల కెక్కి తుగ్రవై + భవమున జూచుచో నడుగు బట్టితి వేమనవచ్చు నీగుణం + బవునవు నందినన్ సిగయు నందక యున్నను గాళ్ళు బట్టుకొ + దువు హరిణాంక వేళకొలదు ల్గద నీనడక ల్తలంపగన్. [ఆ.3] + + సారంగధర చరిత్రము + +ఉ. చక్కిలిగింతపెట్టినను సారె గికాగిక నవ్వుచున్ బయిం + బక్క బడంగ జక్కనికుమారుని మక్కువమీఱ నేడ్పురా + జెక్కిలిమీటి యెత్తి యెద జేరిచి ముచ్చట దీరునట్లుగా + నక్కట ముద్దు లాడవలదా వలదా యిటువంటి భాగ్యముల్- [ఆ.1] + +ఉ. ఆతరలాక్షి డెందమున నారట మొందుచు నేమిచేయుదున్ + రాతికి దోడుపోయినది రాసుతుడెండము మెత్తగాదు దా + దాతికి వచ్చియుండ నిక దాలిమి చెల్లునె మారు డంటిమా + ఘాతుకు దోడ్వరాదు సముఖంబున నేటికి రాయబారముల్- [ఆ.2] + +ఉ. కందు గదయ్య నీమురుపు కన్నులపండువుగాగ నంటినం + గందు గదయ్య నీతనువు కౌతుగ మొప్పగ నీదుప్రాపు నే + గందు గదయ్య యంచు నినుగన్న సపత్ని సహింప దందు బో + కందు గదయ్య యేల విననైతివి నావచనంబు పుత్రకా- [ఆ.3] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0255.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0255.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d307f2ae247ea9dffcf379b1f3147d1d2814dfa9 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0255.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఈకవి సాంబవిలాసమను ప్రబంధమును రచియించి వేంకటేశ్వరుని కంకితముచేసెను. ఇతడు 1630 వ సంవత్సరప్రాంతములందున్నట్లు తెలియవచ్చుచున్నది. ఇతని తండ్రియైన యనంతకవి రామరాజ భూషణకృతమైన హరిశ్చంద్రనలోపాఖ్యానమునకు వ్యాఖ్య చేసినందున అతడు పదునేడవ శతాబ్దారంభమునం దుండుట స్పష్టము. సాంబవిలాసములోని పద్యముల నప్పకవి లక్ష్యములనుగా జేకొని యుండుటచేత రమణకవి తప్పక తనసాంబవిలాసమును 1650 వ సంవత్సరమునకు గొంతకాలము పూర్వమే చేసియుండవలెను. కవి తన్నుద్దేశించి యీక్రింది వాక్యములను తనపుస్తకములో జెప్పుకొన్నాడు- + +ఉ. ఓరమణాఖ్య సత్కవికులోత్తమ ! మామకమంజులాహ్వయ + శ్రీరమణీయ! నీవిపుడు చేయగ బూనినసాంబలక్షణా + సారసదృగ్వివాహకథ సన్మతి మాకిపు డంకితంబుగా + గూరుపు నీకు గల్గు జయగుర్వచలాయురభీష్టవస్తువుల్. + +సీ. సర్వలక్షణసారసంగ్రహం బొనరించి + తనరె మీతాత పెద్దనకవీంద్రు + డలహరిశ్చంద్రనలాధీశ సత్కథా + శ్లేషసత్కృతికి బ్రసిద్ధిగా గ + గవిహితుండౌచు వ్యాఖ్యానంబు వొనరించి + మరియు నిందుమతీసుపరిణయంబు + మొదలైనసత్కావ్యములు చేసి రహిగాంచె + నరయ మీతండ్రి యనంతసుకవి + చిత్రకవిమంజులాన్వయక్షీరవార్ధి + చంద్రమూర్తిని సద్బుద్ధిశాలి వీవు \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0257.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0257.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ef094e1f221dcdff52a655a1feb1407c95e9c47 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0257.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +యణములోనివి ప్రతికాండమునుండియు రెండేసి పద్యముల నిందుదాహరించుచున్నాను- + +చ. బిరుదులజల్లులున్ బునుగుబిల్లులపిల్లలు నుల్లసద్గతిం + బరగెడు మేలిమూలికలవల్లులు వీక్షణపర్వకారిబం + ధురమృగరాణ్మతల్లులు వినూత్నతరంబులు కొల్లలై తగన్ + నరవిని గాన్క లిచ్చి మహిజానికి నిట్లని రందఱుం దగన్. [బాలకాండము] + +శా. దేహం బస్థిర మెల్లవారలకు ధాత్రీభాగమం దేల యి + ట్లూహాపోహలు చేయ నీతనికి ము న్నుత్సాహియై యిత్తునం + చాహాపల్కితి వి స్డబద్దములు పెక్కాడంగ యుక్తంబులౌ + నా హేయాంగము దీని నమ్మి యిటు లేలా దబ్బఱ ల్పల్కగన్. [బాలకాండము] + +మ. భరతుం డెవ్వడు కైక యెవ్వతె ధరాపాలుండు తా నేమి త + ద్వరయుగ్మం బన నేది నానిశితతీవ్రస్ఫారఖడ్గంబుచే + భరతుం ద్రుంచి ధరాస్ధలంబునకు నిన్ బట్టంబు నే గట్టెదన్ + ధరణీమండలి నెల్లమానవులు మోదం బూని కీర్తింపగన్. [అయోధ్యాకాండము] + +మ. నిను మన్నించి మదాత్మజున్ రఘువరన్ నేనిట్లు కోల్పోయితిన్ + నిను బెండ్లాడి సమస్తభూమిజనము ల్నీచాత్ము డీతం డనం + గ నవేలంబగునింద వర్తిలితి గైకా సూర్యవంశంబు నీ + దునిమిత్తంబున నెన్నిభంగుల జెడెన్ దోషంబు నిన్ జూడగన్. [అయోధ్యాకాండము] + +ఉ. ఉత్తములైనరాజవరు లుద్ధుర బాణకృపాణచాపముల్ + హత్తి ధరించు టెల్ల సభయాత్మకులై శరణన్నవారి ను + ద్యత్తరలీల గావగ రణాంగణమం దెదిరించినట్టియు + న్మత్తరిపుప్రకాండముల మర్దనచేయగ గాదె యెన్నగన్. [అరణ్యకాండము] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0258.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0258.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01e52d69511e3c2595fe5f5e2fa472bec04a3646 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0258.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఉ. ఆచెలువంపుజొక్క పుటొయారము లాజిగిప్రాయ మాఘన + శ్రీచణరూప మాతళుకు జెక్కులచక్కదనంబు లామహా + ధీచతురత్వ మాపలుకు దేనియ లాగమనంబు లావిభా + ప్రాచురి యెక్కండం గనుట పల్కుట వింటయు లేదు రావణా. [అరణ్యకాండము] + +శా. నీకున్ శత్రుడ గాను భవద్రిపులతో నే సఖ్యముం జేయ నే + జోక న్నీకపకారిగా నకట యిచ్చో జాలనిర్హేతుకం + బై కన్నట్టిరుష న్నను న్నిశితతీవ్రామోఘబాణంబుచే + వే కూల్పంగ నిమిత్త మేమి యిది దోర్వీరంబె శ్రీరాఘవా. [కిష్కిందాకాండము] + +ఉ. అంగదు గాంచి యోతనయ యాత్మ వగం దురపిల్ల బోకు ని + న్నుం గడు నాదుమాఱుగ గనుంగొను నీరవిపుత్రు డిమ్మహో + త్తుంగభుజప్రతాపనిధితో నెడబాయక యుండినన్ జయా + భంగురభోగభాగ్యముల బ్రస్తుతి కెక్కి రహింతు వన్నిటన్. [కిష్కింధాకాండము] + +ఉ. బంగరుమేలినిగ్గు గలపర్వతమోయన నైజగాత్ర ము + త్తుంగముగాగ బెంచి మఱితోడనె పాశము లెల్ల నూడ్చి సా + రంగపరంపరం గదుమురాజితసాహససింహమోయనన్ + బొంగుచు నెంటవచ్చుదితిపుత్రుల బోవగదోలి రోషియై. [సుందరకాండము] + +ఉ. రామకరాగ్రముద్రిక ధరాసుతచేతి కొసంగి రాఘవ + క్షేమము తెల్పియాజనని కేవలశోకము మాన్పి లంక వా + లామితహవ్యభుక్శిఖల నంతయు దగ్ధము చేసి సీతచూ + డామణి గొంచువచ్చితి దటాలున నిప్పు డటంచు బల్కినన్. [సుందరకాండము] \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0259.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0259.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..215410574001ded0db8c00270c90c71e0611f681 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0259.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +శా. కామాదు ల్గడు నీమదిం బెనగొనంగా నాదు నీతీరిత + శ్రీమద్వాక్యము నీకు బథ్య మగునే శ్రీరామభీమాగ్నికీ + లామేయాంబకరాజి నీతలలు నుగ్గాడంగ నావేళలన్ + నామాట ల్మది నీకు బథ్య మగు నన్నన్ రావణుం డుగ్రుడై. [యుద్ధకాండము] + +ఉ. సర్వసురౌఘముల్ నను భుజాబలము ల్విడనాడి కొల్చు టా + సర్వవిదుండు విష్ణుడు నిజంబుగ నాత డెఱుంగడే మహా + గర్వితవిష్ణు డొక్కరుడెకా డలబ్రహ్మ యెదిర్చె నేని నే + నోర్వక యుగ్రబాణముల కొక్కట నాహుతి చేసి వ్రేల్చెదన్. [యుద్ధకాండము] + +ఇతడు నియోగిబ్రాహ్మణుడు; అందుగుల సూరన్నకొమారుడు. ఈకవి కృష్ణదేవరాయల యల్లు డయిన రామరాజు తమ్ముడగు తిరుమలదేవరాయని మనుమని మనుమ డగు కోదండరామరాజు కాలములోనుండి యాతనిపేర రామరాజీయ మను నామాంతరముగల నరపతివిజయమను గ్రంథమును జేసెను. ఈగ్రంథమునందు రామరాజు పూర్వులయిన నరపతులచరిత్రమును విశేషముగా రామరాజుయొక్క చరిత్రమును జెప్పబడియున్నది. రామరాజు 1568 వ సంవత్సరమున తాళికోట యుద్ధములో మహమ్మదీయులచేత జంపబడెను. తదనంతరము మూడుతరములు గడచిన తరువాత నీగ్రంథము రచియింపబడిన దగుటచేత, ఇది 1650 వ సంవత్సరప్రాంతమున రచియింపబడినట్టు చెప్పవచ్చును. రామరాజు గుత్తి, పెనుగొండ, గండికోట, కందమాలు, \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0261.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0261.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5353036248c6e382a3fc5b2aa4e0ee4b426c751 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0261.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +సీ. కడువిజాపురవరకామినీ గర్భముల్ భేదించు నెవ్వనిభేరిరవము + దామిడి బోయి నిజాముపట్టణముల ధూళిగాజేయు నేదొరబలంబు + గోలకొండవజీర్ల కోటులకాయముల్ చించు నేరాజేంద్రుచేతికత్తి + సకల భూపాలకాస్థానసన్నుతి గాంచి వెలయు నేశూరునివిజయలక్ష్మీ + యతడు కేవలనృపతియే యఘవిదూర + చర్యు డాశ్రితరక్షావిచక్షణుండు + జీర్ణ కర్ణాటభూపునర్జీవనుండు + రమ్యగుణశాలి శ్రీరంగరాయమౌళి. + +ఈనరపతివిజయము కవిత్వముకంటె జరిత్రమును జెప్పుటయం దెక్కువ ప్రసిద్ధమైనదైనను, కవిత్వముకూడ రసహీన మయినదికాదు. కవిత్వరీతిని దెలుపుట కయి రామరాజీయములోని రెండు పద్యముల నిం దుదాహరించుచున్నాను. + +ఉ. ఇమ్మహిసోమదేవమనుజేంద్రుప్రతాపము నిండి దిక్కులం + బమ్మిన జూతపోతనవపల్లవబింబఫలారుణాంబుజా + తమ్ము లటంచు గోకిలకదంబము కీరచయంబు చంచరీ + కమ్ములు క్రమ్ముచుండు నొడికంబుగ భ్రాంతివహించి పల్మఱున్. + +చ. అతివిభవంబునన్ దితిసుతాహితరాజు మహాపరాక్రమో + న్నతి మృగరాజు సోయగమున న్నలరాజు సమస్తధర్మప + ద్ధతి నలధర్మరాజు పటుధైర్యమునన్ గిరిరాజు వాక్ప్రశ + స్తత ఫణిరాజు నిర్దళితశాత్రవరా జగుబుక్క రాజిలన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0262.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0262.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a7d061c49220a0db95ed95d6a02dee0313a4c21 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0262.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఇతడు వైదికబ్రాహ్మణుడు, పదునేడవ శతాబ్దమధ్యమునందుండిన లక్షణవేత్త. ఈకవి యాంధ్రశబ్దచింతామణి యనుపేరితో సాధారణముగా నప్పకవీయ మని వాడ బడెడు లక్షణగ్రంథమును పద్య కావ్యమునుగా రచించెను. ఇత డెనిమిదాశ్వాసముల గ్రంథమును జేయునట్లు ప్రతిజ్ఞ చేసినను, అయిదాశ్వాసములు మాత్రమే యెల్లయెడల గానబడుచున్నవి. తక్కిన యాశ్వాసములు చేయకమునుపే యితడు మృతినొంది యుండవచ్చును. ఈయప్పకవీయమునందు ఛందో విషయము సమగ్రముగా నున్నను, వ్యాకరణవిషయ మత్యల్పముగా నున్నది. ఇప్పుడున్నభాగములో సంజ్ఞా సంధి పరిచ్ఛేదములు మాత్రమే తెనిగింపబడినవి. ఇతడు బహుగ్రంథములు శోధించినవాడే యయినను, పూర్వగ్రంథములనుండి యిత డుదాహరించిన పద్యములన్నియు దాదాపుగా లింగమగుంట తిమ్మన్న మొదలయినవా రీతనికి ముందు చేసినలక్షణగ్రంథములలో గానబడుచున్నవి. ఇతడు తనకాలపువారయినకవుల గ్రంథములనుండి విశేషముగా బద్యములను జేకొని యున్నాడు. ప్రక్రియాకౌముదియు నాంధ్రశబ్దచింతామణియు నని నామాంతరములు గలనన్నయభట్టీయమును బాలసరస్వతికాలమువఱకు నెవ్వరు నెఱుగరు. అది నన్నయభట్టారకవిరచితమనియు, వేములవాడ భీమకవి దానిని గోదావరిలో గలుపగా నేనూఱుసంవత్సరములయిన తరువాత సారంగధరుడు దానిని దెచ్చి బాలసరస్వతి కిచ్చెననియు అప్పకవి కలగనెనట! అటు తరువాత నొక బ్రాహ్మణుడు దానిని తనకు దెచ్చి యీగా తెనిగింప నారంభించెనట! ఈగ్రంథారంభమునకు బూర్వమునం దప్పకవి యేదో తెలుగున ఘనకావ్యము చేయ సంకల్పముపూనిన ట్లీక్రింది పద్యమువలన దెలియవచ్చుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0263.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0263.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77e5d589ec7cd44dc17c8af36da39fb8fbc04202 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0263.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +క. అని యిష్టదేవతాస్తుతి + యును సకలకవీంద్రులనుతియును గురునతియున్ + వినయమున సలిపి తెలుగున + ఘనకావ్యం బొకటి సేయగా దలచుతఱిన్. + +సీ. ధాత రెండవపరార్థమున నాదిదినంబుపగట వరాహకల్పంబునందు + మహితవైవస్వతమనువేళ దేశంబు లర్థింపనైన మహాయుగమున + గలిసమయంబున దొలిచరణంబున మానితంబగుచాంద్రమాసమునను + శాలివాహనశకమున గజ శైల శర సుధాకిరణులసంఖ్యనడవ + + నంగజాబ్దంబుననుదక్షిణాయనమున|జలధరుర్తువు మొదటిమాసంబునందు + బహుళమున దేవకికి జక్రపాణిపుట్టి| నట్టియష్టమి చనుదేరనధికభక్తి. + * * * * * + +క. కల్పోక్తమార్గమున సం | కల్పము గావించి గోపికావిభుపూజల్ + సల్పిమది నతనిపదములు | నిల్పి పురాణార్థగోష్ఠి నిశ గడపు నెడన్. + +గీ. నుదుట గస్తూరి తిలకంబు పొదలువాడు + తలచిచూచిన నాకులదైవ మగుచు + బొలుచు నాకులదైవంబు బోలువాడు + నిలిచె నొకరుడు నాదుముంగలను గలను. + +ఇష్టదేవతావందనాదులును గురుదేవతాస్తుతియు జేసి తెనుగున ఘనకావ్యమొకటి చేయ నుద్యమించి శాలివాహనశకము 1578 వ దగు మన్మథనామసంవత్సర శ్రావణ బహుళాష్టమినాడు సంకల్పముచేసి కామెపల్లెదేవాలయములో రాత్రి పురాణగోష్ఠిని గడపుచుండగా శ్రీకృష్ణుడు కలలోవచ్చి యాంధ్రశబ్దచింతామణి నశించిన కథ చెప్పి- + +చ. రమణను సత్కవీంద్రులు పురాణచయం బితిహాసపంక్తి కా + వ్యములును దొల్లియైన నిపుడైనను ముంగలనైన దీని సూ \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0265.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0265.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0440df1385fc4da925637c46e15d366ab1f3328 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0265.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +రయోస్తు నిత్యం స్యాన్" అన్నది బాలసరస్వతి సూత్రమనుకోక వాగను శాసనసూత్రమని భ్రమపడి + +గీ. చెల్లునని మున్నుభీమన చెప్పెననుచు + గలుపుదురు రేఫములును ఱకారములును + దుష్టకవు లవి యొకటైన దొంటిపెద్ద + లందఱును నేల విభజింతు రని తెలియరు. + +అని రేఫఱకారములకు యతిప్రాసమైత్రికూర్చువారు దుష్టకవులని యప్పకవి దూషించి యున్నాడు. రకారద్వయమైత్రిని నిషేధించిన బాలసరస్వతియే తద్భేదము గ్రహింపలేక చంద్రికాపరిణయములోని యీ క్రింది పద్యమునందు రేఫఱకారములకు విశ్రమము కూర్చినాడని కూచిమంచి తిమ్మకవి వ్రాసియున్నాడు- + +ఉ. అక్కమలేక్షణ న్సవినయంబుగ గాంచుము నాదుమాఱుగా + మ్రొక్కుము సేమమా భువనమోహిని నీకనిపల్కు మార్తిచే + జిక్కితి వేగ బ్రోవుమని చెప్పుము పొమ్మిక దేటిరాయ నీ + ఱెక్కలమాటున న్నను భరించి లభింపుము కీర్తిపుణ్యముల్- [చంద్రికాపరిణయము] + +రేఫరకారమైత్రికి సమ్మతింపనివారవి రెండును నేకాక్షరమే యందురా?భిన్నాక్షరము లందురా? ఏకాక్షరమేయయి లఘ్వులఘు రూపములుమాత్రమే యయినయెడల, యలవల లఘ్వులఘు రూపములకువలెనే వీనికి గూడ మైత్రి యేల యుండరాదు? భిన్నాక్షరము లనెడు పక్షమున, రయోస్తు నిత్యం స్యాత్తనుచోటనేక శేషవృత్తి యెట్లు కుదురును ? అవి యొకటైన దొంటిపెద్దలేల విభజింతురని యప్పకవి యడిగిన ప్రశ్నమునకు యలవల నేల విభజించిరో యా హేతువుచేతనేయని చెప్పుటయే తగిన యుత్తరమగును. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0268.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0268.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab371381fd5856f8cbbaff6b045d5e2e6ecdeafa --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0268.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +నాస్తికాధమ యోరి యన్యాయవృత్తి + నాస్తికత్వం గురో: పరమ్మనగ వినవె. [అప్పకవి] + +మ. పదము ల్తొట్రిల గౌనుదీగ చలియింపం గేశము ల్తూల బ + య్యెద వక్షోరుహపాళి జేర గనుదోయిన్ బాస్గ్పము ల్గ్రమ్మ గ + ద్గదకంఠమ్మున వాక్యము ల్తడబడన్ తద్గేహముం జొచ్చి యా + సుదతీరత్నము కాంచె బాలుని మనశ్శోకానలజ్వాలునిన్. [తిమ్మన్న] + +చ. వయసున బిడ్నవాడ నభివంద్యుడ నౌదునె మీకునంచు సం + శయ మొనరించె దేని మునిసత్తమ కార్యములందునాగమా + ధ్యయనములందు మంత్రములయందు గనిష్ఠుడ యేని పెద్ద ని + శ్చయ మిది వానియం దఖిలసన్నుత మైనసువిద్య గల్గినన్. [అ.సూరన్న] + +2. శ్రీరంగమహాత్మ్యము-ఇది భైరవకవిప్రణీతము. కవిగజాంకుశమును రచియించిన భైరవకవి యితడేయయి యుండవచ్చును. + +చ. పరిచరుగాగ నేలె నిరపాయచరిత్రుని బాపకానన + స్ఫురదురవీతిహోత్రుని సముజ్జ్వలమేరు సమానగాత్రునిన్ + బరమపవిత్రునిన్ మునిసుపర్వవరస్తితిపాత్రునిన్ మనో + హరఫల శేముషీకబళితాంబుజమిత్రుని వాయుపుత్రునిన్. [అప్పకవి] + +ఉ. గందపు గొండనెత్తములకందున నేలకితీవయిండ్లలో + గెందలిరాకుపాన్పున సుఖించి నితాంతరతిశ్రమంబునం + జెందినచెంచుగుబ్బెతల చెక్కుల జిమ్ము జవాదివాసనల్ + విందులుచేయుచు న్మెలగు వేకువ గోమలగంధవాహముల్. [లిం.తిమ్మన్న] + +ఉ. ఆకులవృత్తి రాఘవుశరాగ్రమునందు దృణాగ్రలగ్ననీ + రాకృతి వార్ధి నిల్చుట దశానను డీల్గుట మిధ్యగాదె వా \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0269.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0269.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7812585c574d1b35b8175961941f0cd31055dd33 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0269.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ల్మీకులు చెప్పకున్న గృతిలేనినరేశ్వరవర్తనంబు ర + త్నాకరవేష్టితావని వినంబడ దాతడు మేరు వెత్తినన్. [కూ.తిమ్మన్న] + +3. త్రైశంక్యోపాఖ్యానము- దీనిని సింగరన్న రచియించినట్లప్పకవి చెప్పుచున్నాడు. ఇందు హరిశ్చంద్రునికథ చెప్పబడి యుండవలెను- + +క. ఝష కేతుద్విషునకు గి + ల్బిషపర్వతనృషున కమృతనిషనిధిజామా + త్రిషునకు ఋషిపూజితునకు + నిషమాక్షున కింద్రముఖదివిజపక్షునకున్. + +క. డుంఠీర భైరవుని సితి + కంఠు విశాలాక్షి దండకరు జాహ్నవి వై + కుంఠపతి గుహుని లోలా + ర్కుం ఠేనలుమీఱ భూవరుడు పొడగనియెన్. + +4. శమంతకమణి చరిత్రము- ఇది వణుకూరి గుర్వరాజుచే జేయబడినదని యప్పకవి వ్రాయుచున్నాడు. + +ఉ. కాయవచోమనస్ఖ్సలనకల్పితదోషము లెల్ల బాయగా + నాయెదలోన నిత్యము సనాతనధర్మము బూని యర్మిలిం + బాయకకొల్తు రామనరపాలనిరంతరసౌఖ్యదాయి సీ + తాయి సమస్తశోభననిధాయి మహాఫలసిద్ధిదాయి గన్. +/ + +5. శశిబిందు చరిత్రము- + +క. నాకౌకసు లై నను నీ + డాకకు నిల్చెదరె కటకటా మముబోంట్లన్ + జేకొని సంరక్షింపక + నీకిటు లుచితంబె యురవణింప నరేంద్రా. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0270.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0270.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dd73b09a6ee51d68e160440a95b8786055ea9442 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0270.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +క. నూవుంబూవును సంపెగ + పూవుగెలిచె బిరుదుముత్తెపుంజల్లి దగం + దా వై చె ననగ ముంగర + తో వసరుహ నేత్రనాస తుల లే కొప్పున్. + +6. చారుధేష్ణచరిత్రము- + +గీ. అచ్చరలు నందనంబున దెచ్చుకొనుసు + రాగసుమములు హర్మ్యనాతాయనముల + చెంత గా లూది తత్పురస్త్రీల కొసగి + వేడికొనిపోవుదురు కప్రనీడియములు. + +క. ఈలలన వేలుపుంజన| రాలో యచ్చరయొ కిన్నరవధూమణియో + వ్యాళాంగనయో కా కీ| భూలోకస్త్రీల కిట్టిపొంకము కలదే ? + +7. భేతాళపంచవింశతి- + +ఉ. చోరగ్రాహగజాంకుశంబు నలినీశుంభన్మదేభంబు ది + జ్నారీమూర్తికదర్పణంబు రజనీకాంతామనోహరి వి + స్ఫారాంభోధితరంగ కారి గిరిజాప్రాణేశభాస్వజ్జటా + శ్రీరమ్యాభరణంబు చంద్రు డుదయించెన్ సుప్రభాభాసియై. + +ఉ. ఆవిధవాశిరోమణి రయంబున బోయి రహస్యవేళ బ + ద్మావతి గాంచి రాజసుతు డాడినమాటలు విన్నవింప ల + జ్జాపతి దాని జూచి ఘనసారకరంబుల గండపాళికల్ + వావిరె వ్రేసినన్ జరఠవారిజలోచన వచ్చె ఖిన్నతన్. + +8. చమత్కారరామాయణము- + +క. ఓశశిముఖి లోపాము + ద్రేశుడు కలశ భవు డుండు నిట నతడు తపో + రాశి మహాత్ముడు మును పా + పోశనముగ గొనియె సాగరాంబువు లెల్లన్, \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0271.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0271.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a569f67d648252933d008a54a9fbe6a10513b082 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0271.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +క. నిన్ను జెఱగొన్న హైహయు + కన్నన్ దోర్వీర్యమెక్కుడగుభార్గవు లీ + ల న్నిర్జించినరామున + కన్నను శూరుండు ముజ్జగంబుల గలడే? + +9. శేషధర్మములు- + +క. పెట్టడు నారకమార్గం + బెట్టి మహాక్రూరకర్ము డేనియు దుద ని + ట్టట్టనక నెమ్మనంబున + నెట్టన హరి దలప గలిగెనేని మహాత్మా. + +10. విజయసేనము- + +ఉ. వల్లభు డేగు దుర్లభుడు వానిదెసందగు లూది యిమ్మెయిన్ + దల్లడ మందెదేల యుచితస్థితికి న్నను బాప జూచినన్ + దల్లియు బంధులోకమును దండ్రియు నేమనువా రెఱింగరే + మల్లమ యిట్లునీకు దగునో తగదో పరికించిచూడుమా. + +11. దేవీవిజయము- + +గీ. వాక్త్రిణేత్రాంగనాశచీశక్తు లధిక + సంభ్రమంబున గుంభనికుంభదైత్య + హంత్రి బూజింపుదురు త్రయీమంత్రములను + స్తోత్రములుచేసి మంగళారాత్రికలిడి. + +12. మధుసేనము- + +క. పో నుద్యోగము చేసిన | ప్రాణంబా యింకనీకు బాథేయం బీ + మానినిమందస్మితమధు | రాననచంద్రికలు గ్రోల నరుగుము పిదపన్. + +13. అనిరుద్ధచరిత్రము- కనపర్తి యబ్బయామాత్యప్రణీత మయిన యీపేరుగల యాధునిక ప్రబంధమొకటి కలదుగాని యీక్రింది పద్యము పూర్వగ్రంథములోనిది- \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0272.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0272.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..345a4c7e01c9c267625ba366f02c8bac6608bb51 --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0272.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చ. నెలవుల నుప్పతిల్లి సరినిక్కి మొన ల్తల లెత్తి క్రొవ్వి లో + బలిసి సమంబులై బిగిసి వట్రువలై మెఱు గెక్కి చక్కనై + కెలకుల బిక్కటిల్లి చెలికిం గడునొప్పె గుచంబు లొప్పుకు + ప్పలుగను మన్మథుండు సరి వా లగ ద్రాసున దూచెనోయనన్. + +14. శూద్రకరాజచరిత్రము- + +మ. సమడేభారి మసంగిపై నుఱికినన్ శంకించి భూపాలు డో + లము గన్నం గని దాని శూద్రకుడు లీలంద్రుంచె నె నప్పు డ + త్యమలో ద్యత్ప్రసవార్థిత కుసుమగంధఘ్రాణలుబ్ధభ్రమ + త్భ్రమరభ్రాజితపాటలీనిటపమధ్యస్ఖుండ నై చూచితిన్. + +15. ఆదినారాయణచరిత్రము- + +ఉ. శ్రీయుతలోచనోజ్జ్వలమరీదులు భానుమరీచినిస్ఫుర + త్తోయజకాంతితోడ దులదూగెడుపచ్చనిపట్టు గట్టి య + త్యాయతశంఖచక్రరుచిరానిగదాధరు డేచదెంచె నా + --యణు డా రరక్షణపరాయణు డాకరిరాజుపాలికిన్. + +16. పంచగాణవిలాసము- + +క. నిత్తంబుల రంజిల్లుచు + ము-దుప లపుడు గదిసి పూనిలునకున్ + బిత్తరికి బలు---గుల + నిత్తిరి హారతులు పౌరులెల్ల --లంగన్. + +17. ప్రద్యుమ్నోపాఖ్యానము- + +క. పంచశరుం డపు డని చా + లించి మహాప్రధనభూమి నీక్షించి మనో + వంచితుడై శంఖము పూ + రించెం గులగిరులు దిక్కరివ్రజ మదరన్. \ No newline at end of file diff --git a/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0273.txt b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0273.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5992c6092b2caee30e763ab4749ecd037d8d8b4c --- /dev/null +++ b/AndhraKavulaCharitamuVol2/page_0273.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +5.సతీమణి విజయము +6. సుమిత్ర చరిత్రము +7. రఘుదేవ రాజకీయము +8.కురంగేశ్వర వర్తక చరిత్రము. + + ... +2. అతిబాల్య వివాహము + +3.విగ్రహారాధనము + + ... +2.శంకరాచార్యులు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/meta.json b/Dvipada-Bagavathamu/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0003b59dcc39ff9afc5be72414277da87b5395f --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/meta.json @@ -0,0 +1,515 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 169, + "total_pages": 262, + "filename": "Dvipada-Bagavathamu.pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 4 + }, + "3": { + "quality": 4 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 4 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 4 + }, + "29": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "114": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + }, + "117": { + "quality": 3 + }, + "120": { + "quality": 3 + }, + "121": { + "quality": 3 + }, + "122": { + "quality": 3 + }, + "124": { + "quality": 3 + }, + "125": { + "quality": 3 + }, + "126": { + "quality": 3 + }, + "127": { + "quality": 3 + }, + "128": { + "quality": 3 + }, + "130": { + "quality": 3 + }, + "132": { + "quality": 3 + }, + "133": { + "quality": 3 + }, + "134": { + "quality": 3 + }, + "136": { + "quality": 3 + }, + "137": { + "quality": 3 + }, + "140": { + "quality": 3 + }, + "141": { + "quality": 3 + }, + "142": { + "quality": 3 + }, + "143": { + "quality": 3 + }, + "147": { + "quality": 3 + }, + "148": { + "quality": 3 + }, + "149": { + "quality": 3 + }, + "150": { + "quality": 3 + }, + "155": { + "quality": 3 + }, + "158": { + "quality": 3 + }, + "159": { + "quality": 3 + }, + "160": { + "quality": 3 + }, + "161": { + "quality": 3 + }, + "162": { + "quality": 3 + }, + "163": { + "quality": 3 + }, + "167": { + "quality": 3 + }, + "168": { + "quality": 3 + }, + "169": { + "quality": 3 + }, + "170": { + "quality": 3 + }, + "171": { + "quality": 3 + }, + "173": { + "quality": 3 + }, + "175": { + "quality": 3 + }, + "176": { + "quality": 3 + }, + "177": { + "quality": 3 + }, + "181": { + "quality": 3 + }, + "182": { + "quality": 3 + }, + "183": { + "quality": 3 + }, + "184": { + "quality": 3 + }, + "185": { + "quality": 3 + }, + "186": { + "quality": 3 + }, + "189": { + "quality": 3 + }, + "190": { + "quality": 3 + }, + "192": { + "quality": 3 + }, + "193": { + "quality": 3 + }, + "194": { + "quality": 3 + }, + "196": { + "quality": 3 + }, + "197": { + "quality": 3 + }, + "199": { + "quality": 3 + }, + "200": { + "quality": 3 + }, + "201": { + "quality": 3 + }, + "202": { + "quality": 3 + }, + "205": { + "quality": 3 + }, + "206": { + "quality": 3 + }, + "208": { + "quality": 3 + }, + "209": { + "quality": 3 + }, + "212": { + "quality": 3 + }, + "213": { + "quality": 3 + }, + "214": { + "quality": 3 + }, + "215": { + "quality": 3 + }, + "216": { + "quality": 3 + }, + "218": { + "quality": 3 + }, + "219": { + "quality": 3 + }, + "223": { + "quality": 3 + }, + "224": { + "quality": 3 + }, + "226": { + "quality": 3 + }, + "227": { + "quality": 3 + }, + "229": { + "quality": 3 + }, + "230": { + "quality": 3 + }, + "231": { + "quality": 3 + }, + "232": { + "quality": 3 + }, + "233": { + "quality": 3 + }, + "235": { + "quality": 3 + }, + "236": { + "quality": 3 + }, + "238": { + "quality": 3 + }, + "239": { + "quality": 3 + }, + "240": { + "quality": 3 + }, + "242": { + "quality": 3 + }, + "246": { + "quality": 3 + }, + "247": { + "quality": 3 + }, + "248": { + "quality": 3 + }, + "250": { + "quality": 3 + }, + "252": { + "quality": 3 + }, + "253": { + "quality": 3 + }, + "254": { + "quality": 3 + }, + "255": { + "quality": 3 + }, + "256": { + "quality": 3 + }, + "257": { + "quality": 3 + }, + "258": { + "quality": 3 + }, + "259": { + "quality": 3 + }, + "260": { + "quality": 3 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0007.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..578f7db70333f2fb3455d1b03cc35900813e2038 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0007.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వీటినన్నిటిని విచారించి చూడఁగా మడికి సింగన్న 1430వ సంవత్సరము వఱకైనను జీవించి యుండును. [ఆంధ్ర॥ కవు॥ చరి॥ ప్ర॥ భా॥ 378 పుట]. + +మడికి సింగనార్యుఁడు 1420కిఁ బూర్వమే భాగవత దశమస్కంధమును రచించినట్లు తెలియుచున్నది. కాఁబట్టి పోతనామాత్యుని భాగవతమునకు ముందుగా రచింపఁబడినది మడికి సింగనార్యుఁని భాగవత దశమస్కంధ మనుటలో సందేహముండదు. + +సింగన్న నియోగి బ్రాహ్మణుఁడు భారద్వాజగోత్రుఁడు. అయ్యల మంత్రివరునకును సింగాంబికకును జన్మించినవాఁడు. సింగన్నకృతమగు వాసిష్ఠ రామాయణములోని యీక్రింది పద్యములను గమనింపుడు.

\ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0009.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afff00d07b0f7eb510cef5c685a2a9463c259e3d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0009.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పై పద్యముల వలన నీ కవి తిక్కనసోమయాజుల మనుమరాలి మనుమఁడనియు, గోదావరి మండలములోని పెద్దమడికి నివాసుఁడనియు, స్పష్టమగుచున్నది. ఈ విధముగాఁ దర్కించి చూచినపుడు మడికి సింగనార్యుఁడు 15వ శతాబ్దపు కవియని నిర్ణయించుటలో సందేహమునకుఁ దావు లేదు. + +ప్రస్తుత పరిష్కరణమైన భాగవత దశమస్కంధము మడికి సింగనార్యుని కృతమా కాదా యనునది చర్చింప వలసియున్నది. అనేక ప్రబల నిదర్శనములపై నేను ద్విపద బద్ధమైన యీ భాగవత దశమస్కంధము మడికి సింగనార్య కృతమను నిశ్చితాభిప్రాయమునకు వచ్చితిని. కాండాంతద్విపదలను గమనింపుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0011.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f5c65e0b44347dbaf809394a1ee0cedbb2a965f --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0011.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +జిత్తంబు జొత్తిల్ల నొక్క కృతిఁ జెప్పంబూనితి …………. ” +రామగిరి పట్టణాధీశ్వరుండగు కుమార ముప్ప భూపాలుని మాన్యమంత్రియైన కందమాత్యునకుఁ గవి భాగవత దశమస్కంధమును దెనిఁగించి యంకితమొనర్చినట్లు ఈ వచన భాగమునుండి స్పష్టమగుచున్నది. ప్రస్తుత పరిష్కరణము యొక్క కాండాంత పద్యములందు కననగు కృతికర్త కృతిభర్తల నామగోత్రాది వివరములును, వాసిష్ఠరామాయణ పద్మపురాణములయొక్క కృతికర్త కృతిభర్తల నామగోత్రాది వివరములును నచ్చొత్తినట్లు సరిపోయి యున్నందున భాగవత దశమస్కంధము (ప్రస్తుతపరిష్కరణము) మడికి సింగనార్య కృతమనుటలో సందేహముండదు. తెనుఁగు జాతీయతను బోషించు శైలిని బట్టి చూచినప్పుడును భాగవత దశమస్కంధము, వాసిష్ఠరామాయణము, పద్మపురాణము ఈ మూఁడును నేకకవికృతములను సత్యము నుద్ఘాటించుచున్నవి. + +వాసిష్ఠరామాయణ పద్మపురాణములను పద్యకావ్యములుగా రచించిన మడికి సింగన్న భాగవత దశమస్కంధమును మాత్రమేల ద్విపదకావ్యముగా విరచించెను? శ్రీకృష్ణభగవానుని లీలలను వీనుల విందుగాఁ బండిత పామరులందఱును, ఆబాలగోపాలము పాడుకొని యానందించుటకు వీలగునట్లు సరళమైన జాతీయగీతమగు ద్విపదలలో నిమడ్చి రచియించుట మంచిదని యుచితజ్ఞుండగు కవి తలంచి యట్లొనరించెనని తలంచెదను. అదియునుగాక క్రీ.శ. 1240వ ప్రాంతమున రచించపఁ బడిన రంగనాథరామాయణముయొక్క సకలజనాదరణమును విచారించి కవి తాను గూడ నట్టి కావ్యమును రచింప నుత్సహించి భాగవత దశమస్కంధమును ద్విపదబద్ధము గావించెనేమో! \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0016.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..523eb217c1d4692edbfb1675f5d9bfc1b92442ea --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0016.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +బాల్యము, పూతనాది రాక్షసమథనము మొదలగువాని నన్నిటిని నొక కాండములో కవి రచించి యుండునని నాయూహ. ఆ కాండము దురదృష్టవశముచే ఖిలమైపోయి యుండునని తలంచెదను. ప్రస్తుత పరిష్కరణ ప్రతి రెండవకాండమగు మదురాకాండముతో ప్రారంభమగుచున్నది. ఇది జరాసంధుని రెండవమారు దండయాత్ర కథతో నంతమొందుచున్నది. ఈ కాండము యొక్క మొదటిభాగము కొంత లుప్తమై పోయినది. + +కల్యాణ జగదభిరక్ష కాండములలో నుత్తరభాగ కథలు చెప్పఁబడినవి. శ్రీకృష్ణుని వివాహములు, ఈ కాండల యందు వర్ణింపఁబడినవి. జగదభిరక్షకాండము శిశుపాల వధతో నిలచిపోయినది. ఇఁక నుత్తర భాగ కథలగు సాల్వమథనము, దంతవక్త్రసంహారము, కుచేలోపాఖ్యానము, సుభద్రా పరిణయము మొదలగునవి వివరించుచు మఱియొక కాండమును గూడ కవి రచించియే యున్నాఁడని నాధృడాభిప్రాయము. దుర్భాగ్యవశముచే నదియు మనకు లభింపలేదు. “అని సకలజన సమ్మతంబుగా నుపక్రమించి భాగవత దశమస్కంధంబును దెనుఁగున రచియించి యిచ్చి …….” అని వాసిష్ఠరామాయణములో వ్రాసి యుద్ఘాటించిన మడికిసింగనార్యుఁడు కొంతభాగమునే వ్రాసినాఁ డని చెప్పుట యుక్తమగునా? + +కొన్నిచోట్ల గ్రంథాంతరమందు ద్విపదలలో నేకపాదము లున్నవి. ఇవి గ్రంథపాతములేమో యని మొదట నేను శంకించితిని. కాని పరిశీలించి చూచినప్పుడు అన్వయము చెడకుండ కథాభాగము నడుచుచున్నందున నా యేకపాద ద్విపదలనట్లే పూర్తి ద్విపదల క్రిందనే లెక్కించి వేసితిని. ఇట్టి లుప్తపాదములు కల శ్లోకభాగములు పూర్వగ్రంథములలోఁ బెక్కు లుండుట సహజమే. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0018.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d31abab7005821c37556e66a9e991ac4565f42c2 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0018.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +తెనుఁగు సారస్వతరథ మొక్కొక్క శతాబ్దము నందొక్కక్క పోకడను గల్గి సాగినది. నన్నయాదుల కాలము ప్రాయికముగా సంస్కృతములోని పురాణేతి హాసములను దెనుంగు భాషలో ప్రచారమునకుఁ దీసుకొని వచ్చునదిగానుండెను. పెద్దనాదుల కాలమందు దెనుఁగు సారస్వతముయొక్క పోకడ మారినది. ఒక చిన్న కథా వస్తువునుఁ దీసుకొని పెంచి వన్నెలు చిన్నెలు దిద్ది స్వతంత్రముగాఁ బ్రబంధ రచన యాకాలమందు సాగినది. తరువాతికాలపు కవులు రెండు విధములైన పోకడలను ననుసరించుటలోనే నిమగ్నులై యుండిరి. ప్రతిభావంతులగు మహాకవులందఱును భాషాంతరీకరణము నందును, శృంగారాది వర్ణనలయందును నిమగ్నులై తమ యమూల్యమైన భాషాజ్ఞానమును గవితాశక్తిని చెక్కడపు పనులతో నగిషీ కూర్చిన చక్కని పెట్టెలలో నిమడ్చి బంధించిరేకాని స్వేచ్ఛగా నడచుట కవకాశ మిచ్చినవారు కారైరి! వారు తమతమ నాయకానాయికల వర్ణనలయందు చాతుర్యమును జూపుటలోఁ గన్పఱచిన కవితా శక్తిని ఆయాయీ కాలములందుండిన దేశీయ జీవన ప్రతిపాదకములగు విషయము లందుఁ గన్పఱచి యుండినచో నాంధ్రభాషాయోష సర్వాంగ సుందరియై యుండును గదా! ఈ విషయములో నన్నయాదుల భాషాయుగమే కొంతమెఱుఁగని నాస్వాభిప్రాయము. ఏలనన భారతభాషాంతరీకరణము తెనుఁగు జాతీయ కవిత్వమును బోషించుటయే గాక మానవ జీవితమున కావశ్యకములగు యనేక యుపాఖ్యానములతోఁ జదువుచున్నకొలఁది చదువవలయునని యాసక్తిని గల్గించునదిగా నున్నది. + +మడికి సింగనార్యుఁడు నన్నయాదులయొక్క పోకడ ప్రధానముగాఁ గల్గిన కవిసత్తముఁడు. ఇతఁడు నన్నయ తిక్కనలఁ దక్క నెవరిని స్తుతి యొనరించినవాఁడు కాఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0022.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42ae886f132e728a95f3705e11884a07e2bafa94 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0022.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మధ్యత్వము, యత్ఫుల్లతామరసాక్షులు, దేవకన్యలతో గూడ నీడుఁబోల్పగారాని లావణ్యము మృదువుగాను క్లుప్తముగాను నాటునట్లు వాక్రుచ్చెను. పిమ్మట సమస్తగుణగణములతో విరాజిల్లు శ్రీకృష్ణునియందు ఆమెకున్న మోహపాశమును వివరించెను. శ్రీకృష్ణుని విరోధి యామెను బెండ్లాడ నిశ్చయమైనందున దనరాకకు ముఖ్యకారణమని నొక్కి చెప్పెను. కొసకు “ఆభామ నిజభార్యయై యుండునట్టి సౌభాగ్య మెవరికి సమకూరు?” అని ప్రశ్నించి శ్రీకృష్ణుని యుత్సాహమును రేకెత్తించెను. చూచితిరా కవి చాతుర్యము! చాతుర్యముతోపాటు కవితాధార మిట్టపల్లములులేని నడకతో సొంపుగా సాగెడు తీరును గమనింపుడు! + +అదే సందర్భమందుఁ బోతనార్యుని వర్ణన యించుక గమనింపుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0023.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1591bedf8847c4b21b1ef97869767af90a61fbd --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0023.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వెలలేని ఈపద్యరత్నము నెంతకొనియాడినను దనివి తీరనిది. కాని స్థానము చెడి శోభింప లేకున్నది. దూత్యముఁ జేయబోయిన బ్రాహ్మణుఁడిట్లు వర్ణించుట సందర్భోచితము కాఁజాలదు. ఈ సందర్భమునందు సింగనార్యుని రచనయే స్వాభావికమై యింపును గూర్చినదిగా నున్నది. + +సౌధవర్ణన, ఋతువర్ణన, యుద్ధవర్ణన మొదలగునవి కవి చాలా చోట్ల చేసియున్నాఁడు. ప్రబంధములలో విసుగు పుట్టించు ఘట్టములిట్టి వర్ణనాడంబరములే యగును. అయినను జతురుఁడగు నీ కవి పాఠకుల కా భాగము లందు వినోదమునే కలిగించి చరితార్థుఁడయ్యెను. మచ్చునకు కొన్ని యెత్తి చూపించుచున్నాను. + +పురస్త్రీలు శ్రీకృష్ణబలరాములను జూచి వారిలో వారు మాట్లాడుకొనుటను దిలకింపుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0024.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6c170d27c80151d15f22d5532e9c4a96c803a145 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0024.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +కవి శ్రీకృష్ణుఁడు బలరామునితోఁ గలసి కంసుని కొలువు కూటములో ప్రవేశించు సందర్భమున, శ్రీకృష్ణుని స్వరూపమును గుణగణములతోసహా పాఠకుల కంటిముందఱ నెంత మనోహరముగాఁ జిత్రించుచున్నాడో చూడుడు! + +శ్రీకృష్ణుని రూపును వర్ణించు కొన్ని ద్విపదలు చిత్రకారులకుంచెకు రసాయనమై ప్రోత్సాహమును గల్గించునదిగా నుండుట జూడుడు! \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0025.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cf1d59ad8a92f7b4e42d8bea882936625d6b84a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0025.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఈ విధముగా వివిధమైన మనోహరవర్ణనలతోను, ఇంపును గూర్చు స్వభావోక్తులతోను, చక్కని తెనుఁగు నడకతోను, నాతి దీర్ఘములగు మధురమైన సమాసములతోను శ్రీకృష్ణుని చరిత్ర ద్విపదబద్ధముఁ గావించి మహాకవియగు మడికి సింగనార్యుఁడు భాగవత దశమస్కంధమును మాట్లాడు చలన చిత్రముభంగి పాఠకుల దృష్టిపథమునకుఁ బ్రదర్శించి ధన్యుఁడయ్యెను! కొన్ని వ్యాకరణాంశములు

+సంధి:— “పరిమార్చినతఁడు” “రుక్మిణిబ్బంగి” ఇత్యాది సంధిరూపములక్కడక్కడ కన్పడుచున్నవి. ఇట్టిసంధులు భాషలో విరణములు. మహాకవుల సమ్మతములే. “తామరసనేత్రలిండ్లు” “మా భక్తులొద్ద” “ఇతరులిండ్లు” ఇట్టి ప్రయోగము లనేకములున్నవి. +“హరుషనిర్భర చిత్తుఁడై పలికె నతఁడు” ఇచ్చట “హర్ష” అను పదమును విడదీసి “హరుష” అని ప్రాసకొఱకు ప్రయోగింపఁ బడియున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0047.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1fe07337ba449ae660c7659791dd64942259960 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0047.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +కడువేగఁ దెమ్మన్న” కనలి (వాఁడనియె). +“అద్దిరా! లెస్సవో యగునగు మీకు +దిద్దంగ వచ్చునే తివిరి మీ గుణము +నిను విచారించవు, నినుఁ జూచు కొనవు +చనునె యీ రాచ(వసనము) లడుగగ +నడవులలో మందలాఁగి రానేల? +పొరలు పెట్టెడు పుట్టుభోగులు మీరు +పరిఘమ్ములును గోరుపడము గొంగళ్ళు +(కరకంచు)కోకలు కట్టుడు మీరు +(ఈ రాచ)కోకలు యిమ్మన్న నెట్లు, +నోరాడె? నొంచితి, నొవ్వకుం” డనిన, +శౌరికోపించి యాచాకలిఁ బట్టి. +...................................... +పిడికిటఁ బొడిచినఁ బెల్లుగా నేలఁ +బడి తన్నుకొని వాఁడు ప్రాణముల్ విడిచె; +వడివాఁడుఁ గూలిన వానితోవచ్చు +మడివాళ్ళు బెగ్గలి మడుఁగు(లు వీడి) +కనుఁగొని పారినఁ గన్నిచ్చ వచ్చు +తనుపారు చీరలు ధరయించి శౌరి +బలరామునకును గోపాలసంతతికి +వలయు వస్త్రములిచ్చి వారును దాను + +జ(నుచున్నచోఁ) బట్టుశాలి యొక్కరుఁడు +తన నేర్పుమెఱసి వస్త్రమునేసి వేడ్క \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0049.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12c79242881c84f89842b073a127f1a6a4e03669 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0049.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దయసేయుమనుడు నాతనిఁదన్పు సేసి +నయమైన తత్ప్రసూనములర్థిఁ దాల్చి +మనమున హర్షించి మరలిపోవంగఁ + +గనియెఁ గృష్ణుఁడు రహిగంధపుచిప్ప +వలచేతఁబూని త్రివక్రయై నడచు +జలరుహాక్షుఁడు కుబ్జ చపలాక్షి (నొరసి) +(కని) చల్లననగుచు కలకంఠి యెందుఁ +(జనియెదు) గంధబాజన మెవ్వరికిని +గొనిపో(వుచున్నావు కొమరొప్ప నీవి?) +(అనవుఁడు) హరిఁజూచి యాకుబ్జ పలికె. +“వనపాక్ష యేను...........త్రివక్ర +యనుదాన రాజు నన్నర్థి మన్నించు +గండంబు వాసించి కలపంబుఁగూర్చి +యందంబుగా మేన నలఁదఁగానేర్తు +నిది, దేవరకు యోగ్య మీగంధ, మలఁది +పవివేలుభూములు పాలింపు” మనుచు +మ్రొక్కి గంధపుచిప్ప ముందఱ నిడిన +నక్కజంబుగ శౌరి హలియునుఁ దాను +చందనంబలది యాచపలాక్షి మేని +చందంబుఁజూచి యాచతురుడు దాని +కాలు కాలున మెట్టి కందువకీలఁ +గీలించినంత మైకిటుకును మాని \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0050.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..628dbb001b2d8119856dbe074a2e6152ebc00d85 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0050.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +మెలఁతుక క్రొవ్వాఁడి మెఱుఁగకోయనఁగఁ +గలికి కన్నులసోయగము నివ్వెటిల్ల +మురిపంబు చిరునవ్వు మోమున మెఱయ, +హరిఁ జేరి సరసోక్తి నల్లనే పలికె. +“నా కాలుఁ ద్రొక్కితి నన్ను మన్నించి +నాకోర్కిఁదీర్చుట నెయ్యంబు నీకు +నాయింటి కేతెమ్ము నలినాక్ష!” అనుఁడు, +ఆయింతిఁ గనుగొని “యటఁబోయి మఱలి, +చనుదెంచెదముగాన చనియెద” మనుచు +వనిత వీడ్కొలిపి, యావసుదేవసుతుఁడు +చని వణిక్పథమున సకల(బేహార్లు) +అనుపమదివ్యగంధాంబరాభరణ +ములు కానుకలు చేసి మ్రొక్కి దీవింప; +చెలువల మనములఁ జిత్తజానలము + +మురిగొని చూడఁగ మొగశాల కడకు +నరుదెంచుచో మందరాంతంబునందుఁ +బొలుచు మహాభోగిభోగమో యనఁగఁ +జలననమొందనియట్టి చాపమో యనఁగఁ +బ్రకటారిజలరాసిపటుశేతు వనఁగఁ +గకుటివారణకరకాండమో యనగఁ +నారూఢగంధపుష్పార్చితం బగుచు +మేరూశైలాగృతి మెఱయు కార్ముకముఁ +గని, దాని చాపకర్కశలు వారింప \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0051.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..842b13a74f45b34c88757d713da85933883f2512 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0051.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +దనుజారి యమ్మహాధను వెక్కఁద్రోచి +వడిగుణధ్వని సేసి వారక తివిసి +పిడికిలి వదలిన ఫెళఫెళధ్వనులు +దిక్కులు వ్రయ్యంగ దిగిభంబు లగలఁ +చుక్కలు డుల్లంగ సురలోక మదర +ధారుణి వణక పాతాళంబు వగుల +వారాసి పిండలివండుగాఁ గలఁగ +పిడుగులు పదివేలు పెట్టి యొక్కెడను +పడియనోయన విల్లు బ్రల్లన విఱిగె +అట మహాధ్వని విని యాపౌరులెల్లఁ +బటుగతిఁ దొలఁగ భూపతి బెట్టుకలఁగి + +తన కలంకులనుస్న దానవాధిపులఁ +గనుఁగొని పలికె నుత్కటకోప మెసఁగ. +డోపించి “వసుదేవుఁగొడుకులు నేఁడు +నా పట్టణముఁ జొచ్చి నావిల్లు విఱిచి +చలము చేకొని ధనుశ్శాల నున్నారు. +బలసి మీరందఱు బలశక్తి +వారలనిద్దఱ వధియింపు డొండె +కారాగృహాన నుక్కరఁబెట్టుడొండె”. + +అని పుచ్చుటయు దైత్యు లసమసాహసులు, \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0056.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5d9bb876720732fa7ea8d265f0a0ce6118d3d55 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0056.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గరకాండ మెత్తి యొక్కట మేనుఁజుట్టి +తివిచినఁ దనమేను దివియక శౌరి +యవిరలభోగిభోగావృతం బగుచు +దిరిగెడి మందరాద్రియుఁబోలెఁ దిరిగి +కరమొప్ప శక్తిఁ బుష్కర మొప్పఁబట్టి +వెనకకుఁ ద్రోచిన వివశమై యొరగి +ఘనరౌద్రమున లేచి కఠినదంతముల +హరిమేను బొడవంగ నతఁడు మైఁదప్పె, +కరముగ్రమగు ముష్టిఘాతలఁ జరుప +మావంతుఁ డలిగి తోమరములు మూట +నావిశ్వవిభు వైవ నతఁడు కోపించి +కడఁగి హస్తిపకుని కడకాలుఁబట్టి +పుడమిపైఁ బడ నీడ్చి పొరిఁద్రొక్కి చంపె. +మావంతుఁ డీల్గిన మత్తేభ మడరి +గోవిందుపై నాఁకఁ గొనకఁ బెల్లురకఁ +బదతాడనంబులఁ బరుషఘాతములఁ +బ్రిదులంబులును బోని పిడికిళ్ళఁ బొడువ +ముక్కున వాతను మొగికర్ణములను +నక్కజంబుగ నెత్తు రందంద నొలుక +పవిఁదాకి కూలిన పర్వతం బనఁగఁ +బవనుచేఁబడు మహావృక్షమో యనఁగ +గజము నిశ్చేష్టమై గజభము లుడిగి +గజగజ వడకి యక్కజముగాఁ ద్రెళ్లె, +కడువడి మెడఁ ద్రొక్కి (గజదంతములను) +బెదిదంపు లావునఁ బెఱికె మురారి +దాననకుంభనిర్దళనంబు సేసి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0057.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e77c267fdf57dc6740e80c992bf4ddaf10abff5 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0057.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +మేను వ్రేయఁగ వేఁగి మిడమిడ మిడికి +గైరికనిర్ఘరకలితాద్రి వోలె +భూరిరక్తంబులఁ బొలిచె నగ్గజము. + +కరిమదరక్తపంపకములచే మేనఁ +దొరగెడు ఘర్మబిందువులును నరయ +హరిమేను చిత్రవనాంబుద మనఁగ, +నరుదారఁ జూపట్టె నందందఁ జూడ; +గజగంతములుఁ దాను కామపాలుండు +భుజశిఖరంబులఁ బొలుపొందఁ దాల్చి +దారుణతరదండధరయుగ్మ మనఁగ +గౌరత మల్లరంగము సొచ్చి నిలువ +గోరిమల్లులకెల్ల కులిశమై, ప్రజకు +ధారుణినాథుఁడై, తల్లిదండ్రులకు +బసిబాలుఁడై యొప్పు, పంకజాక్షులకు +నసమాస్త్రుఁడై, వల్లవావళికెల్లఁ +బరమాప్తుఁడై, యతిప్రతతికి నెల్లఁ +బరతత్వమూర్తియై, బంధుసంతతికి +దైవమై, రోహిణీతనయుఁడుఁ దాను +నావిష్ణుఁ డరుదెంచె నండఱుఁ జూడ. +అతులితగంధపుష్పామోదితులును +సతతసౌఖ్వాఢ్యులఁ జారుభూషణుల +శ్రితకీర్తియుతుల, నాశ్రితకల్పతరులఁ +బ్రతిభటవనదావపావకసముల \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0058.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efce7e2452de9d75c8dcb14f13c6be75b8e7de5b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0058.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ఘనదీర్ఘబాహుల, కఠినవిక్రముల +వనజాతనేత్రుల, వసుదేవసుతుల, +నారామకృష్ణుల, నతులవిక్రముల, +నారూఢనవయౌవనాంగులఁ జూచి +భోరున జనులెల్లఁ బొగడఁగఁ గంసు +డారవ మాలించి యటఁ జూచునంత; +కువలయపీలంబుఁ గూల్చి తన్నర్థి +కువలయంబంతయుఁ గొనియాడవచ్చు +హరికామపాలుర నందందఁగాంచి +తిరుగుడువడి గుండె దిగులొంది తాల్మి + +డింది చాణూరముష్టికుల రప్పించి +దందడిఁ బెదవులు దడపుచుఁ బలికె, +"మనమంటపము సొచ్చి మనవిల్లు విడిచి +మనపట్టపేనుఁగ మడియించి వీరు +మనమీఁద వచ్చిరి మహితవిక్రములు. +తనరార మల్లయుద్ధము నేర్పు మెఱసి +పోర మీరిరువురుఁ బొలియించి వేగ +నారాజ్యమును నన్ను నాబంధుజనుల +రక్షించి నాదుసామ్రాజ్య మెంతయును +నక్షయంబుగ నేలుమ”ని పల్కుటయును ; +తివిరి యుక్కున దాత తీర్చినయట్ల +ప్రవిమలంబగు మహాప్రతిమలో యనఁగ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0059.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2a6a14bdad569b92ee55d6bff400c17449b0964 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0059.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +నవయలంబులుగల యద్రులో యనఁగ +పవివ్రేయ నాపెడు బలుదిట్ట లనఁగ +ముష్టికచాణూరముఖ్యులు నృపతి +యిష్టంబుఁ గని రంగమెల్లఁ దారగుచుఁ +గినుకమై బలరామకృష్ణులఁ జేరఁ +జని మహాధ్వని మల్ల చఱచి యిట్లనిరి. + +“వసుదేవసుతులార! వసుధలో మిమ్ము +లసమానసత్వాఢ్యు లం డ్రెల్లవారు +పెక్కండ్రదనుజుల పీచంబు లణఁచి +యక్కజంబుగ మెఱసినయట్టిసాహసులు; +భోజభూవిభుఁడు మీపోరు నీక్షించి +రాజిల్ల మమ్మిట రప్పించినాఁడు; +మందలోపల గొల్లమగనాండ్లఁ దిరిగి +సందింపుచును నాడ సానురాగములఁ +బిల్లగ్రోలూఁదుచుఁ బెరయుటగాడు +మల్లయుద్ధములకు మమ్ము డగ్గరుట; +యేను చాణూరుండ యితఁడు ముష్టికుఁడు +పూని నీపును నేను బోరుద మెలమి +ముష్టికుతోడ రాముఁడు మల్లయుద్ధ +మిష్టలీలల నొప్పు డిది సాటి" యనుఁడు, +అల్లన నవ్వుచు నంబుజోదరుఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0062.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2cb127b51c261b995f14f6ea88fd686c4d39cf9c --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0062.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +హరిరాములకు జయంబయ్యెడుననుచు +సురలు దీవించిరి, శోకించి పౌరు + +“లక్కటా! ఈకంసుఁ డతిపాపకర్ముఁ +డెక్కడి యీబాలు రెక్కడి వీర +లెక్కడననిఁ జూడ కెట్లు గావించె +నక్కటా! వారించరైరి యెవ్వరును. +ఈసుకుమారుల నిటు సేయఁ దనకు +దోసంబుఁ దిట్టును దూరును గాదె? +పరుషత రిపులతో బవరంబు నేయ +హరిమేను ఘర్మకణాంచితం బగుచు +వివశితాంభోజంబువిధ మొందెఁ జూడు +డీవాసుదేవుల కీబారిగడపు +దైవమాయని" మ్రొక్కి తరుణులు వగువ; +దేవకియును వసుదేవుఁడుఁ బ్రీతి +గోవిందబలులఁ గనుఁగొని వంతనొంది + +రప్పుడు దనుజారి యామహాజట్టి +దప్పకఁ జూచి యుద్ధత శక్తి మెఱసి +పిడికిటఁ బొడిచినఁ బెంపేది వాఁడు +పడియొడ్డ నిల్చి యపంకజోదరుని +వక్షంబు శిరమున వడిదాఁకుటయును; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0063.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..796cd56bbf3a6abba443842ebc55ac58c832a595 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0063.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ఈక్షించి హరి వాని వెనుకకుఁ ద్రోచి +కుడిరెట్ట వట్టి పెలుకుఱఁ ద్రిప్పి నేలఁ +బడవైచి తన్ని గొబ్బున మీఁదికుఱికి +మెడఁద్రొక్కి యినుము సమ్మెట మోదినట్లు +తడబడ ముష్టిఘాతల మేను నొంప; +వెగడొంది (ప)ట్టెమ్ము విఱిగి గుండియలు +పగిలి చాణూరుండు ప్రాణముల్ విడిచె. + +అప్పుడు ముష్టికుం డమరు లీక్షింపఁ +జెప్పబెట్టులుగాఁగ సిరితోడఁ దొడరి +పులులచందమున నుబ్బుచుఁ బొంగిపొంగి +బలులులాయంబులపగిది దాఁటుచును +పాయుచు డాయుచు బాహార్హళముల +వ్రేయుచు నొగిఁ బెక్కువిధములఁ బోర; +ద్రిష్టించి చూపర దిగులొంద నిలిచి +ముష్టికుం డదరి రాముని బెట్టుఁ బొడువ +ఫాలంబు పగిలి తప్పక నెత్తురొలుక +నేలపైఁ బడి లేచి నీలాంబరుండు +పిడుగు వ్రేసిన భంగిఁ బిడికిటఁ బొడువఁ +బడితన్నుకొని జెట్టి ప్రాణముల్ విడిచె; +గతుఁడైన ముష్టికుఁ గని వానితమ్ముఁ +డతిబలాఢ్యుఁడు కూటుఁడనువాఁడు సీరిఁ +బోకుఁబోకని దాఁకి పొరిముష్టిఁ బొడువ +యాకూటుఁ దెకటార్చి యార్చె మిన్నద్రువఁ +గోసలప్రభృతు లొక్కొట యేడుగురను \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0064.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..337148be93c87067ac148a6379d34199bea50328 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0064.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వాసుదేవుఁడు వారి వధియించె నంతఁ +గనుఁగొని మల్లవర్గమువారు వారుటయును +యనిమిషావలిఁ జూచి యచ్చెరువందె. + +భోజభూపతి వారు పొలియుటఁ జూచి +రాజసం బెడలి బోరన నశ్రులొలుక +వడివాద్యముల మ్రోఁత వారించి తనదు +పడవాళ్ళఁ బిలిచి నిర్భయవృత్తిఁ బలికె. +“ఈపాపకర్ముల నిరువుర నీళ్ల +ద్రాపించి, వసుదేవుఁ దునుమాడి, నంద +గోపునియిల్లు ముట్టుకొని చెఱఁబెట్టి +గోపాలకులఁ బట్టికొని, యుగ్రసేను +దండించు”డని భోజధరణీశుఁ డాడు +దండిమాటల కల్గి దానవాంతకుఁడు + +గిరిశృంగమునకు లంఘించు సింహంబు +కరణి దన్గదనుకలిమీఁది కెగయ, +కని భోజపతి కేల ఖడ్గ మంకించి +కొని యాజ కెదుఱంగఁ గొరనవ్వు వెలయ +నురగంబు పక్షీంద్రుఁ డొడియు చందమున +కరవాలుఁగేలు నుగ్రతశక్తిఁ బట్టి +కొసవెంట్రుకలు వట్టి గొరగొర నీడ్చి +వసుమతిఁ బడఁద్రోచి వడి మీదికుఱికి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0072.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..23c674e3020afa419b788a891d6cbf09e72478ef --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0072.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +కాలుని పురము దగ్గర వచ్చి శౌరి +కాలమేఘధ్వనిగతి శంఖరవము +సేసిన, యముఁడు గాసిల్లి యేతెంచి +యాశౌరి బొడగాంచి యర్థి పూజించి +“యేమి వేంచేసితి రిందిరాధీశ! +నామీద కృపఁ జేసి నా కెఱింగింపు” +మనవుఁడు “గురుపుత్రు నక్కటా! ఏల +కొనివచ్చినాఁడవు? కోరి నాకొసఁగు” +మనవుఁడు సమవర్తియు విప్రతనయుఁ +గొనివచ్చి వెస లోకగురునకు నిచ్చె +ఏపార జమునింటి కేఁగిన సుతుని +కోపించి లావునఁ గొనివచ్చి శౌరి +గురులముందటిఁ బెట్ట గోవిందుఁ జూచి +హరుషనిర్భరచిత్తుఁడై పలికె నతఁడు +“భూరిసత్వాఢ్యులు పుణ్యమానసులు +కారణపురుషులు గారె? ఎవ్వరికి +జమునిల్లుఁజొచ్చినఁజత్తువుఁ దెచ్చు +నమితసత్వాఢ్యు లీయవనిలో గలరె? +నాకోర్కిఁ దీర్చితి నాపుత్రు నిచ్చి +యాకల్పసుఖలీల యవుగాక మీకు”. +అనియర్థి దీవించి యవ్విప్రవరుఁడు +తనర వీడ్కొల్ప నిద్దఱు రథం బెక్కి +యమరపట్టణతుల్యమైపోల్చు మధుర +కమరలోకార్చితు లరుదెంచి రెలమి. \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0080.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bc36782fb7b81c16ef1bcaa882de96bd5e62786 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0080.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +కన్ను లాకలి తీర్పగలుగునో?" అనుచుఁ +దరుణులు ప్రేమ నుద్ధవుఁ జూచి “మమ్ము +నెరవుగాఁ జూడ నిందు రమ్మనుచు +నిక్కడఁ గృష్ణుఁడు, ఇందఱుఁ జూడ +గొక్కెరరక్కసుఁ గూల్చిన చోటు; +గిరికొని యున్నది కేళిమైఁజూడ +హరిచేత గతజన్ముఁ డఘదైత్యు డొక్క; +యావులఁ గృపను మమ్ముందఱిఁ గాచి +గోవిందుఁ డెత్తిన గోవర్ధనాద్రి; +సఖులుఁ దానును శౌరి చల్దులు గుడిచి +సుఖలీల నుండిరి సురవొన్న నీడ; +నీసైకతస్థలి నిందిరావిభుఁడు +రాసకేళిఁ జరించు రమణులుఁ దాను; +జల్లని యీరూపచాయ మురారి +పిల్లగ్రో లూదు గోపిక లాత్మ మెచ్చ; +నాపొన్న క్రిందఁబో హరి వేడ్క లెల్ల +గోపిక లలుక గ్రక్కున మెక్కి తీర్చె; +బలభద్రుఁడును దాను బసుల మేవుచును +యలమి చిమ్మనబంతు లిచ్చట నాడు; +పొలుచు నీగురివింద పొదరిండ్లలోన +జలజలోచనఁ గ్రీడ సలిపి మాధవుఁడు +అమ్మానినీడ నాకిఱిఁ గౌఁగిలించి +తమ్మఁ బ్రసాదించె తామరసాక్షుఁ” +డని పెక్కుభంగుల హరివిచారములు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0081.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd4ceaac6cc03007661b59991eb31124c724c4fd --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0081.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +తనరారఁ జెప్ప నుద్ధవుఁడు చిత్తమున; +“వీరు దన్యాత్ములు వీరు పావనులు +వీరికి శౌరికి వేరు లేదెందు +వీరలఁ గనుఁగొంట విష్ణునిఁగంట +వీరికై హరివచ్చి వ్రేపల్లెఁ బెరిగె +నిన్ని చందంబుల నీమందవారి +మన్నించి కృష్ణుడు మమళ వాపించి +నామీఁదఁ గృపఁగల్గి నన్ను మన్నించి +యీమహాకార్యార్థ మిటు వచ్చె శౌరి +యిది జన్మఫలసార మిది దోషమార +మిదిగదా సౌభాగ్య మిదిగదా యోగ్య" +మని సంతసిల్లుచు, నతివలుఁ దాను +జనుదెంచి ప్రేమ మజ్జనభోజనములు +సలిపి, గోపికలు నిచ్చలు మానసములఁ +గలిసి చెప్పక విష్ణుకథ లెల్ల వినుచు; +నందయశోద లున్నతిఁ గారవింప +మందవారెల్ల సమ్మతి విందులిడఁగ +నొకకొన్ని నెలలుండి యుద్ధవుఁడంత; + +యకలంకగతి వార లనుపంగఁ గదలి +మధురకుఁ జనుదెంచి మాధవు గాంచి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0086.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36ada542a65f2e496c00db8efb69ed791014bdbf --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0086.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +పులుకలు మైఁగ్రమ్మఁ బుండరీకాక్ష! +జలశాయ! గోవింద! శౌరి! శ్రీకృష్ణ! +అని భక్తిఁ గీర్తించి యతనిఁ దోడ్కొనుచుఁ +జనుదెంచి పాండుని సతి యింటికడకు + +నరుదేరఁ గొంతియు నక్రూరుఁ జూచి +కరచకితాస్యయై కన్నీరు దొరుగ +నెలుఁగెత్తి యేడ్చుచు నెడయైన వగలఁ +బలుమారు పలవింపఁ పడతి నూరార్చి +ధర్మనందనవృకోదరపార్థకవల +నర్మిలి కౌఁగిట నందందఁ జేర్చి +యందఱ మణిభూషణాళిఁ బూజించి +కాందినీసూనుఁ డాకమలాక్షి కనియె. +"అమ్మ మీమేనల్లుఁ డమరేంద్రవంద్యుఁ +డమ్ముకుందుఁడు మిమ్ము నరయఁ బుత్తెంచె. +పాండుమహీపతి పరలోక మరుగ +నిండిన వగలతో నీవుఁ బుత్రులను +యిచ్చటి కరుదెంచి రెఱిఁగి రమ్మనిన +వచ్చితి, నచ్చట వసుదేవుఁడొంటి +మనవారలెల్ల నెమ్మది నున్నవారు +ఘనపాపకర్ముని గంసునిఁ ద్రుంచి +ధరణిరాజ్యము వాని తండ్రికి నిచ్చి +హరి యెల్లశత్రుల నణఁచుచున్నాఁడు; +తగిన మీకిట్టిదుర్దశ వొందు టెఱిఁగి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0088.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59adce99fbadd6ba5ecc24f91d5b19525e8e08c3 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0088.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +బలుకులు విందు రాభాగ్యంబు కతనఁ +దలఁచిన తలఁపులుఁ దలకూర్చె దైవ +మ”ని చెప్పుటయు విని యక్రూరుఁ డంత +వినయంబుచేఁగొని విదురుడుఁ దాను + +దుర్యోధనాదిపుత్రుల గుంభజాది +యార్యుల కర్ణాదులగు యోధవరుల +నాపగా దాయాదులగు బంధుజనుల +నేపారఁగని వారియిండ్లకు నరిగి +కుతుకంబుతో నందు కొన్నాళ్లు నిలిచి +దృతరాష్ట్రు కడ కేఁగి తెంపును దగవు +హితవును ధర్మంబు నేర్పడఁ బలికె + +“ధరణీశ! నీవును ధర్మచిత్తుఁడవు +భరతవంశాఢ్య! నీ ప్రతియవ్వ రెందు! +పాండుభూపతి నీకుఁ బరమభక్తుండు +దండివీరుఁడు నిన్ను ధరణి యేలించె +నాతనిపుత్రుల కతిబలాఢ్యులకు +బైతృకంబగు రాజ్యభారంబుఁ బంచి +యిచ్చిన నీకుఁ బెంపెక్కు లోకములఁ +బొచ్చంబుఁగల్గఁ బోవుదు వధోగతికి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0089.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..050c99ba186294abdfca23092132b7d1ed428136 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0089.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +నీపుత్రమిత్రులు నీశరీరంబు +నీపురి యీరాజ్య మింతయు మిథ్య +మేలుగీడును గడ మి మ్మొందుఁ గాని +కాలంబుచేతఁ గ్రాఁగనివారు లేరు +హరి పాండుపుత్రుల కాత్మబాంధవుఁడు +హరి సంతసించుట యది లెస్స మనకు +చిత్త మేభంగియో చెప్పితి"నంత +నుత్తరం బీఁజూచి యొయ్యనఁ బలికె +“నీ వాడినన్నియు నిజమంటి, తెఱఁగుఁ +గావింతు నట దైవగతి యెట్టిదగునొ? +అమృతతుల్యములు నీవాడు వాక్యములు +కమలనాభునకు నీక్రమ మెఱిఁగింపు.” +మని పల్కి, హరి కుపాయన మిచ్చి యతనిఁ +దనరారఁ బూజించి దయ వీడుకొల్ప +నరిగి పాండవులతో నంతయుఁ జెప్పి +యరయ సౌఖ్యము నొంది యక్రూరుఁ డంత, + +అస్తియు.............నను కంసుభార్య +లస్తికుండలను మగధాధీశు సుతలు +హరిచేతఁ దమభర్త యడఁగిన దుఃఖ +పరవశలై తండ్రిపాలి కేతెంచి +యడుగులపైఁ బడి యడలూనఁ జెప్పఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0096.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b18f120be0710b2f9b176e1fc38b0657398e7c90 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0096.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +విడిపించి యనిపిన వెలవెల నగుచు +నసిహేతి హతశేషులగు వారుఁ దాను +మసలకఁ జనియె నమ్మగధభూవిభుఁడు +జయముఁ జేకొని రామజలజాక్షులంత +జయజయధ్వనులును సౌమగానములు +వందిమాగధభాగవతసంఘనినద +మందంద మ్రోయఁగ నమరేంద్రు లీల +పురము సొత్తెంచి యిమ్ముల రాజ్యభోగ +వరసౌఖ్యలీలల వ్రాలుచు నుండె +నాలో జరాసంధుఁ డఖిలబాంధవుల +నాలోచనము సేసి యప్పుడెంతయును +నలువొంద నిరువదినాలుగక్షోహి +ణులుఁ గూర్చి మధుర మున్నుగ వచ్చి ముట్టి +వదలకఁ దొంటికైవడి నొచ్చి పోయి +పదునెనిమిదిమార్లు బవరంబు సేసి +హరితో జరాసంధుఁ (డాహవకేళి) +బరిభవం బందుట పరికించి చూచి + +యారూఢుఁడగు కాలయవనునితోడ +నారదుఁ డెఱిఁగింప నలివాఁడు కదలి +ఘోరసత్యుల మూఁడుకోట్లను నేర్చి +శౌరిపై దండెత్తి చనుదెంచె నంత; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0100.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..876ce42660662d1464e1d47c0d90a712c19deb3a --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0100.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +యతులితంబగు వరమడ్గవే యనిన +నారాజు పెక్కండ్రు యసురులతోడఁ +బోరాడి తనియకవో నిద్రఁ బోవ +“వరమిండు నన్ను నెవ్వఁడు మేలుకొలుపుఁ +బొరివాఁడు భస్మమైపోయెడు” ననుచు +దివిజుల వీడ్కొని ధృతి నొక్కశైల +వివరంబు సొచ్చి యవ్విధి నిద్రవొంద +హరిమాయఁ బడెఁ గాలయవనుఁ డీరీతి. + +ధరణీశవర్యుఁ డంతట లేచి వచ్చి +జలజాక్షు దేహతేజస్ఫూర్తి బిలము +వెలుగొంది చీకటి విఱియుటఁ జూచె. +ఆయతాంబునేత్రు నతిదీర్ఘబాహు +తోయదనీలాంగు తుహినాంశువదను +గనకపీతాంబరుఁ గౌస్తుభోద్భాసి +వనమాలితోరస్కు వారిజనాభు +మకరకుండలదివ్యమకుటకేయూరు +వికసితాలంకారు విష్ణునిఁ గాంచి +వెఱఁగంది యందంద వెఱచి గోవిందు +నెఱుఁగక ముచికుందుఁ డిట్లని పలికె. +“హరివహ్నిశశిభానులం దొక్కదివ్య +పురుషుఁడవో! కాక భువి నిట్టితేజ +మెవ్వరికున్న దిం దేల విచ్చేసి +తెవ్వరు నీనామ మెఱిఁగింపు” మనిన, \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0111.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..302fc180c2e28c65fe924a049205b0819b04d333 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0111.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గరుడకేతన కాంతి కరమొప్పుచున్న +యరదంబు సన్నాహమై మ్రోల నిలుప +దారకుఁడును విప్రతనయుఁడుఁ దాను +నారూఢశుభవేళ నరదంబు నెక్కి +గగనంబునను దివాకరబింబమోయ +నఁగఁ జనియె విదర్భ నలినాక్షురథము; +పోవుటయును సీరి జింతించి +“యావిష్ణుఁ డొంటిమై నరిగెఁ బెండ్లికిని +బలియురు మాగధప్రముఖభూపతులు +కలహంబు పుట్టునే గదిసెద” ననుచు +బలువొప్పఁ జదురంగబల సైన్యపతులుఁ +గొలువంగ హలివచ్చె కుండినపురికి. + +అంతట శిశుపాలుఁ డతివైభవమున +దంతితురఁగసద్భటపదావళియు +వలనొప్ప పటహాదివాద్యముల్ మొరయ +బలియుఁడై చనుదెంచెఁ బరిణయంబునకు +హరితో విరోధాత్ములగు సాల్వమగధ +ధరణిఁ బౌండ్రకవరదంతవక్త్రులును +గొమరార శిశుపాలుఁ గూడి యేతేర +నప్పుడు భీష్మకుం డధికవైభవము +లొప్పారఁ బురమున నుత్సవం బొదవ +కలుపదంబులు మేలుకట్లు తోరణము +లలవడ నేతెంచి యధికవైభవము \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0124.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f3f854bfcf93704f2e3b777a890ce23b633272e7 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0124.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +హలముసలోగ్రబాహార్గళుఁడగుచు +యరదంబు డిగివచ్చి యాసాల్వతేయు +నరదంబు నుగ్గుగా నడిచిన నతఁడు +గదపుచ్చుకొనిఁ సీరిఁ గదియ నాలోన +నదలించి మాగధుఁ డడ్డంబు దాఁకి +శరపరంపర లేయ, జడిసి మాగధుని +హరులను సారథి నవలీలఁ గూల్చె, +తేరిపై నురికి యుద్వృత్తిఁ గంఠమున +సీరంబుఁ దగిలించి చెచ్చెరఁ దిగిచి +రోఁకట నడపఁగ రుధిరంబుఁ గ్రక్కి +వీఁకరి మాగధవిభుఁడు మూర్ఛిల్లె; +నక్కజంబుగ వాని నరదంబు మీఁద +నెక్కించుకొని సాల్వుఁ డేఁగె నాలోన +నతనితోడనె యఖిలసైన్యములు +నాతురఁబడి గుండెలవియంగ బఱచె. + +అంతకుమును విదర్భాధీశతనయుఁ +డంతకసముఁడు క్రోధాత్ముఁడై రుక్మి +తనసేనతోడ ముందఱ నేఁగి కృష్ణు +గనుఁగొని భీషణోగ్రస్ఫూర్తిఁ బలికె. +“ఓరి! గోపాధమ! ఓడక నన్ను +జీరికిఁగొనక నా చెలియలిఁ బట్టి +కొనిపోయెదికఁ నెందుఁ గొనిపోయె దీవు? +నిను నాశరంబుల నీరుఁ గావింతు;" \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0132.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ffe2b90916c9e18139b26cdbd8d552b1d8edef9 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0132.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చెల్లునే పాపంబు సేయంగ నీకు? +ఎక్కడ వినఁజూడ మిట్టి దుర్నీతి +నెక్కడగలిగె! నీ వెవ్వతవ”నుండు; +హరికి రుక్మిణికిని యవతరించుటయు +నెఱిఁగి శంబరుఁడు తానిందుఁ దెచ్చుటయు +జేరిన చందంబుఁ జెప్పె, వెండియును +నారామ భావజు నల్లన పలికె. +“రతి నేను నా పుష్పరతుఁడవు నీవు +ప్రతిలేని యాదిదంపతులము గాన +వీండొక గతిగాదు వీని నిర్జించి +దండిమై మనము వోదము ద్వారవతికి. +ఇతఁడు మాయావిధం బెఱుఁగు నీతనికి +బ్రతిలేని విద్య లభ్యాసంబు సేయు;” +మనుచు మాయావతి యమ్మహావిద్య +మనసిజునకు నిచ్చె మంత్రయుక్తముగ +ప్రద్యుమ్నుఁ డంత నాపడఁతిచేఁ బెక్కు +విద్యలు నేర్చి యా వెలఁదియుఁ దాను +ధ్రుతిఁబూని వర్తింపఁ దెలిసి శంబరుఁడు + +నతి వేగమునను మహాగ్రహం బొదవ +మదనునిఁ దెగటార్ప మది విచారించి +గదఁగొని లయకాలకాలుఁడో యనఁగఁ +బఱతెంచి వైచిన భావజుం డలిగి +యుఱక యాతనివక్ష మురుముష్టిఁ బొడిచె; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0140.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b7f01e09c343727229a24041210ca928c57c65d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0140.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +వైరంబు గొని పోరి వంచితు నైతి +నాతప్పు సైరించి నన్ను మన్నించు +నీ తత్వ మెఱుఁగంగ నేర్తునే” యనిన +“నాతోడ నిరువదినాళ్లు పోరాడ +భూతేశునకు నైనఁ బోలునే యందుఁ +బెద్దవు నీవు నాపిడికిళ్లు దాఁకి + +తద్దయు నొచ్చె నీ తను"వంచుఁ బలు క +సరసిజోదరుఁడు ఋక్షపున కిట్లనియె. +“ధరణిపై నీస్యమంతక నిమిత్తమునఁ +బరపైన యపకీర్తి పాటిల్లె మాకు; +నేపార నీరత్న మిచ్చి సంప్రీతి +వేపంపు” మనుటయు విని భల్లుఱేఁడు +నామణి నర్పించి యాత్మసంజాత +వామలోచన జాంబవతినిచ్చి హరికిఁ +బ్రణమిల్లి “ఈకన్యఁ బత్నిగా నేలు +ప్రణవాత్మ!" అనిపల్క, పద్మాక్షుఁ డతని +మన్నించి కన్యకామణితోడ మణి +గ్రన్ననఁ గైకొని కదలి యేతెంచె. + +చెన్నార వెన్నుని సేవించి వచ్చి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0147.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2284dc38537eb01c694756abe445bc4825ba107d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0147.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సర్వాత్మలందును జరియించు నిన్ను +సర్వేశ! ఎఱుఁగంగఁ జనునయ్య నాకు” +అని పల్కి హరిచేతి కక్రూరుఁ డెలమి +తనరార నాస్యమంతక మిచ్చి మ్రొక్కె +శౌరి సంతసమంది జ్ఞాతులు చూడఁ +గోరి యారత్న మక్రూరున కిచ్చె! +ఈ కథవిన్న మీ కీప్సితార్థములు +ప్రాకటంబుగ నిచ్చు భవబాధ లుడుగు +నపకీర్తు లడగించు నఘములుఁ జెఱచుఁ +గపటంబు లెడలు మంగళములు నిచ్చు" +నని చెప్పి మరియును నంబుజోదరుఁడు + +తనరంగ నింద్రప్రస్థంబున కరిగె. +అఖలలోకారాధ్యుఁడగు విశ్వగురుఁడు +సుఖతరంబుగఁ బాండుసుతుల నీక్షించి +సుదతి గొంతికి ధర్మసుతునకు మ్రొక్కి, +కదియంగ భీమునిఁ గౌఁగిటఁ జేర్చి +నవ్వుచుఁ దనమ్రోల నమ్రులై యున్న +కవ్వడికవల నొక్కట నెత్తి ప్రేమ +నందఱి సేమంబు లడుగంగ వార +లందఱుఁ బూజింప నానందమంది +గొంతియుఁ గృష్ణు నక్కునఁ జేర్చి దుఃఖ +మంతకంతకుఁ బేర్చి యార్తిమై నేడ్వఁ +గరపల్లవంబునఁ గన్నీరుఁ దుడిచి +నరుదండఁ దన మేనయత్త నూరార్చి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0149.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a828f55b9907856b7b61975ed317ff52d9fffcc --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0149.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +జిత్తాబ్జముల వేడ్క చిగురులు వొడమ +వాయు వేగములైన వాజులఁ బూని +యాయుధ పరిపూర్ణమగు రథంబెక్కి +యగణిత సారమేయావళితోడ +మృగయలాయుధ రశ్మి మెఱసి తో నడువఁ +గాకోల భీకర కాకోదరంబుఁ +గాక ఝిల్లికము భీకర రావకులము +నపరిమితాభీల హర్యక్ష కులము +కుపిత కోలాంగూల కోలాహలంబు +కరితుండ ఖండిత ఘన పిప్పలంబు +వర తపః పరికీర్ణ పల్లవ స్థలము +ప్రకటిత కుంజర వ్రాత కంటకము +వికృత భల్లవ్యాఘ్ర వృక సమూహంబు +నగు మహారణ్యంబు నందంద చొచ్చి +మృగయానురక్తులై మెలఁగి యాలోన +వలలొగ్గి తెరలొత్తి వర భటోత్తములు +బలిసి కొమ్ములనుండి పదిలమైనూఁద +పరఁగఁ గిటివ్యాఘ్ర భల్లసారంగ +కరి సింహ శరభ ఖడ్గకలులాయములు +గండభేరుండాది ఘనమృగాదులును +దండిమైఁ బరవర్వెఁ ,దగిలి యేయుచును +గుక్కల విడుచుచుఁ గోరి పెన్వలలు +నెక్కొనఁ జుట్టియు నిబిడాస్త్రసమితిఁ +బొలియించియును మృగంబులఁ గీటణించి +యలసి కృష్ణార్జునులర్కకన్యకకుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0158.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0158.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f6c19c6d0a923671d3b989f791ef8f695ff6f810 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0158.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +హరి శార్ఙ మెక్కిడి యయ్యగ్నిఁ జల్లార్చి +కులిశబాణంబునఁ గోటలుఁ గూల్చి +బలువిడి మురయంత్ర పాశంబులడచి +దానవసేనలు దఱిమి పై నడవ +నానాస్త్రములఁ ద్రుంచె నలినాక్షుఁడంత; + +అంతయుఁ గని మురుఁడతి రౌద్రమెసఁగ +నంతకాకారుఁడై యైదు మోములను +ఘనరోష విస్ఫులింగములుప్పతిల్ల +సునిశిత కీలోగ్రశూలంబుఁ గ్రాలఁ +గలుషించి జగములొక్కట మ్రింగఁజూచు +ప్రళయ కాలమునాటి ఫాలాక్షుఁడనఁగ +దట్టించి హుంకార ధ్వని దిక్కులగల +నట్టహాసము సేసి హరిమీఁదఁ గవిసె. +జ్వాలా కరాళ జిహ్వమగు శూలాన +వ్యాళాహిదమనుని వైచె తాఁగదసి +కడుఁబేర్చి నిసితమార్గణములు మూఁడు +తొడిగి శూలంబుఁ దుత్తునియలు చేసె. +నురుశరాష్టకమున నురమాడ నేయఁ +దిరుగక దైత్యుఁడు తీవ్రకోపమున +హరిపై మహాశక్తి నదరింప శౌరి +శరములు మూఁట జర్ఝరితంబు సేయ +గదఁగొని లయకాలకాలుఁడు వోలె +చదియఁ బక్షీంద్రు పక్షము వ్రేయుటయును \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0163.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d8811b4e4c5fa3fa6633785d5c54e55f8a726ccf --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0163.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నరకునింటికి నేఁగి నరసిద్ధసాధ్య +సుర యక్ష గంధర్వ సుదతులఁ దెచ్చి 620 +యతఁడొకపరి పెండ్లియాడెడు వేడ్క +జతనంబు సేసిన జలజాతముఖుల +వెలఁదులఁ బదియాఱు వేలనూఱ్వురను +జలజోదరుఁడు జూచి సంతసంబందె. +ఆకన్యకలచూపు లబ్జాక్షుమేన +దాఁకొని చెంగల్వదండలై యొప్పె; +జలజాక్షురూప మా జలజాతముఖులు +తలలెత్తి యందంద తమకించి చూడ +దినకరోదయబింబ దీప్తమౌ కంజ +వనము చందంబున వదనంబులొప్పె; +పొలఁతుల నందలంబులఁ బెట్టి శౌరి +పొలుపార ద్వారకాపురికిఁ బుత్తెంచె. +వరుణుని ఛత్రంబు వరుణునికిచ్చె; +సురదంతి హయమును సురపతికిచ్చె; +ధనపతి నిధుల నాతనికిచ్చి వుచ్చె; +వనజోదరుఁడు భక్తవత్సలుఁడంత +నగణితప్రీతిమై నభయంబులిచ్చి +భగదత్తు నప్పురి పట్టంబుగట్టి + +ప్రమదంబుతో సత్యభామయుఁ దాను +నమరావతికి వచ్చె నమరారివైరి. +హరిఁజూచు వేడుక నా పట్టణంపు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0173.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45ea20af4aed20e2282a036914da64ee2b051a47 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0173.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నారుక్మియును గూడ హలపాణితోడఁ +గోరిజూజము సమకొలిపి యాడించి +భాగంబు దానయై పణముగా నొడ్డి +వేగంబె మాడలు వేయేసి గెలిచి +కైలాటములు జేసి కల్లలు వెనచి +తాలాంకుఁ గెలిచిరందఱుఁ దచ్చ సేసి. +ఓడియు బలభద్రుఁడుడుగక లక్ష +మాడలు పణమొడ్డి మరిగెల్చుటయును; +ఆ విదర్భుఁడు గెల్చె ననుచు నొండొరులు +చేవేసి నవ్వుచు సీరి నీక్షింపఁ +దాలాంకుఁడదరి యుత్తాలరొషమునఁ +గాళిందిపతి మోముఁగనుఁగొని పలికె +“పాపాత్ములార! ఈ పలక నా గెలుపొ? +ఏపార వైదర్భుఁడిటు గెల్చినాఁడొ? +ఉన్న రూపెఱుఁగింపుడొక పక్షమేల?” +అన్న ప్రలంభారి కనియె నారుక్మి. +“గోపాలకులు మీరు! గొల్ల జూదములు +నేపార నొండురు లెగ్గులాడుటయుఁ +గాక! ఈ రాచ యోగ్యంబైన యాట +మీకేల? వడిలేచి మిన్నక పొమ్ము! +మాడలోడితిమని మాటిమాటికిని +గాడఁ నాడిన నీకుఁ గలదయ్య గెలుపు? +కడపి యాడుటగాదు కాక యేమేని +నడుగరాదే మమ్ము నక్కఱ యేని?” \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0175.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7cf8593eb7641f6f23ce37aa373126ba30607fd8 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0175.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +భూరిప్రతాపుఁడద్భుత బలోన్నతుఁడు +బాణాసురుఁడు తపోబలముల పేర్మి +స్థాణుని మెప్పించితనపురంబునకుఁ +దననివాసమున కాతని రక్ష సేసి +యనుపమజయకీర్తులంది పెంపొందె. + +అతఁడు(ను) గర్వాంధుఁడై యొక్కనాఁడు +భూతేశు పాదాబ్జములమీఁద వ్రాలి +వినతుఁడై చేతులు వేయును మొగిచి +యనుకంపఁ దోఁప నిట్లని విన్నవించె. +“దేవ! మహాదేవ! దేవతారాధ్య! +భావజసంహార! భక్తమందార! +నీవు ప్రసాదింప నిఖిల రాజ్యములు +నీవేయి చేతులు నివినాకుఁ గలిగె! +అవనిలో నాకంటె నధికుఁడు లేమి +నివి వృధాకథలయ్యె నిభచర్మవసన! +తురగఖురోద్ధూతధూళి పెల్లగయు +దురములోఁ దురగంబుఁ ద్రోలంగలేదు; +మండిత దోర్దండ మండలాగ్రమునఁ +జెండాడి పగతులఁ జిక్కింపలేదు; +చటుల కార్ముకముక్త శర పరంపరలఁ +బటు మాంసముర్వికి బలిసేయలేదు; +దంతికోదండ! గదాతాటనముల \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0189.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0189.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce1292a9afed0111c3a8096905f8eabfb55f7d56 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0189.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +విద్యుత్ప్రభాభాస వివిధబాణములు + +ప్రద్యుమ్నుఁడాగుహుపై నాటసేసె; +ఆతఁడు కోపించి హరితనూభవుని +కేతుదండము విల్లు గృత్తము సేయ +వేఱొక్క విలుగొని విష్ణునందనుఁడు +నూఱుబాణంబులు నొప్పింప గుహుఁడు +ఘనశక్తివైవ నిర్ఘాతశతంబు +చనుదెంచుగతి వచ్చు చటులతఁజూచి +యరదంబు దిగినిల్వనాతని శక్తి +హరుల సూతుని తేరు నడగించి చనియె; +రతిపతి యొండొక్క రథమెక్కి గుహుని +శితిశరంబున నేయశిరమును నురముఁ +బగిలి నెత్తురు గ్రమ్మఁబబలగాత్రంబు +చిగురొత్తు కింశుకచెల్వు వహించె; +సేనాని పఱచుండఁజేరి యాప్రమథ +సేన బ్రద్యుమ్నుఁడు చెండాడఁదొడఁగె; + +హలి పుష్పదత్తుని నాఱుబాణముల +చెలఁగియేయఁగ వాఁడు చేయార్చి యార్చి +యిరువది బాణంబులేసి నొప్పింప +పరుషతకోర్చి యాబలభద్రుఁ డలిగి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0190.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9b2dd4bb97948287eceb023d01c188a0275c5d14 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0190.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మేటితూపులు నూఱు మేన గ్రుచ్చుటయు +నాతఁడు గదఁగొని యవనికి దాఁటి +సూతాశ్వరథమును జూర్ణంబు సేసి +తలవేయ నడువను ధాత్రిపైవ్రాలె +కులిశంబుఁ దాఁకిన కొండ చందమున; + + +బాణపుత్రుఁడు సాంబుపై నార్చియేడు +బాణంబులేసిన బద్మాక్షసూనుఁ +డాతనిమీఁదఁ బదాఱుబాణంబు +లాతతంబుగ నేయ నతఁడు కోపించి; +హరుల నాల్గిటిఁజంపి యాఱుబాణముల +నరదంబు సూతుని యవలీలఁగూల్చె. +విలుదుంచుటయుఁ బెంపు విడువక వ్రాలుఁ +బలుకయుఁ గొని మీఁదఁబారుతెంచుటయుఁ +గని బాణసూనుఁడు కంపించి తేరి +వెనకకు జాఱి యుద్వేగుఁడై పఱచె; +బాణుఁడు సాత్యకిపై నార్చి వేయి +బాణంబు లడరింపఁ బటుశక్తి నతఁడు +కినిసి తచ్చరములఁ గృంతముఁజేసి +ఘనశరంబుల మోము గాడంగనేయ +సూనిన ఖిన్నమై యొకసాయకమున +సైనేయు సృక్కించి శౌరిపై నడచె; \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0196.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbbfd43aefd312ceee2a9eb3730cd2e57ab8d3f3 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0196.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నీనామమేప్రొద్దు నిష్ఠతో జపము +పూని యనుష్టింతుఁ బుండరీకాక్ష! +నను జూచియైనను నాగకంకణుని +ననుకంప వీక్షింపు”మని సన్నుతింప +నాతతజయశాలియైన కృష్ణుండు +శీతజ్వరము మాన్చెఁ జెచ్చెర నంత. + +అంతయుఁ గని బాణుడట రథంబెక్కి +యంతకాకారుఁడై హరిమీఁదఁ గవిసి +యురుతరకనకపుంఖోజ్వలంబైన +శరపరంపరలు భీషణముగా జొనుప +హరి వాని బాణంబులవలీలఁ దునిమి +యిరుబాణమొక్కట నిరమేయుటయును; +క్రమ్మర మూర్చిల్లి క్రన్నన దెలిసి +యమ్మురారాతిఁ బెక్కమ్ముల నొంచి +భల్లమొక్కట వామభాగంబు నొంప +విల్లూడిపడుటయు విష్ణుఁడు కనలి +ధారుణి వడఁక పాతాళంబు బెదర +వారాసి కలఁగ దిగ్వలయంబు పగులఁ +దారలు డుల్ల నుత్తానచక్రంబు +దారుణశక్తిచే దనుజుని వైచె! +అరమంట లందంద యెగసి మిన్నంద +నురుముచందంబున నురుఘోష మెసఁగ +గుఱి మానికొమ్మలు కుప్పలై పడఁగ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0197.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0197.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6eda6bf5f224d0a37187939ea77cdaa099851a45 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0197.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నఱికినక్రియ భీషణస్ఫూర్తి మెఱయఁ +గటక కేయూరకంకణహేతిరుచులఁ +బటుతరంబుగ బాణుబాహులు నఱుకఁ +గని నీలకంఠుఁడు కమలాక్షు కడకుఁ +జనుదెంచి భక్తవాత్సల్యతఁ బలికె +“విశ్వజగన్నాథ! విశ్వరూపాఖ్య! +విశ్వవిశ్వంభర! విశ్వసంహార! +వేదాంగవాహన! వేదాంతవేద్య! +వేదగోచర! సర్వవేదాంతకృష్ణ! +అవని భారముమాన్ప ససురాళిఁ దునుమ +నవతరించినవాఁడ వంభోజనయన! +నీవాదిమూర్తివి నిఖిలమూర్తులును +నీవెకాకొండక నెఱిఁజూపగలడె? +బాహాసురుఁడు నాకు భక్తుఁడు వీని +బాహులన్నియుఁదుంప బంతంబుగాదు. +ననుగృపఁజూచి మన్నన నాల్గుచేతు +లునుపవే” యనుటయు నుగ్రాక్షుఁజూచి +గరుడుని డిగి వచ్చి కరకంఠుకేలుఁ +గరములఁ గీలించి కమలాక్షుఁడనియె. +“నీ భక్తుఁడననేల? నిగిడియే ప్రొద్దు +మాభక్తుఁ డీతడు మాప్రాఁతవాఁడు +మాన్యుఁడు ప్రహ్లాదు మనుమని కొడుకు +ధన్యాత్ముఁడగు బలితనయుఁడు గాన +నీతని కరుణించి యిచ్చితినాల్గు +చేతులు; నినుపూజ సేసెడికొఱకు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0201.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32a77ab0ba53f3c77cd25999d57eecb78148e477 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0201.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +శ్రీరమ్యుఁడగు పుండరీకలోచనుఁడు +ద్వారకాపురినున్న తఱి నొక్కనాఁడు + +సాంబుఁడులోనుగా సకలకుమాళ్లు +నంబుధీతీరవిహారణ్యభూమి +మృగయానురక్తులై మెలఁగుచుఁ దప్పి +తగ నిఱ్ఱికందువఁ దడయక వెదకి +యొకనూతిలో నొక్క యూసరవల్లి +వికలమైపడియుండ వెఱఁగంది చూచి +“యెన్నడు పొడగాన మిట్టిగాత్రంబు +నిన్ని వన్నెలుగల యీనరటంబు +కటకటా! ఈ కూపగతమైన” దనుచుఁ +బటుశక్తి నందఱుబట్టి యీడ్వఁగను +వెడలకయుండిన వెన్నునితోడ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0206.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0206.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a044dbc348761b929d3c95939f9bc2cb2ed8fb3 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0206.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +విరహిమానసమహా విద్యేషణంబు +శుకకోకిలాలాప సుస్వరప్రదము +ప్రకటితదంపతి ప్రాణవల్లభము +మధుపకుటింబికా మందిరాంగణము +మధురసౌరభశైత్య మాంద్యకారణము +ప్రాలేయకులవార్థి బడబానలంబు +ప్రాలేయకులవార్ధి బడబానలంబు +నానొప్పి వనముల నవకంబులెక్క +మానుగానేతెంచె మధుమాసలక్ష్మి. +తరులతావలులకుఁ దమకంబులెక్కి +పరిమళంబై మంద పవనుఁడు వీచె; +గుమురెక్కి తరులెల్లఁ గొనచిగురాకు +గములు క్రొన్నన నవకపు మొగ్గ మ్రొగ్గ +వలిమొగ్గ క్రొవ్విరి వలవులు గులుక +వెలిపూవు నూనూఁగు పిందెలుగాయ +కసుగాయ వులికాయ కడునొప్పు దోర +పసనుపండులు వనిపండులు గలిగి +తరువు లెల్లను గల్పతరువుల భంగి +పరువమై చూపట్టు పరిమళశ్రీల! +వాసంతి వనములు వాసనగలిగి +వాసికి నెక్కిచామంతులు పూచె; +గొజ్జంగలలరుల గొమరారుమరుని +సజ్జపట్టులభంగి సౌరభంబొలసె; +కందర్పుటమ్ముల కరణిని వెడలి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0208.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0208.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2576b62c69b12326a744176554a65f66a17ff8d0 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0208.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +దిలకించు చందన తిలకంబు లలర +కలికెలు మేన నుత్కలికలై తనర +వనములు నిత్యయౌవనలక్ష్మిఁ జెంది +వనితలచందమై వలనొప్పుఁ జూడ +నీభంగి నామని యేపార సీరి +యాభీరుకాంతల నాత్మలోఁదలఁచి; + + +హరికి నెఱింగించి యట రథంబెక్కి +యరుదెంచె వ్రేపల్లె కాప్రొద్దె కదలి +ఏపారఁ జనుదేర నెదురేఁగి యంత +గోపయశోద లక్కునఁ జక్కఁజేర్చి +“నాతండ్రి! నాయన! నాముద్దుకూన! +ఏతెంచితే మమ్ము నిందఱుఁ జూడ +దేవకియును వసుదేవుఁడు హరియు +నీవు రోహిణి నెమ్మి నెలతలు సుఖులె?” +అని ప్రేమ నడుగుచు నర్మిలి పుత్రుఁ +గనుఁగొని హర్షాశ్రుకణములు దొరగ +సంతసింపుచునుండ సకలగోపికలు +నంతలో నరుదెంచి హలపాణిఁ గాంచి +సేమంబుఁ జెప్పి తత్సేమంబు లడిగి +యామోహరసవార్ధి నందందతేలి +హలియు మజ్జనఁ భోజనాది కృత్యములు +సలిపి వారునుఁ దాను సంతోషలీలఁ +గలసి వినోదించి కాళిందితీర \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0216.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0216.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..636a171b33240acabd460ae784f74212cec3ba8b --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0216.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +గోల వ్రేసిన మ్రోఁగు కోల్పులిభంగి +వాలమ్ములురమున వడిఁగీలు కొలుపఁ +గాలాగ్నిసదృశభీకరచక్రనిహతి +ముడివడు బొమలతోఁ బొలుచు మస్తకముఁ +బడవైచి యార్చె; నీ భంగి శాత్రవుల +నిరివురఁ బొలియించి నిందిరాధీశుఁ +డరుదెంచె ద్వారక కమరాళి పొగడ. + + +కాశీశ్వరుని తల ఘనచక్రనిహతిఁ +గాశిగాఁగూలినఁ గని పౌరులెల్ల +నడరి సోద్యంబంద యాయొక్క శిరము +పడియె కుండలమణిప్రభలతో నపుఁడు. +అతివలు దుఃఖింప నతని నందనుడు +సితకీర్తియగు సుదక్షిణుఁడను వాఁడు +తన తండ్రి తల యౌటఁదా నిశ్చయించి +ఘనభక్తి నగ్నిసంస్కారంబు సేసి +యతుల సమాధి నిష్ఠాత్ముఁడై ప్రమథ +పతినాత్మనిలిపి తపంబాచరింప; +హరుఁడు ప్రత్యక్షమై “యడుగుము నీకు +వరమిత్తు” ననుటయు వాడు “మజ్జనకుఁ +జంపిన పాపాత్ము సమయించు నట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0218.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0218.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0edbd180dcde52d54cb459f584b73c6d28f44ab --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0218.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +బహుభూతఢాకినీప్రతితోడ వచ్చి +దహనార్చు లొలయ నాద్వారకఁ జొరఁగ +కారగ్ని దరికొన్న ఘనసత్వచయము +పారెడుగతి జనప్రతతి రేఁపఱచి +యతివలతో జూదమాడుచు నున్న +శతదళాయతనేత్రు సన్నిధి నిల్చి +“ఇదె యొక్క కృత్తి యహీనాగ్ని శిఖలఁ +గదిసి పట్టణమెల్లఁ గాల్చుచు వచ్చె +నిక్కడ దిక్కులేదీబారిఁ గడపి +గ్రక్కున మమ్ములఁ గావవే కృష్ణ!” +అని యార్తులై పలుక నాపౌరజనులఁ +గనికేల వారించి కడకంట నగుచు +యది మహేశ్వరకృతియౌ కృత్తి యగుట +మదిలోన నెఱిఁగి సౌమ్యజ్ఞాన విభుఁడు; + +తనుకొల్చియున్న సుదర్శన పురుషుఁ +గని నల్ల నవ్వుచు కనుసన్నఁ బనుప +నమ్మహాచక్రంబు హరి యాజ్ఞఁ బూని +క్రమ్మన నేతెంచి కాలాగ్ని వోలె +శతయోజనోత్తాల చటుల విగ్రహము +శతభుజసమదోగ్రశస్త్రాస్త్రములును +ఘనసహస్రార్కనిర్గత తీవ్రరుచులఁ +బెనుమంటలెగయ నాభీలమై పేర్చి +హరి చక్రమేతెంచు టాలించి కృత్తి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0219.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0219.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cba80653f8df5102f3a333858b9987c29e81f908 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0219.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +మఱలె బిట్టొఱలుచు మది విహ్వలింప +పఱగంగ నయ్యెదు ప్రవరసాధనము +యఱిముఱి వెనుకొన నదికాశిఁ జొచ్చె. +చొచ్చిన నిట్టట్టు సురగంగ నీక +నచ్చక్ర మడరి ఘోరానలశిఖల +నాఋత్విజులతోడ నాకృత్తితోడ +నారాజుతోడ జనావళితోడ +ఘనశతాంగక వాజి గజశాలతోడ +ధనధాన్య వస్తు సంతానంబుతోడఁ +బొలుపారుసౌధగోపురములతోడఁ +గాశీపురము చక్కుగాఁ జేసి కాల్చి +యీశేషి హరి పాలికేతెంచి మ్రొక్కె. +నీకథావర్ణన మెల్ల వారలకు +ప్రాకటకృత్యముల్ బాధలు నడఁగు +పుత్రసంపదలును భోగసంపదలు +శత్రుక్షయంబు మోక్షము నిచ్చుచుండు.” +అనిచెప్పుటయువిని యభిమన్యసుతుఁడు +వినతుఁడై శుకయోగివిభున కిట్లనియె. +“ఆ మందలో నుండి యరుదెంచి యచట +కామపాలుండేమిగతి విశ్రమించె? +ఆతని చరితంబు ననిశంబు వినఁగఁ +గౌతుకంబయ్యె నాకథఁ జెప్పు” మనిన \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0233.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0233.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..493be062338d872963ce8ae89c922e9d9d45056f --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0233.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సతియింటి కరుగుచో శస్త్రాస్త్రలీల +లభ్యసింపుచునున్న హరిగాంచి మ్రొక్కి +యభ్యుదయంబని యటవోయి చూడఁ +చిన్నిపాపల బొమ్మపెండ్లిండ్లు సేయు +చున్న వెన్నునిఁగాంచి యుల్లంబులోన +సంతసిల్లుచునుండి మంత్రులుఁదానుఁ +దగుకార్య మూహింప దైత్యారిచేత +నగణితంబుగఁ బూజలంది యామౌని +యటపోయి చూచుచో నశ్వరత్నంబుఁ +జటులత నెక్కి బజ్జళ్లుఁ ద్రొక్కించు; +మరియొక్క యింటిలో మగువలు దాను +నరమి దాఁగలిమూఁత లాడంగఁజూచి +యాదట నొకయింట నమలధేనువులు +భూదేవులకు ధారఁబోయఁగఁ జూచి; +వెండొక్క యింటిలో వెన్నుఁడు సతులు +కుండలీనృత్యంబుఁ గోరి యీక్షింపఁ +గనుగొనె, నాయింట కజ్జాలు పంచి +పెనుపార సతులకుఁ బెట్టంగఁజూచె; +ఇద్దసమాధిభూయిష్ఠుఁడై యొక్క +శుద్ధాంతమున నుండఁజూచి యిబ్బంగి +వెరవార పదియాఱువేవుర యిండ్ల +పరిపరివిధములఁ బంకజోదరుఁడు +కోరి క్రీడింపఁ గన్గొని దేవమౌని +శౌరిసత్యజ్ఞానసంపదలాత్మ +నచ్చెరువందుచు హరిఁబ్రస్తుతించి \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0246.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0246.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59ba5582dccebc6dcf0669c51728c387cb6c50dc --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0246.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +పాండవులు దిగ్విజయ యాత్రకై వెడలుట +జటుల బలాఢ్యుఁడై సహదేవుఁ డెలమి +యట దక్షిణంబున కరిగె పెంపొంది; +నకులుఁడుదగ్రసైన్యము తన్ను గొలువఁ +బ్రకటితంబుగ నేఁగెఁ బడమటి కడకు; +ఘనబలోపేతుఁడై కదలి యర్జునుఁడు +ధనదు దిక్కునకు నుద్ధతవృత్తి నడచె; +సేమంబుతోడుత నెఱిఁ బూర్వదిశకు +భీమబలాఢ్యుఁడై భీముఁడుఁ గదలె; +నీభంగిఁ జని దిక్కులెల్ల సాధించి +యాభీలరణకేళి నహితుల నోర్చి +కరిహయమాణిక్యఘన నిష్కములును +వరరత్నభూషణావలు లొప్పఁ దెచ్చి +ధర్మనందనునకుఁ దగ వేఱవేఱ +నర్మిలి నొప్పించి యనుజు లిట్లనిరి. +“జననాథ! విను జరాసంధుఁడు దక్క +మన కరి వెట్టని మహివుఁడు లేడు +వాని నిర్జింప కధ్వరకృత్యమునకుఁ +బూనఁగఁ దలఁచుట బుద్ధిగా దెందు.” +అని పల్క నుర్వీశుఁడగు ధర్మసుతునిఁ +గనుఁగొని బోధించి కంసారి పలికె. + +“జననాథ! నీభుజాశ్రయశక్తి దలఁప +నెనయ జరాసంధుఁ డెంతటి వాడు? \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0248.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0248.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1c35a96e70cc3b0ee4fe31fa9a56124663b1778 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0248.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ఘనకపోతమునకై కండలు గోసి +తనువిచ్చి శిబి ధాత్రి ధన్యుఁడు గాఁడె! +మును హరిశ్చంద్రుండు మొగి కౌశికునకుఁ +దనరార పుత్రునిఁ దగ విక్రయించి +చండాలరూపమై శౌర్యంబుఁ గ్రాఁగి +యుండి తాఁబొందఁడే యూర్ధ్వలోకంబు! +ఒక కపోతము తొల్లి యొక కిరాతునకుఁ +బ్రకటమై తనమేను భక్ష్యంబుఁ జేసి +యెట్టిపుణ్యులకైన నెన్నఁగరాని +యట్టిలోకము గాంచె నని చెప్ప వినమె! +పడుచును కనకంబుఁ బ్రాయంబు నమ్మి +యడిగిన లేదని యర్థి వర్గంబు +నెడపిన పాపాత్ము లిందును నందుఁ +జెడిపోవుదు”రనుచుఁ జెప్పిన నతఁడు +వారి తేజంబులు వారి సత్వములు +వారి మేనుల రణవ్రణకిణంబులును +గని మహీనాథులుగా నిశ్చయించి +యనియె వారలతోడ నల్లన నగుచు. +“భూపాలకులు మీకుఁ బురుడేది! విప్ర +రూపంబులొంది మా ప్రోలికి వచ్చి +యడుగుచున్నారు మీరథితులుగారు! +అడుగుఁడు ప్రాణంబులైన మీకిత్తు! +విప్రవేషముఁదాల్చి వేఁడుట చేత +విప్రోత్తముఁడు స్వయం విష్ణుఁడ వీవ” +యని పలుకఁగ శౌరి యతని తెంపునకు \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0250.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0250.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..936e2cfbf0a28372a2e1ac4f1d003f140eb31066 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0250.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +బట్టుచు విడుచుచు బాహుపాశములఁ +జుట్టి విణ్ణాణముల్ చూపి యార్చుచును +సరియగు సవ్యాపసవ్య మార్గములఁ +దరమిడి గదిసమై తాఁకి వైచుచును +గడల కొమ్మంటులు గ్రమ్మంగఁ జెట్టు +కడఁగి వ్రేయుచుఁ జేత గదిమి తప్పుచును +నాశీవిషంబుల ననువున మ్రోసి +యాశుగమును బోలి యందంద వ్రేయ +ముదమున డగ్గరి ముష్టిఘాతముల +పదతాడనంబులు పటుశక్తిఁ జూపి +భీముని మగధుండు పిడికిటఁ బొడువ +నామారుతాత్మజుఁడ చలుఁడై నిలిచి +మోకాలఁ గొని గుండె మోవంగఁ బొడువ +వీఁకరి మగధభూవిభుఁ డుర్వి వ్రాలె! +క్రమ్మన లేచి భీకర ముష్టి హతుల +నమ్మారుతాత్మజు నందంద నొంప +తఱలక నాతఁడాతని జత్రు దేశ +మఱిముఱి బొడిచిన యంగంబు వడఁక +పడిపడి నిల్చి యాపవమానసుతుఁడు +నడుముఁ బీడించి విణ్ణాణంబు గొనఁగ +జాడించి యిరువురు సమసత్వ లీల +వీడాడి నొప్పింప వెన్నుఁడు గాంచి! + +వాయుపుత్రుఁడు జూచువగ వృక్షశాఖఁ \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0256.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0256.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d80792cc0934e11f7bc79a1064fc0458b413e27 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0256.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +రనవుండు ప్రియమంది యమతనూభవుఁడు +ఘనభక్తి హరికి నర్ఘ్యము సమర్పించె. +బహురత్న భూషణాంబర గంధపుష్ప +విహితభంగుల మంత్ర విధిఁ బూజ సేయ +మునులు రాజులు మనంబుల సంతసిల్ల +ననిమిషావళి వచ్చి యభినుతి సేయ +నాలోన శిశుపాలుఁ డంతయుఁ జూచి +కాలాహిగతి మ్రోసి కరతలంబెత్తి +యొండొండ రోషాగ్ను లొలుకుచుండఁగను +పాండవాగ్రజు జూచి పలికె నుద్వృత్తి + +“కటకటా! ధర్మజ! కడుచిన్నపాపఁ +డిటుజెప్ప నీబుద్ధి యేల నిట్లయ్యె? +గోపాలకుని జాలికుని సత్వహీను +బాపాత్ముఁ బశుకర్ముఁ బరదారగమను +నేమని పూజించి తిందఱి నడుమ? +ఏమటివాఁడు వీఁడీ యర్ఘ్యమునకు +బలపరాక్రముల భూపతుల సన్మునుల +దలవంపు సేయఁగఁ దగునయ్య నీకు? +ఎఱుగక కూర్మి నీవిచ్చిననైన +తఱిలేచి యర్ఘ్యంబు తానెట్లుగొనియె? +పూజనీయులగు నీ పురుషులలోన +నేజాతిగలవాఁడు! ఇటుపెద్ద సేయ?” \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0257.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0257.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85f02c2bae17739bd32a8b951989b680ef86769d --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0257.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ధర్మరాజు శిశుపాలునకు సమాధాన మిచ్చుట +అనిపల్కుటయు విని యంతకాత్మజుఁడు +“వినవోయి! శిశుపాల! వెఱ్ఱివి గాక +హరికి సమానుఁడు నధికుఁడు గలడె? +ఇరవుఁదప్పినమాట నేటికాడెదవు? +యజ్ఞరక్షకుడును యజ్ఞభోక్తయును +యజ్ఞఫలంబిచ్చు నతఁడును దానె! +అతని తేజోశంబు లఖిలదేవతలు +నతని గాదన నీకు నర్హమే యిట్లు?” +అని పల్క సభ్యులు నతనిఁ గీర్తించి +కనుఁగొని శిశుపాలుఁ గలుషించిరంత. + +ఆమాటలకు దైత్యుఁ డాత్మసైన్యంబు +తో మహారౌద్రంబుతోఁ బన్నునిలుచె! +కురుబలంబుల నాఁగఁగొనక వే గదిసి +పరవశంబొనరింప పంకజోదరుఁడు +వారల వారించి జ్వలనార్చులొలయ +దారుణచక్ర ముద్ధతఁ బ్రయోగింప +నాదిత్యకుండలాయతతీవ్రమగుచుఁ +జేదిభూపతి శిరచ్ఛేదంబు సేసె. +ఆహారవంబులు నమరసన్నుతులు +నోహోబలంబుల నులివు పె ల్లడర +నాతని తేజోంశ మందఱుఁ జూడ +నాతతంబుగ వచ్చి హరిలోనఁ గలసె! \ No newline at end of file diff --git a/Dvipada-Bagavathamu/page_0259.txt b/Dvipada-Bagavathamu/page_0259.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..880a97bee96c89c9faf79dcf691a2f3d820a77e4 --- /dev/null +++ b/Dvipada-Bagavathamu/page_0259.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +తనివొందు చిత్తమాదైత్యారి మహిమ +వినుపింపు మటుమీఁది వృత్తాంత” మనుఁడు +అమ్మహాయోగీంద్రుఁ డమ్మహాత్మునకుఁ +గ్రమ్మన నప్పుణ్యకథఁ జెప్పదొడఁగె. +“ఇవియాదిగాఁ బెక్కు లిందిరావిభుఁడు +వివిధవినోదియై విహరింపుచుండె. +మఱియును గృష్ణుఁడు మహనీయగతుల +తెఱవలఁగూడి వర్తించెఁ బెంపార; +బహురత్నచిత్రితభర్మ్యహర్మ్యముల +విహరించె సతతము వెలఁదులు దాను; +వరపుష్పతానేక వనముల యందు +మరియును బెక్కైన మదనతంత్రములఁ +దనిపి యాయింతుల ధన్యులఁ జేసె.” +అనియిట్లు విష్ణుని యవతారకథలు +వినిపించు ఘనులకు విన్నపుణ్యులకు +వినిమెచ్చియీగల వివరమంతులకు +ఘనదోషహరమును గైవల్యసుఖము +ఘనులు యోగీంద్రులు గమనింపలేని +హరిభక్తి గల్గును నరయంగ నిదియ +వెరఁగున మది గల్గు విమలాత్ములకును +అని యిట్లు నిత్యధర్మారంభు పేర +జనలోకనవపారిజాతంబు పేరఁ +జతురకళాపూర్ణచంద్రుని పేర +నతులవైభవనిర్జరాధీశు పేర +శోభితనవరూపనూనాస్త్రు పేర \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/meta.json b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4bbe30b24d761c994fbaf1b95fba51808158580 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/meta.json @@ -0,0 +1,107 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 33, + "total_pages": 47, + "filename": "Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.2, No.2 (1918).pdf", + "pages": { + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "24": { + "quality": 1 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "33": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "38": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "69": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "71": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 2 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0011.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfdf4afbf095761b681d3b206919344e4870f952 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0011.txt @@ -0,0 +1,64 @@ +కు మెట్లుండవలెను. వాడుక భాషలో గ్రంథములు వ్రా +య మొదలు పెట్టిన పూర్వభాష నశించుననుకొనుట +వెఱ్రితనము భాషయందు ప్రౌఢత అలవాటుపడిన వెనుక +నెవ్వఁడును తక్కువ అవస్థకురాడు. ఉన్న తావ +స్థలోనికివచ్చినవా డెవ్వడును నీచావస్థలోనికి రాడు గదా? + +నన్నయభట్టుకు పూర్వమందెటువంటి గ్రంథములు +న్నవో లేవో మనము నిర్ణయించుటకు వీలు కనుబడు +టలేదు. కాని నన్నయభట్టే తెలిసినంతమట్టుకు ప్రధ +మాంధ్ర కావ్య కతయని యూహింపవలసి యున్నది. +ఇతఁడు సంస్కృతభాషలో నుంచి తద్భవరూపముగను . +తత్సమరూపముగను వాడుకలోనుండిన భాషనంతయు +గ్రాంధికముచేసెను. సంస్కృతేతిర భాషాతద్భవములు +సంస్కృతభాషేతర తత్సమములు దేశ్యములుగా నే +యూహించెను. నన్నయభట్టుకు పూర్వమందున్న ఆం +ధ్రభాషాశాసనములలో దేశ్యములే కన్పించుచున్నవి. +కాని సంస్కృతి భాషాభవములు సంస్కృతి భాషాసమ +ములు నున్నట్లుతోచదు. సంస్కృతభాషాపండితులైన +వారు మాటలాడు వాడుక భాషలో సంస్కృతపదము +దొర్లుచు యేరూపములను పొందినవో ఆరూపములే +మంచిపదరూపములని నన్నయభట్టు ప్రయోగించినాడు. +అంతియెకాని సంస్కృతము తత్సమమైనప్పుడు గాని +తద్భవమైనప్పుడు గాని యిట్లుండునని చెప్పు వ్యాకరణ మేదియు లేదు. దానికి వాడుకయే ఆధారము. వాడుకను +పట్టియే ఆపదములు నన్నయభట్టు గ్రాంధికములుగా న +న్నియు ప్రయోగించినాడు. నన్నయ పూర్వమందున్న +శాసనములలో ఇంచుతోఁ గూడిన సంస్కృత ధాతువులు కానరావు. అట్టి ఇంచుధాతువుతోఁ గూడిన సంస్కృతపదము లుపయోగించుటలో నన్నయ్యకు వ్యవ +హారమే ఆధారము గాని యింకొక ఆధారమేదియు +కానరాదు. నన్నయభట్టయినను దేశ్యపదములు ఎక్కు +వగా ప్రయోగించకపోవుటకు కారణము వాడుకలోను +న్న సంస్కృతపదములన్నియు గ్రాంధికములు గా చేయు +తలంపేగాని మఱియొకటి కాదు, తరువాత తిక్కన్న వరకు కవులు నన్నయనే ఆదర్శముగా నుంచుకొనిఁ అతఁడు +తద్భవ తత్సమములను చేసిన విధముగా తద్భవ తత్స +మములను చేసిఁ ప్రయోగించుచు వచ్చిరి. కాని నన్న +యమాత్రము వాడుకలోనున్న తద్భవ తత్సమపదము +లనే ప్రయోగించెను గాని స్వతంత్రించి తద్భవతత్సమ శబ్దములను చేయలేదు. ఈ విధముగా నన్న యచేసిన +ప్రయత్నమునను అతిని ననుసరించిన యితరకవుల ప్రయ +త్నమునను సంస్కృతభాష నంతను తెలుగులోనికి తీసు +కొనివచ్చి తెలుగు గామార్చుటచే తెలుగభివృద్ధికి కారణ +మైనను దేశ్యపదప్రయోగము తక్కువగుటచే దేశ్యభాష నశింపజొచ్చినది. అక్కడక్కడ దేశ్యధాతువులు +యోగించినను తఱుచు పదాధ౯ వాచకములగు దేశ్య +పదములు నన్నయశకమందు కాన్పింపవు. వాడుక లో +నున్నవి కావున దేశ్యక్రియలు మాత్ర ముపయోగింపక +తప్పనివయ్యెను. తిక్కన్న మహాకవి ఆంధ్రదేశోత్పన్ను +డగుటచేత తన కవిత్వమందు శక్యమైనంతమట్టుకు పదా +వాచకములగు దేశ్యపదములే యుపయోగించెను. “కాని +వ్యాకరణమునకు మాత్రము నన్నయభట్టునే ఆదర్శము +గా' చూచుకొనెను. తరువాత మారన కేతిన ప్రభృతులు +తిక్కన్ననే అనుసరించుచు తఱుచు దేశ్యపదములే ప్ర +యోగించుచు వచ్చిరి. కేతననాటికి తెలుగు ప్రయోగ +ములే శరణములుగాని వ్యాకరణము మాత్రము లేదు. +అప్పుడు ప్రయోగము లెంత పర్యంతమున్నవో అంతమ +ట్టుకు వ్యాకరణము వ్రాసెను. నన్నయభట్టు వాడుక +లోనున్న "ఏడ" అను పదమును ప్రయోగించినను కేత +న్న కాసంగతి తెలియక “ఏడ” గ్రామ్యముని వ్రాసినను, ఇ +తరకవులు ఆపదప్రయోగము మానలేదు. దానిచే వాడు +కే చలముగానున్నది గాని వ్యాకరణము చలమైనది కా +దని తేలుచున్నది. తరువాత శ్రీనాధాదులు పెద్ద పెద్ద +సంస్కృతభాషా పండితులగుటచే సంస్కృత భాషనే +తెలుగుగా వాడుచు వచ్చిరి. రానురాను దేశ్యపదములు +నశించి తద్భవ తత్సమరూపమైన సంస్కృత భాషయే +తెలుగుగా మారినది. ప్రస్తుతము దానికితోడు ఇంగ్లీషు +భాషకూడ కొంతకలియుటచే నానాటికి సంస్కృతప +దములు, ఇంగ్లీషు పదములు తప్ప తెలుగు పదములే నశిం +చును. కావున వాడుకలో ప్రజలు మాటలాడు పదము \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0012.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8febd6e9dbca2178ce1f84fb3197fd9f4250c81f --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0012.txt @@ -0,0 +1,63 @@ +లుగూడ గ్రాంధికములు కావలెను. దానిచే ఆంధ్రభాషాపదములు పెక్కులు పైకివచ్చును. లేనిచో నిఁ క కొన్ని సంవత్సరముల కాంధ్రభాష నామావశిష్టమైన +దగుటకు సందియము లేదు. విభక్తులు కాక ఆంధ్రదేశము +న సాధారణముగా ప్రజల వాడుకలోనున్న పదముల +న్నియు గ్రాంధికములు కావలెను. అట్టి పదములు కొ +న్ని పరిణామములు పొంది ఉచ్చారణ శైథిల్యముచే అప +భ్రంశములు గానుండుట తటస్థించినను వానిని మంచిదశలోనికి తీసికొనివచ్చుటకు యత్నించవలెను. గ్రంథ +ములలో మనము వాడినచో దాని యధార్థరూపము +బయటనే పడును, లేదా అదియే దానికి రూపమగును. +దాననేమియు భాషకు లోపము రాదు. పదమనునది +పదాఛజామును తెలియజేయు సంజ్ఞ గాని వేరొకటి కాదు. +ఏపద మెట్లున్నను దానివలన పదార్థము తెలియవలెను. +ఏపదమువల్ల నిస్సంశయముగా పదార్ధము తెలియునో +ఆదియే సాధువగును. ఇక వ్యాకరణము దానిని సర్వదే +శము లోకవిధముగానే వాడుట కుపయోగించును. +అట్లుకానిచో ఎవరిష్ట మువచ్చినట్లు వారు +మాట్లాడుటయు దానివలన పదార్థము తెలియకపోవుటయు తటస్థిం +చును. ఏ పదమును ఒక్కరీతి పెక్కుమంది వాడుదురో +అది సాధువైన పదమే. దానిని సాధించు వ్యాకరణము +లేకపోయినను యున్న ట్లే. కనుకనే శబ్దసిద్ధి లోకంబు +వలన తెలియనని చెప్పఁబడియున్నది. నన్నయభట్టార +కుఁడు సంస్కృతవ్యాకరణము ననుసరింపకలసిన వాడై +నేను “ద్రుపదపురంబున కరుగునది” “పయనంబు పోవు +వారు” “వానికిట్లనియె” “బృహస్పతికిచ్చె” “నీ విఘ్న +వచనంబులకు వెఱచుటెట్లు” “అని యరచుచున్న దానికి +యనముండు కరుణించి” “వానికనియె” “నీ పరాక్రమం +బునకు మెచ్చితి” “మానవులకు విశిష్టులమై” “హయం +బులు సాధనఁబు” “ఒరులచేఁ గొనఁగ నొల్ల” “వేద వే +దాంగ పారంగుండైన భారద్వాజశిష్యుండ” ఇది మొద +లయిన పదములయందు లోకముననుసరించియే ఒక కారకమున కిఁకొక కారకము ప్రయోగించెను. దీనికి లోక +మట్లు వాడుచుండుటయే కారణముగాని వేఱు కాదు. +తరువాత ఆప్రయోగముల ననుసరించి వాడుకలో నిట్లు +న్నదని గ్రహించి చిన్నయసూర్యాదులు తగిన వ్యాకరణ +ములు వ్రాసిరి. అట్లే ప్రస్తుతము వాడుకలోనున్న ఆం +ధ్రభాషకుఁగూడ వ్యాకరణము వ్రాయుటకు వలనుపడ +కపోలేదు. చూడుడు భావార్ధమునందున్న “చేయుట” +అను పదమునకు నూరుగా "చేయడము” అనురూపము +వాడుకలో నున్నది. ఈరూపము అన్ని ధాతువులకు +నిట్లే మారియున్నది. దానికి డప్రత్యయము అంత్యమును +కకారాదేశము విధించుకొందుము. భాష పుట్టిన తరువా +త వ్యాకరణము పుట్టునుగాని వ్యాకరణము భాషను +పుట్టింపదు. ఒకరీతిగా కొన్ని పదములు +నుండుటఁజేసి బుద్ధిమంతులు దానికి తగిన సూత్రములు +కల్పించినచో మన మెఱిఁగిన కొన్ని పదములు మాత్రమే సాధించును వాడుకనగా అనేకమంది పదసౌష్ట +మ మైఱిఁగిన విద్వాంసులు వాడుట గాని వ్రాయుటగాని ఎవరో ఒకరిద్దరు వాడుట వాడుక కాదు. “వచ్చేసా +డు” “ఆనేవాడు” “ వెళ్లేవాడు” “ఉండేవాడు” ఈ +పదములు తద్ధర్మార్ధక విశేషణో కారమునకు ఏకారము +వచ్చును అని సూత్రమున్నట్లు మనము గ్రహించగలిగితి +మేని సాధువులని గ్రహింపవచ్చును. దీనికి అజాది పదంబు +లు పరంబగునపుడు టుగాగమము వచ్చును, అని గ్ర +హించిన “వచ్చేటప్పుడు” “ఆనేటప్పుడు” “వెళ్లేటప్పు +డు” “ఉండేటప్పుడు” అను రూపములు సిద్ధించును. +ఉకారాంతములైన “చేయు” “నేయు” “పోయు” +"కోయ ” మొదలయిన ధాతువులకు క్త్వార్థకమునందు +సకారము వచ్చినట్లే' తద్ధర్మాధ౯క విశేషణమునకు గూ +డ సకారము వచ్చుటచేత “చేసేవాడు” “నేసేవాడు” +“పోసేవాడు” “కోసేవాడు" ఇత్యాది రూపములు సిద్ధిం +చును. దీనివలన ఒక రూపమునకు రెండురూపములుఁడు +ట తటస్థించును గాని భాష కేమి లోపముకలదు! ఇంతకు +మున్ను మనము సాధుపదములనుకొనుచున్న పదముల +లో “చేయుచున్నాము” “చేయుచునున్నాము” అని. +రెండు రూపములుండుటలేదా ! మఱియు నీ ప్రాకృతాంధ్ర భాషలో పూర్వాంధ్ర భాషచే +యధ౯ముగూడ వచ్చుచున్నది. “వస్తాడు" దీనికి తప్ప +క వచ్చునని భవిష్యదగ్ధము బోధ్యమగుచున్నది. దీనికి \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0013.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ea3b02f81cf2cc1549e27a8f39d998ec754a752 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0013.txt @@ -0,0 +1,61 @@ +కాలత్రయమును బోధించు “వచ్చు౯" అను పదమే క +దా ఉపయోగింపవలసినది. అట్టి అధ౯మును నిస్సంశ +యముగా బోధించు శబ్దమొకటి పండితులచే వాడఁబడు +చున్నప్పుడు, అన్ని ధాతువులకు నట్టి సజాతీయకూపమే +యున్నప్పుడు, దానికొక వ్యాకరణము వ్రాయుటకనువై +యున్నప్పుడు, అది అపభ్రంశపదమెట్లగును! మఱియు +అకారాంతమైన పదములయందలి నకారము లోపించి +తత్పూర్వ కాకారమునకు దీఘ౯ము వచ్చుచున్నది. +“చేసిన” “వెళ్ళిన౯” “తిట్టిన౯” “కొట్టిన౯” “చే +సీనా” “వెళ్ళినా” “తిట్టినా” “కొట్టినా” దీనివలన +నకా రాంతములనిగూడ తెలియుటకు గుత౯గుచున్నది. +మాఱియు సముచ్చయోకారములకు “నీ" ఆదేశము +వచ్చుచున్నది. “చేసిన్ని" "కొట్టిన్ని" "తిట్టిన్ని" మఱి +యు నీ నకారద్వయముమీది యచ్చు దాని పూర్వా +చ్చు ననుసరించి మారుచున్నది. “వాడున్ను " "వీడు +న్ను”. విశేష్యనుగు తదధ క “వాడు" పదములోని +వకారమునకు లోపంబును ఆకారంబునకు అనునాసికా +కారంబును తత్పూర్వాచ్చునకు లోపంబును వచ్చును. +“అనుభవించాడు" "నిరీక్షించాడు" "చూశాడు" "వె +ళ్ళాడు” “పడ్డాడు”.” కొన్నిచోట్ల పదమధ్యో కారము +నకే కాక పదాంతో కారమునకు కూడ లోపము వచ్చు +చున్నది. “వెళ్ళాడ్రా" పడ్డాడ్రా” “వస్తాడ్రా" శత్ర +ధకమగు “చుచు” అనుదానికి "చుతు" గాని +గాని వచ్చును. “నిరీక్షించుతు” “నిరీక్షిస్తు" "చూచు +చు” “చూస్తు” ఈ “చుతు" మాత్రము ఇంచుకుకేగా +ని అనించుకు రాదు. + +ఈప్రకారముగా సంస్కృతాంధ్రభాషా వేదు +లగు పండితులచే మన ప్రాకృతాంధ్రభాషకు +చక్కని వ్యాకరణము వ్రాయింపవచ్చును. ఇట్టి భాష +బాలురకు పఠనీయము చేసిన మనదేశమున కపారమైన +లాభము కలదు. సంస్కృత గీర్వాణ భాషలోనుండి పు +ట్టిన ప్రాకృత గీర్వాణభాషకు మనవారు వ్యాకరణము +వ్రాయలేదా? దానియందు గ్రంధములు వెలువడ లేదా? +ప్రస్తుతమునందు ఆదియు వాడుకలో లేకపోవుట చే +సంస్కృతమువలెనే మృతభాషయైనది. అట్లే మన +ప్రాకృతాంధ్రభాషకుగూడ వ్యాకరణము వ్రాయింపు +డు. దేశ భేదముచే యీభావ కూడ కొంత మార్పుచెంది +నను ఆ మార్పుగూడ గునము వ్యాకరణమందు సూచింప +వచ్చును. మన గీర్వాణ భాష యందు గూడు దేశభేదముచే +రూపభేదము కలుగునని చెప్పు నూత్రము లెన్ని యోగలవు. +ఏదైన కానిండు పెక్కు చరిత్రవిషయక గ్రంథములు, +ప్రకృతిశాస్త్రవిషయక గ్రంధములు, మన బాలురకు +పఠనీయములుగా చేయవలసి యున్నవి. మనవారు ప్రా +ధమిక నిర్బంధ విద్య కావలయునని కోరుచున్నారు' +స్త్రీలకు విద్య కావలయునని కోరుచున్నారు. ఇట్టి సమ +యంబున ప్రతిదినము కణ౯తాడితమగుచున్న భాషలో +ని గ్రంథములు చదువుకొని లోకజ్ఞానము సంపాదించు +కోవలసి యున్నది. ప్రజాసామాన్యమునకు బోధపడవల +సిన గ్రంధములన్నియు మనవారు వాడుకభాషలో నే +వ్రాసిరి. శాస్త్రములకు వ్రాసిన వ్యాఖ్యానములును +కఠినప్రబంధములకు వ్రాసిన వ్యాఖ్యానములును కధలు +ను పెక్కులు వాడుక భాషలోనే యున్నవి. అచ్చుకా +కుండ వాడుక భాష లోనున్న వచన ప్రబంధములనేకము +లు మనవారు వ్రాసినవున్నవి. ఉభయభాషాకోవిదుడు +ను మహాకవియునగు శిష్టు కృష్ణమూతి౯ శాస్త్రి గారు +వసుచరిత్రకు వ్యాఖ్యానము ఈ వాడుకభాషలో వ్రా +సిరి. ప్రజాసామాన్యమునకు విద్యవచ్చుచున్నదనుకొన్న +కొలది భాషాశైలి సులభమగుచు వచ్చినది. నన్నయ్య +మొదలు నేటివరకు భాష చూచిన, శైలిలో నైదారుమె +ట్లు కలదిగా నున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0015.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e501b5273be1ef9889c858048a8fd79a99249f05 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0015.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ఆర్యాగ్రేసరులారా! సభ్యులారా! ఆంధ్రకవులలో నుత్కృష్టులగు పింగళి సూరన, సిరిప్రగడ ధర్మనామాత్యుఁడు, ములుగు పాపయారాధ్యుడు మొదలగు మహాకవులకు జన్మస్థానమగు నీకృష్ణామండలమునుండియే ఈ గ్రంథాలయ ప్రతినిధులు సమావేశమగుటయు, +బౌద్ధస్థూపములకును చారిత్రోపయోగకరములగు శాసనాదులకును నెలుగు నీజగ్గయ్యపేటలోన ద్వితీయ కృష్ణామండలగ్రంథాలయ సభ నొనరించుటయు, మిగుల నొప్పియున్నది. పండితవేష్టితమగు నీ సభాస్థానమున, గ్రంథాలయములయొక్క భాషాస్థితిగతుల యొక్కయు బాగోగులు చర్చించి వాకొనఁగల మహామహులీ సభను పలువు రలంకరించియుండ నాకీయగ్రాసనాధిపతిత్వమొసంగుట మీకు నాయందుఁగల యపార వాత్సల్యమువలననే యని తలంతును. + +ఏనిందుల కనర్హుఁడవని యెఱింగియు బహుజనాభి ప్రాయమునకు భిన్నముగఁ జరిగింపనోపక సాహసించి ప్రారంభోపన్యాస మొనరించుచున్నాఁడను. + +మనము ప్రకృతము చర్చింపఁబోవు న౦శము ఆంధ్రవాఙ్మయమునకు సంబంధించినది. కాన నాంధ్రభాషాస్వరూపము, ఆంధ్రభాషౌన్నత్యము, లోనగు న౦శములు విచారింతము. ఆంధ్రవాఙ్మయచరిత్రము విచిత్రముగ నున్నది. ఆంధ్రభాష యింతకాలము క్రింద గ్రాంధిక భాష యైనదని గాని, యాదికవి యితఁడని గాని, భాషాద్యావస్థ యిటులున్నదనిగాని, వాకొనుటకుఁ దగిన యాధారములు కానరావు. కాని ఆంధ్రదేశప్రశంస యణఁ నాంధ్రులప్రశంసయుఁ బ్రాచీన గ్రంధముల యందు నాలుగు వేల సంవత్సరములకు బైకాలమునుండి కానవచ్చుచున్నది. మహాభారతమున వ్యాసమహర్షి "ఆంధ్రాంశకాః పుళిందశ్చ యవ నాశ్చనరాధిపాః” అని యాంధ్రులఁ బ్రశంసించి యున్నాఁడు. రామాయణమున వాల్మీకి మహర్షి “తధైవాంథ్రాశ్చ పుండ్రాంశ్చ చోళా౯ సాండ్యా౯ సకేరళా౯" అని కిష్కింథాకాండమున నాంధ్రదేశమును బ్రశంసచేసి యున్నాఁడు. దీనింబట్టి ఆంధ్రదేశము రామాయణ భారత రచనా కాలమునకు అనఁగా క్రీ.పూ ౪,000 సంవత్సరముల క్రిందనే ప్రశంసార్హముగ నుండుటచే నాంధ్రులు అర్యావత౯మున జిరకాలము నుండి నివసించుచుండిరని తెలియుచున్నది. కాని యాంధ్రులందఱు నాకాలమున మనమిపుడు వాఁడు తెలుఁగు నే మాటలాడుచుండిరనిగాని, వాఙ్మయమప్పటికే సంస్కరింపఁబడెననిగాని, ఆంధ్రభాష కప్పటికే వర్ణమాల సృజింపఁబడెననిగాని వాకొనుట కాధారములు కానరావు. ఆంధ్రవంశ్యులగు రాజులు నాగరికులై క్రీస్తుశకాబ్దమునకు మూఁడువందల సంవత్సరములకుఁ బూర్వమునుండి యించుమించుగా నాలుగైదువందల సంవత్సరములు మగధ, కర్ణాట, మహారాష్ట్ర, ద్రావిడ దేశములు పాలించిరి. వీరలకు ముఖ్య రాజ్యస్థానము మగధ రాజ్యములోని పాటలీపుత్రమైనను, రెండవ రాజ్యస్థానము ఆంధ్రదేశమధ్యమున నున్న గుంటూరు కుండలమునకుఁ జేరియున్న ధరణికోట. దీనినే యాకాలమున ధాన్యకటకమని ప్రాచీనులు వ్యవహరించి యున్నారు. ఆకాలమున నాంధ్రగాజులఁదఱు తనుశాసనాదులు ప్రాకృతభాషలో వ్రాసి యున్నారు. అట్టిశాసనములు ధరణికోట, భట్టిప్రోలు, ఘంటసాల లోనగుచోటులఁ గానవచ్చుచున్నవి. పిమ్మట మనదేశముపాలించిన పల్లవులు, చోళులు గూడఁ దమశాసనాదికములఁ బ్రౌకృతవర్ణములతోఁ బ్రాకృతభాషలోను \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0016.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..606b8c8aa76f52d0973dd769c5ed45376cbb954b --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0016.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +గ్వాచిత్కముగ గీర్వాణభాషలోను రచియించుచు వచ్చిరి. గీర్వాణభాషలోనున్న యాకాలపు శాసనములుగూడఁ బ్రాకృతపదభూయిష్ఠములుగాఁ గానవచ్చు చున్నవి. దీనింబట్టిచూడ వ్యవహారాదికములకు, లేఖన వ్యవహారములకు నాకాలమునఁ బ్రాకృతమే ప్రధాన భాషగఁ బరిగణింపఁబడెననుట నిర్వివాదాంశము. ఆంధ్రభాష ఆకాలమున నున్నటులఁ గాని భాషాస్వరూప మా కాలముననిటులున్నదనిగాని +వాకొన నవకాశములు కానరావు. ఆంధ్రకవిత్వముగూడ నాకాలమున నున్నదనుట కాధారములేదు. నన్నయ్యభట్టారకునకుఁ బూర్వమున +నేశాసనమందుఁ గాని యాంధ్రగద్య పద్యాత్మకమగు శాసనములు కానరావు. క్రీ.శ ౯౫౮ ప్రాంతములలోని యుద్ధమల్లుని శాసనమొకటి బెజవాడలో నున్నది. అది ఆంధ్రభాషలో వ్రాయఁబడి యున్నదిగాని భాష యిప్పటియాంధ్రముతోఁగాని నన్నయభట్టారక ప్రయుక్తమగు నాంధ్రముతోఁ గాని పోలుటలేదు. గ్రంథమంతయు మధ్యాక్కరలతో నిండి కర్ణాటపదభూయిష్ఠమై యున్నది. అంతకుఁ బూర్వమందున్న యాంధ్రభాషాస్వరూపము మనకిట్టిదని తెలిసికొన నాధారములు బొత్తిగలేవు. ప్రాచీన శాసనములలో పదియవ శతాబ్దప్రాంతముల +నుండి ఆంధ్రవాక్యములు హద్దులలో మాత్రము కానవచ్చు చున్నవి. అవియు మనయాంధ్రభాషతో బొత్తిగఁబోలవు, క్రీ.శ. ౧౧ శతాబ్దములోని మల్ల విష్ణువర్ధనుని ఎఱఱుపల్లిభాసనములో “దక్షిణం ఉలావతలి వ్రాతిసిద్ధువబమాణందూటి దక్షిణమించి పోయి తూర్పించి అగ్ని బత్తులగట్టు పోంగా గోల్లనిగట్టుచేరి దక్షిణమించి ” అని హద్దులు వ్రాయఁబడి యున్నవి. ఆసంస్కార హీనమగు భాషకు సంస్కారయుక్తమగునిప్పటిభాషకు మిక్కిలి వ్యత్యాసము కానవచ్చుటచే రమారమి యాంధ్రకవిత్వము క్రీ.శ ౯౦౦ ప్రాంతముల జనించెననియు, భాషఅప్పటికి సంస్కారశూన్యముగ నుండెననియు రానురాను భాషయభివృద్ధిపొందెననియు నూహింప నవకాశము +కలుగుచున్నది. పూర్వము నామములు గూడ "బొడ్డియ దామపియ, పేరియ, నన్నియ, వల్లియ, మొదలగు ప్రాకృత సంప్రదాయానుసారములుగు ఇకారములతోఁ గూడి యున్నవి. కొన్ని శాసనములలో "ముయ్యలికుట్రు, పొలగరుసు, వబమాణం, ముయ్యలికుంట్రాన” అను కొన్ని యపరూపప్రయోగములు కానవచ్చుచున్నవి. సర్వలోకాశ్రయుని చందలూరు శాసనములో "వంగ్రిపో +యాయ కొళ్లపుఱోబోయాయ, పిదెనబోయాయ, కులి యిదబోయాయ" అని బోయపదము బ్రాహ్మణుల కుపయోగింపఁబడినది. వంగ్రి, కొళ్ళపుఱ, పిదెన, కులియిద - యివి బ్రాహ్మణనామములు. దీనిచే క్రీ. శ ఆఱవశతాబ్దాంతమందలి యాంధ్రభాష స్వరూప మిట్టిదని తేలు చున్నది. మనకుఁ గానవచ్చినంతవఱకు నన్నయభట్టార కుఁడె కవులలో మొదటివాఁడని తోచుచున్నది. అంతకు మున్నాంధ్రకవిత్వము లేకపోలేదు గాని సంస్కార శూన్యముగ, నితరభాషాపద సాంకర్యముతోఁ గూడి నియమశూన్యముగ నుండెననియు, నన్నెచోడులు మువ్వురు క్రీ.శ.౯౫౦ మొదలు ౧౨౫౦ వఱకుండుటచేతను, భారతముకంటే కుమారసంభవము నాగరకతగాఁ గా +నవచ్చుటచేతను నన్నెచోడకవి నన్నయభట్టారకున కీవలివాఁడనియుఁ బలువురు భ్రాంతిపడుచున్నారు. + +నియమహీనమగు నీయాంధ్రభాషకు మొదటికవి నన్నయభట్టారకుఁ డనుకొందము, భాషకు బురాణయుగము నన్నయ్యభట్టారకుఁడు మొదలు శ్రీనాధకవివఱకనియు, శ్రీనాథకవి మొదలు కూచిమంచి తిమ్మకవి అడిదముసూరకవుల వఱకుఁ బ్రబంధయుగమునియు, ఆవలిది స్వతంత్ర యుగమనియు భావింతము. పురాణ యుగమునఁ గవిత్రయమువారు భాషకుఁజేసిన మే లనిర్వాచ్యము, అనితర సాధ్యము. భారతకవులు పురాణాంధ్రీకరణమునఁ జూపిన నూతనమార్గములు స్వతంత్రవృత్తులుకవితాచమత్కృతులు ననుసరించి కేతన, మారన,అనంతామాత్యుఁడు లోనగుమహాకవు లుద్గ్రంధములు వ్రాసిరి. భాషయొక్క పరిపూర్ణావస్థ శ్రీనాధుని కాలమున మిగుల వైభవోపేతముగ నుండెను. ఆకాలపుఁ +గవులందఱు నియతి తప్పకుండ, నౌచితి తొలఁగకుండ, వాఙ్మయము చెడకుండ దేశ్యపదములు గ్రంథస్థములుగఁ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0018.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3ef6584ae1910fdb3a6b42291b7b1bb981b6d68 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0018.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పట్టుదలతోఁ జేర్చిరి. ఈవర్ణనయుగము నే స్వతంత్రముగముగ భావించితిని. పలువురు లక్ష్మణోల్లంఘనము, గుణ విసర్జనము, రసాభాసము, కావ్యములలో కుప్పలుగాఁగుప్పిరి. రానురాను యక్షగానములు, గుమ్మెటకధలు, వీధి నాటకములఁకూడ నీ కాలముననే యభివృద్ధిలోనికివచ్చెను. ఆంధ్రభాష గ్రాంధికరూపముఁ దాల్చినపిమ్మట, నిటుల పూర్వోక్తక్రమముగ రూపత్రయముఁ దాల్చెను. పిమ్మట ఆంగ్లేయులు పరిచయమువలనను, క్రమప్రాప్తనుగు నాగరకతవలనను మనభాషకుఁ బూర్వారిష్టములు కొంతకఱకుఁ దొలఁగినవి. గర్భకవిత్వములు, చిత్రకవిత్వములు, యమకాదులు, కవితారసభంజకములును గల కావ్యములు నశించెను. నూతన భావన యాంధ్రుల హృదయదర్పణమునఁ బ్రతిఫలించెను. భాషకు విమర్శగ్రంధము లుత్పన్నములయ్యెను. గీర్వాణనాటకములకుఁ దెలింగింపులు బయలు వెడలెను. రానురాను భాషపూర్వావస్థలఁదొలంగి నేఁటికి కొంతవఱకు నూతనవికాసము వహించెను. ఇప్పటికి సర్వాంగ సుందరములగు కావ్యములు, భావబోధకములగు వచనకావ్యములు, పూర్వుల పవిత్రజీవితములఁ దెల్పుచరిత్రములు భాష కావశ్యకములై యున్నవి. ప్రాచీన కవుల సంప్రదాయములు వారల గ్రంధములు నేఁటికవులకుఁ గొన్నికొన్ని తావుల మార్గదర్శకములు కావలసివచ్చెను. ప్రతికవికిఁ దగుపాటి విమర్శనజ్ఞానము చరిత్రజ్ఞానము వతీమానకాలమున నావశ్యకముగ నుండవలసివచ్చుటచే భాషాసేవకులకు గ్రంథాలయములతో నక్కఱకల్గెను. ముద్రిత గ్రంథములన్నియు ప్రతికవియు సేకరించుకొనుటయు వ్యయప్రయాసలు భరించుటయు జనసామాన్యమునకుఁ గష్టముగాఁ దోఁచసాగెను. ఇట్టిపరివలి౯నముగల పందొమ్మిదవశతాబ్దమున నే ఎన్ని శతాబ్దములక్రిందనో యంతరించిన గ్రంథాలయములు పునరుజ్ఞాతమ్ము లయ్యెను. ఈ గ్ర౦థాలయములలోఁ గొన్నిఁటియందు ముఖ్యముగా లిఖిత గ్రంధములు శాసనాద్యాధారములు, +దండెకవిలెలు ప్రోగుచేయఁబడెను. మఱికొన్నింటియందు ముద్రితగ్రంధములు మాత్రమే సేకరింపఁబడను. ఇపుడు ప్రతిగ్రంథాల +యమువారును విధిగఁ బ్రాచీనకవుల కృతములై మాఱుమూలలఁబడి నామరూపములులేక నశింపనున్న యాదికవుల లిఖితగ్రంథములఁ బ్రచురింపఁదగిన యవసరముకలిగినది. జనసామాన్యమునకు భావయం దభిమాన మభివృద్ధినొందసాగెను. కావుననే ఐక్యక౦ఠ్యముగ మనము గ్రంథాలయముల నభివృద్ధి చేయవలసివచ్చినది. విద్యార్థులకు దేశికునికంటె గ్రంథాలయములెక్కుడు సాహాయ్యము +చేయఁ దొడంగెను, భాషకు గ్రంథాలయములే జీవనాధారములు. + +మనము గ్రంథాలయోద్యమము పాశ్చాత్యులవలన నేర్చికొంటిని మనవారు భ్రమపడుచున్నారు. కాని ప్రాచీన కాలమునుండియు మనదేశమందు గ్రంథాలయములుకలవు. ఆకాలమున ముద్రణాది సౌకర్యములు లేవు గాన మిగుల ఇరుదుగనుండెడివి. ఇప్పటికిని మనము ప్రాచ్యలిఖిత గ్రంథశోధనకై బయలు వెడల నెన్నెన్ని మోయముద్రితాళపత్రగ్రంధములు లభించుచున్నవి. దానింబట్టి యగృహయజమానుని వంశీయులలోఁ బూర్వమెవరో యొక పండితుఁడొ యొక భాషాభిమానియో నాపుస్తకముల సేకరించెననియు, బ్రపంచము నాపొత్తముల వ్యాపింపఁజే సెననియుఁ దదితరులవలన వినుచున్నారము. మన గ్రంథాలయ నిర్వహణమిందు గర్భితమైయున్నది. ప్రాయశః మనకిట్టి చరిత్రాంశములకు శాసనాద్యాధారములుకూడ లభించుచునేయున్నవి. ఆకాలమున విద్యాభిమానులైన శ్రీమంతులగు ప్రభువులు గ్రంథాలయముల నెలకొల్ప నేర్చుట కష్టకార్యము కాదనుట నిర్వివాదాంశము. నేఁటికినిఁ గొన్ని కొన్ని సంస్థానములలో బండ్లకొలంది యపూర్వతాళపక్త్ర గ్రంధములు కానవచ్చుట యిందులకుఁ బ్రబలాధారము. పూర్వమువలె నిప్పుడును గ్రంథాలయములు మనదేశమునఁ గలవు గాని నాఁటికి నేఁటికిఁ బెక్కు తెఱంగుల భేదముండవచ్చును. రాను రాను దేశమున నవనాగరక దశ దినదినాభ్యుదయముఁ +గాంచుచున్నందున గ్రంథాలయముల నిబంధనలధికమై భాండాగారమున కరుదెంచు పాఠకుల కెటుల సంతోషముఁ గూర్పవలయునో, గ్రంథాలయము కర్షకుఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0019.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..16bbce39a5e1adcea404d2b931ae0da45937ce3b --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0019.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మొదలు పండితోత్తముని వఱకు జనుల నెటుల నాకర్షింపవలయునో, ఆబాలగోపాలమున కెటుల జ్ఞానముఁ బ్రసాదింపవలయునో, +చక్కఁగ గుఱుతెఱింగి ప్రస్తుత గ్రంథాలయాధికారులు సంచరించుట యుఁ-బ్రకృతము ముద్రణాది సౌకర్యములవలనఁ బొత్తములు సులభ సాధ్యములగుటయు - లోసగు నుపయోగములవలనఁ బూర్వము కంటె నేఁడె గ్రంథాలయములవలన నెక్కుడు జ్ఞానము సంపాదించు చుచున్నారమని నాయభిప్రాయము. మన పూర్వుల యున్నత జీవితాదర్శములగు చరిత్రలు పూర్వమునుండి మనకులేనందున భరతఖండమున వెండెందు గ్రంథాలయములు కలవో యేనియెటుల వృద్ధిక్షయములఁ గాంచెనో వారికోననవకాశములేకున్నది. గ్రంథభండాగారములుకూడఁ బూర్వము మనభరత ఖండమునఁ గలవని వ్రాయుటకుమాత్ర మొకటి రెండాధారములేని మనకు దొఱుకక పోవు, “నలంద" యను స్థలమున గ్రీ.శ.౭౧ శతాబ్దమున నొక విశ్వవిద్యాలయము గ్రంఢభాండారమునుండెననియు, అమరావతికి సమీపముననున్న ధరణికోటయొద్ద 25 గురు ఉపాధ్యాయులు గల విశ్వవిద్యాలయము గ్రంథాలయముకలదనియు శాసనాద్యాధారము +లవలనఁ దెలియుచున్నది. ముఖ్యముగఁ బూర్వగ్రంథాలయములన్నియు దేవళములయందు మఠములయందు స్థాపింపఁబడెను. అప్పుడందలి గ్రంథములు నిమ్న జాతులకు లభింపకపోవుటయుఁ గేవల పండితులకుఁ దక్క సామాన్యుల కాగ్రంథములు లభింపకుండుటయులోనగు నిర్బంధములు పెక్కులు కలవు. క్రమక్రమముగ మన దేశమున మత ద్వేషములు ప్రబలుకొలందిని గ్రంథాలయములు, మఠములు, విశ్వవిద్యాలయములు లోనగు మానవుల పవిత్ర జీవితాదర్శములన్నియు రూపుమాసినవి. నామమాత్ర +శేషములైనవి. క్రమశః శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, తిరుమల దేవరాయలు, అన వేమారెడ్డి లోనగు విద్వన్నృపుల కాలమున భాషయు గ్రంథాలయములు పునరుద్ధరణము నొందెఁగాని, తురుష్కుల దాడులవలనను అరాజకములవలనను మనపవిత్ర గ్రంథాలయములు పరశురామప్రీతి నొందినవి. అప్పుడె మనకనులమూసి పాశ్చాత్యులు మన పవిత్రగ్రంధముల ఖండాంతరములకుఁ జేర్చిరి. ఇంకను +మనదేశమున హృతశేషములగు నుత్తమగ్రంధములుక్వా చిత్కముగ లేకపోలేదు. కాన దేశీయులందరు గ్రంథాన్వేషణమణమునకుఁ గడంగుట యుక్తవిధియని విన్నవించు చున్నాను. + +గ్రంథాలయమన నేదియో, దాని విధాయకకృత్యము లెవ్వియో జనసామాన్యమునకుఁ జక్కఁగ బోధపడనియాడ గ్రంథాలయముల +కత౯కావ్యముం గూర్చి ముచ్చటించుట ప్రస్తుతము కాదు. ప్రథమమున గ్రంథాలయాధికారు లెట్టివారుగ నుండవలయును? అని +విచారింతుము. ప్రతిభాండాగార ధికారియు పాఠకులయొక్కయెట్టి సందేహముల నేని నివృత్తిఁజేయఁగల శక్తి సామ౯ఢ్యములు కలవాఁడై యుండవలయును. వీరు తమ గ్రంథాలయమందలి యన్ని గ్రంథములను విమర్శనాదృష్టితో నామూలాగ్రము పరిశీలించియుండుట యుత్తమము లేక తమ గ్రంథాలయమునందలి గ్రంధముల గుణాగుణము లైనను బాగుగా నెఱింగి యుండవలయును. +గ్రంథాలయాధికారి ప్రతిపాఠకుని తనకు సమానునిగబరిగణించుచు శాంతము, అహంకారశూళ్యము లోనగుసుగుణములలోఁగూడఁ భాఠకులకు మార్గదర్శకుఁడైయుండవలయును. గ్రంథాలయాధికారి తన జీవితము పరమార్థముకొఱకు ధారపోయువాఁడుగను ప్రియవక్తృత్వము కలవాఁడుగను, నీర్భరకార్యదీక్షాపరతంత్రుఁడుగను, పవిత్రప్రవత౯నము కలవాఁడుగ నుండవలయును. గ్రంథాలయాధికారి పాఠకులకు గ్రంథము లొసంగుటయుఁ గ్రమ్మఱ పుచ్చుకొనుటయు మాత్రమె తనవిధ్యక్తమని తలంపక, తగుపాటి విద్యాపరిచయము కలవారయ్యు భాషాప్రపంచము కన్నెత్తి చూడక తమకుఁగల తెలివి తేటల విద్యకై వెచ్చింపని సామాన్యజనులను భాసాభిమానులుగను జ్ఞానవంతులుగను యుక్తాయుక్తవివేకవంతులగను చేయుటకుఁ బాటుపడవలయును. ఇట్లనుటచే గ్రంథాలయాధికారి విద్యావంతులకు బుద్ధిమంతులకు +సహాయముజేయ నవసరము లేదా యందురేమో! గ్రంథ పఠనాశక్తి కలవారొకగ్రంథాలయముననేగాక యిచ్చ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0020.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51419b52710c0129ceb080520bc406c4cccb196b --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0020.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +వచ్చినచోట గ్రంథములు సంపాదించి పఠించి ఫలమనుభవింపఁగలరు. కాన నట్టివారికి మనము చేయునది సహాయమా? అట్టివారు గ్రంథాలయములకుఁ బ్రతినిధులుగ నుండి సమానబుద్ధితో జనసామాన్యమునకు నూతన వికాసముల గూర్చు విద్యాజ్ఞానముల +బోధింపుట యుక్తము. మన దేశమునందలి గ్రంథాలయాధిపతు లిట్టివిధులాచరణలోనికిందెచ్చిన విజ్ఞానము ప్రజల నాకషి౯౦పక +పోదు. గ్రంథపఠనమునం దాసక్తిఁగల విద్యావంతులకుఁ బుస్తకము లందింపఁగలము. విద్యకలిగి పఠనాశక్తి లేనివారి నెటులో యత్న మొనరించి చదువుకొనునట్లు లోసరింపఁగలము. ఇంతటితో మనము కృతార్థులము కాజాలము. పామరులకుఁగూడ విద్యయందలి శ్రేయోలాభము లెఱింగింపవలయును. గ్రంథాలయములు ముఖ్యముగా విద్యాగంధశూన్యులకొఱ కెన్నియో శ్రమలపడి వాండ్రకు విజ్ఞానము ప్రసాదింప వలయును. అప్పటికిఁ గాని గ్రంథాలయ గర్భితనుగు సంకల్పము ఫలవంతము కాదు. విద్యాగంధశూన్యులను బైస్కోపు, మ్యాజిక్ ల్యాండ్రి౯, సీనోమోటోగ్రాఫ్ లోనగు యంత్రములవలనను, హరికథానాటక పురాణో (ఉ) పన్యాసాది కాలక్షేపముల వలనను, సులభగ్రాహ్యములగు నుపన్యాసములవలనను జ్ఞానాభివృద్ధిఁ గలవారిగ గ్రంథాలయములొనరింప దీక్ష వహింపవలెను. భారతీయులలో వివిధైశ్వర్యములలో విద్యయే మిక్కిలి తక్కువగనున్నది. అందు స్త్రీ విద్య లేని దానిలోననే చేరినది. స్త్రీలలో నూటికిఁ గోటికొక్కర్తె +యెట్టి గ్రంథము నైనఁ జదివి యర్థము గైకొనఁగలదేమో. చదువువచ్చిన స్త్రీలలోఁ గూడ నున్నత విద్య చాల తక్కువ. అట్టివారికి +మనము శక్తివంచనలేకుండ దోడ్పడవలయును. మన మిప్పుడు గ్రంథాలయముల లోనికి హైందవ స్త్రీలు వచ్చునటు లేర్పాటు +చేయలేక పోయినప్పటికి స్త్రీలయొద్దకైనను వారికర్థమగు సద్గ్రంథముల బంపుచు విద్యాభివృద్ధి చేసి స్త్రీ విద్య నున్నతి లోనికిఁ దేవలయును. ఇప్పుడు మన యాంధ్రదేశమున నున్న గ్రంథభాండాగారము లెవ్వియు స్త్రీ విద్యాభివృద్ధికి దృప్తికరముగఁ బనిచేయుట లేదు. మనము శ్రీవి ద్యావశ్యకతఁ దెలిసికొని తదభివృద్ధికై ప్రయత్నింతుము గాక. + +జ్ఞానశూన్యులగు పంచషడ్వత్సరులగు బాలురను గూడ గ్రంథాలయము లాకర్షింపవలయును. భారతీయులకు గ్రంథాలయములపై +ననురాగ షజ్ఞానదశలోననే కలిగినగాని దేశమభివృద్ధిలోనికి రాఁజాలదు. బాలకులే హైందవౌన్నత్య ప్రతిష్ఠానిర్వహణయోగ్యులు కావున వారిని మన మెల్ల విధములఁ గనెట్టవలయును. బాలురను పాఠశాలాధికారుల సాహాయ్యముచే భాండాగారములకు రప్పించి వాండ్రకుఁ +దీఱికయైనపుడెల్ల భాండాగారములకు వచ్చునంతటి యభిరుచి కలిగింపవలయును. ఇందులకుఁగాను బాలురకు పయుక్తములగు నాట లేర్పఱుపవలయును. వీరుచూచి యానందించుటకు సద్భావబోధకములై చిత్రములైన చిత్తరువులుగల గ్రంథములను గ్రంథాలయములు సమకూర్పవలయును. వీరికిఁ దెలియునంపటి సులభ శైలిలో గొన్ని గ్రంథములు వ్రాయించి చదువుకొనఁగలవారి కొసంగి, చదువుకొనలేనివారి కందలి యంశములు బోధించి, జ్ఞానము కలిగింప గ్రంథాలయములు ముఖ్యముగాఁ బనిచేయవలయును. ఇట్టి గ్రంథములు ఆంధ్రభాషలో నరుదుగ నున్నవి. గ్రంథాలయములలో మహాపురుషుల చిత్తరువులు సమకూర్చి వాని వృత్తాంతములు బాలురకు బోధించుచుఁ బరీక్షలలోను నుతీర్ణులగు బాలురకు బహూకృతు లొసంగుచు బాలుర విద్యాభివృద్ధి ముఖ్యముగఁ జేయవలయును. + +గ్రంథాలయములలో బ్రాహ్మణుఁడని వైశ్యుఁడని శూద్రుఁడని నిమ్న జాతీయుఁడని భేదము పెట్టుకొనరాదని నాయభిప్రాయము. జాతి భేదములు గ్రంథాలయములం దీపణ్మాత్రమేని గణింపరాదని సహేతుకముగ శాసింపవచ్చును. సాధ్యమైనంతవఱకు భాండాగారములకు స్వంతభవన మావశ్యకము. ఇవియన్ని యటులుండ సంచార గ్రంథాలయములు నెలకొల్పుట మిగుల నావశ్యకము. సంచార గ్రంథాలయముల వలనఁ బల్లెటూళ్ళ పౌరుల కుపయోగ మెక్కుడు కలదు. ముఖ్యముగా పట్టణవాస్తవ్యులకంటే పల్లెటూళ్ళ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0021.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87a232c3cb230e23a936c9fba63895adc55587bf --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0021.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +నివసించువారు జ్ఞానశూన్యులుగానుంటచే నీ కార్యము పల్లెటూళ్ళవారి కెక్కుడు పయోగకరము. మన దేశము నిర్బంధ విద్యకు నోఁచుకొనలేదు. కావున గ్రంథాలయములవారు రాత్రి పాఠశాలల నిల్పి, పగలు చదువుకొనఁ జాలని వారలకు తమ వ్యయముతో విద్య నేర్పి, ధర్మ విద్యావాన మొనర్చి జనసామాన్యమునకు జ్ఞానము ప్రసాదింపవలయును. మఱియు ముద్రిత గ్రంథములఁ గొన్నిఁటీని సేకరించి యొకచోఁ గూర్చినంతనే దానికి గ్రంథాలయనును పేరొప్పదు. ప్రతి గ్రంథాలయమువారును అముద్రితగ్రంధములను, దాళపత్రగ్రంథములకు సంపాదించి గ్రంథాలయముల నలంకరింపవలయును. ముద్రిత్తగ్రంధములను మన నవీనుల క విధముల మార్చి మూల కవుల యభిప్రాయముల చెఱచియున్నారు. అట్టి సందేహ నివృత్తికై యచ్చుపడిన వేనియు లిఖిత గ్రంథముల సం +పాదించవలయును మన పెద్దలు పఠించు గ్రంథస్థములు కాని చాఁటుపద్యములను, ఆఁడువాండ్రు, కాపులు, పాడు పాటలను సామాన్యులు చెప్పికొను చారిత్రోగ్బోధకములగు కధలను గ్రంథాలయములు ముఖ్యముగా సమకూర్పవలయును. “ఇంటదాల్చి రచ్చ గెలువవలె” నను సామెతజ్ఞాపకమందుచుకొని మన చెయిజారికంటికగపడక ఖండాంతరములకు దేశాంతములకుఁ బోవనున్న లిఖిత +పుస్తకములకై తొలుతయత్నించి పిమ్మట ముద్రిత గ్రంధములకొఱకు యత్నించుట యుక్తము. మనముపేక్షయొనరించుకొలంది, +అటుకుల పైబడి దుమ్ముకొట్టికొని రానురాను వినాశనమునొందనున్న నష్టశేషములగు మహాకవికృత మహాగ్రంధములు నశించును. కాన నిది శీఘ్రముగ్గఁజేయఁదగినది. ముద్రిత గ్రంథముల సంపాదించుటలో నించుక యాలస్యము కలిగినను మునిగిపోవునది లేదు గాని వ్రాతప్రతులార్జించుటలో వాలసించిన గ్రంథములు నామరూపములు లేకుండఁ బోవును. ఇందులకై యొకగ్రంథాలయమువారేగాక ప్రత్యాంధ్రుఁడు యత్నింపవలయును, ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్తువారు కొలఁదికాలములో నైదు వేల తాళపత్తగ్రంధములను ఆంధ్రపరిశో- +ధకసభవారు ౧౬౦౦ లిఖితగ్రంథములను నిన్న మొన్న నార్జించిరి. కర్ణాటకదేశమునను నిజాము రాష్ట్రమునను ద్రావిడదేశమునను +నేఁటికి లిఖిత పుస్తకములు కలవు. ఇందు మాటికి పదియేని కడకొకటేని యముద్రితగ్రంథము లభింపకపోదు. సకాలములో లిఖితగ్రంధముల నార్జించి మన మెల్లరము గ్రంథాలయ ప్రదర్శనములకు యత్నింపవలసియున్నది. దైవానుగ్రహమువలనను సరస్వతీ +వరప్రసాదమువలనను మనమీ ప్రదర్శనముఁ గూడ కొలఁదికాలములో నేర్పఱచుకొన శక్తులనుమగుదుము గాక. + +ఆంధ్రదేశమునఁ బ్రస్తుతమున్న గ్రంథాలయములలో భాషాగ్రంధములన్నింటిని సమకూర్చుట దుర్ఘటకార్యము. కాన నింతవఱకుఁ బ్రచురింపఁబడిన ముద్రణగ్రంథములతోడను దేశమున జీర్ణించుచున్న తాళపత్ర గ్రంధములతోడను ఆంధ్రదేశమధ్యమున +కేంద్రగ్రంథాలయ మొకటి ముఖ్యముగా స్థాపింపవలయును. కేంద్రగ్రంథాలయములేనిది భాష వృద్ధిలోనికి రాజాలదు. దీనికి +దొరతనమువారి సహాయము ఆంధ్రమహాజనుల సాహాయ్యము ముఖ్యముగాఁ గావలయును. ఇదినూతనాంశము కాదు. + +గ్రంథాలయములభివృద్ధిగనున్న ప్రతిదేశమందు నిట్టి కేంద్రగ్రంథాలయములు కలవు. కేంద్ర గ్రంథాలయముల యందు దేశమున వాడుకలోనున్న ప్రతిభాష యందలి గ్రంధములు జాగరూకతతో సమకూర్పవలయును. ఇతర గ్రంథాలయములయందున్న యముద్రిత గ్రంధప్రతులు సంపాదించవలయును. కేంద్రగ్రంథాలయము స్థాపించు వఱకు శిశుగ్రంధాలయము లభివృద్ధిలోనికి రాజాలవు. ఇది యాంధ్రులంద అకముఖమునఁ జేయఁదగిన కార్యము. + +గ్రంథాలయములవలన మనకు ముఖ్యముగా విద్యా లాధముకలుగును, విద్యయమునది మానవులకు పరంపరాగతరుగు జ్ఞాననేత్రము. +అది లేని మానవుఁడు చతుష్పాద జంతువులఁ జేరును. దానిఁ బూర్వకవులిట్లు వర్ణించిరి. +శ్లో౹౹ విద్యానామ నరస్యరూపమధికం + ప్రచ్ఛన్న గుప్తం ధనం \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0023.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5d92bd27dbebd98ce3545f8f264379c9882f088 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0023.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గ్రంధాలయమునుగూర్చి ఆసంఘ కార్యదర్శిరును, జెప్పుచు, తాము తమతకు గ్రామములయందు గ్రంథాలయములకొరకై పడిన కష్టములను గుర్చియు సంపాదించిన అనుభవములనుగూర్చియు వివరించిరి. ఈ సంఘముల వృత్తాంతములు పరస్పరము సంప్రదించుకొనుట వలన ప్రతినిధులందరును విశేషానుభవమును సంపాదించిరని జెప్పుట కెంతమాత్రమును సందియములేదు. ఈవృత్తాంతములు జదివిన పిమ్మట ఖర్మంమెట్టు గ్రంథాలయము నుండి వచ్చిన ప్రతినిధులగు హరి భాపయ్యగారు “గ్రంథాలయములు - ఆంధ్రవాఙ్మయము" అను విషయమును గూర్చి ఉపన్యాసమును జదివిరి. అనంతరము ఈతీర్మానములు జరిగినవి:- + + (1) తంజావూరు మహారాజుల యొక్క లిఖిత పుస్తక భాండాగారము ఆంధ్ర మహారాష్ట్ర ప్రభువులకాలమున బుట్టి, మన దేశీయులకు మిక్కిలి యుపయోగకారిగ నున్నది. కావున అగ్రంథభాండాగారమును విదేశములకు పోకుండ నకట్టి దానిని చెన్నపణమునందున్న ప్రభుత్వమువారి ప్రాచ్యలిఖిఁత పుస్తకభండాగారమున గాని, ఆంధ్రసాహిత్య పరిష,ద్భాండాగారమునగాని జేర్చుటకు ప్రభుత్వమువారిని ఈసభవారు కోరుచున్నారు. + + (2) ఈజిల్లాయిందున్న గ్రంథాలయములన్నియు, గ్రంథాలయోద్యమవ్యాప్తికై ప్రతివత్సరమును తమ తాలూకా సంఘమున కొకరూపాయియు, తమ జిల్లాసంఘమున కొకరూపాయియు, ఆంధ్రదేశగ్రంధభాండాగార సంఘమున కొకరూపాయియు, మొత్తము సంవత్సరమునకు 3 రూపాయిల చందా నియ్యవలెనని ఈసభవారు తిర్మానించుచున్నారు. + +కం. ఊరెల్ల మాటువ నలి | ఘోర తపన తాప బాధకు +జీవంబుల్ +నోరుదెఱచి హెచ్చెపదగ | తీరక పడియుండె నెడలు, దెలియక ధరశిక్షా . +గీ. కూడుగుడ్డకు లేక యెక్కు సవయస్సు | గడచి యాలు కలంత బడవలసిన +ముసలిబిచ్చగాఁకొంటియైమూల్గుకొనుచు | ప్రాఁత చెప్పులీర్చుచు నిండ్లు వట్టితిరుగు. +చ. కలిగిన కోమలాంగి ములు గంపను బోలె బర్వు వస్తులు +దులిపి జీలుంగుపయ్యెద మెథముల్ గనుపింపగ బైనగప్పి +తలహరిచందనంబలది 4 తల్పముపై మెవాల్చి ముద్దుల +జీలుకఁబఠించి క౯ ముకుచుఁ జే విడు పొత్తము Tమ్ము నిల్పగ౯. +తో +ఉ. ప్రొద్ద`న మావి పై ఁ గొన చివుళ్ళను మేసి గళంబుకిన్నెర +తద్దయు పంతమాడుచు విదల్చి కుహూ కుహు కూ స్వనంబుల +బెగ్గ ప్రతిధ్వనుల్ గొలిపి వెచ్చనిగాడ్పుల మండుటెండల +మొద్ద, గొంతు సాచికొని నోర్వడి కోయిలనిల్చుఁ గొమ్మపై. +E +గీ. నన్ను బోలిన వింత మొ౦దములు గొన్ని | జాతి మత సంఘవిహిత శాసనము లెల్ల +గడన సేయ కగాధలో కంబు తమకు। నెట్టి బింబంబుగొలుపునో యెంచుచ్చుకు. +పాటిబండ అప్పారావు. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0024.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..943e46d7ca8d8c2aeef6683a295f18049fbbb09c --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0024.txt @@ -0,0 +1,62 @@ +మల్లారెడ్డి + +మల్లారెడ్డి కవి ప్రసిద్ధాంధ్ర కవులలో నొక్కఁడు. +ఇతఁడు పట్చక్రవతి౯ చరిత్రము, శివధర్మోత్తర ఖండము, +బ్రహ్మోత్తరఖండము, పద్మపురాణము, వాసిష్ఠ పురాణ +ము, లైంగ్యపురాణము లోనగు గ్రంథము లాంధ్రమున +రచియించెను. మొదటి రెండు పుస్తకములు మాత్రము +ముద్రితములై యున్నవి. కవుల చరిత్రమున శ్రీవీరేశలింగము +పంతులువారు కవికాలము నిరూపించుచు +చ. బలుపుభోగ కాచ నర +పాలుని పెద్దకుమారమల్ల నీ +కలితయశఃప్రభావములు +కల్గొనలే కల కట్టుమన్నె మూఁ +కలు తలలొల్లతో బిరుదు +గద్దియముల్ చదివించుకొందురౌ +కొలఁదియెఱుంగఁజాల కల +కుక్కలు చుక్కలఁ బూజించి కూయవే. +ఈపద్యము నే అద్దంకి గంగాధర కవిని గూర్చి వ్రాయుచో +చ. బలరిపుభోగ కృష్ణ నర +పాలుని పేర కుమారకుల +అని వ్రాసియున్నారు. ఈ పద్యము మన మల్లా రెడ్డికవి +యాత్మ గౌరవార్ధముగాఁ జదివించుకొ నెననియు, సాటి +రాజులు కత్తిదూసి వీరావేశులైరనియు మల్కిభరాం +(యిబ్రహీం) శాంతపరచెననియు నొక దండకవిలెలోని +కథను బ్రమాణముగ స్వీకరించి, మల్కిభరాం క్రీ. శ. +౧౮౧వఱకు గోలకొండ రాజ్యము పాలించెఁ గాన కుమా +రమల్లయ నీ పద్యమునఁ బేరుకొనఁబడుటచే మల్ల (భూప +తి) అప్పటికి కౌమారదశయందుండవచ్చుననియు క్రీ. శ. +౧౬౦౦ ప్రాంతమున జీవించియుండెననియు వ్రాసియు +న్నారు. ఈ స్వల్పాంశమునఁ డొక్కు విఘాతములు కలవు. +“కృష్ణ నరపాలుని పేర కుమార సల్ల”యని వ్రాసిన పద్య +పాఠము మల్లారెడ్డి కన్వయింపదు. కావున “కాచనరపా +లుని పెద్దకుమారమల్ల” అను పాశము స్వీకరింపవలయు +ను. ప్రకృతకవియగు మల్లారెడ్డి కవి కాచభూపాలుని +పుత్రుడే కాని పద్యమునందున్నటులఁ బెద్దకుమారుఁడు +కాఁడు, శివధర్మోత్తరఖండమందలి +“తే. గీ. ఘనుఁడు జంగమ రెడ్డియుఁ గామి రెడ్డి +యెల్ల రెడ్డి నృపాలుండు మల్ల రెడ్డి +యైన నేనును వెలనీతిమి......”” +అను పద్యమువలనను ఉమాపత్యభ్యుదయములోని వంశ +వృక్షమువలనను మల్లా రెడ్డి కడసారివాఁడని తేలుచున్న +ది. కావున పంతులు వారు వ్రాసిన మొదటిపద్యము దా +ని పాఠాంతరము ప్రకృతకవి కన్వయింపదు. మల్లా రెడ్డి +వ్రాసిన గ్రంథములలో నతని యన్న యగు కామిరెడ్డి +చక్కఁగ బ్రశంసింపఁబడి యున్నాఁడు. ఇతఁడు పట్ట +మెట్ట సరస్వతిసోమయాజిచే సూతసంహిత కృతినొం +ది యున్నాఁడు. నుఱియు నితఁడు గోలకొండ నవాబు +ల మెప్పించి సంస్థానపు సనదు ౧ంగిగహిజరీలో (క్రీ.శ. +౧౬౭౭)లో పొందియున్నాఁడు. కావున సుప్రసిద్ధులగు +నగ్రజులుండ నందు పెద్దకుమారమల్ల యని ముల్లా రెడ్డి +సంబోధనము చేయనిచ్చునా ! మఱియు శివధర్మోత్తర +ఖండము కృత్యాదియందు +“మ. భువి మా యన్నగు కామిరెడ్డి కృపచేఁ +బొషించి మన్నించినాఁ +డు వెసకొ దాఁ దదృణంబుపాయునని తో +డ్తో సిద్ధ రామార్పణం +బవునంచు శివుఁడానతిచ్చినది మే +లౌనంచు బుద్ధిస్థితిజ్ +శివధర్మోత్తరవట్ల యంకితము గాఁ +జేయంగ నేఁ బూనితి. " +అనియుఁ జెప్పికొనియున్నాఁడు. కావున పైఁ బద్య +ములు ప్రకృతాంశమునకుం బనికిరావు. కుమార ముల్ల \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0029.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff748d565e58629b9cb40f54445740358b4dc5e2 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0029.txt @@ -0,0 +1,55 @@ +సీ, ఎద్దేశికాధ్యక్షు * డేకశిలా పురి +నిజమతంబంతయు + నిర్వహించె +ఏదేశిక శ్రేష్ఠఁ డాదియై రామాను +జాచార్య విజయధ్వ +లిఖితపుస్తక కేంద్రాలయము +జాంక మయ్యె +ఏ దేశ కాధ్యక్షు · సిద్ధబుద్ధి స్ఫూర్తి +బ్రహ్మరాక్షసుల శా • పంబణంచే +ఏదేశికోత్తము లెదిరించి నిలిచిన +శక్తికిచక్రాంక • శక్తియొగ +గీ. నతఁడు వైష్ణవ సింహాసనస్థుఁ +దుభయ వేదాంత విద్యామహోన్నతుండు +శుద్ధసాత్విక ధర్మప్రసిద్ధకీర్తి +. శాలికంజర్ల కేశవాచార్యమౌళి. +అట్టి భరద్వాజ గోత్రుఁడగు కేశవాచారి వంశమునఁ +గొండమాచార్యుఁడు పుట్టెను. ఈ కొండ మాచార్యుఁడు +కవి గురువు. గురువు స్వప్న మునఁ గనుపించి యీకధ +యుమని యానతీయఁ దానీపనికిఁ బూనుకొనినట్లు కవి +వ్రాయుచున్నాఁడు. గణపతి దేవుని నాఁటికి ఓరుగల్లు +శైవమతము నవలంభించెను . అంతకుఁ బాగ్వమే వైష్ణ +వముచ్చటఁ బ్రౌకియుండవలెను. కవికాలము కాని, కవి +గురువు కాలము కాని తెలియుట కేమియు నాథానములు +స్పష్టముగఁ గన్పట్టుటలేదు. ఆశ్వాసాంత గద్య మిట్లు +న్నది. +“ఇది శ్రీమత్కంజర్ల కొండమాచార్య సాధారవింద +మిళిందాయమాన వన్న యామాత్య పుత్ర కస్యప గోత్రప +విత్ర శ్రీమదాల్లాడు నరసింహ ప్రణీతంబైన నారదీయ్య +పురాణంబునందు.—ఆశ్వాసము” +రమారమి అక్షం పుటల కిరుప్రక్కల వ్రాయఁబడి +యున్నది. ఏడాశ్వాసముల వఱకుఁ బ్రతి పరిశుభ్రముగ +నున్నది. తప్పులక్కడక్కడఁ గన్పట్టుచున్నను వ్రాత +మంచిది. పుటకు పంక్తులున్నని. అం అంగుళముల +పొడవుగల తాటియాకులమీద వ్రాయ బడి నది +౧) ఆంగుళములు పుట వెడల్పు. +దీనికిఁ బ్రత్యంతరము రాజను హేంద్రవరమున శ్రీవీరే +శలింగ భాం .డా గారమున నతిశైథిల్యము నొందియున్న ది . +శైలి తెలియుటకొక పద్యము :— +చ. ఆధిప సరోజ సంభవుని +యాత్మజ నేను సరోజనూతు ని +న్నధిపతిగాఁ దలంచి మన +మారఁగ నన్ను సృజించినాఁడు నే +డధికులు గుద్రముఖ్యదివి +జాగ్రణులున్న పరిత్యజించె నేఁ +డభిగతవాంఛితార్థుని +కృతార్థుని నిన్ను భజింపవచ్చితి. +పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుఁడు కూడ నారదీయ పురాణ +ము నాంధ్రభాషలో రచియించినట్లు చెప్పుకొని యు +న్నా +ఁడు. కాని యదియింతవఱకుఁ గాన్పింపలేదు. ఈతఁ +డైన మంచికనియే. ధారాళమైన భాషలో వ్రాయఁగల +వాఁడు. శైలి మంచిది. ప్రబంధ కవిత్వమునకుఁ దీసిపో +వనిది. +- వంగూరి సుబ్బారావు. + +గ్రంథాలయము

\ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0030.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab616e24ba0f24ce70c34d05bc7b8e07924ba9f3 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0030.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +౧. రమ్యాంధ్రరాష్ట్ర హర్మ్య బందు రాజిల్లు లేని నిధానమౌ దీపకాంతి +భాషాబ్ధి పైఁ దేలి వ్యాపించు సద్గ్రంథ నౌకావితతి రక్షణ స్థలంబు +వరపండిత కవీళ భాషాభిమానులన్ కీరాదులకు సహకారవనము +భువి శాశ్వతంబగు పూర్వవిజ్ఞాన సద్విత్తంబు దాచెడు పెట్టెయనఁగ +నలరు పూర్వ సద్గ్రంథకేంద్రాలయంబు - నాంధ్రభోజుండు శ్రీపీఠికావనీశుఁ +డాదరింపగ నిరుపమఖ్యాతితోడ - జగతి వర్ధిల్లగలదు నిస్సంశయముగ. + +౨. పురువు నోళులఁ బడి పొలిసిపోయినవెన్ని యగ్ని కీలల దగ్ధమైన వెన్ని +వరద పాలైపోయి వార్థిఁ జేరిన వెన్ని శిధిలంబులై రూపుమా సెడిన వెన్ని +చిన్నపిల్లలు వేడ్కఁ జింపివేసినవెన్ని మాత్రంపుకోతల సురిగె నెన్ని +పరుల చేతులఁ బడి పాడైనవియెన్ని యితరవిధంబుల నెగిరె నెన్ని +పోయినవి పోవ మిగిలిన పుస్తకముల - నైనఁ జేర్చి కాపాడ మేలంచుఁ దలంచి +ఘన యశఃకాములౌ చెలికానివారు - పూనుకొన్నవారాంధ్రుల పుణ్యమునను. + +౩. గ్రంథముల్ గలవారు ప్రచురింపనొల్లరు ప్రచురించువారికి వదలఁబోరు +ప్రతివ్రాసి దానిఁ గాపాడ గాఁజూడరు ప్రతి వ్రాయ నెరవీయఁ జాలుపడరు +తాము చదివియైనఁ దన్మహత్తును జెప్ప దొరులకుఁ జూపింప నొల్లకుంద్రు +సొమ్ము గైకొనియైనఁ జూపింపఁ దలఁ బో రున్నను లేదనుచుందు రకట +గోవు నదలించు పచ్చికఁ గుక్క తినదు - వెఱిపద్ధతి యిఁకనైన విడిచిపెట్టి +పుస్తకంబులఁ జేర్చుచు బ్రోవరయ్య - శాశ్వతంబగు పూర్వవిజ్ఞాన మహిమ. + +౪. సర్వజనాహ్లాద సంధాయ సుగుణగణములు సువర్ణ పర్ణములు గాఁగ +ఔదార్య పరిమళం బనయంబు ప్రకటించు సరసోక్తతీతి పుష్పచయము గాఁగ +శ్రితజనాధారమై చెలఁ గెడి కరుణారసంబె స్వాదు మకరందంబు గాఁగ +కరుణతోఁ బరులకుఁగావించు సత్కార్యకాండముల్ సత్ఫల గణముగాఁగ +విబుధసన్నుత శ్రీకల్పవృక్షమువలెఁ - తెలఁగు సూర్యరాయ ప్రభు జ్యేష్ఠసుతుని +యక్షరాభ్యాస శుభసమయమున నిలిపె - వృద్ధిఁబొందును యువరాజ విద్యతోడ. + +౫. నివరింప సూక్ష్మమౌ విత్తనంబునఁ బుట్టి పెనుమఱ్ఱి విరబాకి పెరుఁగునట్లు +ఆదిలో నొకయంగతో దాటఁ గు నేఱు తుద కామడవెడల్పు తొడరునట్లు +తొలుత లొడి తెడు నెమిలిపింఛము పించము తుది బారెడై వన్నెల వఱలునట్లు +మొట్టమొదట చిన్న మెట్టమె చివరకు పెద్ద పర్వతముగాఁ బెరుఁగునట్లు +మీగుచేయు సత్కార్యంబు మేదిని పయి - దినదినాభివృద్ధినిఁచెంది తేజరిల్లు +ధర్మగుణకాయ చెలికాని ధర్మరాయ - ఆర్యవినుత లచ్చారాయ సూర్యరాయ. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0031.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efa24805dc31c8d19b76b967c94fe24f1d9cf062 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0031.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఈ వత్సరమున నాల్గవ గ్రంథాలయప్రతినిధుల మహాసభ గంజాం జిల్లా "బారువ" గ్రామమునందు జరుగునని *ఎల్లరకును తెలిసిన విషయమే. + +"బారువ” యందు ఈ వత్సరము జరుగు గ్రంథాలయ ప్రతినిధుల సభతో పాటు గ్రంథాలయ ప్రదర్శనమును గూడ ఏర్పాటు చేయవలెనని ఆలోచించితిమి. గ్రంథాలయ సర్వస్వము మొదటి సంపుటము యొక్క రెండవ సంచికయందు “మహేళన" గ్రంథాలయ ప్రదర్శనమును గూర్చి తెలిసికొనిన చదువరులకు గ్రంథాలయ ప్రదర్శనమన నేమియో తెలియదని తలంపను. + +ఈ ప్రదర్శనము యొక్క ఆవశ్యకతను గూర్చి పలుపురతో ఆలోచింపగా, అందరును ఉత్సాహముతో గూడిన ప్రోత్సాహము నే జూపిరి. +అందుచేత కార్యమమునకు గడంగుటకై ఆలోచించి, ఈ ప్రదర్శనమును నిర్వహించుటకై కొన్ని ప్రదర్శనార్హములగు వస్తువుల నంపి సహాయము చేయవలసినదని కోరుచు, మన సంఘమునకు ఉపాధ్యక్షులగు సూరి వేంకటనరసింహశాస్త్రి గారు, బరోడా గ్రంథాలయ శాఖాధ్యక్షులగు శ్రీ జే.యస్.కుడల్ కార్ గారికి ఉత్తరమును వ్రాసిరి . అందుమీద వారు ౧౯౧౭ సం. జనవరి ౨ వ తారీఖు మొదలు +౯ వ తేదీవఱకు బరోడాపట్టణమందు వ్యవసాయక పారిశ్రామిక ప్రదర్శన మొకటి జరుగనున్నదనియు, అందు గ్రంథాలయ ప్రదర్శన +శాఖ డ ఏర్పరుపబడుననియు, ఆప్రదర్శనమునకు ఎవరినైన ప్రతినిధి నంపినయెడల, వీలయిన ప్రదర్శనములను దీసికొని +పోవచ్చుననియు ప్రత్యుత్తరమిచ్చిరి. ఈ లేఖ వచ్చునప్పటికి నేను గ్రామమునందు లేను. కొంచెము పనిగలగి అమలాపురము +తాలూకాకు బోయి యుంటిని. పని తీరిన పిమ్మట అమలాపురం, రాజోలు తాలూకాలయందున్న కొన్ని గ్రంథాలయములను దర్శింపుచు కొంత కాలహరణమును వేసితిని. + +బరోడాయందు జరుగు ఈ గ్రంథాలయ ప్రదర్శనమునకు బోవుటకై శ్రీ సూరివేంకటనరసింహముగారు తెలంచిరి . కాని వారి న్యాయవాదివృత్తి యందుండునట్టి జవాబుదారీనిబట్టియు, పనితొందరమునుబట్టియు అట్లు చేయజాలకపోయిరి. శ్రీ గోపరాజు బ్రహ్మానందమురును పోవలయునని తలంచిరి; కాని గృహకృత్యసంబంధములైన ఇబ్బందులచే పోజాలక పోయిరి. అందుచేత +బరోడా నుండి వచ్చిన ఉత్తరమును నాకు చేరుటకై అమలాపురమునకు బంపిరి. కాని నేను అక్కడక్కడ తిరుగుచుందుటచే ఆ ఉత్తరము నాకందలేదు ఇంతలో డిశంబరు నెల 3౦ వ తారీఖు వచ్చినది. నేను నా ప్రయాణమును ముగించుకొని ఇంటికి వచ్చితిని. +వచ్చునప్పటికి విశేషముగ పడిశభారముగా నున్నది. కొంచెము దగ్గుకూడ వచ్చుచున్నది. కాలిమీద ఒక పెద్ద కురుపు లేచి యున్నది పాదము యొక్క ఒక వ్రేలికి ఎదురుదెబ్బ తగిలి విశేషము బాధపెట్టుచున్నది. ఇట్టి స్థితియందు బరోడాప్రయాణమును గూర్చి చెప్పిరి. ఇంతే +గాక అచటికి వెళ్ళుటకు ఖర్చులకుగాను నలువది రూప్యములనుగూడ శ్రీ నూరి వేంకటనరసింహము గారు తెచ్చియిచ్చిరి. అట్టి స్థితియందు వెళ్ళకుండనుండుటకు నాకు తోచకపోయినది అందుచేత దైవము మీద భారమువైచి జనవరి ౨ వ తేదీ రాత్రి బయలుదేరి ౪ వ తేది +ఉదయమునకు బొంబాయి చేరితిని. బొంబాయి నుండి ఆరాత్రియే బయలు దేరి ౪ వ తారీఖు ఉదయమునకు బరోడా రయిలుస్టేషనునకు చేరితిని. నన్ను తీసికొనిపోవుటకై “లైబ్రరి మిసలేనీ" పత్రికయొక్క సహాయ సంపాదకులును, బరోడా కేంద్రగ్రంథాలయమునందు +గ్రంధభాండాగారులలో నొకరును ఆగు బి.యమ్. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0032.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0aac5cca7a148d80c96d81416a5b5275faae87da --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0032.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +దాదాచాంజీ గారిని రయిలుస్టేషనునకు పంపిరి. వారితో గూడ బయలు దేరి నాకొఱకు ఏర్పరుపబడిన బసయందు సామానులను బెట్టి, ప్రదర్శనస్థలమునకు బోతిని. పది ఎకరములు విశాలము కలిగిన గొప్ప మైదానమునందు ఈ ప్రదర్శన మేర్పరుపబడినది. ఈ స్థలమునకు చుట్టును ప్రదర్శనశాలలను గట్టి, మధ్యభాగమునంతను విధములగు జలయంత్రములతోడను, వివిధములగు దీప +స్థంభములతోడను, వి౦తలకు గొల్పుచుండు రాతి బొమ్మలతోడను అలంకరించిరి. దీపముల వేళ యగుసరికి ప్రదర్శనాస్థలమంతయు రెండువేల విద్యుచ్ఛక్తి దీపములతో దేవీప్యమానముగ వెలుంగుచు ఎంతయు దర్శనీయమై యొప్పుచుండెను. ప్రదర్శనమంతయు ౧ +వ్యవసాయము ౨ అడవి పదార్థములు 3 పరిశ్రమలు ౪ విద్య ౫ పుస్తకాలయము అని ఐదు భాగములుగ విభాగము జేయబడినది. + +వ్యవసాయభాగమునందు - బరోడారాజ్యమున పండు వివిధములగు ధాన్యములు, అవి పండించుటకు గల నూతన విధానములు, వాని కుపయోగమగు నూతన పరికరములు మిక్కిలి విపులముగ ప్రదర్శించిరి. పైరులను పాడు చేయునట్టి అనేకరకముల పురుగులను, వానియొక్క వివిధావస్థలయందు ప్రదర్శించిరి. ఇంతేగాక పలువిధములగు పూలచెట్లను, పుష్పములను, పండ్లచెట్లను పండ్లను గూడ ప్రదర్శించిరి. మహారాజాగారి స్వంతతోటనుండి పండ్లచెట్లయొక్కము పుష్పములు చెట్లయొక్కయు గింజలను ఉచితముగా పంచి పెట్టుచుండుటచే ఈ చెట్లను పట్టణమునందంతటను విశేషముగా బెంచుచున్నారు. బరోడారాజ్యమునందు నూటికి ఎనుబదిమంది +వ్యవసాయమువలన జీవించుజనులై యున్నారు. అందుచేత మహారాజాగారు వ్యవసాయాభివృద్ధి విషయమై విశేషముగ శ్రద్ధను వహించుచున్నారు. 3౫ సంవత్సరముల క్రిందట మహారాజాగారు సింహాసనము నెక్కినప్పుడు గొప్ప వ్యవసాయ ప్రదర్శన మొకటి చేయబడినది. అప్పటినుండిము వ్యవసాయకుల స్థితిగతులను బాగుచేయుటకై మహారాజాగారు పలువిధముల పాటుపడుచునే +యున్నారు. రాజ్యమునంతను క్రొత్తగా సర్వే చేయించి, భూమియొక్క ఫలసాయమునుబట్టి పన్నుల నేర్పరచిరి. వ్యవసాయశాస్త్రము నభ్యసించుటకై అమెరికా, ఐరోపా దేశములకు విద్యార్థుల సంపుటయేగాక, ఈ సంస్థానమునందొక వ్యవసాయపాఠశాల గూడ స్థాపించిరి. +విద్యార్థులు స్వయముగా చూచి నేర్చుకొనుటకును, మంచి విత్తనములు పండించి, రైతులకు పంచిపెట్టుటకును పరిశోధక పొలముల నేర్పాటుజేసిరి. ఇంకను పలువిధముల వ్యవసాయమభివృద్ధి చెందుటకై ఈ ప్రదర్శన మేర్పాటు జేయబడినది. + +అడవిపదార్థశాఖయంను, ఒరోడారాజ్యమునందున్న అడవులయందు దొరకునట్టి, పలువిధములగు వృక్షజాతులు, ఖనిజములు ప్రదర్శింపబడినవి. ఇంతేగాక ఆ యడవులయందు సంచరించునట్టి పలువిధములగు అడవిమృగముల చర్మములు, శ్రీ బరోడా మహారాజుగారిచే స్వయముగా చంపబడిన అడవి మృగముల స్వరూపములు గూడ జూపబడినవి. + +పరిశ్రమల నభివృద్ధిచేయుటకై బరోడాయందు ప్రత్యేక మొక్క శాఖను శ్రీ గాయక్వారు గారు చాలకాలము క్రిందటనే ఏర్పరచిరి. +౧౯౦౬ వ సంవత్సరమున శ్రీవారు అమెరికా దేశమునుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఈశాఖాధ్యక్షుతను వహించుటకై ఆ దేశమునుండి ఒక +శాస్త్రజ్ఞుని తీసికొని వచ్చిరి. + +ఎగుమతి దిగునుతి పన్నులను తీసివేయుటయేగాక తగిన ప్రోత్సాహమును గూడ ఇచ్చుచుండిరి. అందుచేత ఈరాజ్యమునందు పరిశ్రమలు విశేషముగ నాభివృధ్ధి చెందినవని చెప్పుట కొంతమాత్రమును సందియములేదు. ఈగాజ్యమునందే చేయబడి, ప్రదర్శనమునందు జూపబడిన పలువిధములగు సీమెంటుపరులు, బ్రషులు, టోపీలు, బట్టలు, మొదలుగాగల వివిధ పరిశ్రములన్నియు, పరిశ్రమభివృద్ధిని చాటుచునేయున్నవి. + +విద్యావిషయమునగూడ ఈ రాజ్యము కొఱతవడియుండలేదు. నిర్బంధ ప్రారంభ ఉచితవిద్య నెలకొల్పబడినది \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0033.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d970c4c839769095300a346496e9910c40d86ee6 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0033.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +గదా ! ఈప్రదర్శనమునందు “కిండరుగార్డెను" పనులు, “మాంటసారి ” పద్ధతి ప్రకారము విద్యావ్యాపకము చేయుటకు అనువగు పరికరములు విశేషముగ ప్రదర్శింపబడినవి. ఈబరోడాపట్టణమునందు మూగవారికిని చెవిటివారికిని విద్య చెప్పుటకు ఒక పాఠశాల గలదు. ఆపాఠశాలయందు ఎల్లలకు ఏయే సాధనములచే ఎటుల విద్యాభ్యసమును చేయించుచున్నదియు ఇంట దృష్టాంతరూపమున ప్రదర్శించిరి. ఇంకొకచోట పిల్లలచే చేయబడిన కాగితపు పనులను అనందముగ ప్రదర్శించిరి; ఇందు ఉత్తరము వ్రాసికొనుటకు “కవరు” మొదలుకొని, వండు కొనుటకు "స్టవ్ "వరకును కాగితముతోను అట్టలలోతోను చేయబడి చూపబడినది . + +చేతితోచేసి కంటితో చూచిన ఏవస్తువైన మనస్సునందు బాగుగానాటుకొనునిని, ఇట్లుపిల్లలచేత అన్ని వస్తువులును కాకితముతో చేయించుటయొక్క యభిప్రాయమై యున్నది. మఱయు స్త్రీలయొక్కము, బాలికల యొక్కయు పాఠశాలలయందు జీయబడిన అనేక వస్తువులు, రవికలు, జాకట్టులు, చిన్నచొ క్కాలు గూడ ఈ విద్యాశాఖయందే జూపబడినవి. + +ఇంకొకచోట పలువిధములగు చిత్తరువులు ప్రదర్శింపబడియున్నవి. వేరకచొట, విద్యుచ్ఛక్తిచే అన్నమును పిండివంటలను వండి జనులకందరికిని రుచిజూపుచుండిరి. ఒకచోట మైనపుబొమ్మలు జూపబడినవి; అందులో యశోదదేవి తన యొడీలో శ్రీకృష్ణుని జోకొట్టుచు ఉయ్యాలయందు దూగుచున్నటుల ఒకచోట ప్రదర్శింపబడినది. వేరొకచోట యశోదాదేవి పాలు పిదుకుచున్నట్లును, శ్రీకృష్ణుడాపాలను దొంగిలింప నిమిషనిమిషమును ప్రయత్నించుచున్నట్లును జూపబడినది. మరియొకచోట యశోదాదేవి పెరుగును చిలుకుచున్నట్లును, శ్రీకృష్ణుడా పెరుగుకుండనుండి వెన్నను దొంగిలించుచున్నట్లును జూపబడినది. ఈబొమ్మలన్నియు ఎల్లప్పుడును ఆయాపనులను జేయుచు, నిజముగ జీవముగలిగినవానివలెనే కనుపడుచుండును. వీనియందమును, నిర్మాణ నైపుణ్యమును జూచి తీరవలసినదేకాని వర్ణింపనలవిగాదు. ఇంకను ప్రదర్శించిన చిల్లరవస్తువులన్నిటనిగుఱి౦చి వ్రాసిన గొప్ప గ్రంధమేయగును. + +ఈశాఖయందు ప్రధమమున పేర్కొందగినది బాలశాఖ. పిల్లల యొక్కబుద్దిని వికసింపజేసి వారియాలోచనలయందు నూతతినభావములను జొప్పింపగలిగిన ఆటలెన్నియోఇందుజూపబడినవి. మఱియు గుడ్డలమీద బొమ్మలతో అచ్చువేయబడి, ఆరుసంవత్సరముల వయస్సుగల పిల్లలకు హృదయాకర్షముగా నుండు పుస్తకములొకచోట జూపబడినవి. ఇట్లే పదిసంవత్సరములు వయస్సుగల పిల్లలకును పదునారు సంవత్సరములలోపు వయస్సుగల పిల్లలకును కావలసిన పుస్తకములను ప్రత్యేకముగ జూపిరి. పిల్లలమనస్సులను రంజింపజేయగలిగిన బొమ్మలు,పెద్దపెద్ద పటములు వర్ణింపనలవికానన్ని చుట్టును వ్రేలాడగట్టిరి. పిల్లలు బంకమట్టితో జేసిన బొమ్మలు ఒకచోట జూపబడినని. ఒక పెట్టెయందు ఇనుముతో జేయబడిన అనేకవస్తువుల విడిభాగములున్నవి. ఆవెట్టెకు "మెకానో” యని పేరు. ఆవిడిభాగములనుండి రైలుబండ్లు, ఓడలు, విమానములు మొదలగు ౧౨౦ రకములయంత్రములను పిల్లలు సులభముగా నిర్మించుకొనగలరు. దీనివలన బాలురయందు ఆలోచనశక్తియు, నిర్మాణశక్తియు అభివృద్ధి నొందునని వేరుగా చెప్పనక్కర లేదు. ఈ బాలశాఖకుమధ్యను గ్రంధభా౦డాగారి నిలుచుని తాళములు వాయించును, లలితపదములతో గూడిన మృదుమధురములగు కెర్తనములను బాడుచు, పిల్లలనేగాక పెద్దలనుగూడ నాకర్షించుచుండెను· + +క్రొత్త గ్రంథాలయములను స్థాపించుకొనుటకై ఇరువడియైదు రూప్యములను మాత్రము ఇచ్చునట్టి గ్రామములకెల్ల శ్రీ గాయక్వారుగారు ఉచితముగానిచ్చు నూరురూపాయిల విలువగల గ్రంధములొక యలమారునందు పెట్టి బాలశాఖకు ప్రక్కనే ప్రదర్శించిరి. పిల్లలకు +కావలసిన గ్రంధములు, వ్యవసాయదారునకు కావలసీనగ్రంధములు, కులాసాగా చదువుకొనగోరువానికి గా \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0034.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd072af8f92373375af4376a9073768e9e2458bf --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0034.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +వలసిన గ్రంధములు, ఉపాధ్యాయులకు గావలసిన గ్రంధములు - స్త్రీలకు గావలసిన గ్రంథములు — ఇట్లు ఏతరగతి జనులకు +కావలసిన గ్రంధముల నాయాతరగతుల క్రింద, ప్రత్యేకముగా చిన్నచిన్న పెట్టెలయందు పెట్టె ఒక్కంటికి ౨౫ గ్రంధములు చొప్పున పెట్టి, జనులు చదువుకొనుటకై గ్రంధాలయములు లేని గ్రామములకెట్లు పంపుచున్నారో వేరొకచోటజూపిరి. బరోడాయందున్న నాలుగు జిల్లాల యొక్క పెద్దపటములను వేటొకచోట వ్రేలాడగట్టిరి; ఆ మాజిల్లాలయందున్న వివిధతరగతుల గ్రంధాలయములుగల గ్రామములను +వివిధరంగుల సూదులచే జూపిరి. బరోడా రాజ్యమునందు గ్రంధాలయోద్యమమును ప్రారంభించిన పిమ్మట గ్రంధాలయములు అభివృద్ధి ఎట్లున్నదో, అంతకు పూర్వమెట్లున్నదో చూపు పెద్దపటము నొకదానిని అందరకును బాగుగ గనపడునట్టి స్థలమునందు పెట్టిరి. దీనికి ప్రక్కనే పిల్లలచే తయారుచేయబడిన చిన్నవనము నొకదానిని ప్రదర్శించిరి. + +వేరొక స్థలమునందు అమెరికా దేశమునందును, ఐరోపొదేశమునందును, ఇటలీ దేశమునందును, జపానుదేశమునందును గల వివిధములగు జాతీయ గ్రంథాలయముల యొక్కయు, సార్వజనిక గ్రంథాలయముల యొక్కయు పెద్ద పెద్ద పటములను వ్రేలాడ గట్టినారు. అమెరికా, ఐరోపా దేశములయందలి గొప్ప గ్రంథాలయముల భవనముల యొక్క ప్లానులనుగూడ తయారుచేసి వ్రేలాడ +గట్టినారు. మిక్కిలి ప్రాచీనమైనట్టి గ్రంథాలయముల యొక్క పటములనుగూడ సంపాదించి చూపినారు. గ్రంథాలయముల యొక్క పటములన్నియు మొత్తము ౩౨౪ గలవు. + +మఱియు బరోడాయందున్న కేంద్ర గ్రంథాలయమునకు కట్టబోవు నూతన భవనము యొక్క ఆకారమును జూపు పటములు కొన్ని ప్రదర్శింపబడినవి. బరోడా గాయక్వారుగారిచే సహాయముచేయబడుచున్న గ్రంథాలయముల భవనముల యొక్క పదునాలుగు పటములను, పట్టణ గ్రంథాలయముల కుండవలసిన భవనముల యాకారములను జూపు అయిదు పటములను గూడ జూపిరి. +పాశ్చాత్య దేశములయందెల్ల ప్రసిద్ధికెక్కిన వాషింగుటను, న్యూయార్కు, బర్కు లీ౯, బోస్టను, సెంటులూయిసు, మాంచెస్టర్, +లివర్పూలు గ్రంథాలయములయొక్క పటములు మిక్కిలి సుందరముగ నున్నవి. + +మఱియొక స్థలమునుదు గ్రంథాలయమున కుండవలసిన బల్లలు, కుర్చీలు, బీరువాలు, పత్రికలుపెట్టి ప్రదర్శించుట +కనుకూలముగనుండు అలమరలు, క్రొత్తరకపు గ్రంథముల పట్టికలు, పుస్తకములను - పెద్ద గ్రంథా గారములయందు ఒక స్థలమునుండి +మరియొకచోటికి దీసికొనిపోవుటకు చిన్నచిన్న బండ్లు, మొదలగువాని నెన్నిటినో ప్రదర్శించినారు. ఇంతే గాక ఉక్కు బీరువాలలో పలు విధములగు వానిని ప్రదర్శించి వానియొక్క ఆధిక్యతను గూర్చి బోధించిరి. పిల్లలు కూర్చుండుటకు అనుకూలముగనుండునటుల ఎత్తుతక్కువగనున్న కుర్చీలు, కుర్చీమీద కూర్చుని, చదువుకొనుచు వ్రాసికొనుటకు అనుకూలముగ నుండులాగున ప్రత్యేకముగ +తయారుచేయబడిన కుర్చీలు - మొదలగువానిని కూడ ప్రదర్శించిరి. +సిన సామానులను జూపినారు. + +గొప్ప గ్రంథాలయములయందలి నిత్య వ్యవహారము జరుగుట కగత్యములకు అనేక సాధనములను విపులము గా వేరొకచోట జూపిరి. ఇంతేగాక సిరాబుడ్లు, అద్దుడుకాగితములదిమ్మలు, గుండుసూదులు గుచ్చుకొని బల్లమీద పెట్టుకొను దిమ్మలు, కలములు, పలువిధములగు సిరాలు, రబ్బరుస్టాంపులు, తారీఖులు వేసికొను స్టాంపులు మొదలగు ఉపయోగకరములగు వస్తువులను విశేషముగ జూపినారు. ఇంతేగాక, ఆనేకవిధముల పుస్తకముల బ్రెండింగులను- పదునారు, పదు నేడు శతాబ్దములయందు చేసినబైండింగుల నమోనాలను, ఈ కాలమున చేయుచున్న జైండింగుల నమోనాలను చూపివారు. మఱియు తోలు, క్యాలికో, వివిధములగు కాగితములు, జిగురు, మొదలగు బైఁడింగు సామానులను గూడ విశేషముగ జూపిరి. మిక్కిలి ప్రాచీనములును అపూర్వములును అగు తాళపత్ర గ్రంథములనేకములనుగూడ ప్రదర్శించిరి. భూర్ణ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0035.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e119e7061bdaf277bb324b354a46a7a8dca9366 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0035.txt @@ -0,0 +1,69 @@ +రపత్రములమీద వ్రాయబడిన మహా గాయత్రీభాష్యము +యొక్కయు, దేవీ సూక్త భాష్యముయొక్కయు వ్రాత +ప్రతులు చూపబడినవి. మఱియు అర అంగుళముపొడవు +పాతిక అంగుళము వెడల్పుగలిగిన చిన్న గ్రంధములుగ +ముద్రింపబడిన భగవద్గీత, కొరాను, షేక్స్పియరు నాట +మొదలగు గ్రంధముల సేకములు ప్రదర్శింప +బడినవి. + +వ్యవసాయము, పరిశ్రమలు, కళలు మొదలగు శాస్త్ర +విషయములను గూర్చిన ౬౦౦ గ్రంధములు ప్రదర్శింప +బడినవి. మరియు, ఈవిషయములను గూర్చి వివిధ దేశము +లయందు ప్రకటింపబడు పలువిధములగు పత్రికలను +గూడ ప్రదర్శించిరి, "కోడ్" అను బొమ్మలను జూపు +సినిమాయంత్రమును, ఒక మ్యాజిక్కు లాంతరును, మామూలు +పటములనన్నిటిని తెరమీద చూపించునట్టి " రేడియో +ఆప్టికన్ " అను యంత్రమును, పెద్ద స్టెరియోస్కోపును, +స్టెరియో గ్రాఫులను ఇరువదింటిని ప్రదర్శించిరి. పిమ్మట +గ్రంథాలయములయందు అచ్చుపనులు అతిసులభముగా +చేసికొనుటకు అనుకూలముగనుండు నట్టి " రెంప్రింటర్ ” +అను యంత్రమునుగూడ ప్రదర్శించిరి. ఈయంత్రము +వలన అతిస్వల్పకాలములో వేలకొలది ప్రతులను దీసికొ +నవచ్చును. ఇన్ని విధముల గ్రంథాలయ ప్రదర్శనభాగము +ప్రదర్శనమునకంతకును రాజమై యొప్పినదని చెప్ప +వచ్చును. +ఈ ప్రదర్శనమునందు ప్రతిదినమునందును రాత్రి 7 గం +టలు మొదలు 9 గంటలవరకను సినెమెటాగ్రాఫు ప్రద +ర్శనముగూడ ఉచితముగా జూపబడినది. దీని ఖరీదు పది +వేలరూపాయిలు. ఎల్లప్పుడును బరోడా రాజ్యమునందు +సంచరించుచు జనులను జ్ఞానవంతులుగ జేయుచుండును. +ఇందు జూపబడు బొమ్మలతో బాటుగ వానికి సంబం +ధించిన విషయములను గూర్చి ఉపన్యాసములను గూడ +ఇచ్చి, జనులనుద్బోధించుచుందురు. ఈ సినిమోటాగ్రాఫు +ప్రదర్శనమును జూచుటకై ప్రతినిత్యమును అనేక వేల మంది పురుషులును స్త్రీలును గూడ విచ్చేసి యానందమునందోలలాడుచుండిరి. +గ్రంథాలయోద్యము_బరోడా.

+బరోడా “సంస్థానాధీశులగు శ్రీ శాయాజీ గాయ +క్వాడీ గారు ఆధునిక కాలమున భరతఖండమందు గ్రం +థాలయోద్యనుమును స్థాపించుటయందు మార్గదర్శకులై +యున్నారు. ౧౯౧౦వ సంవత్సరమునందీయుద్యను +మా దేశమునందు ప్రారంభమైనది. అమెరికా దేశమునందు +విశేషయనుభవమును గలిగి యున్నట్టి బోర్డను దొర గారిని +శ్రీవారు ఆవత్సరమునందు పిలిపించి కేంద్రగ్రంథాలయ +మును బరోడాపట్టణమునందు స్థాపించిరి. గ్రంథాల +యోద్యమము సరియైన మార్గముల నడచునట్లు చేయుట +కును, అందుబాటులోనున్న గ్రంథాలయములన్నియ +అన్యోన్యాశ్రయములుగా నుండునటుల చేయుటకును, +కేంద్రగ్రంథాలయ ప్రతిష్టాపన స్థాపింపబడినది. శ్రీవారు +స్వయముగా చదువుకొనుటకై వివిధ విషయములను +గూర్చిన అమూల్య గ్రంధములను ౨0,000 లను సేక +రించి తమస్వంత గ్రంథ భాండాగారముగ ఉపయోగిం +చుచుండిరి. ఈ గ్రంధములనన్నిటిని కేంద్ర గ్రంథాలయ +మున కిచ్చి వేసిరి; ఇప్పుడా గ్రంథాలయమున ఆంగ్లేయ +ము, గుజరాతి, మహారాష్ట్ర గ్రంథములు ౭0,000 లు +గలవు. ఈ గ్రంథములందు అపూర్వములును అమూల్య +ములును అగు గ్రంధములనేకములు గలవు. గ్రంథము +లన్నియు నవీన శాస్త్ర పద్ధతుల ప్రకారము వర్గీకరణము +శాస్త్రపద్ధతుల +చేసి మంచిస్థితియందుంచినారు. ఈ గ్రంథ భాండాగార +మునకు ఉన్నతాధికారిగా జె.యస్. కుడల్కారుగా +రున్నారు. వీరు అమెరికా ఐరోపా జపాను మొదలగు +పాశ్చాత్య దేశములకు బోయి పదునారుమాసముల కాల +మునుగడపి, ప్రపంచమునందున్న గొప్పగ్రంథా గారము +లన్నిటిని జూచివచ్చిరి. ఈ యుద్యమమునందు ఆయా దేశ +ములందెల్లజనులు ఎట్లు అభివృద్ధిమార్గములను ద్రొక్కు +చున్నారో వారు స్వయముగ జూచివచ్చి, ఆయాపద్ధతు +లవన్నిటిని ఇచట ఆచరణయందు బెట్టుటకై ప్రయత్నిం +చుచున్నారు. వీరికి జీతము నెల ౧కి రు.౨౫౦ లు. వీరికి +సహాయము జేయుటకై సహాయఉన్నతాధికారి గలడు. +వీరి పేరు యం.ఎన్.అమీన్. బరోడాయందు +రాజు గారు గ్రంథాల యోధ్యనుమును ప్రారంభించుటకు పూ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0037.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bf1ee3c147ec96c48ddeff2713604438fcda0b8 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0037.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +బడినది. గ్రంథాలయములు పైనజెప్పబడిన ప్రకారము బరోడా రాజ్యమంతటను వ్యాపించి, వానివలన ప్రజలు నిజముగా నభివృద్ధిని బొందవలెనన్న, ప్రజలకు ముందు వానియందు అభిమానముగలుగవలెను. ఉచితముగా వచ్చినవస్తువునందు ప్రజలకంత యాదరణయుండదు. సొమ్మంతయు ప్రజలే ఖర్చుపెట్టి గ్రంథాలయములను స్థాపించుకొనవలయునని రాజు శాసించిన, ప్రజలయందు +ఉత్సాహము లేక పోవుట చేతను దారిద్యముచేతను అట్టిపని సమకూడదు కావున ప్రజలయందు ఈ యుద్యముముపట్ల ఉత్సాహమును ఆదరణమును కలుగ చేయుటకును, గ్రంథాలయములు స్థాపించినవారికి పుష్కలముగ సొమ్ములభించుటకును శ్రీ శాయాజీ మహారాజుగారు +కొన్నినియమముల నేర్పరచిరి. + +ఏ గ్రామవాసులైన ఏబదిరూపాయిలకు గాని, అంతకంటె తక్కువమొత్తమును గాని తమ గ్రామమునందు నూతన గ్రంథాలయమును స్థాపించుటకుగాను వసూలు జేసి, కేంద్ర గ్రంథాలయమువారికి దెలియపరచినయెడల పంచాయితినుండి ఏబదిరూప్యములు నిప్పించి, +తా మేబదిరూపాయిలనిచ్చెదరు. అనగా నూతన గ్రంథాలయమును స్థాపించుకొనుటకై ఏగ్రామవాసులైని ఏబదిరూపాయిల విరాళమును వసూలు జేసుకొనినమాత్రాన నూరు రూపాయిల విరాళమువచ్చును. ఇంతేకాక, ఇరువదియైదు రూపాయిల నిచ్చిన నూరు రూపాయిలు వెలువగల దేశభాషా గ్రంధములను కేంద్ర గ్రంథాలయము వారాగ్రంథాలయమునకు బహుమతిగా నిచ్చెదరు. బరోడారాజుగారి దివాను +గారిచే నేమింపబడిన ముగ్గురుపెద్దలు గలిగిన సంఘమువారీ బహుమతి గ్రంథములను నిర్ణయించెదరు. ఆగ్రంధములను జనులెల్ల చదువుకొనుటకు హక్కును గలియుందురు. ఇతర నిబంధనలను ఆ యాగ్రంథాలయముల వారేర్పరచుకొనవచ్చును. కేంద్ర గ్రంథాలమునుండి పంపబడు సంచారపుస్తకముల పెట్టెలనుగూడ, ఈ గ్రామ గ్రంథాలములు తెప్పించు కొనవచ్చును. ఇట్టి గ్రంథాలయమునకు గ్రామ గ్రంథాలయమని పేరు. దేశభాషాగ్రంథములు గలిగిన పెట్టెలను మాత్రము ఈ గ్రామ గ్రంథాలయముల +కంపెదరు. + +నాలుగు వేలకంటే ఎక్కువ జనాభాగలిగిన గ్రామస్థులు రూ ౩౦౦ లను 3౦౦ లను గాని అంతకంటే తక్కువ సొమ్మును గాని సంవత్సరమునకు వసూలు చేసికొనిన పంచాయితీ నుండిగాని మునిసిపాలిటీ నుండి గాని సంవత్సరమునకు రు 300 లను, కేంద్ర గ్రంథాలయశాఖవారు సంవత్సరమునకు రు 3౦౦ లను ఒసుగెదరు. ఇట్టి గ్రంథాలయములకు పట్టణగ్రంథాలయములని పేరు. +ఆంగ్లేయభాషా గ్రంథములు గలిగిన సంచారపుస్తకముల పెట్టెలను గూడ ఈ పట్టణగ్రంథాలయముల కంపెదరు. ఇట్టి పట్టణ +గ్రంథాలయము, దానికి దగ్గరనున్న గ్రామ గ్రంథాలయములకు సంబంధించిన వ్యవహారములను జూచుచు ఆయా గ్రామములకు +సంచార పుస్తకముల సెట్టెల నందుబాటు చేయుచుండవలెను. ఒక గ్రామమునందుగాని పట్టణపందుగాని ఒకటికంటె నెక్కువ +గ్రంథాలయములను స్థాపింపవలసిన యావశ్యకతను గూర్చి కేంద్ర గ్రంథాలయమువారే యోచించెదరు. + +ఏ జిల్లావారైన ఆజిల్లా ముఖ్యపట్టణమునందు జిల్లా కేంద్ర గ్రంథాలయమును స్థాపింపదలచి, సంవత్సరమునకు రు ౭౦౦ లను +వసూలు చేయగలిగినయెడల, పంచాయితీ నుండి గాని మునిసిపాలిటీనుండిగాని సంవత్సరమునకు రు ౭౦౦ లను, కేంద్ర గ్రంథాలయశాఖవారు రు ౭౦౦ లను విరాళముగ నిచ్చెదరు. జిల్లా గ్రంథాలయము ఆజిల్లాయందున్న గ్రంథాలయములన్నిటిమీదను +అధికారమును గలిగియుండును. ప్రభుత్వమువారి సహాయమును పొందుచుండు గ్రంథాలయములన్నియు కేంద్ర గ్రంథాలయ +పరిపాలనకు లోబడియుండును. ఏ గ్రంథాలయమైన స్వంతభవనమును నిర్మింపదలచుకొని అందుకు కావలసిన సొమ్ములో మూడవ వంతును వసూలు జేసికొనినయెడల, మిగిలిన రెండువంతులలో ఒక వంతు సొమ్మును పంచాయితీయును మరియొక వంతు సొమ్మును కేంద్ర గ్రంథాలయమువారును ఇచ్చెదరు. ఆభవనముల యొక్క ప్లానులను మాత్రము కేంద్ర గ్రంథాలయమువారంగీకరింపవలెను. + +గ్రామ గ్రంథాలయములు వారమునకధనము పదు \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0038.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44f1f346e9e4f80faec28580648385a997687e1b --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0038.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +నాలుగుగంటలైన తెరచియుంచవలెను. శలవుదినములు యందు రెండు గంటలకంటే ఎక్కువ కాలమే తెరచి యుంచవలెను. పట్టణగ్రంథాలయమును జిల్లా గ్రంధాలయమును ప్రతిదినము ౬ గంటలకు లెక్కువగాకుండ తెరచియు౦చవలెను. + +గ్రామ గ్రంథాలయము పట్టణ గ్రంథాలయమునకు మూడుమాసముల కొకసారి, దానిపనిని తెలియజే యునట్టి రిపోర్టునంపవలెను. పట్టణగ్రంథాలయము దానిపనిని, గ్రామ గ్రంథాలయముల పనిని తెలియజేయున రిపోర్టును మూడుమాసముల కొకసారి జిల్లా +గ్రంథాలయమునకంపవలెను. జిల్లా గ్రంథాలయము దానిపనిని, దాని క్రిందఉండిన గ్రామ, పట్టణగ్రంథాలయముల పనిని +తెలిజేయునట్టి రిపోర్టును మూడు మాసముల కొకసారి కేంద్ర గ్రంథాలయమున కంపవలెను. ఒక జిల్లాయందు పట్టణగ్రంథాలయములు లేనప్పుడు, గ్రామ గ్రంథాలయములు జిల్లా గ్రంథాలయముతోనే ఉత్తర ప్రత్యుత్తరములను జరుపుకొనవచ్చును. ఒక జిల్లా యందు జిల్లా +గ్రంథాలయముకూడ లేకుండిన, ఆజిల్లాయందున్న గ్రామ గ్రంథాలయములు కేంద్ర గ్రంథాలముతోనే ఉత్తరప్రత్యుత్తరములను జరుపుకొనవచ్చును. + +ప్రభుత్వమువారి సహాయమును పొందుచుండు గ్రంథాలయములన్నియు వాని ఆదాయమును ఈ క్రింది విధముగ +వ్యయపరుపవలయును:- + +గ్రంధములు కొనుటకు ........నూటికి ౨౫ వంతులు. +పత్రికలుకొఱకు ....... ..... నూటికి 3౦ వంతులు. +అద్దెలు, సామానులు ........ నూటికి ౨౦ వంతులు +ఇతర ఖర్చులు ............ నుటికి ౨౫ వంతులు. + +అనగా ఒక గ్రంథాలయమునకు సంవత్సరమునకు రు ౧౦౦ లు ఆదాయము వచ్చుచుండినయెడల, పైన వివరింపబడిన +వంతుల ప్రకారము ఖర్చుపెట్టుకొనవలెను. + +గ్రామ గ్రంథాలయములు పల్లెయందుండు ఉపాధ్యాయుని స్వాధీనమునందుగాని ఇతర పెద్దమనుష్యుని స్వాధీనమందుగాని ఉండును. పట్టణ గ్రంథాలయము ఒక భాండాగారిని ఇతర నౌకరులను ఏర్పరచుకొనును. గ్రంథాలయమంతయు భాండాగారియొక్క స్వాధీన +మందేయుండు; దాని పరిపాలనకంతకును అతడే బాధ్యుడైయుండును. జిల్లా గ్రంథాలయమునకు ఇతర నౌకరులే గాక, కొందరు గుమాస్తాలు గూడ నుందురు. అవసరమునుబట్టి ఒకరుగాని అంతకంటే ఎక్కువమందిగాని భాండాగారులు ఉందురు. ప్రధాన భాండాగారి +గ్రంథాలయశాస్త్రము నభ్యసించి, జిల్లాయందున్న గంథాలయముల పరిపాలనకు జవాబుదారిగ నుండును. జిల్లా, పట్టణ, గ్రామ గ్రంథాలయములన్నిటినిగూడ, ముగ్గురుకంటె తక్కువయు తొమ్మండుగురుకంటె నెక్కువయం కాని గ్రామస్తులు కార్యనిర్వాహక సంఘ +ముగ నేర్పడి పరిపాలించెదరు. ఆయా గ్రంథాలయముల యొక్క చందాదారులు ఆయా గ్రంథాలయములకు ప్రతిసంవత్సరమును కార్యనిర్వాహక సంఘము నెన్నుకొనెదరు. క్రొత్త సంఘమును ఎన్నుకొనువరకును పొత సంఘమే పనిజేయుచుండును. +సంవత్సర మధ్యమున కార్యనిర్వాహక సంఘమునందు వచ్చిన ఖాళీలన్నియు, ఆ సంఘమువారే పూర్తిపరచుకొనెదరు. ప్రతిగ్రంథా +లయమును దానిపరిపాలనకు కావలసిన నిబంధనలన్నిటిని అదియే నిర్మించుకొనవచ్చును. అట్లు నిర్మించుకొన్న నిబంధనలకు +నకలును గ్రంథాలయశాఖాధ్యక్షునకు బంపవలయును. + +ప్రభుత్వమువారి సహాయమును పొందుచున్న గ్రంథాలయములన్నిటిని జాతి, మత, విచక్షణ లేకుండ సర్వజనులు ఉపయోగించుకొనవచ్చును. ఒక పట్టణమునందు గాని పల్లెయందుగాని ఒక గ్రంథాలయమునకు మాత్రమే ప్రభుత్వమువారు +సహాయము చేసెదరు. ఏ గ్రంథాలయమైన సరిగ పనిజేయుట లేదని తోచినప్పుడు, అట్టి గ్రంథాలయమునకు +చేయుసహాయమును తీసివేసెదమని ప్రభుత్వమువారు ఒక సంవత్సరమునకు ముందుగా ఆ గ్రంథాలయమునకు తెలియ +బరచెదరు. ఈ సంవత్సరమునందు ఆగ్రంథాలయము తిరిగి మంచిస్థితికి వచ్చిన \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0039.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d02f39897a8c39f6710d2420a09d6f5b8dcda825 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0039.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +యెడల, ప్రభుత్వమువారి సహాయమును తీసివేయరు. ఇట్లు సహాయమును పొందు గ్రంథాలయములన్నియు ప్రభుత్వమువారి అధికారమునకు లోబడియేయుండును. ఏ జిల్లా పంచాయితీయైన గ్రంథాలయములకు సంబంధించినపనులకుని నియోగించుటకు గాను ప్రజలమీద పన్నులనువిధింప దలచినయెడల, ప్రభుత్వమువారు అచటి స్థితిగతుల నాలోచించి అనుజ్ఞ నొసంగెదరు. అట్టి పన్నును +చదువను వ్రాయను సమర్ధతగలిగిన మనుజులందరి మీదను, ఒక్కొక్కనికి ఒక అణా లేక రెండు అణాలు చొప్పున విధించెదరు. +మనుజులందరి + +ఈ పద్ధతుల నను గురించి ఇప్పటివరకును బరోడాలోని కేంద్ర గ్రంథాలయముగాక ౪౦౦ గ్రామగ్రంథాలయములును, 38 పట్టణ గ్రంథాలయములును 3 జిల్లా గ్రంథాలయములును స్థాపింపబడియున్నవి. ఆరాజ్యమునందు ౪,౦౦౦ కన్న నెక్కువ జనసంఖ్యగల +పట్టణములు 3౯ మాత్రము గలవు. ౧,౦౦౦ కన్న నెక్కువ జనసంఖ్యగల గ్రామములు ౪౨౬. బరోడా రాజ్యము యొక్క జనసంఖ్య ౨౦ లక్షలు మాత్రమే. + +గ్రంథాలయములు లేని గ్రామములందలి ప్రజలును, చిన్న గ్రంథాలయములవారును, పుస్తకములు కావలెనను వాంఛను తెలియజేసినయెడల సంచార గ్రంథములనుంచిన పెట్టెలను ఆయాగ్రామములకంపెదరు. ఒక్కొక్క పెట్టయందు ౧౫ మొదలు 30 వరకు గ్రంధములనుంచెదరు. ఉపాధ్యాయులు, వ్యవసాయదారులు, పిల్లలు, శ్రీలు మొదలుగాగలవారికి వారిరుచుల కనుగుణ్యములగు గ్రంథములను జాగ్రత్తగ నాలోచించి ప్రత్యేకముగ పెట్టెలయందుంచి, కట్టుదిట్టముగ గట్టి ఆయాగ్రామముల కంపెదరు. ఆపుస్తకములు మూడుమాసములవరకు ఒక గ్రామమునందుఁడవచ్చును. అటుపిమ్మట తమగ్రామమునందున్న కాలమున ఎన్నిగ్రంథములు గ్రామస్థులకోసంగబడినవో, ఏవిధములగు గ్రంధములను జదివిరో, ఎంతమంది చదివిరో ఈవిషయములను తెలియజేయు ని వేదికతో, కేంద్రగ్రంధాలయాధికారికి ఆగ్రంధముల పెట్టె నంపి వేయవలెను ; ఉపయోగింపబడిన గ్రంధముల ననుసరించి తిరిగి గ్రామస్థులకు వారిరుచుల కనుగుణ్యము లైనగ్రంధముల పెట్టెలను ఆగ్రామములకు పంపుచుండెదరు. + +గ్రంథాలయములు చక్షురసంయోగమువలననేగాక నిరక్షరకుక్షులకుకూడ జ్ఞానదాయకములుగా నుండవలెను, జ్ఞానమును ఆహ్లాదముతో ప్రజలు సంపాదించుకొనుటకు దగిన సదుపాయము లుండవలయును. ఇందులకు గాను సిని మెట్రో గ్రాఫులను, స్టీరియోస్కోఫులనుకొని +ఆరాజుగారు కేంద్రగ్రంథాలయశాఖ కోసంగిరి. ఈశాఖీయోద్యోగులు ఈయంత్రములను తీసికొని రాష్ట్రమందలి గ్రామములకెల్లబోయి, ఈమూలమున దేశమందు జ్ఞానమును వెదజల్లుచున్నారు. గ్రంథాలయములను పరిపాలన చేయుటకు తగిన జ్ఞానము ప్రత్యేక అభ్యాసమువలన గాని యలవడదు. పాశ్చాత్యదేశములం దిదియొక ప్రత్యేకశాస్త్రమై విరాజిల్లుచున్నది. అనుభవమువలన ఈశాస్త్రమునందు నేర్పవలసిన సంగతులనంతముగలవు. అందుచేత బరోడా కేంద్ర గ్రంధాలయ సంస్థాపన కనుబంధముగ గ్రంథాలయ +సంఘము నొకదానిని ౧౯౧౩ సంవత్సరము ఏప్రియలు నెలయందు స్థాపించిరి. ఇందు భాండాగారికులు తఱుచుగా చేరి తమతమ యనుభవములను పరస్పరము దెలుపు కొనెదరు. గ్రంథపరిశోధనాంశములనుగూడ చర్చింతురు. గ్రంథాలయ నిర్వహణము ప్రత్యేకశాస్త్రము. దాని నభ్యసింపజేయుటకు విద్యార్ధి వేతనములనిచ్చి ప్రత్యేకముగా ఒకపాఠశాలను ఏర్పరచి కొంతమంది నాశాస్త్ర మునం దారితేరినవారుగ జేసిరి. ఇట్లు బరోడా రాష్ట్రమందలి ప్రతిపట్టణమందును పల్లెయందును ప్రతిమనుజునకును జ్ఞానము దేవదత్తమగు వాయువువలెను నీటి +వలెను సమృద్ధిగను వెలలేకను లభించుటకై గ్రంథాలయమును వానికంగములుగ వివిధశాఖలను, ఆమహారాజు స్థాపన జేసెనుగదా! అంతటితో తృప్తినొందక తమ యనుభవములను తాము స్ధాపించిన ప్రతిష్టాపనలయొక్క కార్యక్రమమును ఇతరరాష్ట్రములవార్తలు కూడ నేర్చుకొని లాభముపొందుటకై తకుబొక్కసమునుండి విశేషధనవ్యయమునుజేసి సర్వాంగసుందరనుగు త్రైమాసిక, \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0042.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb5d1fde2670b55bbaa5db7331b0b6f44b14891e --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0042.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +సచిత్ర మాసపత్రికను గాని యుద్ధభటులకొరకై తపాలా కచ్చేరియందుండు అధికారికిచ్చినయెడల దాని నాతడు ఖర్చులేమియు లేకుండగ ఉచితముగనే యుద్ధభటులకంపు ప్రధాన కార్యాలయమునకు తపాలాద్వారా పంపును. ఈప్రకారము ఎన్ని గ్రంధములను తపలఆఫీసు లందిచ్చినను అవియన్నియు యుద్ధభటులకు పోయిచేరును. ఈసహాయమువలన జనులు ఇంకను ఎక్కువగ్రంధములంపుట సులభమయ్యెను. ఈమహత్కార్యమును నిర్వహించుకు పుస్తకములేగాక ధనమును ఆవశ్యకమయ్యెను. ఔదార్యవంతులు విరాళముల నొసంగి ధనలోపమును గూడ లేకుండ జేసిరి. + +ఇంతే గాక “పర్రేహౌసు” నందు యుద్ధ గ్రంథాలయము నొకదానిని గూడ స్థాపించిరి. ఈ యుద్ధగ్రంథాలయము నుండి గాయములు తగిలిన యుద్ధభటులుగల ఆసుపత్రులకు ఆసుపత్రి యోదులకు కావలసిన గ్రంథముల నెల్ల పంపుచుందురు. ఆంగ్లేయ దేశమునందే +గాక ఫ్రాన్సుదేశము నందున్న ఆసుపత్రులకు గూడ గ్రంధములనంపెదరు. ఇంతే గాక “మాల్టా” “అలెగ్జాండ్రియా" మున్నగు ప్రదేశములకు కూడ అమితముగ గ్రంధములనంపిరి. యుద్ధము చేయుచున్న ఓడలమీద ఉన్నట్టి వారికిగూడ వలయుగ్రంధముల నంపుచుండిరి. ఈ యుద్ధ గ్రంథాలయమునకు గూడ జనులు అసంఖ్యాకములగు గ్రంథముల సంపుచుండిరి. అపాలాద్వారా వచ్చిన "పార్సిల్సు” గాక ౫౦౦ పెట్టెల గ్రంధములు ఒకేదినమున వచ్చినవి. కొందరు పనికిరాని గ్రంథములనుగూడ పంపుచువచ్చిరి. కాని +అట్టివి బహుస్వల్పము, యుద్ధభటులకు ముఖ్యముగా నవలలును, సచిత్ర మాసపత్రికలును ఆవశ్యకములైయున్నవి. ఇతర విధము +లగు గ్రంధములను కొందరు చదివెదరు. కాని అట్లు చదువువారు కొద్దిమంది. ఈగ్రంథాలయమునకు వచ్చు పచిత్ర మాసపత్రికల +యొక్క చినిగిపోయిన కాగితములను బాగుచేయుటకును బరువు తగ్గునటుల ప్రకటన పత్రికలుగల కాగితములను మాసపత్రికలనుండి తీసివేయుటకును ముగ్గురు స్త్రీలు ఎల్లప్పుడును పనిచేయుచుందురు. ఆయాస్థలములనుండి యుద్ధభటులకై పంపబడిన గ్రంధముల యందప్పుడప్పుడు అపూర్వ గ్రంథములుగూడ కన్పట్టుచుండును. అట్టి అపూర్వ గ్రంధములను అమ్మి యుద్ధభటులకు కావలసిన +ఇతర గ్రంథములను కొనెదరు. ఈయుద్ధ గ్రంథాలయము యొక్క పనులను నిర్వర్తించుటకై కావలసిన సొమ్మును అంతకు ఇద్దరు +మహానీ ములిచ్చుచుండిరి. ఇట్లు ఆంగ్లేయులు, యుద్ధభటుల మనస్సులెప్పుడును ఉత్సాహమయములు, ఆనందమయములు గా +నుండుటకు అనేకవిధముల పాటుపడుచున్నారు. + +౧౯౧౫ సం॥న "సాన్ ఫ్రాన్సిస్కో" నగరమునమున జరిగిన "పెనామా పసిఫిక్ ఎక్క్సు పొజిష౯” నందు ఆమెరికాదేశ గ్రంథాలయ సంఘమువారు గ్రంథాలను ప్రదర్శనమును జూపిరి. "క్యాలిఫోర్నియా” రాష్ట్రమున గల గ్రంథాలయముల పద్ధతినిజూపు గొప్పపటము నొక దానిని తయారు జూసిరి; ఇది నలుబది అడుగులు ఎత్తునుగలిగి గోడయంతయు నాక్రమించి యున్నది; ఆ రాష్ట్రము ఒక్కదానియందును జరుగుచున్న గ్రామ గ్రంథాలయములపని యంతయు అందు జూడనగును. ఈ ప్రదర్శనమునందు జూపబడినభాలశాఖ మిక్కిలి హృదయాకర్షకముగ నున్నది. చిన్నపిల్లలకు హృదయాకర్షకముగ నుండిన బొమ్మల పుస్తకములను ముందు భాగమునందుంచురి. వానికి తరువాత వరుసగానున్న ఏడుమంచెలయందు పిల్లలలో చిన్నవారికిని, పెద్దవారికిని ఉపయుక్తములగు గ్రంథములనుంచిరి. వారికి ప్రత్యేకము అనువుగనుండునట్టి కుర్చీలు బెంచీలు మొదలగునవికూడ ఏర్పాటుచేయబడినవి. ప్రతిదినమును పిల్లల యొక్క తల్లిదండ్రులు, సోదరులు, సోదరీమణులు, అత్తలు, మామలు మొదలగు వారందరును విచ్చేసి - \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0043.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c1c62989fe9a2a4e68f53ef06a645a5991f7b13 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0043.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +యుద్ధ గ్రంథాలయాలు

+'సర్రే' గృహమునందున్న యుద్ధ గ్రంథాలయాలు

+500px|center + +స్త్రీలు తపాలా కార్యాలయంలో పుస్తకాలు వేరు చేస్తున్నారు

+500px|center + + బాలికలు తపాలా కార్యాలయానికి పుస్తకాలు తీసుకెళ్తున్నారు

+500px|center + +పుస్తకములతో నిండిన తపాలా సంచులు యుద్ధభటులకు పంపుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాయి.

+500px|center \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0044.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f9afba8672e7d26f0be71f301bb210c300ff592b --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0044.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +అమెరికా దేశ గ్రంధాలయ సంఘము వారి ప్రదర్శనము

+ +500px|center \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0045.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a64327f1e153640327a5ffdb37bf34444265f9c --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0045.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +సద్గ్రంథములను సేకరించి అందరికిని గ్రంథాలయము లెట్లు అందజేయుచున్నవో కొంచెము చూడగలిగిరి. బాలశాఖలయొక్కయు, కథలు చెప్పుట యొక్కయు గ్రంథాలయములు పఠనమందిరములు చేయుచున్న ఇతర పనులయొక్కయు ఫొటోగ్రాఫలు గోడలమీద అలంకరింపబడియున్నవి. పాఠశాలలకు గ్రంథాలయములెటుల ఉపకరింపవలయునో అచ్చట జూపబడినది. గోడల మీద అంటింపబడిన పటములు జనులకు అమితముగ ఆకర్షించినవి. + +ఆదర్శప్రాయముగ దీసికొనదగిన ఒక పట్టణమునందు కేంద్ర “గ్రంథాలయ శాఖల యొక్క పద్ధతులు ఎటుల నిర్వహింపబడుచున్న విడియో ఒక పటమునందు జూపిరి. ఇంకొకపటమునందు శాఖలు చేయుచున్న పనినిజూపు ఫొటో గ్రాఫులను దీనికి ప్రక్కనే ప్రదర్శించిరి. గొప్ప పట్టణముల యందు నివసించునట్టి జనులు గూడ తమపట్టణముల యందున్న కేంద్ర గ్రంథాలయములు శాఖల సహాయమువలన ఎట్టిపని నిర్వహించుచున్నము అదేవరకు తెలియక ఈ ప్రదర్శనమునందు జూచి ఆశ్చర్యనిగ్నమానసులైరి. ఇతర ప్రదేశములనుండి తమ గ్రామమునకువచ్చువారలకు, గ్రుడ్డివారలకు, కళా శాస్త్రవేత్తలకు, సంగీత ప్రియులకు, వర్తకులకు, శాస్త్రకారులకు, వివిధ తరగతుల విద్యార్ధులకు వారు వీరననేల, సర్వజనులకు గ్రంథాలయము లెటుల ఉపకరించుచున్నవో వేరోకచోట జూపిరి. + +ఇంకొక భాగమునందు వివిధరకముల గ్రామ గ్రంథాలయములు జూపబడినవి. అందే "మసాచుసెట్స్ముస్" అను భాగము యొక్క +పటమున అందున్న గ్రంథాలయముల పటములు వేయబడినవి. దానికి ప్రక్కనే "కాలిఫోర్నియా" యందొక భాగమున ఉన్న గ్రంథాలయముల పటములు జూపబడినవి. ఈ రెండు పద్ధతులును ఒక చోటనే ప్రదర్శించుటవలన వానికిగల తారతమ్యము చూపరులకు సులభముగా బోధపడుచుండును. + +"కాలిఫోర్నియా" రాష్ట్రమున గ్రంథాలయములు చేయుచున్న పనిని, సినిమెటోగ్రాఫు యంత్రమునగూడ జూపిరి. + +గ్రంథాలయ శాస్త్రమునకు సంబందించిన పుస్తకములు పత్రికలకు మితమేలేదు. గ్రంధములపేరుట, వర్గీకరణము జేయుట, బైడింగు చేయుట, మొదలగు విషయములను గూర్చి చూపరుల కనేకవిధములగు విషయములను జూపేరి. అమెరికా దేశమునందున్న +కాంగ్రెసు మహాగ్రంథాలయము నూతన " న్యూయార్కు” పౌర గ్రంథాలయములయొక్క భవనములు మొదలు చిన్న పల్లెటూరి గ్రంథాలయముయొక్క భవనమువరకును తారతమ్యములనుమాపుచు వివిధతరగతుల గ్రంథాలను భవనముల “ప్లానులను” పటములను +జూపిరి. నూతన గ్రంథాలయములను నిర్మింపదలచుకొనిన అనేకమంది జనుల కీపటములు మిక్కిలి సహాయభూతములై యొప్పినవి. + +వివిధ ప్రదేశములయందున్న గ్రంథాలయ శాస్త్రమును బోధించు పాఠశాలల యొక్క పనిని వేరొకచోట బూపిరి. ఆయాపాఠశాలల పటములను, పట్టికలను, కొన్ని పరీక్షా పత్రములను, ప్రదర్శించిరి. న్యాయశాస్త్రము, వైద్యశాస్త్రము, మొదలగువానివలెనే గ్రంథాలయ శాస్త్రమునందుగూడ పండితులై జనులకుపకరించుటకు ప్రత్యేకముగ శిక్ష అత్యంతావసరమని ఈ ప్రదర్శన భాగము జూచుటవలన జనులకు బోధపడినది. + +ఇంకొక స్థలమునందు అమెరికాదేశ గ్రంథాలయ సంఘమువారు గ్రంధాలయములకు సంబంధించిన విషయములనుగూర్చి ప్రకటించిన గ్రంథములనన్నిటిని ప్రదర్శించిరి. ఈ ప్రదర్శనమును జూచుటకై ౫౦,౦౦౦ జనులువిచ్చేసిరి. ఈప్రదర్శనమును జూచివచ్చి, అందలి +సంగతులను తమతమ దేశములయందు వ్యాప్తముచేయుటకై, చైనా, స్పెయిను, స్వీడను, జపాను, ఇండియా దేశములనుండి, ప్రత్యేక ప్రతినిధుల నీప్రదర్శనమునకు పంపబడిరి. ఈ ప్రతినిధులందరును అనేకదినములు ప్రదర్శనమును జూచి, దానిని గురించి విపులముగ తమతమ భాషలయందు వ్రాసి, ఆ యాదేశములయందెల్ల వ్యాప్తముజేసేరి. వారికి కావలసిన సంగతులన్నియు ప్రత్యేకముగ దెలుపబడినవి. ఈ విధముగ ఈ ప్రదర్శనము అమితముగ ఉపయోగకారియయ్యెను. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0049.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f61f1e467d86a2b4de16287af6f0f7bdfd9f0b77 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0049.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కొందఱు యువకులుకూడి స్వల్పచందాలు వేసికొని ౧౯౧౧ ౧౯ సంవత్సరమున స్థాపించిన ఈగ్రంథాలయము దినదినాభివృద్ధినొంది ఉన్నతస్థితికి రాగలుగు టెంతయు సంతోషకరము. ప్రారంభమునందు కార్యనిర్వాహకులు విశేషముగ అంతరాయములకు లోనయినప్పటికిని, పుర ప్రముఖుల యొక్కయు, ధనవంతుల యొక్కయు - అందు ముఖ్యముగ నడిమితిరువూరు జమీందారులగు +కీతి౯శేషు లైన శ్రీరాజా వెల్లంకి చినవెంకట్రామారావు బహద్దరు జమీందారు గారియొక్కయు ప్రోత్సాహమువలన, ఈ భాండాగారము నిట్టి యభ్యుదయస్థితికి దేగలిగిరి. ప్రార౦భదశయందు కార్యనిర్వాహకులు పడిన కష్టనిష్ఠురములయొక్క పరిమితినిగూర్చి వ్రాయుటకన్న +ఊహించుకొనుటయే సులభము. + +౧౯౧౬ సంవత్సరము 93వ జనవరి ఉదయమున నూతన భవనప్రవేశ మహోత్సవమును నైజాము శాసన నిర్మాణసభ్యులగు శ్రీయుత పింగళి వెంకట్రామారెడ్డి దేశముఖ్ గారి యాధిపత్యముక్రింద జరిపితిమి. ఆనాటి మధ్యాహ్నమున రావుబహద్దరు రఘుపతి వేంకటరత్నం +నాయుడు గారి యాధిపత్యముక్రింద ఐదవ వాషి౯కోత్సవము జరిగినది. “ఆంధ్రవాఙ్మయము - దాని ప్రస్తుతస్ధితి” ని గూర్చి రాయప్రోలు సుబ్బారావుగారును, “దేశభాషల” ను గూర్చి వల్లూరి సూర్యనారాయణరావు గారును, “ఆంధ్రోద్యమము” నుగూర్చి కొండపల్లి శ్రీరామచంద్రరావుగారును ఉపన్యసించిరి. ప్రాచీనకాలమునందు దేవాలయములను మఠములను ఎట్టిభ క్తితో మనపూర్వులు ప్రతిష్ఠించిరో అట్టి యుత్సాహముతోడను పట్టుదలతోడను నేడు మనము ధర్మగ్రంథాలయములను ధర్మవైద్యాలయములను నిర్మింపవలయుననియు, ఆంధ్రదేశ మధ్య భాగమునందున్న ఈ బెజవాడ పదిసంవత్సరముల క్రిందటివరకును నిద్రావస్థయందుండి నేడు ఇట్టి గ్రంథాలయమును ప్రతిష్ఠింపగల యుత్సాహవంతుల నాకషి౯ంచుట చూడ దేశాభివృద్ధికి శుభసూచకముగ నున్నదనియు, ఈ గ్రంథాలయ నిర్వాహకులు చేయుచున్న పని దేశమునందున్న ఇతరులకు మార్గదర్శకముగ నుండనోపుననియు జేప్పి, ఇట్టి యుత్సాహముతోడనే ముందుగూడ పనిజేయుదురు గాక యని యాశీర్వదించుచు శ్రీ వేంకటరత్నం నాయుడుగారు సభను ముగింపునకు దెచ్చిరి. ఆనాడు మధ్యాహ్నము విజయవాడ అన్నదాన సమాజమువారు మా యావరణయందు ౫౦౦ మంది బీదలకు అన్నదానమొనర్చిరి. మరునాటి ఉదయమున +“శ్రీ గోపాలకృష్ణ గోఖలే” మహాశయుని ఛాయాపటమును రావుబహద్దరు కటరత్నంనాయుడు గారు ప్రతిష్ఠించిరి. గోఖలే జీవితమును గూర్చి +శ్రీ పేరి నారాయణమూతి౯గారును దాసు త్రివిక్రమరావు గారును ఉపన్యసించిరి. ఈ పటమును శ్రీయుత కోట కృష్ణస్వామినాయుడుగారు స్వయముగా తయారుచేసి మాకొసంగిరి. ఆనాడు మధ్యాహ్నమున అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య గారిచే, నియ్యబడిన మహామహోపాధ్యాయ కొక్కొండ వేంకటరత్నం పంతులుగారి ఛాయాపటమును శ్రీ చిలకమతి౯లక్ష్మీనరసింహముగారు ప్రతిష్ఠించిరి. + +హిందూవిశ్వవిద్యాలయస్థాపకులును, స్వార్థత్యాగమునకు మార్గదర్శకులును అగు శ్రీ దర్భాంగామహారాజులుంగారు ౧౯౧౬ సం. జనవరి +౧౫ తేదీ ఉదయమున మాయాహ్వానము నంగీకరించి ఈ గ్రంథాలయమునకు విచ్చేసి, ఈ సంఘమును గౌరవించిరి. మఱియు జూలై +నెల ౧౮ు వ తేదీ ఉదయమున, శాసననిర్మాణసభ్యులగు ఆనరబిల్ సర్ పి. యస్. శివస్వామి అయ్యరు గారు మాగ్రంథాలయమునకు విచ్చేసిరి. నవీన కాలమున గ్రం \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0050.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba8bf0feb607e04541e71b99e4abe111a0e41f64 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0050.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +థాలయములు పుస్తక దుకాణములుగా మాత్రముండక బాలశాఖ మొదలగువాటిని ప్రారంభించి జనులకు లెక్కలేనన్ని విధముల తోడ్పడవలసియున్నదనియు, ఇ౦క గ్రంథముల నపరిమితముగా కొనవలసియున్నదనియు,ఈ పనులన్నియు నిర్వహించుటకుగాను చందాలవలన వసూలగుద్రవ్య మెంతమాత్రమును చాలదనియు, కావున లోకల్ బోర్డులనుండి గ్రాంటుల నిప్పింపవలసినదనియు +ఆంధ్రదేశమున ౨౫౦ గ్రంథాలయములు గలవనియు, ఇవి స్థిరముగ నుండుటకు గాను ౧౮౬౦ సంవత్సరము యొక్క ౨౧ నెం. ఆక్టుప్రకారము రిజిస్టర్ చేయించుకొనుట అగత్యమై యున్నదనియు, ఆయాక్టును బట్టి రిజిస్టరు చేయించుటకు రు ౫౦ ల ఫీజును చెల్లింపవలసి యున్నదనియు, గ్రంథాలయము లిట్టి మొత్తమును భరించు స్థితిలో లేవనియు, కావున వీనినిగూడ “సహకారి +పరపతిసంఘము”ల వలెనే ఉచితముగా రిజిస్టర్ చేయునటుల ఏర్పాటుచేయింపవలసినదనియు విజ్ఞాపనపత్రికను శ్రీ శివస్వామి అయ్యరు గారికి సమర్పించితిమి. దానికి శ్రీవారిట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చిరి. "నేను అనేక పాఠశాలాభవనములకును నీటిగొట్టముల మరలకును శంఖుస్థాపనను జేసియుంటిని. అవియన్నియు పూతి౯కానప్పటికిని, మూడు సంవత్సరముల క్రిందటనే నేను శంఖుస్థాపనజేసిన ఈ +గ్రంథాలయము యొక్క స్వంతభవనమును స్వయముగచూచుటకు నా కెంతయో యానందమగుచున్నది. ఈ కాలమున +గ్ర౦థాలయోద్యమము దేశాభివృద్ధికి ముఖ్యసాధనములలో నొకటిగ ప్రసిద్ధిగాంచుచున్నది. నిమ్మ జాతులకొరకేర్పరుపబడిన పాఠశాలయు, స్త్రీలు చదుపుకొనుటకై వారిండ్లకు గ్రంధముల నుచితముగ పంపుటకు చేసిన ఏర్పాటును మీసంఘమును విశేషముగ జనోపయోగకర- మగునటుల చేయుచున్నవి. మునిసిపాలిటీలయొక్కయు,లోకలు బోర్డులయొక్కయు ద్రవ్యముల నుండి గ్ర౦థాలయములకు సహాయముచేయుట నాయభీవ్యమై యున్నది. గ్రంథాలయములు దొరతనమువారి యొక్క ౧౮౬౦ సంవత్సరము ౨౧ నెం. చట్టము ననుసరించి రిజష్టరు చేయించుకొనుటకు ప్రస్తుత స్థితినిబట్టి, యివ్వవలసిన రు ౫౦ ల రుసుమును రద్దు పరిపించమని మీరుచేసిన రెండవప్రార్ధనయు నాకంగీకారమే. ఆయంశమును సరియైన మార్గమున నాయొద్దకు పంపినయెడల అందునుగూర్చి తగినట్లు ఆలోచనలోనికి దెచ్చెదను. + +ఈ గ్రంథాలయమునకు ప్రత్యేకము గ్రంథములను కొనుటకై కొంతమంది రు ౮౦౦ లకు పైగనే విరాళవుల నొసంగియుండిరి. కాని ఈద్రవ్యములో చాలభాగమును భవననిర్మాణము కొరకే వినియోగించియుంటిమి. ఈ సంవత్సరము మాత్రము రు ౨౯౯-౮-౯ ల గ్రంధములను కొనగలిగితిమని దెలుపుట కెంతయు సంతసించు చున్నారము. ముందు సంవత్సరము ఎక్కువ గ్రంధములను +కొనుటకై ప్రయత్నింతుము. పుస్తకములు కొనుటకంటె వానికి అట్టలు కట్టించుటకై ఎక్కువ సొమ్మును వ్యయపరుపవలసి వచ్చుచున్నది. + +మాచే నిర్వహింపబడుచున్న పంచముల పాఠశాల యధాప్రకారముగనే నడుపబడుచున్నది. శ్రీ అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావుగారు, యల్లంరాజు శాస్త్రులుగారు వారి వాగ్దానముల ప్రకారము, చందాలనిచ్చి పోషించుచున్నారు. ప్రభుత్వమువారును, దీపావళి సంఘమువారును విరాళముల నిచ్చి ప్రోత్సాహపరచుచున్నారు. పంచమభాలురకు కేవలము చదువుట వ్రాయుట నేర్పినంతమాత్రము చాలదు. పిల్లకాయలకు పొట్టకుతిండి, కట్టుటకు గుడ్డలనుగూడ ఇచ్చి, జీవనమునందు వారికి సహాయపడు పరిశ్రమలను నేర్పుట అత్యవసరమని మా అనుభవమునుబట్టి తెలియుచున్నది. ఆ గుడిసెలో దరిద్రమువలన పీడింపబడుచుండి అన్నములేక మలమల మాడిపోవుచుండగ వానిని శుభ్రముగ నుండుమని మనము చేసినబోధ వానిమనసునకెక్కునా! + +ఈ సంవత్సరము మాసంఘమునకు గుండా సుబ్బారాయుడు గారు “ బైసికిల్" ఇచ్చుటచే మా పనులు త్వరలో చేసికొనుటకు చాల వీలుకలుగుచున్నది. + +కృష్ణానది వరదల వలనను, కొల్లేటి ములక వలనను మనసోదరులు భాధపడుచున్నారని వినినవెంటనే మే \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0051.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3458a33ad7726552dca1136b0da6d6f99ea8da0 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0051.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +ము విచారపడి, మాశక్తికొలది వాడలకు సహాయము చేయ పూనుకొంటిమి. మాప్రయత్నమునకు మాపట్టణవాసులును, దేశీయులును దానకర్ణులగు శ్రీపిఠాపురమురాజాగారును పూణ౯మగు సహాయము నిచ్చుటచే పలుతావులకు బోయి సేవజేసితిమి. ఒక ప్రదేశమని +పేర్కొననేల! ఎచట సేవచేయవలసివచ్చినను, వెనుకంజవేచుక మావిధిని మేము నెరవేర్చుకొంటిమి. “గ్రంథాలయములకును, వరద బాధితుల సేవకును సంబంధమే మి” యని కొందరు ప్రశ్నించుచున్నారు. ఈకాలమునాటి గ్రంథాలయములు. పుస్తకదు కాణములు మాత్రమే యైయుండక సాంఘిక సేవాసదనములై యున్నవని తిరిగి మనవిజేయుచున్నారము. + +ఈవత్సరమున భవననిర్మాణమును గూర్చి జరుగవలసినంతపని జరుగలేదని డెలుపుట కెంతయు చింతిల్లుచున్నారము. పై అంతస్థును కట్టించుటకై శ్రీ కాతా సూర్యనారాయణరావు పంతులుగారు సిద్ధముగనున్నారు. ఇదివరకే వారు రు ౧౦౦౦ లను వ్యయపరచి తలుపులను దర్వాజాలను తయారుచేయించి మాకిచ్చియున్నారు. కాని చుట్టు వసారా పూతి౯కాకుండుటచే వారి వాగ్దానము ఇంతివరకును +నెరవేరుటకు వీలుగాదయ్యెను. ఈవత్సరమున ఈ వసారాను పూతి౯జేయుటయేగాక, పైయుతస్థును గూడ పూతి౯చేయగలుగుదుమని తలం చెదము. + +ఈవత్సరము రు ౧౮౧౩-౧ విరాళములవలనను, రు ర౪౫౮ నెలసరి చందాలవలనను, సంపాదింపగలిగితిమి. మునిసిపాలిటీవారు +రూ ౬౦ లను ఇచ్చిరి. పంచముల పాఠశాలకు రు ౭౨ ల గ్రాంటును ప్రభుత్వము వారిచ్చి8. మొత్తము ఈవత్సరము ఆదాయము +రు ౨౫౨౬-౦౪-౫. ఇందు వార్తాపత్రికలు, గ్రంథములు, నౌకరులు, పంచముల పాఠశాల, అప్పుతీర్చుట, భవన నిర్మాణము మొదలగు వానిక్రింద రు ౨౩౭౭-౧౧-౨ ఖర్చు అయినది. గాక నిలువ కు ౧౫౨-౩-౩. + +మన దేశమునందు ఏయుద్యమముయెడలనైన ప్రారంభమునందుత్సాహము మెండు. కాలముగడచినకొలదిని ఆయుత్సాహమడుగంటి, ఆయుద్యమము నామమాత్రావశిష్టుమగుచుండును. ఇందుచే అనేక ప్రతిస్థాపనలు స్థాపింపబడుటయు కొంతకాలమత్యుత్సాహముతో +వెలుంగుటయు, పిమ్మట నిద్రించుటయు మనమెల్లర మెఱింగినదేను. + +కాని గ్రంథాలయోద్యమము ఒకరి ఉత్సాహముతో మాత్రము తేజరిల్లునది కాదు. నిరుత్సాహముతో క్రుంగునదియు గాదు. దేశమునందు అగత్యతనుబట్టి ఈయుద్యమము సకాలమునందు నలుకెక్కులను తలయెత్తి వ్యాపించినది. ఈ యుద్యమముయొక్క యావశ్యకతను +సర్వజనులును గ్రహించి అభిమానించుచున్నారు. + +ఆంధ్రదేశము నంతకును మధ్యభాగమున నుండు భాగ్యము ఈ పట్టణమున కబ్బినది. ఔదార్యవంతులగు జమీందారులును, ధనవంతులును మాకు చేయూతనొసంగికీర్తికాము లగుచున్నారు. ఇట్టి స్థితియందు దీనిని ఆంధ్రదేశమునకంతకును ఆదర్శప్రాయముగనుండునటుల చేయవలెననిమాయాశయము. ధర్మగ్రంథాలయముయొక్క ఆదర్శముల నన్నిటిని కార్యరూపమున పెట్టుటకు ఇంతటినుఁడియు ప్రారంభించెదము. ధర్మగ్రంథాలయోద్యమమును గూర్చిన విశేషాంశములను నేర్చుకొనుటకును అక్కడ జరిగిన గ్రంథాలయ ప్రదర్శన శాఖను జూచుటకును నూ గ్రంథాలయ కార్యదర్శి ఆంధ్రదేశ గ్రంథభాండాగారసంఘపక్షమున బరోడా రాష్ట్రమున కేగిమున్నారు. అందులకు ఫలితముగ నేటియుదయమున మా గ్రంథాలయమునందు “బాలశాఖ”ను ఏర్పాటుజేసి యున్నాము. ఇంకను పుస్తకములపట్టికలకు సంబంధించిన విశేషాంశముల నాచరణయందు బెట్టుటకై ఈవత్సరము పాటుపడెదము. + +మా భా౦డాగారమునకు తీర్చవలసిన అప్పు రు ౪౦౦౦ ల వరకును గలదు. భవనముచుట్టును వసారాము ప్రహరీగోడను పూర్తి జేయుటకై +రు ౩౦౦౦ లు కావలయును, ఆంధ్రగ్రంధములను సేకరించుటకు రు ౫౦౦౦ లును, సంస్కృత గ్రంథములను సంపాదించుటకు \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0052.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af6c87373d30bb10f3ab04891695e4548052000e --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0052.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +రు ౮౦౦౦ లును, ముఖ్యములగు ఆంగ్లేయ గ్రంధములను సంపాదించుటకు రు ౧౦,౦౦౦ లుసు, భాండాగారము శాశ్వతముగా +జరుగుటకుగాను మూలధనము రు ౧౦,౦౦౦ లును మొత్తము రు ౪౦,౦౦౦ లైన కావలసి యుండును. ధర్మ గ్రంథాలయములను మిక్కిలి ప్రయోజన దాయకములుగఁ జేయుటకు ఎన్నిమోసాధనములు కలవు. కాని ఏసాధనములను వినియోగించినను జనసామాన్యము నాక౯షించుట ప్రధానకత౯వ్యము. ఇందులకు మ్యాజిక్ లాంతరువంటి మోహనయంత్ర మింకొకటి కానరాదు. దీని తో మహత్తరములగు చిత్రచిత్రోపయోగములు కలిగింనవచ్చుననుటకు బొంబాయిసే వాసదనమేసాక్షి సమగ్రమగు నుంచి మ్యాజిక్ లాంతరును సంతరించుటకు ౧౦౦౦ రూపాయలు పట్టును. కావున ఆంధ్రమహాజనులెల్ల సాయపడి మాయాళీయములెల్ల ఆచరణయందు పెట్టుటకు తోడ్పడెదరుగాకయని భగవంతుని సదా ప్రార్ధించుచున్నారము. + +కావ్య ము +శా. వేదంబుల్ నృపశాసనంబులు సుహృద్విజ్ఞాపనంబుల్ +ణాది గ్రంథము లంగ నాజన విలాసాలా పలీలా సమ +ప్రాదుర్భావము కావ్యములు లు కర్తవ్యోపదేశక్రియా +వాద ప్రక్రియ లెన్నఁ గావ్యమహిమల్ వర్ణింపఁగా శక్యమే. +మ, పరమజ్ఞానలతాలవాలము, జగత్ప్ర ఖ్యాత విఖ్యాత సా +గర చంద్రోధయ, మిష్ట సంఘటన రేఖాదివ్య ధేనూ త్త, మం +బురు కారుణ్యద శానిశాదినముఖం, బుద్వేల నిర్వాణ భ +వ్యరసాస్వాదర సాయనం బనినఁ గావ్యం బెన్న సామాన్యమే. + +ఆంధ్రమాత +శ్రీలింపొండగ యావదాంధ్రజనమా, తృ్మతలీనూత్న తే +జోలీలామృతమాని, దద్భలవదౌ త్సుక్యంబునఁ తావకో +ద్వేల ప్రా కన కీతి౯గీతికల న ర్థించాడు నీపుత్ర పు +త్రిలోకంబుల కేమిదెల్పెదవు సందేశంబు నాంధ్రావనీ! +ణ +శా. ఆశల్ కౌతుక పూర్ణ చంద్రికలు పూయక్, దుర్దినాచ్ఛాద మా +కాశంబు" విడిపోవ, నూతనకళో త్క రా ప్లిమె మాతృ పూ +జాశోభల్ దయివాటు నీశుభదినోత్సాహంబునీ క్షించి, నీ +యాశీర్వాదములిమ్ము పుత్రులకు నంబా! యాంధ్ర దేవీమణీ! +నరసభూ 1. 25. +నరసభూ 1. 26. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0069.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..584ed348cca37a24ddd357976f7eb36034f962d3 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0069.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +గీ॥ నిట్టనిలువున న్నెసి ఫణివ్రజంబు | ఫణములను వ్రాల్చి విసముఁగ్రక్కినవిధాన +లేచుచుఁ, బడుచు, నురుఁగుఁగల్పించుచుండు | రేగుచుండెడు జలధియూర్మికల సమితి. +గీ. నునుపుగా దువ్వి పట్టుకుచ్చుకుఁడించుఁ | గురుల పూవులు వాసనల్గురియు చుండ +విభుల మొగములఁజూచి నవ్వించుచుండు | స్త్రీ వతంసము ల్మెల్లఁ జరించుచుంద్రు. +వ. పదిములు మున్గుచోట నిలువద్ద గల యి దూకఁబోఁ గడు +న్బదరునఁ గాళులెత్తి, పెరభాలగళంబునఁ జేయి వైచి స +మ్ముదమునఁ గేరి కేకలిశూ ముద్దునిసుంగుల మోములందు దో +పదు, తరుణీజనంబులత్రపాసహితంబగు రాగ మెయ్యెడక్. +_కలచవీడు వేంకట రమణాచార్యులు, + +అమెరికా దేశమునందు గ్రంథాలయములు లక్షాధికారిమొదలు భిక్షాధికారివరకును గల జనులనందరి నాకర్షించుచుండును. ఇందులకు గల కారణమేమి? ఆ దేశస్థులు తమసర్వశక్తులను జనులను విద్యావంతులు జ్ఞానవంతులుగ జేయుటయందే వినియోగించుచున్నారు. అమెరికాదేశమునందు, గ్రంథాలయములు సర్వజనులకు ఉపయోగకారు లైవెలయుటకు ఏ యే మార్గముల నవలంబించెదరో +దెలియుటకై ఒక చిన్న గ్రంథాలయమువారు చేయుచున్న పనినిగూర్చి మనము దెలిసికొందము. + +సంయుక్త రాష్ట్రములలోని 'అక్లహోమా' మండలములలో '"హెూబర్టు” అను నొక చిన్న పట్టణముగలదు. ఆందు నాలుగు వేలమంది జనులు గలరు. కార్నీ జీ మహానుభావుడు ముప్పదివేల రూపాయలను వ్యయపరచి గొప్ప గ్రంథాలయము నొకదానిని ఆ పట్టణమునందు నిర్మించియున్నాడు. గ్రంథాలయమును నెలకొల్పిన ప్రధమ సంవత్సరము నందది అనుదినమును తెరువబడియున్నను, సరియైన గ్రంథములు లేనందువలనను, ప్రజల నాకర్షించుటకు తగిన సాధనములు సంస్థాపకులకు దెలియనందువలనను, ఉపయోగకరముగ నుండలేదు. అంతట పురపారిశుద్ధ్య సంఘమువారు, దీనికి మూడువేల రూపాయలను విరాళముగా నొసంగిరి. మరుచటి సంవత్సరము గ్రంథాలయ మిసుమంతయైన పనిచేయనందువలన, కాలము దుర్భిక్షముగానున్నందువలన పారిశుద్ధ్య సంఘమువారేమియు విరాళమునీయలేదు. మూడవ సంవత్సరము గ్రంథాలయము ప్రజల నాకర్షించుట క్రెమియు చేయజాలకపోయినను రు ౩౬౦౦ లను +సంఘమువారిచ్చిరి. నాలుగవ సంవత్సరమున (అనగా ౧౯౧౫ సం॥న) మునిసిపలు సంఘము వారు పురములోని యితర శాఖలకు గాను ఖర్చు పెట్టగా మిగిలిన రు ౪,౫౦౦ లను గ్రంథనియమునకు పారితోషికముగా నిచ్చిరి. ౧౯౧౫ సంవత్సరమునందా గ్రంథాలయమునందుండి, ౨౩,౦౦౦ గ్రంధములు గృహములకు చదువుకొనుటకుగాను పంపబడినవి. కార్యాలయములలో నింతకన్న +నెక్కువ సంఖ్యగల గ్రంథములను విద్యార్థులు, కార్మికులు, వర్తకులు మొదలగువారు చదువగలిగిరి. + +గత సంవతరమున (అనగా ౧౯౧౬ సం॥) గ్రంథాలయాధికారులు తస గ్రంధనిలయమునకు ప్రజల నాకర్ష \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0070.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc47713b6f9f0f319f8544fe49c09b0a8f8db2c3 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0070.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ణచేయుటకు కొన్ని సదుపాయములను చేయతలంచి అందులకు గాను కావలసిన రు ౭,౫౦౦ ల నీయ పారిశుద్ధ్యసంఘమువారిని కోరిరి. వారందులకు సమ్మతించి గ్రంథాలయమువారు కోరిన పూర్తి మొత్తమునిచ్చిరి. + +ప్రధమమునప్రజలకు కావలసిన గ్రంధములను బీరువాలలోనుంచిరి. పిమ్మట ఈ గ్రంథములను చదువుకొనుటకు పాఠకులను +బిలువసాగిరి. వారికీ రెండు విషయములలో నెటుల పరిశ్రమచేసినది, గ్రంథాలయ కార్యదర్శియగు “బ్లాకుమెరు” గారు న్యూయార్కు ములోని ఒక గ్రంథ ప్రకటన నికేతనము వారికీక్రింది విధముగా వ్రాసిన యుత్తరమునుబట్టి పాఠకులు గ్రహింపగలరు. + +మా వ్యాపారమున కెట్టిబేరగాండ్రు కావలయునో మొదట యోచించితిమి. మా పురమునందు పాఠశాలలలో జదువుకొనుచున్న బాలురును యువకులును అనేకులు గలరు. వారిని ఆకర్షించుట కెట్టిగ్రంధములు కావలయునో అట్టివానిని మేము వందలకొలది కొంటిమి. తదనంతరము మాగ్రంథముల వారికెట్టుల చదువుటకీయవలయునో యోచించితిమి. దీనికిగాను మా గ్రంథాలయాధిపతీయు, నితర +సభ్యులును కలిసి పురములోని ప్రతి విద్యాలయమునకును అనేక, గ్రంధములను వెంటదీసికొనిపోయి, బాలురకు ఆ గ్రంధములలో నుండు విషయముల సంగ్రహముచెప్పి గ్రంధములు చదువుచుండిన గలుగు లాభములు వివరించి, యా గ్రంథములను చదువుటకు +మాగ్రంథాలయమున కాహ్వానించితిమి. ఏ గ్రంథ మెవరికి కావలయునో మాకు తెలియుటకు కొన్ని దరఖాస్తు నమోనాలను +బాలురకిచ్చితమకు కావలసిన గ్రంధములనందుదహరించి తమ పోషకుల సంతకములను చేయించి పంపుటకు కోరితిమి. కాని మేమిచ్చిన దరఖాస్తు ఫారములలో ఒకటియైనమాకు చేరలేదు. కొందరు పోషకులసంతకములను చేయించలేదు. మరికొందరు +తమ జనకుల సంతకములు కయిష్టమును సూచించిరి. అనేకమంది అటుల సంతకములు కోరుట మంచిదికాదనిరి. కొందరు పోషకులు +తమ బిడ్డల దరఖాస్తు ఫారములలో సంతకములు చేయగొల్లకుండిరి. అంతట సంతకముల నిర్భంధమును దొలగించి బాలురందరికిని వారి పేరు, చదువుతరగతి, పాఠశాల - ఈవివరములుమాత్రము దీసికొని గ్రంధములనిచ్చుచుండుట కేర్పాటు గావించితిమి. ఈ విషయమును తెలుపుటకుగాను విద్యాలయములకుబోయి వారికిచెప్పి తిరుగ వివరములకు గాను దరఖాస్తు ఫారములనిచ్చితిమి. +ఆ మరుదినమునుండియు వేలకొలది బాలుకు మా గ్రంథాలయమునకు వచ్చి గ్రంధముల నడుగసాగిరి. మూడవనాడు గ్రంథాలయము +లో నొకపుస్తకమయినను లేనందున మరికొన్ని వందల గ్రంధములను కొనవలసివచ్చినది. పుస్తకములు కొనుటకు కొందరు ఉదారులు వెంటనే ద్రవ్యసహాయముచేసిరి. ఇటుల గ్రంథాలయములు ప్రజల నాకర్షించుటకు పనులుచేసిన ధనము ప్రోగగుటకేమియు +సందియములేదు. ఇటులనే పన్నుచెల్లించువాని, కార్మికుని, వర్తకునిగృహములకు బోయిదరఖాస్తునమోనాలనిచ్చితిమి. వారును వరదలకొలదిగవచ్చి గ్రంధములను దీసినిపోవుచున్నారు. + +ప్రజలుగ్రంధములను దొంగిలించెదరని మేమెన్నటికిని నమ్మజాలము. ఇంతవరకు మా నిలయములో నొకపుస్తకమయినను పోలేదు. జాగరూకతతో పనిచేసిన ప్రతిచోట నిటులనే యుండగలదని మేము నమ్మెదము. బాలురకు గూడ వారిపోషకుల సంతకములు లేకనే గ్రంధముల నిచ్చెదము. వారియందు మనకు నమ్మకముమాత్రముండిన చాలును. నమ్మకముండిన ఎంతటి ఘనకార్యమయిన +చేయవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0071.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b97ded6c27094ab05d0b85ef7326361bd99ba2f6 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0071.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ఈసమాజము ౧౮౯౭ సం. జూన్ 29వ తేదీన స్థాపబడినది. ౧౯వ వార్షికోత్సవము శ్రీ రాయసం వెంకట్రామయ్య గారి యాజమాన్యమున జరుపబడినది. ఆసంవత్సర వృత్తాంతమును క్లుప్తముగా వ్రాయుచున్నాడను. + +ఈవత్సరమున ౪౩ సమాజికులు గలరు. మహాజనసభలు ౧౧ ను, కార్యనిర్వాహక సభలు ౭ ను జరిగినవి. ౮౭ గ్రంథములను సామాజికులు తమగృహములకు దీసికొనిపోయి చదివిరి. స్త్రీలు మాత్రము ౧౬ం గ్రంథములను పత్రికలను చదివిరి. ప్రతిదినమును మందిరమునకు వచ్చుపాఠకుల సంఖ్య ౧౬. మాసమాజమునకు స్వంత భవనముగలదు. ౯ పత్రికలను దెప్పించుచుంటిమి. +౩ గ్రంథమాలికలను దెప్పించుచుంటిమి. ఈవత్సరము చందాలవలన, విరాళములవలన, దీపావళి నిధివలన, నిలవ ఫండుతాలూకు వడ్డీ వలన రు 33౬-౧౧-౧ జమవచ్చినది. ఇందులో రాత్రిపాఠశాలకు, వార్తాపత్రికలకు, గ్రంధములకు, అచ్చుఖర్చులకు, అన్నవస్త్ర దానములకు ఇతర ఖర్చులకు రు ౨౩౨౯-౯-౪ లు వ్యయమైనది. ఇది గాక నిలవఫండు కు ౬౧౪ లు గలదు. + +స్త్రీ విద్యాభివృద్ధి, సమాజ ఉద్దేశములలో ముఖ్యవైనది. స్త్రీలు వారు కోరినపుస్తకములను, చందాను గ్రహింపకయే వారియిండ్లకు పంపియు, వారు బహుమతుల పరీక్షలకు జదువ దోడ్పడియు స్త్రీ విద్యను ప్రోత్సాహపరచుచుంటిమి. + +నర్సాపురం తాలూకాభివృద్ధి సంఘమువారు స్త్రీల కొఱకు చేయుచున్న పరీక్షలో ఈసాలుస మాచే బ్రోత్సాహింపబడి పంపబడిన బాలికలయందు ౪ గురు కృతర్ధురాండ్రైరి. అందు మొదటి తరగతిలో ౨ న వారుగా జయమందిన భూపతిరాజు సూరమ్మకు భండారు +అచ్చమాంబ గారి పతకమును, మొదటి తరగతిలోనే రెండవ వ వారుగా కృతార్ధురాలైన కలిదెండి లక్ష్మీనర్సమ్మకు గణితములో అల్లూరి వెంకట రమణమాంబగారి స్వర్ల పతకమును, మొదటి తరగతిలోనే ౪ వ వారుగా జయమంగిన పెన్మెత్స లక్ష్మీనర్సమ్మకు నర్సాపురం తాలూకాభివృద్ధి సంఘమువారి ఆంధ్ర వాల్మీకి రామాయణమును ఆతరగతిలోనే ౫ వ వారుగా జయమొంగిన సాగిసోషమ్మకు గణితములో వోసూరి నారాయణస్వామియుడుగారి స్వర్ణపతకమును నిచ్చిరి. + +ఈసమాజము శాశ్వతముగా వర్ధిల్లుటకు, దొరతవము వారి చట్టములకులోనై విద్యాధికుల సలహాలపయినకొంత ఆస్థి నిచ్చినవారివలన సమాజము తాలూకు ఆస్థినంతయు, అయిదుగురను ట్రస్టీలను నేర్పరచి ట్రస్టు దస్తావేజు వ్రాయబడి ది 18-8-1916 తేదిని భీమవరం +సబురిజస్ట్రారువారి ఆఫీసులో నె 654 కుగా రిజస్టరు చేయబడినది. + +ఈట్రస్టు దస్తావేజు వ్రా గుటకు ముఖ్య ప్రోత్సాహకులైన ఈగ్రామవాసి భూపతిరాజు బాపిరాజుగారు దస్తావేజు రిజస్టరీ మున్నగు యావత్తు ఖర్చులు తామేభరించి సమాజమునకు శాశ్వతమైన యేర్పాటుకు గావి౦చిరి. ఈమధ్య కొన్ని కారణములవలన రాత్రిపాఠశాల తిరిగి పదునాలుగు మాసముల క్రిందట నెలకొల్పబడినది. అందు ౪౦ మంది విద్యాభ్యాసమును జేయుచున్నారు. + +సెప్టెంబరు ౧ తేదీ నుండియు మాచే నిర్వహింపబడుచున్న ప్రార్థనాసమాజ పక్షమున ప్రతిసోమవారము సాయంకాలము ప్రార్ధనాగీతములలో ఉపాసన జరుపబడుచున్నది. చందాలవలన రు ౪-౧౨-౦ లను జమచేసి బీదలగు రోగుల ఔషధము నిమిత్తమిచ్చితిమి. + +ఈసమాజ సభ్యులు కొందరు దీపావళిరోజున ఈ గ్రామములో యింటింటికిని తిరిగి వసూలుపరచిన సొ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0072.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..183e763c49e09b76f83c31c1ee7838d3ddaaf409 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.2,_No.2_(1918)/page_0072.txt @@ -0,0 +1,73 @@ +కార +es +9. 0 ను +7. నాలు గు +j +తకు మలకలని బాధి +లగు వేదలకు ఏర్పడి నిధికి వేము ఉనశాసక్తి +5. +ము +ణప్పగారు బువారం ఆ +"మ +ము +'లనముల +2003. 5-2-00 +ఎరుపబడింది: +గారు కుప్పా +し + +గుంటరా కుమండల గ్రంథాలయసంఘము +じ +C +> +1 +ల రూపంము +S +S +ములకు +లు +గాక భాగవతుల వెంకటస్నురాల సరాలుగా +చేర్చుకొనుచు +X.. -OFF +పాల చూపు ముక్క- 1- +ww +t +0 +75 +కరించియు +ఔపట్టతాలూకా గ్రంధాలు - +టుడయి క్యాబ +కాపంమురు ఏన్నారు. +గోసేకరాగ్రిపఁులుగా +గోలకగ్రీవం పలు గారు అన్ని +1 +27 +చేయబడింది. +గన్న ఆంధ్ర +కమ్నుడు +འཛྲ་མི>བོད +ㄥˇ +కార్యదర్శి +చేసి రేపల్లెతాలూకా గ్రంధాలయాపంబునుకు ఏర్పాటు +చేసిరి. దానికి పల్లె పరవాసులు లంకె +6 +(✓) +గాలను ధేనువకొండ రామకూతి - గాకును : +రుకాపురస్తులు అచ్చి నేని రావూదరి గారును +సంయుక్త కార్యపాకులుగా ఉప్పడిరి. ప్రవచౌద +రిగారు ఆతే లూకాలోణి సంచా ముచే యిచు +గ్రంధాల ముము' లష సామైని శేష ప్రచున్నములను ము +చున్నారు. 37-01-0-0 నేను నిస-బ్రోలు =J +ధ్రసరస్వతీ నిలయమువారి ఆహ్వానముని-ద కార్యదర్శకు +లువెళ్ళి గ్రంధాలయముల ఆవశ్యక క ను గురించి ఉపన్య | +పెంచికి. ఈసంధము 3క్క ఉద్దేశ్యములకు తెలియ +జేయ ప్రక' ఇశత్రికలకు నర్సారావు పేట, పల్నాడు +తాలూకాలలోయున్న గ్రంథాలయములకును ఇలకులకు +ను పంపితియి. విశ్వానం పలుకు ధః వృతులను సహాయ +ము" సేన, కొలని కాలములోనే ఈ మద్య ము +> +యందంతటను వ్యావంగునట్లు చేయగలని కన్న మము +చున్నా "ము, +1 +2-5 +సంయుక్త కార్యదర్శి. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/meta.json b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed4e98050e77996c07b6be18bb7421903287b920 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/meta.json @@ -0,0 +1,74 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 22, + "total_pages": 30, + "filename": "Grandhalaya Sarvasvamu - Vol.3, No.2 (1918).pdf", + "pages": { + "2": { + "quality": 1 + }, + "6": { + "quality": 1 + }, + "13": { + "quality": 1 + }, + "19": { + "quality": 1 + }, + "24": { + "quality": 1 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "33": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "38": { + "quality": 3 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 1 + }, + "51": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0002.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0002.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff684ccd6548612c19973ed1462aa6e314502eca --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0002.txt @@ -0,0 +1,55 @@ +30 +గ్రంథ భాండాగారములనుండదగిన పుస్తకములు.. +ఆంధ్రనాటక పితామహుఁడను బిరుదుగాం +చిన బళ్లారి కృష్ణమాచార్యుల వారి +కములు. +నాట +చంద్ర +౧ ప్రహ్లాద. ౨ పాదుకాపట్టాభిషేకము. +3 ప్రమల. ర చిత్రన యము. +హాస, ౬. సావిత్రి. 2 ముక్తావళి. - బృ +హన్నల వరూధిని, +నెల ప్రతి కి రూ ౧-౨-౦ +బళ్లారి పండిత కే. సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రి +గారిచే విరచితమై సరసవినోదినీ సభ నారి చేఁ +బ్రదర్శింపబడి ప్రసిద్ధిగాంచినవి, +౧ శ్రీకృష్ణలీల, ౨ లవ కుశ. 3 విభీషణ ప +ట్టాభిషేకము (లంకాదాహనము). +కొన్ని ప్రతులు మాత్రమే ముద్రింపఁబడు +చున్నవి. వేల ప్రతి కి రూ ౧-౪-౧ +బళ్లారి ధ. గోపాలాచార్యులు గారిది. +౧ రామదాసు +నెల రూ౧-౨-0 +బళ్లారి బి. మాధవరావుగారివి. +౧ నవనాగరిక యువతీప్రహసనము. (Post +Puberty Marriage). +0-5-0 ass +౨ సుందరీ విజయము (నాటకము వృద్ధ వివా +హము). +పోస్టేజి ప్ర త్యేకము. +ఇవిగాక యేలాటి సంస్కృతాంధ్రగ్రంధ +ములుగాని మా వద్ద దొరకును. కేటలాగు +ఉచితము. +చిరునామా:—ఆంధ్ర గ్రంథాలయము, పోస్టు బాక్సు 73, చెన్న పురి. +గ్రంథాలయములకు ఉచితము . +౧౯౮ సం॥ ఆగస్టు నెల ఆఖరువరకు మాత్రమే. +బందరు కాపరస్తు బ్రహ్మశ్రీ కేతవరపు రామకృష్ణ శాస్త్రి గారిచే రచియింపబడిన. +"సంగీత పుష్ప వేణీనాటకము”, ప్రతి ఆంధ్రగ్రథాలయమునకు ఉచితముగా ఒక గ్రంధము చొప్పుని +కనుక దయతో ఈదిగువ +ఇవ్వదలచుకున్నాను. +విలాసమునకు, తమ గ్రంథాలయము +పేరున్నూ, పోస్టున్నూ, వివరముగా తెలియపరచినచో, ఒక ప్రతి బుక్కు పోస్టుద్వారా పోస్టు +ర్చులు నేనేవహించి పంపెదను. గ్రంథము చేరిన వెంటనే జబాబు వ్రాయ ప్రార్థితులు. త్వర +కుడు. ఇతరులకు, ప్రతి ఒకటికి రు 0-0-0 పోస్టు ఖర్చులు ప్రత్యేకముగా కొనువారే +రించవలయును. ఈగ్రంథము అందరికి ఉపయోగముగా నుండునటుల, క్లుప్తముగా, మంచికా +గతముప బన ముద్రించబడినది. బాలికలకుగూడ ఉపయోగ పడునటుల నాటకాంతమున, +పాటలు గలవు. ఈ నాటకమువలన పాతివ్రత్యము, సత్యము చక్కగా తెలియుచున్నది. +కాన అందరు చదివి ఆనందించవలసినదని, నాకోరిక. ఖరీదునకుగూడ నావద్ద దొరకును, ప్రతి +వారును తోచిన రీతిని, ధర్మము చేసికొని, ఇహపర సౌఖ్యములను సంపాదించుటకుగాను, నాటకా- +తరమున చెన్నపురి ఆంధ్రవిద్యానిధి, ఏలూరు గోసంరక్షణ సమితి, హిందూ యువజన సంఘ +గ్రంథాలయము, అన్న వస్త్రవైద్యవిద్యా దానసమాజముల ప్రకటనలు తెలుపబడినవి. +దయయుంచి ఎంతస్వల్ప సొమ్ము అయినను, ఆయా కార్యదర్శుల పేర పంపినచో, సంతోషపూర్వ +కముగా స్వీకరించెదరు. ప్రతిగ్రామమున, ధర్మకార్యములగు, గ్రంథాలయములు, సమాజములు +ఏవి, స్థాపన చేసి పుణ్యము కట్టుకొనుడు అని హెచ్చరించుచున్నాను. +రునామా:——మద్దుల రామయ్యగారి కుమార్డు వేంకట చిన్న రాజు శ్రేష్ఠి, వర్తకులు, +జిల్లా. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0006.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a644dca89531a21cd975c65d95c2ad80675c925f --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0006.txt @@ -0,0 +1,59 @@ +సూత్రయుగముల • శుద్ధవాసన +క్షాత్రయుగముల • చండశౌర్యము. +చిత్ర దాస్యము . చే చరిత్రల +చెఱిగిపోయె నె తుమ్మెగా ! +పాండవేయుల • పదునుకెత్తులు +నుండి మెఱసిన +మహిళ రణకధ +కండగల చి . క్కవి తెనుంగుల +కదికి పాడవె తుమ్మెదా +50 +లోకమంతకు + కాకఁ బెట్టిన +కాకతీయుల కదనపాండితి +చీకిపోవని • చేపమాటల +చేర్చికూగ్పవె తు మ్మెగా ! +వెతుమ్మెదా +03 +తుంగభద్రా . భంగములతో +పొంగినింగిని . పొడిచి త్రుళ్ళీ +6 +ధంగపడవి కై మంగునాగుల +పశి<ఁ బాడవె తుమ్మెదా ! +పసుపుకొంగుల +ముసుగులెడలగ +కొసలు తీర్చిన . కోగకత్తుల +కసరిపోరిన గండుయోధుల +పసలు పాడవె తుమ్మెదా ! + +మనము మన ప్రాచీనాంధ్రుల యౌన్నత్యమును +గూర్చి విఱ్ఱవీఁగుచున్నాము. కాని యాయాన్న త్యము +-కు మూలాధారమేది ? గంగానది మొదలు కావేరి +వరకును వ్యాపించి యొక్కప్పుడు మహోచ్చ దశలో +నుండిన మన ప్రాచీనాంధ్రసామ్రాజ్యమా? అది కాదు. +ఆసామ్రాజ్య మెప్పుడో యంతరించినది. 'ఆనగరములు +మట్టిపాలైనవి. ఆశిల్పికళ అడుగంటివి. మహానది +మొదలు కన్యాకుమారివరకు వ్యాపించిన విద్యానగర +సామ్రాజ్యమా? అదికూడ మున్నూ రేండ్ల క్రిందటనే యంత +చెంచినది. ఆనగరములు నేలపాలైనవి. ఆదేవాలయములు +పూజా పునశ్చరణములు లేక బూజుపట్టినవి. కావున, మన +పూర్వుల యౌన్నత్యమును గూర్చి మనము విఱ్ఱవీగుట +కల్యావశిష్టములైన ప్రాచీన కళలనుజూచియా? కాదు. +ఎన్నటికిని నశింపని జీవకళ లుట్టిపడుచుండు మహా +కల్పములు కొన్ని కలవు. మన ప్రాచీన మహామహుల +యాదగ్శములకు నవియే బహిః ప్రతిమలు + +“సప్తసంతానములలోఁ బ్రశస్తి గాంచి +ఖిలముకాకుండునది థాత్రిఁగృతి యెకాన" + +అని వీరాగ్రేసరుఁడు శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు చెప్ప +యున్నాఁడు. ఆ వాక్యమును పెద్ద నార్యునితో జాతఁడు +చెప్పుచున్నప్పుడు తనరాజ్యమును, తనయైశ్వర్యమును, +తన దేవాలయములును, తవశిల్పములును-నీశ్వరములని యా +తనికిఁ బొడక ట్టెను. తన నారుముకు, తనయశస్సును, +నాచం ద్రార్కముగా నిలుపఁజాలిన సామర్ధ్యము వానికి +లేదని యాతఁ డెఱుంగును. ఇక నట్టి సామర్ధ్యము +గల మహాశిల్ప మొక్కటియే కలదు. అది కృతి. కావు +న #"కృతిరచింపుము మాకు శిరీషకుసును పేశలసుధామ +యోక్తులఁ బెద్ద వార్య" అని యానతిచ్చియున్నాఁడు. +ఆంధ్రుల సామ్రాజ్యాతిశయము-ఆంధ్రులవిద్య, - + బ్రహపురాంధ్ర భాషాభివర్ధనీ సమాజ వార్షికోత్సవ సందర్భమునఁ జదువఁబడినది. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0013.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba6b3d7d109c13498c348de955227ded19b13815 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0013.txt @@ -0,0 +1,78 @@ +(2) +నీదర్శనంబునె నేఁగోరుచుంటి +నీ గానవృష్టి నే నేఁగోరుచుంటి + +నాసామి రావయ్య • నన్నుద్ధరింప +తనువుకు ఱచి యింటి +చూచుచునుండంగఁ +తలుపులు తెఱచి +నేఁదొంగితొంగి +జూపోపలేక +నీ రాకఁ గాంక్షించి +1 +తమ చెద్దములనైనఁ +దలఁపంగఁబోక +గాలిసోకిన దేమొ +గానియెఱుంXC +దగుదుమంచును దమ తిలలూచికొంచు +సరివాడలోని నా సవతులందరును +పకపకనవ్వి ఈప్పటికి నేఁదెలిసి +వలపులమాట! యె* వ్వారలమూట +నాతల నే పుట్టె నా యనుకొంటి +పరిభవమిది గాదు . ప్రాణేశనాకు +ననుఁగృపఁజూ +(జూచిన నాఁడె వారలకు +బరిభవమగుఁగాక - పంకంబుదీర +నాసామి రావయ్య • నన్నుద్ధరింప: +పన్నీటికలయంపి . పైపయిఁజల్లి +మునుకొనిపుప్పొడి . ముగ్గులు పెట్టి +చిగురుతోరణముల • +సిద్ధంబు చేసి +యత్తరుదినుసుల నాయ త్తపఱిచి +పలుచని రేకుల • పానుపమర్చి +యెల్లపనుల్ దీర్చి +హృదయేశ నీదు +చరణసం సేవకై . సంసిద్ధ నైతి +४ +నాదరంబునదాస్య · మంగీకరించి +యలయికఁదీర్చుకో . నైనరావయ్య ! +సమధిక గణసాంద్ర ! • షట్పద చంద్ర! +వేంకట పార్వతీశ్వర కవులు. + +శాసనస్వరూపము—ఇది మూఁడంగుళములని వెడ +ల్పు. పదియంగుళములనర పొడుగుఁగల రాగి రేకులు +నాల్గింటిపై రెండు వైపుల వ్రాయఁబడినది. నాల్గు రేకు +లకొక రంధ్రము చేయఁబడి యందొక వలయము వేయఁ +బడినది. వలయాగ్రముననున్న ప్రతిమ గుఱుతింప వీలు +కానంతగ నరిగిపోయినది. ఈ శాసనము కృష్ణాజిల్లా +మంతెనలో భూమి త్రవ్వుచుండ నేలలోఁ దొరకినది. +శాసనభాష——శాసనమంతయు శోకములతోఁ గూ +డియున్నది. గ్రామపు హద్దులు మాత్రము తెలుఁగు భా +మగను మిగిలిన గ్రంధమంతయు సంస్కృతముగనున్నది. +లిపి యనితల్లి కలువచేరు శాసనము లిపికంటె నించుక +మోటుగ నున్నది. పూర్ణానుస్వారము పూర్వమందుఁ +గల వర్ణములకు ద్విత్వము కలదు. ద వర్ణము డి వర్ణము +Xను, ధ వర్ణము ద వర్ణముగను వ్రాయబడియున్నది. +ఈ యను వర్ణము "ర" అని వ్రాయఁబడినది. గుడికి +దీర్ఘము, ఏత్వము ఓత్వములకుఁ బొల్లులు లేవు. వ వత్తు +ప వత్తువలె నున్నది. భ ఛ ధ లోనగు వర్ణములకు నొ +త్తులు లేవు. వలపలగిలక రేఫ వత్తునకు మాఱు వాడఁబ +డినది. ట వర్ణము తలకట్టులేని డ వర్ణముగ నొత్తు పైనిఁ +గలిగియున్నది. ప్రతాపరుద్రుని నాఁటి శాసన లిపియు +నీలిపియు సమానముగ నున్నది. హద్దులలోనున్న వెలం +గపదము వృక్షవాచక మె యైన యెడ నర్ధానుస్వారము +చింత్యము. పుట్టియనునది దేవళమునకుఁ బర్యాయపదము +గనున్నది. ఇది గ్రంథస్థరుగు నర్థమని తోఁడదు. “ తె +గువుమో ఎ” ఆను పదమునందలి “మో పెశబ్దమున కర్థము +తెలియరాదు. శ్రీనాధకృతమగు పిరంగిపుర శిలాశాసన +ములోఁ బ్రకృతశాసములోని రెండు ధ్యానశ్లోకములు +కానవచ్చుచున్న వి. +" +జ +శాసనచరిత్రాంశము- శూద్రవంశము (చతుర్థవంశము) +పవిత్రమైనది. అందుఁ 'కాలక్రమమున బ్రోలరాజు +నించెను, ఆయనకు, అహోబిలమునకు శ్రీశైలమునకు +సోపానములు నిర్మించిన వాఁడును- వీర నారాయణ ఓ 35 +దాంకితుఁడును- కుండి, కృష్ణా, గోదావరీ తరంగణులకు +భయతటముల బ్రాహ్మణుల కగ్రహారము లొసంగినవాఁ +ለ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0019.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cfa95ddf3b4f5e418587520c980c580b295274f --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0019.txt @@ -0,0 +1,70 @@ +కోకో ప్రతిధ్వనుల్ కూడఁగాఁ జొచ్చె +ఆనందనూరకం బదిగాన నీకుఁ +గష్టముల్ పాసెడు . కాలంబు వచ్చె, +వాసంతసంపత్తి • వర్షిల్లునింక +నీ భాలతిలకముల్ +నేర్పు గాంచెదరు, +కోమలగంన లై . కొమరొప్పఁ గలరు, +పగవకుమమ్మరో • వగవకుమమ్మ, + +ప్రజల స్వాతంత్య్ర సౌ భాగ్యంబు నిల్ప +సల్ప దేశముల "మ . ర్యాద గాపాడ +న్యాయధర్మము స్థాపనంబు గావింపఁ +గంకణంబునుగట్టి . కడుపు (బూని, +సంగ్రామవహ్ని నిస్సందేహముగను +ద్రొక్కి ఛైర్యంబుతో ఁ * జక్కాడుచున్న +సార్థినోత్తములు నీ భావి సౌఖ్యంబు +నీదు స్వాతంత్ర్యంబు నీదు మర్యాద +గా పాడఁబోయదరు. +న్యాయైక బుద్ధి ఁ +అడుగకయున్నచో • నమ్మయుం బెట్ట +దడిగినంత నొసంగ ననుతాను గాన +నప్పుడప్పుడు కోపమందుచుం డెదరు +కృపలేక కాదన్ము . కృత్రిమంబదియం. +ఈకోపవహ్నికి . నీతా పవహ్ని +కనుమంత భయమంద నేటికోయమ +వగవకు తల్లిరో +యమ్మ. +వగవకుమమ్మ.. +i +} +t +“హాలండు" దేశంబు నందు జన్మించి +యాంగ్లేయ దేశంబు నందుఁ జెంపొంది +శ్వేతవక్త్రులుగల్గు . సీమలందెల్ల +నల్లిబిల్లి నల్లి వ్యాపించినట్టి +స్వాతంత్య్ర మల్లికా సారభ్యలక్ష్మి +నీ పాదములయొద్ద నిలిచియుండంగ +వద్దని వారేల • పలుకుదురమ్మ? +పలికిన యంత నే • వ్యర్ధమైచను వెళి +నిన్న ఁగన్నులుమూసి నిదురించియున్న +యమ్మలక్కలు గేడు హాయిహాయనుచు +తల లెత్తికొనినిల్వఁ +పావనంబులలోనఁ + దగియుందు రేని +దైవతంబుల కెల్ల దైవతంబగుచు +వర్ధిల్లు నీపాద . పద్మంబు నెవఁడు +తాళ్లతో ఁ గట్టంగఁ దలపోయునమ్మ +తలపోయుఁచో, వాని తలఁ పెవ్వఁ డైఁని +లక్ష్య పెట్టు నె? యశో 9 లాభంబుకోరి +భయమున నయమున బంధనంబులను +దెంపి వేయఁగఁగోరి • తెంపొందుఁ గాని - +వగ పేలనమ్మరో, వగ పేలనీకు, +వ, వరుమాలెల్లి • వగవకుమమ్మ. +хх + +మన భరతఖండమునందు ఎన్నియో మతములు జా +తులు, గెలవు. ఈమతములను వైదికములు అవైదికము +ఈ +లని స్థూలదృష్టితో మనము విభజించి చెప్పవచ్చును. అన +గా వేదము - ధర్మశాస్త్రములు - వీనిని ప్రమాణములుగ గ్ర +· హించు మతములు వైదికములనియు, శ్రుతిస్మృతులను +ప్రమాణముగ నంగీకరింపని మతములు అవైదికములనియు +తాత్పర్యము. +ప్రప్రధమమున మన భరతఖండమునందు సాంఖ్య మతము +అవైదికము పొడనూ పెను. పిదప క్రమక్రమముగ బౌద్ధ +చార్వాక జై నాదిమతములు, తరువాత మహమ్మదీయ క్రీ +స్తుమతములు, లేదవాంతర భేదములగు బ్రహ్మసమాజాది +నుతములు వ్యాపించుచున్నవి. ఇవన్నియు కొంచే మెచ్చు +తక్కువగ ప్రత్యక్షముగనో పరోక్షముగనో మన వేదము +లను దూషించు మతములే. కావున ఇయ్యవి అవైదికము \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0024.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da40272663b83dc1afe743f7cbff8a4b4a6175bc --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0024.txt @@ -0,0 +1,67 @@ +పద్మావతి గ్రంధకర్త పెనుగొండ వాస్తవ్యులగు +రొద్దము రంగారావుగారు. ఇది అనంతపురమునందున్న +ఎ. పి. కవిగారి బి. బి. గ్రంథమాలలో వైదవ గ్రంథముగఁ +బ్రకటింపబడినది. వెల రు౧5-0. + +కాకతీయరాజ్యరమాభుజంగుఁడు శూరశిఖామణియ +గు రుద్రదేవుడు చోడోదయుని సుతయగు పద్మావతిని +బెండ్లాడుట యిందలి కధ. పలనాటి వీరులలోఁ జేరొందిన +నాయకు రాలను నా గాంబ తన ప్రభువగు నలగామరాజుకుఁ +బెండ్లిగాకుండఁ జేయ నెంచి అంతకుమున్ను నలగామున +కు వాగ్దత్తమైన పద్మావతిని, రుద్రదేవునికిప్పింపుమని నా +యకురాలు కామరాజును ప్రేరేపణఁజేయఁటతో ఁ గధా +నూత్రమారఁభింపఁబడినది. నాయకురాలియాజ్ఞ పాలింప +రుద్రదేవునకుఁ బద్మావతినంటఁ గట్టవలెనని కామరాజు +పాటుపడసాగెను. భీమ రాజనువాఁడు (వర్ధమాన పురా +ధిపతి) మహాదేవరాయలు (రుద్రదేవుని తమ్ముడు) కాకతీ +యసామ్రాజ్య సేనాపతియగు బేతిరెడ్డికిఁ బద్మావతినిప్పిం +చి, బేతిరెడ్డిని గౌవసముచేసికొని రుద్రదేవుని మట్టు పెట్టఁద +లంచిరి. కానఁ బ్రతినాయకులు మహదేవరాయలు, భీమ +రాజు. నాయకుడు రుద్రదేవుడు. నాయిక పద్మావతి. +ఇది కథాసందర్భమును బట్టి నిరూపించిన నాయికా నాయ +క నిరూపణము. దీనిని గ్రంధకతం యెటులఁబాటించె +నో పాత్రముల గెటులఁ బోషించెనో తెలిసికొందము. + +పద్మావతి - గ్రంథక ర్తపద్మావతిపాత్రమును బోషిం +చుటలో ఁ, జాలలోపము లొనరించెను. పదునాఱువత్స +రముల వయస్సుగది పద్మావతి. హిందూసుందరుల +స్మరించినచో సహసక్రీడావతి క్యాదగినదియె. కానియీ +యమ పలుమారులు సిగ్గుపుట్టము విడచినది. ఈయమ +మేనమామ కామరాజొకమారు, “అమ్మా హనుమకొండకు +ఇత్తువా ! ఆటరుద్రదేవుఁడు నిన్నుఁ బెండ్లాడు ”నన-ఒక్క +లేయె వేగమామతో హనమకొండకుఁ జేరినది. రుద్రదే +పుని వెట్టి(జూచినది. కాదలేదు రుద్రదేవుని బ్రతిఓం +- +" +బమును చూడఁగా నే వలపు - పరవళము. ఇంతలో రుద్రదే +వునిరాక- పద్మావతి లజ్జవహించుట. ఈ కావ్యరీతులన్ని +యు జరిగినవి. రుద్రదేవుఁడీ కొలఁది వెచ్చమునకె మురిసి +ద్మావతిని “యెప్పుడేని చూచిపోవత్తువా" యని ప్రశ్నిం +చె, ఆయమ “ఎప్పుడు పిలిచికొనిన నపుడు వత్తు"ననె. ఇది +యా మోహస్వరూపము ! ఇది ప్రణయనిర్ణయమా ! ఇందు +రుద్రదేవుఁడు కీచకునికంటె భోగలఁపటుఁడుగను పద్మా +వతి తారకం టె పుపులాడిగను చిత్రింపఁబడినది. ఇంతి +తోఁ బద్మావతి యూరుకొనక తనపై వలపుదాల్చిన బేతి +రెడ్డి మెడలో దఁడవే గెను. ఇప్పటి కీయమ యిద్దతిని +సమముఁ గాఁ బ్రేమించినది. ఇది చూచి కామరాజు కోపిం +చి ఒదరించిపోయెను. విషము త్రాగి పడియున్న రుద్రదేవు +నకుఁ బద్మావతి పరిచర్యసల్పెను. రుద్రదేవుఁడు సేద డేరి +ని న్నే బెండ్లాడెదనని పద్మావతిచేతి కుఁxరము పెట్టి ప్రమా +ణము కావించెను. ఇంక బేతిరెడ్డి గతి యెటుల మాఱునో +తరువాత పద్మావతికొన్నాళ్ళకుఁ దనతండ్రితోఁ దాను +రుద్రదేవుని వరించినటులఁ జెప్పికొనినది. జేతిరెడ్డినో యని +భీమరాజు లేదనియెను. 'చూచితిరా ! ఈమ +బొంకులాడితనము . + +హేనులత- ఈయమ భీమరాజుకొమార్తె. పద్మావతికి +మేనత్త. ఈయమ మూర్ఖురాలు! రుద్రదేవునిజూ చి +పాఱిపోయినది. పద్మావతికిఁ గిట్టదు. తండ్రిమాట వినదు. +మగడువద్దు. తండ్రి కాకతీయమహాదేవరాయని పెండ్లా +డుమన “ఆకాశినికాల్చిరి. ఆ నికేమనవలెను. +ఆభర్త కగ్గి పెట్టు”మనినది. ఈ వెంకె పిల్ల యెవ్వని వ +రింపలేదు. వలపు నెవ్వనికిఁ గట్న మీయలేదు. విషము +త్రాఁగినది. కథామధ్యమున దుర్మరణమందినది. ఈపాత్ర +మేల కల్పింపఁబడినదో గ్రంథకర్త యీ పాత్రమునకు ' +Xథాసూత్ర మెంత సంబంధింపఁజేసెనో తెలిసికొన +వీలు లేదు. +మంగమ్మగా ఫైకనాయకుని పత్రి. ఈ తండ్రి \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0026.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37da4248ba487b77a86ecc78c7629ad70f6523a2 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0026.txt @@ -0,0 +1,56 @@ +యెంతరసాభాసమొ తెలుపవీలు లేదు. +రుద్రదేవుని కీ +లెక్క చొప్పున నలుబది నాలుగు వత్సరములు వయస్సుం +డును. ఇఁకఁ బద్మావతి చిక్కదని మఱియొక పిల్లను +విచారించికొనెను. ఇరువురకుఁ బరస్పరము మోహము +- కలిగినది. ఇంతలో హఠాత్సంభవయగు పద్మావతిని +రుద్రుఁడు పెండ్లాడెను. రుద్రదేవుని వలఁచిన మనోర +మ- నిరాశావశురాలయ్యువిచారపడక తనతండ్రి యూ +రు పేరు లేని కృష్ణవర్మను పెండ్లాడుదువా యన లజ్జ చేఁ +దలవంచి నాయనా! నీకు సమ్మతమైన నాకు సమ్మత +నినద ఁట. ఇట మనోరమ పాత్రము పాడుచే +యఁబడినది. తాను వలచినవాని విడచి పాతివ్రత్యము +సంకల్ప నిశ్చలము ప్రకటింపక, లేని మగనికన్న యున్న +గ్రుడ్డి భావ మేలని నటుల నలభ్యుఁడగు రుద్రదేవునికం +టెఁ గృష్ణవర్మయె చాలుననుకొనుటకు సిగ్గుపడని మనో +రమ ప్రకృతి పరమాసహ్యకరముగ నున్నది. కధయంద +లిపాత్రము లన్నింటిలోఁ గామ రాజును వరించిన సత్యవం +తియే కృతార్థురాలు. ఉపాయాంతరమునఁ గధమధ్య ర +గడతేర్చిన మంగమ్మ హేమలతల సత్యవతీ మనోరమల +నుగ గ్రంధక ర్త యొనరించిన భాగు గానుండునది, బ్రహ్మా +నాయకునకు విషప్రయోగము చేయఁబోయిన వేషధారి +యెవ్వరొ యది కధ కెటులు సంబంధించుని గ్రంథకర్త +గారు నిర్ణయింపలేదు. పద్మావతిని దాఁచెనను గోపము +తో భీమరాజు పైకి రుద్రదేవుఁడు దాడి వెడలెను. భీమ +రాజు వెఱచి పాతీ గుహలో దూరి యట బెబ్బులిచే గ +తించెను. ఆటనుండి యుదయచోడుని యూరడింపవల +యునని బయలుదేఱ నాతఁడు వెఱచి పిచ్చియెక్కి ర +క్తము త్రక్కి నశించెను. అక్క తన రుద్రదేవుని విజయ +ములు రెండు నిరర్ధకము లైనవియే. +కడకు శ్రీశైలము +మనోరమ + +రుద్రదేవుఁడు పద్మావతి కానరామి వివాహముచేసి +కొన నెంచి రాజ్యము మంత్రిపైని పిడచి, త్రిపురాంతక +ము, కడప, నెల్లూరు, పల్నాడు, రేనాడు, వేఁగిదేశము, +రాజము హేంద్రవరము, సామర్లకోట, విశాఖపట్టణము, +విజయనగరము, శ్రీకాకుళము, కళింగపట్టణము, గోపాలపురము, ఛత్రపురము, పిల్లల కొఱకు తిరిగాను. ఎచ్చట +తనకు సరిపడిన పిల్ల చిక్క లేదఁట. +లోని మాక రాజు అను రైతు కొమార్తె +చ్చినది. రుద్రదేవునియంతటి చక్రవర్తి తెలుగు దేశనుం +తయు దిక్కుమాలి కన్యకొఱకు వెదకెననుటకంటె విరు +ద్ధవాక్య మింకొకటిలేదు. రుద్రదేవుఁడు తన రాజ్యము +ననె యున్న యెందఱు సామంతులు, ఎందఱు చక్రవ +ర్తులు తమతనయలఁ గొనిరారు! ఘోటక బ్రహ్మచారిని +ద్రిప్పినటులు రుద్రదేవుని పల్లెలఁ బట్టణముల ద్రిప్పుట +xoxc గలుపుటయే. +ఆపాత్రమునకుఁగల యాచితి +ఇంకను కధాలోపములు పెక్కులు కలవు. భాషాలో +పములకు లెక్క లేదు. నవలా సంప్రదాయములు లేమి +ప్రకృతాఖ్యాయిక కాశీమజిలీ కధవలె నున్నది. వర్ణనల +కాడమీయక, గ్రంథకర్త కృథక యెక్కుడుగ నవకాశ +మొసంగుట ప్రశంసనీయము.(శే.ర.క.) + +౧౯౧౮ సం॥ మార్చి నెల 30వ తేది ఉదయము ౮ గంటలకు ఈ సభ గంపలగూడెమునందు కూడెను. సభాభవనమంతయు ప్రతినిధులతోడను ప్రేక్షకులతోడను నిండెను. నూరుమంది ప్రతినిధులు విచ్చేసిరి. ప్రధమమున బందరు జాతీయకళాశాల విద్యార్థులు జాతీయగీతమును పొడి సభను ప్రారంభించిరి. అంతట ఆహ్వాన సంఘాధ్యక్షులగు శ్రీ గాడిచెర్ల వేంకటగోపాల +కృష్ణారావు బహద్దరుగారు ఈ క్రింది యుపన్యాసమును జదివిరి:- +"గ్రంథాలయ సంపదలో తక్కుంగల తాలూకాలకం \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0027.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..781266d1193e355652256ad0cf22f79380444403 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0027.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +టె బాల్యస్థితిలో యున్న మాతాలూకాలో ఈ మీరు నరించిన సమావేశము పురోవృద్ధి సూచకము. వాఙ్మయసౌధమునకు గ్రంథాలయమే పునాది. ఏమండలమందు భాషాపరిజ్ఞానము వృద్ధిగానున్నదో పరిశీలింపదలంచి ననట గ్రంథాలయముల సంఖ్యయెరింగిన జాలును. ఆంధ్రగ్రంథాలయము లన్నిటిలో నున్నత పదము నధిష్ఠించి కేవల భాషాసేవకే జీవితి సర్వస్వము వెచ్చించు +దేశసేవకులతో గూడుకొనిన విజయవాడలోని రామమోహన గ్రంథనిలయపు జలువయే మన యీ సమావేశమునకు ముఖ్య హేతువైనది. భాషాసేవలో పవిత్రస్థానము వహించిన బెజవాడకు సమీపముననున్న మా తిరువూరు తాలూకా ముఖ్యముగ గ్రంథాలయ సంపదలో మిగులవెనుకపడి గాఢనిద్రగాంచుచున్నది. ఈ ప్రతినిధుల యాదర్శములు సభాధ్యక్షులు యుపన్యాసములు, మా +తాలూకాలో గ్రంథాలయ బీజములు విరివిగా నాటి భాపాలతల నల్లిపెట్టునని మేమందరము సంతసించుచున్నారము. గ్రంథాలయముల ఉపయోగములు బోధించి, గ్రంథాలయములు స్థాపింప సంచారకార్యదర్శి యీ తాలూకాకే తెంచువరకు నిట భాషాభివృద్ధి కాజాలదు. గ్రంథాలయములలో గ్రామచరిత్ర లుంచుట, గ్రామమందలి చిత్తరువులు శాసనాదులు చేర్చుట, ప్రాచీన గ్రంధముల సేకరించుట, పుస్తక భాండాగారములు విధ్యుక్తధర్మమే. కాని యీ విషయమున నె౦తయు గ్రంథాలయములు +వెనుకబడియున్నవి. ఇట్టి లోపములు సంస్కరించు కొనుటకే నేడిట సమావేశమైతిమి. మా తిరువూరు తాలూకాలో మూడు గ్రంథాలయములు గలవు. ఒకటి గంపలగూడెములోని శ్రీ కృష్ణరాయ పుస్తకభాండాగారము. దీనికి మాసమునకు రు ౨౦ లు చందాలు వసూలగును. గంపలగూడెం కుమార రాజా వారీ నిలయమునకు పదివందల రూప్యముల విలువగల తమ ౫౦౦ +గ్రంధముల దయచేసిగన వారీ గ్రంథనిలయము నెంత ఉన్నత పదవిలోనికి తేనున్నది వాకొనబనిలేదు. ఇదియే మా తాలూకాకు మాతృ గ్రంథాలయము కాగలదు. రెండవది తిరువూరులోని రాజా వెల్లంకి చిన వేంకటరామారావు బహద్దరు గారి గ్రంథానిలయము. దీనికి నడిమి తిరువూరు రాణీగారు రమారమి ౪౦౦ రూపాయల విలువ గలిగిన రెండువందల పుస్తకములును ఒక బీరువాయును దయచేసిరి. మూడవది రెడ్డిగూడెము లోని8. దీనికి ౧౫౦ పుస్తకములు గలవు. దీనిలో మూడు భాగముల గ్రంధములా గ్రామవాస్తవ్యులు భాషాభిమానులు అగు దేవల రాజు కేశవరాజుగా నొసంగిరి. ఇంక నీ తాలూకాలో గ్రంథనిలయములు లేవనియే చెప్పవచ్చును. ఈ తాలూకాయందీ యుద్యమమును విరివిగ వ్యాపింపజేయుటకై విశేష ప్రయత్నములను జేయవలయును. + +పిమ్మట ఈ సభకు శ్రీ తల్లాప్రెగడ సూర్యనారాయణరావు పంతులుగారు అగ్రాసనాధిపత్యమును వహింపవలెనని శ్రీ కాశీనాధుని నాగేశ్వరరావుగారు ఉపపాదింపగా శ్రీ అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు గారు ఆమోదించిరి. అంతట కరతాళధ్వనుల మధ్యమున +శ్రీ సూర్యనారాయణరావు పంతులుగారు అగ్రాసనాధిపత్యమును వహించి తమ గంభీరోపన్యాసమును జదివిరి. + +పరబ్రహ్మాత్మికాం దేవీం|భుక్తిముక్తిఫలప్రదాం! +ప్రణమ్యస్తామితా మేవ|జ్ఞానశక్తిం సరస్వతీం +భాషాసేవాపరాయణులగు మీరు మనోయనంబులకు భాషా స్వరూపంబుదక్క మరియద్దియును గోచరంబు గాకుండుట సహజంబు. +మా యాంధ్రవిద్యానిలయంబు తత్కారణంబున తమ మనోదృష్టింబడి దానిచే త్రొక్కులబడుచున్న నాకిపుడు మీచే పెద్దఱికం బిప్పించినది. ఆత్మ సామర్ధ్యంబు నెరుంగనివాడవయ్యుండిన విూరొనర్చిన యీ గౌరవంబును సత్కారంబుగ నెంచి యెగుబుజం +బున నుండియుందును. కాని యీ గ్రంథాలయ వాఙ్మయ వ్యవహారంబులు నాయజ్ఞతను నే నెరింగినవాడనగుటచే మీ సన్మానము సమర్హముగా దలంపకయు పెద్దల నియోగంబు నుల్లంఘించుట మంచిది కాదనియెంచి మియాహ్వానము నంగీకరింపవలసిన వాడనైతిని. ఈరూపమున నీవిధ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0028.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc48a0248cd670c4c3001539f1ebdedc49f9bb7b --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0028.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +మగు వాఙ్మయమునుఁ బరిశీలింప నవకాశము కలుగజేసినందులకును ఈప్రాంతముల నెన్నండును జూడ నవకాశముకలుగని నాకీమిషచే నట్టిలాభము కలిగించినందులకును మీ కెంతయు కృతజ్ఞుండ నగుచున్నవాడను. సభాకార్యనిర్వహణము మీదయ ననుసరించి యున్నదిగాని సభాధ్యక్షుని ప్రయోజకత్వమునలేదు. రాతికి ప్రాణప్రతిష్టంజేసి యధిష్ఠాతంజేసిన నదియ పూజ్యంబగును. తద్భావము మారినప్పుడదియె బొమ్మరాయి యగును. త్రొక్కిన రాయి మ్రొక్కిన దైవముగదా! పలువురుమనస్సు లెచ్చట +సేకీభవించి పనిసేయునో యచ్చట మున్నులేని శక్తికూడ నావేశము కాగలదు. జ్ఞానప్రదాతలగు మీ భావనాబలంబున నాశక్తి +సామర్ధ్యంబు లత్యల్పంబులయ్యును కార్యసాధనోత్సాహ మత్యంతమగుచున్నది. + + +దైవదత్తము దానికి సాంగత్యవిశేషమున నుద్బోధముకలుగును, తోడివారలతమయంతవారిగా, ఒక్కొకపుడు, తనుకంటె +నెక్కువవారిగగూడజేయుచుండును. ఈ జ్ఞాన మొకనాటిది కాదు. ఒక చోటిది కాదు. దాని కాది లేదు అంతము లేదు. ఆద్యంత శూన్యంబగు నీజ్ఞానాంబుధినుండి ధీవిశాలురు తమబుద్ధి వైశాల్యము కొలంది ప్రజ్ఞాబుద్ధులసంగ్రహించి వానిని క్రమక్రమముగా విజృంభింపజేయుదురు. అయ్యది తోడివారలకు వాగ్రూపముననో లిఖితరూపకముననో లభింపజేయుచుందురు. వాగ్రూపక మైనయెడల నక్షరాస్యునకును నిరక్షరకుక్షికినికూడ నుపయోగపడును. లిఖితరూప మొక్కయరజ్జునకే విదితమగును. కాని వా +గ్రూపక మాయొక్క యుపాధితోడ నే అంతరింపగలదు. లిఖితరూపకము యుగములకొలది నిలచియుండును. గ్రంధములన నివియెకదా! వాగ్రూపకము గూడ స్వరయంత్ర మూలమునను, 'సంజ్ఞా లేఖన మూలమునను చిరస్థాయగ నిలువ నాధారము లేర్పడినవి. + +కించిజ్ఞుండును, మితాయుష్మంతుండునునగు మానవునకు నాడు లభించిన జ్ఞానము నాటితోడనే యంతరంచి చిరస్థాయిగ నిలువకుండినయెడ నీ జన్మ బంధవిమోచనకు మార్గమే లేక యుండియుండును. యుగయుగముల లభియించిన జ్ఞానము నిల్చియుండుట చేతనే యైహికాముష్మిక సౌఖ్యంబులు రెండునుఁ గూడ నొక నాటికన్న నొకనాడెక్కువ లభించుట కవకాశము గలుగుచున్నది. ఆదిలేకున్న గాలికివిడచిన హారతికర్పూరమువలె యెప్పటిజ్ఞాననుప్పుడు శ్రేణ్యమునంది మరల యధాస్థితికి +రావలసివచ్చుచుండును. శబ్దరూపమును వర్ణరూపకముగ మార్పగలిగిన యావ్యక్తిమహిమ మెట్టిదియోగాని ఆమహావ్యక్తి జగత్తంతకును మోక్షసాధనకుయినది. లిపియే లేకుండిన మనకు వ్యాసుడులేడు. వాల్మీకి లేడు. కాళిదాను లేడు. తిక్కన లేడు. నన్నయలేడు. షేక్స్పియర్ లేడు. వారివారి గ్రంధములు లేవు. గ్రంథాలయము లేవు. జ్ఞానము గ్రంధస్థముగావించు టది తన కొక్కని కొరకే కాక యన్యునకు కూడ నుపయోగపడవలెనను నుద్దేశముతోడగదా. అది యెంత విపులముగ నుపయోగపడిన దానికంత చరితార్ధత. గ్రంథస్థమయిన జ్ఞానమునకూడ తమతమ భేదమున్నది. ఏది యెట్టివారి కుపయోగపడవలెనో అది యట్టివారికి లభింప +జేయవలెను. వ్యత్యస్తమయిన యెడల వ్యర్థకాలక్షేపమగును. ఈపనులకొరకే గ్రంథాలయము లేర్పడినవి. గ్రంథాలయములవలన ముక్తియు, భుక్తియుగూడ నున్నవి. మన దేశము ముక్తివిద్యకు మూలస్థానమని సర్వమతములవాకును ఒప్పుకొనియే యున్నారు. దానినిగూర్చిన జ్ఞాన వ్యాపనముమాట యటుంచి ముందుగ భుక్తికనుఁగు జ్ఞానమును వ్యాపింపజేయు మార్గమును గూర్చి +యాలోచింతము. తిష్ఠ కుదిరిన గాని నిష్ఠ కుదురదు. మనకు భుక్తి బాగుగ నుండవలెననిన మనదేశము బాగుండవలెను. +మనయుపాధులు బాగుండవలెను. వివేకి యగువానికెల్ల దేశమునకై పాటుపడుటయు దేశాభ్యుదయమును లక్ష్యమునందుంచు కొనుటయు, విధ్యుక్తము. 'స్వయంతీర్ణః పరాంస్తారయతి' దేశాభ్యుదయమునకు. + +ముఖ్యసాధనము. దేశభాషయందు జ్ఞానము వెల్లిరిసిన గాని కాలాకాలవివక్షత లేకుండ అక్షరాస్య నిరక్ష్నిరాస్యభేదము లేకుండ జ్ఞానము దేశమున వ్యాపింపదు. మన \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0029.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39eba94d1c968c191caacb74b630914e87efbd46 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0029.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +భారతరామాయణములం జూడుడు. ఒక్క అక్షరాస్యునకు మాత్రమేవచ్చి తక్కినవారికి రాకుండపోయినవా? ఉగ్గుపాలతో పట్టువడిన భాష యెంత చిక్కుగల భాష యైనను అనర్గళముగ పట్టువడును. తదన్య మెంత సుళువైనదైనను పట్టిచ్చుచునే యుండును. ఆంగ్లేయభాషకన్న చిక్కు గలభాష యున్నదా? ఆంగ్ల బాలాకుల౦ జూడుడు. ఎంతజాతీయముగ, యెంతధారాళముగ, యెంత సుళువుగా మాట్లాడుదురో? మన మెన్ని నాళ్లు యెంతెంత శ్రమపడి యభ్యసించినను, ఆజాతివాని జాతీయత మనకు లభించునా? ప్రయత్న సాధ్యమే యగుననుకోన్నను దేశమునందది యెంతమందికి లభ్యముగాగలదు. లభ్యమైనను అది యాయొక్కనికే యుపయోగము గాని తోడిదేశమున కది యేమియుపయోగము ? దేశభాషలలో గ్రంధములు వర్ధిల్లవలె. దేశాభివృద్ధికలుగవలె. మన + +కేవలస్వతంత్ర భాష కాక మొదటినుండియును సంస్కృతమువలనను సంస్కృతభాషావేత్తలవలనను అభివృద్ధినఁదిన భాష యగుటచే తద్భాసాస్వరూపస్వభావములు తెలిసినఁగాని ఆంధ్రభాషాస్వామ్యము కుదరదు. భాషా స్వామ్యములేకుఁడ వ్రాసిన గ్రంథములు సుబోధములు గాకుండి చేయవలసినంత పని చేయ నేరవు. వారికి గ్రంథరచనయు సులభ సాధ్యముకాదు. ఎంత జ్ఞానవేత్తలయినను భాషాప్రాభవము లేని వారు వ్రాసిన గ్రంథములు దుర్గ్రా హ్యములుగానే యుండును. భావముల స్పష్టీకరించుటకు +భాషా సౌలభ్యమాపశ్యకము. ఆంధ్రభాషా స్వామ్యము గీర్వాణ భాష వలన గాని లభింపదు. ఆంగ్లభాషయే మనకు జీవనాధారమై రాజభాష యగుటచే దేశమునందు ఆంధ్రభాషాభ్యాసముపోయి నిత్యకృత్యభావములను కూడ ధారాళముగ మనమిపుడాంధ్రభాషను +వ్యక్తీకరింపలేకున్నాము. పుట్టుకలోభావము లాంగ్లేయభాషను బుట్టు చున్నవి. వాని నాఁధ్రీకరించి ఆభాషరానివారికి దెలుపుటకై యెట్లో వెడల గ్రక్కుచున్నారము. ఇట్టి దుస్థితిలో దేశభావయున్నపుడు మనమెంత జ్ఞానవంతులమును ప్రతిభావంతులము నైననేమి మనయూహల నెట్లు దేశీయులకు వ్యక్త పరుపగలుగుదుము? పాశ్చాత్యులైహిక సాధనములం దెక్కువకృషిచేసి వానియందు మేరమీరిన విజ్ఞానమును సంపాదించియున్నారు. ఆముష్మిక విషయముల మనదేశ మెట్లువర్ధిల్లినదో యట్లే పాశ్చాత్యదేళములు నేడైహికజ్ఞాన మంతసంపూర్ణముగ సంపాదించినవి. పాశ్చాత్యవిజ్ఞానము భాషాస్వామ్యముగల దేశభాషావేతలకడ లేదు. వారు వ్రాసిన గ్రంధములవలన దేశమునకుగలుగు ప్రయోజన మత్యల్పము. పాశ్చాత్యజ్ఞానసంపాదకులకు దేశభాష రాదు. విద్యావంతు లీ మాదిరివారై గ్రంధములు వ్రాయుచున్నపుడు ఆగ్రంధములవలన సామావ్యజనుల కెట్టియభివృద్ధి కలుగునో జెప్పెడిదేమి ? ఆంధ్ర +సాహిత్యమును పాశ్చాత్యవిజ్ఞానమును జతగా నభ్యసించుటకు తెగినయిరవు ఏర్పడుటకు దేశభాషాప్రాధాన్యములగు బడులు +బయలుదేరువరకును దేశముయొక్క దుస్థితి యిట్లుండవలసినదే. మనమాంధ్రులముకదా ? + +నిప్పుడు ప్రత్యేకముగ సంపాదించుటకు ఒక్కబడియైన దేశమునందున్నదేమో చెప్పగలరా? దేశభాషలయందు విద్వత్పరీక్షుల విశ్వవిద్యాలయమువారు పెట్టినారా! దానివంక నెవ్వరైన జూచుచున్నారేమో కనిపెట్టితిరా? ఆపరీక్షులకు విద్య నభ్యసించుటకు సాధనములున్నవా? పరీక్షలయం దుత్తీర్ణులైనవారికి బొట్టబోసుకొనునుపాధులున్నవా? మదరాసు రాష్ట్రమున గవర్నరు పనిచేసిన +సర్ థామస్ మన్రో గారు 3౧-౧౨-౧౮౨౪ తేదీని ఈస్టుయిండియా కంపెనీవారికి వ్రాసిన యుత్తరసారాంశమందు కేవలజ్ఞానమువలన ప్రయోజనమును గూర్చి యీ క్రిందిరీతిని వ్రాసియున్నారు. 'ఏయుగమందు గాని యే దేశమునందు గాని కీర్తియును, ధనమును, అధికారమును, అనునవియేజ్ఞానము సంపాదింపవలెనని కోరిక పుట్టించు చుండును. దేశపరిపాలనమునగల వివిధధర్మములయందు +తమశక్తిసామర్ధ్యములనుబట్టి తమకున్న ప్రజ్ఞయంతయు వినియోగింపరేని దేశసేవచేయు మహత్కార్యమునకు \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0030.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38ff8efcff8f078619a288c06d8f56df610914c5 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0030.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తమశక్తియెల్ల ధారవోయలేని యెవ్వరెన్ని విద్యల నేర్చిననేమి ప్రయోజనము? విశ్వవిద్యాలయమువారు ఆంగ్లేయ భాషాపరిక్షలకడ దేశభాషలను చేరకుండ కొట్టినారు. పాలకులు వారివిధ్యుక్త ధర్మమును నీవిధముగ విసర్జింయున్నప్పుడు దేశభాషవృద్ధిలోనికివచ్చెడు మార్గము లేదు. దేశీయులు వారికర్తవ్యమెరుంగకున్నారు. గ్రంథాలయములవారు ఈపనులకు పూనుకొని, ఆంధ్రగీర్వాణ సాహిత్యము పూర్వపుమార్గమున వృద్ధిపొంది దానితోడ పాశ్చాత్యవిజ్ఞానము జతపడుమార్గమున విద్యాశాలలు స్థాపింపవలయు. లేకున్న కొంత కాలమునకు గ్రంథాలయములు అలంకారవిద్యార్ధులు గావలసివచ్చును. గ్రంథాలయము లొకవైపున జ్ఞానసంపాదనకు తెగువు ఆరయవలయు. ఒకమూల జ్ఞానవ్యాపనకు మార్గ మాలోచింపవలయు. రెండుచేతుల రెండునుబట్టి పనిచేసినగాని మనకు కావలసిన కార్యము కావలసినంతత్వరలో కానేరదు. ఆంధ్ర సాహిత్యాభివృద్ధికై సర్వసాధనములుగల ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తువారు పూనుకొనుట విధ్యుక్తధర్మము. కాని యాసంస్థాపన యేటేట విందులారగించుటతోడనే సంతుష్టి పొందుచున్నది గాని తన విధ్యుక్తధర్మము నెరవేర్ప +కున్నది. ఇప్పుడు + +ను గురించిన యాందోళనము దేశమున నెక్కుడుగ జరుగుచున్నదికదా? దేశవిద్య కభివృద్ధిలేకున్న స్వరాజ్యమెక్కడిది? దేశీయులందరునుకూడి రాకుండిన స్వరాజ్యము మనకలవడునా? నాగేశ్వరరావు పంతులుగారి పుణ్యమాయని, ఆంధ్రపత్రిక +బయలువెడలి, దేశము నలుతట్టుల దిరిగి, స్వదేశ విదేశపరిస్థితులు దేశమున నలువురి చెవుల బడవేయుచున్నది. తన్మూలమున దేశీయులిప్పుడు తమకును, అన్యదేశములకును గల తారతమ్యమును గ్రహింపగలుగుచున్నారు. దానితోడ నా౦దోళనము తల +చూపినది. ఇంతలో బెసెంటమ్మ బయలుదేరినది. స్వారాజ్యసమితుల దేశము నలుతట్లు మొలక లెత్తజేసినది. మనబండారము బయలుపడి, మనలోపములు మనకు దెలియుచున్నవి. ఇంతకొలదికాలములో నింతకృషిజరుగుటకు గ్రంథాలయములును, పఠనమందిరములే, సహాయకారులయినవి. దేశహితైకాభిలాషు లందరును, ఈగ్రంథాలయోద్యమమునకు మ్రొక్కవలసియున్నది. 'తిలకు' మహాశయుఁడు బెసెంటమ్మగారు పాడుచున్న యీస్వరాజ్యపుపాటను ఎన్నినాళ్ళనుంచి పాడుచున్నవారు కారు? ఎంత లెంకలు కష్టములకు పాలైనారు కారు? దేశవిద్యాభివృద్ధికై యెంత కష్టపడినారు? తోడిదేశీయులు వెనుకబడియున్నారు. ప్రయోజనము లేకపోయినది. మహారాష్ట్ర దేశమునను బంగాళమునను దేశవిద్య యెంత విరివిగ ప్రబలినదో జూచితిరా? - ఒక్క 'ఆంధ్రపత్రిక' బ్రతుకుటకు మనదేశమునం దెన్నో బొములు పడు చున్నది. రెండు వేలకు మించి చందాదారులు లేరు. మహారాష్ట్రమునందు +గల 'కేసరి' పత్రికకు ముప్పదివేల మంది చందాదారులున్నారు. బంగాళమునందు 'హితవాదికి' ఇరువది వేలమంది యున్నారు. దేశభాషయందంతజ్ఞానము విజృంభింపబట్టియే 'తిలకు' మహాశేయుడు ఆంగ్లదేశమున కిప్పుడుబోవనున్న స్వరాజ్యప్రతినిధుల వెచ్చమునకై ధనము సేకరించుటలో, ఆశ్రమముగ వేన వేలుజనులు పోగుపడి, ఆయన వచ్చి రాకమునుపే వేలకొలది ధనమునుపోగుచేసి ఒక మాసముదినములలో దాదాపు రెండులక్షలరూప్యముల నొసంగినారు. ఈఒక్క నిదర్శనముచాలదా? స్వరాజ్యప్రాప్తికిని దేశవిద్యలకును సంబంధమున్న పనుటకు పదుగురును వృద్ధిపొందినగాని స్వరాజ్యము రాదు. స్వరాజ్యములేకున్న స్వతంత్రతలేదు. “సర్వం పరవశందుఃఖం సర్వమాత్మవశం సుఖం” పదుగురును కలియుటకు దేశవిద్యలే సాధనములు, + +కావలెనని ఆంధ్రదేశమిప్పుడు కృషిచేయంచున్నది కదా? దాని యాదర్శమేమి ? భాషాప్రయుక్తరాష్ట్ర నిర్మాణము కాదా? భాషతో రాష్ట్రము విభజనము గావలయునని కోరువారు తద్భాషావ్యాప్తి కొంతపాటుపడ వలయు? భాషావ్యాప్తికి పరమసాధనము వాఙ్మయము. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0031.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..790c161fc3e7b3288ab7f3ab920d2282aa65ee88 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0031.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +వాఙ్మయ మెంత విజృంభణముగానుండిన దేశమున కంతయభివృద్ధి. రాజకీయాందోళనమందు పనిచేయువారందరును రాజకీయ విషయముల నుద్బోధించు గ్రంథసంపాదనమునకు గడంగవలయు. ఆ నాఙ్మయ మిప్పుడు నామ మాత్రముగ నున్నది. రాజకీయ వాఙ్మయము విస్తరిల్లినగాని, స్వరాజ్యమువలని ఫలముతెలియదు. స్వరాజ్యసంపాదనమైనకాని నిర్యకుశాధికారబలము తగ్గదు. +ఆదితగ్గినగాని దేశమున కేది ముందు గావలెనో యది లభింపదు. దేశమునకు ముందు కావలసినది + +అన్నిపనులు జరుగుచున్నవి. దీనికి డబ్బులేదు. ఎప్పటికప్పుడు ఏదో యొక సమాధానము. దీనికి డబ్బులేదు సరే. జనులు యజ్ఞానమును తమ స్వయంసహాయమున దేశమున వెడలగొట్టజూచు నీ గ్రంథాలయమున కేల దొరతనమువారు సహాయము చేయరాదు? వీనికి వారిప్పుడు చేయుచున్న సహాయమేమి? గౌరవనీయులగు పోలవరం జమీందారు గారు రేవువచ్చెడి చట్టనిర్మాణసభలో దొరతనమువారు మనరాష్ట్రమున, ఈనిలయములకు చేసిన సహాయ మేమియో కనుగొన ప్రశ్నవేసియున్నారు. +రాష్ట్రము మొత్తముమీద నీవెచ్చ మెంతయో తేలగలదు. మనమండలములో నిది మనమెరుఁగుదుము. దొరతనమువారి ప్రత్యక్ష సాహాయ్యము నున్న స్థానికస్వపరిపాలనమువారి సహాయము రెండింటికి. అంగలూరునకు జిల్లా బోర్డువారు, రామమోహన భాండాగార +మునకు బెజవాడ మ్యునిసిపాలిటీవారు. ద్రవ్యమును, ఉపాధ్యాయులును లోపము గాని ప్రారంభవిద్య నిర్బంధముగా సభ్యసింపజేయుటకు వేరాటంకములేదని దొరతనమువారు చెప్పుచున్నారు. నిర్బంధమునకు మున్ను దానిప్రయోజనము జనులకు బోధపడవలయును. లేకున్నా తత్కార్యము లాభదాయకమయ్యను జనులయసంతృప్తికి కారణమగును. జనసామాన్యమున, +ఆ ప్రయోజనము వ్యాప్తముచేయుటకు గ్రంథాలయములకన్న వేరుమార్గ మేమున్నది? పాలకులు నేడో, రేపో, పూననున్నా +యీ కార్యమునకు ముందుగా సాధనసామగ్రి సన్నాహము చేయవలదా? భూమి దున్నకుండ విత్తులు చల్లినప్రయోజన మేమి? టీకాలు వేయుట జనసామాన్యమున నలుగురికిని మంచిరియని తెలియుట కెంతకాలము పట్టినది? గ్రంథాలయములు, ఆక్షరాస్యునకును నిరక్షరకుక్షికి నిగూడ జ్ఞానదాయకములుగదా! వీనిమూలమున విద్య యూరూరను వ్యాప్తమయిన, విద్యవలని ప్రయోజన మనుభవసిద్ధమై తమ పిల్లలకు విద్య నభ్యసింపసేయ నలవాటుపడుదురు. అప్పుడే నిర్బంధము సహ్యమగును. "సర్వార౦భాః తండుల ప్రస్థమూలా" అన్ని కార్యములకును ధనము కావలెను. ధనము వచ్చుమార్గము లేకున్న నేకార్యమును నెరవేరదు. +గ్రంథాలయము లత్యుత్సాహముతో దేశోపకారమునకై బయలుదేరుచున్నవి. వానికి ధనము పల్లెటూళ్ళలో విద్యావిహీనులకడనుండి రావలెను. వారికి లాభము తెలియదు. వారియ్యరు. ఆపయిన నిచ్చెదరు నాశతో బయలు దేరిన గ్రంథాలయములకు తిండిలేదు. కూరత్వముతో రంభమయిన కార్య మట్టె గుంటపూవులు పూయు చుండును. దొరతనమువారి సాహాయ్యమే వీరికి గలిగిన పూనిన కార్యము దినదినము 'మూడుపువ్వులు నాలుగు కాయలు' వృద్ధినొంది, యీపాటికి యీయ్యద్యమము దేశమున వేరునాటియే యుండును. బరోడా సంస్థానమునందు ౧౯౧౦ సంవత్సరమున నీయుద్యమము ప్రారంభమయినది. ఆ రాజ్యమున ౩౯ పట్టణములును, ౪౨౬ పెద్ద పల్లెలును గలపు ఇప్పుడు అచ్చట ౪౪౦ గ్రామగ్రంథాలయములును, 3౯ పట్టణ థాలయములును, +3 జిల్లా గ్రంథాలయములును స్థాపింపబడినవి. దొరతనమువానీయుద్యమమునకు, ఏటేట దాదాపు ౫౦,౦౦౦ రూవ్యములు వెచ్చబెట్టుచున్నారు. దేశరుంతయు కృష్ణాజిల్లాకు మించి లేదు. తన్మూలమున జనుల ఉత్సాహము కలిగి దొరతనము సహాయము +వారి సంపాదించుటకై, ఆలయస్థాపనకు కావలసిన ద్రవ్యములో మూడవవంతు చందాల మూలమున పోగుచేసికొనుచున్నారు. స్థానిక +స్వపరిపాలనమువా రొకవంతును రాష్ట్ర పరిపాలనమువా రొకవంతును సహాయము సేయుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0032.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e691bb40633799a51498aa4908e0f4ca34c2d509 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0032.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ఈరీతి సహాయము అధమము మన పాఠశాలలకిచ్చు విరాళములవలె సగభాగమిచ్చి ధనసహాయము చేసినను, గ్రంథాలయములు దేశమునకు మిక్కిలి యుపకారకములై యుండును. రామమోహన భాండాగారమెంత యుత్సాహపూరితులచేత నున్నది! + +ఒక్క దానిని ప్రకటించుటకు ధనాభావముచే వాకొట్టి చిక్కులు పడుచున్నారో చూచితిరా ? చేతిచమురు భాగవత మెన్ని నాళ్ళాడుదురు? ఈ పత్రిక గ్రంథాలయవిద్య నేర్చుకొనువారికి, ఉపాధ్యాయునివలె పని జేయుచున్నది. ఏమూలు నేమిపని జరుగుచున్నదో, ఎట్టిపనులు గ్రంథాలయాభివృద్ధి ఉపయోగకరములో, ఎచ్చట మంచిమంచి గ్రంథములు దొరకునో దొరతనమువారి +సహాయ్యముగాని, తదితర సహాయ్యముగాని, యెట్లు సంపాదింపవలెనో, తోడివాకెట్లు సంపాదించిరో మున్నగు విషయముల +నన్నింటిని ప్రకటించి, తన జన్మసార్థక్యమును గావించుకొనుచున్నది. నేనెఱిగిన కొన్ని గ్రంథాలయములు తలయెత్తుచున్నవి కేవల ద్రవ్యసహాయమునగాదు ధనాభావముచే కవులు నాశ్రయించి భిక్షాటనము చేసి బ్రతుకుచున్నవి. ఆదరణలేక కవులే కటకటంబడు +చున్నారు. గ్రంథములిమ్మని వీరు వారిని పీకికొని తినుచున్నారు. వారు బాధపడుచున్నారు. కవుల కీగ్రంథాలయముల +మూలమువ నింకొక చిక్కుకూడవచ్చినది. మునుపెప్పుడైన, అప్పుడప్పుడు ఒకరొక్క రెవ్వరైన పదిఁటనైదింట ఊరికొక గ్రంథము కొసెడివారు. ఇపుడు గ్రంథాలయమున నుచితముగ లభ్యమగుటచే ఆ కొలదియమ్మకముకూడ వారికి నశించినది. కవుల యనిష్టు సహాయ్యము వలన నెన్నినాళ్లు గ్రంథాలయములు నిలువబడగలవు? కేవలస్వశక్తినే చేయుపనులకును, సహాయసంపదలతో +జరుగు పనులకును, నుండు నుత్సాహతారతమ్యము మీ రెఱుంగనిది కాదు. ఆ సహాయము దొరతనమువారివద్దినుఁడియే వచ్చినచో, ఎంతసంతో మజనకముగనుండును! ఆది ఆటుఁ౦చడు, గ్రంథాలయములు కట్టుదిట్టముగా పనిజేయుటకై అది +గట్టి పునాదులపై నుండవలెను. అవి పరపతిసంఘములవలె రిజష్టరీఅగుట అవసరము. ఇప్పటి నిబంధనలనుబట్టి అయినయెడల దొరతనమువారికి సుంకముకూడ చెల్లింపవలసియున్నది. దొరతనమువారు దీనికయినను తగు నేర్పాటులు చేయవలసియుండును. ఈ విషయమై చట్టనిర్మాణసభ్యులు దొరతనమువారిని మేల్కొల్పుదురు గాక. అది గాక, + +దేశమున వెళ్లి విరియుటకై దేశ భాష లందు గ్రంధములు వ్రాయించవలెను. ప్రకటనాలయములు ద్రవ్యాభావముచే నీ విషయమున చేయగలిగినంత పని చేయలేకున్నవి. ఒకటి రెండు వ్రాయించుసరికే వాని ఆయువుమట్టమగుచున్నది. గ్రంథము లమ్మిగాని విరాళములను గొనిగాని వారీపని చేయించవలెను. విరాళములను విచ్చలవిడిగా నిచ్చువా రరుదు. పీఠికాపురాధీశ్వరులవంటి +విద్యాపోవకులు దేశమున నెంతమందియన్నారు? గ్రంధములు అంతగా నమ్మవు. ఆయమ్మకమయినను ఆశ్రయింపును బట్టి యున్నది. దొరతనమువారికీ పని సులుభ సాధ్యము. ఏటేట వారు కొంత సొమ్ము దేశభాషాగ్రంథముల కొరకు వెచ్చపెట్టవలెను. ఒకరినో ఇద్దరినో నియమించి వ్రాయించుటకన్న పోటీలకు వ్రాయించి ఆందులో మేలైనవానికి పారితోషికము లియ్యవలెను. గ్రంధముల స్వత్వము గ్రంథకర్తలకు వదలివేసి వానిని పాఠగ్రంథముల క్రింద నిర్ణయించిన, విషయముల గట్టిపునాదిగల వారు ఆపని కియ్యకొందురు. ఒక్కరొక్కరుగ వ్రాసిన గ్రంథము ఉత్తమముగా నుండకుండిన అన్నింటిని సమీకరణముచేసి మేలిభాగముల నేర్చికూర్చిన వలసినన్ని గ్రంధములు బయలు దేరును. రాజావలంబనము లేక చేయుకృషి తెప్పలేక యీదు విడి యీత వంటిది. దొకతనమువారు. దేశభాష యందు ప్రకటించు దేశభాషాగ్రంథములన్నియును గ్రంథాలయముల కుచితముగ నిచ్చుట కర్తవ్యము. దొరతనమువారుచేయు సాహాయ్య మెట్టిదైనను \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0033.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8d6891dd0e1ea2509c0dd5d7bdc9c413d9c1320 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0033.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +చేసికొనక తిప్పదు. గ్రంథాలయాభివృద్ధికి సొమ్ము కావలయునుకదా! స్వయం సహాయమువలన ప్రజలలో నీసొమ్ము లభ్యమగు మార్గము చూడవలయు. మనదేశమున ధర్మాదాయములకును దేవాదాయములకును కొరతిలేదు. పూర్వమున విద్యాదానము ద్రవ్యములేకయే మనదేశమున ఉచితముగా సమకూరుచుండెడిది. భృతికాధ్యయనము గర్హ్యముగ గూడ నెంచబడెడిది. ఆకారణమున విద్యాప్రదానమునకు వేరుగ నాదాయములు లేవు. దేవాదాయ ధర్మాదాయములు మునుపటికన్ననిప్పుడు విశేషముగ లాభము నొసంగుచున్నవి. వలయుసొమ్ములకన్న హెచ్చుసొమ్ములను సేకరించుచున్నవి. ఆ సొమ్ముల పరిపాలనములను గూర్చి శ్రీ వల్లూరు +సూర్యనారాయణరావుగారు పట్టుదలతో చేయుచున్న కార్యము సంస్తవనీయము. వారు ప్రజల కృతజ్ఞతకు పాత్రులు. దేవాదాయముల నుండి మతగ్రంథాలయములను మత విద్యాపాఠశాలలను నేర్పాటు చేయవచ్చును. మఠములుగూడ గ్రంథాలయములను తమయాదాయము ననుండి నేర్పరచవచ్చును. మా వైపుల పెంటపాడులో నొక మఠమున్నది. దానికి వేలకొలది సొమ్ము రాబడి +యున్నది. అందలి నిత్యవ్యయము అత్యల్పము, అనవసరవ్యయము అత్యధికము. ఆసొమ్ములు విద్యాప్రదానమునకును గ్రంథాలయ కార్యములకును కొంతవరకు వినియోగించిన దేశమున కెంతయో మేలు కలిగెడిది. పనిచేయువారు లేరు. చెప్పువారేగాని చేయువారరుదు. ధర్మాదాయముల సొమ్ములు ఇట్టివిద్యవిషయమున నుపయోగించు సాధనముల నారయవలయు. ఊరూరను పల్లె +టూళ్ళలో గ్రామఖాయిదా లుండును. ఆ సొమ్ములో కొంత సొమ్ము దీని క్రింద నుపయోగ పరుపవలయును. పరపతి ఘములవారు తమరాబడిలో కొంత భాగము దీని కీయవచ్చును. వర్తకులు ధర్మమునకని కొంతసొమ్ము పోగుచేయుచుందురు. పట్టణములలో నీసొమ్ము వేల కొలదియున్నది. ఆ సొమ్మేమగుచున్నదో సరిగా లెక్కజూచి పోగుచేయువారు మాత్రము తక్కువ. ఇచ్చుట +యును కష్టమే. అందులో కొంతభాగమైనను గ్రంథాలయములక్రింద వ్యయపరుపవచ్చును. మనసు కుదిరిన మార్గము లేకపోలేదు. దేశమున ధర్మము తక్కువ లేదు. క్రియావంతులు తక్కువగ నున్నారు. ఆక్షేపణలు హెచ్చు. ఐకమత్యము పూజ్యము. ఈ మండలముననే, దానినిగూర్చి యోజింతము. ఐకమత్యముకలిగి పనిచేయుచున్న పాతకృష్ణాభాగమునకును క్రొత్తగ వచ్చిచేరిన +గోదావరీమండల భాగమునకును భేదమారయుడు. మనమండలమునం దిప్పుడున్నవి ౧౪౦ గ్రంథాలయములు. ఇవి +ఏభాగమున హెచ్చుగ నున్ననో చూచిన క్రియావంతుల వలని లాభము తెలియగలదు. పాతకృష్ణామండల భాగమున నిప్పుడు పనిచేయువారు హెచ్చుగనున్నారు. వారికీ వారిప్రాంతములందు పలుకుబడి హెచ్చు. ఆ చుట్టుపట్టులకుపోవు నవకాశములు మెండు. అందుచేతను ఆ భాగమున పనివృద్ధిగనున్నది. పాక గోదావరీ మండలభాగముని కబుర్లవారేకాని పనిచేయువారంతెగ కనుపడరు. కార్యోత్సాహము ఉండిన మాత్రముచాలదు. క్రియా కౌశలముకూడ నుండవలయును. + +ఉండవలసినవిధానమునుగూర్చియోజింతము. ఇందుండవలసిన వేవి? గ్రంధములు సరే. శాసనములు, నాణెములు, +దేశపటములు, చిత్రపటములు, పతకములు, పూర్వపత్రములు, శిలావిగ్రహములు, 'మేజిక్కులాంతరులు,' ఇంక నెయ్యవి జ్ఞానదాయకములో ఆవియన్నియు పోగుచేయవలెను. గ్రంథములు ముద్రిలిములు, అముద్రితములుకూడ నుండవలెను. ఆముద్రితములు ఎన్ని ప్రతులు సంపాదించిన అంతమంచిది. దొరకినతోడనే అముద్రిత గ్రంథముల - గ్రామ గ్రంథాలయముల వారికడనుండు గ్రంధములు కొలదిగనుండు నుగాన - తెలిసినవారు గ్రంథములను జదివి కథాంశమును కవిశాలమును పేరును వ్రాసి గ్రంథములతో గూడ కేంద్రగ్రంథాలయమునకో మాండలిక గ్రంథాలయమునకో పంపుటమంచిది. అన్నియఁ ఒక చోట జేరిన +పదిచుటకును కావలసినపని జరుగుటకును గూడ \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0035.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc5f7caf1003145f85914b848dbbe1a2c270e97a --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0035.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +యములకు లాభము, ప్రకటనాలయములకు గ్రంధములు నియతికాలములలో కావలయును. ఆ గ్రంథములు మంచివైనయెడల ఆయాలయము జనసమ్మతమై యాదరణీయమగును. మంచి గ్రంథములు వారికి లభ్యమగు మాగ్గము మనము చూడవలెను. లేకున్న వారు దొరికిన దేదో ముద్రించి మనల వేధింతురు. కవులగువారు గ్రంథాలయమునకు బోకతప్పదు. వారికి విమర్శన +సంఘమునుగూర్చియు, విమర్శకులను గూర్చియు, నచ్చజెప్పి, వారి గ్రంధముల విమర్శసంఘమునకు బంపునట్టుచేయవలెను. ఈసంఘమున యోగ్యతాపత్రము బడసిన గ్రంధములు, ఎవ్వరీప్రోత్సాహములేకయే ప్రకటనాలయమునకు, ఆదరణపాత్రములగును. అన్ని ప్రకటనాలయములకును, ఒక్క గ్రంధమే కావలసివచ్చినయెడల గ్రంధకర్తకు ఎక్కువలబ్ధి కలుగును. విమర్శనసంఘమున నిమర్శకు లెంత యెక్కువగనుండిన నంత మంచిది. గ్రంథకర్త ఆ సంఘ విమర్శకులలో తమ యిచ్చవచ్చినవారిని +చీట్లమూలముననో మఱియొకరీతినో, ఏరికొని తన గ్రంథమును వారి విమర్శనకు పాత్రము జేయవచ్చును. గ్రంథాలయమువారు గ్రంధమునందలి కథాంశము, అందలి గుణము, గ్రంధకర్త నామము, విలాసము సంవత్సరమునకో, అర్థసంవత్సరమునకో, ప్రకటించుచుండవలయును. + +శక్తివంతుడై యుండవలయును. అమెరికాదేశము నందు ఒక్క గ్రంథాలయ వాఙ్మయమున పదివేలరూపాయల విలువగల గ్రంధములున్నవట. ఆదేశమున వానిని నడుపుపని యొకశాస్త్రముగా నున్నదట. అంతగాగాకున్న కొంచెముగ నైనను, గ్రంథాలయము నడుపుమాగ్గముల కార్యదర్శకులు కొలదిశిక్షనొందుట ఆవశ్యకము. ఆశిక్షకు వలయు నేర్పాటులు, కేంద్ర గ్రంథాలయము వారు బరోడాయందువలె చేయవలయు. రామమోహన గ్రంథాలయమును కేంద్రగ్రంథాలయము క్రింద భావింప +వచ్చును. కార్యదర్శకులు గట్టివారుండినగాని జరుగ వలసిన కార్యములు బాగుగా జరుగవు. గ్రంథాలయము భాగోగులు కార్యదర్శినిబట్టియుండును. ఇవి సరస్వతీ నిలయములు. వీనియందు దేశీయుల కెంత ఆదరముండునో దేశమున కంతవృద్ధియుండును. దేశభాషలయందు గ్రంధములు మె౦డయిన దేశమున జ్ఞానము వృద్ధియగును. జ్ఞానము వృద్ధిఅయినకొలది సౌఖ్యమువృద్ధియగును. సౌఖ్యమువృద్ధిఅయిన మనస్సునకు స్థైర్యము హెచ్చును. స్థైర్యము హెచ్చిన ఐహికాముష్మికజ్ఞానము సంపాదింపనవకాశముండును. ఐహికమునందు జ్ఞానము వృద్ధియైన ఆముష్మికమునకు దారియేర్పడును. ఆ దారి దొరకిన జన్మబంధవిమోచనమగును. అదియే మనుజుని పరమావధి. దానియందు లక్ష్యముంచి ఏకాగ్రభావముతో గ్రంథాలయముల యత్యుచ్ఛదశనందించి, దేశమునకు జ్ఞానము వెళ్లి విరియజేసి, తోడివారలకును, దేశమునకును జ్ఞానప్రదాయకులమై సరస్వతీసేవ సేయుదుమేని, సర్వశ్రేయములును సమకూరను. + + +సీ. అక్షరాస్యునకు ని ♦ రక్షరాన్యునకును +విద్య సుబోధమై ♦ వెలయవలయు +ధనమున్న లేకున్న ♦ తగిన గ్రంధముజూఁడ +నభిలాష గలయప్పు ♦ డమరవలయు +పదుగులొక్కెడఁజేరి ♦ భాషించుతరి వాణి +భువనమోహిని యౌచు ♦ బొదలవలయు +వీనులచేనైన ♦ వీక్షణంబులనైన +నుంచి చెడ్డల దృష్టి ♦ మనుపవలయు + +గీ. దేశ మెల్లెడ విజ్ఞాన ♦ దీపవితతి +వలయునదియెల్ల గనుపింపం ♦ వెలుగవలయు +భుక్తియును ముక్తియు ♦ మహానురక్తి మెలగ +గ్రంథభాండారములుభువి ♦ గ్రాలవలయు. + +(అనంతరము గతవత్సరమున ఈ మండల గ్రంథాలయసంఘము చేసిన పనినిగూర్చి, మండల గ్రంథాలయ సంఘ- కార్యదర్శులలో నొకరగు దుగ్గిరాల వేంకటసుబ్బయ్యగారు వ్రాసిన కార్యనివేధికమును కొడాలి శివ రామకృష్ణారావుగారు చదివిరి. పిమ్మట, ఈమండలము సందున్న రామమోహన ధర్మగ్రంథాలయము (బెజవాడ) \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0037.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e908c208005e8c30ef86ef700fa4403ed3c42f01 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0037.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +దానిమీద అయ్యంకి వెంకటరమణయ్య గారు ఇట్లు చెప్పిరి:౼ + +ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయ సంఘమునకు దువ్వూరి జగన్నాధశర్మగారిని ఇదివరకు కార్యదర్శిగ నియమించితిమి. ఆయన సుమారు మూడు మాసముల కాలము పనిజేసిరి; పిమ్మట దేహమునందు అస్వస్థతగ నుండుట చేతను, ఇతర ఇబ్బందుల వలనను పని చేసి యుండలేదు. ఈ నెల మొదటి తేదీనుండియు వేరొకరిని నియమించితిమి. ఒక్క కృష్ణాజిల్లాయందే సుమారు ౧౭౦౦ +గ్రామములు గలవు. ఆంధ్రదేశమునందు ౧౨ జిల్లాలుగలవు. ఈ పండ్రెండు జిల్లాలయందుకు ౨౦,౦౦౦ కంటె ఎక్కువగ్రామములు గలవు. గ్రంథాలయ సంఘము ఆంధ్రదేశమందంతటను పనిచేయవలసియున్నది. అందుచేత ఒక్క కార్యదర్శితో ఇన్ని గ్రామములయందును నూతనగ్రంథాలయములను స్థాపించుటయున్న అసంభవనుగుకార్యము. కొంతవరకయిన పని జరుగవలెనన్న +జిల్లా కొక కార్యదర్శియైన తప్పక ఉండితీరవలెను. అన్ని జిల్లాలకును కలిసి ఇప్పుడున్న ఒక్క కార్యదర్శివలన మండల గ్రంథాలయోద్యమమునకు మాత్రము కొంత సహాయము కాగలదుగాని, నూతనముగ గ్రామములందు గ్రంథాలయములను స్థాపించు పని కాజాలదు. కాబట్టి కృష్ణాజిల్లాయందుగూడ గ్రామగ్రంథాలయములను విరివిగ స్థాపించుటకై ప్రత్యేక మొకకార్యదర్శిని +నియమింవలెను. ఒక కార్యదర్శికి సాలువకు రు ౪౦౦ లకు తక్కువ వ్యయము కాదు. ఈరూపాయలను వసూలు జేసి వెంటనే +ఒక కార్యదర్శిని నియమించి, కార్యకారులయ్యెదరని ప్రార్థించుచున్నాడను. అంతేగాని ఒక్కరు పనిచేసెదరన్న, అది ఎన్నటికిని జరుగదు. + +ఈ తీర్మానము అందరిచే ఏకగ్రీవముగ నంగీకరింపబడినది. + +3 (ఏ) కృష్ణాజిల్లా యందున్న గ్రంథాలయములకును పఠనమందిరములకును, డిస్ట్రిక్ట్ తాలూకా బోర్డులయొక్కయు, మ్యునిసిపాలిటీలయొక్కయు ద్రవ్యముల నుండి విరాళము లియ్యవలసినదని ఈ సభవారు కోరుచున్నారు. + +(బి) ఈజిల్లాయందున్న గ్రంథాలయము లన్నింటికిని ప్రభుత్వమువారిచే ప్రచురింపబడుచున్న వ్యవసాయిక ఆరోగ్య పరిశ్రామిక వ్యాజ్య ప్రచురముల నన్నిటిని ఉచితముగానోసంగవలెనని ప్రభుత్వము వారిని ఈసభ వారు ప్రార్థించుచున్నారు. + +౪ రాబోవు వత్సరమునకు కృష్ణామండల గ్రంథాలయ సంఘమునకు వీరు సంయుక్త కార్యదర్శులుగ నుండవలెనని +ఈసభవారు తీర్మానించుచున్నారు:- + +౧ నిడమర్తి లక్ష్మీనారాయణ గారు +౨ దుగ్గిరాల వెంకటసుబ్బచ్యు గారు +౩ కొడాలి శివరామకృష్ణారావుగారు +౪ చెంగల్వల సత్యనారాయణమూర్తిగారు + +౫ ఆంధ్ర గీర్వాణ సాహిత్యము దేశము నలుతట్టుల పూర్వపు ఔన్నత్యమునకు వచ్చుటకును, సాహిత్యవిజ్ఞానము దానికి జతపడుటకును గ్రంథాలయములు ఆంధ్రపాహిత్యవిద్యాశాలలు నెలకొల్పవలెననియును, అందు కొరకై పనిజేయుచున్న కొవ్వూరు ఆంధ్రగీర్వాణవిద్యాలయమును వృద్ధిపరచుటకు దేశీయు లెల్లరును సహాయము చేయవలెనని ఈసభవారు ప్రార్థించుచున్నారు. + +ఈ సభ సత్తెనపల్లి పురమున ది ౬-౬-౧౮ తేదీ ఉదయము ౯ గంటలకు రాచకీయ సభాభవనమున సమావేశనుయ్యెను. అరుర్తలూరు కాపురస్తులు శరణురామస్వామి చౌదరి గారి జాతీయ గీతముతో సభ ప్రారంభమయ్యెను. ఆహ్వాన సంఘాధ్యక్షులగు శ్రీయుత అత్తలూరి సుబ్బారావుపంతులుగారు ప్రతినిధులకు స్వాగత \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0038.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f87882f3565fa2a8ae5c1430f4e93db52b0707fa --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0038.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +మిచ్చిరి. అనంతరము రాయసం వేంకటశివుడు పంతులు యం. ఏ.; యల్.టి. గారు అగ్రాసనాధిపత్యము వహించి ఈ ప్రాగంభోపన్యాసమును నిచ్చిరి:౼ + +ఒక వత్సరములోనె మువ్వురు పండితులను గోలుపోవలసిన దురదృష్టము మనమండలమునకుఁ గలిగాను. గత సంవత్సరమున రేపల్లెయందుఁ గూడిన ద్వితీయ గుంటూరుమండల గ్రంథాలయ సభ కగ్రాసనాధిపత్యము వహించిన వంగిపురము కృష్ణమాచార్యులు బి. ఏ. యల్. టి. గారు కొన్ని నెలల క్రిందట పరలోక ప్రాప్తిఁజెందిరి. వీరు సంస్కృతాంధ్రభాషలలో నసమాన పాండిత్యమును గాంచి, జనకజాపరిణయాది నాటకములను రచించి, తమ కోమల స్వభావముచేతను, నిష్కల్మప్రవర్తనముచేతను జనుల పొగడ్తలకుఁ బాత్రుఁడయ్యెను. నిరుడు రేపల్లెలోనే జరిగిన వర్ణాశ్రమధర్మసభ కగ్రాసనాధిపతులగు జంధ్యాల గౌరినాధ శాస్త్రులుగారు ఈ మధ్య నే మృతినొందిరి. వీరు గీర్వాణభాషయందు సమధిక సాహిత్యమును సంపాదించి, ఋజువర్తనమును +స్వమతాభిమానమును గలిగి యుండిరి. రెండు మాసముల కిందట చెన్నపురిలోఁ జనిపోయిన రెంటాల వేంకటసుబ్బారావుగారు కృష్ణామండలమున జన్మించి ప్రధమమున గుంటూరున సుద్యోగముననుండిరి. వీరు ఆంగ్లేయభాషలో షేక్స్పియరు నాటక వ్యాఖ్యానములును, కమలామణిలేఖలును, ఆంధ్రమున నవలలు పత్రికలును రచించి తమకుఁ గల యుభయభాషా +పా౦డిత్యముచేతను, గ్రంధరచనా నైపుణ్యముచేతను లోకమును రంజింపఁజేసిరి. ఈ మువ్వురి మరణమువలనను గలిగిన నష్టమునకు మనమెంతయుఁ జింతిల్లవలయును. + +గ్రంథాలయోద్యమము నవీనమయ్యను, ఒక విధముగ మిగుల పురాతనమైనదనియ చెప్పవచ్చును. గ్రంథాలయ చరిత్రకాలమును, మూఁడు భాగములుగ విభజింపవచ్చును. మొదటి కాలమున గ్రంధరచన వాగ్రూపముగను౦డెను. రెండవది వ్రాతప్రతుల కాలము. అక్షర సాహాయ్యమున నాకాలమునఁ జెట్లు బెరడు మొదలగు వస్తువులమీఁద పుస్తకములు వ్రాయఁబడుచు వచ్చేను. మూఁడవది ముద్రణా గ్రంథముల కాలము. + +(౧) వాగ్రూప గ్రంధములు:౼ + +మనుష్యుని మానసవీధిని జ్ఞానోదయ మయినపుడె గ్రంథాలయ స్థాపన మారంభమయ్యెవనవచ్చును. ప్రాచీనకాలమున జ్ఞానము లిఖిత రూపమునఁ గాక, వాగ్రూపముననె నిక్షేపింపబడెను. తక్కిన దేశముల స్థితి మనకంతఁగఁ దెలియదు గాని, భరతఖండమునఁ బుస్తకములు వాగ్రూపముననుండు కాలము వేదకాలమని మనకు బాగుగఁ దెలియును. జ్ఞాపకముంచుకొనుట కనువగు రూపమున గ్రంధములపుడు పద్యరూపముననుండెను. మన పూర్వికులట్లేఁతో శ్రమకోర్చి, తాము పఠనము చేసి, తమపిల్లలకు నేర్పనిచో, +మన వేదములును శాస్త్రములును నశించియేయుండును. దీనిని సూచించుటకె, వేదములను ప్రప్రథమమున వ్రాయించి ముద్రింపించిన మోక్షమూలరు పండితుఁడు, హిందూ పండితులను “ప్రాద్దేశపు సంచార గ్రంథాలయము”లని వాక్రుచ్చెను. +ఇప్పటికిని వేదాధ్యయన తత్పరులగు కొందఱు తరు సంతకమునైన జేయనేరనివారి నచ్చటచ్చటఁ జూచుచున్నాము. + +(౨) వాతపతుల కాలము:౼ + +మనుష్యుడు తాను సముపార్జించిన జ్ఞానమును ముఖ్యముగ లిఖితరూపమునఁ బ్రకటీకృతము చేయుచున్నాడు. లేనిచో కొంత కాలమునకు వాఙ్మయము నశించిపోవును. జ్ఞానము లిఖితరూపమునొందినచో నశింపదను సంగతిని గమనించియే మనపూర్వీకులు, అట్టి లిఖితపుగుర్తులకు అక్షరములు (నశింపక నిలుచునవి) అని నామ మిడిరి. అక్షరములు మొదట చెట్ల బెరడుమీఁదను, +పత్రములనిఁదను, తాళ్ళమీఁదనూ, వంటిమీఁదను \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0041.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0de5459468220677b25764b5796551955d9566f6 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0041.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బెజవాడలో నేర్పడిన “ఆంధ్రదేశ గ్రంథభాండాగార సంఘము" కూడ నిదే యుద్దేశములతో స్థాపింపఁబడినది. వీరి +ముఖ్యోదేశములు, నూత గ్రంథాలయ స్థాపనయు, ఆంధ్రగ్రంథ భాండాగారాభివృద్ధియును. వీరు గ్రంథాలయ సర్వస్వమను పేరుతో నొక గ్రంథమునుగూడఁ బ్రకటించుచున్నారు. ఇంక ఆయాజిల్లాలలో గ్రంథాలయము లేర్పరుచుటకును, ఉన్నవానిని బాగుపరచుటకును, ప్రత్యేకమండల గ్రంథాలయసమాజము లేర్పరుపబడినవి. + +ఆంధ్రమండలములలో గ్రంథాలయోద్యమము దినదినప్రవర్థమానమగు చున్నది. మన గుంటూరుమండల మీ విషయమున నగ్రస్థానము వహించియున్నది. ఇప్పుడీమండలమున ౧౩౬ గ్రంథాలయము లున్నవి. జనసామాన్యమునందు విద్యావ్యాపనము చేసి, వారియందు నీతి, జ్ఞానము, దేశాభిమానము పెంపొందించుటయె గ్రంథాలయముల ముఖ్యోద్దేశము. సామాన్యజనులు +పఠించుటకుఁ దగిన పుస్తకము లిజట నిక్షేపింపఁబడు చున్నవి. స్త్రీలకును పిల్లలకును నుపయోగపడు పుస్తకములు, బొమ్మలు +మొదలగునవి కొన్నిటి యందుఁజేర్పఁబడుచున్నవి. కొన్ని గ్రంథాలయముల వారు రాత్రిపాఠశాలలు జరుపుచును, నిమ్న జాతుల వారి విద్యాభివృద్ధికై పాటుపడుచును ఉన్నారు. మ్యాజికు లాంతరు మొదలగు సాధనములవలనను, ఉపన్యాసములు +కరపత్రములు మొదలగు వానివలనను సామాన్యజనులలో విద్య నెలకొల్పఁబడుచున్నది. దినపత్రికలు మొదలగు వార్తాపత్రికలు చదువఁబడు చున్నవి. వేయేల హైందవులలో నిపుడు నూతనముగ జనించిన జాతీయభావమును, ఆంధ్రుల మనస్సులలో నవీనముగఁ గలిగిన ఆంధ్రోద్యమాభిమానమును, ఈగ్రంథాలయోద్యమమునకు సహకారులై, తామును దానిమూలమున నభివృద్ధి నొందు చున్నవి. + +ఈ నూతనోద్యమ ప్రభావమువలన పల్లెలు మెల్లగ పట్టణములుగ మాఱుచున్నవి. ఏ చీట్లాటలలోనో దిగి, సొమ్మును స్నేహభావమును గోలుపోవుచును, ఒండొరులమీఁద దోషారోపణము చేసికొనుచును మనశ్శాంతిని బోగొట్టుకొనుచునునుండు జానపదులిపుడు +ప్రాతస్సాయంసమయములందు గ్రంథాలయమున కరిగి, వార్తాపత్రికలు చదువుచు సద్గ్రంధకాలక్షేపముఁ జేయుచున్నారు. గ్రామవాసులయ్యును, తాము సంపాదించు జ్ఞానవిశేషముచేత విశాలహృదయులై, మహాకవుల యుదారభావనలలోను, శూరాగ్రేసరుల పౌరుషములోను పాలుగొనుచున్నారు. తాము చదివెడి విషయములందు వీరికి మిగుల శ్రద్ధయుండుటచేత, వీరులోకములోని సంగతుల సత్యాసత్యములు గ్రహించుచున్నారు. ఇంక సభ లట్లుచేయవలయునో, సమాజము లెట్లు నడుపవలయునో +నలుగురిలో నెట్లు మెలఁగవలయునో వీరు భాగుగ గుర్తెఱుఁగుచున్నారు. తాము మనసార నిజమనినమ్మినచోప్పున నడచుటకు వీరు ప్రయత్నించుచున్నారు. + +ఇంక నగరవాస్తవ్యు లందన్ననో కొన్నిచోట్ల దీనికి విరుద్ధగుణములు గానిపించుచున్నవి. గ్రంథాలయాది సంగతులు వీరికిఁ క్రొత్తవి కాకపోవుటచేతను, లోకజ్ఞానమున జానపదులకంటే సామాన్యముగ వీరథికతగాంచి యుండుట చేతను, పట్టణవాసులయం +దిట్టియభివృద్ధి గానిపించుటలేదు. వార్తాపత్రికలు తమయిండ్లకడకే వచ్చుటచేత, వారు వానియెడల నిర్లక్ష్యముగలిగి, లోక +సమాచారముల నెంతో యశ్రద్ధతోఁ దెలిసికొనుచున్నారు. తమ వ్యాపార సంబంధమగు తొందరయె దీనికిఁగొంత మిషగా వారు చెప్పుచున్నారు. వార్తాపత్రికలలోని తంతి సమాచారములకే తీరిక లేనివారు గ్రంథపఠన మెట్లు చేయఁగలరు? పాపము వీరికి దీరికగల దినములందుఁ గొంత సంతోషకరమగు వ్యాయామము ఉండవలయును గదా. వీరు విద్యాధికులగుటచేత, చీట్లాట మొదలగునవి పామరజనులవలె వీరిని నిందాపాత్రులనుగఁ జేయఁజాలవు గాఁబోలు! ఒకానొక పెద్దమనుష్యుఁడీ మధ్యనాతో మాట్లాడుచు, పల్లెటూళ్ళలోఁ దాను మంచిపనులఁ జేయఁగలను గాని, పట్టణములలోఁ జేయఁజాలనని చెప్పెను. అందఱియందును పైని జెప్పినట్టి చర్యలు \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0042.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3097f9659f050c8e68914ef5da620b0394c5d269 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0042.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +కానవచ్చునని నేను జెప్పను. పట్టణవాసస్థులు జానపదులకుఁ దామన్ని విధముల మార్గదర్శకులుగ నుండునట్లు +నడచుకొ నెదరు గాక! + +ఇపుడు తెలుఁగు మండలములందు గ్రంథాలయముల మూలమున జనులలో నూతనమగు నేకీభావము గలుగు చున్నది. సామాన్య సభలు జరుగునప్పుడును, సాంవత్సరీకోత్సవ సమయములందును, వివిధజాతులవారు వివిధ ప్రదేశములనుండి వచ్చి యొకచోట గుమిగూడి అందఱికిని ప్రియమగు సంగతులు చర్చించుచుండుటచేత, వారిలోఁ జెప్పనలనిగాని స్నేహభావము గుదురుచున్నది. +ఇదియెంతయు శుభసూచనము. కాని యట్టి సమయము లందు వారు వినోదములతోనే కాలము పుచ్చక, ఒకరియందుఁ గానవచ్చు సుగుణము లింకొకడలవరచుకొనుచు దుర్గుణబీజములను దమ యుల్లములనుఁడి పెరికి పారవైచుటకు వలసిన మనోబలమును సంపాదించుచు, తమ జ్ణానము నభివృద్ధి చేసికొనుచు నుండవలయుసు. లేనిచో, నిట్టి సభాసమావేశములు, సామాన్యముగ +జరగు పెండ్లి వేడుకలవలె క్షణభంగురమగు సంతోషమునుమాత్రమె నిచ్చుచు అర్ధము తెలియకచేయు నైమిత్తికకర్మలవలె +నిష్ఫలములగును. + +దేశముననింకను విరివిగ పుస్తకాలయములు వెలయ వలయును. ఊరూరను పఠనమందిరములును, గ్రంధభాండాగారములును స్థాపనగావలయును. కాని యిది యొకటీయె చాలదు. మా గ్రంథాలయమునందెన్నియో పుస్తకములున్నవని జెప్పుకొనుటకంటె, +నేను వానిలో నిన్ని పుస్తకములు చదివి నామిత్రులచేనిన్ని చదివించితినని గురైఱుఁగుట మంచిది. చదివిన యంశములను +మననము చేయుచు, ఇతరులతోఁ జర్చచేసి వాని యాదార్ధ్యమును విమర్శనముల మూలమున గ్రహింపవలయును. + +ఆంధ్ర గ్రంథములనిన జనుల కాదరభారము లేక పోవుట కొక కారణము, చూచుటకు వానియాకృతి బాగుగలేకపోవుటయె. పనికిమాలిన కాకితములమీఁద్ర త౦డోపతండములగు తప్పులతో ముద్రింపఁబడు పుస్తకములు చేతఁబట్టుటకేమి ప్రోత్సాహకరముగ నుండును? ఇప్పటి ముద్రాశాలాధికారులలో, ఆనందముద్రాశాలాధిపతులును, వావిళ్ళ వారును, ఇంకఁ గొందఱును - భారతాది సద్గ్రంధములను మంచి కాకితములమీఁద మంచి యక్షరములతో నచ్చొత్తించినందులకై మిగుల వందనీయులు. కాని సామాన్యముగ దెలుఁగు పుస్తకములు వెనుకటి తీరుననే యున్నవి. భారతాదియుద్గ్రంధములు చిన్నచిన్న భాగములుగు ముద్రించి సరసమగు +వెలల కమ్మవలయును. చూచుటకును, చేతిఁబట్టుటకును నందమున నుండినఁగాని, బాలురును పామరజనులు నేగాదు, +ఎల్లవారును పుస్తకముల నేవగించెదరు. + +౨౫ సంవత్సరములకుఁ బూర్వముకంటే నిపుడు చదువుట కొన్నియో యాంధ్రగ్రంథము లున్నవి. కాని, అన్యభాషలనుండి భాషాంతరము చేయఁబడి యస్యదేశపు పరిస్థితులనే వర్ణించు నవలలు సామాన్యముగ జనరంజకముగ నుండఁజాలవు. స్వదేశీయుల ప్రస్తుతాచారములు ప్రదర్శించు నవలలు మూడు నాలుగుకంటె నిపుడు తెలుఁగున లేవనియే చెప్పవచ్చును. భావికాలపు +వారికిని విదేశీయులకును మనపద్ధతులు స్థితిగతులను బాగుగా బోధింపఁగలవి, ప్రస్తుతమున నాంధ్రమున వ్రాయఁబడు కావ్య +నవలా నాటకములకంటే, వ్యవహారసంబంధములగు పత్రలేఖనారూపకమగు వాఙ్మయమెయని చెప్పనగును! + +ఏ దేశమునఁగాని, ఏకాలమందు గాని, మహాకవులును గొప్పగ్రంథకర్తలును లెక్కకు మిక్కిలిగా నుండరు. మనదేశమునిఁ బ్రస్తుతమున గొప్పకవులు కొంద ఱుండియును మనకుఁ జదువను మంచి కావ్యములధికముగ లేకున్నవి. దీనికిఁదగు కారణములు లేకపోలేదు. కవిత్వధోరణిగలవారు ప్రాతివడిన పద్ధతులందును రుచులందును మరఁగి యున్నారు. ఇంకఁ క్రొత్తరుచులు కనిపెట్టిన వారు సామాన్యముగ కవిత్వ నిపుణత లేకయున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0043.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5dd43fcc9d73ed1b24d5a8b271b65fc653c4b962 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0043.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఇంతి యె గాక, ఆంగ్లేయ విద్యాసంపర్కముగలవారి రుచులు వేరు. సంస్కృతసాండిత్యములవారి రుచులు వేరు. ఇక సామాన్యజనులకు వాఙ్మయసంబంధమగు రుచులు సామాన్యమున లేనే లేవు. బంగాళా వారి యందువలె జాతీయాభిమానమును, ఆదర్శములందేశీభావమును ఆంధ్రలందింక నేర్పడలేదు. కవులకు దేశసేవాపత్వమును దేశపరిస్థితులందు లోకపరిస్థితులందు +తగినజ్ఞానమును - దేశాభిమానులకును జనసామాన్యమునకును సారస్వతవిషయములం దాసక్తి యునుజనించి వర్ధిల్లినఁ గాని +ఆంధ్రవాఞ్మయస్థితి మారనేరదు. + +నేనిట ఆంధ్రాంగ్లేయసారస్వతముల తారతమ్యమును విమర్శింపక బూనుకొనలేదు. ఒకటి రెండు చిన్న విషయములుమాత్రమె నివేశించుచున్నాడను. ఆంగ్లేయ విద్యాప్రవీణతగలవారికి మాతృభాషయం దత్యాదరము లేకపోవుటకుఁ గారణమేమి? ఈ రెండు వాఙ్మయములకును జాలతారతమ్యముగలదు. నన్నయభట్టు ఆంధ్రభారతి రచనకు దొడిఁగిన కాలమున యాంగ్లేయసారస్వత +మార౦భమైనదని చెప్పవచ్చును. కొన్ని విషయములందు ఆంధ్రసారస్వతము సన్నయ కాలమున౦దున్నన్నప్పటివలెనే +యిప్పటికిని ఉన్నది. ఇంక నా భాషావాఙ్మయ మన్నచో మిక్కిలి యభివృద్ధిఁ గాంచినది. పదునారవ శతాబ్దానంతరమున నాంగ్లేయకవిత్వము పరిపూర్ణదశనొందెను. ౧౯-౨౦ శతాబ్దములలో వచనకావ్యములు సుప్రసిద్ధములయ్యెను. కావున, ఇంగ్లీషు భాషాపరిజ్ఞానము గలవారు మనసారా జదివి వినోదించుటకై, వారివారి రుచులకుఁ దగినట్టి పుస్తకానిలయమాంగ్లయ సారస్వతమునఁ +గలదు. పాఠకుల కంత కంటెఁ గావలసినదేమి? షేక్స్పియరు నాటకముబోలిన నాటకములను, స్కాటుడికెన్సుల నవలలతో సాటియగు నవలలును, డిక్వెన్సీ, మెకాలె, న్యూమనుల విమర్శనా విశ్శానాగ్రంథములవంటి వచన గ్రంథములును ఆంధ్రవాఙ్మయమునఁ గానరావు. కావునే యాంగ్లేయవాఙ్మయమును జనగోలిన నాంధ్ర పాఠకులకు నాంధ్ర గ్రంథములందు +సామాన్యము విముఖత కలుగు చున్నది. + +కాని, నిజామారసినచో మనమంత నిరుత్సాహమునొ౦దనక్కరలేదు. తిక్కనపోతనల కవిత్వములందు షేక్స్పియరు మిల్టనుల కవితా నైపుణ్యమే కొంత గన్పట్టకమానది. ఆంధ్రభారతమును సొంతముగను సావధానమును జదివినవారే యాంధ్రసారస్వతము యొక్క యుత్కృష్టతను కనుకొనగలరు. షేక్సిపియరునందు గానవచ్చు నానావిధవ్యక్తి విమర్శనైపుణ్యమును, స్వాభావికవర్ణనానురక్తియును, నాతికఠినమును హృదయాకర్షమునునగు శైలి సౌలభ్యమును, తిక్కనకత్వమందెల్లెదలను గానబడవా? ఇంకమిల్టన్ కవిత్వమునందలి సొబగులు భాగవతమునందు గానవచ్చుచునే యున్నవి. ఇందలి యశకాద్యలంకారములు, భక్తిరసము, ముద్దుల మూటనట్టు పదజాలమును, ఏ రసజ్ఞుని హృదయము నానందమున మురిపఁజాలవు ! ఆంధ్రకవి తయందలిలోపములు కొ౦తవరకు ఆరోపతిములే. దీనికి ఆంధ్రపాఠకుల యజ్ఞానమును స్వభాషాభిమానము నెడల కొఱతయును కారణములు. వేయి సంగీతములకంటే తల్లికంఠస్వరమె శిశువువీనులకు శ్రావ్యతీరము నుండునట్లు పరసారస్వతముల వేయిసొంపులకంటే మాతృభాష యగు నాంధ్రవాఙ్మయము యొక్క సహజ సౌందర్యము ప్రియకరము నుండుట సహజము. ఆంధ్రస్వాభావిక మృదుత్వమాధ్యములు, ఆంగ్ల భాషావాఙ్మయమునందేకాదు మఱియెచ్చటను సామాన్యముగ నాంధ్రపాఠకునికి బొడబట్టవు. ఇంక నాంధ్రవాఙ్మయమునందు లేని గుణములను గుఱించి యూరక వగచిన లాధములేదు. మనయుత్తరియ స్నేహితులగు వంగదేశీయులవలెను, పశ్చిమదేశపు సోదరులగు మహారాష్ట్రులవలెను. మనము దేశభాషా సేవాతత్నరులమై నూతన పద్ధతులవలంబించి, మంచిగ్రంథముల వ్రాయగొడంగెదము గాక. ఆంధ్రవాఙ్మయమున గాన రాని యత్కృష్ట భావములును, వర్ణనములుసు గొనివచ్చి భాషామాతకలంకారము చేయుదము గాక! ఇతర విధములగు సేవకంటే మాతృభాషాసేవ యేమా \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0044.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4fcc99c7db99c801f21a538d410d0114f8568f55 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0044.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +త్రమును తీసిపోవునది కారు. సాంఘిక రాజకీయ మతవిషైకములగు నుద్యమము లందువలెనే సారస్వతాభివృద్ధి విషయమై +సల్పుసేవయును శాశ్వత ఫలదాయకమును పరోపకారయుతమునగుట మాతృభాషాసేవా తత్పరులమై మనవిధాయక కృత్యముల నుత్సాహముతో నెరవేర్చునట్లు దైవము మనల నాశీర్వదించుగాక! + +పిమ్మట కార్యదర్శులలో నొకరగు తాడంకి వేంకయ్యగారు గతసంవత్సరమున సంఘము చేసిన పనియొక్క నివేదికను చదువుచు ౧౯౧౭ సం॥రం॥ ఆఖరున ౧౧౨ గ్రంథాలయములు కలవనియు ౧౯౧౭ సం॥రం మేయి నెల ఆఖరువరకు ౨౭ నూతనముగా ఏర్పడినవినయు చెప్పిరి. + +పిమ్మటగ్రంథాలయోద్యమమును గురించి చింతమునేని భావయ్య దమ్మాలపాటి వెంకట్రావు తుమ్మలగుంటకేశరావు ములుగుచన్న మల్లయ్య అక్కి రాజువాసుదేవరావుగార్లు మృదుమధురముగ ఉపన్యసించిరి. + +౧ ఇప్పుడు జరుగుతున్న యుద్ధములో మన చక్రవర్తిగారికిని మిత్రమండలివారికిని జయము కల్గుగాక అని యి సభవారు కోరుచున్నారు. + +౨ బహుభాషా విశారదులగు వంగిపురపు కృష్ణమాచార్యులు రెంటాల వేంకటసుబ్బారావు పంతులు చింతమనేని +గోపాలకృష్ణయ్యగార్ల, అకాలమరణమునకు యి సభవారు చింతించుచు వీరి ఆత్మలకు భగవంతుడు శాంతినిచ్చుగాక +అని దైవమును, ప్రార్థించుచున్నారు. + +3 ఈమండలములో స్థాపింపబడినట్టియు స్థాపింపబడబోవునట్టియు గ్రంథాలయములకు పఠనమందిరములకు డిస్ట్రక్టుబోర్డు లనుండియు ప్రొవిన్షియల్ రివిన్యూనుండియు మ్యునిసిపాల్టిలనుండియు ధనసహాయము చేయవలెనని ఈసభవారు +కోరుచున్నారు. + +౪ దొరతనమువారు ప్రచురించు పరిశ్రామిక ఆరోగ్యవిషయిక వ్యవసాయక ప్రచురములను జిల్లా గెజటీలను ఆంధ్రభాష +యందు ముద్రింపబడు గ్రంథముల పట్టికల గ్రంథాలయములకు ఉచితముగా దయచేయవలెనని ఈ సభవారు +ప్రభుత్వమువారిని కోరుచున్నారు. + +౫ ఈ మండలములోని అన్ని గ్రామములలో నుండెడు ప్రాచీన తాళపత్రగ్రంధములను, శిలా శాసనములను సంరక్షణచేసి +సురక్షితమయిన స్థలమున చేర్చుటకు మండలములోనుండెడు గ్రంథాలయముల వారిని ఈ సభవారు కోరుచున్నారు. + +౬ సత్తెనపల్లి, లక్ష్మీపుత్రులకును వైశ్యశిఖామణులకు పుట్టినిల్లు అయియుండియు గ్రంథాలయము లేకపోవుట కడువిచారము +గనుక ఈ గ్రామవాసులు వెంటనే ఒక గ్రంథాలయమును స్థాపించవలెనని ఈ సభవారు కోరుచున్నారు. + +౭ ప్రతితాలూకావారు మండల గ్రంథాలయమువారికి సహాయముగానుండి తాలూకా సంఘములు ఏర్పాటుచేసి ఉద్యమమును అభివృద్ధి చేయవలెనని ఈ సభవారు కోరుచున్నారు. + +౮ గ్రంథాలయోద్యమమునకు అగత్య మైనట్టియు, ఆంధ్రదేశ గ్రంథాలయసంఘము వారిచే ప్రచురించబడు చున్నట్టియు, గ్రంథాలయ సర్వస్వములను ప్రతిగ్రంథాలయమువారు తీసికొని ప్రోత్సహించవలెననియు — ఇదివరకు వారికి వచ్చిన నష్టము +క్రింద ప్రతి గ్రంథాలయము వారు రు ౨-౦-౦ లకు తక్కువలేకుండను, ఇతరులు తమ శక్తికొలదిని సహాయముచేయవలెననియు ఈ సభ వారు కోరుచున్నారు. + +౯ గుంటూరు మండల గ్రంథాలయ సంఘపక్షమున ఒక సంచార కార్యదర్శిని ఏర్పరచి గ్రంథాలయోద్యమము - విపులముగా వ్యాపింపజేయవలెనని ఈ సభవారు నిశ్చయించి, శ్రీ కోన వెంకట్రాయశర్మ గారిని ఆఉద్యోగమునకు నియమించుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0047.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bef4ec2b59d9045c7401a756033ca8c48c5acf2 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0047.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +ఆంధ్ర పరిశోధక మహామండలి. + +పీఠికాపురమునందీ సంఘము ౧౯౧౭వ సంవత్సర +ప్రారంభమున స్థాపింపబడినది. ప్రప్రధమమున వీరొక +లిఖిత పుస్తకాలయమును నెలకొల్పిరి. దానికొక చిన్న +నూతన భవనమును కొనియున్నారు. ఒకవత్సరము +లోనే ఆధవనము నిండిపోవునట్లు లిఖిత గ్రంధములను సంపాదింపగలిగిరి. దీనినిబట్టియే స్థాపకులు కార్యోత్సాహము విశదనుగుచున్నది. వీరు సంపాదించిన గ్రంథములన్నియు అముద్రితములు గాకపోయినను, కొన్నియైన మరియేగ్రంథాలయమునందును లేనివి గలవు. +ముద్రిత గ్రంధముల ప్రతులు కూడ పాఠభేదముల కుపకరించును. నూతనసూత్రములకట్టుచు ప్రస్తుతము గ్రంధరక్షణ మొనర్చుచున్నారు. కృష్ణాపత్రిక, సుదర్శని, హితకారిణి, గ్రంథాలయ సర్వస్వము మొదలగు యందు వీరు పరిశీలించిన గ్రంధవివ్వ ములు ప్రకటించుచున్నారు. ఆపరిశోధనల వివరణములను గ్రంధరూపమున ప్రకటించినచో, చరిత్రకారులకు అమితసహాయము +కాగలదు. ఈమండలిని యర్నగూడెంజమీందారు +లగు శ్రీ శ్రీ చెలికానిధర్మారావు గారు, బార్. ఎట్. +బార్-ఎట్. లా), చెలికాని లచ్చారావు గారు, చెలికాని సూర్యారావుగారును స్థాపించి ఇంతవరకు దీనికగు వ్యయమంతయు స్వయముగ భరించుచున్నారు. దీనిని వీరు ఆంధ్ర +లిఖిత కేంద్ర గ్రంథాలయమున ఒనర్ప ప్రయత్నించుచు +న్నారు. లక్షలకొలది ధనము రాబడిగలఅ నేకులు భాషా విషయమున ఉదాసీనులైయుండ, ధనవంతులగు భాషాపోషకులగు కొందరు ప్రభువులవలె వీగుకు ఉదారభావముతో భాషారక్షణను జేయుచు దేశోపకార +దేశోపకారమొనర్చు చున్నారు. + +లిఖిత కేంద్ర గ్రంథాలయమున వేలు, లక్షలు, వ్యయ +పరచి చేయవలసిన కార్యము. అట్లు వ్యయ పెట్టినను +దేశీయుల ఏకీభావము లేనిది ఇతర ముద్రిత గ్రంథాలయములవలె గ్రంథములు సేకరించుట సులభకార్యము కాదు. +ఈ ఈ మహాకార్యమునకు దేశమునందలి ప్రభువులు, ప్రజలు, గ్రంథాలయములును ఈ ప్రతిష్టాపనము దేశీయులందరిదేయను విశుద్ధభావముతో గోడ్పడి, ధన గ్రంధసము +దాయముల నర్పించిన గాని స్థాపకుల యభీష్టము సంపూ +గత నొందజాలదు. వీరు సంపాదించిన అపూర్వగ్రం +ధముల వివరములు, పరిశీలనలు, విమర్శనములు ముద్రించి, ఆంధ్ర దేశమునందలి గ్రంథాలయములకును, పరిశోధకులకును ఉచితముగ అందజేయుట కేర్పాటు చేయుట +అత్యంతావశ్యకము. ఇంతేగాక నైజాము రాష్ట్రము +నందు అముద్రిత గ్రంధములును, శాసనములను అమితముగ నున్నవి. ప్రత్యేక పరిశ్రమవలన గాని వానిని సంపొగించు భాగ్యము లభింపదు. ఇదికర కాప్రదేశమునందు ఆంధ్రసాహిత్యపరిషత్తునకై శేషాద్రి రమణ కవులు +సంచారము చేసి అమూల్య గ్రం: ములను సంపాదించియున్నారు. వారే కారణముననో ఆ పనిని ఇప్పుడు చేయించుటలేదు. వారు విడచినపనిని వీరు తిరిగి ప్రారంభింపజేసి, ఆంధ్రుల కృతజ్ఞతకు బాత్రులయ్యెదరుగాక. ఈ మండలియందున్న గ్రంథముల యొక్క పటమును ఈ +భాగమునందు ముద్రించియున్నారము. + +జనసామాన్యమందలి విద్య. + +దేశాభివృద్ధి ముఖ్యముగ జనసామాన్యముయొక్క +విద్యాభివృద్ధిపై నాధారపడియుండును. ప్రాచీనకాలము +నందు, ఇంగ్లాండు, జపాజ్, మున్నగు పాశ్చాత్య దేశములు అభ్యున్నతి యన నేమో యెఱుగనికాలమున నేమన దేశ మభివృద్ధి నందియుం డెను. +ఇందులకు మన దేశమందలి ప్రజాసామాన్యమందలి విద్యాభివృద్ధియే ప్రాముఖ్యమని వచించుటకు నిదర్శనము లనేకము లున్నవి. +కాని పాశ్చాత్యదేశీయులు విద్యావంతులగు కొలదిని మన +వా రజాగరూకతచే విద్యావిహీనులై తరు వెనుకటి +వైభవమునంతయు బోగొట్టుకొనుటచే రాను రాను ప్ర \ No newline at end of file diff --git a/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0051.txt b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08d930a173486b9eefdc764704dbbfedcb7dc5f7 --- /dev/null +++ b/Grandhalaya_Sarvasvamu_-_Vol.3,_No.2_(1918)/page_0051.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +పుస్తకం సంఖ్య +పుస్తకం పేరు +తారీఖు +ముందు అట్ట +వెనుక అట్ట +మొత్తం పేజీలు +మనసు ఫౌండేషన్ +పుస్తకాలు పరిశీలనా పట్టిక +RSVM01A109 +గ్రంథాలయ సర్వస్వము +51 +పేజీలు +ఖాళీ పేజీలు +పేజీల +తయారు చేసినది +పేజీలు విడదీసినది +స్కాన్ చేసినది +పరీక్ష చేసినది +పేజీలు సరిచూసినది +బైండింగు చేసినది +చేసినది. +స్కాన్ చెయ్యని +తప్పులు +పరిస్థితి +No 7/6/29 +Аю +170,36 +Sandhya +Sandhy Sandhya +pragathi +NO +good \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0056.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89e4061893aa144d412094000a44c7f4d5a12ddf --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0056.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గాయత్రీ మంత్రము నేర్చుకొనుట కష్ట సాధ్యమైన పనిని, " మంత్రసాధ +నమా, లేక మరణమా" అనగలిగి నంతటి దృఢమనస్కులకు +దక్క. ఇది సులభ సాధ్యము కాదు. కాని అట్టి దృఢ ప్రతిజ్ఞయు, గాఢ +విశ్వాసమును గలిగిన వారు బహు స్వల్పముగ నుండిరి. వెతికినచో +వెయ్యి కొకరుండిరేమో. కాని నాకు కావలసిన దేమన జనసామాన్య +మునకు సులభ సాధ్యమైన యుపొసన. కావున గాయత్రీ మంత్రము +ద్వారా ఉపాసన చేయగలిగిన వారుండిన ఉందురుగాక. కాని అట్లు +చేయ లేనివారు ఇక ఏ యితర సులభ మార్గమున నైన చేసిన చేయవ +చ్చునని నిశ్చయించి కొంటిని. కావున దీక్ష" పత్రమునందు, “ ప్రతి +దినమును శృద్ధతను ప్రీతి పూర్వకముగను, గాయత్రీ మంత్రము పది +సొరులుచ్చరించి బాహ్మాపాసన అనుదినమును సలిపెదను” +మాటలకు బదులు, " అనుదినమును శద్ధతోను, ప్రీతిపూర్వకము +గను, నాయాత్మను పరబ్రహమునకు సమర్పించెదను. "అని +మార్పుచేతిని. కాని ఈశ్వరుని సంభాషించుటకు మాటలే ప్రశస్తమైన +యుపాయము అని ఎరుగుదును. ఆమాటలు ప్రాచీనములై, సహజ +ములై, సుబోధకము లై, సులభగ్రాహ్యము లైనచో ఉపాసకునకు మ +రింత బాగుగా ఉపయోగపడును. విశేష అను సంధానము మీదట, +పైలక్షణములను కలిగి, ఉపాసన కనుకూలమగు ఈకింది. రెండు మహా +వాక్యములను ఉపనిషత్తుల యందు గాంచి బ్రహ్మానంద భరితుడ నైతిని:- + +"సత్యం జ్ఞానమనంతం బ్రహ్మ” +ఆనందరూప మమృతంయద్వి భౌతి" అని + +ఈ పదములు నాయాశలను దీర్చి, నాప్రయత్నములను సఫలీ +కృతములు చేసెను. ఏలయన ఇప్పుడు బ్రాహ్నలందరు " సత్యంజ్ఞా +నమనంతం బ్రహ్మ " అను మాటల నుచ్చరించి బ్రహ్మోపాసన చేయు \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0080.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09a4c3324be20da3c0970c8bf134e0e475c69b58 --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0080.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మాతండ్రిగారు 1846 న సం|| శ్రావణ మాసములో సీమయందు మరణించిరి. +అప్పటి కాయన వయస్సు 51 సంవత్సరములు.అవసాన సమయమునం దాయన +వద్ద నాకనిష్ఠ సోదరుడు నగేంద్రనాధుడును, నా బావ మరిది నవీన చంద్ర ముఖర్జీ +యును యుండిరి. మాకీవర్తమానము భాధ్రపద మాసములో చేరినది. 'భాదపద బహుళచతుర్దశినాడు దర్భగడ్డితో నాయన విగ్రహము నిర్మించి నామధ్యమ +బ్రాతతో గంగానది అవతల దరికి బోయి ఆ విగ్రహమునకు దహనక్రియలు జరిపితిమి. నాడు మొదలు యధారీతిగ పది దినముల వరకుమైలపట్టి హవీస్యాన్నమే భుజించితిమి. ఈపది దినములు శిష్టాచారరక్షణ నిమిత్తము ఉదయముననే లేచి మిట్ట మధ్యాహ్నము వరకుకాలికి జోడు లేకుండ కలకత్తాలో నున్న మాన్యులను చూచి సాయంకాలము వరకు వీరిని మాయింటివద్దపితృవియో గానంతరమున పుతులు పాలింప వలసిన కఠోర సియమములన్ని యు యధావిధిగ జరిపితిమి. మాపినతండ్రి రామనాధ ఠాకూర్ , “చూడు,ఇప్పుడేమి • బహ్మ, బ్రహ్మ ' యనుచు గోల చెయ్యకు సుమా! పెద్దన్నయ్య పేరు చాల ప్రసిద్ధి కెక్కినది. " అని భయము చెప్పెను. + +రాజా రాధాకాంత దేప్ వద్దకు నేను వెళ్ళినప్పుడు మాతండ్రిగారిని గురించి అనేక సంగతులడిగి ఆయన మృత్యువును గురించితమ ఆంతరిక దుఃఖమును తెలియ +జేసెను. నాయందాయనకు చాల యిష్టము. అందుచే మిత్రుని వలె, “శాస్త్రము +ములలో నేయేవిధానములు చెప్పబడియున్నవో వాని ననుసరించి యీశాద్ధమును +విశుద్ధ భావముతో జరుపుమీ ” యని నాకు సలప, చెప్పెను. " నేను "బ్రాహ్మ" +ధర్మ దీక్షను స్వీకరించితిని. దానికి వ్యతి రేకముగా సే కార్యమును +నాదరించు చుంటిని. \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0087.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d93dbaca91a1525df6206150f434dc1e81a5e3fc --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0087.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +యుపనిషత్తెవరు చదువుదురో వారికాశ్రాద్ధ ఫల మనం తమని కఠోపని +షత్తునందు వ్రావాయ బడియున్నది. నాడింకేమియు జరుగ లేదు. జ్ఞాతులు, +కుటుంబబంధువులు, స్నేహితులు నందరు భోజనము చేసి ఎక్కడనుండి +వచ్చిన వారక్కడకు వెళ్ళిపోయిరి. మరునాటి విందునకు జ్ఞాతులు కుటుంబీకులు యెవ్వరును రాలేదు, వాదందరును నన్ను త్యజించిరి. నామేనమామ, బావమరదులు, నలుగురత్తలు మాతము నాపక్షముననుండిరి.వారందరును వేర్వేరు గృహములలో నుండిరి. కావున తక్కినవారు నన్ను వెలివేయ లేకుండిరి. + +నేను గిరీంద్ర నాధునితో, “నీవు శ్రాద్ధము పెట్టినందువల్ల నీ కేమి లాభము +కలిగెను? ఎవ్వరు దానిని స్వీకరింప లేదుగ దా! నీ ప్రతిజ్ఞ మత్రము భంగమయ్యెను. ఎవరిని సంతోష పెట్టుటకు నీవు నీధర్మమునకు విరుద్ధమైన కార్యము చేసితివో వారే భోజనమునకు రాలేదే? ” అని యడిగితిని, ప్రసన్నకుమార ఠాకూర్, "దేవేంద్రుడింకెన్నడును అట్లు చేయనిచో మేమందరమును భోజనమునకు వత్తు” మని వర్తమానమంపెను. “అత్తైనచో ఇంత గడబిడ యెందుకు చేసియుందును? 'నేనింక విగ్రహారాధనలో మిళితము కాజాలను” అని ప్రత్యుత్తర మిచ్చితిని. బాహ్మధర్మానురోధముగ విగ్రహారాధన పరిత్యజించిన శ్రద్ధానుష్టాన +మున కిదియే 'మొదటి దృష్టాంతము. బంధువులు, మిత్రులు నన్ను పరి +త్యజించిరి. ఈశ్వరుడు నన్ను మరింత దగ్గరకు లాగుకొనెను. ధర్మమే జయమందెనుగదా యని నాయత్మసంతుష్టి, చెందెను. ఇదితప్ప నాకేమియు నక్కర లేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0100.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75d8124a5250d8cf7dc9e65939c6f35a4cd43242 --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0100.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +కాని అగ్నిర్వాయురింద్ర సూర్యాద్య నేక దేవతా విగ్రహములున్నట్లు +గాంచితిని. దీనికి చేతులు, కాళ్ళు, శరీరములు మొదలగునవి లేకున్నను +అవి మన ఇంద్రియములకు మాత్రము ప్రత్యక్షము. వానిశ్చక్తి +నందరు ననుభవించు చుందురు. దీనికి సంతుష్టి కలిగింపకున్నచో +అతివృష్టి అనావృష్టుల చేతను, సూర్యుని ప్రచండ ఉత్తాపము చేతను, +వాయువు యొక్క.. ప్రబల వీవనలవల్లను, తుపానుల వల్లను సృష్టి +నశించునని వైదికులు నమ్ముచుఁడిరి.'నాటి యనుగ్రహముతో జగత్తునకు. +నిలకడ, వాటి యూగ్రహముతో జగత్తునకు వినాశము. కావున వేదములలో +అగ్నిర్వాయుగంద సూర్యాదులు ఆరాధ్య దేవతలు. కాళీ, దుర్గ, +రాముడు, కృష్ణుడు వీరందరు తంత్రములలోని, పురాణములలోని +ఆధునిక దేవతలు. కాని అగ్ని ర్వాయురించి సూర్యాదులు మాత్రమే +వేదముల లోని పురాతన దేవతలు. యాగయజ్ఞముల మహాడంబర +మంతయు వీరికొరకే. కావున కర్మకాండను పోషించు 'వేదముల +సహాయమున బ్రహ్మోపాసన ప్రచారము చేయవలెనన్న యాశ ఒక్క +సారిగా పరిత్యజింపవలసి వచ్చెను. + +ఇక వేదముల పరిత్యజించితిమి. కానీ గృహస్థులముగ నుండియు +సన్యాసుల మైతిమి, మాగృహకృత్యములలో నింక అగ్నికి వేదవి +హితమగు ఆధిపత్యము లేదు. కాని పూర్వ కాలపు బాహ్మవాది +ఋషీ,శ్వరులు సర్వమును పరిత్యజించి సన్యాసులగు చుండిరి. +వారు యాగయజ్ఞములను త్యజించిన పిమ్మట ఇంట నుండ లేక +పోయిరి. జ్ఞానవిరోధమైన యజ్ఞముల ఆడంబరము యెడ విరక్తి చెంది ముక్తిన న్వేషించుచు ఏకముగా ఆరణ్యమునకే పోవుచుండిరి. అరణ్య మధ్యమునకు +పోయి పుత్రులకన్నను విత్తముకన్నను ప్రియతముడైన బ్రాహ్మతో +వారచ్చట ఐక్యము చెందుచుండిరి. ఇందియ గోచరమైన దేవతల +ఉపాసనఁయందు విరక్తి చెందుచుండిరి. ఉపనిషత్తులు అరణ్యమునకు +చెందినవి. అరణ్య \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0175.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f690622e6063a2ed9ec9c86e41a0c42f11ec47a --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0175.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +శీఖుల కప్పుడు గురువెవ్వరును లేడు. వారి గ్రంధములే వారి +గురుస్థానమున ప్రతిష్టింపబడి యున్నవి. వారి యైదవగురువు గురుగో +విందు. ఆతడే ఆఖరి గురువు. అతడే శీఖులలో జాతి భేదము నివార +పాహాల్ ” అను పేరుతో ఇప్పటికిని ప్రచలితమైయున్నఒక దీక్షా స్వీకా +రాచారము ప్రవేశ పెట్టెను. శీఖు "కాదలచినవాడు ముందు "పాహాల్" చేయ +వలయును. ఆపద్దతి ఈరూపముగ నుండెను. ఒక పాత్రలో జలము నుంచి +దానిలో చక్కెర వెయ్యవలెను. ఇది యొక కత్తితో కలుపబడును. ఈనీరు +శీఖులు "కాదలచిన వారి గాత్రముల పైచల్ల బడును. వారందరును అప్పుడేక పొత్రమునుండి పానము చేయుదురు. బ్రహ్మక్ష్త్రియ వైశ్యశూద్రులందరు +జాతి వివక్షత లేక శీఖులుకావచ్చును. మహమ్మదీయులు కూడ శీఖులు +కావచ్చును. శీఖు లైన పిమ్మట వారందరు "సింగ్" లగుదురు. శీఖుల +మందిరములోనేదియు ప్రతిమయుండదు. 'దాపియానాజాయ్, కీతాసాహాయ్, +అపి అప్నిరంజన్ సాయ్ "అని నానక్ చెప్పియున్నాడు. ఆయన నెక్కడ స్థాపించుటకు వీలు ? ఆయన నెవరును నిర్మాణము చేయజాలరు. అతడు కేవలము ఆ స్వయుభవ నిరంజనుడు.” కాని నానక్ యొక్క యీమహోపదేశములను పొందియు శీఖులు +నిరాకారబ్రాహ్మోపాసకులయ్యును, గురుద్వార ప్రాకారమునందే ఒక చోట +శివాలయమును స్థాపించి యుండుట అతి విచిత్రముగానున్నది. వారికి +కాళీ దేవియందుకూడ నమ్మకముకలదు. సృష్టింపబడిన ఏవస్తువును +పరబ్రహ్మమని తలచి పూజింపను. "అను బాహ్మప్రతిజ్ఞనుపాలించుట ఎవ్వరికిని సులభము కాదు. వైష్ణవవసంతోత్సవ సమయమున (హోలీ) ఈ దేవాలయములో నొక గొప్ప ఉత్సవము జరుగును.ఆ సమయములో శీఖులు మద్యపాన మత్తులగుదురు. శీఖులు మద్యపానము కావింతురు, కాని చుట్ట కాల్చరు. హుక్కా గాని చిలుముగాని తాకనైనన తాకరు. + +" + +“ \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0217.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0217.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c168a22b57d2162e67bdd17f92b5ff103a52f415 --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0217.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మువరకు నాహృదయమునందు నాటుకొనియుండెను. నేనెప్పుడు +ఏకష్టములలో పడినను ఆ నేత్రములు నాకుగన్పట్టు చుండును. + +మరియొక సారి శ్రావణ భాద్రముల మేఘముల యొక్క-యు +విద్యుల్లతల యొక్క-యు ఆడంబరము ప్రాచుర్భూత మయ్యెను. నిరంతర +ధారావృప్తి పర్వతముల సమాకూలము చేసెను. ఆ యక్షయ పురుషుని +శాసనమువల్ల పక్షములు, మాసములు, ఋతువులు, సంవత్సరములు, +యధావిధిగా సంచరించు చుండును. ఆయన శాసనముల నెవ్వరు నతి +క్రమింప నేరరు. ఈ సమయమున నేను కండరముల యుందును, నదీ +ప్రసవణముల నవనవ విచిత్ర శోభనుచూచుచును సంచరించు చుంటిని. +ఈవర్ష కాలము నందిక్కడి నదులు వేగమువల్ల మహాశిలలు సహితము +ప్రవాహమునందు కొట్టుకొని పోవుచుండును. ఏవియును వీని ప్రమత్త +వేగము నాటంక పరుప లేవు. ఏవైనను వీనికన్లు వచ్చిన యెడల నది +వానీని మహాశక్తిచే దూరముగావించి బద్దలుకొట్టును. + +ఆశ్వయు జమాసము నందోక నాడు కొండ క్రిందుగా ఒక నది +సేతువు పైన నిలబడి దాని స్త్రోతము యొక్క అప్రతిహతగతియు, +ఉల్లాసమయ మైన సుడిగుండములను చూచి చూచి +విస్మయ నిమగ్నుడనై తిని. ఆహా ! ఇక్కడ యీనది ఎంత నిర్మలముగను +శుభముగను ఉన్నది ! దీనిజల మెంత స్వాభావిక పవిత్రతను, శీతలతను +కలిగి యున్నది ! ఎందులకిది తన పవిత్ర భావమును పరిత్యజించుటకు +క్రింది కంత వేగముతో ధావమానమగు చున్నది. ఈనది ఎంతకిందికి +వెళ్ళునో అంత విస్తారముగ నీపృధివి యొక్క క్లేదమును, ఆవర్జనమును \ No newline at end of file diff --git a/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0219.txt b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0219.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..971ead5586bc57564aa6b87df8482397c024c41c --- /dev/null +++ b/Maharshhi-Deiveindranaadha-Tagore-Sviiyacharitra/page_0219.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +- + +భయపడితిని. షికారు వెళ్ళిన బాగుండు నేమోయని బయటకు పోతిని. +చాలదూరము నడచితిని. సూర్యుడు దయిం చెను. గృహమునకు తిరిగి +వచ్చితిని. అయినను నాహృదయము కొట్టుకొనుట మానలేదు, +అప్పుడు కిశోరిని పిలచి, కిశోరీ, నేనింక సిమ్లాలో నుండను. +సవారి రప్పింపుము ” అంటిని. ఈమాటలు చెప్పుచుండగా నాహృద +యకంపము ఆగిపోయెను. అయినచో ఇదియేనా నాకౌషధము? +నేనాదినమంతయు నింటికీ పోవుటకు స్వయముగ నుద్యుక్తుడ నై +వలయు. నేర్పాటుల గావించు కొన నారంభించితిని. దీని వల్ల +విరామము నొందితిని. నా హృదయ కంపము పూర్తిగా ఆగిపోయెను, +నేను స్వస్థత జెందితిని. + +నే నింటికి పోవలెనని యీశ్వరా దేశము. ఈ ఉద్దేశమునకు +విరుద్ధముగ మనుష్యని ఇచ్ఛ వ్యవహరింప గలదా? ఈ ఆ దేశమునకు +కొంచము విరుద్ధముగ నుద్దేశించు సరికి నాశరీర ప్రకృతియు నాకు +విరుద్దముగ నిలబడినది. అంత బలీయ మాయన యాజ్ఞ ! " అంతరము +నందలి ఆ సర్వశక్తి వంతము. బాహ్యము నందలిది కేవలశుష్కము. " * +నేనింక సిమ్లాలో నుండగలనా ? నాయింద్రియములప్పుడు నాతో నిట్లను +చుండెను: ఈ రెండు వత్సరములనుండియుమా కెంతకష్టము నిచ్చితివి ! +ఎంత సాధ్యసాధనల గావించినను, మానీర్ఘోష ప్రవృత్తుల ఒకటినైన +సంతుష్టి చెదింప నైతివి. ఇప్పుడు మేమింక దుర్బలులమై పోతిమి. +ఇంక నీశుశ్రూష చేయజాలము.” నాశరీరము దుర్బలమునను సరే, +సబలమైనను సరే. నేనింక సిమ్లాలో నెట్లండగలను ? ఆయన చిత్తమే +నాశాసనము. ఆయన యిచ్ఛతోనాయిచ్ఛను మిళితము చేసి +ఇంటికి పోవుటకు సిద్ధపడితిని. నామనస్సు + +-- + + * \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/meta.json b/Prabandha-Ratnaavali/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c4f18c74ee58cc814dcff9939019683cda32189d --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/meta.json @@ -0,0 +1,503 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 165, + "total_pages": 220, + "filename": "Prabandha-Ratnaavali.pdf", + "pages": { + "2": { + "quality": 4 + }, + "3": { + "quality": 4 + }, + "7": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "17": { + "quality": 4 + }, + "18": { + "quality": 4 + }, + "19": { + "quality": 4 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "24": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "27": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "40": { + "quality": 3 + }, + "41": { + "quality": 3 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "75": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "82": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "85": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "94": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "107": { + "quality": 3 + }, + "109": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + }, + "116": { + "quality": 3 + }, + "119": { + "quality": 3 + }, + "120": { + "quality": 3 + }, + "122": { + "quality": 3 + }, + "123": { + "quality": 3 + }, + "124": { + "quality": 3 + }, + "125": { + "quality": 3 + }, + "128": { + "quality": 3 + }, + "129": { + "quality": 3 + }, + "130": { + "quality": 3 + }, + "131": { + "quality": 3 + }, + "133": { + "quality": 3 + }, + "135": { + "quality": 3 + }, + "136": { + "quality": 3 + }, + "137": { + "quality": 3 + }, + "138": { + "quality": 3 + }, + "139": { + "quality": 3 + }, + "140": { + "quality": 3 + }, + "141": { + "quality": 3 + }, + "142": { + "quality": 3 + }, + "143": { + "quality": 3 + }, + "144": { + "quality": 3 + }, + "147": { + "quality": 3 + }, + "148": { + "quality": 3 + }, + "149": { + "quality": 3 + }, + "150": { + "quality": 3 + }, + "151": { + "quality": 3 + }, + "153": { + "quality": 3 + }, + "154": { + "quality": 3 + }, + "155": { + "quality": 3 + }, + "157": { + "quality": 3 + }, + "160": { + "quality": 3 + }, + "162": { + "quality": 3 + }, + "164": { + "quality": 3 + }, + "165": { + "quality": 3 + }, + "166": { + "quality": 3 + }, + "167": { + "quality": 3 + }, + "169": { + "quality": 3 + }, + "170": { + "quality": 3 + }, + "171": { + "quality": 3 + }, + "172": { + "quality": 3 + }, + "173": { + "quality": 3 + }, + "175": { + "quality": 3 + }, + "176": { + "quality": 3 + }, + "178": { + "quality": 3 + }, + "179": { + "quality": 3 + }, + "181": { + "quality": 3 + }, + "183": { + "quality": 3 + }, + "184": { + "quality": 3 + }, + "185": { + "quality": 3 + }, + "186": { + "quality": 3 + }, + "187": { + "quality": 3 + }, + "188": { + "quality": 3 + }, + "189": { + "quality": 3 + }, + "190": { + "quality": 3 + }, + "192": { + "quality": 3 + }, + "193": { + "quality": 3 + }, + "194": { + "quality": 3 + }, + "196": { + "quality": 3 + }, + "199": { + "quality": 3 + }, + "200": { + "quality": 3 + }, + "201": { + "quality": 3 + }, + "202": { + "quality": 3 + }, + "203": { + "quality": 3 + }, + "204": { + "quality": 3 + }, + "205": { + "quality": 3 + }, + "206": { + "quality": 3 + }, + "207": { + "quality": 1 + }, + "208": { + "quality": 1 + }, + "210": { + "quality": 1 + }, + "211": { + "quality": 1 + }, + "212": { + "quality": 1 + }, + "213": { + "quality": 1 + }, + "214": { + "quality": 1 + }, + "215": { + "quality": 1 + }, + "216": { + "quality": 3 + }, + "217": { + "quality": 1 + }, + "218": { + "quality": 1 + }, + "219": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0002.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0002.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca75dc1d0060a7261e889d334efddbd3343a45d7 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0002.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ప్రబంధ రత్నావళి

+ప్రాచీన పద్యసంకలనము

+ +సంపాదకులు

+వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు

+ +పీఠిక

+కళాప్రపూర్ణ, విద్యారత్న

+శ్రీ నిడుదవోలు వేంకటరావుగారు

+ +ప్రచురణము

+శ్రీ ప్రభాకర పరిశోధకమండలి

+హైదరాబాదు.

\ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0003.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22137bdec701529338102c8059f123eff71583fa --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0003.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +శ్రీ ప్రభాకర పరిశోధకమండలి ప్రచురణము + +ద్వితీయ ముద్రణము - 1500 ప్రతులు. + +మే, 1976. నల – వసంతము. + +సర్వస్వామ్య సంకలితము. + +PRABANDHA RATNAVALI + +By. Late Sri. Veturi Prabhakara Sastri + +Published by, + +SRI PRABHAKARA PARISODHAKA MANDALI + +10-3-379/1, Vijayanagar Colony, + +HYDERABAD-500028. + +Price: Rs. 15/ + +Printed at + +CHANDRASEKHARA PRINTING WORKS, + +Nampalli-HYDERABAD. + +Copies can be had from the Publishers + +and at + +SREE BHARATI ENTERPRISES, + +H. No. 4. Housing Board Colony, Lala Pet, + +HYDERABAD-500040. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0007.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..936d38bfd1836d2567f5d3be4faa34fe3d80f275 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0007.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +క. సుతుఁడుఁ దటాకముదేవా + యతనము నల్లిల్లు నిధియు నారామము స + త్కృతియు ననుసంతతులయం + దతిశయము ప్రబంధమెపుడు నక్షయ మగుటన్. + [పుట 85 - ప. 406] + \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0008.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..706e3545580176458f4d4b29b0ed17dbc983a3d8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0008.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మనవి

+ +శ్రీ ప్రభాకరపరిశోధకమండలి పక్షమున కీ॥ శే॥ వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు మున్ను రచించినవియుఁ గూర్చినవియు నగు గ్రంథములు కొన్ని నవ్యములును పునర్ముద్రణములును వెలువడినవి. అవి నేటికి చాలవఱకు చెల్లిపోయినవి కొన్ని మాత్రమే, కొలంది మాత్రమే మిగిలియున్నవి. “తెలుగు మెఱుగు' లతో (1948) నారంభమైన శ్రీ ప్రభాకరశాస్త్రి గారి వ్యాససంకలనములు పిదప 'మీగడ తఱకలు', 'సింహావలోకము' అను మఱిరెండు సంపుటములు వెలువడినవి. ఇంకను వారివి ప్రాచీనసాహిత్యమునకును, సంస్కృతాంధ్ర కవుల చరిత్రకును సంబంధించిన వ్యాసములు కొన్నియును; జానపదసాహిత్యము, చరిత్ర, శాసనములు, భాష మున్నగు విషయములకు సంబంధించిన వ్యాసములు కొన్నియును సంకలన రూపమున ప్రకటింపవలసినవి కలవు. శ్రీ ప్రభాకరశాస్త్రి గారు 1950 కంటె పూర్వము నాలుగాశ్వాసములకుపైపడి రచించిన ఉత్తర హరివంశ వ్యాఖ్యానము, వారే పరిష్కరించియుంచిన పద్యపాఠములతో కూడ ప్రకటింపబడవలిసి యున్నది. + +ఇంకను నాటకములలో వారి ప్రతిమానాటకము పునర్ముద్రణ భాగ్యమును బడసినది. శ్రీ శాస్త్రిగారు సగమే ఆంధ్రీకరింపగా మిగిలిన భాగమును డా॥ దివాకర్ల వేంకటవధానిగారిచే పూరింపఁజేసి నాగానందనాటకము ను వెలువరించు టైనది. + +ఇంకను వారి భాసనాటకానువాదములు, తెలుఁగుచేసిన ప్రహసనములు, స్వతంత్రములగు నాటికలు కొన్నియును, కలిపి, నాటకసంకలన మొకటి వెలువరింపవలసియున్నది. ఇక పద్యకృతులలో 'దివ్యదర్శనము' 'కపోతకథ' 'కడుపుతీపు' మున్నగు లఘుకృతులొండు రెండు పునర్ముద్రణమందినవి. ప్రభాకర కవిచూడామణి కృతములైన కావ్యఖండికలన్నియు వారెడనెడ చెప్పిన పద్యావళితో పాటు చేర్చి కూర్చిన కావ్యసంకలన మొకటి వెలువడ వలసియున్నది. శ్రీ శాస్త్రి గారి చాటుపద్యమణిమంజరి రెండు భాగములు ముద్రింప బడినవి! విస్తరింపబడిన ద్వితీయ భాగమున ప్రథమ సంవుటము మాత్రమే నేటికి \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0009.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa940947dfb092c7714a1bbaa05c6464666b505f --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0009.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +అందుబాటులో నున్నది. ద్వితీయ సంపుటముగా రావలసిన సామగ్రితో కూడి సమగ్రమైన సంకలనము చాటుపద్యమణిమంజరి తిరిగి ముద్రింపవలసిన ఆవసరమెంతేని కలదు. ఇట్లే వారి “నీతినిధి" వంటి ఉత్తమ వచన గ్రంధములు, "శృంగాశ్రీనాథము" వంటి మేటి విమర్శ గ్రంథములు పునర్ముదణ మందవలసి యున్నవి. ఇట్లే ఇంకను వారి రచనలు కథలు-గాథలు; జాబులు-జవాబులు; డైరీలు; గ్రంథపీఠికలు, టీకలు-టిప్పణములు; సమీక్షలు;ఉపన్యాసములు; వ్యాఖ్యలు-విశేషములు, ఆత్మకథ 'ప్రజ్ఞాప్రభాకరము'; జీవితము-యోగము ఆను విభాగములతో ననేక సంపుటములును;—సామెతలు - నానుళ్ళు, గాంధిరామాయణము మున్నగు సంకలనములు మఱికొన్నియును క్రమమున ముద్రింపవలసియున్నవి. + +ఇట్లే ఇంకను పలువ్రాతప్రతులను పరిశీలించి పాఠనిర్ణయము గావించి ప్రకటనకు సిద్ధముచేసి యుంచిన ప్రాచీనకావ్యములు కొన్ని యున్నవి. 'లక్షణోధార' మను లక్షణగ్రంథవిషయ సంకనమునకు బ్రృహత్ర్పణాళికను రచించి, సామగ్రిని సేకరించి, విశ్లేషించి యున్నారు. అదియు వెలుగునకు రావలసియున్నది. + +ఇట్లు శ్రీ వేటూరి ప్రభాకశాస్త్రిగారి సంపూర్ణగ్రంథావళి ప్రణాళికాబద్ధముగ క్రమమున వెలుపరింపవలసియున్నది. ఈ రచనాసామగ్రి నంతటిని శ్రీ ప్రజాకరపరిశోధకమండలి పరిశ్రమించి సేకరించి, పైని వివరించిన విధమునే విశ్లేషించి ప్రకటించుటకు సిద్ధపఱచియున్నది. త్రత్పకటనమున కొకప్పుడు కొంత యత్నించిమి గాని ఆయత్నము ఫలింపలేదు. + +గ్రంథప్రకటన మనుకొన్నంత తేలిక పనికాదని తెలియును. ఆది మాటలతో జరగునదియు కాదు. అయినను దీక్షతో వానినన్నిటి నొక క్రమప్రణాళిక ననుసరించి ప్రకటించుట కిపుడు శ్రీ ప్రభాకరపరిశోధక మండలి కృషిచేయుచున్నది. + +ప్రథమ ముద్రణము జరిగిన యేఁబదియెనిమిఁదేండ్ల తరువాత నిప్పటికీ విలువగల సంకలనగ్రంథము ‘ప్రబంధరత్నావళి’ పునర్ముద్రణమందు చున్నది. దీనికై ఆర్థింపఁగా ఆంధ్రప్రదేశ సాహిత్య అకాడమీవారు దయతో మూడువేల రూపాయలు, రెండేండ్ల వ్యవధిలో, వడ్డీ లేక తీర్చుకోవలసిన విధమున, అప్పుగా \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0010.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37e6099890329fcfbe4508736191b8e14798e09b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0010.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నిచ్చిరి దానికి వారికెంతో కృతజ్ఞులము. ఆ పైకముతోనే ఇప్పుడీకార్యము నారంభింపగల్గితిమి. + +అప్పుతీరి, తిప్పలు దాటి, ఆరుమాసములకొక పుస్తకము చొప్పున వెలువరింప గల్గినను పదేండ్లపాటు జరుగవలసినంతపని యున్నది. ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వమును, అకాడమీలును ఈ విషయమై ఉదారముగ ఉచితరీతిని అర్థిక సహాయమందించి యీ బృహత్కార్యక్రమమునకు చేదోడువాదోడు కాగలవనియు వారి తోడ్పాటుతో శ్రీ ప్రభాకరపరిశోధకమండలి తన బాధ్యతను నెరవేర్చి ఆంధ్ర పాఠకలోకముయొక్క ఆశయమును తీర్చగలదనియు ఆశించుచున్నది. + +మా కోర్కి మన్నించి అడిగినంతనే విలువగల 'భూమిక'ను రచించి యొసగిన కళాప్రపూర్ణ, విద్యారత్న శ్రీ నిడుదవోలు వేంకటరావుగారికి హృదయపూర్వకముగా కృతజ్ఞతాభివందనము లర్పించుచున్నాము. + +ఈ గ్రంథమునిప్పుడు ప్రథమముద్రణము ననుసరించి యథామాతృకముగ పునర్ముద్రించుచున్నాము, అనుబంధమున చేర్పబడిన విషయములను అందలి సూచన ననుసరించి గ్రంథమున చేర్చితిమి. ఆ కారణమున పద్యసంఖ్యాక్రమము మారినదేగాని ప్రణాళిక మారలేదు. అక్కడక్కడ పుటలలో శ్రీ శాస్త్రిగారే గుర్తించిన విషయములను అధోజ్ఞాపికలలో పేర్కొంటిమి (పుటలు 5, 6, 33, 106 లోని ఆధోజ్ఞాపికలు మాత్రము మేము క్రొత్తగా చేర్చినవని మనవి.) గ్రంథమున శీర్షికల ప్రక్కనగల (ఆం); (జ); (ఇ)—అను సంకేతములు ప్రథమ ముద్రణము (పు. 185–189)లో గల సూచనల ననుసరించి సౌలభ్యమునకై కూర్పఁబడినవి. ఆ యనుబంధములను కూడ యథాపూర్వము గ్రంథాంతమున పరిశీలనార్ధముంచితిమి. ప్రథమ ద్వితీయ ముద్రణములందుగల పద్య సంఖ్యాక్రమము నెరుంగుటకై తుదిని పద్యానుక్రమణిక నకారాదిగా సంధానించితిమి భూమికారచయిత పేర్కొన్న పద్యసంఖ్యలు ప్రథమ ముద్రణము ననుసరించినవే. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0011.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72a8498654f2de4c59fa6b7688d182308c33d8d5 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0011.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కృతజ్ఞతలు

+ +ప్రబంధరత్నావళి ప్రకటనమునకై చేయూత నొసగిన ఆంఛప్రదేశ సాహిత్య అకాడమీ వారికిని-ప్రత్యేకముగా అకాడమీ అధ్యక్షులైన డా॥ బెజవాడ గోపాలరెడ్డిగారికిని మా కృతజ్ఞత తెలుపుకొనుచున్నాము. + +సరసమైన ధరకు అచ్చుకాగితమును లభింపజేసిన ప్రభుత్వ యంత్రాంగమునకు మా కృతజ్ఞత. + +స్వల్పవ్యవధిలో వడివడిగా అచ్చుపని సాగుచుండగా పద్యపదానుక్రమణికల సకారాదిగా తీర్చుటలో తోడుపడిన చిరంజీవులు విశ్వమోహన్, రాధాకల్యాణి, ఆదిత్య, ప్రభాకరులను ఆశీర్వదించి అభినందించుచున్నాము. భూమిక అచ్చు అగుచుండఁగా ప్రెస్సుపనిలో మాకు తోడుపడిన శ్రీ నిడుదవోలు శివసుందరేశ్వరరావుగారికి మా కృతజ్ఞతలు. + +గ్రంథము నీరీతిని సుందరముగా ముద్రించి వేళకందించిన చంద్రశేఖర ప్రింటింగ్ వర్క్స్ వారికి, ముఖ్యముగా శ్రీ ఏ. వి. రావు గారికి, మేనేజరు శ్రీ లీలాకృష్ణ రాజుగారికిని, శ్రీ కే యన్ సుందరంగారికిని మా కృతజ్ఞతలు. + +హైదరాబాదు-28. +22-5-76. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0012.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e23e6613180746b605036fb00e9e73d625603bb3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0012.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పీఠిక

+ +ప్రాచీనకావ్యాలంకారము లిప్పుడు కొన్ని బయల్పడుచుండుట మనయాంధ్రభాషావధూటి యదృష్టవిశేష మనవచ్చును. చెల్లాచెదరులై లోకమునం జేకుఱుచున్నయట్టి సుకవితాలంకారములు కాలక్రమమున వంకలుదీరి భాషాసౌభాగ్యమును బరిపుష్టపఱుపఁగలవు. క్రొంగ్రొత్తకవనములఁ గూర్చుటతోఁ బ్రాఁబడినకవనముల బయల్పఱుచుటయు భాషాసౌందర్యమునకుఁ బోషకమేగదా! గ్రంథరూపమును గైకొనకయ, లోకమునఁ జేకుఱుచున్న యాంధ్రకవితావాఙ్మయ మపారముగా నున్నది. అందుఁ గొంత భాషాయోషకుఁ బ్రాణప్రాయ మనఁదగినది కూడను; నాకిట్టి వాఙ్మయమును సేకరించుటయందుఁ గోరిక కొండంత. ప్రాచీనకవీశ్వరరచితము లగుచాటుధారలను బెక్కింటి సమకూర్చి చాటుపద్యమణిమంజరి యను పేర నింతకుముందు సంతరించితిని. మఱియు, నవకము, చవి, చక్కన కలిగి యాంధ్రతావాసనలఁ బరిమళించు మధురకవితలఁ బెక్కింటి సేకరించి వేఱొకగ్రంథమును వెల్వరింపనున్నాఁడను. ప్రాచీనకవీశ్వరకృతములై యీనాఁడు దొరకకున్న ప్రబంధముల నుండి ప్రాచీనులే సేకరించియుంచిన పద్యసముదాయమును “బ్రబంధరత్నావళి" యనుపేర నిప్పుడు ప్రచురించితిని. + +ఇందలి పద్యములను సంకలనము సేసినవా రిర్వురు. ఒకఁడు పెద్దపాటి జగన్నాథకవి; నారాయణస్తుతి, శంకరస్తుతి, త్రిపురవిజయము, అర్ధనారీశ్వరము ననిమొదలువెట్టి యిట్టితెఱఁగునఁ బెక్కువర్ణనాంశముల నేర్పఱుచుకొని యైదాశ్వాసములుగాఁ "బ్రబంధరత్నాకర" మనుపేర నీతఁడు గ్రంథము సంధానించెను. పైగ్రంథమున మొదటిమూఁడాశ్వాసములు మాత్రమే తంజాపురపు సరస్వతీపుస్తకభాండాగారమం దున్నది. కడమగ్రంథ మెక్కడను గానరాలేదు. వేఱొక్కనిపేరు తెలియరాదు. అతనిసంధాన మాంధ్రసాహిత్యపరిషద్భాండాగారమునం దున్నది. ఆసంధానమునకుఁ బేరు లేదు. మొదలు \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0013.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d3250c35e3d3198c1da1a99d1c291b0b9debcee --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0013.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +లేదు. తుదలేదు. పరిషత్తువా “రుదాహరణపద్యము"లని పేర్కొన్నారు. ఈ యిర్వురకూర్పులందలి పద్యములను గ్రుచ్చియెత్తి నే నీ ప్రబంధరత్నావళిని క్రొత్త వెలయించితిని. పై యిరువుర సంఛానములం దుండినను నిప్పటికి ముద్రితములై సుప్రసిద్ధములై దొరకుచున్న నన్నయాదుల భారతాదులలోని పద్యముల నిందుఁ జేకొనలేదు. కవులను గావ్యము లందలి పద్యములు గూడ నకారాద్యక్షరక్రమమునకుఁ దార్చితిని. భాషాకవిచరిత్రాద్యపేక్షకుల కీచేఁత మిక్కిలి సాహాయ్యక మగునని చక్కఁ బర్చించియే సల్పితిని. ఇర్వురసంధానములు వేర్వేఱు తెఱఁగులవి. ఆ రెంటిని జేర్చుటలో విషయానుక్రమణికిఁ జెక్కుకలదు. పూర్వోత్తరసందర్భరాహిత్య మిప్పుడే కాక యప్పుడు నున్నది. ఆగూర్పులు కూడఁ గథాఘటితములు కావు. కావున నీమార్పుసేఁత కొంత చిక్కును దీర్చుటయే. + +ప్రయోగరత్నాకరము రంగరాట్ఛందము మొదలగు కొన్ని లక్షణగ్రంథములందుఁ బ్రాచీనకవికృతములుగాఁ గొన్ని ప్రబంధముల పేళ్లతో బద్యము లుదాహరింపఁబడియున్నవి. ఆ పద్యములనుగూడ నీ కూర్పునందుఁ జేర్పఁ జూచితిని గాని యాలోచింపఁగా నం దసత్యతాసంశయము సంఘటిల్లెను. గణపవరపు వేంకటకవి ప్రభృతులు కొందఱు తమకు సమ్మతము లగుకొన్ని ప్రయోగములను నిల్వరించుకొనుటకయి తమ లక్షణగ్రంథములందు లక్షణకల్పనము చేసి లక్ష్యముగాఁ బ్రాచీనకవీశ్వరకృతు లైన ట్లేవో గ్రంథనామములును, పద్యములును సృష్టించియుందు రని తోఁచెను. నన్నయ ఇంద్రవిజయము లోని దట యీ పద్యము : + +క. “అంగజుఁ డను మాసటి చ + క్కంగను రాయంచ యేనుఁగను నూకుచుఁ జే + చెంగలువ నేజచే జెలి + చంగవనడుచక్కిఁ గ్రుమ్మి సరగున నార్చెన్." + +విశ్వాస్య మగునా? ఇట్లే భాస్కరుని సుసందోపాఖ్యానము, సోముని హరవిలాసము, భీముని నృసింహపురాణము మొదలగునవి. కావున లక్షణ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0014.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d394ba2826579bc3b4a6999fcd1f35b2ba8b449e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0014.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గ్రంథములందలి పద్యముల నిందుఁ బొందింప మానితిని. అవియేల్ల వేఱొక కూర్పుగా వెల్లడించెదను. + +పెద్దపాటి జగన్నాథకవి కృష్ణామండలమందలి యేలూరునకుఁ జేరువనున్న పెదపాడునం దున్నవాఁడు. తన గ్రంథము నతఁడు నీలాచలమందు నెలకొన్న జగన్నాథస్వామి కంకితము సేసినాఁడు. ఆతనివంశస్థితి మొదలగునది యీ గ్రంథము ననుబంధమును జూచి యెఱుంగునది. + +ఇర్వురుసంధాతలును గొంచె మించుమించుగా సమకాలమువారనియే తలఁపవచ్చును. మన మెఱిఁగినంతలో జగన్నాథకవి యుదాహరించినవారిలో మాదయగారిమల్లయ్య, తెనాలి రామలింగయ యును, రెండవసంధాత యుదాహరించినవారిలో నల్లసాని పెద్దనార్యుఁడును నర్వాచీనులు. జగన్నాథకవికంటే నిర్వదేండ్లు రెండవసంధాత ప్రాచీనుఁడయిననుఁ గావచ్చును. + +గ్రంథమున నకారాద్యక్షరక్రమమున నుదాహరింపఁబడిన యధర్వణాదు లగుకవులను గూర్చియుఁ దత్తత్కృతులనుగూర్చియు దెలుపఁదగిననూత్నవిషయముల నిఁక నించుఁగొండొక వివరించుచున్నాఁడను. ఇందు నేను బేర్కొననివారింగూర్చి భావికాలపరిశీలనములవలనఁ గాని, నేఁడే యింతకంటే హెచ్చు పరిశీలించియుండిన ప్రాజ్ఞలోకము మూలమునఁ గాని విశేషవిషయములు బయల్పడవలయును. + +అధర్వణాచార్యుఁడు:- ఈతనిభారతము లాక్షణికు లుదాహరించెదరు. 'తృష్ణాతంతు' అన్నపద్యము లక్షణగ్రంథమందలిదే. ఈతనియాంధ్రచ్ఛందస్సు నాకు లభింపలేదు. వికృతివివేక మనియు, త్రిలింగశబ్దానుశాసన మనియు సంస్కృతమున రెం డాంధ్రవ్యాకరణగ్రంథము లీతనిపేరఁ గానవచ్చుచున్నవి. ఈ రెండును నధర్వణునిపేర నిటీవలఁ గల్పింపఁబడినవే యని యూహ. "శ్లేషే సఖండ నిర్బింద్వో" రిత్యాదిలక్షణము లుండుటనుబట్టి యాయూహ యుక్తము కాఁ దోఁచుచున్నది. అరయఁగా, సంస్కృతమున నున్న యాంధ్రవ్యాకరణము లన్నియుఁ గొంతయసత్యకల్పనముతోఁ గూడినవిగనే కన్పట్టును. రా. బ. కందుకూరు వీరేశలింగము పంతులుగారు:- \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0015.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ffe6d2eadeb0a9db56a60e9a8165872e0c66e1d7 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0015.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +"ప్రమాణ మకలంకస్య పూజ్యపాదస్య లక్షణమ్" అని వికృతివివేకమున బేర్కోఁబడిన యకలంకుఁడు కర్ణాటకవ్యాకరణమును రచించిన యకలంకుఁ డనియు, నాతఁడు క్రీ శ. 1604 లో నుండెను గావున నది యహోబలపండితుని కాలముననే సృష్టింపబడియె ననియుఁ గ్రొత్త వెల్వరించిన కవులచరిత్రమున విశేషవిషయము చేర్చినారు. ఇది సిద్ధాంతము కానేరదు. అకలంకుఁడు ప్రాచీనుఁ డున్నాడు. ప్రాకృతవ్యాకరణకర్తలలోఁ బూజ్యపాదుఁడు ప్రాచీనతముఁడు; ప్రసిద్ధుడు; క్రై 1490 ప్రాంతమున 'నౌదార్యచింతామణి' యను ప్రాకృతవ్యాకరణము రచించిన శ్రుతసాగరుఁడు వీరిని బేర్కొన్నాడు. వికృతివివేకమునఁ బేర్కొనఁబడినవారు వీ రేలకారాదు. ఆ శ్లోకము లివి:– + +“సమంతభద్రై రపి పూజ్యపాదైః కలంకముక్తై రకలంకదేవైః +యదుక్త మప్రాకృత మర్థసారం త త్ప్రాకృతం చ శ్రుతసాగరేణ +శ్రీపూజ్యపాదసూరి ర్విద్యానందీ సమంతభద్రగురుః +శ్రీమదకలంకదేవో జినదేవో మంగళం దిశతు. + +శ్రీ పూజ్యపాదనకలంకసమంతభద్ర +శ్రీ కుందకుందజినచంద్రవిశాఖసంజ్ఞాః +శ్రీ మాఘనందిశివకోటిశివాయనాఖ్యాః +విద్యాచనంది గురవశ్శ మమీ దిశంతు.” + +సమయసంకోచముచే నీవిషయ మింతట విడిచెదను. బ్రహ్మశ్రీ మానవల్లి రామకృష్ణకవిగారు, + + +అను పద్య మధర్వణాచార్యుని ఛందమందలిదని కుమారసంభవ పీఠికలోఁ జేర్చినారు. వారు దీని నేదేని లక్షణగ్రంథమును జూచి కైకొనిరో యధ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0016.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..43aad44c0dbcab4f9bd7891782696c02f247a850 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0016.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ర్వణఛందమును జూచియే కైకొనిరో చెప్పలేదు. ఇది యధర్వణుని దగునాఁ డాతఁడు నన్నిచోడనికంటెఁ దర్వాతివాఁడగును. మఱియు వారే క్రీడాభిరామమును ముద్రించుచు దానికి నాందిగా “అంబరసీమఁ దారలు" అను పద్యము నతకరించి యది 'యధర్వణుని భారత విరాటపర్వమున మొదటి యాశ్వాసము నుండి' యెత్తఁబడినట్లు వ్రాసినారు. వారు దాని నధర్వణభారత విరాటపర్వ ప్రథమాశ్వాసమునఁ జూచిరేమోగాని, యిందు 'దామరాజు సోమయభరత' మండలిదిగాఁ గూర్పఁబడియున్నది. ఏది సత్యమో? + +అన్నమయ్యంగారు, తాళ్లపాక:— ఈతఁడు రా. బ. కం. వీరేశలింగము పంతులుగారి కవులచరిత్ర ప్రథమభాగమునఁ జేరవలసినవాఁడు. పదునాల్గవశతాబ్దిలో నించుమించుగా శ్రీనాథునికాలమున నున్నవాఁడు. తిరుపతి తామ్రశాసనమునుండి ఈ విషయ మెఱుఁగఁబడును. + +అప్పన:— ఈతఁడు భోజమహారాజుచే సంస్కృతమున రచియింపఁబడిన చారుచర్యను దెలుఁగుసేసినవాఁడు. ఏనాఁటివాఁడో తెలియదు. రచనమును బట్టి ప్రాచీనుఁ డని యూహించితిని. గ్రంథారంభ మిట్లున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0017.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..adbac52aef4e5a6dc4ebd8f3302346f8a606c0b5 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0017.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +సంస్కృతంబున నొప్పారు చారుచర్యఁ + దెనుఁగు సేసేఁ దా నెంతయుఁ దేఁటపడఁగ. + +ఉ. రాజహితంబుపొంటె సుకరంబుగ వైద్యసునీతిధర్మని + ర్వ్యాజపథానుసారమధురంబుగ నిర్జరభాషఁ దొల్లి యా + భోజునిచేతఁ జెప్పఁబడి పొల్పగు నీకృతి నూత్నసత్కళా + భోజుఁడు మంత్రియప్పన ప్రబుద్ధుఁడు చేసెఁ దెనుంగు బాసఁగన్. + +ఎఱ్ఱయ, కూచిరాజు :-- సకలకథానిధాన మని, కొక్కోకమని యీతని కృతులు రెండున్నవి. కొక్కోకము సర్వత్ర దొరకునదియే ఇందలి సకలపురాణసారము మూఁడవది. ఇది యింతదనుక లభింపలేదు. సకలకథానిధానపు బీఠికలో నిది పేర్కొ నఁబడినది. చూడుఁడు. + +'సీ. శ్రీవత్సగోత్రవారిధిపూర్ణశీతాంశుఁ డగుకూచమంత్రికి నాత్మజుఁడవు, + వివిధాష్టభాషాకవిత్వవాచాప్రౌఢిఁ బూర్వకవీంద్రులఁ బోలినాఁడ, + వఖిలపురాణేతిహాసకావ్యస్మృతిచయము రచించిన చారుమతివి, + మాపినతండ్రి యౌ మల్లమంత్రికిని గొక్కోకంబు సెప్పినకోవిదుఁడవు, +గీ. రసికు లభినుతి సేయఁ బురాణసార + మనుపమంబుగ నాకిచ్చినట్టి ప్రోడ + వట్లుగావున నొకటి నిన్నడుగఁదలఁచి + యిచ్చటికిఁ బిల్వఁబంచితి నెఱ్ఱనార్య' + +కేతనప్రెగడ: - ప్రయోగరత్నాకరమందు “భాస్కరుని కేతన కాదంబరి" అని కలదు దశకుమారచరిత్రకర్త మ్రానయ కేతన కావున నాతఁడు వేఱగును. తిక్కన సోమయాజి పితృవ్యుఁ డొక కేతన కలఁడు. అతని తండ్రి భాస్కరుఁడే. దశకుమారచరిత్రమం దీవిషయము గానవచ్చుచున్నది. అందలి వర్ణనమునుబట్టి చూడఁగా నా భాస్కరునికేతనయుఁ గవిగా నెఱుగఁబడుచున్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0018.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1efc0394da3ca7f024cdc0e066337289610147c8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0018.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +“చ. కవితకు ముఖ్యుఁ డీతఁ డనఁ గామితవస్తువు లిచ్చువాఁడు నా + నవరసభావకుం డితఁ డనన్ బురుషార్థపరాయణుండు నా + నవునన రాజనీతివిషయజ్ఞుఁ డితం డనఁ గీర్తిచంద్రికా + ధవళితదిక్కుఁడై నెగడె ధన్యుఁడు కేతనమంత్రి యిమ్మహిన్. (దశకుమార) + +కాదంబరీదశకుమారచరిత్రములందు రసవత్తర మగుకాదంబరిని వీడి రెండవది యగు దశకుమారచరిత్రమునే కేతన తెలిఁగించుటకుఁ గారణము తతఃపూర్వమే యది తెలిఁగింపఁబడియుండుట యగునేమో? తన కృతికిఁ బతి యగుచున్న తిక్కనసోమయజికృతులనే పేర్కొనని యీయభినవదండి యిఁక నాతనికిఁ బెదతండ్రి యగువాని కృతిని బేర్కొనక పోవుటలో నసందర్భ మేమి యుండును? కాఁబట్టి యీ కాదంబరీకర్త కేతన తిక్కన పెద్దతండ్రి కేతన కాఁ గూడును. ఇక నా కువలయాశ్వచరిత్రకర్త కేతన ప్రెగ్గడ యేతఁడో? ఇది యెల్ల నానుమానికమే. + +కొమ్మయ, నిశ్శంక : -- ఈతని వీరమాహేశ్వరము దొరకలేదు. శివలీలావిలాసము రెండాశ్వాసములు మాత్రము చేకూఱెను. + +గంగరాజు (గంగాధరుఁడు) చిరుమూరి :- రా. బ. వీరేశలింగము పంతులుగారు కవులచరిత్ర ప్రథమభాగ పీఠిక లో నైరావతచరిత్ర మీతని కృతిగా వ్రాసినారు. ఐరావతచరిత్ర ప్రతులు రెండు నే నెఱుంగుదును. రెండింటను బీఠికాగద్యములు లేవు. కృతిమంచిది. చిన్నది. కథ భారతేతిహాసప్రసక్తము. కాని సంస్కృతాంధ్రభారతములం దాకథ గానరాదు. కర్ణాటభారతమందు మాత్ర మున్నది. ఆంధ్రమున వేఱుగ నున్నయీకృతి యత్కర్తృకమో నా కెఱుఁగరాలేదు. గంగరాజుకృతి యని మీ రెట్లు వ్రాయఁగల్లితి రని శ్రీ వీరేశలింగముపంతుల వారికి వ్రాసి కనుఁగొంటిని. శ్రీరామకృష్ణకవిగా రపూర్వవాఙ్మయపరిశోధన మను పేరఁ బ్రచురించిన యుపన్యాసమునఁ జూచి వ్రాసితిమని \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0019.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..68d5ec670949a9c36d7ee03c3cb68750cde8cf44 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0019.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +బదులు వ్రాసిరి. కవిగా రట్లుపన్యసించినచో నాధార మేమో! తెలయవలసి +యున్నది. + +చిక్కయ, చందలూరి:- నాచికేతూపాఖ్యానము నిర్వురు తెల్గున రచియించినారు. ఈతఁడును, శ్రీనాథుని బావమఱఁది దగ్గుఁబల్లి దుగ్గనయును. ఈతఁ డేనాఁటివాఁడో! దుగ్గన నాసికేత (నాసికా + ఇత) పదమును బ్రాసమున 'స' వచ్చునట్లు సవ్యుత్పత్తికముగాఁ బేర్కొనుటచే నదే ముద్రించితిని. +ఉపనిషత్తులయందు నాచికేతుపదమే కన్పట్టును. దుగ్గనకృతి శివకాంచీమాహాత్మ్యము దొరకలేదు. నాసికేతోపాఖ్యాన మున్నది. +చౌడయ, గంగరాజు : - కసువామాత్యున కంకితముగా నొక సాముద్రిక మున్నది. అది యీతని దగునో? ఈతఁ డేనాఁటివాఁడో? నంద(న)చరిత్రము దొరకలేదు. + +తిక్కన:- విజయసేనమునందలి దని యిందు వైశ్యవర్ణన (156- వ పద్య మున్నది. ప్రబంధమణి భూషణమున నీ క్రింది పద్యము తిక్కన విజయసేనములోని దని శ్రీకవిగారు వ్రాసినారు. + +“సీ. అమ్మెద ననినఁ బద్మాక్షు కౌస్తుభ మైన వెఱవక కొనియెడు వెరవు గలిగి, + విలువ యిచ్చెద మని వేడినఁ బులిజున్నుఁ గమ్మపసిండియు నమ్మఁ గలిగి, + యేవస్తు వెంత ప్రొ ద్దెందఱు చనుదెంచి యెంతటి కడిగిన నెదురఁ గలగి, + తమయింట లేనియర్థము లర్థపతియింట నైన వెదకిన లే వనుట గలిగి, +గీ. తమకులాచారవర్తన [క్రమ]ము కొఱకు + నంగడులయొప్పునకును బేహార మాట + గాని లాభమునకు నాట గాదనంగ + వఱులుదురు పురవరమున వైశ్యవరులు.” + +ఇదియు వైశ్యవర్ణనమే. రెండుపద్యములును విజయ సేనమందలివే యగునా? \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0020.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7e901180d22e2c8c05582de0542369112905903 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0020.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +తిమ్మయ్య, కుంటముక్కల :- ఈతని శైవాచార సంగ్రహము1దొరకి యున్నది. + +త్రిపురాంతకుఁడు, రావిపాటి :. ఈ కవీశ్వరునికృతి 2 యుదాహర +ణము మాత్రమే సమగ్రముగా దొరకియున్నది. తారావళి, అంబికాశతకము, +పేమాభిరామము దొరకలేదు. క్రీడాభిరామమునకు సంస్కృతమైన ప్రేమాభి +రామమును రచియించుటచేతనే యేమో యీతనిఁ గూచిరాజు - ఎఱయి యిట్లు +తన కొక్కోకమునఁ బేర్కొన్నాఁడు. + +“సి-గీ, ముని సనత్కుమారు ధనదతనూభవు +నాశ్వినుల జయంతు నభిన తించి +పృథివి రావిపాటి త్రిపురాంతకాదిశృం +గారకవుల నెల్ల గౌరవించి." + +ప్రేమాభిరామము శృంగారకావ్యమే యగును గదా ! రామకృష్ణకవిగారు +త్రిపురాంతకు (డు మదనవిజయ మను కామశాస్త్ర గ్రంథమును ( వాత్స్యాయన +సూత్రఘులకుఁ దెలుఁగఁట) రచియించెనని వ్రాసినారు. 3 దొరకినంతవఱకుఁ బరి +కింపఁగా నీతనీయాంధ్రకవిత యతిప్రశస్తముగా నున్నది. ఈ క్రింది రెండు +పద్యములు గూడ సంబికాశతకమందలివి.4 + +“చ. బెడఁ గగురత్నదర్పణముఁ బేరిన వెన్నెల పోసి నిచ్చలుం +దుడుపక పాలసంద్రమునఁ దోఁచి సుధాకరుమేనికందుఁబోఁ +గడుగక నేరెటేట సితకంజము ముంపక నై జకాంతి తోఁ +దొడరినఁ దల్లి ! నీ మొగముతో సరిపోల్పఁగఁ జాలు నంబికా ! + +ఉ. టెప్పలబోరుఁదల్పు లిసిటింతలు వాటెడుచూపుఁ గుంచియం +ద్రిప్పి తళుక్కనం దెఱచి తిన్న నిమోమునఁ గాయు వెన్నెలల్ + +1. +2. +3. +4. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0021.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff595c0c6b9a27e31a499cab0dd35cdf731dfebd --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0021.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ముప్పిరిగొన్న వేడుకలు మూఁగినసిగ్గ'సియాడ, బ్రీతి నీ +వప్పరమేశుఁ జూచి తనువర్ధముఁ గోంటి పొసంగ నంబికా ! " + +నరసింహభట్టు, ఆమడూరి +ఈతని షోడశకుమార చరిత్రముదొరకలేదు; కాని, వేఱొక కవి, వెన్నెలకంటి సూరనకుమారుఁ డన్నయామాత్యుఁడు రచియించిన షోడశ రాజచరిత్ర మొకటి దొరికినది.. శ్రీ బహుజనపల్లి సీతారామా చార్యు లుగారు శబ్దరత్నాకరమున షోడశకుమార చరిత్ర మొకటియెల్లనకృతముగా నుదాహరించినారు. వారు పరికించి.. యాప్రం యెక్కడ +నున్నదో ! + +నాగనాథుఁడు, పశుపతి :- ఈతఁడు వెన్నెలకంటి సూరనకంటెఁ బ్రాచీనుఁడే +కావలెను. శ్రీ వీరేశ లింగముపంతులుగారు వెన్నెలకంటి సూరన (విష్ణు +పురాణకర్త) కాలము క్రీ.శ. 1480-90 ప్రాంత మని యసమర్థ సాధనములతో +సిద్ధాంతపఱచినారు. కాని, తత్కృతిపతి యగు బసవయ రాఘవుఁడు2 క్రీ. శ. +1628. 29 ప్రాంతమున నున్న వాఁ డగుటచే నాతఁ డంతకుఁ గొంత తర్వాతి వాక +డగును. + +నన్నిచోడఁడు +ఈ కవి కాలనిర్ణయాదికమును గూర్చి పెక్కురు చర్చించి యున్నారు. అన్ని చర్యల పర్యవసానము నింతే. ఈ కాలమువారని సిర్ధారించుటకుఁ దగిన సాధనములు లేవు. శ్రీచిలుకూరి వీరభద్రరావుగారాంధ్రుల చరిత్రమున నిట్లు వ్రాసినారు. క్రీ. శ. 925-40 సం, ప్రాంతమున నున్న యీ సత్యాశ్రయుని నన్నెచోడమహాకవి తన కుమారసంభపకావ్యమున నీక్రింది పద్యములోఁ బేర్కొనియున్నాఁడు. + +“క. మును మార్గకవిత లోకం +బున వెలయగ దేశిక వితఁ బుట్టించి తెనుం +గు నిలిపి రంధ్రవిషయమున +జన సత్యాశ్రయునిఁ దొట్టి చాళుక్యనృపుల్." + +1. +2. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0024.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33c5fbe8d9eab5e863c41c52a38ee591c6c83b79 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0024.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +నిల మంచుఁ గుంచానఁ గొలువ రేబవలు +సేయ నాక సమునఁ జిత్రరూపములు, +వ్రాయ వాయువుఁ బట్ట వడగళ్లుగుళ్లు +గట్ట వెన్నెలగుంపుగాఁ జేయవచ్చి +పుట్టినప్పుడే నేర్చు బుద్ధుల ప్రోక." + +"సీ. నేలయు నిఁగియుఁ దాలముల్ వాయింప నెండమావులఁ బట్ట బండతలయు, +మ్రోకాలు ముడిపెట్ట రోకటఁ జిగుళులు గోయఁ జట్రాతి పైఁ గ్రుంగ నిడుపు, +లేక చిత్రము వ్రాయ నాకాశమునఁ దాఁపరము నిడ మంచుఁ గుంచములఁగొలువ +నేనుంగుపురు డోమ దానార గొన గాలి గంటిడ నిసుమున గట్టు దాల్ప, + +గీ, నీరినడుము డెంప నేలఁ దెన్నుండి చే +వెల్పఁ గలిగియుఁ ద్రచ్చి వెన్న గొనగఁ +గడవ నేర్పు గలిగి కందువు చూ నెఁడై +క తీగంటు లయిన యత్తగంతు. " కుమా. భా. 2-185. + +ఇట్లియిర్వుర గ్రంథములనుండియు వలసినన్ని సంవాదములు +వచ్చును. సులువుగా ద్వీపదలో సోమనాథుఁడు కూర్పఁగా నన్నె చోడఁ డిట్లు +సీసపద్యమునఁ జేర్చుకొన్నా డేమో ! సుసూక్ష్మముగా నీయిర్వుర కృతులను +బరిశీలించినచో నీవిషయము బయల్పడ గలదు. భాషావ్యుత్పత్తిలోఁ జోడఁ +డును సోమనాథుఁడును గూడ సమధికులేయని యాయాగ్రంథములఁ జక్కం +జదివి యెఱిగినవారు భావి:ంతు రని నా నమ్మకము. + +పెద్దిరాజు, పొన్నాడ :- ప్రబంధమణిభూషణపుఁ బీఠిక లో శ్రీరామకృష్ణ +కవిగా రిట్లు వ్రాసిరి. "విన్నకోట పెద్దన కావ్యాలంకారచూడామణియుఁ1 +బ్రద్యుమ్న చరితయు రచియించెను.రెండవకృతి చాలఁ బ్రౌఢమయినది. +దానిలోనుండి 113-ప పచ్యము మాత్రమే గ్రహింపఁబడినది." కావ్యాలంకార +చూడామణి కర్తయింటి పేరు విన్నకోట గదా! ప్రద్యుమ్న చరిత్రకర్త +యింటి పేరు పొన్నాడ యని యిందున్నది. కవిగారట్లువ్రాయుట + +1 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0025.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ac0f6bffb354bb67c3b8ab44163f085b91fe827 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0025.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +కేమి యాధారమో ? ప్రద్యుమ్న చరిత్రము చారికడ సమగ్రముగానుండెను +గాఁబోలును. లేనిచో నదిచాలఁ బ్రౌఢమయినదనియు నన్నూటయేఁబదికిఁ +బై పడిన పద్యములు యత్కర్తృకములో, యేకృతులలోనివో తమ రేఱుగ +రాకపోయిన యాప్రబంధ మణిభూషణమున, 113-వ పద్యమొకటి మాత్రమే +ప్రద్యుమ్న చరిత్రమునుండి గ్రహింపఁబడినదనియు నెట్లు చెప్పఁగల్గుదురు? +కవిగారు ప్రబంధమణిభూషణ మను పేరుతోఁ బ్రచురించిన సంధాసమునకుఁ +బ్రతులు నాల్గయిదు తంజాపురపుఁ బుస్తకశాలలోనున్నవి. కాని వానియందు +లేనిపద్యముల నేకములు వీరి ముద్రణమునఁ జేరీసవి. వీరే యేప్రతులను బట్టి +యాగ్రంథమును ముద్రింపఁగల్గినారో తెలియదు. + +పోతరాజు :- ఈతఁడొక (బేతాళ పంచవింశతి) రచియించెనట : శ్రీ రాము +కృష్ణకవిగారు తమకు దొరికిన కవిభల్లటుని విక్రమార్క చరిత్ర బేతాళ పంచమిశతి +యందలి వని యుదాహరించిన పద్యములు కూచిరాజు ఎఱ్ఱయ రచించిన సకల +కథానిధానమండలి బేతాళ పంచవింశతి కథలలోనివే. ఇటీవల నొకరు +పంచవింశతి భాగము దొరికినది.1 ఆదీ యత్కృతియో ? + +మల్లయ, నంది :- ఈతఁడును ఘంటసింగయయును గలసి +కవులుగదా ! అఘోరశివాచార్య దక్షిణామూర్తి శివాచార్యులకు వీరు శిష్యులు. +విద్యానగరమున శివాచార్య' పీఠమొకటి యాకాలముననుండెను.అందు +వైరాగ్యశివాచార్యా ఘోరశివాచార్యదక్షిణామూ ర్తి శివాచార్యాదు లధిష్ఠాతలు. ఆఘోర +శివాచార్యాదుల కృతులు శైవాగమగ్రంథములు శైవతత్త్వామృగాదులు పెక్కు +లున్నవి. లక్షద్వయాధ్యాపకుఁడట యమోరశివుఁడు. మా. రా, కవిగారు +క్రీడాభి రామపీఠిక లో "......అవి రుచ్యములుగావని సంజసింగసము ఘంట +మల్లయయు-(ఇంటి పేర్లుఁ బేర్లును దార్చారు.) గలసి యార్వీటి తిమ్మరాజున +కంకితముగా షష్టస్కంధమును శృంగారషష్ఠ మసు పేరుతో రచించిరి" ఆని వ్రాసి +నారు. నందిమల్లయ ఘంటసింగయలు ప్రసిద్ధులు. వారుగాక వీరు వ్రాసిన. +విధముగాఁగూడ నిర్వురున్నారా ? ఏమో : లక్షణ గ్రంశకర్తలు రాచమల్లు నా +శృంగారషష్ఠమని యుదాహరింతురు. ఇదియేట్లో ఆ ప్రయోగ రత్నాకరమున +శృంగారషష్ఠమందలిదిగా నీవద్య ముదాహృతము. + +1. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0027.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..997ce67c0050c0242d68695a825e0123add3d72c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0027.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +. +లేములవాడ భీమ | భళిరే ! కవిశేఖర సార్వభౌమ ! నీ +వేమని యానతిచ్చితివి యిమ్ములఁ గోమటి పక్షపాతివై +కోమటి కొక్కటిచ్చి పదిగొన్నను దోసము లేద యంటివా +కోమటి కొక్కటీక 'పది గొన్న' ను ధర్మమె ధర్మపద్ధతిన్ " + +కోమటి సొమ్ముఁదిని కృతినమ్ముకొని యాతని నెంతో పెద్దగా ప్రకటిం +చిన కవినోరే యాకోమటి కాలము వారినిట్టు తిట్టునా : ఏమో ! కృతి చెప్పించు +కొని వెల్లడించుకొని తుదకుఁ గోమటి ద్రోహముచేయఁగాఁ దిట్టినాఁడేమో +ఏమో ఊహలెందులకు? “ఘనుఁడన్ వేము వాఁడవంశజు డ" నిత్యాది చాటు +పద్యములకుఁ బ్రసక్తుఁ డగు భీమకవి కవిజనా శ్రయకర్త కానేరఁ డనియే +నాతలంపు అతఁడు శివభ క్తిపరాయణుఁడు. ఐతిహ్యములు, చాటుపద్యములు, +నితరక వికృత స్తుతులు, నీవిషయమును రాద్ధాంతపఱుచుచున్నవి. పార్వతీపర +మేశ్వరులే తమకుఁ దల్లితండ్రులనుట శైవుల సంప్రదాయము. "ధర నుమా +మాతా పితా రుద్ర యనెడు | వరపురాణోక్తి నీశ్వరకులజుండ బసవని +పుత్త్రుండ బసవగోత్రుండ" 2 పాల్కురికి సోమనాథుఁడు. + +"ఇట్లే భీమకవియుఁ దాక్షారామ భీమేశ నందనుఁడ "నని చెప్పి కొన్నాడు +ఇఁకఁ గవిజనాశ్రయకర్తగా గ్రంథమున నెఱుఁగఁబడు రేచనజైసుఁడు +శైవులకును జైనులకును బ్రచండ విద్వేషము. ఏరికి వారికి నా నాటుతాళ్ల పెట్టు. +మతమున విశ్వాసము, పట్టుదల, నెట్టుకొని యున్నయా కాలమున మాఱుమతము +వాని పేరఁగృతిని వెల్లడించుటయేకాక యందుఁ, దనకు మిక్కిలి విద్వేషింపదగిన +యామాఱుమతపు దేవరనుబ్రశంసించుటయు 'భీమేశ నందనుఁడ 'నని చెప్పుకో:- +స్వమతాభిమానికి భీమకవి వంటివానికి సంభవింపదు కవిజనాశ్రయమున +దేవతా ప్రశంసయే కాక స్తోత్రముకూడ నున్నది. శ్రీ జయంతిరామయ్య \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0028.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9fc60289837e908be80ed8456b65fcc4582d5acd --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0028.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +పంతులుగారు1 దక్షిణదేశమున దొరకిన యొక్క ప్రతిలో మాత్రమున్నవని యేడు +పద్యము లవతారిక యను పేర గవిజనాశ్రయమునఁ బ్రకటించినారు. ఇంచు +మించుగ ముప్పదినలువది కవి జసాశ్రయపుఁ దాళపత్రప్రతు లాంధ్రదేశమునను +దక్షిణ దేశమున బరిశీలించితిని గాని యా పద్యములు నాకెందును గాన రాలేదు. +పంతులుగా రాపద్యములను గూర్చి యిట్లు వ్రాసినారు. +“ఈ యవతారిక ప్రతిలో మాత్రముండుటచేఁ బ్రక్షిప్త మని తోఁపవచ్చును గాని, కవితా వైఖరిని +బట్టిచూడ నది ప్రక్షి ప్రము కాడనియే నా నమ్మకము." పంతులుగారి +నమ్మక మసమర్థమని నానమ్మము, అనంతునిచ్ఛందమందలి మొదటి పద్యమే +యీష ద్భేదముతో నీయవతారికకు మొదటి పద్యముగా నున్నది. + +క. శ్రీపల్లథు యతిగణసం, సేవిత పాదార విందుఁ జింతితఫలతున్ +భాసజగురు సలఘుచ్ఛం, దోవినుతు మురారి భక్తితో వినుతింరున్. +లేకపోయిసను భీమేశ నందన. ( డగుభీమక వి యిట్లు 'మురారి' నిష్టదైవముగా +స్తుతించు సని సమ్మరాదు. కాన యాతనిది కానేరదు, ఇంక రెండవ పద్యము : + +"క. శ్రీకరముగ రచనపై +లోకంబున సుకవివరులు లోలత్య బొగడన్ +బ్రాకటముగ నీఛందము +లోకం బౌ ననఁగఁ దెలుఁగులో నానరింతున్. + +ఇందుఁ బ్రాసమునకై శ్రీ కరముగ' ' లోకంబున' 'ప్రాకటముగ' +'లోకంబౌననఁగ' సని నాల్గుపడిఱాళ్ళు పడినవి. యతికై 'లోలత' వచ్చినది. +కవి జనాశ్రయమందలి శైలికి నీపద్యముల శైలికిని బోలికయే లేదు. ఈ ఛందము +తెల్గులో నొనరింతునని రచింపబోవువాఁ డెట్లు చెప్పఁగూడును? రచింపఁబోవు +దశలో నీఛంద మనుటకుఁ బొసఁగుఁబా టెట్లు, కవి జనాశ్రయమును బఠించిన +కవితాలుబ్దు డెవఁడో దాక్షిణాత్యుఁ డిటీవల నీ యవతారిక నైతిహ్యమును బట్టి +కూర్చిన ట్టిపద్యమే చెప్పక చెప్పుచున్నది. ఇట్టికవితా వైఖరిని బట్టి చూచి యట \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0029.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f919e0db03c192f76c35eb023f32ae1840400d7 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0029.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +. +రామయ్య పంతులుగా రీది ప్రక్షిప్తము కాదని నమ్ముచున్నారు. +5, 6, 7, పదములుగూడ సస్వరస మగు కూర్పుతో నున్నవి. మటిఱియుఁ బంతులుగారు; + +క. పరఁగిన విమలయశోదా +సురచరితుఁడు భీమనాగ్ర సుతుఁ డఖిలకళా +పరిణతుఁ డయ్యెను భూసుర +వరప్రసాదోదిత ధ్రువతీయుతు డై + +క. అసమానదానరవితన +యసమానోస్నతుఁడు వాచకొధరుఁడు ప్రా +ణసమానమిత్రుఁ డికృతి +కిసహాయుఁడు గా నుదాత్తకీర్తి ప్రీతిన్ + +అని గ్రంథమందుండ వలసిన పద్యములను సాధు పాఠములు గల సముచిత +ప్రతులతో డ్పాటు లేమిచేఁ గావలయు , "విముల యశోభాసురునిరతడు' +“భూసురవరుఁడు ప్రసాదోదిత ధ్రువవశ్రీయుతుఁడై "'యాచకాభరణుడు' ననునవి +పాఠములతో గ్రహించి "ఈ పద్యము లనన్వముగా నుండుట చేత నందు +బేర్కొనఁబడిన భీమున కును గ్రంథమునకను గల సం బంద మిట్టిదని నిర్ణయింప . +వలను గాకున్న "దీని పీఠిక లో వ్రాసి పక్షిప్తములట్లు గ్రంధమునఁ జేర్చక క్రింద +గూర్చినారు. పై పద్యము లసన్విరములుగావు. గ్రంధమున గూచ్చుకొని చూచి +సచోఁ దేటపడఁగలదు పాఠము తప్పుగా నున్నప్పుడు సమన్వయ మెట్లేర్పడును + +మఱియు, రామకృష్ణకవిగారు భీమకవి దేశము నైజాం రాష్ట్ర మందలి +లేములవాడయగునో యని నీతిశాస్త్రముక్తావళీ పీఠికలోఁ తెలిపిన తలపున +రామయ్య పంతులు గారు కొన్ని .....చుపపర్తులతో, బొందిచి బలపరచినారు. +వాస్తవము కావచ్చును నైజాం రాష్ట్ర మందలి లేములవాడలో వెలసిన యీశ్వరు +నకు, రాజేశ్వరుడని : సుప్రసిద్ధనామ మయ్యెను. మనభీమ కవి తరచుగా +డనయిష్టదైవమును 'భీమేశ్వర' ‘భీమలింగ' నామములతో నే పేర్కొన్నవా +డయ్యెను. ఆ రాజేశ్వనకుఁగూడ భీమేశ్వరుఁడని: సుప్రతీతి కలదా ? అంతటి +సుప్రసిద్ధ మయిన రాజేశ్వర నామమును విడచి స్థలాతరమున సుప్ర సిద్ధమైన' +భీమేశ్వర నామమును బేర్కొనుట భీమకవి గోలకొండ రాష్ట్ర వాస్తవ్యుత్వమునకు +గొంత బాధకము. పద్యములలోనున్న వేములవాడ యన్న పేరు గోదావరీ మండల \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0030.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20ef9db1b460306f4d0074cbea68f28c502eb3f3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0030.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +మందలి వేములవాడకుఁగుదురకపోవుట తత్రత్యత్వమునకు బాధకము. కవిని +గూర్చియుఁ గవికావ్యములను గూర్చియు నిన మిత్థమని నిర్ధారణ మేర్పడని +యప్పుడీస్థలమును గూర్చి యింతచర్చ యెందులకు ? + +మఱియు. రామయ్య పంతులుగారు 'ఘనుఁడన్ వేములవాడ' అన్న పద్య +మున శ్రీరామమూర్తిగారు కల్పించిన' ‘వెలుంగాధీశ 'యన్న పాఠమునకు బదులుగా +వీరేశలింగము పంతులు గారు 'తెలుంగాధీశ' యన్న పాఠముచు జెప్పి' రనియు , +'దెలుంగ్వధీశ ' యని కాని 'తెలుంగధీశ ' యని కాని యుండవలయునే కానీ +'తెలంగాధీశ ' యనుట వ్యాకరణదుష్ట మనియు నట్లు భీమకవి ప్రయోగింపఁ +డనియు గర్జించి 'కళింగాధీశ 'యని చేర్చుకొని "కళింగాధీశ యను పాఠ మీప్ర +తీతి కనుగుణము, సర్వవిధముల నిర్దుష్టము ; ఇదియే కవి ప్రయు క్తపాఠ మై +యుండవలయును" అని వ్రాసిరి కాని యీపాఠము వీరి కెట్లు వచ్చినదో +చెప్పనొల్లక పోయినారు కావుననే వీరేశ లింగము పంతులుగారు “తెలుంగాధీశ +యన్న పాఠము వ్యాకరణ దుష్ట మగుటచే నది కళింగాధీశ యని యుండవలెనని +యొక రసుచున్నారు" అని యది రామయ్యపంతులుగారు సంస్కరించిన పాఠ +ముయిన ట్లభిప్రాయపడినారు. 'తెలుంగాధీశ ' యనుట వ్యాకరణదుష్ట మనెడు +వాదము గ్రాహ్యము కాదు తద్భవ, దేశి, నామములకు" డుప్రత్యయము +పరమగుచో కా రాదేశము వచ్చును. రంగఁడు, లింగఁడు, మారఁడు, +సూరఁడు, గురువఁడు, తిప్పడు, మొ. ఇట్లే తెలుఁగఁడు కూడసు తెలుఁగ (డే +తెలగడని కూడ మోఱెను. 'తెలుగుఁడు' అని యుండదు అన్నట్లుకూడఁ +గానరాదు సంస్కృతస హూసఘటిత మగునప్పుడా యకారాంతరూపమే +ప్రాతిపదిక మగును కళింగ గంగు, సాశ్వామందు అనురూపము +లున్నను గంగ్వధీశుఁడు, మంగ్వధీశుఁడు, నని యుండదు. పంతులు గారు +'తెలుంగా ధీశ' యసుట వ్యాకరణదుష్ట మనునప్పుడు, శ్రీనాథక విసార్వభౌముని +'యక్షయ్యంబగు' పద్యమును మరచిపోయినారు. వీరేశలింగము పంతులుగారి +పాఠము యుక్తమే. “సుచరి త్రాడ్యుని వత్సవాయతెలుఁగున్ క్షోణీశ చూడా +మణిన్" అని కం. వీ. గారు ప్రచురించిరి గాని యదికూడ “వత్సవాయుతెల(ల) +గక్షోణీశ చూడామణిన్ "అనియే యగునని నానమ్మకము. + +ఇక నా 'కళింగాధీశ' యన్న పాఠమును రామయ్య పంతులుగారు నా +చాటుపద్యమణిమంజరి నుండి ' గ్రహించి యుండవచ్చును. ప్రాచ్య లిఖితపుస్తక \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0032.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1584ed645ab5565ac3dd479aee004c0d0a48ffd9 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0032.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +రామలింగయ్య-తెనాలి. రామకృష్ణుఁడు వేఱు, రామలింగఁడు వేఱుగా +మా. రా. కవిగారు వ్రాసినారు. సత్యము కావచ్చును.2 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0034.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0034.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15ae830b4e1ba8019b39f81bc8ed0a6374efd0e6 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0034.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఈతడు +హరిభట్టు:-----బహుగ్రంథకర్త గా నున్నాఁడు. ఈతని +మాత్స్యవారాహపురాణములు దొరికియున్నవి. ఉత్తర నృసింహపురాణము +దొరక లేదు. విష్ణుభాగవతము నే కాదశ ద్వాదశ స్కంధములుగూడ నీతఁడు +తెలిఁగించినాఁడు. ఆంధ్ర సాహిత్యపరిషత్పుస్తక భాండాగారమున 'హరి' భట్టు +రచించినట్టు పై రెండు స్కంధములు నున్నవి. హరిభట్టనుటకు హరికభట్ట +సుట వ్రాఁత గాని దోషమే. + +సితిసారము, పంచతంత్రి, కామందకము, మొదలగు కొన్ని గ్రంథము +లకు గర్త లేవనో యెఱుఁగ రాదు, మఱికొన్ని పద్యము లేగ్రంథము లందలివో +కూడ నెఱుఁగరాక యున్నవి. ఇందుఁ బేర్కొనఁబడిన కవీశ్వరులు పెక్కురు +పాయికముగా కం. వీ. కవులచరిత్రము ప్రథమభాగమునఁ జేరఁదగినవా రగు +దురు. ఇంతవఱకు నాంధ్రభాష లోఁ గవిజనాశ్రయముతక్క జైన ప్రసక్త మగు +కబ్బము కానరాలేదు. ద్రవిడకర్ణాటభాషలలో జైనకృతులు పెక్కులున్నవి. +ఇందు జినేంద్రపురాణ మనియు నాదిపురాణమనియు రెండు జైనప్రబంధము +బుదాహరింపఁబడినవి. కాని వానియందలిపద్యము లెక్కువగాఁ జేకొనఁబడ +వయ్యేను. ఉన్న పద్యములంజూడగాఁ బ్రాచీనతర రచనముగాఁ దో పకున్నది + +సంస్కృత వాజ్మయమున జార్జ ధరుని పద్ధతి, జల్హణుని సూక్తి ముక్తా వళి, +వల్లభదేవుని సుభాషితావళి మొదలగు సంధాన గ్రంథముల మూలమున నిప్పుడను పలభ్యమాసము లగు కావ్యములయుఁ గవులయు వృత్తాంతము లెన్నోగుర్తింపఁబడు చున్నవి; అట్లే యీ సంధానములు గూడ నెందఱునో యపూర్వకవుల , నెన్నింటినో యపూర్వకావ్యములను బయల్పరచినవి. ఇందుఁ గొన్నియేని మన భావిపరిశీలన మూలన బయల్పడఁగల వని విశ్వసింతము, మటియు నెట్టా పెగ్గడరామాయణము మొదలగు ప్రాచీన ప్రబంధము లిందుఁగూడ నను + +యము ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తకాలలో సున్నది. అందెక్కడను సరసింగరాయలకుఁ +జంద్రశేఖరుఁ డసు నియోగిపుంగవుడుఁ మంత్రిగా నున్నట్లు కానరాదు. +మఱెక్కడి ప్రతిలో నట్టు చూచినారో ! ఆచరణమున కట్టి యర్ధములేదు. శృంగార శ్రీనాథమందలి " కనకాభిషేకము చూ, +\ +1. తంజావూరు పుస్తకళాలలో వేంకటరాజప్రణీత మగుకామందకము పద్యకావ్య +మున్నది. అది యిది కానట్టున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0035.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61bd1c12957e46625fa57c6a7fa8a6f33bb15c09 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0035.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +దాహృతములు పెక్కులు మనకు దొరకవలసియున్నవి.పేరుకూడ లేకుండం +గాలప్రవాహమింక నెన్ని మంచికావ్యములను ముంచి వై చినదో గదా ! +ఈ సంధాతలు ప్రాచీనులే యగుటచే వారి కాయా కవీశ్వరుల కావ్య +ములు దొరికి పోయుండుననియు వారు దానిని బథించియే పద్యములను సంగ్రహించిరనియు విశ్వసింపఁగూడును అయినను బ్రతివిలేఖకా దులమూలమున నిప్పుడు దొరకిన ప్రతులందుఁ గొన్ని కావ్యముల పేళ్ళును గవుల పేళ్ళును దార్మా రయియుండవచ్చును. కొన్ని పద్యముల విషయమున నీ రెండుసంధానములకును దైవిధ్య మేర్పడెను. ఈపద్య మీకావ్యమందలి దగును గాదని నిర్ధారింప కావ్యములు దొరకినంగాని కుదురచుగదా: ఈసంధానములకుఁ బ్రత్యంతరము లేని లభింపవయ్యె. + +ఈ గ్రంథము చెన్నపురిలో ముద్రింపఁబడుచుండుటయు నే నక్కడ +నుండరాకయవిరత ప్రయాణములతో దేశాటనము సల్పవలసియుండుటయు +సంఘటిల్లుటచే నచ్చుపని చూడ నేకాక పీఠిక వ్రాయను వలసిన గ్రంథపరికరము పరికింపను గూడఁ గుదురదయ్యెను. అయినను నా రెండు ప్రాచీనసంధాన ములను జతకూర్చుట మొదలుగా సిట్లు ముద్రితమై వెల్వడుదాఁకఁ జెన్నపురిలో మన్మిత్రులు బ్రహ్మశ్రీ గన్నవరపు సుబ్బరామయ్య గారు సల్పిన తోడ్పాటు, పరిశ్రమము, మిక్కిలి పెక్కువ. వారితోడ్పాటు లేనిచో నే నిప్పుడిగ్రంథమిట్లు ముద్రింపఁజాలను. మాముద్రణావసరమునఁగూడఁ గొన్నిపొర పాట్లు పొసఁగియుండవచ్చును. సందిగ్ధము లగు పద్యభాగము లట్లే నిల్పితిమి ప్రయత్నపూర్వక మగు విపర్యయ మిందేదియు నుండదు. ప్రమాద +ములు సరిపఱుచుకొసఁ బ్రాజ్ఞులకు నమస్కారము. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0036.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88f7b49b819d81d10cd1484af8f2592e0b21147f --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0036.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +తెలుగులో పూర్వకవుల కావ్యములను గూర్చి తెలిసికొనుటకు లక్షణ +గ్రంథములును, సంకలన గ్రంథములును ప్రధానాధారములు. లక్షణ గ్రంథ +ములలో అప్పకవీయము , రంగరాట్ఛందస్సు, సర్వలక్షణ సారసంగ్రహము +మొదలైనవి మనకు పరిచితములైనవేగాని. అందుండి మనకు కాలగర్భమున +నడగిపోయిన కావ్యములు చాల కొలదిగానే తెలియుటవల్ల వాజ్మయచరిత్ర +కారుల కవి కొంతవఱకు మాత్రమే ఉపయోగకారులు. + +అము ద్రితములైన లక్షణ గ్రంథము లింకను ఎన్నియో యున్నవి గాని +యింతవజకు వానినిగూర్చే పరిశ్రమ యేలేదు వాని కూలంకష పరిశీలమువలన +మన కీనాడు తెలియని ప్రాచీన కావ్యములు బయలుపడును పూర్తిగా +పరిశీలితములైనగానీ వాజ్మయ చరిత్ర పూర్తికాదు. + +మన యదృష్టవశమున సంకలన గ్రంథములు మానవల్లి రామకృష్ణ +మహోదయులు, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారి మూలమున వెలుగునకు వచ్చి, +ఆంధ్ర వాజ్మయచరిత్రకారులకు విస్మృతములైన కావ్యములను, విస్మృతులైన +కవులను పరిచయ మొనర్చినవి. అట్టి సంకలన గ్రంథములు మూడు. + +1. ప్రబంధమణిభూషణము ----------- 1910. సంపాదకులు ----మానవల్లి కవిగారు, +2. సకల నీతి సమ్మతము ............1928. " +3.ప్రబంధరత్నావళి - ...................1018 సంపాదకులు వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి గారు, + +మొదటి రెండును ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ వారిచే విపుల పీఠిక +లతో పునర్ముద్రితములైనవి 1 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0037.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..63e7fe5053e96918aad19e9e808dd78c7f12c357 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0037.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +ప్రభాకరశాస్త్రి గారి గ్రంథము నేడు అనగా ప్రథమముద్రణమున +కేబది యెనిమిదేండ్లయిన తరువాత తిరిగి ముద్రణ భాగ్యమునందుట సాహితీ చరిత్ర +కారులకు ముదావహమైన విషయము. + +పై మూడు గ్రంథములుు తెలుగు వాజ్మయచరిత్రలో నన్నయకు +పూర్వమునుండి, క్రీ. శ. 18వ శతాబ్దినలుకు గల విస్మృతములైన కవి కావ్య +ములను దెలుపుచున్నవి. వాజ్మయ చారిత్రక దృష్ట్యా పరిశీలించిన వాని వివరణ +మిట్లుండును. + +ప్రబంధరత్నావళి .......... నన్నయకు పూర్వ కవికృతులు క్రీ. శ. 1689 + వఱకుగల కాలమున నున్న కవులు, కావ్య + ములను దెలుపును + +సకలనీతి సమ్మతము........నన్నయనుండి క్రీ. శ. 1430 వరకు గల + కవులు కావ్యములను దెలుపును + +ప్రబంధమణిభూషణము. క్రీ. శ. 18, 17 శతాబ్దములలోనున్న కవులు + కావ్యములు తెలుపును. + +-- + +ప్రబంధమణిభూషణమున కాధారమైన తాళపత్ర గ్రంథమును కవిగారు +పేర్కొ నలేదు - కాని ప్రభాకరశాస్త్రి గారు ప్రబంధరత్నావళి పీఠికలో నిట్లు +చెప్పినారు “కవిగారు ప్రబంధమణిభూషణమను పేరుతో ప్రచురించిన సంధాన +మునకు ప్రతులు నాల్లైదు తంజావూరి పుస్తకళాలలో నున్నవి " (పుట 18) + +దీనివలన - ప్రబంధమణిభూషణమునకు మూలము తంజావూరి పుస్తక +శాలలోనున్న గ్రంథమనుట స్పష్టము. + +సకలనీతి సమ్మతపు వ్రాతప్రతిని మాత్రము ఆత్మకూరు సంస్థ +నాధీశ్వరులగు శ్రీమంతు రాజా ముక్కర సీతారామ బహద్దరు వారిచ్చినట్లు +తెలిపినారు - (పుట 72 పునర్ముద్రణము). \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0039.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3201f0189a74a4c3f5255e1615a2eb33579e5013 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0039.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ఇంచు + +నన్నయకు పూర్వము తెలుగులో సాహిత్య మున్నదనియు నది జైన +సాహిత్యమనియు మొదటిసారిగా నిరూపి:చినది ప్రబంధరత్నావళి-ఇందు + +పద్మకవి జినేంద్రపురాణము. +సర్వదేవుడు - ఆదిపురాణము. + +ఆను రెండు కావ్యములనుండి పద్యములుదాహరింపబడినవి. వీనినిగూర్చి పీఠికలో +(27 పుట, నిట్లున్నది. + +“ద్రవిడ కర్ణాటభాషలలో జైనకృతులు పెక్కులున్నవి. +జినేంద్రపురాణమనియు నాదిపురాణమనియు రెండు జైన ప్రబంధము లుదాహ +రింపబడినవి. కాని వానియందలి పద్యము లేక్కువగా జేకొనబడవయ్యెను. +ఉన్న పద్యములం జూడగా ప్రాచీనతర రచనముగా దోపకున్నది." +నేను వీనినిగూర్చి పరిశ్రమచేసి-ఇవి ప్రాచీనములనియు, తేలుగున జైన +సాహిత్యమునకు సంబంధించిన కృతులనియు నిర్ణయించితిని. + +ఈ పద్మకవియే కన్నడ వాజ్మయమున ఆదికవియని ప్రసిద్ధిగాంచిన +పంపమహాకవి. పద్మక ఏ పంపకవియేయని “నాడోజపంప" అను గ్రంథమున +నిర్వివాదముగా నిరూపింపబడినది. పంపమహాకవి తెలుగుదేశమున కరీంనగర +మండలమున వేములవాడ నివాసి వేములవాడ కధీశ్వరుడైన అరికేసరి ఆస్థానకవి +పంపకవి. తెలుగు బ్రాహ్మణుడు, జైనమతము నవలంభించినవాడు. +సోదరుడు జినవల్లభుడు వేయించిన శిలాశాసన మొకటి నేడు బయలుడినది. +అందు 3 తెలుగు కందపద్యము లుండుట విశేషము. దీనినిబట్టి పంపకవి తెలుగున +కవియని మనము నిశ్చయింపవచ్చును. + +పంపకవి తన గురువైన జినేంద్రముని చరిత్రమును జినేంద్రపురాణము గా +తెలుగున రచించినాడు. ఇందుండి యొక్క పద్యము మాత్రము నేడు మనకి +గ్రంథము ద్వారా లభ్యమైనది (చూ. నాతెలుగుకవుల చరిత్ర పుటలు 83-86) \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0040.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b67cbe386c183195d54aa476a4327dcc93558603 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0040.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సర్వ దేవుని తెలుగుకవులు స్తుతించిరి. ఎడపాటి ఎఱ్ఱన మల్హణ చరిత్ర లో. + +చ. వినుతియొనర్తు నాంధ్రసుక విప్రభు నన్నయభట్టు తిక్కయ +జ్వను శివదేవు భాస్కరుని, జక్కన నాచనసోము సర్వదే +వుని భవదూరు వేము నలపోతన పిల్లలమర్రివీరభ +ద్రుని శరభాంకు వీరకవి ధూర్జటి కేతన భట్టబాణునిన్ . + +ఎఱ్ఱున క్రీ. శ. 1500 ప్రాంతమువాడు. + +దీనినిబట్టి తెలుగున సర్వదేవుడన్న కవి యున్నట్లు మనకు తెలియ +గలదు. + +ఈ సర్వదేవుడు కన్నడ రత్నత్రయమని ప్రసిద్ధిగన్న పంప, పొన్న, +రన్న లలో- పొన్న అనునతడు. ఈతడు కన్నడ భాషలో శాంతిపురాణము ఆను +గ్రంథము రచించి, ఆందు ద్వాదళాశ్వాసమున నిట్లు చెప్పుకొన్నాడు; + +మ. సకలజ్ఞ కవిచక్రవర్తి జినచంద్రేంద్రంగ సద్భక్తిపూ +ర్వక దిందమ్మన భక్తినుంత దనుజాతం పొన్న నుం పేఱువదం +దుకర ప్రార్థిత శాంతి నాథ కథయం వేసప్పనం సర్వదే +వకవీంద్రం బరదంబుధర్ పొగఱిసం తన్నం మహోత్సాహదిం. + +పైపద్యమువలన పొన్నకవియే సర్వదేవకవి యని నిశ్చితమైనది. +పొన్నక వికూడ పంపకవి వలే తెలుగువాడే. ఆతడు వేంగీదేశమున కమ్మ +నాటిలో పుంగనూరు వాస్తవ్యుడు, + +సర్వదేవకవి రచితమైన పై గ్రంథమునుండి రెండు పద్యము లుదాహ +రింపబడినవి. అందొక మత్తేభము ఒక కందము గలవు. + +క. హరినీలమణి విరాజిత +సురుచిర గోపురముదగిలి చూచి తమిస్రా +కరుడు విధుంతుదమండల +పరిశంకంజేసి పురముపై జననోడున్, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0041.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d135c5b0c710e4e8584ee8af7862cf812ab8c8c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0041.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +ఆదిపురాణమనగా జైనతీర్థంకరులలో తొలివాడైన ఋషభదేవతీర్థంకరుని +చరిత్రము- దీనిని కన్నడ భాషలో పంపమహాకవి వ్రాయగా తెలుగున పొన్నకవి +వ్రాసినాడు. + +పొన్నకవి ఆదిపురాణము మన కీనాడు లభ్యముకాకపోయెను. తిక్కన +కాలమునాటి కుండినట్లుగా మనకీ క్రింది పద్యములను బట్టి తెలియుచున్నది. + +క. ఆరదములు దీవులున్నత +కరులు గిరులు హరులు వీచికలు సుభటసము +త్కర ముగ్ర సత్త్వములుగా +శరనిధీగతి పాండుపుత్ర సైన్యం బొప్పెన్, (భీష్మ 1-181) + +క. తరళ తరంగ తురంగం +కరిమకరక రీంద్రమాఖిలశ ఫరతదాత్యు +త్కరముగ్రహరథం +భరతం గిత్తురుపయోధి బళ విళ సవమం. + +ఆదిపురాణము తెలుగునను నిదే ప్రాస యుండనోపును తిక్కన పద్య +మున - "ర" ప్రాసయే యుండుట గమనించదగినది. + +తిక్కన - కరికరళీకరతురగో + త్కరలాలాజాలరక్తధారాపటలీ + పరిషి కంబై సంగర + ధరణీరజ మడఁగె నద్భుతం బెలరారన్ - (భీష్మ 1-245) + +కన్నడము - కరికరశీకరమదజల + తురంగలాలాంబు సేక దిందఱదుఱది + ర్దరజం నరేంద్రచామర + మరుదభిహతియందెరళ్దు తూళ్లత్తాగళ్ + +పైవానినిబట్టి తిక్కనాటికి సర్వదేవుని ఆదిపురాణము వ్యాప్తిలో +నున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0043.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..48eb2d197f0418317d7b0239d8c916ee129d5efe --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0043.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ఇందువలన కళావిలాసమున మనకు లభించిన పద్యములైదని తెలియ +వలెను. ఇందలి మన్మథస్తుతి లోకోత్తరమైనది. ఇతరకవులెవ్వరును చేయనిది. + +అభిజగజెట్టి మన్మథుఁ డఖిలలోక +ములకు వేఱగొంగ జీవులమూలకంద +యతని యిలుసొచ్చి వెడలని యతఁడుగలఁడె +యతని యమ్ములఁబడకున్న యతఁడు గలఁడె. +.....................................................................(కవిగారి రచనలు, పీఠికలు పుట 2) + +ఇచ్చట 'పాలపర్తి ' అని యుండుట సరి కాదు. అది "పాలకుర్తి " యని +యుండవలెను. ఇది ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తువారి ఉదాహరణ గ్రంథములో +గలదు. అచ్చటి వ్రాతప్రతినిబట్టి నేను నా ప్రతిలో సవరించినాను. ఇం దుదాహ +రింపబడినవి రెండును సీసపద్యములే. అవి త్రిపురాసుర సంహారమును ప్రశం +సించునవి ఇందలి రెండవపద్యము భావధ్వనికి ప్రశస్తమైన లక్ష్యము . + +సి. వింటి క్రిందికి కొమ్ము వికలించి పేఱికిన + భూకాంతకును నాభి పొలుప మిగిలె +నమ్ము పుచ్చుకొనంగ నమితతరంగముల్ + పాలసంద్రంబునఁ బ్రజ్వరిల్లె +బండికండులు రెండు పండ్లిగిలించిన + గలువలు తామరల్ చెలిమి చేసె +వాజులఁ గొనివచ్చి వర రథంబునఁ బూన్ప + జిచ్చుకు నాకలి చిచ్చు పుట్టె + +సి. నారి సంధింప కశ్యపునారి వడకే +గోల సంధింప లచ్చికి గోల వుట్టె +విల్లు తెగ బాపి పరములు దైళ్ళ నేసి +తరిది విలుకాఁడ వైదువు శరభలింగ! + +త్రిపురాసుర సంహార మింత భావధ్వని వైభవముతో వర్ణించిన వేఱొక +కవి లేడు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0044.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c8213d6b66fbd618e866aba3306a3fcfbf8e42b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0044.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఈతని పద్యములు మూడుదాహరింపబడినవి.ఈతడు పాల్కురికి +సోమనాథుని సమకాలికుడైన చక్రపాణి రంగనాథుడు - ఈతనిగూర్చి తొలుత +తెలిపినవారు ప్రభాకరశాస్త్రి గారే. (చూడుడు బసవపురాణము ప్రథమముద్ర +ఇము (1926), పీఠిక పుటలు 28-28.) + +ఈతడు శ్రీగిరినాథ విక్రమము అను 700 సీసపద్యములుగల గ్రంథము +రచించెను. ఈతని చరిత్రము కన్నడ కవిచరిత్ర లో గలదు. అందాతడు పెక్కు +శతకములను దండకములను తోటక వృత్తములను, రగడలను రచించినట్లు +గలదు, ఇందు దుదాహరింపబడిన పద్యము- + +బ్రకటించిరి. + +మకంటముగలది. ఆ పేరుగల శతకము లోనిది కావచ్చును-ఇట్లే ఈతని +చంద్రోధరణశతకమునుండి యొక పద్యము లాక్షణికు లుదాహరించిరి. +రగడలను రెండింటిని--నయన రగడ-సమశ్శివాయ రగడ అను వానిని శాస్త్రిగారే +గుర్తించిరి. ఆ రెండింటిని వారు “రంగనాథుని శివకవిత్వము" అను వ్యాసమున +అది శ్రీ వేంక టేశ్వర ప్రాచ్య పరిశోధనాసంస్థపత్రిక యందు ప్రకటితమైనది. (1961) + +తిక్కన విజయ సేనమునుండి యిందు పద్యము లుదాహరింపబడినవి.(151 - 180) + +161వ పద్యము "ఉత్సాహప్రభుమంత్రశక్తులు"అనునది- నీతి భూషణము +లోని పద్యము-సకలనీతి సమ్మతము (150 పద్యము) + +సీ. ఆరిమానసంబులు +ఉ. అల్లనఁ దొండ మెత్తి +క. కిసలయకదళీ +చ. కొనియెద మన్న \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0046.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..35e2a817208542015f56612daf91c04120f7001a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0046.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +మున +అని ప్లుతయతికి నుదాహరణముగా నీయబడినది. దీనినే కస్తూరిరంగకవి +ఆనందరంగరాట్ఛందస్సున గ్రహించినాడు (8–189) + +ఇందువలన విజయ సేనమునందలి పద్యములు 18 ను- ఒక సీసపద్యమున +రెండు పాదములును లభించినవని గ్రహింపవలెను. + +విజయ సేనము - తిక్కన కృతిగా పెదపాటి జగ్గన ప్రబంధ రత్నాకర +యుదాహరించినాడు + +పెదపాటి జగన్నాథకవి మా త్రమే యుదాహరించిన కవులు కావ్యములు + +ఆంధ్ర సాహిత్యపరిషద్గ్రంథ సంధాత మాత్రమే యుదాహరించిన కవులు +కావ్యములు. + +ఇర్వురు సుదాహరించిన కవులు కావ్యములు అను మూడ శీర్షికలలో +కవి కావ్య వివరము లీయబడినవి. + +“ి తిక్కన-విజయ సేనసు 168- ! 57. ఆం. 152, 154, 155-160" అని స్పష్టముగా +దెలుపబడినది. కావున క్రీ.శ. 1580 నాటికది తిక్కనకృతియే యని సంకల నగ్రంథకర్తలు నిశ్చయించినట్లు తెలియగలదు. + +“తరుణుల వీరుడన్నుగవ తాకున" అను ప్రబంధ రత్నావళిలోని పద్యము-- +తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణము 1-51 లో నున్నది. + +తిక్కన తన గ్రంథములలో నొక కృతిలోనివి మఱియొక కృతిలో +గ్రహించు సంప్రదాయము గలవాడు. నిర్వచనోత్తర రామాయణ పద్యములను +భారతమున గ్రహించినాడు, అట్లే తన విజయ సేనమునందలి పద్యమును +నిర్వచనోత్తర రామాయణమున గ్రహించినాడు. ఇందువలన - + +“ఈ లాక్షణిక గ్రంథ ప్రామాణ్యము ననుసరించి విజయ సేనమును +తిక్కనగారే వ్రాసినారనుట కవకాశము కనిపించుటలేదు" అను వాక్యము \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0047.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..130446e26ffa4ad0788fd7c9ba21e98fadcf9015 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0047.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పరా స్తమగుచున్నది. ( డాక్టరు కేతవరపు రామకోటిశ్రీ. తిక్కన కావ్య +శిల్పము. (పుట 8). ) + +“మదనవశీకార మంత్రదేవత దృష్టి +గోచరమూర్తి గైకొనియె నొక్కొ" + +అను పద్యపాదమును నూతనకవి సూరన తన ధనాభిరామమున నిట్లనుకరించి + +“మదనవశీకార మంత్రరూపములోన +మెలగేడు తొలుకొరు మెఱువులనఁగ" (2–24) + +దీనినిబట్టి విజయ సేనము ప్రచారములోనున్నదని చెప్పవచ్చును. + +ప్రబంధమణిభూషణమున (క్రీ. శ. 17 వ శతాబ్ది)గల విజయ సేనము +నందలి పద్యములు ఇవి యీ గ్రంథమున లేవు. + +సీ. ఆమ్మెద ననినఁ బద్మాషుఁ గౌస్తుభమైన వెఱవక కొనియెడు వెరవుగలిగి +విలువయిచ్చెదమని వేఁడినఁ బులిజున్నుఁ గమ్మపసిండియు నమ్మగలిగి +ఏ వస్తువైన ప్రొద్దెందఱు జనుదెంచి యెంతటి కడిగిన నెదురుగలిగి +తనయింటలేని యర్థము లర్దపతియింట నైన వెదకిన లేవనుటగలిగి + +తమ కులాచార చారు వర్తనము కొఱకు +నంగడుల యొప్పునకును బేహారమాట +గాని లాభంబునకు నాటగాదనంగ +వరలుదురు పురవరంబున వైశ్యవరులు, + +100 సీ. ఉన్నచో గతిమాలి యునికి యిష్టంబని గ్రుమఱనేర్చిన కౌండలనఁగ +గాలిచేఁ దూలెడు కష్టంబు వోవఁగ ఘనమైన నీలమేఘంబు లనఁగ +వినురూపమై యున్కి వెల్లదనంబని కడు నల్లనైన దిగ్గజములనఁగ +తిమిరారి యట యని ద్యమణితో మార్కొని నిలిచిన యిరుల మన్నీ లనంగ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0048.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6557228623186ec437b7297f360a18b3152f0fe3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0048.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +45 +ఆ. నే దానవారినాభిదఘ్నమై వీథుల +నేబులట్ల పొంగి పాఱుచుండఁ +బవన బోయివచ్చు ప్రథమకేళీ జయ +సారణములు పురము వారణములు. + +144. సీ. ఘనసారకస్తూరికా గంధములనన్య గంధబంధంబుల గఱపి గఱపి +{ + +సమధికాహర్యాంగ సంగీతములతోడ కన్నె తీగల కాట గఱపి గజపి + +ఆ. వె. అనుదినంబునప్పురాంతికమ్మునగట్టి +వాలువోలే విప్రవరుఁడు వోలె +నట్టువొఱవోలె నచ్చిన చెలివోలె +మలయుచుండు మందమారుతంబు. + +పై వివరణవలన తిక్కన విజయ సేనములో 18 పద్యములు. ఒక సీస +పద్యమున రెండు పాదములు దొరికినవని గ్రహింపవలెను. + +ఇతఁడు తిక్కన పెదతండ్రి. ఈతఁడు కాదంబరీని పద్యకావ్యముగా +వ్రాసెను. అందుండి రెండుపద్యము లుదాహృతములైనవి. (88-97). ఒకటి +శార్దూలము ; రెండవది సీసము. + +కేతన కాదంబరీ నుండి మటి రెండు పద్యములను కవిగా రుదాహరించినారు. + +సీ. కడు వేడి పెల్లెండ పుడమి పేల్చిన ! పొద్దు లాకాశ గతియ మేలని తలంప +హత్యా భిహతి లగ్గవాడి వియచ్చరు లవనిపై జనుట మేలని తలంప +వడవడగా నీళు లుడికిన జలచరుల్ వనచరవృత్తిమేలని తలంప +వనముల గార్చిచ్చు దనరిన వనచరు అంబు సంచరణమేలని తలంప \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0049.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fba829734a41dd9f3d6e7fbe2c06f3a0123a2906 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0049.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ఆ.వె.వాడి యెండ గాసె వడగొనె సురగాడ్పు +లెసరి వడయగాలి నెగడి వీచె +దావదహనమడరె జీవుల కధిక సం +తాపకారి యగునిదాఘవేళ + +సీ, ఆనక యమృతంబు దానిట్టి చవియని జనులకేర్పఱుపగా జాలువారు +చూడక మన్మథు సుందరాకారంబు గరిమ చూపగ జాలుకడక వారు +వినక యపరతత్త్వ విపుల నినాదంబు వినిపింప జాలేడు వెరపువారు +అంటక మెఱలుగులయందంబు వ్రేగును గణుతింపజాలు ప్రఖ్యాతివారు + +గీ కంపుగొనకయ కల్పవృక్షముల పుష్ప +సౌరభంబిట్టిదని చెప్పఁ జాలువారు +ఎందుజూచినధాత్రిలో హృదయదృష్టి +కవులుగానని మర్మంబు గలదె జగతి. + +కేతన కాదంబరినుండి మఱియొక సీసపద్యము మూడు పాదములు +మాత్రమే కవిగా రుదహరించినారు. + +సీ. దీనిలోపల గొన్ని దినములూనిన సుష్ఠకరుఁడైన సటు శీతకరుఁడుగా డె +దీని లోఁతెఱి గిన దానంబురాశిలోఁ గాదని జలశాయి కాపురాఁడె +దీని తియ్యనినీరు దివిజులు త్రావిన దమ యమృతంబుబేఁ డనుచుననరె* + +వెన్నెలకంటి అన్నయకృతమగు షోడశ కుమార చరిత్రయం దుదాహ +రింపబడినది. (చూడుడు పుట 768) + +ఆదిమూర్తి మహాలక్ష్మి యప్పురంబు +సొచ్చి నిల్చిన వారాశి చూడవచ్చి +కోటసొరరాక కూతు పైఁగూర్మిఁ జుట్టు +పారియున్నటు లొప్పారీ పరిఖమెఱయు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0051.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ab55bf07fb44c8596e581968b761d423c19b075 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0051.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +సి. ఊరక మురియక యుబ్బసంబందక వెఱవక దేహంబు వీఱిచికొనక +నిడుసునఁబెట్టక ని ప్పోటమునఁబోక తరవాయి దప్పక తడవికొనక +అక్షర స్పష్టతయన గీతనష్టత గొకుండ నర్థంటు గానఁబడఁగ +నయ్యైరసంబుల కసురూపముగఁ బెక్కు రాగముల్ ఫణితుల బాగుపుట్ట + +గీ. చెఱకు కొననుండి నమలిన చెలువు దోప +నంతకంతకు వేడుక యతిశయిల్లఁ +జదువుచున్నారు వీరల చదువుటోల +జదువులేదని పోగడిరి సభికవరులు + +................................సకలనీతి సమ్మతము, పురుషార్థసారము 308 ప. + +గ్రంథనామము కర్తనామము తెలియరానివి -- + +1. 524 సీ. అఖిలలోకాధార... +సొరమహనీయ ...................సృసింహపురాణము +మహిమకాధారమగుచు............1-26. +2. 587. కడలుఁ జేతులార్చుచు ఫేనఘనతరాట్ట +హాసరుచితో ప్రవాళజటాలివిచ్చి +......... ........ ........... +........... .......... ........ 1-26. + +ఇందు రెండుపాదములులేవు. ఆ రెండు పాదములివి. +యోర్వశిఖిపాలలోచనంబనఁగ సింధు +వమరుఁ దాండవమాడెడు హరునివోలె + +కనీరుగ్రగ్రాహనక్రగ్రహణఘుమ ఘుమాకారకల్లోలడోలా ..............3-8. +స్వనస, ప్రద్యోత కేళీసరళ సపణభృచ్చారుజూటాగ్రజాగ్రత్ +మచరత్నోదంచితోద్యత్కటు కుటిలమ యూఖచ్చటా టోపమిథ్యా +జనితౌర్వారంభ శుంభత్సలిలనివ్వని సంద్రురత్నాక రేంద్రున్. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0052.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9f5b3a582fe72357da737118af0ebca92b9e2db --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0052.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ముద్రితపాఠము +1. క్రమణ +2. 'ప్రత్యూష' అయియుండును +3. కట- +4. 557. సీ. తిమిర భూతముకుదెలియ +..... ...... ........ ......... +చంద్రుఁడుదయించెఁ గాంతి నిస్తంద్రుఁడగుచు 8-84 +5. 577. ఉ. రాజిత తేజుఁడైన దీనరాజు. 8-81. +ఈ పద్యములను గ్రంథములో జేర్చుకొనుడు. + +6. గీ. పొదలియొండొంట దివియును భువియుదెసలు +బొదివి కొనియెడిచీకటి ప్రోవువలన +మిక్కుటంబుగఁగాటుక గ్రుక్కినట్టి +కరవటంబనజగదండఖండమమరు ......................3-80. . + +ఈతని శ్రీరంగమహాత్మ్యమునుండి నాలుగు పద్యము లుదాహృతము లైనవి. + +ఈ శ్రీ గిరన్నకవి-ప్రోలయవేముని మోగల్లు శాసనము (క్రీ. శ. 1815)న +పేర్కొనబడిన "ప్రమథకవి శ్రీగిరి" అని వాజ్మయచరిత్రకారుల యభిప్రా +యము. ఈతడు శ్రీరంగనూహాత్మ్యమే గాక “నవనాథచరిత్ర" అను పద్య +కావ్యమును రచించినట్లును, దానిని తాను ద్విపదగా చేసినట్లును గౌరన తన నవ +సౌథ చరిత్రలో తెలిపినాడు-మడికి సింగన సకలనీతి సమ్మతమున నుదాహరించిన +శ్రీగిరీశ శతకము (చిరతరప్రకాశ - శ్రీగిరీశ - అనుమకుటము) శ్రీగిరిదే నని +కొందరి యభిప్రాయము. + +ఈతడు , శైవుడగుట స్పష్టము. ఆయితే శైవుడు వైష్ణవ క్షేత్రమై, +వైష్ణవమత సంబంధమైన శ్రీరంగమాహాత్మ్యము వ్రాయునా అని మనకు సందే +హము కలుగవచ్చును కాని అట్టి సందేహమున కవకాశము లేదు- శైవుడనని +స్పష్టముగా చెప్పుకొన్న పోతన, వైష్ణవ గ్రంథమగు భాగవతమును రచించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0053.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fe021a288c76e04dac47fb97f1a55142bd2783a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0053.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +పోతనకు ముందే శంభుదాసుడగు ఎఱ్ఱన రామాయణ హరివంశ ములను వైష్ణవ +సంబంధ గ్రంథములు రచించెను. + +సోముని యుత్తరహరివంశమునుండి ఒక పద్యమిందుదాహృతమైనది- + +386 జయనారాయణ పుండరీక నయనా శార్జీ జగన్నాయకా +జయపీతాంబర భక్తవత్సల విరించ స్తోత్రపాత్రక్రియా +జయ జంభారి విరోధి విక్రమకళాఖాఘా విఘాత క్రియా +జయ గోవింద ముకుంద మంధరగరాశారీ మురారీ హరీ- + +ఇది జైతరాజు ముమ్మయ విష్ణుకథానిధానములోనివిగా నున్నది. కాని +ఉత్తర హరివంశమున (8-2) నిది గలదు-- + +ఈతని కృతియగు విక్రమ సేనమునుండి (10-83)58 పద్యము +లుదాహరింపబడినవి. ఈ సంకలన గ్రంథమున- పెమ్మన అని పెద్దచరిత్రనుండి +63 పద్యములు గ్రహింపబడినవి కనుక పద్యగ్రహణమున నిది రెండవది. +అమరేశ్వరుడను కవియున్నట్లు లక్షణ గ్రంథమూలమున మనకు తెలిసినను, +అతని పూర్వకవులు చాలగా ప్రశంసించినను, ఆతని కవితా వైశిష్ట్యమును తొలత +లోకమున కెఱుక పఱచినది ప్రభాకర శాస్త్రి గారే- ప్రబంధ రత్నావళిలో సుదాహ +రింపబడిన 53 పద్యములలో నాలుగుపద్యము లమరేశ్వరునికావు. కాబట్టి యందు +నవి 48 పద్యములని మనము గ్రహింపవలెను. + +క్రీ. శ. 1856 సంవత్సరముననున్న అప్పకవి సమకాలికుడగు అహో +బలపతి తన అహా బలపండి తీయమున అమరేశ్వరుని విక్రమ సేనమునుండి +యొక పద్యపాద ముదాహరించినాడు. + +అజంతపరిచ్ఛేదము - “అర్థవిశేషము.. సమహత్తులకు మహనాకారము +వచ్చును" అను ఆథర్వణకారిక నుదాహరించుచు- + +“మాకెల్లఁ గలహరింబుకూడ డిక నీ మర్యాద జెల్లింపవే ” \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0056.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84bd8c0a923561f7a79c235de58194c97bf6f1af --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0056.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +35. విక్రమసేనము - ఈ సీసపద్యమున 3, 4 చరణములు +ఎత్తుగీతి, ఎఱ్ఱన నృసింహపురాణములోని 3-84 పద్యముతో సరిపోవు +చున్నది. ఈ పద్యము 557 గా అజ్ఞాతక ర్తృత్వముగా నున్నది. + +శ్రీనాథుడు వల్లభాభ్యుదయము అను కృతిని రచించినట్లే గ్రంథమూలము +ననే లోకమునకు తెలిసినది (ప. 481). దీనిని గూర్చి ప్రభాకర`శాస్త్రి +గారు పీఠిక లో చర్చించియున్నారు. (పుట. 25-26) + +269. భావన పెమ్మన అనిరుద్ధ చరిత్ర +వేలుపు గియుం బరుసచేది ........ ........ భీమేశ్వర పురాణము 2-14 +272. విష్ణుకథానిధానము.............. ........... " ........ 4 -149 +శా ఆడెందాండవమార్బటి +547. క్షయకాలంబున ......... ............. కాశీఖండము 5-89 + +అన్నమయ్య వేంకటేశ్వర శతకమునుండి యొక పద్యము(7)దాహ +రింపబడినది. ఈ శతకమునుగూర్చి కీ. శే. వంగూరు సుబ్బారావుగారు శతక +కవుల చరిత్ర (1924) లో వ్రాసిరి. 1953 లో వావిళ్లవారు నా పీఠికతో గూడ +దీనిని ముద్రించిరి. + +ఈతని విష్ణుకథానిధానము నుండి 42 పద్యము లు (884-406) దాహ +రింపబడినవి. ఇందు ఆఱు పద్యము లీతనివిగావు. కావున యిందున్న పద్య +ములు-36. ఇది ప్రశ స్తకావ్యము కావుననే యిన్ని పద్యములుదాహరింపబడినవి. +ముమ్మకవి శ్రీనాథుని సమకాలికుడు. శ్రీనాథుడు ప్రౌఢ దేవరాయని +ఆస్థానమునకు వెడలినప్పుడు తొలుత ఆస్థానమున నున్న ముమ్మకవిని దర్శించి +యిట్లు చెప్పినాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0057.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a15fb68b80b8b79a9cd312f0d423bbbb7cc1a299 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0057.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +సి. పంపా విరూపాక్ష బహు జటాజూటికా రగ్వధప్రసవసౌరభ్యములకు +తుంగాభద్రాసముత్తుంగ వీచీఘటా గంభీరఘుమఘుమారంభములకు +కళసాపుర ప్రాంతక దళవనాంతర ద్రాక్షాలతా ఫల స్తబకములకు +కర్ణాట కామినీ కర్ణ హాటకరత్న తాటంక యుగధా ధళ్యములకు + +గీ. నిర్ణి బంధ నిబంధమైనెనయుకవిత +తెలుగునను సంస్కృతంబున బలుక నేర్తు +ప్రౌఢదేవేంద్రరాయ భూపాలవరుని +సమ్ముఖమున దయజూడు ముమ్మ సుకవి. (చాటుపద్య మణిమంజరి, +ఈముమ్మకవియే-జై తరాజు ముమ్మయ ..........2 భా. పుట 28) + +మడికి సింగన పేరిందులేదు. కాని యాతని పద్మపురాణము నుండి +రెండు పద్యము లుదాహరింపబడినవి. + +ప. 586, శా ఆరాజాస్యలు-గాంచి రయ్యెడ- పద్మపురాణము 3-110 +ప. 562. చ. పరమ వివేకసాగరుడు ........... " .......... 4-188 + +ఈతని పేరిందులేదు కాని యీతని రుక్మంగద చరిత్రము నుండి యొక +పద్య ముదాహరింవబడినది. + +ప. 586. వెలువెలబాఱె దూర్పు - రుక్మాంగదచరిత్ర ..................3.187. + +పోతన పేరిందులేదు కాని యాతని భాగవతము దశమ స్కంధము నుండి +4 పద్యములున్నవి. + +ప. 30. తరుణుండగుశీతల కరు ..... ....భాగవతము దశ. 1288 + 58. భూమినిండె మిగుల ........ ........ " ............1291 + 244. ధన్యవిభూతి ........... ....... " ...........1276 + 580, విటసేన.......... ........... ......... " ........... 965 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0058.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3269c0501c7352c3e9cc7f3e0ad07b37352fc7f6 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0058.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఈతని గ్రంథమునుండి ఒక పద్య ముదాహరింపబడినది. అది 167 +పద్యము విభూతి వర్ణన ఈ గ్రంథము ముద్రితమైనది (మదరాసు ప్రాచ్య +లిఖితపుస్తక భాండాగారము వారు 1961లో ప్రకటించిరి) ఇందు 167 వద్యము +''కపిలవర్ణము గోవు" అనునది. 1-26 పద్యముగా నున్నది. + +ఇందుండి ఒక పద్య ముదాహరింపబడినది. + +482. 'ఇరువది యాఱు వీక్షణము లెన్నగ" ఈ కావ్యము వావిళ్లవాZచే క్రీ. శ. +1950లో ప్రకటితము. అందు 482 పద్యము 2 అ . 45 పద్యముగా నున్నది. + +ఈకావ్యము తెలుగు విమర్శకులు చదివినట్లు కాసరాదు. సొంఘికేతివృత్త +మునకు సంబంధించినది. రూపము ధనము వీని రెండింటిలో నేది గొప్పది అని +మన్మధుడును కుబేరుడును వాదించుకొని, ఒకరునొకరు గెలువ లేక పోయిరి. +అప్పుడు శివుడు ప్రత్యక్షమై రెండును మానవ జీవితమున కావశ్యకములే యని +వెల్లడించును. కథ దాక్షారామమునకు సంబంధించినది. + +క. ఉదరంబు దరురోదర +సదృశంబై జఘనమతి విశాలంబైనన్ +సుదతీరత్నంబునక +భ్యుదయంబుగ ధరణి యేలు పుత్రుఁడు పుట్టున్ , ........... 143 +క. కడునిడుదయుఁ గడుకులుచయుఁ +గడువలుదయుఁ గడుకృశంబుఁ గడునల్లనిదిన్ +గడు నెఱ్ఱని దగు మెయిగల +పడతింగీడనిరి మునులు వరమునిచరితా , ........... 144 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0061.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dad36a466567565c4294312ccc9c3ce84082eca8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0061.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +సరిగా పద్యమున్నప్పుడు తిరిగి యదేయర్థముగల పద్యము శ్రీనాథుడు +వ్రాయడు. కావున నిదియును కుమార నైషధము నందలిదే యనిగ్రహింపవలెను. + +ఇందు వలన కుమారనైషధమున పద్యములు 19. + +కుమార నైషధమునుండి 19 పద్యములను గ్రహించిన జగ్గన-మల్టణ +చరిత్రనుండి మూడు పద్యములను మాత్రమే యుదాహరించుటచేత ఎఱ్ఱన కుమార +నైషధము నుంచి రచనగల గ్రంథమని మనమంగీకరింపవచ్చును. మల్హణ +చరిత్రపద్యములు (90-92). ఇది రెండు పరియాయములు ముద్రితమైనది. + +1990 శృంగార గ్రంథమాల మదరాసు. +1940 శృంగార కావ్య గ్రంథమండలి బందరు. +ఇందలి పద్యము + +క. కురువింద వజ్రమయ గో +పుర కాంతులవలనఁ బ్రొద్దుపోకలు రాకల్ +పరికింప నరిదియయ్యెను +సరసిజ కైరవ వికాససంపద తెలియన్ ...........(1-12) + +అనునది కుమారనైషధమునగలదు-79 పద్యము. + +ఇందుదాహరింపబడినవానికి ముద్రణ ప్రతీ సంఖ్యలు, +90 సీ. కువలయ కమలాభినవ ..............1-33 +91 చ.గములగు పద్మరాగము ..............1-35 +92 సి. పగడపుఁ గంబాల + +పెదపాటి సోమయ అరుణాచలపురాణములో నీ క్రింది పద్యము +గలదు. (488) + +సి, అంగయు క్తంబుగా నామ్నాయములు నాల్గు చదువంగ నేరని సద్విజాతి +బ్రహ్మపాద్మాది పురాణాగమేతిహా సము లెఱుంగని బ్రహ్మసంభవుండు +థాట్టవై శేషిక ప్రాధాకరాది శా స్త్రములాఱు చూడని ధరణిసురుడు +స్వకులోచితములైన సప్తతంతువులెల్లఁ బార మేమింపని బాడ బుండు \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0063.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..428a51d614e03524a32e29423b9fbead93ed0e63 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0063.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +చ. తెలతెలవాఱు నొయ్యనరుదెంచు నిశాంత రతాంతతాంతలొ +చెలువలకింపుగా మెలఁగుఁజెక్కులఁగూరిన చూర్ణకుంతలా +వశిసర సంబుగా జడియు వాలిన సెజ్జలమీది ప్రావిరుల్ +దొలఁగఁగఁజేయు నూడిగపు తొయ్యలులంబలె వేగుదెమ్మెరల్ (487) + +ఈ పద్యము పాండురంగ మాహాత్మ్యములోనిది 1-118. + +కాకమాని గంగాధరుడు బాలభారతము (182) + +శా. సంసారార్ణవ పారగున్ పరమహంసవ్రాత చూడా పదో +వంసంబున్ శ్రుతి సంక రోడ్డళన పాథ 'క్షీర భేద క్రియా +హంసంబున్ జగదేకవంద్యు జలదశ్యామున్ మహాపాతక +ధ్వంసాబారతు ధారతామృతనిధిన్ వ్యాసున్ బ్రశంసించెదన్. + +ఈ పద్యము రామలింగకవి ఉద్భటారాధ్య చరిత్రముసగల యీ క్రింది +పద్యము ననుసరించినది. + +శా, సంసారాహ్వయాసింధు పోతము జగత్సంబోచ దీపాంకురున్ +కంసారాతి పదాబ్దబంభరము సాక్షాత్పద్మ గర్భున్ బుధో +వంసంబున్ శ్రుతి సంక రోడ్డళనపాథః క్షీరథీవక్రియా +హంసంబున్ బరిశీలిత స్మృతిరసున్ వ్యాసుంబ్రశంసించెదన్ (1-9) + +గ్రంథనామము కర్తనామము తెలియరానిది + +గీ. అమరులమృతాబ్ధిలో పలి యమృతరసము +నిండి చేరులపటికంపుఁ గుండగట్టి +చేదుకొనియెదరో నాగ శీతరోచి +మెల్ల మెల్లన రుచులతో మిన్ను వ్రాఁకె. + +ఇది తిమ్మన పారిజాతాపహరణము 2-88 వ పద్యము, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0064.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e8a3ae70def0da5616522523762108ddb477d850 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0064.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ఆంధ్ర వాజ్మయచరిత్రకారుల కత్యంతోపయుక్తమైన యీ గ్రంథమును +పునర్ముద్రణము చేసినందులకు డాక్టరు వేటూరి ఆనందమూర్తిగారిని యత్యంతము +నభినందించుచున్నాను. + +ప్రభాకరశాస్త్రిగారి గ్రంథముల నన్నింటిని పునర్ముద్రించుటకు వారు +చేసిన ప్రణాళిక పూర్తియై ఆంధ్ర సాహిత్యవీథి నలంకరించుగాత, + +మానపల్లి కవిగారి సంకలన గ్రంథములు ప్రబంధమణిభూషణము, +సకలనీతి సమ్మతముతోపాటు నీ ప్రబంధరత్నావళికి పీఠిక వ్రాయు నవకాశము +నా కొసగిన డాక్టరు ఆనందమూర్తిగారికి ఈ పీఠికారచనమున నాకు చేదోడు +వాదోడుగా నున్న నా పెద్ద కుమారుడు చీ|| శివసుందరేశ్వరరావునకు +యాశీస్సులు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0065.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f77c20c5fc669baa6ad3f32106e855580585b761 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0065.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +- + +పద్యము 34 కొలదికి మీఱ బెద్దయగు............. కుమారసంభవము (1-10) + " 30. తరుణుండగు శీతల కరు + " భాగవతము దశ, 1358 + " 48. పొడవుగనెల్ల యంగళుల జక్కన విక్రమార్క చరిత్ర 1-74 + " 58. గీ, భూమినిండెమింటఁ బూర్ణమై భాగవతము దళ. 1291 + " 95. ఆంధ్ర భాషాభూషణము మెచ్చుఁడు మెచ్చ వచ్చునెర +ఇది కేతన దశకుమార చరిత్ర లోనిది. ప్రబంధమణి +భూషణము వ్రాత ప్రతి. ................ ప. 867 +218. A. ఇగముచే నంబరం బెల్ల + ...........................................భైరవుని శ్రీ రంగమహత్త్వము (2-241) +244. ఉ • ధన్యవిభూతి శోభితుడు...........................భాగవతము దశ. +269. ఉ. వేలుపుగిడ్డియుం బరుసవేది - భీమేశ్వరపురాణము (2-14) +గీ ఆత్రిముని కంటె పసిబిడ్డ - ఆపతీసంవరణోపాఖ్యానము (3-105) +ఆడెందాండవ మార్భటిన్ ................. భీమేశ్వర పురాణము (4- 148) +301. సీ. ఒనరంగంగపాలంబు నుపహార సంధియు ...సకల నీతి సమ్మతము, . . 12 +308. శా. నానా శాస్త్ర విశారదుండు ............................. " 339 +305. 4. పలిచీర బట్టి చీరలు ................................... " 485 +308. సీ. బలుగాపు చాకిళ్లు ........................ " 60 + +పై వానిలో పర్వతపురాణమునగల + +"సీ. ఒనరంగఁగమలంబు నుపహార సంధియు " \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0066.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8104cabfc283b2e5dabed0bc39c76bac351683e9 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0066.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +అన్నది పంచతంత్రములో సున్నది. ప్రబంధరత్నావళిలో పద్యము +సరిగా లేదు, + +రెండవ పాదము + +జాలను.పన్యాస సంధియు సంధియు యోగసంధికమును-అనునది. +“జారినుపన్యాస సంధియుఁ బ్రతికార సంధియు సంయోగ సంధికంబు" +అనియుండవలెను-- ..............................సకలనీతి సమ్మతము 512 +303, శా. నానాశాస్త్ర విశారదుండు-అనునది పంచతంత్రములోనిది. + ............................................................సకలనీతి సమ్మకము 889 +305. క. పతిచీర లట్టి చీరలు................... సీతిసారము 485 +308. సీ. బలుగాపు వాకిళ్లు ........................నీతి పారము 60 +304 పద్యము బద్దెన .........................నీతిశాస్త్ర ముక్తావళి లోనిది, +376. సీ ఊకరల్ గొట్టక యుబ్బసంబందక...ఇది పురుషార్థసారములోనిది +...................................................సకలనీతి సమ్మతము 807 +381. మ కరఢక్కారన. . . ఇది యథావాక్కుల అన్నమయ్య +సర్వేశ్వర శతకములోనిది +398. చ వెనుకకుఁ బోక...పురుషార్థసారము(సకలనీతిసమ్మతము) 306 +517. క అరుణుండు కిరణముల... సకలనీతి సమ్మతము 882 +518. ఆ. వె. అన్యదేశ మెల్ల. . ......................సకలనీతి సమ్మతము +519 చ, చెలువుగ ముష్కరంపుబని.......................485 +520. బలుకొఱడువోలె........................................470 +521. జాసుగఁబతిబనిచిన ..................................438 + +524. సీ అఖిలలోకానందుడగు చంద్రుడు. . ......నృసింహపురాణము - 1-28 +532.శా. రాజాస్యలు గాంచిరయ్యేడ..................... పద్మపురాణము - 3-110 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0067.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f47fcfd81104b41ccc32fb7f970d22ff0d70d866 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0067.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +537 గీ. కడలుఁజేతులార్చుచు. . .............నృసింహపురాణము +540. మహాస్రగ్ధర, కనిరుఊగ్రాహనక్ర........ నృసింహపురాణము +647. మ క్షయకాలంబున........................కాశీఖండము +557. సీ. తిమిరభూతముసోకు................ నృసింహపురాణము +557. రాజిత తేజుడైన........................... " +580. సీ. విట సేనపై దండు వెడలిన...భాగవతము. దశ పూ. భా. 965 + + + +47, పూవుల ప్రోవులై ... 13 ప +49. ప్రత్య! గరచనా...................41 ప +207. లలితలతాంత................113 ప +245. సీ. ధూర్జటి కోపొగ్ని..........742 ప +283. సీ. సంతతిలేని...............167 ప +494. ఉ. రాజులు......................78 ప +522. క. చీటికిమాటికీ.................57 ప \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0068.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe0358e36fde7765eb82b6351e991b4fbb4455d1 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0068.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +శా. తృష్ణాతంతునిబద్ధబుద్ధులగు రాధేయాదులంగూడి శ్రీ +కృష్ణుం గేవలమర్త్యుఁగాఁ దలచి మర్దింపంగ నుత్సాహవ +ర్ధిష్ణుండయ్యె సుయోధనుం డకట! ధాత్రీనాథ! యూహింపుమా +యుష్ణీషంబునఁ గట్టవచ్చునె మదవ్యూఢోగ్రశుండాలమున్? (అం) 1 + +మ. నతనానావనినాథయూథమకుటన్యస్తాబ్జ రాగోజ్జ్వల +ద్ద్యుతి విభ్రాజితపాదపీఠు లలనాదోశ్చామరోద్ధూత మా +రుతలోలాలి వినీలకుంతలు బ్రభారుగ్ధాము గేయూరశో +భితబాహాపరిఘున్ సువర్ణధరణీభృద్ధైర్యు దుర్యోధనున్. (అం) 2 + +మ. ప్రణతాశేషవసుంధరాధిప శిరస్స్రగ్గంధలుబ్ధభ్రమ +త్క్వణదభ్ర భ్రమకృద్ద్విరేఫగణఝంకారప్రదాబద్ధసం +[?]ప్రణవత్యుత్ప్రథిత ప్రవర్ధితసమస్తక్షత్త్రసూయాధ్వర +క్షణసింహాసనభాసితున్ దృఢధనుశ్శ్లాఘానుజున్ ధర్మజున్. (అం) 3 + +సీ. రాజమండలపూర్ణరాజమండలవీధి రత్నగర్భామల రత్నగర్భ +గంధర్వగంధర్వగంధర్వనగరంబు నాగపున్నాగపున్నాగవనము +మార్గణమార్గణమార్గణపీఠ ముత్తుంగభుజంగభుజంగభూమి +కాంతకాంతారాతికాంతకుంతస్థలి వీరకుమారకుమారసరసి +ఆ. యనగ బొగడ్త కెక్కు నలకాపురంబు దే +వేంద్రుపురము దానవేంద్రుపురముఁ +గ్రేణిసేయు లలితశోణాంశుమణిబద్ధ +గోపురంబు హస్తినాపురంబు. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0069.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b8422f7271a8b00f6bfec520154016b2f997cc81 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0069.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +అన్నమరాజు, కానుకొలను [అమరుకము] (ఆం) +చ. చులుకనఁ జాపముం దిగుచుచోఁ గటకాముఖపాణిమీఁదఁ బొ +ల్లొలయు నఖాంశులం గదిసి యొప్పెడు కెంజిగురాకుగుత్తిచే +నలవడి కర్ణపూరమున నంటిన తుమ్మెదవోని పార్వతీ +లలన కటాక్షదృష్టి మనలం జరితార్థులఁ జేయుఁ గావుతన్. (ఆం) 5 + +సీ. తివిరిరాశికి నెక్కి తిరుగు చక్రంబులు మెట్టులఁ బదిలమై మెఱయుతేరు, +బహుముఖంబుల నేర్పు పచరించుసారథి వ్రాసి చూపఁగరాని వారువములు, +గట్టియై వీఁక నక్కఱఁ దీర్చు విలుగమ్మి శ్రుతిహితంబుగ మ్రోఁత చూపునారి, +విజయానుకూలమై విలసిల్లుబాణంబు సరిలేనికోటుల సంఖ్యబలము, +గీ. దనకు నబ్బుటయునుఁ బురత్రయము గెలిచి +పృథుల విఖ్యాతిఁ గైకొన్న రథికవరుఁడు +జయముఁ దేజంబు భూతియుఁ బ్రియమెలర్ప +మనలఁ గరుణావిధేయుఁడై మనుచుగాత. (ఆం) 6 + +అన్నమయ్య, తాళ్ళపాక [తిరువేంకటేశ్వరశతకము] +చ. అరిసెలు నూనెబూరెలును నౌఁగులుఁ జక్కెరమండెఁగల్ వడల్ +బురుడలు వాలమండెఁగ లపూపము లయ్యలమేలుమంగ నీ +కరుదుగ విందువెట్టెఁ బరమాన్నశతంబుల సూపకోట్లతో +నిరతవినిర్మలాన్నముల నేతులసోనల వేంకటేశ్వరా! (ఆం) 7 + +అప్పన్న [చారుచర్య] (జ) +సీ. కఠినమై దొడ్డచిక్కణమునై వత్సరా ర్థప్రమాణము ప్రాఁతఁదనము గలిగి +యుజ్జ్వలచ్ఛాయమై యొత్తినతరవాయి శశమాంసఖండంబు చంద మగుచు +నొగరించుకయు లేక మిగులంగఁ దీపైన క్రముకంబు; నొఱ్ఱనై కమ్మవలచి +దళమెక్కి పండినతాంబూలదళములు; కాలోపలంబులు గాల్చి వడియ +గీ. నూని కట్టిచ్చి చూర్ణంబుగా నొనర్చి +భుక్తి గొనక ముందట నాల్గు భోజనోత్త +రమున రెండును నటమీఁద రాత్రి యాఱు +మార్లు తమ్ముల మొప్పారు మంత్రియప్ప! (జ) 8 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0070.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1bc997e17fc01b575378893953a56769f46d6a4f --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0070.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. లఘుకారి క్రిమిదోషవిఘటనసంధాయి దీపననిర్దోషదీప్తికరము, +పాషాణచూర్ణంబు; పైత్యవాతఘ్నంబు శంఖచూర్ణము పైత్యశైత్యహరము; +చిప్పలసున్నంబు శ్లేష్మంబు నడఁగించు గుల్లసున్నము వాతగుణముఁ జెఱచు +తనవిచ్చుఁ జాల ముత్యంపుఁజూర్ణము చూర్ణ పర్ణ మాయువునకు బాధకంబు; +గీ. పత్రమూలంబునను రోగపటల ముండు +నగ్రమది పాపములకెల్ల నాలయంబు +నడిమి యీనియ బుద్ధివినాశకరము +వీని వర్జించి తగఁ జేయు వీడియంబు. (జ) 9 + +చ. వదనవికాససౌరభవివర్ధనకారి లసన్ముదావహం +బుదరవిశేషసౌఖ్యకర ముద్గతదోషబలప్రహారి స +మ్మదజనకంబు తమ్ములము మానవతీపరిభోగవేళలన్ +మదనపునర్భవీకరణమంత్రము తుల్యమె దీని కెద్దియున్. (జ) 10 + +మ. అదె కైలాసము దిగ్విలాసము విహాయశ్చారిణీసమ్మద +ప్రదవిన్యాస ముదగ్రభాసము మరుద్భానూసదాభ్యాస మ +భ్యుదయన్యాస మసన్నిరాసము మయూరోదారనిధ్వానభి +భ్యదహివ్రాతకృతప్రవాసము త్రినేత్రావాస ముర్వీశ్వరా! (ఆం) 11 + +సీ. అరుణపుష్పావలి యగ్నిగా సంధించి యళుల నుల్కలుగాఁగ నావహించి +దందడి వీతెంచు దక్షిణపవనంబు భస్త్రానిలంబుగాఁ బరిఢవించి +చిలుకలు పికములు చేదోడు సేయంగ మాధవుండనుకనుమరి గడంగి +యంగజుం డనుపతియానతిఁ బనిపూని మొగడల న్ములుకులమొనలు చఱచు +తే. కొలిమియొక్కొ యనఁగఁ గురియు పరాగంబు +విస్ఫులింగములుగ విరహు లులుక +నేచి పూచియున్న యీ యశోకమహీరు +హంబుఁ గంటె మాళవాధినాథ. (ఆం) 12 + +చ. అలకలు తేఁటిదాఁటులును హస్తతలంబులు పల్లవంబులుం +బలుకులు గీరపోతములభాషలు మేనులు బువ్వుఁదీఁగెలున్ +లలిఁ దమలోఁ దడంబడ విలాసవతు ల్మదనాధిరాజ్య ల +క్ష్ములగతి నెల్లచో విరులుగోయుట చెన్నెసలారెఁ దోటలన్. (ఆం) 13 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0072.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..449165b8086fcd7c0f6b43c80b14366318025585 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0072.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +తే. కమలినీకాంత యెంతయుఁ గంది వంద +వారుణీసక్తుఁడై వసువ్యయము చేసి +యరిగినట్లు సరాగియై యంబరంబుఁ +దొఱఁగి పశ్చిమజలధిలో నుఱికెఁ దరణి. (ఆం) 20 + +సీ. కలయంగ నలఁదిన కస్తూరి పెల్లున జలములదెల్లనుఁ గఁలఁగఁజేసి +కుచమండలముల కుంకుమ చర్చల నీరెల్ల జేవుఱు నీరు చేసి +తనులిప్త సురభిచందన కర్దమంబున వారినెల్లఁ బులకవండు[?] సేసి +మూలల నవపుష్పమాలికావితతుల వనమెల్లఁ దెట్టువఁ గొనఁగఁ జేసి +తే. యలక లలితవీధి నంటఁ గన్గవలఁ గెం +పెలయఁ గామచిహ్నలెల్ల బెలయ +నలరువాతు లమర జలకేలి సాలించి +కొలను వెడలి రింతు లలసగతుల. (ఆం) 21 + +మ. కులశైలంబులలో సువర్ణగిరి దిక్కుంభీంద్రవర్గంబులో +బలభిన్నాగము లోకపాలకులలోఁ బర్జన్యుఁ డుగ్రోరగం +బులలో శేషుఁడు పెంపుఁగన్నకరణిన్ బూజ్యాధిపశ్రేణిలో +వెలసెన్ విక్రమసేనభూవిభుఁడు దోర్వీర్యప్రతాపంబునన్. (ఇ) 22 + +సీ. కేలిఁ దెప్పము సేసి క్రాలి లీలావతి నీఁదించుచును నొక్క యింతి డాసి +చే యిచ్చి యిందు విచ్చేయుమంచును దన్వి నడిపించుచును నొక్కపడఁతి నూఁది +ముదిత చేకూడను ముద్దులాడుచు నొక్క తరుణికి నిమ్ములఁ దమ్మ యొసఁగి +రమణిపాపటఁ బుష్పరజముఁ బోయుచు నిదె మిగిలెఁ గొమ్మని యొక్క మగువ కిచ్చి +తే. కదలఁ బడినట్టు లొక్కతెఁ గౌఁగలించి +ముంపు మునిఁగినట్లొక్కతె మోవి యాని +లలితనాయక కేలీవిలాస మమర +లీల జలకేలి సలిపె భూపాలసుతుఁడు. (ఆం) 23 + +చ. కొలఁదికి మీఱఁ బెద్దయగు కోటతనర్పున వస్తుసంతతో +జ్జ్వలతరసత్ప్రభాతిరవిచంద్రరుచుల్ సొరనేరకున్న సం +ధ్యలు దివసత్రియామలును దత్పురిపౌరజనం బెఱుంగుఁ ద +మ్ములముచవిన్ విహంగగతిఁ బూవులతావి రతిప్రసంగతిన్. (ఆం) 24 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0074.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc4c5227722a935c75bfdf19ac01155b1cd8ea83 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0074.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +తే. తరులు వడి యుత్తరాయణ, దక్షిణాయ +నముల రవితేర విడిలిన నఱువలట్లు +మెఱయుఁ గనుఁగొనఁ గొమ్మలు మింటి కిడిన +కుదురువిధమునఁ దనరారు కోటమీఁద. (ఆం) 31 + +సీ. దక్షిణపవనంబు తనుగంధమున నూని మలయాచలముమీఁది మరులు మానఁ, +దివిచి పట్టిన లేఁతచివుళులచాయకుఁ గరతలంబులకాంతి వరము లొసఁగఁ, +గుసుమముల్ గోయుచో గోళ్ళమెఱుంగులు తని మొగ్గలకు గవుసెనియ లొసఁగఁ, +బలువగఁ జెలఁగెడు పలుకులు రాజకీ రములకు నొజ్జతనములు సేయఁ, +గీ. గురులు నలులపిండు బెరయఁగ వనమయూ +రములగతులువేఁడ గమనలీల +ననఁగి పెనఁగి ప్రీతి వనకేలి సలిపిరి +వనజముఖులు వేడ్కఁ బనుపు సేయ. (ఆం) 32 + +సీ. దళమైనచీఁకటి గుళియలు సేసి ప ద్మాసనుం డాయువు వోసె ననఁగఁ, +దొలుకారుమెఱుఁగులు కొలదిఁకి నఱికి వి రించి వాల్గనుల నూరించె ననఁగఁ, +జంద్రికాసార మబ్జజుఁడు గట్టిగఁ బద నిడి యాణిపాణియుఁ బడసె[?] ననఁగఁ, +బాటించి విధి రాగపరమాణువునఁ బల్ల వితమూర్తి గాఁగ నిర్మించె ననఁగఁ, +తే. బొలచునలులను మదనునమ్ములను ముత్తి +యముల విద్రుమవల్లిక నపహసించి +తరుణి యలకలుఁ జూడ్కులు దశనములును +నధరమును బ్రస్తుతింప నాయలవి యెట్లు? (ఆం) 33 + +శా. దానానేకపబృంహితస్వనము గంధర్వావలీహేషిత +ధ్వానంబున్ మృదువేదనాదమును గాంతానూపురారావమున్ +గానానూనరవంబుఁ దూర్యబహుశంఖస్ఫారరావంబుఁ బె +ల్లై నీరాకరఘోషమో యనఁగ నిత్యంబుం జెలంగుం బురిన్. (ఆం) 34 + +సీ. ధర వియోగులనెల్లఁ బరిమార్పఁ బూని హృ ద్భవుఁడు గట్టిన వీరపట్ట మనఁగ, +విరహులపై దండు వెడలుచో మదనున కెత్తిన కెంజివురెల్లి యనఁగ, +దోయధి వెడఁ గ్రుంక దోఁచుపురందర కుంభిసిందూరితకుంభ మనఁగఁ, +గులిశాయుధుని పెద్దకొలువునఁ జెన్నొంద దీపించు మాణిక్యదీప మనఁగఁ, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0075.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bbad8448293e4e10f2c78401d44a8af0aa07ac4 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0075.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +గీ. గుముదినీరాగరససిద్ధఘుటిక యనఁగఁ +గాముజనరంజనౌషధీకబళ మనఁగఁ +బొడుపుఁగెంపున బింబంబు పొలుపు మిగులఁ +జంద్రుఁ డుదయించెఁ గాంతినిస్తంద్రుఁ డగుచు. (ఆం) 35 + +సీ. ధమ్మిల్లభారముల్ కమ్మపూవులఁతోడఁ బొదికొని వెన్నులఁ బొలసి వ్రేల, +నలికతలంబులఁ బొలుచు కుంతలములు ఘర్మజలంబులఁ గలసి యంట, +గల్హారదళములకాంతి మిన్నక కొన్న చెన్నునఁ గనుఁగవ జేగుఱింప, +సోలెడువల్లులఁ బోలెడుమేనులఁ బయ్యఁట గాలిచేఁ బ్రస్ఫురింప, +తే. ఘనపయోధరములఁ గాశ్మీరచర్చలు +గలఁగ నలసగతులు చెలువమొందఁ +బువ్వుఁబోఁడు లంతఁ బుష్పాపచయకేళి +సోలి వచ్చి రా నృపాలు కడకు. (ఆం) 36 + +సీ. ధరణీశ! లవణాబ్ధిపరివేష్టితక్షితి వఱలిన నేరెడు గఱితికొలఁది +నొక్కొక్కదిక్కున కొక్కొక్కలక్షయో జనములు ధన్మధ్యమున సువర్ణ +సారమై యున్నది చతురుత్తరాశీతి సాహస్రయోజన సంఖ్య మొదలి +వలము పదాఱువే ల్గలిగి వెడల్పు ము ప్పదిరెండువేలుఁగాఁ బాఁతు లోఁతు +తే. మొదలివలమునయంత యై తుదిఁ బదాఱు +నేసివేలుగా మేరువన్ శిఖరి యొప్పు +దానిపై బ్రహ్మపురి చతుర్దశసహస్ర +యోజనస్థితిఁ గనుఁగొనఁ దేజరిల్లు. (ఆం) 37 + +చ. నలువగురక్తి మించిన మనంబున నుబ్బును లావు వుట్టి చెం +గలువ వికాసవేళ మురుకంబు[?] నటింపఁగఁ బువ్వుఁబోఁడి మొ +క్కలములఁ బేర్చి నాథునధికారముఁ గైకొని కేలి సల్పె న +చ్చలమున సిగ్గు చాలమియుఁ జన్గవహారము లోలిఁ జెప్పగన్. (ఆం) 38 + +ఆ. నీర నగ్నియునికి యారయ విస్మయం +బనుచు బాడబాగ్ని కడరి యప్పు +రంబుఁ జొచ్చెనొక్కొ రత్నాకరము మణు +లనఁగఁ జెలువ మమరు నాపణములు. (ఆం) 39 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0076.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..537b841451cc9c1009d994fb9138d21283b954c4 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0076.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +గీ. నూఱుక్రతువులు సేయని పాఱుటిల్లు +కోటిపడగలు లేని కిరాటగృహము +జాతిరత్నంబు గాని పాషాణకులము +వెదకి చూపిన వీటఁ బన్నిదము గలదు. (ఆం) 40 + +సీ. నెఱవుగా విరియక నెగడు నెత్తావి తు మ్మెదలచే మునుమును మీఁదు వోక +యకరువు నెఱయక మకరంద మొలుకక నెఱి దప్ప నొరగక కఱకు లేక +బింకంబు లొక్కింత ప్రిదులక జిగిసొంపు చెదరక ఱేకులు చిక్కువడక +పొరటతో రాయక పొలుపు సొం పెడలక సుడియు క్రీగాలిచే సూర గిలక +తే. కరము శోభిల్లు రుచిరమంజరులు గోసి +వనిత యొక్కర్తు తనదు లావణ్యరసము +నెలమి నుద్యాన మొక క్రొత్తచెలువు దాల్ప +లతలలో నాడు జంగమలతిక వోలె. (ఆం) 41 + +మ. పరపై యొప్పెసలారు మానికపుసోపానంబులం బ్రజ్జ్వల +ద్వరవజ్రోపలసైకతంబులును సౌవర్ణారవిందంబులన్ +హరినీలాసితవారిజంబులనుఁ జక్రాంగాదివాఃపక్షివి +స్ఫురణం గల్గు సరోవరంబుఁ గనియెన్ భూవల్లభుం డయ్యెడన్. (ఆం) 42 + +చ. పరముఁడు కంథరస్థలముపై నిడి వేడుక ముద్దులాడఁగాఁ +గరమున మౌళిగంగయుదకంబులు మెల్పునఁ బీల్చి యూఁది శీ +కరములు భూషణేందునకు కారవ[?]తారకలీలఁ జేయు త +త్కరివదనుండు మత్కృతికిఁ దా సుముఖస్థితితోడఁ దోడగున్. (జ) 43 + +సీ. పరిణత ఫణిలతాపత్రంబుఁ గదిసిన చివురు నాఁ జెక్కునఁ జేయి చేర్చి, +కందర్పుమదకరికరముపై జక్కవ లెఱఁగెనాఁ దొడఁ గుచ మిఱియ మోపి, +దవనంబు పొరకల గవిసిన మంచునా బలుచనిచెమట మైఁ గలసి మెఱయ, +గలువరేకులు మౌక్తికముల నీనెడి ననా గన్నుల బాష్పంపుఁగణము లురలఁ, +తే. వేఁడి నిట్టూర్పుగాడ్పులు విరహవహ్ని +శిఖలు ప్రబలంగ వలవంతచింత నొగిలి +యేకతం బున్నదాని రాజేంద్రతనయఁ +గనిరి లతికాగృహంబులో వనజముఖులు. (జ) 44 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0077.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..780479ca9bcd41325a6e69f58d4d5a1b7998d618 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0077.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చ. పలుచని చంద్రికారసము ప్రన్నని నున్ననితేట క్రొమ్మెఱుం +గుల తుదల న్విదిర్చు నెలకొమ్ములకాంతి పసిండినిగ్గుతోఁ +గలిపి యలంతి వన్నె యిడి కాయజునిల్పిన రత్నపుత్రిక +న్నలువ సజీవిఁ జేసెనొకొ నాఁ దగు నాతివిభాతి చూడ్కికిన్. (ఆం) 45 + +సీ. పాంథులహృదయముల్ పల్లటంబులు సేయ దర్పకు పనిచిన దం డనంగ +విరహిమృగంబుల సురిఁగింపఁ దివిరెడు కాయసంభవుని మొక్కల మనంగఁ +గడునల్గి జైత్రునాగారంబు ముద్రింప మనసిజు పనిచిన యనుఁగు లనఁగ +సహచరుం డగు గంధవహుఁ గానఁగా మీన కేతను పంచిన దూత లనఁగ +తే. నభినవాకారసౌందర్యసుభగలీల +లతిశయంబుగ మెలఁగుచు నసమబాణు +పుష్పలావికాజనములపోలె నెఱసి +కోమలాంగులు పువ్వులు గోసి రెలమి. (ఆం) 46 + +ఉ. పూవులప్రోవులై చిలుకబోదలు కోయిలపిండు మందలై +తావులక్రోవులై యలివితానము గానము తానకంబునై +కావను బండఁజాలుటఁ ద్రికాలముఁ గల్గ వరంబుఁ గన్నయ +ట్లై వనరాజి పొల్పగుఁ బురాంతికభూముల నెల్లఁ జూడఁగన్. (ఆం) 47 + +చ. పొడవుగ నెల్లయంగళులఁ బ్రోవులు వోసిన నూత్నరత్నముల్ +కడఁక ననేకవేషములు గైకొని వచ్చిన యర్థికోటికిన్ +బిడికెఁడులాదిగాఁగ బలి వెట్టుదు రప్పురి వైశ్యభామిను +ల్కడపక హస్తకంకణఝళధ్వను లొప్పఁగ నెల్లయప్పుడున్. (ఆం) 48 + +సీ. ప్రత్యగ్రరచనాతి భాసురప్రాసాద నిర్జిత గోత్రావనీధరంబు +ప్రాకారశిఖరాగ్రబంధురమణిగణ ద్విగుణితతారకావిభ్రమంబు +పరిఖాజలాంతరప్రతిబింబితద్రుమ స్మారితపాతాళభూరుహంబు +వనపుష్పసౌరభావర్జితమధుపశూ న్యీకృతాశావారణేంద్రగండ +గీ. మప్సరస్స్పృహణీయలీలాతిశయవి +లాసినీజననేత్రవిలాసజనిత +కుసుమశరబాణవైహృత్య మసదృశార్థ +నిర్జితాలక ముజ్జయినీపురంబు. (ఆం) 49 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0079.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c711aef95354046dc2a823eb75cc6a8f73ad9b97 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0079.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీ. తా ననంగుఁ డట్టివాని యలంచుట +యేమి? యతనికడిమి యేమి? యతని +బీర మేమి? ధరణిఁ బిచ్చుక యలుకేమి +వాలఁగ ... ... ... నేమి వాలుఁగంటి[?] (జ) 54 + +సీ. మదవతీగండూషమదిరాభిషేచన వడి నంకురించిన వకుళములును +నతివల మృదుపాదహతినూత్నకోరక స్ఫురణఁ గైకొన్న యశోకములను +సుదతుల క్రేగంటిచూడ్కిపైఁ బాఱినఁ దిలకించి యలరిన తిలకములను +నన్నుల నెవ్వీఁగుఁ జన్నుల సోఁకునఁ గొమరొంది ననిచిన కురవకముల +ఆ. నెరగఁ జరణములను నెఱకలు విఱిసిన +మొగడలందునుండి మొఱయు తేఁటి +కొదమ లెలమిఁ బొంది ఘూర్ణిల్ల నధికవి +భూతిఁ దనరు చూతపోతములను. (ఆం) 55 + +చ. మరలఁగఁ బోదు రిండ్లకును మా పవునంతకుఁ జేలలోపలం +దిరిగి యొకింత లేఁతవడఁదేరెడు మోములఁ జెన్ను సేయుచున్ +బిరిగొని క్రాలు దృగ్రుచుల పెల్లునఁ జీఁకటి నెల్లఁ బాచినం +దెరువరు లర్థిఁ గూడఁ బఱతేరఁగఁ బామరభామినీజనుల్. (ఆం) 56 + +శా. ముత్తా కేకుజము ల్సడల్చె? మొగడ ల్మున్నేమహీజంబులం +దొత్తెం? బువ్వులు నిండఁగాఁ బెరిఁగె నే యుర్వీజముల్? పూఁపలన్ +మొత్తంబై విలసిల్లె నే ధరణిజంబుల్? కాయలం బండులం +జిత్తానందముఁ జేర్చి నేక్షి తిజముల్ చెల్వొందఁగాఁ జెప్పుమా! (ఆం) 57 + +క. మొగములు విరిదమ్ములఁ గుచ +యుగములు గోకములఁ జూడ్కు లుత్పలముల మం +దగతులు హంసలఁ దోల న +రుగుగతిఁ జొచ్చిరి సతు ల్సరోవర మెలమిన్. (ఆం) 58 + +తే. వామనానేకపము చక్రవాళకుధర +ధాతుతటము గోరాడుచోఁ దరులు విఱిగి +కూలుటయు మింటి కెగసెడు ధూళివోలెఁ +బర్వె నెఱసంజ పడుమఱ పట్టుకొనుచు. (ఆం) 59 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0080.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..033b6aed0e8555c646e1a00170a79d9a4cb8348e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0080.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +తే. సతులు చల్లుఁ బోరాడుచో జలకణములు +నెఱికురులమీఁద నిండి క్రిక్కిఱిసి చెలువ +మమరెఁ గనుఁగొన నింద్రనీలములతోడఁ +గలయఁ గ్రుచ్చిన మౌక్తికంబులునువోలె. (ఆం) 60 + +సీ. సారథిశతవృద్ధు చక్రంబు లొనగూడి జరగవు రథమున సంఘటించి +యుదకంబుసోఁకున కోర్వనియరదంబు చేతికి బిరుసైన ఱాతివిల్లు +గఱితాఁకు కోర్వక గడగడ వడఁకుచు మువ్వంకఁ బోయెడి చివ్వనారి +మేఁపు నీరును లేక మెదలాడ నోపక వర్ణహీనంబైన వారువములు +తే. నిట్టిసాధనములు నీకు నెట్టు లొదవె +ద్రిపురముల నెట్టు గెలిచితి దేవదేవ! +యనుచు నగజాతచెలు లాడ నలరు శివుఁడు +చిత్త మిగురొత్త మనల రక్షించుఁ గాత. (ఆం) 61 + +సీ. సుదతులు డస్సినచో నలంతలు వోవ సొబగుఁడై చలిమిరి చూపి చూపి +యువిదలు తిలకించి యున్నచో వేడుకఁ గొలఁది మీఱఁగ నొజ్జఁ గుదిసి కుదిసి +సుభగుల పెనఁకువచోఁ దాన వలఁతి యై యెఱుకువ వాసన కెక్కి యెక్కి +వెలదులు ముదమున విహరించుచో సోయ గంబున వీథులఁ గ్రాలి క్రాలి +తే. యతులితం బైన శృంగారరతుల నిజవి +భూతిపొందాస సేసి తత్పురములోనఁ +బవలు రేయును నుడుగక తవిలి తిరుగు +మిండఁడును బోలె మందానిలుండు లీల. (ఆం) 62 + +క. హరగిరి సురగిరి రోహణ +గిరు లీనినకొదమ లనఁగ గృహములు పురి న +చ్చెరు వగును గుడ్యరత్న +స్ఫురణను విలసిల్లి తగినపొడవులతోడన్. (ఇ) 63 + + +సీ. ఒంట మౌహమునఁ గన్గొంట చక్షుఃప్రీతి, పలుమాఱు నది దలంపంగఁ జింత, +యుడివోనికోర్కిచే నుండుట సంకల్ప, మొగి గుణస్తుతి నిద్రయుడిగి పొగడ, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0081.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50caf1ca87b301dc4c6945909f26dedb2e5b8538 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0081.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +విరహతాపంబున వెగ డొందుటయె కార్శ్య, మరుచి యేమిటిమీఁదియాశ లుడుగు, +టెంద ఱుండియు వారి నెఱుఁగమి నిర్లజ్జ, గమనంబు తనయిల్లుఁ గదలి చనుట, +గీ. వలపు తల కెక్కి మది తన వశము గాక +పరవశత్వంబుచే డిల్లఁబడుట మూర్ఛ, +పొందు లేకున్నఁ బ్రాణంబు పోవు ననుట +మృతియు, నని దశావస్థలగతులు నొప్పు. (జ) 64 + +క. చూచుట తలఁచుట కోరుట +కాచుట కృశ మౌట రుచులు గానమి సిగ్గున్ +ద్రోచుట నడచుట మూర్ఛా +ప్రాచుర్యము మరణ మనఁగఁ బదియు నవస్థల్. (జ) 65 + +సీ. పట్టెకంకటి దూదిపఱుపు ముక్కలిపీఁట యగరుధూపము వెలు వైనదివ్వె, +పూలు గంధము గందవొడి పున్గుబరణియ జాలవల్లిక వన్నెమేలుకట్టు, +తమ్మపడిగ పాన్పు తలగడ చిటిచాఁప పానఱా యడపంపుసంచి గిండి +గొడుగు పావలు గాజుగుడిగి సున్నపుఁగ్రోవి గందపుఁజిప్పు బాగాలబరణి, +గీ. గిండిచెంబును చిరుతేరగిన్నె బోన[?] +నిలువుటద్దము వీణియ చిలుక సురఁటి +మిద్దెయిల్లును ముంజూరు మిగిలినట్టి +పంచటోవరి గల కేళిభవనమునను. (జ) 66 + +సీ. పర్వతతరునదీపక్షినామంబుల నేకన్నెఁ బిలిచెద రింటివారు? +పొడవు కొంచెము వక్రమును బొందు నేకన్నె ................ వక్రములు తొడలు? +పెదవియు నధికంబు పింగళ మై గుంట కన్నులు గల్గి యేకన్నె మెలఁగుఁ? +గలకంఠమును బాదకమలంబులును గడుఁ గఠినంబులగుచు నేకన్నె కమరు? +గీ. నిదురవోవంగ నవ్వుచు నిడుదయూర్పు +లడర నేకన్నె లేడుతు రశనవేళ? +మీసములు గల్గి చనుదోయిమీఁద రోమ +ములును గల్గును నేకన్నె బొసఁగ దదియు. (జ) 67 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0082.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..91155906026eddd76ea1a36fa028036d5120cedc --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0082.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +సీ. పొగకంపు గలుగక మిగుల వెచ్చన గాక తెలు పైననీటను జలకమాడి, +కరము పల్చన నున్నఁ గాక పిప్పియుఁ గాక మృదు వైనగంధంబు మేన నలఁది, +గడితంబు జిలుఁగు గా కరవడుసైన[?] పంచపై వలిపదుప్పటముఁ గట్టి, +చెమ్మ వల్వక వన్నె చెదరక వాసనఁ గులుకుపువ్వులు దోఁపి కొప్పు ముడిచి, +గీ. మదనరతికోవిదులు పీఠమర్దకాది +విటులు సల్లాపములు చేసి వేడ్క సేయ +మోహనాకారుఁ డై మరుమూర్తి వోలెఁ +బల్లవుఁడు కేళిమందిరాభ్యంతరమున. (జ) 68 + +సీ. వనరుహానన మనోవాక్కాయకర్మల ధవుని దైవముఁ గాఁగఁ దలఁపవలయుఁ, +బ్రత్యుత్తరము లీక పని యేమి చెప్పినఁ జెవిఁ జేర్చి వేగంబె చేయవలయు, +నత్తమామలచోట నాప్తభృత్యులయెడ మాయాప్రచారము ల్మానవలయుఁ, +బ్రతివాసరంబు శోభితవృత్తిచే నిల యంబు గోమయముచే నలుకవలయు, +గీ. ................. +..................... +................... +...................... (జ) 69 + +సీ. వలిపపయ్యెదలోన నిలువక వలిగుబ్బ చనుదోయి మెఱుఁగులు చౌకళింపఁ, +బగడంపువాతెఱపై నొకించుక డాఁగి మొగమునఁ జిఱునవ్వు మొలక లెత్తఁ, +గొలుకుల నునుగెంపుఁ జిలికించి క్రొవ్వాఁడి దిట్ట చూపులు దలచుట్టుఁ దిరుగ, +నునుగొప్పులోపల నునిచినపువ్వుల తావి పైకొని తుమ్మెదలను బిలువఁ, +గీ. దొడవులకు నెల్లఁ దొడ వైనతొడవుతోడ +వలపుకు నెల్లఁ దనమేను వలపుఁ దెలుపఁ +బరఁగు కామిని తనవామపార్శ్వమునను +గదియఁగా వేడ్క లెంతయుఁ గడలుకొనఁగ. (జ) 70 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0084.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac554f652285393b2212688ce967d9fce3789d0c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0084.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +నడుఁగక యడు గెత్తి నడచినయందాఁక గొనలుపూఁదీగె గా దనఁగ వశమె? +కలికి తనూరేఖఁ గదిసి కన్గొనుదాఁక ఘనవనలక్ష్మి గా దనఁగ వశమె? +గీ. యువిద సఖిమీఁద వెడ వ్రాలి యున్నదాఁక +నొనరు తొలుకారు మెఱుఁగు గా దనఁగ వశమె? +వెలఁదిగుణములు సఖులచే వినినదాఁక +నంగసంభవుమాయ గా దనఁగ వశమె? (జ) 74 + +చ. అలికుల మెల్ల వేణియును హంసములెల్లను మందయానముల్ +జలజము లెల్ల నెమ్మొగము జక్కవలెల్లను చన్నుదోయి యా +పులినము లెల్లఁ బెన్బిఱుఁదు పుష్పములెల్లను మేనివాసనల్ +పొలఁతుక నాశ్రయించుకొనిపోయె నవన్నియు నన్నివంకలన్. (జ) 75 + +సీ. ఈశుచేఁ గాంచి సాహిత్యవిద్య ధరిత్రి నిల్పినయట్టి పాణిని భజించి, +శ్లోకార్థమునఁ జంద్రజూటు మెప్పించి యి ష్టార్థము ల్గొన్న మల్హణు నుతించి, +గద్యంబు చెప్పి శంకరునిచేఁ గరములు ప్రతిభతోఁ బడసిన బాణుఁ దలఁచి, +శతకంబుఁ చెప్పి భాస్కరుని మెచ్చఁగఁ జేసి యురుదేహుఁ డైన మయూరుఁ గొలిచి, +తే. భవుని మెప్పించి కన్నులు పడసి తెచ్చి +వనిత కిచ్చిన కాళిదాసునకు మ్రొక్కి +హరుని వినతులచేఁ బాస లాడఁజేసి +నట్టిధట్టుని నన్నయభట్టుఁ బొగడి. (జ) 76 + +క. ఉడురాజు కొలువు దీరిన +నుడుగణపరివారసమితి నొఱపుగ ననుపన్ +వడి వచ్చుకటికవాఁ డనఁ +బొడజూపెన్ వేగుఁజుక్క పురుహూతుదెసన్. (జ) 77 + +చ. కలిసి యొకళ్ళొకళ్ళు కసుగందనివేడ్కలఁ జూచువేళ ఱె +ప్పలు మఱువయ్యెనే నవియుఁ పాయుట, తత్సుఖపారవశ్యులై +పలుకకయుండుటే యలిగి పైకొనకుండుట, యంతె గాని తొ +య్యలియు విభుండుఁ బాయుటయు నల్గుట నాఁగ నెఱుంగ రెన్నఁడున్. (జ) 78 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0085.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..645b2e871142df55d4413479be0761d8f2d13431 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0085.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +క. కురువిందవజ్రమయ గో +పురకాంతులవలనఁ బ్రొద్దు పోకలురాకల్ +పరికింప నరిది యయ్యును +సరసిజకైరవవికాససంపద దెలియన్. (జ) 79 + +సీ. కొమరువెన్నెలమోసు నమలి ప్రాణేశ్వరు కొసఁగి యిం పొనరించు నొకచకోరి, +పరపువెన్నెల గుజ్జు బంతెనగూళ్ళాడు నోలి నెచ్చెలులతో నొకచకోరి, +పా టైనవెన్నెలతేఁటకేళాకూళి నోలలాడుచు నుండు నొకచకోరి, +గట్టివెన్నెల చల్దిగాఁ గట్టి వల్లభు నుడురాజు కడ కంపు నొకచకోరి, +తే. చేగవెన్నెలక్రొవ్వు భంజించి విందు +లొనరఁజేయును జుట్టాల కొకచకోరి +పండువెన్నెలపేస మేర్పఱిచి పతికి +నుబ్బుగా నిచ్చు వేడుక నొక చకోరి. (జ) 80 + +సీ. తంగేడు జెముడుకుఁ దామ రుమ్మెత్తకు గన్నేరువేళ్ళకుఁ గరకకాయ, +ముసిఁడికి శుంఠియుఁ బసుపు సున్నమునకుఁ దెఱఁగొప్పఁ బొగడకుఁ దెల్లయుప్పి, +వట్టివేళ్ళకుఁ బత్తి వావిలి కొడిసెకు నేయి పాలకును వేన్నీళ్ళు దలఁప, +జీడికి సెనఁగ మించిన వసనాభికి జిఱ్ఱివేళ్ళును నల్లజీలకఱ్ఱ, +తే. తైలశశులకు జిల్లేడుపూలనీళ్ళు +పనసపంటికి నూనె యావడకు ముస్తి +మిరియ మరఁటికిఁ దెగడకు నరయఁ దుమ్మ +లడరు వెలితుమ్మ నేలతంగెడుకు వైరి. (జ) 81 + +సీ. తొలిదలి గోసినతోరంపుఁ గ్రొవ్విరు లించు విల్తునికి మీఁ దెత్తి మ్రొక్కి, +పద్మపరాగంబుభసితంబు మంత్రించి పువ్వారుఁబోఁడికిఁ బొట్టు వెట్టి, +సంపంగిఱేకుల సర్పంబు లిఖియించి రాజాస్యకరమున రక్ష గట్టి, +నెఱిఁ బచ్చనివి యెఱ్ఱనివి యైన వొనగూర్చి [?]బడిసి పుష్పంబుల బడిమి పోసి, +తే. మదచకోరంపుమఱక నేమఱక ద్రిప్పి +పడఁతికిని దమ్మికప్పెర వెడలఁజేసి +చెలఁగి పూఁదేనియలఁ దేఁటిసిద్ధులకును +వెలఁది యెదుటను జూఱ గావించె నపుడు. (జ) 82 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0086.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ddb65ecf9ced60d38eaed64e24910d4330f340b1 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0086.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +సీ. పులుసొఱ్ఱచేఁదు నుప్పును దీపు నొగరును గణుతింపఁ భాగాధికములు గాక, +చిముడంగఁ బాఱక చిక్కనై యిగురక కాటువోవక మఱి కలఁత వడక, +యుడికియు నుడుకక యుండి నిక్కమ్మక[?] పసరువేయక పరిపాటిచెడక +సంబారములతోడి సంబంధ మెడలక పొగపువాసన విరిపోటుగాక, +తే. వింతలై జిహ్వకును రుచు ల్విస్తరిల్లఁ +దగుపదార్థంబు లెడనెడఁ దాము తామ +భోక్తలకు భోజనాసక్తిఁ బొడమఁ జేయ +నిండువేడుకఁ గూరలు వండ నేర్తు. (జ) 83 + +సీ. మన్మథదివ్యాగమమున కోంకారంబు భూతేశునౌదల పువ్వుదండ, +యమితశృంగారరేఖార్గళకుంచిక యధికతమోదంతి కంకుశంబు, +విరహిణీజనమర్మవిచ్ఛేదకర్తరి యంబరక్రోడదంష్ట్రాంకురంబు, +తారకామౌక్తికతతికి నంచితశుక్తి దగు నంబునిధికి ముత్యాలజోగు, +తే. మారుపట్టాభిషేకార్థవారికుంభి +చిత్తజుని కోటలగ్గ దంచెనపుగుండు +నాఁగ నానాఁటి కబివృద్ధి నారుకొనిన +చంద్రుఁ డుదయించెఁ గాంతి నిస్తంద్రుఁ డగుచు. (జ) 84 + +సీ. లావణ్యరేఖావిలాసలీలాకళా శాసితసూనశరాసనుండు, +కుంభినీవహనవిజృభదోస్స్తంభసం భావితాశాంతదంతావళుండు, +దారాక్ష దానాంబుధౌతయాచక జాల దుర్దమదుర్వ్యధాకర్దముండు, +నీహారసురవాహినీహారనారద శారదనీరదస్వచ్ఛయశుఁడు, +తే. వినుతి సేయంగఁ దనుజదిగ్విజయలటహ +పటహనిర్గుణనిర్ఘాతపటలచటుల +ఘోరనిర్ఘోషవినమితకుమతవిమత +కులకరన్యన్తవిస్తృతనలుఁడు నలుఁడు. (జ) 85 + +సీ. విరదమ్మిసురఁటుల విసరకే యెలనాఁగ! యుష్ణాంశుచెలు లవి యుడుకుచల్లు, +వెలఁదిముక్తాహారములు వైనకే సఖి! యౌర్వాగ్నితోఁబుట్టు లవి యలంచు, +................................................ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0087.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..003f9c4890a30cee657c0121ccec259e2cc336ec --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0087.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. చెలఁగి పన్నీరు చల్లకే కలువకంటి! +రాహుదంష్ట్రలు సోఁకినరాజుమేని +కసటుచేఁ బ్రోదియగునవి కాదు మిగులఁ +గాన యవియెల్ల నబల నీగతికిఁ దెచ్చె. (జ) 86 + +సీ. శాత్రవభుజగభుజంగమశాత్రవ శాత్రవ నృపబల సంగరముల, +రిపుపద్మవనపద్మ రిపురిపుప్రళయ ధా త్రీనాథపురవర త్రిపురములను, +విద్విష్టగిరిగిరి విద్విష్టవిద్విష్ట మండలాధీశ భూమండలముల, +వైరికైరవ వనకైరవ వనవైరి వైరిభూపాల కాంతారములను, +ఆ. బొంగడంపఁ ద్రుంపఁ బొరిమార్ప గాల్ప నౌ +ర్వానలుండు[?] వృషాంకబాణ +పటుతరానలుండు ప్రళయానలుఁడు ద +వానలుండు ధరణి నానలుండు. (జ) 87 + +సీ. శ్రీ బయల్పడకుండఁ జికురము ల్దమకప్పుఁ గుచచూచుకములకుఁ గొంత యిచ్చె, +లేమి దోఁపకయుండ లెస్సఁగా నడిమికిఁ గుచములు తమకల్మిఁ గొంత యిచ్చెఁ, +దనువల్లి కనుదృష్టి దాఁక కుండఁగ సాధు దంతముల్ తమకాంతిఁ గొంత యిచ్చెఁ, +[?]దరబసిరింత లై దాఁటకుండఁగఁ దమ యలసత చూడ్కుల కంఘ్రు లిచ్చె, +తే. నంగకము లొక్కమై నున్న సాంగములను[?] +కలిమిలేములు దమలోన నలకరించె +నరయఁ బుత్రోత్సవమున కాయత్తపడెనొ +యనఁగ సతిమేన గర్భచిహ్నములు దోఁచె. (జ) 88 + +సీ. శ్రీసిద్ధి రస్తు శాసితవైరిమండల! విజయో౽స్తు భువనైకవీరవర్య! +అభ్యుదయో౽స్తు సాహసబలసామగ్ర్య! కల్యాణ మస్తు నిష్కలుషహృదయ! +శుభమస్తు కారుణ్యవిభవసముజ్జ్వల! బ్రహ్మాయురస్తు భూపాలతిలక! +అభివృద్ధిరస్తు మహౌదార్యభూషణ! చిరకీర్తిరస్తు భాసురగుణాఢ్య! +తే. తుష్టిరస్తు నిజాంకనిర్ధూతకలుష! +పుష్టిరస్తు జగత్త్రయీపూరచరిత! \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0088.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0088.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0af7d026046310df67dd1f4dd98074ce78b8c064 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0088.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +భద్రమస్తు మహీభారభరణ! నీకు +నధికతేజో౽స్తు తే నిషధాధిరాజ! (జ) 89 + +సీ. కువలయకమలాభినవమనోజ్ఞం బయ్యుఁ బంకజీవనపరిప్లవము గాక, +ఘనసారపున్నాగ కమనీయ మయ్యును గితవదుష్కళి[?]సంయుతము గాక, +సాధుదానప్రౌఢి యూధపం బయ్యును విశ్రుతఖరసమన్వితము గాక, +రాజితోత్తమ జాతిరత్నాంకితం బయ్యు శృంగారవిటవిదూషితము గాక, +గీ. వరసరోవరచయమును వనచయంబు +నృపచయంబును దివ్యమంటపచయంబు +నెలమిఁ దనుఁ బోలె ననఁబొగడ్తలు వహించె +భువనసారంబు కల్యాణపురవరంబు. (జ) 90 + +చ. గములగు పద్మరాగములఁ గ్రమ్ముమరీచులు చౌకళింపఁగా +గమలవనంబు లెన్నడుఁ వికాసము గుందవు వజ్రమౌక్తికా +సమరుచి చంద్రికం గుముదసంఘములుం గసుగందకుండునాఁ +గొమ రగుదివ్యరత్నమయగోపురవైభవ మెన్న నేటికిన్. (జ) 91 + +సీ. పగడపుఁగంబాల పచ్చటోవరియును నపరంజికాళంజి యలరుఁబాన్పు, +బంగారుసకినెల పట్టెమంచంబును వజ్రపునునుజాలవల్లికయును, +గుంకుమతలగడ ల్గొజ్జంగిపూఁదెరల్ దరమైనచంద్రకాంతంపుగిండి, +చౌసీతిరతముల సవరనిమేల్కట్టు దీపించుమాణిక్యదీపకళిక, +గీ. పొసఁగఁ గర్పూపవేది కప్పురపుసురఁటి +నిలువుటద్దంబు రతనంపునెత్తపలుక +తళుకుదంతపు బాగాలు కలికిచిలుక +గలిగి యొప్పారు చవికెలోపలికి నెపుడు. (జ) 92 + +క. ఆ కంజానన యుపరతి +కాకాశము వడఁకెఁ దార లటునిటు పడియెన్ +బోకైన [గి]రులు గదలెను +భీకరమగు తమము చంద్రబింబముఁ గప్పెన్. (జ) 93 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0089.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e3b7cf8a2c0e13a58c445d70be809e3c14c739a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0089.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +చ. గురుకుచకుంభము ల్గదలఁ గ్రుమ్ముడి వీడఁగ రాలఁ గ్రొవ్విరుల్ +కరమణికంకణక్వణనకాచనగధ్వను[?] లుల్లసిల్లఁగా +భరతపుఁబిట్టకైవడిని బాదికిఁ జేరెడి వెల్చెలాగునన్[?] +బరిపరిరీతులన్ జెలఁగు భంగులు మెత్తుఁగదే కళావతీ! (ఆం) 94 + +చ. ప్రకటితలీలఁ గీ లెడలి పాపటముత్తెపుఁజేరు మోముపైఁ +దకపికలాడఁ గ్రక్కదలు దంతపుఁ గమ్మలకాంతి మొత్తమై +వికచకపోలభాగముల వెన్నెల గాయుచునుండ నీవు నన్ +................................... లాగులు మెత్తుఁగదే కళావతీ! (ఇ) 95 + +ఉ. మెచ్చుఁడు మెచ్చవచ్చునెడ, మెచ్చకుఁ డిచ్చకు మెచ్చు రానిచో, +మెచ్చియు మెచ్చు మ్రింగకుఁడు, మెచ్చక మెచ్చితి మంచుఁ గ్రుచ్చలై +మెచ్చకుఁ, డిచ్చ మెచ్చుఁ గని మెచ్చుఁడు, మె చ్చొకమానమైనచో +మెచ్చియు మెచ్చకుండకయు మెచ్చుఁడు, సత్కవులార! మ్రొక్కెదన్. (జ) 96 + +శా. గంధర్వాత్మజ రాజుఁ జూచెఁ బతియుం గాదంబరిం జూచె ద +ర్పాంధీభూతమనస్కుఁడై మరుఁడు విల్లందెన్ బ్రసూనోల్లస +ద్గంధం బొప్పఁగ నెక్కువెట్టి గుణనాదం బాని పుష్పాస్త్రముల్ +సంధించెన్ దెగఁబాపి యేయఁ దొడఁగెన్ సవ్యాపసవ్యంబుగన్. (జ) 97 + +సీ. దీనిలోపలఁ గొన్నిదినము లుండిన నుష్ణ కరుఁడైన నట శీతకరుఁడు గాఁడె? +దీని లోఁ తెరిగినఁ దా నంబురాశిలోఁ గా దని జలశాయి గాఁపురాఁడె? +దీనితీయనినీరు దివిజులు త్రావిచూ చినఁ దమయమృతంబు చేఁదు నారె? +దీని తోయమ్ముల దీర్థమాడిన నెంత పాపాత్ములును మోక్షపదవిఁ గనరె? +ఆ. యనుచుఁ గొలనినీటి యతిశీతలత్వంబుఁ +బఱపు పెంపుఁ దీపుఁ బావనతయు +మనుజనాయకుండు గొనియాడి పడివాగె +త్రాట హయముఁ దిగిచి తఱియఁజొచ్చె. (ఇ) 98 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0090.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..844d839be3abfabca4591326195644e0ebbac7f4 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0090.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఉ. కోటతనర్పు చూడ్కుల కగోచర మయ్యును తేరు మీఁదఁ బ +ల్మాటును నేఁగుచోఁట దగులంబడమిన్ రవిమండలంబు నీ +పాటిదయన్ తలంపునకుఁ బట్టగుచున్నదిగాక దీనికిం +బాటి యనంగ గుజ్జనఁగఁ బట్టులె యయ్యుదయాస్తశైలముల్. (ఆం) 99 + +సీ. కడఁగి యెక్కడ నైనఁ గదలనియరదంబు నరదంబుపై నిల్చినట్టి విల్లు, +వింటికిఁ గాఁపుగా విహరించుచక్రముల్ చక్రములను బ్రొద్దుజరపు శరము, +శరమునఁ బొడమిన చక్కనిసారథి సారథిమొగమునఁ జాఁగు హరులు, +హరులసామర్థ్యంబు నరసిన శింజిని శింజినిఁ దరిత్రాడు సేయు బలముఁ, +గీ. బొందువడఁ జేసి దైత్యులపురము లేసి +యఖిలజగములు రక్షించునట్టి జోద +వనుచుఁ గొనియాడుదురు నిన్ను ననుదినంబు +నంగభవభంగ! తిరుకాళహస్తిలింగ! (జ) 100 + +సీ. తొమ్మిదితునుకల నెమ్మిఁ గూర్చినతేరు సరిజోకఁ గూడనిచక్రయుగము, +నొకముఖంబున గడ్ప నోపనిసారథి రూపింపరాని వారువపుసమితి, +బెడిదంపుదెగలకుఁ బెలుచైన విలుకమ్మి గాలిచేఁ బ్రొద్దులు గడపు నారి, +పదివంకలై చాయఁ బాఱనిబాణంబు పడిబత్తెములు లేని భటగణంబుఁ, +గీ. బొందువడఁ జేసి దైత్యులపురము లేసి +యఖిలజగములు రక్షించునట్టి జోద +వనుచుఁ గొనియాడుదురు నిన్ను ననుదినంబు +నంగభవభంగ! తిరుకాళహస్తిలింగ! (జ) 101 + +సీ. దేహంబు మిక్కిలి తిరమైనరథము గా ఘననేత్రయుగము చక్రములు గాఁగ, +నూర్పు లశ్వంబులై యొప్పారుచుండఁగఁ[?] దొరయు పళ్ళెరము సూతుండు గాఁగ, +సవ్యాంగ మతిఘోరసాయకం బది గాఁగ సొరిదిఁ గుంతలములు జోడు గాఁగ, +దలమైన విహరణస్థలము కార్ముకము గా నలువైన హారంబు నారి గాఁగ, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0091.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df960a95405930cc21b49ba6051cbd7a61c84bdc --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0091.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీ. నన్నియును నీమహత్త్వంబ యగుటఁజేసి +లీలఁ ద్రిపురంబు లేసి గెల్చితివిగాక +నీకు నొరులు సహాయులై నిలువఁగలరె? +యంగభవభంగ! తిరుకాళహస్తిలింగ! (జ) 102 + +సీ. ఎనిమిదిరూపంబు లేకమై కనుపట్టి దీపించు నెవ్వాని దివ్యమూర్తి? +గణుతింపఁ దగు దేవగణముల యాఁకలి వెసఁ దీర్చు నెవ్వాని నొసలికన్ను? +రాజసంబునఁ జొరరానిచోటులు సొచ్చి వడి మేయు నెవ్వాని వాహనంబు? +నాణెమై యఱువదినాల్గుపీఠములందు రాణించు నెవ్వాని రాణివాస? +గీ. మది గనుంగొనఁ బాయ రానట్టి మోహ +మిచ్చ నొదవించు నెవ్వాని యిల్లు విల్లు? +బెరయు నెవ్వానిపలుకులు బేసి యగుచు? +నెందు నెవ్వాని సేవింతు రెల్లసురులు? (ఆం) 103 + +సీ. కడిఁదియుద్ధంబులఁ గదిసి యాఁకలిదీఱ మించుఁజూపుల నారగించువాఁడు, +గడియసేపైన నొక్కెడ నూరకుండక త్రిభువనంబుల సంచరించువాఁడు, +నూఱుతంత్రులవీణె నూతనంబగుక్రియా హేవాకమొప్ప వాయించువాఁడు, +గోర్లు దాఁటించి నిర్నిమిత్తంబు[?] వీఁకునఁ బోరు గావించువాఁడు, +గీ. మునివరేణ్యుఁడు పద్మగర్భునికి నింపు +కొనలు సాఁగంగఁ బుట్టిన కొడుకుఁగుఱ్ఱ +చనియె శర్వాణిఁ గొలువంగఁ దనువిలాస +శారదాంబుదవర్ణుండు నారదుండు. (ఆం) 104 + +మహాస్రగ్ధర. +కని రా బ్రహ్మాచ్యుతాదు ల్ఘనకనకలతాగ్రంథిసంబంధి జూటా +వనిఖేలద్బాలచంద్ర స్వయముపచయ కృద్వర్ణనీయ ప్రభా సం +జనిభాస్వత్ఫాలభాగస్థలసితభసితస్థాపక శ్రీసమగ్రా +నన పద్మున్ బుణ్యసద్మున్ జరణనతవిపన్నాశు నా నందికేశున్. (ఆం) 105 + +సీ. కమలజాండంబులు కందుకంబులు సేసి యొండొండఁ దాటింప నోపువారు, +విలయవహ్నులఁ బట్టి వెసదండలుగ గ్రుచ్చి యురమున ధరియింప నోపువారు, +తివిరి సంహారభైరవునైనఁ బొరివోవ నొక మాత్ర ససిమాల్ప నోపువారు, +కాలచక్రక్రియాఘటనంబుఁ ద్రిప్పి యొం డొకలాగు గావింప నోపువారు, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0093.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb65e74a14bd09db05532fa8fd6b6d52f1917751 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0093.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సీ. తల్లిదండ్రులతోడి తగు లొల్లకుండియు దల్లిదండ్రులతోడి తగులు వలచి, +కందర్పుమీఁది యక్కటికంబు సెల్లియుఁ గందర్పుమీఁది యక్కటిక మొదవి, +సంసారకేళి ప్రసక్తిఁ బోఁదట్టియు సంసారకేళి ప్రసక్తి గలిగి, +సగుణవిశేషయోజనము ల్ఘటించుయు సగుణవిశేషయోజనము మరఁగి, +గీ. సగము పురుషుండు కంజాక్షి సగము గాఁగ +నర్థనారీశ్వరాకృతి ననువుపఱచి +హరుఁడు తల్లింగమధ్యంబునందు నుండి +హరివిరించుల కంతఁ బ్రత్యక్షమయ్యె. (ఆం) 110 + +సీ. దైతేయకాంతల తళుకుఁగెమ్మోవుల వీటికాశ్రీలకు వీడుకోలు, +వేల్పుటిల్లాండ్రక్రొవ్విదపుఁ జన్నులమీఁది యలువుఁబయ్యెదలకు నిలువనీడ, +విశ్వజగత్త్రయీ విజయలక్ష్మీగాఢ బిరుదోత్సవములకుఁ బెండ్లివిందు, +పరిపంథివాహినీ పరిచితపరిభవ ప్రాప్తి సంకటముల పాయుత్రోవ, +గీ. సేసి యెయ్యది విలసిల్లుఁ జిత్రమహిమ? +నది ప్రయోగింప నెత్తె నయ్యచ్యుతుండు +విలయసమయ సముద్భూత విపులదహన +దారుణస్పర్శనంబు సుదర్శనంబు. (ఆం) 111 + +ఉ. నన్నయభట్టుఁ గావ్యరచనావిధిఁ, దిక్కనసోమయాజి న +చ్ఛిన్న మహత్త్వ సంవిహితశేముషి, నెఱ్ఱయప్రెగ్గడన్ సము +త్పన్ననవప్రబంధరసభావన, నింపునఁ బ్రార్థనాంజలుల్ +మున్నుగ నాత్మలోఁ దలఁతు మువ్వుర మువ్వురఁ బోలు పుణ్యులన్. (ఆం) 112 + +సీ. పులినంబు తొలుచూలు పుండరీకాక్షుని యవతారభేదంబు కవులరాజు +బహుపురాణగ్రంథ భారతసంహితా పరిగుంభనక్రియా పండితుండు, +కఱ్ఱివన్నియవాఁడు కౌరవాన్వయకర్త శ్రుతు లేర్పఱించిన సూత్రధారి, +సిద్ధనీవారముష్టింపచాధ్యక్షుండు శుకునికూరిమితండ్రి సకలవేది, +గీ. కాళికేయుండు యోజనగంధిపట్టి +తత్త్వనిర్ణేత ఘనతపోధర్మరాశి +నైమిశారణ్య మునిసభాభూమికెలమి +నేఁగ నొకనాఁడు వ్యాసమునీశ్వరుండు. (ఆం) 113 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0094.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b32dd8dcb8e2d133239085bd46d47bdeb046cf6c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0094.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సీ. పులుఁగురాయఁడు తమ్మికొలఁకుల చెలికాని బండిబోయనితోడి పాలివాఁడు, +పన్నగస్త్రీలకు బాలిండ్లపసుపాప మగిడింప నోపిన మగలమగఁడు +దంభోళి కొకయీకతాఁకుఁ గానిక సేసి యమృతంబుఁ దెచ్చిన యవఘళుండు +వినతముద్దులపట్టి వనధిచెంగట బోయ పల్లె నాఁకలిగొన్న భవ్యబలుఁడు +గీ. పక్షములు దాల్చి వచ్చిన పసిఁడికొండ +యట్టు విలసిల్లు మేటి వాహనము గాఁగ +నడచె హతశేషదేవసైన్యములు దాను +నసురకులమర్దనుండు జనార్దనుండు. (ఆం) 114 + +సీ. పైఁడిచాయలతోడి పక్షసంపుటముల మెలఁగు తేజులతేరు గలుగునతని, +మొకరితుమ్మెదలకు మకరందరసధార లొసఁగు పీఠమునఁ గూర్చుండునతని, +సత్కవీంద్రుల మానసములలో విహరించు కొమరాలి కింపులు గులుకునతని +దిక్కులు నాల్గింట లెక్కదప్పక యొప్పు నాననంబుల మాటలాడునతనిఁ +గీ. గనిరి యింద్రానలాంతక దనుజ వరుణ +పవన భవసఖేశాన పూర్వకము గాఁగ +నమరులందఱు మధుకైటభాసురేంద్ర +మదవిమర్దక నాభిపద్మజుని నజుని. (ఆం) 115 + +సీ. ప్రణవపీఠిక నెక్కి భాసిల్లు నే దేవి యామ్నాయహేమహర్మ్యాగ్రవీథిఁ? +జరియించు నే దేవి సహజారుణజ్యోతి రానందమూర్తియై బ్రహ్మనాడి? +నే దేవి ఠవణిల్లు నిచ్ఛాక్రియాజ్ఞాన శక్తిభేదమున విశ్వంబు నిండి? +తోడునీడయుఁ బోలెఁ దులకించు నే దేవి యెల్లకాలంబు విశ్వేశుఁ గూడి? +గీ. యట్టి దేవి జగన్మాత యఖిలవంద్య +నిఖిలవిద్యాకళేశ్వరి నిత్యమహిమ +నొకటియును శ్రీగళుని క్రేవ నుల్లసిల్లు +నలఘుకల్యాణశుభగాత్రి యద్రిపుత్రి. (ఆం) 116 + +క. హరిదాసుని వనవాసునిఁ +బరిచితపరమోపవాసు భాసురహాసున్ +సురుచిర నిగమాభ్యాసున్ +విరచిత కాశీనివాసు వేదవ్యాసున్. (ఆం) 117 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0095.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ced7ce6ac83cbdecba4a9c0b40e64321995f0ce4 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0095.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +సీ. పదపద్మరజమునఁ బాషాణపుత్రికఁ బూఁబోఁడిఁ జేసిన పుణ్యుఁ డితఁడు +బాలుఁడై హరధనుర్భంగంబు సీతకు నుంకువ సేయు నిశ్శంకుఁ డితఁడు +మణిమయంబై యున్న మాయాకురంగంబుఁ గడఁగి చంపిన వేఁటకాఁ డితండు +కట్టాణిముత్యంబు కైవడి మున్నీరు బాణాగ్రమున నిల్పు ప్రౌఢుఁ డితఁడు +తే. ప్రబలదశకంఠ పటుకంఠనిబిడవిపిన +దహన కీలాయమానదోర్దండచండ +చటులకోదండ నిర్ముక్తశరనికాయుఁ +డితఁడు కాకుత్స్థవంశాబ్ధి హిమకరుండు. (జ) 118 + +గీ. అట యుధిష్ఠిరుఁ డప్పంకజాక్షితోడ +ధౌమ్యహితవహ్ని ధూమకందళితశిఖలు[?] +మగువఁ గూడిన రాయంచ మధుపశబల +నలినములఁ బోలెను బ్రదక్షిణంబు సేసె. (ఆం) 119 + +ఉ. ఆంధ్రకవిత్వతత్త్వ సముదంచితకీర్తినిఁ దిక్కయజ్వ నీ +రంధ్రతరప్రభావనిధిం బ్రస్తుతిసేయుఁదు [?] నుల్ల స +త్కంధ్రగభీరమంజుతర గర్జిత విభ్రమభవ్యభంగి సై +రంధ్రికయైన చాటుమధురస్ఫుటబంధుర వాగ్విజృంభిగన్. (ఆం) 120 + +శా. ఆ లజ్జావతి ధౌమ్యుపంపున శిఖివ్యాలోలకీలాలిపై +నోలి న్వేల్చిన లాజరాజి పవనప్రోద్ధూతవారాశి వీ +చీలోలోత్థితవిద్రుమాటవి నధిక్షేపించు కట్టాణి ము +త్యాలో నాఁ గనుపట్టె నట్టియెడ నందద్రాజహంసంబుగాన్. (ఆం) 121 + +క. ఇంద్రప్రస్థం బనుపురి +సాంద్రమహేంద్రాశ్మకాంతిసంతతులను ని +స్తంద్రంబై విలసిల్లెను +జంద్రాతప ధవళచంద్రశాలాయుతమై. (ఆం) 122 + +గీ. ఇంద్రమణిజాలకములందుఁ జంద్రముఖుల +వాలుఁగన్నులు యమునయావర్తములను +మెలఁగి యాడెడు వాలికమీ లనంగ +......... కనుపట్టు నీ పట్టణంబునందు. (ఆం) 123 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0096.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..30c5ef5723816c8e62c9b8d6ef9f081dbd04999d --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0096.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. కైవార మొనరింతు గంభీరసాహిత్య ఘంటాపథోద్భాసుఁ గాళిదాసు +వర్ణింతు నుజ్జ్వలవాణీసుధాపూర పాథోధిపరిబాణు భట్టబాణుఁ +బ్రణుతింతు నుద్దండభాషాసమాక్షిప్త హరబాహుకేయూరుఁ డగు మయూరు +సన్నుతిఁ గావింతుఁ జాటుధారాప్రౌఢి కోమలతాయత్తు సోమదత్తు +గీ. భక్తి నంజలి రచియింతుఁ బ్రవరసేన +భాస శివభద్ర భవభూతి భట్టహర్ష +భారవి మురారి హేరంబ చోరులకును +మఱియుఁ దక్కిన సుకవుల మదిఁ దలంతు. (ఆం) 124 + +శా. క్రీడాలోలత దంతకోరకశిఖిం గీలించి భూచక్రమున్ +గ్రోడగ్రామణి మించి యెత్తి ఫణు లక్షుద్రానుమోదంబునన్ +జూడాభోగము లెత్తి చూడఁగ దిశాశుండాలరాణ్మండలిన్ +వ్రీడం బొందఁగఁజేయు దంతిముఖు నిర్విఘ్నార్థమై కొల్చెదన్. (ఆం) 125 + +శా. చంచత్కేళిసరస్తటీమరకతచ్ఛాయాకదంబంబు గ్రొ +మ్మించు ల్సోఁకినఁ దమ్ము లిమ్ములను గిమ్మీరంబులై యుంట సం +ధించు న్వాసనఁ జంచరీకములు మందీభూతసందేహతన్ +సంచారించుచు నల్లకల్వవిరుల్ ఝంకారశంకారులై. (ఆం) 126 + +శా. ధారాపాతవిభాతి శీతకరకాంతస్ఫారగేహంబు లీ +యూరం జంద్రికమీఁదఁ బర్వనురువున్[?] వ్యూఢాంబుధారాతతిన్ +జేరున్ జాతకపంక్తి చిత్తములు రంజిల్లన్ మయూరంబులున్ +సారస్యంబుల లాస్యము ల్మెఱయు నుత్సాహించి భూపాలకా! (ఆం) 127 + +సీ. పురుహూతవిస్ఫూర్తి భూమండలంబెల్ల భుజవిటంకంబునఁ బూనినాఁడు +గీర్వాణదుర్వారుఁ గేశిదానవుఁగొట్టి విజయలక్ష్మీయుక్తి వెలసినాఁడు +లచ్చినెచ్చెలికాని లలితోరుపీఠికఁ బొడమిన పూఁబోడిఁ బొందినాఁడు +నవయుగద్వీప భూనాథచూడారత్న మిత్రశాసనలీల మెఱసినాఁడు +గీ. విమలకీర్తిమందాకినీ వీచినికర +పూరపాతాళ మర్త్యవిబుధనివాసుఁ +డై కరంబొప్ప సోమాన్వయప్రభుండు +చారుకీర్తి పురూరవశ్చక్రవర్తి. (ఆం) 128 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0098.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6276980f5735d5ada53d29bfba5fc4f038b4dc4e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0098.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +నెక్కెడుమానికంబు దినమేలిక సింహవిభుండు ముక్తి పెన్ +జక్కెర యిందుమిత్రుఁడు ప్రసన్నత మాకు ప్రసన్నుఁ డయ్యెడిన్. (జ) 135 + +చ. హరు తలపూ చకోరముల యామని పాల్కడలుబ్బుమందు శ్రీ +వరుని మఱంది తారకల వల్లభుఁ డిందిర తోడబుట్టు వం +బురుహముదాయ కల్పలతప్రోది యనంగుని మామ ఱేవిభుం +డరయఁగఁ గర్కటేశుఁ డమృతాంశుఁడు మాకుఁ బ్రసన్నుఁ డయ్యెడున్. (జ) 136 + +చ. అలసత టొంకు నాస్తికత యాయతచింత యయుక్తికారితా +కలనము దీర్ఘసూత్రము వికాసముఁ బొందమి దుర్వ్యయంబు పె +ల్లలుక నిరర్థకార్యరుచి యర్థమతచ్యుతి మంత్రహాని ప్రా +జ్ఞులవెలి శాంతసౌమ్యకృతిశూన్యత నా నివి రాజదోషముల్. (జ) 137 + +సీ. అమృతోపమానంబులగు నన్నములతోఁడ బహువిధశాకసూపములతోఁడఁ +బాయసాపూపజాంబాలికములతోఁడ విమలహైయ్యంగవీనములతోఁడ +షాడబంబులతో రసావళ్ళతోఁడను ఘనశర్కరాపానకములతోఁడఁ +గదళికాద్రాక్షాది మృదుఫలంబులతోడ వడియాలతోఁడఁ బచ్చడులతోఁడఁ +గీ. బ్రకటముగ దుగ్ధమథితతక్రములతోఁడఁ +బ్రియముఁ దళుకొత్త షడ్రసోపేతముగను +భాసురంబుగ నారగింపంగఁ జేసె +నా రఘుక్షోణివిభుఁడు బ్రాహ్మణుల నెల్ల. (ఆం) 138 + +సీ. ప్రాలేయకిరణబింబస్ఫూర్తిఁ దలఁపించు విశదంపుఁ దనుకాంతి దిశలు వ్రాఁక +జిగినిండఁ దొలఁకెడు చిగురుటాకులసొంపు వాటించు ఘనజటాభరము మెఱయఁ +గాంచనమౌంజీవికాసంబు గెడగూడి చెలువు సూపుచు మృగాజినముఁ దనరఁ +గమనీయ కోమల కరపయోరుహమునఁ బ్రకటితంబగు విపంచికఁ దలిర్ప +గీ. హరికథాలాపశోభితమైన యట్టి +యాననమ్ము ప్రసన్నత నలరుచుండ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0099.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..621e769a2965060bc01be99abaf35d62422b0318 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0099.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +గగనముననుండి సమవర్తి కడకు వచ్చె +నమరసంయమివరుఁడు విద్యాగురుండు. (ఆం) 139 + +సీ. బహువిధపరిమళభరితోదకంబులఁ జెలువంబు శోభిల్ల జలకమార్చి +నిండారు పండువెన్నెల సోయగము నవ్వు పసిఁడికమ్ముల వెల్లపట్టుఁ గట్టి +కబరిభారంబునఁ గన్నెచెంగలువలు పస మీఱఁ గొనలుఁ దోఁపంగఁ జెరివి +తీండ్రించు పసిఁడిదీధితులచే నమరెడు నవరత్నమయభూషణములుఁ దొడిగి +గీ. మృగమదముఁ గుంకుమంబును మేళవించి +గంధసారంబు మైఁదీఁగెఁ గలయ నలఁది +శ్రీలు మెఱయంగఁ బరిణయోచితముఁ గాఁగ +సఖులు కైసేసి తెచ్చిరి చంద్రముఖిని. (ఆం) 140 + +సీ. రాజితరత్నదర్పణతోరణంబులఁ గడుశోభితములైన కలువడముల +మానితకనకరంభాస్తంభపంక్తుల భాసురోజ్జ్వలపతాకాసమృద్ధి +నిర్మలస్ఫురితమాణిక్యకుంభంబుల మెండైన చిత్రంపు మేలుకట్లఁ +బ్రకటిత నూత్నమౌక్తికరంగవల్లుల రమణీయపరిమళద్రవ్యసమితిఁ +తే. దనరు నగరంబు నుతనిరంతరవిభూతి +నతిశయంబుఁగఁ దగ నలంకృతు లొనర్చి +బహుపదార్థంబు లొడఁగూర్చి పరిణయమున +కాయితము సేసి రంత వా రనుపమముఁగ. (ఆం) 141 + +సీ. లక్ష్మిఁ గొల్లాపురి లంక శాంకరి విశాలాక్షిఁ గాశికను వింధ్యమున దుర్గఁ +గన్యఁ గన్యాకుబ్జఁ గామరూపంబునఁ గామాక్షిఁ గాంచిని గామకోటి +మండలిఁ బుండ్రక మాణిక్య దక్షవాటమున నార్యావర్తకమునఁ ద్రిపుర +జాలంధరంబున జ్వాల హేమచ్ఛత్రపురి మహాయోగ శ్రీగిరిని భ్రమర +గీ. విరజవిరజహుంకృతిపీఠ[?] సింహ +ళమున నరసింహికనుఁ గాశ్మిరమున వాణి +నుజ్జయిని మహాకాళిని నున్నతముఁగఁ +జూచువారలు జముపురిఁ జూడరెందు. (ఆం) 142 + +సీ. వర్ణితప్రాకారవప్రరత్నప్రభావ్యూహకిమ్మీరితవ్యోమతలము +వివిధవాదిత్రభైరవరావపూరిత ప్రవిమానతరదిశాభాగసమితి \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0100.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7a3f2da323614e1a6b8696d201ef6f917a9c88ab --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0100.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +బహుళదంతావళప్రాలంబఘంటికా టంకృతోల్లాసి ఘంటాపదంబు +కమనీయరూపరేఖాకళావిభ్రమ ప్రకటితాబ్జాననా రత్నపేటి +గీ. సహజ ధర్మార్థకామమోక్షప్రసిద్ధి +సన్నుతౌదార్యఖేలనాజన్మభూమి +సకలసంపద్విలాసవిస్తారహసిత +రాజరాజపురంబు వారణపురంబు. (ఆం) 143 + +చౌడయ్య, గంగరాజు [సాముద్రికశాస్త్రము] (జ) +క. ఉదరంబు దర్దురోదర +సదృశంబై జఘన మతివిశాలం బయినన్ +సుదతీరత్నంబున క +భ్యుదయంబుగ ధరణి యేలు పుత్రుఁడు పుట్టున్. (జ) 144 + +క. కడు నిడుదయుఁ గడు గుఱుచయుఁ +గడు వలుదయుఁ గడుఁ గృశంబుఁ గడు నల్లనిదిన్ +గడు నెఱ్ఱనిదగు మెయి గల +పడఁతిని గీడనిరి మునులు వరమునిచరితా. (జ) 145 + +చౌడయ్య, గంగరాజు [నందనచరిత్ర] (ఇ) +సీ. కురులు వ్రాయుటయును గొదమ తుమ్మెదలయ్యెఁ గన్నులు వ్రాయంగఁ గలువలయ్యె +నధరంబు వ్రాసిన మధురబింబంబయ్యె గళము వ్రాయుటయును గంబువయ్యెఁ +జనుఁగవ వ్రాసినఁ జక్రవాకములయ్యెఁ జేతులు వ్రాసినఁ జిగురు లయ్యె +నడుము వ్రాయుటయును నవలతయై యొప్పెఁ బొలుపారఁ గటి వ్రాయఁ బులినమయ్యెఁ +గీ. దరుణి తొడలు పాదతలములు వ్రాసినఁ +గరికరములు హల్లకములు నయ్యె +నేమి వ్రాయఁదలఁచి యేమి వ్రాసితినని +మదనవిభ్రమమున మనుజవిభుఁడు. (జ) 146 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0101.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fda727f4b556dbbffe4e81529877d63e9a913e50 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0101.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +క. కులమున బలమునఁ జలమునఁ +నలవునఁ గార్యమున సదృశులగువారలతో +బలిమి యుడిగి సామముగాఁ +దలకొని చేయునది నీతి తత్త్వజ్ఞులకున్. (జ) 147 + +గీ. దొడ్డముత్తియంబు తోరంపుఁబటికంబు +వెండిగుండు మొల్లవిరులచెండు +రసముగుళిక కప్పురంబున కరుడు నా +సొంపు మిగిలి వేగుఁజుక్క వొడిచె. (ఆం) 148 + +సీ. బచ్చనయోవరి బంధాలమేల్కట్టు సకినల మంచంబు జమిళిపఱుపు, +నిలువుటద్దము హరినీలపు గద్దియ పటికంపుగిండి పొంబట్టుసురఁటి, +పసిఁడిపావలు వెండిపడిగంబు ముత్యంపు జాలవల్లిక కెంపుసానఱాయి, +పగడంపుదివియకంబము వజ్రముల తట్ట మరకతమయమగు మధువుకుడుక, +ఆ. గరిగె పోఁక యొత్తు బరణి సున్నపుఁ గ్రోవి +కప్పురంపుఁబెట్టె గాజుకోర +తనువు నునుపు గలుగుతడి యొత్తుమడుఁగులు +నాది యైనవాని నలవరించి. (ఆం) 149 + +చ. ముదిమికి మందు వాక్కలిమి[?] ముంగలిజిహ్వ తపఃఫలంబు స +మ్మదమునివాస మింపుగని మారవికారముప్రోది కామినీ +వదనవిభూషణంబు జనవశ్యము హాస్యరసాబ్ధి లాస్య సం +పద యుదరస్థలంబు మధుపానసుఖంబు జగత్త్రయంబునన్. (ఆం) 150 + +గీ. వికసితంబైన మోమున వెండికోరఁ +గదిసి మధువొక్కయెత్తున సుదతి కొనిన +మగువమొగ మచ్చునను శశిమండలంబు +చెలువముగఁ జేయఁ బెట్టింపఁ జేర్చినట్లు. (ఆం) 151 + +ఉ. వెన్నెలరూపుకప్పురపువేలుపువజ్రపుబొమ్మలెల్లఁ దాఁ +బన్నిన నొప్పులెప్ప మనఁ బంకజమధ్యమునందుఁ బొల్చి క్రేఁ +గన్నుల బ్రహ్మఁ జూచి చిలుకం బలికించుచు నున్నవాణి యు +ద్యన్నవశబ్దభావరసతత్త్వము మత్కృతి కిచ్చు నెప్పుడున్[?] (ఆం) 152 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0102.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6baad92800b1229491aa2ccbc3f34e4a87188d5c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0102.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +శా. సారాచారవిచారు నుత్తమకులున్ సౌజన్యధన్యున్ గృపా +పారున్ శూరు వికారదూరు ననఘున్ గంభీరు ధీరు న్మహో +దారున్ భవ్యు సమస్తకార్యవిదు నాప్తప్రాప్తు నర్వేంగితా +కారజ్ఞున్ హితు మంత్రిఁ జేసి పతి సౌఖ్యం బందుచుండం దగున్. 153 + +తిక్కన [విజయసేనము] (ఇ) +సీ. అరిమానసమ్ములు దరికొని యేర్చు నె వ్వని యుజ్జ్వలాకారవైభవంబు? +బుధుల లజ్జానతిఁ బొందునట్లుగఁ జేయు నెవ్వని పాండిత్య మెసక మెసఁగ? +నే వదాన్యులనైన నెవ్వని వితరణం బులు వంది[జనుల] చాపల మొనర్చు? +వనితాజనము మానధనముఁ గోల్పుచ్చు వి చ్చలవిడి నెవ్వాని విలసనంబు? +ఆ. అట్టి విజయసేను నభిరామమూర్తి వి +ద్యానిరూఢమతి వదాన్యవరుఁడు +మధురవిభ్రమైకనిధి యను జగమెల్ల +నతఁడు చిత్రగుణసమగ్రుఁ డగుట. (జ) 154 + +ఉ. అల్లనఁ దొండ మెత్తి శివునౌఁదల యేటిజలంబు వుచ్చి సం +ఫుల్లతఁ బాదపీఠకము పొంతన యున్న సహస్రనేత్రుపైఁ +జల్లి శివార్చనాకమలసంహతిఁ బ్రోక్షణ సేయునట్లు శో +భిల్లు గజాననుండు మదభీప్సితసిద్థికరుండు గావుతన్. (ఆం) 155 + +శా. ఉత్సాహప్రభుమంత్రశక్తుల నజేయుండై పరీక్షించినన్ +దిత్సావ్యగ్రుఁడు గాక వ్రిగహముచో దేశంబుఁ గాలంబు సం +వత్సామగ్ర్యముఁ జూపి శక్యము దెసన్ బ్రారంభియై భూప్రజా +వాత్సల్యార్థమనస్కుఁడైన [పతి] శశ్వచ్ఛ్రీసమేతుం డగున్. (జ) 156 + +క. కిసలయ కదళీబిస బిం +బ సుధాంశు ప్రాయవస్తుబహువిధరూపో +ల్లసము ముద ముడుప నజుఁ డొక +యసమాకృతిఁ దాల్చె ననఁగ నంగన యొప్పెన్. (జ) 157 + +చ. కొనియెద మన్న బండరులు కోటుల కమ్ముదు; రమ్మఁబూని తె +చ్చిన సరకెంత పెద్ద వెల సెప్పినఁ గొండ్రు తగంగ నిచ్చి న +చ్చిన వెల తీర్చి లక్ష్మి తమ చెప్పిన యట్టుల చేయుసొంపు పే +ర్కొన గణుతింపరాదు, పురికోమటులం బ్రణుతింప నొప్పదే? (జ) 158 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0103.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0103.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a62b796fc73b353755dc1440f325edfc24ef8c02 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0103.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +శా. గీర్వాణాచలసాను వాత్మరదనక్రీడాహతంబైన న +య్యుర్వీరంధ్రమునం దనంతఫణరత్నోద్యత్ప్రభ ల్పర్వి దృ +క్పర్వంబై పొదిఁగట్టి పేర్చిన మదిం గంజంబ యంచున్ కన +ద్గర్వోన్మీలితనేత్రుఁడై మెఱయు వేదండాననుం గొల్చెదన్. (ఆం) 159 + +చ. తరుణుల వీగుఁ జన్నుఁగవ తాఁకున మన్మథచక్రవాక బం +ధురగతి లీలఁ గామినుల తోరపుటూరుల ఘట్టనంబులన్ +కరివరహస్తకాండపటుఘట్టనలన్ బరిఖాతరంగముల్ +దిరుగుడు వడ్డ తీరముల దెట్టువు గట్టు సరోజరేణువుల్. (జ) 160 + +సీ. పద్మంబులును వప్రపద్మరాగ ప్రతి బింబములును తగ బెరసి మెఱయఁ +గల్లోలములును రంగన్మకరాయిత తుండములను నటు తొట్రు పడఁగ +బిసములు విహరణరససమాగత రసా తల నాగశిశువులు చెలిమి సేయఁ +జక్రయుగ్మంబులు జలకేళిలోల ని తంబినీస్తనములు తఁడబడంగ +ఆ. సొంపు మీఱినట్టి పెంపును గంభీర +తయును బరపు [బోవు] వేడ్క దగిలి జనులు +సంస్తుతింప నఖిలసన్నివేశస్థితి +నప్పురంబు పరిఖ యతిశయిల్లు. (జ) 161 + +క. పరధన పరాంగనాజన +పరిహారము పరమధర్మపథ మందురు స +త్పురుషులు మఱవక వీనిం +బరికింపుము వినకు మెపుడు పైశున్యంబుల్. (జ) 162 + +సీ. మదనవశీకారమంత్ర దేవత దృష్టి గోచరమూర్తిఁ గైకొనియె నొక్కొ? +సితకరబింబ నిస్సృతసుధాధార ని తంబినీరూపంబుఁ దాల్చె నొక్కొ? +విధికామినీ సృష్టివిజ్ఞాన పరసీమ భాసురతనులీలఁ బడసె నొక్కొ? +శృంగారనవరస శ్రీవిలాసోన్నతి సుందరాకారంబు నొందె నొక్కొ? +ఆ. కాక యొక వధూటి కడుపునఁ బుట్టిన +భామ కేల యిట్టి రామణీయ +కంబు గలుగు ననుచుఁ గన్నియపై మహీ +పాలసుతుఁడు దృష్టి పఱపె నర్థి. (జ) 163 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0104.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84e48ba453d9a6fd3d68a8a334ab52a1777c61bb --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0104.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ఆ. మహిమ చెడదు స్వామ్యమాత్య సుహృత్కోశ +రాష్ట్రదుర్గబలపరాయణులకు +నీవు నిదియు నెఱిఁగి కావింపు సప్తాంగ +సంగ్రహంబు నీతిశాస్త్రనిపుణ! (జ) 164 + +గీ. అరుణమణిదీప్తు లంతంత నతిశయిల్ల +విమలశశికాంతరోచులు విస్తరిల్ల +గావ్యబుధగురుసంగతి గలిగి పురము +సూర్యసోమవీథులు కడుసొంపు మిగిలె. (ఆం) 165 + +గీ. కనకభూధరశిఖరానుకారు లగుచు +నా పురంబున నొప్పారు గోపురములు +సంతతాధ్వగమన పరిశ్రాంతులైన +చంద్రసూర్యుల విశ్రమస్థలములట్లు. (ఆం) 166 + +మ. జ్వలదగ్ని ప్రథమానతేజుని భరద్వాజున్ వినిర్ధౌత వ +ల్కల భాస్వత్పరిధానుఁ బింగళజటాలంకారుఁ గృష్ణాజినో +జ్జ్వల సంవ్యానుఁ దపః కృశీకృతతనున్ శాంతాత్ము బ్రహ్మైక ని +శ్చలచిత్తున్ విజితేంద్రియున్ బ్రముదితస్వాంతున్ గృపావంతునిన్. (ఆం) 167 + +సీ. పద్మరాగప్రభాభాసురపటల మ కాల సంధ్యారాగ లీలఁ బెనుపఁ, +గాశ్మీర కనకనిర్గతదీప్తి యసమయ బాలాతపస్ఫూర్తిఁ బరిఢవింప, +హరినీలరుచులు గస్తురిప్రోవులును ననా రంభ నీలాభ్రవిభ్రమముఁ జేయ, +వజ్రమౌక్తిక హిమవాలుకాదీప్తులు నిర్నిశాచంద్రిక నిర్వహింపఁ, +గీ. జతురబహువర్ణ పట్టవస్త్ర ప్రభాతి +నిర్జలద జాల సముదీర్ణ నిర్జరేంద్ర +చాపలక్ష్మి రచింపఁ బ్రశస్త [దీప్తి] +[వి]తతి నొప్పారు నప్పురి విపణివీథి. (ఆం) 168 + +సీ. మహనీయతర యాజమాన మంత్రంబులు జపియించు ముఖచతుష్టయము దనరఁ, +బావన నవనీత పరిలేపనంబున మెఱుఁగెక్కియున్న క్రుమ్మేను వెలుఁగ, +బహుచిత్రమృదుసూక్ష్మపక్ష్మశోభితమైన హరిణాజినోత్తరీయంబు మెఱయ, +శ్రీవత్సలాంఛన శ్రీమూర్తిచింతన సంభృతానందబాష్పములు దొరుగ, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0106.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a47efc418da8a6f21807a0b066367c8bde36c5e1 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0106.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ఉ. భారతివై సరోజభవుపాల వసించి రమావధూటివై +నీరజనాభుఁ జెంది ధరణీధరనందనవై మహేశ్వరుం +గోరి వరించితమ్మ! నినుఁ గొల్వక యూరక యేల కల్గు సం +సారసుఖంబు లీ మనుజసంతతికిం దలపోయ నంబికా! (జ) 174 + +ఉ. పాములు హారముల్ నెలయుఁ బాపటసేసయు నేఱు మల్లికా +దామము తోలు దువ్వలువు దట్టపుబూదియుఁ జందనంబు మై +సామునఁ జాల నందముగ సన్నిధి సేసిన జాడఁగంటి నే +నా మదిలోఁ గుమారగిరినాథుని శైలసుతాసనాథునిన్. (జ) 175 + +మ. అమితధ్వాంత తమాలవల్లిలవనవ్యాపారపారీణ దా +త్రమొ సౌగంధికషండకుట్మలకుటీరాజీసముద్ఘాటన +క్రమనిర్వాహధురీణకుంచికయొ నాఁగం బెంపున న్నీ కళా +రమణీయత్వము చూడ నొప్పెసఁగుఁ జంద్రా! రోహిణీ వల్లభా! (జ) 176 + +మ. చరమక్ష్మాధర చారుసింహముఖదంష్ట్రాకోటియో నాఁగ నం +బరశార్దూలనఖంబు నాఁగఁ దిమిరేఖప్రస్ఫురద్గర్వసం +హరణక్రూరతరాంకుశం బనఁగ నుద్యల్లీల మీ రేఖ ని +త్యరుచిన్ బోల్పఁగఁ బెంపగున్ విదియచంద్రా! రోహిణీవల్లభా! + +మ. పొలకయ్యంబులఁ గల్గు ముద్దుటలుకన్ బుష్పాయుధారాతి మ్రొ +క్కులఁ దీర్పన్ దలమీఁదఁ గాన నగు నీ క్రొమ్మేను పుణ్యాంగనా +తిలకంబైన భవాని పాదనఖపంక్తిం జెంద డెందంబులో +దలఁతా చుక్కలతోడి మక్కువలు చంద్రా! రోహిణీ వల్లభా! (జ) 177 + +మ. రతినాథుం డను మాయజోగి చదలం ద్రైలోక్యవశ్యాంజనం +బతియత్నంబునఁ గూర్చి మౌక్తికమయంబై యున్న పాత్రంబునన్ +మతకం బేర్పడఁ బెట్టి దాఁచెనన మీ మధ్యంబునన్ మచ్చ సం +తతమున్ గన్నులపండువై వెలయుఁ జంద్రా! రోహిణీవల్లభా! (జ) 178 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0107.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c4144e492579fe97b80ad7e6f101fda67764d261 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0107.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +సీ. పాండ్య కేకయ చోళ బర్బర పాంచాల బంగాళ లాట నేపాళ గౌళ +గాంధార సౌవీర కాంభోజ కాశ్మీర హేహయాభీల బాహ్లిక విదేహ +మగధ మద్ర విదర్భ మాళవ కేరళా శ్మంతక కుంతల మత్స్యవత్స +కరహాట వరహాట కర్ణాట శకలాట కుకుర కోసల కాశ కురు కరూశ +తే. సుహ్న సౌరాష్ట్ర ఘూర్జర శూరసేన +చేది సింధు యుగంధర చేకితాన +యవన బహుధాన మలయాల కాంగ వంగ +తెంకణాంధ్ర కళింగాది దేశములకు. (జ) 180 + +సీ. క్షోణీనభంబులు సూత్రించిన ట్లింద్ర చాపంబు చాపమై సంఘటింప, +బ్రహ్మాండభాండంబు పగిలించు గర్జలు సింహనాధస్ఫూర్తిఁ జేయుచుండ, +సౌదామనీదామజాలము ల్దిక్కుల స్వప్రతాపానలజ్వాలలుగను, +నాహార్యహరణోద్యదశనిసంఘంబులు దివ్యాస్త్రవితతులై తేజరిల్ల, +గీ. నాశుశరవృష్టి శరవృష్టి నఖిలలోక +బాధకోద్గ్రీష్మభీష్మశుంభత్ప్రతాప +మార్చె నర్జునాయిత శిఖండ్యధికబద్ధ[?] +నాఖ్యవర్షర్తు నారాయణాఖ్యమూర్తి. (ఆం) 181 + +సీ. బంధూక మెఱమించె బరపయ్యె గేదంగి కడిమి పుష్పితమయ్యె గ్రంథి పూచె +నర్జునం బలరారె నరవిందములు కేరె భూస్థలి నేఱులు పుక్కిలించె +గండూపదము లుబ్బె గలరె హంసచయంబు నటియించె గప్పలు నమిలి చెలఁగెఁ +జాతకంబులు మించె సాగరం బెడయించె హరిగోపములతోడ నాడె లేళ్ళు +గీ. మత్తభృంగంబులకుఁ దేనె రిత్త యయ్యె +గండుకోయిల కూఁతలు గట్టుకొనియె +చూలుకొన స్వాతి చూటిఁ బొదువ[?] +విష్ణునకు నిద్రపోయెడు వేళ యయ్యె. (ఆం) 182 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0109.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42d3b4396ca3225bfb51363d58fb23bab7e3705c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0109.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +కలి పుట్టు దగయుఁ జెడుఁ ద +మ్ములము పదార్థంబు రాగమూలము ధరణిన్. (జ) 188 + +చ. తొడవులు పెట్టి సంభ్రమముతోఁ దిలకించు మడుంగుఁ గట్టుఁ బై +పడఁ దడవోప దింపెఱిఁగి పట్టను నేర్పులు గట్టిపెట్టుఁ బ +ల్కెడునెడఁ దొట్రుపాటొదవుఁ గింకకు జెంగిలు మేన్ సెమర్పఁగాఁ +జిడుముడిఁ బొందుఁ గాంత పతిఁ జేరిన కూరిమి గల్గెనేనియున్. (జ) 189 + +సీ. పృథులవిశ్వంభరా రధమున కెదురుగాఁ బూన్పించె నెవ్వాఁడు పువ్వుఁదేరు? +కాంచనాచలకార్ముకమునకు సాటిగాఁ జేపట్టె నెవ్వాఁడు చెఱకువిల్లు? +నవిహతపాశుపతాస్త్రమ్మునకు వాఁడి మిగిలించె నెవ్వాఁడు చిగురుఁదూపు? +నతులితామరదానవాదిబలంబుల గెలిపించె నెవ్వఁ డయ్యళిబలంబు? +తే. నట్టి జగజెట్టి మన్మథుం డఖిలలోక +ములకు వెఱగొంగ జీవుల మూలకంద +మతని యిలు సొచ్చి వెడలని యతఁడుఁ గలఁడె? +యతని యమ్ములనుఁ బడకున్న యతఁడుఁ గలఁడె? (జ) 190 + +క. శ్రీమంతుఁడు గుణవంతుఁడు +ధీమంతుఁడు రూపయుతుఁడు ధీరుండు కళా +ధాముండును గావలయును +దా మహిఁ గాముండు కామతంత్రవివేకీ! (జ) 191 + +సీ. హరినిలయంబును హరినిలయంబును విషధరాఢ్యంబును విషధరాఢ్య, +మప్సరోమయమును నప్సరోమయమును వనవిలాసమును బావనవిలాస, +మున్నతకరిశృంగ మున్నతకరిశృంగ మిందుకాంతస్రవ మిందుకాంత, +మురుకలనకులంబు నురుకలనకులంబు నంశుకాంతద్యోతి తాంశుకాంత, +గీ. మొనర నవశతసాహస్రయోజ నోన్న +తమును బదివేలు యోజనా లమరువలము +గలిగి కనకాద్రి కిన్నూటఁ గలిగి తనరి +ప్రథితమై యొప్పు మందరపర్వతంబు. (ఆం) 192 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0112.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..da4af048690da731046c0753c33c141daba138a3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0112.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. పరువంపువిరులపైఁ బొరసి యొండొకవనంబుల సౌరభంబులఁ బొరపుసేయుఁ, +బక్కువాసినపువ్వుఁ బదువుతోఁ జెరలాడి యిలకు వేద్యంకంబు లలవరించుఁ, +గ్రొవ్విరులను దిరుగుడువడి పుప్పొడి దలిరాకులకు వింత చెలువొనర్చుఁ, +దనుపారఁ గొలఁకులఁ దగ నాడి వనకేళి జనులపైఁ బులకలఁ జాదుకొల్పుఁ, +గీ. గేరి మకరందములఁ దొలఁకించి మించి +మొనసి లేఁదీఁగెలకుఁ జిఱు ముసురు గురియ +నప్పురారామముల నెల్ల నలసగతుల +మలసి సొంపారు నింపారుమారుతంబు. (జ) 203 + +క. పురగోపురశిఖరంబులఁ +గర మరుదై పద్మరాగకలశము లమరున్ +జరమాచరమాద్రులపై +సరిఁ బున్నమఁ దోఁచు సూర్యచంద్రులభంగిన్. (ఇ) 204 + +సీ. బహువర్ణరత్నప్రభాతతి దివికి నొప్పఁగ వసంతశ్రీవిభాతి గాఁగ, +నగ్రస్థితాంగనాస్యామోదములు దివ్యసరిదబ్జములకు వాసనలు గాఁగ, +రమ్యస్థలములు నిర్జరుల చూడ్కికిఁ గొమరౌ[?]గదాకరములలాగు గాఁగ, +రజతకుట్టిమకాంతి రాజరోచుల కెదు రరుగు చుట్టపుఁబిండువరుస గాఁగ, +తే. సరసలీలావిలాసవిస్ఫురణ గలుగు +రమణరమణులచే నిప్డు గొమరు మిగిలి +పొడవు సొబగును గలిగి యప్పురమునందు +భర్మనిర్మితహర్మ్యముల్ పేర్మి నడరు. (జ) 205 + +మ. బహువస్తుక్రయవిక్రయక్రియలు సంపత్ప్రాప్తికై కాకయు +న్విహితాచారములైన చందముల వర్ణింపంగ నింతంత నా +మహిలో రాదని చెప్ప నొప్పుదురు ధీమంతుల్ కుబేరాధికుల్ +మహిమోదాహరణంబు లప్పురము కోమట్లెల్ల లక్ష్మీస్థితిన్. (జ) 206 + +సీ. బ్రాఁతియే యిఁకఁగల్గు లేఁతవెన్నెల నిగ్గు లుగ్గువెట్టెద నీకు నూరకుండు +మునుపుగా నీకిత్తు ముదురువెన్నెలసోఁగు సంతసంబున నుండు జాలిమాని, +వేగిరింపకు నీకు వెలఁదివెన్నెలక్రొవ్వు గుడిపింతుఁ జిన్నారికడుపు నిండ, +నిట్టి ముచ్చట వాయ నీఁదింతుఁ బండువెన్నెలవెల్లిఁ బలుమాఱు నిన్నుఁ జేరి, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0113.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ccde134d272cfef3d50a7638076b5067bfd8f42 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0113.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీ. కూయకుఁడు మీరు సంతుష్టిఁ గూరినపుడు +శీతలంబగు వెన్నెల చిగురుఁబాన్పు +నందు నిడి నిద్రపుచ్చెద ననుచు నాద +రించె బిడ్డల నొక చకోరీపురంధ్రి. (జ) 207 + +సీ. మించినగతులు సాధించి యింద్రునికి మార్కొని యున్న కాల్గలకొండ లనఁగఁ, +జేతనత్వంబులు చేకొని రవికిఁ గొమ్ములు చూపు చీఁకటి మొన లనంగఁ, +జేకల్గి యలుల కనేకదానము లిడ మేలఁగు తమాలభూమిజము లనఁగఁ, +జిత్రకుధాస్తరాస్తీర్ణులై[?] గాడ్పుతో మోహరించిన కారుమొగుళు లనఁగఁ, +తే. నెల్లచందంబులను గడు నెసగ మెసఁగి +పొగడు నెగడును బడసి యప్పురిఁ జరించుఁ +దమ్ముఁ జూచిన సిరియుఁ బుణ్యంబు నొసఁగఁ +దావలంబైన భద్రదంతావళములు. (జ) 208 + +గీ. రత్నగర్భ గర్భరత్నంబు లవ్వీట +నర్థిఁ బుట్టుచుఁ గొనియాడ మరగి +వీథి వీథి నెపుడు విలసిల్లు నా నాప +ణముల వివిధరత్నసమితి వెలుఁగు. (జ) 209 + +గీ. రాయుచున్న ఘనపయోధరములు గలిగి +నడుము లొక కొంత బయలయి బెడఁగు మిగిలి +చూడ నొప్పారు రేఖలసొంపు మెఱసి +కోటకొమ్మ లమరు వీటికొమ్మలట్లు. (ఆం) 210 + +మ. లలిత లతాంతపల్లవశలాటు ఫలాంకిత భూజరాజి సం +కుల బహుచిత్ర వర్ణపటకూటకుటీపటలంబుగా లతా +మిళితవిలాసులై చెలువు మీఱుఁ బురీవనముల్ జగజ్జయా +కలిత రమాభిరామ నవకామ మహాశిబిరంబులో యనన్. (జ) 211 + +శా. లీలం గాముని నోమఁ బోవునెడఁ గేళీనందనం బెంతయున్ +జాల న్వాసన కెక్కు, నొండొరువు లోజం బల్కుచోఁ జిల్కపిం +డాలో నాల్కలతొక్కుఁ దక్కుఁ, జని నీరాడంగ నంభోజినీ +రోలంబంబులు చొక్కు, వీటి సతులన్ రూపింప సామాన్యమే? (జ) 212 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0115.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1543fb1ddbbc1538673c91f669212f407387bd8a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0115.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +కుబ్జావలేపంబుఁ గుబ్జావరూపంబు ధరియింప విరియింప వెరవు గలిగి, +గోపాలచయమును గోపాలభయమును బాలింపఁ దూరింపఁ జాలి వారి, +గీ. వారి కెదిరిన రిపువీరవరుల నమర +మానినీ హారనాయకమణులఁ జేయఁ +బటుపరాక్రమకేళి సంపదలఁ బొలిచెఁ +దరమె వర్ణింపఁ గృష్ణాభిధానవిధులు? (ఆం) 218 + +చ. అసమవసంత నీల జలజాకృతిఁ గైకొని యొప్పె నెంతయు +న్విసృమర హోమధూమములు నిర్భర లీలమెయిన్ హవిశ్శమీ +కిసలయ లాజసౌరభ వికీర్ణసమస్తదిశాముఖంబులై +కుసుమశరాసనాత్మజునకున్ రజనీచర రాజపుత్రికిన్. (ఆం) 219 + +క. ఆంగిరస భార్గవులును +జెంగట మంత్రంబు సెప్పశ్రీపతి మనుమం +డంగన గళమునఁ గట్టెను +మంగళసూత్రంబు సర్వమంగళ యెదురన్. (ఆం) 220 + +క. ఆసాయ మాప్రభాతము +వాసరయామినులు హృదయవర్థితరాగ +వ్యాసంగంబునఁ దరుణియు +రాసుతుఁడు భజించి రెల్ల రతిసౌఖ్యంబుల్. (ఆం) 221 + +గీ. ఇగముచే నంబరంబెల్ల నిమురుకొనఁగ +నుష్ణకరుఁడును గరము లొయ్యొయ్యఁ జాఁచి +తాను ననలాశఁ జరియింపఁ బూలె ననిన +నెంత యనవచ్చు నింక హేమంతమహిమ? (ఆం) 222 + +సీ. ఇరులు దర్పము మానఁ దిరముగా మంత్రించి జగముపై నడరిన జడ నడంచి, +జలజాతగృహములతలుపు లొయ్యనఁ బుచ్చి మెలపుమైఁ దేఁటుల మేలుకొలిపి, +సొంపున మెఱుఁగారు చుక్కలఁ బోఁజాగి పేర్చుకైరవముల బింక మడఁచి, +రజనికిఁ బతియైన రాజుమై కందించి చక్రవాకముల కుత్సవము నొసఁగి +గీ. దెసల కెసకంపుఁదెలువులు దీటుకొలిపి +సకలజంతుప్రమోదసంజనకలీల \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0116.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0cd9047630dd58cab4ca3f0702fbb463917ca9b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0116.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +దనదు రుచిరారుణంశులు వినుతి కెక్క +నుదయ ధరణీధరము మీఁద నొప్పె నినుఁడు. (ఆం) 223 + +సీ. ఉచ్చైశ్శ్రవంబును, నురుమద సురభి కపోలపాళీవిలోలాళికలర +వాన్వితమై వాలునభ్రశుండాలంబు వాహనంబులు, వీరవైరిభీష +ణాంశుల మించు నూఱంచుల కైదువు, కొమరారు పరివార మమరగణము +పట్టంపుదేవియుఁ బౌలోమి, యీగతి నెల్లభోగములకు నెల్ల యగుచు, +గీ. విలసదమరీ కరాంభోజ వీజ్యమాన +చామరానిలసంచార చలితచారు +చికురభారుఁడై చూడఁగఁ జెలువు మిగిలె +వేయుఁగన్నుల నింద్రుఁ డీ విభుఁడు తరుణి! (ఆం) 224 + +సీ. ఉదయార్కరుచిఁబోర నొలిచికొన్నట్టి మ వ్వమునఁ జెంగావి గోవణము మెఱయ, +వెన్నెల జడిగొన్న విద్యుల్లతలమాడ్కి యజ్ఞోపవీతంబు లఱుతఁ బొలయ, +ననుకైన కుసుమఁబెట్టిన పల్లవంబుల చాయ సన్నపుగుజ్జుజడలు గ్రాలఁ, +గందువోఁ జదలేటఁ గడిగిన శశిరీతి నెడకేల ముత్తెంపుగొడుగు దనర, +గీ. జగతిఁ దనుకాంతి యసమయచంద్రికావి +భాతిఁ బ్రసరింప దివినుండి పార్థివేంద్రు +కొలువునకు వచ్చె సభయెల్ల నెలమిఁ జూడ +నారదుఁడు సర్వలోకవిహారశీలి. (ఆం) 225 + +సీ. ఉప్పరం బెగయఁగ నొదవిన వెరవున నడిసన్నరోహణశైలమనఁగ +వినతాసుతాకృతి వినువీధి వర్తిల్లు బాలభానుప్రభాపటలమనఁగఁ +జైతన్యసంపదాస్పదభాతి దివిఁ బర్వు శాతమన్యవచాపభూతి యనఁగ +జడధి నుండక మింటఁ జరియించుటకు మూర్తి పొలుపు దాల్చిన రత్నపుంజమనఁగ +తే. వివిధమండనభవవిభావిభవజటిల +నిఖిలదిక్చక్రవాళుడై నిరుపమాన +జవసముల్లాసగగనసంచారగరిమ +చెలువు నెలవయ్యె నప్పు డప్పులుఁగుఱేఁడు. (జ) 223 + +సీ. కమనీయవప్రసంకలితనానారత్నధామకిమ్మీరిత వ్యోమతలము, +సౌధాగ్రవిహరణాసక్తబింబాధరావిజితఖేచరవధూవిభ్రమంబు, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0119.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0119.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c6d29d95990f4345ba7c7bfbabbdfde94e77a9f6 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0119.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +గీ. గురులపంపున వక్షోజభరము గదలఁ, +జెలువు వీక్షించి యొక్కింత సిగ్గువడుచుఁ +గంకణంబుల ఝణఝణత్కార మెసఁగ +నతివ లాజలు వోసె సప్తార్చియందు. (ఆం) 237 + +సీ. ఘనపక్షవిక్షేపజనితవాతాహతిఁ బర్వతశ్రేణులు పాదు గదల, +విపులాస్యకర్ణికావిర్భూతదీప్తుల మలయాద్రి యవ్వల వెలుకఁ బాఱ, +శతకోటిశతచండజవభవారవముల శరధులు ఘూర్ణిల్లి బరలు గడవ, +వితతాద్భుతాపాదివిభ్రమోత్థిత కాంతి దెసల హోమద్యుతి దీటుకొనఁగ, +గీ. సిద్ధచారణగణనుతశ్రీఁ దనర్చి +మింటఁ బరఁగు ఱెక్కలతోడి మేరువనఁగ +వచ్చెఁ దన రాక కఖిలంబుఁ బిచ్చలింపఁ +బక్షిదేవుండు పుండరీకాక్షుకడకు. (ఆం) 238 + +సీ. చంద్రమండలములే జలజాతములు గాక కాకున్న నలులేల కాఁపులుండు? +నెలదమ్మితూఁడులే యలరుఁదీగెలు గాక కాకున్న నీ కోరకములు గలవె? +క్రొక్కారుమెఱుఁగులే కుసుమాస్త్రములు గాక కాకున్న నీవిండ్లు గలగ వచటఁ? +గనకకుంభంబులే ఘనచక్రములు గాక కాకున్నఁ దరగలఁ గదియనేల? +గీ. ననుచు వదనాలకములు బాహానఖములుఁ +బొలయుచూపులఁ బొమలుఁ జన్నులును వళులుఁ +జూచి జనములుఁ దమ్ము సంస్తుతులు సేయ +వఱలుదురు దత్పురంబున వారసతులు. (ఆం) 239 + +ఉ. చీటికిమాటికిన్ మొగుపుఁజేతులు మౌళి ఘటించి మ్రొక్కెదన్ +హాటకగర్భుబోటికి మహాకవికాంక్షితకల్పకాటవీ +వాటికిఁ దారకాహృదయవల్లభమంజులపుష్పమంజరీ +జూటికి వల్లకీస్ఫురితశుద్ధవరాటికి వాగ్వధూటికిన్. (ఆం) 240 + +చ. చెలువము లొప్ప రాజనపుఁజేలకుఁ గావలియున్న కాఁపుఁగూఁ +తుల నిడువాలుఁగన్నులును దోరపుఁజన్నులుఁ జూచి ధైర్యముల్ +పలపలనైన మందగతులన్ జనుచుండుదు రంగజాస్త్రముల్ +దలముగఁ దాఁక నధ్వగులు దన్నగరాంతికమార్గభూములన్. (ఇ) 241 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0120.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..506774aaa7e3d0da528070850302928697e9cba8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0120.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +మ. జలనైర్మల్యవిధాయి వింధ్యగిరి శిక్షాకేళిసంశీలుఁ డి +ల్వల దైత్యావరజన్మగర్వదళనావంధ్యక్షుధాభీలుఁ డు +జ్జ్వలతేజోనిధి కల్పితాయత పిపాసారిక్తవారాశి మం +జుల హేలాగతిఁ దోఁచెఁ గుంభజుఁ డురుస్తోత్రైకపాత్రోన్నతిన్. (ఆం) 242 + +చ. తగులము పెక్కువం బురి సుధాధవళోన్నత హర్మ్యరేఖలన్ +మగలునుఁ దారు మచ్చరపుమచ్చికమై వలరాచవేడ్కలన్ +సొగియు వధూజనంబుల తనూతనుఘర్మము లార్చు నిచ్చలున్ +గగనతరంగిణీ కమలగంధసుగంధ మరుద్విహారముల్. (ఆం) 243 + +చ. తలిరులు దోచె నే తరుల దట్టములై? నన లే ధరారుహం +బుల దలసూపె మున్ను? వలిమొగ్గల నొప్పెడు నే యనోకహం +బులు? నవగుచ్ఛరాశి నగము ల్విలసిల్లెడు నెవ్వి? యన్నియున్ +గలుగుట నే మహీజములు గన్నులపండువు లయ్యె? నామనిన్. (ఆం) 244 + +మ. తెర యెత్తించిరి దేవదానవగురుల్దీక్షాకళాకోవిదుల్ +తరుణీరాజతనూభవాంతరమునన్ దట్టంపుఁ గౌశేయమున్ +తెర యెత్తించెను వారలిద్దఱ మనోదేశంబులన్ గాముఁడున్ +సరి నన్యోన్యముఖేందుమండలదిదృక్షాకౌతుకాంభోనిధిన్. (ఆం) 245 + +సీ. తెలపుల దాయ జారులకుఁ గట్టనియిల్లు బలితంపుఁజోరుల బ్రదుకుఁదెరువు, +నలుపుల మొదలు రే నెలఁతకస్తురిపూఁత యఖిలంబుఁ గప్పెడు నరిదిముసుఁగు, +గుణములమీఁదటి గణనవిజ్ఞానంబు మఱుఁగు సందియముల మనికిపట్టు, +కౌశికంబులచూపు క్రవ్యాదవితతి మ న్నియము జక్కవదొల భయముప్రోఁక, +గీ. యనఁగఁ గలవస్తువుల నెల్లఁ దనమయంబ +కాఁగఁ జేయుచు దెసలు నాకసము నిండ +సకలజనులకు మతుల విస్మయము లడర +నంధకార మంతంతకు నగ్గలించె. (ఆం) 246 + +శా. ధన్యంబై పితృదేవతానివహ ముద్యత్ప్రీతి నర్తింపఁ బ +ర్జన్యాచార్యుఁడు భార్గవుండు శ్రుతిమంత్రంబుల్ పఠింపంగఁ బ్రా +ధాన్యం బొప్పఁగ శైలరాజసుత యత్యాసక్తి వీక్షింపఁగాఁ +గన్యాదాన మొనర్చెఁ బాణుఁ డనురాగస్ఫూర్తిఁ బ్రాద్యుమ్నికిన్. (ఆం) 247 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0122.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f173342cb094fdcc81b212f8e42639c348e4c25 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0122.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +సీ. పల్లవాధరతోడఁ బలుకులయింపుల[?] నరయంగఁ బికము పోల్ననుట పికము +నలినాక్షి వేనలి చెలువుతో సరిసేయఁ బురులెంత పురినెమ్మి పురులపొలుపు? +తనుమధ్య నడముతో నెనవచ్చు ననిచూడ బయలగు నఖిలంబు బయలుకలిమి, +సుదతి దంతధ్యుతి సొబగు వర్ణించుచో రుచులె మౌక్తికముల రుచులు దడవ? +గీ. ననిన నభనవరామణీయకము మహిమ +యజ్జగంబునఁ బ్రతిలేమి యేమి సెప్ప, +గరుడఖచరోరగామరకన్యలందు +నయ్యుషాకన్య నుపమింప నబల గలదె? (ఆం) 252 + +చ. ప్రమదవనాంతరంబుల విభాకమనీయములై యశోకము +ల్తమిగొనె నెల్లచోటఁ బ్రియులన్ గృతకప్రణయాపరాధ వి +భ్రమముల నల్గఁ జేసి వెడవాసినపాంథులమీఁది కోపభా +రమున రతీశుకన్నుఁగవ రాలిన నిప్పులప్రోఁకలో యనన్ (ఆం) 253 + +గీ. ప్రియముఁగూర్చి ముత్తైదువ పేరంటాలు +నలువపట్టంపుదేవి లేనగవు నగుచు +నగసుతాపద్మ లీక్షింప బిగియ ముడిచె +దంపతుల యుత్తరీయ వస్త్రముల తుదలు. (ఆం) 254 + +గీ. పూని తిమిరారు లందఱు పొడిచిరేని +పంగమగ్న రత్నంబులభాతి నిందు +మినుకు మినుకని యంతన పొనుఁగు వడరె +యనఁబటు ధ్వాంత జృంభణ మగ్గలించె. (ఆం) 255 + +గీ. పొదలి యొండొండ దివియును భువియు దెసలుఁ +బొదివికొనియెడి చీఁకటి ప్రోవువలన +మిక్కుటంబుగఁ గాటుక గ్రుక్కినట్టి +కరవయంబన జగదండ ఖండ మమరె. (ఆం) 256 + +చ. పొలుపు వహించి పెన్నురువు ప్రోఁకగతిన్ హరిదంతభాగముల్ +గలయఁగఁ బర్వు మంచున దళంబుగ శైత్యముఁ దాల్చు క్రొత్తత +మ్ములచెలికాని నిందుఁడని ముద్దొలుకంగఁ దదీయదీప్తు లు +య్యలలుగఁ దూఁగుఁ బ్రీతి యెసలారఁ జకోరకిశోరసంఘముల్. (ఆం) 257 + +చ. భువిఁదనివోక వెండియు నభోనదిపొందునకై కళిందసం +భవబహువేణికావిభవబంధురతన్ దివియందుఁ బర్వె నా +నవిరళ లీల నొప్పెసఁగు నప్పురివప్రనిబద్ధశాతమ +న్యవమణిజాయమానసముదగ్రతరాగ్రిమదీప్తిపూరముల్. (ఆం) 258 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0123.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..281f6847bd9a0b2dd6a2f3d2d07a26b05558d31a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0123.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. మకరందరసపానమత్తాలినీగానమంజులోద్యాననికుంజములను, +కలనినాదగభీరకాదంబసంచారసముదీర్ణకాసారసైకతములఁ +జందనామృతచంద్రచంద్రశేఖరచంద్రసదృశశోభాసాంద్రసౌధములను, +కమలాప్తహిమభానుకాంతశిలాభానుమహితలీలాసానుమంతనములను, +గీ. వినుతలావణ్యసంపద కనుగుణంబు +ప్రకటసామ్రాజ్యవిభవంబునకు ఫలంబు +నగు మనోజఖేలనమున నతిశయిల్లె +భోజనందనయును దానుఁ బుష్పశరుఁడు. (ఆం) 259 + +సీ. మత్తాలిసంగీతమాధుర్యములతోడి కుసుమగుచ్ఛంబులు కోసి కోసి +సంఫుల్లమాధవీసదనవాటికలందుఁ జిలుకల పెండిండ్లు చేసి చేసి +కమనీయకమలినీఘనసైకతంబుల నంచలఁ బట్టంగఁ బొంచి పొంచి +సహకారవరుతరుచ్ఛాయాతలంబుల మేనులఁ జెమరార మెలఁగి మెలఁగి +గీ. దర్పకునియాజ్ఞఁ దలమోచి తమక తమక +తమకముల నోలముల కల్లఁ దారి తారి +మఱియు బహువిధసంచారమహిమ లమర +నుల్లసిల్లిరి లీలామహోత్సవముల. (ఆం) 260 + +గీ. మందవాఃకణపరితాపమథితహృదయ +పాంథలోకమై తన విజృంభణము దనర +శిశిరసంపద భువనలక్ష్మీ దుకూల +కల్పితోపకుంఠనభాతిఁ గానఁబడియె. (ఆం) 261 + +క. మధుపర్కము సేయించిరి +మధురిపు మనుమనికి సర్వమంగళ యెదురన్ +విధివిహతంబగు పథమున +నధిగతపరమార్థులగు సురాసురమంత్రుల్. (ఆం) 262 + +చ. మరుతురగాలయంబులన మన్మథు నమ్ములయిండ్లు నాఁగ శం +బరరిపునాట్యశాలలనఁ బంచశిరీముఖు నాతపత్రమం +దిరములు నాఁగఁ శారుశుకదీప్తలతాంతమరుచ్ఛటల్ లతా +సురుచిరపల్లవ ప్రతతి సొంపెసగుం బురితోఁట లెప్పుడున్ (ఆం) 263 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0124.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..625d240a42b865df67fc6c6ce26c296b58f26a36 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0124.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సీ. రక్షోవధూవృత్తవక్షోజపరిలిప్తకుంకుమక్షోభంబు క్రొవ్వుడించి, +శక్రారిమదవతీవక్రాలకాభోగఘనతమఃపరభాగగరిమ నడఁచి, +క్రవ్యాదయౌవనీగ్రైవేయమణిహారకహ్లారదీప్తులగర్వ మడఁచి, +దైవతాహితవీరతరుణీసముల్లాసదరహాసచంద్రికాదర్ప మడఁచి, +గీ. చటులసంవర్తపరివర్తచండకిరణ +శతశతాఖిలపరిదీప్తసారఘోర +దర్శనం బగునట్టి సుదర్శనంబు +గలుగ నీ కసాధ్యంబులు గలవె కృష్ణ! (ఆం) 264 + +మ. లలనల్ పాడఁగఁ గౌఁగిలింపఁగ సముల్లాసంబునం దాఁపఁ బైఁ +గలయం బుక్కిటికల్లు నింపఁ దిలకక్ష్మాజాతకాండంబుఁ గ్రో +వు లశోకంబులుఁ గేసర క్షితిరుహవ్యూహంబుఁ దోడ్తోఁ గడున్ +దిలకించెన్ బులకించె నవ్వె నలరెన్ దీపించె నుద్యానముల్. (ఆం) 265 + +సీ. వనరుహామోదిని చనుదోయిప్రాపున ననులేపనములు వాసనకుఁ నెక్కఁ, +బూఁబోణి నెఱివేణిపొందు సంధిల్లుట నలరులు సౌమనస్యంబుఁ దాల్ప, +నంగనారత్నంబు నపఘనద్యుతుల సౌ వర్ణమండనములు వన్నె కెక్క, +ధవళాంశుముఖిమేనితఱచు గ్రొమ్మించుల వెలిపట్టుగుణరాజి నెలవుకొనఁగఁ, +గీ. జెలువ మసలారఁ బూసి వేడ్కలు జనింప +ముడిచి బెడఁగుగఁ దొడిగి సొంపడరఁ గట్టి +గట్టినేర్పులు దళుకొత్తఁ గంబుకంఠి +కాచరించిరి శృంగార మాత్మసఖులు. (ఆం) 266 + +సీ. వరుణుండు కానిక పురుహూతునకుఁ దెచ్చి ప్రోవిడ్డ నవరత్నపుంజ మనఁగ, +నుదయాద్రితటములో నున్నాళమై మున్ను వికసించు రక్తారవింద మనఁగఁ, +గాశ్మీరరసపూరకమనీయమగు శచీసఖిచేతికల్యాణచషక మనఁగఁ, +బ్రాచి కందుకకేళిపరత మింటికి వైవఁ బొల్పారు మందారపుష్ప మనఁగ, +గీ. నడరు కెంజాయ మండలం బతిశయిల్ల +నఖిలభూసురదత్త సంధ్యార్ఘ్యతోయ +దళితమందేహుఁడై జగంబులు వెలుంగ +భానుఁ డుదయించె దేదీప్యమానుఁ డగుచు. (ఆం) 267 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0125.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2feee417f660976130143f9526eb96977d8c18a5 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0125.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. వరుణుని శృంగారవనములోఁ బొగడొందు పగడంపుఁదీగల ప్రాఁకనంగఁ, +జరమభూధరము పై సురగాలి నెగయింపఁ దోతెంచు జేగురుధూళి యనఁగ, +నస్తాంబురాశిలో నంతకంతకుఁ గ్రాలు బాడబానల శిఖాపటల మనఁగ, +నినురాక కపరదిగ్వనిత యెత్తించిన రత్నతోరణవిభారాజి యనఁగ, +గీ. విరియ నుంకించుచెందొవ విరులయందు +వఱలు ఱేకుల కాంతికి వన్నె వెట్టి +రమణ రమణీజనానురాగములతోడ +నిగిడి యెఱసంజ పడుమట నివ్వటిల్లె. (ఇ) 268 + +గీ. వారుణీస్పర్శమున నాదు వాఁడి దఱిగె +సకలతీర్థనిదాన మీ జలనిధాన +మే నొనర్చెదఁ బావనస్నాన మనుచు +మునుఁగుగతిఁ బశ్చిమాంబుధి మునిఁగె నినుఁడు. (ఇ) 269 + +శా. విఘ్నధ్వాంతనిరాసవాసరపతిన్ వేదండరాజాననున్ +విఘ్నాధీశ్వరునిన్ గపోలఫలకావిర్భూతదానచ్ఛటా +నిఘ్నాళిన్ నిరుపాధికాధికకృపానిత్యోదయోపఘ్నుఁ గ్రౌం +చఘ్నజ్యేష్ఠు భజింతుఁ గావ్యరచనాచాతుర్యసంసిద్ధికై. (ఆం) 270 + +సీ. వికచారవిందదీర్ఘికల వినోదించి తని గమ్మతావుల ననఁగి పెనఁగుఁ, +గుసుమిత నవలతావిసరంబుఁ గదిలించి వలిదేనియల సోనఁ దలము గొల్పు, +సహకారపాదపచ్ఛాయలకై యేఁగి శశికాంతవేదుల సంచరించు, +సురతకేళీశ్రాంతి సొగియుముద్దియలపైఁ జిట్టాడితనువులఁ జెమట లార్చుఁ, +గీ. జంచరీకంబురీతిఁ బర్జన్యుభాతి +విరహపరితాపహరుమాడ్కి సురఁటిపోల్కి +నప్పురంబున సకలజనానుమోద +కరణదక్షుండు దక్షిణగంధవహుఁడు. (ఆం) 271 + +గీ. వెలయువెన్నెల నిఖిలంబు వెల్లివొడిచి +తనిసి చనుచోట నుడువీథిఁ దవిలియున్న +నురువుబుగ్గలు దోడ్తోన విరియుపగిదిఁ +దరతరంబ తారకములు విరియఁ దొడఁగె. (ఆం) 272 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0128.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b3390f37348c4d45b0074df3647b00091b48618 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0128.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. కుంటివింటను బలువంక కోలఁ దొడిగి +విషమలక్ష్యంబు లే గతి వేసితయ్య! +వేల్పు లెవ్వరు నీ సాటి విజయవాటి +మల్లికార్జునలింగ! యుమాప్రసంగ! (జ) 281 + +సీ. బంట్లున్న పాలెంబు బలువిల్లుగాఁ జేసి నవమణివలయంబు నారిఁ జేసి +నుదుటి నెన్నడిమికన్నును ముల్కిగాఁ జేసి దక్షిణాంగంబె యస్త్రంబుఁ జేసి +చేకొఱతలవాని జోక సారథి సేసి తన మూర్తి యొకట రథంబు సేసి +కనుదోయిఁ జక్రయుగ్మముగ యోజన చేసి సమత నూరుపుల నశ్వములఁ జేసి +గీ. యన్నియును నీ యధీనంబు లగుటఁ జేసి +పురము లేసితిగాక నీ కొరులు తోడె? +వేల్పు లెవ్వరు నీ సాటి విజయవాటి +మల్లికార్జునలింగ! యుమాప్రసంగ! (జ) 282 + +పేరయ్య, బొడ్డపాటి [పద్మినీవల్లభము] (జ) +ఆ. ఆ ప్రదోషయ...ములై యున్న సమయంపు +కంట వేఁటకాని కరము దిల్పె +సొగపు దోచెఁ గ్రుంకె నగు ప్రొద్దు పరసంధ్య +వెనుక నిరులు ముందు వెలుఁగు నగుట.(?) (జ) 283 + +క. ఒక యెనిమి దడఁగె దిక్కుల +మకరంబున కొకటి యోడె మలహరుచే ము +న్నొక టుడిగె ధిక్కరింపఁగ +నిఁక నేలని మాఱుమలయు నేనుఁగులు పురిన్. (జ) 284 + +సీ. కమలాకరస్ఫూర్తి కాసారములయందుఁ దమయందుఁ గలుగంగఁ దనరుచుండు, +గంభీరజీవనక్రమ మగడ్తలయందుఁ దమయందుఁ గలుగంగఁ దనరుచుండు, +ధారావిహార ముత్తమ తురగములందుఁ దమయందుఁ గలుగంగఁ దనరుచుండు, +సుమనోవికాసంబు ప్రమాదవనములందుఁ దమయందుఁ గలుగంగఁ దనరుచుండు, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0129.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4a5c46126dbcdd207546a20f410041abd8ee0214 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0129.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీ. దానమహిమ సముత్తుంగ దంతులందు +దమకరంబులఁ గలుగంగఁ దనరుచుండు +సిరులసంతోషమున ముఖ్యశీలవృత్తి +రణజయౌదార్యములఁ బురి రాజకులము. (జ) 285 + +సీ. గజముల నడలుఁ దత్కరముల జిగులుఁ ద త్కుంభగౌరవములుఁ గూర్చి కూర్చి +జలజస్ఫుటములుఁ దచ్ఛదవిభ్రమములుఁ ద త్కేసరసురభులు గిలిమి గిలిమి +మరువిండ్లుఁ దన్మౌర్విమధుకర రుచులుఁ ద దస్త్రంబుమొనలును నలమి యలమి +గనకవేదులు నందుఁ గాంతినుగ్గులును దత్ స్థగితసన్మణులును దార్చి తార్చి +గీ. గతులు నూరుకుచములు మొగములు నేత్ర +ములును దనుగంధములు బొమ లలకములును +చూపులు నితంబములును రుచులును దశన +ములును విధి సేసె నా నుంద్రు పురిచెలువలు. (జ) 286 + +ఉ. పాయక కన్నెనాథు తలఁబ్రాలిడఁ బూన్చిన యాణిముత్తెముల్ +దోయిట పద్మరాగమణులలో యన నించుక యెత్తిచూచుచో +జాయల నింద్రనీలముల చాయలుగాఁ బతిమౌళి మీఁదటన్ +బోయఁగఁ బూవుమొగ్గలనఁ బొల్చె విచిత్రవిలాసవైఖరిన్. (జ) 287 + +ఉ. సారసరః ప్రతీరవనసౌరభపుష్పరజోవిభూతి నొ +య్యారపుఁజొక్కు చల్లి మలయానిలుఁడన్ గడిదొంగ వేకువన్ +జోరణగండ్లఁ గన్నములఁ జొచ్చియు దివ్వెలు దూల్చి భోగభా +మారతితాంతఘర్మకణ మౌక్తికపంక్తులు దార్చు నిచ్చలున్. (జ) 288 + +పేరయ, బొడ్డపాటి [మంగళగిరివిలాసము] (జ) +ఉ. హారతు లిచ్చు వేయిన ... సారికిరాయనిఁ గన్నతండ్రి కొ +య్యారి మెఱుంగుఁజూపులనె యారతు లిచ్చె నొకర్తు తజ్ఝణా +త్కారకరద్వయీవలయకాంతులు గుత్తపుఁజన్నుదోయి తా +హారగళంచలన్నలుజాలతశ నెంతకురాయభాకాంతియై[?] (జ) 289 + +పేరయ, బొడ్డపాటి [శంకరవిజయము] (జ) +చ. అడరి సరోజరాగమణు లామిషఖండము లంచుఁ గఱ్ఱుకు +ట్లొడికము సేయు వేడుకల నుజ్జ్వలసన్మణు లేర్చి నిప్పులం \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0130.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae3fbe29ab3226be90c5424f6b7a2ed126b2ecfa --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0130.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +దిడియును భల్లుకవ్రజనిరీక్షణముల్ గని దివ్వెలంచుఁ దేఁ +దడవుదు రొయ్య మౌగ్ధ్యమునఁ దద్గిరిసీమఁ గిరాతబాలికల్. (జ) 290 + +ఉ. ఆమని టెంకిపట్లు మలయానిలునిత్యవిహారసీమముల్ +కామునిపాళెముల్ శుకపికంబులజీతపుటూళ్ళు కామినీ +కాముకవిశ్రమంబులకుఁ గట్టని యోర్వకు[?] లా పురాంగనా +స్తోమమునందు నెందు నెలతోఁటలు శైలశిలోన్నతస్థితిన్. (జ) 291 + +ఆ. తనకు బలముఁ గలిగి తన మంత్రి మిత్రాప్త +బలము దలకుఁ దోడుపడుట కలిగి +వైరిబలము దఱిగి వారిచుట్టము లెల్లఁ +గ్రిందు వడినవేళ గెలువవచ్చు. (జ) 292 + +చ. తన రుచిగానివేళ బెడిదంబగు వేఁడి నినుండు దోఁచినన్ +గనుమొఱఁగుంట రాజునకుఁ గర్జమటం చెటయేనిఁ జన్న య +ట్లనుచరులై వెలింగెడి గ్రహంబులుఁ దారలుఁ దోడరాఁగ వే +గన చనె వెల్లవెల్లని మొగంబుకళంకమున్ శశాంకుఁడున్. (జ) 293 + +గీ. రాజురాకకుఁ దారహారములతోడి +యామినీపాత్ర నాడింప నేమి సమయ +నాటకుఁడు దోఁపుతెరవాఱినాఁ డనంగ +సాంధ్యరాగము పశ్చిమాశను దనర్చె. (జ) 294 + +సీ. సంజప్రొద్దున నాట సలుపు నంబరకేశు తలయేటిజలకణతతు లనంగ +రజనీవధూద్విజరాజుల పెండ్లి కేర్పఱచు ముత్యపుఁదలఁబ్రా లనంగఁ +గాలవాణిజ్యుండు నీలాంబరస్థలి స[రి] బఁచరించు వజ్రము లనంగ +వేళాఖ్య పుష్పలావిక యిందుఁడను రాజునకు నేరిచినప్రసూనంబు లనఁగఁ +గీ. బాలవెల్లి మథించు తొల్కాలమునను +నమృతబిందువు లుదరి మిన్నందె ననఁగ +గగనమను కొల నలమిన తొగ లనంగఁ +గలయఁ జుక్కలు తోఁచె నాకాశవీథి. (జ) 295 + +మ. సమలావణ్యము వన్నెఁగూడి రసముల్ సంధించి శృంగారవే +షముతోఁ జొక్కపుఁజూపు నవ్వొలయ నిచ్ఛాతూలికన్ భావచి \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0131.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61a634e81715089239b9b29975a50106d0d4e64d --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0131.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +త్రముగాఁ బంచశరుండు రాగరతిఁ జెంతంచూచుచున్ వ్రాసి ప్రా +ణము వాగీశ్వరు వేఁడి నించె నన మేనాపుత్త్రి యొప్పెం గడున్. (జ) 296 + +పేరయ్య, బొడ్డపాటి [సూర్యశతకము] (జ) +శా. ఈఁగల్వోలె వ్రణంబులే వెదకుచు న్నీర్ష్యం బరు న్మెచ్చ కే +మూఁగల్ వోలె నిరంతరాస్యులగుచున్ మూర్ఖించి తర్కించినన్ +వీగఁ న్నేరని దుష్కవుల్ బ్రతుకనీ విక్రాంతులై వారినో +రాఁగం బోవఁగ నేల సత్కవులు సూర్యా! పద్మినీవల్లభా! (జ) 297 + +పోతరాజు [బేతాళపంచవింశతి] (ఆం) +చ. అరయఁగఁ బూర్వదిగ్వనితయం దనురక్తుఁడు ముంద ఱిప్డు భా +స్కరుఁ డిట వచ్చి నాదెసఁ బ్రశాంతముతో ననురక్తుఁ డయ్యె సు +స్థిర మిది యంచు నయ్యపరదిక్సతి రాగముఁ బొందె నాఁగ వి +స్తరముగ నిండఁ బర్వె నెఱసంజ నభంబునఁ బశ్చిమంబునన్. (ఆం) 298 + +క. ఇంటింటం జింతామణు +లింటింటం బరుసవేదు లింటింట నిధుల్ +జంటగొని యుండు ధనపతి +యింటి క్రియన్ బురములోని యిండుల నెల్లన్. (ఆం) 299 + +ఉ. ఇందుల నున్న నగ్నిభయ మెందునుఁ గల్గదటంచు మున్ సురా +నందనమైన ఖాండవవనం బమరావతి వాసి వచ్చి పొ +ల్పొందఁగ మర్త్యలోకమున నుత్సవలీల వహించెనొక్కొ నా +నందనవనంబు లొప్పెఁ బురి నాలుగుదిక్కుల నున్నతస్థితిన్. (ఆం) 300 + +క. ధర మిన్ను దఱిఁగివైచిన +కరణిఁ దటాకంబు లెల్లకాలమునందున్ +బరిపూర్ణములై యుండును +బురికి నవగ్రహభయంబు పొరయక యుండన్. (ఆం) 301 + +క. పురివిభవముఁ జూడఁగ న +త్కరమున [?] జలదేవి పెక్కుకన్నుల వెలయన్ +ధరియించినట్లు వికసిత +సరిసిరుహాకరము లొప్పు సౌరభలీలన్. (ఆం) 302 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0133.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d6a9f360ccdf9fafd5720e33acef4a1ea47f527 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0133.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +ర్మదగాత్రంబు కరంబులం దునుమ ధారాళాస్రపూరంబు కా +వి దివిం బర్వినకైవడిన్ గలయఁబర్వెన్ సాంధ్యరాగచ్ఛవుల్. (జ) 308 + +ఉ. బీద శచీవిభుండు దితిబిడ్డ లవార్యులు వారు పల్మఱున్ +బాధలఁ బెట్టఁగాఁ జెఱలు పట్టఁగ నుండుట భారమంచు రం +భాది మరున్నివాస లసదప్సరల్ చనుదెంచి వచ్చిరో +నా దరఫుల్లపద్మవదనల్ విహరించుదు రప్పురంబునన్. (జ) 309 + +సీ. లాజవిమోక్షవేళాసముద్గతహోమ ధూమవాసన మేనఁ దొంగలింప, +మృగనాభిమకరికారేఖలై మృదుగండమండలి హోమధూమములు నిలువ, +హోమధూమశిఖాముఖోష్ణంబు సోఁకి పూర్ణేందుబింబాననం బెఱ్ఱవార, +మాటికి హోమధూమంబుచే వెడలెడు కన్నీటఁ గాటుక కరఁగి పాఱ, +గీ. గురుజనోక్తవిధానానుకూల చాల[?] +నిజవివాహవిలాసంబు నిర్వహించి +భోజుఁ డప్పుడు వేడుక బుధకవి వి[?] +తానములతోడ నార్ద్రాక్షతములు చల్లె. (జ) 310 + +సీ. శశిమండలముమీఁద సాంద్రచంద్రికవోలె నునుమొగంబునఁ దెల్లఁదనము నిల్చె +బసిఁడికుండలమీఁద బలభిన్మణులువోలె వలిచన్నుముక్కుల నలుపు లొదవె +నిఱుపేదమీఁది నిర్ణిద్రసంపదవోలె మధ్యభాగంబున మహిమఁ దాల్చెఁ +గదలిన లతమీఁది కమ్మపూవులువోలె నలవనిమేన సొమ్ములు దొలంగెఁ +తే. దరుణిగమనంబు మిగుల మాంద్యము వహించె +వనజపత్రాక్షి కోర్కులు కొనలు సాఁగె +వనిత నేత్రాంతములు వసివాళ్ళు వాడె +రమణి తనువల్లి శయ్యల వ్రాలఁగడఁగె. (జ) 311 + +సీ. హేమసింహాసనం బెక్క నుద్యోగించు మణికల్పితాస్థానమంటపమున, +విసరించుకొనఁ జూచు వింజామరంబున వైరివీరవిలాసవతులచేత, +నాటింపఁ దలఁచు నానాద్వీపసంధుల గెలుపుఁగంబంబులు వలసినన్ని +దుష్టరాక్షసకోటిఁ దునుమ విచారించు మఘవన్ముఖాఖిలామరులు వొగడ +గీ. సంతసము జహ్ను కన్యాతటాంతరముల +నధ్వరంబులు గావింప నలవరించు +నెలఁత నిచ్చలు నిజగర్భనివసదర్భ +కప్రభావపరిప్రాప్తి గౌరవమున. (జ) 312 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0135.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4580993cbde6d183e814a326640c1a9c38958812 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0135.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +తే. గగనలక్ష్మీవధూటికిఁ గలశవార్ధి +యులమితోడ నుపాయనం బిచ్చినట్టి +క్రొత్తకట్టాణి ముంగఱముత్తె మనఁగ +జూడ నొప్పారి వేగురుఁజుక్క వొడిచె. (జ) 319 + +ఉ. గైరికమండనంబులు నఖర్వసమున్నతపాదపంక్తియున్ +హారిమదాపరాశి యపహార్యసమంచితసత్త్వరేఖయున్ +ధారుణి మీకు మాకు విదితంబుగ సాటియె పొమ్మటంచు దు +ర్వారగతిన్ హసించు గిరివర్గముఁ దత్పురి వారణౌఘముల్. (జ) 320 + +సీ. తన శాత హేతి మత్తవిరోధిశుద్ధాంత దుర్దాంతహృదయాగ్నిధూమరేఖ +తన కీర్తి హుతవహస్తంభశంభుకిరీటి తక్షులమల్లికాస్తబకపంక్తి +తన నిరర్గళదానధార పంకజభవాం డోదంచితావరణోదకంబు +... ... ... ... ... .... .... ... ... ... ... .... +గీ. గాఁగ విలసిల్లు సకలదిక్చక్రవాళ +భరితతేజోనివహబృహద్భానుదళిత +చండభానుండు సంతతాఖండవిభవ +శాలియగు నశ్వసేనభూపాలవరుఁడు. (జ) 321 + +సీ. ధర్మభంగము విధూత్తంసవీరమునంద ధర్మభంగము రణస్థలులయంద +ఘనతమస్స్ఫూర్తియు[?]ర్యమునంద ఘనతమస్ఫూర్తి యామినులయంద +విక్రమోత్సేకంబు వీరయోధులయంద విక్రమోత్సేకంబు విష్ణునంద +బలగర్వహతి గోత్రకులభంజనునియందఁ బలగర్వహతిరా... [?] +గీ. [కాకిఁకే]చోట లేక నిష్కంటకంబు +గా మహీతల మేకచక్రముగ నేలె +రంతి దశరథ నాభాగ రఘు దిలీప +నయసమన్వితుఁ డశ్వసేనప్రభుండు. (జ) 322 + +సీ. పటుచండతాండవోత్పతిత ధూర్జటిజటామకుటాగ్రఫణిఫణామణి యనంగ +నికటవాతాఘాతనిర్భగ్నమగు పశ్చిమాచలధాతుశృంగాంగ మనఁగ +సంధ్యాప్రభిన్నరక్షఃకోటిపై వియచ్చరణుఁ డేసిన సుదర్శన మనంగ +ఘననిశాంబుధి జగంబను కలం బెడలక యుండంగఁ ద్రోచిన గుం డనంగఁ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0136.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..148e30be5dd1f6454a99e7c756986b8fd2dd1d1c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0136.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీ. దేజమంతయు శిఖియందుఁ దిరము గొల్పి +కడఁకఁ దలలెత్తి పటుమాంసకలశ శంకఁ +బదరి జలచరపంక్తి పైపైఁబడంగఁ +బడియె నపరాంబురాశిలోఁ బద్మహితుఁడు. (జ) 323 + +చ. పనివడి పాకశాసను నెపంబునఁ బంకజసంభవుండు నీ +తనువుఁ దొఱంగఁ జేసె నతిదారుణశాంభవరోషవహ్నిచే +మనమున నాటి యాగ్రహము మానక నీవును సంఘటించి తా +ఘనునిశిరంబుఁ ద్రుంచు తమకం బితరుల్ తెలియంగ నేర్తురే. (జ) 324 + +ఉ. పోకులఁ బోయి యన్యసతిఁ బొందినవాఁడు సదాకళంకి దో +షాకరుఁ డుగ్రమూర్తి సముద్రవిషాగ్నిసహోదరుండు ప +ద్మైకవిరోధి సంతతజినాత్ముఁడు మా సరిగాఁడటంచు ను +త్సేకముతోడ రాజు నిరసింతురు రాజకుమారు లప్పురిన్. (జ) 325 + +సీ. బింబంబు హిమధామబింబంబు నడఁగించు మధురాధరాననమండలములు +మించులఁ బసిఁడిక్రొమ్మించులఁ దలపించు నతిమనోహరకటాక్షాంగరుచులు +నగములఁ గృష్ణపన్నగములు నగుఁ గుచద్వితయరోమావళీవిభ్రమములు +దమ్ములఁ దేటిమొత్తమ్ముల నిరసించు నంఘ్రిద్వయీవినీలాలకములు +గీ. కరము కేసరిఁ గేసరోత్కరముఁ దెగడు +మధ్యకోమలదంతాంశుమండనంబు +లౌర! నుతియింప నజునకునైన వశమె? +యప్పురంబున నొప్పారు నబ్జముఖుల. (జ) 326 + +క. బీరమునఁ బొదలి సమర +ప్రారంభమె పెండ్లియనుచు బలవర్షమునన్ +వైరులకు వెన్నుచూపని +శూరప్రజ మప్పురమునఁ జూడఁగ నొప్పున్. (జ) 327 + +క. మందేహ దేహదహనా +మందక్షతజప్రవాహ మహనీయనదీ +సందేహదాయి యగుచును +గ్రందున నెఱసంజ మింటఁ గానఁగ నయ్యెన్. (జ) 358 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0137.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8103e1f3f9f0ed3a9be85a3b1c6d2f017290992c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0137.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +ఉ. మాయపుఁదుంటవిల్తు వెడమాయల మానినులార! ప్రాణముల్ +వోయెడునాఁడునాఁటికిఁకఁ బోవిడుఁ డీ యలుకల్ నిజేశులన్ +బాయకుఁడీ యటంచుఁ బరిభాషలఁ జాటెడుభంగి కొక్కురో +కో యని కూఁత వేసెఁ దొలికోడి పురాంతరగేహదేహళిన్. (జ) 329 + +మ. లలితాహంకృతిచేత రాచిలుక తాళం బుగ్గడింపం గరాం +చలవాచాలవిపంచికారణనచంచద్గానముం గూడి యు +జ్జ్వలపాదాంబుజ రత్ననూపురచలద్వాక్యంబు సొంపొంద వా +గ్జలజాతాక్షి యొనర్చు నా హృదయరంగక్షోణి నృత్యక్రియన్. (జ) 330 + +సీ. వదనాంబుజంబుపై వ్రాలిన మదభృంగ జాలంబు లబల నీలాలకములు +రదనముక్తాఫలప్రరంబు దాఁ[చిన పవడంపునును]గ్రోవి పడఁతి మోవి +యౌవనాంభఃప్రవాహములోనఁ దేలెడు జక్కవ కవకాంత చన్నుదోయి +నతనాభికూపసంగతయైన నవజల ద్రోణి పల్లవపాణి రోమరాజి +గీ. ... ... ... ... రామణికి నిడిన +కమ్మపూదండ లబ్జాక్షి కరయుగంబు +చరణపద్మముల్ ముట్టంగఁ జాలునట్టి +కరికరంబులు నిడువాలుఁగంటి తొడలు. (జ) 331 + +చ. విడిలిన మోవికెంపులును వ్రేకపుటూరువు గాలిసొంపులున్ +బడలిన మేనియొప్పులును నానదొఱంగిన మాటతప్పులున్ +సడలిన కొప్పుబాగులును జంకెనచూపుల వింతలాగులున్ +దడఁబడ నభ్యసించిరి ముదంబున నిద్దఱుఁ గామతంత్రముల్. (జ) 332 + +సీ. సకలదిగ్దేశరాజన్యహారప్రభా జాలంబు ఫేనపుంజంబు గాఁగఁ +జంచలలోచనాజనకరాంచలచల చ్చామరోత్కర మూర్మిచయము గాఁగఁ +సముచితరత్నాసనము లంతరాకీర్ణబహుళభూధరకదంబములు గాఁగఁ +బరనృపాలార్పిత బాలాజనంబుల మెఱుఁగుఁజూపులు గండుమీలు గాఁగఁ +గీ. వందిసంస్తుతు లద్ధతధ్వనులు గాఁగ +జయ రమాకాంత కుధ్భవస్థాన మగుచు +నంచితాజ్ఞామహావేల నంబురాశి +మహిమఁ జెలువొందు నాస్థానమండపమున. (జ) 333 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0138.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0138.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fee27008c320a1b73b23a429e9dbb41a7c48d39a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0138.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సీ. సంతతి లేని సంసారంబు నిస్సార మొగి నర్భకులు లేని యొప్పు తప్పు +కొడుకుతోఁ గూడని కూడు గీడు తనూజు లెపుడు క్రీడింపని యిల్లు పొల్లు +పుత్త్రరత్నము లేని భోగంబు రోగంబు తనయుఁ గానని దాని తగవు నగవు +పిన్నబిడ్డలు లేని పెక్కువ తక్కువ సూను మైసోఁకని మేను మ్రాను +తే. కాన యెబ్భంగినైన సంతానలబ్ధి +కాననగు త్రోవఁ బరికించి కానవలయుఁ +గాని యూరక యున్కి యుక్తంబు కాదు +జగతి సంతతి లేకున్న జన్మహాని. (జ) 334 + +సీ. సురవాహినీ హేమసరసిజమ్ములు గోయ జను లర్థి నిడిన నిచ్చెన లనంగ +నభ్రంబు పాథోధి యనుచు నెఁగఁగ నిల్చి సాగిన శరదభ్రచయము లనఁగ +జవభిన్నరవిరథాశ్వములు నిల్వఁగ నోలిఁ బన్నిన పటికంపుఁ దిన్నె లనఁగ +ఘనరత్నకుట్టిమోద్గతరసాతలశేష ఫణిఫణాద్యుతికలాపంబు లనఁగ +గీ. భూమి కాంచిత నవమణిస్తోమ ధామ +మండలాఖండలాచ్ఛకోదండఖండ +పటల నర్తిత దేహళీబర్హికులము +లగుచు నప్పురి సౌధంబు లతిశయిల్లె. (జ) 335 + +సీ. సౌవీర మగధ కోసల భోసల పుళింద లాట కేరళ మహాభోట చోట +సాముద్ర పౌండ్ర ఘూర్జర కుంత లావంతి పాండ్య గాంధార నేపాళ గౌళ +కర్ణాటక కురు కేకయ వత్స మత్స్యాంగ బంగాళ సింధు కళింగ వంగ +కురు బాహ్లికా[?]ది కొంకణ టెంకణ సాళ్వ కాశ్మీర పాంచాళ చోళ +గీ. శక సుధేష్ణ త్రిగర్త దశార్ణ వార్ణ +కాల కాంభోజ దరద కంథాణ హూణ +సింహలోత్కళ బహుధాన శూరసేన +యవన మద్ర మరుద్రదేశాంధ్రవిభులు. (జ) 336 + +క. హరితురగము నరుణాంశుని +హరులుం గవగూడెనేని యగు సరి లేదా +సరి గావని యితర హయో +త్కరములనగు నప్పురమునఁ గల హరులెల్లన్. (జ) 337 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0139.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..286edf90ef2f5f6b38e6397bb20f6e1c5a668b3a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0139.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +సీ. హరినీలరుచిరమధ్యప్రభాభోగంబు నంభోదరశ్రేణి నపహసింప +శశికాంతకుట్టిమచ్ఛాయాకలాపంబు వరబలాకావైభవంబు నెఱప +నంగనాచటులకటాక్షపాతంబులు సౌదామనీవిలాసములు సేయ +నిబిడభేరీశంఖనినదసంరంభంబు ఘనగర్జితప్రౌఢిఁ గైకొనంగఁ +గీ. గలహవిగళితసౌధాగ్రగతవధూటి +కా ప్రసూనాళి కరకాప్రకాస్తిఁ బెనుప +మహిమ నే ప్రొద్దు వర్షాగమంబు ఠేవ +దీపితం బయ్యె భోగవతీపురంబు. (జ) 338 + +భాస్కరుఁడు [?] (ఆం) +సీ. తొలిపల్కు మునికోలఁ దోఁచువారువములు వారువములఁ గన్న సారథియును, +సారథిఁగన్న యస్త్రము నస్త్రమును మోచు గరి గరితోడఁ దొడరెడు నారి, +నారిమీఁదటి తేరు తేరిమీఁదటి విల్లు నా విల్లుపై పట్ల నరుగు రథము, +మెఱుఁగుఁజిప్పలజోడు మెయిజోడుపై గతుల్ గతులపై విజ్జోడుకండ్లు కండ్లు +గీ. సరివెలుఁగుచున్న ములికియు సంఘటించి +విషమలక్ష్యము ల్సమదృష్టి విఱుగనేసి +జయము చేకొన్న విలుకాఱ చక్రవర్తి +కరుణ దళుకొత్త మనలను గాచుఁగాత. (ఆం) 339 + +మల్లయ, నంది [మదనసేనము] (జ) +గీ. అపుడు తానావసానంబునందు మధ్య +కీలితంబయి యొప్పెఁ గెంగేలు వలికి +నలియవు గదా యటంచు నా నడిమితీఁగ +నుపచరింపఁగ వచ్చినదో యనంగ. (జ) 340 + +సీ. తళతళమను పతాకలతోడ రవికాంతిఁ దలతలమనెడి రత్నములతోడఁ +గనఁగన సొబ గధికంబైన పొడవుతో గనకనమను హేమకాంతితోడఁ +గలకలఁ బల్కుచిల్కలతోడ గృహదీర్ఘి కలఁగలహంససంఘములతోడఁ +బరిపరిగతి నాడుబర్హులతో నిజోపరిపరిగతిమేఘపంక్తితోడఁ +తే. దముల విహరించు పారావతములతోడ +భ్రమదళివ్రాత సుమవితానములతోడఁ +బ్రమదవనవాసనలచేతఁ బ్రమద మొసఁగి +యెనయు నీ మేడతోఁ బ్రతి యెనయఁ గలదె? (జ) 341 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0140.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e77bbf1a8556d51af7b3e42a8d94944bedb90b81 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0140.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సీ. పరిఫుల్లహల్లకప్రభలు నిండినచోట సాంధ్యరాగద్యుతి చౌకళింప +వికచనీలోత్పల ప్రకరస్థలంబుల గిఱికొన్న చీఁకట్లు గ్రేళ్ళుదాఁట +నిర్ణిద్ర కుముదవనీప్రదేశంబులఁ దేఁటవెన్నెల పిల్ల తీపులాడ +వికసిత కనకారవిందబృందంబులు బెరయు నీరెండఁ బింపిళ్ళు గూయఁ +గీ. బగలు రేయును దమలోనఁ బగలు మాని +కలసి మెలసిన బాగున గడలు కొల్పి +వివిధమహిమలఁ దనరు నా విమలసరసిఁ +జూచి నివ్వెఱపడి రాజసూనుఁ డపుడు. (జ) 342 + +సీ. మెఱుఁగుశృంగములందు మెదలక యున్నవి నీలమేఘంబులు నీరజాస్య! +వెన్నెలపులుఁగులు వేకువచంద్రుపైఁ దేలుచున్నవి చూడు తియ్యఁబోఁడి! +మింట నాగడపలు మెల్లమెల్లన విచ్చి కానరావయ్యె నో కలువకంటి! +పారిజాతపుఁదీగ బహువర్ణపుష్పభారంబు మోవగలేదు కంబుకంఠి! +గీ. యనుచుఁ దమలోన గర్భోక్తు లాడుకొనుచుఁ +దనకు నుపచారములు సేయు ననుఁగుఁజెలులఁ +జూచి నవ్వుచు సహజన్య చూడ నొప్పెఁ +జారుదోహద లక్షణసహిత యగుచు. (జ) 343 + +మల్లయ, నండూరి [హరిదత్తోపాఖ్యానము] (జ) +చ. నవరుచిపల్లవస్థితిఁ దనర్చి లసత్సుమనస్సమృద్ధివై +భవమున నొంది గంధబహుబంధురతం దగి యాశ్రిత ద్విజో +త్సవములఁ బొల్చి వారవనితామణిరీతిఁ ద్రివిష్టపంబు ఠే +వ వరగజంబుమాడ్కిఁ గ్రతువాటిగతిన్ బురితోట లొప్పగున్. (జ) 344 + +మల్లయ, మద్దికాయల [రేవతీపరిణయము] (జ) +సీ. అమృతాంశుబింబంబు నవఘళింపఁగఁజాలు తీయని పెదపెన తేనెపెరలు +కలశాంబునిధి తరంగల పిల్లలనఁ జాలు సాంద్రదీర్ఘవళక్షచామరములు +తారకంబుల యొప్పిదములు గాదనఁజాలు వైణవమౌక్తికవ్రాతములును +పండువెన్నెలగుంజుఁ బరిహసింపఁగఁ జాలు పరిపరిగతుల యబ్బురపుజున్ను +గీ. నాది యగు దివ్యవస్తుసంహతులు దెచ్చి +యవనమండలపతి కుపాయనము లిచ్చి \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0141.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3da46c3120896503be4f22a52fd825cd3f825a60 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0141.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +విన్నపము చేసె నిట్లని వేడ్క దనదు +డెందమునఁ గందళింపఁ బుళిందవిభుఁడు. (జ) 345-A + +మ. కటకండూయన మంతనంతఁ జలుపంగాఁ దామ్రపర్ణీ మదో +త్కటదానంబులు నిండి చెండుకొన కస్తగ్రావకూటద్యష +త్తటముల్ మెట్టఁగఁ జిర్కుబాఱె నవినీతంబుల్ వడింబాఱెనా +బుటకన్యాప్తుఁడు గ్రుంకెఁ బశ్చిమ మహాంభోరాశి పూరంబునన్. (జ) 345-B + +చ. నిలయతమఃప్రతానము గణింప మఱుంగులు సొచ్చినట్టుగా +నలరు పిఱిందినీడలు రతాంతదుకూలపరిగ్రహ త్వరా +కలిత విలాసినీ నివహకౌతుక హేతువులై చెలంగ ను +జ్జ్వలరుచి మించె గేహముల సంపెఁగమొగ్గలవంటి దీపముల్. (జ) 346 + +మల్లుభట్లు, ఘటసాసి [జలపాలిమహత్త్వము] (జ) +సీ. అత్రిమునీశ్వరుం డడవి కేఁగిన వేళ హరిహరబ్రహ్మలు ధరకు వచ్చి, +యనసూయ వర్తనం బరయఁ దలంచి వా రతిథులై యాహార మడిగినంత, +యవుగాక యని వేగ నన్నపానాదులు వడ్డింపఁ దలఁచుచో వారికోర్కి, +తప్పకుండఁ బతివ్రతాప్రభావంబున నకళంక యగుచు బాలకులఁ జేసి, +తే. యంబరము లూడ్చి, సకలపదార్థములను +పాత్రములఁ బెట్టి, తొంటి [రూప]ము లొనర్ప +సంతతం బంది, తత్తదంశముల సుతుల +వరము లందె, నయ్యది పతివ్రతల మహిమ. (జ) 347 + +సీ. కచభరకృష్ణమేఘంబులఁ బ్రభవించు మెఱుంగుఁదీగలరీతి మేను లలర +వదనేందుదరహాసవరశరచ్చంద్రిక లక్షిచకోరంబు లనుభవింప +నతులసౌందర్యాబ్ధి కధరబింబద్యుతుల్ పవడంపుఁదీగెల బాగు మెఱయ +జగముఁ గెల్వఁగ దక్షనగరంబు దొనసేసి మరుఁడు దాఁచిన దివ్యశరము లనఁగ +తే. సరసలీలావలోకనచతురగతుల +నప్సరస్త్రీసమూహంబు లభ్యసింపఁ +బద్మినీజాతిముఖ్యస్వభావములను +వన్నె మెఱయదు రప్పురివారసతులు. (జ) 348 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0142.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5868d5b2f69733a9072c5646c70e75363353428c --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0142.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సీ. ధవళాంగుఁడగు శంభుదత్తగర్భముగాఁగ వనితదేహము పాండు వర్ణమయ్యెఁ +బుత్త్రలాభానంద పూరితకుక్షియై యఖిలభక్ష్యములందు నరుచియయ్యెఁ +జెలులు వచ్చినఁ జూచి సిగ్గున నున్నట్లు పలుక నోపక యుండె నలసవృత్తిఁ +దతి మరాళములకు గతినేర్పుకై వడి నలినాక్షి మందయానము వహించె +తే. హేమకలశాగ్రములయందు నింద్రనీల +రత్నములరీతిఁ దత్కుచాగ్రంబులందు +నలుపు సొంపారి గర్భచిహ్నములు గలుగ +నతివ తల్లికి సంతోష మావహిల్లె. (జ) 349 + +మాధవుఁడు, ఫణిధవు [ప్రద్యుమ్నవిజయము] (జ) +గీ. అత్రిముని కంటి పసుబిడ్డఁ డాకసమున +నుడుగణము లాడకాడకు నొడ్డగిలిన +బాలభానుండు నలుగడఁ బర్వమీటు +వెండిగుండన నుదయించె వేగుఁజుక్క. (జ) 350 + +చ. ఎడపక దివ్యవస్తువు లనేకము లుండుటఁ జేసి యేమిటం +గడమ యిడంగరాని నిజగర్భభరంబున దేవతాపురిం +దొడరుట కప్పురంపు బిరుదుల్ గగనంబున కెత్తెనో యనన్ +బొడవున నాడుచుండు నృపపుంగవ! మారుతవైజయంతికల్. (జ) 351 + +సీ. గబ్బిబేడిస మీలు కన్నుల కెనవచ్చుఁ బలుమాఱు నవి మిట్టి పడకయున్నఁ +దొగలనెచ్చెలికాఁడు మొగమున కెనవచ్చు నొకయింత మేనఁ గందుండకున్నఁ +గ్రొవ్వున జక్కవల్ గుచముల కెనవచ్చుఁ బ్రొద్దువోయినఁ బాసిపోకయున్న +మెఱుఁగులు మెత్తనిమేనుల కెనవచ్చుఁ దళతళఁ బొడకట్టి తలఁగకున్న +గీ. ననుచు సరసులు వర్ణింప నవయవాతి +విభ్రమవిలాసవిస్ఫూర్తి వినుతి కెక్కి +గణన మీఱిన మానినీమణులు గలరు +... ..... ...... ....... .... ..... (జ) 352 + +గీ. గాఢతరకాంతికై మ్రింగుకాంక్ష నంత +రిక్షకాపాలికుఁడు సంతరించినట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0143.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f75b188e20a05a29efdb7b794d9aac8a340e1bf2 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0143.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +గొప్పయగు శుద్ధపారదఘుటిక యనఁగఁ +జొక్కమగు కాంతి వేగురుఁజుక్క దనరె. (జ) 353 + +ఉ. చెంచెతగుబ్బచన్నుఁగవ శీఘ్రతరంబుగ నంతనంత వ +ర్తించిన యౌవనోపగమ జృంభణమెక్కిన నంతకంత శో +షించెను దానినెన్నడుము జీవితనాథుఁడు వానివిల్లునున్ +జెంచులరాజులున్ సవతిచేడియపిండును బక్కణంబులన్. (జ) 354 + +గీ. తొలుత ముంగిళ్ళఁ గర్పూరధూళిఁ దుడిచి +సహజచందనజలములఁ జాఁపి చల్లి +చారుగృహములఁ గమ్మకస్తూరి నలికి +మ్రుగ్గు లిడుదురు పురసతుల్ ముత్తియముల. (జ) 355 + +చ. దలదవదాత కంజదళ ధౌతకనత్కలధౌతమల్లికా +వలుల విలాసలీల శరవర్గమృణాళ మనోజ్ఞహార వ +ల్లుల రవణంబునన్ సకలలోకనుతోజ్జ్వలకందబృందకం +దళములచాయఁ జంద్రకిరణంబులకుం దెలుపెక్కె నంతటన్ (జ) 356 + +చ. నవకపుఁదెల్లమ్రుగ్గు జతనంబునఁ గూర్చివియద్గృహంబునన్ +దివురుచు రంగవల్లికలు దేవగణంబులు చూచి మెచ్చఁగా +సవరఁగ దీర్చి కాలమను జక్కులముద్దుఁడు వేడ్కతో దివా +యవనికఁ బాయఁదట్టె నన నంచితలీల వెలింగెఁ దారకల్ (జ) 357 + +గీ. పట్టువడ కది చపలతఁ బాఱె మనసు +సూరిజననుత! రూపఱి సుడిసె గాలి +యండగొనె నారి గట్టియై యాశుగంబు +లప్పురముగుఱ్ఱముల వేగమరసి చూడ. (జ) 358 + +ఉ. పొంకపుగుబ్బలుం బునుఁగుఁబూతయుఁ దుమ్మెదకప్పుమేనులున్ +జంకెనచూపులున్ జఘనసైకత సీమలఁ బారుటాకులున్ +మంకెనచాయమోములును మానితహస్తధనుశ్శరంబులున్ +గొంకక భిల్లకామినులకుం దగియుండుఁ బసిండిగుబ్బలిన్. (జ) 359 + +ఉ. పోలఁగ నందులం గలుగు పుష్పసుగంధుల రూపవైభవ +శ్రీ లరయంగఁ గోరి యట జేరిన ఖేచరయక్షదైవత \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0144.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..304f8f4902a1b7036be89aa304ab6f3934a9dcf1 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0144.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +స్త్రీలని సంశయింపఁగఁ బురీజను లద్భుతదర్శనప్రియా +చాలనదూరతన్ నెఱయు సౌధహిరణ్మయసాలభంజికల్. (జ) 360 + +గీ. మిక్కుటపుఁగాంతి వేగురుఁజుక్క వొడిచె +బారెఁడెక్కినయపుడు గన్పట్టియుండె +నినుఁడు నరుదెంచినను రాగ మెసఁగఁ బ్రాచి +మురువుగాఁ దాల్చునాసికాభరణ మనఁగ. (జ) 361 + +క. మెత్తనిబంగరురవరవ +లొత్తెడుకరమూలరోచు లొలయంగను దా +రెత్తులు గట్టెడుమిషమునఁ +జిత్తిణితన మెల్ల బయలు సేయుదు రచటన్. (జ) 362 + +ముత్తరాజు—నెల్లూరి [పద్మావతీకల్యాణము] (జ) +క. నీ వెంతవేఁడుకొన్నను +గేవలపాతకుల కేల కృప వుట్టు మదిన్ +దేవుఁడు ‘నహి’ గురువున్ ‘నహి’ +భావజచంద్రులకు వికచపద్మదళాక్షీ! (జ) 363 + +ముద్దమరాజు—రెడ్డిపల్లె.[అష్టమహిషీకల్యాణము] (ఆం) +ఉ. రామకథాసుధారసము బ్రహ్మపయోంబుధి మున్గి యుండఁగా +నేమునివాక్యమందరమహీధరసన్మథనంబుచే సము +ద్ధామత సంగ్రహించి విబుధప్రకరంబున కిచ్చె నరిమై +నామహితుం బ్రచేతసునియాత్మజుఁ గొల్చెద నాదిసత్కవిన్. (ఆం) 364 + +శా. శ్రీవామాగృహలిప్తసన్మృగమదశ్రీఁ బొల్చి వక్షంబునన్ +శ్రీవత్సంబు వెలుంగఁ గౌస్తుభము లక్ష్మీదీప మైయొప్పఁ ద +ద్దేవీఖేలనలోలచిత్తుఁ డగు శ్రీదేవుండు కృష్ణుండు స +ద్భావం బొప్పఁగృపావలోకనమునన్ బాలించుఁ ద్రైలోక్యమున్. (ఆం) 365 + +ముమ్మయ—జైతరాజు. [విష్ణుకథానిధానము] (ఇ) +ఉ. అంగిటిగాల మాపదకు వ్యాధుల కెల్ల బొజుంగు భీతికిన్ +గౌంగ దరిద్రవృత్తిముకుఁగొయ్య యఘంబులవేఱు విత్తుదు \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0147.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d8ce952dceb7805b96e7917350de92a9b556f1e3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0147.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీ. జెఱకుకొననుం + + + + వు దోఁప +కంతకంతకు వేడుక లతిశయిల్లఁ +జదువుకొన్నారు వీరల చదువుఁబోలఁ +జదువలేదని పొగడిరి సభికవరులు. (జ) 377 + +శా. ఓ లక్ష్మీపతి! యో పురాణపురుషా! యో పుణ్యసంకీర్తనా! +యో లోకేశ్వర! యో గజేంద్రవరదా! యో ద్వారకావల్లభా! +యో లీలామనుజావతారనటనా! యో కృష్ణ! యో యచ్యుతా! +యోలిన్ నాదు మనస్సరోవరములో నోలాడవే యో హరీ! (ఆం) 378 + +చ. కదలదు తేరు రథ్యములు గట్ట నశక్యము సూతుఁడంటి మా +ముదుసలి చక్రముల్ సరసమోపుఘటిల్లని వల్ల నారియున్ +గుదిగొను నమ్ము శార్ఙ్గమునకుం బనుపడ్డదిగాన వింత పెం +పొదవఁ బుర త్రయంబునెటు లోర్చితి వో త్రిపురాంతకేశ్వరా! (ఆం) 379 + +చ. కమలజకృష్ణశంకరులు కాంచననీలపటీరవర్ణు లా +గమ నగ చంద్రధారు లఘకంసపురారులు హంసతార్క్ష్య గో +గమనులు జన్మపోషలయకారులు వాక్కమలాంబికేశ్వరుల్ +శమకరుణావిభూతిగుణసక్తులు ప్రోతురు మమ్ము నెప్పుడున్. (జ) 380 + +సీ. కమలజుతమ్ముఁడు గొమరుండుఁగూడి నీ మూర్తియుఁ గీర్తియు మూదలింపఁ +జతురాస్యుచదువులు జననియుఁ గూడి నీ యునికియు మనికియు నుపచరింప, +హరిశిరోమాల్యంబు వరధనుఃప్రభయు నీ యడుగును మడుగును నంగవింప, +శివునిరథంబును జెవికుండలములు నీ యునికియు మనికియు నుపచరింప, +గీ. ననుసరింపఁగ నేర్తు వీ వఖిలజగము +జగము లొగిఁ బ్రోవ నిల్చిన జగధదీశ! +ఈశ! వాణీశ! నిర్మలహృదయవాస! +వాసుదేవ! జగత్త్రయావాస! దేవ! (ఆం) 381 + +సీ. కమ్మలు నటియించు గతులకుఁ గడుమెచ్చి చెక్కులు చిఱునవ్వు సేసచల్ల, +బిగువుచనుంగవ బింకంబునకు మెచ్చి లీలమైఁ జూపు నివ్వాళి సేయ, +జఘనంబు చేసిన శౌర్యంబునకు మెచ్చి వేనలి తగఁ బుష్పవృష్టిఁ గురియ, +నూరుకాండంబు నొయ్యారంబునకు మెచ్చి మొలనూలు కైవార మెలమిఁ జేయఁ, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0148.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..96bf50ea993e0057301fe1a0cf8309ed42e32074 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0148.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +గీ. జెమటఁ గరఁగినతిలకము సెదరఁ గురులు +గలఁగ వదనము విరిదమ్మిచెలువుఁ దెగడ +మదనసమ్మానమందలి మగతనమున +మెఱయు గోపాంగనల పొందు మెచ్చె శౌరి. (ఆం) 382 + +మ. కరఢక్కారవవాద్య మింపొదవ గంగాతుంగ రంగత్తరం +గ రవప్రస్ఫుటతాళసమ్మిళిత తత్కంజాతపుంజస్ఫుర +ద్వరపుష్పంధయ మంథరధ్వనులు గీతంబొప్పఁ దౌర్యత్రికం +బిరవై యుండఁగ నీదు తాండవ మహం బేపారు సర్వేశ్వరా! (ఆం) 383 + +ఉ. కాటుక చేతులున్ మొగము గాఁ బులుమాడుచుఁ దల్పవస్త్రముల్ +చీటికిమాటికిం దరలి చిందఱవందఱచేసి యాడుచున్ +మీట నదల్ప నేడ్చుచును మెత్తనిమాటల బుజ్జగించి ము +ద్దాటకుఁ జొచ్చినన్ నగుచు నట్లమరెన్ హరి శైశవంబునన్. (జ) 384 + +సీ. చనుఁగవఁ బయ్యెద జాఱంగ జాఱంగఁ గరమూలమున నంటఁ గదిమి కదిమి, +వేనలి వెడవెడ వీడంగ వీడంగ నెలమి మూఁపునఁ జాల నిఱికి యిఱికి +నుదుటిపై నలకలు సెదరంగఁ జెదరంగ నల్లని ముంజేత నదిమి యదిమి +పొడతెంచు చెమటలు పొదలంగఁ బొదలంగ నడరు నూర్పులచేత నడఁచి యడఁచి +గీ. చన్నులును జేతికలశంబు సరసమాడ +నవ్వు నమృతంబుఁ దమలోన నవ్వులాడ +సిగ్గు తమకంబు వినయంబుఁ జెంగలింప +వెలఁది యమృతము వడ్డించె విబుధతతికి. (జ) 385 + +సీ. చూడ్కి మోమున నాభి సువిహార యోగ్యత వలరాజుబావి జావళము సేసి, +యెలయింత బొమల మై మెలఁకువ మాటల మరువింటి రసము లేఁబరము సేసి, +కళలఁ దనుప్రభ గతి నటనంబున శారదమెఱుఁగు గజంబు గెలిచి, +యెలమి నవ్వునఁ గుచముల నిటలంబున మొలకవెన్నెలమొగ్గ ముంపు దింపి, +గీ. పలుగ నేర్చిన రత్నంపుఁబ్రతిమలనఁగఁ +దిరుగ నేర్చిన వెన్నెల తీఁగెలనఁగఁ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0149.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53f12b71bd2b5e053b0908da2a343fed0253ec48 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0149.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +బొంద నేర్చిన పుత్తడి బొమ్మ లనఁగ +నొప్పుదురు కామినీ మణు లప్పురమున. (ఇ) 386 + +మ. జయనారాయణ! పుండరీకనయనా! శార్ఙ్గీ! జగన్నాయకా! +జయపీతాంబర! భక్తవత్సల! విరించిస్తోత్రపాత్రక్రియా! +జయజంభారివిరోధివిక్రమ కళాశ్లాఘావిఘాతక్రమా! +జయగోవింద! ముకుంద! మందరధరా! శౌరీ! మురారీ! హరీ! (ఆం) 387 + +చ. తమకముతోడఁ దల్లియును దండ్రియు నొక్కట ముద్దువేఁడ సం +భ్రమమున వచ్చి తల్లిముఖపద్మముఁ దండ్రి ముఖంబు లైదు వే +గమ తనయాఱుమోములను గైకొని ముద్దిడు మేటివేలుపుం +గొమరుఁడు నాదువాణికి నకుంఠితశబ్దము లిచ్చుఁ గావుతన్. (ఇ?) 388 + +సీ. తియ్యవెల్లువయను తెల్లదామరలోనఁ గొమరారునిద్దంపుగ్రుద్ద [గుబ్బ?] యనఁగఁ, +గొడుకుఁజూడఁగ వచ్చి కడ నిరవైనను నిలిచిన మంచుగుబ్బలి యనంగ, +ముక్కంటికొండకు నెక్కుడుగాఁగ వె న్నుండు పాటించినకొండ యనఁగ, +నేఱులనెలఁత నిండెలమి [?] వేడుకకునై పట్టిన ముత్తెపుబంతి యనఁగఁ, +గీ. బుడమిముద్దియ గంధంపుఁబూఁతతోడి +చన్నుఁగవఁనాగఁ జుక్కలసంగడీల +గనియొకో యనఁ దెలుపులగద్దె యగుచుఁ +దెల్లమిగ నొప్పు నత్తెల్లదీవిమీఁద. (ఆం) 389 + +శా. ధాటీధూళియుఁ బోలెఁ బుష్పరజముల్ దట్టంబుగా నుల్లస +ద్ఘోటీకోటులమాడ్కిఁ జూతతరువుల్ గ్రొవ్వారఁ జంచచ్చల +త్పాటీరానిల లోలపల్లవము లుద్యత్ఖడ్గసంఘంబుగాఁ +బాటిల్లెన్ వనవాటిఁ జైత్రుఁడు జితప్రాలేయసంరంభుఁడై. (ఇ) 390 + +సీ. నారాయణునకుఁ బ్రణామంబు గావింతు నడుగుల కెరఁగుదు నచ్యుతునకుఁ, +గైటభారికి నమస్కారంబు వాటింతు మ్రొక్కుసేయుదు నాదిమూలమునకు, +వందనంబొనరింతు వాసుదేవునకును దండమొనర్తు గదాధరునకుఁ +బ్రణతిసంపాదింతుఁ బరిపూర్ణమూర్తికి నంజలి ఘటియింతు నఖిలపతికి, +గీ. ననుచు నానందభరితులై యమర దైత్య +ముని నరోరగముఖ్యులు వినతులగుచుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0150.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0150.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e654754d3380e63476f255acda43705028a60913 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0150.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గొలువ నొప్పుజగత్పతిఁ గొలుతు నిన్ను +నఖిలభూతాత్మ! యాదినారాయణాత్మ! (ఆం) 391 + +ఉ. పూర్వకవీంద్రులం గొలుచుపూనికి నిప్పటివారిఁ గొల్తు ని +ర్గర్వత నిక్కవీంద్రులు పురాణకవీంద్రులకంటెఁ దక్కువే? +యుర్విని నేఁటివారగుట యొచ్చెమె? నేఁడును దామ్రపర్ణిలోఁ +బూర్వపుముత్తియంబులను బోలిన మౌక్తికరాజి లేదొకో? (జ) 392 + +ఉ. భారవిఁ గాళిదాసు శివభద్రుని మాఘుని బాణు భామహుం +జోరు మయూరునిం దలఁచుచున్ మఱియుం గవులౌ విదగ్ధు లె +వ్వారలు వారినెల్ల ననవద్యుల నాద్యులఁ బ్రస్తుతింతు సం +సార సుఖైకసార విలసత్కవితా వర వైభవార్థినై. (ఆం) 393 + +చ. మదమును మందెమేలమును మందటయుం దమకంబు వేడ్కయుం +గుదిగొనియున్న జవ్వనపుఁ గొమ్మలకాంక్ష యెఱింగి యెంతయున్ +బ్రిదులని కౌఁగిలింతలను బింకపుఁ గ్రీడ నఖక్షతాదులన్ +మదనగురుండనంగ సుఖమర్మములం దనిపెం బ్రవీణుఁడై. (ఆం) 394 + +సీ. మేరురోహణముఖ భూరిమహాశైల కులజనకాయిత గోపురంబు, +సోమసూర్యాద్యనానా మహస్సముదయ జననీభవద్వప్ర చక్రశతము, +అభ్రగంగాయమునాది ప్రవాహ సం ఘాత ధాత్రీభూతకేతనంబు, +సౌదామనీశక్రచాపపురస్సర ద్యుతిదేశికాయిత తోరణంబు, +గీ. నిఖిలపాతాళపాతాళ నిమ్నపరిఖ +మూర్ధ్వలోకోర్ధ్వలోకాయితోచ్చ సౌధ +మసదృశానేక శుభవిభవాస్పదంబు +పుణ్యసులభంబు వైకుంఠపురవరంబు. (ఆం) 395 + +సీ. రాగంబులగు శుద్ధరాగ సాళగరాగ సంకీర్ణరాగముల్ చక్కఁ దీర్చి, +స్త్రీ పు న్నపుంసక రూపంబులను వాని వేళలు మైత్రియు వెలయఁజూపి, +తాన ప్రపంచవిస్తారంబు చూపుచోఁ గ్రొత్తతానంబులు గొసరి కొసరి +స్వరమూర్ఛనా గ్రామజాతి శ్రుతుల లక్ష ణములకు నపుడు లక్ష్యములుగ[?] +గీ. ......లింపు లొదవంగఁదగిన శుద్ధ +దేశమార్గములను రాణఁ దేటపడఁగ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0151.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ac81e48267270bca19970f11cbaf025598a6e2e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0151.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +సకలమోహన సంగీతచతురుఁడగుచు +వేణుగానంబుఁ బ్రకటించె విశ్వగురుఁడు. (జ) 396 + +సీ. లసదురఃస్థలంబునఁ బసనైన గళమున విలసిత లీల శ్రీ నిలిపినారు, +చరణంబుపట్టున జడలలో చుట్టున ననువొందఁగా గంగ నునిచినారు, +భవ్యగుణంబున దివ్యదేహంబున నొఱపు మీఱఁగ భూతి మెఱసినారు, +తిరముగా మూఁపునఁ గరమొప్పురూపునఁ బొలుపొందఁగా ధాత్రిఁ బూనినారు, +తే. తెల్ల గల యిండ్ల నిలిచి వర్తిల్లినారు +ఇరువు రిరువుర భార్యల నేలినారు +పెక్కు మొగములకొడుకులఁ బెనిచినారు +హరిహరులు వీరు సర్వలోకాధిపతులు. (జ) 397 + +సీ. వలపుల బొమల మై నిలుకడఁ గన్నులఁ బుష్పచాపధ్వజ స్ఫూర్తిగలిగి, +కాంతి గంధంబునఁ గరములఁ దనువల్లిఁ గనకపంచమదామ గరిమఁదాల్చి, +కురులను బొడ్డునఁ బిఱుఁదునఁ గుచమున ఘనసరసీచక్రగతి వహించి, +నేర్పున నగవున నిగ్గున మొగమున శారదామృతభాను సమితినొంది, +గీ. కౌను నఖములసొబగును గల్గి చూపు +హరిమణి శ్రీసమానత నతిశయిల్లి +రూపశుభలక్షణముల నేపుమిగిలి +వెలఁదు లమరుదు రవ్వీట వేడ్కతోడ. (జ) 398 + +చ. వలపెటువంటిదో ముసలివాఁడనవచ్చునె? యద్దిరయ్య! ప +ల్కుల జవరాలు దాఁ జదువులోన జపంబులలోనఁ బాయ ద +గ్గలముగ నెల్ల ప్రొద్దును మొగంబునఁ గట్టినయట్ల యుంటు నీ +నలువకు నంచుఁ గాముకులు నవ్వువిధాత శుభంబు లీవుతన్. (ఇ) 399 + +చ. వెడవెడఁ గౌఁగిలించుచును వేమఱుఁ జుంబనలీల మోవియుం +దొడుకుచు బుజ్జగించుచును దొంగలిచూపుల లోన సిగ్గుతో +సుడివడు భీతి వాపి మదిసోఁకునకున్ సొగియంగఁజేసి యే +ర్పడ రతిసౌఖ్యముల్ మరపె బాలలకుం గమలాక్షుఁడింపుగన్. (ఆం) 400 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0153.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..661c31cb036861429765782d791402cf37bba5da --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0153.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +సీ. సూర్యునిఁబోలు కౌస్తుభముపైఁ బ్రాలంబ మనియెడు పరివేష మతిశయిల్ల, +మేఘంబుసరియైన మేనిపైఁ బీతాంబ ర ప్రభ యను తటిత్ప్రభలు మెఱయ, +నిండుఁజందురు నవ్వునెమ్మొగంబున సుప్ర సన్నత యను సుధాసార మమర, +జలజంబుఁ దెగడెడు చరణంబునను దివ్య దీర్ఘిక యను పూవుఁదేనె దొరఁగ, +గీ. హస్తముల శంఖచక్రగదాంబుజంబు +లమర ధర్మార్థకామమోక్షముల మాడ్కి +నఖిలలోకేశుఁ డాద్యుఁ డవ్యయుఁడమేయుఁ +డమ్మహాత్ముండు మెఱయు నారాయణుండు. (ఆం) 407 + +చ. స్ఫురదురుకర్ణతాళమునఁ బుట్టినగాడ్పున విఘ్నవారిదో +త్కరములఁబాఱఁదోలి మదధారల విశ్వముఁ దొప్పదోఁచుచున్ +గరివదనుండు దోడుపడుఁగాత! మహాగణనాథుఁ డర్థితోఁ +గరవదన స్తవంబు పని గైకొని సల్పిన నాకు సత్కృపన్ (జ) 408 + +రంగనాథుఁడు [?] (ఇ) +చ. అదలని తేరు తేరునకు నాదరువై తగువిల్లు వింటికిన్ +గుదురగు నారి నారిపయిఁ 2గూన్కుశరంబు శరంబు బొడ్డునం +బొదలినయంత యంతముఖముల్ నిజవాసములైన గుఱ్ఱముల్ +చెదరక నీకు నెట్టిపని సేయునయా! గిరిజాధినాయకా! (జ) 409 + +సీ. ఓజుచే ముట్టక యొగ్గానఁ బట్టక చక్కఁగా దివిఁబాఱు చక్రమునును, +లాయానఁ గట్టక లలి మేఁతవెట్టక వర్ణహీనంబైన వారువములు, +దవనవెట్టక జీవితము కాసుముట్టక సత్త్వసంపదఁజూపు సారథియును, +కడచీలఁ దట్టక ఘనముగా మెట్టక గంభీరసంపద గలుగునిరుసుఁ, +గీ. గలిగి తనరారు నరదంబుఁ గడఁక నెక్కి +త్రిపురవిజయంబుఁ జేకొన్న దేవదేవుఁ +డిందుశేఖరుఁ డానంద మందిరుండు +మనలఁ గరుణావిధేయుఁడై మనుచుఁ గాత! (ఆం) 410 + +ఉ. గోశతపంచవార్థులును గోయుగవార్ధులు గోత్రివార్ధులున్ +గోశరవార్ధులున్ విదితగోశత[వార్ధులు] పంచవార్ధు లా +కేశవ తల్పపద్మభవకేకిసవాహనదానవేశ దే +వేశులకిచ్చునట్టి పరమేశ్వరుఁడీవుత మా కభీష్టముల్. (జ) 411 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0154.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0154.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aae039510ec0a64432aa6cc460f3a9c57f45e62e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0154.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +రామయ్య, వాసిరాజు [బృహన్నారదీయము] (ఆం) +శా. అంభోజాసన మానసాంబుజభవుం డధ్యాత్మవిద్యోన్న తా +రంభుం డిద్ధ తపోవిశేషమిత ప్రస్ఫీత ఘోరాఘ సం +రంభుం డంచితశాంతిసంయుతుఁడు భారద్వాజ మౌనీంద్రుఁ డు +జ్జృంభించెన్ వరసప్తసంయమిజనశ్రేణీ సముద్భాసియై. (ఆం) 412 + +సీ. మల్లికానవసముత్ఫుల్లపాటల పుష్ప వల్లరీసౌరభ్య వాసితంబు, +కాసారనీరజ వ్యాసక్త మధుకరీ ఝంకార ముఖరితాశాముఖంబు, +పద్మాప్త కిరణప్రభావలీ సంతప్య మాన సర్వంసహామండలంబు, +దహనహేతిచ్ఛటాదందహ్యమాన దు ర్గమఘోరకాంతార సముదయంబు, +గీ. చటులతర నిర్భరోష్ణ సంసక్తవాత +శోషితాశేష నిమ్నగాస్తోమ జంతు +సంచయంబును నగు ఘర్మసమయ మేచి +వర్వె నతిసాంద్రమగుచు దిగ్భాములకు. (ఆం) 413 + +సీ. విశ్వంభరాచక్ర విజయలక్ష్మీఘన స్తన పరీరంభదోస్స్తంభ యుతుఁడు, +బాడబానలశిఖాభంగ భానుప్రభా ద్యోతమాన ప్రతాపోజ్జ్వలుండు, +కుండలీశాధీశ గురుపద్మసంభవ స్ఫుట శేముషీకళా భూషణుండు, +సురసింధుశరదభ్రశుభ్రాభ్రకాదభ్ర విభ్రమస్థిర యశో విశ్రుతుండు, +తే. విపుల కోదండ నిర్ముక్తవిశిఖనివహ +దారుణోదగ్ర దహన దందహ్యమాన +సమదశాత్రవ రాజన్య చటులవిపిన +సముదయుండు భగీరథక్ష్మావరుండు. (ఆం) 414 + +రామయ్య, ఆంధ్రకవి [విష్ణుకాంచీమాహాత్మ్యము] (ఆం) +మ. అరుణస్ఫూర్తి సురేంద్రదిక్తటమహావ్యాప్తిన్ విజృంభింపగా +శిరసు ల్వంచెఁ జకోరవర్గములు హెచ్చెం జక్రవాకంబు లా +తురతం గైరవపంక్తిఁ దూలెఁ గడు సంతోషించెఁ బద్మంబు లొ +క్కరి చే టొక్కరి మేలు పొమ్మనుట నిక్కంబైన చందంబునన్. (ఆం) 415 + +శా. ఇష్వాసక్రకచాదిసాధనపరాహీనప్రభాంగీకృతా +భిష్వంగద్యుమణిద్యుతిప్రకరుఁడై పీతాంబరాలంకృతున్ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0155.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c648e114f2329cb32d6bf56c08bf233e9af9c47 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0155.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +విష్వక్సేనుని గౌస్తుభాభరణు నుర్వీశ్రీయుతుంగొల్చి యా +విష్వక్సేనుఁడు సంచరించు గణరాడ్విఖ్యాతుఁ డాచక్కటిన్. (ఆం) 416 + +క. కాంచనబహువిధ రత్నా +భ్యంచితమై చిత్రరచనబంధురతరమై +మించి సురాసురముఖ్యులు +కాంచి నుతింపంగఁ గాంచి కాంచిం బోలెన్. (ఆం) 417 + +సీ. గజకచ్ఛపంబు లెరునికుక్షిలోనికినిరాది [టి][?] భిక్ష........., +సకలలోకములు నే జవసత్త్వసంపన్ను ఖురళికాయాత్రకు గోష్పదంబు, +బలభేదివజ్రమే యలఘు ఱెక్కలలోనఁ జిక్కిపెంపే[ఁదిన] చిఱుతపుల్ల, +కద్రూతనూజవర్గంబు లే మహనీయు నాగ్రహంబునకుఁ జొక్కాకుపదువు, +తే. లతఁడు హరిఁ గొల్వ నచ్చోటి కరుగుఁదెంచె +శంఖచూడసుదక్షిణ క్షమపయోద +వాహనోద్గారతాభీలసాహసైక +జనిత దాక్షిణ్యుఁడైనట్టి వినతపట్టి. (ఆం) 418 + +సీ. తనుఁబట్టి విడువని తగవరి యితఁడంచు మృడునకు నొకవంక మేలు సేసెఁ, +దనకుఁ బూర్వాశ్రితుఁడని సురాధ్యక్షుని శతకోటిధన సమన్వితునిఁ జేసెఁ, +దనపాదములు నితాంతముఁ జేరి కొలువఁగ రాజీవశత్రుని రాజుఁ జేసెఁ, +దనకు గుణంబుగాఁ దగిలియుండుట సూచి యహికులాధిపుని భోగాఢ్యుఁ జేసె, +తే. ననుచు మిన్నక కొనియాడినను నిజంబ +యగుచుఁ దనయందుఁ గాన్పించు ననుదినంబు +జగతి నొప్పారు నీ శైలచక్రవర్తి +యసమతరకీర్తి నిత్యకల్యాణమూర్తి. + +శా. ద్రాక్షాపాక నవీనవైఖరిఁ బ్రబంధస్తోమముల్ సెప్పి య +ధ్యక్షుండయ్యె మహాకవీంద్రులకు నాహా! యెట్టి పుణ్యాత్ముఁడో +సాక్షాద్భారతిఁ గాక యీతఁడు మనుష్యవ్యక్తియే యంచు సం +లక్షింపం దగు కాళిదాసుఁ గృతిలీలావ్యాసుఁ గీర్తించెదన్. + +సీ. పడియలలోపలఁ బడి యలందురుఁ గాక గండుమీనము లంబకముల సరియె? +పొదలు మాటుగ నేచి పొదలుటఁ గనుఁగాక యలరుగుత్తులు కుచావళుల సరియె? \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0157.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0157.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b64206fd9082181985bdb0e984cd63803239b39 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0157.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +భ్రాత నర్మిలిఁగన్నమాతనుఁ బాలింప లాలింపఁ జాలు నీ లావుకలిమి, +గేహిని రవిసుతావాహిని సాధింప భేదింపఁ జాలు నీ పేర్మికలిమి, +తే. జనులఁ బాతకజనులను జరుప నురుప +నలరు నీ నేర్పుకలిమి చిహ్నములు నీకు +మత్స్యకూర్మమహీధరమనుజసింహ +ఖర్వరామత్రయీ బుద్ధకల్కి గతులు. (ఆం) 425 + +రామరాజు, ఎలుకుర్తి [రామలింగశతకము] (జ) +సీ. గంగాప్రవాహంబు కన్నెగేదఁగిఱేకు నమృతాంశురేఖ ముత్యాలసేస, +యురగేంద్రహారంబు కురువిందములపేరు విసము కప్పురముతో వీడియంబు, +ప్రాఁతకంకటికాలు పంకసంజాతంబు జింకపిల్లయు రాచచిలుకబోద, +యిభచర్మచేలంబు నింద్రగోపపుఁబట్టు భూతిపుంజము నవ్యపుష్పరజము, +తే. హేమగోత్రకోదండంబు నిక్షుధనువు +గలుగునర్థనారీశ్వరాకారమునను +భువనజాలంబుభక్తులఁ బ్రోవుమయ్య +రాజహంసరథాంగ! శ్రీరామలింగ! (జ) 426 + +రామలింగయ్య, తెనాలి [కందర్పకేతువిలాసము] (జ) +ఉ. అక్కమలాక్షిఁ గన్గొనినయప్పటినుండియు నేమి చెప్ప నా +కెక్కడఁ జూచినన్ మదనుఁడెక్కడఁ జూచిన రోహిణీవిభుం +డెక్కడఁ జూచినx జిలుక లెక్కడఁ జూచినఁ గమ్మగాడ్పు లిం +కెక్కడ వెట్ట యోర్వఁగల నీ విరహానలతాపవేదనన్. (జ) 427 + +ఉ. కామిని చంద్రుఁ జూచి మదిఁ గందు సరోరుహగంధి మంది రా +రామముఁ జూచి మ్రానుపడు రాజనిభానన సారెకున్ శుక +స్తోమముఁ జూచి యేఁకరును దొయ్యలి కోకిలఁ జూచి కంటఁ గెం +పౌ మదలీలఁదాల్చు మదనానలతాపవిషాదవేదనన్. (జ) 428 + +సీ. తారామనోరంజనారంభ మే దొడ్డు శిలలు ద్రవింపంగఁ జేయుననినఁ +జాకోరహర్షయోజనకేలి యేదొడ్డు పేర్చి యంభోధు లుబ్బించు ననినఁ +గుముదౌఘతాపోపశమకృత్య మేదొడ్డు సృష్టియంతయుఁ జల్లసేయుననిన +వరనిశాకామినీవాల్లభ్య మేదొడ్డు వర్ణింప సత్కళాపూర్ణుఁ డనినఁ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0160.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..114c68d410508187932273514d89664f3a8bf827 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0160.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ద న్నెఱయంగ నల్కినవిధమ్మున వెన్నెల గాయ నప్పురిన్ +సున్నపుమేడ లభ్రపద చుంబిశిరోగృహరాజి రాజిలున్. (జ) 441 + +క. పురనిధిరక్షకునై ఫణి +పురము వెడలి వెట్టివెట్టి పొంగారు ఫణా +ధర పరివృఢుకరణి భయం +కరమగుఁ బ్రాకారపరిథి కడు నచ్చెరువై. (జ) 442 + +సీ. మదభిన్నకటగళన్మౌక్తికంబులు తొట తొట రాల మస్తవిధూననముల +ఆనమత్కుతలంబులగు పదక్రమముల ఘణఘణంకృతి నాభిఘంట లులియఁ +గీర్తిచంద్రికలయాకృతి దట్టమై దళ దళఁ బర్వ దంతకుంతముల రుచులు +పుష్కరఫూత్కారముల నకాలపు వాన కారు లెల్లెడఁ దము తార కురియఁ +గీ. దమకుఁ బరవాహినులలోను దఱియఁ జొచ్చి +క్రీడలాడుట యుచితపుజాడ లనఁగఁ +బెరిఁగి సరయూజలంబుల సరసలీల +గ్రాలఁ జనుచుండు నప్పురి గంధకరులు. (జ) 443 + +సీ. ముదురుఁజీకఁటిమన్నెమూఁకకుఁ గై జీత మొసఁగు కుంతలముల యొప్పు వెలయుఁ +బండు వెన్నెలరాజు బంటుగా నేలు చ క్కని మొగంబుల నిక్కుఁ గని భజింపఁ +బసిఁడిగట్రేనిఁజేపట్టుకుంచము సేయు జిగిమించు చన్నులబిగువు నిగుడ +గబ్బియేనిక దొర గారాముగాఁగ మ న్నించులేనడపుల నేర్పు మెఱయ +తే. నూరువులె గాదు? రంభ మైయొఱపుఁ దమ వ +శంబు గావింపఁ, బద నఖచయమె కాదు +విలసనముఁ దార పాటింప వీటఁ బద్మ +పత్రనేత్రలు చాలఁ జూపట్టుచుంద్రు. (జ) 444 + +చ. యుగములు వేయు వోవు నొకయుద్దరువుల్ గణుతించు నంతకే +యుగములు లక్ష చెల్లుఁ బొరి నున్నధనంబు మితింప నమ్మహా +యుగశతకోటు లేఁగు నితరోన్నతవస్తువులెన్నఁ గీస వె +ల్తిగ నలకాదినాథులు గదే పురిలో మను వైశ్యపుంగవుల్ (జ) 445 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0162.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5777948ac39773cc3bc0573937b98d3bc4a5f53e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0162.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +చ. సరసులపొందు గల్దనఁగఁ జాలి బహూన్నతచారుశాఖలం +బెరిఁగి మహాద్విజావనమె పేర్చి నిజాయతిగాఁ దనర్చి ని +ర్భర జనతాపసంహరణపాత్రములయ్యు మహీజవాటికల్ +పురివెలి నిల్చె మేటియు నపూజ్యుఁ డగున్ మధుపానుకూలతన్. (జ) 451 + +వల్లభరాయఁడు [వీథినాటకము] (జ) +సీ. చంద్రఖండములతో సరివచ్చు ననవచ్చు విమలదంష్ట్రాప్రరోహములవానిఁ, +బవడంపుఁగొనలతోఁ బ్రతివచ్చు ననవచ్చు కుటిలకోమలజటాచ్ఛటలవాని, +నింద్రనీలములతో నెనవచ్చు ననవచ్చు కమనీయతరదేహకాంతివాని, +నుడురాజరుచులతో నొఱవచ్చు ననవచ్చు చంచన్మదాట్టహాసములవాని, +గీ. సిగ్గుమాలిన మొలవానిఁ జిఱుతవాని +నెల్లగాలంబు ములికినాఁ డేలువాని +నర్థి మోపూర నవతారమైనవాని +భైరవునిఁ గొల్వ వచ్చిరి భక్తవరులు. (జ) 452 + +వీరయ్య, పిల్లలమఱ్ఱి [పురుషార్థసుధానిధి] (ఆం) +సీ. కాశకర్పూరనీకాశఁగా భావింపఁ గవితానిరూఢిఁ బ్రఖ్యాతి నెసఁగు, +యావకారుణదేహయష్టిఁ గాఁ జింతింప మదకుంభియానల మరులుగొలుపు, +నీలజీమూతసన్నిభఁగా విలోకింప సకలమాయాప్రపంచంబు నడఁచుఁ, +గనకచంపకధామగౌరిఁగా శీలింప నంహస్సమూహంబు సంహరించు, +గీ. శంభుదేవి విశాలాక్షి సదనుకంప +యోగిజనసేవ్య యోగపయోదశంప +శ్రీకర కటాక్షలేశరక్షిత నిలింప +ముజ్జగంబుల మొలిపించుమూలదుంప. (ఆం) 453 + +సీ. భర్గభట్టారకు పర్యాయమూర్తికి షాణ్మాతురుని కూర్మిజనకునకును, +మేషరాజము నెక్కుమేటిరౌతున కమరాధీశుపొరుగుదిశాధిపతికి, +హరిణవాహనుని నెయ్యపుసంగడీనికి సామిధేనీప్రియస్వాంతునకును, +యాయజూకులయిండ్ల యనుఁగుఁజుట్టమునకు స్వాహాస్వధాప్రాణవల్లభునకు, +గీ. దండములు వెట్టెదము మోడ్చెదము కరములు +సేవ యొనరించెదము మమ్ముఁగావు ప్రోవు \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0164.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0164.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..677c78b960dd7cd8d4ff68dee2f261224857799d --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0164.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +సీ. శూలి కన్నులఁగెంపు చూపిన రౌద్రంబు పొదల ముందఱిదెసఁ బొడమినతని, +భువనభయంకరస్ఫూర్తి పెంపెసలార శరభావతారతఁ బరఁగినతని, +జన్నంపుసిరి కొనసాఁగఁ జూచినతాతఁ జేకొని తలవంపు చేసినతనిఁ, +దళతళమని మించుదులకిచు కైదువుల్ కరములు పదిరెంటఁ గలిగినతని, +గీ. సురలు నసురులుఁ బలుమఱుఁ జూచి బెదర +బిరుదుపెండెంబు డాకాలఁబెట్టినతని +భద్రకాళి మహాశక్తిఁ బరమభక్తిఁ +బాయకుండెడు శ్రీవీరభద్రుఁ దలతు. (ఆం) 458 + +శేషనాథుఁడు [పర్వతపురాణము] (జ) +ఉ. తత్తరపాటుతో నిరులు తద్దయు మాన్పఁగఁ జాలు కన్ను ను +వ్వెత్తున వేల్పుమూఁకలకు విందులు వెట్టెడుకన్నుదమ్మియున్ +మొత్తమెలర్ప లచ్చికిని ముద్దుగఁబుట్టిన ముద్దుపట్టి మే +నెత్తిలఁజూచుకన్నుగల యిట్టిఁడి వేలుపుఁ గొల్తు నిచ్చలున్. (జ) 459 + +శ్రీగిరన్న, చెనమల్లు [శ్రీరంగమాహాత్మ్యము] (ఆం) +క. కాలాగరుకుంకుమ స +మ్మేళనబాలాకుచాగ్రమేదుర పరి రం +భాలోల లీలచే హిమ +కాలముఁ గడుపుదురు జనులు కౌతుకమతులై. (ఆం) 460 + +చ. తమము నుడువ్రజంబు భరితంబుగ నంతటఁ దూర్పుదిక్కునన్ +హిమకరజన్మవేళ నుదయించినపాండిమ మించి పాఱెఁ బ +శ్చిమమున కభ్రలక్ష్మి కుచసీమఁ గురంగమదంబలంది హా +రములిడి తా దుకూలమున రక్షగఁ బయ్యెద గప్పుచొప్పునన్. (ఆం) 461 + +సీ. దీపించు నే వేల్పు దివ్యాంగకంబులఁ గాళీకుచాంగరాగంబు భూతి? +కొమరొందు నే వేల్పు గురుజటాభరసీమ నమృతాంశుఖండంబు నభ్రగంగ? +కడుమించు నే వేల్పు గాత్రవల్లికచుట్టు వ్యాఘ్రచర్మము వారణాజినంబు? +కరమొప్పు నే వేల్పు కంఠపీఠంబున భుజగేంద్రహారంబు పునుకపేరు? \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0165.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0165.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..507329e1e0db155c97d3cc443d436b440046cc03 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0165.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. అట్టి వేలుపు శంకరుండాదిమూర్తి +వేదవేదాంతవేద్యుండు విశ్వభర్త +విసకితోజ్జ్వల వదనారవిందుఁ డగుచు +నుచిత రీతిఁ బేరోలగం బున్నయంత. (ఆం) 462 + +శా. సంతోషంబునఁబొంది యేలె విమలస్వాంతున్ మహాదానవ +ధ్వాంతవ్యూహవిదారణోజ్జ్వల వివస్వంతున్ యశఃపూరితా +శాంతున్ సాహసవంతు నిర్భర జయాయత్తైకవిశ్రాంతు ధీ +మంతున్ భర్మనగేంద్రకాంతుని హనూమంతున్ జవాత్యంతునిన్. (ఆం) 463 + +శ్రీనాథుఁడు [వల్లభాభ్యుదయము] (జ) +సీ. రజనీవధూకర్ణ రజతతాటంకంబు వలరాజు ధవళోష్ణ వారణంబు +ప్రోషితయువతి హృత్పుటభేదదాత్రంబు బహుచకోర కుటుంబ పానపాత్ర +మధుకైటభాసుర మథనుదాఁపటికన్ను చక్రవాకంబుల చల్లచేఁపు +దుగ్ధపాథోరాశి తొలిచూలిసంతతి రోహిణీదేవితారుణ్యఫలము +తే. చంద్రకాంతశిలానునిలకృపీట[?] +నిర్జరాంధోవ్యథా మోక్షనియమవైద్యుఁ +డంధకారచ్ఛటా హలాహలహరుండు +చంద్రుఁడొప్పారెఁ గాంతి నిస్తంద్రుఁడగుచు. (జ) 464 + +శ్రీనాథుఁడు (?) [నైషధము] (ఆం) +సీ. మించి కన్నులఁ గోరగించు రాజాన్నంబు లొలుప యించుకలేని యొలుపుఁబప్పు +అభినవసంతప్త హైయంగవీనంబుఁ బరువంపు రుచినొప్పు పాయసములు +నేతను మిరియాల నెనసిన కూరలు ఖండశర్కరతోడఁ బిండివంట +గ్రొజ్జుగాఁ గాంచిన గోక్షీరపూరంబుఁ బనస రంభా చూతఫలచయంబు +గీ. ద్రాక్షపండులు ఖర్జూర మాక్షికములు +బహుసుగంధిరసావళు ల్పానకములు +పెక్కువిధముల పచ్చళ్ళు పెరుగు మజ్జి +గయును వడ్డించి రెంతయుఁ గ్రమముతోడ. (ఆం) 465 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0166.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0166.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..73bc04ba3a1a204b2ff102bc4452aa5b3736a964 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0166.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +సర్వదేవుఁడు [ఆదిపురాణము] (ఆం) +మ. సరసీజాతవిరాగకారి పురయోషావక్త్రహృద్యాతిసుం +దరకాంతిన్ దఱిఁగించు బో యని మదిం దర్కించి దోషాకరున్ +బురముద్దండ కరంబు లెత్తి చఱవం బొత్తైనయట్లొప్పు ను +ద్ధుర సౌధాగ్రనిబద్ధకేతువు మహాదోలాభిరామంబుగన్. (ఆం) 466 + +క. హరినీలమణి విరాజిత +సురుచిర గోపురము దగిలి చూచి తమిస్రా +కరుఁడు విధుంతుదమండల +పరిశంకం జేసి పురముపైఁ జన నోడున్. (ఆం) 467 + +సర్వదేవుఁడు [విరాటము] (ఆం) +సీ. ఇక్షురసాబ్ధి నీరెట్టిదో యని మది నూహించి యువ్విళులూరకుండ +విరసంపుముదిమికిఁ బరిహరంబఁగు రసా యనముమీఁదికిఁ జిత్త మరుగకుండఁ +దివిరి దేహమ్ము వేధించు సిద్ధరసంబు[?] కందువ యచ్చోటి కందకుండ +నాయువుఁ జిరతరస్థాయిగాఁ జేయు సు ధారసంబున వేడ్కఁ దగులకుండ +గీ. నఖిలజనులకుఁ బంకేరుహాసనుండు +నేర్చి యన్నింట రుచులొడఁగూర్చి తెచ్చి +సంచితంబులుగా సంగ్రహించె ననఁగ +భరితజలములై పురసరోవరము లొప్పు. (ఆం) 468 + +సర్వన్న, మలయమారుతము [షష్ఠస్కంధము] (జ) +సీ. పోడియావగనున్న వుదులు జక్కవలింక నక్కట నెగసెగా శాడకున్నె, +సరిగామి నెంతయుఁ జఱులలోఁ బడనున్న గిరులెల్ల నిఁకఁ బెచ్చు పెరుగకున్నె +పగిలి లోఁగరఁగెడు బంగారు కుండలు తలకెక్కి యటమీఁదఁ జెలఁగ కున్నె +గలఁగినమాలూరఫలము లింకిట మీఁద గిట్టితి దీవులఁ బెట్టకున్నె +తే. సదు...గ మైన నున్నతిఁ బాయవలసె +నక్కటా! మాకు నని యమి యాత్మఁగుంద +మునుపుఁ చింతాంధకారంబు మొనసె ననఁగ +నలిన లోచన చనుమొనల్ నల్లనయ్యె. [?] (జ) 469 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0167.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef60dc77413a6b3bab82fa9c729b6437e00339ef --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0167.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +సింగయ, ఏర్చూరి [కువలయాశ్వచరిత్ర] (జ) +శా. ఆదిబ్రహ్మముఖాళి చాలక విహారార్థ ప్రయత్నంబుతో +వేదంబుల్ భువి ధర్మపోషణకునై విఖ్యాతిగాఁ బుట్టెనో +కాదే నిట్టి మహత్త్వ మన్యుల యెడం గానంబు నాఁ బొల్తు రా +భూదేవోత్తమ లప్పురంబున మహాపుణ్యప్రభావంబులన్. (జ) 470 + +క. గిటగిటనగు నెన్నడుములు +పుటపుటనగు చన్నుఁగవలుఁ బున్నమనెలతోఁ +జిటచిట లాడెడు మొగములుఁ +గటితటముల యొప్పు శబరకాంతల కొప్పున్. (జ) 471 + +ఉ. గోపురగోపురప్రతిమగోపురముల్ చెలువొంద నప్పురిన్ +మాపులు రేపులం గవలు మంజులగీతవినోదకృత్యముల్ +చూపఁగఁ గిన్నరాదులవి చూచు నెపంబున వచ్చి నేర్తు రా +లాపవిశేషనర్తనవిలాసకలాపముల్ ముదంబునన్. (జ) 472 + +ఉ. చల్లనిపండువెన్నెలల సౌధతలోన్నత హేమవేదులం +దల్లన వల్లభుల్ గదిసినట్టి సుధాకరుఁ జూచి ప్రాణముల్ +జల్లన రాహువుందలఁచి సయ్యనఁ బాపుదు రంకసంగ తో +త్ఫుల్ల వధూముఖంబులను బొల్పగు కస్తురిపత్రభంగముల్. (జ) 473 + +సీ. తన జన్మ మప్పులఁ దలమున్కలని రోసి పులిన మీ పొంకంబుఁ బొందెనొక్కొ? +పరికింపఁదన పట్టు తిరిగెడిపాటని పెన్నిధిసుడి మూర్తి బెరసె నొక్కొ? +బ్రతు కెల్లగతి బట్టబయలాయె నని చూచి గగన మీ పుట్టువుఁ గనియె నొక్కొ? +పనిలేక పాసెడి పాపంబుఁ దలపోసి జక్కవ లీ రీతి కెక్కె నొక్కొ? +గీ. యనఁగ లలనజఘన మంబుజముఖినాభి +చామనడుము బాలచన్నుదోయి +మహితరుచులఁ దెగడి మానవపతి కన్ను +దోయి పండువగుచు దొరసె నంత. (జ) 474 + +సీ. తమచూపు లొగిఁ బాంథతతులపైఁ బూనిన భావజుకరవాలభాతు లనఁగఁ +దమకురుల్ యువమృగేంద్రములకై తీర్చిన మరునసమానంపుటురు లనంగఁ +దమహాసములు విటోత్కరమానములఁ బట్టు వలరాజుపూవులవల లనంగఁ +దమకాంతి పురుషులఁ దాపంబు నొందించు రతిరాజుమోహనరస మనంగ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0169.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0169.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9e7e133ee1fcd7d85a73044b6eb5803f0bd895a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0169.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +తే. శేషఫణులకు మణులైనఁ జేరి యమ్మఁ +గోరి రత్నాకరంబైన గుత్తగొనఁగఁ +జాలి వరవస్తు సంచయ సమితి నొనరి +పరఁగుదురు వైశ్యవరు లప్పట్టణమున. (జ) 481 + +సిద్ధనప్రెగడ [శాకుంతలము] (ఆం) +ఉ. నీరజమిత్రుతో బయలనిల్చి చలంబునఁ గిట్టి మైమయిం +బోరుట దుర్లభంబనుచు భూరితమఃపటలంబు లొక్కమై +సూరెలఁ గోటవట్టి పొడసూపఁగ నొక్కొ యెదిర్చె నాఁగఁ బ్రా +కార నిబద్ధమణికాంతిఁ గనుంగొన నొప్పునెంతయున్. (ఆం) 482 + +సూరయ్య, కంచిరాజు [కన్నప్పచరిత] (జ) +ఉ. కారణ మేమి? రక్కసు నఖంబుల వ్రచ్చితి నాఁడు నీకుఁ బెం +పారఁ గుఠార మబ్బదొ? పురారివిరించులు చేరి యేటికిం +1గోరనఁ బోవుసేఁతలకు గొడ్డలి యన్నఁదొఱంగితో? వినం +గోరెద నన్న యిందిరకుఁ గోర్కులనిచ్చు ముకుందుఁ గొల్చెదన్. (జ) 483 + +ఉ. కొమ్మును దొండమున్ కఠినకుంభయుగంబును నయ్యుమా కపో +లమ్ముల చారుకాంతిఁ దొడలన్ వలిచన్నులఁ బోలెఁ, బుత్త్రకుం +డిమ్ములఁ దల్లిఁబోలి జనియించిన నంచితభాగ్యవంతుఁ డౌ +నమ్మ! యటంచు సిద్ధసతు లక్కునఁజేర్చు గజాస్యుఁ గొల్చెదన్. (జ) 484 + +మ. తమ సౌభాగ్యము లంగసంభవుని భద్రశ్రీల సేవింపఁగాఁ +దమ దృగ్జాలము లా లతాంతశరకుంతశ్రేణిఁ బాలింపఁగాఁ +దమ వృత్తస్తనభారముల్ మరునిచిత్తస్ఫూర్తి సూచింపఁగాఁ +దమకం బారఁగఁ జేరి చూచిరి పుళిందగ్రామణిన్ బ్రేముడిన్. (జ) 485 + +సీ. శ్రుతిసుధాక్ష్మాభక్తసురజననీవధూమల్లశంకరధర్మమహితబుద్ధిఁ +గగకూర్మకిటినరమృగకుబ్జరామరామానంత ద్ధకల్క్యాహ్వయముల +నముచిమందరకుదానవబలార్జునపంక్తి ముఖముష్టికస్త్రీవిముక్తఖలులఁ +దత్పుచ్ఛకర్పరదంష్ట్రాగ్రనఖపదపరశుబాణహలాంగఖురపుటములఁ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0170.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4041bb0b1ef6fca1b6d88a23002c48c7b26ef049 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0170.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +ఆ. జెరివి తాల్చి యెత్తి చీరి బంధించి ని +ర్జించి యేసి యేర్చి చెఱిచి మట్టఁ +గడఁగచున్న శౌరి కరుణావిధేయుఁడై +మనలఁ గోర్కులిచ్చి మనుచుఁగాత. (జ) 486 + +సూరయ్య, నూతనకవి [ధనాభిరామము] (జ) +చ. ఇరువదియాఱు వీక్షణములెన్నఁగ నాలుగు వక్రచేష్ట లిం +పరుదుగ నేడు భ్రూనటన లర్వదినాలుగు దోర్విలాసముల్ +సరసతఁ జూపి హంస వృష సామజ వాయస శుద్ధ సంగతుల్ +పరువడి ముట్ట నిల్పె సితపంకజలోచన పాడుచుండఁగన్. (జ) 487 + +సోమయ్య, దామరాజు [భరతము] (జ) +ఉ. అంబరసీమఁ దారలు జటాటవి మల్లెవిరుల్ భుజాంతరా +ళంబున హారసంతతు లిలాస్థలిఁ బూవులవర్షముల్ ప్రసూ +నంబులు సత్కృతాంజలి ననం దగి మౌక్తికతుల్యమౌళి గం +గాంబుకణంబు లుట్టిపడ నాడెడుశంభుఁడు మిమ్ముఁ బ్రోవుతన్. (జ) 488 + +మ. అడుగుల్ ముప్పదియాఱిటన్ వెడలు పై హస్తత్రిషట్కంబుచే +నిడుపై యున్నతమై సమస్థలమునై నిర్మోకహస్తాంకమై +మృడ మిత్ర [?] పులందు వాకిలొకటై మించం గవాక్షంబు లిం +పడరన్ శాలను రాజు షడ్విధము నాట్యంబిట్టు సేయించుటన్. (జ) 489 + +ఉ. నంది మృదంగరావము ఘనస్తనితంబని మ్రోల నున్న యా +స్కందుని వాహనంబగు శిఖండి యఖండితనృత్యమాడ భీ +తిం దన హస్తరంధ్రముగతిం జొరునాభరణాహిరాజి వో +వం దలయూచువిఘ్నపతి భాసురపూత్కృతి మమ్ముఁ బ్రోవుతన్. (జ) 490 + +సీ. ప్రాకారములయందుఁ బటుగోపురంబుల దామరమ్యద్వారసీమలందు +విపణిగృహంబుల వెలయునాయుధహస్తభటులను హి[తము]గాఁ బ్రౌఢి నిల్పి +రక్షితంబొనరించి రాజబింబ ద్యుతుల్ మించికాయుచు నున్న మంచివేళ +మహిమ నాప్తసుబంధుమధ్యస్థలమునందుఁ జెలఁగి రత్నాసనాసీనుఁడగుచు \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0171.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4e1645450ffd03c18f77cee6c387816d0a0f05a7 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0171.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ఆ. నర్తకేళిలాస్య నటనాగతులచేత +శాస్త్రసమ్మతముగ జనులకెల్ల +వేడ్క సూపి మఘవవిభవుఁడై కొలువుండ +వలయు విభుఁడు నిఖిలకళలు నెఱిఁగి. (జ) 491 + +సీ. మొదలిపుష్పాంజలి ముదమునఁ గావించి కరబాళిమొగబాళి సరవులెత్తి, +యురుపృథుబాళము లొగిఁబిల్లమురువును హస్తప్రకణము లే ననువుచఱచి, +కడకట్టుశబ్దంబు కడఁగి దర్వును జిందు బాగైన గీతప్రబంధములును, +కుండలి బహురూపదండలాస్యవిలాస దేశిమార్గంబుల తెరువులెఱిఁగి, +గీ. నయము బిఱుసును, నరిగతుల్ కడిఁది గాను +తిరువుమురువును నిలుకడ తిన్ననగుచు, +పాత్రఁ గొనిపించఁ గొనఁగను బ్రౌఢియైన +వాఁడె నటుఁడనఁబరఁగు నీ వసుధయందు. (జ) 492 + +సోమయ, పెదపాటి [అరుణాచలపురాణము] (జ) +సీ. అంగయుక్తంబుగా నామ్నాయములు నాల్గు చదువంగ నేరని సద్ద్విజాతి, +బ్రాహ్మపాద్మాదిపురాణాగమేతిహా సములెఱుంగని బ్రహ్మసంభవుండు +భాట్టవైశేషిక ప్రాభాకరాది శా స్త్రములాఱు చూడని ధరణిసురుఁడు +స్వకులోచితములైన సప్తతంతువులెల్లఁ బార మెయ్దింపని బాడబుండు +తే. కావ్యనాటక లసదలంకార ముఖ్య +విద్యలన్నియు నెఱుగని విప్రవరుఁడు +పంచయజ్ఞంబులును లేని బ్రాహ్మణుండు +వెదకిచూచినఁ బొడమండు వీటిలోన. (జ) 493 + +క. తఱుముదు రంతకునైనను +వెఱచఱవఁగ భద్రకరుల విఱుతురు హరి ను +క్కఱఁబట్టి చట్ట లేరుదు +రుఱుకుదురు యుగాగ్నినైన నురుభటులందున్. (జ) 494 + +ఉ. తారకజిచ్ఛిఖండి శివతాండవమాడ నతండు మర్దళో +దార రవంబు మేఘ నినదంబని చేరినఁజూచి నాసికా +ద్వారబిలంబు జన్నిదపు వ్యాళము చొచ్చినఁ దొండమెత్తి ఘీం +కారము సేసి నవ్వువెనకయ్య కృతీశ్వరు మన్చుఁగావుతన్. (జ) 495 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0172.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0172.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db72a6b40c0bad95c3d681eb258580d97a235546 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0172.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. ప్రతిభావిలంఘితభారతబహుకథాఘట్టు నన్నయభట్టుఁ గడు భజించి, +యుభయభాషాప్రౌఢిమోద్యన్మహారాజ్యభాజిఁ దిక్కనసోమయాజిఁ బొగడి, +వాక్ప్రతోషితదక్షవాటీమహాస్థానభీము వేములవాడభీముఁ గొలిచి, +భావబంధ నిబంధ పరమేశబిరుదప్రశర్ము నెఱ్ఱయశర్ము సన్నుతించి, +గీ. భారతీహారు భవదూరుఁ బ్రణుతి సేసి +సుకవికులసోము నాచన సోమునెన్ని, +నవ్యకవితాసనాథు శ్రీనాథుఁ దలఁచి +సరససకలాంధ్రకవుల కంజలి యొనర్చి. (జ) 496 + +ఉ. బంటుతనంబు వైభవము భాగ్యము తేజము చాలఁగల్గ ము +క్కంటిని దమ్మికంటి నధికంబగు భక్తి భజించి కేలిమైఁ +గంటకులం జయించి కలకాలము నర్థులకోర్కిపంటలై +పంటలుఁబాఁడియుంగలిగి పంటలు మీఱుదు రప్పురంబునన్. (జ) 497 + +సీ. భ్రమరికావళికప్పు ప్రసవగుచ్ఛభ్రమ ద్భ్రమరకావళికప్పు బాంధవింప, +కరములకెంపును గమనీయహల్లకో త్కరములకెంపు సఖ్యంబు సేయ, +ముఖసౌరభములు నమోఘాతిముక్తక ముఖసౌరభంబులు మొనసి బెరయ, +హాసవిస్ఫూర్తులు నతులవర్ణప్రతి హాసవిస్ఫూర్తులు నణఁగి పెనఁగ, +తే. సారములగు తమ్ముల విలాసములు చూపి +వరుసఁబువ్వులు జట్టికోవచ్చినట్టి +జనుల మనసులు మును తీరు జట్టికొండ్రు +పుష్పలావీవధూటు లప్పురమునందు. (జ) 498 + +ఉ. రాజులు విక్రమోగ్రమృగరాజులు విశ్రుతదివ్యకాంతి రే +రాజులు రూపరేఖ రతిరాజులు మానగుణంబునందు రా +రాజులు దానశక్తి ధనరాజులు వైభవభోగవృద్ధి స్వా +రాజులనంగ నొప్పుదురు రాజితతేజులు దత్పురంబునన్. (జ) 499 + +చ. వలుఁదకుచంబులున్ బవడవాతెఱలున్ మెఱుఁగారుమేనులున్ +బలుచని చెక్కుటద్దములుఁ బద్మపుమోములుఁ గంబుకంఠముల్ +కలువలఁబోలుకన్నులు వికాసపునవ్వులుఁ జిల్కపల్కులున్ +దలిరుల మించుపాదములుఁ దత్పురికాంతల కొప్పు నెంతయున్. (జ) 500 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0173.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..54ed314345d1bdc93c5745bb6e2e07d5637c294b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0173.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +సీ. విపణికోరో యన్న విబుధాచలంబైనఁ దెమ్మనఁ దేని వైదేహికుండు, +పులిజున్నువలె నన్నఁ బొరుగిల్లు సూపక యా క్షణంబున నీని యర్యవరుఁడు, +మహనీయకౌస్తుభ మాణిక్యమునకైన వెలఁద్రెంచనేరని విడ్వరుండు, +గురుతరహాటకకోటికిఁ బడగలు కోటియెత్తని వణిక్కుంజరుండు, +గీ. మందునకునైన లేరు సమగ్రభోగ +భాగ్యసంక్రందనులు జగత్ప్రకట కీర్తు +లర్థి సంపత్ప్రదుల్ నిర్జితార్థపతులు +వర్ణితోదారు లప్పురివైశ్యులెల్ల. (జ) 501 + +సీ. వ్యాసుని వాల్మీకి వరరుచి వామను బాణు క్షేమేంద్రునిఁ బ్రవరసేనుఁ +గర్ణామృతు మయూరుఁ గాలాంతకుఁ గళింగుఁ గవిదైత్యు శివదాసుఁ గాళిదాసు +భట్టార హరిచంద్రు భట్టనారాయణు భట్టగోపాలుని భట్టబాణు +భాసు భామహు సార్వభౌముని శివభద్రు భారవి భవభూతి భర్తృహరిని +తే. రాజశేఖరుఁజోరు మురారిఁగృష్ణ +మిశ్రు జయదేవు దండి సౌమిల్లు సోమ +చంద్రు దిఙ్నాగు విజయవిశాలదేవు +హర్షుఁ జిత్తపు శాతవాహను సుబంధు +మాఘు మల్హణు బిల్హణు మఱియుఁ గలుగు +ప్రథితగీర్వాణకవులను బ్రణతి సేసి. (జ) 502 + +సోమయ, పెదపాటి [కేదారఖండము] (ఇ) +ఉ. కన్నియ రూపుఁగోరుఁ, గనకంబులు గోరును దల్లి, బుద్ధిసం +పన్నతఁ గోరుఁ దండ్రి, కులభవ్యతఁ గోరును బంధుకోటి, ప +క్వాన్నపలాదిభక్షణము లన్యులు గోరుదు, లిట్టు లిన్నియున్ +బన్నుగ నొక్కచో నొదవె, భాగ్యము సేసితిఁ గన్య నిచ్చెదన్. (జ) 503 + +సీ. కక్షకటిస్కంధకుక్షిఫాలాస్యంబు లాఱు నున్నతము లయ్యర్భకునకు, +నాజానుబాహునాసాక్షులు దీర్ఘముల్ హ్రస్వముల్ పృష్ఠమేహనగళంబు, +లంగుళీజత్రుకేశాంఘ్రిగుల్ఫములు సూక్ష్మము లధరోష్టనఖరదృగంత +తాలుజిహ్వాకరతలరేఖ లెఱ్ఱన స్వరనాభిసత్త్వముల్ సద్గభీర \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0175.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e2c6a4d5c0b5f8a8eb7b29d174d0c390685e101b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0175.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +గీ. కవిత సెప్పినఁదగుఁ గాక కవిసి నోరి +కొలఁదు లివ్వల నవ్వలఁ గూర్చి తెచ్చి +దిట్టకూళతనంబున వట్టిబిగిని +గావ్యమని చెప్ప మెత్తురే కవిజనములు. (జ) 508 + +సీ. వనిత యూర్పులచేత వావిలి వికసించెఁ బాటఁబ్రేంకణము లేఁబరువమయ్యె, +నాతుక చూచిన నలువొత్తెఁ దిలకంబు గొమరారె మాటలఁ గొండగోఁగు, +సతిముఖరక్తిచే సంపంగి సొంపెక్కె నవ్విన సురపొన్న మవ్వమలరె, +నెలనాఁగ కౌఁగిట నిగురొత్తెఁ గురవకం బంటినఁ జెలువొందె నామ్రతరువు, +గీ. పొలఁతి పుక్కిటిమధువునఁ బొగడ వొలిచెఁ +గాంతపదసంగమున నశోకంబు విరిసెఁ +గాననములోన జాతి యొక్కటియె తక్క +భూజములుఁ దీఁగలునుఁ బూచి పురువులయ్యె. (ఆం) 509 + +సీ. వేదాదులగు మహావిద్యలన్నియుఁ గూడి మూర్తిమంతంబులై మొనసి కొలువఁ, +గ్రతుమరీచ్యంగిరఃకణ్వాదిసంయముల్ పలుమాఱుఁ గనుసన్నఁ బనులు సేయ, +సురసిద్ధకిన్నరగరుడవిద్యాధర యక్షాదు లంతంత నభినుతింప, +నారదవిశ్వసనత్కుమారాంగిర శ్శతరుతు లుభయపార్శ్వముల మెఱయ, +గీ. భాషతోఁగూడి యానందభరితుఁడగుచు +సత్యలోకేశ్వరుండందు సంస్తుతింప +నిమ్మహాసృష్టికెల్లను నితఁడు కర్త +చూడుమీ! బ్రహ్మలోకంబు సుభగమూర్తి! (ఆం) 510 + +సీ. హరి యురస్స్థలిఁబోలెఁ గర మొప్పఁ జూచితే భాసురకమలాధి వాసమగుచుఁ, +ద్రిదివంబుఁబోలె నొప్పిదమయ్యెఁ జూచితే మకర కచ్ఛప మహా మహిమ గలిగి, +గగనంబువోలె నక్కజమయ్యెఁ జూచితే రాజహంసస్ఫూర్తి రమణఁ గలిగి, +యాశాతటమువోలె నసలారెఁ జూచితే బంధుర కుముదవిభ్రమము గలిగి +గీ. యతిమనోహర మందమారుత విహార +లోల కల్లోలమాలికాందోళకేలి \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0176.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0176.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c243a4365193ece31b6acbc11cf8dd2627bc194b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0176.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +కలితబహువిధ ఖగసముజ్జ్వలత గలిగి +యమరెఁ జూచితె యీ సరోజాకరంబు. (ఆం) 511 + +సోమయ, పెదపాటి [త్రిపురవిజయము] (ఆం) +సీ. భూరివిశ్వంభరాభూతంబు రథము, త ద్రథమధ్యమునఁ బొల్చు ఱాయి విల్లు, +విల్లువెంబడిఁ దిర్గువెలుఁగులు చక్రముల్ చక్రారికులపతి చారు నారి, +నారిఁ బట్టఁగఁ బాఱు నాగరకపు గఱి గఱిమీఁద విహరించు ఘన శరంబు, +శరము నాభిని గన్న శతవృద్ధు సారథి సారథి మాటలు సైంధవములు, +ఆ. గాఁగ నేఁగి వేగ గడఁకతోఁ బురములు +గెల్చి వచ్చి గెలుపు గిరిజతోడఁ +జెలఁగి చెలఁగి చెప్పి చెలువొందుశంభుండు +గాచుఁగాత! మనలఁ గరుఁ తోడ. (ఆం) 512 + +సోమయ, పెదపాటి [శివజ్ఞానదీపిక] (జ) +సీ. కవగూడి నడక సాఁగని బండికండులు దొమ్మిది తునుకల తొడుసు తేరు, +పెక్కుబ్రాహ్మణులచేఁ జిక్కినగుఱ్ఱమ్ము చిలుకుట నఱిగిన చివుకు టిరుసు, +బహుముఖ విభ్రాంతిఁ బడలిన సారథి వినువీథి నఱిగిన 4వీఁగు విల్లు, +పదిబ్రద్దలై యొడ్డువాసిన బాణంబు పొరలెత్తిపోయిన బోలు నారి, +తే. పట్టఁబస లేదు సాధనప్రకరశక్తి +విషమశబ్దంబులైనట్టి విమతపురము +లెల్ల సాధించి గెల్చితి వేక హేల? +బావు! త్రిపురాంతకేశ్వర! భక్తవరద! (జ) 513 + +సీ. బవరాన సూతుఁడై పార్థున కాతండు నచ్చినాఁ డీతండు మెచ్చినాఁడు, +చంచత్కృపాస్ఫూర్తిఁ బంచాస్త్రు నాతండు పెంచినాఁ డీతండు నొంచినాఁడు, +శేషపన్నగరాజు సెజ్జగా నాతండు వ్రాల్చినాఁ డీతండు దాల్చినాఁడు, +హాలాహలముఁ జూచి యల్లంత నాతండు చెంగినాఁ డీతండు మ్రింగినాఁడు, +తే. చక్రి యాతండు వసుమతీచక్రి యితఁడు +నవనపరుఁ డాతఁ డీతఁడు హరణపరుఁడు +విశ్వమయుఁ డాతఁ డీతండు విశ్వనాథుఁ +డనుచు హరిహరనాథుల నభినుతింతు. (జ) 514 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0178.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0178.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81ac537b9c4756151d2dc72379d064b240e21eb5 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0178.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +హరిభట్టు [ఉత్తరనృసింహపురాణము] (జ) +సీ. మందారకుసుమంబుఁ జందురుండును గూడి మౌళిభాగంబునఁ గీలుకొనఁగ, +ఫణిమండలంబును మణికుండలంబును గండభాగంబునఁ గప్పుకొనఁగ, +వరచక్రశూలాబ్జ వరదహస్తములందుఁ గంకణ భుజగ కంకణము లమరఁ, +గనకకౌశేయంబు గజరాజచర్మంబు మునుకొని కటిభాగమున నటింపఁ, +గీ. దిమిరమును జంద్రికయు జోక నమరినట్లు +పుండరీకోత్పల ద్యుతు ల్పొదివినట్లు +నీలవజ్రంబు లొకచోట నిలిచినట్లు +హరిహరాకృతి త్రిభువనానందమయ్యె. (జ) 519 + +? [అన్నదానమహత్త్వము] +గీ. ఆదిమూర్తి మహాలక్ష్మి యప్పురంబు +సొల్చి నిల్చిన వారాశి చూడ వచ్చి +కోట సొర రాక కూఁతుపైఁ గూర్మిఁ జుట్టు +పాఱియున్నటు లొప్పారి పరిఖ మెఱయు. (?) 520 + +గీ. మహిత సన్మార్గ వర్తన మాన్యులనఁగఁ +బొలుచు నినరాజగురు కవిబుధులనైనఁ +దగులువడఁ జేయు పెంపునఁ దనరు వీటి +కొమ్మలకు సాటియై కోటకొమ్మలమరు. (?) 521 + +? [ఇంద్రసేనము] (ఆం) +చ. పుడిసిటిలోన డొంకి కడుఁబొల్పఱి యమ్మున నింకి చల్లినన్ +గడపలఁ గానవచ్చి వెసఁగైకొని త్రచ్చిన రొల్లఁజొచ్చి య +జ్జడనిధి భంగపడ్డఁ గని స్రష్ట యపాయములేని వార్ధిఁగాఁ +గడఁగి యొనర్చె నోయన నగడ్త పొగడ్తల నొప్పు నప్పురిన్. (ఆం) 522 + +? [కామందకము] (జ) +క. అరుణుడు కిరణము[ల] సం +చరణంబుల వాయ కెపుడు చరియించుగతిన్ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0179.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..623a8503e0b591125ccfb9b441cc7b1f5d582325 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0179.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +జరజనులచేత నృపతియు +నురుగతి జగమెల్ల నెఱిఁగి యుండఁగ వలయున్. (జ) 523 + +? [నీతిసారము] +సీ. ఒనరంగఁ గమలంబు నుపహారసంధియు సంతానసంధియు సంగడంబుఁ, +జాల నుపన్యాససంధియు ................. ......సంధియు యోగసంధికమును, +బుష్పాంతరాదృష్ట పురుషనామకములు నాదిష్టకంబును నాత్మమిషయు, +బంధురోసగ్రహసంధి పరిక్రియ సంధియు నుచ్ఛిన్నసంధికంబు, +ఆ. ననుపమ పరదూషణాంచిత స్కంధోప +నేయసంధులనఁగ నిశ్చితముగ +షోడశప్రకార సునిశితసంధి వి +ధానమెఱుఁగవలయు ధరణిపునకు. (?) 524 + +శా. నానాశాస్త్రవిశారదుండు నయనానందాంగుడున్ సత్కుల +స్థాన శ్రేష్ఠుఁడు నిస్పృహుండు పరచిత్తజ్ఞుండు వాక్ఛుద్ధుఁడున్ +శ్రీనిత్యుండును లోకమాన్యుఁడును నిశ్చింతుండునై యుండినన్ +వానిన్ మానుగ రాజదూత యని చెప్పన్ వచ్చు నుర్వీస్థలిన్. (?) 525 + +క. పతి కలిగి తానె పొలియును +బతి నలిగించు [టనుఁ] దనకె భంగము వచ్చున్ +బతిమతమె కాని భటునకుఁ +బతితో నాగ్రహము చనదు బద్దెనరేంద్రా! (?) 526 + +క. పతిచీర లట్టి చీరలు +పతితొడవులఁ బోలుతొడవు పతిగతివేష +స్థితియును సేవకులకుఁ దగ +దతిధనయుతు లైన ననుఁగు లైనను సభలోన్ (?) 527 + +సీ. బలుగాపు వాకిళ్ళఁ బగలు రేయును నిడి కోటఁ బాళెముఁ దగుచోటఁబెట్టి, +కనుమట్లనెల్ల[?] కావలి నియమించి నడిమి చావఁడిదగు నరుల నునిచి, +నగరిచుట్టును జాలె నడిపించి క్రంతలఁ దిరుగుచుఁ దగఁ దలవరుల నునిచి, +దిన[?] బాళెముల్ దృష్టి వెట్టుచుఁ గేల దివియలు విడువక తిరుగఁజేసి, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0181.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f68708b0935922725f08ed20c9384aff0c4cea5 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0181.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +? [రంగనాథశతకము] (ఆం) +సీ. కురులు తుంపెసలాడఁ గ్రుమ్ముడి యరవీడఁ గుచ కుంభ యుగళంబుఁ గునిసియాడఁ +గటియుగంబు నటింపఁ గౌను కంపముఁబెంప సరు లురంబున గల్లు చౌకళింపఁ +గనుజంకె లొఱపెక్కగగు రంగముల నిక్కఁ గర్ణపత్రము లాటగతులకెక్కఁ +గంకణంబులు మ్రోయఁ గలనాద మెసపోయ రశనా కలాపంబు రట్టు సేయ +ఆ. నటునిరీతి వీరభటుని చందంబున +గమ్మవిలుతు కీలుబొమ్మ కరణి +నుపరిభాగకేలి నొప్పె దాఁ గావేరి +రంగవిభుని గూడి రాజవదన. (ఆం) 534 + +? [‘రామా! రాజచూడామణీ’] (ఆం) +శా. అజ్ఞాన ప్రబలాంధకార తరుణోద్యద్భాను తేజోనిధుల్ +ప్రజ్ఞా పావనపుణ్యసద్గుణ పయః ప్రస్ఫీత భాగీరథుల్ +విజ్ఞానోజ్జ్వల చంద్రికామృతకరుల్ వీక్షింపఁగా నొప్పు బ్ర +హ్మజ్ఞాను ల్భవదీయ సేవకులు రామా! రాజచూడామణీ! (ఆం) 535 + +శా. కంథాధారులు చర్మధారుణపరుల్ కాపాలికుల్ దుష్క్రియా +పాంథు ల్మిమ్ము భజింపనేరక వృథాపాషండులైనారు స +ద్గ్రంథార్థాప్రతిమానవాదనులు [?] సత్కావ్యప్రవీణుల్ మహా +మాంధాళుల్ భవదీయ సేవకులు రామా! రాజచూడామణీ! (ఆం) 536 + +మ. కనకంబుల్ వెదచల్లు వా రభయముం గైకొంచు మేలందు వా +రనురాగంబునఁ గామినీమణులతో నానందముం బొందు వా +రనుకూలించిన పుత్త్ర పౌత్త్రతతులన్ హర్షించు వారెల్ల ము +న్మనసారన్ నినుఁగొల్చినారు రఘురామా! రాజచూడామణీ! (ఆం) 537 + +శా. చంకం గొల్లఁడు మేఁకపిల్లనిడి తచ్ఛాయాకృతుల్ నీటిలో +శంకం గన్గొని నూతఁబడ్డగతి శాస్త్రంబు ల్వితర్కించి హృ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0183.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8193d2cb3e243f2a62668ca200103fffc12a42ef --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0183.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +మ. అతి మాధుర్యమనోజ్ఞ చూతఫల మాహారంబుగాఁ గల్గియున్ +మతి గర్వింపక కోకిలంబు వలుకున్ మంజూక్తి, జంబాల దూ +షిత నీహారముఁ గ్రోలి భేక మఱచున్ జృంభించి యాకర్ణ [న] +స్థితిఁ గాఠిన్యము దోఁపఁగా ‘బెకబెక’ స్పీతకులారావముల్. (జ) 544 + +మ. అనిలోద్ధూత పరాగరేఖలు సముద్ధ్యచ్చంచలా లీలఁగా, +ఘనమత్తాలి గభీరగానరవముల్ గర్జావిభూతిం దన +ర్ప, నమందంపు మరందబిందుతతి వర్షస్ఫూర్తి నొప్పారఁగాఁ +దనరెం గారుమొగిళ్ళ, పెల్లున [ను] నుద్దండోత్పలవ్రాతముల్. (జ) 545 + +గీ. అమరనాయకు కొలువుకూటమున యందుఁ +గరము విలసిల్లు వెలిపట్టుఁ దెరయపోలెఁ +జెలువమై తూర్పుదిక్కునఁ దెలుపు దోఁచెఁ +బ్రజలకెల్లను గన్నులపండువగుచు. (ఆం) 546 + +గీ. అమరు లమృతాబ్ధి లోపలి యమృతరసము +వెండిచేరులఁ బటికంపుఁగుండఁగట్టి +చేఁదుకొనియెదరో నాఁగ శీతరోచి +మెల్లమెల్లన రుచులతో మిన్ను వ్రాఁకె. (ఆం) 547 + +ఉ. అరయక మున్ను పుష్పవతియైన లతాసతిముట్టి యంబుజా +కరముల నీళ్లులాడి మఱిఁగ్రమ్మఱ ముట్టెదమొక్కొ యన్వెఱం +బొరిఁ బురవీథులం దెరలఁబోవక మెల్లనఁ బోవునట్టివై +పరిమళ శైత్యమాంద్య సులభంబుగఁ బల్మఱు వీచుఁ దెమ్మెరల్. (ఆం) 548 + +శా. ఆనందాశ్రుల నగ్నినిల్చె నొకొ నా నల్లాడు దృగ్దీధితుల్ +మానం బుష్పమధుప్రసంగము కడున్ మత్తిల్లెనాఁ గ్రుమ్ముడుల్ +జానై క్రాలఁగ మంథరస్థితి నిజేచ్ఛన్ షోడశావస్థలున్ +బూనం బొందఁగఁ దద్దయొప్పి రరుణాంభోజాక్షు లున్మత్తలై. (ఆం) 549 + +ఉ. ఆరయ జీవనంబమృత, మల్లుఁడు దేవర, సొమ్ములన్నియున్ +సారపురత్నముల్, కొడుకు చంద్రుఁడు, కూఁతురు లక్ష్మి, యాలు భా +గీరథి, తా సముద్రుఁడని కీర్తన సేయుదు రెల్లవారు నా +క్షీరపయోధి, నన్యులకుఁజెల్లునె యిట్లు సమస్తభాగ్యముల్. (ఆం) 550 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0184.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0184.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f296e6f2b392c1286db4c58ced96c2d1f0d7a3d8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0184.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +శా. ఆ రాజాస్యలు గాంచి రయ్యెడ సముద్యల్లోల కల్లోల సం +చారోద్ధూత నవీనఫేన దరహాసస్ఫారమున్ నిర్జరా +హార శ్రీకరవారిపూరము ఖగవ్యాపార విస్తారమున్ +బారావార గభీర మున్నత మహాపారంబుఁ గాసారమున్. (ఆం) 551 + +చ. ఇరవున గోపురాగ్రముల నెత్తిన కేతనవాత పూరణో +త్కరము వియన్నదీజలము గ్రాయుచు వాతహతిం దదంబు శీ +కరములఁ జల్లుటన్ జలదకాలముగాఁ గొనియాడు నెప్పుడున్ +బురిని నెముల్ ప్రమోదగతి భూరిహిరణ్మయ హర్మ్యవేదులన్. (ఆం) 552 + +ఉ. ఈఁకలు నల్లనైనవని యెంచి విశాల రసాలశాఖ యు +త్సేకముతోడ నెక్కి వికసించి ఫలంబులు నీవు మేయుచున్ +గోకిల రీతినుందు ననుకొన్నను నంటివి కాక పాపపుం +గాకమ! నీకు నమ్మధురగానము గల్గునే యెన్ని వల్కినన్! (జ) 553 + +గీ. ఉదయరాగ మించించుక యుజ్జగించి +నిండుచంద్రుండు కన్నులపండువయ్యె +ధావనాంతర స్నిగ్ధ దాక్షిణాత్య +రాజశుద్ధాంత దంతవజ్రముల కాంతి. (ఆం) 554 + +ఉ. ఏచి తలిర్చి గొప్పలగు నెఱ్ఱనిపూవులతోడి బూరుగున్ +రాచిలు కర్థిఁజేరి మధురంపు ఫలంబుల నాస సేసినన్ +జూచి నిరాశయై చనిన చొప్పగు నల్పుల నాశ్రయించినన్ +... .... .... ... ... (జ) 555 + +గీ. కడలుఁజేతు లార్చుచు ఫేనఘనత రాట్ట +హాస రుచితోఁ బ్రవాళజటాలివిచ్చి +యౌర్వశిఖి ఫాలలోచన మనఁగ సింధు +వమలుఁ దాండవ మాడెడు హరునిఁ బోలి. (?) 556 + +సీ. కదళికా కాండయుగ్మము మీఁద నెట్టొకో నిద్దంపుఁబులినంబు నెలవుకొనియె? +జలజాకరంబులో మొలచి యే గతి నొక్కొ తోఁతెంచె మవ్వంపు ధూమరేఖ? \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0185.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..787aadb9673c9961282edb191032757fc79b7926 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0185.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +బయలుపై నే మాడ్కిఁ బదిలమైనది యొక్కొ కొమరారు నవహేమ కుంభయుగళి? +మొలకచందురుమీఁద నిలిచి యే క్రియనొక్కొ బలసి క్రాలెడు నోలి నలఁతియిరులు? +గీ. జగతి నరు దనఁదొడలును జఘనతలము +నాభియును నారు నడుముఁజన్గవయు నుదురు +నలకములయొప్పు వర్ణింప నలవియగునె +రాజబింబాస్య చెలువంబు రాజతనయ! (ఆం) 557 + +మ. కనియెన్ దుర్గమ సానురింఖణ తురంగగ్రావణా నూరువున్ +దిననాథద్యుతి పుంజభంజనల సద్దీపితిచ్ఛటాచారువున్ +కనదభ్రంకషతుంగశృంగ విహరద్గాయన్మరుద్భీరువున్ +దనుజారిస్థితి భద్రదారువును దద్వందారువున్ [?] మేరువున్. (ఆం) 558 + +మహాస్రగ్ధర. కని రుగ్రగ్రాహనక్రగ్రహణ ఘుమఘుమాకార కల్లోల డోలాం +చన బద్ధాందోళకేళీ సరభసఫణభృచ్చారుజూటాగ్ర జాగ్ర +ద్ఘన రత్నోదంచదత్యుత్కటకుటిల మయూఖచ్చటాటోప మిథ్యా +జనితౌర్వారంభ శుంభత్సలిల నివహ నిస్తంద్రు రత్నాకరేంద్రున్. (ఆం) 559 + +గీ. కన్నుఁగవఁ గాటుకయు బోటికచ్చడంబు +భూతి రుద్రాక్షమాల త్రిపుండ్రకములు +ధవళదంతవాటికాస్థాపుటములు +నంగవికృతియు సజ్జాతిభృంగిరిటికి. (ఆం) 560 + +చ. కమలిని యించుకేని యెసఁగం గనుమూయదు లోన నవ్వెడిం +గుముదిని రాగపల్లవిత కోమలశీతలధాముఁ డంబరాం +తముఁ గబళింపఁ జొచ్చెనని తాను నవాంగనవోలె సిగ్గునన్ +శమితము సేసె నల్లన నిశాసతి ప్రొద్దను గేహదీపమున్. (ఆం) 561 + +చ. కలఁగిన పూఁతయున్ నుదుటికస్తురనంటిన కుతలంబులున్ +బలసినయూర్పులున్ గలిగి పాన్పుఁ గరంబున నూఁది మూఁపు నం \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0186.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0186.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4593d274c1230742d83a85ddd131de89a5e12a2 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0186.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +దలక భరంబు పూని గనయం బొకచే నమరన్ రతాంత వే +ళల శయనంబు దిగ్గుసతులన్ వనజాక్షుండుఁ పొందె వెండియున్. (ఆం) 562 + +సీ. కలకంఠమదకీరకలకలధ్వనులతో బెడఁగుగా నెలవీరు విడిసె మరుఁడు, +మరుధనుర్జ్యావల్లి మొరపంబుగతి లతామంటపంబుల నించె మధురరవము, +మధుపరవోల్లసన్మంజరీమకరంద సురభిగంధంబులు నెరసె దిశల, +దిశలెల్లఁదానయై తిరిగె బంధుశ్రేణి కంపింప దక్షిణగంధవహుఁడు, +గీ. వనములెల్లను గ్రొత్తజవ్వనముఁ దాల్చె +దళితహేమంతగర్వమై వెలసె నెండ +సతుల హిందోళగానంబు లతిశయిల్లె +రాగకరమైన నవవసంతాగమమున. (ఆం) 563 + +గీ. “కాంత! నీ మోముఁబోలమిఁ గందె నిందుఁ +డీసువాఁడని కినియకు మింక” ననుచు +బ్రార్థనము సేయుచున్ మ్రొక్కునట్టి యుడుగ +ణంబొకో నాఁగ సతిపాద నఖము లమరు. (ఆం) 564 + +చ. కుసుమశరాళి బాసటము గొల్పిన కైవడిఁ దమ్మి ఱేకులం +గసిబిసి సేసి క్రాలు తెలిగన్నులఁ గజ్జల మిడ్డ బ్రహ్మ న +ల్వెఁగఁగ గండుమీల సృజియించుతఱిన్ ఋజులేఖ క్రొత్త య +భ్యసనపు నీలినూ ల్మడఁచినట్లు మృగాక్షికి నొప్పు నెంతయున్. (ఆం) 565 + +సీ. కొండంత హేమకోదండంబు విలసదహీనగుణంబున నెక్కు వెట్టి, +హరినీలమణి కాంతియగు నమ్ము శరధిపొం దెడలించి వలచేత నేర్చిపట్టి, +స్వరముల సకిలించు వారువంబుల గుణాధారభూతంబగు తేరఁబూన్చి, +నలుదిక్కులును జూడ్కు లొలయంగ సకలంబుఁ గను వాని సారథిగా నొనర్చి, +గీ. కడఁగి రథచక్రములు తన కన్నులట్ల +యేమఱక యేఁగఁద్రిపురంబులేర్చి సకల +లోకములు నెమ్మిఁ బ్రోచు పినాకపాణి +మనలఁ గరుణావిధేయుఁడై మనుచుఁగాత! (ఆం) 566 + +మ. క్షయకాలంబున సీధుసాగరరసాస్వాదాతిరేకంబునన్ +నయనాబ్జంబులు ఘూర్ణితంబులుగ సంధ్యాకాళరాత్రీకర \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0187.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0187.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e7da773bbd8cc11e430671bb35b07465fb72e5d --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0187.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ద్వయ తాళానుగతిం బ్రమోదమున మత్తల్లీ మహానృత్యముల్ +ప్రియ మొప్పారఁగఁ జేయు భైరవుఁడు గల్పించున్ మహైశ్వర్యముల్. (ఆం) 567 + +సీ. గండపాళికలును గన్నులుఁ దెలుపెక్కెఁ దోరంబులయ్యెఁ బెందొడలు నడుము, +గతియును దీపనస్థితియు మాంద్యముఁ దాల్చెఁ బృథలత మించె నాభియును బిఱుఁదుఁ, +జను ముక్కులును నారుఁజాల నీలిమ నొప్పె సన్నంబులయ్యె వాచవులుఁ దనువుఁ, +గోర్కులు నూర్పులుఁ గొనలు సాగఁగఁ జొచ్చెఁ దలసూపె నిదురయు నలసతయును, +ఆ. సిగ్గు వదలెఁ బుట్టెఁ జిట్టుము లుప్పొంగె +వింతకాంతి యోకిలింత లడరె +నర్కవంశతిలకమైన కుశధ్వజు +నువిద కపుడు గర్భ మొదవుటయును. (ఆం) 568 + +గీ. గజ్జపరిద్రొక్కెఁజూపె భాగడవిధంబు +గీతమున కాడెఁ జేసె సంకీర్తనంబు +పాడె సూళాదిగీత ప్రబంధవితతి +భృంగి పంచాంగకంబైన పేరణమున. (ఆం) 569 + +సీ. గొజ్జంగివిరులపైఁ గుప్పించుఁ కుప్పించి కన్నె గేదఁగులపై గంతు గొనును, +వకుళగుచ్ఛములపై వర్తించు వర్తించి పున్నాగతతులపైఁ బూన్కి నెఱపు, +గురువెందపొదలపైఁ గ్రుమ్మఱుఁ గ్రుమ్మఱి విరవాదిలతలపై విశ్రమించు, +మల్లికావలులపై మసలాడు మసలాడి సురపొన్నతరులపైఁ బొరలు వెట్టు, +గీ. ననుదినము నిట్లు పుష్పవాసనలఁ దేలి +యంగజాభంగరతులందు ననఁగి పెనఁగి +యలసిపడియున్న జనముల యలఁత మాన్పు +మలఁగి యప్పురిఁ బ్రాభాతమారుతంబు. (ఆం) 570 + +మ. గ్రహయుక్తంబయి ఫేనతారకలచేఁ గన్పట్టి మందాకినీ +సహితంబై ధ్రువలక్ష్మిచే నమరుచున్ సర్వాతిరిక్తంబునై \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0188.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0188.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c7ff0ee16925bf0d15ae96c91cd84210c927f17a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0188.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +బహుభూతంబులఁ దాన లోఁగొనుచు శబ్దస్థానమై యద్భుతా +వహమై విష్ణుపదత్వ మేర్పడఁగ నవ్వారాశి యొప్పుం దగన్. (ఆం) 571 + +సీ. చందనం బలఁదిన సౌభాగ్యలీల మైఁ బూసిన కస్తూరిపూఁతతోడ, +వికలియై విరిసిన నఖరేఖ వ్రణముతో వీఁగాడు కుచముల వ్రేఁగుతోడఁ, +జుంబించి విడిచిన బింబాధరంబుతో మూలవదలు పుష్పమాలతోడ, +నన్నువనడుము దా నసియాడుచుండంగ వదలిన గనయంబు నదిమికొనుచుఁ +ఆ. దొడలు నడుగులుఁ దడఁబడఁ ద్రొక్కికొనుచును +దలుపు దెఱచి యొక్కతయు లతాంగి +సురతసుఖములెల్ల సుభగున కొప్పించి +మారుతార్థి యగుచు మగుడి వెడలె. (ఆం) 572 + +ఉ. చుక్కల నెయ్యపుం దగవు సూచిన యామిని కూర్మి సూచినన్ +జక్కన నాథు దీనతకుఁ జాలక మున్కడు నస్తమించె న +మ్మక్క! శిలావిశేషము గదా! శశియశ్మము నీలరోచి గా +దొక్కొకలంక నొల్లనని యోర్చిఁ దదీయ వియోగదుఃఖమున్? (ఆం) 573 + +గీ. తనరి రాగిల్లి ముక్తుఁడై తరతరంబ +నిర్మలత్వంబుఁ బొందుచు నీరజారి +పరమయోగియుఁ బోలె సత్పథమునందు +నడవఁగాఁజొచ్చె గువలయానంద మెసఁగ. (ఆం) 574 + +సీ. తమకు ముందఱ నింకఁ దలవంపు లౌనని నాతి చన్ముక్కులు నల్లనయ్యెఁ, +దన యౌవనార్థ మింతటఁ దీఱునో యని పల్లవాధర మోము తెల్లవాఱెఁ, +దనయులు లేరని తరుణి రోసినమాడ్కి నింతికెంతయు నోకి లింత లొదవెఁ, +దన వంశమెల్ల వర్ధనమొందు తెఱఁగునఁ బొలఁతి నెన్నడుమంతఁ బొదలఁదొడఁగె, +గీ. నడపు జడనయ్యె వెడనిద్ర దొడఁకఁజొచ్చె +దప్పి మోమునఁజాలఁగ నుప్పతిల్లె +జెలువ యొప్పారె నా గర్భచిహ్నలందుఁ +బేద పెన్నిధిఁ గాంచిన ప్రియము దోఁప. (ఆం) 575 + +సీ. తస్కరశత్రుభూధవసర్పవృశ్చిక శార్దూలభల్లుకసలిలపవన +వహ్నినవగ్రహవారణవిషరోగ దివిజాంతకాసుర వరమహాఘ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0189.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0189.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eca0a30f157e0f01bc0cc2a6b5fd050d3f86f4de --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0189.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +శాకినీబ్రహ్మరాక్షసభూతబేతాళ కూశ్మాండధారిణిక్రూరశస్త్ర +దారిద్ర్యదుర్భిక్షదారుణదుస్స్వప్న దుశ్శకునోత్పాతదుష్టమృత్యు +గీ. ఘోరసంసారభవభయాపారదుఃఖ +సమితి నిర్జించి రక్షింపఁ జాలు నీదు +భవ్యపంచాక్షరీమంత్ర పఠనశక్తి +భానుశతకోటిసంకాశ! పాణికేశ! (ఆం) 576 + +సీ. తిమిరభూతముసోఁకు దెలియ జగత్త్రయీ లలన దాల్చిన రక్తతిలక మనఁగ, +సఖ్యంబునకు నిశాశబరి యిచ్చినఁ బ్రాచి పాటించు గురివెంద బంతి యనఁగఁ, +దోయధి వెడగ్రుంకఁదోఁచు పురందర కుంభినీ సింధూర కుంభ మనఁగఁ, +గులిశాయుధుని పెద్దకొలువునఁ జెన్నొంద దీపించు మాణిక్యదీప మనఁగఁ, +గీ. గుముదినీ రాగ రససిద్ధ గుటిక యనఁగఁ +గాము జనరంజనౌషధి కబళ మనఁగఁ +బొడుపుఁగెంపున బింబంబు పొలుపు మిగులఁ +జంద్రుఁ డుదయించెఁ గాంతి నిస్తంద్రుఁ డగుచు. (ఆం) 577 + +సీ. తుహినధాత్రీధరోత్తుంగగాత్రస్ఫూర్తిఁ బరిపూర్ణచంద్రికాప్రభలు మాయఁ, +గఠినబంధురతరస్కందఘంటాధ్వని నదిరి దిశావలి యెదులు మ్రోయఁ, +బవిచండనిష్ఠుర పటుపాదఖుర హతిఁ బఱిపఱియై మహీభాగ మగల, +వరభోగ భోగీంద్ర వాల వాతోద్ధతిఁ జెదరి ధారాధరశ్రేణు లవియ, +గీ. వర్ణితాయత శృంగతీవ్రక్షతములఁ +బెల్లుకొని పద్మజాండంబు బెల్లు లొలయఁ +జండగతి వచ్చు కైలాసశైల మనఁగ +నెసఁగు పడివాగెతో వృషభేంద్రుఁ డమరె. (ఆం) 578 + +చ. ద్విగుణసరోజమయ్యె సుదతీజనచారుముఖవ్రజంబుచేఁ +ద్రిగుణిత మీనమయ్యె యువతీజనలోచనపంక్తిచేఁ జతు +ష్ప్రగుణిత కోకమయ్యె రుచిరప్రమదాననరాజిచే నదం +బగణిత షట్పదప్రకరమయ్యె సతీకుటిలాలకాలిచేన్. (ఆం) 579 + +చ. నెఱఁకులయందుఁ గ్రిక్కిఱిసి నిండిన పొంపిరి నిక్కుపట్లు ద +గ్గఱుటయు నూరడించి తమకంబున నెవ్వరికన్న వేడ్కఁ ద +త్తఱ వెస మీచి పట్టుకొను తౌలము లొండొరుఁ జుట్టుముట్టి త +మ్మెఱుఁగని సంగమక్రియ మహీతలనాథుఁడు రాజపుత్త్రియున్. (ఆం) 580 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0190.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6fd7e58843cfc546a4d49c8670561221cb18f3ed --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0190.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +ఆ. పదియుఁ బదియు నింకఁ బదియేను బదియేను +నిరువదేను నూటయిరువదేను +నూఱు నూఱు నూఱు నున్నూఱు నన్నూఱు +తలలవాఁడు నిన్ను ధన్యుఁ జేయు. (జ) 581 + +చ. పరమవివేకసాగరుఁడు పంకజసంభవసంభవుండు ధూ +మరహితవహ్నితుల్యుఁ డసమానతపోనిధి విష్ణుభక్తిత +త్పరుఁ డఘదూరుఁ డాద్యుఁడు కృపారసచిత్తుఁడు దివ్యబోధ సు +స్థిరుఁడగు నవ్వసిష్ఠుఁ డరుదెంచె దిలీపనృపాలు పాలికిన్. (ఆం) 582 + +చ. పలుకులయాస వాయపునెపంబిడి పల్కు సఖీజనంబుతోఁ +బలికినమాత్రఁ జూడ్కులకు బ్రాంతిగ వెన్నెలఁ బుక్కిలించి న +ట్లలువుల వెళ్ళు గాంత దశనాంశువిభాతికి వజ్రదాడిమీ +ఫలనవబీజమౌక్తికవిభాతికి రాజనుమాట పూజయే? (ఆం) 583 + +సీ. పలుకుల వెడలజ్జ వెలితి సేయుచు నొయ్యఁ బలికించి చూడ్కికిఁ బట్టు కొలిపి, +చెంతకు నెఱయని చెయ్వులఁ బుయిలోట సడలించి వేడ్కలఁ గడకుఁ దెచ్చి, +నెపమునఁ జోఁకి పొణ్మెడుకంపములు మాన్చి డాసి వంచించి పొందాస పఱచి, +యుపగూహనములకు నొఱపిచ్చి పురికొల్పి చుంబనములఁ జవి చూపి రేచి, +గీ. మూరి బోయిన మవ్వంపుఁ గూరి మెసఁగఁ +గాయ్వు దలకంటెఁ జెయ్వుల గడవఁగఱప +బల నవసంగమంబున నోలలార్చె +రాజనందనుఁ డా రతిరాజు పోలె. (ఆం) 584 + +సీ. పసిఁడిక్రొమ్ముగులులోఁ బ్రభవించి యచలిత శ్రీ మించు చంచలరేఖయైన, +వరసుధారససరోవరములో జనియించి యనిశంబు నలరెడు వనజమైన +నిక్షురసాబ్ధిలో నెలసి మార్దవమున నతిశయిల్లు ప్రవాళలతికయైనఁ +బరిపూర్ణచంద్రబింబంబను కరసాన నొరసిన నురువాఁడిశరములైన, +గీ. బోల్ప నొకకొంత పొసఁగినఁ బొసఁగుఁగాక +ముదిత నెమ్మెనిమెఱుఁగును మోముచెలువు +నధరమును గటాక్షముల సోయగమునందు +దొరయు నన నెందు నొంఢువస్తువులు గలవె? (ఆం) 585 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0192.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0192.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6bd4b35eaa61022b39981f1134d58e497b88a54f --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0192.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +గీ. దుహినకుధరసుతావాసమహిమచేతఁ +దనదు గంగాధరత్వంబు తథ్య మనఁగ +శౌరి కే ప్రొద్దు సంతోషకారి యగుచు +నొప్పు నొప్పులకుప్ప నా నప్పయోధి. (ఆం) 591 + +ఉ. బాలముఖేందుబింబరుచి పద్మనిభానన యాన లీల నీ +లాలక చన్నుదోయి రుచిరాంగి మనోజ్ఞవిలాసహాసముల్ +లోలకురంగలోచన విలోకనసంపద నెట్టువోల్చినన్ +బోలినఁ బోలు నారతముఁ బోలఁగ నీ త్రయి నొండు గల్గునే? (ఆం) 592 + +శా. బేటంబై దృతి పల్లటిల్లఁదొడఁగెన్ బ్రేమంబు వట్రిల్లె నా +రాటం బుజ్జనమయ్యె లజ్జ యెసఁగెన్ రాగంబు వాటిల్లెఁ బు +య్లోటం బుత్కటమయ్యెఁ గంపములపై నుప్పొంగెఁ బ్రస్వేద మ +జ్జోటిం జెప్పఁగ విన్నమాత్రఁ బతికిన్ సూనాస్త్రుబేటంబునన్. (ఆం) 593 + +సీ. భసితంబు వేదోక్తపదనిరూఢంబగు భసితంబు మునిజనప్రాణపదము +భసితంబు సర్వేశుభక్తి కాధారంబు భసితంబు సకలశుభప్రదంబు +భసితంబు దుర్మేఘపటలానిలంబగు భసితంబు లోకైకపావనంబు +భసితంబు భవరోగభంజనౌషధమగు భసితంబు ప్రత్యక్షభర్గమూర్తి +గీ. భసిత మనవరతాశేషభయహరంబు +భసిత మసమసుజ్ఞానవైభవకరంబు +భసిత మాభరణము యోగివిసరమునకు +భసితమహిమ వర్ణింపఁగ బ్రహ్మతరమె? (ఆం) 594 + +సీ. మొగమును మొగమును ముచ్చట లాడంగ నగవును నగవును నవ్వియాడ, +మోవియు మోవియు ముద్దులు గురియంగఁ జూపును జూపును దీపులాడ, +నొడలును నొడలును నొక్కటియై యుండఁ బులకలు పులకలుఁ గలయఁబడగఁ +దొడలును దొడలును దొడరి పెనంగఁగ నడుగులు నడుగులు నదిమి కొనఁగ +గీ. వరుసఁ దలయంపిఁ జేతులు సరసమాడ, +నితరకరములు పైనొప్ప రతుల యెడల +సరస శయనించి పరిరంభసంభ్రమముల +వ్రేతలును దాను సుఖియించె విశ్వవిభుఁడు. (ఆం) 595 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0193.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55d207d3639d38cfcd1a2b82fb9f75862ad83d99 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0193.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సీ. రాజకదంబవిరాజితంబగుఁ గాని కంటకపార్థివోత్కరము గాదు, +పద్మాలయాతిశోభన మనం జనుఁ గాని కుముదోదయాతి సంకులము గాదు, +స్నిగ్ధసువర్ణప్రసిద్ధాత్మమగుఁ గాని పరచిత్రవర్ణసంకరము గాదు, +పరమౌషధిప్రభాభాసురంబగుఁగాని దుస్తృణద్యోతవిద్రుతము గాదు, +గీ. వరకులంబును సత్సరోవరకులంబు +చెలువమగు హర్మ్యకులము సుక్షేత్రకులము +పోల నిన్నింటితో దానిఁ బోలియున్నఁ +బ్రస్తుతంబగు నోషధిప్రస్థపురము. (ఆం) 596 + +ఉ. రాజితతేజుఁ డైన దినరాజు తిరోహితుఁడైన పిమ్మటన్ +రాజు దయాద్రిపీఠము తిరంబుగ నెక్కెడు సందుకట్టునన్ +భ్రాజితసత్పథంబులకు బాధ యొనర్చుచు జారచోరసం +పూజితమై తమంబు గడుఁబొంగె నధర్మముతోటి జోటియై. (ఆం) 597 + +ఉ. లేమికి లేఁత కౌను, ప్రతి లేమి కుదాహరణంబు రూపు, మా +ర్లేమికి మచ్చుచూడ్కులగు లేమివిలాసము వల్లిచిత్రముం +దామరఱేకులుం గల కతంబునఁ బోల్పఁదలంచి లోకు లా +నామములెన్నవాతెఱవ నాలుక యాడునె మై వడంకదే. (ఆం) 598 + +క. లోకము విరహులకును శశి +భీకరుఁ డగుటరుదె? సురలు పీఁకుకతినఁగా? +నాకాశపిండమై తిరి +గే కుటిలాత్మునకు నేడ కృప మదిఁ దలఁపన్. (జ) 599 + +సీ. విటసేనపై దండువెడలిన వలఱేని గొల్లెనపై హేమకుంభ మనఁగఁ +గాముకధృతివల్లికలు ద్రుంప నెత్తిన శంబరాంతకుచేతి చక్ర మనఁగ +మరుఁడు పాంథశ్రేణి మానాటవులు గాల్పఁ గూర్పిన నిప్పులకుప్ప యనఁగ +విరహిమృగంబుల వేఁటాడ మదనుండు దెచ్చిన మోహనదీప మనఁగ +ఆ. వీఁకునునుపు గలిగి వృత్తమై యరుణమై +కాంతితోఁ జకోరగణము లుబ్బఁ +బొడుపుఁగొండ చక్కిఁబొడిచె రాకాచంద్ర +మండలంబు గగనమండనంబు. (ఆం) 600 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0194.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24bf124828b679ddd7651435af4ce447103e9ea3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0194.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +చ. విరహులకెల్ల సంధ్యపతి వేడుక జోతము సెప్పవచ్చుచో +నితరముతోడ నక్షతలు నించి తగన్ గరపంకజంబునన్ +మురియుచుఁ బట్టునా మెఱుఁగుముత్తెపుఁజిప్పన నొప్పెఁ జూడ్కికిన్ +శరనిధిపుత్రునిన్ విదియచంద్రునిఁ గంటిరె పశ్చిమంబునన్. (ఆం) 601 + +సీ. విషమాస్త్రునకు వేఱ విండులు గలవెట్టు పొలఁతుక నెలవంక బొమలు గాక, +యంగజునకు వేఱ యమ్ములు గలవెట్టు తనుమధ్యలోల నేత్రములె కాక, +శంబరారికి వేఱ చక్రంబు గలదెట్టు బింబోష్ఠి పృథుజఘనంబ కాక, +చిత్తజునకు వేఱ చిగురెల్లి గలదెట్టు ధవళాక్షి యధరపల్లవమ కాక, +గీ. కాయజునకు వేఱ కవదొనల్ గలవెట్టు +తోయజాస్య పిన్న తొడల కాక +భావజునకు వేఱ పాశంబు గలదెట్టు +తరుణి కేల కాక ధరణినాథ! (ఆం) 602 + +సీ. వెన్నెలపులుఁగుల వెన్నెలపులగంబు చెఱకుసింగిణికాని చెలిమికాఁడు, +వేయికన్నులవాని వీటిపొత్తులమేఁత జోడువాయనివారి చొక్కుమందు, +కలువచుట్టంబు చుక్కలకెల్ల మను[?] భ్రాంతి వేడుకకాండ్రచే వెన్నుతఱటు, +మబ్బుమూఁకలకెల్ల నబ్బూచి పెనువేల్పు తలపూవు రేకొమ్మ వలపులాఁడు, +గీ. కలిమిముద్దియసైతోడు కడలిపట్టి +జక్కవలమిత్తి తామరచల్లఁజంపు +దొంగలకు గొంగ యల ప్రొద్దుసంగడీఁడు +పొడిచెఁ బున్నమ రేఱేఁడు పొడుపుఁ గొండ. (ఆం) 603 + +చ. వెలయుకళాఢ్యుఁడైన శశి వేడుకఁ జేయు రతోత్సవంబునన్, +లలితరుచి స్ఫురద్గగనలక్ష్మి మనోహరహారమౌక్తికం +బుల క్రియ నున్న తారకలు పూర్వసురాధిపుభాగ్యచిహ్నముల్ +తొలఁగినమాడ్కి దృష్టిపథదూరములయ్యెఁ గ్రమక్రమంబునన్. (జ) 604 + +చ. వెలవెలఁబాఱె దీపములు వెన్నెల వెల్లువ డొంకఁబాఱె ను +త్పలములజోకలెల్ల దిగఁబాఱె రథాంగము లించు వేడ్కలన్ +గలగొనఁ బాఱెఁ దుమ్మెదలు కంజవనంబులు చేరఁబాఱెఁ దా +రలరుచి మాఁగువాఱె సురరాజదిగంతయు తెల్లవాఱఁగన్. (ఆం) 605 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0196.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..658f3c54b8cce0f87ccf5c342e4a85046d629ca8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0196.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +సీ. శ్రీకరనవపుండరీకసంపదలకుఁ గవయైన నేత్రయుగ్మంబుతోడ, +శంఖశార్ఙ్గస్ఫురచ్చక్రగదాశోభి తములైన హస్తపద్మములతోడ, +నూర్జితమకుటకేయూరకౌస్తుభచారు రమణీయమణిభూషణములతోడఁ, +బదియాఱు వన్నెల పసమించుతళుకుల వలనైన పసిఁడిదువ్వలువతోడ, +గీ. నిరతమును గూర్మి మీఱి పేరురమునందుఁ +గాఁపురంబున్న దుగ్ధాబ్ధికన్యతోడ +శ్రీజగన్నాథుఁ డెలమి నాశిత్రనిధాన +మర్థిఁ గల నాకుఁ బ్రత్యక్షమైనఁ జూచి. 1 + +సీ. నీలాచలాగ్రసన్నిహితనివాస! వాసవార్చితదివ్యవస్తునిరత! +రతగోపకన్యకాచతురతాతత్పర! పరతత్త్వవాసనాప్రకటసార! +సారసోధ్బవనుత! శయనపారావార! వారణోద్ధర దయావరవిశేష! +శేషాహితల్ప! సుస్థిరసచ్చిదానంద! నందవ్రజస్ఫుటోన్నతవిహార! +గీ. హారకేయూరమకుటమంజీరవిసర! +సరసభూషణభూషితస్ఫారరుచిర! +చిరదయాలోల! రక్షణస్నేహవిజయ! +జయ జగన్నాథ! దేవతాసార్వభౌమ! 2 + +గీ. అనుచు వినుతించువారు నాదు నెమ్మనను సెలఁగ +ననఘుఁ డాద్యుండు పురుషోత్తమాఖ్యపురపు +శ్రీజగన్నాయకుండు సమాశ్రితనిధాన +మాదరంబున నిట్లని యానతిచ్చె. 3 + +ఉ. అరయ రామప్రెగ్గడ కులాగ్రణి గంగయమంత్రిజగ్గ! మా +పేరిటివాఁడ, వెప్పుడును బ్రేమ ఘనంబుగు మాకు నీపయిన్, +గౌరవలీల నీవు సమకట్టిన మేలిమి కావ్యసార మిం +పారఁగ మత్సమర్పణము నన్వహకీర్తిగఁ జేయు నావుడున్. 4 + +వ. మనమునఁ బ్రమోదాయత్తుండనై యిట్లని వితర్కించితి. 5 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0199.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..765097c73d5c8cc7a4022be40fdf7cf262c4bd63 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0199.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +తే. మల్లప్రెగ్గడ వీరనామాత్యపుత్త్రి +రామ నభిరామ గుణధామ రామనామ +కామినీమణిఁ బెండ్లియై ఘనగృహస్థ +మహిమఁ జెలువొందు జగ్గన మంత్రివరుఁడ. 21 + +క. శ్రీరమణీరమణునకును +నారదశుకజనకసనకనలినాసనహృ +న్నీరజనిరతోపాసన +కారణపదకమలయుగళకలితాకృతికిన్. 22 + +... ... ... ... ... +వ. ఏను విన్నవింపఁబూనిన ప్రబంధరత్నాకరంబునకు వర్ణనాక్రమం బెట్టిదనిన నారాయణస్తుతియు శంకరప్రభావంబును ద్రిపురవిజయాభిరామంబును నర్ధనారీశ్వరంబును హరిహరాత్మకంబును బ్రహ్మస్తుతియుఁ ద్రిమూర్తిస్తుతియు లక్ష్మీగౌరీసరస్వతీప్రభావంబును నష్టదిక్పాలకాది దేవతాప్రార్థనంబును వినాయకషణ్ముఖ మైలారగుణోత్కర్షయుఁ జంద్రాదిత్యులప్రభావంబును వైనతేయశేషవ్యాసవాల్మీకిసుకవిప్రశంసయుఁ గవిత్వలక్షణంబును గుకవినిరసనంబును మన్మథవిభ్రమంబును బురవర్ణనయుఁ బ్రాకారపరిఖాప్రాసాదధ్వజసాలభంజికాగోపురదేవాలయగృహవిలసనంబును బ్రహ్మక్షత్రియవైశ్యశూద్రజాతి విస్తారంబును విపణివిభ్రమంబును బుష్పలావికాభిరామంబును వారాంగనావర్ణనయుఁ బామరభామనీచతురతయుఁ జెంచెతల యొప్పును బుణ్యాంగనాజనవిశేషంబును నుద్యానవనసరోవరచయసుభగంబును మలయమారుతంబును గజాశ్వపదాతివర్గవిలసితంబును [1ఆ] నాయకోత్కర్షయు సభావర్ణనయు నృత్తగీతవాద్య సాహిత్యమంజసంబును నాశీర్వాదంబును నీరాజనవిధానంబును ఛప్పన్నదేశంబుల నామంబులును రాజ్యపరిపాలనంబును స్త్రీవర్ణనయు నవలోకనంబులును నన్యోన్యవీక్షణంబును దశావస్థలును స్త్రీపురుషవిరహంబులును విరహభ్రాంతియు శిశిరోపచారంబులును సఖీవాక్యంబులును మన్మథచంద్రాదిప్రార్థనంబులును దద్దూషణంబులును వైవాహిక పతివ్రతా లక్షణంబులును నభ్యంగనవిధియును సూపకారవిరాజితంబును విషనిర్విషవిశేషంబులును భోజనమజ్జనతాంబూలంబులును గేళీగృహంబులును సురతప్రకారంబును సుర \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0200.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b5ee732d8a57952873d95b80e37b60bdd61c785 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0200.txt @@ -0,0 +1 @@ +తాంత్యశ్రమంబును, సంతానవాంఛయు, గర్భలక్షణంబును పుత్త్రోదయంబును, బాలెంతలక్షణంబును, బాలక్రీడయు, శైశవంబును, యౌవనప్రాదుర్భావంబును, సాముద్రికంబును, [2ఆ] రాజనీతియు, సేవకనీతియు లోకనీతియు, సుజనప్రవర్తనంబును, గుజనవ్యాప్తియు, నన్యాపదేశంబులును, సూర్యాస్తమానంబును సాంధ్యరాగంబును, సాయంకాలసమీరణంబును, దీపకళికావిధానంబును, విదియచందురుని చందంబునుఁ, దారకావర్ణనంబును, జక్రవాకవియోగంబును, విటవిడంబనలక్షణశృంగారంబులును, విటలక్షణంబును, వేశ్యాలక్షణంబును, గుటీ వేశ్యాచేష్టలును, వేశ్యమాతృప్రగల్భంబులును, భద్రదత్తకకూచిమారపాంచాలలక్షణంబులును, జిత్తినీహస్తినీశంఖినీపద్మినీజాతిప్రకారంబును, బాలాయౌవనాప్రౌఢాలోలాలక్షణంబులును, గూటప్రకారంబును రతివిశేషంబును, రతివర్ణనంబును, గళాస్థానవిశేషంబులును, బ్రణయకలహంబును, నందుఁ గూర్మి గలుగుటయు, నంధకారంబును, నిశివిడంబంబును, జారసంచారలక్షణంబును, జంద్రోదయంబును, జంద్రకిరణలాంఛనచంద్రికావిభ్రమంబులును, జకోరికావిభ్రమంబును, జకోరికావిహారంబును, వేగుఁజుక్క పొడుచుటయుఁ, గుక్కుటారావంబును, జంద్రతారకాస్తమానంబులును, బ్రత్యూషంబును, బ్రభాతమారుతంబును, నరుణోదయంబును, బ్రభాతరాగోదయంబును, [3ఆ] మధ్యాహ్నసూర్యవిడంబంబును, గ్రీష్మవర్షాశరద్ధేమంతశిశిరవసంతర్తువర్ణనంబులును, వనవిహారంబును, దశదోహదంబులును, నళికోకిలకీరహంసవిరావసంచారలక్షణంబులును, జలకేళియు, వస్త్రాభరణవర్ణనంబును, మధుపానసిద్ధపురుషప్రభావంబును, యోగినీప్రభావంబును, ద్యూతలక్షణంబును, మృగయావినోదంబులును, మృగలక్షణంబును, సముద్రవర్ణనంబును, దల్లంఘనవిధంబును, సేతుబంధంబును, నదీవర్ణనంబును, బుణ్యక్షేత్రప్రభావంబును, వ్రతమాహాత్మ్యంబును, గిరివర్ణనంబును, నారదాగస్త్యాదిమహర్షిప్రభావంబులును, వైరాగ్యయోగతపోలక్షణంబులును, దపోవిఘ్నంబును, దేవతాప్రత్యక్షంబులును, దండయాత్రయు, శంఖభేరీరవంబులును, గుణధ్వనియు, రథాస్త్రవేగంబులును, బాణపాతంబును, బ్రతిజ్ఞయు, వీరాలాపంబులును, దూతవాక్యంబులును, హీనాధిక్యంబులును, రణప్రకారంబును, మల్లయుద్ధంబును, రణభయంబును, రణాంత్యంబును, లోభదైన్యగుణంబులును, మనోవ్యధయును, ధనికదారిద్ర్యక్షుద్వార్ధకలక్షణంబులును, రోదనంబును, శకునంబును, స్వప్నఫలంబును, దిగ్విజయంబును, ధర్మోపదేశం \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0201.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd0b65cad791a4dfa65dd2aff53b486941539bba --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0201.txt @@ -0,0 +1 @@ +బును, శృంగారంబును, భావవిస్తారంబును, గీర్తియు, భూభరణంబును, గాంభీర్యధైర్యగుణంబులును, దానవిశేషంబును, ధాటీచాటుధారావిశేషంబులును, బరోక్షంబును, గల్పితకల్పవల్లియు, చక్రికానాగపుష్పఖడ్గగోమూత్రికామురజాదిబంధంబులును, బాదగోపన పాదభ్రమక పంచవిధవృత్త చతుర్విధగర్భకందవృత్త పంచపాదవృత్తంబులును, నిరోష్ఠ్యంబును, ద్వ్యక్షరియును, నవరసోత్పత్తియు, నను వర్ణనంబులు గలుగఁ గవీంద్ర కావ్యనామంబులతో వివరించెద. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0202.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25d648f8dfaddad2f839b7632f0eee07bc27b7c2 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0202.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +పెదపాటి జగన్నాథ కవిమాత్రమే యుదాహరించిన కవులు, కావ్యములు

+1. అప్పన్న - చారుచర్య; 2. ఎఱ్ఱయ (కూచిరాజు) - కొక్కోకము సకల పురాణసారము; 3. ఎఱ్ఱాపెగడ (పెదపాటి)- కుమారనైషధము, మల్హణచరిత్రము;* 4. కేతన (మూలఘటిక) - ఆంధ్రభాషాభూషణము, దశ కుమారచరిత్రము; 5. కొండయ (బొడ్డపాటి) - చాటువు; 6. కొమ్మయ్య (నిశ్శంకుని)-శివలీలావిలాసము; 7. గౌరనకవి - నవగ్రహస్తవము; 8. చంద్రమౌళి-హరిశ్చంద్రకథ; 2. చౌడయ్య (గంగరాజు)-సాముద్రిక శాస్త్రము; 10 త్రిపురాంతకుఁడు (రావిపాటి) - తారావళి; 11. తిమ్మయ్య (ముక్కు) పారిజాతాపహరణము; 12. దుగ్గన (దగ్గుఁబల్లి)-నాసికేతోపాఖ్యానము; 13. ధర్మయ (చరిగొండ) - చిత్రభారతము;* 14. నరసింహభట్టు (ఆమడూరి) - షోడశరాజచరిత్ర; 15. నన్నిచోడఁడు - కళావిలాసము, కుమారసంభవము;* 8. పెద్దన్న (విన్నకోట) - కావ్యాలంకారసంగ్రహము; * 17. పేరయ్య(బొడ్డపాటి) - అనంతమహత్త్వము, చాటువు, పద్మినీవల్లభము, మంగళగిరివిలాసము, శంకరవిజయము, సూర్యశతకము; 18. పోలమరాజు - పర్వతపురాణము; 19. బసువయ (ఆంగర) - ఇందుమతీ కల్యాణము; 20. బసువయ్య (తులసి)- సావిత్రికథ; 21, మల్లయ్య (నంది) - మదన సేనము; 22. మల్లయ (నంది) సింగయ (ఘంట) - ప్రబోధచంద్రోదయము; * 28. మల్లయ (నండూరి)- హరిదత్తోపాఖ్యానము; 24. మల్లయ (ప్రౌఢకవి) - రుక్మాంగదము;* 26. మల్లయ (మద్దికాయల) - రేవతీపరిణయము; 26. మల్లయ (మాదయగారి) - రాజశేఖరచరిత్ర;* 27. మల్లుభట్లు (ఘటసాసి) - జలపాలి మహత్త్వము; 28. మాధవుఁడు (ఫణిదవు)-ప్రద్యుమ్న విజయము; 29. ముత్తరాజు (నెల్లూరి) - పద్మావతీకల్యాణము; 80. +రామరాజు (ఎలుకుర్తి)-రామలింగశతకము; 31 రామలింగయ్య (తెనాలి) - కందర్పకేతువిలాసము; హరిలీలావిలాసము; 32. వల్లభరాయఁడు-వీథినాటకము; 33. శేషనాథుఁడు-పర్వతపురాణము; 34. శ్రీ \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0203.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0203.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6fcb6f47b871fccf8794543eea59dfc530455198 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0203.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +నాథుఁడు - వల్లభాభ్యుదయము; 35 సర్వన్న (మలయమారుతము) - షష్ట స్కంధము; 36. సింగయ (ఏర్చూరి) - కువలయాశ్వచరిత్ర, భాగవతము (షష్ట స్కంధము)* 37. సింగయ (మడికి) - వాసిష్టము;* 38 సూరయ్య (కంచిరాజు)కన్నప్పచరిత; 88. సూరయ్య (నూతనకవి). ధనాభిరామము; * 40. సోమయ్య (దామరాజు) - భరతము; 41. సోమయ - (పెదపాటి) - అరుణాచల పురాణము, శివజ్ఞానదీపిక ; 42 సోమేశ్వరుఁడు (పాలపర్తి) ; 48. హరిభట్టు ఉత్తరనృసింహపురాణము, కామందకము, నీతిసారము పంచతంత్రము. + +1 అధర్వణాచార్యులు - భారతము ; 2. అనంతుఁడు ఛందస్సు; 8. అన్నమరాజు (కానుకొలను)-అమరుకము ; 4 అన్నమయ్యంగారు (తాళ్ళపాక) - తిరువేంక టేశ్వరశతకము ; 5 ఎజ్జాప్రెగడ - హరివంశము; * 8. కేతన- కువల యాళ చరిత్ర; 7. కొమ్మయ (నిశ్శంకుని)-వీరమా హేశ్వరము ; 8. గంగా ధరుఁడు (కాక మ్రాని)- బాలభారతము ; ఆ గణపయ (రాయసం) - సౌగంధికా పరిణయము ; 10. చిక్కయ (చందలూరి)- నాసికేతోపాఖ్యానము ; 11 అప్ప రాజు (కుడిచెర్ల)- కాంచీ మాహాత్మ్యము ; 12. అమ్మయ (కుంటముక్కల)- శైవా బారసంగ్రహము; 18. దుగ్గన (దగ్గుఁబల్లి)-శివకాంచీ మాహాత్మ్యము ; 14 దేచి రాజు-పరిది; 16 దేవరాజభట్టు-హరిశ్చంద్రకథ; 18. నాగనాథుఁడు(పశుపతి) - శ్రీవిష్ణుపురాణము; 17. పద్మకవి-జినేంద్రపురాణము; 18 పెద్దన్న (అల్లసాని) -మనుచరిత్రము; • 18 పోతరాజు-బేతాళ పంచవింశతి; 20 భీమన్న;2 21. మారన-మార్కండేయపురాణము; - 22. ముద్దమరాజు (రెడ్డిపల్లె) అష్టమహిషి కల్యాణము; 28. రామయ్య (వాసిరాజు)-బృహన్నారదీయము ; 24. రామయ్య (ఆంధ్రకవి) - విష్ణుకాంచీ మాహాత్మ్యము ; 25 వీరయ్య (పోతరాజు)-త్రిపుర విజ యము ; 28. వీరయ్య (పిల్లలమట్టి) - పురుషార్ధసుధానిధి, శాకుంతలము ; " 27. శ్రీ గిరన్న (బెనమల్లు) - శ్రీరంగమాహాత్మ్య ము ; 28. సర్వదేవుఁడు- ఆడి పురాణము, విరాటపర్వము; 29. సిద్ధన, పెగడ - శాకుంతలము; 80. సోషయ(పేద + +1. ఈ కవి యుదాహరించిర పద్య మే గ్రంథములోనిదో ? +2. పద్యసంఖ్య 481 (నూతనసంఖ్య 488) జగన్నాథకవి కంచిరాజు సూరయ్యడిగా నుదాహరించినాఁడు, “భీమకవి దశావతారపద్య"మని ఆం.సా.ప. గంథ సంధాత, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0204.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0204.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..517cb6893291536c4c60e20d97d8653d55c48c9e --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0204.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +- + +పాటి) - త్రిపుర విజయము ; 81. సోముఁడు వసంతవిలాసము, ఇంద్రసేనము, +పురాతనచరిత్రము, రంగనాథశతళము. +ఇర్వురు నుదాహరించిన కవులు, కావ్యములు +1. అమరేశ్వరుఁడు -(చిమ్మపూడి-విక్రమ సేనము • (11, 12, 18, 14' +15, 16, 17, 19, 20, 21, 28, 24, 25, 27, 28, 29, 30, 31, 82, 89' +34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 45, 46, 17, 48, 49, 51, +52. 58, 56, 58, 57, 58, 58, 80, 81, 62 - ఆం.) (18, 28, 48, 44, +50. 54- జ.) (22, 88-2); 2. ఎఱ్ఱ పెగవ-నృసింహపురాణము • 8. కసవ +(తేళ్లపూఁడి)-కళావతి శతకము. (88-ఆం.) (చూ. పు. 21 ప. +(04 - 2 ); 4. కేతనపైగడ (భాస్కరుని) - కాదంబరి. (88-జ ) (97-5.); +5. గంగరాజు (చిరుమూర్తి) - కుశలవోపాఖ్యానము. (118 ఆ 9.) (117-జ.); +6 చౌడయ్య (గంగరాజు )-నందనచరిత్ర. (147, 148, 149, 150, 151- +ఆం.) (146, 146-జ.); 7. జక్కన ( పేరమరాజు) - విక్రమార్క చరిత్ర *; +8 తిక్కన-విజయ సేనము. (168, 157-ఆం) (152, 154, 156, 158, +158, 158, 180_ జ.); ఉత్తర రామాయణము;* 2. త్రిపురాంతకుడు (రావి +పాటి)-అంబికాశతకము. (188, 189-90.) (170-జ); ఉదాహరణము(171-2) +10. సన్నయ్య-భారతము; * 11. పెద్దీ రాజు (పొన్నాడ) - ప్రద్యుమ్న చరిత్ర, +(208-4c.) (189, 190, 191, 192, 193, 194. 195, 196, 197, 1986 +199, 201, 202, 208, 204, 205, 207, 208, 209, 210. జ.) (2002); +12. పెమ్మన (భావన)- అనిరుద్ధ చరిత్ర. (211 మొడలు 221 వఱకు, 228, +224, 225-229, 291-286, 238-244, 246-282, 285-273-60.) +(222, 280, 246- జ.) (225, 287, 288, 264-ఇ.); 18. పోత +రాజు (బమ్మెర) - భాగవతము;* 14. భాస్కరుఁడు - రామాయణము;* +15. భైరవుఁడు (పోతరాజు) - శ్రీరంగ మాహాత్మ్యము; * 17. ముమ్మయ +(జై తరాజు) - విష్ణు కథానిధానము (886, 8GB, 888, 871, 72, 878, +875, 877, 377 (a), 379, 880, 381, 385, 387 388, 389, 391, +992, 883, 998, 402, 408, 406, -- 33.) (887, 874, 878, +378, 882, 388, 380, 994, 395, 388, 398, 400, 401, 104, 108, +-జ). (888, 870, 884, 888, 887-9.) 18. రంగనాథుఁడు (408- \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0205.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0205.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d3ea1eb8863140b4e93e2e4428a956e2fb29503 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0205.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +అం) (407, 409-జ); 18. వీరయ్య (పిల్లలమజ్జి) - శాకుంతలము;* 20. +సింగయ (మడికి) - పద్మపురాణము; * 21 సోమయ (పెదపాటి) - కే పొర +ఖండము; (488, 500, 501, 534, 506, 508 ఆం.) (188, 502, 508, జ.); +22. సోముఁడు (నాచిరాజు) - ఉత్తరహరివంశము;* గ్రంథనామము కర్తృ +నామము తెలియరానివి. (524, 527-588, 506, 588 - 549, 551, +552 554 - 560, 562 587, 669, 571 - 578, 580-583, 585, +587-587-ఆం.) (596, 628, 584, 588, 550, 558, 561, 588, 670, +679, 584, 586. 2) +ఆం, + + ఈ గుర్తు గల గ్రంథములన్నియు ముద్రితములు. +అం. ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషడ్జంథ సంధాత చే నుదాహృతములు , +జ= జగన్నాథకవిచే సుదాహృతములు, +ఇర్వురచే నుదాహృతములు. +(అనుబంధము- 2 నగల పద్య సంఖ్యలన్నియు ప్రఖమము దణము ననుస +తించినవే. + +ఇ. \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0206.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0206.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa86a4097bf6a2497b806ad51cddcae17011d77b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0206.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ప్రబంధరత్నావళి పద్యానుక్రమణిక*

+ +488 ఆంగయు కంబుగా 104 - 483 407 అదలనితేరు 88 409 +365 అంగిటి గాలమాపదకు 77–888 / 11 అదే కైలాసము 8-11 +216 అంగిరస భార్గవు 48-220 / 312 అన్నగరంబు 87–318 +198 అంతంతం గబళింప 80-184 / 518 అన్యదేశ మెల్ల 118-628 +అను-9 (a) ఆందగ్రజుండు / ఆను-7 అనికృత నిశ్చయుడనై +1300-అను 10 / 180- ఆను 7 అను. +14 వ. అందగ్రజుండు / 526 అనిలోదూత 116–545 +181.అను 15 / 211 అన్ని దినంబులు 47–215 +488 అంబర సీమ 108_488 / అను-3 అసుచువినుతించు 128 +180 అంబుధులాలవాలము 41-184. / అను-3 .' +410 అంభోజోసన 87-412 / 338 ఆపుడు తానావసానంబు +425 అక్కమలాక్షి 00-427 / 72.340 +524అఖిల లోకానందుడగు 115--543 / 212 అభినవములైన 47-218 +590 అజ్ఞాన ప్రబలాంధకార 114-585 / 213 అభిషేకోత్సవలీల 47-217 +118 అటయుధిష్ఠిరు 28-119 / 527 అమరనాయకు 116-546 +285 అడరి సరోజరాగ 62_290 / 528 అమరులమృతాబ్ది 116,547 +78 అడియాసలేకొల్పి 16-73 / 72 అమితధ్వాంతత 39-176 +484 అడుగుల్ + ముప్పఫిదియారు 103-489 / 366 అమృతము వంటి తల్లి 78-367 + 525 అతిమాధుర్య 116-544 / 343 అమృతాంశుబింబము 78 245 A +189 అమృతంబులోని 48-193 +349 అత్రిమునికంటి 75-350 / 137 అమృతోపనూనంబు 31-138 +348 ఆత్రిమునీశ్వరుండు 74-347 / 529 అరయకమున్ను 116–548 + + ఇందు పేర్కొన్న సంఖ్యలలో మొదటిది పూర్వముద్రణమునందలి పద్యసంఖ్య - మలి రెండు సంఖ్యలలో తొలిది ఈ పునర్ముద్రణమునందలి పుట సంఖ్య, రెండవది పద్యసంఖ్య, \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0207.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0207.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4436764e5a0562aa94a70ed2cc6d8222cec52e41 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0207.txt @@ -0,0 +1,59 @@ +288 అరయఁగ బూర్వ +B4-288 580 ఆనందాశ్రులనగ్ని +116 549 +61 253 +301 అరయగ లోక బాంధవుడ 66-807 278 ఆ ప్రదోష +318. అరవిందప్రియవాది" 87-814 314 ఆపూర్ణ శంఖపద్మ 67 813 +152 అరిమానసంబులు • 86-154 288 ఆమనీ టెంకి పట్లు 68 281 +7 ఆరిసెలు" +27 అను. 9 అమౌనీంద్రు 130 అనురి +987 అరుణ జటాచయంబును 78-388 872 ఆయువగలముగా 78 873 +12 అరుణ పుష్పావలి +8_12 373 ఆరగ బండి +79 884 +181 అరుణ మణిదీప్తు 37–185 581' ఆరయజీవనంబమృత +418 ఆరుణ స్ఫూర్తి +87-415 +118 550 +517 అరుణుండు కిరణము 111-523 అను-4 ఆరయ రామ ! పెగ్గడ +214 అర్జున ప్రీతియు +47-218 +127. అను. 4 +18 అలకలు తేఁటి +8-13 583 ఆరాజాస్యలు +117 551 +888 అలకలును ముద్దు +78-389 430 ఆలమృతంబు వేడి 91432 +14 అలరులపాన్పు +4-14 120 ఆలజ్ఞావతి +29 121 +• 74 అలరేడు రెప్ప +18-74 217 ఆసాయమాప్రఖాతము 48 221 +186 ఆలసత టొంకు 31-187 874 ఆహాకావ్యము 79 975 +• 158 అల్లన దొండ 35-155 294 ఇంటింటఁజింతామణు 64 200 +15 అలికలిత +4-15 - 121 ఇంద్రప్రస్థంబను +28 122 +75 అలికుల మెల్ల +17-75 122 ఇంద్రమణిశాలక +29 128 +190 అవ్యాయామపులారు +48-194 295 ఇందుల నున్న +64 800 +889. అసదృశ సర్వ +78_270 484 ఇక్షురసొబ్ధినీరు +99 408 +215 అసమవసంత 48–218 218 ఇగము చేసంబరంబెల్లి 48 222 +118 ఆంధ్రకవిత్వతత్వ 28-120 101 ఇతవులయందు 43 195 +185 పుట. ఆకంజానన 21-88 583 ఇరవున గోపురాగ్రములు +429 ఆకరి వేల్పుసామి 01-431 +117 553 +370 అడగఁగెంజెడల్ 78_371 16 ఇటియు కుచంబుల 4 16 +371 ఆడెన్ గ్రాండవ +78.372 +17 ఇట్టి పాపయి. +4 17 +485 ఆదిబ్రహ్మముఖాళీ 100-470 210 ఇరులు దర్పము 49123 +188 ఆదిమశక్తి యీతరుణి 88_172 432 ఇరువది యారు వీక్ష +514 ఆదిమూ ర్తిమహాలక్ష్మి111-520 +ణము 103 487 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0208.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0208.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b948b88d4dd12560ade2de52124b744ed5f6c7f7 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0208.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +192 ఇలకు ను పేంద్రుతో 498 ఓజు చేముట్టక 88 410 +43 198 877(2) ఓ ఇక్ష్మీపతి 80 878 +414 ఇష్వాసక్రక చాది 87 418 591 కంథాధారులు 114 586 +584 ఈకలునల్లనైన 117 558 488 కక్షకటిస్కంధకు 108 504 +292 ఈగల్వోలె 84 297 847 కచధరకృష్ణ 74 848 +76 ఈశుచేగాంచి +17 78 844 కటకండూయన 74 945 B +320 ఉచ్చైశ్రవంబుమ 49224 19 కటివడ కాడ 419 +431 ఉడుపథంబను 91 488 8 కఠినమై 2 8 +77 ఉడురాజు కొలువు 17 77 99 కడగి ఎక్కడనైన 29 100 +875 ఉత్తుంగ కర్కశ +79-878 687 కడలుజేతు 117 556 +154 ఉత్సాహప్రభు 35 158 108 కడిది యుద్ధంబుల 44 104 +535 ఉదయరాగమించిం +144 కడునిడుదయు 8 145 +చుక 117-554 377(b) కదలదు తేరు 80 Bre +307 ఉదయ స్తంభము 85.08 588 కదళికాకాండ 117 557 +221 ఉదయార్కరుచి 49 225 522 కనకంబుల్ వెదచల్లు 114687 +149 ఉదరంబు దద్దురోదర 98 144 182 కనక భూధర 87 188 +222 ఉప్పకం బేగయంగ 13 228 588 కనియెన్ దుర్గమ 118 558 +315 ఉరగవధూజనంబులు 87 316 104 కనిరా బ్రహ్మాచ్యుతా 24 1-05 +878 ఊకరల్ గొట్టక +79 377 588(2) కనిరుఊగ్రాహ 118 550 +432 'ఎంతయు రాజు తోడి +91 484 488 కన్నియ రూపుగోరు 108 508 +350 ఎడపక దివ్య 76 851 640 కన్నుగవగాటుకయు 118 580 +162 ఎనిమిది రూపంబు 24 103 452 కపిలజటాజూట 96455 +588 ఏచితలిర్చి గొప్ప 117 655 187 కపిలవర్ణము గోవు 88 171 +433 ఏటి మహానుభావు, 91 485 198 కమనీయ చిత్ర 18 197 +అను 22 వ. ఏనువిన్నవింపన్ 228 కమనీయ వప్రసంకలిత +పుట 132 +49 227 +18 ఏపునఁ జెలరేగి +4 18 316 కమల కోరక 67 017 +64 ఒంట మోహమున 18 84 378 కమలజ కృష్ణా 80 880 +279 ఒక యెనిమిదడఁగే 81 284 105 కమల జాండంబులు 24 108 +302 జనరంగ గమలంబు 112 524 378 కమలజు తమ్ముడు 80 881 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0210.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0210.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d05a56abd500ef7555caceb552a8d4cecf09f81b --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0210.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +384 చూడ్కి + +1 48 +548 గండపాళికలును 120568 522 చీటికిమాటికి వెలువడి 118 588 +28 గంధర్వాత్మజ 22 97 358 చెంచెతగుబ్బ 78 964 +416 గజ కచ్ఛపంబు 88 418 287 చెలువములొప్ప 52 241 +281 గజములనడలు 62 286 519 చెలువుగదుష్కరంపు 113 580 +196 గజియాన మెలగీ 44 200 698 చంకంగొల్లడు 112 588 +648 గజ్జపరిక్రొక్కె. 120 568 485 చంగుశదాటు 92 487 +318 గగనలక్ష్మీ 88 310 +27 చనవున రెండు 6 27 +351 గబ్బిబేడిసమీలు 75 352 888 చనుగవబయ్యెద 81 886 +81 గములగు పద్మా, 21 91 488 చల్లనిపండువెన్నెల 100 478 +551 గ్రహయుక్తంబై 120 57 1 568 చుక్కలనేయ్యంపుదగవు 121 +352 గాఢతర కాంతికై 75 333 +573 +466 గిటగిటనగు నెన్నడుము +5 చులుకన 25 +100 471 65 చూచుట తలచుట 1485 +157 గీర్వాణాచలసాసు 38 159 +మోమున 81 386 +98 గురుకుచకుంభా 2294 28 చూపులకట్టు 8 28 +233 గురులపంపున 52 237 182 జంఘాల ప్రతిభాను 41 188 +319 గైరిక మండనంబు 68 320 108 జడిపట్టు పడగలు 25 108 +550 గొట్టంగి విరులపై 120 570 ఆను. 6 జననుతులౌక వీశ్వరు 130 +28 గొనయము తమ్మి 6 28 +అను. ఈ +487 గోపురగోపుర ప్రతిమ 100 472 385 జయనారాయణ 82 387 +408 గోశతపంచవార్డు 86 411 238 జలనైర్మల్య 53 242 +234 ఘనపక్షవిక్షేప 52 238 183 జ్వలదగ్ని ప్రధమాన 37 187 +178 ఘన వప్రోపరిభాగ 41 183 81 తంగేడు జెముడుకు 1881 +125 చంచత్కేళి 29 126 +238 తగులము పెక్కు 58 243 +552 చందనంబలదిన 121 572 458 తత్తరపాటుతో 97 458 +449 చంద్రఖండములతో 86 452 అను. 11 తదనుజుండు 130 ఆను. 12 +236 చంద్రమండలములే 5 2 289 అను. 16వ. తదనుజుండు 181 +178 చరమణాధరచారు 99 177 +అను. 17 +501 చరియించువానికి 107 108 అను. 19 వ. తదనుసంభవుండు 181 +238 చీటికిమాటిక్స్ 52 240 +ఆను. 20 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0211.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0211.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6239b4ecd8640790e08006680206e3e2e850e773 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0211.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +287 తనకు బలముకలిగి +427 తారామనోరంజన 90 429 +63292 694 తినదే చెట్టులయాకు 116 639 +489 తనజన్మమప్పుల 100 474 557 తిమిరభూతము 122 577 +అను. , ి తన ప్రభుత్వము130 ఆను. 8471 తిమీరమంతయుడాసి 101 479 +274 తనయనురాగాభ్యుదయ 80 6 తివిరి రాశికి 26 +278 387 తియ్యవెల్లువమును 82 880 +534 తనరిరాగిల్లి 121 574 358 తుహినధాత్రి 122 1578 +288 తనరుచిగానివేళ 63 293 1 తృష్ణాతంతు 11 +820 తనశాత హేతి 88 321 24, తెరయెత్తించిరి 58 245 +117 తనుబట్టి విడువని 88 410 487 తెలతెలవాఱు 02 438 +888 తమకముతోడ 82 888 242 తెలుపులదాయ 58 246 +555 తమకు ముందనింక 121 575 100 తొమ్మిది తునుకల 23 101 +470 తమచూపులొగి 100 475 82 తొలిదొలిగోసిన 1882 +458 తమమునుడువ్రజంబు 97 481 పుట 183 తొలిపల్కు ముని 72 888 +480 తమసౌభాగ్యము 102 483 186 తోడవులు పెట్టి 42 189 +459 తమ్ములబెడిరించు 88456 954 తొలుత ముంగిళ్ళ 78 355 +29 తరుణపయస్కుల 8 29 అను 10 దండెగు ప్రత్తిపాటి 130 +80 తరుణుండగు 830 +అను 11 +పుట 184 తరుణుల వీగు 38 160 32 దక్షిణపవనంబు 7 82 +480 తఱుముమరంతకునైనను 104 855దలకవదాతకం 76858 +484 33 దళమైన చీకటి T83 +81 తఱులువడి 7 31 +34 దానానేకష 7 34 +511 తలకమ్మ కొండయు 110 517 97 దీనిలోపల 22 88 +184 తలపోయగ 41 188 459 రీపించులినేల్పు £7 482 +240 తలిరులుడోచె 53 244 101 దేహంబు మిక్కిలి 28 102 +108 తల్లిదండ్రులతోడి 28 110 110 దై తేయకాంతల 28 111 +454 తల్లిదండ్రులపొందు 98 467 147 దొడ్డముత్తియంబు 34 148 +939 తళతళమను 72 141 +418 ద్రాక్షాపాకనవీన 88 420 +568 తస్కరశత్రు 121 576 558 ద్విగుణసరోజ 122 578 +480 తారక జిచ్చిఖండి 104 485 197 ద్విజశుశ్రూషా 44 201 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0212.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0212.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1eba472e5ed3555cd8e6c1500fd76208128e109a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0212.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +248 ధన్యంబై పితృదేవతా 58 247 40 నూఱుక్రతువులు • 40 +244 ధన్యవిభూతి 644 248 +560 నెఱకులయందు 122 1580 +38 ధమ్మిల్లభారముల్ 8 38 4 నెఱవుగా విరియక : 41 +37 ధరణిశ : లవణాభై 8 37 138 నెలతుక చూడ్కి 44 202 +పుట 184 ధరమిన్ను దటిగి 84 301 92 పగడపుగంబాల 21 22 +35 ధరవియోగుల 7 35 +322 పటుచండతాండ 68.323 +321 ధర్మభంగము 88 322 337 పట్టువడకది 76 358 +848 ధవళాంగుడగు 75 848 66 పద్దెకంకటి 14 66 +388 ధాదధూళియు 82 300 247 పడతి కన్నుల 54 251 +128 ధారాపాత 28 127 +410 పడియలలోపల 88421 +245 ధూర్జటికోపాగ్ని 54 249 304 పతీ కలిగితానె 112526 +485 నందిమృదంగరావము 108 490 305 పతిచీర లట్టి చీరలు 112 527 +2 నతనానావని 12 +502 పదలాలిత్యము 107 507 +111 నన్నయభట్టు 26 112 117 పదపద్మరణమున 28 118 +తీ8 నలువగుర క్తి 8 38 +పుట 188 పద్మంబులును 36 161 +358 నచకపుఁదెల్లముగ్గు 78 86? 164 పద్మరాగ ప్రభా 37 168 +942 నవరుచిపల్లవ 78 344 561 పదియుఁబడియు 1237581 +308 నానాశాస్త్ర విశారదుండు 112 +323 పనివడిపాకశాసను 68 324 +525 158 పరధన పరాంగన 36162, +389 నారాయణునకు బ్రణామంబు 42 పరపై యొప్పె తి 42 +82 391 562 పరమ వివేక సాగరుడు +472 నిరుపమధర్మస్థితి 101 477 +123582 +248 సర్భరవాంఛా 54 250 593 పరమార్థజ్ఞుడు 115 540 +345 నిలయతమః ప్రతానము 74 348 43 పరముడు కంథర 43 +72 నీరజనేత్ర 1872 +44 పరిణత ఫణిలతా 944 +39 నీరనగ్ని 8 39 +340 పరిఫుల్లసల్లక 73 342 +477 నీరజమిత్రుతో 102 482 199 వరువంపు విరులపై 45 203 +438 నీరింక దొడగె 92 440 +61 పర్వత తరునదీ 14 67 +అను 2 నీలాచలాగ్ర 129 అను. 2 563 పలుకులయాస 123583 +882 నీ వేంతవేడుకొన్నను 77 388 364పలుకుల వెడలజ్ఞ 123 584 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0213.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0213.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bf6ec730d044541c925f842bf23a34814c1404d3 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0213.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +146 + +45 పలుచని చంద్రికా 1045 174 పొలకయ్యంబుల 38 179 +248 పల్లవాధర తోడ 55 252 251 పొలుపు వహించి 55 257 +565 పసిడిక్రొమ్మొగులలో 123 585 324 పోడులబోయి 68 325 +176 పాండ్య కేకయచోళ 40 180 పుట 182 పోడియావగనున్న 99 468 +46 పొంధుల హృదయముల్ 10 46 .350 పోలగ నందులన్ 76 360 +5రర పాటించునెయ్యది 124 586 94 ప్రక టీతలీలో 22 96 +171 పాములు హారముల్ 39 175 297 ప్రజ్వరిట్టుచు నున్న 65 303 +282 పాయక కన్నె 62 287 3 ప్రణతా శేష 13 +367 షీడనకాడన 124 587 116 ప్రణవపీఠిక నెక్కి 27 116 +568 పీనసరోగి 124 588 +48 ప్రత్యగ్రరచనా 10 48 +516 పుడిసిటిలోన 111 522 +491 ప్రతిభావిలంఘిత 105 486 +439 పున్నమ చందమామ 02 441 248 ప్రమదవనాంతరంబుల 55 53 +200 పురగోపుర 48 209 488 ప్రాకారములందు +103 -40 +440 పురనిధిరక్షకునై 88 442 473 ప్రాచీనంబులురత్న కాంతులు +569 పురవనదౌత్యాపానములు +101 - 478 +124 689 50 ప్రాణంబులేడల 11-10 +127 పురుహూతవిస్ఫూర్తి 28 128 138 ప్రాలేయకిరణ 31 -139 +286 పురీ విభవము 64 302 పుట 184 ప్రాకేయ ప్రతి సీర +112 పులినంబు తోలుచూజ 26 103 +110 -516 +113 పులుగు రాయడు 27 114 250 ప్రియము గూర్చి 55 - 264 +83 పులుసొట్టచేదు 1983 570 ప్రేమముతో 124 -590 +ఫుట 184 పూనితిమిరారు 55 255 402 బంటుతనంబు 105-407 +380 పూర్వకవీంద్రులన్ 83 392 277 బంట్లున్న పాలెంబు 61-282 +47 పూవులప్రోవులై 10 47 178 బంధూక మెరమించే 40- 182 +18ర పృథుల విశ్వంభరా 42 190 118 బచ్చెన యోవరి 34-149 +358 పొంకపుగుబ్బలన్ 76 359 571 బడబానలంబను 124-501 +68 పొగకంపు 15 68 +51 బలిమిరాహు 11 51 +48 పొడవుగనెల్ల 40 48 308 బలుకాపువాకిళ్ళ 112 528 +అను-పు 186 పొదలి యొండొండ 620 బలుకొలుడువోలె 118 581 +45 256 508 బవరాన సూతుడై 108 614 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0214.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0214.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5705af14062bca04f51b0a358b3c324abee2b79a --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0214.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +201 బహువర్ణరత్న 45 206 441 మద భిన్నకటగళ 83 443 +202 బహువస్తుశ్రయ 45 208 392 మదమును మందే 83 394 +139 బహువిధ పరిమళ 82 140 55 మదవతీ గండూష 12 55 +672 బాలముఖేందుబింబ 125 512 257 మధుపర్కము 58 262 +325 బింబంబు హిమధామ 89326 అను5 మనమునబ్రమోద 129 అను5. +308 బీదశ చివిభుండు Be 300 84 మన్మథ దివ్యాగమము 1984 +326 బీరమున బొదలి 69 327 56 మరలగ బోదు 1256 +588 బుధధాత్రీజ వికాస 116 141 258 మరుతురగాలయంబు 56 263 +678 బేటంబై ధృతి 125 588 411 మల్లికానవ 87 413 +208 ద్రాతియే ఇక 46 2017 16. మహనీయతర 37 169 +52 భట్ట నారాయణ 11 52 515 మహిళ సన్మార్గ 111 521 +461 వర్గభట్టారకు 80 464 160 మహిమ చెడదు 37 164 +574 భసితంబు వేదోక +521 మానుగబతి 113 532 +125 594,328 మాయషు దుంట 70 320 +488 భానుశశి మండలంబుల 92488 183 మాసరమయ్యే 41 187 +1) భారతివై సరోజ 39-174 పుట. 182 మించి కన్నుల BB 463 +అను. 16 భారద్వాజ 181 అను 18 204 మించిన గతులు 46 208 +391 భారవి గాళిదాసు 83 888 360 మిక్కుటపు గాంతి 77 361 +252 భువిదనివోక 55258 474 మీరిన భద్రనాగముల 101 479 +58 భూమినిండె 1153 +57 ముత్తాకేకుజముల్ 12 57 +507 భూరివిశ్వంభరా 100 512 149 ముదిమికి మందు 34 150 +499 భ్రమరకావళి 105 488 441 ముందురుజీకటి 93444 +256 మందవారికణ 56 261 +95 మెచ్చుడు మెచ్చవచ్చు 22 84 +513 మందారకుసుమంబు 111 510 341 మెఱుగు శృంగము 73 3413 +327 మందేహదేహ 89 328 381 మెత్తని బంగరు రనప 77 386 +253 మకరందరస 58 259 +393 మేరు రోహణముఖ83 395 +54 మకరధ్వజుని 11 54 +575 మొగమును మొగమును +128 మత్తరాతి 30 120 +125595 +254 మత్తాలి సంగీత 56 260 58 మొగములు విరి 12 58 +159 మదనవశీకారమంత్ర 38 183 487 మొదలి పుష్పాంజలి 104 482 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0215.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0215.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1e333acc3f2ae64d570ea88dbdec3281eb405b8 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0215.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +148 +ప్రబంధరత్నావళి +184 మొక్కుల యిక్క 30 135 309 లాజవిమోక్షవేళ 66 810 +442 యుగములువేయు 83 445 83 లావణ్య రేఖా 1983 +461 రజనీ వధూకర్ణ 98 464 +203 లీలంగాముని 46 212 +597 రణరంగంబున +578 లేమికి లేత కౌను 126 598 +115542 579లోకమువిరహులకును 126 699 +175 రతినాధ్యుడను 39 179 +10 వదన వికాస 10. +205 రత్నగర్భ గర్భ 46 208 380 వదనాంబుజంబుపై 70 881 +298 రవి బొంది రాహుచే ర5 904 68 వనరుహానన 1569 +420 రసికత సోలిసోలి 89 422 261 వనరుహా మోదిని 57 286 +258 రజోవధూ వృత్త 57 264 504 వనిత యూ +లచేత 108 509 +394 రాగంబులగు 88 386 +129 వరుడు కెంగేరి 80 180 +576 రాజ కదంబ విరాజితం +282 వరుణుండు కానిక:57 5671 +126 586 288 వరుణుని శృంగార 58 288 +4 రాజమండల 14 +142 వర్ణి ప్రాకార 82 149 +677 రాజిత తేజుడైన 126 507 BOG వలపుల బొమల +140 రాజీత రత్నదర్పణ 32 141 +84 898 +280 రాజు రాకకు 68 294 +397 వల పెటువంటిదో 84 399 +494 రాజులు విక్రమోదీ 105 499 444 వలమాన చంపకోత్పల 94 447 +888 , రామకథాసుధారసము 77 364 200 వలరాజు, జోసిన 41818 +200 రాయుచున్న ఘన 46 210 70 వలీప పయ్యేదలోన 15 1 +421 రాలుతారాకుల 88 429 495 వలుద కుచంబులున్ 105 500 +448 రాసి సహస్రఖాను 94 446 58 వామనానేకపము 12 50 +అలముకారి 30 +428 వారిజ ! మీన! 91 480 +260 లలనల్ పొడగ 57265 284 వారుణీ స్పర్శమున F8 289 +508 లలిగావ్య నాటకా 107 508 512 వింటి క్రిందటి కొమ్ము +207 లలితలతాంత పల్లవ 46 21 1 +110 518 +829 లలితాహంకృతిచేత 70 880 286 వికచారవింద 58271 +ఆను17 అలిభరద్వాజ 181 ఆను18 150 వికసితంబైన 84 161 +395 రిస దురఃస్థలమున 84 897 285 విఘ్న ధ్వాంత 58 270 +141 లక్ష్మి గొల్లాపురి 32 142 68) ఏట సేనపై దండు 128 800 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0216.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0216.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce31af7251514cef25b7060668b124f6281de898 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0216.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +3311 విడిలిన మోవి 70892..... +445 వినుత మాణిక్య94 448 ........... 210 శీలము లీల 47 214 +498 విపణికోరోయన్న 108 501 ........... 455 శూలికన్ను లగెంపు 87 458 +581 విరహుల కెల్ల సంధ్యపతి ....... .... 400 శృంగార విభుడని 85 402 +...... +86 విరిదమ్మి సురటురి 19 86 ...... .... అను1 శ్రీకర నవ పుండరీక +412 విశ్వంభరాచక్ర 87 414 ....... .. 129 అను 1 +582 విషమాస్త్రునకు 127 602 ....... ... 402 శ్రీ నిత్యాశ్రయమై 85 404 +398 వెడవెడగౌగిలించు 84 400 ....... ... అను 20 శ్రీ పెదపాటి పురీ +399 వెనుకకుడోక 85401 ....... ... 131 అను 21 +583 వెన్నెల పులుగుల 127 608 .......... 88 శ్రీ బయల్పడకుండ 2088 +151 వెన్నెలరూపు 34 152 ........... 187 శ్రీమంతుడు గుణవంతుడు +584 వేలయు కళాఢ్యుడైన 127 604 ........... 42 191 +267 వెలయు వెన్నెల 58 272 ........... అను21 శ్రీ రమశ్రీణీరమణునకు +588 వెలువెలదారె దూర్పు 128 606 .......... 132 అను 22 +585 వెలువెలబాఱె 127 805 .......... 131 శ్రీ రామాయణకావ్య 30 182 +268 వేగుచు వచ్చే 59 273 ....... .. . 401 శ్రీరామాస్పదమైన 85 403 +446 వేదపురాణ శాస్త్రములు 84 449 ....... ... 364 శ్రీవామాగృహలిప్త 77 883 +505 వేదాదులగు మహావిద్యలన్ని108 510.......... 89 శ్రీ సిద్ధి రస్తు 20 89 + ....... ... 481 శ్రుతిసుధాక్ష్మాభక్త 102 486 +269 వేల పు గిడ్డియుం 69 274 .......... 428 శ్రుతులును నిర్జర 88 425 +475 వైరితమస్తమంబడగ 101 480 ....... ... 403 శ్వేతద్వీపము 86 405 +497 వ్యాసుని వాల్మీకి 108 502 290 సంజ ప్రొద్దున 63 296 +299 వ్యాళవిభూషణాళియు 65 .......... 305 అలి సంతతిలేని సంసారంబు +422 శబ్దశాసన కావ్య 89 424 .......... 71 884 +130 శబ్దారరస 30 131 ......... 460 సంతోషంబున బొంది 98 468 +అను 12 శరనిధికస్య 180 అను 13 ......... 132 సంసారార్ణవ 30 133 +310 శశిమండలముమీద 66 311 ......... 332 సకలదిగ్గేశ 70 333 +87 శాత్రవభుజంగ 20 87 ...... ... అను13 సతతము సజ్జనార్ది +అను18 శాశ్వత విక్రమైశ్వర్య అను. ......... 19 131 అను 14 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0217.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0217.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5e74fbce15eba140e35297d2282c840b1727f61 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0217.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +60 సతులుచల్లు బోరాడుచు 18 60 884 సుర వాహినీ హేమ 71 385 +291 సమలావణ్యము 68 288 405 సూర్యునిబోలు 88 407 +4147 సరళదలత్సరోరుహ 04 450 272 సేవా యాతవధూ 50277 +ఉరణ సరసిజాత విరాగ 99 466 335 సౌవీర మగధ కోసల 71 886 +448 సరసులపొందు 95451 408 స్ఫురదురు కర్ణ 88 408 +587 సినుప్పొంగుచు 128 607 278 హంసతూలిక శయ్య 59 278 +168 సహ్యముగాంచె 38 170 63 హరగిరి సురగిరి 1868 +61 సారధి శత వృద్ధు 1861 380 హరితురగము 71 337 +289 సారసరః ప్రతీరవన 62 288 116 హరిదాసుని 27 117 +పుట 185 సొరాచారవిచారు 35158 188 హరినిలయంబును 42 192 +270 సీమాంతంబున 59 275 463 హరినీలమణి విరాజిత 99 487 +271 సుందరీయౌవన 58 276 837 హరినీల రుచీర 72838 +510 సుకవులు పలుకగ 110 515 589 హరిమందసమీర 128 309 +404 సుతుడు (దటాకము 85408 +606 హరీయురస్థ్సలి 108 511 +62 సుదతులుడస్సిన 18 62 135 హరుతలపు 81 136 +300 సురధరము పెక్కు BE $08 284 హారతులిచ్చు వేయిన 62 289 +181 సురనిచయంబు 41 185 71 హేమవర్ణంబైన 18 71 +588 సురలోనదనచూపు 128 608 31 1 హేమసింహాసనంబెక్క 86 812 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0218.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0218.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d8eaba633fb5e1506e503d32f8afc0d3ebe4aea9 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0218.txt @@ -0,0 +1,46 @@ +తప్పు +పుట-పంక్తి +ఒప్పు +తొలిదలి +18 +21 +తొలిదొలి +37 +14 +జలదగ్ని +21 +46 +28 +67 +10 +68 +17 +74 +12 +జ్వలదగ్ని +212 +ఆపూర్ణ +థర్మభంగము +ఆత్రీముని +అత్రిముని +అలకలు +499 +తమకు ముందడు +వెలయుక ళాడ్యు +75 +10 +దర్మభంగము +ఆత్రిముని +ఆ త్రిముని +ఆలకలు +599 +తమకుమందల +వెలయుక క్యాడ్యు +78 +11 +105 +121 +127 +24 +19 +21 \ No newline at end of file diff --git a/Prabandha-Ratnaavali/page_0219.txt b/Prabandha-Ratnaavali/page_0219.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00074461a26b99c160b48cda8782edc9d7da7bd5 --- /dev/null +++ b/Prabandha-Ratnaavali/page_0219.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +‘‘మెచ్చుఁడు మెచ్చువచ్చు నెడ, మెచ్చకుఁ డిచ్చకు మెచ్చు రానిచో, +మెచ్చియు మెచ్చుమ్రింగకుఁడు, మెచ్చక మెచ్చితిమంచుఁ గ్రుచ్చలై +మెచ్చకుఁ, డిచ్చ మెచ్చుగని మెచ్చుఁడు, మెచ్చొక మానమైనచో +మెచ్చియు మెచ్చకుండకయు మెచ్చుడు,సత వుల"ర: మొవ్దన్ "" +( పు. 22 ప, 90) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/meta.json" "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ef7b7dc4b324f7e9372e4fc888188dcef62c3622 --- /dev/null +++ "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/meta.json" @@ -0,0 +1,23 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 5, + "total_pages": 5, + "filename": "తనలో.pdf", + "pages": { + "96": { + "quality": 1 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 1 + }, + "26": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0005.txt" "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ebf5cda3b1e70233825c0430d076ce043fc2916 --- /dev/null +++ "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,19 @@ +విషయములు

+ +విశ్వామిత్రరావు - తనలో - మార్చి 1941 + +చారుదత్తరావు ధోరణి సెప్టెంబరు 1941 + +తనలో ఫిబ్రవరి 1943 + +నవ్వు ఆగస్టు 1943 + +దీపావళి అక్టోబరు 1947 + +భూతలం నవంబరు 1948 + +వైద్యం 5 ఆగస్టు 1948 + +కుబేరరావు - తనలో ఆగస్టు 1943 + +బాలబోధ 25 అక్టోబరు 1942 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0008.txt" "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..845a97323f684a97d226c0b05040c93de121fd59 --- /dev/null +++ "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0008.txt" @@ -0,0 +1 @@ +వ్యవసాయంలో కోస్తాను, కుప్పేస్తాను, నూరుస్తాను, వేరుస్తాను. అల్లా ఊహూ తెగనరుక్కు పోవడమేకాని, ఆ మాటలు ఎవరెవరి పంటా, ఎంతెంతవరకూ అంటూ కూచోను; కూచోవలిసిన అవసరం లేదు. మాటల మీద స్వంతహక్కు ఏ ఒక బ్రహ్మరుద్రుడికీ లేదు. నేను మాటలతో నా కొంప కట్టుగునే టప్పుడు ఆ దినుసు కనపడ్డ ప్రతీచోట్నించీ, ప్రతీకొంపదీ అయినకాడికి కట్టలుకట్టి వేసేసుగు రావడమేకాని, అల్లా చెయ్యడంవల్ల ఎవడి కొంప కూల్తోందో, ఎవడి సాతు పెల్లగిలుతోందో, ఎవడి జీవం సన్నగిలుతోందో అంటూ చికాకుపడను. ఒక్క మానవజాతికి మాత్రమే భగవంతుడు కటాక్షించిన మాటలే వృత్తిగా పెట్టుగుని నేను మిక్కిలి తమా షాగా శ్రమపడి, రచనలు, కల్పనలూ, అమరకాలూ, ఎగు మతులూ, త్రుటికాలంలో చేసుకుంటూ, అవి నా పేరు మీదుగా మానవజాతికి దాఖలు చేసుగుంటూ, అందులో ఉండే సృష్టి ప్రజా, ప్రకటన సామర్థ్యమూ నా వేగాని అన్యుడివి కావని జనం తమ పనితొందరలో గమనించక పోతారేమో అనే భయంచొప్పున నేనే ఢంకా మీద కొట్టి చెప్పుగుంటూ, మన కెందుకని చెప్పేసి చిక్కు సమయాల్లో ఊరుకుంటూ ఉంటూంటే, నా పనికి నన్ను అధమం ఊరేగించడం లేదు ఏమి లేదు సరిగదా, నే నేదో అపహరణం చేసినట్టు కొందరు కొందరు నా యెదటే ఎందుకు ఈర్ష్య కక్కుతున్నారో నాకు ఆశ్చర్యం వేస్తుంది! నా మాటలు నేను నా స్వంత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0016.txt" "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..084d7ac1ac7e36a8895d8c7c7cad774ed0f4461e --- /dev/null +++ "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +చెయ్యడంలో కొన్ని కొన్ని దూడలు +వెయ్యడంవల్ల పట్టుబడి +పోతారుకాని, నేను ఆరితేరినవాణ్ణిగనక నాకు లెబ్బలేదు. లేకపోతే, పాతరచన పట్టుకుని దాని రూపం మార్చేసి కొత్త +స్వరూపం నా స్వంతం అంటాను. పద్యాన్ని గద్యంకింద ముక్కలుకొడతాను, గద్యాన్ని గుండకొట్టి పద్యం చేస్తాను. +పురాణ ప్రబంధశతకాలలోంచి ఏమి ఎప్పుడు ఎంతవరకు ఏరకం +ఏరూపంలో కావలిస్తే అట్లా పుచ్చుగుని అది నాదే అని, నన్నొచ్చి అడిగేటంత నీచపుపని పండితులు చెయ్యరు +గనక పామరుల్ని హడలగొడతాను. నాటకాలూ వాట్ల వంటివీ అన్నీ +సంభాషణ మాటలేగనక అవి వీధులోనూ, బజార్లోనూ పడి దొర్లే జాతిగనక మెడమీద తలఉండి, నాడి సరిగ్గా ఉన్న ప్రతీవాడూ అవి పోగు చెయ్యడానికి అర్హుడే గనక, వాళ్ళల్లో నేను +మొదటివా ఇంటాను. నవలని పట్టు గుని కథచేసి, కథని పట్టు గుని +నవలగా విస్తరించి స్వంతం చేసుకోడానికి నేను వ్యవహరిస్తాను +గనక నాకు ఢక్కాలేదు. కథలన్నీ ముసలమ్మలచేత ఉత్పత్తి +చెయ్యబడేవిగనక నేనూ మా ముసలమ్మచేత వడికించాను, అది +నాదే అనచ్చు, కాని ఆగమ, లోప, ఆ దేశ, సంగ్రహణ, విస్తరణాలు పరివర్తనకి మూల సాధనాలు గనక, యాథార్థ్యం దాచడానికి వాటిని ఉచితంగా, అతి కాకుండా వాడాలి. ఒక్కొక్కప్పుడు నేనుమరీతొందరలో మరీ జోరుగా రచించేటప్పుడు, +ఎవడిదో నీబోటి పాత చచ్చినాడి చవటపద్యం ఎక్కించేసుకోవలిసిన అవసరం నా కొస్తుంది. అంతతొందరలోనూకూడా కాస్త \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0026.txt" "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..39f496a1d0d40311a75eeca50cc7b8411d83226d --- /dev/null +++ "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,22 @@ +ముణుచుగుపోయి ఇంట్లోకి పరుగూ ! అంతమంచిది గనక పోనీ +అని చెప్పేసి ఆవిణ్ణి క్షమించి వదిలేస్తూంటాను. తక్కిన ప్రపం +చపు స్త్రీలంతా నాకు వేళాకోళానికి వరసే. అందుకని, ఎవళ్ల +మీదై నాస రే నాయిష్టంవచ్చిన రిమార్కు - చీకట్లోంచి గాని, +చాటున దాక్కునిగాని. సమూహంలో దూరిగాని - ముఖవర్చస్సు గుర్తు తెలియకుండా మీద దెబ్బపడకుండా +ముసుగుని నిర్భయంగా పేల్చేస్తాను. దాంతోటి అవతల +వాళ్ళ గౌరవం తక్షణమే లేచిపోయి వచ్చి నన్ను వరించడం +వల్ల నా గౌరవం బలిసిపోతూంటుంది. అసలు పిచ్చిప్రహ్లాదుణ్ణి +గురించి వెట్టిపోతన్న చెప్పిన సీసపాదం కొంచెం సవిరించి “కన్ను +దోయికి నన్య కాంత లడ్డంబైన భార్య భావము +చేసి పరుగువాడు” +లాగ మార్చేస్తే నాకు సరిపోవచ్చు. విద్యావంతులంటే నాకు +నమ్మక మేలేదు. విద్యవల్ల అందులో నేడు చెప్పబడే విద్యవల్ల - +బొత్తిగాలాభం ఉండదని నా అనుభ వం. విద్యవల్ల వినయం రావల +సిన అవసరం లేదని రాసిస్తాను. అందుకని “విద్య యొసగును అనే +పద్యాన్ని “విద్యయొసగు నవినయం బవినయమునను బడయు +పాత్రత" అని దిద్ది వెయ్యడమే బతుకు తెరు వంటాను. అనగా, +ఈ విద్యవల్ల అవినయమున్నూ (అభినయమున్నూ అనిపాఠాం +తరం), దానివల్ల చేతికి పాత్రానూ వస్తాయని అన్వయించుగో +మని నా హెచ్చరిక ! పెద్దలంటే గౌరవించాలని కొంద రంటారు. +కాని, సిగ్గుభిడియాలు లేకుండా నాకంటే వెనకేపుట్టిన జంతుజనం +నా అంత నాగరికతలేని శుంఠలుగనక వాళ్ళని పాటించవలిసిన \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0096.txt" "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0096.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a9a87f69f5f7958723127ef9a69a7df430cde40 --- /dev/null +++ "b/\340\260\244\340\260\250\340\260\262\340\261\213/page_0096.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +కు బేరరావు తనలో +91 +నోటు తెమ్మని +ఆ +భయం. ఒక్కొక్కప్పుడు పెద్ద నోట్లున్నాయిగాని, చిల్లరి +లేదంటాను. ఒక వేళ, నాకంటే మొండిఘటం అవతల పోగై +'అయ్యా! నే చిల్లరి తెచ్చాను, తెండి నోటు,' అంటాడు. అప్పుడు +నేను +మావాళ్ళని +అడుగు తాను. వెంటనే మా +వాళ్లు నే నిదివరకే చెప్పి పెట్టిన ప్రకారం “ పెట్టి తాళం చెవి +పొద్దుణ్ణించీ కనపట్టం లేదు” అని నసుగుతూ సమాధానం చెబు +తారు. దాంతోటి వాడు పోతాడు. వాడు పోయేటప్పుడు +గాని ఏమన్నా పొగరు కనపరిచాడా, వాణ్ణి మార్చేసి +వాడిక మరోడి దగ్గర పెడతాను. అలాగ ఇంట్లోంచి బయటికి +వెళ్ళే ప్రతీకానీ దమ్మిడీ ఆలీ దగ్గర్నించి నేను చచ్చినంత శ్రద్ధ +తీసుగుంటాను. +ఘరానా కొట్ల మీదికీ పాపుల మీదికి +నేను నెళ్ళనే వెళ్ళను. నేను రావడం వాలకం ఎల్లా పసికడ +తారో +కట్టి, సరుకులన్నీ దాచేసుగుని, నేను ఏది అడిగితే అదల్లా +లేదంటారు చచ్చినాళ్ళు! పైగా, అట్లాంటి చోట్ల నాప్రజ్ఞ లొగ +సానై నేను బోల్తా కొట్టచ్చు. ఇంటి దగ్గరికి అమ్మ తెచ్చే వాళ్ళు +విశేషం చదువుకుని నా అంత పరిక్ష ప్యాసై ఉండరు గనక, +వాళ్ళని లాలించడం, పొగడ్డం, పడగొట్టడం నాకు తెగ సరదా. +బేరాలు చెయ్యడం నా అభిమాన విషయం. +గుంటాను, తెగేసి, నా కేమన్నా భయమా ! ఆ సందర్భం గురించే +రాలుగాయి కుంక లంతా కలిసి కమిటీలుగా ఏర్పడి, "కుబేర +రావు” అనే బిరుదు చెయించి నా కిచ్చాం అని తెలియపరిచారు +- దాన్తో నేను ఏడుస్తూ కూచుంటాననే ధైర్యం కొద్దీ! వాళ్ళ, +నేనే ఒప్పు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/meta.json" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f80ec3c5c2687f49f83dcea7b44377af4ed6ca1e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/meta.json" @@ -0,0 +1,350 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 114, + "total_pages": 117, + "filename": "ది ఇండియన్ పీనల్ కోడు.pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 1 + }, + "2": { + "quality": 3 + }, + "3": { + "quality": 3 + }, + "4": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "24": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "26": { + "quality": 3 + }, + "27": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "33": { + "quality": 3 + }, + "34": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "37": { + "quality": 3 + }, + "38": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "40": { + "quality": 3 + }, + "41": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "73": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "75": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "78": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "82": { + "quality": 3 + }, + "83": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "88": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "94": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 3 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "107": { + "quality": 3 + }, + "108": { + "quality": 3 + }, + "109": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "114": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + }, + "116": { + "quality": 3 + }, + "117": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0001.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0001.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09086e6e471a90bafc55986b83c4193830bf4e49 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0001.txt" @@ -0,0 +1,21 @@ +रजिस्ट्री सं.डी-२२१ +Registered No. D-221 +రిజిస్ట్రీ సంఖ్య. డి-221मूल्य रू. 5.०० +Price Rs. 5.00 +మూల్యము: రూ 5.00 + +सं १No.1 సంఖ్య1 + नई दिल्ली New Delhi న్యూ ఢిల్లీ बुधवार +Mondayసోమవారము + ११. फिब्रवरि, 1989/१२11 December, 1989/12 +11 డిసెంబర్, 1989/12 + माघ +Saka +శక + खंण्ड ४ +Vol. 4 +సంపుటము 4 + +The translation in Telugu of the Indian Penal Code [Act No. 45 of 1860] is hereby published under the authority of the President and shall be deemed to be the authoritative text thereof in Telugu under Clause (a).of Section 2 of the Authoritative Text (Central Laws) Act, 1973 (Act 50 of 1973). + +ది ఇండియన్ పీనల్ కోడు (1860లోని 45వ చట్టము) యొక్క తెలుగు అనువాదము రాష్ట్ర ప్రాధికారము క్రింద ఇందుమూలముగా ప్రచురించడమైనది. ఈ అనువాదమును ఆ చట్టమునకు ప్రాధికృత పాఠముల (కేంద్ర శాసనముల) చట్టము, 1973 (1973లోని 50వ చట్టము) యొక్క 2, పరిచ్ఛేదములోని ఖండము (ఏ) కింద ప్రాధికృత తెలుగు పాఠమైనట్లు భావించవలెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0002.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0002.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8aa2f246b39590623510d00c56131a7372342091 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0002.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ప్రస్తావన, +భారత దేశమునకు సాధారణ శిక్షా స్మృతిని ఏర్పాటు చేయుట ఉపయుక్త మై నందున ఈ క్రింది విధముగా +శాసనము చేయబడినది :-- + +స్మృతి నామము, మరియు దాని అమలు యొక్క విస్తృతి. + +1. ఈ చట్టమును భారత శిక్షాస్మృతి అని పేర్కొనవలెను మరియు ఇది జమ్మూ- కాశ్మీరు రాజ్యము మినహా యావద్భారత దేశమునకు విస్తరించుము. + +భారతదేశములో చేయు అపరాధములకు శిక్ష. + +2. ప్రతి వ్యక్తియు, ఈ స్మృతి నిబంధనలకు విరుద్ధముగా జరిపి భారత దేశములో దోపియగు ప్రతి కార్యమునకు లేక కార్యలోపమునకు ఈ స్మృతి క్రిందనే శిక్షా పాత్రుడగును; అన్యథా ఆతడు శిక్షాపాత్రుడు కాడు. + +భారత దేశము వెలుపల చేయబడియు శాసనమును బట్టి భారతదేశములో విచారణ చేయదగినట్టి అపరాధములకు శిక్ష. + +3. భారత దేశము వెలుపల చేసిన అపరాధ విషయమున ఏదేని భారతదేశ శాసనమునుబట్టి వివారణకు గురి కావలసిన ఏ వ్యక్తి పై నైనను, అతడు భారత దేశము వెలుపల చేసిన ఏదేని కార్యమునకు, అట్టి కార్యమును భారత దేశములో చేసియుండిన ఎట్లో ఆదే రీతిగా, ఈ స్మృతి నిబంధనల ననుసరించి చర్య తీసికొనవలెను. + +రాజ్యక్షేత్రాతీతమైన అపరాధములకు స్మృతి యొక్క విస్తరింపు. + +4. (1) భారతదేశమువకు ఆవల మరియు వెలుపల ఏ స్థలమునందైనను భారతదేశ పౌరుడెవరై నను చేసిన, + +(2) భారత దేశములో రిజిస్టరైన ఏదేని నౌక లేక వాయుయానముపై, ఆది ఎచటనున్నను, వ్యక్తి ఎవరైనను చేసిన-- + +ఏ అపరాధమునకైనను, + +ఈ స్మృతి నిబంధనలు వర్తించును. + +విశదీకరణము :——భారత దేశములో చేసియుండినచో ఈ స్మృతి క్రింద శిక్షార్హమయియుండి భారత దేశమునకు +బయట చేసిన ప్రతి కార్యము ఈ పరిచ్ఛేదములో “అపరాధము" అను పద పరిధియందు చేరియుండును. + +భారత దేశ పౌరుడగు 'ఏ' ఉగాండాలో హత్య చేయును. భారతదేశములో అతడు దొరికిన ఏ స్థలమునందైనను హత్యకై అతనిని విచారణ చేసి దోషస్థాపన చేయవచ్చును. + +ఈ చట్టము వలన కొన్ని శాసనములకు భంగము కలుగకుండుట. + +5. ఈ చట్టములోనిదేదియు, భారత ప్రభుత్వ సేవలో అధికారులుగా, సైనికులుగా, నావికులుగా, లేక వైమానికులుగా ఉండి, తిరుగుబాటు చేసిన, లేక సేవను విడిచి పారిపోయిన వారిని శిక్షించునట్టి ఏదేని చట్టపు నిబంధనలకైనను, ప్రత్యేకమైన లేక స్థానికమైన శాసనముల నిబంధనలకు వేటి కైనను భంగము కలిగించదు. + +మినహాయింపులకు లోబడి స్మృతిలోని నిర్వచనములను అర్థము చేసికొని వలసి యుండుట. + +6. ప్రతి అపరాధ నిర్వచనమును, ప్రతి శిక్షా నిబంధనను మరియు అట్టి ప్రతి నిర్వచనమునకు లేక శిక్షా +నిబంధనకు గల ప్రతి ఉదాహరణమును అది “సాధారణ మినహాయింపులు " అను శీర్షిక గల అధ్యాయములోని, మినహా +యింపులకు లోబడియున్నట్లు, అట్టి నిర్వచనములో, శిక్షా నిబంధనలో లేక ఉదాహరణములో ఆ మినహాయింపులు +తిరిగి చెప్పబడక పోయినప్పటికినీ, ఈ స్మృతి యందంతటను అర్ధము చేసికొనవలెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0003.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0003.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c511f1da2813cbc8b7779eac547aaa0d10d1e728 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0003.txt" @@ -0,0 +1,68 @@ +(ఏ) ఈ స్మృతిలో అపరాధముల నిర్వచనములున్న పరిచ్ఛేదములు ఏడు సంవత్సరముల లోపు వయసు గల బిడ్డ అట్టి అపరాధము చేయజాలడని తెలుపవు; కాని, ఆ నిర్వచనములు -- “ఏడు సంవత్సరముల లోపు వయసు గల బిడ్డ చేసిన దేదియు అపరాధముకాదు” అను నిబంధనగల సాధారణ మినహాయింపునకు లోబడియున్నట్లు వాటిని అర్ధము చేసికొనవలెను. + +(బి) హత్య చేసినట్టి 'జడ్' ను వారంటు లేకుండ ఒక పోలీసు అధికారి అయిన, 'ఏ' పట్టు కొనును. ఇచట 'ఏ' అక్రమపరిరోధము అను అపరాధము చేయలేదు. ఏలనన, 'జడ్'ను పట్టుకొనుటకు 'ఏ' శాసనరీత్యా బద్దుడై యున్నాడు. అందుచే ఒక వ్యక్తి దేనినైనను "చేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి దానిని చేసినచో అది అపరాధము +కాదు” అను నిబంధనగల సాధారణ మినహాయింపు క్రిందికి ఈ కేసు వచ్చును. + +ఒకసారి విశదీకరించిన పదము యొక్క భావము. + +7. ఈ స్మృతి యొక్క ఏ భాగమునందైనను విశదీకరించినను ప్రతి పదము, ఆ విశదీకరణముననుసరించియే +ఈ స్మృతి యొక్క ప్రతి భాగమునందును ఉపయోగింపబడినది. + +లింగము. + +8. "అతడు" అను సర్వనామము మరియు దాని జన్యములు, స్త్రీ పురుష వ్యక్తులలో ఏ వ్యక్తిని గురించి +యైనను లింగభేదము లేకుండా ఉపయోగింపబడినవి. + +వచనము. + +9. సందర్భమును బట్టి వైరుధ్యము కాన్పించిననే తప్ప, ఏకవచనార్థమునిచ్చు పదములయందు బహువచనము +చేరియుండును; మరియు బహువచనార్ధమునిచ్చు పదములయందు ఏకవచనము చేరియుండును. + +“పురుషుడు" + +10. "పురుషుడు” అను పదము, ఏ వయసు గల వాడైనను, మగ మనిషిని తెలుపును. + +“స్త్రీ " + +“స్త్రీ "అను పదము ఏ వయసుగలదైనను ఆడ మనిషిని తెలుపును. + +"వ్యక్తి " + +11. "వ్యక్తి " అను పదపరిధియందు ఏదేని కంపెనీ, లేక అసోసియేషను, లేక కార్పొరేషనుగా ఏర్పడినదైనను +కాకున్నను, వ్యక్తుల నికాయము చేరియుండును. + +“ప్రజలు ” + +12. "ప్రజలు" అను పదపరిధియందు ప్రజలలోని ఏ వర్గమైనను లేక ఏ సమాజమైనము చేరియుండును. + +13. ... ... ... ... + +“ప్రభుత్వ సేవకుడు" + +14. "ప్రభుత్వ సేవకుడు" అను పదములు ప్రభుత్వ ప్రాధికారముచే, లేక ప్రాధికారము క్రింద భారత +దేశమునందు పదవిలో కొనసాగింపబడిన, నియమింపబడిన, లేక నియోగింపబడిన ఎవరేని అధికారిని లేక సేవకుని +తెలుపును. + +15. ... ... ... ... + +16. ... ... ... ... + +“ ప్రభుత్వము " + +17. "ప్రభుత్వము” అను పదము. కేంద్ర ప్రభుత్వమును లేక రాజ్య ప్రభుత్వమును తెలుపును. + +“భారతదేశము " + +18. భారతదేశము" ఆనగా, జమ్మూ-కాశ్మీరు రాజ్యము మినహా, భారతదేశ రాజ్య క్షేత్రము అని అర్ధము. + +“న్యాయాధీశుడు" + +19. “న్యాయాధీశుడు" అను పదము న్యాయాధీశుడను పదవీనామముగల ప్రతి వ్యక్తిని మాత్రమే కాక +ఏదేని సివిలు లేక క్రిమినలు శాసనిక చర్యలో అంతిమ తీర్పును, లేక అపీలు చేయనిచో అంతిమముదగు తీర్పును,లేక +ఎవరేని మరొక ప్రాధికారి ఖాయపరచిన అంతిమముదగు తీర్పును ఇచ్చుటకు శాసనము ద్వారా అధికారము పొందినట్టి +ప్రతి వ్యక్తిని కూడ, లేక + +అట్టి తీర్పునిచ్చుటకు శాసనము ద్వారా అధికారము పొందినట్టి వ్యక్తుల వికాయములో ఒకరైన ప్రతి వ్యక్తిని +కూడ తెలుపును. + +(ఏ) 1859 లోని 10వ చట్టము క్రింది దావాయందు అధికారితను వినియోగించు కలెక్టరు ఒక న్యాయాధీశుడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0004.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40085c77c44783469c8ed0425795e9a00df929f1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0004.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +బీ) దోషారోపణ విషయమున అధికారితను వినియోగించి, ఆపీలు ఉన్నను లేకున్నను, జుర్మానా లేక కారావాస శిక్ష విధించుటకు ఆధికారముగల మేజిస్టేటు ఒక న్యాయాదీశుడు. + +(సీ) దావాలను విచారణ చేసి నిర్ధారణ చేయుటకు మదరాసు కోడునందలి 1816 లోని 7వ నియమము క్రింద అధికారముగల పంచాయతీ సభ్యుడు. ఒక న్యాయాధీశుడు. + +డి) మరొక న్యాయస్థానమునకు విచారణకై పంపుటకు మాత్రమే తనకు అధికారముగల దోషారోపణ విషయమున అధికారితను వినియోగించుచున్న మేజిస్టేటు న్యాయాధీశుడు కాడు. + +“న్యాయస్థానము" + +20. “న్యాయస్థానము" అను పదము న్యాయికముగా తానొక్కడుగనే వ్యవహరించుటకు శాసనము ద్వారా అధికారము పొందినవాడై అట్లు వ్యవహరించుచున్నట్టి న్యాయాధీశునిగాని, న్యాయికముగా న్యాయాదీశ నికాయముగా వ్యవహరించుటకు శాసనము ద్వారా అధికారము పొందినదై అట్లు వ్యవహరించుచున్నట్టి న్యాయాదీశనికాయమునుగాని తెలుపును. + +దావాలను విచారణ చేసి నిర్ధారణ చేయుటకు మద్రాసు కోడునందలి 1816 లోని 7వ నియమము క్రింద అధికారము కలిగి వ్యవహరించు పంచాయత్ ఒక న్యాయస్థానము. + +“పబ్లికు సేవకుడు" + +21. “పబ్లికు సేవకుడు" అను పదములు దిగువ వివరింపబడిన వారిలో ఏ వ్యక్తినైనను తెలుపును, అనగా :-- + +మొదటిది:- ... ... ... ... + +రెండవది :- భారత సైనిక, నౌకా, లేక వైమానిక బలములోని ప్రతి కమీషన్డ్ అధికారి; + +మూడవది :-- తాను ఒక్కడుగనేగాని ఏదేని వ్యక్తుల వికాయపు సభ్యుడుగా గాని ఏదేని న్యాయనిర్ణయ విధులను నిర్వహించుటకు శాసనము క్రింద అధికారము పొందిన ఎవరేని వ్యక్తితో సహా, ప్రతి న్యాయాధీశుడు ; + +నాల్గవది :-- (లిక్విడేటరు, రిసీవరు లేక కమిషనరుతో సహా) ఏదేని శాసనవిషయమును లేక సంగతిని గూర్చిన +దర్యాప్తు చేయుట లేక రిపోర్టు చేయుటగాని, ఏదేని దస్తావేజును రూపొందించుట, అధి ప్రమాణికరించుట లేక భద్ర +పరచుట గాని, ఏదేని ఆస్తిని స్వాదీనపరచుకొనుట లేక వ్యయనము చేయుటగాని, ఏదేని న్యాయిక ఆదేశికను అమలు +పరుచుటగాని, ఏదేని ప్రమాణమును చేయించుటగాని, దుబాసీగా వ్యవహరించుటగాని, న్యాయస్థానమునందు గలభా +జరుగకుండా చూచుట గాని, అధికారిగా తన కర్తవ్యమై యున్నట్టి ప్రతి న్యాయస్థానాధికారి, మరియు ఆట్టి కర్తవ్యము +లలో దేనినైనను నిర్వర్తించుటకు న్యాయస్థానముచే ప్రత్యేకముగా ప్రాధికారమీయబడిన ప్రతి వ్యక్తి ; + +అయిదవది : -ఏదేని న్యాయస్థానమునకు లేక పబ్లికు సేవకునికి సహాయపడు ప్రతి జ్యూరీ సభ్యుడు, ఆఫీసర, +లేక పంచాయతీ సభ్యుడు; + +ఆరవది :-ఏదేని వ్యాజ్యమును లేక విషయముమ గురించి నిర్ణయము చేయవలసినదిగా లేక నివేదికను సమ +ర్పించవలసినదిగా ఏదేని న్యాయస్థానముచే లేక ఎవరేని ఇతర సమర్థ పబ్లికు ప్రాధికారముచే నిర్దేశింపబడిన ప్రతి +మధ్యవర్తి లేక ఇతర వ్యక్తి; + +ఏడవది :- ఏ వ్యక్తి నైనను పరిరోధములో పెట్టుటకు లేక పరిరోధమునందే ఉంచుటకు ఏదేవి పదవినిబటి అధికారము పొంది ఆ పదవియందున్న ప్రతి వ్యక్తి; + +ఎనిమిదవది : అపరాధములను విచారించుట, అపరాధములను గూర్చి సమాచారమిచ్చుట, అపరాధులను విచారణకు తెచ్చుట, లేక ప్రజల ఆరోగ్యమునుగాని భద్రతనుగాని సౌకర్యమునుగాని కాపాడుట తన ఆధికారిక కర్తవ్యమై యున్నట్టి ప్రతి ప్రభుత్వాధికారి; + +తొమ్మిదవది :- ప్రభుత్వము తరఫున ఏదేని ఆస్తిని తీసికొనుట, అందుకొనుట, భద్రపరచుట, లేక ఖర్చు చేయుటగాని, ప్రభుత్వము తరఫున ఏదేని సర్వేను, పన్ను నిర్ధారణను లేక కాంట్రాక్టును చేయుట గాని, లేక ప్రభుత్వపు ధనసంబంధ హితములపై ప్రభావము ఉండెడు ఏదేని విషయములో ఏదేని రెవిన్యూ ఆదేశికమును అమలు పరచుట, లేక ఏదేని దర్యాప్తు జరుపుట లేక ఏదేని రిపోర్టు చేయుటగాని, ప్రభుత్వ ధన సంబంధ హితములకు సంబంధించిన ఏదేని దస్తావేజును రూపొందించుట లేక అధి ప్రమాణీకరించుట లేక భద్రపరచుట గావి, ప్రభుత్వ ధన సంబంధ హితములను కాపాడుటకై ఏదేని శాసన ఉల్లంఘనను విచారించుటగాని తన ఆధికారిక కర్తవ్యమై యున్నట్టి ప్రతి అధికారి; \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0005.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e997b83ba16cf74f4c864bffb0e5812c4c2cfb3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0005.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +పదవది : -ఏదేని ఆస్తిని తీసికొనుట, అందుకొనుట, భద్రపరచుట లేక ఖర్చు చేయుటగాని, ఏదేని సర్వేను, పన్ను నిర్ధారణను చేయుట గాని, ఏదేని గ్రామము, పట్టణము లేక జిల్లా యొక్క ఏదేని లౌకిక, సాముదాయిక ప్రయోజనమునకై ఏదేని రేటునైనను పన్నునైనను విధించుట గాని, ఏదేని గ్రామ, పట్టణ, లేక జిల్లా ప్రజల హక్కులను నిశ్చయించుటకై ఏదేని దస్తావేజును రూపొందించుట, అధి ప్రమాణీకరించుట లేక భద్రపరచుట గాని, తన ఆధికారిక కర్తవ్యమై యున్నట్టి ప్రతి అధికారి; + +పదకొండవది: - ఎన్నికల జాబితాను తయారు చేయుటకు, ప్రచురించుటకు, నిర్వహించుటకు లేక సవరించుటకుగాని, +ఎన్నికను లేక ఎన్నికలో ఒక భాగమును జరిపించుటకుగాని ఏదేని పదవినిబట్టి అధికారమును పొంది అట్టి పదవియం +దున్న ప్రతి వ్యక్తిని; + +పండ్రెండవది :- (ఏ) ప్రభుత్వ సేవ చేయుచున్నట్టి లేక వేతనము పొందుచున్నట్టి, లేక ఏదేని పబ్లికు కర్తవ్య +నిర్వర్తనకై ప్రభుత్వమునుండి ఫీజుగ లేదా కమీషనుగ ప్రతిమూల్యమును పొందుచున్నట్టి ప్రతి వ్యక్తి; + +(బి) కేంద్ర, ప్రొవిన్షయల్, లేక రాజ్య చట్టము ద్వారా అయినను, అట్టి చట్టమును బట్టి అయినను ఏర్పాటు చేయబడిన ఒక స్థానిక ప్రాధికారములో లేక కార్పొరేషనులో లేక కంపెనీల చట్టము, 1956 (1956లోని 1వ చట్టము) యొక్క 617వ పరిచ్ఛేదములోని నిర్వచనము వర్తించు ప్రభుత్వ కంపెనీలో, సేవ చేయుచున్న లేక వేతనము పొందుచున్న ప్రతి వ్యక్తి . + +పురపాలక కమీషనరు. ఒక పబ్లికు సేవకుడు. + +విశదీకరణము 1 :- ప్రభుత్వముచే నియమింపబడినవారైనను కాకున్నను, పైన వివరింపబడినవారిలో ఏ వ్యక్తు లైనను పబ్లికు సేవకులగుదురు. + +విశదీకరణము 2 :- "పబ్లికు సేవకుడు" అను పదములను అవి ఎచట వచ్చినను, ఒక పబ్లికు సేవక ఉద్యోగ స్థానము నందు ఉండుటకు తనకు గల హక్కులో శాసనపరమైన ఎటువంటి దోషము ఉన్నను, వాస్తవముగా అట్టి స్థానము నందున్న ప్రతి వ్యక్తి యు, అని అర్థము చేసికొనవలెను. + +విశదీకరణము 3 :- “ఎన్నిక" అను పదము ఏదేని శాసననిర్మాణ, పురపాలక, లేక ఏ తీరుదైనను ఇతర పబ్లికు +ప్రాధికారమునకు సభ్యులను ఎంపిక చేయు పదతిని ఎన్నిక అని శాసనముచే లేక శాసనము క్రింద విహితము చేసినపుడు ఆ సభ్యుల ఎంపికనిమిత్తమైన ఎన్నికను తెలుపును. + +విశదీకరణము 4: ... ... ... ... + +“చరాస్తి " + +22. “చరాస్తి " అను పద పరిధిలో భూమియు, భూ బద్ధమై యున్న లేక భూ బద్దమై యున్నదానికి శాశ్వతముగ +బిగించబడియున్న వస్తువులు మినహా, ప్రతి రకపు భౌతికమైన ఆస్తి చేరియుండును. + +ఆక్రమ లాభము " + +23. “అక్రమ లాభము" అనగా లాభము పొందు వ్యక్తి తనకు శాసనరీత్యా హక్కు లేనట్టి ఆస్తిని శాసన సమ్మతముకాని పద్ధతులవలన పొందగా అతనికి గలిగిన లాభము. + +"అక్రమ నష్టము " + +“అక్రమ నష్టము” అనగా నష్టపడు వ్యక్తి తనకు శాసనరీత్యా హక్కు ఉన్నట్టి ఆస్తిని శాసన సమ్మతముకాని పద్ధతులవలన పోగొట్టుకొనగా అతనికి కలిగిన నష్టము. + +అక్రమముగా లాభము పొందుట. + +ఒక వ్యక్తి అక్రమముగా ఆర్జించునపుడే గాక, అక్రమముగా తనవద్ద అట్టే పెట్టుకొనునప్పుడు గూడ అక్రమముగా లాభము పొందునట్లు చెప్పబడును. + +అక్రమముగా నష్ట పడుట. + +ఏదేని ఆస్తిని ఒక వ్యక్తికి దక్కనీయకుండా అక్రమముగా చేసినపుడును, ఏదేని ఆస్తిని అతని వశములో ఉండనీయ +కుండా అక్రమముగా చేసినపుడును, అట్టి వ్యక్తి అక్రమముగా నష్ట పడినట్లు చెప్పబడును. + +" నిజాయితీలేకుండ" + +24. ఒక వ్యక్తికి అక్రమ లాభమునుగాని మరొక వ్యక్తికి అక్రమ నష్టమునుగాని కలిగించు ఉద్దేశ్యముతో ఏ పనినైనను చేయు వారెవరైనను ఆ పనిని “నిజాయతీ లేకుండా” చేసినట్లు చెప్పబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0006.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..545a5c17a6571943dd06a5c49c14520b1a9367c8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +“ కపటముతో +25. కపటమునకు గురి చేయు ఉద్దేశ్యముతో ఒక వ్యక్తి ఏ పనినైనను చేసినచో అతడు ఆ పనిని కపటముతో చేసినట్లు చెప్పబడును, అన్యధా అట్లు చెప్పబడదు. + +"విశ్వసించుటకు కారణము" + +26. ఒక వ్యక్తికి దేనినైనను విశ్వసించుటకు తగినంత హేతువు ఉన్నచో అతనికి దానిని “విశ్వసించుటకు కారణము" ఉన్నట్లు చెప్పబడును, అన్యథా అట్లు చెప్పబడదు. + +భార్య, గుమాస్తా లేక సేవకుని స్వాధీనము లోగల ఆస్తి. + +27. ఒక వ్యక్తి తరఫున అతని భార్య, గుమాస్తా లేక సేవకుని స్వాధీనములో ఆస్తి ఉన్నపుడు, ఈ స్మృతి భావములో ఆ ఆస్తి అట్టి వ్యక్తి యొక్క స్వాధీనములో ఉన్నట్లు అగును. + +విశదీకరణము :- తాత్కాలికముగానైనను ఒక ప్రత్యేక సందర్భముననైనను గుమాస్తాగా లేక సేవకుడుగా నియోజితుడైన వ్యక్తి ఈ పరిచ్ఛేద భావములో గుమాస్తా లేక సేవకుడు అగును. + +"నకిలీగాచేయుట " + +28. ఒక వస్తువుతో మరొక వస్తువును పోలునట్లు చేసి, అట్టి పోలికవల్ల మోసము చేయవలెనను ఉద్దేశ్యము గల లేక తద్వారా మోసము జరుగవచ్చునని ఎరిగియుండిన వ్యక్తి “నకిలీ" గా చేసినట్లు చెప్పబడును. + +విశదీకరణము 1 :-నకిలీగా చేయుటకు ఖచ్చితమైన అనుకరణము ప్రధానము కాదు. + +విశదీకరణము 2 :-ఒక వ్యక్తి ఒక వస్తువుతో మరొక వస్తువును పోలునట్లు చేసినపుడు, అట్టి పోలికవల్ల ఏ వ్యక్తి యైనను మోసగింపబడవచ్చునంతగా ఆ పోలిక ఉన్నయెడల, అట్లు ఆ వస్తువుతో మరొక వస్తువును పోలునట్లు చేయు వ్యక్తి అట్టి పోలికవల్ల మోసము చేయుటకు ఉద్దేశించెనని లేక తద్వారా మోసము జరుగవచ్చునని ఎరిగి యుండెనని తద్విరుద్ధముగా రుజువు చేయబడునంతవరకు, పురోభావన చేయవలెను. + +"దస్తావేజు" + +29. “దస్తావేజు" అను పదము ఏదేని విషయమునకు సాక్ష్యముగా ఉపయోగించుటకై ఉద్దేశింప బడిన లేక ఉపయోగింపదగిన అక్షరముల, అంకెల, గుర్తులద్వారా గాని, వాటిలో ఒకటికన్నా ఎక్కువ పద్ధతుల ద్వారాగాని +ఏ పదారము పై నైనను వ్యక్తము చేయబడినట్టి లేక వివరింపబడినట్టి ఏదేని విషయమును తెలుపును. + +విశదీకరణము 1 :—ఆ అక్షరములు, అంకెలు లేక గుర్తులు ఏ పద్ధతుల ద్వారా లేక ఏ పదార్థము పై ఏర్పర్చబడినని అనునదిగాని ఆ సాక్ష్యము ఒక న్యాయస్థానమునకై ఉద్దేశించబడినదా లేదా అనునది గాని అందు ఉపయోగించదగినదా కాదా అనునది గాని ముఖ్యాంశము కాదు. + +ఒక కాంట్రాక్టు నిబంధనలను వ్యక్త పరచుచు ఆ కాంట్రాక్టుకు సాక్ష్యముగా ఉపయోగింపదగు వ్రాత ఒక దస్తావేజు ; + +ఒక బ్యాంకరు పై ఈయబడిన చెక్కు ఒక దస్తావేజు; + +ముక్త్యారునామా ఒక దస్తావేజు. + +సాక్ష్యముగా ఉపయోగించుటకు ఉద్దేశింపబడిన లేక ఉపయోగింపదగిన ఒక మ్యాపు లేక ప్లాను ఒక దస్తావేజు ; + +ఆదేశములు లేక నిదేశములు గల వ్రాత ఒక దస్తావేజు ; + +విశదీకరణము 2 :-వాణిజ్య సంబంధమైన లేక ఇతరమైన వాడుకను గురించిన విశదీకరణము ప్రకారము దేనిని అక్షరములు, అంకెలు లేక గుర్తులు వ్యక్తము చేయునో, దానిని వాస్తవముగా అట్లు వ్యక్తము చేయక పోయినను +ఈ పరిచ్ఛేదపు భాగములో అట్టి అక్షరములు, అంకెలు లేక గుర్తులు దానిని వ్యక్తము చేసినట్లే భావించవలెను. + +తన ఆర్డరు పొందినవారికి చెల్లింపవలసిన ఒక వినిమయపత్రము వెనుకవైపు “ఏ' తన పేరు వ్రాయును. వాణిజ్య సంబంధమైన వాడుక విశదీకరించు ప్రకారము ఆ వినిమయపత్రదారుకు చెల్లింపు చేయవలెనని ఆ పీటీ వ్రాత యొక్క అర్థము. ఆ పీటీ వ్రాత ఒక దస్తావేజు మరియు “వినిమయపత్రదారుకు చెల్లింపుము" అను పదములు గాని అట్టి అర్థమునిచ్చు పదములు గాని ఆ సంతకము పైన వ్రాయబడి యుండిన ఎటో అదే రీతిగా ఆపీటీవ్రాతను అన్వయించవలెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0007.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..217cef754aff433ca26863057145efd211b17586 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +“విలువైన సెక్యూరిటీ" + +30. “విలువైన సెక్యూరిటీ” అను పదములు, ఏ దస్తావేజుద్వారా ఏదేని శాసనిక హక్కు యొక్క ఏర్పాటు, విస్తరణ, బదిలీ, పరిమితము, నిర్మూలనము లేక విడుదల చేయబడునో, లేక ఏ దస్తావేజుద్వారా ఎవరేని వ్యక్తి తాను శాసనిక బాధ్యత కలిగి ఉన్నట్లు గాని తనకు ఒక నిర్దిష్ట శాసనిక హక్కు లేనట్లు గాని అంగీకరించునో ఆ దస్తావేజును లేక అట్లుగ తాత్పర్యమిచ్చు దస్తా వేజును తెలుపును. + +ఒక వినిమయపత్రము వెనుకవైపు 'ఏ' తన పేరును వ్రాయును, ఈ పీటీ వ్రాతవలన శాసన సమ్మతముగా ఆ వినిమయపత్రదారు లగునట్టి ఏ వ్యక్తి కైనను ఆ పత్రము పై గల హక్కు బదిలీ అయినందున ఆ పీటీ వ్రాత +ఒక “విలువైన సెక్యూరిటీ” అగును. + +"వీలునామా" + +31. వీలునామా" అను పదము ఏదేని మరణశాసనాత్మకమైన దస్తావేజును తెలుపును. + +కార్యములను నిర్దేశించు పదముల పరిధిలో కార్యాలోపములు శాసనవిరుద్ధమైనవి చేరియుండుము + +32. ఈ స్మృతియొక్క ప్రతి భాగమునందును, సందర్భమును బట్టి ఉద్దేశ వైరుధ్యము కాన్పించిన నేతప్ప, చేసిన కార్యములను నిర్దేశించునట్టి పదములు కార్యలోపములకు కూడా అని శాసన విరుద్ధమైనవై నప్పుడు, వర్తించును. + +"కార్యము" + +33. “కార్యము" అను పదము ఒక కార్యమునేగాక కార్యపరంపరను కూడ తెలుపును. + +“కార్యలోపము ” + +“కార్యలోపము" అను పదము ఒక కార్యలోపమునే గాక కార్యలోపపరంపరను కూడ తెలుపును. + +ఉమ్మడి ఉద్దేశసాధనకై ఆనేకమంది వ్యక్తులచే చేయబడిన కార్యములు. + +34. అనేకమంది వ్యక్తులు ఒక ఆపరాధిక కార్యమును వారందరి ఉమ్మడి ఉద్దేశ్య సాధనకై చేసినపుడు అట్టి వారిలో ప్రతి వ్యక్తియు తానొక్కడే ఆ కార్యము చేసియుండిన ఎట్టా అదే రీతిగా ఆ కార్యమునకు బాధ్యుడగును. + +అటువంటి కార్యమును నేరము చేయుచున్నానని ఎరిగియు లేక నేరము చేయు ఉద్దేశముతో చేసిన కారణమున ఆది +నేరము అయినపుడు. + +35. నేరము చేయుచున్నానని ఎరిగియు లేక నేరము చేయు ఉద్దేశముతో చేసిన కారణముస మాత్రమే నేరమగు కార్యము, అనేక మంది వ్యక్తులు చేసినపుడెల్లను ఆ కార్యములో అట్టి ఎరుకతో లేక ఉద్దేశముతో పాల్గొను వారిలో ప్రతి వ్యక్తియు, తానొక్కడే ఆ కార్యమును ఆ ఎరుకతో లేక ఆ ఉద్దేశముతో చేసియుండిన ఎట్లో అదేరీతిగ ఆ కార్యమునకు బాధ్యుడగును. + +కార్యమువలన కొంత, కార్యలోపమువలన కొంత కలిగిన ప్రభావము. + +36. ఒక కార్యము వలన గాని, ఒక కార్యలోపము వలన గాని ఒకానొక ప్రభావమును కలిగించుట లేక అట్టి ప్రభావమును కలిగించుటకు ప్రయత్నించుట, అపరాధమై నపుడెల్లను, ఆ ప్రభావమును, కార్యము వలన కొంత కార్యలోపమువలన కొంత కలిగించుట అదే అపరాధముగా అర్ధము చేసికొనవలెను. + +'జడ్'కు తిండి పెట్టుటను శాసన విరుద్దముగ మానినందున కొంతవరకును, 'జడ్'ను కొట్టుటవలన కొంత వరకును +జడ్'కు మరణమును 'ఏ' ఉద్దేశపూర్వకముగా కలిగించును. 'ఏ' హత్యచేసిన వాడగును. + +ఒక అపరాధమగు అనేక కార్యములలో ఒక దానిని చేయుట ద్వారా సహకరించుట, + +37. అనేక కార్యముల ద్వారా ఒక అపరాధము చేయబడినపుడు, ఆ కార్యములలో ఏ ఒకదానినైనను, ఒకరుగా గాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి తో కలసిగాని చేయుట ద్వారా ఆ అపరాధము చేయుటయందు ఉద్దేశపూర్వకముగ సహకరించు +వారెవరైనను ఆ అపరాధము చేసిన వారగుదురు. + +(ఏ) 'ఏ' యు 'బి' యు వేరు వేరు సమయములలో 'జడ్'కు చిన్న చిన్న మోతాదులలో విషము నిచ్చుట ద్వారా అతనిని హత్య చేయుదమని ఒప్పందము జరుపు కొందురు. 'ఏ' యు 'బి' యు ఆ ఒప్పందము, ప్రకారము 'జడ్'ను హత్యచేయు ఉద్దేశముతో విష ప్రయోగము చేయుదురు. అతనికి అట్లు అనేక సార్లు ఈయబడిన మోతాదుల విష ప్రభావము వలన 'జడ్' మరణించును. ఇచట 'ఏ' యు 'బి' యు ఈ హత్య చేయుటలో ఉద్దేశ పూర్వకముగా సహకరించుకొందురు. మరియు వారిలో ప్రతి ఒకరు, మరణమును కలిగించిన కార్యములలో ఒక దానిని చేసినందున, వారి కార్యములు వేరు వేరువి అయినప్పటికిని, వారుభయులు అపరాధమును చేసిన వారగుదురు. + +(బీ) 'ఏ' యు 'బీ' యు సహ-జై లర్లయినందున ఒకరు మారి ఒకరు తడవకు ఆరు గంటల చొప్పున 'జడ్' అను ఖైదీని కాపలా కాయు బాధ్యత కలిగియున్నారు. 'జడ్'కు మరణమును కలిగించు ఉద్దేశముతో 'ఏ' యు 'బీ' యు, 'జడ్' కొరకు తమకంద జేయబడిన తిండిని తమ కాపలావేళలలో శాసన విరుద్ధముగ అతనికి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0008.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4eb6ac613c44a9a44fd0cda391d74eee8d0c67a7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +ఈయకుండుట ద్వారా ఆ పరిణామమును కలుగ జేయుటలో ఎరిగి యుండియే సహకరించుకొందురు. 'జడ్' ఆకలితో +మరణించును. 'ఏ', 'బి' లు ఉభయులు 'జడ్'ను హత్య చేసిన వారగుదురు. + +(సీ) 'ఏ' అను జైలరుకు 'జడ్' అను ఖైదీని కాపలాకాయు బాధ్యత కలదు. 'జడ్'కు మరణమును కలిగించు +ఉద్దేశముతో 'జడ్'కు తిండి పెట్టుటను 'ఏ' శాసనవిరుద్దముగ మానివేయును. తత్పరిణామముగా 'జడ్' చాల +బలహీనుడగును. అయినను ఆట్లు వస్తు ఉంచుట అతనికి మరణమును కలిగించునంతటిది కాదు. 'ఏ' అతని +పదవి నుండి బర్తరఫు కాగా 'బీ' అతని పదవిని పొందును. 'బీ' తాను 'జడ్'కు తిండి పెట్టుటను మానుటవలన +'జడ్'కు మరణము కలుగగలదని ఎరిగియుండియు 'ఏ'తో లాలూచీ గాని సహకరింపు గాని లేకుండగనే శాసన విరుద్ద +ముగా, 'బి' 'జడ్'కు తిండి పెట్టుట మానును, 'జడ్' ఆకలితో మరణించును. 'బీ' హత్య చేసిన వాడగును. కానీ 'బీ'తో 'ఏ' సహకరించలేదు. కనుక 'ఏ' హత్యా ప్రయత్నము చేసినవాడు మాత్రమే ఆగును. + +అపరాధిక కార్యముతో సంబంధముగల వ్యక్తులు వేరువేరు అపరాధములు చేసినవారు కావచ్చును. + +38. అనేక మంది వ్యక్తులు ఒక ఆపరాధిక కార్యమును కలిసి చేసిన యెడల లేక దానితో సంబంధము కలిగియున్న +యెడల వారు ఆ కార్యము చేయుట వలన వేరు వేరు అపరాధములు చేసిన వారు కావచ్చును. + +'ఏ' తాను పొందిన తీవ్ర ప్రకోపనములో 'జడ్'ను చంపినను హత్య కానట్టి ఆపరాధిక మానవ వధ మాత్రమే అగు పరిస్థితులలో 'ఏ' 'జడ్' పై బడును. 'జడ్' మీద పగ ఉన్న 'బీ' అతనిని చంపు ఉద్దేశముతో తాను, ప్రకోపనము +నకు గురికాక పోయినను, 'జడ్'ను చంపుటలో 'ఏ' కు తోడ్పడును. ఇచట 'ఏ' 'బి' లు ఇద్దరూ కలిసి 'జడ్'కు +మరణమును కలిగించినప్పటికీ 'బీ' హత్య చేసిన వాడుకాగా 'ఏ' అపరాధిక మానవవధ మాత్రమే చేసిన వాడగును. + +“ స్వచ్ఛందముగా" + +39. ఒక వ్యక్తి ఒక పరిణామమును ఏ పద్ధతుల ద్వారా కలిగించుటకు ఉద్దేశించెనో ఆ పద్ధతుల ద్వారా కలిగించినప్పుడు, లేక ఏ పద్దతుల వలన దానిని కలిగించుట సంభననుని, వాటిని ఉపయోగించు సనుయమున ఆతనికి తెలియునో లేక విశ్వసించుటకు కారణము ఉండునో,ఆ పద్ధతుల ద్వారా కలిగించినపుడు, ఆతడు ఆ పరిణామము స్వచ్ఛందముగా కలిగించినట్లు చెప్పబడును. + +దోపిడి జరుగుటకు వీలు కలిగించుటకై, ఒక పెద్ద పట్టణములోని నివాస గృహమునకు రాత్రి వేళ 'ఏ' నిప్పంటించి +తద్వారా ఒక వ్యక్తి మరణమునకు కారకుడగును. ఇచట, మరణమును కలిగించvaలేనని 'ఏ' ఉద్దేశించక పోవచ్చును, +మరియు తన చర్యలవలన మరణము కలిగినందుకు విచారపడి కూడ ఉండవచ్చును. అయినను, మరణము కలిగించుట సంభవమని అతనికి తెలిసియుండినచో, అతడు స్వచ్ఛందముగా మరణమును కలిగించిన వాడగును. + +"అపరాధము" + +40. ఈ పరిచ్ఛేదములోని ఖండము 2 మరియు ఖండము 3 లో పేర్కొనిన అధ్యాయములలోను, పరిచ్ఛేదములలోను తప్ప," ఆపరాధము" అను పదము ఈ స్మృతిని బట్టి శిక్షార్హమగు పనిని తెలుపును. + +అధ్యాయము 4, ఆధ్యాయము 5ఎ లలోను, మరియు ఈ క్రింది పరిచ్ఛేదములలోను, అనగా పరిచ్ఛేదములు 64, 65, 66, 67, 71, 109, 110, 112, 114, 115, 116, 117, 187, 194, 195, 203, 211, 213, 214, 221, 222, 223, 224, 225, 327, 328, 329, 330, 331, 347, 348, 388, 389, మరియు 445లలోను " అపరాధము" అను పదము ఈ స్మృతి క్రింద గాని ఇందు ఇటు పిమ్మట గల నిర్వచనము ప్రకారము ఏదేని ప్రత్యేక లేక స్థానిక శాసనమగు ఏదేని శాసనము క్రింద గాని, శికార్హ మగు పనిని తెలుపును. + +మరియు 141, 176, 177, 201, 202, 212, 216 మరియు 441 పరిచ్ఛేదములలో " అపరాధము''అను పదము, ప్రత్యేక లేక స్థానిక శాసనము క్రింద శిక్షార్హమగు పనిని అట్టి శాసనము క్రింద జూర్మానాతో గాని, జుర్మానా లేకుండగాని, ఆరు మాసముల లేక అంత కెక్కువ కాలముపాటు కారావాసముతో శిక్షింపదగినదై నపుడు, ఆ ఆర్థమునే కలిగియుండును. + +"ప్రత్యేక శాసనము ” + +41.ఒక నిర్దిష్ట విషయమునకు వర్తించు శాసనము. "ప్రత్యేక శాసనము ” అగును. + +“స్థానిక శాసనము" + +42. భారత దేశములోని ఒకానొక భాగమునకు మాత్రమే వర్తించు శాసనము,"స్థానిక శాసనము" అగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0009.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db740aa45cf8ce069b87d72553d09d733869d33e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,63 @@ +"శాసన విరుద్ధము" "చేయుటకు శాసన బద్దత " + +43. శాసన విరుధ్ధము" అను పదము ఒక ఆపరాధమైనట్టి, లేక శాసనముచే నిషేధింపబడినట్టి, లేక ఒక సివిలు చర్యకు ఆధారము నిచ్చునట్టి ప్రతి పనికిని వర్తించును, మరియు ఏ పనిని ఒక వ్యక్తి చేయకుండుట శాసనవిరుద్ధ మగునో దానిని చేయుటకు అతడు "శాసన రీత్యా బద్దుడై" యున్నట్లు చెప్పబడును. + +"హాని” + +44. "హాని” అను పదము శాసన విరుద్ధముగ ఎవరేని వ్యక్తికి శారీరకముగా, మానసికముగా, ఖ్యాతి విషయముగా లేక ఆస్తి విషయముగా కలిగింపబడిన ఎటువంటి కీడునైనను తెలుపును. + +“ప్రాణము" + +45. "ప్రాణము" అను పదము సందర్భమును బట్టి వైరుధ్యము కాన్పించిననే తప్ప, ఒక మనిషి, యొక్క ప్రాణమును తెలుపును. + +"మరణము " + +46. " మరణము” అను పదము, సందర్భమును బట్టి వైరుధ్యము కాన్పించిననే తప్ప, ఒక మనిషి యొక్క మరణమును తెలుపును. + +"జంతువు" + +47. “జంతువు” అను పదము మనిషి, కానట్టి ఏ సజీవ ప్రాణినైనను తెలుపును. + +"జలయానము." + +48. "జలయానము" అను పదము జలమార్గమున మనుష్యులను లేక ఆస్తిని చేరవేయుటకు చేయబడిన దేనినైనను తెలుపును. + +"సంవత్సరము " " మాసము" + +49. "సంవత్సరము ” అను పదమును లేక “ మాసము” అను పదమును ఎచట ఉపయోగించినను, ఆ +సంవత్సరమును లేక మాసమును, బ్రిటిష్ క్యాలెండరు ప్రకారము గణింపవలెనని అర్థము చేసికొనవలెను. + +“ పరిచ్ఛేదము" + +50. "పరిచ్ఛేదము" అను పదము ఈ స్మృతి లోని అధ్యాయములో ముందు అంకెగల వేరు వేరు భాగము లందు ఒక భాగమును తెలుపును. + +“ ప్రమాణము " + +51. " ప్రమాణము” అను పదపరిధియందు, ప్రమాణమునకు బదులుగా శాసనము ద్వారా ఏర్పాటు చేయబడిన సత్యనిష్టా, ప్రతిజ్ఞ, మరియు, పబ్లికు సేవకుని సమక్షమున చేయుటకుగాని, న్యాయస్థానమునందైనను, కాకపోయినను, రుజువు కొరకు ఉపయోగించుటకు గాని, శాసనము ద్వారా కోరబడిన లేక అనుమతింపబడిన ఏదేని ప్రఖ్యానము చేరియుండును. + +"సద్భావము" + +52. తగు జాగరూకతయు, సావధానతయు లేకుండ చేయబడినట్టిది లేక విశ్వసింపబడినట్టిది ఏదియు "సద్భావముతో " చేయబడినట్లు లేక విశ్వసింపబడినట్లు చెప్పబడదు. + +"ఆశ్రయము" + +52- ఏ. ఆశ్రయమొసగబడిన వ్యక్తికి అతని భార్య లేక ఆమె భర్త ఆ ఆశ్రయమును ఇచ్చిన సందర్భములయందు +157వ పరిచ్ఛేదములో మరియు 130 వ పరిచ్ఛేదములో తప్ప, "ఆశ్రయము" అను పద పరిధియందు ఒక వ్యక్తి, +అతడు పట్టు బడకుండ తప్పించు కొనుటకు గాను నీడ, తిండి, నీరు, డబ్బు, గుడ్డలు, ఆయుధములు, మందు +గుండు సామాగ్రి లేక వాహనములు సమకూర్చుట గాని, ఈ పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనినటువంటివే అయినను కాకున్నను +ఒక వ్యక్తికి ఏదో విధముగా సహాయ పడుటగాని చేరి యుండును. + +"శిక్షలు" + +53. ఈ స్మృతి నిబంధనల క్రింద అపరాధులకు విధింపబడెడు శిక్షలు, + +మొదటిది—— మరణ దండన; +రెండవది—— యావజ్జీవ కారావాసము ; +మూడవది——XXX +నాల్గవది——కారావాసము:—— ఇది రెండు రకములు, అవేవనగా :—— + +(1) కఠిన కారావాసము, అనగా కఠోర శ్రమతో కూడినది ; +(2) సాధారణ కారావాసము; + +అయిదవది——ఆస్తి సమపహరణము; +ఆరవది—— జుర్మానా, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0010.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b12db97d8c38bd2c22163031e6b2c0ff4e7399d --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,45 @@ +ద్వీపాంతర వాసమును గూర్చిన నిర్దేశపు అన్వయము, + +53- ఏ (1) తత్సమయమున అమలులో నుండు ఏదేని ఇతర శాసనములో గాని, ఏదేని ఆట్టి శాసనమును బట్టియైనను, రద్దు చేయబడిన ఏదేని ఆనుశాసనమును బట్టియైనను ప్రభావము కలిగియున్న ఏదేని లిఖిత పత్రములో లేక ఉత్తరువులో గాని, " యావజ్జీవ ద్వీపాంతర వాసము"ను గూర్చిన నిర్దేశమును దేనినైనను, ఉపపరిచ్ఛేదము మరియు ఉపపరిచ్ఛేదము (3) యొక్క నిబంధనలకు లోబడి, “యావజ్జీవ కారావాసము" ను గూర్చిన నిర్దేశముగా అన్వయించవలెను. + +(2) క్రిమినలు ప్రక్రియా స్మృతి ( సవరణ) చట్టము, 1955 (1955లోని 26వ చట్టము) యొక్క ప్రారంభమునకు పూర్వము నిర్ధిష్ట కాలావధిక ద్వీపాంతరవాస దండనోత్తరువు ఈయబడిన ప్రతి కేసులోను ఆదే కాలావధికి కఠిన కారావాస దండనోత్తరువు ఈయబడిన ఎట్లో అదేరీతిగా అపరాధిని శిక్షించవలెను. + +(3) తత్సమయమున అమలులోనుండు ఏదేని ఇతర శాసనములో కాలావధిక ద్వీపాంతరవాసమును గూర్చిన లేక (పేరు ఏదైనను) ఏదేని లఘుతర కాలావధిక ద్వీపాంతరవాసమును గూర్చిన ఏ నిర్దేశమనను వదలివేయబడినట్లు భావించవలెను. + +(4) తత్సమయమున అమలులో నుండు ఏదేని ఇతర శాసనములోని “ద్వీపాంతరవాసము"ను గూర్చిన ఏ నిర్దేశమునైనను—— + +(ఏ) ఆ పదబంధమునకు అర్థము "యావజ్జీవ ద్వీపాంతర వాసము" అయినచో, “యావజ్జీవ కారావాసము" ను గూర్చిన నిర్దేశముగా, అన్వయించవలెను. + +(బీ} ఆ పదబంధమునకు అర్థము ఏదేని లఘుతర కాలావధిక ద్వీపాంతరవాసము అయినచో, ఆ నిర్దేశము వదలి వేయబడినట్లు భావించవలెను. + +మరణదండనను లఘాకరించుట. + +54. మరణ దండనోత్త రువు ఈయబడిన ప్రతి కేసులోను సమంచిత ప్రభుత్వము, అపరాధి యొక్క సమ్మతి లేకుండగనే, ఆ శిక్షను ఈ స్మృతి నిబంధనల యందలి ఏదేని ఇతర శిక్షగా లఘాకరించ వచ్చును. + +యావజ్జీవ కారావాస దండనను లఘాకరించుట. + +55. యావజ్జీవకారావాస దండనోత్తరువు ఈయబడిన ప్రతి కేసులోను, సముచిత ప్రభుత్వము ఆపరాధి సమ్మతి లేకుండగనే, ఆ శిక్షను పదునాలుగు సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి, రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసమునకు +లఘకరించవచ్చును. + +55-ఏ. 54వ మరియు 55వ పరిచ్ఛేదములలో “ సముచిత ప్రభుత్వము" అనగా,—— + +సముచిత ప్రభుత్వము నిర్వచనము. + +(ఏ) ఆ దండనోత్తరువు మరణ దండనోత్తరువు అయిన కేసులలోగాని, సంఘము యొక్క కార్యపాలకాధికారము విస్తరించు విషయమునకు సంబంధించిన ఏదేని శాసనమును ఉల్లంఘించి చేసిన అపరాధమును గురించిన దండనోత్తరువు అయిన కేసులలో గాని, కేంద్ర ప్రభుత్వము అని అర్థము. + +ఆ దండనోత్తరువు (మరణ దండనోత్తరువు. అయినను. కాకున్నను ) రాజ్య కార్యపాలకాధికారము విస్తరించు విషయమునకు సంబంధించిన ఏదేని శాసనమును ఉల్లంఘించి చేసిన అపరాధమును గురించినదైన కేసులతో +ఏ రాజ్యములో అపరాధిపై దండనోత్తరువు ఈయబడినదో ఆ రాజ్య ప్రభుత్వము, అని అర్థము. + +56.X X X X X X + +శిక్ష కాలావధుల భిన్నములు. + +57. శిక్ష కాలావధుల భిన్నములను లెక్క వేయుటలో, కారావాసమునకు సమానమై నదిగా లెక్కించవలెను. యావజ్జీవ కారావాసమును ఇరువది సంవత్సరముల కారావాసమునకు సమానమై నదిగా లెక్కించవలెను. + +58. X X X X X X X X X X X X + +59. X X X X X X X X X X X X + +దండన (కొన్ని కారావాసపు కేసులలో) పూర్ణత: లేక భాగతః కఠినమైనదిగాగాని సాధారణమైనదిగాగాని ఉండవచ్చును. + +60. అపరాధిని రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపదగియున్న ప్రతి కేసులోను, అట్టి కారావాసము పూర్ణత: కఠినమైనదిగ యుండవలెనని గాని, పూర్ణత: సాధారణమై నదిగ యుండవలెనని గాని, అట్టి కారావాసములో కొంత భాగము కఠినమైనదిగను మిగతా భాగము సాధారణమైనదిగను యుండవలెనని గాని, దండనోత్తరువులో ఆదేశించుటకు అట్టి ఆపరాధిని దండించు న్యాయస్థానము సమర్ధమైనదై యుండును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0011.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21a8d4e61b4425fa2df67d6944031fcb34b5131f --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,50 @@ +61. X X X X X X + +62 X X X X X X + +జుర్మానా మొత్తము. + +63. ఎంత మొత్తము మేరకు జర్మానా వేయవచ్చునో తెలుపబడని యెడల, ఆపరాధికి విధించదగు జుర్మానా మొత్తమునకు పరిమితి లేదు; కాని జుర్మానా అత్యధికమై యుండరాదు. + +జర్మానా చెల్లించనందుకు కారావాస దండన. + +64. కారావాసముతోపాటు జుర్మానాతో కూడ శిక్షింపదగు అపరాధమునకు, కారావాసముతోగాని కారావాసము లేకుండగాని, అపరాధిని జుర్మానాతో దండించు ప్రతి కేసులోను, + +మరియు, కారావాసముతోనైనను జుర్మానాతో అయినను, లేక జుర్మానాతో మాత్రమే అయినను శిక్షింపదగు అపరాధము నకు అపరాధిని జుర్మానాతో దండించు ప్రతి కేసులోను, + +జుర్మానా చెల్లించని పక్షమున, అపరాధి ఒక నిశ్చిత కాలావధికి కారావాసమును అనుభవించవలెనని దండనోత్తరువు +ద్వారా ఆదేశించుటకు అట్టి అపరాధిని దండించు న్యాయస్థానము సమర్థమైనదై ఉండును, ఈ కారావాసము, అతనికి +ఈయబడిన దండనోత్తరువు క్రింద లేక దండన లఘాకరణమునుబట్టి అతడు పాత్రుడగు ఏదేని ఇతర కారావాసమునకు +అదనముగ ఉండును. + +కారావాసము మరియు జుర్మానా విధింపదగినపుడు, జుర్మానా చెల్లించనందుకు కారావాస పరిమితి. + +65. కారావాసముతోపాటు జుర్మానాతో కూడ శిక్షింపదగినదైన అపరాధమైనచో, జూర్మానా చెల్లించని పక్షమున ఆ అపరాధికి న్యాయస్థానము ఆదేశించునట్టి కారావాస కాలావధి, ఆ ఆపరాధమునకు నియతమైన గరిష్ట కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ వంతుకు మించరాదు. + +జుర్మానా చెల్లించనందుకు ఏరకపు కారావాసము విధించవచ్చును. + +66. జుర్మానా చెల్లించని పక్షమున న్యాయస్థానము విధించునట్టి కారావాసము, ఆ ఆపరాధమును గురించి అపరాధికి దండనగా ఈయదగు ఏ రకపు కారావాసమైనను కావచ్చును. + +అపరాధము జుర్మానాతో మాత్రమే శిక్షింపదగిన దైనపుడు, జుర్మానా చెల్లించనందుకు కారావాసము, + +67. జుర్మానాతో మాత్రమే శిక్షింపదగినదైన అపరాధమైనచో, జూర్మానా చెల్లించని పక్షమున న్యాయస్థానము విధించునట్టి కారావాసము సాధారణమైనదై ఉండవలెను, మరియు జుర్మానా చెల్లించని పక్షమున అపరాధిని కారావాసములో +వుంచవలసినదిగా న్యాయస్థానము ఆదేశించు కారావాస కాలావధి ఈ క్రింది కాల ప్రమాణమును మించరాదు : అనగా +జర్మానా మొత్తము ఏబది రూపాయలకు మించనపుడు రెండు మాసములకు మించని ఎంత కాలావధియైనను" +జుర్మానా మొత్తము ఒక వంద రూపాయలకు మించనపుడు లుగు మాసములకు మించని ఎంత కాలావధియైనన్న ఏ ఇతర కేసులోనైనను ఆరు మాసములకు మించని ఎ కాలావధియైనను కావచ్చును. + +జుర్మానా చెల్లించిన మీదట కారావాసము అంతమగుట. + +68. జుర్మానా చెల్లించని పక్షమున విధింపబడిన కారావాసము, ఆ జుర్మానా చెల్లించినపుడుగాని శాసన ప్రక్రియ ద్వారా వసూలు అయినపుడుగాని, అంతమగును. + +జూర్మానాలో ఆనుపాతిక భాగము చెల్లించిన మీదట కారావాసము అంతమగుట. + +69. జుర్మానా చెల్లించని పక్షమున నియతము చేసిన కారావాసపు కాలావధి ముగియుటకు పూర్వము, కొంత జుర్మానా చెల్లింపబడినచో, లేక వసూలు చేయబడినచో, ఇంకను చెల్లింపవలసిన జుర్మానా ఆనుపాతిక భాగము జుర్మానా +చెల్లించనందుకు అనుభవించిన కారావాస కాలావధి ఆనుపాతిక భాగముకంటె తక్కువ కాకుండుచో, ఆ కారావాసము +అంతమగును. + +'ఏ' కు ఒక వంద రూపాయల జూర్మానాయు, ఆ జూర్మానా చెల్లించని పక్షమున నాలుగు మాసముల కారావాస దండనయు విధింపబడినవి. ఇచట కారావాసపు గడువులో ఒక మాసము పూర్తి యగుటకు పూర్వము డెబ్బది అయిదు +రూపాయల జుర్మానా చెల్లింపబడినయెడల లేక వసూలు చేయబడిన యెడల, మొదటి మాసము పూర్తి కాగానే, +'ఏ' విడుదల చేయబడును. మొదటి మాసము పూర్తి యగు సమయమున లేక ఆ తరువాత 'ఏ' కారావాసముతో +ఉంటూ ఉండగా ఎప్పుడైనను డెబ్బది అయిదు రూపాయలు చెల్లింపబడినచో లేక వసూలు చేయబడినచో, తత్ క్షణమే +'ఏ' విడుదల చేయబడును. కారావాసపు గడువులో రెండు మాసములు పూర్తి యగుటకు పూర్వము ఏబది రూపాయల +జూర్మానా చెల్లింపబడినచో లేక వసూలు చేయబడినచో, రెండు మాసములు పూర్తి కాగానే 'ఏ' విడుదల చేయబడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0012.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f410d4547199fb5c9c4fa74c97a0d813d931ec4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ఆరు సంవత్సరముల లోపల గాని, కారావాసములో ఉన్నపుడుగాని, జుర్మానాను వసూలు చేయవచ్చును. మరణము వలన ఆస్తి బాధ్యతవిముక్తముకాదు. + +70. జుర్మానాను గాని, దానిలో చెల్లింపక మిగిలియున్న ఏదేని భాగమునుగాని, దండనోత్తరువు ఈయబడిన పిమ్మట ఆరు సంవత్సరముల లోపల ఎప్పుడైనను, మరియు దండనోత్తరువు క్రింద అపరాధి ఆరు సంవత్సరముల కంటె హెచ్చు కాలావధికి కారావాసమునకు పాత్రుడై యున్నచో, అప్పుడు ఆ కాలావధి పూర్తి అగుటకు పూర్వము ఎప్పుడైనను వసూలు చేయవచ్చును, మరియు అపరాధి మరణము వలన అతని మరణానంతరము అతని ఋణములను చెల్లించవలసిన బాధ్యతకు శాసనరీత్యా లోనై యున్న ఆస్తికి అట్టి బాధ్యత విముక్తముకాదు. + +అనేక అపరాధములతో కూడుకొనియున్న ఆపరాధమునకు శిక్షా పరిమితి. + +71. ఏదేని అపరాధము కొన్ని భాగములతో కూడుకొనియుండి, అందలి ఏ భాగమైనను దానికదే ఒక అపరాధ మగునెడల, అపరాధిని అట్టి అతని అపరాధములలో ఒక దానికి గల శిక్ష కంటే ఎక్కువ శిక్షతో దండించ వచ్చునని +అభివ్యక్తముగా నిబంధన ఉన్ననే తప్ప, అట్లు దండించరాదు. + +ఏ పని యైనను తత్సమయమున అములు నందుండి అపరాధములను నిర్వచించునట్టి లేక శిక్షించునట్టి ఏదేని +శాసనములోని రెండు లేక అంతకు మించిన వేరువేరు నిర్వచనముల క్రిందికి వచ్చు ఆపరాధమగు నెడల, లేక + +అనేక కార్యములలోని ఒక కార్యము దానికదే లేక ఒకటి కంటే ఎక్కువ కార్యములు వాటికవే ఒక అపరాధము అగుచు, +అన్నియు చేరి ఒక విభిన్న అపరాధమగునెడల, + +అపరాధిని విచారణ చేయు న్యాయస్థానము అట్టి అపరాధములలో ఏ ఒక దానికై నను విధించగల శిక్ష కంటె +తీవ్రతరమైన శిక్షతో అతనిని దండించరాదు. + +(ఏ) 'ఏ' ఒక కర్రతో 'జడ్'ను ఏబది దెబ్బలు కొట్టును. ఇచట 'ఏ' ఆ మొత్తము దెబ్బల వల్లమ, ఆ మొత్తము దెబ్బలలోని ఒక్కొక్క దెబ్బవల్లను కూడ స్వచ్ఛందముగా 'జడ్'కు ఘాత కలిగించుట అను అపరాధమును చేసియుండ వచ్చును. ప్రతి దెబ్బకు 'ఏ' శిక్షా పాత్రుడగుచో అతనిని ఒక్కొక్క దెబ్బకు సంవత్సరము చొప్పున ఏబది సంవత్సరముల పాటు కారావాసమునందు ఉంచవచ్చును. కాని అతడు ఆ మొత్తము దెబ్బలకై ఒక శిక్షకు మాత్రమే పాత్రుడగును. + +(బి) కాని, 'జడ్'ను 'ఏ' కొట్టుచుండగా 'వై' జోక్యము కలిగించుకొనును.'ఏ' ఉద్దేశ పూర్వకముగా 'వై'ని కొట్టినచో, ఇచట 'వై'ని కొట్టిన దెబ్బ, 'ఏ' స్వచ్ఛందముగా 'జడ్'కు ఘాత కలిగించు కార్యములో భాగము కాదు. కాబట్టి 'జడ్'కు స్వచ్ఛందముగా ఘాత కలిగించినందుకు ఒక శిక్షకును, 'వై'ని కొట్టిన దెబ్బకు మరొక శిక్టకును 'ఏ' పాత్రుడగును. + +ఒక వ్యక్తి అనేక ఆపరాధములలో ఒకటి చేసినవాడై దేనిని అతడు చేసెనో సందేహాస్పదమని తీర్పులో చెప్పబడినపుడు ఆ వ్యక్తి కి శిక్ష. + +72. తీర్పులో నిర్దిష్టమైన అనేక అపరాధములలో ఒక దానిని ఒక వ్యక్తి చేసెననియు, కాని ఆ అపరాధములలో +దేనిని అతడు చేసినదీ సందేహాస్పదమనియు, తీర్పు ఈయబడిన అన్ని కేసులలోను, నిబంధనలను బట్టి ఆ అపరాధము అన్నిటికీ ఒకే తరహా శిక్ష లేనిచో, దేనికి నిబంధనలను బట్టి అన్నిటికంటే తక్కువ శిక్ష గలదో, ఆ ఆపరాధమునకు అపరాధిని దండించవలెను. + +ఏకాంతపు చెఱ. + +73. ఈ స్మృతి క్రింద కఠిన కారావాస దండనోత్తరువు విచ్చుటకు న్యాయస్థానము అధికారము కలిగియున్నట్టి అపరాధము చేసిన ఏ వ్యక్తియైనను దోషస్థాపితుడై నపుడెల్లను, అపరాధికి దండనగ విధింపబడిన కారావాస శిక్షలో ఏదేని భాగమును లేక ఏవేని భాగములను, మొత్తముమీద మూడు మాసములకు మించకుండ, అపరాధి ఏకాంతపు చెఱయందు గడపవలెనని ఈ క్రింద పేర్కొనబడిన కాల ప్రమాణము ప్రకారము న్యాయస్థానము తమ దండనోత్తరువు ద్వారా ఉత్తరువు ఈయవచ్చును; అనగా——— + +కారావాస కాలావధి ఆరు మాసములకు మించనిచో, ఒక మాసమునకు మించని కాలము, + +కారావాస కాలావధి ఆరు మాసములకు మించి, ఒక సంవత్సరమునకు మించనిచో, రెండు మాసములకు మించని +కాలము, + +కారావాస కాలావధి ఒక సంవత్సరమునకు మించినచో, మూడు మాసములకు మించని కాలము. + +ఏకాంతపు చెఱ యొక్క కాలపరిమితి. + +74. ఏకాంతపు చెఱను విధించిన దండనోత్తరువును అమలు పరచుటలో, ఏ సందర్భములోనైనను అట్టి చెఱ తడవకు పదునాలుగు దినములకు మించకూడదు, మరియు ఏకాంతపు చెఱ కాలావధుల మధ్య అట్టి కాలావధులకు తక్కువకాని విరామములు ఉండవలెను, మరియు విధింపబడిన కారావాసము మూడు మాసములకు మించినపుడు, విధింప \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0013.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee8324f3a7220d2ca5546fd0834a945d35ba4515 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +బడిన మొత్తము కారావాసములో ఏ ఒక మాసములోనైనను ఏకాంతపు చెఱ ఏడు దినములకు మించకూడదు, మరియు +ఏకాంతపు చెఱల కాలావధుల మధ్య అట్టి కాలావధులకు తక్కువ కాని విరామములు ఉండవలెను. + +12వ ఆధ్యాయము లేక 17వ అధ్యాయము క్రింద కొన్ని అపరాధముల విషయంలో పూర్వము దోష స్థాపనజరిగి యున్నచో హెచ్చింపు శిక్ష. + +75. ఎవరైనను + +(ఏ) ఈ స్మృతి యొక్క 12వ అధ్యాయము లేక 17వ అధ్యాయము క్రింది మూడు సంవత్సరములు లేక అంతకెక్కువ కాలావధిపాటు రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపదగిన అపరాధమునకు, భారత దేశములో ఒక న్యాయస్థానముచే, + +(బి) ... ... ... ... ... + +దోషస్థాపితుడై యుండి, ఆ రెండు అధ్యాయములలో దేని క్రిందనైనను ఆదే కాలావధికి అదే రకపు కారావాసముతో +శిక్షింపదగిన ఏదేని అపరాధమును చేసినచో, అట్టి తరువాతి ప్రతి అపరాధమునకు, యావజ్జీవ కారావాసమునకు గాని, +పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసమునకు గాని లోను కావలసియుండును. + +శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి, లేక తాను అట్లు బద్దుడై యున్న సంగతిని గూర్చిన పొరపాటువల్ల విశ్వసించి యుండి ఒక వ్యక్తి చేసినట్టి కార్యము. + +76. ఒక వ్యక్తి దేనినైనను చేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి లేక అట్లు బద్దుడై ఉన్నానని శాసనమును గూర్చిన పొరపాటువలన గాక, సంగతిని గూర్చిన పొరపాటువలన సద్భావముతో విశ్వసించియుండి, దానిని చేసినచో, అది అపరాధము కాదు. + +(ఎ) 'ఎ' అను సైనికుడు శాసన ఆజ్ఞానుసారముగా, తన పై అధికారి ఆదేశమునుబట్టి , ఒకమూకపై కాల్పులు జరుపును. 'ఎ' ఎట్టి అపరాధమును చేయలేదు. + +(బి) న్యాయస్థానములో ఒక అధికారి అగు 'ఏ' ఆ న్యాయ స్థానముచే 'వై'ని అరెస్టు చేయుటకు ఉత్తరువు చేయబడినవాడై , తగు దర్యాప్తు జరిపి 'జడ్' ను 'వై' అని అనుకొని 'జడ్'ను అరెస్టు చేయును. 'ఏ' ఎట్టి అపరాధమున చేయలేదు. + +వ్యాయికముగా వ్యవహరించునపుడు న్యాయాధీశుడు చేసిన కార్యము. + +77. శాసనము ద్వారా ఈయబడిన, లేక ఈయబడినదని తాను సద్భాసముతో విశ్వసించినట్టి, ఏదేని అధికారమును వినియోగించి ఒక న్యాయాధిశుడు, వ్యాయికముగా వ్యవహరించునపుడు చేసినట్టి దేదియు అపరాధము కాదు, + +న్యాయస్థానము యొక్క తీర్పును, లేక ఉత్తరువును అనుసరించి చేసిన కార్యము. + +78. "ఒక న్యాయస్థానముయెక్క తీర్పును, లేక ఉత్తరువును అనుసరించి చేయవలసినది గాని, దానిని బట్టి చేయదగిన దేనిని గాని ఒక వ్యక్తి అట్టి తీర్పు, లేదా ఉత్తరువు అమలులో ఉండగా చేసినచో, ఆ కార్యమేదియు, అట్టి తీర్పును, లేక ఉత్తరువును ఇచ్చుటకు ఆ న్యాయస్థానమునకు అధికారిత లేనప్పటికినీ, ఆ న్యాయస్థానమునకు అట్టి అధికారిత ఉండెనని ఆ కార్యము చేసిన వ్యక్తి సద్భావముతో విశ్వసించియుండినట్లయితే, అపరాధము కాదు. + +ఒక వ్యక్తి శాసన సమర్ధన గలిగి, లేక తనకు అట్టి సమర్థన గలదనే సంగతిని గూర్చిన పొరపాటు వలన విశ్వసించి, చేసిన కార్యము. + +79. శాసన సమర్థన కలిగియుండి, లేక శాసనమును గూర్చిన పొరపాటువలన గాక సంగతిని గూర్చిన పొరపాటు వలన తనకు శాసన సమర్ధన గలదన్న సద్భావముతో విశ్వసించి యుండి, ఎవరేని వ్యక్తి చేసినదేదియు ఆపరాధము కాదు. + +'ఏ' కు హత్యగా కాన్పించెడు ఒక పనిని 'జడ్' చేయుచుండగా 'ఏ' చూచును. హత్య చేయుచున్న హంతకులను +పట్టుకొనుటకు వ్యక్తులందరికి శాసన మొసగిన అధికారమును పురస్కరించుకొని సద్భావముతో తనకు ఉత్తమమని +తోచినంత మేరకు, 'జడ్'ను సముచిత ప్రాధికారుల సమక్షమునకు తీసికొనిపోవుటకుగాను, 'జడ్'ను 'ఏ' పట్టు కొనును. 'జడ్' ఆత్మరక్షణకై వ్యవహరించుచుండెనని చివరకు తేలినప్పటికినీ, 'ఏ' ఎట్టి అపరాధమును చేసియుండలేదు. + +శాసనసమ్మతమైన కార్యము చేయుట యందు దుర్ఘటన. + +80. శాసనసమ్మతమైన కార్యమును శాసనసమ్మతమైన రీతిలో శాసనసమ్మతమైన పద్ధతుల ద్వారా తగు జాగరూకత, హెచ్చరికలతో చేయుటలో ఎట్టి అపరాధిక ఉద్దేశముగాని, అట్టి ఎరుక గాని లేకుండ దుర్ఘటన లేక దురదృష్టమువలన చేసినదేదియు అపరాధము కాదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0014.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2708f79cc93e25cbfaf23cf46b80d1e979be4815 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +'ఏ' ఒక చిన్న గొడ్డలితో పని చేయుచుండెను., గొడ్డలి చిప్ప ఎగిరిపోయి పక్కన ఉన్న మనిషిని చంపును. ఇచట +'ఏ' యందు తగు హెచ్చరిక కొరవడియుండనిచో, అతడు చేసిన కార్యము మన్నింపదగినదై యుండును, మరియు ఆది అపరాధము కాదు. + +కీడు కలిగించగల దైనను, అపరాధిక ఉద్దేశము లేకుండ, ఇతరమైన కీడును నివారించుటకు చేసిన కార్యము. + +31. కీడు కలిగించవలెనను అపరాధిక ఉద్దేశమేదియు లేకుండ, వ్యక్తికి గాని ఆస్తికిగాని ఇతరమైన కీడు నివారించు +లేక తప్పించు నిమిత్తము సద్భావముతో ఒక పని చేయబడినచో, ఆ పని ఏదియు, కీడును కలిగించగలదను ఎరుకతో +చేయబడినదను కారణమాత్రమున అపరాధము కాదు. + +విశదీకరణము :- - - అట్టి సందర్భములో, ముప్పుతో కూడిన ఆ కార్యమును కీడు కలిగించగలదను ఎరుకతో చేయుట +సమర్థనీయమై నదగుటకు లేక మన్నింపదగుటకు నివారింపవలసిన లేక తప్పించవలసిన కీడు స్వభావమును బట్టి +యు, ఆసనృతను బట్టియు తగినంతదిగ యుండెనా అనునది ఒక సంగతిని గూర్చిన ప్రశ్న ఆగును. + +(ఏ) ఒక బాష్ప జలయానము యొక్క కెప్టెన్ అంగన 'ఏ' తన జలయానపు మార్గమును మార్చిననే తప్ప, తాను ఆ జలయానమును ఆపగలుగుటకు ముందే, ఇరువది లేక ముప్పది మంది ప్రయాణీకులు ఉన్నట్టి, 'బీ' అన్న పడవను అనివార్యముగ ఢీకొని ముంచివేయవలసినట్టియు, తన మార్గము మార్చుటద్వారా ఇద్దరు ప్రయాణీకులు మాత్రమే ఉన్నట్టిదై తాను బహుశా : తప్పుకొనగలుగునట్టి 'సీ' అను పడవను ఢీకొని ముంచివేయు ముప్పు కలిగించగలట్టియు పరిస్థితిలో అకస్మాత్తుగా తనవలన ఎట్టి తప్పిదముగాని, నిర్లక్ష్యముగాని లేకయే, చిక్కుకొనును. ఇచట 'సీ' లను పడవను ముంచి వేయు ఉద్దేశము లేకుండ 'బీ' అను పడవలోని ప్రయాణీకులకు అపాయము తప్పించు నిమిత్తము +సద్భావముతో 'ఏ' తన మార్గమున మార్చినచో, తాను తప్పించ ఉద్దేశించిన ఆ అపాయము, 'సీ' అను పడవను +ముంచివేయు ముప్పునకు అతడు గురిచేయుటను మన్నింపదగినంతదగు ఆపాయమేనని సంగతికి సంబంధించిన +విషయముగా నిశ్చయింపబడినచో, తాను చేయుచున్న కార్యము వలన ఆట్లు జరుగగలదని ఎరిగి యుండియు, 'సీ' అను పడవను ముంచి వేసినప్పటికినీ, అతడు అపరాధము చేయలేదు. + +(బీ) ఒక పెద్ద అగ్ని ప్రమాదములో మంటలు వ్యాపించకుండా చేయుటకు గాను ఇండ్లను 'ఏ' పడగొట్టును. అతడు సద్భావముతో మనుషులను లేక ఆస్తిని కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతో ఈ పని చేయును. ఇచట నివారింపవలసిన కీడు యొక్క స్వభావమును బట్టియు, ఆసన్నతను బట్టియు, 'ఏ' యొక్క కార్యము మన్నింపదగినదని నిశ్చయింపబడినచో, ఏ అపరాది కాడు. + +ఏడు సంవత్సరముల లోపు వయసుగల బిడ్డ చేసిన కార్యము. + +82. ఏడు సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల బిడ్డ చేసినదేదియు అపరాధము కాదు. + +ఏడు సంవత్సరములు దాటి పండ్రెండు సంవత్సరముల లోపు వయస్సుకలిగి అపరిపక్వ బుద్ధి గల బిడ్డ చేసిన కార్యము. + +83. ఏడు సంవత్సరములు దాటి పండ్రెండు సంవత్సరముల లోపు వయసు గలిగి తాను దేనినై నను చేయ సందర్భము నందు తన ప్రవర్తన యొక్క స్వభావ పరిణామములను నిర్ణయించుకొనజాలునంతటి పరిపక్వమైన బుద్ది బలము లేనట్టి బిడ్డ చేసినదేదియు అపరాధము కాదు. + +మతిస్తిమితములేని వ్యక్తి చేసిన కార్యము + +84. దేనినైనను చేయు సమయమున మతిస్తిమితములేని కారణముగ, తాను చేయు కార్యము యొక్క, స్వభావమును గాని, తాను చేయుచున్నది దోషమని లేక శాసన విరుద్ధమని గాని, ఎరుగజాలని వ్యక్తి చేసినదేదియు అపరాధము కాదు. + +తన ఇష్టమునకు వ్యతిరేకముగా మత్తు కలిగింపబడిన కారణమున వివేచన చేయజాలని వ్యక్తి చేసిన కార్యము. + +85. దేనినైనను చేయు సమయమున మత్తెక్కిన కారణముగ తాను చేయు కార్యము యొక్క స్వభావమును గాని, తాను చేయు చున్నది దోషమని లేక శాసన విరుద్ధమని గాని, ఎరుగజాలని వ్యక్తి చేసిన దేదియు అపరాధము కాదు, అయితే, అతనికి మత్తెక్కించిన వస్తువు అతనికి తెలియకుండ, లేక అతని ఇష్టమునకు వ్యతిరేకముగ అతనికి ఈయబడి +యుండవలెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0015.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3e553585ad27865f2b9b48f99bf609bf8f2c036 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ఒక ప్రత్యేకమైన ఉద్దేశముగాని ఎరుక గాని ఉండవలసిన అపరాధమును మత్తెక్కిన వ్యక్తి చేయుట. + +86. చేయబడిన కార్యము ఒక ప్రత్యేకమైన ఎరుకతోగాని ఉద్దేశముతోగాని చేయబడిననే తప్ప అపరాధము కానట్టి కేసులలో, సుత్తావస్థలో ఆ కార్యమును చేయు వ్యక్తి , అతనికి మత్తు కలిగించిన వస్తువు అతనికి తెలియకుండ లేక అతని ఇష్టమునకు వ్యతిరేకముగా అతనికీయబడియుండిన నేతప్ప, మత్తు లేకపోయినచో అతనికి ఎట్టి ఎరుక ఉండి ఉండెడిదో అట్టి ఎరుకయే అతనికి ఉండిఉన్నట్లు, చర్యలకు పాత్రుడగును. + +మరణము లేక దారుణమైన ఘాతను కలిగించు ఉద్దేశము లేకయే మరియు కలిగించ గలదను ఎరుక లేకయే సమ్మతిపై చేసిన కార్యము. + +87. మరణము లేక దారుణమైన ఘాతను కలిగించు ఉద్దేశము లేకయే, మరణము లేక దారుణమైన ఘాతను +కలిగించగలదని చేయువానికి ఎరుక లేకయే, చేసినదేదియు, దాని వలన కలుగు ఏదేని కీడును సహించుటకు పదునెనిమిది సంవత్సరములు దాటిన వయసు కలిగి, అభివ్యక్తమైన లేక గర్భితమైన సమ్మతి నొసగిన ఏ వ్యక్తి కైనను దాని వలన కలుగునట్టి లేక కలిగించవలెనని చేయువానిచే ఉద్దేశింపబడినట్టి కీడు కారణముగా గాని, అట్టి కీడు కలిగే ముప్పునకు లోనగుటకు సమ్మతించిన అట్టి వ్యక్తికి ఎవరికైనను కీడు కలుగజేయగలదని చేయువానికి తెలిసియున్నట్లు ఏదేని కీడు కారణముగ గాని, అపరాధము కాదు. + +'ఏ' 'జడ్', అను వారు ఒకరితో నొకరు సరదాగా సాము చేయుటకు ఒప్పుకొందురు. ఈ ఒప్పందమునందు క్రీడా నియను ఉల్లంఘనము లేకుండ అట్టి సాము చేయుటలో కలిగింపబడు ఏదేని కీడును సహించుటకు వారిరువురి +సమ్మతి గర్భితమై యున్నది. యధానియమముగా ఆడుచు 'జడ్' కు 'ఏ' ఘాత కలిగించుచో, 'ఏ' ఎట్టి అపరాధమును చేయలేదు. + +మరణము కలిగించు ఉద్దేశము లేకుండ వ్యక్తిఎలుకొరకు సద్భావముతోను, అతని సమ్మతితోను చేసిన కార్యము. + +88. మరణమును కలిగించు ఉద్దేశము లేనట్టి దేదియు, దానివలన కలుగు కీడును సహించుటకు లేక ఆ కీడు కలిగే ముప్పునకు లోనగుటకు, అభివ్యక్తమైన లేక గర్భితమైన సమ్మతి నొసగిన ఏ వ్యక్తి యొక్క మేలుకొరకు అది సద్బావముతో చేయబడినదో, ఆ వ్యక్తికి ఆది కలిగించునట్టి లేక చేయువానిచే కలిగింప ఉద్దేశింపబడినట్టి, లేక చేయు వానికి అది కలిగించగలదని తెలిసియున్నట్టి ఏదేని కీడు కారణముగా, అపరాధము కాదు. + +'ఏ' అను ఒక శస్త్ర చికిత్సకుడు, తానొక ప్రత్యేక శస్త్ర చికిత్స చేసినచో బాధాకరమైన వ్యాధితో నున్నటి 'జడ్'కు +మరణము కలుగవచ్చునని తెలిసియుండి, అయితే 'జడ్'కు మరణము కలిగించు ఉద్దేశము లేకుండ, 'జడ్'కు మేలు +కలుగవలెనని సద్భావముతో ఉద్దేశించి 'జడ్' సమ్మతితో 'బడ్'కు ఆ శస్త్రచికిత్స చేయుసు. ఎట్టి అపరాధమును +చేయలేదు. + +బిడ్డ యొక్క లేక ఉన్మాద వ్యక్తి యొక్క మేలుకొరకు సంరక్షకుడు చేసిన లేక సంరక్షకుని సమ్మతితో సద్భావ పూర్వకముగా చేసిన కార్యము. + +89. పండ్రెండు సంవత్సరముల లోపు వయసుగల లేక మతి స్తిమితము లేని వ్యక్తి యొక్క మేలు కొరకు సద్భావముతో ఆ వ్యక్తి యొక్క సంరక్షకుడుగాని, శాసన సమ్మతమున ఆ వ్యక్తి యొక్క రక్షణభారము కలిగి ఉన్న, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి గాని, ఆ సంరక్షకుని యొక్క లేక శాసనసమ్మతముగా రక్షణభారము కలిగియున్న ఆ ఇతర వ్యక్తి యొక్క అభివ్యక్తమైన లేదా గర్భితమైన సమ్మతితోగాని, చేసినదేదియు, ఆ వ్యక్తికి దానిచే కలుగునట్టి, లేక చేయు వానిచే కలిగింప ఉద్దేశింపబడినట్టి, లేక కలిగించగలదని చేయువానికి తెలిసియున్నట్టి ఏదేని కీడు కారణముగా అపరాధము కాదు : + +మినహాయింపులు. + +అయితే—— + +మొదటిది :-- ఈ మినహాయింపు ఉద్దేశపూర్వకముగా మరణము కలిగించుటకు గాని, మరణము కలిగించ +ప్రయత్నించుటకు గాని విస్తరించడు : + +రెండవది :-- ఈ మినహాయింపు మరణమును లేక దారుణమైన ఘాతను నివారించుటకైనను, తీవ్రమైన రోగమును లేక అంగవైకల్యమును నయము చేయుటకైనను కానట్టి ఏ ఇతర ప్రయోజనము కొరకో, మరణము కలిగించగలదని చేయుచున్న వ్యక్తి ఎరిగియు చేసినట్టి ఉనికిని విస్తరించదు: + +మూడవది :--- ఈ మినహాయింపు, మరణము లేక దారుణమైన ఘాతను నివారించుటకై నను, ఏదేని తీవ్రమైన రోగమును లేక అంగవైకల్పమును నయము చేయుటకైనను తప్ప, స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాత కలిగించుటకు, లేక దారుణమైన ఘాత కలిగించుటకై ప్రయత్నించుటకు విస్తరించదు: + +నాల్గవది :-- ఈ మినహాయింపు ఏ అపరాధమును చేయుటకు విస్తరించదో, ఆ అపరాధ దుష్ప్రేరణకును విస్తరించదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0016.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf328c2bfa8ead69e4627af1c90538a3f1cb7c0e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +శస్త్రచికిత్స వలన తన బిడ్డకు మరణము కలుగవచ్చునని 'ఏ' ఎరిగియు, ఆ బిడ్డకు మరణము కలిగించు ఉద్దేశము లేకుండ, ఆ బిడ్డ మేలు కొరకు, ఆ దీక్ష సమ్మతి లేకయే శస్త్ర చికిత్సకునిచే శిలా మేహమునకై ఆ బిడ్డకు సద్భావముతో శస్త్ర చికిత్స చేయించును. 'ఏ' యొక్క లక్ష్యము ఆ బిడ్డకు నయము చేయుటయే కనుక అతడు ఈ మినహాయింపు - క్రిందికి వచ్చును. + +భయము వలన లేక భ్రమవలన సమ్మతి ఈయబడినదని ఎరిగి యున్నప్పుడు. + +90. హాని కలుగునను భయము వలనగాని, సంగతిని గూర్చిన భ్రమ వలన గాని ఒక వ్యక్తిచే సమ్మతి ఈయబడి, అట్టి భయము లేక భ్రమ పరిణామముగా ఆ సమ్మతి ఈయబడినదని కార్యము చేయుచున్నవ్యక్తి ఎరిగియున్నచో లేక అట్లని విశ్వసించుటకు అతనికి కారణమున్నచో, లేక + +ఉన్మాద వ్యక్తి యొక్క సమ్మతి. + +మతిస్తిమితము లేనందున లేక మత్తులో ఉన్నందున తాను దేనికి సమ్మతించుచున్నడో, దాని స్వభావ పరిణామము +లను అర్థము చేసికొనజాలని వ్యక్తి సమ్మతి ఇచ్చినచో, లేక + +బిడ్డ యొక్క సమ్మతి. + +సందర్భమును బట్టి వైరుధ్యము కాన్పించిననే తప్ప, సమ్మతి పండ్రెండు సంవత్సరముల లోపు వయసు గల వ్యక్తి +ఇచ్చినచో, + +అట్టి సమ్మతి, ఈ స్మృతియొక్క ఏ పరిచ్ఛేదమువలనను ఉద్ధిష్తమైనట్టి సమ్మతి కాదు. + +కలిగించిన కీడుతో నిమిత్తము లేకయే అపరాధములగునట్టి కార్యముల వర్జన. + +91. పరిచ్చేదములు 87,88 మరియు 89 లోని మినహాయింపులు, సమ్మతి నిచ్చినట్టి వ్యక్తి కిగాని ఎవరి తరపున సమ్మతి ఈయబడినదో ఆ వ్యక్తికి గాని కలిగించు లేక కలిగించుటికు ఉద్దేశింపబడు లేక కలిగించగలదని ఎరిగి యున్న ఏదేని కీడుతో నిమిత్తము లేకయే అపరాధములగునట్టి కార్యములకు విస్తరించవు. + +గర్బస్రావము కలిగించుట ( స్త్రీ —యొక్క ప్రాణమును కాపాడు నిమిత్తము సద్భావముతో కలిగింపబడిననే తప్ప) ఆ +స్త్రీకి అది కలిగించు లేక కలిగించుటకు ఉద్దేశింపబడు ఏదేని కీడుతో నిమిత్తము లేకనే అపరాధమగును, మరియు +అది “అట్టి కీడు కారణముగా " అపరాధమగుట లేదు. కావున అట్టి గర్భస్రావము కలిగించుటకు ఆ స్త్రీ యొసగిన లేక ఆమె సంరక్షకుడు యొసగిన సమ్మతి ఆ కార్యఘును సమర్దనీయమైనదిగ చేయదు. + +ఒక వ్యక్తి మేలుకొరకు, సమ్మతి లేకుండ సద్భావముతో చేసిన కార్యము. + +92. ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క మేలుకొరకు, ఆ వ్యక్తి సమ్మతి లేనప్పటికిని, సద్భావముతో చేసినట్టి దేదియు, ఆ +వ్యక్తి తన సమ్మతిని తెలుపుట అసాధ్యమొనరించునట్టి పరిస్థితులున్నచో, లేక తన సమ్మతి నొసగుటకు ఆ వ్యక్తి +అసమర్ధుడై యుండి, మేలు కలిగించు ఆ పనిని చేయుటకు సకాలములో సమ్మతిని ఈయగల అతని సంరక్షకుడుగాని, +శాసన సమ్మతము, అతని రక్షణభారము కలిగిన ఇతర వ్యక్తి గాని, అందుబాటులో లేనిచో, ఆ వ్యక్తికి అందువలన +కలుగు ఏదేని కీడు కారణముగ, ఆపరాధము కాదు : + +అయితే,—— + +మినహాయింపులు. + +మొదటిది :-- ఈ మినహాయింపు ఉద్దేశపూర్వకముగా మరణమును కలిగించుటకు గాని మరణము కలిగించ ప్రయత్నించుటకు గాని విస్తరించదు ; + +రెండవది :-- ఈ మినహాయింపు, మరణమును లేక దారుణమైన ఘాతను నివారించుటకైనను, తీవ్రమైన రోగమును లేక అంగవైకల్యమును నయము చేయుటకైనను కానట్టి ఏ ఇతర ప్రయోజనము కొరకో మరణము కలిగించగలదని చేయుచున్న వ్యక్తి ఎరిగియు చేసినట్టి దేనికిని విస్తరించడు : + +మూడవది:-- ఈ మినహాయింపు, మరణమును లేక ఘాతను నివారించునది కానట్టి ఏదేని యితర ప్రయోజనమునకై స్వచ్ఛందముగా ఘాత కలిగించుటకు లేక ఘాత కలిగించుటకై ప్రయత్నించుటకు విస్తరించదు: + +నాల్గవది:-- ఈ మినహాయింపు ఏ అపరాధము చేయులకు విస్తరించదో ఆ అపరాధ మస్పేరణకు విస్తరించదు. + +(ఏ) 'జడ్' తన గుర్రము మీది నుండి పడి స్పృహ కోల్పోవును, 'బడ్'కు కాపాల శస్త్ర చికిత్స చేయుట ఆవశ్యకమని 'ఏ' అను శస్త్ర చికిత్సకునికి తోచును. 'జడ్' కు మరణము కలిగించవలేనను ఉద్దేశము లేకుండ 'ఏ' \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0017.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..890216dae1404dbd057fca9ea7ff21953ebff82b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,57 @@ +సద్భావముతో 'జడ్' మేలుకొరకు 'జడ్' స్వయముగా నిర్ణయించుకోగల శక్తిని పొందుటకు ముందే 'జడ్'కు కపాల +శస్త్ర చికిత్స చేయును. 'ఏ' ఎట్టి ఆపరాధమును చేయలేదు. + +(బి) 'జడ్'ను ఒక పులి ఎత్తుకొనిపోవును. తుపాకి కాల్పువలన 'జడ్' చావగలడని ఎరిగియు 'జడ్' ను చంపు +ఉద్దేశము లేకుండ సద్భావముతో 'జడ్' మేలును ఉద్దేశించి 'ఏ' పులివైపు తుపాకి కాల్చును. 'ఏ' యొక్క తుపాకి +గుండు 'జడ్' కు మరణకారకమైన గాయము చేయును. 'ఏ' ఎట్టి అపరాధమును చేయలేదు. + +(సి) 'ఏ' అను ఒక శస్త్ర చికిత్సకుడు, వెంటనే శస్త్ర చికిత్స చేసిననే తప్ప ప్రాణాంతకమగు ఒక దుర్ఘటనకు +గురియైన బిడ్డను చూచును. ఆ బిడ్డ యొక్క సంరక్షకుని అనుమతి కోరుటకు సమయములేదు. 'ఏ', ఆ బిడ్డ +వలదని వేడుకొన్ననూ వినిపించుకొనక, సద్భావముతో ఆ బిడ్డ మేలునుద్దేశించి శస్త్రచికిత్స చేయును. 'ఏ ' ఎట్టి +అపరాధమును చేయలేదు. + +(డి) 'జడ్' లను ఒక బిడ్డతో 'ఏ ' తగులబడుచున్న ఇంటిలో ఉండును." క్రిందయున్నవారు ఒక కంబలిని +పట్టుదురు. బిడ్డను క్రిందికి పడవేయుటవలన ఆ బిడ్డ చవిపోవచ్చునని ఎరిగియుండియు, ఆ బిడ్డను చంపు ఉద్దే +ము లేకుఁడ సద్భావముతో ఆ బిడ్డ మేలునుద్దేశించి 'ఏ ' బిడ్డను ఇంటి పై నుండి క్రిందికి పడవేయును. ఇచట, +అట్లు పడవేయుటవలన ఆ బిడ్డ చనిపోయినను, 'ఏ' ఎట్టి అపరాధమును చేయలేదు. + +విశదీకరణము :--- కేవలము ధన సంబంధమైన మేలు 88, 89, 92 పరిచ్చేదముల భావములో మేలుకాదు. + +సద్భావముతో చేసిన సంసూచనలు. + +93. సద్భావముతో చేసిన సంసూచన ఏదియు, అది ఏ వ్యక్తికి సంసూచింపబడినదో ఆ వ్యక్తి మేలుకొరకు +సంసూచింపబడినచో ఆ వ్యక్తికి కలిగిన ఏదేని కీడు కారణముగా, అపరాధము కాదు. + +ఒక రోగికి అతడు బ్రతుకdaని 'ఏ' అను శస్త్ర చికిత్సకుడు తన అభిప్రాయమును సద్భావముతో సంసూచించును. +ఆ రోగి అదిరిపోయి తత్ పరిణామముగా మరణించును. ఆట్లు సంసూచించుట వలన ఆ రోగికి మరణము కలుగ గలదని 'ఏ' ఎరిగియున్నను, 'ఏ' ఎట్టి ఆపరాధమును చేయలేదు. + +బెదిరింపులతో బలవంత పెట్టబడి ఒక వ్యక్తి చేసిన కార్యము. + +94, హత్యయు, మరణదండనతో శిక్షింపదగినట్టిదై రాజ్య వ్యతిరేకములగు అపరాధములును తప్ప, ఒక వ్యక్తి +ఏపనిచేయకున్నచో తత్ పరిణామముగా ఆ వ్యక్తికి తక్షణమే మరణము కలుగునని దానిని చేయు సమయమున సహేతు +కముగ భీతి కలిగించునట్టి బెదరింపులతో చేయుటకు బలవంత పెట్టుబడి ఆ వ్యక్తి చేసిన ఆపని ఏదియు ఆపరాధము కాదు. +అయితే, ఆ కార్యమును చేయు వ్యక్తి తనంతతానుగా గాని, తక్షణ మరణముకంటె తక్కువరదగు కీడు తనకు కలుగునను +సహేతుకమైన భీతివలనగాని, అట్టి బలవంతమునకు తాను లోనగు పరిస్తితికి తనను గురిచేసికొని యుండరాదు. + +విశదీకరణము 1:--తనంత తానుగా గాని, దెబ్బలు కొట్టుదుమని బెదరించిన కారణముగాగాని, బందిపోటు దొంగల ముఠాలో, వారట్టి వారని ఎరిగియుండియు, చేరు వ్యక్తికి శాసనమును బట్టి అపరాధమగునట్టి ఏదేని పనిని తాను సహచరుల బలవంతముపై చేసితినను ఆధారముపై ఈ మినహాయింపువలన మేలు పొందుటకు హక్కు ఉండదు. + +విశదీకరణము 2 : బందిపోటు దొంగల ముఠా చేతులలో చిక్కుకొని, శాసనమునుబట్టి అపరాధమగు ఒక పనిని చేయనిచో తక్షణ మరణమునకు గురియగుదునను బెదరింపు ఒత్తిడి వలన ఆ పనిని చేసిన వ్యక్తికి, ఉదాహరణకు +ఒక ఇంటిలో బందిపోటు దొంగలు ప్రవేశించి దోచుకొనుటకు గాను తన పనిముట్లను తెచ్చి ఆ ఇంటి తలుపును తెరచు +టకు బలవంత పెట్టబడిన కమ్మరికి, ఈ మినహాయింపువలన మేలును పొందుటకు హక్కు ఉండును. + +స్వల్పమైన కీడును కలిగించు కార్యము, + +95. ఏ పనియు, ఏదైనా కీడును అది కలిగించినదను లేక కలిగించుటకు ఉద్దేశింపబడినదను లేక కలిగించగలదని +తెలిసియుండినదను కారణమువలన, అట్టి కీడు మామూలు వివేకము, ఓరిమిగల ఏ వ్యక్తియు పట్టించుకొననటువంటి +స్వల్పమైన కీడు అయినచో, అపరాధము కాదు. + +స్వయం రక్షణలో చేయబడిన పనులు, + +96. స్వయం రక్షణ హక్కును వినియోగించుటకు చేసిన పని ఏదియు ఆపరాధముకాదు. + +శరీరము మరియుఆస్తి విషయములో స్వయం రక్షణ హక్కు.. + +97. 99వ పరిచ్ఛేదము నందలి నిర్బంధనలకు లోబడి.—— + +మొదటిది :-- మానవ శరీరమునకు హాని కలిగించు ఏదేని ఆపరాధము జరుగకుండా తన శరీరమును గాని ఎవరేని +ఇతర వ్యక్తి శరీరమునుగాని రక్షించుటకును; \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0018.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..add772fb916c2aef4dc819e63fead8db0358b051 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +రెండవది :- ---దొంగతనము, దోపిడీ, దుశ్చేష్ట, లేక అపరాధిక అక్రమ ప్రవేశము యొక్క నిర్వచనము క్రింద +అపరాధమగుపట్టి ఏదేని కార్యమునకు గాని, దొంగతనము, దోపిడి, దుశ్చేష్ట, లేక అపరాధిక ఆక్రమ ప్రవేశము చేయు +ప్రయత్నమగునట్టి ఏదేని కార్యమునకు గాని గురిచేయబడిన తనయొక్క లేక, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి యొక్క చరాస్తినైనను, +స్థిరాస్తి నైనను, రక్షించుటకును, ప్రతి వ్యక్తికి హక్కు ఉండును. + +మతిస్తిమితములేని వ్యక్తి మొదలైన వారి యొక్క కార్యము విషయములో స్వయం రక్షణ హక్కు. + +98. ఒక కార్యమును చేయు వ్యక్తి బాలుడను, లేక పరిపక్వమైన బుద్ధిబలము లేనివాడను లేక మతిస్తి మితము +లేనివాడను లేక మత్తుడై యున్నాడను కారణముగా గాని, ఆ వ్యక్తి. ఏదేని భ్రమకు గురియైనవాడను కారణముగా గాని, అన్యధా అపరాధమగునట్టి ఏదేని కార్యము ఆపరాధము కాకపోయినపుడు, ప్రతివ్యక్తియు అట్టి కార్యముపట్ల ఆ కార్యము +అట్టి అపరాధపై యుండినచో తనకు ఎట్టి స్వయం రక్షణ హక్కు ఉండెడిదో అట్టి స్వయం రక్షణ హక్కునే కల్గి యుండును. + +(ఎ) 'జడ్', పిచ్చిపట్టి నందువల్ల 'ఎ' ను చంపుటకు ప్రయత్నించును. 'జడ్' ఎట్టి అపరాధమును చేసినవాడు కాడు, కాని 'జడ్' ఉన్మాదుడు కానిచో 'ఏ'కు ఎట్టి స్వయంరక్షణ హక్కు ఉండెడిదో అట్టి స్వయం రక్షణ హక్కునే అతడు కలిగియుండును. + +(బి) శాసనరీత్యా తనకు ప్రవేశించు హక్కు గల గృహములో 'ఏ' రాత్రివేళ ప్రవేశించును. 'జడ్' సద్భావముతో, 'ఏ' కన్నపుదొంగ ఆనుకొని అతనితో కలబడును. ఇటువంటి భ్రమతో 'ఏ'తో కలబడినందున ఇచట 'జడ్' ఎట్టి అపరాధము చేయలేదు. కానీ, 'జడ్' ఆ భ్రమతో వ్యవహరింపకుండినచో 'జడ్ ' పట్ల ఎట్టి స్వయం రక్షణ హక్కు 'ఏ' కు ఉండెడిదో అట్టి స్వయం రక్షణ హక్కునే 'ఏ' కలిగియుండును, + +స్వయం రక్షణ హక్కు ఉండనట్టి కార్యములు. + +99. సద్భావముతో వ్యవహరించుచు ఒక పబ్లికు సేవకుడు తన పదవీ ప్రాపకముతో చేసిన లేక చేయుటకు ప్రయత్నించిన కార్యము, ఖచ్చితముగా శాసనరీత్యా సమర్ధనీయమైనది కాకున్నను, ఆది మరణము లేక దారుణ ఘాత కలుగునను భీతిని సహేతుకముగా కలిగించనిదై నపుడు, ఆ కార్యము విషయములో ఎట్టి స్వయం రక్షణ హక్కు ఉండదు. + +సద్భావముతో వ్యవహరించుచు ఒక పబ్లికు సేవకుడు తన పదవీ ప్రాపకముతో ఇచ్చిన ఆదేశమును బట్టి చేసిన +లేక చేయుటకు ప్రయత్నించిన కార్యము, ఆ ఆదేశము ఖచ్చితముగా శాసనరీత్యా సమర్థనీయమైనది కాకున్నను, మరణము లేక దారుణ ఘాత కలుగునను భీతిని సహేతుకముగా కలిగించనిదై నప్పుడు, ఆ కార్యము విషయములో ఎట్టి స్వయం రక్షణ హక్కు ఉండదు. + +పబ్లికు ప్రాధికారుల రక్షణ పొందుటకు సమయము ఉన్నట్టి సందర్భములలో ఎట్టి స్వయం రక్షణ హక్కు ఉండదు. + +ఈ హక్కు యొక్క వినియోగింపు విస్తృతి, + +ఏ సందర్భమునందును, రక్షణ నిమిత్తము ఆవశ్యకమైన దానికంటె అధికమగు కీడును కలిగించుటకు స్వయం ఈ రక్షణ హక్కు విస్తరించదు. + +విశదీకరణము 1:--- ఒక కార్యమును చేయుచున్న వ్యక్తి పబ్లికు సేవకుడని తనకు తెలిసియున్ననే తప్ప, లేక అట్లు +విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్ననే తప్ప, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా ఆ పబ్లికు సేవకుడు చేసిన లేక చేయుటకు +ప్రయత్నించిన కార్యము విషయములో, ఏ వ్యక్తియు తనకు గల స్వయం రక్షణ హక్కును కోల్పోడు. + +విశదీకరణము 2 :-- ఒక కార్యమును చేయుచున్న వ్యక్తి పబ్లికు సేవకుని ఆదేశముననుసరించి వ్యవహరించు చున్నాడని తనకు తెలిసియున్ననే తప్ప, లేక ఆట్లు విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్ననేతప్ప, లేక అట్లు వ్యవహరించు వ్యక్తి తాను ఏ ప్రాధికారము క్రింద వ్యవహరించుచున్నాడో తెలిసిననే తప్ప, లేక అతడు వ్రాతమూలక ప్రాధికారమును +కలిగియుండి చూపుమని ఆడిగినచో అట్టి ప్రాధికార పత్రమును చూపిననే తప్ప, ఆ పబ్లికు సేవకుని ఆదేశము నను +సరించి చేసిన లేక చేయుటకు ప్రయత్నించిన కార్యము విషయములో ఏ వ్యక్తియు తనకు గల స్వయం రక్షణ హక్కును +కోల్పోడు. + +శరీర విషయమున స్వయం రక్షణ హక్కు మరణము కలిగించు మేరకు ఎప్పుడు విస్తరించును. + +100. పై కడపటి పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనిన నిర్భంధనలకు లోబడి, శరీర విషయమున స్వయం రక్షణ హక్కు, ఆ హక్కును వినియోగించుకొను సందర్భమును కలిగించిన అపరాధము ఇందు ఇటు పిమ్మట వివరింపబడిన వాటిలో ఏ రకపు ఆపరాధమైనను అయినచో, దౌర్జన్యపరునకు మరణమును, లేక ఏదేని ఇతర కీడును స్వచ్ఛందముగా కలిగించు +మేరకు విస్తరించును, అవేవనగా:—— \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0019.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81f5970903000b67f357a8ecb5e9b3514118d631 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +మొదటిది :- అన్యథా,ఆ దౌర్జన్యపరిణామముగా తనకు మరణము కలుగునను భీతిని సహేతుకముగ కలిగించగలుగునట్టి దౌర్జన్యము ; + +రెండవది :—అన్యథా, ఆ దౌర్జన్యపరిణామముగా తనకు దారుణ ఘాత కలుగునను భీతిని సహేతుకముగా కలిగించగలుగు దౌర్జన్యము; + +మూడవది :—మానభంగముచేయు ఉద్దేశముతో చేసిన దౌర్జన్యము, + +నాల్గ వది :-- కామతృష్ణను ప్రకృతి విరుద్ధముగా తీర్చుకొను ఉద్దేశముతో చేసిన దౌర్జన్యము ; + +అయిదవది :--- వ్యవహరణ లేక ఆపహరణచేయు ఉద్దేశముతో చేసిన దౌర్జన్యము; + +ఆరవది :— ఒక వ్యక్తికి తన విడుదలకై పబ్లికు ప్రాధికారుల సహాయమును పొందజాలనను నట్టి భీతిని సహేతుకముగ కలిగించు పరిస్థితులలో, ఆతనిని ఆక్రమముగా పరిరోధించు ఉద్దేశముతో చేసిన దౌర్జన్యము. + +మరణము మినహా ఏదేని కీడు కలిగించుటకు అట్టి హక్కు ఎప్పుడు విస్తరించును. + +101. అపరాధము, పై కడపటి పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనిన ఆపరాధములలో ఏ రకపుదైనను కానిచో శరీర విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు స్వచ్ఛందముగా దౌర్జన్యపరునికి మరణము కలిగించు మేరకు విస్తరించదు. అయితే, 99వ పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనిన నిర్బంధనలకు లోబడి దౌర్జన్యపరునికి మరణము మినహా ఏ కీడునైనను స్వచ్ఛందముగా కలిగించు మేరకు విస్తరించును. + +శరీర విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు ఎప్పుడు ప్రారంభమగును, ఎంతవరకు కొనసాగును. + +102. ఏ అపరాధము చేయబడనప్పటికినీ ఆ ఆపరాధమును చేయుటకైన ప్రయత్నము వలన లేక చేయుదుమను బెదరింపు వలన శరీరాపాయము కలుగునని సహేతుకమైన భీతి కలిగిన వెంటనే శరీర విషయమున స్వయంరక్షణ +హక్కు ప్రారంభమై, శరీరాపాయమును గురించిన భీతి ఉండునంత వరకు కొనసాగును. + +ఆస్తి విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు మరణము కలిగించు మేరకు ఎప్పుడు విస్తరించును. + +103. 99వ పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనిన నిర్భంధనలకు లోబడి, ఆస్తి విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు ఆ హక్కును వినియోగించుకొను సందర్భము ఏ అపరాధము చేయుట లేక చేయ ప్రయత్నించుట వలన ఏర్పడెనో ఆ ఆపరాధము ఇందు ఇటు పిమ్మట పేర్కొనిన వాటిలో ఏరకమునకైనను చెందినదైన యెడల, దోషకారికి మరణమును లేక, ఏదేని ఇతర కీడును స్వచ్ఛందముగా కలిగించు మేరకు విస్తరించును, అవేవనగా :- + +మొదటిది :- దోపిడీ; + +రెండవది :- రాత్రిపూట ఇంటికి కన్నము వేయుట; + +మూడవది : మనుష్య నివాస స్థానముగా లేక ఆస్తికి ఆభిరక్షక స్థానముగా ఒక భవనమును, డేరాను లేక జలయానమును వాడుచుండగా, ఆ భవనమునకు, డేరాకు లేక జలయానమునకు నిప్పు పెట్టెడు దుశ్చేష్ట ; + +నాల్గవది :--అట్టి స్వయం రక్షణ హక్కును వినియోగించుకొననిచో, దాని ఫలితముగా మరణమైనను దారుణమైన ఘాతయైనను కలుగునని సహేతుకముగా భీతిని కలిగించునట్టి పరిస్తితులలో జరిగిన దొంగతనము, దుశ్చేష్ట, లేక ఇంట అక్రమ ప్రవేశము. + +మరణము మినహా ఏదేని కీడు కలిగించుటకు అట్టి హక్కు ఎప్పుడు విస్తరించును. + +104. ఏ ఆపరాధమును చేయుట లేక చేయ ప్రయత్నించుటవలన స్వయం రక్షణ హక్కును వినియోగించ, సందర్భము ఏర్పడునో ఆ ఆపరాధము, పై కడపటి పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనిన వాటిలో ఏ రకమునకైనను చెందనిదైన దొంగతనము, దుశ్చేష్ట , లేక అపరాధిక ఆక్రమ ప్రవేశము అయినచో, ఆ హక్కు స్వచ్ఛందముగా మరణమును కలిగించు మేరకు విస్తరించదు, అయితే 99వ పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనిన నిర్బంధనలకు లోబడి, దోషకారికి మరణము మినహా ఏ కీడునైనను స్వచ్ఛందముగా కలిగించు మేరకు విస్తరించును. + +ఆస్తి విషయమున స్వయం రక్షణ హక్కు ఎప్పుడు ప్రారంభమగును, ఎంతవరకు కొనసాగును. + +105. ఆస్తికి ఆపాయము కలుగునని సహేతుకముగా భీతి ప్రారంభమైనపుడు, ఆ ఆస్తి విషయమున స్వయం రక్షణ హక్కు ప్రారంభమగును. + +ఆస్తిని గైకొనిన ఆపరాధి దొరకకుండా పోవునంత వరకుగాని, పబ్లికు ప్రాధికారుల సహాయము లభించువరకు గాని, ఆస్తి తిరిగి దొరికేవరకుగాని, దొంగతనమును అడ్డుటలో ఆస్తి విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు కొనసాగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0020.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bffce1bc7fbcc1013067664522b81616487b572b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +అపరాధి ఏ వ్యక్తికైనను మరణమును లేక ఘాతను లేక అక్రమ అవరోధమును కలిగించుచుండునంతవరకు లేక కలిగింప ప్రయత్నించుచుండునంతవరకుగాని, తత్ క్షణ మరణము, తత్ క్షణ ఘాత, తత్ క్షణ వైయుక్తిక అవరోధము కలుగునని భయము కొనసాగుచుండునంతవరకుగాని, దోపిడిని అడ్డుటలో ఆస్తి విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు కొనసాగును. + +అపరాధి అపరాధిక అక్రమ ప్రవేశమును లేక దుశ్చేష్టను కొనసాగించుచుండునంతవరకు, అపరాధిక అక్రమ ప్రవేశమును, లేక దుశ్చేష్టను అడ్డుటలో ఆస్తి విషయమున స్వయంరక్షణ హక్కు కొనసాగును. + +ఇంట-కన్నము చేయుటద్వారా ఆరంభమైన ఇంట -అక్రమ ప్రవేశము కొనసాగుచుండునంతవరకు, రాత్రి పూట ఇంటికి కన్నము వేయుటను అడ్డుటలో ఆస్తి విషయమున స్వయం రక్షణ హక్కు కొనసాగును. + +ఏ ప్రమేయములేని వ్యక్తికి కీడు కలిగించే ముప్పు ఉన్నప్పుడు, ప్రాణాపాయకరమైన దౌర్జన్యమును అడ్డుటలో స్వయం రక్షణ హక్కు + +106. మరణ భీతిని సహేతుకముగా కలిగించునట్టి దౌర్జన్యముని అడుటలో స్వయంరక్షణ హక్కును వినియోగించుట యందు, ఏ ప్రమేయము లేని ఒక వ్యక్తికి కీడు కలిగించు ముప్పు లేకుండ అట్టి హక్కును సార్థకముగా వినియోగించు కొనలేని స్థితిలో ఆ స్వయంరక్షకుడు ఉండునో, అతని స్వయం రక్షణ హక్కు ఆ ముప్పును కలిగించు మేరకు విస్మరించును. + +ఒక మూక 'ఎ' పై బడి అతనిని హత్య చేయుటకు ప్రయత్నించును. అతడు మూకపై కాల్పులు జరుపకుండ +స్వయంరక్షణ హక్కును సార్ధకముగా వినియోగించుకొనలేదు, మరియు అతడు ఆ మూకలో కలిసియున్న చిన్నపిల్లలకు +కీడు కలిగించు ముప్పు లేకుండ కాల్పులు జరపలేదు. 'ఏ' అటు కాల్పులు జరిపినందున ఆ పిల్లలలో ఎవరికైనను +కీడు కలిగినను, అతడు ఎట్టి అపరాధమును చేసిన వాడు కాడు. + +ఒక పనికి దుష్ప్రేరణము. + +107. ఒక వ్యక్తి--- + +మొదటిది : --- ఒక పనిని చేయుటకు ఏ వ్యక్తినైనను పురికొల్పినచో, లేక + +రెండవది :-- ఆ పనిని చేయుటకు ఒక ఇతర వ్యక్తితో గాని ఒకరికన్నా ఎక్కుమ మంది ఇతర వ్యక్తులతో గాని కుట్రలో చేరియుండగా, ఆ పనిని చేయుటకుగాను ఆ కుట్రను అనుసరించి ఒక కార్యమును చేయుట అయినను,శాసనానుసారము చేయవలసిన దానిని చేయకుండుట అయినను జరిగినచో, లేక + +మూడవది ----- ఏదేని కార్యమును చేయుట లేక శాసనానుసారము చేయవలసిన దానిని చేయకుండుట ద్వారా ఆ పనిని చేయుటకు ఉద్దేశపూర్వకముగ తోడ్పడినచో.—— + +ఆ వ్యక్తి ఆ పనిని చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేసిన వాడగును. + +విశదీకరణము : --- ఒక వ్యక్తి బుద్ధిపూర్వకముగా తప్పుగా తెలుపుట ద్వారానైనను, వెల్లడించుటకు తనకు భాధ్యతగల ఒక ముఖ్యమైన సంగతిని బుద్ధి పూర్వకముగా తెలుపకుండుట ద్వారానైనను, స్వచ్ఛందముగా ఒక పని చేయించిన, లేక చేయబడునట్లు చేసిన, లేక చేయించుటకు గాని చేయబడునట్లు చేయుటకుగాని ప్రయత్నించిన ఆ వ్యక్తి, ఆ పనిని చేయుటకు పురికొల్పినట్లు చెప్పబడును. + +'ఏ' అను ఒక పబ్లికు అధికారి ఒక న్యాయస్థానపు వారంటు ద్వారా, 'జడ్'ను పట్టుకొనుటకు ప్రాధికార మొసగబడినాడు. 'బి' ఆ సంగతిని ఎరిగియుండి, 'సీ' అను నతడు 'జడ్' కాడని కూడ ఎరిగియుండి 'సీ' యే 'జడ్' అని బుద్ధి పూర్వకముగా 'ఏ' కు చెప్పి తద్వారా ఉద్దేశపూర్వకముగా 'ఏ' చే 'సీ' ని పట్టుకొనునట్లు చేయించును. ఇచట, +పురికొల్పుట ద్వారా 'సీ' ని పట్టు కొనుటకు 'బీ' దుష్ప్రేరణ చేసిన వాడగును. + +విశదీకరణము 2:--ఒక కార్యము చేయుటకు ముందు గాని, చేయుచున్నప్పుడు గాని, ఆ కార్యమును సుకరము +చేయుటకై ఏ పనినైనను చేసి, తద్వారా ఆ కార్యమును సుకరము చేయు వారెవరైనను, ఆ కార్యము చేయుటకు +తోడ్పడినట్లు చెప్పబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0021.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0c92a603a285ad36437bb4989aaa2623835f2b2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +దుష్ప్రేరకుడు. + +108. ఒక అపరాధమును చేయుటకుగాని, శాసనరీత్యా ఆపరాధము చేయజాలిన వ్యక్తిచే దుష్ప్రేరకునికి గల ఉద్దేశముతో, లేక ఎరుకతో చేయబడినచో ఆపరాధమగు నట్టి కార్యమును చేయుటకుగాని దుష్ప్రేరణచేయు వ్యక్తి, అపరాధ దుష్ప్రేరణ చేసిన వాడగును. + +విశదీకరణము 1:--దుష్ప్రేరకునికి ఒక కార్యమును చేయు బాధ్యత స్వయముగ లేకున్నను, అతడు. ఆ కార్యమును, శాససరీత్యా చేయవలసిన వ్యక్తిని చేయకుండుమని దుష్ఫేరణ చేయుట ఆపరాధము కావచ్చును. + +విశదీకరణము 2 :-- దుష్ప్రేరిత కార్యను జరుగుటగాని, ఆది అపరాధమగుటకు కావలసిన పరిణామము కలుగుటగాని, దుష్ప్రేరణా పరాధమునకు అవసరము కాదు. + +(ఏ) 'స్త్రీ' ని హత్య చేయుమని 'ఏ' అనునతడు 'బి' ని పురికొల్పును. 'బీ' అట్లు చేయుటకు నిరాకరించును.'బీ' ని 'ఏ' హత్యాదుష్ప్రేరణ చేసిన వాడగును. + +(బీ) 'డీ' ని హత్యచేయువుని 'ఏ' అనునతడు 'బి' ని పురికొల్పును. ఆపురికొల్పుటననుసరించి 'డీ' ని 'బి' +పొడుచును. 'డీ' ఆ గాయము నుండి కోలుకొనును. 'బీ' ని 'ఏ' హత్యాదుష్ప్రేరణ చేసినవాడగును. + +విశదీకరణము 3 :-దుష్ప్రేరితుడైన వ్యక్తి శాసనరీత్యా అపరాధము చేయజాలినవాడై ఉండుట గాని, అతడు దుష్ప్రేరకునికి గల దోషయుతమైన ఉద్దేశ్యమునే, లేక ఎరుకనే కలిగియుండుటగాని అతడు దోషయుతమైన ఉద్దేశ్యమును లేక ఎరుకను దేనినైనను కలిగి ఉండుటగాని అవసరము కాదు. + +(ఏ) శాసన రీత్యా ఆపరాధము చేయజాలిన వ్యక్తిచే, 'ఏ' కు గల దోషయుతమైన ఉద్దేశ్యముతో చేయబడినచో +అపరాధమగునట్టి ఒక కార్యమును చేయుటకు 'ఏ' ఒక బిడ్డను, లేక ఉన్మత్తుని దుష్ప్రేరణ చేయును. ఇచట ఆ కార్యము చేయబడినను, చేయబడకపోయినను 'ఏ' ఆపరాధ దుష్ప్రేరణ చేసినవాడగును. + +(బీ) 'జడ్' ను హత్య చేయు ఉద్దేశ్యముతో, 'జడ్'కు మరణము కలిగించునట్టి కార్యమును చేయుటకు 'ఏ' ఏడు సంవత్సరముల లోపు వయసుగల 'బీ' అను బిడ్డను పురికొల్పును. 'బీ' ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా 'ఏ' లేనపుడు ఆ కార్యమును చేసి తద్వారా 'జడ్'కు మరణము కలిగించును. ఇచట 'బీ' శాసనరీత్యా ఆపరాధము చేయజాలినవాడు కాకున్నను, శాసనరీత్యా 'బి' ఆపరాధము చేయజాలినవాడై యుండి హత్యచేసియుండిన ఎట్లో ఆదే రీతిగా 'ఏ' శిక్షాపాత్రుడగును, మరియు అందువలన అతడు మరణ శిక్షకు లోనై యుండును. + +(సీ) 'ఏ' ఒక నివాస గృహమునకు నిప్పంటించవలసినదిగా 'బి'ని పురికొల్పును. 'బీ'కి మతి స్తిమితము లేనందున ఆ కార్యపు స్వభావమును గాని తాను చేయునది దోషమని లేక శాసన విరుద్దమని గాని తెలిసికొనజాలనివాడై 'ఏ ' చే పురికొల్పబడిన పరిణామముగా ఆ గృహమునకు నిప్పంటించును. 'బీ' ఎట్టి అపరాధము చేయలేదు. కాని 'ఏ' ఒక నివాస గృహమునకు నిప్పంటించు ఆపరాధ దుష్ప్రేరణ చేసిన వాడగును, మరియు ఆ అపరాధమునకు నిబంధ నానుసారముగ శిక్షా పాత్రుడగును. + +(డీ) 'ఏ' ఒక దొంగతనము చేయించు ఉద్దేశ్యముతో 'జడ్' స్వాధీనము నుండి 'జడ్'కు చెందిన ఆస్తిని +తీసికొనుమని 'బి' ని పురికొల్పును. ఆ ఆస్తి 'ఏ' కు చెందినదే అవి 'బీ'కి 'ఏ' విశ్వాసము కలిగించును. ఆ ఆస్తి 'ఏ ' యొక్క ఆస్తి యేనని విశ్వసించి 'బీ' సద్భావముతో దానిని 'జడ్' స్వాధీనమునుండి తీసికొనును. 'బీ' ఈ బ్రమతో +వ్యవహరించినందున నిజాయితీ లేకుండ తీసికొనలేదు. కనుక దొంగతనము చేయలేదు. కాని 'ఏ' దొంగతనమును +దుష్ప్రేరణ చేసిన వాడగును. మరియు 'బీ' దొంగతనము చేసియుండినచో ఎట్టి శిక్షకు 'ఏ' పాత్రుడయ్యెడువాడా +అదే శిక్షకు 'ఏ' పాత్రుడగును. + +విశదీకరణము 4 :- ఆపరాధదుష్ప్రేరణ అపరాధమైనందున అట్టి దుష్ప్రేరణ యొక్క దుష్ప్రేరణ కూడ అపరాధమగును. + +'జడ్' ను హత్య చేయుటకు 'సీ'ని పురికొల్పుమని 'ఏ' అనునతడు 'బీ'ని పురికొల్పును. 'బీ'ఆ ప్రకారము +'జడ్' ను హత్య చేయుటకు 'సీ'ని పురికొల్పును. 'బీ' యొక్క పురికొల్పుట పరిణామముగా 'సీ' ఆ అపరాధము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0022.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb48b793d6012cffa63ff2472dbaef5929ca19d7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +చేయును, 'బీ' తన అపరాధ విషయమున హత్యకు ఏ శిక్ష గలదో ఆ శిక్షకు పాత్రుడగును, మరియు, 'ఏ' ఆ +అపరాధము చేయుమని 'బీ'ని పురికొల్పినందున 'ఏ' కూడ అదే శిక్షకు పాత్రుడగును. + +విశదీకరణము 5:—కుట్రద్వారా దుష్ప్రేరణాపరాధము చేయుటకు, దుష్ప్రేరితాపరాధము చేయు వ్యక్తితో దుష్ప్రేరకుడు కలిసి ఆ ఆపరాధమును జరుపు యోచన చేయుట అవసరము కాదు; ఏ కుట్ర ననుసరించి ఆ అపరాధము చేయబడినదో ఆ కుట్రలో ఆతడు పాల్గొనిన చాలును. + +'జడ్' కు విషప్రయోగము చేయుటకై 'బీ' తో కలిసి 'ఏ' ఒక పథకమును యోచించును. విషమును 'ఏ' +ఈయవలెనని ఒప్పందమైనది. ఆటుపై 'ఏ' యొక్క పేరును తెలుపకుండ అన్యవ్యక్తి ఎవరో విషమును ఇచ్చునని +తెలుపుచు, 'బీ' ఆ పథకమును 'సీ'కి విశదీకరించును. 'సీ' విషమును సేకరించుటకు ఒప్పుకొని తనకు విశదీక +రింపబడిన రీతిగా వాడబడుటకై విషమును సేకరించి 'బి'కి అందజేయును. ఆ విషమును 'ఏ' ఇచ్చును. తత్ +పరిణామముగా 'జడ్' మరణించును. ఇచట 'ఏ' తో కలిసి 'సీ' కుట్ర చేయకున్నను ఏ కుట్రననుసరించి 'జడ్' +హత్య చేయబడినాడో ఆ కుట్రయందు 'సీ' పాల్గొనినాడు. అందువలన 'సీ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన +అపరాధమును చేసినవాడై హత్యకు ఏ శిక్ష గలదో ఆ శిక్షకు పాత్రుడగును. + +భారత దేశము వెలుపల చేయబడు అపరాధములకు భారత దేశములో దుష్ప్రేరణ. + +108-ఏ. భారతదేశములో చేయబడియుండినచో అపరాధమగునట్టి ఏదేని కార్యము భారత దేశమునకు వెలుపలను, ఆవలను చేయబడుటకు భారత దేశములో ఆ కార్యమును దుష్ప్రేరణ చేయు వ్యక్తి ఈ స్మృతి భావములో అపరాధ దుష్పరణ చేసినవాడగును. + +గోవాలో హత్య చేయుటకు గోవాలో ఉన్న 'బీ' అను ఒక విదేశీయుని భారత దేశమందున్న 'ఏ' పురికొల్పును, +'ఏ' హత్యాదుష్ప్రేరణ చేసినవాడగును. + +దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా దుష్ప్రేరిత కార్యము చేయబడి ఆ దుష్ప్రేరణ శిక్షకై అభివ్యక్త నిబంధన యేదియు లేనప్పుడు శిక్ష + +109. ఏదేవి, అపరాధమును దుష్ప్రేరణ చేయునతడెవరైనను, ఆ దుష్ప్రేరిత కార్యము దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా చేయబడి, అట్టి దుష్ప్రేరణను శిక్షించుటకై ఈ స్మృతిలో అభివ్యక్త నిబంధన యేదియు లేనిచో, ఆ అపరాధమునకు ఏర్పాటు చేయబడిన శిక్షతో దండింపబడును. + +విశదీకరణము :-దు షేరణ అగునట్టి పురికొల్పుట యొక్క పరిణామముగా లేక అట్టి కుట్రనసుపరించి , అభివ్యక్ష +లేకి అట్టి తోడ్పాటుతో ఒక కార్యము లేక అపరాధము చేయబడినపుడు, ఆ కార్యము లేక అపరాధము దుష్పేరణ +పరిణామముగా చేయబడినట్లు చెప్పబడును. + +(ఏ) 'బీ' అను పబ్లికు సేవకుడు తన అధికార కృత్యములను నిర్వహించుటలో 'ఏ' కు అనుకూలముగా వర్తించు +టకు పారితోషికముగా 'బీ' కి 'ఏ' లంచము ఈయజూపును. 'బీ' ఆ లంచమును స్వీకరించును. 161వ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమునకు 'ఏ' దుష్ప్రేరణ చేసినవాడగును, + +(బీ) తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చుటకు 'బి' ని 'ఏ' పురికొల్పును. ఆ పురికొల్పుట పరిణామముగా 'బి' ఆ అపరాధమును చేయును, 'ఏ' ఆ అపరాధ దుష్ప్రేరణ చేసినవాడై ఏ శిక్షకు 'బి' పాత్రుడగునో ఆ శిక్షకు పాత్రుడగును. + +(సీ) 'జడ్' కు విషము నిచ్చుటకు 'ఏ' 'బి' లు కుట్ర పన్నుదురు, ఆ కుట్రననుసరించి 'ఏ' విషమును సేకరించి దానిని 'జడ్' కు ఈయవలసినదిగా 'బి' కి అందజేయును, 'బి' ఆ కుట్ర ననుసరించి ఆవిషమును 'ఏ' లేనపుడు 'జడ్' కు ఇచ్చి తద్వారా 'జడ్' కు మరణము కలిగించును. ఇచట 'బి' హత్య చేసినవాడగును. 'ఏ' కుట్రద్వారా అపరాధమును దుష్ప్రేరణ చేసినవాడై హత్యకు ఏ శిక్ష గలదో ఆ శిక్షకు పాత్రుడగును. + +ఒక కార్యమును దుష్ప్రేరకుని ఉద్దేశ్యముకన్న భిన్నమైన ఉద్దేశ్యముతో దుష్ప్రేరిత వ్యక్తి చేసిన యెడల దుష్ప్రేరణకు శిక్ష. + +110. ఒక ఆపరాధమును చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయువారెవరైనను, దుష్ప్రేరిత వ్యక్తి ఆ కార్యమును దుష్ప్రేరకుని ఉద్దేశ్యముకన్న భిన్నమైన ఉద్దేశ్యముతో లేక ఎరుకతో చేసినచో, ఆ కార్యము దుష్ప్రేరకునికి గల ఉద్దేశ్యముతో లేక ఎరుకతోనే చేయబడినచో ఏ అపరాధము చేయబడి యుండెడిదో ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల శిక్షతో దండింపబడుదురు. ఇతర శిక్ష తోకాదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0023.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7463beae369af6ccc54ec661bbabc143320c2cd5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ఒక కార్యము దుష్ప్రేరితమై దానికి భిన్నమైన కార్యము చేయబడినపుడు దుష్ప్రేరకుని బాధ్యత.వినాయింపు. + +111. ఒక కార్యము దుష్ప్రేరితమై దానికి భిన్నమైన కార్యము చేయబడినపుడు ఆ చేయబడిన కార్యమునే తాను దుష్ప్రేరణ చేసియుండిన ఎట్లో అదేరీతిగను, అదే మేరకును, చేయబడిన ఆ కార్యమునకు దుష్ప్రేరకుడు +బాధ్యుడగును; + +అయితే, చేయబడిన కార్యము బహుశః ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామమై యుండి దుష్ప్రేరణ అగునట్టి పురికొల్పుట +వలన ప్రోద్బలముతోగాని, అట్టి తోడ్పాటుతోగాని, అట్టి కుట్ర ననుసరించి గాని చేయబడి యుండవలెను. + +(ఏ) 'జడ్' యొక్క ఆహారములో విషము పెట్టుటకు 'ఏ' అనునతడు ఒక బిడ్డను పురికొల్పి, అందుకొరకై అతనికి విషమును అందజేయును. ఆ పురికొల్పుట పరిణామముగా ఆ బిడ్డ పొరపాటున ఆ విషమును, 'జడ్' యొక్క +ఆహారము ప్రక్కన ఉన్నట్టి 'వై' యొక్క ఆహారములో పెట్టును. ఇచట 'ఏ' పురికొల్పుటవలన ప్రోద్బలమునకు ఆ బిడ్డ లోనై వ్యవహరించుచుండి చేసిన కార్యము ఆ పరిస్థితులలో బహుశః ఆ దుష్ప్రేరణవలన కలుగగల పరిణామమై యుండుచో ఆ బిడ్డను 'వై' యొక్క ఆహారములో ఆ విషమును పెట్టుటకు పురికొల్పిన ఎట్లో ఆ రీతిగను, ఆ మేరకును 'ఏ' బాధ్యుడగును. + +బి) 'జడ్' యొక్క ఇంటిని తగులబెట్బటకు 'బి' ని 'ఏ' అనునతడు వురికొల్పును. 'బీ' ఆ ఇంటికి నిప్పంటించి అదే సమయమున అచటి ఆస్తిని దొంగిలించును. ఆ దొంగతనము ఇంటిని తగులబెట్టుటవలన బహుశ: కలిగెడు పరిణామము గాక వేరే కార్యమైనందున 'ఏ' ఇంటిని తగులబెట్టుటకు దుష్ప్రేరణ చేసినవాడైనను, దొంగతనమునకు దుష్ప్రేరణ చేసినవాడు కాడు. + +(సీ) ఒక నివాస గృహమును అర్థరాత్రి వేళ దోపిడీ చేయు నిమిత్తము 'బి' ని, 'సీ' ని 'ఏ' అనునతడు పురికొల్పి, అందు నిమిత్తమై వారికి ఆయుధములు సమకూర్చును. 'బి' యు 'సీ' యు ఆ గృహములో జొరబడి అందు నివసించువారిలో ఒకరైన 'జడ్' చే ప్రతిఘటింపబడిన వారై 'జడ్'ను హత్య చేయుదురు. ఇచట ఆ హత్య బహుశ: దుష్ప్రేరణ వలని పరిణామమై యున్నచో 'ఏ' హత్యను గూర్చిన నిబంధనానుసారముగల శిక్షకు పాత్రుడగును. + +దుష్ప్రేరకుడు దుష్ప్రేరిత కార్యమునకుమ చేయబడిన కార్యమునకును సంకలిత శిక్షకు ఎప్పుడు పాత్రుడగును. + +112. దుష్ప్రేరిత కార్యమునకు అదనముగా పై కడపటి పరిచ్ఛేదము క్రింద దుష్ప్రేరకుడు శిక్షాపాత్రుడగునట్టి కార్యము చేయబడి అది ఒక విభిన్న అపరాధమైనచో, దుష్ప్రేరకుడు ఆ అపరాధములలో ప్రతియొక్క దానికి శిక్షాపాత్రుడగును. + +ఒక పబ్లికు సేవకుడు చేసిన జప్తును బల ప్రయోగము ద్వారా ప్రతిఘటించుటకు 'బీ' ని 'ఏ' పురికొల్పును. తత్ పరిణామముగా 'బీ' ఆ జప్తును ప్రతిఘటించి అట్లు ప్రతి ఘటించుటలో జప్తును అమలుపరచుచున్న అధికారికి +దారుణమైన ఘాతను స్వచ్ఛందముగా కలిగించును. 'బీ' జప్తును ప్రతిఘటించు అపరాధమును, దారుణమైన ఘాతను స్వచ్చందముగా కలిగించు అపరాధమును, రెండింటిని చేసినందున 'బీ' ఆ రెండు అపరాధములకు శిక్షా +పాత్రుడగును. మరియు జప్తును ప్రతిఘటించుటలో 'బీ' దారుణమైన ఘాతను స్వచ్చందముగా కలిగించుట +సంభవమని 'ఏ' ఎరిగియున్నఎడల ఆ అపరాధములో ప్రతియొకదానికి 'ఏ' కూడ శిక్షా పాత్రుడగును. + +దుష్ప్రేరకుడు ఉద్దేశించిన దానికి భిన్నమగు పరిణామము దుష్ప్రేరిత కార్యమువలన కలిగినచో ఆ పరిణామమునకు దుష్ప్రేరకుని బాధ్యత. + +113. ఒక ప్రత్యేకమైన పరిణామమును కలిగించు ఉద్దేశముతో దుష్ప్రేరకునిచే ఒక కార్యము దుష్ప్రేరణ చేయబడి, +దుష్ప్రేరకునికి అతని దుష్ప్రేరణ వలన బాధ్యత గలుగు నట్టి ఒక కార్యము, దుఁష్ప్రేరకుడు ఉద్దేశించిన దానికి భిన్నమగు పరిణామమును కలిగించినపుడు ఆ పరిణామమును కలిగించు ఉద్దేశముతో ఆ కార్యమును దుష్ప్రేరకుడు దుష్ప్రేరణ చేసి యుండిన ఎట్లో ఆ రీతిగనే మరియు ఆ మేరకు ఆ పరిణామము విషయమున దుష్ప్రేరకుడు +బాధ్యుడగును. అయితే దుష్ప్రేరిత కార్యము వలన అట్టి పరిణామము కలుగుట సంభవమని అతడు ఎరిగి యుండ +వలెను. + +'జడ్' కు దారుణమైన ఘాతను కలిగించుటకు 'బీ' ని 'ఏ' పురికొల్పును. ఆ పురికొల్పుట పరిణామముగా 'జడ్'కు దారుణమైన ఘాతను 'బీ' కలిగించును. తత్ పరిణామముగా 'జడ్' మరణించును. అచట దుష్ప్రేరణ చేయబడిన దారుణమైన ఘాత వలన మరణము కలుగుట సంభవమని 'ఏ' ఎరిగియుండినచో, హత్యను గూర్చిన నిబంధనాను సారముగల శిక్షకు 'ఏ' పాత్రుడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0024.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0024.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..388be6b853252312d69ae76dc4ee55fb06254e98 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0024.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +దుష్ప్రేరకుని సమక్షములో అపరాధము చేయబడినపుడు. + +114. ఎవరేని వ్యక్తిని అతని దుష్ప్రేరణ వలన శిక్షా పాత్రునిగా చేయునట్టి కార్యము లేక అపరాధము చేయబడినపుడు అతడు హాజరులో లేనిచో దుష్ప్రేరకుడుగా శిక్షా పాత్రుడగు ఏ సందర్భములోనైనను అతడు హాజరులో ఉన్నచో అట్టి కార్యమును లేక అపరాధమును అతడు చేసినట్లుగా భావించవలెను. + +మరణదండనతో లేక యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమునకు దుష్ప్రేరణ- ఆపరాధముచేయబడనిచో. + +115. మరణ దండనతో లేక యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయు వారెవరైనను, దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా ఆ అపరాధము చేయబడనప్పుడు అట్టి దుష్ప్రేరణను శిక్షించుటకు అభివ్యక్త నిబంధన ఏదియు ఈ స్మృతిలో లేనిచో ఏడు సంవత్సరముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక +రకపుకారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జూర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +తత్ పరిణామముగా కీడు కలిగించు కార్యము చేయబడినచో. + +మరియు దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా దుష్ప్రేరకుడు బాధ్యతకు లోనగునట్టిదియు ఎవరేని వ్యక్తి కి ఘాత కలిగించి +నట్టిదియు అగు కార్యము చేయబడినచో దుష్ప్రేరకుడు పదునాలుగు సంవత్సరముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసమునకు పాత్రుడగును మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రుడగును. + +'జడ్' ను హత్య చేయుమని 'బీ' ని 'ఏ' పురికొల్పును. ఆ అపరాధము చేయబడలేదు. 'బి' 'జడ్'ను హత్య చేసియుండినచో అతడు మరణ దండనకు లేక యావజ్జీవ కారావాస శిక్షకు లోనై యుండెడివాడు. కావున 'ఏ' ఏడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి కారావాసమునకును, జుర్మానాకును పాత్రుడగును, మరియు ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా 'జడ్'కు ఏదేని ఘాత కలిగినచో అతడు పదునాలుగు సంవత్సరముల దాకా ఉండగల కాలావధికి కారావాసమునకును, జుర్మానాకును పాత్రుడగును. + +కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఆపరాధమునకు దుష్ప్రేరణ- ఆపరాధముచేయబడనిచో. + +116. కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమునకు దుష్ప్రేరణ చేయువారెవరైనను, దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా ఆ అపరాధము చేయబడనిచో, అట్టి దుష్ప్రేరణను శిక్షించుటకు అభివ్యక్త నిబంధన ఏదియు ఈ స్మృతిలో లేనిచో ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారము గల దీర్ఘ తను కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము వరకు ఉండగల కాలావధికి ఏ రకపు కారావాసముతో గాని, ఆ ఆపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +దుష్ప్రేరకుడు, లేక దుష్ప్రేరిత వ్యక్తి అపరాధనివారణ తన కర్తవ్యమై యున్నట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా ఉన్నచో. + +మరియు దుష్ప్రేరకుడు లేక దుష్ప్రేరిత వ్యక్తి అట్టి అపరాధము జరుగకుండ నివారించుట తన కర్తవ్యమై యున్నట్టి ఒక పబ్లికు సేవకుడుగా ఉన్నచో, దుష్ప్రేరకుడు ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘ తమ కాలావధిలో సగ భాగము వరకు ఉండగల కాలావధికి ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారము గల ఏ రకపు కారావాసముతో గాని, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +(ఏ) 'బీ' అను పబ్లికు సేవకుడు తన అధికారకృత్యము లను నిర్వహించుటలో 'ఏ'కు అనుకూలముగా వర్తించుటకు పారితోషికముగా 'బీ' కి 'ఏ' లంచము ఈయజూపును. 'బీ' ఆ లంచమును స్వీకరింప నిరాకరించును, 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగియుండును, + +(బీ) తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చుటకు 'బీ' ని 'ఏ' అను నతడు పురికొల్పును. ఇచట 'బీ' తప్పుడు సాక్ష్యమును +ఈయకున్నను 'ఏ' ఈ పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడై ఆ ప్రకారమే శిక్షింపదగి యుండును. + +(సీ) దోపిడీని నివారించుట తన కర్తవ్యమైనట్టి 'ఏ' అను పోలీసు అధికారి దోపిడీ చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయును. ఇచట దోపిడి చేయబడనప్పటికినీ 'ఏ' ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘ తమ కారావాస కాలావధిలో సగ భాగమునకును, జుర్మానాకును పాత్రుడగును. + +(డీ) దోపిడీని నివారించుట తన కర్తవ్యమై నట్టి 'ఏ' అను పోలీసు అధికారిని దోపిడి చేయుమని 'బీ' దుష్ప్రేరణ చేయును. ఇచట దోపిడీ చేయబడనప్పటికినీ 'బీ' ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘ తను కారావాస కాలావధిలో సగ భాగమునకును, జుర్మానాకును పాత్రుడగును. + +ఆపరాధము చేయుటకు జనసామాన్యమునుగాని పదుగురికంటె ఎక్కువ మంది వ్యక్తులనుగాని దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +117. జన సామాన్యమునైనను, పదుగురికి మించిన ఎంతమందినైనను, ఏదేని వర్గమునై నను ఒక అపరాధము +చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయువారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0025.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa2f032007b31c081a7469dfa9d263e3a434f5d8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +పదిమందికి మించిన సభ్యులతో కూడిన ఒక తెగవారిని వారి విరోధి తెగకు చెందిన సభ్యులు ఊరేగింపు జరుపుకొను చున్నపుడు వారిపై దాడి చేయు నిమిత్తము ఫలాని చోట, ఫలాని సమయమునందు సమావేశము కావలెనని పురికొల్పుచు 'ఏ' అనునతడు ప్రకటన పత్రమును ఒక పబ్లికు స్థలమునందు అంటించును. ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును 'ఏ' చేసినవాడగును. + +మరణదండనతో లేక యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయుటకుగల పన్నుగడను కప్పిపుచ్చుట. + +118. మరణదండనతో లేక యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఒక అపరాధము జరుగుటకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశముతో, లేక తద్వారా తాను అట్లు వీలును కలిగించుట సంభవమని ఎరిగి యుండి, + +ఏదేని కార్యమును చేయుట లేక శాససరీత్యా చేయవలసిన కార్యమును చేయకుండుటద్వారా అట్టి అపరాధమును చేయుటకు ఒక పన్నుగడ ఉన్నదను విషయమును స్వచ్ఛందముగా కప్పిపుచ్చు, లేక అట్టి పన్నుగడను గురించి దేనినై నను అది అబద్ధ మై నదని ఎరిగియుండియు తెలియజేయువారెవరైనను, + +అపరాధము చేయబడినచో, అపరాధము చేయబడనిచో + +ఆ అపరాధము చేయబడినచో, ఏడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోనూ, లేక అపరాధము చేయబడనిచో మూడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోను శిక్షింపబడుదురు. మరియు పై రెండు సందర్భములలో దేనియందైనను జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +'బీ' అను స్థలములో బందిపోటు జరుగబోవుచున్నదని ఎరిగియుండి, దానికి ఎదుటిదిశ లోఉన్న 'సీ' అను స్థలములో బందిపోటు జరుగబోవుచున్నదని మేజిస్టేటుకు 'ఏ' తప్పుడు సమాచారము యిచ్చును. తద్వారా ఆ అపరాధము జరుగుటకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశ్యముతో మేజిస్టేటును తప్పుదారి పట్టించుసు. పన్నుగడ ననుసరించి 'బి' వద్ద బందిపోటు జరుపబడును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగి యుండును. + +అపరాధమును చేయుటకుగల పన్నుగడను ఆ అపరాధమును నివారించవలసిన కర్తవ్యముగల పబ్లికు సేవకుడు కప్పిపుచ్చుట. + +119. ఒక పబ్లికు సేవకుడై యుండి అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా ఒక అపరాధమును నివారించుట తన కర్తవ్యమై యుండగా ఆ అపరాధము జరుగుటకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశ్యముతో లేక తద్వారా తాను అట్లు వీలును కలిగించుట సంభవమని ఎరిగియుండి, + +ఏదేని కార్యమును చేయుటద్వారా లేక శాసనరీత్యా చేయవలసిన కార్యమును చేయకుండుటద్వారా, అట్టి అపరాధమును చేయుటకు ఒక పన్నుగడ ఉన్నదను విషయమును స్వచ్చందముగా కప్పిపుచ్చు లేక అట్టి పన్నుగడను గురించి దేనినైనను "అది అబద్దమైనదని ఎరిగియుండియు తెలియజేయువారెవరైనను, + +అపరాధము చేయబడినచో. + +ఆ అపరాధము చేయబడినచో ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘ తమ కారావాస కాలావధిలో సగభాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల ఏ రకపు కారావాసముతో గాని అట్టి నిబంధనానుసారముగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఆ అపరాధము మరణదండన మున్నగువాటితో శిక్షింపదగినదైనచో + +లేక, ఆ అపరాధము మరణదండనతోగాని యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని శిక్షింపదగినదైనచో, పది సంవత్సరముల +దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. + +అపరాధము చేయబడనిచో. + +లేక, ఆ అపరాధము చేయబడనిచో, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనామసారముగల దీర్ఘతమ కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల ఏ రకపు కారావాసముతో గాని, అట్టి నిబంధనానుసారముగల జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఒక పోలీసు అధికారి అయిన ' ఏ ' తనకు తెలియవచ్చినట్టి దోపిడీలు జరుపుటకుగల పన్నుగడల నన్నిటినీ గూర్చిన సమాచారమును అందజేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి, 'బీ' దోపిడీ జరుపుటకు పన్నుగడ పన్నుచున్నాడని +ఎరిగియుండి, ఆ అపరాధము జరుగుటకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశముతో అట్టి సమాచారమును తెలియజేయకుండును. ఇచట 'ఏ ' శాసనరీత్యా చేయవలసిన పనిని చేయకుండుటద్వారా ' బీ ' పన్నిన పన్నుగడ ఉన్నదను విషయమును కప్పిపుచ్చిన వాడై, ఈ పరిచ్ఛేదపు నిబంధనల ప్రకారము శిక్షా పాత్రుడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0026.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d84538403de873b586e18c3f422a49b83dd8638 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయు పన్నుగడను కప్పిపుచ్చుట, + +120. కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఒక ఆపరాధము జరుగుటకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశముతో, లేక తద్వారా తాము అట్లు వీలు కలిగించుట సంభవమని ఎరిగియుండి, + +ఏదేని కార్యమును చేయుట లేక శాసన రీత్యా చేయవలసిన కార్యమును చేయకుండుట ద్వారా ఆట్టి అపరాధమును +చేయుటకు ఒక పన్నుగడ ఉన్నదను విషయమును స్వచ్ఛందముగా కప్పిపుచ్చు లేక అట్టి పన్నుగడను గురించి దేనినై నను అది అబద్ధ మైనదని ఎరిగియుండియు, తెలియజేయువారెవరైనను, + +అపరాధము చేయబడినచో. + +ఆ ఆపరాధము చేయబడినచో, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘతమ కారావాన కాలావధిలో నాలుగవ భాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి ఆట్టి ఏ రకపు కారావాసముతో నైనను శిక్షింపబడుదురు. + +ఆ అపరాధము చేయబడనిచో + +ఆ అపరాధము చేయబడనిచో, అట్టి దీర్ఘతమ కారావాస కాలావధిలో ఎనిమిదవ భాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో గాని, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనాసుసారముగల జుర్మానాలోగాని, ఈ రెండింటితో గాని,శిక్షింపబడుదురు. + +ఆపరాధికమైన కుట్రయొక్క నిర్వచనము. + +120-ఏ. ఇరువురుగాని అంతకంటే ఎక్కువమంది వ్యక్తులుగాని—- + +(1) ఒక శాసనవిరుద్ధమైన కార్యమును, లేక + +(2) శాసనవిరుద్ధము కానట్టి కార్యమును శాసనవిరుద్ధ మగు పద్ధతుల ద్వారా, + +చేయుటకు లేక చేయించుటకు ఒప్పందము చేసికొనినపుడు , అట్టి ఒప్పందము ఆపరాధికమైన కుట్ర అనబడును: + +అయితే ఒక అపరాధమును చేయుటకైన ఒప్పందము మినహా, ఒప్పందముతోపాటు దాని ననుసరించి ఆ ఒప్పందము +చేసికొనిన పక్షకారులలో ఒకరుగాని అంతకంటే ఎక్కువమందిగాని ఏదేని కార్యము చేసిననేతప్ప ఏ ఒప్పందమైనను +ఆపరాధికమైన కుట్ర కాదు. + +విశదీకరణము:-శాసనవిరుద్ధ కార్యము అట్టి ఒప్పందము యొక్క అంతిమ లక్ష్యమా లేక అట్టి లక్ష్యమునకు కేవలము అనుషంగికమైనదా అనునది ముఖ్యాంశము కాదు. + +ఆపరాధికకుట్రకు శిక్ష. + +120-బీ. (1) మరణదండనతోగాని, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, రెండు సంవత్సరములు లేక అంత కంటె ఎక్కువ కాలావధికి కఠిన కారావాసముతోగాని శిక్షింపదగు ఒక అపరాధమును చేయుటకైన అపరాధిక కుట్రలో పాల్గొనినవారెవరైనను, అట్టి కుట్ర విషయములో శిక్షించుటకు ఈ స్మృతిలో అభివ్యక్త నిబంధన ఏదియు చేయబడనియెడల అట్టి అపరాధమును అతడు దుష్ప్రేరణ చేసియుండిన ఎట్లో అదే రీతిగా శిక్షింపబడుదురు. + +(2) పైన చెప్పినట్లుగా శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయుటకైన ఆపరాధిక కుట్ర కానట్టి ఇతరమైన ఆపరాధిక కుట్రలో పాల్గొనిన వారెవరైనను, ఆరు మాసములకు మించని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని జుర్మానాలోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +భారతప్రభుత్వముతో యుద్ధము చేయుట, చేయుటకు ప్రయత్నించుట లేక యుద్ధము చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +121. భారత ప్రభుత్వముతో యుద్ధము చేయు, లేక అట్టి యుద్ధము చేయుటకు ప్రయత్నించు, లేక అట్టి యుద్ధము చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయువారెనరైనను, మరణ దండన తోగాని యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు; మరియు జుర్మానాకుకూడ పాత్రులగుదురు. + +భారత ప్రభుత్వము పై చేయు తిరుగుబాటునందు 'ఏ' అనునతడు చేరును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0027.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eee039525002499fc3721f4ed21f88be3da4a668 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +121వ పరిచ్ఛేదమును బట్టి శిక్షింపదగిన అపరాధములు చేయుటకు కుట్ర. + +121-ఏ. 121వ పరిచ్ఛేదమునుబట్టి శిక్షింపదగిన ఆపరాధములలో దేనినైనను చేయుటకు భారత దేశములో గాని భారత దేశమునకు వెలుపలగాని, కుట్ర చేయు, లేక అపరాధిక బలప్రయోగము ద్వారాగాని ఆపరాధిక బల ప్రదర్శన ద్వారా గాని కేంద్ర ప్రభుత్వము నైనను, ఏదేని రాజ్య ప్రభుత్వమునైనను హడలగొట్టుటకై కుట్ర చేయువారెవరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము : --ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద “కుట్ర ” అగుటకు కుట్ర ననుసరించి ఏదేనీ కార్యము చేయబడుట గాని శాసనరీత్యా చేయవలసిన కార్యము చేయబడకుండుటగాని అవసరము కాదు. + +భారత ప్రభుత్వముతో యుద్ధము చేయు ఉద్దేశముతో ఆయుధములు మొదలైన వాటిని సేకరించుట. + +122. భారత ప్రభుత్వముతో యుద్ధము చేయు ఉద్దేశ్యముతో గాని, యుద్ధ సన్నద్కలను ఉద్దేశ్యముతో గాని, జనులను, ఆయుధములను, లేక మందుగుండు సామగ్రిని సేకరించెడు లేక యుద్ధము చేయుటకు ఇతర విధముగా సన్నద్ధులగు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు. మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +యుద్ధము చేయుటకైన పన్నుగడకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశముతో కప్పిపుచ్చుట. + +123. భారత ప్రభుత్వముతో యుద్ధము చేయుటకు ఒక పన్నుగడ ఉన్నదను విషయమును కప్పిపుచ్చుట వలన అట్టి యుద్ధము జరుగుటకు వీలు కలిగించు ఉద్దేశ్యముతోగాని, ఆట్లు కప్పిపుచ్చుట వలన అట్టి వీలును కలిగించుట సంభవమని ఎరిగియుండి గాని, ఏదేని కార్యము చేయుటద్వారా లేక శాసనరీత్యా చేయవలసిన కార్యము చేయకుండుట ద్వారా ఆ విషయమును కప్పిపుచ్చువారెవరైనను పది సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ఏదేని శాసన సమ్మతమైన అధికారపు వినియోగమును బలవంతముగ చేయించు లేక అవరోధించు ఉద్దేశముతో రాష్ట్రపతి, గవర్నరు మొదలైన వారిపై దౌర్జన్యము చేయుట. + +124. భారత రాష్ట్రపతి లేక ఏదేని రాజ్య గవర్నరు తన శాసన సమ్మత అధికారములలో వేటినైనను ఏ రీతిగా నైనను వినియోగించుటకు లేక వినియోగించకుండుటకు అట్టి రాష్ట్రపతిని లేక గవర్నరును ప్రేరేపించు లేక బలవంతము చేయు ఉద్దేశ్యముతో, + +అట్టి రాష్ట్రపతి పై లేక గవర్నరు పై దౌర్జన్యము చేయు, లేక ఆతనిని అక్రమముగా ఆవరోధించు లేదా అక్రమముగా +అవరోధించుటకు ప్రయత్నించు, లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము ద్వారానైనను, ఆపరాధిక బల ప్రదర్శన ద్వారానైనను +హడలగొట్టు లేదా ఆట్లు హడలగొట్టుటకు ప్రయత్నించువా రెవరైనను, + +ఏడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +124-ఏ. పలికినట్టి గాని, వ్రాసినట్టి గాని, మాటలద్వారా, లేక సంజ్ఞల ద్వారా, లేక దృశ్య రూపణములద్వారా లేక అన్యధా, భారత దేశములో శాసనరీత్యా నెలకొల్పబడిన ప్రభుత్వము పట్ల ద్వేషమునైనను అధికార ధిక్కారము నైనను కలిగించు లేక కలిగించుటకు ప్రయత్నించు లేక అహిత భావమును రెచ్చగొట్టు లేదా రెచ్చగొట్టుటకు ప్రయత్నించు +వారెవరైనను జుర్మానా సహిత యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, జూర్మానా సహితమై మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము, 1 : “ఆహిత భావము" అను పదమునందు రాజ్య భక్తి రాహిత్యము, మరియు వైర భావము అన్నియు చేరియుండును. + +విశదీకరణము 2 : ద్వేషమును, అధికార ధిక్కారమును, లేదా అహిత భావమును రెచ్చగొట్ట కుండ, లేక రెచ్చగొట్టుటకు ప్రయత్నించకుండ, శాసనసమ్మతమైన పద్ధతులద్వారా ప్రభుత్వ చర్యలను మార్చించవలెనను దృష్టితో వాటిని ఖండించుచు చేయు విమర్శ ఈ పరిచ్ఛేదము కింద అపరాధము కాదు. + +విశదీకరణను 3 : ద్వేషమును, అధికార ధిక్కారమును, అహిత భావమును రెచ్చగొట్టకుండ లేక రెచ్చగొట్టుటకు ప్రయత్నించకుండ ప్రభుత్వము యొక్క పరిపాలక లేక ఇతర చర్యలను ఖండించుచు చేయు విమర్శ ఈ పరిచ్ఛేదము +క్రింద అపరాధము కాదు. + +భారత ప్రభుత్వముతో మైత్రీబంధము కలిగి యుండి,ఆసియాలోనిదగు ఏదేని రాజ్యముతో యుద్ధము చేయుట. + +125. భారత ప్రభుత్వముతో మైత్రీబంధము లేదా శాంతియుత సంబంధము గలిగియుండి, ఆసియాలోనిదగు ఏదేని రాజ్య ప్రభుత్వముతో యుద్ధము చేయు, అట్టి యుద్ధము చేయుటకు ప్రయత్నించు లేక అట్టి యుద్ధము చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయువారెవరైనను యావజ్జీవకారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. దీనికి జూర్మానా కూడ చేర్చవచ్చును; లేక, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షంపబడుదురు. దీనికి జుర్మానా చేర్చవచ్చును; లేక జూర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0028.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22ed986d36cc477979ffd22ba966eac99b680878 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +భారతప్రభుత్వముతో శాంతియుత సంబంధము కలిగియున్న రాజ్యము యొక్క రాజ్యక్షేత్రములను కొల్లగొట్టుట. + +126. భారత ప్రభుత్వముతో మైత్రీబంధము లేదా శాంతియుత సంబంధము కలిగియున్న ఏదేని రాజ్యము యొక్క రాజ్య క్షేత్రములను కొల్లగొట్టు లేక కొల్ల కొట్టుటకు సన్నాహములు చేయు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకును, అట్లు కొల్ల గొట్టుటలో ఉపయోగింపబడిన లేక ఉపయోగించుటకు ఉద్దేశింపబడిన లేక అట్టి కొల్లగొట్టుటద్వారా ఆర్జింప బడిన ఏదేని ఆస్తి యొక్క సమపహరణమునకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +125వ మరియు 126వ పరిచ్ఛేదములలో పేర్కొన బడిన యుద్ధము లేక కొల్లగొట్టుటద్వారా పొందిన ఆస్తిని పుచ్చుకొనుట. + +127. 125వ మరియు 126వ పరిచ్ఛేదములలో పేర్కొనిన అపరాధములలో దేనినైనను చేయుటలో తీసికొనబడినట్టి ఆస్తి అని ఎరిగి యుండియు, ఆ ఆస్తి ని పుచ్చుకొను వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకును, అట్లు పుచ్చుకొనిన ఆస్తి యొక్క సమపహరణమునకును కూడ పాత్రులగుదురు. + +స్వచ్ఛందముగా పబ్లికుసేవకుడు రాజ్య ఖైదీని లేక యుద్ధఖైదీనితప్పించు కొని పోనిచ్చుట. + +128. పబ్లికు సేవకుడై యుండి ఎనలేని రాజ్య ఖైదీగాని యుద్ధఖైదీగాని తన అభిరక్షలో ఉండగా, అట్టి ఖైదీని పరిశోధించి ఉంచిన ఏదేని స్థలము నుండి స్వచ్ఛందముగ అట్టి ఖైదీని తప్పించుకొని పోనిచ్చు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని పది సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +పబ్లికుసేవకుడు నిర్లక్ష్యముతో అట్టి ఖైదీని తప్పించుకొని పొనిచ్చుట. + +129. పబ్లికు సేవకుడై యుండి ఎవరేని రాజ్య ఖైదీగాని యుద్ధ ఖైదీగాని తన అభిరక్షలో ఉండగా అట్టి ఖైదీని పరిశోధించి ఉంచిన ఏవేని స్థలము నుండి నిర్లక్ష్యముతో అట్టి ఖైదీని తప్పించుకొని పోనిచ్చు వారెవరై నను మూడు సంవత్సరముల దాకా ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు, జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +అట్టి ఖైదీ తప్పించుకొని పోవుటకు తోడ్పడుట, అతనిని తప్పించుట, లేక అతనికి ఆశ్రయమిచ్చుట. + +130. రాజ్య ఖైదీ ఎవరైనను లేక యుద్ధ ఖైదీ ఎవరైనను శాసన సమ్మత అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొని పోవుటలో ఎరిగియే అతనికి తోడ్పడు లేక సహాయపడు వారెవరైనను, అట్టి ఏ ఖైదీనైనను తప్పించు లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, శాసన సమ్మత అభిరక్ష నుండి తప్పించుకు పోయిన అట్టి ఖైదీకి ఎవరికైనను ఆశ్రయమిచ్చు లేక ఆతనిని దాచి పెట్టు వారెవరైనను, అట్టి ఖైదీని తిరిగి పట్టు కొనుటను ప్రతిఘటించు లేక ప్రతిఘటించుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, + +విశదీకరణము : భారతదేశములో నిశ్చిత హద్దులలో పెరోల్ పై యధేచ్ఛగా ఉండుటకు అనుజ్జ ఈయబడినట్టి రాజ్య ఖైదీ లేక యుద్ధ ఖైదీ, ఏ హద్దులలో యధేచ్ఛగా ఉండుటకు అతడు అనుమతింపబడెనో ఆ హద్దులను దాటిపోయినచో, అతడు శాసనసమ్మత అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొని పోయినట్లు చెప్పబడును. + +తిరుగుబాటుకు దుష్ప్రేరణ చేయుట లేక 'సైనికునిగాని,నావికునిగాని, వైమానికునిగాని, కర్తవ్య విముఖుని చేయటకు ప్రయత్నించుట. + +131. భారత ప్రభుత్వ సైన్యములోని, నౌకాజలము, లేక వైమానిక బలములోని, ఎవరేని అధికారిని, సైనికుని, నావికుని లేక వైమానికుని తిరుగుబాటు చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయు, లేక అట్టి ఎవరేని అధికారినిగాని, సైనికుని గాని, నావికునిగాని, వైమానికునిగాని అతని రాజ్య నిష్ట నుండియైనను కర్తవ్యమునుండి యైనను విముఖుని చేయు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని పది సంవత్సరముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మావాకు కూడ పాత్రులగుదురు, + +1950 లోని 46వ చట్టము1934లోని 34వ చట్టము 1950 లోని 45వ చట్టము. + +విశదీకరణము : ఈ పరిచ్ఛేదములో “అధికారి", "సైనికుడు”, “నావికుడు", మరియు "వైమానికుడు” అను పదముల పరిధియందు, సందర్భానుసారముగ ఆర్మీ చట్టమునకు, సేనా చట్టము 1950 నకు, నేవల్ డిసిప్లిన్ చట్టమునకు, ఇండియన్ నేవీ (డిసిప్లిన్') చట్టము 1934, నకు, ఎయిర్ ఫోర్స్. చట్టమునకు, లేక వైమానిక జల చట్టము, 1950 నకు, లోబడియున్న ఏ వ్యక్తియైనను చేరియుండును, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0029.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf2ef67dadfc063252f657ef02175eab402e1dd3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +తిరుగుబాటుకు దుష్ప్రేరణచేయుట, తత్పరిణామముగా తిరుగుబాటు చేయబడినచో, + +132. భారత ప్రభుత్వ సైన్యములోని, నౌకా బలము లేక వైమానిక బలములోని అధికారిని, సైనికుని నావికుని లేక వైమానికుని తిరుగుబాటు చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయు వారెవరైనను, ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా తిరుగుబాటు చేయబడినచో, మరణ దండనతోగాని, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +పదవి నిర్వహించు చున్నట్టి పై అధికారి పట్ల దౌరవ్యమునకు సైనికుని, నావికుని లేక వైమానికుని దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +133. తన పదనిని నిర్వహించుచున్నట్టి ఎవరేని పై అధికారిపట్ల దౌర్జన్యము చేయుటకు భారత ప్రభుత్వ సైన్యములోని నౌకా బలము లేక వైమానిక బలములోని ఒక అధికారిని, "సైనికుని, నావికుని లేక వైమానికుని దుష్ప్రేరణ చేయు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకవు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +అట్టి దౌర్జన్యమునకు దుష్ప్రేరణ, దౌర్జన్యము చేయబడినచో, + +134. తన పదవిని నిర్వహించుచున్నట్టి ఎవరేని పై అధికారిపట్ల దౌర్జన్యము చేయబడుటకు భారత ప్రభుత్వ సైన్యములోని, నౌకా బలము లేక వైమానిక బలములోని ఒక అధికారిని, సైనికుని, నావికుని లేక వైమానికుని దుష్ప్రేరణ చేయు వారెవరైనను, ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా అట్టి దౌర్జన్యము చేయబడినచో, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసములో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +సైనికుని, నావికుని లేక వైమానికుని తన సేవను విడిచి పారిపోవుటకు దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +135. భారత ప్రభుత్వ సైన్యములోని, నౌకాబలము, లేక వైమానిక బలములోని అధికారిని, సైనికుని, నావికుని లేక వైమానికుని తన సేవను విడిచి పారిపోవుటకు దుష్ప్రేరణ చేయు వారెనరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +సేనను విడిచి పారిపోయిన వ్యక్తికి ఆశ్రయము నిచ్చుట. + +136. భారత ప్రభుత్వ సైన్యము, నౌకాబలము లేక వైమానిక బలములోని అధికారి, సైనికుడు,నావికుడు లేక వైమానికుడు సేవను విడిచి పారిపోయినాడని ఎరిగియుండియు, లేక ఆట్లు విశ్వసించుటకు కారణము ఉండియు, అట్టి అధికారికి, సైనికునికి, నావికునికి లేక వైమానికునికి, ఇందు ఇటు పిమ్మట మినహాయింప బడినట్లు తప్ప, ఆశ్రయమిచ్చు వారెవరైనను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +మినహాయింపు : భార్య భర్తకు ఆశ్రయము ఇచ్చిన సందర్భమునకు ఈ నిబంధన విస్తరించదు. + +సేనను విడిచి పారిపోయిన వ్యక్తి వాణిజ్య జలయానముపై దాని మాస్టరు నిర్లక్ష్యము వలన దాచబడి యుండుట. + +137. భారత ప్రభుత్వ సైన్యమును, నౌకాబలమును, లేక వైమానిక బలమును విడిచి పారిపోయిన ఎనలేని వ్యక్తి దాచబడియున్నట్టి ఒక వాణిజ్య జలయానము యొక్క మాస్టరు లేక ఆ జలయానము బాధ్యతగల వ్యక్తి అట్లు దాచబడి యుండుట తాను ఎరుగకున్నప్పటికీని, మాస్టరుగా లేక అట్టి బాధ్యతగల వ్యక్తిగా తన కర్తవ్యమును నిర్లక్ష్యము చేసియుండని యెడల, లేక ఆ జలయానము పై క్రమశిక్షణ కొరవడియుండని యెడల, ఆట్లు దాచబడియున్నట్లు తాను ఎరిగి యుండెడి వాడగుచో, ఐదు వందల రూపాయలకు మించని శాస్త్రికి పాత్రుడగును. + +సైనికుని, నావికుని,లేక వైమానికుని ఆ విధేయతతో కూడిన కార్యము చేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +138. భారత ప్రభుత్వ సైన్యము, నౌకా బలము లేక వైమానిక బలములోని అధికారి, సైనికుడు, నావికుడు లేక వైమానికుడు చేయు కార్యము అవిధేయతతో కూడిన కార్యమగునవి తాను ఎరిగియుండియు ఆ కార్యమును దుష్ప్రేరణ చేయు వారెవరైనను, ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా అట్టి అవిధేయతతో కూడిన కార్యము చేయబడినచో, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +138-ఏ X X X + +కొన్ని చట్టములకు లోనై యుండు వ్యక్తుల విషయము 1950లోని 46వ చట్టము. 1934లోని 34వ చట్టము,1950లో 45వ +చట్టము + +139. ఆర్మీ చట్టమునకు, సేవా చట్టము, 1950నకు, నేవల్ డిసిప్లన్ చట్టమునకు, ఇండియన్ నేవీ( డిసిప్లిన్ ) చట్టము 1934 నకు, ఎయిర్ ఫోర్స్ చట్టమునకు, లేక వైమానిక జల చట్టము, 1950 నకు లోబడియున్న ఏ వ్యక్తియు ఈ అధ్యాయములో నిర్వచింపబడిన ఆపరాధములలో దేనికి గాని ఈ స్మృతి క్రింద శిక్షకు లోనై ఉండడు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0030.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9a12653ea6736d847080d1d8039a2b239620520 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +సైనికుడు, నావికుడు లేక వైమానికుడు ఉపయోగించెడి దుస్తులను ధరించుట, లేక టోకెను పెట్టుకొనుట. + +140. భారత ప్రభుత్వ సైనిక, నౌకా లేక వైమానిక సేవలోని సైనికుడు, నావికుడు లేక వైమానికుడు కానప్పటికి, తాను అట్టి సైనికుడు, నావికుడు లేక వైమానికుడు అని విశ్వసింప జేయవలెనను ఉద్దేశముతో అట్టి సైనికుడు, నావికుడు లేక వైమానికుడు ఉపయోగించెడి ఏవేని దుస్తులను పోలియున్న లేక ఏదేని టోకెనుసు పోలియున్న ఏవేని దుస్తులను ధరించు, లేక ఏదేని టోకెను పెట్టుకొను వారెవరైనను, మూడు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని అయిదు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +శాసన విరుద్ధ సమావేశము. + +141. అయిదుగురు లేక అంతకు ఎక్కువమంది వ్యక్తుల సమావేశము, ఆ సమావేశములోని వ్యక్తుల ఉమ్మడి లక్ష్యము ఈ క్రింద పేర్కొనిన వాటిలో ఏదైనచో, "శాసన విరుద్ధ సమావేశము " అనబడును, + +మొదటిది :-- కేంద్ర ప్రభుత్వమును 'లేక ఏదేని రాజ్య ప్రభుత్వమును లేక పార్లమెంటును, లేక ఏదేని రాజ్య +శాసనమండలిని, లేక పబ్లికు సేవకుడుగ తన శాసన సమ్మత అధికారమును వినియోగించుచున్న ఎవరేని పబ్లికు +సేవకుని, ఆపరాధిక బల ప్రయోగము ద్వారా లేక ఆపరాధిక బల ప్రదర్శనము ద్వారా హడలగొట్టుట, లేక + +రెండవది :— ఏదేని శాసనమును లేక శాసనిక అదేశికను అమలు పరుచుటను ప్రతిఘటించుట; లేక + +మూడవది :- ఏదేని దుశ్హ్చేష్టను లేక ఆపరాధిక ఆక్రమ ప్రవేశమును, లేక ఇతర అపరాధమును చేయుట, లేక + +నాల్గవది :-- ఏ వ్యక్తి పట్ల నైనను ఆపరాధిక బలమును ప్రయోగించుట ద్వారానై నను ఆపరాధిక బలమును +ప్రదర్శించుట ద్వారానై నను ఏదేని ఆస్తిని స్వాధీనము చేసికొనుట, లేక ఆస్తి స్వాధీనము పొంచుట, లేక ఏ వ్యక్తికై నను +ఆతడు స్వాధీనము కలిగియున్న లేక ఆనుభవించుచున్న ఒక దారి హక్కు గాని, నీటిని ఉపయోగించుకొను హక్కుగాని +ఇతర నిరాకారమైన హక్కు. గాని దక్కకుండా చేయుట, లేక ఏదేని హక్కును గాని, కలదనుకొను ఏదేని హక్కునుగాని +అమలుపరచుట, లేక + +అయిదవది:- అపరాధిక బలప్రయోగము ద్వారా లేక ఆపరాధిక బల ప్రదర్శనము ద్వారా ఏ వ్యక్తినైనను అతడు చేయుటకు శాసన బద్దుడుగాని దేనినైనను చేయుమని గాని, అతడు చేయుటకు శాసన రీత్యా హక్కు కలిగియున్నట్టి దేనినైనను చేయకుండుమని గాని బలవంతము చేయుట. + +విశదీకరణము :- సమావేశమైనపుడు, ఆ సమావేశము శాసన నిరుద్ధమైనట్టిది కాకున్నను, ఆ తరువాత అది శాసన విరుద్ద సమావేశము కావచ్చును. + +శాసవ విరుద్ధ సమావేశమునకు చెందిన వ్యక్తి. + +142. ఏ సమావేశమునైనను శాసనవిరుద్ద సమావేశముగ నొనర్చెడు సంగతులను ఎరిగియుండియు, ఉద్దేశ పూర్వకముగా ఆ సమావేశములో చేరు లేక దానిని వీడకయుండు నతడెవరైనను శాసన విరుద్ధ సమావేశమునకు చెందిన వ్యక్తి అని చెప్పబడును. + +శిక్ష. + +143. శాసనవిరుద్ధ సమావేశమునకు చెందిన వారెవరైనను, ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +మారణాయుధమును ధరించి శాసనవిరుద్ధ సమావేశములో చేరుట. + +144. ఏదేని మారణాయుధమును ధరించి గాని, దాడి ఆయుధముగా ఉపయోగించినపుడు మరణము కలిగించజాలు దేనినైనను ధరించిగాని శాసన విరుద్ధ సమావేశమునకు చెందియుండు వారెవరైనను రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింప బడుదురు. + +చెదరిపోవలసినదని ఆజ్ఞాపింపబడినట్లు ఎరిగియుండియు,శాసనవిరుద్ధ సమావేశములో చేరుట, లేక దానిని వీడకుండుట. + +145. ఏదేని శాసన నిరుద్ధ సమావేశమును చెదరిపోవలసినదని శాసన విహిత అతిగా ఆజ్ఞా సంపనట్లు ఎరిగి యుండియు, అట్టి శాసన విరుద్ధ సమావేశములో చేరు లేక దానిని వీడకుండు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0031.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e955a4d7b1c141b0309244975bae485f7739b847 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +దొమ్మీ, + +146. ఏదీని శాసనవిరుద్ధ సమావేశము యొక్క ఉమ్మడి లక్ష్యమును సాధించుటలో అట్టి సమావేశముగాని దానికి చెందిన ఎవరేని వ్యక్తి గాని, బలప్రయోగమునైనను హింసా ప్రయోగమునైనను జరిపినపుడెల్లను అట్టి సమావేశమునకు చెందిన ప్రతి వ్యక్తి దొమ్మీ అను అపరాధమును చేసినవాడగును. + +దొమ్మీకి శిక్ష. + +147. దొమ్మీ చేసిన వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +మారణాయుధములను ధరించి దొమ్మీ చేయుట. + +148. ఏదేని మారణాయుధమును ధరించిగాని, దాడి ఆయుధముగా ఉపయోగించినపుడు మరణము కలిగింపజాలు దేనినైనను ధరించిగాని దొమ్మీ చేసినవారెనరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఉమ్మడి లక్ష్యమును సాధించుటలో జరిగిన అపరాధమును శాసనవిరుద్ద సమావేశమునకు చెందిన ప్రతివ్యక్తి చేసిన వాడగుట. + +149. శాసనవిరుద్ధ సమావేశము యొక్క ఉమ్మడి లక్ష్యమును సాధించుటలో, ఆ సమావేశమునకు చెందిన ఏ వ్యక్తి యైనను ఒక ఆపరాధమును చేసినచో, లేక ఆ లక్ష్య సాధనలో జరుగుట సంభవమని ఆట్టి సమావేశమునకు చెందిన వ్యక్తులు ఎరిగియున్నట్టి అపరాధమును చేసినచో, ఆ ఆపరాధము జరిగినపుడు ఆ సమావేశమునకు చెందిన ప్రతి వ్యక్తియు ఆ ఆపరాధమునుచేసిన వాడగును. + +శాసన విరుద్ద సమావేశములో చేరుటకు వ్యక్తులను కిరాయికి తెచ్చుట లేక కిరాయికి తెచ్చుటకు మౌనానుకూలతను +చూపుట, + +150. ఏదేని శాసన విరుద్ధ సమావేశములో చేర్చుటకుగాని, అట్టి సమావేశమునకు చెందునట్లు చేయుటకుగాని వ్యక్తినైనను కిరాయికి తెచ్చు, లేక పనిలో కుదుర్చుకొను, లేక నియోగించు, లేదా అందుకుగాను ఏ వ్యక్తినై నను కిరాయికి తెచ్చుటను గాని, పనిలో కుదుర్చుటనుగాని, నియోగించుటనుగాని, ప్రోత్సహించు, లేక అందుకు మౌనానుకూలతను జూపు +వారెవరైనను అట్టి శాసనవిరుద్ధ సమావేశమునకు చెందిన వ్యక్తులుగ శిక్షింపబడుదురు. మరియు అట్టి ఏ వ్యక్తి యైనను +అట్టి శాసనవిరుద్ధ సమావేశమునకు చెందిన వ్యక్తిగా అట్టి కిరాయికి తేబడుటను, పనిలో కుదుర్చబడుటను, లేక వినియోగింపబడుటను అనుసరించి చేసినట్టి ఏదేని ఆపరాధమునకు, తాము అట్టి శాసనవిరుద్ధ సమావేశమునకు చెందిన వ్యక్తులై యుండినచో, లేక తామే స్వయముగా అట్టి ఆపరాధమును చేసియుండినచో ఎట్లో అదేరీతిగ శిక్షింపబడుదురు. + +అయిదుగురు లేక అంతకు ఎక్కువ మంది వ్యక్తుల సమావేశము చెదరి పోవలసినదని ఆజ్ఞాపింపబడిన పిమ్మట, ఎరిగియుండియు అందులో చేరుట లేక దానిని విడువకుండుట, + +151. ప్రజాశాంతికి భంగకరము కాగల, అయిదుగురు లేక అంతకంటే ఎక్కువ మంది వ్యక్తులుగల సమావేశము +చెదరిపోవలసినదని శాసనసమ్మతముగా అజ్ఞాపింపబడిన పిమ్మట, ఎరిగియుండియు అట్టి సమావేశములో చేరు లేక +దానిని వీడక ఉండు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, +జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింసబడుదురు. + +విశదీకరణము :-- సమావేశము 141వ పరిచ్ఛేద భావములో శాసనవిరుద్ద సమావేశమగుచో, అపరాధి 145వ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగియుండును. + +దొమ్మీ మొదలైన వాటిని అణచివేయునపుడు పబ్లికు సేవకుని పై దౌర్జన్యము చేయుట లేక ఆతనిని ఆటంకపరచుట. + +152. శాసనవిరుద్ధ సమావేశమును చెదరగొట్టు ప్రయత్నములో, లేక దొమ్మీనిగాని జగడమునుగాని అణచివేయు ప్రయత్నములో పబ్లికు సేవకుడుగా తన కర్తవ్యమును నిర్వహించుచున్న ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని పై దౌర్జన్యముచేయు, లేక దౌర్జన్యము చేయుదునని బెదిరించు, లేక అతనిని ఆటంకపరచు లేక ఆటంక పరచుటకు ప్రయత్నించు, లేక అట్టి పబ్లికు సేవకునిపై ఆపరాధిక బలమును ప్రయోగించు, లేక ప్రయోగింతునని బెదిరించు, లేక ప్రయోగించుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైను, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, + +దొమ్మీ జరిగించు ఉద్దేశముతో బుద్ధి పూర్వకముగా ప్రకోపింప జేయుట. + +153. శాసనవిరుద్ధమైన పనిని దేనినై నను చేయుటద్వారా దొమ్మీ అపరాధము జరుగవలెనను ఉద్దేశముతో లేక దొమ్మీ ఆపరాధము జరుగుట సంభవమని ఎరిగియుండి, విద్వేష పూర్వకముగ గాని, బుద్ధి పూర్వకముగ గాని, ఏ వ్యక్తినైనను ప్రకోపింపజేయు వారెవరైనను, + +డొమ్మీ జరిగినచో, + +దొమ్మీ అపరాధము అట్టి ప్రకోపవరిణామముగా జరిగినచో, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +దొమ్మీ జరగనిచో, + +దొమ్మీ ఆపరాధము జరగనిచో, ఆరు నెలలదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గానీ ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0032.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0032.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f48965179bae2fcb3750b30283f57a5a357043d --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0032.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +మతము, జాతి, జన్మస్థలము, నివాసము,భాష మొదలైన వాటి ఆధారము పై విభిన్న వర్గముల మధ్య వైరభావమును +పెంపొందించుట మరియు సౌహార్థభంగకర కార్యములను జేయుట. + +153.-ఏ. (1) ఎవరై నను—— + +(ఏ) పలికినట్టి గాని వ్రాసినట్టి గాని మాటల ద్వారా, లేక సంజ్క్షల ద్వారా లేక దృశ్యరూపణముల ద్వారా లేక అన్యధా విభిన్న మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గముల మధ్య, లేక విభిన్న కులముల మధ్య, లేక విభిన్న సమాజముల మధ్య మతము, జాతి, జన్మస్థలను, నివాసము, భాష, కులము లేక సమాజమునకు సంబంధించిన ఆధారముపై లేక ఎట్టిదైనను ఏదేని ఇతర ఆధారముపై , అసౌహార్థతను గాని వైర, ద్వేష లేక వైమనస్య భావమును గాని పెంపొందించిన లేక పెంపొందించుటకు ప్రయత్నించిన యెడల, లేక + +(బీ) విభిన్న మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గముల మధ్య, లేక విభిన్న కులముల మధ్య లేక విభిన్న సమాజముల మధ్య సౌహార్దమునకు భంగకరమగునట్టిదై, ప్రజా ప్రశాంతికి భంగము కలిగించునది లేక కలిగించగలదగు కార్యమును చేసినయెడల, + +(సి) ఏదేని మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గముపైన, లేక ఏదేని కులము వారి పైన, లేక ఏదేని సమాజమునకు చెందినవారిపైన, ఏదేని వ్యాయామములో, ఉద్యమములో, కవాతులో లేక అటువంటి ఇతర కార్యకలాపములో పాల్గొనువారు అపరాధిక బలమునో, హింసనో ప్రయోగించవలెనను లేక ప్రయోగించుటకై శిక్షణ పొందవలెనను ఉద్దేశముతో నైనను, అట్టి కార్యకలాపములో పాల్గొను వారు అపరాధిక బలమునో, హింసనో ప్రయోగించుట, లేక ప్రయోగించుటకై శిక్షణ పొందునట్లు చేయుట సంభవమని ఎరిగియుండి యైనను, అట్టి కార్యకలాపమును నిర్వహించిన యెడలగాని, అట్టి వారిపై ఆపరాధిక బలమునో, హింసనో ప్రయోగించవలెనను లేక ప్రయోగించుటకై శిక్షణ పొందవలెనను ఉద్దేశముతోనైనను, అట్టి కార్యకలాపములో పాల్గొనువారు ఆపరాధిక బలమునో, హింసనో ప్రయోగించుట లేక ప్రయోగించుటకై శిక్షణ పొందుట సంభవమని ఎరిగి యుండియైనను, అట్టి కార్యకలాపమునందు పాల్గొనిన యెడలగాని, మరియు అట్టి కార్యకలాపము, +ఎట్టి కారణమువల్లనైనను అట్టి మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గము వారికైనను, కులము వారికి లేక సమాజము వారికైనను భయమును లేక అలజడిని లేక భద్రతారాహిత్య భావమును కలుగజేసిన లేక కలిగించగలదైన యెడల, + +వారు మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతోగాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఆరాధనా స్థలము మొదలగు చోట్ల చేసిన అపరాధము. + +(2) ఏదేని ఆరాధనా స్థలములో లేక మత సంబంధ ఆరాధనను గాని మత సంబంధ కర్మకాండను గాని జరుపుకొనుచున్న సమావేశములో ఉపపరిచ్ఛేదము (1)లో, నిర్దిష్టమైన ఆపరాధమును జేయువారెవరైనను, అయిదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +జాతీయ సమైక్యతకు భంగకరమగు ఆరోచణలు, వక్కాణింపులు, + +153.- బీ. (1) పలికినట్టి గాని, వ్రాసినట్టి గాని మాటలద్వారా, లేక సంజ్ఞలద్వారా దృశ్యరూపణముల ద్వారా లేక అన్యధా ఎవరైనను.—— + +(ఏ) ఏదేని మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గమునకైనను, ఏదేని కులము, లేక సమాజమునకైనను చెందిన వారైయున్న కారణమున, ఏదేని వర్గపు వ్యక్తులు శాసనము ద్వారా నెలకొల్పబడిన భారత సంవిధానము పట్ల యథార్థమైన శ్రద్ధా నిష్టలను కలిగియుండలేరని గాని, భారత సార్వభౌమతను, అఖండతను సమర్థించలేరని గాని, ఏదేని ఆరోపణలు చేసిన లేక ప్రచురించిన యెడల, లేక + +(బి) ఏదేని మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గమునకైనను, ఏదేని కులము లేక సమాజమునకైనను చెందిన వారైయున్న కారణమున ఏదేని వర్గపు వ్యక్తులకు, భారతదేశ పౌరులుగా వారికి గల హక్కులను లేకుండ గాని దక్కకుండగాని చేయవలెనని వక్కాణించిన, బోధించిన, సలహానిచ్చిన, ప్రచారము చేసిన లేక ప్రచురించిన యెడల, లేక + +(సి) ఏదేని మత, జాతి, భాషా లేక ప్రాంతీయ వర్గమునకైనను, ఏదేని కులము లేక సమాజమునకైనను చెందినవారై యున్న కారణముగా ఏదేని వర్గపు వ్యక్తులకు గల బాధ్యతను గురించి దేనినైనను వక్కాణించిన, బోధించిన, వాదన చేసిన, విజ్ఞప్తి చేసిన, లేక ప్రచురించిన యెడల, మరియు అట్టి వక్కాణింపు, బోధ, వాదన లేక విజ్ఞప్తి అట్టి వారి మధ్యనైనను, అట్టి వారికిని ఇతర వ్యక్తులకును మధ్యనైనను అసౌహార్థ తను గాని వైర, ద్వేష, లేక వైమనస్య భావమును గాని కలుగజేసిన లేక, కలుగజేయగల దైన యెడల, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0033.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0033.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f5e1218d3e27dcfacc9241a938cbcf33fc60cae --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0033.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +వారు మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతో గాని, జార్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షించబడుదురు. + +(2) ఏదేని ఆరాధనా స్థలములో, లేక మత సంబంధ ఆరాధనను గాని మత సంబంధ కర్మకాండను గాని +జరుపుకొనుచున్న సమావేశములో ఉపసరిచ్చేదము (1)లో నిర్దిష్టమైన అపరాధమును చేయువారెవరైనను, అయిదు +సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +శాసన విరుద్ధ సమావేశము జరుపబడినట్టి భూమి యొక్క సొంతదారు లేక ఆక్రమణదారు. + +154. ఏదేని శాసనవిరుద్ధ సమావేశము లేక దొమ్మీ జరిగినప్పుడెల్లను, ఏ భూమిపై అట్టి శాసనవిరుద్ధ సమావేశము లేక అట్టి దొమ్మీ జరుపబడినదో ఆ భూమి యొక్క సొంతదారైనను, ఆక్రమణదారైనను, ఆ భూమిలో హితము కలిగియున్న లేక క్లెయిము చేయుచున్న ఎవరేని వ్యక్తియైనను, అతడుగాని ఆతని ఏజెంటుగాని, మేనేజరుగాని అట్టి అపరాధము చేయబడుచున్నదని లేక చేయబడినదని ఎరిగియుంగి, లేక చేయబడగలదని విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియుండి, అతని యొక్క లేక వారి యొక్క శక్తి మేరకు అతి త్వరగా, అత్యంత సమీపమునగల పోలీసు స్టేషను యొక్క ప్రధాన అధికారికి తద్విషయమును తెలియజేయనిచో, మరియు ఆ అపరాధము చేయబడబోవుచున్నదని విశ్వసించుటకు ఆతనికిగాని వారికిగాని కారణమున్న సందర్భములో, దానిని నివారించుటకు అతని యొక్క లేక వారి యొక్క శక్తి మేరకు శాసన సమ్మత పద్ధతులనన్నింటిని ఉపయోగించనిచో, మరియు ఆ ఆపరాధము జరిగిన పక్షములో ఆ శాసన విరుద్ధ సమావేశమును చెదరగొట్టుటకు లేక ఆ దొమ్మీని అణచి వేయుటకు అతని యొక్క లేక వారి యొక్క శక్తి మేరకు శాసన సమ్మత పద్దతులన్నింటిని ఉపయోగించనిచో, వేయి రూపాయలకు మించని జుర్మానాతో శిక్షింపబడును. + +దొమ్మీ ఎవరిమేలు కొరకు చేయబడినదో, ఆ వ్యక్తి యొక్క బాధ్యత. + +155. ఏ భూమి విషయమున దొమ్మీ జరుగునో ఆ భూమి యొక్క సొంతదారైన, ఆక్రమణదారైన, లేక అట్టి భూమిలో గాని ఆ దొమ్మీకి కారణభూతమైన ఏదైనా వివాద విషయ వస్తువులో గాని హితమును దేనినైనను క్లెయిము చేయువాడైన లేక దానినుండి ఏదేని మేలును స్వీకరించిన లేక పొంచిన వాడైన ఎనలేని వ్యక్తి యొక్క మేలు కొరకు లేక అతని తరఫున దొమ్మీ చేయబడినప్పుడెల్ల ను, అట్టి వ్యక్తి గాని, అతని ఏజెంటు గాని, మేనేజరుగాని అట్టి దొమ్మీ జరుగగలదని యైనను, ఏ శాసన విరుద్ధ సమావేశము ద్వారా అట్టి దొమ్మీ జరిగినదో ఆ శాసన విరుద్ధ సమావేశము జరుగగలదనియైనను విశ్వసించుటకు కారణము ఉండియు, అట్టి సమావేశమును, లేక దొమ్మీని జరుగకుండ నివారించుటకును, దానిని ఆణచివేసి చెదరగొట్టుటకును అతని యొక్క లేక వారి యొక్క శక్తి మేరకు శాసనసమ్మత పద్ధతులనన్నింటిని ఉపయోగించనిచో, అట్టి వ్యక్తి జూర్మానాతో శిక్షింపబడును. + +గొమ్మీ ఎవరి మేలు కొరకు చేయబడినదో ఆ సొంతదారు యొక్క లేక ఆక్రమణదారు + +156. ఏ భూమి విషయమున దొమ్మీ జరుగునో ఆ భూమి యొక్క సొంతదారైన, లేక అక్రమణదారైన లేక అట్టి భూమిలో గాని ఆ దోమ్మీకి కారణభూతమైన ఏదై నా వివాద విషయ వస్తువులో గాని హితమునుదేనినైనను క్లెయిము చేయు వాడైన లేక +దాని నుండి ఏదేని మేలును స్వీకరించిన లేక పొందిన వాడైన ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క మేలు కొరకు లేక అతని తరఫున దొమ్మీ చేయబడినప్పుడెల్లను, + +అట్టి వ్యక్తి యొక్క ఏజెంటు గాని, మేనేజరు గాని, అట్టి దొమ్మీ జరుగగలదని యైనను, ఏ శాసన విరుద్ద సమావేశము ద్వారా అట్టి డొమ్మీ జరిగినదో ఆ శాసన విరుద్ధ సమావేశము జరుగగలదనియైనను విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియుండియు, అట్టి సమావేశమును, లేక దొమ్మీని జరుగకుండ నివారించుటకును దానిని అణచివేసి చెదర గొట్టుటకును అతని యొక్క శక్తి మేరకు శాసన సమ్మత పద్ధతులనన్నింటిని ఉపయోగించనిచో, ఆట్టి ఏజెంటు లేక మేనేజరు జుర్మానాతో శిక్షింపబడును. + +శాసనవిరుద్ద సమావేశము కొరకు కిరాయికి తేబడిన వ్యక్తులకు ఆశ్రయమిచ్చుట, + +157. శాసస విరుద్ధ సమావేశములో చేరుటకు లేక దానిలో పాల్గొనుటకు కిరాయికి తేబడినారని, పనిలో కుదుర్చు కొనబడినారని, లేక నియోగింపబడినారని గాని, కిరాయికి తేబడనున్నారని, పనిలో కుదుర్చుకొనబడనున్నారని, +లేక నియోగింపబడనున్నారని గాని ఎరిగి యుండియు, అట్టి వ్యక్తులకు తన ఆక్రమణములో లేక ఆధీనములోనున్న +లేక తన నియంత్రణలోనున్న ఏదేని ఇంటియందు లేక ఆవరణయందు ఆశ్రయమిచ్చు, వారిని చేరనిచ్చు, లేక +సమావేశపరచు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0034.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..295aaddd6b2b0e09f96e339f59a3d3018d86994f --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +శాసన విరుద్ధ సమావేశములో లేక దొమ్మీలో పాల్గొనుటకు కిరాయికి తేబడుట. + +158. 141వ పరిచ్ఛేదములో నిర్దిష్టమైన కార్యములలో దేనినైనను చేయుటకు లేక చేయుటలో సహాయపడుటకు పనిలో కుదుర్చు కొనబడిన, లేక కిరాయికి తేబడిన, లేక పనిలో కుదుర్చుటకు గాని కిరాయికి పనిచేయుటకు గాని ముందుకు వచ్చు లేక ఆందుకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +లేక, సాయుధులై పోవుట. + +మరియు పైన చెప్పినట్లు పనిలో కుదుర్చు కొనబడియుండి, లేక కిరాయికి తేబడియుండి, ఏదేని మారణాయుధమును గాని, దాడి ఆయుధముగా ఉపయోగింపబడినచో మరణము కలిగించ జాలు దేనినైనను గాని ధరించి పోవు, ఆట్లు +పోవుటకు కుదురు లేక పొవుటకు ముందుకు వచ్చు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి +రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుడురు. + +జగడము. + +159. ఇద్దరు, లేక అంతకంటే ఎక్కువ మంది వ్యక్తులు బహిరంగ స్థలములో కొట్లాడుట ద్వారా ప్రజా శాంతికి భంగము కలిగించినప్పుడు వారు ' జగడమాడినట్లు ' చెప్పబడును. + +జగడమాడినందుకు శిక్ష. + +160. జగడమాడిన వారెవరైనను, ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, వంద రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు సేవకుడు ఒక అధికారిక కార్యము విషయమున శాసన విహిత ప్రతిమూల్యము గాక ఇతరమైన పారితోషికమును +తీసికొనుట. + +161. పబ్లికు సేవకుడై యుండి లేక అగుదుననుకొనుచుండి, ఏదేని ఆధికారిక కార్యమును చేయుటకు గాని చేయకుండ మానుకొనుటకు గాని, తన ఆధికారిక కృత్యముల నిర్వహణములో ఏ వ్యక్తి పట్ల నైనను ఏదేని అనుకూలతను లేక ప్రతికూలతను చూపుటకుగాని, చూపకుండ మానుకొనుటకు గాని, కేంద్ర ప్రభుత్వము లేక ఏదేని రాజ్య ప్రభుత్వము లేక పార్లమెంటు లేక ఏదేని రాజ్య, విధానమండలి మూలముగ, లేక 21వ పరిచ్ఛేదము లో నిర్దేశింపబడినట్టి ఏదేని స్థానిక ప్రాధికారము, కార్పొరేషను లేక ప్రభుత్వ కంపెనీ మూలముగ, లేక ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని మూలముగ ఏ వ్యక్తి కైనను ఏదేని ఉపకారము, లేక అపకారము చేయుటకు గాని చేయ ప్రయత్నించుటకు గాని, ప్రేరణముగ లేక బహుమానముగ ఏ వ్యక్తి నుండి యైనను తన కొరకు గాని, ఎనలేని ఇతర వ్యక్తి కొరకు గాని శాసన విహిత ప్రతి మూల్యమును గాక ఇతరమైన ఏదేని పారితోషికమును స్వీకరించు, లేక పొందు లేక స్వీకరించుటకు అంగీకరించు, లేక పొందుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +"పబ్లికు సేనకుడ నగదు ననుకొనుచుండి" + +విశదీకరణము :-- ఒక వ్యక్తి తానొక పదవిలో ఉందుననుకొనక, తాను ఆ పదవిలో ఉండబోవు చున్నాననియు +అప్పుడు తాను వారికి ఉపకారము చేయుదుననియు ఇతరులను మోసముతో విశ్వసింపజేసి, వారి నుండి పారితోషికమును పొందినచో అతడు దగా చేసినవాడు కావచ్చును, కాని అతడు ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన ఆసరాధమును చేసినవాడు కాడు. + +"పారితోషికము" + +“పారితోషికము" అను పదము ధన రూప పారితోషికములకు, ధన రూపమున అంచనా కట్టనగు పారితోషికములకు పరిమితము కాదు. + +శాసన విహిత ప్రతి మూల్యము + +శాసనవిహిత ప్రతిమూల్యము " అను పదబంధము శాసన సమ్మతముగా ఒక పబ్లికు సేవకుడు అభ్యర్థించదగు ప్రతి మూల్యమునకు పరిమితము కాదు. దాని పరిధిలో అతడు స్వీకరించవచ్చునని అతడు సేవించుచున్న ప్రభుత్వము +అతనికి అనుజ్జ ఒసగిన ప్రతిమూల్యములన్నియు చేరి యుండును. + +"చేయుటకు ప్రేరణ బహుమానము" + +ఒక వ్యక్తి తాను చేయుటకు ఉద్దేశించని దానిని దేనినైనను చేయుటకు ప్రేరణముగ, లేక తాసు చేయనట్టి దానిని దేనినై నను చేయుటకు బహుమానముగ, పారితోషికమును తీసికొను వ్యక్తి ఈ పదబంధ పరిధియందుచేరి యుండును. + +(ఏ)'ఏ' అను ఒక మున్సిఫు 'జడ్' అను ఒక బ్యాంకరుకు అనుకూలముగ ఒక వ్యాజ్యములో తీర్పునిచ్చుటకు +ఏ'కు బహుమానముగా 'ఏ' యొక్క సోదరునికి ' జడ్' యొక్క బ్యాంకులో ఒక ఉద్యోగమును ' జడ్' చే ఇప్పించును.'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0035.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32d7d34f15ebcffc186fd18019dd01d1323a7514 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +(బి) 'ఏ' అను నతడు ఒక విదేశరాజ్యములో కాన్సలు పదవియందుండి, ఆ రాజ్యము యొక్క మంత్రి నుండి ఒక లక్ష రూపాయలను స్వీకరించును. 'ఏ' ఈ మొత్తమును ప్రత్యేకమైన ఒక అధికారిక కార్యమును చేయుటకు గాని, చేయకుండ మాను కొనుటకుగాని, భారత ప్రభుత్వ మూలముగ ఆ రాజ్యమునకు ఏదేని ప్రత్యేకమైన ఉపకారము చేయుటకు గాని చేయ ప్రయత్నించుటకు గాని ప్రేరణముగ, లేక బహుమానముగ స్వీకరించినట్లు కన్పించదు. కాని 'ఏ' ఈ మొత్తమును, తన ఆధికారిక కృత్యముల నిర్వహణములో సాధారణముగా ఆ రాజ్యమునకు అనుకూలతను చూపుటకు ప్రేరణముగ లేక బహుమానముగ స్వీకరించినట్లు కన్పించును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(సీ) 'ఏ' అను ఒక పబ్లికు సేవకుడు, 'ఏ'కు ప్రభుత్వము పై గల పలుకుబడి వలన 'జడ్'కు ఒక బిరుదు లభించినదని 'జడ్' ను మభ్య పెట్టి ఆ ఉపకారమునకై ధనమును 'ఏ' కు 'జడ్' బహూకరించునట్లు చేయును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేగములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసిన వాడగును. + +అవినీతికరమైన లేక శాసనవిరుద్ధమైన పద్ధతుల ద్వారా ఒక పబ్లికు సేవకునిపై పలుకుబడి నుపయోగించుటకు +పారితోషికమును తీసికొనుట. + +162. అవినీతికరమైన లేక శాసనవిరుద్ధమైన పద్ధతుల ద్వారా ఎవరేని పబ్లికు సేనకునిచే ఏవేని ఆధికారిక కార్యమును చేయించుటకు లేక చేయకుండ మాన్పించుటకు గాని, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా అతని ఆధికారిక కృత్యముల +నిర్వహణములో ఏ వ్యక్తి పట్ల నైనను ఏదేని అనుకూలతను లేక ప్రతికూలతను చూపింప జేయుటకు గాని, కేంద్ర +ప్రభుత్వము, లేక ఏదేని రాజ్య ప్రభుత్వము, లేక పార్లమెంటు లేక ఏదేని రాజ్య విధానమండలి మూలముగనైనను +21వ పరిచ్ఛేదములో నిర్దేశింపబడినట్టి ఏదేని స్థానిక ప్రాధికారము, కార్పోరేషను లేక ప్రభుత్వ కంపెనీ మూలముగ నైనను, ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని మూలముగనై నను ఏ వ్యక్తి కైనను ఏదేని ఉపకారము లేక అపకారము చేయించుటకు లేక చేయింప ప్రయత్నించుటకుగాని, ప్రేరణముగ లేక బహుమానముగ ఏ వ్యక్తి నుండియైనను తన కొరకు గాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కొరకు గాని ఏదేని పారితోషికమును స్వీకరించు లేక పొందు, లేక స్వీకరించుటకు అంగీకరించు లేక పొందుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు సేవకునిపై వైయక్తిక మైన పలుకుబడిని వినియోగించుటకు పారితోషికమును తీసికొనుట. + +163. వైయక్తి కమైన పలుకుబడిని వినియోగించుట ద్వారా ఎవరేని పబ్లికు సేవకునిచే ఏదేని ఆధికారిక కార్యమును చేయించుటకు లేక చేయకుండ మాన్పించుటకు గాని, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా అతని ఆధికారిక కృత్యముల +నిర్వహణములో ఏ వ్యక్తి పట్ల నైనను ఏదేని అనుకూలతను లేక ప్రతికూలతను చూపింపజేయుటకుగాని, కేంద్ర +ప్రభుత్వము లేక ఏదేని రాజ్య ప్రభుత్వము, లేక పార్లమెంటు లేక ఏదేని రాజ్య విధానమండలి మూలముగనైనను, +21వ పరిచ్ఛేదములో నిర్దేశింపబడినట్టి ఏదేని స్థానిక ప్రాధికారము, కార్పొరేషను లేక ప్రభుత్వ కంపెనీ మూలముగ +నైనను, ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని మూలముగనైనను ఏ వ్యక్తి కైనను ఏదేని ఉపకారము లేక అపకారము చేయించుటకు +లేక చేయించ ప్రయత్నించుటకు గాని, ప్రేరణముగ లేక బహుమానముగ ఏ వ్యక్తి నుండి యైనను తన కొరకుగాని +ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కొరకు గాని ఏదేని పారితోషికమును స్వీకరించు, లేక పొందు లేక స్వీకరించుటకు అంగీకరించు +లేక పొందుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, +జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +న్యాయాధీశుని సమక్షమున ఒక కేసులో వాదించుటకు ఫీజు తీసికొనునట్టి అడ్వకేటు, విజ్ఞప్తి దారు తన సేవలను, క్లెయిములను వివరించి పంపుకొను విజ్ఞాపన పత్రమును సక్రమముగ వ్రాయుటకు, సరిదిద్దుటకు రుసుము +తీసికొనునట్టి వ్యక్తి , శిక్ష విధింపబడిన నేరస్థుని కొరకు ఆ శిక్షను విధించుట అన్యాయమని చూపు వైఖరిగల కథనము +లను ప్రభుత్వము సమక్షమున ఉంచుటకు రుసుము తీసికొను ఏజెంటు, - వీరు, వైయక్తి కమైన పలుకుబడిని +వినియోగించువారును, వినియోగింతుమని చెప్పుకొను వారును కారు, కావున ఈ పరిచ్చేదము క్రిందికి రారు. + +పబ్లికు సేవకుడు 162వ లేక 163వ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచించిన అపరాధముల దుష్ప్రేరణ చేసినందుకు శిక్ష + +164. పై కడపటి రెండు పరిచ్చేదములలో నిర్వచించిన అపరాధములలో ఏదైనను ఎవరి విషయమున చేయబడినదో ఆతడు ఒక పబ్లికు సేవకుడై యుండి, ఆ అపరాధమును దుష్ప్రేరణ చేసిన యెడల, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +'ఏ' ఒక పబ్లికు సేవకుడు. 'ఏ'కు భార్యయైన 'బీ' ఒకానొక వ్యక్తికి ఒక పదవినిమ్మని 'ఏ'ను వేడుటకు ప్రేరణముగ ఒక కానుకను స్వీకరించును. అట్లు చేయుటకు 'ఏ' ఆమెను దుష్ప్రేరణ చేయును. 'బి' ఒక సంవత్సరమునకు మించని కాలావధికి కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0036.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..336398a2e904e82db26e03867d063ebdde23e211 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +'ఏ' మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతోగాని, జర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని, +శిక్షింపబడును. + +పబ్లికు సేవకుడు తాను జరుపు చర్య లేక కార్యకలాపముతో ప్రమేయము గల వ్యక్తి నుండి ప్రతిఫలము లేకుండ విలువగల వస్తువును పొందుట. + +165. ఒక పబ్లికు సేవకుడుగా ఉండి, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా తాను జరిపిన, లేక జరుపబోవుచున్న ఏదేని చర్యతో, లేక కార్యకలాపముతో ప్రమేయముగాని, తన యొక్క లేక తాను ఆధీనస్థుడై యున్న ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని యొక్క అధికారిక కృత్యములతో ఏదేని సంబంధముగాని కలిగియుండినట్లు , లేక కలిగియున్నట్లు, కలిగియుండబోవునట్లు, తనకు తెలిసియున్నట్టి ఏ వ్యక్తి నుండి యైనను, + +లేక ఆట్లు ప్రమేయము కలిగియున్న వ్యక్తి యొక్క హితాభిలాషియై యున్నట్లు లేక అతనితో బంధుత్వము కలిగియున్నట్లు తనకు తెలిసియున్నట్టి ఏ వ్యక్తి నుండి యైనను, + +ప్రతిఫలము లేకుండ, లేక తగినంతది కానిదని తనకు తెలిసియున్నట్టి ప్రతిఫలమునకు గాను విలువగల వస్తువును +దేనినైనను తన కొరకు గాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కొరకు గాని స్వీకరించు, లేక పొందు, లేక స్వీకరించుటకు అంగీకరించు, లేక పొందుటకు ప్రయత్నించు నతడెవరైనను, + +మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +(ఏ) 'ఏ'అను కలెక్టరు, 'జడ్' యొక్క సెటిల్మెంటు కేసు తన వద్ద జరుగుచుండగా 'జడ్' యొక్క ఇంటిని అద్దెకు తీసికొనును. సద్భావపూర్వకముగ బేరము జరిగియుండినచో ఆ ఇంటికై మాసమునకు రెండు వందల రూపాయలు “ఏ' చెల్లించవలసి యుండగా, 'ఏ' మాసమునకు ఏబది రూపాయలు చెల్లించ వలసినట్లు ఒప్పందము జరిగినది. 'ఏ' తగినంత ప్రతి ఫలము లేకుండ 'జడ్' నుండి విలువగల వస్తువును పొందినాడు. + +(బీ) 'జడ్' యొక్క కేసు 'ఏ' అను న్యాయాధీశుని న్యాయస్థానమునందు జరుగుచున్నది. మార్కెటులో హెచ్చు రేటు పై విక్రయింపబడుచున్న ప్రభుత్వ ప్రామిసరీ నోట్లను 'జడ్' వద్ద 'ఏ' తగ్గింపు రేటు పై కొనుగోలు చేయును. 'ఏ' తగినంత ప్రతిఫలము లేకుండ 'జడ్' నుండి విలువగల వస్తువును పొందినాడు. + +(సీ) 'జడ్' యొక్క సోదరుడు తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చినాడను ఆరోపణ పై పట్టు కొనబడి 'ఏ' అను మేజిస్ట్రేటు వద్దకు తీసికొనిపోబడును. మార్కెటులో తగ్గింపు రేటు పై విక్రయింపబడుచున్న ఒక బ్యాంకు షేర్లను 'జడ్' కు హెచ్చు రేట్ల పై 'ఏ' విక్రయించును. 'జడ్' ఆ ప్రకారము ఆ షేర్లకు గాను 'ఏ' కు పైకము చెల్లించును. అట్లు 'ఏ' చే పొందబడిన డబ్బు తగినంత ప్రతిఫలము లేకుండ అతనిచే పొందబడిన విలువగల వస్తువు అగును. + +161వ పరిచ్చేదము లేక 165వ పరిచ్ఛేదము నిర్వచించబడిన అపరాధముల దుష్ప్రేరణ చేసినందుకు శిక్ష. + +165-ఏ. 161వ పరిచ్చేదము లేక 165వ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగు ఏదేని అపరాధమును దుష్ప్రేరణ +చేయువారెవరైనను, ఆ దుష్ప్రేరణ పరిణామముగా ఆ అపరాధము చేయబడినను చేయబడకున్నను, మూడు సంవత్స +రములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటింతోగాని శిక్షింప బడుదురు. + +ఏ వ్యక్తి కైనను హాని కలిగించు ఉద్దేశముతో పబ్లికు సేనకుడు శాసనమును పాటించకుండుట, + +166. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా తాను నడచుకొనవలసిన తీరును గూర్చిన ఏదేని శాసనాదేశమును పాటించకుండుటవలన ఏ వ్యక్తి కైనను హాని కలిగించు ఉద్దేశ్యముతో, లేక అట్టి పాటించని వలన +ఏ వ్యక్తి కైనను తాను హాని కలిగించగలనని ఎరిగియుండి అట్లు పాటించకుండు నతడెవరైనను, ఒక సంవత్సరము దాకా ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +ఒక న్యాయస్థా నముచే 'జడ్' కు అనుకూలముగ ఈయబడిన ఒక డిక్రీ తీరుదలకై డిక్రీని ఆస్తి పై అమలు పరచుటకు శాసనాదేశము పొందిన అధికారియగు 'ఏ' తనవలన తద్వారా 'జడ్' కు హాని కలుగగలదని తెలిసియుండియు +ఆ శాసనాదేశమును పాటించకుండును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0037.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90aeb34c15891c87a35df736fbabddc459bf2f68 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +పబ్లికు సేవకుడు హాని కలిగించు ఉద్దేశముతో తప్పులతో కూడియున్న దస్తావేజును రూపొందించుట. + +167. పబ్లికు సేవకుడై యుండి అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా ఏదేని దస్తావేజును తయారు చేయవలసిన లేక అనుసరించ వలసిన బాధ్యతను కలిగియుండి, ఆ దస్తా వేజును, తప్పులతో కూడియుండినదని తనకు తెలిసియున్న లేక అట్టి దని తాను విశ్వసించుచున్న రీతిలో రూపొందించుటద్వారాగాని, అనువదించుట ద్వారాగాని ఏ వ్యక్తికై నను హాని కలిగించు ఉద్దేశముతో లేక తాను హాని కలిగించగలనని ఎరిగియుండి, అట్లు రూపొందించు లేక అనువదించు నతడెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జర్మానాతోగాని, ఈ +రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +పబ్లికు సేవకుడు శాసన విరుద్ధముగ వ్యాపారము చేయుట, + +168. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, వ్యాపారము చేయకుండుటకు అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి, వ్యాపారము చేయునతడెవరైనను ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలానధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +పల్లెకు సేవకుడు శాసన విరుద్దముగ ఆస్తిని కొనుట లేక ఆస్తి కొరకు వేలము పొడుట. + +169. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, ఒకానొక ఆస్తిని కొనకుండుటకు లేక ఆ ఆస్తికై వేలము పాడకుండుటకు అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా శాససరీత్యా బద్దుడై యుండి, ఆ ఆస్తిని తన పేరిటగాని మరొకరి పేరిట గాని, సంయుక్తముగ గాని, ఇతరులతో కలిసి వాటాలలోగాని కొనిన, లేక వేలముపాడిన అతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, జర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడును, మరియు ఆ ఆస్తి కొనబడినచో, అధిహరింపబడును. + +పబ్లికు సేవకుని ప్రతి రూపణము. + +170. ఏదేని ప్రత్యేకమైన పబ్లికు సేవక పదవి తనకు లేదని తెలిసియుండియు, ఆట్టి పదవి తనకు ఉన్నట్లు నటించి లేక అట్టి పదవి యున్న ఎవరేని ఇతర వ్యక్తిగా ప్రతిరూపణము చేసి, ఆపాదించుకొనిన ఆ రూపములో,అట్టి పదవి ప్రాపకముతో ఏదేని కార్యమును చేయు, లేక చేయుటకు ప్రయత్నించు నతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలానధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. + +కపటోద్దేశముతో పబ్లికు సేవకుడు ఉపయోగించెడి దుస్తులను ధరించుట, లేక టోకెనును వెంట ఉంచుకొనుట. + +171. ఒక నిర్దిష్టమైన పబ్లికు సేవక వర్గమునకు చెందిన వాడు కాకున్నను తాను ఆ పబ్లికు సేవక వర్గమునకు చెందియున్నట్లు విశ్వసింపబడవలెనను ఉద్దేశ్యముతో, లేక అట్లు విశ్వసింపబడవచ్చునని ఎరిగి యుండి, ఆ పబ్లికు సేవక వర్గము ఉపయోగించెడి ఏవేని దుస్తులను పోలియున్న దుస్తులను ధరించు లేక వారు ఉపయోగించెడి ఏదేని టోకెనును పోలియున్న టోకెనును తనవద్ద పెట్టుకొను నతడెవరైనను, మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, రెండు వందల రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. + +"అభ్యర్థి", " ఎన్నిక హక్కు" నిర్వచనములు + +171-ఏ. ఈ అధ్యాయము నిమిత్తము, --- + +(ఎ) “అభ్యర్థి " అనగా ఏ ఎన్నికయందై నను అభ్యర్థిగా నామనిర్దేశము చేయబడినట్టి వ్యక్తి అని అర్థము, మరియు ఆ పద పరిధియందు, ఒక ఎన్నిక జరుప తలపెట్ట బడినప్పుడు ఆ ఎన్నికలో తాను కాబోవు అభ్యర్థినని ప్రకటించుకొనిన వ్యక్తి కూడ, ఆ తరువాత అతడు అట్టి ఎన్నికయందు అభ్యర్థిగా నామనిర్దేశము చేయబడినట్లయితే చేరియుండును. + +(బి)“ఎన్నిక హక్కు అనగా ఎన్నికయందు అభ్యర్థి గా నిలబడుటకు లేక నిలబడకుండుటకు లేక అభ్యర్థిత్వము నుండి తన పేరును ఉపసంహరించుకొనుటకు లేక వోటు వేయుటకు లేక వోటు వేయకుండుటకు ఒక వ్యక్తికి గల హక్కు అని అర్థము. + +"లంచగొండితనము" + +171-బీ. (1) ఎవరైనను - + +(i) ఏ వ్యక్తి కైనను, అతనినిగాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి నిగాని ఏదేని ఎన్నిక హక్కును వినియోగించుటకు ప్రేరితుని చేయు లక్షముతో, లేక ఏదేని అట్టి హక్కును వినియోగించినందుకు ఆతనికి గాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తికి గాని బహుమానమొసగు లక్ష్యముతో, పారితోషికము ఇచ్చినయెడల, లేక + +(ii) అట్టి ఏదేని హక్కును వినియోగించుటకు గాని, అట్టి ఏదేని హక్కును వినియోగించుటకై ఎవరేని ఇతర వ్యక్తిని ప్రేరితుని చేయుటకు, లేక ప్రేరితుని చేయుటకై ప్రయత్నించుటకుగాని, బహుమానముగా ఏదేని పారితోషికమును తనకొరకుగాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కొరకుగాని స్వీకరించినయెడల. + +వారు లంచగొండితనము అను అపరాధమును చేసిన వారగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0038.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0038.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..689fc1483958feeeb33aba6d00eeb78ed01c9e99 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0038.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +అయితే, పబ్లికు విధానమునకు సంబంధించిన ప్రఖ్యానము చేయుట గాని, పబ్లికు చర్య తీసికొందునని వాగ్దానము చేయుటగాని ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధము కాదు. + +(2) పారితోషికమును ఈయజూపు లేక ఇచ్చుటకు అంగీకరించు, లేక సమకూర్చజూపు లేక సమకూర్చ ప్రయత్నించునట్టి వ్యక్తి పారితోషికము ఇచ్చినట్లు భావించవలెను. + +(3) పారితోషికములు పొందునట్టి లేక స్వీకరించుటకు అంగీకరించునట్టి లేక పొందుటకు ప్రయత్నించు నట్టి వ్యక్తి +పారితోషికమును స్వీకరించినట్లు భావించబడును, మరియు తాను చేయుటకు ఉద్దేశించని దానిని దేనినైనను చేయుటకు ప్రేరణముగ, లేక తాను చేయునట్టి దానిని దేనినై నను చేసినందుకు బహుమానముగ పారితోషికమును స్వీకరించునట్టి వ్యక్తి ఆ పారితోషికమును బహుమానముగ స్వీకరించినట్లు భావించవలెను. + +ఎన్నికలలో అనుచితమైన ఒత్తిడి, + +171-సీ. (1) ఏదేని ఎన్నిక హక్కును స్వేచ్ఛగా వినియోగింపబడినీయక స్వచ్ఛందముగా జోక్యము కలుగజేసికొను లేక కలుగజేసికొన ప్రయత్నించు వారేసరైనను, ఎన్నికలో అనుచితమైన ఒత్తిడి చేయు ఆపరాధము చేసినవారగుదురు. + +(2) ఉపపరిచ్ఛేదము (1) యొక్క నిబంధనల: వ్యాపకతకు భంగము లేకుండ, + +(ఎ) ఏరకపుదైన హానినైనను కలిగింతునని ఏ అభ్యర్థి నైనను, ఏ వోటరునైనను, లేక అభ్యర్థి గాని వోటరుగాని ఎవరిపట్ల హితాభిలాషియై యున్నాడో ఆ వ్యక్తి నైనను బెదరించు వారెవరైనను, లేక + +(బి) అభ్యర్థియైనను, వోటరైనను, అతడు ఎవరిపట్ల హితాభిలాషియై యున్నాడో ఆ వ్యక్తి నైనను,దైవాను గ్రహమునకుగాని, ఆధ్యాత్మిక అభిశంసనకు గానీ, గురికాగలడని లేక గురికావింపబడగలడని ఆ అభ్యర్థిని గాని వోటరునుగాని విశ్వసించునట్లు చేయు లేక అట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, + +ఉపపరిచ్ఛేదము (1) యొక్క భావమునందు అట్టి అభ్యర్థి లేక వోటరు. తన ఎన్నిక హక్కును స్వేచ్చగా వినియోగించకుండా జోక్యము కలుగజేసికొన్నట్లు భావింపబడుడురు, + +(3) పబ్లికు విధానమునకు సంబంధించిన ప్రఖ్యానమును చేయుటగాని, పబ్లికు చర్య తీసికొందునని వాగ్దానము చేయుటగాని, ఎన్నిక హక్కు విషయమున జోక్యము కలిగించుకొను ఉద్దేశము లేకుండ "కేవలము ఏదేని శాసనిక +హక్కును వినియోగించు కొనుటను గానీ, ఈ పరిచ్చేద భావము నందు జోక్యముగా భావించరాదు. + +ఎన్నికలయందు ప్రతి రూపణము. + +171- డీ. బ్రతికియున్న లేక చనిపోయిన ఎవరిని ఇతర వ్యక్తి పేరుతో నైనను, కల్పితమైన పేరుతో నైనను, ఒక ఎన్నిక యందు వాటు పత్రము కొరకు దరఖాస్తు చేయు, లేక వోటు చేయు, లేదా అట్టి ఎన్నిక యందు ఒకసారి వోటు వేసియుండి అదే ఎన్నికయందు తమ పేరుతో మరల వోటు పత్రము కొరకు దరఖాస్తు చేయు వారెవరైనను మరియు ఎవరేని వ్యక్తిని వోటు వేయుటకు దుష్ప్రేరణచేయు, అతనిచే వోటు వేయించు లేక అట్టి ఏ ప్రకారముగ నైనను వోటు వేయించుటకు ప్రయత్నించు వారెవరై నను, ఎన్నికయందు ప్రతిరూపణాపరాధము చేసిన వారగుదురు. + +లంచగొండితనమునకు శిక్ష. + +171-ఈ. లంచగొండితనము అను అపరాధము చేయువారెవరైనను ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు: + +ఆయితే, సత్కార రూపపు లంచగొండితనము కేవలము జర్మానాలో మాత్రమే శిక్షింపబడును. + +విశదీకరణము :-- "సత్కారము" అనగా ఆహారము, పానీయము, వినోద కార్యక్రమము లేక సంభారము రూపమున పారితోషికము ఉండునట్టి లంచగొండితనము అని అర్థము, + +ఎన్నికయందు అనుచితమైన ఒత్తిడి చేసినందుకు లేక ప్రతి రూపణము చేసినందుకు శిక్ష. + +171-ఎఫ్. ఎన్నిక యందు అనుచితమైన ఒత్తిడి లేక ప్రతిరూపణము అను అపరాధములు చేయువారెవరైనను, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో +గాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఎన్నికకు సంబంధించిన తప్పుడు ప్రకటన. + +171- జీ. ఎన్నికల ఫలితము పై ప్రభావము కలుగజేయు ఉద్దేశ్యముతో ఎవరేని అబ్యర్ది యొక్క వ్యక్తి గత శీలమునకుగాని, నడవడికి గాని సంబంధించి, అబద్దమైనట్టిదగు మరియు అబద్ధ మైనదని తనకు తెలిసి యున్నటి దైనను, అట్టిదని తాను విశ్వసించునట్టిదైనను, లేక నిజమైనదని తాను విశ్వసించనట్టి దైనను అగు ఒక సంగతిని గూర్చిన ప్రకటనగా తాత్పర్యమిచ్చు ఏదేని ప్రకటన చేయు లేక ప్రచురించు వారెవరైనను జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0039.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe2e1019ff113db9e7ecf6e7d366e2206a2382c7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ఎన్నికకు సంబంధించి చేసిన శాసన విరుద్ధ చెల్లింపులు. + +171- హెచ్. అభ్యర్థి యొక్క వ్రాతమూలకనైన సాధారణ లేక ప్రత్యేక ప్రాధికారము లేకుండ, అట్టి అభ్యర్థి ఎన్నిక అవకాశములను మెరుగు పరుచుటకు లేక అతడు ఎన్నిక ఆగునట్లు చేయుటకు ఏదేని బహిరంగ సభను జరుపుటకుగాని, ఏదేని ప్రసార ప్రకటనను, సర్క్యులరును లేక ప్రచురణమును గూర్చిగాని, ఏదైనా విధముగ గాని, ఖర్చు చేయు లేక ఖర్చుచేయుటకు ప్రాధికారము నొసగు వారెవరైనను, అయిదు వందల రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు : + +అయితే, ఏ వ్యక్తియైనను ప్రాధికారము లేకుండ పది రూపాయల మొత్తమునకు మించని అట్టి ఏవేని ఖర్చులు +చేసి ఆట్టి ఖర్చు అయిన తేదీ నుండి పది దినముల లోపల అభ్యర్థి యొక్క ఆమోదమును పొందిన, అతడు ఆట్టి +ఖర్చు అభ్యర్థి యొక్క ప్రాధికారముతో చేసినట్లు భావించవలెను. + +ఎన్నిక ఖర్చులు లెక్కలను వ్రాసి, ఉంచకుండుట. + +171-ఐ. ఎన్నిక యందు చేసిన లేక దానికి సంబంధించి చేసిన ఖర్చుల లెక్కలను తత్సమయమున అమలులో +నుండు ఏదేని శాసనమునుబట్టి గాని, శాసనమువలె అమలు కలిగియుండు. ఏదేని నియమమునుబట్టి గాని, వ్రాసి +ఉంచవలసియుండియు, అట్టి లెక్కలను వ్రాసియుంచని వారెవరైనను, అయిదు వందల రూపాయలదాక ఉండగల +జర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +సమను తామీలు కాకుండుటకు లేక ఇతర చర్య జరుగకుండుటకు గాను పరారి అగుట. + +172. పబ్లికు సేవకుడుగా సమనును, నోటీసును, లేక ఉత్తరువును జారీచేయుటకు శాసనరీత్యా సమర్ధుడై నట్టి ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని నుండి వచ్చినట్టి సమనును, నోటీసును లేక ఉత్తరువును తనకు తామీలు కాకుండ తప్పించు కొనుటకు గాను పరారీ అగువారెవరైనను, ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, +ఐదువందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు., లేక ఆ సమనుగాని +నోటీసుగాని, ఉత్తరువుగాని, న్యాయస్థానము నందు స్వయముగానై నను. ఏజెంటు ద్వారానైనను హాజరు కావలెనను +నట్టిది, లేక దస్తావేజును దాఖలు చేయవలెనను నట్టిది అయినచో, ఆరుమాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +సమను తామీలు అగుటను లేక ఇతర చర్య జరుగుటను నివారించుట లేక వాటి ప్రచురణమును నివారించుట. + +173. పబ్లికు సేవకుడుగా సమనును, నోటీసును లేక ఉత్తరువును జారీచేయుటకు శాసనరీత్యా సమర్థుడై నట్టి ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని నుండి వచ్చినట్టి ఏదేని సమనును, నోటీసును లేక ఉత్తరువును తనకుగాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కిగాని తామీలు అగుటను ఏ రీతిగానైనను ఉద్దేశపూర్వకముగా నివారించు, + +లేక, "ఏదేని ఆట్టి సమనును, నోటీసును, లేక ఉత్తరువును ఏ స్థలమునందై నను శాసనసమ్మతముగా అతికించుటను +ఉద్దేశపూర్వకముగా నివారించు, + +లేక, ఏదేని ఆట్టి సమను, నోటీసు, లేక ఉత్తరువును శాసనసమ్మతముగా అతికించినట్టి ఏ స్థలమునుండి యైనను దానిని ఉద్దేశపూర్వకముగా తొలగించు, + +లేక, అధి ప్రఖ్యానము చేయవలసినదని ఆదేశించుటకు పబ్లికు సేవకుడుగా శాసనరీత్యా సమర్థుడైనట్టి ఎవరేని +పబ్లికు సేవకుని ప్రాధికారము క్రింది అట్టి అధి ప్రఖ్యానమును శాసనసమ్మతముగా చేయుటను ఉద్దేశపూర్వకముగా +నివారించు, + +వారెవరైనను ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, ఐదు వందల రూపాయల +దాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు; + +లేక, ఆ సమనుగాని, నోటీసుగాని, ఉత్తరువుగాని, అధి ప్రఖ్యానము గాని, న్యాయస్థానమునందు స్వయముగా నైనను, ఏజెంటు ద్వారానైనను హాజరు కావలెననునట్టిది, లేక దస్తావేజును దాఖలు చేయవలెననునట్టిది అయినచో, +ఆరుమాసములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతోగాని, వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాలో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0040.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0040.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7e5b2f0d33c7122dba6e8475c79851b9934fcd9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0040.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +పబ్లికు సేవకుని ఉత్తరువును పాటించి హాజరు కావలసియుండియు, హాజరు కాకుండుట. + +174. పబ్లికు సేవకుడుగా సమనును, నోటీసును, ఉత్తరువును లేక అధి ప్రఖ్యానమును జారీచేయుటకు శాసనరీత్యా సమర్థుడైనట్టి ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని నుండి వచ్చినట్టి, సమనును, నోటీసును, ఉత్తరువును లేక అధి ప్రఖ్యానమును దేనినైనను పాటించి ఒకానొక స్థలమున మరియు ఒకనొక సమయమున స్వయము గానైనను, ఏజెంటు ద్వారానై నను హాజరగుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండియు, + +అట్టి స్థలమున, లేక సమయమున ఉద్దేశపూర్వకముగా హాజరుకానట్టి, లేక హాజరు కావలసిన స్థలమునుండి శాసన సమ్మతముగా వెళ్లి పోదగిన సమయమునకు వెళ్లి పోవునట్టి వారెవరైనను, + +ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, ఐదువందల రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు; + +లేక, ఆ సమను గాని, నోటీసు గాని, ఉత్తరువు గాని, ఆది ప్రఖ్యానము గాని న్యాయస్థానము నందు స్వయముగానైనను, ఏజెంటుద్వారానైనను హాజరు కావలెననునట్టిది అయినచో, ఆరుమాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, వేయి రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండిటితో గాని, శిక్షింపబడుదురు. + +{{c|ఉదాహరణములు|]] + +(ఏ) కలకత్తా ఉన్నత న్యాయస్థానము నుండి జారీచేయబడిన సుపీనాను పాటించి ఆ న్యాయస్థాన సమక్షమున +హాజరగుటకు ఏ అనునతడు శాసనరీత్యాబద్దుడై యుండియు, ఉద్దేశపూర్వకముగా హాజరు కాకుండును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(బి) జిల్లా న్యాయాధీశునిచే జారీచేయబడిన సమనును పాటించి ఆ జిల్లా న్యాయాధీశుని సమక్షమున సాక్షిగా హాజరగుటకు 'ఏ' అనునతడు శాసనరీత్యాబద్దుడై యుండియు, ఉద్దేశపూర్వకముగా హాజరు కాకుండును 'ఏ ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +పబ్లికు సేవకుని వద్ద దస్తావేజును దాఖలు చేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడైన వ్యక్తి దానిని దాఖలు చేయకుండుట. + +175. ఏదేని దస్తావేజును ఎవరేని పబ్లికు సేవకుని వద్ద దాఖలు చేయుటకు లేక అతనికి అందజేయుటకు శాసన రీత్యా బద్ధుడై యుండి, దానిని ఉద్దేశపూర్వకముగా అట్లు దాఖలు చేయనట్టి, లేక అందజేయనట్టి వారెవరైనను, ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గానీ, ఐదువందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు; + +లేక,ఆ దస్తావేజు న్యాయస్థానములో దాఖలు చేయవలసినట్టిది లేక అందజేయవలసినట్టిది అయినచో, ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడుదురు, + +జిల్లా న్యాయస్థాన సమక్షమున ఒక దస్తావేజును దాఖలు చేయుటకు శాసనరీత్యా బదుడై యుండియు, "ఏ " అనువతడు +ఉద్దేశపూర్వకముగా దానిని దాఖలు చేయడు. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +పబ్లికు సేవకునకు నోటీసును ఇచ్చుటకు లేక సమాచారమును అందజేయుటకు శాసనరీత్యాబద్దుడై యున్నట్టి వ్యక్తి అట్లు చేయకుండుట. + +176. ఏ పబ్లికు సేవకునికైనను ఆట్టి పబ్లికు సేవకునిగా అతనికి ఏదేని విషయమును గురించి నోటీసును ఇచ్చుటకు లేక సమా చారమును అందజేయుటకు శాసన రీత్యాబద్దుడైయుండి, శాసనము ద్వారా కోరబడిన రీతిలో మరియు అట్టి సమయమున ఉద్దేశపూర్వకముగా, అట్టి నోటీసును. ఈయనట్టి లేక అట్టి సమాచారమును అందజేయనట్టి వారెవరైనను, ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, ఐదువందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు; + +లేక, ఈయవలసిన నోటీసుగాని, అందజేయవలసిన సమాచారముగాని, అపరాధము జరుగుటకు సంబంధించినదైనను, అపరాధమును నివారించుటకు లేక ఆపరాధిని పట్టుకొనుటకు కావలసినదైనను అగుచో, ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు; \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0041.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0041.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..11c679cda812653812ec34ee80430c9a06cf0b9b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0041.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +1898 లోని 5వది. + +లేక, ఈయవలసిన నోటీసుగాని, అందచేయవలసిన సమాచారముగాని, క్రిమినలు ప్రక్రియా స్మృతి, 1898 యొక్క 565వ పరిచ్ఛేదపు ఉపపరిచ్ఛేదము (1) క్రింద చేయబడిన ఉత్త రువును బట్టి ఈయవలసినదైనచో, లేక అందజేయ వలసినదైనచో, ఆరుమాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయల +దాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు సమాచారమును అందజేయుట, + +177. ఏ పబ్లికు సేవకుని కైనను అట్టి పబ్లికు సేవకునిగా అతనికి ఏదేని విషయమును గురించి సమాచారమును ఆందజేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి, ఆ విషయమును గురించి తప్పుడుదని తాము ఎరిగియున్నట్టి లేక తప్పుడుదని తాను విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియున్నట్టి సమాచారమును నిజమైన సమాచారముగా అందజేయు +వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసములోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక +ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు; + +లేక, శాసన రీత్యా అతడు ఇచ్చుటకు బద్దుడై యున్నట్టి సమాచారము అపరాధము జరుగుటకు సంబంధించినదైనను, ఆపరాధమును నివారించుటకు లేక అపరాధిని పట్టుకొనుటకు కావలసినదై నను ఆగుచో, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జూర్మానాతో గాని, లేక ఈ రెండింటితోగాని, +శిక్షింపబడుదురు. + +(ఏ) 'ఏ' అను భూస్వామి తన ఎస్టేటు హద్దులలో హత్య జరిగినదని ఎరిగియుండియు, పాముకాట, పరిణామముగా దుర్ఘటనల్ల మరణము సంభవించినదని జిల్లా మేజిస్టేటుకు బుద్ధి పూర్వకముగా తప్పుడు సమాచారము నిచ్చును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(బి) గ్రామ పహరాదారగు 'ఏ' ప్రక్క ప్రాంతములో నివసించుచున్న ధనికుడగు 'జడ్' అను సాహుకారు ఇంటిలో బందిపోటు చేయుటకై ఆగంతుకుల గుంపు ఒకటి తన గ్రామము గుండా వెళ్లినదని ఎరిగియుండి, అతి సమీపమునందు గల పోలీసు స్టేషను అధికారికి, బెంగాలు కోడు, 1821 3వ వినియమపు 7వ పరిచ్ఛేదము యొక్క ఖండము 5 క్రింద, పై సంగతిని గురించిన సమాచారమును శీఘ్రముగామ, సకాలములోను అందజేయ వలసిన వాడై యుండి, గ్రామముగుండా వేరే దిశలో సుదూరమందున్న ఒకానోక స్థలములో బందిపోటు చేయుటకై అనుమానాస్పదులైన దుండగులతో కూడిన ఒక గుంపు వెళ్లినదని ఆ పోలీసు అధికారికి బుద్ధి పూర్వకముగా తప్పుడు సమాచారమిచ్చును. ఇచట 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదపు చివర భాగములో నిర్వచింపబడిన ఆపరాధము చేసిన వాడగును. + +విశదీకరణము:—— 176న పరిచ్ఛేదములోను, ఈ పరిచ్చేదములోను 'అపరాధము' అను, పదపరిధి యందు ఏ కార్యము భారత దేశములో చేయబడియుండినచో, ఈ క్రింది పరిచ్ఛేదములలో, అనగా 302, 304, 382, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 398, 399, 402, 435, 436, 449, 450, 457, 458, 459, మరియు 460 లలో దేవి క్రిందనై నను శిక్షింపబడదగియుండునో, అట్టి ఏ కార్యమైనను భారత దేశము వెలుపల ఏ స్థలమునందుచేయబడినదైనను చేరియుండును, మరియు 'అపరాధి' అను పదపరిధియందు అట్టి ఏదేని కార్యము చేసెననెడి ఆరోపణకు గురియైన ఏ వ్యక్తి యైనను చేరియుండును. + +ప్రమాణము లేక ప్రతిజ్ఞ చేయవలసినదని పబ్లికు సేవకుడు తగు రీతిగా కోరినప్పుడు నిరాకరించులు, + +178. నిజము చెప్పుదునని ప్రమాణము లేక ప్రతిజ్ఞ చేయవలసినదిగా కోరుటకు శాసనరీత్యా సమర్దుడై నట్టి పబ్లికు సేవకుడు అట్లు చేయుమని కోరినపుడు, అట్లు చేయుటకు నిరాకరించు వారెవరైనను ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండుగల జూర్మానాతోగాని, లేక ఈ రెండింటిలో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రశ్పించుటకు ప్రాధికారముగల పబ్లికు సేవకునికి జవాబు నిచ్చుటకు నిరాకరించుట, + +179. ఎవరేని పబ్లికు సేవకునికి ఏదేని విషయమును గురించి నిజము చెప్పుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడైయుండి ఆ పబ్లికు సేవకుడు తనకు శాసనరీత్యాగల అధికారములను వినియోగించుటలో ఆ విషయమును గురించి అడిగిన ఏదేని ప్రశ్నకు జవాబు నిచ్చుటకు నిరాకరించు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో +గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0042.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f01929aac102b027bd7c66ad7370e14e868bd352 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +కథనము పై సంతకము చేయుటకు నిరాకరించుట. + +180. ఏదేని కథనము పై తత్ కర్తను సంతకము చేయుమని కోరుటకు శాసనరీత్యా సమర్ధుడైన పబ్లికు సేవకుడు ఆ కథనముపై అతనిని సంతకము చేయుమని కోరినపుడు, దానిపై సంతకము చేయుటకు నిరాకరించు నతడెవరైనను +మూడుమాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, ఐదువందల రూపాయల దాక ఉండగల +జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. పబ్లికు సేవకుని సమక్షమున, లేక ప్రమాణము నైనను ప్రతిజ్ఞనైనను చేయించుటకు ప్రాధికారముగల వ్యక్తి సమక్షమున ప్రమాణము లేక ప్రతిజ్ఞ చేసికూడ అబద్ధము చెప్పుట. + +181. ఎవరేని పబ్లికు సేవకునికి గాని ప్రమాణమునైనను ప్రతిజ్ఞ, నైనను చేయించుటకు శాసనరీత్యా ప్రాధికారముగల ఎవరేని ఇతర వ్యక్తికిగాని, ఏదేని విషయమును గురించి నిజము చెప్పుటకై ప్రమాణము లేక ప్రతిజ్ఞ ద్వారా శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి, అట్టి పబ్లికు సేవకునికిగాని పైన చెప్పబడినట్టి ఇతర వ్యక్తికిగాని ఆ విషయమును గురించి ఆబద్దమైనట్టి దగు, మరియు ఆబద్ధమైనదని తనకు తెలిసియున్నట్టిదైనను, అట్టిదని తాను విశ్వసించునట్టి దైనను, లేక నిజమైనదని తాను విశ్వసించనట్టిదైనను అగు దేనినై నను చెప్పిన వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +పబ్లికు సేవకుని శాసన సమ్మత ఆధికారమును అతడు మరొక వ్యక్తి కి హాని కలిగించుటకు ఉపయోగించునట్లు చేయు ఉద్దేశముతో తప్పుడు సమాచారము అందజేయుట. + +182. ఎవరేని పబ్లికు సేవకునిచే—— + +(ఏ) ఏ సంగతులను గురించి ఆతనికి సమాచారము ఈయబడినదో వాటి నిజస్థితి తెలిసియున్నచో అట్టి పబ్లికు సేవకుడు చేయకూడని దేనినైనను చేయునట్లు, లేక చేయుట మానకూడని దేనినైనను మానునట్లు, లేక + +(బి) అట్టి పబ్లికు సేవకుని శాసనసమ్మత అధికారమును ఏ వ్యక్తి కైనను హానిని లేక చికాకును కలిగించుటకు +ఉపయోగించునట్లు, + +చేయించు ఉద్దేశముతో గాని, ఆట్లు చేయించుట సంభవమని ఎరిగియుండిగాని, అట్టి ఏదేని సమాచారమును అది తప్పుడుదని తాను ఎరిగియుండియు, లేక అట్టిదని తాను విశ్వసించియుండియు, అట్టి పబ్లికు సేవకునకు అంద +జేయు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని వేయి +రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని లేక ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +(ఏ) 'ఏ ' తాను ఒక మేజిస్టేటుకు అందజేయుచున్న సమాచారము తప్పుడు దనియు, ఆ సమాచారము వలన ఆ +మేజిస్టేటు తనకు ఆధీనస్టుడైన ' జడ్ ' అను పోలీసు అధికారిని బర్తరఫ్ చేయుట సంభవమనియు ఎరిగియుండి, ఆతని కర్తవ్యమును నిర్లక్ష్యము చేసినాడని లేక దుష్ప్రవర్తనగలవాడని, అట్టి మేజిస్టేటుకు సమాచారమునందజేయును. 'ఏ' ఈ పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(బి) 'ఏ ' తాను ఒక పబ్లికు సేవకునకు అందజేయుచున్న సమాచారము తప్పుడు దనియు, ఆ సమాచార పరిణామముగా, 'జడ్' కు చికాకు కలుగునట్లు అతని ఇల్లు సోదాచేయబడుననియు ఎరిగియుండి, దొంగచాటుగా +తయారైన ఉప్పు 'జడ్' వద్ద ఒక రహస్య స్థలములో ఉన్నదని ఆ పబ్లికు సేవకునకు తప్పుడు సమాచారమును +అందజేయును. 'ఏ ' ఈ పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(సీ) 'ఏ' తాను ఒకానొక గ్రామ సమీపములో దౌర్జన్యమునకును, దోపిడీకినీ గురి అయినానని ఒక పోలీసుకు తప్పుడు సమాచారమును అందజేయును. అతడు తనపై దౌర్జన్యము చేసినవారిలో ఒకడని ఏ వ్యక్తి పేరును చెప్పడు పనీ ఈ సమాచార పరిణామముగా గ్రామస్థులకు లేక వారిలో కొందరికి చికాకు కలుగునట్లు పోలీసు వార గ్రామములో దర్యాప్తులు, సోదాలు జరుపగలరని ఎరుగును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింది అపరాధమును చేసిన వాడగును. + +పబ్లికు సేవకుని శాసనసమ్మత ప్రాధికారము ననుసరించి ఆస్తిని తీసుకొనుటకు ప్రతిఘటన. + +183. పబ్లికు సేవకుడని ఎరిగియుండి, లేక ఆటని విశ్వసించుటకు కారణముండి, ఆతని శాసన సమ్మత ప్రాధికారమును బట్టి ఏదేవి ఆస్తిని తీసికొనుటను ప్రతిఘటింపజూచువారెవరైనను, ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటితో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0043.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0043.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c5b6dafbdca975a7d5a13e424f787d3dffc8a13 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0043.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +పబ్లికు సేవకుని ప్రాధికారమునుబట్టి విక్రయింప జూపబడిన ఆస్తి విక్రయమును ఆటంక పరచుట. + +184. ఎవరేని పబ్లికు సేవకుడు తన పదవిని బట్టి శాసన సమ్మతముగా ఒసగబడిన ప్రాధికారము ననుసరించి +విక్రయింపజూపిన ఆస్తి యొక్క విక్రయమును దేనినైనను ఉద్దేశ పూర్వకముగ ఆటంకపరచువారెవరైనను, ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఐదు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు, + +పబ్లికు సేవకుని ప్రాధికారమునుబట్టి విక్రయింప జూపబడిన ఆస్తిని శాసన విరుద్ధముగ కొనుట లేక దానికై వేలము పాడుట. + +185. ఎవరేని పబ్లికు సేవకుడు తన పదవిని బట్టి శాసవ సమ్మతముగా ఒసగబడిన ప్రాధికారముననుసరించి జరిపిన ఆస్తి విక్రయములో, ఆ విక్రయమునందు ఆ ఆస్తిని కొనుటకు శాసనరీత్యా ఆర్హత లేనట్టి వ్యక్తి యని ఎరిగియుండిన వ్యక్తి పక్షమున -- ఆ వ్యక్తి తానే యైనను, ఇతరుడైనను - అట్టి ఆస్తిని కొనుగోలు చేయు లేక దానికై వేలము పాడువారెవరైనను, లేక వేలము పాడుటవలన ప్రాప్తించెడు బాధ్యతలను నిర్వహించు ఉద్దేశ్యము లేకయే అట్టి ఆస్తికై వేలముపాడువారెవరైనను, ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి రెండింటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని రెండువందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు కృత్యములను నిర్వహించుటలో పబ్లికు సేవకుని ఆటంకపరచుట. + +186. ఏ పబ్లికు సేవకుని కైనను, ఆతని పబ్లికు కృత్యముల నిర్వహణములో స్వచ్ఛందముగా ఆటంకము కలిగించు వారెవరైనను మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఐదు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు సేవకునికి సహాయ పడుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండియు సహాయ పడకుండుట. + +187. ఏ పబ్లికు సేవకునికైనను, అతని పబ్లికు కర్తవ్య నిర్వహణములో సహాయపడుటకు, లేక సహాయము నందజేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యుండి, ఉద్దేశపూర్వకముగా అట్టి సహాయమును చేయకుండు వారెవరై నను ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +మరియు, న్యాయస్థానముచే శాసనసమ్మతముగా జారీచేయబడిన ఏదేని ఆదేశికను అమలు పరచుటకుగాని, అపరాధము జరుగకుండ నివారించుటకుగాని, దొమ్మీని లేక జగడమును అణచుటకుగాని, ఆపరాధము ఆరోపింపబడిన లేక, అపరాధము చేసిన లేక శాసన సమ్మత అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొని పోయిన వ్యక్తిని పట్టుకొనుటకు గాని, అట్టి +సహాయమును అభ్యర్థించుటకై శాసనరీత్యా సమర్ధుడైన పబ్లికు సేవకునిచే ఆట్టి సహాయమును చేయవలసినదిగా +అభ్యర్థింపబడియున్నచో, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని అయిదు వందల +రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానా తోగాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు సేవకునిచే తగురీతిగా ప్రఖ్యాపన చేయబడిన ఉత్తరువును పాటించకుండుట. + +188. ఒక ఉత్తరువును ప్రఖ్యాపన చేయుటకు శాసనసమ్మతముగా అధికారము గల పబ్లికు సేవకునిచే ప్రఖ్యాపన చేయబడిన అట్టి ఉత్తరువునుబట్టి తానొక కార్యమును చేయరాదనిగాని, తన స్వాధీనములోనైనను తన నిర్వహణము క్రిందనైనను ఉన్న ఏదేని ఆస్తిని గురించి ఏదేని ఒక ఏర్పాటు చేయవలెననిగాని ఆదేశించబడిన వాడనని +ఎరిగియుండియు, అట్టి ఆదేశమును పాటించని వారెవరైనను, + +అట్టి పాటింపమి, శాసనసమ్మతముగా వ్యవహరించుచున్న ఏ వ్యక్తులకైనను, ఆటంకముసు, చికాకును లేక, హానినిగాని, ఆటంకము, చికాకు లేక హాని కలిగెడు ముప్పునుగాని కలిగించుచో, లేక అట్లు కలిగించు వైఖరి గలదైనచో ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని లేక రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల +జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు; + +మరియు అట్టి పాటింపమి మానవ ప్రాణమునకు, ఆరోగ్యమునకు లేక భద్రతకు అపాయమును కలిగించునదిగాని +కలిగించు వైఖరి గలదిగాని అయినచో, లేక దొమ్మీనైనను, జగడమునైనను కలిగించునదిగాని కలిగించు వైఖరిగలది +గాని అయినచో, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి +రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము : ఆపరాధి కీడు కలుగజేయవలెనని ఉద్దేశించుటగాని అట్టి పాటించమి కీడు కలిగించగలదని తలచుటగాని ఆవశ్యకము కాదు. తాను పాటించని ఉత్తరువును గురించియు, తన పాటింపమి వలన కీడు కలుగునని లేక కలుగగలదని అతను ఎరిగియున్న చాలును. + +మత సంబంధమైన ఒక ఊరేగింపు ఒకానొక వీధి వెంట పోరాదని ఆదేశించు ఉత్తరువును ప్రఖ్యాపన చేయుటకు +శాసనసమ్మత అధికారము గల పబ్లికు సేవకునిచే అట్టి ఉత్తరువు ప్రఖ్యావన చేయబడినది. ఆ ఉత్తరువును గురించి +ఎరిగి యుండియు 'ఏ' ఆ ఉత్తరువును పాటించకుండా తద్వారా దొమ్మీ జరుగు ఆపాయమును కలుగజేయును. 'ఏ' +ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన ఆపరాధమును చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0044.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..289cb123d3bb054a5d25c12ed037b9ac6696a2c1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +పబ్లికు సేవకునికి హాని కలిగింతునని బెదిరింపు. + +189. ఏ పబ్లికు సేవకునినైనను ఆ పబ్లికు సేవకుని యొక్క పబ్లికు కృత్యముల నిర్వర్త నమునకు సంబంధించిన ఏదేని కార్యమును అతడు చేయుటకుగాని, చేయకుండుటకుగాని, చేయుటయందు జాప్యము చేయుటకుగాని ప్రేరేపించు నిమిత్తమై అట్టి పబ్లికు సేవకునికైనను, ఆ పబ్లికు సేవకుడు ఏ వ్యక్తి పట్ల హితాభిలాషియైయున్నాడని తాను విశ్వసించుచున్నాడో అట్టి ఎవరేని వ్యక్తి కైనను హాని కలిగింతునని బెదిరించువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల +దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఒక వ్యక్తి రక్షణ కొరకై పబ్లికు సేవకునికి దరఖాస్తు పెట్టుకొనకుండ ప్రేరేపించుటకై అతనికి హానికలిగింతునని బెదిరించుట, + +190. ఏదేని హాని నుండి రక్షణ నిచ్చుటకు గాని అట్టి రక్షణ నిప్పించుటకుగాని శాసనరీత్యా అధికారము గల ఏ పబ్లికు సేవకునికైనను శాసనపరమైన దరఖాస్తును చేయకుండుటకు లేక దరఖాస్తును చేయుట మానుకొనుటకు ఏ వ్యక్తి నైనను ప్రేరేపించు నిమిత్తము ఆ వ్యక్తి కి హాని కలిగింతునని బెదిరించువారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు సాక్షము ఇచ్చుట. + +191. ప్రమాణము చేసినందునగాని, అభివ్యక్త శాసన నిబంధననుబట్టి గాని నిజమును చెప్పవలసియుండి లేక శాసన రీత్యా ఏదేని విషయము పై ప్రఖ్యానము చేయవలసి యుండి, ఆబద్ధమైనట్టిదగు, మరియు అబద్ధమై నట్టిదని తనకు తెలిసి +యున్నట్టిదైనను, అట్టిదని తాను విశ్వసించుచున్నట్టిదైనను, లేక నిజమైనదని తాను విశ్వసించనట్టిదైనను అగు దేనినైనను చెప్పినవారెవరైనను తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చినట్లు చెప్పబడుదురు. + +విశదీకరణము 1 :-నోటి మాటలద్వారా చెప్పినదైనను, ఇతర విధముగా తెలిపినదైనను, ఈ పరిచ్చేదపు భావములో “చెప్పిన" దగును. + +విశదీకరణము : 2-దేనినై నను చెప్పు వ్యక్తి తాను విశ్వసించుదానిని గూర్చి చెప్పిన అబద్ధము ఈ పరిచ్చేద భావములోనికి వచ్చును, మరియు ఒక వ్యక్తి తాను విశ్వసించనట్టి విషయమును గురించి విశ్వసించుచున్నానని చెప్పినను తనకు తెలియనట్టి విషయమును గురించి తెలియునని చెప్పినను కూడ తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చినట్లు కావచ్చును. + +(ఏ) వేయి రూపాయలకొరకు 'జడ్' పై 'బి'కి గల న్యాయమైన క్లెయిమును సమర్ధించుచు 'బీ' యొక్క క్లెయిము న్యాయమైనట్లు 'జడ్' ఒప్పుకొనగా తాను వినినట్లు విచారణయందు ప్రమాణము చేసి 'ఏ' అబద్ధము చెప్పును. 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చినవాడగును. + +(బి) ప్రమాణము చేసి నిజమును చెప్పుటకు 'ఏ' బద్దుడై యుండి ఒకానొక సంతకము 'జడ్' యొక్క దస్తూరిలో ఉన్నదని తాను విశ్వసింపకున్నను అది 'జడ్' యొక్క దస్తూరిలో ఉన్నదని తాను విశ్వసించుచున్నానని చెప్పును. ఇచట ఆతడు చెప్పినది అతనికి అబద్ధమని తెలియును; కావున తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చినవాడగును, + +(సీ) 'జడ్' దస్తూరి సాధారణముగా ఎటులనుండునో ఎరిగియుండిన 'ఏ' ఒకానొక సంతకము 'జడ్' యొక్క దస్తూరిలో ఉన్నదని తాను విశ్వసించుచున్నానని చెప్పును, ఆది “జడ్" దస్తూరియేనని 'ఏ' సద్భావముతో విశ్వసించుచుండెను. ఇచట 'ఏ' చెప్పినది కేవలము అతని విశ్వాసమునకు సంబంధించినదియును, అతని విశ్వాసమును బట్టి నిజమై నదియును. కావున, సంతకము “జడ్" దస్తూరిలో లేకపోయినను, “ఏ" తప్పుడు సాక్ష్యము ఈయలేదు. + +(డి) ప్రమాణము చేసి నిజమును చెప్పుటకు “ఏ' బద్దుడై యుండి 'జడ్' ఫలాని దినమున ఫలానా స్థలములో ఉన్నట్లు తనకు తెలియునని ఆ విషయమును గూర్చి అతనికి ఏమియు తెలియకున్నను చెప్పును. పేర్కొనబడిన ఆ దినమున 'జడ్' ఆ స్థలములో ఉన్నను లేకున్నను 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చిన వాడగును. + +(ఈ) ప్రమాణము చేసి ఒక కథనమును లేక దస్తావేజును సరిగా అర్థ వివరణ చేయుటకు లేక అనువాదము, చేయుటకు బద్ధుడై యున్నట్టి దుబాసీ లేక అనువాదకుడైన 'ఏ' ఆ కథనము, లేక దస్తావేజు యొక్క సరియైన అర్ధ వివరణ లేక అనువాదము కానట్టి మరియు సరియైనదని తాను విశ్వసించనట్టి దానిని సరియైన అర్థ వివరణ లేక, అనువాదముగా ఇచ్చును లేక ధ్రువపరచుము. 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0045.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f334d64adf7798e67697c287e1a5bbb41632172 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +తప్పుడు సాక్ష్యమును కల్పించుట. + +192. ఒక న్యాయిక చర్యలో గాని, పబ్లికు సేవకుడుగా వ్యవహరించుచున్నప్పుడు ఒక పబ్లికు సేవకుని సమక్షమున నైనను, ఒక మధ్యవర్తి సమక్షముననైనను శాసనరీత్యా జరుగు చర్యలోగాని, ఏదేని పరిస్థితి, తప్పుడు నమోదు లేక తప్పుడు కథనము సాక్ష్యమునందు కాన్పించవలెననియు అట్లు సాక్ష్యమునందు కాన్పించు ఆ పరిస్థితి, తప్పుడు నమోదు, లేక తప్పుడు కథనము అట్టి చర్యలో ఆ సాక్ష్యము పై అభిప్రాయము ఏర్పరచుకొనవలసిన ఏ వ్యక్తి నైనను ఆ చర్య +ఫలితమును గూర్చిన ఒక ముఖ్యాంశము పై తప్పు అభిప్రాయము ఏర్పరచుకొనునట్లు చేయవలెననియు ఉద్దేశించి అట్టి పరిస్థితిని కలిగించు, లేక ఏదేవి పుస్తకములోనై నను, రికార్డులోనైనను అట్టి తప్పుడు నమోదు చేయు లేక అట్టి తప్పుడు కథనము గల ఏదేని దస్తావేజును రూపొందించు నతడెవరైనను తప్పుడు సాక్ష్యమును కల్పించినట్లు చెప్పబడును. + +(ఏ) 'జడ్' కు చెందిన పెట్టెలో ఆభరణములు దొరికి, ఆ పరిస్థితివలన 'జడ్' దొంగతనమునకు దోష స్థాపితుడు కావలెనను ఉద్దేశ్యముతో ఆతని పెట్టెలో 'ఏ' ఆభరణములను ఉంచును. “ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యమును కల్పించినవాడగును. + +(బి) న్యాయస్థానములో బలపరచు సాక్ష్యముగ ఉపయోగించు నిమిత్తము 'ఏ' తన అంగడి- పుస్తకములో తప్పుడు నమోదు చేయును. 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యమును కల్పించినవాడగును. + +(సీ) 'జడ్' అపరాధిక కుట్రకు దోషస్థాపితుడు కావలెనను ఉద్దేశ్యముతో, అట్టి ఆపరాధిక కుట్రలోని పహాపరాధికి వ్రాసినట్లు తాత్పర్యమిచ్చు ఒక జాబును 'జడ్' దస్తూరిని అనుకరించుచు 'ఏ' వ్రాసి, ఆ జాబును పోలీసు అధికారులు సోదా చేయగలరని తనకు తెలిసియున్నట్టి స్థలములో ఉంచును. 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యమును కల్పించిన వాడగును. + +తప్పుడు సాక్ష్యమువకు శిక్ష. + +193. న్యాయికచర్య యొక్క ఏ దశలోనైనను ఉద్దేశపూర్వకముగా తప్పుడు సాక్ష్యమునిచ్చు లేక న్యాయిక చర్యయొక్క ఏ దశలో నైనను ఉపయోగింపబడు ఏమిత్తము తప్పుడు సాక్ష్యము కల్పించువారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు; + +మరియు ఏ ఇతర కేసులోనైనను ఉద్దేశపూర్వకముగా తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చు లేక తప్పుడు సాక్ష్యము కల్పించు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము 1:-సైనిక న్యాయస్థాన సమక్షమున జరుగు విచారణ వ్యాయికచర్య ఆగును. + +విశదీకరణము 2 :- న్యాయస్థాన సమక్షమున జరిగెడు చర్యకు పూర్వరంగముగా శాసనరీత్యా ఆదేశింపబడు దర్యాప్తు, ఆ దర్యాప్తు న్యాయస్థాన సమక్షమున జరుగకపోయినప్పటికీ వ్యాయికచర్యయందు ఒక దశయై యుండును. + +‘జడ్' ను విచారణకై పంపవలెనా అనుదానిని విశ్చయించు నిమిత్తము మేజిస్టేటు సమక్షమున జరుగు పరిశీలనలో +ఏ' ప్రమాణము చేసి అబద్ధపుదని తనకు తెలిసినదానిని నిజమని చెప్పును. ఈ పరిశీలన న్యాయికచర్యయందు +ఒక దశయై నందున 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చినవాడగును. + +విశదీకరణము 3 :- న్యాయస్థానముచే శాసనానుసారము ఆదేశింపబడి న్యాయస్థాన ప్రాధికారము క్రింద జరుపబడు దర్యాప్తు, ఆ దర్యాప్తు న్యాయస్థాన సమక్షమున జరుపబడనప్పటికినీ, న్యాయికచర్యయందు ఒక దశయై ఉండును. + +భూమి సరిహద్దులను అచ్చటనే నిశ్చయించుటకై న్యాయస్థానము పంపిన అధికారి సమక్షమున జరుగు పరిశీలనములో 'ఏ' ప్రమాణము చేసి ఆబద్ధపుదని తనకు తెలిసియున్నట్టి దానిని నిజమని చెప్పును. ఈ పరిశీలనము న్యాయికచర్యయందు ఒక దశయైనందున, 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0046.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0fd588375196ba692f0feb710f53f93541b287e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +మరణశిక్ష విధింపదగిన అపరాధమునకు దోషస్థాపన చేయు ఉద్దేశముతో తప్పుడు సాక్ష్యమును ఇచ్చుట లేక కల్పించుట. + +194. భారతదేశములో తత్సమయమున అమలునందున్న శాసనమును బట్టి మరణ శిక్ష విధింపదగిన అపరాధమునకు ఏవ్యక్తి నైనను, తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చుట ద్వారా, దోషస్థాపితుని చేయించవలెనను ఉద్దేశ్యముతో, లేక తాను తద్వారా అట్లు చేయించగలనని తెలిసియుండి తప్పుడు సాక్ష్యమును ఇచ్చు లేక కల్పించు వారెవరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు; మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +తద్వారా నిర్దోషి దోష స్థాపితుడై , మరణశిక్షను అనుభవించినచో, + +మరియు అట్టి తప్పుడు సాక్ష్యమును ఇచ్చిన పరిణామముగా నిర్దోషి దోష స్థాపితుడై మరణ శిక్షను అనుభవించినచో అట్టి తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చిన వ్యక్తి మరణ శిక్షకుగాని ఇందు ఇంతకుముందు వివరింపబడిన శిక్షకు గాని పాత్రుడగును. + +యావజ్జీవ కారావాసముతో ,లేక కారావాసముతో శిక్షింపదగిన అపరాధమునకు దోషస్థాపితుని జేయు ఉద్దేశముతో తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చుట లేక కల్పించుట. + +195. భారతదేశములో తత్సన యమున అమలుసందున్న శాసనమును బట్టి మరణ శిక్ష విధింపదగినది కానిదైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని ఏడు సంవత్సరముల దాక లేక అంత కెక్కువ కాలావధికి కారావాసముతో గాని, శిక్షింపదగిన అపరాధములకు ఏ వ్యక్తి నైనను తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చుట ద్వారా దోష స్థాపితుని చేయించవలెనను ఉద్దేశ్యముతో లేక తద్ద్వారా తాను అట్లు చేయించ గలనని తెలిసియుండి తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చు, లేక కల్పించు వారెవరైనను, ఆ ఆపరాధమునకు దోష స్థాపితుడైన వ్యక్తి ఏ శిక్షకు పాత్రుడగునో ఆదే శిక్ష కు పాత్రులై యుందురు. + +'జడ్' ను బందిపోటు ఆపరాధమునకు దోషస్థాపితుని చేయించవలెనను ఉద్దేశ్యముతో న్యాయస్థాన సమక్షమున 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యమును ఇచ్చును. బందిపోటు చేసినందుకు శిక్ష యావజ్జీవ కారావాసము లేక జూర్మానాతో గాని జుర్మానా లేకుండా గాని పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కఠిన కారావాసము; కావున 'ఏ' అట్టి యావజ్జీవ కారావాసము నకైనను, జుర్మానాతో గాని, జుర్మానా లేకుండా గాని అట్టి కారావాసమునకై నను శిక్షాపాత్రుడగును, + +తప్పుడుదని తెలిసిన సాక్ష్యమును ఉపయోగించుట. + +196. తప్పుడు దనిగాని, కల్పితమై నదనిగాని తనకు తెలిసియున్న ఏదేని సాక్ష్యమును నిజమైన సాక్ష్యమని, లేక +యదార్ధ మైన సాక్ష్యమని అవినీతికరముగా ఉపయోగించు లేక ఉపయోగించుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను తప్పుడు సాక్ష్యము ఇచ్చియున్న లేక కల్పించియున్న ఎట్లో అదే రీతిగా శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు సర్టిఫికేట్టును జారీచేయుట, లేక దాని పై సంతకము చేయుట. + +197. శాససరీత్యా ఈయబడవలసిన లేక సంతకము చేయబడవలసిన సర్టిఫికేట్టునుగాని, శాసనరీత్యా ఏదేని సంగతికి సంబంధించిన సాక్ష్యమునందు స్వీకరింపదగినట్టిదిగా చేయబడిన ఏదేని సర్టిఫికెట్టుగాని ఆట్టి సర్టిఫికెట్టు ఏ ముఖ్యాంశము నందైనను తప్పుడుదని తెలిసియుండి లేక తప్పుడుదని విశ్వసించుచుజారీచేయు, లేక దానిపై సంతకము చేయు వారెవరైనను, తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చియుండిన ఎట్లో ఆదే రీతిగా శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడుదని తెలిసిన సర్టిఫికేటును నిజమైనదిగా ఉపయోగించుట. + +198. అట్టి ఏ సర్టిఫికేట్టునైనను, ఏదేని ముఖ్యాంశమునందు తప్పుడుదని ఎరిగియుండియు, నిజమైన సర్టిఫికేట్టు అని అవినీతికరముగా ఉపయోగించు లేక ఉపయోగించుటకు ప్రయత్నించువారెవరైనను, తప్పుడు సాక్ష్యను నిచ్చియుండిన ఎట్లో అదే రీతిగ శిక్షింపబడుదురు. + +శాసనరీత్యా సాక్ష్యముగా స్వీకరింపదగిన ప్రఖానములో అబద్దము చెప్పుట. + +199. ఏదేని న్యాయస్థానముగాని, ఎవరేని పబ్లికు సేవకుడుగాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి గాని, ఏదేని సంగతికి సాక్ష్యముగా ఏదేని ప్రఖ్యానమును స్వీకరించుటకు శాససరీత్యా బాధ్యత లేక ప్రాధికారము కలిగియుండినపుడు ఆ ప్రఖ్యానము ఏ సంగతిని గూర్చి సాక్ష్యముగా స్వీకరింపబడుటకై లేక ఉపయోగించబడుటకై చేయబడునో అందుకు ముఖ్యమైన ఏదేని అంశమునకు సంబంధించి తప్పుడుదైన, మరియు తప్పుడుదని తనకు తెలిసియున్నట్టిదైనను అట్టిదని తాను విశ్వసించునట్టిదైనను, లేక నిజమైనదని విశ్వసించనట్టిదైనను అగు దేనినైనను ఆ ప్రఖ్యానమునందు చెప్పు వారెవరైనను, తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చియుండిన ఎట్లో అదేరీతిగా శిక్షింపబడుదురు. + +అట్టి ప్రఖ్యానము తప్పుడుదని తెలిసియుండియు నిజమైన దానినిగా ఉపయోగించుట. + +200. ఏదేని ఆట్టి ప్రఖ్యానమును, ఏ ముఖ్యాంశమునందైనను అది తప్పుడుదని తెలిసియుండి, నిజమైన దానినిగా అవినీతికరముగా ఉపయోగించు లేక ఉపయోగించుటకు ప్రయత్నించువారెవరైనను తప్పుడు సాక్ష్యము నిచ్చి యుండిన ఎట్లో అదేరీతిగా శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము :-- ఏదైనా లాంఛన లోపము జరిగినదను ఆధారముపై మాత్రమే స్వీకారయోగ్యము కాని ప్రఖ్యానము, 199 నురియు 200 పరిచ్చేదముల యొక్క భావములో ప్రఖ్యానముగానే యుండును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0047.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0047.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c52f1007a5adad90bbbe135b404741ebd77bdc31 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0047.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +అపరాధమును గూర్చిన సాక్ష్యమును అదృశ్యము చేయుట లేక అపరాధికి శిక్ష పడకుండ కాపాడుటకై తప్పుడు సమాచారము అందజేయుట. + +201. అపరాధము చేయబడినదని తెలిసియుండియు లేక అట్లు విశ్వసించుటకు కారణముండియు, అపరాధికి +శాసనవిహితమైన శిష్ట పడకుండకాపాడు ఉద్దేశముతో, ఆ అపరాధము చేయుటకు గూర్చిన సాక్ష్యమును దేనినై నన్న +అదృశ్యముచేయు, లేక ఆ ఉద్దేశముతో ఆ ఆపరాధమునకు సంబంధించి తప్పుడుదని తనకు తెలిసినట్టి లేక తప్పుడు దని తాను విశ్వసించునట్టి ఏదేని సమాచారమును అందజేయు వారెవరైనను, + +అపరాధము మరణశిక్ష విధింప దగినదైనచో. + +చేయబడినదని అతనికి తెలిసినట్టి లేక అతను విశ్వసించుచున్నట్టి అపరాధము మరణదండనతో శిక్షింపదగిన దైనచో, +ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మా +నాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +యావజ్జీవ కారావావాసముతో శిక్షించ దగినదైనచో. + +మరియు ఆ అపరాధము యావజ్జీవ కారావాసముతోనైనను, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కారావాసముతోనైనను శిక్షింపదగినదైనచో, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +పది సంవత్సరముల కంటే తక్కువదగు కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో. + +మరియు ఆ అపరాధము, పది సంవత్సరములకంటే తక్కువదగు ఏ కాలావధిక కారావాసముతోనై నను శిక్షింపదగిన దైనచో, ఆ అపరాధమును గురించిన నిబంధనానుసారముగా గల దీర్ఘతను కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము +మేరకు ఉండగల కాలావధికి, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారము ఏ రకపు కారావాసముగలదో ఆ రకపు కారావాసముతో నైనను, జుర్మానాతోనైనను, లేక ఈ రెండింటితోనైనను శిక్షింపబడుదురు, + +'జడ్' ను 'బి' హత్యచేసెనని 'ఏ' కు తెలిసియుండి, 'బి' కి శిక్ష పడకుండ కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతో శవమును +దాచుటకు 'బి' కి 'ఏ' సహాయపడును. రెంటిలో ఒక రకపుదగు ఏడు సంవత్సరముల కారావాసమునకును, జుర్మానాకును 'ఏ' పాత్రుడగును. + +అపరాధమును గూర్చిన సమాచారము అందజేయవలసిన వ్యక్తి సమాచారమును ఉద్దేశపూర్వకముగా అందజేయకుండుట. + +202. అపరాధము చేయబడినదని తెలిసియుండియు, లేక అట్లు విశ్వసించుటకు కారణముండియు, ఆ అపరాధమును గూర్చి శాసనరీత్యా తాను అందజేయ వలసియున్న ఏ సమాచారమునైనను ఉద్దేశపూర్వకముగా అందజేయనివారెవరైనను, ఆరుమాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో నైనను, జుర్మానాతో నైనను, ఈ రెండింటితోనైనను శిక్షింపబడుదురు. + +చేయబడిన ఆపరాధమును గూర్చి తప్పుడు సమాచారము నందజేయుట, + +203. అపరాధము చేయబడినదని తెలిసియుండియు లేక అట్లు విశ్వసించుటకు కారణముండియు, ఆ అపరాధమును గూర్చి తాను తప్పుడుదని ఎరిగియున్నట్టి లేక తాను అట్టిదని విశ్వసించుచున్నట్టి ఏ సమాచారమునైనను అందజేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోనైనను, జుర్మానా తోనైనను, ఈ రెండింటితోనైనను శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము :--201 మరియు 202 పరిచ్ఛేదములలోను, ఈ పరిచ్ఛేదములోను, 'అపరాధము' ఆను పదపరిధియందు ఏకార్యము భారతదేశములో చేయబడియుండినచో ఈ క్రింది పరిచ్ఛేదములలో, అనగా 302, 304, 382, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 398, 399, 402, 435, 436, 449, 450, 457, 458, 459 మరియు 460 లలో, దేని క్రిందనైనను శిక్షింపదగియుండెడిదో అట్టి ఏకార్యమైనను భారత దేశము వెలుపల ఏ స్థలమునందు చేయబడినదైనను చేరియుండును. + +సాక్ష్యముగ దాఖలు కాకుండ జేయుటకై దస్తావేజును నాశన మొనర్చుట. + +204. ఒక న్యాయస్థానమునందుగాని ఒక పబ్లికు సేవకుని సమక్షమున గాని శాసనసమ్మతముగా జరుపబడు ఏదేని చర్యలో ఏ దస్తావేజును దాఖలు చేయవలసినదిగా తనను శాసన సమ్మతముగా బలవంత పెట్టవచ్చునో ఆ దస్తావేజు అట్టి న్యాయస్థానము యొక్క లేక అట్టి పబ్లికు సేవకుని యొక్క సమక్ష మున సాక్ష్యముగా దాఖలు చేయబడకుండ లేక ఉపయోగింపబడకుండ చేయు ఉద్దేశముతోగాని, అందు నిమిత్తమై దానిని దాఖలు చేయుటకు తాను శాసస సమ్మతముగా సమను చేయబడిన పిమ్మట, లేక దాఖలు చేయవలసినదిగా కోరబడిన పిమ్మటగాని, అట్టి దస్తావేజును దాచి పెట్టు +లేక నాశనమొనర్చు లేక, అట్టి దస్తావేజునంతను, లేక అందలి ఏదేని భాగమును తుడిచివేయు లేదా చదువబడ జాలనిదగునట్లు చేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోనైనను, లేక జుర్మానాతోనైనను లేక ఈ రెండింటితోనైనను శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0048.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0048.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4783825d1d244e6c6f116b7bee1f49b17f864d43 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0048.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +దావా లేక అభియోగములో, కార్యము లేక చర్య నిమిత్తమై తప్పుడు ప్రతి రూపణము. + +205. మరొకరిగ తప్పుడు ప్రతి రూపణము చేసి, అట్లు ఆపాదించుకున్న రూపములో, ఏదేని దావాలోగాని, అపరాధిక +అభియోగములో గాని దేనినై నను ఒప్పుకొను, చెప్పు, లేక వాదించక తీర్పును స్వీకరించు, లేక ఏదేని ఆదేశికను జారీ చేయించు, లేక జామీనునైనను జమానతునైనను ఇచ్చు, లేక ఏదేని ఇతర కార్యమును చేయు వారెవరైనను, మూడు +సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోనైనను, జర్మానాతోనైనను ఈ రెండింటితో నైనను శిక్షింపబడుదురు. + +సమపహరింప బడినది గాగాని, అమలు చర్యలో గాని అభి గ్రహించకుండ చేయుటకై ఆస్తిని కపటముతో తొలగించుట +లేక దాచుట. + +206. న్యాయస్థానముచే గాని, ఇతర సమర్థ ప్రాధికారముచేగాని, ఒసగబడినట్టి, లేక ఒసగబడగలదని తనకు +తెలిసియున్నట్టి దండనోత్తరువు క్రింద ఏదేని ఆస్తినైనను అందలి ఏదేని హితమునైనను సమపహరణముగ లేక జుర్మానా తీరుదలకై తీసికొనబడకుండ గాని, సివిలు దావాలో న్యాయస్థానముచే చేయబడినట్టి లేక చేయబడగలదని తనకు తెలిసి +యున్నట్టి డిక్రీని లేక ఉత్తరువును అమలు జరుపుటకై తీసికొనబడకుండగాని చేయు ఉద్దేశముతో, ఆ ఆస్తిని లేక అందలి హితమును కపటపూర్వకముగ తొలగించు, దాచు, ఏ వ్యక్తి కైనను బదిలీచేయు లేక అప్పగించువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోనైనను, జుర్మానాతోనై నను, లేక ఈ రెండింటితోనైనను శిక్షింపబడుదురు. + +సమపహరింపబడినదిగా గాని అమలు చర్యలోగాని అభిగ్రహించకుండ చేయుటకై ఆస్తిని కపటముతో క్లెయిము చేయుట. + +207. న్యాయస్థానముచేగాని, ఇతర సమర్థ ప్రాధికారముచేగాని ఒసగబడినట్టి, లేక ఒసగబడగలదని తనకు తెలిసియున్నట్టి దండనోత్తరువు క్రింద ఏదేని ఆస్తినైనను, అందలి ఏదేని హితమునైనను సమపహరణముగ లేక జుర్మానా తీరుదలకై తీసికొనబడకుండగాని, సివిలు దావాలో న్యాయస్థానముచే చేయబడినట్టి లేక చేయబడగలదని తనకు తెలిసియున్నట్టి డిక్రీని లేక ఉత్తరువును అమలు జరుపుటకై తీసికొనబడకుండగాని, చేయు ఉద్దేశముతో ఆ ఆస్తి పై లేక అందలి హితముపై తనకు ఎట్టి హక్కుగాని, న్యాయసమ్మతమైన క్లెయిముగాని లేదని ఎరిగియుండియు ఆ ఆస్తిని లేక అందలి హితమును కపటపూర్వకముగ స్వీకరించు, పుచ్చుకొను, లేక క్లెయిముచేయు, లేక ఆ ఆస్తి యందు ఏదేని హక్కుకు లేక ఏదేని హితమునకు సంబంధించి ఏదేని మోసముచేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసములోనైనను, జుర్మానాతోనై నను లేక ఈ రెండింటితోనైనను శిక్షింపబడుదురు. + +బాకీలేని సొమ్ముకై కపటముతో డిక్రీని పాస్ కానిచ్చుట. + +208. ఎవరైన వ్యక్తి తెచ్చిన దావాలో అట్టి వ్యక్తి కి బాకీలేని సొమ్ముకైనను, బాకీ ఉన్న దానికంటే ఎక్కువ సొమ్ము కైనను, అట్టి వ్యక్తికి హక్కులేని ఏదేని ఆస్తి కైనను, ఆ ఆస్తి యందలి ఏదేని హితమునకైనను, తనపై డిక్రీని గాని ఉత్తరువును గాని కపటముగా పాస్ చేయించుకొను లేక పాస్ కానిచ్చు, లేక డిక్రీ సొమ్ముగాని, ఉత్తరువు సొమ్ము గాని తీరిపోయిన పిమ్మట లేక అప్పటికే తీరిపోయిన దాని దేని విషయములోనైనను తనపై డిక్రీనిగాని, ఉత్తరువునుగాని కపటముగా అమలు జరిపించుకొను లేక అమలుజరుగనిచ్చు వారెవరైనను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారా వాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని, లేక ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +'జడ్' పై 'ఏ' దావా వేయును. తన పై 'ఏ' డిక్రీ పొందగలడని 'జడ్' కు తెలిసియుండి అతని ఆస్తి 'ఏ' యొక్క +డిక్రీ క్రింద విక్రయింపబడినచో వచ్చే విక్రయపు రాబడిలో, 'బి' యనునతడు తనకొరకై నను 'జడ్'యొక్క మేలు +కొరకై నను, వాటా పంచుకొను నిమిత్తము 'జడ్' పై న్యాయమైన ఎట్టి క్లెయిము 'బి' కి లేక పోయినను 'బీ' చేసిన +దావాలో 'ఏ' యొక్క దావా మొత్తము కన్న ఎక్కువ మొత్తమునకు 'జడ్' కపటపూర్వకముగా తనకు వ్యతిరేకముగా +తీర్పు కానిచ్చును. 'జడ్' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధమును చేసినవాడగును. + +న్యాయస్థానములో నిజాయితీ లేకుండ తప్పుడు క్లెయిమును చేయుట. + +209. న్యాయస్థానములో కపటముతో గాని, నిజాయితీ లేకుండగాని, ఏ వ్యక్తి కైనను హానిని లేక చీకాకును కలిగించు ఉద్దేశముతో గాని, తప్పుడుదని తాను ఎరిగి యున్నట్టి ఏదేని క్లెయిమును చేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బాకీలేని సొమ్ముకై కపటముతో డిక్రీని పొందుట. + +210. ఎవరేని వ్యక్తి పై అతడు బాకీ లేని సొమ్ముకైనను, బాకీ ఉన్న దానికంటే ఎక్కువ సామ్ముకైనను, తనకు హక్కు లేని ఏదేని ఆస్తికైనను, ఆ ఆస్తి యందలి ఏదేని హితమునకైనను డిక్రీని గాని ఉత్తరువునుగాని కపటముతో పొందునట్టి, లేక డిక్రీ సొమ్ముగాని ఉత్తరువు సొమ్ము గాని తీరిపోయిన పిమ్మట, లేక అప్పటికే తీరిపోయినదాని దేని విషయములో నైనను, ఏ వ్యక్తి పై నైనను డిక్రీని గాని, ఉత్తరువును గాని కపటముగా అమలు జరిపించునట్టి లేక కపటముతో ఏదేని అట్టి కార్యమును తన పేరిట చేయనిచ్చు లేక చేయుటకు అనుమతించునట్టి వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోనైనను, జుర్మానాతోనైనను, ఈ రెండింటితో నైనను శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0049.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0049.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..269029c81eb2b3ac7ddb1c91d2dec3b34c9e0acd --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0049.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +హాని కలిగించు ఉద్దేశముతో తప్పుడు అపరాధారోపణ. + +211. ఏ వ్యక్తి కై నను హాని కలిగించు ఉద్దేశముతో, ఆ వ్యక్తిపై క్రిమినలు చర్యను ప్రారంభించుటకు గాని ప్రారంభించునట్లు చేయుటకుగాని, అపరాధము చేసినాడని ఆరోపణ చేయుటకు గాని న్యాయమైన లేక శాసనసమ్మతమైన +ఆధారమేదియు లేదని ఎరిగి యుండియు, ఆ వ్యక్తి పై అట్టి ఏదేని చర్యను ప్రారంభించు, లేక ప్రారంభించునట్లు +చేయు, లేక అట్టి తప్పుడు ఆరోపణము చేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో +ఒక రకపు కారావాసముతోనైనను, జుర్మానాతోనైనను, ఈ రెండింటితోనై నను శిక్షింపబడుదురు; + +మరియు, మరణదండనతోగాని, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, ఏడు సంవత్సరములు లేక అంత కెక్కువ కాలము +దాక కారావాసముతో గాని, శిక్షింపదగు అపరాధమును గూర్చిన తప్పుడు ఆరోపణపై అట్టి క్రిమినలు చర్య తేబడినచో +ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మా +నాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +అపరాధికి ఆశ్రయ మిచ్చుట. + +212, అపరాధము చేయబడినపుడెల్లను, అపరాధియని తనకు తెలిసియున్నట్టి లేక అట్లు విశ్వసించుటకు +కారణమున్నట్టి వ్యక్తికి శాసనవిహితమైన శిక్ష పడకుండ కాపాడు ఉద్దేశముతో, ఆ వ్యక్తికి ఆశ్రయమిచ్చు లేక అతనిని +దాచు వారెవరైనను, + +అపరాధము మరణశిక్ష విధింప దగిన దైనచో. + +ఆ అపరాధము మరణదండనతో శిక్షింపదగినదైనచో, ఐదు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +యావజ్జీవ కారావాసముతో లేక కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో + +ఆ అపరాధము, యావజ్జీవ కారావాసముతో నైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో నైనను శిక్షింపదగినదైనచో, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో +శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +మరియు ఆ ఆపరాధము పది సంవత్సరముల వరకు కాక ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కారావాసముతో +శిక్షింపదగినదైనచో ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘ తమ కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము +మేరకు ఉండగల కాలావధికి, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారము ఏ రకపు కారావాసముగలదో ఆ రకపు +కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు; + +ఈ పరిచ్చేదములో 'అపరాధము' అను పదపరిధియందు ఏకార్యము భారతదేశములో చేయబడియుండినచో +ఈ క్రింది పరిచ్ఛేదములలో, అనగా 302, 304, 382, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 398, 399, 402, 435, 436, 449, 450, 457, 458, 459 మరియు 460 లలో, దేని క్రిందనైనను శిక్షింపదగియుండెడిదో అట్టి ఏ కార్యమైనను భారతదేశము వెలుపల ఏ స్థలము నందు చేయబడినదైనను, చేరి యుండును, మరియు నిందితవ్యక్తి భారతదేశములో ఆ కార్యమును చేసియుండిన యెట్లో అట్లే ఈ పరిచ్ఛేదము నిమిత్తము అట్టి ప్రతికార్యము శిక్షింపదగినదని భావించవలెను; + +మినహాయింపు :-- అపరాధికి భర్త, లేక భార్య ఆశ్రయమిచ్చినట్టి లేక అపరాధిని భర్త, లేక భార్య దాచినట్టి ఏ సందర్భమున కైనను ఈ నిబంధన విస్తరించదు; + +'బీ' బందిపోటు చేసినవాడని 'ఏ' ఎరిగియుండియు, అతనికి శాసనవిహిత శిక్ష పడకుండ కాపాడుటకై తెలిసియే, 'బి'ని 'ఏ' దాచి పెట్టును. ఇచట 'బీ' యావజ్జీవ కారావాస శిక్షా పాత్రుడై యున్నందున, 'ఏ' మూడు సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసమునకు పాత్రుడగును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +శిక్ష పడకుండా అపరాధిని కాపాడుటకై పారితోషికము మొదలగు వాటిని తీసికొనుట. + +213. అపరాధమును మరుగుపరుచుటకై, లేక ఏ వ్యక్తి కైనను, ఏదేని అపరాధమునకుండు శాసనవిహిత శిక్ష పడకుండా, అతనిని కాపాడుటకై , లేక ఏ వ్యక్తి కైనను శాసన విహిత శిక్ష పడే నిమిత్తము అతనిపై తాను తీసికొనవలసిన చర్య తీసికొనకుండుటకై ప్రతిఫలముగ తాను, తన కొరకు గాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కొరకుగాని, ఏదేని పారితోషికమునై నను, తనకుగాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కిగాని పున:ప్రాప్తమగు ఏదేని ఆస్తి నైనను స్వీకరించు, పొందుటకు ప్రయత్నించు, లేక స్వీకరించుటకు అంగీకరించు వారెవరైనను, + +అపరాధము మరణ శిక్ష విధింప దగినదైనచో + +ఆ అపరాధము, మరణదండనతో శిక్షింపదగినదైనచో, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో +ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0050.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0050.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a4674f91b9cd9608d201b0238fdeff520516642 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0050.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +యావజ్జీవ కారావాసముతో లేక కారావాసముతో శిక్షింప దగినదైనచో + +ఆ అపరాధము, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కారావాసముతోగాని శిక్షింప +దగినదైనచో, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +మరియు ఆ అపరాధము పది సంవత్సరములదాక ఉండనిదైన కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో, ఆ అపరాధము, +నకై నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘ తమ కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి ఆ ఆపరాధ +మునకు నిబంధనానుసారము ఏ రకపు కారావాసము గలదో ఆ రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో +గాని శిక్షింపబడుదురు. + +అపరాధికి శిక్ష పడకుండ కాపాడుటకై ప్రతి ఫలముక పారితోషికము ఈయజూపుట, లేక ఆస్తిని తిరిగి ఈయజూపుట. + +214. అపరాధమును కప్పిపుచ్చుటకై, లేక ఏ వ్యక్తి కై నను ఏదేని అపరాధమునకుండు శాసన విహిత శిక్ష పడకుండ అతనిని కాపాడుటకై , లేక ఏ వ్యక్తి కైనను శాసన విహిత శిక్ష పడే నిమిత్తము అతనిపై తాను తీసికొనవలసిన చర్య తీసికొనకుండుటకై ప్రతి ఫలముగ ఆ వ్యక్తి కి ఏదేని పారితోషికమును ఇచ్చు, లేక ఇప్పించు, ఈయజూపు లేక ఇప్పింపజూపు, ఇచ్చుటకు అంగీకరించు, లేక ఇప్పించుటకు అంగీకరించు, లేక ఏ వ్యక్తి కైనను ఏదేని ఆస్తిని తిరిగి ఇచ్చు లేక తిరిగి ఇప్పించువారెవరైనను, + +అపరాధము మరణశిక్ష విధింపదగినదైనదైనచో + +ఆ అపరాధము మరణదండనతో శిక్షింపదగినదైనచో, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో + +మరియు ఆ అపరాధము యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతో గాని శిక్షింపదగినదైనచో మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింప బడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +మరియు, ఆ అపరాధము, పది సంవత్సరముల దాక ఉండనిదైన కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో ఆ అపరాధము +నకై నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘతమ కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి, ఆ అపరాధమునకు నిబంధనానుసారము ఏ రకపు కారావాసము గలదో ఆ రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +మినహాయింపు :-- శాసన సమ్మతముగా రాజీచేసికొనదగు అపరాధమునకు సంబంధించిన ఏ కేసుకైనను 213న మరియు 214న పరిచ్ఛేదము యొక్క నిబంధనలు విస్తరించవు. + +దొంగలింపబడిన ఆస్తి మొదలైన వాటిని తిరిగి యిప్పించుటకు సహాయ పడుటకు పాతోషికమును తీసికొనుట. + +215. ఈ స్మృతి క్రింద శిక్షింపదగు ఏదేని అపరాధము కారణముగ ఏ వ్యక్తి యైనను కోల్పోయిన చరాస్తిని దేనినైనను తిరిగి అతనికి ఇప్పించుటకు సహాయము చేయుదునను మిష పై లేక సహాయము చేసినందుకై, ఏదేని పారితోషికమును, తీసికొను లేక తీసికొనుటకు అంగీకరించు లేక తీసికొనుటకు సమ్మతించు వారెవరైనను, అపరాధిని పట్టించి ఆ అపరాధమునకు దోషస్థాపన చేయించుటకై అన్ని పద్ధతులను తన శక్తి మేరకు ఉపయోగించిననే తప్ప, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, + +అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొని పోయినట్టి లేక పట్టుకొనుడని ఉత్తరువు చేయబడి నట్టి అపరాధికి ఆశ్రయమిచ్చుట. + +216. అపరాధ విషయమున దోషస్థాపితుడైన లేక ఆపరాధము ఆరోపింపబడిన ఎవరేని వ్యక్తి, ఆ అపరాధము నకై శాసనసమ్మతమైన అభిరక్షలో ఉండగా, అట్టి అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొని పోయినపుడెల్లను, + +లేక, ఒక పబ్లికు సేవకుడు, అట్టి పబ్లికు సేవకుని యొక్క శాసన సమ్మత అధికారములను వినియోగించుచు, ఫలానా వ్యక్తిని ఒక అపరాధమునకై పట్టు కొనవలసినదని ఉత్తరువు చేసినప్పుడెల్లను, + +అట్లు తప్పించుకొని పోవుటను గూర్చి, లేక పట్టుకొనవలసినదను ఉత్తరువును గూర్చి, ఎరిగియుండియు, ఆ వ్యక్తి పట్టుబడకుండచేయు ఉద్దేశముతో అతనికి ఆశ్రయమిచ్చు లేక అతనిని దాచువారెవరైనను ఈ క్రింది రీతిగా +శిక్షింపబడుదురు, అనగా-- + +అపరాధము మరణశిక్ష విధించదగినదైనచో. + +ఏ అపరాధమునకై ఆ వ్యక్తి అభిరక్షలో ఉండెనో లేక ఆ వ్యక్తిని పట్టుకొవవలసినదని ఉత్తరువు చేయబడినదో ఆ అపరాధము మరణ దండనతో శిక్షింపదగినదైనచో, ఏడు సంవత్సరములదాకి ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జార్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0051.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b0a3c89a227ca3047fef7f586ba6f1ea6860f3a --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +యావజ్జీవ కారావాసముతో లేక కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో + +అపరాధము యావజ్జీవ కారావాసముతొగాని, పది సంవత్సరముల వరకు కారావాసముతో గాని శిక్షింపదగినదైనచో జుర్మానాతోగాని జూర్మానా లేకుండగాని, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు; + +మరియు, అపరాధము పది సంవత్సరముల వరకు కాక, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో, ఆ ఆపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల దీర్ఘతమ కారావాస కాలావధిలో నాలుగవ భాగము మేరకు ఉండగల కాలావధికి, అట్టి ఆపరాధమునకు నిబంధనానుసారము ఏ రకపు కారావాసము గలదో, ఆ రకపు కారావాసముతో గాని జర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఈ పరిచ్ఛేదములో “అపరాధము" అను పదపరిధియందు, ఏ కార్యమును చేయుట లేక చేయకుండుట విషయమున ఒక వ్యక్తి భారత దేశములో దోషియై యుండినచో ఒక ఆపరాధముగా అది శిక్షింవబడదగియుండి, ప్రత్యర్పణమునకు సంబంధించిన ఏదేని శాసనము క్రిందగాని, అన్యథాగాని భారతదేశములో అతనిని పట్టుకొని అభిరక్ష యందుంచ వలసియుండెడిదో, అది భారతదేశము వెలుపల అతడు చేసి, లేక చేయకుండి, దోషియైనాడని చెప్పబడినట్టి దేనినైనను చేయుట, లేక చేయకుండుట కూడ చేరియుండును, మరియు ఈ పరిచ్ఛేదము నిమిత్తము అట్టి ప్రతి కార్యము చేయుట, లేక చేయకుండుట నిందిత వ్యక్తి భారతదేశములో దోషియై యుండిన ఎలొ అట్లే శిక్షింపదగియుండునని భావించవలెను. + +మినహాయింపు :--- పట్టుకొనబడవలసిన వ్యక్తి కి భర్త, లేక భార్య ఆశ్రయమిచ్చినట్టి లేక పట్టుకొనబడవలసిన వ్యక్తిని భర్త, లేక భార్య దాచినట్టి ఏ సందర్భమునకై నను ఈ నిబంధన విస్తరించదు. + +దోపిడీ దొంగలకు లేక బందిపోటు దొంగలకు ఆశ్రయమిచ్చినందుకు శాస్త్రి. + +216-ఏ. దోపిడీని లేక బందిపోటును ఎవరేని వ్యక్తులు చేయుచున్నారని గాని ఇటీవలనే చేసినారనిగాని తెలిసి యుండియు, లేక అట్లని విశ్వసించుటకు కారణముండియు, అట్టి దోపిడీ లేక బందిపోటు చేయుటకు వీలుకలిగించు లేక వారికి గాని, వారిలో ఎవరికై నను గాని శిక్ష పడకుండా కాపాడు ఉద్దేశముతో వారికి గాని, వారిలో ఎవరికైననుగాని ఆశ్రయమిచ్చు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము:--- దోపిడీ లేక బందిపోటు చేయుటకు ఉద్దేశింపబడినది లేక చేయబడినది. భారత దేశము, లోపలనా లేక వెలుపలనా అనునది ఈ పరిచ్ఛేదము నిమిత్తము ముఖ్యము కాదు. + +మినహాయింపు :-- అపరాధికి భర్త లేక భార్య ఆశ్రయమిచ్చినట్టి ఏ సందర్భమున కైనను ఈ నిబంధన విస్తరించదు. + +216. బీ...... + +వ్యక్తికి శిక్ష పడుతుండ,ఆస్తి సమపహరణము కాకుండ, కాపాడు ఉద్దేశముతో పబ్లికు సేవకుడు శాసనాదేశమును పాటించకుండుట + + +217. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా తాను వ్యవహరించ వలసిన తీరును గూర్చిన ఏదేని శాసనాదేశమును పాటించకుండుట ద్వారా, శాసనవిహిత శిక్ష పడకుండ ఏ వ్యక్తి నైనను కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక తద్వారా తాను అతనిని అట్లు కాపాడగలననిగాని, అతడు పాత్రుడై యుండునట్టి శిక్ష కంటే తక్కువ శిక్షకు అతనిని లోను చేయవచ్చుననిగాని ఎరిగియుండి, లేదా శాసనానుసారముగా సమపహరణమునకుగాని, ఏదేని ప్రభారమునకు గురికావలసియున్న ఏదేని ఆస్తిని ఆ సమపహరణమునకు లేక ఆ ప్రభారమునకు గురికాకుండ కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక కాపాడగలనని ఎరిగియుండి బుద్ధి పూర్వకముగా ఆ శాసనాదేశమును పాటించనివారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని,ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +వ్యక్తికి శిక్ష పడకుండ లేక ఆస్తి సమపహరణము కాకుండ కాపాడు ఉద్దేశముతో సరిగా లేని రికార్డును, లేక వ్రాతను పబ్లికు 'సేవకుడు రూపొందించుట + +218. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా ఏదేని రికార్డును లేక ఇతర వ్రాతను తయారుచేయు బాధ్యత కలిగియుండి, ఆ రికార్డును లేక వ్రాతను సరిగా రూపొందించ కుండుట ద్వారా ప్రజలకై ను, ఎవరేని, వ్యక్తి కైనను నష్టము, లేక హాని కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక తద్ద్వారా తాను అట్లు కలిగించగలనని ఎరిగియుండి, లేదా తద్ద్వారా ఏ వ్యక్తి కైనను శావన విహిత శిక్ష పడకుండ కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక తద్వారా తాను అట్లు కాపాడగలనని ఎరిగియుండి, లేదా శాసనము ద్వారా సమపహరణమునకు లేక ఇతర ప్రభారమునకు గురికావలసియున్న ఏదేవి ఆస్తిని ఆ సమపహరణమునకు లేక ప్రభారమునకు గురికాకుండ కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతో లేక తద్దార్వా తాను అట్లు కాపాడగలనని ఎరిగియుండి, ఆ రికార్డు లేక వ్రాత సరిగా లేనిదని తెలిసియు అట్టి రీతిలో రూపొందించు. వారెవరై నను, మూడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగానీ, జూర్మానాతో +గాని, ఈ రెండింటితొగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0052.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db9747eb943d9b2438604ac8f4269c1aa5116a92 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +వ్యాయికచర్యలో పబ్లికు సేవకుడు శాసన విరుద్ధముగా రిపోర్టు మొదలగు వాటిని అవినీతి కరముగా చేయుట + +219. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, వ్యాయిక చర్య యొక్క ఏ దశలో నైనను, శాసన విరుద్ధమైనదని తాను ఎరిగియున్నట్టి ఏదేని రిపోర్టును, ఉత్త రువుము, వివిశ్చయమును లేక నిర్ణయమును అవినీతికరముగా గాని, విద్వేష పూర్వకముగా గాని చేయు లేక ఒనగు వారెవరైనను ఏడు పంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారా వాసముతొ గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రాధికారముగల వ్యక్తి తాను శాసన విరుద్దముగా వ్యవహరించుచు ఎరిగియుండియు విచారణకు, లేక పరిశొధమునకు పంపుట. + +220. వ్యక్తులను విచారణ కై గాని, పరిశొధమునకై గాని పంపుటకు, లేక పరిశోధమునందే ఉంచియుంచు తాను శాసన విరుద్ధ ప్రాధికారముగల వ్యక్తి, టకు ప్రాధికారమును తనకు ఇచ్చు ఏదేని పదవియందుండి, ఆ ప్రాధికారమును వినియోగించుటలో ఎవరేని వ్యక్తిని విచారణకై గాని పరిశొధమునందుంచుటకై గాని పంపుట ద్వారా లేక పరిశొధమునందే ఉంచియుంచుట ద్వారా తాను శాసన విరుద్ధముగా వ్యవహారించుచున్నట్లు ఎరిగియుండియు, అవినీతికరముగా గాని, విద్వేషపూర్వకముగా గాని అట్లు చేయువారెవరైవము, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల +కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఎవరినై నను పట్టుకొను భాధ్యతగల పబ్లికు సేవకుడు ఉద్దేశ పూర్వకముగా అతనిని పట్టుకొనకుండుట, + +221. అపరాధము ఆరోపింపబడిన, లేక అపరాధమునకై పట్టు కొవబడవలసిన ఏ వ్యక్తి నైనను తాను పబ్లికు సేవకుడుగా పట్టు కొనుటకు గాని, పరిశొధము నందే ఉంచుటకు గాని శాసనరీత్యా బద్దుడై యున్న పబ్లికు సేవకుడై యుండి, అట్టి వ్యక్తిని ఉద్దేశపూర్వకముగా పట్టు కోనకుండు, లేక అట్టి వ్యక్తిని ఉద్దేశపూర్వకముగా అట్టి పరిశొధము నుండి తప్పించుకొనిపోవచ్చు, లేక తప్పించుకొని పోవుటలో గాని, తప్పించుకొనిపోవుటకు ప్రయత్నించుటలో గాని అట్టి వ్యక్తికి ఉద్దేశపూర్వకముగా తోడ్పడువారెవరై నను ఈ క్రింది విధముగా శిక్షింపబడుదురు; ఎటులననగా, — + +పరిశొధమునందున్నట్టి వ్యక్తి పై ఆరోపింపబడిన అపరాధము గాని అతనిని పట్టు కొనబడవలసిన వానినిగా జేసిన అపరాధము గాని మరణదండనతో శిక్షింపదగినదై నచో, జుర్మానాతోగాని, జుర్మానాలేకుండగాని, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాపముతో శిక్షింపబడుదురు, లేక, + +పరిశొధమునందున్నట్టి వ్యక్తి పై ఆరోపింపబడిన అపరాధముగాని, అతనిని పట్టుకొనబడవలసిన వారినిగా జేసిన అపరాధము గావి యావజ్జీవ కారావాసముతోనై నను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో నైనను, శిక్షింపదగినదైనచో, జుర్మానా తో గాని, జుర్మానాలేకుండగాని, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసములతొ శిక్షింపబడుదురు, లేక + +పరిశొధమునందున్నట్టి వ్యక్తి పై ఆరోపింపబడిన అపరాధము గాని అతనిని పట్టుకొనబడవలసిన వానినిగా జేసిన అపరాధముగాని పది సంవత్సరములకన్న తక్కువ కాలావధికి కారావాసముతో శిక్షింపదగినదైనచో, జుర్మానాలో గాని, జూర్మానా లేకుండగాని, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసములో శిక్షింప బడుదురు. + +దండనోత్త రువుకు గురియైన లేక శాసన సమ్మతముగా పరిశొధమునకు పంపబడిన వ్యక్తిని పట్టుకొను బాధ్యతగల పబ్లికు సేవకుడు ఉద్దేశపూర్వ +కముగా పట్టుకొనకుండుట. + +222. ఏదేని అపరాధమునకై న్యాయస్ఠానపు దండనోత్త రువుకు గురియైన వ్యక్తి నైనను లేక అభిరక్షలో ఉంచుటకై శాసనసమ్మతముగా పంపబడిన ఏ వ్యక్తి నైనను తాను పబ్లికు సేవకుడుగా పట్టు కొనుటకు గాని అందే ఉంచుటకు గాని శాసనరీత్యా బద్దుడై యున్న పబ్లికు సేవకుడై యుండి, అట్టి వ్యక్తిని ఉద్దేశపూర్వకముగా పట్టుకొన కుండు, లేక అట్టి వ్యక్తిని ఉద్దేశపూర్వకముగా అట్టి పరిశొధమునుండి తప్పించుకొనిపోనిచ్చు, లేక తప్పించుకొని పోవుటలో గాని తప్పించుకొని పోవుటకు ప్రయత్నించుటలో గాని అట్టి వ్యక్తికి ఉద్దేశపూర్వకముగా తోడ్పడు వారెవరైనను, ఈ క్రింది విధముగా శిక్షింపబడుదురు, ఎటులననగా,---- + +పరిశొధమునందుంనట్టి లేక పట్టు కొనబడవలసియున్నట్టి వ్యక్తి మరణ దండనోత్త రువుకు గురియై యున్నచో, జూర్మానాతో నైనను జుర్మానా లేకుండనై నను యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని పదునాలుగు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, శిక్షింపబడుదురు, లేక + +పరిశొధమునందున్నట్టి లేక పట్టుకొనబడవలసి యున్నట్టి వ్యక్తి మరణ దండనోత్త రువును బట్టి గాని, అట్టి దండనొత్త రువును లఘాకరించినందు వలన గాని యావజ్జీవ కారావాసమునకైనను, పది సంవత్సరముల లేక అంతకు మించిన కాలావధికి కారావాసమున కైనను లోనై యున్నచో, జుర్మానాతోగాని జుర్మానా లేకుండగాని, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, లేక + +పరిశొధమునందున్నట్టి, లేక పట్టు కొనబడవలసియున్నట్టి వ్యక్తి న్యాయస్థానపు దండనోత్త రువును బట్టి పది సంవత్సరములదాక ఉండని కాలావధికి కారావాసమునకు లోనై యున్నచో, లేక ఆ వ్యక్తి అభిరక్ష యందుంచబడుటకై , \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0053.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0b66f18cea9d91a07a79c96c99464b81ba56ccb --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +శాసన సమ్మతముగా పంపబడి యుండిన చో మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావదికి రెంటిలో ఒక రకపు +కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు 'సేవకుడు తన నిర్లక్ష్యమువల్ల,పరిశొధమునుండి గాని, అభిరక్షనుండి గాని, తప్పించుకొని పోనిచ్చుట. + +223. ఏదేని అపరాధ విషయమున ఆరోపణకు గురియైన, లేక దోష, స్థాపితుడైన, లేక ఆభిరక్షలో ఉంచబడుటకై శాసన సమ్మతముగా పంపబడిన ఏ వ్యక్తి నైనను, పరిశొధమునందే ఉంచుటకు పబ్లికు 'సేవకుడుగా . శాసన రీత్యా బద్దుడై యున్న పబ్లికు సేవకుడై యుండి అట్టి వ్యక్తిని నిర్లక్ష్యముతొ పరిశొధము నుండి తప్పించుకొని పోనిచ్చువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి సాధారణ +కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతొ గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఒక వ్యక్తి శాసనానుసారముగా పట్టుబడవలసియుండి పట్టుబడకుండుటకై ప్రతిఘటించుట లేక ఆటంకపరచుట, + +224. తనపై ఆరోపింపబడిన లేక తాను దోష స్టాపితుడైన ఏదేని అపరాధమునకై శాసనానుసారముగాతాను పట్టు బడవలసియుండి పట్టు కొనబడకుండుటకై ఉద్దేశపూర్వకముగా ప్రతిఘటనముగాని, శాసనవిరుద్ధమైన ఆటంకమునుగాని కలిగించు లేక ఏదేని అట్టి ఆపరాధమునకై శాసనసమ్మతముగా తాను నిరోధములో ఉంచబడినట్టి ఏదేని అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొనిపోవు లేక తప్పించుకొని పోపుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింప బడుదురు, + +విశదీకరణము : - పట్టు కొనబడవలసిన వ్యక్తి లేక అభిరక్షలో ఉంచబడవలసిన వ్యక్తి తన పై ఆరోపింపబడిన లేక తాను దోష స్ఠాపితుడైన అపరాధమునకు లోనై యుండు శిక్షకు ఈ పరిచ్ఛేదములోని, శిక్ష అదనముగా ఉండును. + +శాసవానుసారముగా పట్టుబడ వలసియున్న ఇతర వ్యక్తి పట్టు బడకుండుటకై ప్రతిఘటించుట లేక ఆటంకపరుచుట. + +225. ఎవరైనను ఒక అపరాధమునకై శాసనానుసారముగా పట్టు బడవలసియున్న ఏ ఇతర వ్యక్తి యైనను పట్టుబడకుండుటకై ఉద్దేశపూర్వకముగా ప్రతిఘటనముగాని, శాసన విరుద్ధమైన ఆటంకమునుగాని కలి గించుచో, లేక ఏ ఇతర వ్యక్తి నైనను ఆ వ్యక్తి ఏదేని అట్టి అపరాధమునకై శాసన సమ్మతముగా నిరోధములో ఉంచబడినట్టి ఏదేని అభిరక్ష నుండి ఉద్దేశపూర్వకముగా తప్పించుచో లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించుచో, అతడు రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును; + +లేక, ఏ వ్యక్తిని పట్టుకొనవలెనో, లేక ఏ వ్యక్తిని తప్పించుట, లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించుట జరిగినదో ఆ వ్యక్తి యావజ్జీవ కారావాసముతోనై నను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతోనై నను శిక్షింపబడదగిన అపరాధము విషయమున ఆరోపణమునకు గురియై లేక పట్టుకొనబడవలసినవాడై ఉన్న చో, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును; మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును; + +లేక, ఏ వ్యక్తిని పట్టు కొనవలెనో, లేక ఏ వ్యక్తిని తప్పించుట, లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించుట జరిగినదొ ఆ వ్యక్తి మరణదండనతో శిక్షింపబడదగిన ఆసరాధము విషయమున ఆరోపణమునకు గురియై లేక పట్టు కొనబడనలసినవాడై, ఉన్నచో, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును, మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును; + +లేక, ఏ వ్యక్తిని పట్టు కొనవలెనో, లేక ఏ వ్యక్తిని తప్పించుట లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించుట జరిగినదో ఆ వ్యక్తి న్యాయస్థానపు దండనోత్త +రువును బట్టి గాని అట్టి దండనోత్త రువును లఘాకరించినందువలనగాని, యావజ్జీవ కారావాసమునకైనను, పది సంవత్సరముల లేక అంతకు మించిన కాలావధికి కారావాసమునకై నను లోనై యున్నచో, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు +కారావాసముతో శిక్షింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును; + +లేక, ఏ వ్యక్తిని పట్టుకొనవలెనో, లేక ఏ వ్యక్తిని తప్పించుట లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించుట జరిగినదో ఆ వ్యక్తి మరణ దండనోత్త రుపుకు గురియై ఉన్న చో యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని పది సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును + +అన్యధా నిబంధనలు చేయబడని సందర్భము లలో పబ్లికు సేవకుడు ఎవరినైనా పట్టుకోనకుండుట లేక తప్పించు కొని పోనిచ్చుట. + +225-5. 221వ పరిచ్ఛేదము, 222వ పరిచ్ఛేదము, 'లేక 223న పరిచ్ఛేదములో గాని, తత్సమయమున అమలునందున్న ఏదేని ఇతర శాసనములో గాని నిబంధనలు చేయబడని ఏ సందర్భములో నైనను ఏ వ్యక్తి నై నను పట్టు కొనుటకు, లేక పరిశొధమునందే ఉంచి ఉంచుటకు పబ్లికు సేవకుడుగా శాసవరీత్యా బద్దుడై యున్న పబ్లికు సేవకుడై యుండి ఆ వ్యక్తిని పట్టు కొనకుండు, లేక పరిశొధమునుండి అతనిని తప్పించుకొని పోనిచ్చు వారెవరై నను- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0054.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d11a47828a67d833862710de06c435d93f47fa9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +(ఏ) ఉద్దేశపూర్వకముగా అట్లు చేసిన చో, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాలోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు + +(బీ) నిర్లక్ష్యముతో అట్లు చేసిన చో, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, లేక జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +అన్యధా నిబంధనలు చేయబడని సందర్భములలో శాసనాను సారముగా పట్టుబడ వలసి వుండి పట్టు బడకుండుటకై ప్రతిఘటించుట +లేక ఆటంకపరచుట లేక తప్పించుకొని పోవుట, లేక తప్పించుట. + +225- బీ. 224వ పరిచ్ఛేదములో గాని 225వ పరిచ్ఛేదములో గాని తత్సమయమున అమలునందున్న ఏదేని ఇతర శాసనములో గాని నిబంధనలు చేయబడని ఏ సందర్భములోనైనను తానై నను ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి యైనను శాసనాను సారముగా పట్టు బడవలసియుండగా పట్టు బడకుండుటకు ఉద్దేశపూర్వకముగా ప్రతిఘటించు లేక శాసన విరుద్ధ మైన ఆటంకమును కలిగించు, లేక తాను శాసన సమ్మతముగా ఉంచబడిన ఏదేని అభిరక్ష నుండి తప్పించుకొని పోవు, లేక తప్పించుకొనిపోవుటకు ప్రయత్నించు, లేక ఏ ఇతర వ్యక్తి నైనను ఆ వ్యక్తి, శాసన సమ్మతముగా ఉంచబడినట్టి ఏదేని అభిరక్ష నుండి తప్పించు లేక తప్పించుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి +రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు, + +226. * * * + +శిక్ష పరిహరింపు షరతును ఉల్లంఘించుట. + +227. ఏదేని షరతు పూర్వకమైన శిక్ష పరిహరింపును అంగీకరించి, ఏ షరతు పై అట్టి పరిహరింపు మంజూరు శిక్ష పరిహరింపు చేయబడినదో ఆ షరతు ఉన్నదని ఎరిగియుండియు ఆ షరతును అతిక్రమించు వారెవరైనను ఆ శిక్షలో కొంత భాగమును ఆదివరకే అతడు అనుభవించియుండని చో, ఆదిలి అతనికి ఏ శిక్ష విధింపబడినదో ఆ శిక్ష తోను, ఆ శిక్ష లో అతడు కొంత భాగమును అనుభవించియుండినచో అనుభవించక మిగిలియున్న శిక్ష తోను, శిక్షింపబడుదురు. + +న్యాయిక చర్యను నిర్వహించుచున్న పబ్లికు సేవకునకు ఉద్దేశపూర్వకముగా అవమానము, లేక అంతరాయము కలిగించుట, + +228. ఏ పబ్లికు సేవకుడై నను ఒక న్యాయిక చర్యను ఏ దశలోనై నను నిర్వహించుచుండగా, ఉద్దేశపూర్వకముగా అట్టి పబ్లికు సేవకుని ఏదేని అవమానమునకు గురిచేయు, లేక అతనికి ఏదేని ఆంతరాయమును కలుగజేయు నిర్వహించుచున్న వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +కొన్ని అపరాధములకు గురియైన బాధిత వ్యక్తి. ఫలాన అని వెల్లడించుట మొదలగునవి. + +228- ఏ. (1) పరిచ్ఛేదములు 376, 376-ఏ, 376- బీ, 376-సీ లేక 376- డీ క్రింద అపరాధము నకు గురి అయినట్లుగా చెప్పబడిన లేక నిశ్చయింపబడిన వ్యక్తి ( ఈ పరిచ్ఛేదములో ఇటు పిమ్మట బాధితవ్యక్తి యని నిర్దేశింపబడిన వ్యక్తి), ఫలాన అని తెలియజేయు నట్లు పేరునుగాని, ఏదేని విషయమును గాని ముద్రించు లేక ప్రచురించు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసములో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +(2) బాధిత వ్యక్తి ఫలాన అని తెలియజేయగల ఏదేని పేరును లేక ఏదేని విషయమును ముద్రించుటగాని, +ప్రచురించుట గాని-- +మొదలగునవి. + +(ఏ) పోలీసు స్టేషను బాధ్యతగల అధికారి అయినను అట్టి అపరాధమును గూర్చి దర్యాప్తు జరుపుచున్న +పోలీసు అధికారి అయినను ( అట్టి దర్యాప్తు నిమిత్త మై) సద్భావముతో ఇచ్చిన వ్రాతమూలకమైన +ఉత్త రువు ననుసరించి లేదా అట్టి ఉత్త రువు క్రింద జరిగినచో, లేక +(బి) బాధిత వ్యక్తి వ్రాత మూలకవ.9గ ఇచ్చిన ప్రాధికారము ననుసరించి లేదా అట్టి ప్రాధికారముతో +జరిగిన చో, లేక +యెడల + +(పీ) బాధిత వ్యక్తి మరణించిన యెడల, లేక పై సరైన యెడల, లేక మతి స్తి వితము లేనిదైన +ఆ బాధిత వ్యక్తి యొక్క సమీప రక్త బంధువులు ఇచ్చిన వ్రాతమూలకమైన ప్రాధికారము +నను సరించి లేదా ఆట్టి ప్రాధికారముతో జరిగిన చో : + +అయితే, ఆ సమీప రక్త బంధువులు గుర్తింపు పొందిన సంక్షేను పంస్థ లేక వ్యవస్థ యొక్క ( ఏ పేరుతో +పిలువబడునప్పటికిని) అధ్యక్షుడు లేక కార్యదర్శి కానట్టి ఏ వ్యక్తి కైనను అట్టి ప్రాధికారము ఈయరాదు-- + +అట్టి ముద్రణమునకు లేక ప్రచురణమునకు ఉపపరిచ్ఛేదము (1)లోని దేదియు విస్త రించదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0055.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0055.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93ba3e421a85469b152d9fe26605d8f6a88abb69 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0055.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +విశదీకరణము :-- ఈ ఉపపరిచ్ఛేదము నిమిత్తము ″గుర్తింపు పొందిన సంక్షేమ సంస్థ లేక వ్యవస్ఠ ″ అనగా కేంద్ర లేక రాజ్య ప్రభుత్వముచే ఈ విషయమున గుర్తించబడిన సాంఘిక సంక్షేమ సంస్థ లేక వ్యవస్థ అని అర్ఢము. + +(3) ఉపపరిచ్ఛేదము (1)లో నిర్దేశింపబడిన ఆపరాధము విషయమున, న్యాయస్థాన సమక్షమున జరుగు ఏదేని చర్యకు సంబంధించిన విషయమును దేనినైనను ఆ న్యాయస్థానపు పూర్వానుజ్ఞ లేకుండనే ముద్రించు లేక ప్రచురించు వారెవరై నను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకవు కారావాసముతో శిక్షింప బడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము :-- ఏదేని ఉన్నత న్యాయస్థానము యొక్క లేక సర్వోన్నత న్యాయస్థానము యొక్క తీర్పును ముద్రించుట లేక ప్రచురించుట ఈ పరిచ్ఛేదపు భావములో అపరాధము కాదు. + +జ్యూరరుగా లేక ఆ పెసరుగా ప్రతి రూపణము చేయుట. + +229. ఏదేని సందర్భములో తాను జ్యూరరుగాగాని, అసెసరుగా గాని రిటర్నులో, లేక పానెలులో చేర్చబడుటకు లేక ప్రమాణము చేయింపబడుటకు తనకు శాసన ప్రకారము హక్కు లేదని తెలిసియుండి, ప్రతిరూపణము ద్వారాగాని, అన్యథాగాని, ఆ సందర్భములో తాను అట్లు రిటర్నులో లేక పానెలులో చేర్చబడునట్లు, లేక ప్రమాణము చేయింప బడునట్లు ఉద్దేశపూర్వకముగా చేయించు, లేక తెలిసియుండియు అట్లు చేయించుకొను, లేక శాసన విరుద్ధముగా తాను ఆట్లు రిటర్నులో లేక పొనెలులో చేర్చబడినట్లు, లేక ప్రమాణము చేయింపబడినట్లు తెలిసి యుండియు అట్టి జ్యూరరుగా గాని, అట్టి అసెసరుగా గాని స్వచ్ఛందముగా సేవ చేయువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల +కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +"నాణెము "నకు నిర్వచనము. + +230. నాణెము అనగా డబ్బగా చెలామణి అగుటకు గాను ఏదేని ఒక రాజ్య ప్రాధికారము లేక సార్వభౌమాధి కారము క్రింద ముద్రవేయబడి, జారీచేయబడి, తత్సమయమున డబ్బుగా చెలామణియగుచున్న లోహము. + +భారతీయ నాణెము. + +భారతీయ నాణేము అనగా డబ్బుగా చెలామణి అగుటకుగాను భారత ప్రభుత్వ ప్రాధికారము ద్వారా ముద్ర వేయబడి, జారీచేయబడిన లోహము, మరియు అట్లు ముద్ర వేయబడి, జారీ చేయబడినట్టి లోహము డబ్బుగా చెలామణిలో లేకుండా పోయినప్పటికిని ఈ అధ్యాయము నిమిత్తము భారతీయ నాణెముగ కొనసాగు చుండును. + +(ఎ) కౌరీలు నాణెములు కావు: +(బి) ముద్ర వేయబడని రాగి తునకలు డబ్బుగా చెలామణియై నను వాములు కావు : +(సీ) పతకములు డబ్బుగా చెలామణియగుటకు ఉద్దేశింపబడినవి కానందున నాణెములు కావు : +(డీ) కం పెనీవారి రూపాలు అని అనబడు నాణెము భారతీయ వాణేము. +(ఈ) భారత ప్రభుత్వ ప్రాధికారము క్రింద పూర్వము డబ్బుగా చెలామణియై నట్టి “ఫరుఖాబాదు" +రూపాయి.. ఇప్పుడు అట్లు చెలామణిలో లేకపోయినను, భారతీయ నాణెముగా నుండును. + +నకిలీ నాణెములను చేయుట. + +231. నకిలీ నాణెములను చేయువారు ఎవరైనను తెలిసియుండియు నకీలీ నాణెములను చేయు ప్రక్రియలో ఏదేని భాగమును నిర్వర్తించు వారెవరై నను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి, రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసము తో శిక్షింప బడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము :-- మోసగించు ఉద్దేశముతో లేక తద్వారా మోసగింపబడుట జరుగగలదని తెలిసియుండియు అసలైన నాణెములు వేరు రకపు నాణెముగా కనిపించునట్లు చేయు వ్యక్తి ఈ అపరాధ రుసు చేసినవాడగును. + +నకిలీదగు భారతీయ నాణెములను చేయుట + +232. నకిలీ దగు భారతీయ నాణెమును చేయువారెవరైనను, లేక తెలిసియుండియు అట్టి నాణెములను చేయు: ప్రక్రియలో ఏదేని భాగమును నిర్వర్తించు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0056.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2db95ed88a48de76ee1b3101f52a9201adddb1f4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +నకిలీ నాణెములను చేయుటకై ఉపకరణములను తయారు చేయుట లేక విక్రయించుట. + +233. నకిలీ నాణెములను చేయుటకు ఉపయోగింపబడు విమిత్త మై గాని అట్లు ఉపయోగించబడుటకు ఉద్దే శించబడినదని ఎరిగియుండియు, లేదా అట్లని విశ్వసించుటకు కారణముండియు గాని ఏదేని అచ్చుదిమ్మెనై నను ఉపకరణము నైనను తయారుచేయు, లేక మలుచు, లేక తయారు చేయునట్టి లేదా మలుచునట్టి ప్రక్రియలో ఏదేనిభాగమును నిర్వర్తించు లేక కొనుగోలుచేయు, లేక విక్రయించు లేక వ్యయనము చేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నకిలీ భారతీయ నాణేములను చేయుటకై ఉపకరణమును చేయుట లేక విక్రయించుట, + +234. నకిలీవగు భారతీయ నాణేములను చేయుటకు ఉపయోగింపబడు నిమిత్తమై గాని అట్లు ఉపయోగింప బడుటకు ఉద్దేశింపబడినదని ఎరిగియుండియు, లేక అట్లని విశ్వసించుటకు కారణముండియు గాని, ఏదేని అచ్చు దిమ్మెనై నను, ఉపకరణము నైనను తయారుచేయు, లేక మలుచు, లేక తయారుచేయు నట్టి లేక మలుచునట్టి ప్రక్రియలో ఏదేని భాగమును నిర్వర్తించు లేక కొనుగోలు చేయు, లేక విక్రయించు లేక వ్యయనము చేయు వారెవరై నన ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నకిలీ నాణెములను చేయుటకు ఉపయోగించు నిమిత్తము ఉపకరణమును లేక సామాగ్రిని స్వాధీనము నందుంచు కొనుట. + +235. నకిలీ నాణెములను చేయుటకు ఉపయోగింపబడు నిమిత్తమై గాని అట్లు ఉపయోగింపబడుటకుద్దేశింప బడినదని ఎరిగియుండియు లేక అట్లని విశ్వసించుటకు కారణముండియుగాని, ఏదేని ఉపకరణమును లేక సామాగ్రిని స్వాధీనము నందుంచుకొను వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు; + +భారతీయ నాణెమైనచో: + +మరియు, నకిలీ చేయబడెడు వాణెము భారతీయ నాణెమైనచో, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల :కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +భారతదేశము వెలుపల నకిలీనాణెములను చేయుటకై భారతదేశములో దుష్ఫేరణము. + + +236. భారతదేశములో ఉండి, భారత దేశము వెలుపల నకిలీనాణెములను చేయుటకు దుష్ఫేరణము చేయు వారెవరైనను భారతదేశములో అట్టి నాణెములను చేయుటకై దుష్ఫేరణము చేసియుండిన ఎట్లొ అదే రీతిగా శిక్షింప బడుదురు. + +నకిలీ నాణెముల దిగుమతి లేక ఎగుమతి + +237. ఏదేని నకిలీ నాణెమును, నకిలీదని ఎరిగియుండియు, లేక ఆట్టి డని విశ్వసించుటకు కారణముండియు భారత దేశములోనికి దిగుమతిచేయు, లేక ఆచటినుండి ఎగుమతిచేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములగాక ఉండగల కాలాధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నకిలీ భారతీయ నాణెముల దిగుమతి లేక ఎగుమతి + +238. నకిలీదగు భారతీయ నాణెమని తాను ఎరిగియున్నట్టి, లేక అట్టిదని తాను విశ్వసించుటకు కారణమున్నట్టి ఏదైనా నకిలీ నాణెమును భారతదేశము లోనికి దిగుమతిచేయు, లేక అచటి నుండి ఎగుమతి చేయు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడే నకిలీదని ఎరిగి యుండిన నాణేమును అందజేయుట. + +239. . ఉన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడే నకిలీ నాణేమని తాను ఎరిగియున్నట్టి ఏదైనా నాణెమును వద్ద ఉంచుకొనియుండి, కపటముతో గాని కపటమునకు గురిచేయువలెనను ఉద్దేశముతోగాని, ఏ వ్యక్తి కై నను దానిని ఆందజేయు లేక ఏ వ్యక్తి నై నను దానిని పుచ్చుకొనునట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, ఐదు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడే నకిలీదని ఎరిగియుండిన భారతీయ నాణెమును అందజేయుట. + +240.తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడే నకిలీ నాణేమని తాను ఎరిగియున్నట్టి ఏదైనా నకిలీ భారతీయ నాణెమును వద్ద ఉంచుకొనియుండి, కపటముతో గాని కపటమునకు గురిచేయవలెనను ఉద్దేశముతోగాని, ఏ వ్యక్తి కై నను దానిని అందజేయు, లేక ఏ వ్యక్తి నై నను దానిని పుచ్చుకొనునట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరై నను పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసఘుతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0057.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eeade2d6d337972948a27fe248e3a9f9faa6e323 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ప్రథమముగా తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడు నకిలీదని అందజేయువానికి తెలియక నాణెమును, అసలైన నాణెముగా అందజేయుట. + +241. నకిలీ నాణెమని తాసు ఎరిగియున్నట్టి దైనను ఆది తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడు నకిలీదని తాను ఎరగనట్టి నకిలీ నాణేమును దేనినై నను ఏ ఇతర వ్యక్తి నైనను అసలైన నాణెముగా పుచ్చుకొనునట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, నకిలీ నాణేపు విలువకు పదిరెట్ల దాక ఉండగల మొత్తమునకు జార్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితొగాని శిక్షింపబడుదురు. + +నకిలీ నాణెములను చేయు 'ఏ ' అనునతడు తన సహాపరాధియైన 'బీ' కి కంపెనీ వారి రూపాయలను పోలిన నకిలీ రూపాయలను చెలామణి చేయునిమిత్తము అందజేయును. 'బీ' ఆ రూపాయలను నకిలీ నాణెములను చెలామణిజేయు మరొకవ్యక్తి యైన 'సీ' కి విక్రయించును. అవి నకిలీ వని ఎరిగియుండియు ఆతడు వాటిని కొనును.ఆ రూపాయలను 'సీ' అవి నకిలీవని తెలియనట్టి 'డీ'కి సరుకులకై చెల్లించును. 'డీ' ఆ +రూపాయలను పుచ్చుకొనిన పిమ్మట అవి నకిలీవని కనుగొని అవి మంచి రూపాయలైనట్లే వాటిని ఇతరత్రా చెల్లించును . ఇచట ' బీ 'మరియు ' సీ', 239వ లేక సందర్భానుసారముగ, 240వ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగియుందురు. కాని ' డీ 'ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద మాత్రమే శిక్షింపబడును. + +తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడే నకిలీ నాణెమని ఎరిగియున్నట్టి వ్యక్తి దానిని స్వాధీనమందుంచుకొనుట. + +242. . తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడే నకిలీ నాణెమని తాను ఎరిగి యుండియు, కపటముతో గాని కపటమునకు గురిచేయవచ్చునను ఉద్దేశములో గాని, అట్టి నాణెమును స్వాధీనము నందుంచుకొనిన వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +తన స్వాధీనమునకు చ్చినప్పుడే భారతీయనాణెమునకు నకిలీదగు నా ణెమని ఎరిగియున్నట్టి వ్యక్తి దానిని స్వాధీనమందుంచుకొనుట. + +243. తన స్వాధీ నమునకు వచ్చినప్పుడే భారతీయ నాణెమునకు నకిలీదగు నాణెమని ఎరిగియుండి, కపటముతోగాని, కపటమునకు గురిచేయవచ్చునను ఉద్దేశముతో గాని, అట్టి నాణెమును స్వాధీనమందుంచుకొనువారెవరై నను,ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +టంకసాలలోని ఉద్యోగి శాసన నియతమైన తూకమునకు లేక మిశ్రమమునకు భిన్నమైన నాణెమును తయారు చేయుట. + +244. శాసనసమ్మతముగా భారత దేశములో స్థాపింపబడిన ఏదైనా టంకసాలలో ఉద్యోగియై యుండి ఆ టంకసాలనుండి విడుదల చేయబడు ఏదేని నాణెమును శాసన నియతమైన తూకమునకు, మిశ్రమమునకు, భిన్నమైన తూకముతో, లేక మిశ్రమముతో చేయు ఉద్దేశముతో ఏదేని కార్యమును చేయు లేక చేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడై యున్న కార్యము చేయకుండు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నాణెములను తయారుచేయు ఉపకరణమును శాసన విరుద్ధముగా టంకసాలనుండి తీసికొని పోవుట. + +245. శాసన సమ్మతముగా భారతదేశములో స్థాపింపబడిన ఏదైనా టంకసాలనుండి, నాణెములను చేయు ఏదైనా పనిముట్టును, లేక ఉపకరణమును శాసన సమ్మత ప్రాధికారము లేకుండ తీసికొనిపోపు వారెవరైనను ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +కపటముతోనైనను, నిజాయితి లేకుండా అయినను నాణేపు తూకమును తగ్గించుట లేక మిశ్రమమును మార్చుట. + +246. ఏదైనా నాణెము పై , దాని తూకమును తగ్గించునట్లు, లేక ఆందలి మిశ్రమముము మార్చునట్లు దేనినైనను కపటముతో గాని, నిజాయితీ లేకుండ గాని చేయువారెవరైనను, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింప బడుదురు మరియు జార్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము :— నాణెమును తొలిచి ఏర్పడిన ఖాళీలో ఏదైన ఇతర వస్తువును నింపునట్టి వ్యక్తి నాణెపు మిశ్రమమును మార్చిన వాడగును. + +కపటము తోనైనను నిజాయితీ లేకుండా అయినను, భారతీయ నాణెపు తూకమును తగ్గించుట, లేక అందలి మిశ్రమమును మార్చుట. + +247. ఏదైనా భారతీయ నాణెము పై దాని తూకమును తగ్గించునట్లు లేక, ఆందలి మిశ్రమమును మార్చునట్లు దేనినైనను కపటముతో గాని, నిజాయితీ లేకుండ గాని చేయు వారెవరైనము, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0058.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e15d33d5c2ac67152020cf07667c5de1a3783be --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +ఒక నాణెము వేరే రకపు నాణెముగా చెలామణి కావలెనను ఉద్దేశముతో దాని రూపమును మార్చుట. + +248. ఏదైనా నాణేము వేరే, నాణెముగా చెలామణి కావలెనను ఉద్దేశముతో దాని రూపమును మార్చునట్టుగా ఆ నాణెము పై ఏదైనను చేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +భారతీయ నాణెము వేరేరకమునకు చెందిన నాణెముగ చెలామణి కావలెనను ఉద్దేశముతో దాని రూపమును మార్చుట. + +249. ఏదేని భారతీయ నాణేము వేరే రకమునకు చెందిన నాణెముగా చెలామణి కావలెనను ఉద్దేశముతో, దాని రూపమును మార్చునట్లుగా ఆ నాణెము పై ఏదైనను చేయు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +మార్చబడినదని ఎరిగియుండి స్వాధీనము నందుంచుకొన్నట్టి నాణెమును అందజేయుట + +250. 246వ లేక 248వ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధము ఏ నాణెమునకు సంబంధించి జరిగినదో ఆ నాణెమును స్వాధీనము నందుంచుకొని, అట్టి నాణెమునకు సంబంధించి అట్టి అపరాధము జరిగినదని తన స్వాధీనములోనికి ఆ నాణెము వచ్చినపుడు ఎరిగియుండి, కపటముతోనైనను, కపటమునకు గురిచేయవచ్చునను ఉద్దేశముతోనై నను ఇతర వ్యక్తి కి ఎవరికైనను అట్టి నాణెమును అందజేయు, లేక ఇతర వ్యక్తి నెవరినై నను దానిని పుచ్చుకొనునట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +మార్చిబడినదని ఎరిగియుండి స్వాధీనము నందుంచుకొన్నట్టి భారతీయ నాణెమును అందజేయుట. + +251. 247వ లేక 249వ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన ఆపరాధము ఏ నాణెమునకు సంబంధించి జరిగినదో ఆ నాణెమును స్వాధీనము నందుంచుకొని, అట్టి నాణెమునకు సంబంధించి అట్టి అపరాధము జరిగినదని తన స్వాధీనము లోనికి ఆ నాణెము వచ్చినప్పుడు ఎరిగియుండి, కపటముతోనైనను, కపటమునకు గురిచేయ వచ్చునను ఉద్దేశము తోనై నను ఇతర వ్యక్తి కెవరికై నను అట్టి నాణెమును అందజేయు, లేక ఇతర వ్యక్తి నెవరినై నను దానిని పుచ్చుకొనునట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నాణెము మార్పుచేయబడినదని తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడు ఎరిగియున్నట్టి వ్యక్తి దానిని స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +252. 246వ లేక 248వ పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధము ఏ నాణెమునకు సంబంధించి జరుపబడినదో ఆ నాణెమును దానికి సంబంధించి అట్టి అపరాధము జరిగినదని తన స్వాధీనమునకు వచ్చినపుడు ఎరిగి యుండియు), కపటముతోనై నను కపటమునకు గురిచేయ వచ్చునసు ఉద్దేశముతోనైనను, అట్టి నాణెముసు స్వాధీనము నందుంచుకొన్న వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +భారతీయ నాణెము మార్పు చేయబడినదని తన స్వాధీనమునకువచ్చినపుడు, ఎరిగియున్నట్టి వ్యక్తి దానిని స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +253. 247వ లేక 249వ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన ఆపరాధము ఏ నాణెమునకు సంబంధించి జరుపబడినదో ఆ నాణెములు దానికి సంబంధించి అట్టి ఆపరాధము జరిగినదని తన స్వాధీనమునకు వచ్చినపుడు ఎరిగి యుండియు, కపటముతోనైనను, కపటమునకు గురిచేయవచ్చునను ఉద్దేశముతోనై నను, అట్టి నాణెమును, స్వాధీనమునందుంచుకొన్న వారెవరైనను, ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ప్రప్రథమముగా తన స్వాధీనమునకు వచ్చినప్పుడు మార్పుచేయుబడినదని ఆందచేయువానికి తెలియక నాణెమును అసలైన నాణెముగా +అందజేయుట. + +254. పరిచ్ఛేదము 246, 247, 248 లేక 249 లో పేర్కొనబడినట్టి దేదైనను ఏదైనా నాణెమునకు సంబంధించి చేయబడినదని తాను ఎరిగియు, అట్లు చేయబడినదని అది. తన స్వాధీనమునకు వచ్చినపుడే ఎరుగక ఆ నాణెమును ఏ ఇతర వ్యక్తి కై నను అసలైన నాణెముగా లేక అది ఉన్న రకపుదిగాగాక వేరే రకపు నాణెముగా అందజేయు లేక ఆసలైన నాణెముగానో, అది ఉన్న రకపుదిగా గాక వేరే రకపు నాణెముగానో ఏ వ్యక్తి యై నను పుచ్చుకొనునట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో, +లేక మార్పుచేయబడిన నాణెము ఏ రకపు నాణెముగా చెలామణి చేయబడినదో లేక చెలామణి అగుటకు ప్రయత్నింప బడినదో ఆ విలువకు పది రెట్ల దాక ఉండగల మొత్తమునకు జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రభుత్వ స్టాంపులను నకిలీగా చేయుట. + +255. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన ఏదేని స్టాంపును నకిలీగా చేయు లేక నకిలీగా చేయు ప్రక్రియలో ఏదేని భాగమును నిర్వర్తించు వారెవరైనను యావజీవ కారావాసముతోగాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0059.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0059.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ccb578a39f7cd80021df32cbec0bde1935f5e828 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0059.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +విశదీకరణము :- ఒక విలువగల ఆసలైన స్టాంపును వేరే విలువగల ఆనలైన స్టాంపుగా కాన్నించునట్లు చేసి నకిలీ దానిని చేయు వ్యక్తి ఈ అపరాధమును చేసినవాడగును. + +ప్రభుత్వ స్టాంపును నకిలీగా చేయుటకై ఉపకరణమును లేక సామాగ్రిని స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +256. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన ఏదేని స్టాంపును నకిలీగా చేయుటకు ఉపయోగింపబడు నిమిత్తమై గాని, ఉపయోగింపబడుటకు ఉద్దేశింపబడినదని ఎరిగియుండియు, లేక ఆట్ల ని విశ్వసించుటకు కారణముండియు గాని, ఏదేని ఉపకరణమును లేక సామాగ్రిని స్వాధీనమునందుంచుకొను వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతొ శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ప్రభుత్వ స్టాంపును నకిలీగా చేయు ఉపకరణమును తయారుచేయుట లేక విక్రయించుట. + +257. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన ఏదేని స్టాంపును నకిలీగా చేయుటకుపయోగింపబడు నిమిత్తమై గాని, అట్లు ఉపయోగింపబడుటకు ఉద్దేశింపబడినదని ఎరిగియుండి లేక అట్లని విశ్వసించుటకు కారణముండి గాని, ఏదేని ఉపకరణమును తయారు చేయు లేక తయారు చేయునట్టి ప్రక్రియలో ఏదేని భాగము నిర్వర్తించు, లేక కొనుగోలు చేయు, లేక విక్రయించు లేక వ్యయనము చేయు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నకిలీ ప్రభుత్వస్టాంపును విక్రయించుట + +258. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన ఏదేసి స్టాంపును పోలిన నకిలీ స్టాంపని తాను ఎరిగియున్నట్టి లేక అట్లని విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్నట్టి ఏదేని స్టాంపును వికలుంచు లేక విక్రయింపజూపు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. + +నకిలీ ప్రభుత్వస్టాంపును స్వాధీనమునందుంచుకొనుట + +259. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన ఏదేని స్టాంపును పోలిన నకిలీ స్టాంపని తాను ఎరిగియున్నట్టి.ఏదేని స్టాంపును, అసలైన స్టాంపుగా ఉపయోగించు, లేక వ్యయనము చేయు ఉద్దేశముతో గాని, అసలైన స్టాంపుగా ఉపయోగింపబడుటకు గాని తన స్వాధీనము నందుంచుకొను వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +నకిలీదని ఎరిగియుండి ప్రభుత్వ స్టాంపును అసలైన దానివలె ఉపయోగించుట + +260.ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన ఏదేని స్టాంపును పోలిన నకిలీ స్టాంపని ఎరిగియుండి, దానిని అసలైన స్టాంపుగా ఉపయోగించు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రభుత్వమునకు నష్టము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో ప్రభుత్వ స్టాంపుగల పదార్థముపై వున్న వ్రాతను తుడిచవేయుట లేక దస్తావేజు కొరకై ఉపయోగింపబడిన స్టాంపును దానినుండి తొలగించుట. + +261. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కోరకు జారీచేసిన స్టాంపుగల ఏదేని పదార్ధము నుండి కపటముతోగాని, ప్రభుత్వమునకు నష్టము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతోగాని, ఏ వ్రాత లేక దస్తావేజు కొరకై అట్టి స్టాంపు ఉపయోగింపబడినదో, ఆ వ్రాతను తుడిచివేయు లేక దస్తా వేజు నుండి ఆస్టాంపును తొలగించు వారెవరై నను, ఏదేని వ్రాత లేక దస్తావేజు కొరకు ఉపయోగింప బడిన స్టాంపును వేరొక వ్రాత లేక దస్తా వేజు కొరకు ఉపయోగించుటకై అట్టి వ్రాత లేక దస్తావేజు నుండి ఆ స్టాంపును తొలగించు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ముందే ఉపయోగింపబడినదని ఎరిగియున్న ప్రభుత్వ స్టాంపును ఉపయోగించుట. + +262. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన స్టాంపును ఆది ముందే ఉపయోగింపబడినదని ఎరిగియు, కపటముతో గాని, ప్రభుత్వమునకు నష్టము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో గాని దేని కొరకైనను మరల ఉపయోగించు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడుదురు. + +స్టాంపు ఉపయోగింపబడినదని తెలియజేయు గుర్తును తుడిచివేయుట. + +263. ప్రభుత్వము రెవెన్యూ కొరకు జారీచేసిన స్టాంపు నుండి అట్టి స్టాంపు ఉపయోగింపబడినదని తెలియజేయుటకు దాని పై వేయబడిన లేక ముద్రింపబడిన ఏదేని గుర్తును, కపటముతో గాని, ప్రభుత్వమునకు నష్టము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతోగాని, తుడిచివేయు లేక తొలగించు వారెవరైనను, అట్టి గుర్తు తుడిచివేయబడినట్టి దని లేక తొలగింపబడినట్టిదని ఎరిగి యుండియు, అట్టి ఏదేని స్టాంపును స్వాధీనమునందుంచుకొను, లేక విక్రయించు, లేక వ్యయనము చేయు వారెవరైనను, ఉపయోగింపబడినదని తాను ఎరిగియున్నట్టి ఏదేని అట్టి స్టాంపును విక్రయించు లేక వ్యయనము చేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి, ఈ రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0060.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..55874c0f58c2b895884ebd0ac6fada3b648292f2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +కృత్రిమ స్టాంపుల నిషేధము. + +263-ఏ. (1) (ఏ) ఏదేని కృత్రిమ స్టాంపును తయారు చేయు, ఆట్టిదని ఎరిగియుండియు చెలామణిచేయు, దానితో వ్యాపారము నడుపు, విక్రయించు లేక ఏదేని కృత్రిను స్టాంపును అట్టిదని ఎరిగియు తపాలా నిమిత్తమై ఉపయోగించు వారెవరైనను, లేక + +(బి) ఏదేని కృత్రిమ స్టాంపును, శాసన సమ్మత హేతువు లేకుండ, తన స్వాధీనములో ఉంచుకొను వారెవరైనను, లేక + +(సీ) కృత్రిమ స్టాంపును దేనినైనను తయారు చేయుటకై ఏదేని అచ్చుదిమ్మె, ప్లేటు, ఉపకరణము లేక సామాగ్రిని తయారు చేయు లేక శాసన సమ్మత హేతువు లేకుండ వాటిని తన స్వాధీనము నందుంచుకొను వారెవరైనను, + +రెండువందల రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +(2) ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క స్వాధీనమునందున్న ఏదేని అట్టి స్టాంపును, కృత్రిము స్టాంపును దేనినైనను తయారుచేయుటకై ఆతని స్వాధీనమందున్న అచ్చు దిమ్మెను, ప్లేటును, ఉపకరణమును లేక సామాగ్రి అభి గ్రహించవచ్చును, మరియు, అభిగ్రహించినచో సమపహరణము చేయవలెను, + +(3) ఈ పరిచ్ఛేదములో, “కృత్రిమ స్టాంపు" అనగా, తపాలా రేటును తెలుపుటకు గాను ప్రభుత్వము జారీచేసిన దను తప్పుడు తాత్పర్యము నిచ్చు ఏదేని స్టాంపును, లేక తపాలా రేటును తెలుపుటకుగాను ప్రభుత్వము జారీ చేసిన ఏదేని స్టాంపు విషయమున కాగితము పై గాని, అన్యధా గాని చేయబడిన తుల్యరూపణము, అనుకరణము, లేక రూపకల్పనము అని అర్థము. + +(4) ఈ పరిచ్ఛేదములోను 255 నుండి 263 వరకుగల ( రెంటిని కలుపుకొని ) పరిచ్ఛేడములలోను, +తపాలా రేటును TE :యు నివి: +తము జారీ చేయబడిన ఏదేని స్టాంపుకు సంబంధించి గాని, దానిని నిర్దేశించిగాని +“ప్రభుత్వము" అను పదము ఉపయోగింపబడినపుడు, 17వ పరిచ్ఛేదములో ఏమి ఉన్నప్పటికిని, భారత దేశమునందలి +ఏ భాగము లోనై వను, మరియు హర్ మెజెస్టీ యొక్క డొమినియన్లలో ఏ భాగములోనైనను, ఏ విదేశములోనైనను, +ప్రభుత్వ కార్బహి లవమును నిర్వహించుటకు శాసనము ద్వారా ప్రాధికారము పొందిన వ్యక్తి లేక వ్యక్తులు ఆ “ ప్రభుత్వము" +అను పద పరిధియందు చేరియున్నట్లు భావించవలెను. + +తూచుటకై తప్పుడు ఉపకరణమును కపటముతో ఉపయోగించుట. + +264. తూచుటకై తప్పుడుగని తాను ఎరిగియున్నట్టి ఏదేని ఉపకరణమును కపటముతో ఉపయోగించు వారెవరైనను ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు తూనికను లేక కొలత సాధనమును కపటముతో ఉపయోగించుట. + +265. ఏదేని తప్పుడు తూనికను గాని, పొడుగును, లేక పరిమాణమును కొలిచే తప్పుడు సాధనమును గాని, కపటముతో ఉపయోగించుట, లేక ఏదేని తూనికను గాని పొడుగును లేదా పరిమాణమును కొలుచు సాధనమును గాని సరియైన దానికి భిన్నమైన తూనికగానైనను కొలిచే సాధనముగానై నను కపటముతో ఉపయోగించు వారెవరైనను ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు తూనికను లేక కొలత సాధనమును స్వాధీనమునందుంచుకొనుట. + +266. తప్పుడుదని తాము ఎరిగియున్నట్టి ఏదేని తూచే ఉపకరణమును గాని ఏదేని తూనికను గాని, పొడుగును లేక పరిమాణమును కొలిచే సాధనమును గాని, కపటముతో ఉపయోగించ వచ్చునను ఉద్దేశముతో, దానిని తన స్వాధీనమునందుంచుకొను వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు తూనికను లేక కొలత సాధనమున తయారు చేయుట లేక విక్రయించుట, + +267. సరియైనదిగా ఉపయోగింపబడవలెననియైనను లేక ఆట్లు ఉపయోగింపబడగలదని ఎరిగియుండి యైనను, తప్పుడుదని తాను ఎరిగియునట్టి ఏదేని తూచే ఉపకరణమును గాని, తూనికనుగాని, పొడుగును లేక పరిమాణమును కొలిచే సాధనమును గాని తయారు చేయు, విక్రయించు, లేక వ్యయనము చేయు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్టింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0061.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0061.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b2e5d23cf18624d70670678f7838449a946dfea3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0061.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +పబ్లిక్ న్యూసెన్సు. + +268. ఏదేని కార్యమును చేయుటవలన లేక శాసనానుసారముగా చేయవలసిన దానిని చేయకుండుటవలన ప్రజలకు గాని, సమీపములో నివసించుచుండు, లేక ఆస్తిని ఆక్రమించియుండు జనులకు గాని ఉమ్మడిగా ఏదేని హానిని, అపాయమును లేక చికాకును +కలుగజేయునట్టి, లేక ఏదేని సార్వజనిక హక్కును వినియోగించుకొను అవసరముగల వ్యక్తులకు హానిని, ఆటంకమును, అపాయమును లేక చికాకును తప్పక కలిగించునట్టి వ్యక్తి పబ్లికు న్యూసెన్సును కలిగించిన వాడగును. + +ఉమ్మడి న్యూసెన్సును, ఏదేనొక సౌకర్యము లేక అనుకూల్యము. దాని వలన కలుగునను ఆధారముపై, మన్నించరాదు. + +ప్రాణాపాయకరమగు పాంక్రామిక రోగమును వ్యాపింప జేయగల నిర్లక్ష్యపు కార్యము. + +269. ప్రాణాపాయకరమగు ఏదేని సాంక్రామిక రోగమును వ్యాపింప జేయగలదియు, ఆట్లు వ్యాపింపజేయగలదని +తనకు తెలిసినట్టి లేక విశ్వసించుటకు కారణమున్నట్టిదియు అగు ఏదేని కార్యమును శాసన విరుద్ధముగా గాని, +నిర్లక్ష్యముగా గాని చేయు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, +జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రాణాపాయకరమగు పాంక్రామిక రోగమును వ్యాపింప జేయ గల కార్యమును దుర్బుద్ధి తో చేయుట. + +270. ప్రాణాపాయకరమగు ఏదేని సాంక్రామిక రోగమును వ్యాపింప జేయగలదియు, ఆట్ల వ్యాపింప జేయగలదని +తనకు తెలిసినట్టి లేక విశ్వసించుటకు కారణమున్నట్టిదియు అగు ఏదేని కార్యమును దుర్భుద్ధి తో చేయు వారెవరైనను, +రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటి +తోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +క్వారం టైను నియమమును పాటించకుండుట. + +271. ఏదేని జలయానమును క్వారం టైను స్థితిలో ఉంచుట కొరకు గాని క్వారం టైను స్థితిలో ఉన్న జలయానములకు ఒడ్డున ఉన్న వారితో లేక ఇతర జలయానములతో రాకపోకలను క్రమబద్ధము చేయు కొరకు గాని, ఏ స్థలములో సాంక్రామిక రోగము వ్యాపించి యుండునో ఆ స్థలమునకు ఇతర స్థలములకు మధ్య రాకపోకలను క్రమబద్ధము చేయుట కొరకు గాని, ప్రభుత్వము చే చేయబడి ప్రఖ్యానింపబడిన ఏదేని నియమమును ఎరిగియుండియు పాటించకుండు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +విక్రయమునకై ఉద్దేశింపబడిన ఆహారమును లేక పానీయమును కర్తీ చేయుట. + +272. ఏదేని ఆహార లేక పానీయ వస్తువును విక్రయించు ఉద్దేశముతో గాని, ఆది ఆహార లేక పానీయ వస్తువుగా విక్రయింపబడగలదని తెలిసియుండిగాని, అట్టి ఆహార లేక పానీయ వస్తువును ఆహారముగా లేక పానీయముగా హానికరమగునట్లు చేయుటకు గాను కల్తీ చేయు వారెవరైనను,ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడుదురు. + +హానికరమగు ఆహారమును లేక పానీయమును విక్రయించుట. + +273. హానికరమైనదిగా చేయబడినట్టి, లేక హానికరముగా అయినట్టి, లేక ఆహారముగగాని పానీయముగా గాని ఉపయోగించుటకు పనికిరాని స్థితిలో ఉన్నట్టి ఏదేని వస్తువును, ఆహారముగా గాని, పానీయముగా గాని ఉపయోగించుటకు అది హానికరమై నదని ఎరిగియుండియు, లేక అట్లని విశ్వసించుటకు కారణముండియు, ఆహారముగా లేక పానీయముగా ఆ వస్తువును విక్రయించు, విక్రయింపజూపు, లేక విక్రయమునకై పెట్టు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఓషధుల కల్తీ. + +274. ఏదేని ఓషధిని, లేక ఔషధమును, అది కల్తీ చేయబడని దానివలె ఏదేని వైద్యము నిమిత్తము విక్రయింపబడవలెనను, లేక అట్లు ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశము తో గాని, ఆట్లు విక్రయింపబడగలదని యైనను, ఉపయోగింపబడగలదని యెనను ఎరిగియుండి గాని, అట్టి ఓషధి లేక ఔషధము యొక్క శక్తిని తక్కువ చేయునట్టి, లేక దాని గుణమును మార్చునట్టి లేక దానిని హానికర మగునదిగ చేయు నట్టి రీతిలో దానిని కల్తీ చేయు వారెవరైనను, ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానా తో గాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0062.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0062.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71a6fbdd2e95dd596e79becd0b8e5f88a4b6362b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0062.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +కల్తీ ఓషదుల విక్రయము + +275. ఏదేని ఓషధి యొక్క లేక ఔషధము యొక్క శక్తిని తక్కువ జేయునట్టి లేక దాని గుణమును మార్చు నట్టి లేక దానిని హానికరమగునదిగ చేయునట్టి రీతిగా కల్తీ చేయబడినదని ఎరిగియుండియు కర్తీ చేయబడని దానివలె దానిని విక్రయించు, లేక విక్రయింపజూపు లేక విక్రయమునకై పెట్టు, లేక ఔషధముగా ఏదేని ఔషధశాల నుండి దానిని ఇచ్చు, లేక కల్తీ దని తెలియని ఏ వ్యక్తి చేనైనను ఔషధముగా ఉపయోగింప చేయువారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఒక ఓషధిని వేరురకపు ఓషధిగా లేకఔషధముగా విక్రయించుట. + +276. ఏదేని ఓషధిని వేరురకపు ఓషధిగా లేక ఏదేని ఔషధమును వేరు రకపు ఔషధముగా ఎరిగియుండియు విక్రయించు, లేక విక్రయింపజూపు, లేక విక్రయమునకై పెట్టు, లేక వైద్యము కొరకు ఏదేని ఔషధశాల నుండి ఇచ్చువారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +సార్వజనిక ఊట లేక జలాశయము యొక్కనీటిని మురికిచేయుట. + +277. ఏదేని సార్వజనికమైన ఊట, లేక జలాశయము యెుక్క నీరు సాధారణముగా వాడబడు ప్రయోజనమునకు అంతగా పనికిరాకుండా చేయుటకై స్వచ్ఛందముగా అపరిశుభ్రము చేయు, లేక మురికిచేయు వారెవరైనను, మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఐదు వందల రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +వాతావరణమును ఆరొగ్యమునకు హానికరమగునట్లు చేయుట. +వా +278. ఏదేని స్థలములో, అచటికి దరిదాపుల నివసించు, లేక వ్యాపారము చేసికొను, లేక పబ్లికు మార్గమున నడచు, జన సామాన్యము యొక్క ఆరోగ్యమునకు హానికరమగునట్లు చేయుటకై అచటి వాతావరణమును స్వచ్ఛందముగా కలుషితము చేయు వారెవరైనను, ఐదు వందల రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు మార్గముపై దుడుకుగా వాహనమును నడుపుట లేక స్వారీచేయుట. + +279. మనుష్యులకు ప్రాణాపాయము కలిగించాడు,లేక ఇతర వ్యక్తి కెవరికైనను ఘాతనుగాని, హానినిగాని కలిగించగల రీతిలో అత్యంత దుడుకుగా లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని పబ్లికు మార్గము పై ఏదేని వాహనమును నడుపు, లేక స్వారీచేయు వారెవరైనను ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాలోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +జలయానమును దుడుకుగా నడుపుట. + +280. మనుష్యులకు ప్రాణాపాయము కలిగించెడు, లేక ఇతర వ్యక్తి కెవరికై నను ఘాతనుగాని హానిని గాని కలిగించగల రీతిలో దుడుకుగా లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని జలయానమును నడుపు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతొగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాకు ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +తప్పుడు వెలుగును,గుర్తును లేక బోయ్ ని ప్రదర్శించుట. + +281. ఏదేని తప్పుడు వెలుగును గుర్తును, లేక బోయ్ ని ప్రదర్శించుటవలన ఏ నావికునై నిను తప్పుదారి పట్టించ వలెనను ఉద్దేశముతో గానీ, తప్పుదారి పట్టించగలనని ఎరిగియుండి గాని, అట్లు ప్రదర్శించు వారెవరై నను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తో గాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, + +సురక్షితముగా లేనట్టి లేక మితిమీరిన బరువు ఎక్కింపబడినట్టి జలయానములో వ్యక్తిని కిరాయికి జలమార్గమున తీసికొనిపోవుట. + +282. ఏదేని జలయానము: ఎవరేని వ్యక్తికి ప్రాణాపాయము కలిగించెడు స్ఠితిలోనైనను, మితిమీరిన బరువు ఎక్కింపబడినదిగానై నను ఉన్నపుడు, ఎరిగియుండియుగాని, నిర్లక్ష్యము వలన గాని ఆ వ్యక్తిని కిరాయికి ఆ జలయానములో జలమార్గమున తీసికొనిపోవు, లేక తీసికొనిపోబడునట్లు చేయు వారెవరైనను ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు మార్గములో లేక నౌకాయాన పథములో అపాయము లేక ఆటంకము కలిగించుట. + +283. ఏదేని కార్యమును చేయుట ద్వారా గాని, తన స్వాధీనములో నున్న, లేక తన వశమునందున్న ఏదేని ఆస్తి విషయములో సరియైన జాగ్రత్త తీసికొనకుండుట ద్వారాగాని, ఏదేని పబ్లికు మార్గములో లేక నౌకాయాన పథములో ఏ వ్యక్తి కైనను అపాయమును, ఆటంకమును లేక హానిని కలిగించు వారెవరైనను రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +విషపదార్థము విషయమున నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన. + +284. ఏదేని విష పదార్థముతో మనుష్యులకు ప్రాణపాయము కలిగించెడు లేక ఏ వ్యక్తి కైనను ఘాతను గాని, హానిని గాని కలిగించగలరీతిలో దుడుకుగా, లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును చేసెడు, లేక, తన స్వాధీనములో ఉన్న ఏదేని విషపదార్థముతో మనుష్యులకు బహుశః కలుగగల ప్రాణాపాయము నివారించుటకు సరిపోవునంత జాగ్రత్తను ఆట్టి విష పదార్థము విషయములో, ఎరిగియుండియుగాని, నిర్లక్ష్యముతోగాని, తీసికొనకుండెడు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0063.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0063.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e73167e360a90b6ef1204a40516f2ec73bcce054 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0063.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +వారెవరైనను ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబదుదురు. + +నిప్పు, లేక మండునట్టి పదార్థము విషయమున నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన. + +285. నిప్పు లేక ఏదేని మండునట్టి పదార్ధముతో మనుష్యులకు ప్రాణాపాయము కలిగించెడు లేక ఏ ఇతర వ్యక్తి కైనను ఘాతనుగాని హానిని గాని కలిగించగల రీతిలో దుడుకుగా లేక, నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును చేసెడు, లేక తన స్వాధీనములో ఉన్న ఏదేని నిప్పుతో లేక ఏదేని మండు నట్టి పదార్థముతో మనుష్యులకు బహశః కలుగగల ప్రాణాపాయమును నివారించుటకు సరిపోవునంత జాగ్రత్తను ఆట్టి నిప్పు, లేక మండునటి పదార్థము విషయములో ఎరిగియుండియుగాని నిర్లక్ష్యముతో గాని, తీసికొనకుండెడు, వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల +కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రేలుడు పదార్థము విషయమున నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన. + +286. ఏదేని ప్రేలుడు పదార్థముతో మసుష్యులకు ప్రాణాపాయము కలిగించెడు. లేక, ఏ ఇతర వ్యక్తి కైనను ఘాతనుగాని, హానిని గాని కలిగించగల రీతిలో దుడుకుగా, లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును చేసెడు, + +లేక, తన స్వాధీనములో ఉన్న ఏదేని ప్రేలుడు పదార్ధముతో మనుష్యులకు బహుశ: కలుగగల ప్రాణాపాయము నివారించుటకు సరిపోవునంత జాగ్రత్తను అట్టి పదార్థము విషయములో ఎరిగియుండియు గాని నిర్లక్యము తో గాని, తీసికొనకుండెడు, + +వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +యంత్రసామగ్రి విషయమున నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన, + +287. ఏదేని యంత్రసామాగ్రితో, మనుష్యులకు ప్రాణాపాయము కలిగించెడు, లేక ఏ ఇతర వ్యక్తికైనను ఘాతనుగాని, హానిని గాని కలిగించగల రీతిలో దుడుకుగా లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును చేసెడు, + +లేక, తన స్వాధీనములో ఉన్న, లేక తన వశమునందున్న ఏదేని యంత్రసామాగ్రితో మనుష్యులకు బహుశః కలుగగల ప్రాణాపాయము నివారించుటకు సరిపోవునంత జాగ్రత్తమ ఆట్టి యంత్ర సామాగ్రి విషయములో ఎరిగి యుండియు గాని నిర్లక్ష్యముతోగాని, తీసికొనకుండెడు, + +వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +కట్టడమును పడగొట్టు,లేక మరమ్మతుచేయు విషయమున నిర్లక్ష్యం ప్రవర్తన, + +288. ఏదేని కట్టడమును పడగొట్టుటలో, లేక మరమ్మతు చేయుటలో ఆ కట్టడముగాని, దానిలో ఏదేని భాగముగాని పడిపోవుట వలన మనుష్యులకు బహుశ: కలుగగల ప్రాణాపాయము నివారించుటకు సరిపోవునంత జాగ్రత్తను ఎరిగియుండియుగాని, నిర్లక్ష్యముతో గాని, ఆ కట్టడము విషయములో తీసికొనకుండెడు వారెవరైనను ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, + +జంతు వషయమున నిర్లక్ష్య ప్రవర్తన. + +289. తన స్వాధీనమునందున్న ఏదేని జంతువు మూలముగా మనుష్యులకు బహుశః కలుగగల ప్రాణాపాయమును గాని, ఏదేని దారుణ ఘాతనుగాని నివారించుటకు సరిపోవునంత జాగ్రత్తను ఎరిగియుండియు లేక నిర్లక్ష్యముతో, అట్టి జంతువు విషయములో తీసికొనకుండెడు వారెవరైనను, ఆరు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +అన్యథా నిబంధనలు లేని సందర్భములలో పబ్లికు న్యూ సెన్సు చేసినందుకు శిక్ష + +290. శిక్షకై ఈ స్మృతిలో అన్యథా నిబంధనలు లేని ఏ సందర్భములో నై నను పబ్లికు న్యూ సెన్సు చేయు వారెవరైనను రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +న్యూ సెన్సును కొన సాగించరాదని వ్యాదేశము ఇచ్చిన పిమ్మట దానిని కొనసాగించుట. + +291. న్యూ సెన్సును మరల కలిగించరాదని, లేక కొనసాగించ రాదని వ్యాదేశమును శాసనసమ్మత ప్రాధికారము గల ఏ పబ్లికు సేవకుడై నను ఇచ్చిన మీదట, అట్టి న్యూ సెన్సును మరల కలిగించు, లేక కొనసాగించు వారెవరైనను ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాపముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0064.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1a307f9572f469b5c1533fba6099d4a61a35ef47 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,23 @@ +అశ్లీ లకరమైన పుస్తకములు మున్నగు వాటి విక్రయము మొదలగునవి. + +292. (1) ఉపపరిచ్ఛేదము (2) నిమిత్తము ఒక పుస్తకమును, కరపత్రమును, పత్రికను, వ్రాతను, రేఖా చిత్రమును, వర్ణ చిత్రమును, రూపణమును, ఆకృతిని లేక ఏదేని ఇతర వస్తువును, అది కామాతురతను కలిగించు నదైనచో, కామ వాంఛలను ప్రేరేపించునదైనచో, లేక దాని ప్రభావముగాని +( అది రెండు లేక అంత కెక్కువ విభిన్నాంశములతో కూడినదైనయెడల) ఏదేని ఒక అంశపు ప్రభావముగాని, మొత్తముగా తీసికొనబడినపుడు దాని +ప్రభావము గాని అన్ని సందర్భములను బట్టి అందలి, లేక అందు పొందుపరచిన విషయమును చదువగల, చూడగల లేక వినగల వ్యక్తులను దుర్నీతిపరులుగను, అవినీతిపరులుగను చేయు వైఖరిగలదైనచో, అశ్లీలకరమై నదిగా భావించవలెను. + +(2) (ఏ) ఏదేని అశ్లీ ల కరమైన పుస్తకమును, కరపత్రమును, పత్రికను, రేఖా చిత్రమును, వర్ణ చిత్రమును, రూపణమును, ఆకృతిని, లేక ఏదేని ఇతర అశ్లీలకరమైన వస్తువును, అది ఏదైనప్పటికిని విక్రయించు, కిరాయికిచ్చు, పంచి పెట్టు, బహిరంగముగ ప్రదర్శించు లేక ఏ రీతిగ నైనను ప్రచారములో పెట్టు, లేక విక్రయించుటకు, కిరాయి. కిచ్చుటకు, పంచి పెట్టుటకు, బహిరంగముగ ప్రదర్శించుటకు, లేక ప్రచారములో పెట్టుటకు దానిని రచించు, తయారుచేయు, తన స్వాధీనము నందు కలిగియుండు, లేక + +(బి) ఏదేని అశ్లీ లకరమైన వస్తుపు, పైన చెప్పబడిన ఏ ప్రయోజనము కొరకై నను విక్రయింపబడునని,కిరాయి కీయబడునని, పంచి పెట్టబడునని, లేక బహిరంగముగ ప్రదర్శింపబడునని, లేక ఏ రీతిగనై నను ప్రచారములో పెట్టబడునని ఎరిగియుండిగాని, అట్లు విశ్వసించుటకు కారణముండిగాని, అట్టి వస్తువును దిగుసుతి చేయు, ఎగుమతి చేయు లేక రవాణాచేయు, లేక + +(సీ) పైన చెప్పబడిన ఏ ప్రయోజనము కొరకై నను అశ్లీ లకరమైన వస్తువులు ఏవై నను చేయబడునని, తయారు చేయబడునని, కొనబడునని, ఉంచబడునని, దిగుమతి చేయబడునని, ఎగుమతి చేయబడునని, రవాణా చేయుబడునని, బహిరంగముగ ప్రదర్శింపబడునని, లేక ఏ రీతిగవైనను ప్రచారములో పెట్టబడునని ఏ వ్యాపార సరళిలో తనకు తెలియ వచ్చినదో, లేక విశ్వసించుటకు కారణము కలిగినదో అట్టి ఏ వ్యాపారము నందైనను పాల్గొను, లేక దాని నుండి లాభములు పొందు లేక, + +(డీ) ఎవరేని వ్యక్తి ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధమగు నట్టి ఏ కార్యమునై నను చేయుచున్నాడని గాని చేయుటకు సిద్ధముగ నున్నాడనిగాని అట్టి అశ్లీ లకరమైన వస్తువును దేనినైనను ఏ వ్యక్తి నుండి యైనను, ఏ వ్యక్తి ద్వారానైనను సేకరింప వచ్చునని గాని, ప్రకటన చేయు, లేక ఏ పద్ధతుల ద్వారానై నను తెలియజేయు, లేక, + +(ఈ) ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధమగుపట్టి ఏదేని కార్యమును చేయజాపు, లేక చేయుటకు + +ప్రయత్నించు, వారెవరైనను, మొదటి దోష, స్థాపనకై రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోను, రెండు వేల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోను శిక్షింపబడుదురు, మరియు రెండవ లేక, ఆ తరువాతి దోషస్థాపన జరిగిన సందర్భములో ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోను, ఐదువేల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో కూడాను శిక్షింపబడుదురు. + +మినహాయింపు :-ఈ పరిచ్ఛేదము ఈ క్రింది వాటికి విస్తరించదు :-- + +(ఏ) (i) దేని ప్రచురణము వలన విజ్ఞాన శాస్త్రము, సాహిత్యము, కళ, విద్వత్తు , లేక ప్రజానీకమునకు సంబంధించిన ఇతర విషయముల యొక్క హితము పెంపొందింప బడునను ఆధారము పై ప్రజా శ్రేయస్సు దృష్ట్యా అట్టి ప్రచురణము సమర్థ నీయమని రుజువు పరచ బడునో అట్టి ఏదేని పుస్తకము, కరపత్రము, పత్రిక, వ్రాత, రేఖాచిత్రము, వర్ణ చిత్రము, రూపణము, లేక ఆకృతి, లేక, + +(ii ) ఏది మత ప్రయోజనముల కొరకై సద్భావ పూర్వకముగా భద్రపరచబడునో, లేక ఉపయోగింపబడునో అట్టి ఏదేని పుస్తకము, కరపత్రము, పత్రిక, వ్రాత, రేఖాచిత్రము, పర చిత్రము, రూపణము, లేక ఆకృతి, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0065.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41539c3391cef1109462b3d30996dd62300f9a9b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +(బి) (i) ప్రాచీన స్మారక చిహ్నములు మరియు పురాతత్త్వ స్థలముల అవశేషముల చట్టము, 1958 (1958లోని 24వ చట్టము ) యొక్క భావములోని ఏదేని ప్రాచీన స్మారక చిహ్నము పై గాని దానిలో గాని, + +(ii) ఏదేని దేవాలయము పై గాని, విగ్రహముల ఉరేగింపు కొరకై ఉపయోగింపబడు లేక ఏదేని మత ప్రయోజనము కొరకు భద్రపరచబడు లేక ఉపయోగింపబడు ఏదేని రథము పై గాని, దానిలో గాని + +శిల్పముగా మలచబడిన, చెక్కబడిన, రంగులతో చిత్రింపబడిన, లేక వేరు విధముగ రూపొందింపబడిన ఏదేని రూపణము. + +లేబ్రాయపు వ్యక్తులకు అశ్లీలకరమైన వస్తువులను విక్రయించుట మొదలగునవి. + +293. ఇరువది సంవత్సరముల లోపు వయసు గల ఏ వ్యక్తి కై నసు పై కట్ట కడపటి పరిచ్ఛేదములో నిర్దేశింపబడి నట్టి ఏదేని అశ్లీ లకరమైన వస్తువును విక్రయించు, కిరాయికిచ్చు, పంచి పెట్టు, ప్రదర్శించు లేక ప్రచారమునందు పెట్టుటలో అందజేయు, లేదా ఆట్లు జేయజూపు, లేక అట్లు చేయ ప్రయత్నించు వారేవరైనను మొదటి దోష స్థాపన పై మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోను, రెండు వేల రూపాయల దాక ఉండగల జుర్మానా తోను, రెండవ లేక తరువాతి దోషస్థాపన జరిగిన సందర్భములో ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోను, ఐదు వేల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో కూడను, శిక్షింపబడుదురు. + +అశ్లీ లకరమై నకార్యములు మరియు పాటలు, + +294. ఇతరులకు చికాకు కలుగునట్లుగా – + +(ఏ) ఏదేని బహిరంగ స్థలములో ఏ అశ్లీ లకరమై న కార్యము నై నను చేయు, + +(బీ) ఏదేని బహిరంగ స్థలములో గాని దానికి సమీపమున గాని ఏవేని అశ్లీ లకరమైనట్టి పాటలనుపాడు, కథా గేయములను పఠించు, మాటలను ఉచ్చరించు, వారెవరైనను మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +లాటరీ కార్యాలయమును ఏర్పరచుకొనుట, + +294. ఎ రాజ్య లాటరీ, లేక రాజ్య ప్రభుత్వము ప్రాధికారమొసగిన లాటరీ కానట్టి లాటరీని నడుపు నిమిత్తము ఏదేని కార్యాలయమును లేక స్థలమును ఏర్పరచుకొనియుండు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +మరియు అట్టి ఏ లాటరీలో నై నను ఏదేని టికెట్టును, చీటీని, అంకెను లేక బొమ్మను తీయుటకు సంబంధించు నట్టి లేక వర్తించునట్టి ఏదేని సంఘటన, లేక ఆనిశ్చత పరిస్థితిపై ఆధారపడి ఏ వ్యక్తి యొక్క మేలు కొరకైనను ఏదేని సొమ్ము చెల్లించుటకు, లేక ఏదేని సరుకులను అందజేయుటకు, లేక ఏదేని పనిని చేయుటకు లేక ఏదేని పనిని చేయకుండుటకు ప్రతిపాదనను దేనినైనను ప్రచురించు వారెవరై సను, ఒక రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + + + +ఏ వర్గమువారి మతమునైనను అవమాన పరచవలెనను ఉద్దేశముతో ఆరాధనా స్థలమును పాడు చేయుట లేక అపవిత్రము చేయుట + +295. ఏ వర్గమువారి మతమునై నను అవమానపరచనలెనను ఉద్దేశముతో గాని, ఏ వర్గమువారైనను తమ మతమును అవమాన పరచినట్లు భావించగలరని తెలిసియుగాని, ఏదేని ఆరాధనా స్థలమును, లేదా ఏ వర్గము వారైనను పవిత్రమైనదిగా భావించు ఏదేని వస్తువును నాశముచేయు, పాడు చేయు, లేక అపవిత్రముచేయు వారెవరై నను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసము తో గాని, జుర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్టింపబడుదురు. + +ఏ వర్గమువారి మతమునైనను, మత విశ్వాసముల నైనను అవమానపరచుట ద్వారా మత విషయకముగా వారి మనస్సుకు బాధ కలిగించు ఉద్దే శముతో బుద్ది పూర్వకమైన, విద్వేష పూర్వకమైన కార్యములు చేయుట + +295-ఏ. మత విషయకముగా భారతీయ పౌరులలో ఏదేని వర్గము వారి మనస్సుకు బాధ కలగించవలెనని బుద్ధిపూర్వకముగా, విద్వేషపూర్వకమైన ఉద్దేశముతో ఆ వర్గమువారి మతమునైనను, మత విశ్వాసములనైనను, పలికినట్టి, లేక వ్రాసినట్టి మాటల ద్వారాగాని, సంజ్ఞ లద్వారా గాని, దృశ్యరూపణముల ద్వారా గాని, అన్యధాగాని అవమానపరచు, లేక అవమాన పరచుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0066.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..902031baa96dc942cd7310fc5e12d683f6ac495f --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,28 @@ +మత సమావేశమునకు విఘ్నము కలుగజేయుట. + +296. మతసంబంధమైన ఆరాధనను గాని, మతసంస్కారములను గాని శాసన సమ్మతముగా నిర్వర్తించు కొనుచున్న ఏదేని సమా వేశమునకు స్వచ్ఛందముగా విఘ్నము కలుగజేయు వారెవరైనను ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింప బడుదురు. + +స్మశానవాటికలు స్మశానవాటికలు అక్రమముగ ప్రవేశించుట + +297. ఏ వ్యక్తి మనస్సునైనను నొప్పించవలెననెడి లేక ఏ వ్యక్తి మతమునైనను అవమానపరచవలెననెడి ఉద్దేశముతోగాని, తద్వారా ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క మనస్సు నొప్పించబడగలదని లేక ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క మతము అవమానపరచబడగలదని ఎరిగియుండియు, + +ఏదేని ఆరాధనా స్ఠలము నందైనను, ఏదేని స్మశానవాటిక పై నై నను అంత్య క్రియలను జరుపుటకై లేక మృతుల అవశేషములను భద్రముగానుంచుటకై కేటాయింపబడిన ఏదేని స్థలము పై నైనను అక్రమముగ ప్రవేశించు లేక ఏ మనుష్య శవమునై నను ఆవజ్ఞకు గురిచేయు, లేక అంత్య క్రియలను జరుపుట కొరకు సమావేశమైన ఏ వ్యక్తులకైనను విఘ్నము కలిగించు వారెవరైనను ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి ఇంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +మత విషయకముగా మనస్సు నొప్పించు ఉద్దేశముతో బుద్ది పూర్వకముగా మాట అనుట మొదలగునవి. + +298. మత విషయకముగా ఎవరేని వ్యక్తి మనస్సును నొప్పించవలెనను ఉద్దేశముతో బుద్ధి పూర్వకముగా ఆవ్యక్తి వినునట్లు ఏవేని మాటలను అను, లేక ఏదేని ధ్వనిని చేయు, లేక ఆ వ్యక్తి కి కనపడునట్లు ఏదేని సైగ చేయు, లేదా ఏదేని వస్తువును ఉంచు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడుదురు. + +అపరాధిక మానవ వధ. + +299. మరణము కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో లేక మరణమును కలిగించగల శారీరక హానిని కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో ఒక కార్యమును చేయుట ద్వారా గాని, అట్టి కార్యమువలన ఆ మరణము కలిగించగలనని ఎరిగియుండి ఆ కార్యమును చేయుటద్వారా గాని, మరణమును కలుగజేయు వారెవరైనను ఆపరాధిక మానవవధ అను అపరాధమును చేసిన వారగుదురు. + +(ఏ) 'ఏ' అను నతడు మరణమును కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, మరణము కలుగగలదని ఎరిగియుండిగాని, ఒక +గొయ్యిని పుల్లలతోను, గడ్డి తోను కప్పును. 'జడ్' ఆ నేల గట్టి దేనని విశ్వసించుచూ దాని పై నడచివెళ్లి గోతిలో పడి చనిపోవును. ఏ ఆపరాధిక మానవవధ ఆను అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(బి) 'జడ్' ఒక పొదవెనుక ఉన్నాడని 'ఏ' కు తెలియును. 'బి' కి ఆది తెలియదు. 'జడ్' కు మరణము కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక మరణము కలుగగలదని తెలిసియుండియు, 'ఏ' ఆ పొదవై పు కాల్పులు జరుపుమని 'బీ' ని ప్రేరేపించును. కాల్పులు జరిపి 'జడ్' ను చంపును. ఇచట 'బి' ఎట్టి అపరాధమును చేసినవాడు కాకపోవచ్చును కాని, 'ఏ' ఆపరాధిక మానవవధ అను అపరాధమును చేసిన వాడగును. + +(సి) ఒక కోడిని చంపి దానిని దొంగిలించవలెనను ఉద్దేశముతో 'ఏ' దాని పై తుపాకి కాల్చి, పొదవెనుక ఉన్నట్టి 'బి' ని చంపును, కాని ఆతడు అచట ఉన్నాడని 'ఏ' కు తెలియదు. ఇచట 'ఏ' శాసనవిరుద్ధమైన కార్యమును చేయుచుండినప్పటికినీ, అతనికి 'బీ' ని చంపవలెనను ఉద్దేశములేదు. మరణము కలుగగలదని తాను ఎరిగియున్నట్టి కార్యమును చేసి అతడు మరణము కలిగించలేదు. అందువలన 'ఏ' ఆపరాధిక మానవవధ అను అపరాధమును చేయలేదు. + +విశదీకరణము 1 :-ఎవరేని వ్యక్తి, అస్వస్థత, రోగము లేక శారీరక దౌర్బల్యముతో బాధపడుచున్న మరోక వ్యక్తి కి శారీరక హానిని కలుగజేసి తద్వారా ఆ మరొక వ్యక్తి త్వరగా మరణించునట్లు చేసినచో, అతడు మరణమును కలుగజేసినట్లు భావించవలెను. + +విశదీకరణము 2:-శారీరక హానిద్వారా మరణము కలుగజేయబడిన యెడల, సరియైన వైద్యోపచారముల నైపుణ్యముగల చికిత్స జరిపి యుండినచో మరణము నివారింపబడి యుండెడిదైనప్పటికీ, అట్టి శారీరక హాని కలుగజేసిన వ్యక్తి ఆ మరణమును కలుగజేసినట్లు భావించవలెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0067.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..038185d26b88d1da3254261c98acba3b5c7ec4c9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0067.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +విశదీకరణము 3: తల్లి గర్భమునందున్న బిడ్డకు మరణమును కలుగజేయుట మానవవధ కాదు. కాని ప్రాణముతో ఉన్న బిడ్డకు ఆ బిడ్డ శ్వాస పీల్చకున్నప్పటికిని, లేక పూర్తిగా బయటపడనప్పటికిని, ఆ బిడ్డ యొక్క శరీర భాగము ఏదైనా బయటకు వచ్చియుండినచో, ప్రాణముతోయున్న బిడ్డ కు మరణము కలుగజేసిన అది అపరాధిక మానవవధ కావచ్చును. + +హత్య, + +300. ఇందు ఇటు పిమ్మట మినహాయింపబడిన కేసులలో తప్ప, మరణమును కలుగజేసిన కార్యము, మరణ +మును కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో చేయబడినచో, లేక-- + +రెండవది:—ఆ కార్యము కీడు కలిగింపబడిన వ్యక్తి కి మరణము కలిగించగలదని అపరాధికి తెలిసియున్నట్టి +శారీరక హానిని కలిగించు ఉద్దేశముతో చేయబడినదైనచో, లేక— + +హత్య, + +మూడవది:—ఆ కార్యము ఏ వ్యక్తి కైనను శారీరక హానిని కలుగజేయ వలెనను ఉద్దేశముతో చేయబడియుండి కలుగజేయ ఉద్దేశింపబడినట్టి శారీరక హాని మరణమును కలుగజేయుటకు సహజముగా సరిపోవునంతదైనచో, లేక-- + +నాల్గవది: ఆ కార్యము మరణమునుగాని, మరణమును కలిగించగల శారీరక హానినిగాని, బహుశ: కలుగజేయ జాలునంతటి ఆసన్నమైన అపాయముతో కూడినదని ఆ కార్యము చేయు వ్యక్తి కి తెలిసియుండి మరణమునుగాని, పైన చెప్పినటువంటి హానినిగాని కలుగజేయు ముప్పుకు గురిచేయుటకు కారణమేదియు లేకుండగనే, అతడు అట్టి కార్యమును చేసినచో ఆపరాధిక మానవవధ హత్య అగును. + +(ఏ) 'జడ్'ను చంపవలెనను ఉద్దేశముతో 'ఏ' అతనిని షూట్ చేయును. తత్పరిణామముగా 'జడ్' మరణించును. 'ఏ' హత్య చేసినవాడగును. + +(బి) ఒక దెబ్బలోనే మరణము సంభవించునంతటి వ్యాధితో 'జడ్' బాధపడుచున్నాడని తెలిసియుండియు 'ఏ' శారీరక హానిని కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో 'జడ్' ను కొట్టును. ఆ దెబ్బవలన 'జడ్' మరణించును. ఆ దెబ్బ, సహజముగ ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తి కి మరణమును కలిగించునంతటిది కాకున్నను, 'ఏ' హత్య చేసిన వాడగును. కాని 'జడ్' ఏదేని వ్యాధితో బాధపడుచున్నాడని తెలియక, సహజముగ ఆరోగ్యవంతుడైన వ్యక్తి కి మరణమును కలిగించలేని దెబ్బ కొట్టినచో, ఇచట 'ఏ' శారీరక హాని కలుగ జేయుటకు ఉద్దేశించినప్పటికిని, మరణము కలిగించు ఉద్దేశము గాని, సహజముగా మరణము కలిగించగల శారీరక హానిని కలిగించు ఉద్దేశము గాని అతనికి లేకుండినచో, ఆతడు హత్య చేసిన వాడు కాదు. + +(సీ) సహజముగా ఒక మనిషికి మరణమును కలిగించు నంతగా 'జడ్' ను కత్తితో గాని, దుడ్డు కర్రతో గాని 'ఏ' ఉద్దేశపూర్వకముగా గాయపరచును. తత్పరిణామముగా 'జడ్' మరణించును. ఇచట 'జడ్' కు మరణము కలిగించవలెనను ఉద్దేశము 'ఏ' కు లేకుండినప్పటికిని 'ఏ' హత్య చేసిన వాడగును. + +(డీ) కారణమేదియు లేకుండగనే 'ఏ' వ్యక్తుల గుంపు పై బారు చేసిన ఫిరంగిని ప్రేల్చి, అందులో ఒకరిని చంపును. ప్రత్యేకముగా ఏ వ్యక్తినై నను చంపవలెనని ముందు పన్నుగడ ఏదియు 'ఏ' కు లేక పోయినప్పటికిని, ఆతడు హత్య చేసిన వాడగును. + +ఆపరాధిక మానవ వధ ఎప్పుడు హత్య కాదు. + +మినహాయింపు 1:—అపరాధి తీవ్ర, ఆకస్మిక ప్రకోపనమునకు లోనై తనను తాను అదుపులో పెట్టుకొనగల శక్తిని కోల్పోయినప్పుడు, ప్రకోపనము కలిగించిన వ్యక్తి కి మరణమును కలుగజేసినచో, లేక పొరపాటు వలన గాని, దుర్ఘటన వలన గాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కి మరణమును కలుగజేసినచో, ఆపరాధిక మానవవధ హత్య కాదు. + +పై మినహాయింపు యీ క్రింది మినహయింపులకు లోబడియుండును: + +మొదటిది :—ఆ ప్రకోపనము, ఏ వ్యక్తినైనను చంపుటకు, లేక ఏ వ్యక్తి కై నను కీడు కలుగజేయుటకు ఒక సాకుగా, అపరాధియే కోరితెచ్చుకొనినదిగా గాని, అపరాధియే స్వచ్ఛందముగా కలిగించిన ప్రకోవవా పనితమై నదిగా గాని అయి ఉండరాదు. + +రెండవది :- ఆ ప్రకోపనము, శాసనమును పాటించుటలో చేయబడిన దేనివల్ల నైనను, పబ్లికు సేవకునియొక్క అధికారములను శాసన సమ్మతముగా వినియోగించుటలో అట్టి పబ్లికు సేవకునిచే చేయబడిన దేనివల్ల నైనను కలిగించబడినదై ఉండరాదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0068.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0068.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26e2b53a5544a7718af918561184b8d0a13a5fc6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0068.txt" @@ -0,0 +1,21 @@ +మూడవది :---ఆ ప్రకోపనము, స్వయం రక్షణ హక్కునుశాసన సమ్మతముగా వినియోగించుకొనుటలో చేయబడిన దేనివలననైనను కలిగించబడినదై ఉండరాదు. + +విశదీకరణము :- ఆ ప్రకోపనము, అపరాధమును హత్యకాకుండచేయుటకు, సరిపోవునంత తీవ్రమైనది,ఆకస్మికమైనది అగునా అనునది సంగతిని గూర్చిన ప్రశ్న అగును. + +(ఏ) 'జడ్' కల్పించిన ప్రకోపనము వలన ఆవేశము చెంది, 'ఏ' ఉద్రేకముతో 'జడ్' యొక్క బిడ్డ యైన 'వై' ని ఉద్దేశ పూర్వకముగా చంపును. ఆ ప్రకోపనము, ఆ బిడ్డ కలిగించినది కానందునను ఆ ప్రకొపనము మూలముగ ఒక కార్యమును చేయుటలో దుర్ఘటన వలనగాని, దురదృష్టము వలన గాని ఆ బిడ్డకు మరణము కలుగనందునను, ఇది హత్య అగును. + +(బి) తీవ్రము, ఆకస్మికమునైన ప్రకోపనమును 'ఏ' కు 'వై' కలుగజేయును. ఈ ప్రకోపనముచే, 'ఏ' కు సమీపము నందే ఉన్నను కనుచాటుగా ఉన్న 'జడ్' ను చంపవలెనను ఉద్దేశము లేకయే, తన్మూలముగా ఆతడు చావగలడని తెలియకయే, 'ఏ' “వై” పై పిస్తోలును కాల్చును, 'జడ్' ను 'ఏ' చంపును. ఇచట “ఏ' హత్య చేయలేదు, కాని అపరాధిక మానవవధను మాత్రము చేసిన వాడగును. + +(సీ) 'జడ్' అను ఒక బెయిలిఫ్ శాసన సమ్మతముగా 'ఏ' ను అరెస్టు చేసినాడు, అరెస్టు వలన అకస్మాత్తుగా కలిగిన తీవ్రమైన ఉద్రేకములో 'ఏ' 'జడ్' ను చంపును. పబ్లికు సేవకుడు తన అధికారమును వినియోగించుటలో చేసిన పనిద్వారా ఈ ప్రకోపనము కలుగజేయబడినందున, ఇది హత్య అగును. + +(డీ) 'జడ్ ' అను మేజి స్టేటు సమక్షమున 'ఏ' సాక్షిగా హాజరగును. 'ఏ' ఇచ్చిన వాజ్మూలములో ఒక్క మాటను కూడ తాను విశ్వసించుట లేదనియు 'ఏ' తప్పుడు సాక్ష్యమునిచ్చి నాడనియు 'జడ్' అనును. ఈ మాటలవలన అకస్మాత్తు గా 'ఏ' ఉద్రిక్తుడై 'జడ్' ను చంపును. ఇది హత్య అగును. + +(ఈ) 'జడ్' యొక్క ముక్కునుపట్టి లాగుటకు 'ఏ' ప్రయత్నించును. తన్నివారణ కై 'జడ్' స్వయం రక్షణ హక్కును వినియోగించు కొనుటలో 'ఏ'ను నొక్కి పట్టు కొనును. తత్ పరిణామముగా ఆకస్మాత్తుగా కలిగిన తీవ్రమైన ఉద్రేకములో 'ఏ' 'జడ్' ను చంపును. స్వయం రక్షణ హక్కును వినియోగించు కొనుటలో చేసిన పనిద్వారా ఈ ప్రకోపనము కలుగజేయబడినందున, ఇది హత్య అగును. + +(ఎఫ్) 'బీ' ని 'జడ్' కొట్టును. 'బి' ఈ ప్రకోపనము వలన ఆవేశముతో ఆగ్రహా పేతుడగును. అక్కడే ఉన్న 'ఏ', 'బీ' యొక్క ఆగ్రహమును స్వప్రయోజనమునకు ఉపయోగించుకొనవలెననియు, అతనిచే, 'జడ్' ను చంపించ వలెననియు ఉద్దేశించి తన్నిమిత్తమై 'బీ' చేతికి కత్తిని అందించును. 'బీ' ఆ కత్తితో 'జడ్' ను చంపును. ఇచ్చట 'బీ' ఆపరాధిక మానవవధను మాత్రమే చేసియుండవచ్చును. కాని 'ఏ' హత్య చేసిన వాడగును. + +మినహాయింపు 2:-- శరీరమును లేక ఆస్తి నిగురించి స్వయంరక్షణ హక్కును అపరాధి సద్భావపూర్వకముగా వినియోగించుకొనుటలో శాసనరీత్యా తనకు ఈయబడిన అధికారమును అతిక్రమించి, పూర్వచింతన లేకుండను అట్టి రక్షణ హక్కు నిమిత్తమై అవసరనుగు దానికంటే ఎక్కువ కీడును కలుగజేయవ లెనను ఉద్దేశమేదియు లేకుండనుఎవరి పై అట్టి రక్షణ హక్కును వినియోగించుకొనుచున్నాడో ఆ వ్యక్తి కి మరణమును కలిగించినచో, ఆపరాధిక మానవవధ హత్య కాదు. + +దారుణమైన ఘాతకలుగునటుల కాకుఁడ, గుర్రపు కొరడాతో 'జడ్' 'ఏ' ను కొట్టుటకు 'జడ్' ప్రయత్నించును. ఏ' పిస్తోలును బయటకు తీయును. 'జడ్' దౌర్జన్యమును కొనసాగించుచుండును. 'ఏ' తాను గుర్రపు కొరడా దెబ్బలను తప్పించుకొనుటకు వేరు మార్గము లేదని సద్భావ పూర్వకముగా విశ్వసించి, 'జడ్' ను పిస్తోలుతో కాల్చి చంపును, “ఏ' హత్య చేయలేదు, కాని ఆపరాధిక మానవవధను మాత్రమే చేసిన వాడగును. + +మినహాయింపు 3:—ఆపరాధిక మానవవధ చేసిన అపరాధి, తాసు పబ్లికు సేవకుడుగా ఉండి, లేక న్యాయపాలన నిర్వహణ కై వ్యవహరించుచున్న పబ్లికు 'సేవకునికి తోడ్పడుచుండి, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగా తన కర్తవయమును తగు రీతిగా నిర్వహించుటకు శాసనసమ్మతమై నదనియు, ఆవశ్యకమై నదనియు తాను సద్భావముతో విశ్వసించి మరణము కల్పించబడిన వ్యక్తి పట్ల పగ లేకుండను, శాసన రీత్యా తనకు ఈయబడిన అధికారములను అతిక్రమించి ఒక కార్యమును చేయుట ద్వారా మరణమును కలుగజేసినచో ఆపరాధిక మానవవధ హత్యకాదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0069.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0069.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5f5d6c6b4700f247f275e4e067c8dac8272318e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0069.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +మినహాయింపు 4:-అపరాధిక మానవవధ చేసిన అపరాధి అకస్మాత్తుగా తటస్థించిన కలహమువల్ల అకస్మాత్తుగా జరిగిన కొట్లాటలోని ఉద్రేకముతో మండిపడి పూర్వచింతన లేకుండా, ఆ అవకాశమును దుర్వినియోగ పరచకుండా లేక క్రూరముగ గాని. అసాధారణముగ గాని ప్రవర్తించకుండా అపరాధిక మానవవధ చేసినచో ఆ అపరాధిక మానవవధ హత్యకాదు. + +విశదీకరణము :— అట్టి సందర్భములలో ఏ పక్ష మువారు ప్రకోపమును కలిగించినారు అనునది, లేక ప్రప్రథమముగా దౌర్జన్యము చేసినారు. అనునది ముఖ్యాంశము కాదు. + +మినహాయింపు 5:—మరణము కలిగింపబడిన వ్యక్తి వయస్సులో పదునెనిమిది సంవత్సరములు దాటిన వాడై యుండి తన సమ్మతితోనే మరణమునకుగాని, మరణము కలుగగల ముప్పునకు గాని గురిచేయబడినపుడు అపరాధిక మానవవధ హత్యకాదు. + +'ఏ' స్వచ్ఛందనముగా తన ప్రేరణ వలన పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల వ్యక్తి యైన 'జడ్' ను ఆత్మహత్య చేసికొనునట్లు చేయును. ఇచట 'జడ్' లేబ్రాయపు వాడై నందున తన మరణమునకు సమ్మతినిచ్చుటకు అసమర్థుడై యుండును. కావున "ఏ" హత్యా దుష్ప్రేరణ చేసినవాడగును. + +మరణము కలిగించుటకు ఉద్దేశింపబడిన వ్యక్తికి కాక ఇతర వ్యక్తికి మరణము కలిగించుటద్వారా అపరాధిక మానవ వధ + +301. మరణము కలిగించుటకు తాను ఉద్దేశించియుండి, లేక మరణము కలుగగలదని ఎరిగియుండి, ఒక వ్యక్తి ఏపనినై నను చేయుట ద్వారా, మరణము కలిగింపవలెనని తాను ఉద్దేశించియుండనట్టి లేక మరణము కలుగగలదని తాను ఎరిగియుండనట్టి ఏ వ్యక్తి కై నను మరణమును కలిగించుట ద్వారా అపరాధిక మానవవధను చేసినచో, ఆ అపరాధిచే చేయబడిన అపరాధిక మానవవధ, అతడు ఏ వ్యక్తికి మరణము కలిగించుటకు ఉద్దేశించి యుండెనో లేక మరణము కలుగగలదని ఎరిగియుండెనో ఆ వ్యక్తి కి మరణము కలిగియుండినచో, అది ఎట్టి రకపుదై యుండెడిదో అట్టి రకపుదే అగును. + +హత్య చేసినందుకు శిక్ష. + +302. హత్యచేయు వారెవరైనను, మరణదండనతో గాని, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జూర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +యావజ్జీవ ఖైదీ హత్య చేసినందుకు శిక్ష, + +303. యావజ్జీవ కారావాస దండనోత్త రువు ఈయబడియుండి, హత్యచేయువారెవరై నను మరణదండనతో శిక్షింపబడుదురు. + +హత్య కానట్టి అపరాధిక మానవ వధ చేసినందుకు శిక్ష. + +304. హత్య కానట్టి ఆపరాధిక మానవవధ చేయు వారెవరై నను మరణమును కలుగజేసినట్టి కార్యమును మరణము కలిగించవలెనను, లేక మరణము కలిగించగల శారీరక హానిని కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో చేసియుండినచో యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింప బడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు : + +లేక, ఆకార్యముచేయుటవలని మరణము కలుగగలదని ఎరిగి యుండి, మరణము కలిగించవలెననియైనను, మరణము కలిగించగల శారీరక హాని కలిగించవలెననియైనను ఉద్దేశమేదియు లేకుండ, ఆ కార్యమును చేసియుండినచో, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +నిర్లక్ష్యముతో మరణము కలుగజేయుట. + +304-ఏ. ఆపరాధిక మానవవధ కాకుండా, తొందరపాటుతో లేక నిర్లక్ష్యముతో కూడిన ఏదేని కార్యము చేయుటద్వారా, ఏ వ్యక్తి కైనను మరణము కలుగజేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +బిడ్డను లేకఉన్మతు డైన వ్యక్తిని ఆత్మహత్య చేసికొనుటకు దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +305. పదునెనిమిది సంవత్సముల లోపు వయస్సుగల ఏ వ్యక్తి యైనను, ఉన్మత్తుడగు ఏ వ్యక్తి యైనను, మతి బ్రమణముగల ఏ వ్యక్తి యైనను, జడుడు ఎవరైనను, లేక త్రాగుడు మత్తులో ఉన్న ఏ వ్యక్తి యైనను, ఆత్మహత్య చేసికొనినయెడల, అట్టి ఆత్మహత్య చేసికొనుటకు దుష్ప్రేరణ చేయువా రెవరై నను మరణ దండనతో గాని, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని పది సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +ఆత్మహత్య చేసికొనుటకు దుష్ప్రేరణ చేయుట. + +306. ఏ వ్యక్తి యై నను ఆత్మహత్య చేసికొనినచో, అట్టి ఆత్మహత్య చేసికొనుటకు దుష్ప్రేరణ చేయు వారెవరైనను పది సంవత్సముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0070.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ec8d219fbe813567101e69a87b0727345959e75 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +హత్యా ప్రయత్నము. + +307. ఎవరై నను ఎట్టి ఉద్దేశముతో లేక ఎట్టి ఎరుకతో మరియు ఎట్టి పరిస్థితులలో ఏదేని కార్యమును చేసి మరణమును కలుగజేసియుండినచో అతడు హత్యచేసిన దోషియై యుండెడివాడా, అట్టి ఉద్దేశముతోను, లేక ఎరుకతోను మరియు అట్టి పరిస్థితులలోను ఆ కార్యమును చేయు నతడెవరైనను పది సంవత్సములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును మరియు జుర్మానకు కూడా పాత్రుడగును. మరియు, అట్టి కార్యము ద్వారా ఏవ్యక్తికైనను ఘాత కలిగింపబడినచో, అపరాధి యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, ఇంతకు పూర్వము పేర్కొనబడినట్టి శిక్షకు గాని పాత్రుడగును. + +యావజ్జీవ ఖైదీలు చేయు ప్రయత్నములు, + +యావజ్జీవ కారావాసమునకు దండనోత్త రువు ఈయబడియుండి, ఈ పరిచ్చేదము క్రింద అపరాధము చేయు ఏ వ్యక్తి యైనను ఘాత కలిగించినచో మరణ దండనతో శిక్షింపబడవచ్చును. + +(ఏ) 'జడ్' ను చంపవలేనని ఉద్దేశముతో, అతనికి మరణము కలిగించినచో తాను హత్యా దోషియగునట్టి పరిస్థితులలో, 'ఏ' తుపాకిని 'జడ్' పై కాల్చును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షాపాత్రుడగును. + +(బీ) పసిబిడ్డకు మరణము కలిగించు ఉద్దేశముతో 'ఏ ' ఆ బిడ్డను నిర్మానుష్యమైన స్థలమునంద, అరక్షితముగా వదలివేయును. +ఆ బిడ్డ మరణించినప్పటికిని, ఈ పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును 'ఏ' చేసిన వాడగును. +. +(సీ) 'జడ్' ను హత్య చేయవలెనని ఉద్దేశించి 'ఏ' ఒక తుపాకిని కొని, దానిని మందుగుండుతో నింపున, 'ఏ ' ఇంకను అపరాధమును చేయలేదు. 'ఏ' ఆ తుపాకిని 'జడ్' పై కాల్చును. అతడు ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగుసు, మరియు కాల్పులు జరుపుట ద్వారా అతడు 'జడ్' ను గాయపరచినచో అతడు ఈ పరిచ్ఛేదము మొదటి పేరాయొక్క చివరి భాగమునందలి నిబంధనానుసారముగల శిక్షకు పాత్రుడగును, + +(డీ) 'జడ్' ను విష ప్రయోగము చేయుట ద్వారా హత్య చేయవలెనని ఉద్దేశించి, 'ఏ' విషమును కొని తనవద్ద నున్న ఆహారములో దానిని కలుపును. ' ఏ.” ఈ పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును ఇంకను చేయలేదు. 'ఏ' ఆ ఆహారమును 'జడ్' బల్లపై ఉంచుసు, లేక 'జడ్' బల్ల పై పెట్టుటకై 'జడ్'యొక్క సేవకులకు దానిని అందించును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసిన వాడగును. + +అపరాధిక మానవ వధ చేయుటకు ప్రయత్నము. + +308. ఏదేని కార్ద్యమును ఎట్టి ఉద్దేశముతో లేక ఎట్టి ఎరుకతో, మరియు ఎట్టి పరిస్థితులలో ఎవరైనను చేసి మరణమును కలుగజేసి యుండినచో అతడు హత్య కానట్టి అపరాధిక మానవవధ చేసిన దోషియై యుండెడి వాడో, అట్టి ఉద్దేశముతోను, లేక ఎరుకతోను, మరియు అట్టి పరిస్థితులలోను ఆ కార్యమును చేయు వారెవరై నను మూడు సంవత్సరముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానా తో గాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు అట్టి కార్యము ద్వారా ఏ వ్యక్తి కైనను, ఘాత కలిగింపబడినచో, ఏడు సంవత్సముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని, శిక్షింపబడుదురు. + +ఎట్టి పరిస్థితులలో తాను మరణమును కలుగజేసి యుండినచో హత్యకానట్టి అపరాధిక మానవవధ చేసిన దోషియై యుండెడివాడో, అట్టి పరిస్థితులలో 'ఏ' అకస్మాత్తు గా కలిగిన తీవ్ర ప్రకోపనమునకు గురియై 'జడ్' "పై పిస్తోలును కొల్చును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసిన వాడగును. + +ఆత్మహత్య చేసికొనుటకు ప్రయత్నము. + +309. ఆత్మహత్య చేసికొనుటకు ప్రయత్నము చేసి, అట్టి అపరాధము చేయుటకై ఏదేని కార్యమును చేయు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరము దాకా ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని,జుర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితో గాని, శిక్షింపబడుదురు. + +థగ్గు + +310. ఈ చట్టము చేయబడిన పిమ్మట ఎప్పుడైనను, హత్య చేయుట ద్వారా గాని, హత్య సహితముగ గాని దోపిడి చేయుటకై నను, బిడ్డలను ఎత్తుకు పోవుటకై నను ఎవరేని ఇతరునితో, లేక ఇతరులతో అలవాటుగా జట్టుగా యుండు నతడెవరైనను థగ్గు అనబడును. + +311. థగ్గు అయిన ఎవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రుడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0071.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d966280c9166b2bbf7baad4e3b7fe45e070ed4e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +గర్భస్రావము కలిగించుట. + +312. గర్భవతియైన స్త్రీకి స్వచ్ఛందముగా గర్భస్రావము కలిగించువారెవరైనను, అటు గర్భస్రావమున కలిగించుట సద్భావముతో ఆ స్త్రీ ప్రాణమును కాపాడు నిమిత్తము కానిచో, మూడు సంవత్సములదాక ఉండగలు కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు పిండము కదలాడుచున్న స్థితిలో ఆ స్త్రీ ఉన్నచో, ఏడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు,మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము :- తనకు తానే గర్భ స్రావము కలిగించుకొను స్త్రీ ఈ పరిచ్ఛేదము భాసములోనికి వచ్చును. + +స్త్రీ సమ్మతి లేకుండ గర్భస్రావముకలిగించుట, + +313. పిండము కదలాడెడి స్థితిలో స్త్రీ ఉన్నను లేకున్నను, ఆ స్త్రీ సమ్మతి లేకుండా పై కడపటి పరిచ్చేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేయు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +గర్భ స్రావమును కలిగించు ఉద్దేశ్యముతో చేసిన కార్యము ద్వారా మరణము కలుగుట. + +314. గర్భవతియైన స్త్రీకి గర్భస్రావము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో అట్టి స్త్రీకి మరణము కలిగించునట్టి ఏదేని కార్యమును చేయు వారెవరైనను, పది సంవత్సముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +స్త్రీ సమ్మతి లేకుండా ఆ కార్యమును చేసినచో + +ఆ స్త్రీ సమ్మతి లేకుండ ఆ కార్యమును చేసినచో యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, పైన పేర్కొనబడిన శిక్ష తో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము : -- ఆ కార్యము చేసి నందు వలన మరణము కలుగగలదని అపరాధికి తెలిసియుండ వలెననుట ఈ ఆపరాధమునకు అవశ్యకము కాదు + +సజీవముగా బిడ్డ జన్మించకుండజేయవలెనను లేక జన్మించిన పిమ్మట ఆ బిడ్డకు మరణము కలిగించవలెనను ఉద్దేశ్యముతో చేసిన కార్యము. + +315. బిడ్డ సజీవముగా జన్మించకుండా చేయవలెనను లేక జన్మించిన పిమ్మట మరణించినట్లు చేయవలెనను ఉద్దేశముతో, బిడ్డ పుట్టుటకు పూర్వము ఏదేని కార్యమును చేసి, తద్వారా ఆ బిడ్డ సజీవముగా జన్మించకుండా చేయలేక జన్మించిన పిమ్మట మరణించునటు చేయువారెవరైనను, సద్భావముతో తల్లి ప్రాణము కాపాడు నిమిత్తము, అట్టి కార్యము చేయనిచో, పది సంవత్సముల దాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతో గాని, ఈ రెంటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +అపరాధిక మానవ వధ అగునట్టి కార్యముద్వారా గర్భములో కదలాడు స్థితిలో నున్న బిడ్డకు మరణము కలుగించుట. + +316. ఏదేని కార్యము ద్వారా తాను మరణమును కలిగించినచో అపరాధిక మానవధ చేసిన దోషియై యుండెడి పరిస్థితులలో ఆ కార్యమును చేసి తద్వారా గర్భములో కదలాడు స్థితిలో నున్న బిడ్డకు మరణము కలుగజేయు వారెవరైనను పది సంవత్సములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +గర్బిణి స్త్రీ కి మరణము కలిగించి యుండినచో అపరాధిక మానవవవధ అగునట్టి ఒక కార్యమును ఆ స్త్రీ కి మరణమును కలుగగలదని తెలిసి యుండియు 'ఏ' చేయును.ఆ స్త్రీ కి హాని కలిగినది, కాని ఆమె మరణించ లేదు. అయితే ఆమె గర్భములో కదలాడు స్థితిలో వున్న బిడ్డకు తద్వారా మరణము కలిగినది, 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధము చేసిన వాడగును. + +పండ్రెడు సంవత్సరముల లోపు వయసుగల బిడ్డను, తల్లి గాని, తండ్రిగాని, ఆ బిడ్డ రక్షణ బాధ్యత కలిగియున్న వ్యక్తి గాని అరక్షితముగ వదలివేయుట మరియు పరిత్యజించుట. + +317. పండ్రెండు సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల బిడ్డ యొక్క తండ్రి లేక తల్లియై యుండి, లేక అట్టి, బిడ్డ రక్షణ బాధ్యతను కలిగి యుండి, అట్టి బిడ్డను పూర్తిగా పరిత్యజించు ఉద్దేశముతో ఏ స్థలమునందైన ను అట్టి బిడ్డను అరక్షితముగా వదలివేయు లేక విడిచి వెళ్లు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము :- అరక్షితముగా వదలివేయుట వలన బిడ్డ మరణించినచో, హత్య చేసినందుకుగాని, సందర్భానుసారముగా, అపరాధిక మానవవధ చేసినందుకుగాను, అపరాధీని విఛారణకు గురిచేయపకుండా నివారించుట, ఈ పరిచ్ఛేదము యొక్క ఉద్దేశము కాదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0072.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0790e73850de407ec612b50c53997efe9a9ef1f --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +శవమును రహస్యముగ పాతి పెట్టుట మొదలగునవి చేయుటద్వారా జననమును కప్పిపుచ్చుట. + +318. జన్మించుటకు ముందుగాని, జన్మించుటకు తరువాతగాని, జనన సమ యమున గాని, బిడ్డ ఎప్పుడు మరణించినను, రహస్యముగా అట్టి బిడ్డ శవమును పాతి పెట్టి యైనను మరోక విధముగా నై నను అట్టి బిడ్డ యొక్క జననమును ఉద్దేశ పూర్వకముగా కప్పిపుచ్చుటకు ప్రయత్నించువారెవరైనను రెండు సంవత్సవరముల దాక ఉండగల కాల వధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఘాత. + +319. ఏ వ్యక్తి కైనను శారీరకమైనబాధను, రోగమును లేక అంగవైకల్యమును కలిగించువారెవరైనను ఘాత కలుగ జేసినట్లు చెప్పబడుదురు. + +దారుణమైన ఘాత. + +320. ఈ క్రింది రకము ఘాతలు మాత్రమే “దారుణమైనవి.” అని అనబడును. + +మొదటిది :– పుంస్త్వమును పోగొట్టుట. + +రెండవది :-ఏ కంటి దృష్టినై నను శాశ్వతముగా పోగొట్టుట, + +మూడవది : చెవి యొక్క వినికిడి శక్తి నై నను శాశ్వతముగా పోగొట్టుట. + +నాల్గవది; ఏదేని అవయవమును లేక కీలును పోగొట్టుట. + +ఐదవది :- ఏదేని అవయ ము లేక కీలు యొక్క పాటవమును నాశనమొనర్చుట, లేక శాశ్వతముగ వికల మొనర్చుట. + +ఆరవది ---- తలను లేక ముఖమును శాశ్వతముగా వికృత మొనర్చుట. + +ఏడవది :- ఎముకను లేక పంటిని విరుగ గొట్టుట, లేక తొలగదోయుట. + +ఎనిమిదవది : ప్రాణాపాయమును కలిగించునట్టి, లేక బాధిత వ్యక్తిని ఇరువది దినముల వరకు తీవ్రమైన శారీరక బాధకు గురిచేయునట్టి లేక మామూలు పనులను చేసికొనజాలకుండునట్లు చేయునట్టి ఏదైన ఘాత. + +స్వచ్ఛందముగా ఘాతను కలిగించుట, + +321. ఏదేని కార్యము చేయుట ద్వారా ఏ వ్యక్తినై నను ఘాత కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక తాసు తద్వారా ఏ వ్యక్తి కై నను ఘాత కలిగించగలనని తెలిసియుండియు, ఆ కార్యమును చేసి ఏ వ్యక్తి కైనను తద్ద్వారా ఘాతను కలిగించు వారెవరైనను "స్వచ్ఛందముగా ఘాత కలిగించినట్లు" చెప్పబడుదురు. + +స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాతను కలిగించుట. + +322. స్వచ్ఛందముగా ఘాతను కలుగజేయునతడెవరై నను, తాను కలిగించవలెనని ఉద్దేశించినట్టి, లేక కలిగించగలనని ఎరిగియున్నట్టే ఘాత దారుణమైన ఘాతయైనచో, మరియు తాను కలుగజేసినట్టి ఘాత దారుణమైన ఘాత యె నచో, “స్వచ్చందముగా దారుణమైన ఘాత కలిగించినట్లు" చెప్పబడును. + +విశదీకరణము :- ఒక వ్యక్తి దారుణమైన ఘాత కలిగించవలెనని ఉద్దేశించి, లేక కలిగించగలనని ఎరిగియుండి, దారుణమైన ఘాతను కలిగించినప్పుడు తప్ప, స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాత కలిగించినట్లు చెప్పబడడు. కాని ఒక రకపు దారుణమైన ఘాత కలిగించవలెనని ఉద్దేశించి, లేక కలిగించగలనని ఎరిగియుండి వాస్తవముగా మరొక రకపు దారుణమైన ఘాతను కలిగించినచో, అతడు స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాత కరిగించినట్లు చెప్పబడును. + +'జడ్' ముఖమును శాశ్వతముగ వికృత మొనర్చవలెనని 'ఏ' ఉద్దేశించి లేక వికృతము కాగలదని ఎరిగియుండి 'జడ్' ను ఒక దెబ్బ కొట్టును. ఆ దెబ్బ 'జడ్' ముఖమును శాశ్వతముగా వికృత మొనర్చదు. కాని, 'జడ్' ను ఇరువది దినముల వరకు తీవ్రమైన శారీరక బాధ అనుభవించునట్లు చేయును. 'ఏ' స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాత కలిగించిన వాడగును. + +స్వచ్ఛందముగా ఘాత కలిగించినందుకు శిక్ష. + +323. 334వ పరిచ్ఛేదపు నిబంధనలు వర్తించు సందర్భములో తప్ప, స్వచ్ఛందముగా ఘాతను కలిగించు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయల దాకా విస్తరించగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని, శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0073.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0073.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..80021084268d182f91b71761606ce03b756b8ac1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0073.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +అపాయకరమైన ఆయుధములు లేక ఏదేని సాధనముల ద్వారా స్వచ్ఛందము గా ఘాతను కలుగజేయట. + +324. 334వ పరిచ్ఛేదపు నిబంధనలు వర్తించు సందర్భములో తప్ప, షూట్ చేయుట, పొడుచుట, లేక సరకుల కొరకైన ఏదేని ఉపకరణము ద్వారా గాని దాడిచేయు ఆయుధముగా వాడబడినయెడల మరణమును కలిగించగల ఏదేని ఉపకరణము ద్వారాగాని, నిప్పు లేక ఏదేని వేడి పదార్ధము ద్వారా గాని, ఏదేని విషము లేక ఏదేని క్లారక పదార్ధము ద్వారా గాని, ఏదేని ప్రేలుడు పదార్థ ముద్వారా గాని, శ్వాస పీల్చుకొనుట, మింగుట లేక రక్తములోనికి ఎక్కించుటవలన మనుష్యుని శరీరమునకు హాని కలిగించు ఏదేని పదార్ధము ద్వారా గాని, ఏదేని జంతువు ద్వారా గాని, స్వచ్ఛందముగా ఘాతను కలుగజేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +స్వచ్చందము గా దారుణమైన ఘాతను కలిగించినందుకు శిక్ష. + +325. 335వ పరిచ్ఛేదపు నిబంధనలు వర్తించు సందర్భములో తప్ప, స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాత కలుగజేయు వారెవరైనను ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +అపాయకరమైన ఆయుధములు లేక సాధనముల ద్వారా స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాతను కలిగించుట, + +326. 335వ పరిచ్ఛేదపు నిబంధనలు వర్తించు సందర్భములో తప్ప, షూట్ చేయుట, పొడుచుట, లేక నరుకుట కొరకైన ఏదేని ఉపకరణము ద్వారా గాని, దాడిచేయు ఆయుధముగా వాడబడిన యెడల మరణమును కలిగించగల ఏదేని ఉపకరణము ద్వారా గాని, నిప్పు లేక ఏదేని వేడి పదార్ధము ద్వారా గాని, ఏదేని విషపు లేక ఏదేని కారక పదార్ధము ద్వారా గాని, ఏదేని ప్రేలుడు పదార్ధము ద్వారా గాని శ్వాస పీల్చుకొనుట, మింగుట లేక రక్తములోనికి ఎక్కించుట వలన మనుష్య శరీరమునకు హాని కలిగించు ఏదేని పదార్ధము ద్వారా గాని, ఏదేని జంతువు ద్వారా గాని, స్వచ్చందముగా దారుణమైన ఘాతను కలుగజేయు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ఆస్తిని బలవంతముగ గ్రహించుటకు లేక శాసన విరుద్ధ కార్యమును నిర్భంధ పెట్టి చేయించుటకు స్వచ్ఛందముగ ఘాతను కలుగజేయుట. + +327. బాధితుని నుండి లేక బాధితుని హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తి నుండి ఏదేని ఆస్తి నైనను, విలువగల సెక్యూరిటీనై నను, బలవంతముగ గ్రహించు నిమిత్తముగాని, బాధితుని లేక అట్టి బాధితుని హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని, శాసన విరుద్ధమైనట్టి , లేక అపరాధము చేయుటకు వీలు కలిగించునట్టి దేనినై నను చేయుటకై నిర్భంధ పెట్టు నిమిత్త ముగాని, స్వచ్ఛందముగ ఘాతను కలుగజేయు వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ఆపరాధమును చేయవలెనను ఉద్దేశ్యముతో విషము మొదలగు వాటిని ప్రయోగించి ఘాతను కలిగించుట. + +328, ఏ వ్యక్తి కైనను ఘాతను కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, ఒక అపరాధమును చేయవలెనను లేక చేయుటకు వీలు కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, తాను తద్వారా ఘాతను కలిగించగలనని ఎరిగి యుండి గాని, అట్టి వ్యక్తి కి ఏదేని విషమునై నను, మైకము, మత్తు లేక అనారోగ్యము కలిగించు ఏదేని ఓషధిని, లేక ఇతర వస్తువునై నను పెట్ట లేక అతను పుచ్చుకొనునట్లు చేయు వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ఆస్తిని బలవంతముగా గ్రహించుటకు లేక శాసనవిరుద్ధ కార్యమును నిర్బంధ పెట్టి చేయించుటకు స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాతను +కలిగించుట. + +329. బాధితుని నుండి, లేక బాధితుని హితాభిలాషియగు వ్యక్తి నుండి ఏదేని ఆస్తి నైనను, విలువగల సెక్యూరిటీ నైనను, బలవంతముగ గ్రహించు నిమిత్త ముగాని, బాధితుని లేక అట్టి బాధితుని హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని శాసన విరుద్ధ మైనట్టి లేక అపరాధము చేయుటకు వీలు కలిగించునట్టి దేనినై నను చేయుటకై నిర్భంధ పెట్టు నిమిత్త ముగాని వ్యక్తి కి స్వచ్ఛందము గా దారుణమైన ఘాత కలిగించు వారెవరైనను యావజ్జీవ కారా వాసముతో గాని లేక పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి గాని రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +బలవంత పెట్టి నేరమును ఒప్పించుటకు లేక బలవంత పెట్టి ఆస్తిని తిరిగి ఇప్పించుటకు స్వచ్ఛందముగా ఘాతము కలిగించుట. + +330. బాధితుని లేక బాధితుని హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని బలవంత పెట్టి, ఏదేని నేరము చేసినట్లు ఒప్పించుటకు గాని, ఏదేని అపరాధము లేక దుష్ప్రవర్తన కనిపెట్టుటకు దారితీయగల ఏదేని సమాచారమును ఇచ్చునట్లు చేయు నిమిత్తము గాని, ఏదేని ఆస్తి ని, లేక విలువగల 'సెక్యూరిటీని తిరిగి ఇచ్చుటకు, లేక తిరిగి ఇచ్చునట్లు చేయించుటకు, లేక ఏదేని క్లెయిమును లేదా ఆధ్యర్ధనను తీరునట్లు చేయుటకు, లేక ఏదేని ఆస్తి లేదా విలువగల సెక్యూరిటీ తిరిగి ఈయబడుటకు దారితీయగల సమాచారము నిచ్చునట్లు చేయుటకు, ఆ బాధితుని లేక బాధితుని హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని నిర్బంధ పెట్టు నిమిత్త ముగాని, స్వచ్ఛందముగా ఘాత కలిగించు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +(ఏ) 'ఏ' అను పోలీసు అధికారి, 'జడ్'ను నేరము చేసినట్లు ఒప్పుకొనునట్లు చేయించుట కై 'జడ్'ను చిత్రహింసకు గురి చేయును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధము చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0074.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc8bdfe0a6588c74b63eb244563073f500afdcbb --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0074.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +(బి) ఏ' అను పోలీసు అధికారి దొంగిలింపబడిన ఆస్తి ఎచట నిక్షిప్తము చేయబడినదో చూపునటుల చేయుటకై 'బి'ని చిత్ర హింసకు గురిచేయును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(సీ) 'ఏ' అను రెవెన్యూ అధికారి ' జడ్ ' నుండి రావలసిన కొన్ని రెవెన్యూ బకాయిలను చెల్లించునట్లు అతనిని బలవంత పెట్టుటకై 'జడ్'ను చిత్రహింసకు గురిచేయును, 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద ఆపరాధమున చేసినవాడగును. + +(డీ) 'ఏ' అను జమీందారు ఒక రైతును మక్తా చెల్లించునట్లు బలవంత పెట్టుటకై చిత్రహింసకు గురి చేయును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధమును చేసిన వాడగును. + +బలవంత పెట్టి నేరమును ఒప్పించుటకు లేక బలవంత పెట్టి ఆస్తిని తిరిగి ఇప్పించుటకు స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాతను +కలిగించుట. + +331. బాధితుని లేక బాధితుని హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని బలవంత పెట్టి ఏదేని నేరము చేసినట్లు బలవంత పెట్టి ఒప్పించుటకు గాని, ఏదేని అపరాధమును లేక దుష్ప్రవర్తనను కని పెట్టుటకు దారితీయగల ఏదేని సమాచారము ఇచ్చునట్లు చేయు నిమిత్తముగాని ఏదేని ఆస్తిని లేక విలువ గల సెక్యూరిటీని తిరిగి ఇచ్చుటకు లేక తిరిగి ఇచ్చునట్లు చేయించుటకు లేక ఏదేని క్లెయిమును లేదా +అభ్యర్థనను తీర్చునట్లు చేయుటకు లేక ఏదేని ఆస్తి లేదా విలువగల సెక్యూరిటీ తిరిగి ఈయబడుటకు దారితీయగల ఏదేని సమాచారము నిచ్చునట్లు చేయుటకు ఆ బాధితుని లేక ఆ బాధితుని హితాభిలాపియగు ఎవరేని వ్యక్తిని నిర్బంధ పెట్టు నిమిత్తముగాని స్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాతను కలిగించు వారెవరైనను పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +పబ్లికు సేవకుని భయపెట్టి అతడు తన కర్తవ్య నిర్వహణమును చూచుకొనునట్లు చేయుటకై స్వచ్చందముగా ఘాతను కలిగించుట. + +332. పబ్లికు సేవకుడగు ఏ వ్యక్తి కైనను, ఆతడు అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్తవ్యమును నిర్వహించు చున్నపుడు గాని, ఆ వ్యక్తి నైనను ఏ ఇతర పబ్లికు సేవకునై నను ఆట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్తవ్యమును నిర్వహింపకుండ చేయవలెనను లేక భయపెట్టి మానుకొనునట్లు చేయవలెనను ఉద్దేశముతోగాని, ఆ వ్యక్తి అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్త వ్యమును శాసనసమ్మతముగా నిర్వహించుటలో చేసిన, లేక చేయుటకు ప్రయత్నించిన ఏదేని పనియొక్క పరిణామముగ గాని, స్వచ్ఛందముగ ఘాతను కలిగించు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు సేవకుని భయపెట్టి అతడు తనకర్త వ్య నిర్వహణమును మానుకొనునట్లు చేయుటకై స్వచ్చం దముగా దారుణమైన ఘాతను +కలిగించుట. + +333. పబ్లికు సేవకుడగు ఏ వ్యక్తి కైనను, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్త వ్యమును నిర్వహించుచున్నపుడు గాని, ఆ వ్యక్తినైనను, ఏ ఇతర పబ్లికు సేవకునైనను, అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్త వ్యమును నిర్వహింపకుండ చేయవలెనను లేక భయ పెట్టి మానుకొనునట్లు చేయవలెనను ఉద్దేశములో గాని, ఆ వ్యక్తి అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్త వ్యములను శాసనసమ్మతముగ నిర్వహించుటలో చేసిన, లేక చేయుటకు ప్రయత్నించిన ఏదేని పని యొక్క గాని, స్వచ్ఛందముగ దారుణమైన ఘాతను కలిగించు వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +ప్రకోపనము కలిగించబడి స్వచ్చంద ముగ, ఘాతను కలిగించుట. + +334. ప్రకోపనము కలిగించిన వ్యక్తి కి కాక ఏ ఇతర వ్యక్తి కై నను ఘాత కలిగించవలెనని తాను ఉద్దేశించక, ఘాత కలుగగలదని తాను ఎరిగియుండక, తీవ్ర ఆకస్మిక ప్రకోపనమునకు గురియై స్వచ్చందముగ ఘాతను కలిగించువారెవరైనను, ఒక మాసము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఐదు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింప బడుదురు. + +ప్రకోపనమునకుగురియైస్వచ్ఛందముగా దారుణమైన ఘాతను కలిగించుట. + +335. ప్రకోపనము కలిగించిన వ్యక్తికి కాక ఏ ఇతర వ్యక్తి కైనను, దారుణమైన ఘాతను కలిగించవలెనని తాను ఉద్దేశించక, దారుణమైన ఘాతకలుగ గలదని తాను ఎరిగియుండక, తీవ్ర ఆకస్మిక ప్రకోపమునకుగురియై స్వచ్ఛందముగ దారుణమైన ఘాతను కలిగించు వారెవరైనము, నాలుగు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, రెండు వేల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము : పరిచ్ఛేదము, 300లోని 1వ మినహాయింపు, ఏ వినాయింపులకు లోనై యున్నదో అవే వినాయింపులకు కడపటి పరిచ్ఛేదములు రెండును లోనై యుండును. + +ఇతరుల ప్రాణమునకు గాని శరీరమునకుగాని అపాయకరమగు కార్యము, + +336. మసుష్య ప్రాణమునకుగాని, ఇతరుల శరీరమునకు గాని ఆపాయము కలుగునంతటి తొందరపాటుతో లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును జేయు వారెవరై సను, మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి, రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని, రెండు వందల ఏబది రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగానీ శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0075.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0075.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f351a02f0d0de88569021f8c870ba082b4b9ba6c --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0075.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ఇతరుల ప్రాణమునకు గాని శరీరమునకుగాని అపాయకరమగు కార్యము చేసి ఘాతను కలిగించుట. + +337. మనుష్య ప్రాణమునకుగాని, ఇతరుల శరీరమునకు గాని అపాయము కలుగునంతటి తొందరపాటుతో లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును చేయుట ద్వారా ఏ వ్యక్తి కైనను ఘాత కలిగించు వారెవరైనను, ఆరు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి, రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, ఐదువందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగానీ ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఇతరుల ప్రాణమునకు గాని శరీరమునకుగాని అపాయకరమగు కార్యము చేసి దారుణమైన ఘాతను కలిగించుట. + +338. మనుష్య ప్రాణమునకుగాని, ఇతరుల శరీరమునకు గాని ఆపాయము కలుగునంతటి తొందరపాటుతో లేక నిర్లక్ష్యముతో ఏదేని కార్యమును చేయుటద్వారా ఏ వ్యక్తి కైనను దారుణమైన ఘాతను కలిగించువారెవరైనను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయల దాక ఉండగల జర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +అక్రమ అవరోధము. + +339. ఏ వ్యక్తి నైనను అతడు వెళ్లుటకు హక్కుగల ఏదేని దిశలో పోకుండా చేయుటకై ఆ వ్యక్తిని స్వచ్ఛందముగా ఆటంకపరచు వారెవరైనను ఆ వ్యక్తిని ఆక్రమముగ ఆవరోధించినట్లు చెప్పబడుదురు, + +మినహాయింపు :- భూమి పై లేక నీటి పై గల ప్రయివేటు దారిని ఆటంకపరచుటకు తనకు శాసన సమ్మతమైన హక్కు ఉన్నదని సద్భావముతో విశ్వసించువ్యక్తి ఆటంకపరచుట ఈ పరిచ్ఛేద భావములో అపరాధము కాదు, + +ఒకదారి వెంట పోవుటకు 'జడ్'కు హక్కు ఉండగా, ఆ దారిని ఆటంకపరచుటకు తనకు హక్కుగలదని సద్భావముతో విశ్వసించకయే 'ఏ' ఆదారిని ఆటంకపరచును, అందువలన 'జడ్' ఆ దారి వెంట పోలేకపోయెను. 'ఏ' ఆక్రమముగా 'జడ్' ను ఆవరోధించిన వాడగును. + +అక్రమ పరిరోధము. + +340. ఏ వ్యక్తి నైనను అన్ని వైపుల నిశ్చిత హద్దులను దాటి పోకుండునట్లుగా ఆక్రమముగా అవరోధించి వారెవరైనను, ఆ వ్యక్తిని “ఆక్రమముగ పరిరోధించి” నట్లు చెప్ప బడుదురు. + +(ఏ) చుట్టూ గోడగల స్థలము లోనికి 'జడ్' పోవునట్లు చేసి, అందులో 'జడ్' ఉండగా 'ఏ' దానికి తాళము వేయును. ఆ విధముగా 'జడ్' తన చుట్టూ ఉన్న గోడల హద్దును దాటి, ఏ దిశలోనూ పోలేకుండ చేయబడినాడు."ఏ" అక్రమముగ 'జడ్'ను పరిరోధించిన వాడగును. + +(బీ) ఒక భవనపు ద్వారములవద్ద తుపాకులతో మనుష్యులను 'ఏ' కాపలా ఉంచి, 'జడ్'కు ఆ భవనము నుండి అతడు బయటకి పోవుటకు ప్రయత్నించినచో వారు 'జడ్'ను కాల్చివేసెదరని, 'ఏ' చెప్పును. 'ఏ' అక్రమముగా 'జడ్'ను పరిరోధించిన వాడగును. + +అక్రమముగా అవరోధించినందుకు శిక్ష + +341. ఏ వ్యక్తి నైనను అక్రమముగ అవరోధించు వారెవరైనను ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, ఐదువందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఆక్రమముగా పరిరోధించినందుకు శిక్ష. + +342. ఏ వ్యక్తి నైనను అక్రమముగ పరిరోధించు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +మూడు లేక అంతకంటె ఎక్కువ దినముల వరకు అక్రమ పరిరోధను. + +343. మూడు లేక అంతకంటే ఎక్కువ దినములవరకు ఏ వ్యక్తినైనను , అక్రమముగా పరిరోధించు వారెవరై నను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +పది లేక అంతకంటే ఎక్కువ దినముల వరకు అక్రమ పరిరోధము. + + +344. పది లేక అంతకంటే ఎక్కువ దినములవరకు ఏ వ్యక్తి నైనను ఆక్రమముగ పరిశోధించు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0076.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0076.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd567dd40010a90501f35feff88bd1373899369c --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0076.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ఒక వ్యక్తిని విడుదల చేయ వలసినదని రిట్ జారీ చేయబడి యుండగా ఆ వ్యక్తిని అక్రమముగా పరిరొధించుట. + +345. ఏ వ్యక్తి నై నను విడుదల చేయవలసినదని తగురీతిగా రిట్ జారీ చేయబడినట్లు ఎరిగియుండియు, ఆ వ్యక్తిని అక్రమముగ పరిరోధములో ఉంచు నతడెవరైనను, ఈ ఆధ్యాయపు ఏదేని ఇతర పరిచ్ఛేదము క్రింద అతడు పాత్రుడగు ఏదేని కారావాస కాలావధికి అదనముగా, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును. + +రహస్య ప్రదేశమున అక్రమ పరిరోధము, + +346. ఒక వ్యక్తిని ఎవరినై నను పరిరోధించినట్లు ఆ పరిరోధింపబడిన వ్యక్తి యొక్క హితాభిలాపియగు ఏ వ్యక్తి కిగాని, ఏ పబ్లికు సేవకునికి గాని తెలియకుండునట్లుగా, లేక ఏ చోట పరిరోధము జరిగెనో ఇంతకు పూర్వము పేర్కొనిన ఏ వ్యక్తి చేతను లేక ఏ పబ్లికు సేవకుని చేతను తెలియబడకుండు లేదా కనుగొన బడకుండునట్లుగా చేయు ఉద్దేశమును సూచించునట్టి రీతిలో ఆ వ్యక్తిని అక్రమముగ పరిరోధించు నతడెవరైనను, అట్టి అక్రపు పరిరోధమునకు ఆతడు పాత్రుడగు ఏదేని ఇతర శిక్షకు అదనముగ, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును + +ఆస్తిని బలవంతముగా గ్రహించుటకు, లేక శాసన విరుద్ధ కార్యమును నిర్బంధ పెట్టి చేయించుటకు అక్రమముగ పరిశోధించుట. + +347. పరిశోధింపబడిన ఎవరేని వ్యక్తి నుండి, లేక పరిరోధింపబడిన వ్యక్తి యొక్క హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తి నుండి, ఏదేని ఆస్తి నైనను, విలువగల సెక్యూరిటీనై నను బలవంతముగా గ్రహించు నిమిత్త ముగాని, పరిరోధింపబడిన ఎవరేని వ్యక్తిని, లేక అట్టి వ్యక్తి యొక్క హిఠాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని, శాసన విరుద్ధమై సట్టి దేనినై నను చేయుటకు లేక అపరాధము చేయుటకై వీలుకలిగించునట్టి ఏదేని సమాచారమును ఇచ్చుటకు నిర్బంధ పెట్టు నిమిత్త ముగాని, ఆ వ్యక్తిని అక్రమముగ పరిరోధించు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బలవంత పెట్టి నేరమును ఒప్పించుటకు లేక బలవంత పెట్టి ఆస్తిని తిరిగి ఇప్పించుటకు అక్రమముగా పరిరొదించుట. + +348. పరిరోధింపబడిన ఎవరేని వ్యక్తిని, లేక పరిరోధింప బడిన వ్యక్తి యొక్క హితాభిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని బలవంత పెట్టి ఏదేని నేరము చేసినట్లు ఒప్పించటకుగాని, ఏదేని అపరాధము లేక దుష్ప్రవర్తన కని పెట్టుటకు దారితీయగల ఏదేని సమాచారము ఇచ్చునట్లు చేయు నిమిత్త ముగాని, ఏదేని ఆస్తిని లేక విలువగల సెక్యూరిటీని తిరిగి ఇచ్చుటకు లేక తిరిగి ఇచ్చునట్లు చేయుటకు, లేక +ఏదేని క్లెయిము లేక అభ్యర్ధనను తీర్చునట్లు చేయుటకు, లేక ఏదేని ఆస్తి లేక విలువగల సెక్యూరిటీ తిరిగి ఈయబడుటకు దారితీయగల ఏదేని సమాచారము నిచ్చునట్లు చేయుటకు పరిరోధింపబడిన వ్యక్తి ని లేక పరిరోధింపబడిన వ్యక్తి యొక్క హితా భిలాషియగు ఎవరేని వ్యక్తిని నిర్బంధ పెట్టు నిమిత్త ముగాని, ఆ వ్యక్తిని అక్రమముగ పరిశోధించు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బల ప్రయోగము + +349. ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తి కి చలనము, చలన భేదము, లేక చలన రాహిత్యమును కలిగించిన చో, లేక అతడు ఆ మరొక వ్యక్తి యొక్క శరీరమునకు గాని, ఆ మరొకవ్యక్తి ధరించియున్న లేక కొనిపోవుచున్న దేనికిగాని, తనకు తగిలినదని ఆ మరొకవ్యక్తి కి అనిపించునంతగా అతని దగ్గరగా ఉన్న దేనికిగాని, తగులునట్లు ఏ వస్తు వునకైనను, చలనము, చలన భేదము లేక చలన రాహిత్యమును కలిగించిన చో, ఆవ్యక్తి కి ఆ మరొకని పై బల ప్రయోగము చేసినట్లు చెప్పబడును. అంతే, చలనము, చలన భేదము, లేక చలన రాహిత్యము కలుగజేయు వ్యక్తి ఇందు ఇటు పిమ్మట వివరింపబడిన మూడింటిలో ఒక విధముగా ఆ చలనమును, చలన భేదమును, లేక చలని రాహిత్యమును కలుగ జేసి యుండవలెను. ; + +మొదటిది : తన శారీరక శక్తి వలన; + +రెండవది : తన వలన గాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి వలన గాని మరొక కార్యము చేయబడకుండనే, ఆ చలనము, లేక చలన భేదము లేక చలన రాహిత్యము కలుగునట్లు ఏదేని వస్తువును అమర్చుట వలన ; + +మూడవది : ఏదేని జంతువునకు చలనము, చలన భేదము , లేక చలన రాహిత్యము కలుగునట్లు చేయుటవలన; + +అపరాధిక బల ప్రయోగము. + +350. ఏదేని అపరాధమును చేయుటకై గాని, బల ప్రయోగమునకు గురిచేయబడిన వ్యక్తికి హానిని, భయమును లేక చికాకును, అట్టి బలప్రయోగము ద్వారా కలిగించవలెనని ఉద్దేశించిగాని, అట్టి బల ప్రయోగము కలిగించుట సంభవ మని ఎరిగియుండిగాని, ఏ వ్యక్తి పై నైనను ఆ వ్యక్తి సమ్మతి లేకుండ ఉద్దేశపూర్వకముగ బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను, ఆ ఇతరుని పై అపరాధిక బల ప్రయోగము చేసినట్లు చెప్పబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0077.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0077.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..29653c26eaca81977bd770ba38e24405a00bcc31 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0077.txt" @@ -0,0 +1,16 @@ +(5) 'జడ్' ఒక నది దరిన లంగరు దిగిన పడవలో కూర్చొని యున్నాడు. 'ఏ' ఆ లంగరును వూడదీసి తద్వారా ఉద్దేశపూర్వకముగ ఆ పడవను ప్రవాహములో కొట్టుకొని పోవునట్లు చేయును. ఇచట 'జడ్'కు “ఏ” ఉద్దేశపూర్వకముగ చలనము కలుగజేసినాడు, మరియు అతడు ఏ వ్యక్తి చేనై నను ఇతర కార్యమేదియు చేయబడకుండనే చలనము కలిగెడు రీతిలో వస్తుపులను అమర్చుట ద్వారా దీనిని చేసినాడు. అందువలన “ఏ” “జడ్” పై ఉద్దేశపూర్వకముగ బలప్రయోగము చేసినవాడగును, మరియు అతడు, ఏదేని అపరాధమును చేయుట గాని, 'జడ్' కు హానిని, భయమును లేక చికాకును ఈ బలప్రయోగము ద్వారా కలిగించవలెనని ఉద్దేశించి, లేదా కలిగించగలనని తెలిసి గాని, 'జడ్' యొక్క సమ్మతి లేకుండ అట్లు చేసి యుండినచో, “జడ్” పై “ఏ” అపరాధిక బలప్రయోగము చేసినవాడగును. + +(బీ) 'జడ్' ఒక రథములో పోవుచున్నాడు. 'జడ్' యొక్క గుర్రములను “ఏ” కొరడాతో కొట్టి అవి వేగముగ పరిగెత్తునట్లు చేయును. ఇచట “ఏ” జంతువులను వాటి చలనమును మార్చుకొనునట్లు చేయుట ద్వారా 'జడ్' కు చలనములో మార్పు కలుగునట్లు చేసెను. అందువలన 'జడ్' పై “ఏ” బలప్రయోగము చేసినవాడగును మరియు తద్వారా " జడ్" కు హాని, భయము, లేక చికాకును కలిగించవలెనని " ఏ ” ఉద్దేశించి గాని, కలిగించగలనని తెలిసియుండి గాని దీనిని “జడ్” యొక్క సమ్మతి లేకుండ చేసియుండినచో, “జడ్” పై “ఏ" అపరాధిక బలప్రయోగము చేసినవాడగును. + +(సీ ) 'జడ్' ఒక పల్లకిలో పోవుచున్నాడు. 'జడ్' ను దోచుకోనవలెనను ఉద్దేశముతో "ఏ” పల్లకి దండెను పట్టు కొని పల్లకిని ఆపును. 'జడ్' కు చలనము లేకుండ “ఏ” చేసినాడు మరియు అతడు తన శారీరక శక్తి తో దీనిని చేసినాడు. అందువల్ల "జడ్ పై “ఏ” బలప్రయోగము చేసినవాడగును, మరియు “జడ్” యొక్క సమ్మతి లేకుండ అపరాధమును చేయుటకై ఉద్దేశ పూర్వకముగ "ఏ" అట్లు +చేసియుండినందున “ఏ" 'జడ్' పై అపరాధిక బలప్రయోగమును చేసినవాడగును. + +(డీ) “ఏ” ఉద్దేశ పూర్వకముగ వీధిలో 'జడ్' ను నెట్టును. ఇచట “ఏ” తన శారీరక శక్తి తో తన శరీరమునకు అది 'జడ్' ను తాకునట్లు చలనము కలిగించినాడు. అతడు అందువల్ల ఉద్దేశపూర్వకముగా 'జడ్' పై బలప్రయోగము చేసినాడు. మరియు అతడు. తద్వారా 'జడ్' కు హాని, భయము లేక చికాకును కలిగించవలెనని ఉద్దేశించి గాని, కలిగించగలనని తెలిసియుండిగాని, 'జడ్' యొక్క సమ్మతి లేకుండ అట్లు చేసియుండినచో అతడు 'జడ్' పై అపరాధిక బలప్రయోగము చేసినవాడగును. + +(ఈ) "ఏ" ఒక రాయిని, 'జడ్' కు గాని, 'జడ్' బట్టలకు గాని 'జడ్' కొనిపోవుచున్న ఏదేని వస్తువుకు గాని తగులవలెనని, లేక అది నీటికి తగిలి ఆ నీటిని 'జడ్' బట్టల పై కి గాని 'జడ్' కొని పోవుచున్న ఏదేని వస్తువు పైకి గాని చిమ్మవలెనని ఉద్దేశించి, లేక అట్లు జరుగగలదని తెలిసియుండి, విసరును. ఇచట రాయిని విసరుట వలవ ఏదేని వస్తువు 'జడ్' కు గాని 'జడ్' బట్టలకు గాని తగిలిన చో 'జడ్' పై 'ఏ' బలప్రయోగము చేసిన వాడగును మరియు అతడు తద్వారా 'జడ్' కు హాని, భయము, లేక చికాకును కలిగించవలెనని ఉద్దేశించి 'జడ్' యొక్క సమ్మతి లేకుండ అట్లు చేసియుండినచో అతడు. 'జడ్' పై అపరాధిక బల ప్రయోగము చేసిన వాడగును. + +(ఎఫ్) 'ఏ' ఉద్దేశ పూర్వకముగ ఒక స్త్రీ యొక్క మేలిముసుగును తొలగించును. ఇచట 'ఏ' ఉద్దేశపూర్వకముగ ఆమె పై బలప్రయోగము చేసినాడు మరియు అతడు తద్వారా ఆమెకు హాని, భయము లేక చికాకును కలిగించవలెనని ఉద్దేశించిగాని లేక కలిగించవలెనని తెలిసియుండిగాని, ఆమె యొక్క సమ్మతి లేకుండ అట్లు చేసియుండిన చో, అతడు ఆమె పై అపరాధిక బల ప్రయోగము చేసినవాడగును, + +(జీ) 'జడ్' స్నానము చేయుచున్నాడు. 'ఏ' మరుగుచున్నవని తాను ఎరిగియున్నట్టి నీటిని స్నానపు తొట్టిలో పోయును. ఇచట మరుగుచున్న నీరు 'జడ్' కు తాకునట్లు గాని, తగిలినవని 'జడ్' కు అనిపించునంత దగ్గరలో ఉన్న ఇతర నీటికి తాకునట్లు గాని 'ఏ' తన శారీరక శక్తి తో ఆ మరుగుచున్న నీటికి ఉద్దేశపూర్వకముగ చలనము కలిగించును.'ఏ' అందువలన 'జడ్' పై ఉద్దేశపూర్వకముగ బల ప్రయోగము చేసినాడు, మరియు అతడు తద్వారా 'జడ్' కు హాని, భయము, లేక చికాకును కలిగించవలెనని ఉద్దేశించిగాని, కలిగించగలనని తెలిసియుండిగాని 'జడ్' యొక్క సమ్మతి లేకుండ దీనిని చేసియుండినచో, 'ఏ' అపరాధిక బల ప్రయోగము చేసినవాడగును. + +(హెచ్) 'జడ్' యొక్క సమ్మతి లేకుండ 'జడ్' పై కి దుముకునట్లు 'ఏ' ఒక కుక్కను ఉసిగొల్పును, ఇచ్చట 'జడ్' కు హాని, భయము లేక చికాకును కలిగించవలెనని 'ఏ' ఉద్ధేశించినచో, అతడు 'జడ్' ఫై అపరాధిక బల ప్రయోగము చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0078.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0078.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4f4b6650e014598fa90980c665efa3e746b1c1d --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0078.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +దౌర్జన్యము. + +351. ఏ వ్యక్తి యైనను తానుచేయు ఏదేని సైగలేక సన్నాహము అచటనే ఉన్న ఎవరేని వ్యక్తి పై తాను ఆపరాధిక బలప్రయోగము చేయబోవుచున్నట్లు భీతిని అతనికి కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో లేక అట్టి భీతి కలుగగలదని తెలిసియుండి, అట్టి సైగ లేక సన్నాహము చేసినయెడల అతడు దౌర్జన్యము చేసినట్లు చెప్పబడును, + +విశదీకరణము : -- మాటలు మాత్రమే దౌర్జన్యము కానేరపు : అయితే, ఒక వ్యక్తి అనెడి మాటలు అతని సైగలకు, లేక సన్నాహములకు ఆపాదించు అర్దము వలన ఆ సైగలు లేక సన్నాహములు దౌర్జన్యము కావచ్చును. + +(ఏ), 'జడ్' ను 'ఏ' కొట్టబోవుచున్నాడని 'జడ్' విశ్వసించునట్లు చేయవలెనను ఉద్దేశముతో, లేక అట్లు విశ్వసింపజేయగలనని తెలిసియుండి, 'జడ్' వైపు 'ఏ' తన పిడికిలిని చూపును. 'ఏ' దౌర్జన్యము చేసిన వాడగును. + +(బీ) ఒక భీకరమైన కుక్కను 'జడ్' పై పడునట్లు 'ఏ' చేయబోవుచున్నాడని 'జడ్' విశ్వసించునట్లు చేయవలెనను ఉద్దేశముతో లేక అట్లు విశ్వసింపజేయగలనని తెలిసియుండి, 'ఏ' ఆ కుక్క యొక్క మూతి కట్టు సడలింప ప్రారంభించును, 'జడ్' పై 'ఏ' దౌర్జన్యము చేసిన వాడగును. + +(సీ) “నిన్ను కొడతాను" అని 'జడ్' కు చెప్పును 'ఏ' కర్రను ఎత్తును. ఇచట 'ఏ' అనిన మాటలు ఎట్టి సందర్బములోను దొరన్యము క్రిందికి రానప్పటికిని, ఏ ఇతర పరిస్థితుల తోను కూడియుండనిచో చేసిన సైగ మాత్రమే దౌర్జన్యము క్రిందికి రాలేక పోయినప్పటికీని మాటలతో స్పష్టము చేయబడిన ఆ సైగ దౌర్జన్యము క్రిందికి రావచ్చును. + +తీవ్ర ప్రకోపనము వలన గాక అన్యధా దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బలప్రయోగము చేసినందుకుశిక్ష. + +352. ఒక వ్యక్తి కలిగించిన తీవ్ర ఆకస్మిక ప్రకోపనమువలన గాక అన్యధా ఆ వ్యక్తి పై దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతొ గాని ఐదువందల రూపాయల దాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము :-- తీవ్ర ఆకస్మిక ప్రకోపనము ఆ అపరాధమునకు ఒక సాకుగా అపరాధియే కోరి తెచ్చుకొనినది గాని స్వచ్చందముగ కలిగించిన ప్రకోపనా ఫలితమైనది గాని అయినచో, లేక + +ఆ ప్రకోపనము, శాసనమును పాటించుటలో చేయబడిన దేనివల్ల నైనను, పబ్లికు సేవకుని యొక్క అధికారములను శాసన సమ్మతముగ వినియోగించుటలో అట్టి పబ్లికు సేవకునిచే చేయబడిన దేనివల్ల నైనను కలిగించబడినదైనచో, లేక + +ఆ ప్రకోపనము స్వయం రక్షణ హక్కును శాసన సమ్మతముగ వినియోగించుటలో చేయబడిన దేనివల్ల నైనను కలిగించబడినదైనచో--- + +అది ఈ పరిచ్చేదము క్రింది అపరాధమునకు గల శిక్షను తగ్గించదు. + +ఆ ప్రకోపనము, అపరాధమునకుగల శిక్షను తగ్గించుటకు సరిపోవునంత తీవ్రమైనది, ఆకస్మికమై నది అగునా అనునది సంగతిని గూర్చిన ప్రశ్న అగును. + +పబ్లికు సేవకుని భయపెట్టి అతడు కర్త వ్యమును నిర్వహించుటను మానుకొనునట్లు చేయుటకై దౌర్జన్యము, లేక అపరాధికణల +ప్రయోగము చేయుట. + +353. పబ్లికు సేవకుడగు ఏ వ్యక్తి కైనను, అతడు అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్తవ్యమును నిర్వహించ చున్నపుడు గాని, ఆ వ్యక్తిని అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ. తన కర్తవ్యమును నిర్వహింపకుండ చేయ వలెనను లేక భయపెట్టి మానుకొనునట్లు చేయవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, ఆ వ్యక్తి చే అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ తన కర్తవ్యమును శాసన సమ్మతముగా నిర్వహించుటలో చేసిన, లేక చేయుటకు +ప్రయత్నించిన పనియొక్క ఏదేని పరిణామముగా గాని, దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +స్త్రీకి లజ్జా భంగము కలిగించు ఉదేశ్యముతో ఆమెపై దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బలప్రయోగము చేయుట. + +354. ఏ స్త్రీ కైనను లజ్జా భంగము కలిగించు ఉద్దేశముతో లేక ఆమెకు లజా భంగము కలుగగలదని ఎరిగి ఆమె పై దౌర్యనము లేక అపరాధిక బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింప బడుదురు. + +తీవ్ర ప్రకోపనము వలన గాక అన్యధా ఒక వ్యక్తిని అగౌరవపరచు ఉద్దేశముతో దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బలప్రయోగము చేయుట. + +355. ఒక వ్యక్తి కలిగించిన తీవ్ర ఆకస్మిక ప్రకోపనముసకులోనై గాక అన్యధా, ఆ వ్యక్తి పై దౌర్జన్యము, లేక అపరాధిక బల ప్రయోగము చేసి అతనిని అగౌరపపరచవలెనను ఉద్దేశముతో అతనిపై దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0079.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bb9adbe7defdf55c8d6987d319d3ec41ca473aa --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ఒక వ్యక్తి కొనిపోవుచున్న ఆస్తిని దొంగిలించు ప్రయత్నములో దౌర్జన్యము, లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయుట. + +356. ఒక వ్యక్తి ధరించియున్న దానిని లేక కొనిపోవుచున్న ఏదేని ఆస్తిని దొంగిలించు ప్రయత్నములో ఆ వ్యక్తి పై దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసములో గాని, జర్మానాలోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఒక వ్యక్తిని అక్రమముగ పరిరోధించు ప్రయత్నములో దౌర్జన్యము, లేక ఆపరాధిక బలప్రయోగము చేయుట. + +357. ఏ వ్యక్తి నైనను ఆక్రమముగ పరిరోధించు ప్రయత్నములో ఆ వ్యక్తి పై దౌర్జన్యము, లేక ఆపరాధిక బలప్రయోగము చేయు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +తీవ్ర ప్రకోపనమునకు లోనై దౌర్జన్యము, లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయుట. + +358. ఏ వ్యక్తి యై నను కలిగించిన తీవ్ర ఆకస్మిక ప్రకోపనము వలన ఆ వ్యక్తి పై దౌర్జన్యము లేక ఆపరాధిక బల ప్రయోగము చేయు వారెవరైనను ఒక మాసముదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +విశదీకరణము: ఈ కడపటి పరిచ్చేదము 352 వ పరిచ్చేదమునకు గల విశదీకరణమునకు లోనై యుండును. + +వ్యపహరణము. + +359. వ్యపహరణము రెండు విధములు : భారత దేశమునుండి వ్యపహరించుట మరియు శాసన సమ్మత సంరక్షణ నుండి వ్యవహరించుట. + +భారత దేశము నుండి వ్యవహరించుట. + +360. ఎవరేని వ్యక్తిని, ఆ వ్యక్తి సమ్మతి లేకుండ, లేక ఆ వ్యక్తి తరపున సమ్మతించుటకు శాసనిక ప్రాధికారము గల వ్యక్తి సమ్మతి లేకుండ, భారతదేశపు సరిహద్దుల ఆవలకు కొంపోవు వారెవరైనను,ఆ వ్యక్తిని భారతదేశమునుండి వ్యవహరించినట్లు చెప్పబడుదురు. + +శాసన సమ్మత సంరక్షణము నుండి వ్యవహరించుట. + +361. పురుషుడైనచో పదహారు సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల, స్త్రీ అయినచొ పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల, ఎవరేని మైనరును లేక మతిస్తిమితము లేని ఎవరేని వ్యక్తి ని, అట్టి మైనరు యొక్క లేక అట్టి మతిస్తి మితము లేని వ్యక్తి యొక్క శాసనసమ్మత సంరక్షకుని రక్షణమునుండి, అట్టి సంరక్షకుని సమ్మతి లేకుండ తీసికొనిపోవు, లేక ఆశ చూపి తన వెంటవచ్చునట్లు చేయు వారెవరైనను, అట్టిమై నరును లేక ఆ వ్యక్తిని శాసన సమ్మత సంరక్షణము నుండి వ్యవహరించినట్లు చెప్పబడుదురు. + +విశదీకరణము: ఈ పరిచ్చేదములోని “ శాసనసమ్మత సంరక్షకుడు ' అను పదపరిధియందు శాసనసమ్మతముగ అట్టి మైనరు, లేక ఇతర వ్యక్తి యొక్క రక్షణభారమునుగాని అభిరక్ష నుగాని అప్పగింపబడిన వ్యక్తి ఎవరైనను చేరియుండును. + +మినహాయింపు : అనౌరసుడైన బిడ్డకు తానే తండ్రినని సద్భానముతో విశ్వసించునట్టి , లేక అట్టి బిడ్డ యొక్క శాసన సమ్మత అభిరక్షకు తానే హక్కుదారునని సద్భావముతో విశ్వసించునట్టి ఎవరేని వ్యక్తి చేయు కార్యమునకు అట్టి కార్యము దుర్నీతికరమైన, లేక శాసనవిరుద్ధమైన ప్రయోజనముకొరకు చేయబడినదైననే తప్ప, ఈ పరిచ్చేదము విస్తరించదు. + +అపహరణము. + +362. బల ప్రయోగముతో నిర్భంధ పెట్టి గాని, మోసముతో కూడిన ఏవేని పద్ధతులతో ప్రేరేపించి గాని, ఎవరేని వ్యక్తిని ఏదేని స్థలమునుండి వెళ్లి పోవునట్లు చేయు వారెవరైనను ఆ వ్యక్తిని అపహరణము చేసినట్లు చెప్పబడుదురు. + +వ్యవహరించినందుకు శిక్ష, + +363. ఏ వ్యక్తి నైనను భారతదేశమునుండిగాని, శాసన సమ్మత సంరక్షణమునుండిగాని వ్యవహరించు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షంపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బిచ్చమెత్తించుటకు మైనరును వ్యవహరించుట లేక ఆవిటివానిని చేయుట. + +363-ఏ. (1) ఎవరేని మైనరు, బిచ్చమెత్తుటకై నియోగింపబడుటకు గాను, లేక ఉపయోగింపబడుటకుగాను ఆ మైనరును వ్యవహరించు, లేక అందుకై , ఆ మైనరుయొక్క శాసన సమ్మత సంరక్షకుడు కాకుండియు, ఆ మైనరు యొక్క అభిరక్షను పొందువారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0081.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0081.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..342ecfc39c12c48f0c8ae06674aeac60394a91a9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0081.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +స్త్రీని, వ్యవహరించుట,అపహరించుట లేక ప్రేరేపించుట. + +పెట్టబడగలదని లేదా ప్రలోభ పెట్ట బడగలదని ఎరిగియుండిగాని, ఆమెను వ్యవహరించు, లేక అపహరించు వారెవరైనను పది సంవత్సరములదాకి ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకి, కూడ పాత్రులగుదురు, మరియు ఈ స్మృతిలో నిర్వచింపబడినట్లు అపరాధికమైన జడిపింపు ద్వారా గాని, ప్రాధికారి దుర్వినియోగము ద్వారాగాని, లేక బలవంత పెట్టుటకైన ఏ ఇతర పద్ధతి ద్వారాగాని, ఏ స్త్రీ యై నను మరొక వ్యక్తి తో అక్రమ సంభోగము జరుపుటకై బలవంత పెట్టబడవలెనను, లేక ప్రలోభ పెట్టబడవలెనను ఉద్దేశముతో లేక అట్లు బలవంత పెట్ట బడగలదని లేదా ప్రలోభ పెట్ట బడగలదని ఎరిగియుండి, ఆ స్త్రీని ఏ స్థలము నుండి యైనను వెళ్లి పోవుటకు ప్రేరేపించు వారెవరైనను కూడ పైన చెప్పబడినట్లు శిక్షా పాత్రులగుదురు, + +మైనరు బాలికను తార్చుట. + +366-ఏ. పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయసుగల ఎవరేని మైనరు బాలికను, ఆమె బలవంత పెట్టుబడి యైనను, ప్రలోభ పెట్ట బడియైనను ఇతర వ్యక్తి తో అక్రమ సంభోగమునకు గురి కావలెనను ఉద్దేశముతోగాని, ఆమె బలవంత పెట్ట బడియైనను, ప్రలోభ పెట్ట బడియైనను, ఇతర వ్యక్తితో అక్రమ సంభోగమునకు గురిచేయబడగలదని 'ఎరిగి యుండిగాని, ఏదేని స్థలము నుండి వెళ్లి పోవుటకు లేక ఏదేని కార్యమును చేయుటకు ఏ విధముగానై నను ప్రేరేపించు వారెవరైనను, పది సంవత్సరము లదాక ఉండగల కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విదేశము నుండి బాలికను-దిగుమతి చేయుట. + +366-బీ. ఇరువది యొక్క సంవత్సరముల లోపు వయసు గల ఎవరేని బాలికను, ఆమె బలవంత పెట్టబడి యైనను, ప్రలోభ పెట్టబడియైనను ఇతర వ్యక్తి తో ఆక్రమ సంభోగమునకు గురి చేయబడవలెనను ఉద్దేశముతో గాని బలవంత పెట్టబడియైనను ప్రలోభ పెట్ట బడియైనను ఇతర వ్యక్తి తో ఆక్రము సంభోగమునకు గురిచేయబడగలదని ఎరిగియుండి గాని, భారతదేశమునకు వెలుపలి ఏదేని దేశము నుండియైనను జమ్మూ- కాశ్మీరు రాజ్యము నుండి యైనను భారతదేశము లోనికి దిగుమతి చేయు వారెవరైనను పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసములో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +వ్యక్తిని దారుణ ఘాతకు, బానిసత్వము మొదలగు వాటికి గురి చేయుటకు గాను వ్యవహరించుట లేక అపహరించుట. + +367. ఏ వ్యక్తి యైనను దారుణమైన ఘాతకు లేక బానిసత్వమునకు లేక ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క ప్రకృతి విరుద్ద కామ వాంఛకు గురిచేయబడుటకు, లేక గురిచేయబడగల అపాయములో పెట్ట బడుటకు గాని, అట్లు ఆ వ్యక్తి గురిచేయబడగలడని, లేక అట్టి అపాయములో పెట్ట బడగలడని ఎరిగియుండిగాని, ఆ వ్యక్తిని వ్యవహరించు, లేక అపహరించ వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, + +వ్యవహరింపబడిన, లేక అపహరింపబడిన వ్యక్తిని అక్రమముగ దాచియుంచుట, లేక పరిరోధమునందుంచి యుంచుట. + +368. ఏ వ్యక్తి యైనను వ్యవహరింపబడినాడని, లేక అపహరింపబడినాడని ఎరిగియుండి, అట్టి వ్యక్తిని అక్రమముగ దాచియుంచు లేక పరిరోధించునతడెవరైనను, ఆతడు అట్టి వ్యక్తిని ఏ ఉద్దేశముతో లేక ఎరుకతో, లేక ఏ ప్రయోజనమునకై దాచియుంచినాడో లేక పరిశోధమునందుం చినాడో అదే ఉద్దేశముతో లేక ఎరుకతో, లేక ఆదే ప్రయోజనమునకై అతడు అట్టి వ్యక్తిని వ్యవహరించియుండిన లేక ఆపహరించియుండిన ఎట్లో అదే రీతిగా శిక్షింపబడును. + +పది సంవత్సరములలోపు వయస్సుగల ఎవరేని బిడ్డ ఒంటిపై నుండి దొంగిలించు ఉద్దేశముతో ఆ బిడ్డను వ్యవహరించుట లేక అపహరించుట. + +369. పది సంవత్సరముల లోపు వయసుగల బిడ్డ ఒంటి పై నుండి ఏదేని చరాస్తిని నిజాయితీ లేకుండ తీసికొనవలెనను ఉద్దేశముతో ఆ బిడ్డను వ్యవహరించు, లేక అపహరించు వారెవరైనసు, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ఎవరేని వ్యక్తిని బానిసగ కొనుట లేక యిచ్చి వేయుట. + +370. ఎవరేని వ్యక్తిని బానిసగ దిగుమతిచేయు, ఎగుమతిచేయు, తీసికొనిపోవు, కొను, అమ్ము, లేక ఇచ్చివేయు లేక ఎవరేని వ్యక్తిని బానిసగ తీసికొను, స్వీకరించు, లేక ఆతని ఇష్టము లేకుండ నిర్భంధించు వారెవరైనను, ఏడు, సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +పరిపాటిగా బానిసల వ్యాపారము చేయుట. + +371. పరిపాటిగా బానిసలను దిగుమతిచేయు, ఎగుమతిచేయు, తీసికొనిపోవు, కొను, అమ్ము, లేక వారి విషయమున దుర్వ్యాపారముచేయు లేక వారి విషయముని వ్యాపారము చేయు వారెవరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని పది సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు, జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0082.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0082.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea14dfefa28e2d8052d6f99b752454eba7bf6d0e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0082.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +వేశ్యావృత్తి మొదలగు వాటి కొరకై మైనరును అమ్ముట. + +372. పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల వ్యక్తి నెవరినై నను, అట్టి వ్యక్తి. ఏదో ఒక వయస్సులో వేశ్యావృత్తి కొరకైనను, ఎవరేని వ్యక్తితో అక్రమ సంభోగము జరుపుట కొరకైనను, శాసనసమ్మతము కానట్టియు దుర్నీతికరమైనట్టియు ఏ ప్రయోజనము కొరకైనను వినియోగింపబడవలెనను, లేక ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతోగాని, అట్టి వ్యక్తి ఏదో ఒక వయసులో అట్టి ఏదేని ప్రయోజనమునకు వినియోగింపబడునని లేక ఉపయోగింపబడునని ఎరిగియుండిగాని, అమ్ము, కిరాయికిచ్చు, లేక అన్యధా ఇచ్చివేయు వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారాహసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము 1 :-- పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల స్త్రీ ఒక వేశ్యకు, లేక వేశ్యాగృ హమును నడుపు లేదా నిర్వహించు ఎవరేని వ్యక్తికి అమ్మబడినపుడుగాని, కిరాయి కీయబడినప్పుడుగాని, అన్యధా ఇచ్చివేయబడినపుడుగాని, అట్టి స్త్రీని ఆట్లు ఇచ్చివేయు వ్యక్తి వేశ్యా వృత్తి కొరకై ఆమె ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో ఆమెను ఇచ్చి వేసినట్లు తద్విరుద్ధముగ రుజువు చేయబడునంత వరకు, పురోభావవ చేయవలెను. + +విశదీకరణము 2:-- ఈ పరిచ్ఛేదము నిమిత్తము “అక్రమ సంభోగము " అనగా, వివాహము ద్వారా కలుపుబడనట్టి వ్యక్తుల మధ్యగాని వివాహముగా పరిగణింపబడనప్పటికిని, ఆ వ్యక్తులు చెందియున్నట్టి సమాజము యొక్క లేక వారు విభిన్న సమాజములకు చెందిన వారైనయెడల అట్టి రెండు సమాజముల యొక్క, వైయక్తిక శాసనముచే లేక ఆచారముచే వారి మధ్య వివాహ సదృశసంబంధమును సంఘటింపజేయునదిగా గుర్తింపబడు ఏదేని సంయోగము లేక సంబంధము ద్వారా కలుపబడనట్టి వ్యక్తుల మధ్యగాని, జరిగిన సంభోగము అని అర్థము. + +వేశ్యావృత్తి, మొదలగు వాటికొరకై మైనరును కొనుట. + +373. పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల వ్యక్తి నెవరినై నను, అట్టి వ్యక్తి ఏదో ఒక వయసులో వేశ్యావృత్తి కొరకైనను, ఎవరేని వ్యక్తితో అక్రమ సంభోగము జరుపుట కొరకై నను శాసన సమ్మతము కానట్టియు దుర్నీతి కర మైనట్టియు, ఏ ప్రయోజనము కొరకైనను నియోగింపబడవలెను, లేక ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతోగాని, అట్టి వ్యక్తి ఏదో ఒక వయసులో అట్టి ఏదేని ప్రయోజనమునకు నియోగింపబడునని లేక ఉపయోగింపబడునని ఎరిగియుండిగాని, కొను, కిరాయికి తీసికొను, లేక అన్యధా స్వాధీనమును పొందు వారెవరైనను పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు, కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము 1:--పదునెనిమిది సంవత్సరముల లోపు వయసుగల స్త్రీని కొను, కిరాయికి తీసికొను, లేక అన్యధా స్వాధీనమును పొందు ఎవరేని వేశ్య, లేక వేశ్యాగృహమును నడుపు లేక నిర్వహించు ఎవరేని వ్యక్తి, వేశ్యావృత్తి కొరకై ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో అట్టి స్త్రీని తన స్వాధీనములోనికి తీసికొనినట్లు, తద్విరుద్దముగ రుజువు చేయబడునంతవరకు, పురోభావన చేయవలెను, + +విశదీకరణము 2 :-- "అక్రమ సంభోగము” 372 వ పరిచ్ఛేదము లోని అర్థమునే కలిగియుండును, + +శాసన విరుద్దమైన బలవంతపు చాకిరి, + +374. ఏ వ్యక్తి నై నసు, అతని ఇష్టమునకు వ్యతిరేకముగ చాకిరి చేయుమని శాసన విరుద్ధముగ బలవంత పెట్టు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు, + +375. ఇందులో ఇటు పిమ్మట మినహాయింపబడిన సందర్భములలో తప్ప, ఈ క్రింది ఆరు రకములలో మానభంగము, దీని క్రింది కై నను వచ్చు పరిస్థితులలో ఒక స్త్రీ తో సంభోగము చేసిన పురుషుడు “మాన భంగము" చేసినట్లు చెప్పబడును - + +మొదటిది :—ఆమె ఇష్టమునకు వ్యతిరేకముగ; + +రెండవది :—ఆమె సమ్మతి లేకుండ; + +మూడవది :—ఆమె సమ్మతితో--ఆమెకు గాని ఆమె ఎవరిపట్ల హితాభిలాషిగా ఉన్నదో ఆ వ్యక్తి కిగాని మరణము లేక ఘాతకలుగునని భయపెట్టి ఆమె సమ్మతిని పొందినపుడు; + +నాల్గవది --- ఆమె సమ్మతితో. - తాను ఆమె భర్త కాననియు, ఆమెకు శాసన సమ్మతముగ ఎవరితో వివాహమై నదో, లేక వివాహమై నట్లు ఆమె విశ్వసించుచున్నదో అట్టి మరొక పురుషుడే తానని ఆమె విశ్వసించుటవలన ఆమె సమ్మతి ఇచ్చియుండినదనియు ఆ పురుషుడు ఎరిగియున్నప్పుడు ; \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0083.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0083.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..096811f5d2d4362185a6674532bc21d91997cfb5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0083.txt" @@ -0,0 +1,59 @@ +అయిదవది :- ఆమె సమ్మతితో-అట్టి సమ్మతి ఇచ్చినప్పుడు, మతిస్తి మితము లేని కారణమున గాని +మత్తులో ఉన్న కారణమున గాని, అతడే స్వయముగానై నను మరొకరి ద్వారా నై నను ఏదేని మైకము కలిగించు లేక +అనారోగ్యకరమైన పదార్దమును ఆమెకు ఇచ్చిన కారణమున గాని, ఆమె తాను సమ్మతించుచున్న దాని యొక్క స్వభావ +పరిణామములను తెలుసుకొనజాలనిదై యున్నప్పుడు, + +ఆరవది : ఆమె సమ్మతితో గాని సమ్మతిలేకుండ గావి—ఆమె పదహారు సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగల +దైనపుడు. + +విశదీకరణము:- మాన భంగ అపరాధమునకు ఆవశ్యకమైన సంభోగమగుటకు అంతర్గ మనము చాలును, + +మినహాయింపు :- ఒక పురుషుడు పదిహేను సంవత్సరముల లోపు వయస్సు గలది కానట్టి తన భార్యతో +జరిపిన సంభోగము మానభంగ అపరాధముకాదు. + +మానభంగము చేసినందుకు శిక్ష + +376. (1). ఉపపరిచ్ఛేదము (2) లోని నిబంధనలలో తెలిపిన సందర్భములలో తప్ప, మానభంగము చేయు +నతడెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములకు తక్కువకాని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును; +అయితే, అది యావజ్జీవ కారావాసముగాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముగాని కావచ్చును, +మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. కాని, మానభంగమునకు గురియైన స్త్రీ అతని భార్యయేయై యుండి +ఆమె పండ్రెండు సంవత్సరముల లోపు వయస్సుగలది కానట్టి సందర్భములో, అతడు రెండు సంవత్సరములదాక +ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. + +అయితే, న్యాయస్థానము తీర్పులో పేర్కొనవలసిన, తగిన మరియు ప్రత్యేకమైన కారణములనుబట్టి ఏడు +సంవత్సరములకంటె తక్కువైన కాలావధికి కారావాసదండన విధించవచ్చును. + +(2) ఎవరైన- + +(ఏ). తానొక పోలీసు అధికారియై యుండి, + +(i) తాను నియమింపబడిన పోలీసు స్టేషను హద్దులలో, లేక + +(ii) తాను నియమింపబడిన పోలీసు స్టేషనులోనిదై నను కాకున్నను , ఏదేని స్టేషన్ హౌస్ ఆవరణలో లేక + +(iii) తన అభిరక్షలో ఉన్న లేక తనకు అధీనస్థుడైన పోలీసు అధికారి అభిరక్ష లో ఉన్న స్త్రీని +మానభంగము చేసినచో, లేక + +(బి) తానొక పబ్లికు సేవకుడై యుండి, తన పదవి ఆసరాతో, అట్టి పబ్లికు సేవకునిగా తన ఆభి +రక్ష లో ఉన్న లేక తన అధీనస్తు డైన ఒక పబ్లికు సేవకుని అభిరక్షిలో ఉన్న ఒక స్త్రీని మానభంగము +చేసినచో, లేక + +(సీ) ఒక జైలు, బందీగృహము, లేక తత్సమయమున అమలునందున్న ఏదేని శాసనముచే లేదా అట్టి +శాసనము క్రింద స్థాపింపబడిన ఇతర ఆభిరక్ష స్థానము, లేక మహిళల లేదా బాలల సంస్థ - వీటిలో దేని +యొక్క యాజమాన్యములో గాని సిబ్బందిలో గాని ఉండి, తన పదవీ ఆసరాతో అట్టి జైలు, బందీ +గృహము, అభిరక్ష స్థానము, లేక సంస్థ లో ఉంటున్న వారిని ఎవరినైన మాన భంగము చేసినచో + +(డి) ఒక ఆసుపత్రి యాజమాన్యములో, లేక సిబ్బందిలో ఉండి, తన పదవీ ఆసరాతో ఆ ఆసుపత్రిలో +ఒక స్త్రీని మానభంగము చేసినచో, లేక + +(ఈ) ఒక స్త్రీ గర్భవతియని ఎరిగియుండి ఆమెను మానభంగము చేసినచో, లేక + +(ఎఫ్) పన్నెండు సంవత్సరముల లోపు వయసుగల స్త్రీని మానభంగము చేసినచో, + +(జీ) సామూహికముగా మానభంగము చేసినచో, + +ఆతడు పది సంవత్సరములకు తక్కువకాని కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో శిక్షింపబడును . అయితే అది +యావజ్జీవ కారావాసము కావచ్చును. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును; + +అయితే, న్యాయస్థానము తీర్పులో పేర్కొనవలసిన తగిన, మరియు ప్రత్యేకమైన కారణములను బట్టి పది +సంవత్సరములకంటె తక్కువైన కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాస దండన విధించవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0084.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0084.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab755a38791dffacd02d0f4d4adb02cf8b26bed0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0084.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +విశదీకరణము 1:-ఒక ముఠాలోని వ్యక్తులలో ఒకరుగాని అంతకంటే ఎక్కువ మందిగాని ఆ ముఠా ఉమ్మడి ఉద్దేశమును సాధించుకొనుటలో ఒక స్త్రీని మానభంగము చేసినచో, ఈ ఉపరిచ్ఛేదపు భావములో వారిలో ప్రతి వ్యక్తి యు సామూహికముగా మానభంగము చేసినట్లు భావింపబడును. + +విశదీకరణము 2 :- “మహిళల లేక బాలల సంస్థ " అనగా, అనాధ శరణాలయము, ఉపేక్షిత స్త్రీల, లేక బాలల గృహము, లేక వితంతుశరణాలయము, లేక ఏదేని ఇతర పేరుతో పిలువబడుచున్నదైనను, స్త్రీలను లేక బాలలను చేర్చుకొనుటకును, వారి సంరక్షణ కొరకును స్థాపింపబడి నిర్వహింపబడునట్టి సంస్థ అని అర్థము. + +విశదీకరణము 3 :-- “ఆసుపత్రి" అనగా ఆసుపత్రి యొక్క ఆవరణ అని అర్థము, మరియు ఆ పద పరిధిలో, కోలుకొనుచున్న వ్యక్తు లనుగాని, వైద్య పరిచర్య అవసరమైన వ్యక్తు లనుగాని తిరిగి ఆరోగ్యవంతులనుగా చేయవలసియున్న వ్యక్తులను గాని చేర్చుకొని చికిత్సచేయు ఏదేని సంస్థ ఆవరణలు చేరియుండును. + +వేర్పాటు సమయములో ఒక వ్యక్తి తన భార్యతో సంభోగించుట. + +376-ఏ. తన భార్య వేర్పాటు డిక్రీ పొందియుండిగాని, ఏదేని ఆచారము లేక వాడుకనుబట్టి గాని, విడిగా నివసించుచుండగా, ఆమెతో ఆమె సమ్మతి లేకుండ సంభోగము జరిపినతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాపముతో శిక్షింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +పబ్లికు సేవకుడు తన అభిరక్షలో నున్న స్త్రీతో సంభోగించుట, + +376-బి. పబ్లికు సేవకుడై యుండి, తన పదవీ ఆసరాతో అట్టి పబ్లికు సేవకునిగా, తన అభిరక్ష లోనున్న లేక తనకు ఆధీనస్ఠు డైన ఒక పబ్లికు సేవకుని అభిరక్ష లో ఉన్న ఎవరేని స్త్రీని, తనతో సంభోగము జరుపవలెనని ప్రేరేపించు లేక ప్రలోభ పెట్టు నతడెవరై నను, అట్టి సంభోగము మానభం గాపరాధము క్రిందికి రాకున్నను, అయిదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు +కారావాసముతో శిక్షింపబడును మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +జైలు, బందీ గృహము మొదలగువాటి అధీక్షకునిచే సంభోగము, + +376-సీ. ఒక జైలు, బందీ గృహము, లేక తత్పమయుమున అమలునందున్న ఏదేని శాసనముచే లేదా అట్టి శాసనము క్రింద స్థాపింపబడిన ఇతర అభిరక్ష స్ఠానము లేక మహిళల, లేదా బాలల సంస్థ-వీటిలో దేనియొక్క మేనేజరుగాగాని ఆధీక్ష కుడుగాగాని ఉండి, తన పదవీ ఆసరాతో, అట్టి జైలు, బందీ గృహము, అభిరక్ష స్థానము లేక సంస్థలో ఉంటున్న ఎవరేని స్త్రీ ని తనతో సంభోగము జరుపవలెనని ప్రేరేపించు లేక ప్రలోభ పెట్టు నతడెవరైనను, అట్టి సంభోగము మాన భంగాపరాధము క్రిందికి రాకున్నను, అయిదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును. మరియు జార్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +విశదీకరణను 1:- “జై లు, బందీ గృహము, లేక ఇతర అభిరక్ష స్థానము, లేక మహిళల లేదా బాలల సంస్థకు సంబంధించి “ఆదీక్ష కుడు" అను పదపరిధిలో అట్టి జైలు, బందీ గృహము, అభిరక్ష స్థానము, లేక సంస్థలో ఏదేని ఇతర పదవియందుండి ఆ పదవినిబట్టి అచట ఉంటున్న వారిపై అధికారము వినియోగించుచున్న లేక నియంత్రణ కలిగివున్న వ్యక్తి చేరియుండును. " + +విశదీకరణము 2 :-- "మహిళల లేదా బాలల సంస్థ " అను పదబంధమునకు 376వ పరిచ్ఛేదము లోని ఉపపరిచ్ఛేదము (2) యొక్క విశదీకరణము 2 లో గల అర్థమే ఉండును. + +ఆసుపత్రి యొక్క యాజమాన్యము, లేక సిబ్బందిలోని వారెవరైనను ఆసుపత్రిలోని స్త్రీతో సంభోగము జరుపుట. + +376–డీ. ఆసుపత్రియొక్క యాజమాన్యములో లేక ఆసుప త్రియొక్క సిబ్బందిలోని వాడై యుండి తన పదవి ఆసరాతో ఆసుపత్రిలోని ఏ స్త్రీ తో నైనను సంభోగించిననో, అట్టి సంభోగము మావభంగాపరాధము క్రిందికి రాకున్ననూ, అయిదు సంవత్సరములదాక ఉండగల +కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును. మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +విశదీకరణము :- "ఆసుపత్రి" అను పదమునకు పరిచ్ఛేదము 376 లోని ఉపపరిచ్ఛేదము (2) యొక్క విశదీకరణము 3 లోగల అర్థమే ఉండును. + +ప్రకృతి విరుద్ధమగు అపరాధములు. + +377. ఎవరేని పురుషునితో, స్త్రీ తో లేక జంతువుతో స్వచ్ఛందముగ ప్రకృతి విరుద్ధమైన మై ధునము సలుపు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటితో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము :-ఈ పరిచ్ఛేదములో వివరింపబడిన అపరాధమునకు ఆవశ్యకమైన మైధునమగుటకు అంతర్గమధనము చాలును, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0086.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0086.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf65a4ef0bac53aadcd2c72423430bd08c822d14 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0086.txt" @@ -0,0 +1,24 @@ +(జీ) ఎవరి స్వాధీనములోను లేకుండ ఒక రహదారిలో పడియున్న ఉంగరమును 'ఏ' అనునతడు చూచును. ఆతడు దానిని తీసికొనుట ద్వారా దొంగతనము చేసినవాడుకాడు. కాని, ఆస్తిని అపరాధిక దుర్వినియోగము చేసినవాడు కావచ్చును. + +(హెచ్) 'జడ్' ఇంటిలో ఒక బల్ల పై 'జడ్' ఉంగరము పడి ఉండగా 'ఏ' అనునతడు చూచును. సోదా జరిగినచో తనను కని పెట్టుదురను భయముచే 'ఏ' ఆ ఉంగరమును తక్షణమే కైవసము చేసికొనుటకు సాహసించక, దానిని 'జడ్' కనుగొనుట ఎప్పటికీని అసంభావ్యమగు స్థలములో దాచును. ఉంగరము పోయిన విషయము మరువబడిన తరువాత దాచిఉంచిన స్థలమునుండి ఆ ఉంగరమును తీసికొని, విక్రయించవలెనను ఉద్దేశముతో 'ఏ' అట్టు దాచివాడు, ఇచట 'ఏ' ఆ ఉంగరమును మొట్టమొదటిసారి చూచి తీయగనే దొంగతనము చేసినవాడగును. + +(ఐ) 'ఏ' తన గడియారమును, నగల వర్తకుడైన 'జడ్' అనునతనికి సరిచేయించుటకై ఇచ్చును. 'జడ్' దానిని తన దుకాణమునకు గొంపోవును. నగల వర్తకుడు ఆ గడియారమును శాసన సమ్మతముగ హామీగా ఉంచుకొనదగినట్టి ఋణమేదియు 'ఏ' అతనికి బాకీ లేడు. 'జడ్' దుకాణములోనికి 'ఏ' బహిరంగముగ ప్రవేశించి 'జడ్' చేతిలో ఉన్న తన గడియారమును బలాత్కారముగ లాగుకొని వెళ్లిపోవును. ఇచట 'ఏ' అపరాధిక అక్రమ ప్రవేశమును, దౌర్జన్యమును చేసియుండినప్పటికిని, అతడు చేసినది నిజాయితీ లేకుండ చేయనందున ఆతడు దొంగతనము చేసినవాడు కాడు. + +(జె) 'జడ్' గడియారమును మరమ్మతు చేసినందుకు 'జడ్'కు 'ఏ' డబ్బు బాకీఉన్నందున, శాసన సమ్మతముగ ఆబాకీకి +హామీగా ఆ గడియారమును 'జడ్' తనవద్ద ఉంచుకొనియుండగా, 'జడ్' యొక్క, బాకీకి హామీగా ఆ ఆస్తి 'జడ్'కు దక్కకుండ చేయు ఉద్దేశముతో, 'ఏ' ఆ గడియారమును 'జడ్' స్వాధీనము నుండి తప్పించి 'ఏ' తీసికొనినచో, అతడు దానిని నిజాయితీలేకుండ తీసికొనినందున దొంగతనము చేసినవాడగును. + +(కె) అటులనే, 'ఏ' తన గడియారమును 'జడ్' వద్ద కుదువ పెట్టి ఆ గడియారము పై తాను తీసికొనిన అప్పును చెల్లించకుండ, 'జడ్' సమ్మతి లేకుండ ఆ గడియారమును “జడ్' స్వాధీనము నుండి తప్పించి తాను తీసికొనినచో, ఆ గడియారము అతవిదేయైనను, ఆతడు దానిని నిజాయితీ లేకుండ తీసికొనినందున, దొంగతనము చేసిన వాడగును. + +(ఎల్) 'జడ్'కు చెందిన వస్తువును 'జడ్' స్వాధీనము నుండి తప్పించి 'జడ్' సమ్మతి లేకుండ 'ఏ' అనునతడు తీసికొనను. దానిని 'జడ్'కు తిరిగి ఇచ్చి వేసినందుకు బహుమానముగ 'జడ్' నుండి డబ్బు రాబట్టు కొనువరకు దానిని తనవద్ద నే ఉంచుకొనవలెనను ఉద్దేశముతో 'ఏ' అట్లు చేసెను. ఇచట 'ఏ' నిజాయితీ లేకుండా తీసికొనినాడు. అందువలన 'ఏ' దొంగతనము చేసినవాడగును. + +(ఎమ్) 'జడ్'కు స్నేహితుడగు 'ఏ' 'జడ్' లేనప్పుడు 'జడ్' యొక్క గ్రంధాలయములోనికి వెళ్లి పుస్త కమును, కేవలము చదువుకొను నిమిత్తమును, తిరిగి ఇచ్చివేయవలెనను ఉద్దేశముతోను 'జడ్' అభివ్యక్త సమ్మతి లేకుండ తీసికొని పోవును. ఇచట బహుశా 'జడ్' యొక్క పుస్తకమును ఉపయోగించుకొనుటకు 'ఏ' తనకు 'జడ్' యొక్క గర్భిత సమ్మతి కలదని తలచియుండవచ్చును. ఇదే 'ఏ' యొక్క భావము అయినచో 'ఏ' దొంగతనము చేయలేదు. + +(ఎస్) 'జడ్' యొక్క భార్యను 'ఏ' అను నతడు ధర్మము చేయుమని అడుగుసు. ఆమె భర్త యైన 'జడ్'కు చెందినవని 'ఏ' కు తెలిసియున్నట్టి వగు డబ్బును, ఆహారమును బట్టలను ఆమె 'ఏ' కు ఇచ్చును. ఇచ్చట బహుశః బిక్షము పెట్టుటకు 'జడ్' యొక్క భార్యకు అనుమతి కలదని “ఏ' తలచియుండవచ్చును. ఇదే 'ఏ' యొక్క భావము అయినచో ఏ దొంగతనము చేయలేదు. + +(ఓ) 'జడ్' యొక్క భార్యకు 'ఏ' అనునతడు విటుడు. ఆమె ఒకవిలువగల ఆస్తిని 'ఏ'కు ఇచ్చును. ఆ ఆస్తి 'జడ్'కు చెందినదనియు, దానిని ఇచ్చుటకు ఆమెకు 'జడ్' యెక్క అనుమతి లేదనియు తాను ఎరిగియుండి 'ఏ' ఆ ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ తీసికొనిన చో, అతడు దొంగతనము చేసినవాడగును. + +(పీ) 'జడ్' కు చెందిన ఆస్తి తన ఆస్తి యేనని 'ఏ' సద్భావముతో విశ్వసించుచు, ఆ ఆస్తిని 'బీ' స్వాధీనము నుండి తప్పించి 'ఏ' తీసికొనును. ఇచ్చట 'ఏ' నిజాయితి లేకుండ తీసికొనలేదు. అందువలన అతడు దొంగతనము చేయలేదు. + +దొంగతనము చేసి నందుకు శిక్ష, + +379. . దొంగతనము చేసిన వారెవరైనను మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకవు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గానీ ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0087.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4fa683f1550cd6d9e43dc7f5ffc8abf4619552c1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0087.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +నివాస గృహము మొదలగువాటిలో దొంగతనము. + +380. ఏదేని భవనము, డేరా, లేక జలయానము మనుష్య నివాసముగా ఉపయోగింపబడుచుండగా, లేక ఆస్తి అభిరక్ష కొరకు ఉపయోగింపబడుచుండగా అట్టి ఏదేని భవనము, డేరా, లేక జలయానములో దొంగతనము చేయువారెవరైనను ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు; మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +యజమాని యొక్క స్వాధీనములోని ఆస్తిని గుమాస్తా, లేక సేవకుడు దొంగతనము చేయుట, + +381. గుమాస్తాగా లేక సేవకుడుగా యుండియైనను, గుమాస్తా, లేక సేవకుని హోదాలో నియోగింపబడి యుండియైనను, తన యజమాని లేక నియోజకుని యొక్క స్వాధీనములో ఉన్న ఏదేని ఆస్తిని దొంగతనము చేయువారెవరైనను ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు; మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +దొంగతనము చేయుటకుగాను మరణము, ఘాత లేక అవరోధము కలిగించుటకై సన్నాహముచేసికొనమీదట దొంగతనము చేయుట. + +382. దొంగతనము చేయుటకు గాను, లేక అట్టి దొంగతనము చేసిన పిదప తప్పించుకొని పోవుటకుగాను, లేక దొంగిలించిన ఆస్తిని తనవద్ద ఉంచుకొనుటకు గాను, ఏవ్యక్తి కైనను, మరణము, ఘాత, లేక అవరోధము కలిగించుటకై గాని, మరణమునకు, ఘాతకు లేక అవరోధమునకు గురియగుదునను భయమును అతనికి కలిగించుటకై గాని సన్నాహము చేసికొనియుండి, దొంగతనము చేయువా రెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +(ఏ) 'జడ్' స్వాధీనములో ఉన్న ఆస్తిని 'ఏ' దొంగతనము చేయును. ఈ దొంగతనము చేయుచున్నపుడు 'జడ్' ప్రతిఘటించే సందర్భములో 'జడ్' కు ఘాత కలిగించు నిమిత్తమై గుండ్ల తో నింపబడిన ఒక పిస్తోలును 'ఏ' తన దుస్తుల క్రింద ఉంచుకొనును. ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును 'ఏ' చేసిన వాడగును. + +(బీ) 'ఏ' 'జడ్' యొక్క జేబు కొట్టును. అంతకుముందుగా 'ఏ తనసహచరులను 'జడ్' చుట్టు నిలిపి ఉంచెను. జేబుకొట్టు చుండగా 'జడ్' గమనించి ప్రతిఘటించుచో లేక 'ఏ'ను పట్టుకొనుటకు అతను ప్రయత్నించు చో వారు 'జడ్'ను అవరోధించవలెనని 'ఏ' అట్లు చేసెను. ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును 'ఏ' చేసిన వాడగును. + +బలాద్రహణము. + +383. ఉద్దేశపూర్వకముగా ఏ వ్యక్తి నైనను ఆ వ్యక్తికి గాని ఎవరేని ఇతరవ్యక్తి కి గాని ఏదేని హాని కలిగింతునని భయపెట్టి, అట్లు భయ పెట్టబడిన వ్యక్తిచే ఏదేని ఆస్తిని లేక విలువగల సెక్యూరిటీని, లేక విలువగల సెక్యూరిటీగా మార్చవీలైనదై సంతకము చేయబడిన లేక ముద్రవేయబడిన దేనినైనను నిజాయితీ లేకుండ ఏ వ్యక్తికైనను అందజేయించు నతడెవరైనను 'బలాద్గ్ర హణము' చేసినవాడగును. + +(ఏ) 'ఏ' అనునతడు తనకు డబ్బు ఈయనిచో 'జడ్' కు పరువునష్టము కలిగించే ఒక నిందా లేఖనమును ప్రచురించెదనని 'జడ్' ను బెదరించును. ఈ విధముగా 'జడ్' తనకు డబ్బునిచ్చునట్లు చేయును. 'ఏ' బలాద్గ్రహణము చేసినవాడగును. + +(బి) 'జడ్' కొంతడబ్బును 'ఏ'కు చెల్లింతునని ఒక ప్రామిసరీనోటు వ్రాసి, సంతకము చేసి 'ఏ'కు అందజేసిననే తప్ప 'జడ్' యొక్క బిడ్డను అక్రమ పరిరోధములో ఉంతునని 'జడ్' ను 'ఏ' బెదరించును, 'జడ్' ప్రామిసరీనోటు పై సంతకము చేసి అందజేయును. 'ఏ' బలాద్గ్ర హణము చేసినవాడగును. + +(సీ) 'జడ్' కొంత పంటను 'బీ' కి అందజేయుదుననియు, ఆట్లు చేయనిచో శాస్త్రి కి గురియగుదుననియు ఒక బాండును వ్రాసి సంతకము చేసి 'బీ' కి అందజేసిననే తప్ప, 'జడ్' యొక్క పొలమును దున్నించి వేయుటకు దుండగులను పంపుదునని, 'జడ్' ను 'ఏ' బెదరించి తద్వారా 'జడ్' బాండు పై సంతకము చేసి అందజేయునట్లు చేయును. బలాద్గ్రహణము చేసినవాడగును. + +(డీ) దారుణమైన ఘాత కలిగింతునని 'జడ్' ను భయపెట్టి నిజాయితీ లేకుండ 'ఏ' అనునతడు ఒక ఖాళీ కాగితము పై 'జడ్' చే సంతకము చేయించి లేక అతని ముద్రను వేయించి ఆ కాగితము 'జడ్' తనకు అందజేయునట్లు 'జడ్' ను ప్రేరేపించును. 'జడ్' ఆ కాగితము పై సంతకము చేసి 'ఏ' కు అందజేయును. ఇచట అట్లు సంతకము చేయబడిన కాగితమును విలువగల 'సెక్యూరిటీగా మార్చవచ్చును. కావున 'ఏ' బలాద్గ్రహణము చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0088.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..814d9778bf89b4bb22fab53eaf4db0549edd9490 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +బలాద్గ్రహణము చేసినందుకు శిక్ష, + +384. బలాద్రహణము చేయువారెవరై నను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +బలాద్గ్రహణము చేయుటకుగాను హాని కలిగింతునని ఒక వ్యక్తిని భయపెట్టుట. + +385. బలాద్గ్రహణము చేయుటకుగాను. ఏదేని హాని కలిగింతునిని ఏ వ్యక్తినైనను భయ పెట్ట. లేక భయపెట్టుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, 'జుర్మానాలో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +మరణము లేక దారుణమైన ఘాత కలుగునని ఒకవ్యక్తిని భయ పెట్టుట ద్వారా బలాద్గ్రహణము చేయుట. + +386. ఏ వ్యక్తినైనను, వ్యక్తి కి గాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తికిగాని మరణము, లేక దారుణమైన ఘాత కలుగు నని భయ పెట్టుటద్వారా బలాద్గ్రహణము చేయువారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బలాద్గ్రహణను చేయుటకుగాను మరణము, లేక దారుణమైన ఘాత కలుగునని ఒక వ్యక్తిని భయ పెట్టుట. + +387, బలాద్గ్రహణము చేయుటకుగాను, ఏ వ్యక్తి నై నను, ఆ వ్యక్తి కిగాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కి గాని మరణము, లేక దారుణమైన ఘాత కలుగునని భయ పెట్టు, లేక అటు భయ పెట్టుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటికో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జూర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +మరణ దండన లేక యావజ్జీవ కారావాసము,మొదలై నవాటితో శిక్షింపదగు అపరాధము మోపబడునను బెదిరింపు ద్వారా బలాద్గ్రహణము +చేయుట. + +388. ఏ వ్యక్తి నై నను, ఆ వ్యక్తి పై గాని, ఎవరేని ఇతరుని పై గాని, మరణదండనతొ, లేక యావజ్జీవ కారావాసముతో లేక పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో శిక్షింపదగిన ఏదేని ఆపరాధమును చేసినట్లు, లేక చేయుటకు ప్రయత్నించినట్లు, లేక అట్టి అపరాధమును చేయుటకు ఎవరేని ఇతర వ్యక్తిని ప్రేరే పించుటకు ప్రయత్నించినట్లు అపరాధము మోపబడునని భయ పెట్టుట ద్వారా బలాద్గ్రహణము చేయు వారెవరైనను, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మా నాకు కూడ పాత్రులగుదురు, మరియు ఆ ఆపరాధము ఈ స్మృతిలోని 377వ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగిన అపరాధమైనచో, యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపబడవచ్చును. + +బలాద్గ్రహణము చేయుటకుగాను, ఒకవ్యక్తిని అతని పై ఆపరాధము మోపబడునని భయపెట్టుట. + +389. బలాద్గ్రహణము చేయుటకుగాను ఏ వ్యక్తి నైనను, ఆ వ్యక్తి పై గాని ఎవరేని ఇతరుని పై గాని, మరణ దండనతో, లేక యావజ్జీవ కారావాసముతో లేక పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో శిక్షింపదగిన అపరాధమును చేసినట్లు లేక చేయుటకు ప్రయత్నించినట్లు అపరాధము మోపబడునని భయ పెట్టు లేక 'అట్లు భయ పెట్టుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, మరియు ఆ అపరాధము ఈ స్మృతిలోని 377వ పరిచ్ఛేదము క్రింద శిక్షింపదగిన ఆపరాధమైచో, యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపబడవచ్చును. + +దోపిడి. + +390. ఏ దోపిడీయందైనను దొంగతనముగాని బలాద్గ్రహణము గాని చేరి ఉండును. + +దొంగతనము ఎప్పుడు దోపిడీ అగును. + +దొంగతనముచేయుటకుగాని, దొంగతనము చేయుటలో గాని, దొంగిలింపబడిన ఆస్తిని తీసికొనిపోవుటలో లేక తీసికొసిపోవుటకు ప్రయత్నించుటలో గాని, ఆ లక్ష్యసిద్ధి కై ఏ వ్యక్తి కై నమ మరణము, లేక ఘాత, లేక అక్రమ అవరోధమునైనను, తక్షణ మరణము, లేక తక్షణ ఘాత, లేక తక్షణ ఆక్రమ అవరోధము కలుగునను భయమునైనను అపరాధి స్వచ్ఛందముగ కలిగించినచో లేక కలిగించుటకు ప్రయత్నించినచో దొంగతనము “దోపిడీ" ఆగును. + +బలాద్గ్రహణను ఎప్పుడు దోపిడీ ఆగును, + +బలాద్గ్ర హణము చేయు సమయమున అపరాధి భయ పెట్టబడిన వ్యక్తి యొక్క ఎదుటనే ఉండి, ఆ వ్యక్తి కైనను వేరొక వ్యక్తి కై నను తక్షణ మరణము, తక్షణ ఘాత, లేక తక్షణ అక్రమ అవరోధము కలుగునని ఆ వ్యక్తిని భయ పెట్టుట ద్వారా బలాద్గ్రహణము చేసి, అట్లు భయ పెట్టుటద్వారా, అట్లు భయపెట్టబడిన వ్యక్తి చే అప్పటికప్పుడే బలాద్గ్ర హిత వస్తువును ఇచ్చివేయునట్లు చేసినచో బలాద్గ్ర హణము “దోపిడీ" అగును. + +విశదీకరణము :-- తక్షణ మరణము, తక్షణ ఘాత, లేక తక్షణ అక్రమ ఆవరోధము కలుగునని ఆ ఇతర వ్యక్తిని భయ పెట్ట జాలునంతగా అతనికి సమీపములో అపరాధి ఉండుచో అపరాధి ఆతని ఎదుట ఉన్నట్లు చెప్పబడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0090.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0090.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fe23ce27687fa35f0457bec44e7340f89772597 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0090.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +మారణాయుధము ధరించి దోపిడి లేక బందిపోటు చేయుటకు ప్రయత్నము. + +398. దోపిడీ లేక బందిపోటు చేయుటకై ప్రయత్నించు సమయమున ఆపరాధి ఏదేని మారణాయుధమును ధరించియుండుచో, అట్టి అపరాధికి విధిం చవలసిన కారావాసము ఏడు సంవత్సరములకు తక్కువ కానిదై యుండ వలెను. + +బందిపోటు చేయుటకై సన్నాహము చేయుట. + +399. బందిపోటు చేయుటకై ఏదేని సన్నాహము చేయువారెవరై నను, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బందిపోటు ముఠాకు చెందియున్నందుకు శిక్ష. + +400.ఈ చట్టము చేయబడిన తరువాత ఎప్పుడై నను పరిపాటిగా బందిపోటు చేయుటకై జతగా కూడినట్టి వ్యక్తుల ముఠాకు చెందినవారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +దొంగల ముఠాకు చెందియున్నందుకు శిక్ష. + +401. ఈ చట్టము చేయబడిన తరువాత ఎప్పుడైనను, థగ్గుల ముఠా లేక బందిపోటు ముఠాతో కాకుండా పరిపాటిగా దొంగతనమునుగాని, దోపిడీగాని చేయుటకై జతగా కూడిన ఏదేని సంచార, లేక ఇతర వ్యక్తుల ముఠాకు చెందియున్నవారెవరైనను ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +బందిపోటు చేయుటకై గుమికూడుట. + +402. . ఈ చట్టము చేయబడిన తరువాత ఎప్పుడైనను బందిపోటు చేయుటకై గుమికూడిన ఐదుగురు లేక అంతకంటే ఎక్కువమంది వ్యక్తులలో తానొకడుగా ఉన్న ఎవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో శిక్షింపబడును, సురియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రుడగును. + +ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగము చేయుట. + +403. చరాస్తి ని దేనినై నను నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగముచేయు లేక సొంతమునకుపయోగించుకొను వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +(ఏ) 'జడ్' కు చెందిన ఆస్తిని తాసు తీసికొను సమయమున 'ఏ' అనునతడు ఆ ఆస్తి తనదేనని సద్భావముతో విశ్వసించుచు 'జడ్' స్వాధీనము నుండి తప్పించి తాను తీసికొనును. 'ఏ' దొంగతనము చేసినవాడు కాడు. అయితే 'ఏ' తన పొరపాటును కనుగొన్న తరువాత నిజాయితీ లేకుండ ఆ ఆస్తిని సొంత ఉపయోగమునకై వినియోగించుకొనుచో అతడు ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధము చేసినవాడగును, + +(బీ) 'జడ్' కు స్నేహితుడగు 'ఏ' అనునతడు. 'జడ్' లేనప్పుడు 'జడ్' యొక్క గ్రంథాలయమునకు వెళ్ళి 'జడ్' యొక్క అభివ్యక్త సమ్మతి లేకుండ, ఒక పుస్తకమును తీసికొనిపోవును. ఇచట ఆ పుస్తకమును చదువుకొను నిమిత్తమై దానిని తీసికొనుటకు 'జడ్' యొక్క గర్భితమైన సమ్మతి తనకు గలదను భావముతో 'ఏ' ఉండినయెడల 'ఏ' దొంగతనము చేసినవాడు కాడు. అయితే ఆ తరువాత 'ఏ' సొంత లాభము కొరకు ఆ పుస్తకమును అమ్మినచో అతడు ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధము చేసినవాడగును. + +(సి) 'ఏ' 'బీ' అనువారు ఒక గుర్రమునకు ఉమ్మడిగా సొంతదారులై యుండగా ఆ గుర్రమును ఉపయోగించుకొను ఉద్దేశ్యముతో 'ఏ' దానిని 'బి' స్వాధీనమునుండి తప్పించి తాను తీసికొనును. ఇచ్చట గుర్రమును ఉపయోగించుకొనుటకు 'ఏ' కు హక్కు ఉన్నందున అతడు ఆ గుర్రమును నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగము చేసిన వాడుకాడు. అయితే 'ఏ' ఆ గుర్రమును అమ్మి వచ్చిన మొత్తమును తాను తన సొంతమునకు వినియోగించుకొనుచో ఆతడు ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధము చేసినవాడగును. + +విశదీకరణము 1:— కొంత కాలముపాటు మాత్రమే నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగము చేయుట ఈ పరిచ్ఛేద భావములో దుర్వినియోగమగును. + +పీటీ వ్రాయకనే సంతకము చేయబడి 'జడ్' కు చెందినట్టి ప్రభుత్వ ప్రామిసరీ నోటొకటి 'ఏ' కు దొరకును.ఆ ప్రామిసరీనోటు 'జడ్' కు చెందినదని 'ఏ' ఎరిగియుండియు, ముందు ఎప్పుడై నను 'జడ్' కు దానిని తిరిగి యిచ్చే ఉద్దేశముతో, దానిని ఒక బ్యాంకరువద్ద అప్పుకు హామీగ కుదువ పెట్టును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద అపరాధమును చేసిన వాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0091.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0091.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4af52ecad60c6c20ff7e315ffe7dd2415cbc7f39 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0091.txt" @@ -0,0 +1,23 @@ +విశదీకరణము 2 :-- ఏ ఇతర వ్యక్తి స్వాధీనములోనూ లేని ఆస్తి తనకు దొరకగా సొంతదారు కొరకు దానిని కాపాడుటకై లేక అతనికి తిరిగి యిచ్చుటకై అట్టి ఆస్తిని తీసికొనునట్టి వ్యక్తి, ఆ ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండా తీసికొనలేదు, లేక దుర్వినియోగపరచలేదు కనుక అపరాధము చేసినవాడు కాదు; అయితే అతనికి సొంతదారు ఎవరో తెలిసి యున్నప్పుడు లేక కనుగొనుటకు మార్గ మున్నప్పుడుగాని, అతడు సొంతదారును కనుగొనుటకు యుక్తమైన పద్ధతులనుఉపయోగించి సొంతదారుకు నోటీసు పంపి, ఆస్తిని ఆ సొంతదారు క్లెయిము చేయుటకు వీలుపడునంత వరకు ఆ ఆస్తి తో వేచియుండవలసిన యుక్త మై సకాలమునకు ముందుగా గాని, ఆ ఆస్తిని సొంతము చేసికొనినచో అతడు పైన నిర్వచింపబడిన అపరాధము చేసినవాడగును. + +అట్టి సందర్భములో ఏవి యుక్త మైన పద్ధతులు, లేక ఏది యుక్తమైన కాలము అనునది సంగతిని గూర్చిన ప్రశ్న. + +ఆస్తి దొరికిన వ్యక్తికి ఆ ఆస్తి సొంతదారు ఎవరనిగాని, ఫలానా వ్యక్తి దాని సొంతదారని గాని తెలిసియుండుట ఆవశ్యకము కాదు; ఆస్తిని వినియోగపరచుకొను సమయమున ఆ ఆస్తి తనదని అతడు విశ్వసించకపోవుటయే, లేక దాని అసలు సొంతదారు దొరకడని సద్భావముతో విశ్వసించుటయే సరిపోవును. + +(ఏ) ఫలానివారిది అని తెలియని ఒక రూపాయి 'ఏ' అను వానికి ఒక రహదారిన దొరకును. 'ఏ' ఆ రూపాయిని తీసికొనును. ఇచట 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేయలేదు. + +(బి) 'ఏ' కు దారిలో ఒక బ్యాంకు నోటుతోపాటు ఒక జాబు దొరుకును. జాబులోని చిరునామా వలనను,అందలి విషయముల వలనను ఆ నోటు ఎవరిదో అతనికి తెలిసినది. కాని, అతడు ఆ నోటును వినియోగపరచుకొనును. అతడు ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింది అపరాధము చేసిన వాడగును. + +(సీ) బేరరుకు చెల్లింపదగు ఒక చెక్కు 'ఏ' అను వానికి దొరకును. చెక్కును పోగొట్టు కొన్న వ్యక్తి ఎవరో అతడు ఊహింప లేడు. అయితే చెక్కు యొక్క డ్రాయర్ పేరు అందుగలదు. అతడు తాను ఎవరి పేరిట చెక్కు వ్రాసెనో ఆవ్యక్తి చిరునామాను తెలియజేయగలడని 'ఏ'కు తెలిసియుండియు, సొంతదారును కనుగొనుటకు ప్రయత్నించక 'ఏ' చెక్కును వినియోగించుకొనును. 'ఏ'. ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింది అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(డీ) 'జడ్' యొక్క డబ్బులసంచి అందులోని డబ్బుతో సహా క్రిందపడిపోవుటను 'ఏ' చూచును. 'జడ్'కు దానిని తిరిగి ఇచ్చివేయు ఉద్దేశముతో 'ఏ' ఆడబ్బుల సంచిని తీసుకొనును, అయితే తరువాత దానిని తనసొంతము చేసికొనును. “ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింది అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(ఈ) 'ఏ' అను నతనికి డబ్బులసంచి దొరకును, అది ఎవరిదో అతనికి తెలియదు. ఆతడు తరువాత ఆది 'జడ్ ' అనునతనికి చెందినదని కనుగొనియు, దానిని తన సొంతము చేసికొనును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింది అపరాధము చేసినవాడగును. + +(ఎఫ్) 'ఏ' కు విలువగల ఒక ఉంగరము దొరకును. అది ఎవరిదో అతనికి తెలియదు. ఆ ఉంగరము సొంతదారును కనుగొనుటకు ప్రయత్నించకయే దానిని వెంటనే 'ఏ' అమ్మివేయును. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింది అపరాధము చేసినవాడగును. + +ఒక వ్యక్తి మరణించి నవుడు అతని స్వాధీనములో ఉండిన ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగముచేయుట. + +404. ఒకవ్యక్తి మరణించినపుడు అతని స్వాధీనములో ఉండిన ఆస్తి అని ఎరిగియుండి, అప్పటినుండి ఆ ఆస్తిని స్వాధీనపరచుకొనుటకు శాసనరీత్యా హక్కుదారైన ఏ వ్యక్తియు ఆ ఆస్తిని స్వాధీనపరచుకొనలేదని ఎరిగియుండి నిజాయితీ లేకుండా అట్టి ఆస్తిని దుర్వినియోగముచేయు లేక సొంతము చేసికొను వారెవరైనను మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకుకూడ పాత్రులగుదురు; మరియు అట్టి వ్యక్తి మరణ సమయమున అతని గుమాస్తాగా గాని, సేవకుడుగా గాని ఆపరాధి వనిచేయుచుండిన యెడల కారావాసము ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండవచ్చును. + +'జడ్ ' అను నతని మరణ సమయమున గృహసామగ్రి, డబ్బు ఆతని స్వాధీనములో ఉండెను. అతని సేవకుడైన 'ఏ' ఆ డబ్బును, దానిని స్వాధీన పరచుకొనుటకు హక్కుదారైన వ్యక్తి స్వాధీన పరచుకొనకపూర్వమే, నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగము చేయును, 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధము చేసిన వాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0092.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0092.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8bb7b6ce4414c9578a3a1f911bbbe1993d63f6a6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0092.txt" @@ -0,0 +1,19 @@ +అపరాధిక న్యాస భంగము, + +405. ఆస్తి గాని, ఆస్తిపై ఆధిపత్యముగాని ఏదేని రీతిగా అప్పగింపబడియుండి, ఆ ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగము చేయు, లేక సొంతము చేసికొను, లేక అట్టి న్యాసమును నిర్వహించు పద్ధతిని విహితపరచు ఏదేవి శాసనాదేశమునుగాని అట్టి న్యాస నిర్వహణమునకు సంబంధించి తాను చేసికొనిన, అభివ్యక్త మైనదైనను, గర్భితమైన దైనను, ఏదేని శాసనబద్ధ మైన కాంట్రాక్టునుగాని అతిక్రమించి ఆ ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ ఉపయోగించుకొను,లేదా వ్యయనముచేయు లేదా బుద్ధి పూర్వకముగ ఏవ్యక్తి నైనను, ఆట్లు చేయనిచ్చు వారెవరైనను “ఆపరాధిక న్యాస భంగము" చేసిన వారగుదురు. + +విశదీకరణము 1 :-తత్సమయమున అమలునందున్న ఏదేని శాసనము ద్వారా నెలకొల్పబడిన భవిష్యనిధికి గాని, కుటుంబ ఫింఛను నిధికిగాని జమకట్ట బడుటకై ఉద్యోగి వాటాను ఉద్యోగికి చెల్లింపవలసిన వేతనములనుండి బిగబట్టు కొనునట్టి నియోజకుడై యున్న వ్యక్తి కి, ఆట్లు అతనిచే బిగబట్టు కొనబడిన వాటా మొత్తము అప్పగింప బడినట్లు భావించవలెను. మరియు సదరు శాసనమును అతిక్రమించి అట్టి వాటాను సదరు నిధికి ఆతడు చెల్లింపని చో, పైన చెప్పబడిన శాసనాదేశమును అతిక్రమించి అట్టి వాటా మొత్తమును నిజాయితీ లేకుండ అతడు ఉపయోగించు కొనినట్లు భావించవలెను. + +విశదీకరణము 2 : ఉద్యోగుల రాజ్య భీమా చట్టము, 1948- (1948లోని 34వ చట్టము) క్రింద నెలకొల్పబడిన ఉద్యోగుల రాజ్య భీమా కార్పొరేషను పరమందుండి నిర్వహింపబడు ఉద్యోగుల రాజ్య భీమానిధికి జమ కట్టబడుటకై ఉద్యోగి వాటాను ఉద్యోగికి చెల్లింపవలసిన వేతనములనుండి బిగబట్టు కొనునట్టి నియోజకుడై యున్న వ్యక్తి కి, అట్లు ఆతనిచే బిగబట్టు కొనబడిన వాటా మొత్తము అప్పగించబడినట్లు భావించవలెను. మరియు సదరు శాసనమును అతిక్రమించి, అట్టి వాటాను సదరు నిధికి అతడు చెల్లింపనిచో, పైనచెప్పబడిన శాసనాదేశమును అతిక్రమించి. అట్టి వాటా మొత్తమును నిజాయితీ లేకుండ అతడు ఉపయోగించుకొనినట్లు +భావించవలెను. + +(ఏ) ఒక మృతవ్యక్తి యొక్క వీలునామాకు 'ఏ' అను నతడు నిర్వాహకుడై యుండి, మృతవ్యక్తి చరాస్తులను వీలునామా ననుసరించి విభజించవలెనను శాసనాదేశమును నిజాయితీలేకుండ పాటింపక వాటిని సొంతముచే కొనును. 'ఏ' ఆపరాధిక న్యాసభంగము చేసినవాడగును. + +(బీ) ఏ' అనునతడు ఒక గిడ్డంగిపాలకుడు, 'జడ్' ప్రయాణమై పోవుచు, తన గృహసామగ్రిని 'ఏ' అప్పగించి ఒక నిర్ణీత మొత్తమును గిడ్డంగి గదికై తాను చెల్లించిన మీదట తనకు తనగృహ సామగ్రిని వాపసు చేయవలసినదని కాంట్రాక్టు చేసికొనును. 'ఏ'ఆ సరుకులను నిజాయితీ లేకుండ అమ్మివేయును. 'ఏ' ఆపరాధిక న్యాస భంగము చేసినవాడగును. + +(సీ) కలకత్తాలో నివసించుచున్న 'ఏ' అనునతడు డిల్లీ లో నివసించుచున్న 'జడ్'కు ఏజెంటు. 'ఏ'కు 'జడ్' పంపే మొత్తములన్నియు 'జడ్' ఆదేశానుసారముగ 'ఏ' పెట్టుబడి పెట్టవలెనని 'ఏ', 'జడ్'ల మధ్య ఒక అభివ్యక్తమైన లేక గర్భితమైన కాంట్రాక్టు కలదు. కంపెనీవారి పత్రములలో పెట్టుబడి పెట్ట వలసినదను ఆదేశములతో 'జడ్' 'ఏ'కు ఒక లక్ష రూపాయలను పంపును. 'ఏ' నిజాయితీలేకుండ ఆ ఆదేశములను పాటించక ఆ డబ్బును సొంత వ్యాపారములో వాడుకొనును. 'ఏ' అపరాధిక న్యాసభంగము చేసిన వాడగుసు, + +(డీ) అయితే, పై కడపటి ఉదాహరణములో బెంగాలు బ్యాంకులో షేర్లను కలిగియుండుట 'జడ్'కు ఎక్కువ లాభదాయకమని 'ఏ' నిజాయితీగా సద్భావముతో విశ్వసించుచు, కంపెనీవారి పత్రములు కొనుటకు బదులుగా 'జడ్' యొక్క ఆదేశములను పాటించక బెంగాలు బ్యాంకులో షేర్లను కొనినచో, ఇచ్చట 'జడ్'కు నష్టము కలిగినప్పటికీ, ఆ నష్టమునకై 'ఏ' పై సివిలు చర్యలు తీసుకొనుటకు అతనికి హక్కు ఉన్నప్పటికినీ, 'ఏ' నిజాయితీ లేకుండ వ్యవహరించనందున, అపరాధిక న్యాసభంగము చేయలేదు. + +(ఈ) 'ఏ' అను రెవెన్యూ అధికారికి పబ్లికు డబ్బు అప్పగింపబడి యున్నది. తన పరమందున్న పబ్లికు డబ్బు నంతను, +శాసనాదేశానుసారముగా, లేక ప్రభుత్వముతో తనకుగల అభివ్యక్తమైన లేక గర్భితమైన కాంట్రాక్టు వలన, అతడు ఒకానొక ఖజానాలో చెల్లించవలసియున్నది. 'ఏ' ఆ డబ్బును నిజాయితీ లేకుండ వినియోగించుకొనును. 'ఏ' ఆపరాధిక న్యాసభంగము చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0093.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0093.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a38cf7df92c80efc42221eafecb6ab8583d206a --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0093.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +(ఎఫ్) వాహకుడైన 'ఏ' అనునతనికి తనఆస్తిని భూమార్గమునగాని జలమార్గమునగాని తీసికొనిపోవుటకై +'జడ్' అప్పగించెను, ఆ ఆస్తిని నిజాయితీలేకుండ 'ఏ' దుర్వినియోగము చేయును, 'ఏ' ఆపరాధిక న్యాస భంగము చేసిన +వాడగును. + +అపరాధి న్యాస భంగము చేసినందుకు శిక్ష + +406. ఆపరాధిక న్యాస భంగముచేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +వాహకుడు మొదలగు వారు చేయు ఆపరాధిక న్యాసభంగము. + +407. నాహకుడుగా, రేవు గిడ్డంగి పాలకుడుగా, లేక గిడ్డంగి పాలకుడుగా ఆస్తి ఆప్పగింపబడియుండి, అట్టి ఆస్తి విషయమున ఆపరాధిక న్యాసభంగముచేయు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +గుమాస్తా లేక సేవకుడు చేయు ఆపరాధిక న్యాసభంగము. + +408. గుమాస్తా యై యుండి లేక సేవకుడై యుండి, లేక గుమాస్తా గానై నను సేవకుడుగానై నను వినియోగింపబడియుండి ఆట్టి హెదాలో ఏ రీతిలోనై నను ఆస్తి గాని, ఆస్తి పై ఆధిపత్యముగాని అప్పగించబడియుండి, ఆ ఆస్తి విషయమున ఆపరాధిక న్యాసభంగము చేయువారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +పబ్లికు సేవకుడు,బ్యాంకరు వ్యాపారస్తుడు లేక ఏజెంటు చేయు అపరాధిక న్యాస భంగము + +409. పబ్లికు సేవకుడుగా తన హోదాలో గాని, బ్యాంకరుగా, వ్యాపారస్తుడుగా, అడీ దారుగా, దలారీగా, అటార్నీగా లేక ఏజెంటుగా తన వ్యాపార సరళితో గాని, ఆస్తి లేక ఆస్తి పై ఏదేని ఆధిపత్యము ఏ రీతిలొనైనను అప్పగించబడి యుండి, ఆ ఆస్తి విషయమున ఆపరాధిక న్యాసభంగము చేయు వారెవెరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రులగుదురు. + +దొంగిలింపబడిన ఆస్తి. + +410. దొంగతనము ద్వారా గాని, బలాద్గ్ర హణముద్వారా గాని, దోపిడీ ద్వారా గాని, స్వాధీనము బదిలీ అయిన ఆస్తియు, అపరాధిక దుర్వినియోగమునకు లేక ఆపరాధిక న్యాసభంగము నకు గురిఅయిన ఆస్తియు, ఆ బదిలీ లేదా దుర్వినియోగము, లేదా న్యాస భంగము, భారతదేశములోపల జరిగినను, వెలుపల జరిగినను, దొంగిలింపబడిన ఆస్తి అని పేర్కొబడును. ఆయితే, అట్టి ఆస్తిని స్వాధీనపరచుకొనుటకు శాసనరీత్యా హక్కుగల వ్యక్తి యొక్క స్వాధీనములోనికి ఆ ఆస్తి అటుతర్వాత వచ్చినచో అప్పుడు అది దొంగిలింపబడిన ఆస్తి గ పరిగణింపబడదు. + +దొంగిలింపబడిన ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ స్వీకరించుట. + +411, దొంగలింపబడిన ఆస్తిని, దేనినైనా, అది దొంగలింపబడిన ఆస్తియని ఎరిగియుండి, లేక దొంగిలింపబడిన ఆస్తియని విశ్వసించుటకు కారణముండి, నిజాయితీ లేకుండ స్వీకరించు లేక వద్ద ఉంచుకొను వారెవరై నను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +బందిపోటు చేయుటలో దొంగిలింపబడిన ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ స్వీకరించుట. + +412. బందిపోటు చేయుటద్వారా ఆస్తి యొక్క స్వాధీనము , బదిలీ అయినదని తాను ఎరిగియున్నట్టి లేక ఆట్లు విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్నట్టి దొంగలింపబడిన ఆస్తిని నిజాయితీలేకుండ స్వీకరించు లేక వద్ద ఉంచుకొను నతడెవరైనను, దొంగలింపబడినదని తాసు ఎరిగియున్నట్టి, లేక అట్లు విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్నట్టి ఆస్తి ని బందిపోటు ముఠాకు చెందినవాడని, లేదా చెందియుండినవాడని తాను ఎరిగియున్నట్టి, లేక అట్లు విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్నట్టి, వ్యక్తి నుండి నిజాయితీ లేకుండ స్వీకరించు నతడెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసములోగాని, పది సంవత్సశములదాకా ఉండగల కాలావధికి కఠిన కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడును. మరియు జుర్మానాకుకూడ పాత్రుడగును. + +దొంగిలింపబడిన ఆస్తితో పరిపాటిగా వ్యాపారము చేయుట. + +413. దొంగలింపబడిన ఆస్తియని తాను ఎరిగియున్నట్టి లేక ఆట్లు విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్నట్టి ఆస్తిని పరిపాటిగా స్వీకరించు, లేక అట్టి ఆస్తి తో పరిపాటిగా వ్యాపారము చేయు నతడెవరై నను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, పది సంవత్సరములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడును మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +దొంగిలింపబడిన ఆస్తిని దాచుటలో సహాయపడుట. + +414. దొంగిలింపబడిన ఆస్తియని తాను ఎరిగియున్న, లేక అట్లు విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్నట్టి ఆస్తి ని దాచుటలో, లేక వ్యయసము చేయుటలో, లేక కొట్టి వేయుటలో స్వచ్చం దముగ సహాయపడు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0094.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0094.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba3948e0b11cc3da259dcdfd79c0c6edd6b3b94b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0094.txt" @@ -0,0 +1,23 @@ +దగా. + +415. ఏ వ్యక్తి నైనను మోసగించుట ద్వారా అట్లు మోసగింపబడిన వ్యక్తిని కపటముతోనైనను, నిజాయితీగా లేకుండనై నను ఏదేని ఆస్తి ని ఎవరేని వ్యక్తి కి అందజేయునట్లు చేయు లేక ఎవరేని వ్యక్తి వద్ద ఏదేని ఆస్తి ని ఉంచుటకై సమ్మతి వొసగునట్లు చేయువారెవరైనను, లేక ఆట్లు మోసగింపబడిన వ్యక్తి ని, అతడు అట్లు మోసగింపబడి యుండని చో అతని యొక్క శరీరమునకు, మనస్సుకు, ఖ్యాతికి లేక ఆస్తి కి నష్టమునై నను, కీడునై నను కలిగించునదైన లేక కలిగించగలదైన ఏ కార్యము నయితే అతడు చేయకుండా ఉండెడివాడో ఆకార్యమును చేయునట్లు లేదా ఏకార్యమునయితే అతడు చేసియుండెడివాడో ఆ కార్యమును చేయకుండునట్లు ఉద్దేశపూర్వకముగా చేయువారెవరై నను దగాచేసినట్లు చెప్పబడుదురు, + +విశదీకరణము : సంగతులను నిజాయితీ లేకుండ కప్పిపుచ్చుట ఈ పరిచ్ఛేదభావములో మోసము అగును. + +(ఏ) ఏ' అనునతడు తాను సివిలు సేవలో ఉన్నట్లు తప్పుడు నటన ద్వారా 'జడ్' ను ఉద్దేశపూర్వకముగా మోసగించును. నిజాయితీ లేకుండ ఆ విధముగా తాను మూల్యము చెల్లించదలచనట్టి సరుకులను 'జడ్' తనకు అరువుగా ఇచ్చునట్లు చేయును. 'ఏ' దగా చేసినవాడగును. + +(బి) ఒకవస్తువు పై నకిలి గుర్తును పెట్టుట ద్వారా ఆ వస్తువు ఒకానొక ప్రసిద్ధ 'నిర్మాతచే తయారు చేయబడినదను నమ్మకము 'జడ్'కు కలిగించి 'ఏ' అను నతడు అతనిని ఉద్దేశపూర్వకముగ మోసగించును. ఆవిధముగ నిజాయితీ లేకుండ అతడు ఆ వస్తువును 'జడ్' కొనునట్లును, మూల్యము చెల్లించునట్లును చేయును. 'ఏ' దగా చేసిన వాడగును. + +(సీ) 'ఏ' అనునతను ఒక వస్తువు యొక్క తప్పుడు నమూనాను 'జడ్'కు చూపించి ఆ వస్తువు నమూనాకు సరిపోలినదను నమ్మకము. 'జడ్'కు కలిగించి అతనిని ఉద్దేశపూర్వకముగ మోసగించును. నిజాయితీలేకుండ 'ఏ' తద్ద్వారా 'జడ్' ఆ వస్తువును కొని మూల్యము చెల్లించునట్లు చేయును. 'ఏ' దగా చేసినవాడగును. + +(డీ) 'ఏ' అనునతడు ఒక వస్తువును కొని దాని మూల్యము చెల్లించుటకై తాను తన డబ్బు ఉంచి యుండని వ్యాపార సంస్థ పై వ్రాసిన ఒక వినిమయ పత్రమును అది అనాదరింపబడునని భావించియు, ఈయజూపుట ద్వారా 'జడ్'ను మోసగించును. తద్వారా మూల్యము చెల్లించవలెనను ఉద్దేశ్యము లేకుండ, నిజాయితీ లేకుండ.ఆ వస్తువుము “జడ్” ఇచ్చునట్లు చేయును. 'ఏ' దగా చేసినవాడగును. + +(ఈ) వజ్రములు కావని తాను ఎరిగియున్నట్టి వస్తువులను వజ్రములుగా కుదువ పెట్టుటద్వారా, 'ఏ' అనునతడు 'జడ్'ను ఉద్దేశపూర్వకముగా మోసగించును. 'జడ్' తద్ద్వారా డబ్బు అప్పిచ్చునట్లు నిజాయితీ లేకుండ చేయును. 'ఏ దగా చేసినవాడగును. + +(ఎఫ్) తవకు డబ్బు అప్పిచ్చినట్లయిన, ఆడబ్బును తిరిగి చెల్లించు తలంపు తనకు కలదని 'ఏ' అన్ నతడు 'జడ్'ను విశ్వసింప జేసి, ఉద్దేశపూర్వకముగా మోసగించును, తద్వారా, 'ఏ' తిరిగి చెల్లించు ఉద్దేశము తనకు లేకుండనే, నిజాయితీలేకుండ, డబ్బు 'జడ్' అప్పిచ్చునట్లు చేయును. 'ఏ' దగా చేసినవాడగును. + +(జీ) నీలిమందు. మొక్కలను కొంతగా 'జడ్'కు అందజేయు ఉద్దేశము తనకు లేకయె అట్టి తలంపు తనకు కలదని విశ్వసించునట్లు చేసి 'ఏ' అనునతడు 'జడ్' ను ఉద్దేశపు ర్వకముగా మోసగించును. తద్వారా, అట్లు ఆందజేయబడునను నమ్మకము పై , తనకు బయానాగా, 'జడ్' డబ్బు ఇచ్చునట్లు 'ఏ' నిజాయితీ లేకుండ చేయును. 'ఏ' దగాచేసిన వాడగును. అయితే, డబ్బు తీసుకొను సమయమున నీలిమందు అందజేయుటకు 'ఏ' ఉద్దేశించియుండి ఆ తరువాత తన కాంట్రాక్టును భంగపరచి నీలిమందు మొక్కలను అందజేయనిచో అతడు దగా జేసినవాడుకాడు, కాని అతడు కాం ట్రాక్టు భంగమున కై సివిలు చర్యకు మాత్రము పాత్రుడగును. + +(హెచ్) 'జడ్'తో తాను చేసికొనిన కాంట్రాక్టులో 'ఏ' అను నతడు తాను నిర్వర్తించవలసిన భాగమును నిర్వర్తించకుండనే నిర్వర్తించితినని 'జడ్' ను విశ్వసింపజేసి 'ఏ' అను నతడు ఉద్దేశపూర్వకముగ అతనిని మోసగించును. తద్వారా 'ఏ' నిజాయితీ లేకుండ, తనకు 'జడ్' డబ్బు చెల్లించునట్లు జేయును. 'ఏ' దగా జేసినవాడగును. + +(ఐ) 'ఏ' ఒక ఎస్టేటును 'బి' కి విక్రయించి హస్తాంతరణ చేయును. అట్టి విక్రయమువల్ల తనకు ఆస్తి పై హక్కు ఏదియు లేదని 'ఏ' ఎరిగియుండియు, పూర్వము 'బీ'కి విక్రయించి పాస్తాంతరణచేసిన సంగతిని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0095.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0095.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ca9c8be29c12736abdc477fd4ce20ad32a2de52 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0095.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +నెల్లడించకుండ, 'జడ్' కు అదే ఆస్తిని విక్రయించిగాని, తాకట్టు పెట్టి గాని 'జడ్' నుండి క్రయమును లేక తాకట్టు డబ్బును పొందును. 'ఏ' దగా చేసిన వాడగును. + +ప్రతి రూపణముద్వారా దగా చేయుట, + +416. ఒకవ్యక్తి తాను వేరొకవ్యక్తి నని నటించుట ద్వారా గాని ఎరిగియుండియే ఒక వ్యక్తిని మరొకవ్యక్తి స్థానమున ఉంచుట ద్వారా గాని, ఎరిగియుండియే తాను తననుగా గాక వేరొక వ్యక్తిగా తెలియజేయుటద్వారాగాని, మరొకవ్యక్తిని వాస్తవముగా అతడు ఎవరో ఆవ్యక్తి గా గాక వేరొక వ్యక్తి గా తెలియజేయుటద్వారా గాని, దగాజేయుచో ప్రతిరూపణము ద్వారా దగా చేసినట్లు చెప్పబడును. + +విశదీకరణము:-ఎవరిని ప్రతిరూపణము చేయుట జరిగినదొ ఆ వ్యక్తి నాస్తవ వ్యక్తి యైనను, కాల్పనిక వ్యక్తియైనను ఈ అపరాధము చేసినట్లగును. + +(ఏ) ఏ' అనునతడు తాను అదే పేరుగల ఒక ధనికుడైన బ్యాంకరుగ నటించుట ద్వారా దగా జేయును.'ఏ' ప్రతి రూపణముద్వారా దగా చేసినవాడగును. + +(బి) 'ఏ' అనునతడు మరణించిన 'బి' అనువ్యక్తి గా నటించుట ద్వారా దగాజేయును. 'ఏ' ప్రతిరూపణము ద్వారా దగా చేసినవాడగును. + +దగా చేసినందుకు శిక్ష. + +417. దగా జేయు వారెవరైనను ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +నీ వ్యక్తి యొక్క హితమును కాపాడుటకు అపరాధి బాధ్యుడై యున్నాడో ఆ వ్యక్తికి అక్రమ నష్టము కలుగవచ్చునని ఎరిగియుండి +దగా చేయుట. + +418. ఏ వ్యవహారములో, శాసనరీత్యాగాని, శాసనబద్ధ మైన కాంట్రాక్టు రీత్యాగాని, ఎవరి హితమును కాపాడుటకై తాను బాధ్యుడై యున్నాడో ఆవ్యక్తి కి తాను తద్వారా అక్రమ నష్టమును కలిగించవచ్చునని ఎరిగియుండియు ఆ వ్యవహార సంబంధముగా దగాచేయు నతడెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావదికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +ప్రతి రూపణము ద్వారా దగా చేసినందుకు శిక్ష. + +419. ప్రతిరూపణముద్వారా దగాచేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +దగా చేసి నిజాయితీ లేకుండ ఆస్తిని అంద జేయించుట. + +420. దగాజేసి తద్వారా నిజాయితీ లేకుండ మోసగింపబడిన వ్యక్తి చే ఏ వ్యక్తి కైనను ఏదేని ఆస్తిని అందజేయించు, లేక విలువగల 'సెక్యూరిటీనైనను, విలువగల సెక్యూరిటీగా మార్చుటకు వీలుండి సంతకము చేయబడిన లేక ముద్రవేయబడిన దేనినైనను, రూపొందింపజేయు, మార్పించు, లేదా దానినంతనుగాని, అందలి యేదేనిభాగమునుగాని నాశనముచేయించు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +ఋణదాతలకు పంచిపెట్ట బడకుండా చేయుటకై ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండా గాని కపటముతోగాని, తొలగించుట లేక దాచుట. + +421. తన ఋణదాతలకు గాని ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి యొక్క ఋణదాతలకుగాని, శాసనానుసారము ఏదేని ఆస్తి పంచి పెట్ట బడకుండ జేయు ఉద్దేశముతోనైనను, పంచి పెట్ట బడకుండా చేయగలనని ఎరిగియుండియైనను, నిజాయితీ లేకుండా గాని కపటముతోగాని ఆ ఆస్తిని తొలగించు, దాచు, లేక ఏ వ్యక్తి కైనను అందజేయు, లేక తగినంత ప్రతిఫలము లేకుండ ఏవ్యక్తి కై నను బదిలీచేయు, లేదా బదిలీచేయించు నతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +నిజాయితీ లేకుండగాని కపటముతో గాని ఋణమును ఋణ దాతలకు లభ్యము కాకుండునట్లు చేయుట, + +422. తనకుగాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి కిగాని రావలసిన ఏదేని ఋణమును, లేక ఆధ్యర్థనను తానుగాని ఆ ఇతర వ్యక్తి గాని చెల్లింపవలసిన ఋణములకై శాసనానుసారముగ లభ్యముకాకుండునట్లు నిజాయితీలేకుండ లేదా కపటముతో చేయునతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0096.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0096.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ffeeec32646404170486981675858dbf813830a1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0096.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ప్రతిఫలమును గురించి తప్పుడు కథనముగల బదిలీపత్రమును నిజాయితీ లేకుండగాని కపటముతో గాని నిష్పాదించుట. + +423. ఏదేని ఆస్తి నిగాని, అందలి ఏదేని హితమునుగాని బదిలీచేయునదిగ, లేక ఏదేని ప్రభాతమునకు గురి చేయునదిగ తాత్పర్యము నిచ్చునట్టిదై, అట్టి బదిలీ లేక ప్రభారము కొరకైన ప్రతిఫలమునకు సంబంధించిగాని, ఎవరి ఉపయోగము లేదా మేలుకొరకు అదివాస్తవముగ ఉద్దే శింపబడినదో ఆ వ్యక్తి, లేక వ్యక్తులకు సంబంధించిగాని, ఏదేని తప్పుడు కథనముగలదైన ఏదేని పత్రమును లేక లిఖితమును నిజాయితీ లేకుండగాని కపటముతోగాని సంతకముచేయు, విష్పాదించు లేక దానికి పక్ష కారులగు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఆస్తి ని నిజాయితీ లేకుండగాని, కపటముతో గాని తొలగించుట లేక దాచుట. + +424. తనయొక్క లేక ఎనలేని ఇతర వ్యక్తి యొక్క ఏదేనీ ఆస్తిని నిజాయితీలేకుండగాని, కపటముతోగాని దాచు, లేక తొలగించు లేదా దానిని చాచుటలోనైనను తొలగించుటలోనై నను నిజాయితి లేకుండగాని, కపటముతోగాని సహాయపడు, లేదా తాను హక్కుదారై యున్న ఏదేని అభ్యర్థననైనను, క్లెయిమునైనను నిజాయితీలేకుండ వదలుకొను నతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల గాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును, + +దుశ్చేష్ట + +425. ప్రజల కైనను, ఎవరేని వ్యక్తి కై నసు, అక్రమ నష్టము, లేదా చెరుపు కలిగించు ఉద్దేశముతో గాని, తాను కలిగించగలనని ఎరిగియుండిగాని, ఏదేని ఆస్తికి నాశనము కలిగించు లేక ఏదేని ఆస్తి యొక్క విలువనుగాని, ఉపయోగితను గాని నాశనము చేయునట్లు లేదా తగ్గించునట్లు లేదా ఆస్తి కి హాని కలుగునట్లు, ఆ ఆస్తిలో గాని దాని స్థితిలో గాని ఏదేని మార్పు కలిగించు నతడెవరైనను, “దుశ్చేష్ట" చేసిన వాడగును. + +విశదీకరణము 1:-- -- హాని కలిగినట్టి లేక నాశనమైనట్టి ఆస్తి యొక్క సొంతదారుకు నష్టమును లేక చెరుపును కలిగించవలెనని అపరాధి ఉద్దేశించుట “దుశ్చేష్ట " అను అపరాధమునకు ఆవశ్యకముకాదు. ఏదేని ఆస్తికి హాని కలిగించుట ద్వారా ఏ వ్యక్తి కైనను, ఆ ఆస్తి అట్టి వ్యక్తి కి చెందినదై నను కాకున్నను, అక్రమ నష్టము లేక చెరుపు కలిగించుట తన ఉద్దేశము అయినచో, లేక కలుగగలదని తాను ఎరిగి యుండినచో చాలును. + +విశదీకరణము 2 :-- కార్యమును చేయునట్టి వ్యక్తికి చెందియున్న ఆస్తి కిగాని, ఆ వ్యక్తి కిని, ఇతరులకును ఉమ్మడిగా చెందియున్న ఆస్తి కిగాని చెరుపు కలుగజేయు కార్యము ద్వారా “దుశ్చేష్ట" చేయవచ్చును. + +(ఏ) 'జడ్' కు అక్రమ నష్టము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో 'జడ్' కు చెందిన ఒక విలువైన సెక్యూరిటీని 'ఏ' అనునతడు స్వచ్ఛందముగ తగులబెట్టును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసినవాడగును. + +(బీ) 'జడ్' కు ఆక్రమ నష్టము కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో 'జడ్' కు చెందిన మంచుగడ్డలు చేయు గది లోనికి 'ఏ' అనునతడు వీటిని వదలి ఆవిధముగ మంచుగడ్డలను కరిగించును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసిన వాడగును. + +(సీ) 'జడ్' కు ఆక్రము నష్టము కలిగించు ఉద్దేశముతో 'జడ్' ఉంగరమును 'ఏ' అనునతడు స్వచ్ఛందముగ నదిలో పడునట్లు +విసరివేయును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసినవాడగును. + +(డీ) తాను 'జడ్' కు చెల్లించవలసిన ఋణపు తీరుదలకుగాను జరుపబడు అమలు చర్యలో తన చరాస్తి తీసికొనబడనున్నదని తెలిసి 'జడ్' కు ఋణము తీరకుండా చేయుటద్వారా 'జడ్' కు చెరుపు చేయు ఉద్దేశముతో 'ఏ' ఆ చరాస్తిని నాశనము చేయును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసిన వాడగును. + +(ఈ) ఏ' ఒక ఓడను భీమా చేసిన తరువాత భీమా హామీదార్లకు చెరుపుచేయు ఉద్దేశముతో స్వచ్ఛందముగ ఆ ఓడను కొట్టుకొని పోవునట్లు చేయును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసినవాడగును. + +(ఎఫ్) ఓడ తాకట్టు పై అప్పిచ్చినట్టి 'జడ్' కు చెరుపుచేయు ఉద్దేశముతో 'ఏ' అనునతడు ఆ ఓడను కొట్టుకొని పోవునట్లు చేయును.'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసినవాడగును. + +(జీ) ఒక గుర్రము 'జడ్' కు 'ఏ' కు ఉమ్మడి ఆస్తిగా ఉన్నది. 'జడ్' కు ఆక్రమ నష్టము కలిగించు ఉద్దేశముతో 'ఏ' అనునతడు ఆ గుర్రముమ షూట్ చేయును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసినవాడగును. + +(హెచ్) 'జడ్' కు చెందిన వంటకు చెరుపుచేయు ఉద్దేశముతోను, చెరుపు కలుగగలడని ఎరిగియుండియు 'ఏ' అనునతడు 'జడ్' పొలములోనికి పశువులు చొరబడునట్లు చేయును. 'ఏ' దుశ్చేష్ట చేసిన వాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0097.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0097.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..905b07364f77007ded0437417b166217312bdb1b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0097.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +దుశ్చేష్టకు శిక్ష. + +426. దుశ్చేష్ట చేయు వారెవరైనసు మూడు మాసముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఏబది రూపాయల మొత్తము మేరకు చెరుపు కలిగించు దుశ్చేష్ట, + +427. దుశ్చేష్ట చేసి తద్వారా ఏబది రూపాయల వరకు లేక అంతకు మించిన మొత్తము వరకు నష్టము, లేక చెరుపు కలుగజేయు వారెవరై నను. రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +పది రూపాయల విలువగల జంతువును చంపుట లేక వికలాంగ పరచుట ద్వారా చేసిన దుశ్చేష్ట. + +428. పది రూపాయల లేదా అంతకు మించిన విలువగల ఏదేని జంతువునుగాని జంతువులనుగాని చంపుట, వాటికి విషము పెట్టుట, వాటిని వికలాంగపరచుట, లేక నిరుపయోగమై నవాటిగ చేయుట ద్వారా దుశ్చేష్టను చేయువారెవరై నను రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జూర్మానాలోగాని,ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఎంత విలువ గలవైనను పశువులు మొదలగు వాటిని లేక ఏబది రూపాయల విలువగల ఏదేని జంతువును చంపుట ద్వారా చేసిన దుశ్చేష్ట. + +429. ఎంత విలువగలదై నను--ఏదేని ఏనుగును, ఒంటెను, గుర్రమును, కంచరగాడిదను, గేదెను, ఆంబొతును, ఆవును లేక ఎద్దును గాని, ఏబది రూపాయల లేదా అంతకు మించిన విలువగల ఏదేని ఇతర జంతువునుగాని, చంపుట, విషము పెట్టుట, వికలాంగ పరచుట, లేక నిరుపయోగమై నదిగా చేయుట ద్వారా దుశ్చేష్టను చేయువా రెవరైనను, ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +నీటిపారుదల నిర్మాణములకు హాని కలిగించుట ద్వారా గాని, వీటిని ఆక్రమముగా మల్లించుట ద్వారా గాని చేసిన దుశ్చేష్ట. + +430. వ్యవసాయ ప్రయోజనముల కొరకు, లేక మనుష్యులకుగాని, ఆస్తిగా ఎంచబడు జంతువులకుగాని ఆహారము లేదా పానీయముకొరకు, లేక పారిశుధ్యము కొరకు, లేక ఏదేని వినిర్మాణము కొనసాగించుట కొరకు అవసరమగు నీటి సరఫరాను తగ్గింపజేయునట్టి, లేక తగ్గింపగలదని తాను ఎరిగియున్నట్టి, ఏదేని కార్యమును చేయుటద్వారా దుశ్చేష్ట చేయునతడెవరైనను ఐదు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +పబ్లికు రోడ్డు, వంతెన,నది, లేక కాలువకు హాని కలిగించుట ద్వారా వేసిన దుశ్చేష్త, + +431. ఏదేని పబ్లికు రోడ్డును, వంతెనను, నౌకాయానానుకూలమైన నదిని, లేక సహజమైనదైనను కృత్రిమమై నదైనను, నౌకాయానానుకూలమైన జలమార్గమును, ప్రయాణమునకుగాని, ఆస్తి రవాణాకుగాని పనికి రానిదిగనో, తక్కువ సురక్షితమై నదిగనో చేయునట్టిదైనను, చేయగలదని తాను ఎరిగియున్నట్టి దైనను ఏదేని కార్యమును చేయుట ద్వారా దుశ్చేష్ట చేయునతడెవరైనను, ఐదు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానా తోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +పబ్లికు మురుగుకాల్వకు చెరుపు కలుగునట్లుగా దానిని జలమయము చేయుట ద్వారా గాని, ఆది పారకుండా ఆటంకపరచుట ద్వారాగాని +చేసిన దుశ్చేష్ట. + +432, పబ్లికు మురుగు కాలువకు హాని లేక చెరుపు కలుగునట్లు దానిని జలమయము చేయునట్టి లేక అది పారకుండా ఆటంకపరచునట్టి లేక తద్వారా అది జలమయమగునని లేదా దానికి ఆటంకము కలుగగలదని తాను ఎరిగి యున్నట్టి ఏదేని కార్యమును చేయుట ద్వారా దుశ్చేష్ట చేయునతడెవరైనను, ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాలోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +దీపస్తంభమును, లేక సముద్ర చిహ్నమును నాశనము చేయుట, కదిలించుట, లేక తక్కువ ఉపయోగకరమైనదిగా చేయుట ద్వారా చేసిన దుశ్చేష్ట. + +433. ఏదేని దీప స్తంభమును గాని, సముద్ర చిహ్నముగ ఉపయోగింపబడు ఇతర దీపమునుగాని, నావికుల కొరకు మార్గదర్శకముగ ఉంచబడిన ఏదేని సముద్ర చిహ్నము, లేదా బోయ్ లేదా ఇతర వస్తువునుగాని నాశనము చేయుటద్వారా లేక కదలించుట ద్వారా, లేక పైన చెప్పబడినట్టి దీపస్తంభము, సముద్ర చిహ్నము, బోయ్, లేదా ఇతర వస్తువును నావికులకు మార్గదర్శకముగ తక్కువ ఉపయోగకరమగునట్లు చేయునట్టి ఏదేని కార్యమును చేయుట ద్వారా దుశ్చేష్ట చేయువా రెవరైనను ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెండింటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు, + +పబ్లికు ప్రాధికారిచే ఏర్పరచబడిన భూమి హద్దు గుర్తును నాశనము చేయుట, కదలించుట మొదలగునవి చేయుట ద్వారా చేసిన దుశ్చేష్ట. + +434. పబ్లికు సేవకుని ప్రాధికారమునుబట్టి ఏర్పరచబడి, భూమి హద్దులు ఏర్పరచు ఏదేని గుర్తును నాశనము చేయుట లేక కదలించుట ద్వారా గాని, అట్టి భూమి హద్దుల నేర్పరచు చిహ్నమును అట్టి చిహ్నముగ తక్కువ ఉపయోగకరమగునట్లు చేయు ఏదేని కార్యమును చేయుటద్వారాగాని, దుశ్చేష్ట చేయువారెవరై నను ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0098.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0098.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..374c8a89ce4fd3358f7e55f3a9ef512e569c2485 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0098.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +వందరూపాయల మొత్తము మేరకు, లేక వ్యవసాయ విషయమున పది రూపాయల మొత్తము మేరకు చెరువు కలిగించు ఉద్దేశముతో నిప్పు లేక ప్రేలుడు పదార్థము ద్వారా చేసిన దుశ్చేష్ట. + +435. ఏ ఆస్తి కై నను వంద రూపాయిల లేక అంతకుమించిన మొత్తము మేరకు, లేక (ఆ ఆస్తి వ్యవసాయ ఫలసాయమై నయెడల) పది రూపాయల లేక అంతకు మించిన మొత్తము మేరకు చెరుపు కలుగజేయవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, తద్వారా తాను అట్టి చెరుపును కలిగించగలనని తెలిసియుండిగాని, నిప్పు ద్వారానై నను, ఏదేని ప్రేలుడు పదార్థము, ద్వారా నైనను దుశ్చేష్ట చేయునతడెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +ఇల్లు మొదలగు వాటిని నాశనము చేయు ఉద్దేశముతో నిప్పు లేక ప్రేలుడు పదార్థము ద్వారా చేసిన దుశ్చేష్ట + +436. సాధారణముగ ఆరాధన స్థలముగగాని, మనుష్య నివాసముగగాని, ఆస్తి అభిరక్షణ స్థలముగగాని ఉపయోగింపబడునట్టి ఏదేని భవనమును నిప్పు లేక ఏదేని ప్రేలుడు పదార్థముద్వారా నాశనము చేయు ఉద్దేశముతో గాని, తద్వారా తాను నాశనము చేయగలనని ఎరిగియుండిగాని, దుశ్చేష్ట చేయునతడెవరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడును మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +డెక్క వున్న జలయానమును లేక ఇరువది టన్నుల భారపు జలయానమును నాశనము చేయు లేక భద్రత లేనిదిగా చేయు ఉద్దేశముతో చేసిన దుశ్చేష్ట. + +437. డెక్కువున్న జలయానమును, లేక ఇరువది టన్నుల లేక అంతకుమించిన భారపు ఏదేని జలయానమును నాశనము చేయు, లేక భద్రత లేనిదిగచేయు ఉద్దేశముతోగాని, తద్వారా నాశనము కాగలదని, లేక భద్రతలేనిది కాగలదని ఎరిగియుండి గాని ఆ జలయానము విషయమున దుశ్చేష్ట చేయు వారెవరైనను, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +437వ పరిచ్ఛేదములో వివరించబడిన దుశ్చేష్టను నిప్పు లేక ప్రేలుడు పదార్థము ద్వారా చేసినపుడు శిక్ష. + +438. "పై కడపటి పరిచ్ఛేదము లో వివరింపబడిన దుశ్చేష్ట నిప్పు ద్వారా గాని, ప్రేలుడు పదార్థముద్వారాగాని చేయు, లేక చేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని, శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +దొంగతనము మొదలగునవి చేయు ఉద్దేశముతో జలయానమును ఉద్దేశపూర్వకముగ మెరకతట్టు లేక దరి తట్టునట్లు చేసేనందుకు శిక్ష + +439. ఏదేని జలయానమును, అందులోని ఏదేని ఆస్తిని దొంగిలించు, లేక అట్టి ఏదేని ఆస్తిని నిజాయితీ లేకుండ దుర్వినియోగము చేయు ఉద్దేశముతో గాని, ఆస్తి ఆట్లు దొంగిలించబడ వచ్చును, లేక దుర్వినియోగము చేయబడవచ్చునను ఉద్దేశముతో గాని, మెరక తట్టునట్లు లేక దరితట్టునట్లు ఉద్దేశపూర్వకముగ చేయు వారెవరై నను పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +మరణము లేక ఘాత కలిగించుటకు సన్నాహము చేసిన పిమ్మట చేయబడిన దుశ్చేష్ట. + +440. ఏ వ్యక్తి కై నను మరణము, లేక ఘాత లేక అక్రమ అవరోధమునుగాని మరణము, లేక ఘాత లేక అక్రమ అవరోధము గల్గునను భయమును గాని కలిగించుటకు సన్నాహము చేసియుండి, దుశ్చేష్ట చేయు వారెవరై నను ఐదు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతొ శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదును. + +ఆపరాధిక అక్రమ ప్రవేశము, + +441. ఆపరాధము చేయవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, ఆస్తి ని స్వాధీనము నందు కలిగి ఉన్న ఏ వ్యక్తినై నను, జడిపించు, అవమానించు లేక చికాకు పెట్టు ఉద్దేశములో గాని, అట్టి ఆస్తిలో, లేదా ఆస్తి పై ప్రవేశించు వారెవరైనను, లేక అట్టి ఆస్తి లో, లేదా ఆస్తి పై శాసన సమ్మతముగ ప్రవేశించియుండి, అట్టి ఏ వ్యక్తి నై నను జడిపించు అవమానించు, లేక చికాకు పెట్టు ఉద్దేశముతోగాని, అపరాధమును చేయవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, శాసన విరుద్ధముగా, అచటనే ఉండు వారెవరైనను \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0099.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0099.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eeed78eedaa03aa9871e9f72d32d27ddce7fc788 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0099.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +“అపరాధిక ఆ క్రమ ప్రవేశము " చేసినట్లు చెప్పబడుదురు. + +ఇంట అక్రము ప్రవేశము. + +442. మనుష్య నివాసముగా ఉపయోగింపబడు ఏదేని భవనము, లేక జలయానములోగాని, ఆరాధన స్థలముగ లేక ఆస్తి అభిరక్షణ స్థలముగ , ఉపయోగింపబడు ఏదేని భవనములో గాని ప్రవేశించుటద్వారా ఆయినను, ఆచటనే ఉండుట ద్వారా ఆయినను, ఆపరాధిక అక్రమ ప్రవేశము: చేయు వారెవరైనను, “ఇంట ఆక్రమ ప్రవేశము " చేసినట్లు చెప్పబడుదులు. + +విశదీకరణము:- -ఇంట ఆక్రమ ప్రవేశము అగుటకు ఆపరాధిక ఆక్రమ ప్రవేశము చేయు వాని శరీరమందలి ఏ భాగమై నను ప్రవేశ పెట్టబడుట సరిపోవును. + +ప్రచ్ఛన్నముగ ఇంట ఆక్రమ ప్రవేశము. + +443. ఆక్రమ ప్రవేశము చేయు వ్యక్తిని ఆక్రము ప్రవేశమునకు గురియై నట్టి భవనము లోనికి, డేరా లేదా జలయానము లోనికి రాకుండా చేయుటకు లేక అందుండి వెళ్లగొట్టుటకు హక్కు కలిగినట్టి ఏ వ్యక్తి కైనను అట్టి ఇంట -ఆక్రమ ప్రవేశము జరుగుట తెలియకుండ వుండునట్లు ముందు జాగ్రత్తలు తీసికొనియుండి ఇంట— ఆక్రమ ప్రవేశము చేయు వారెవరై నను " ప్రచ్ఛన్నముగ ఇంట- ఆక్రమ ప్రవేశము" చేసినట్లు చెప్పబడుదురు. + +రాత్రివేళ ప్రచ్ఛన్నముగ ఇంట ఆ క్రమ ప్రవేశము, + +444. సూర్యాస్తమయమైన తర్వాత, తిరిగి సూర్యోదయము కాకముందు ప్రచ్ఛన్నముగా ఇంటి- ఆ క్రమ ప్రవేశముచేయు వారెవరై నను “ప్రచ్ఛన్నముగ రాత్రివేళ ఇంట- ఆక్రమ ప్రవేశము" చేసినట్లు చెప్పబడుదురు. + +"ఇంటికి కన్నము వేయుట. + +445, ఇంట- ఆక్రమ ప్రవేశము చేయు వ్యక్తి ఇంటిలోనికి గాని ఆందరి ఏదేని భాగములోనికి గాని ఇందు ఇటు తరువాత వివరింప బడిన ఆరు పద్ధతులలో దేనిద్వారా ఆయనను ప్రవేశించినచో, లేక అపరాధము చేయుటకై ఇంటిలో గాని, అందలి ఏ భాగములో గాని ఉండియుండి, లేదా ఒక ఆపరాధమును ఆందుచేసియుండి, ఆ ఇంటినుండిగాని, అందలి ఏదేని భాగము నుండి గాని, అట్టి ఆరుపద్ధతులలో దేనిద్వారా అయినను బయటికిపోయినచో, ఆతడు ఇంటికి కన్నము,వేసినట్లు చెప్పబడును, ఆ పద్దతులేవనగా - + +మొదటిది : ఆతడు, ఇంట- ఆక్రమ ప్రవేశము చేయుటకుగాను, తానై నను. ఇంట-ఆక్రమ ప్రవేశ దుష్చేరకుడెవరైనను చేసిన మార్గము గుండా ప్రవేశించుట లేక బయటికి పోవుట. + +రెండవది :--- అతడు తనచేతను ఆపరాధ దుష్పేరకుని చేతను తప్ప, మరే ఇతర వ్యక్తి చేతను మనుష్యుల ప్రవేశార్ధమని ఉద్దేశింపబడనట్టి ఏదేని మార్గముగుండా గాని, ఏదేని గోడనై నను, భవనమునై నను అధిరోహించుట లేదా దాని పై కి ఎక్కుటద్వారా ఉపలభ్యమైన ఏదేని మార్గము గుండా గాని ప్రవేశించుట 'లేక బయటికి పోవుట. + +మూడవది :-- అతడు ఇంటి ఆక్రమణదారుచే తెరచుటకు ఉద్దేశింపబడని ఏదేని పద్ధతిద్వారా ఇంట- ఆక్రమ ప్రవేశము జేయుటకుగాను, తానుగాని ఇంట - ఆ క్రమ ప్రవేశ దుష్పేరకుడెవరై ననుగాని తెరచిన మార్గముగుండా ప్రవేశించుట లేక బయటికి పోవుట . + +నాల్గవది --- ఆతడు ఇంట- ఆ క్రమ ప్రవేశము చేయుటకుగాను లేక ఇంట- అక్రమ ప్రవేశము చేసిన తరువాత బయటపడుటకు గాను ఏదేని తాళమును తీసి ప్రవేశించుట లేక బయటికి పోవుట, + +ఐదవది :- ఆతడు. ఆపరాధిక బల ప్రయోగము ద్వారా గాని, దౌర్జన్యము చేయుటద్వారా గాని ఏ వ్యక్తి నైనను దౌర్జన్యమునకు గురి చేయుదునని బెదిరించుట ద్వారా గాని, ప్రవేశించుట లేక బయటికి పోవుట. + +ఆరవది:- అతని ప్రవేశముగాని నిష్క్రమణము జరుగకుండుటకై మూయబడినదనియు, తనచే గాని ఇంట - ఆక్రమ ప్రవేశ దుష్ప్రేరకుని చేగాని తెరువబడినదనియు తాను ఎరిగియున్నట్టి ఏదేని మార్గ ముగుండా ప్రవేశించుట, లేక బయటికి పోవుట, + +విశదీకరణము : -- ఇంటితోపాటు ఆక్రమణలో ఉన్న ఏదేని ఉపగృహము లేక భవనము, దానికినీ అట్టి ఇంటికినీ మధ్య రాకపోకలకు సరాసరి దారి ఉన్నప్పుడు ఈ పరిచ్ఛేదపు భావములో ఇంటిలొ భాగమగును, + +(ఏ) జడ్" యొక్క ఇంటి గోడకు కన్నము చేసి ఆ కన్నములో తన చేతిని పెట్టుట ద్వారా 'ఏ' అను వాడు ఇంట- ఆక్రము ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట అగును. + +(బి) ఓడయొక్క డెక్కల మధ్యగల కిటికీగుండా లోనికి చూచుట ద్వారా 'ఏ' అనునతడు ఇంట ఆక్రమ ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట ఆగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0100.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0100.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..384dc9151d77653bbb679ca92bcc6aa2d25f14fe --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0100.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +(సీ) కిటికీ గుండా 'జడ్' యొక్క ఇంటిలోనికి ప్రవేశించుట ద్వారా 'ఏ' అనునతడు ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట అగును. + +(డీ) గడియ వేయబడిన తలుపును తెరచుకొని 'జడ్' యొక్క ఇంటిలో ప్రవేశించుట ద్వారా 'ఏ' అనునతడు ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట అగును. + +(ఈ) తలుపులోని రంధ్రము గుండా ఒక తీగెను దూర్చి గడియను ఎత్తి తలుపు తెరిచి 'జడ్' యొక్క ఇంటిలోనికి ప్రవేశించుట ద్వారా 'ఏ' ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట అగును. + +(ఎఫ్) 'జడ్' పోగొట్టు కొన్నట్టి 'జడ్' ఇంటి తాళముచెవి 'ఏ' అనువానికి దొరకగా అతడు ఆ తాళము చెవితో తలుపును తెరచి 'జడ్' ఇంటిలో ప్రవేశించుటద్వారా ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట అగును. + +(జి) 'జడ్' తన ఇంటి వాకిలి వద్ద నిలచియున్నాడు. 'జడ్' ను క్రింద పడదొసి 'ఏ' అనునతడు బలాత్కారముగ త్రోవ చేసికొని ఆ ఇంటిలో ప్రవేశించుటద్వారా ఇంట -అక్రమ ప్రవేశము చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట అగును. + +{ హెచ్) 'వై' యొక్క ద్వారపాలకుడైన 'జడ్' 'వై' యొక్క వాకిలివద్ద నిలిచియున్నాడు. 'జడ్' ను కొట్టుదునని బెదిరించి తనను అడ్డ కుండా భయ పెట్టి 'ఏ' అనునతడు ఇంటిలో ప్రవేశించుట ద్వారా ఇంట అక్రమ ప్రవేశము,చేయును. ఇది ఇంటికి కన్నము వేయుట ఆగును. + +446. సూర్యాస్త మయమైన తర్వాత, తిరిగి సూర్యోదయము కాకముందు ఇంట కన్నము వేయువారెవరై నను “రాత్రివేళ ఇంటికి కన్నము వేసినట్లు" చెప్పుబడుదురు. + +ఆపరాధిక అక్రమ ప్రవేశమునకు శిక్ష. + +447. అపరాధిక అక్రమ ప్రవేశము చేయువారెవరైనను మూడు మాసములదాకా ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, ఐదు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుడురు. + +ఇంట- అక్రమ ప్రవేశమునకు శిక్ష. + +448. ఇంట- అక్రమ ప్రవేశము చేయువారెవరైనను ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలొ ఖట ఆక్రము ప్రవేశ +ఒక రకపు కారావాసముతో గాని ఒక వేయి రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు + +మరణ దండనతో శిక్షింపదగు ఆపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట- అక్రమ ప్రవేశము, + +449. మరణ దండవతో శిక్షింపదగు ఏదేని ఆపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయువారెవరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతొ గాని, పది సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి కఠిన కారావాసముతో గాని, శిక్షింపబడుదురు; మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట-అక్రమ ప్రవేశము. + +450. యావజ్జీవ కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఆపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయువారెవరైనను, పది సంవత్సరములకు మించని కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట-అక్రమ ప్రవేశము. + +451, కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఏదేని అపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయు వారెవరైనను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. మరియు చేయుటకు ఉద్దేశింపబడిన అపరాధము దొంగతనమగుచో కాలా వాసపు కాలావధిని ఏడు సంవత్సరముల దాక పొడిగించవచ్చును. + +ఘాత, దౌర్జ న్యము,లేక అక్రమ అవరొధమునకు సన్నాహము చేసికొన్న పిమ్మట ఇంట అక్రమ ప్రవేశము. + +452. ఏ వ్యక్తి కై నను ఘాత కలిగించుటకు లేక ఏ వ్యక్తి పై నను దౌర్జన్యము చేయుటకు లేక ఏ వ్యక్తి నైనను అక్రమముగా అవరోధించుటకు లేక ఏ వ్యక్తి నై నను ఘాతకుగాని, దౌర్జన్యమునకుగాని, అక్రమ అవరోధమునకు గాని గురి చేయుదునని భయ పెట్టుటకు సన్నాహము చేసియుండి ఇంటా అక్రమ ప్రవేశము చేయు నతడెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షించబడును. మరియు జుర్మానాకు కూడా పాత్రుడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0101.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0101.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a793e347489ce27d364989d03aaff44c3f810308 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0101.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్చన్నమున చేసినందుకు శిక్ష. + +453. ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్చన్నమున చేయు లేక ఇంటికి కన్నము వేయు వారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండ గల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారా వాసముతొ శిక్షింపబడుదురు, మరియ: జుర్మానాకు కూడ పాఅ పాత్రులగుదురు. + +కాలావాసముతో శిక్షింపుదగు అపరాధమును చేయుటకుగాను ఇంట -అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నము, చేయుట లేక ఇంటికి కన్నము +వేయుట, + +454. కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఏదేని అపరాధమును చేయుటకు గాను ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్చన్నముగ చేయు లేక ఇంటికి కన్నము వేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు, జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. మరియు చేయుటకు ఉద్దేశింపబడిన ఆపరాధము దొంగతనమగుచో కారావానపు కాలావధిని పది సంవత్సరములదాక పొడిగింపవచ్చును. + +మాత, దౌర్జన్యము లేక అక్రమ అవరోధమునకు సన్నాహము చేసికొన్న పిమ్మట ఇంట అక్రమ ప్రవేశము.ప్రచ్చన్నముగ చేయుట +లేక ఇంట -- కన్నము వేయుట. + +455. ఏ వ్యక్తికైనను ఘాత కలిగించుటకు లేక ఏ వ్యక్తి పై నైనను దౌర్జన్యము చేయుటకు, లేక ఏ వ్యక్తి నైనను అక్రమముగ అవరోధించుటకు, లేక ఏ వ్యక్తి నై నను ఘాతకు గాని, దౌర్జన్యమునకు గాని, అక్రమ అవరోధమునకు గాని గురిజేయుదునని భయ పెట్టుటకు సన్నాహము చేసియుండి, ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నముగ చేయు, లేక ఇంటికి కన్నము వేయు నతడెవరై నను, పది సంసత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్టింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +రాత్రిపూట ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నముగా చేసినందుకు లేక ఇంటికి కన్నము చేసినందుకు శిక్ష. + +456. రాత్రిపూట ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నముగ జేయు లేక రాత్రిపూట ఇంటికి కన్నము వేయు వారెవరై నను. మూడు సంవత్సరములగాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, + +కారావాసముతో శిక్షింపదగు అపరాధము చేయుటకుగాను రాత్రివేళ ప్రచ్ఛన్నముగ ఇంట అక్రమ ప్రవేశము చేయుట లేక ఇంటికి +కన్నము చేయుట. + +457. కారావాసముతో శిక్షింపదగు ఏదేని అపరాధమును చేయుటకు గాను రాత్రిపూట ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నముగ జేయు, లేక ఇంటికి కన్నము చేయు వారెవరై నను ఆరు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింప బడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, మరియు చేయుటకు ఉద్దేశింప బడిన అపరాదము దొంగతనమగుచో కారావాసపు కాలావధిని పదునాలుగు సంవత్సరములు దాక పొడిగించ వచ్చును . + +ఘాత, దౌర్జన్యము లేక అక్రమ అవరోధమునకు సన్నాహము చేసికొన్న పిమ్మట రాత్రివేళ ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నము చేయుట +లేక ఇంటికి కన్నము వేయుట. + +458. ఏ వ్యక్తి కైనను ఘాత కలిగించుటకు, లేక ఏ వ్యక్తి పై నై నను పౌర్బన్యము చేయుటకు, లేక ఏ వ్యక్తి నైనను అక్రమముగ అవరోధించుటకు, లేక ఏవ్యక్తి నై నను ఘాతకు గాని, దౌర్జన్యమునకు గాని, అక్రమ అవరోధమునకు గాని గురిచేయుదునని భయ పెట్టుటకు సన్నాహము చేసియుండి, రాత్రివేళ ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నముగా చేయు, లేక రాత్రిపూట ఇంటికి కన్నము వేయు వారెవరై నను, పదునాలుగు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసము తొ శిక్షింప బడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్ఛన్నముగ చేయుటలోగాని ఇంటికి కన్నము వేయుటలోగాని దారుణ ఘాత కలుగజేయుట. + +459. ఇంట- అక్రమ ప్రవేశమున ప్రచ్ఛన్నము చేయుటలో గాసి, ఇంటికి కన్నము వేయుటలో గాని, ఏ వ్యక్తి కై నను దారుణ ఘాత కలుగజేయు, లేక ఏ వ్యక్తి కై నను మరణమునై నను దారుణ ఘాతనై నను కలుగజేయుటకు ప్రయత్నించు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింప బడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0102.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0102.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5c8c9f14b44c3f930e74cc48ceb7c433d43953fb --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0102.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +రాత్రివేళ, ఇంట అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్చన్నముగ చేయుటలో గాని, ఇంటికి కన్నము వేయుటలో గాని సంయుక్తముగా ప్రమేయముగల వ్యక్తులలో ఒకరు మరణము లేక దారుణమైన ఘాత కలుగజేసినయెడల, వారందరు శిక్షింపదగి యుందురు. + +460. రాత్రివేళ ఇంట --- అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్చన్నముగ జేయు లేక రాత్రివేళ ఇంటికి కన్నము వేయు సమయమున, అట్టి అపరాధము చేసిన ఏ వ్యక్తి యై నను స్వచ్ఛందముగ ఎవరేని వ్యక్తికి మరణము నైనను, దారుణ ఘాతనైనను కలిగించినచో లేక కలిగించుటకు ప్రయత్నించినచో, అట్లు రాత్రివేళ ఇంట—అక్రమ ప్రవేశము ప్రచ్చన్న ముగ చేయుటలో లేక రాత్రివేళ ఇంటికి కన్నము వేయుటలో సంయుక్త ముగా ప్రమేయముగల ప్రతి వ్యక్తియు యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, శిక్షింప బడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +లోన ఆస్తి ఉన్న పేటికను నిజాయితీ లేకుండా పగులగొట్టి తెరచుట, + +461. లోన ఆస్తి ఉన్నట్టిదై లేక ఉన్నదని తాను విశ్వసించుచున్నట్టిదై మూయబడి యున్న ఏదేని పేటికను నిజాయితీ లేకుండగాని దుశ్చేష్ట చేయు ఉద్దేశముతో గాని, పగులగొట్టి తెరచు, లేక మూసియుంచు, బంధనము విప్పు నతడెవరై నను రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జూర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితో గాని, శిక్షింప బడును. + +అభిరక్ష ఆప్పగింపబడిన వ్యక్తి అదే అపరాధమును చేసినప్పుడు శిక్ష, + +462. లోన ఆస్తి ఉన్నట్టిదై లేక ఉన్నదని తాను విశ్వసించు నట్టిదై మూయ బడియున్న ఏదేని పేటికను, అప్పగింప బడియుండి, దానిని తెరచుటకు ప్రాధికారము లేకుండియు, నిజాయితీ లేకుండగాని, దుశ్చేష్ట జేయు ఉద్దేశముతో గాని, ఆ పేటికను పగులగొట్టి తెరచు, లేక మూసియుంచు, బంధనము విప్పు నతడెవరైనను, మూడు వత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు +కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. + +{{c| + +{{c| + +కూట రచన + +463. ప్రజల కైనను, ఎవరేని వ్యక్తి కైనను చెరుపును లేదా హానిని కలిగించవలెననెడి, లేక ఏదేని క్లెయిము నైనను, హక్కునై నను బలపరచవలెననెడి, లేక ఏ వ్యక్తినైనను ఆస్తిని వదలు కోనున్నట్లు గనో ఏదేని కాంట్రాక్టును,అభివ్యక్త మైనదై నసు, గర్భితమై నదైనను, చేసికోనున్నట్లు గనో చేయవలెననెడి ఉద్దేశముతో గాని, కపటమునకు గురి చేయవలెనను, లేదా కపటమునకు గురి చేయవచ్చునను ఉద్దేశముతో గాని, ఏదేని తప్పుడు దస్తా వేజునై నను దస్తా వేజులో ఒక భాగమునైనను రూపొందించు వారెవరైనను కూటరచన చేసిన వారగుదురు. + +464 ఒక వ్యక్తి — + +తప్పుడు దస్తా వేజును రూపొందించుట. + +మొదటిది: ఒక దస్తావేజు లేదా ఒక దస్తా వేజు నందలి భాగము, ఏ వ్యక్తి చే లేదా ఏవ్యక్తి ప్రాధికారమును బట్టి, రూపొందించబడలేదని, సంతకము చేయబడలేదని, ముద్ర వేయబడ లేదని, లేదా నిష్పాదింపబడలేదని తాను ఎరిగి యున్నాడో, ఏ సమయమున అది రూపొందించబడలేదని, సంతకము చేయబడలేదని, ముద్ర వేయబడలేదని, లేదా నిప్పాదింపబడలేదని తాను ఎరిగి యున్నాడో ఆ సమయమున గాని, ఆ వ్యక్తి చేగాని, ఆ వ్యక్తి ప్రాధికారమునుబట్టి గాని అది రూపొందింపబడినదని, సంతకము చేయబడినదని, లేదా నిష్పాదింపబడినదని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో నిజాయితీ లేకుండనై నను, కపటముతోనై నను అట్టి దస్తావేజును, లేదా దస్తా వేజునందలి భాగమును రూపొందించుచో లేదా దాని పై సంతకము చేయుచో, లేదా ముద్ర వేయు చో, లేక దానిని నిష్పాదించుచో, లేదా దస్తా వేజు నిష్పాదింప బడినట్లు సూచించు ఏదేని గుర్తును దాని పై వేయుచో, లేక + +రెండవది : తనచేగాని, ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి చేగాని, ఒక దస్తావేజు రూపొందింపబడిన తరువాత, లేక నిష్పాదింపబడిన తరువాత దానిలో మార్పు చేయుటకు శాసన సమ్మత ప్రాధికారము లేకుండియు, సూర్పుచేయు సమయమున అట్టి ఇతర వ్యక్తి జీవించియున్నను లేక మరణించి యున్నను, నిజాయితీ లేకుండగాని, కపటముతోగాని రద్దు పరచుటద్వారా అయినను, అన్యధా అయినను ఆ దస్తా వేజులోని, ఏదేని ముఖ్యాంశమును మార్పు చేయుచో, లేక + +మూడవది : దస్తా వేజులోని విషయములనుగాని, దానిలో చేయు మార్పు యొక్క స్వభావమునుగాని, మతి స్తిమితము లేనందున, లేదా మత్తులో ఉన్నందున ఎవరేని వ్యక్తి తెలిసికొనజాలకున్నాడని, లేక మోసగించబడినందున \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0103.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0103.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92a6243de0bc2ecd802e807f046141849b5b9a6b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0103.txt" @@ -0,0 +1,20 @@ +తెలియకున్నాడని ఎరిగియుండి, నిజాయితీ లేకుండగాని, కపటముతోగాని అట్టి వ్యక్తి చే ఆ దస్తావేజు పై సంతకము చేయించుచో, ముద్ర వేయించుచో, దానిని నిష్పాదింప జేయుచో, లేక మార్పు జేయించుచో, ఆ వ్యక్తి తప్పుడు దస్తా వేజును రూపొందించినాడని చెప్పబడును. + +(ఏ) ‘బీ ' పై 10,000 రూపాయలు చెల్లించవలసినదిగా ' జడ్' వ్రాసి పరపతిపత్రము 'ఏ' అనునతని వద్ద ఉన్నది. 'బీ'ని కపటమునకు గురిచేయుటకుగాను 10,000 లకు ఒక సున్నను చేర్చి, ' జడ్' ఆ పత్రమును అట్లే వ్రాసెనని 'బీ 'ని విశ్వసింప జేయవలెనను ఉద్దేశముతో 'ఏ' ఆ మొత్తమును 1,00,000గ జేయును. 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. + +(బీ) 'ఏ ' అనుతడు. ఒక ఎ స్టేటును తాను ' బీ 'కి ని కయించి తద్వారా 'బీ' నుండి క్రయ ధనమును పొందవలెనను +ఉద్దేశముతో, తనకు ఆ ఎస్టేటు 'జడ్' నుండి సంక్రమించినట్లు తాత్పర్యమిచ్చు దస్తావేజు పై , 'జడ్' యొక్క ప్రాధికారము లేకుండ, ' జడ్ ' యొక్క మొహరుతో ' ఏ ' ముద్ర వేయును. 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడుగును. + +(సీ) ఒక బ్యాంకరు పై వ్రాయబడిన ఒక చెక్కు ఏ ' అనువానికి దొరకును. ఆ చెక్కు బేరరుకు చెల్లింపవలసినదిగా 'బీ 'చే సంతకము చేయబడి ఉండును, కాని ఎంత మొత్త మును అనునది ఖాళీగా వదలివేయబడినది. 'ఏ ' ఆ చెక్కు మీద కపటముతో పదివేల రూపాయల మొత్తమును వ్రాసి చెక్కులోని ఖాళీని నింపును,'ఏ' కూటరచన చేసినాడు. + +(డీ) ఏ ' అనునతడు ఒక బ్యాంకరు పై చెక్కును వ్రాసి ఎంత మొత్తము చెల్లింపవలెను అనునది ఖాళీగా వదలి సంతకము చేసి తన ఏజెం టైన ' బీ ' వద్ద ఉంచుచూ, కొన్ని చెల్లింపులను చేయు నిమిత్తమై పదివేల రూపాయలకు మించని మొత్తమును వ్రాయుట ద్వారా ఆ చెక్కులో ఖాళీని నింపవలసినదిగా ' బీ 'కి 'ఏ ' అనుమతి నొసగును.' బీ ' కపటముగ ఇరువదివేల రూపాయల మొత్తమును వ్రాసి ఆ చెక్కులోని ఖాళీని నింపును. 'బి' కూటరచన చేసినాడు. + +(ఈ) 'బీ' నుండి ప్రాధికారము పొందకుఁడ, 'ఏ' అనునతడు తన పై 'బీ' వ్రాసినట్లుగా ఒక వినిమయ పత్రమును వ్రాయును. అసలైన బిల్లుగా దానిని ఒక బ్యాంకరు వద్ద డిస్కౌంటు చేసి చెల్లించ వలసిన కాలము నాటికి దానిని చెల్లించుదామని 'ఏ' ఉద్దేశము. 'బీ' యొక్క హామీ తనకు గలదని ఆ బ్యాంకరు భావించునట్లు చేసి తన్మూలముగా ఆ పత్రముసు డిస్కౌంటు చేయించి ఆ బ్యాంకరును మోసగించు ఉద్దేశముతో 'ఏ' ఆ వినిమయ, పత్రమును వ్రాసినందున 'ఏ' కూటరచన చేసిన వాడగును. + +(ఎఫ్) 'జడ్' యొక్క వీలునామాలో ఈ మాటలున్నవి . “మిగిలియున్న నా ఆస్తి నంతయు, 'ఏ' 'బీ''సీ' లకు సమానముగా పంచి పెట్ట వలెనని నేను ఆదేశించు చున్నాను." 'ఏ' ఆ ఆస్తి అంతయు తనకూ 'సీ' కే ఈయబడినదని విశ్వసింపబడ వలెనను ఉద్దేశముతో నిజాయితీ లేకుండా 'బీ' పేరును చెరిపి వేయుసు. 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. + +(జీ) 'ఏ' అనునతడు ప్రభుత్వ ప్రొనోటు మీద “జడ్" కు గాని ఆతని ఆర్డరు పొందిన వారికి గాని చెల్లించ వలసినది" అను పదములను పీటీ వ్రాసి క్రింద సంతకము చేయుట ద్వారా దానిని 'జడ్' కు గాని, ఆతని ఆర్డరు పొందిన వారికి గాని చెల్లించ వలసి యుండునట్లు చేయును. 'జడ్' కు గాని, అతని ఆర్డరు పొందిన వారికి గాని చెల్లించ వలసినది" అను పదములను 'బీ' నిజాయితి లేకుండా తుడిచి వేసి తద్వారా ప్రత్యేక పీటీ వ్రాతను ఖాళీ పీటీ వ్రాతగా మార్చును. 'బీ' కూటరచన చేసినాడు. + +(హెచ్) 'ఏ'అను నతడు ఒక ఎస్టేటును 'జడ్' కు విక్రయించి అతనికి హస్తాంతరణ చేయును. 'ఏ' అటు తరువాత 'జడ్' ను కపటమునకు గురిచేసి ఆ ఎస్టేటును అతనికి దక్క కుండ చేయుటకు గాను తాను, 'జడ్'కు ఆ ఎస్టేటును హస్తాంతరణ చేయుటకు పూర్వమే దానిని 'బీ' కి హస్తాంతరణ జేసినట్లు విశ్వసింప జేయు ఉద్దేశముతో, 'జడ్' కు హస్తాంతరణ జేసిన తేదీకి ఆరునెలలకు ముందు తేదీ వేసి అదే ఎ స్టేటుకు 'బీ' పేర హస్తాంతరణ పత్రమును నిష్పాదించును. 'ఏ' కూటరచన చేసిన వాడగును. + +(ఐ) 'జడ్' తన వీలునామాను చెప్పగా 'ఏ'వ్రాయును. 'జడ్' చెప్పిన వసీయతుదారు పేరుకు బదులు వేరొకరి పేరును వసీయతుదారుగా 'ఏ' ఉద్దేశపూర్వకముగ వ్రాసి, 'జడ్' చెప్పిన ప్రకారమే ఆ వీలునామా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0104.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0104.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9bcaaa5f4b9facb0f921242aca659c0924c00361 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0104.txt" @@ -0,0 +1,22 @@ +తాను తయారు చేసినానని అతనికి తెలిపి 'జడ్' చే ఆ వీలునామా పై సంతకము చేయించును. 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. + +(జే) 'ఏ' అనునతడు ఒక జాబుద్వారా, 'జడ్' నుండి మరియు ఇతర వ్యక్తు లనుండి ముష్టి ఎత్తు కొనవలెనను ఉద్దేశముతో 'ఏ' సచ్ఛీలుడనియు, దురదృష్టవశాత్తు దీనస్థితిలో ఉన్నాడనియు, జాబును 'బీ' వ్రాసి యిచ్చినట్లు అతని ప్రాధికారము పొందకుండ 'ఏ' వ్రాసి 'బీ' పేరిట సంతకము చేయును. ఇచట 'జడ్'చే 'అతని ఆస్తిని ఇప్పించుకొనుటకుగాను 'ఏ' తప్పుడు దస్తా వేజులను రూపొందించినందున 'ఏ' కూట రచన చేసిన వాడగును. + +(కే) 'జడ్' వద్ద ఉద్యోగమును పొందు ఉద్దేశముతో 'ఏ' అనునతడు. తాను సచ్చీలుడని తెలుసు ఒకజాబును 'బీ' వ్రాసియిచ్చినట్లు వ్రాసి 'బీ' యొక్క ప్రాధికారము పొందకుండ దాని పై 'బీ' పేరిట సంతకము చేయును 'ఏ' కూట రచిత సర్టిఫికేటుచే 'జడ్'ను మోసగించి తద్వారా ఒక అభివ్యక్తమైన లేక గర్భితమైన సేవా కాంట్రాక్టును 'జడ్' తనతో కుదుర్చుకొనునట్లు చేయుటకు ఉద్దేశించినందున 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. + +విశదీకరణము 1: ఒకమనిషి తన పేరిటనే తాను సంతకము చేయుట కూట రచన కావచ్చును. + +(ఏ) 'ఏ' తన పేరేగల వేరొక వ్యక్తి చే వినిమయ పత్రము వ్రాయబడినదని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో తన పేరులోనే ఆ వినిమయ పత్రము పై సంతకము చేయును. 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. + +(బీ) 'ఏ' అనునతడు ఒక ఖాళీ కాగితము పై "స్వీకరింపబడినది.” అను పదమును వ్రాసి 'జడ్' పేరుతో సంతకము చేయును. ఇందుమూలముగా తరువాత ఆ కాగితముమీద 'జడ్' పై ఒక వినిమయ పత్రమును 'బీ' వ్రాసి ఆ వినిమయపత్రము 'జడ్' స్వీకరించినట్లుగా దాన్ని పరాక్రాంతము చేయుట అతని ఉద్దేశమై యున్నది 'ఏ' కూటరచన చేసిన వాడగును, మరియు 'బీ' ఆ సంగతి ఎరిగియుండి 'ఏ' యొక్క ఉద్దేశమును పురస్కరించుకొని కాగితము పై ఆ పత్రమును వ్రాయుచో, 'బి' కూడ కూటరచన చేసినవాడగును. + +(సీ) 'ఏ' అనునతనికి అదే పేరుగల వేరొక వ్యక్తి యొక్క ఆర్డరు పొందినవారికి చెల్లించవలసిన ఒక వినిమయ పత్రము దొరకును. +ఎవరి ఆర్డరు ప్రకారము ఆ పత్రము చెల్లింపబడవలసియుండునో ఆవ్యక్తి చే పీటీ వ్రాయబడినదని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో 'ఏ' కు చెల్లింప వలసినదని ఆ వినిమయ పత్రము పై తానే పీటీ వ్రాయును. ఇచట 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. + +(డీ) 'బి' ఆనునతని పై ఒకడిక్రీని అమలు పరచుటలో విక్రయింపబడగా ఒక ఎస్టేటును ఏ' కొనును. ఎస్టేటు అభి గ్రహణము చేయబడిన తరువాత 'బీ' 'జడ్' తో లాలూచిపడి 'ఏ' ను కపటమునకు గురిచేయు ఉద్దేశముతోను, అభిగ్రహణమునకు మునుపే 'బీ' చే కౌలుకు యొసగబడి దని విశ్వసింపజేయుటకును, 'జడ్' పేరిట ఆ ఎస్టేటు విషయమున నామమాత్రపు మక్తాకు దీర్ఘ కాలికముగా, కౌలును నిష్పాదనచేసి, ఆ కౌలుపై అభి గ్రహణమునకు ఆరునెలల ముందటి తేదీ వేయును. 'బీ' కొలును తన పేరులోనే నిష్పాదన చేసినను కౌలు పై అంతకు ముందటి తేదీని వేయుట వలన, అతడు కూటరచన చేసినవాడగును. + +(ఈ) వ్యాపారస్తు డైన 'ఏ' తాను దివాలా తీయుదునని ముందుగా ఊహించి తన ఋణదాతలను కపటమునకు గురిచేయవలెనను ఉద్దేశములో, తన చరాస్తి ని 'ఏ' యొక్క. మేలుకొరకై 'బీ' పరముచేసి ఆ వ్యవహారము నిజమై నదిగా కాన్పించునట్లు చేయుటకుగాను 'బీ' నుండి తాను ఒక మొత్త మును అప్పు తీసికొన్నందుకై , ఆ మొత్తమును చెల్లింతునని ఒక ప్రోనోటు వ్రాసి తాను దివాలా తీయు దశకు చేరకముందే దానిని వ్రాసినట్లు విశ్వసింపజేయ ఉద్దేశముతో పత్రము పై అంతకు ముందటి తేదీని వేయును. 'ఏ' ఈ నిర్వచనపు మొదటి శీర్షిక క్రింద కూటరచన చేసినవాడగును. + +విశదీకరణము 2 : ఒక తప్పుడు దస్తా వేజును ఆది వాస్తవమైన వ్యక్తి చే చేయబడినదని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో ఒక కల్పిత వ్యక్తి పేరునగాని, అది ఒక వ్యక్తి చే అతని జీవితకాలములో చేయబడినదని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో మరణించిన ఒక వ్యక్తి పేరున గాని రూపొందించుట కూటరచన కావచ్చును. + +ఒక వినిమయపత్రమును ఒక కల్పితవ్యక్తి పై వ్రాసి, దానిని పరాక్రాంతము చేయు ఉద్దేశముతో అట్టి కల్పిత వ్యక్తి పేరులో కపటముతో 'ఏ' అనునతడు ఆ పత్రమును స్వీకరించును. 'ఏ' కూటరచన చేసినవాడగును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0105.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0105.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98dd4c22d3cfe9d0d581f9ef226ac4e3baf75f18 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0105.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +1 +కూట రచనకు శిక్ష. + +465. కూటరచన చేయువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +న్యాయస్థానపు రికార్డు లేక పబ్లికు రిజిస్టరు మొదలగువాటిని కూటరచన చేయుట. + +466. ఒక న్యాయస్థానము యొక్క రికార్డుగ, చర్యగ, లేక న్యాయస్థానమునందలి రికార్డుగ, చర్యగ, లేక జననము, బాప్టి జము, వివాహము, లేదా ఖననములను గురించిన రిజిస్ట రుగ, లేక పబ్లికు సేవకుడు అట్టి పబ్లికు సేవకుడుగ ఉంచిన రిజిస్టరుగ లేక తన పదవీ హోదాలో పబ్లికు సేవకుడు ఇచ్చినట్లు తాత్పర్యమిచ్చు నట్టి సర్టిఫికెటుగ లేదా అట్టి దస్తా వేజుగ లేక దావా వేయుటకు గాని ఉత్త రవాదనచేయుటకు గాని అందులో ఏవేని చర్యలను నడుపుటకు గాని తీర్పును ఒప్పుకొనుటకు గాని, ఈయబడిన ప్రాధికారపత్రముగ, లేక ఒక ముక్త్యారునామాగ తాత్పర్యము నిచ్చు దస్తా వేజును కూటరచనచేయు వారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలా +వధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విలువగల 'సెక్యూరిటీ, వీలునామా మొదలగు వాటిని కూటరచన చేయుట. + +467. విలువగల సెక్యూరిటీగ, లేక వీలునామాగ, లేక పుత్రుని దత్తు చేసుకొనుటకైన ప్రాధికారపత్రముగ తాత్పర్యము నిచ్చు దస్తావేజునుగాని, విలువగల ఏదేని సెక్యూరిటీని ఇచ్చుటకు లేక బదిలీ చేయుటకు లేక దాని పై వచ్చే అసలును, వడ్డీని లేదా లాభాంశములను పుచ్చుకొనుటకు లేక ఏదేని డబ్బునై నను చరాస్తి నైనను విలువగల సెక్యూరిటీ నైనను పుచ్చుకొనుటకు లేదా అందజేయుటకు ఏవ్యక్తి కైనను ప్రాధికారమిచ్చు నదిగ తాత్పర్యమునిచ్చు దస్తా వేజును గాని డబ్బు చెల్లింపును ఒప్పుకొనుచూ ఇచ్చే చెల్లు చీటీగా లేక రసీదుగా, లేక ఏదేని చరాస్తి నై నను విలువగల సెక్యూటీనైనను అందజేసినందుకు చెల్లు చీటీగా లేక రసీదుగా తాత్పర్యమునిచ్చు ఏదేని దస్తా వేజును గాని, కూటరచనచేయు వారెవరైనను యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +దగా చేయుటకు కూటరచన. + +468. దగాచేయుటకై ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో ఒక దస్తా వేజును కూటరచన చేయు వారెవరైనను ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకుకూడ పాత్రులగుదురు. + +అపఖ్యాతి కలిగించుటకు కూటరచన, + +469. ఎవరేని పక్ష కారునికి అపఖ్యాతి కలిగించవలెనను ఉద్దేశముతో గాని, ఆందునిమిత్తమై ఉపయోగింపబడగలదని ఎరిగి యుండిగాని ఒక దస్తావేజును కూటరచనచేయు వారెవరైనను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +కూటరచితమైన దస్తావేజు. + +470. పూర్ణతః గాని, భాగతః గాని కూటరచన ద్వారా చేయబడిన తప్పుడు దస్తావేజు “కూటరచితమైన దస్తావేజు " అని పేర్కొనబడును. + +కూటరచితమైన దస్తావేజును అసలైనదిగా ఉపయోగించుట. + +471. కూటరచితమైన దస్తా వేజుని తాను ఎరిగియున్న లేక అట్లని విశ్వసించుటకు తనకు కారణమున్న ఏదేని దస్తావేజును కపటముతోగాని, నిజాయితీ లేకుండ గాని అసలైన దస్తావేజుగ. ఉపయోగించు నతడెవరైనను, తాను అట్టి దస్తావేజును కూటరచన చేసియుండిన ఎట్లో అదేరీతిలో శిక్షింపబడును. + +467వ పరిచ్చేదము క్రింద శిక్షింపదగు కూట రచనను చేయు ఉద్దేశ్యముతో నకిలీ మొహరు మొదలగు వాటిని చేయుట లేక +వాటిని స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +472. ఈ స్మృతియొక్క 467 వ పరిచ్చేదము క్రింద శిక్షింపదగునట్టి ఏదేని కూటరచనను చేయుటకై ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో ఏదేని మొహరునుగాని, ప్లేటునుగాని, ముద్రవేయు ఇతర ఉపకరణమునుగాని తయారుచేయు లేక దానిని నకిలీగాచేయు లేక అట్టి ఏదేని మొహరునుగాని, ప్లేటునుగాని, ఇతర ఉపకరణమునుగాని అది నకిలీదని ఎరిగియుండి అట్టి ఉద్దేశములో తన స్వాధీనములో ఉంచుకొను వారెవరై నను. యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +అన్యధా శిక్షింపదగు కూటరచన చేయు ఉద్దేశ్యముతో నకిలీ మొహరు మొదలగు వాటిని చేయుట, లేక వాటిని స్వాధీనము +నందుంచుకొనుట, + +473. ఈ అధ్యాయము యొక్క 467 వ పరిచ్ఛేదము క్రింద గాక ఏదేని ఇతర పరిచ్చేదము క్రింద శిక్షింపదగునట్టి ఏదేని కూటరచన చేయుటకై ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో ఏదేని మొహరునుగాని, ప్లేటునుగాని, ముద్రవేయు ఇతర ఉపకరణమునుగాని తయారుచేయు, లేక దానిని నకిలీగా చేయు, లేక అట్టి మొహరునుగాని, ప్లేటునుగాని ఇతర ఉపకరణమును గాని అది నకిలీదని ఎరిగియుండి అట్టి ఉద్దేశముతో తన స్వాదీనములో ఉంచుకొనువాడెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు. మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0106.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0106.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89ccac5fcd30f1c787e6b8a68e05875666c887d5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0106.txt" @@ -0,0 +1,26 @@ +466వ లేక 467వ పరిచ్ఛేదములో వివరింపబడిన దస్తావేజు కూటరచన చేయబడినదని ఎరిగియుండి దానిని అసలైనదిగా ఉపయోగించు ఉద్దేశ్యముతో దానిని స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +474. ఏదేని దస్తావేజు కూటరచన చేయబడినదని ఎరిగి యుండి, కపటముతో గాని, నిజాయితీ లేకుండ గాని దానిని అసలైన దానినిగా ఉపయోగింపవలెనను ఉద్దేశముతో దానిని తన స్వాధీనములో ఉంచుకొను వారెవరైనను ఆ దస్తావేజు ఈ స్మృతియొక్క 466వ పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనబడిన రకములలో ఏదియైనను అయినయెడల ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు, మరియు ఆ దస్తావేజు 467వ పరిచ్ఛేదములో పేర్కొనబడిన రకములలో ఏదియైనను అయినయెడల యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు +కారావాసముతోగాని, శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +467వ పరిచ్ఛేదములో వివరింపబడిన దస్తావేజులను అధి ప్రమాణీకరించుట కొరకు ఉపయోగింపబడు ఆకృతిలేక గుర్తును నకిలీగా చేయుట, నకిలీ గుర్తు వేయబడిన సామాగ్రిని స్వాధీనమునందుంచు కొనుట. + +475. ఈ స్మృతియొక్క 467 వ పరిచ్ఛేదములో వివరింపబడిన ఏదేని దస్తా వేజును అధి ప్రమాణీకరించుట కొరకై ఉపయోగింపబడు ఏదేని ఆకృతిని లేక గుర్తును ఏదేని సామగ్రిమీదఅప్పుడే కూటరచనచేయబడిన, లేక ఆ తరువాత కూటరచన చేయబడనున్న ఏదేని దస్తావేజు అధిప్రమాణీకరింపబడినట్లు కన్పించునిమిత్తమై ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో, అట్టి సామగ్రిపై గాని అట్టి సామగ్రి యొక్క పదార్థములో గాని ఆ నకిలీ ఆకృతిని లేక గుర్తును వేయువారెవరైనను లేక అట్టి ఉద్దేశముతో అట్టి ఏదేని నకిలీ ఆకృతి, లేక గుర్తు దాని పైన వేయబడిన లేదా దాని పదార్థములో పూయబడిన ఏదేని సామగ్రిని స్వాదీనమునందుంచుకొన్నట్టి వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +467వ పరిచ్ఛేదముల వివరింపబడినవి కాక ఇతరమైన దస్తావేజులను అధి ప్రమాణీకరించుట కొరకు ఉపయోగింపబడు ఏదేని ఆకృతిని లేక గుర్తును నకిలీగా చేయుట, లేక నకిలీ గుర్తును వేయబడిన సామగ్రిని స్వాధినము నందుంచు కొనుట, + +476. ఈ స్మృతి యొక్క 467వ పరిచ్ఛేదములో వివరించబడిన దస్తా వేదాలను కాక ఇతరమైన ఏదేని దస్తావేజును అధి ప్రమాణీకరించుట కొరకై ఉపయోగింపబడు ఏదేని ఆకృతిని లేక గుర్తును ఏదేని సామాగ్రి మీద అప్పుడే కూటరచవ చేయబడిన, లేక ఆ తరువాత కూటరచన చేయబడనున్న, ఏదేని దస్తావేజు అధి ప్రమాణీకరింప బడినట్లు కా విమిత్తమై ఉపయోగింపబడవలెనను ఉద్దేశముతో, అట్టి సామాగ్రి పై గాని అట్టి సామాగ్రి కొరకు ఉపయోగింపబడు యొక్క పదార్థములో గాని ఆ నకిలీ ఆకృతిని లేక గుర్తును వేయు వారెవరైనను అట్టి ఉద్దేశముతో అట్టి ఏదేవి నకిలీ ఆకృతిని ఆకృతి లేక గుర్తు దాని పై నవేయబడిన లేదా దాని పదార్థము లోన వేయబడిన ఏదేవి సామాగ్రిని స్వాధీనము నందుంచు కొన్నట్టి వారెవరైనను ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతొ శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +వీలునామాను, దత్తత ప్రాధికార పత్రమును లేక విలువగల సెక్యూరిటీని కపటముతో రద్దు చేయుట,నాశనము చేయుట +మొదలగునవి. + +477. వీలునామాగా, పుత్రుని దత్తు చేసికొను ప్రాధికారముగా, లేక ఏదేని విలువగల సెక్యూరిటీగా ఉన్నట్టి లేదా అట్లని తాత్పర్య మిచ్చునట్టి ఏదేని దస్తావేజును కపటముతొనై నను నిజాయితీ లేకుండనైనను, ప్రజలకు లేక ఎవరేని వ్యక్తి కి చెరువును లేదా హానిని కలుగజేయు ఉద్దేశముతోనైనను, రద్దు చేయు, నాశనముచేయు లేదా విరూపము చేయు లేక, రద్దు చేయుటకుగాని, నాశనము చేయుటకుగాని, విరూపము చేయుటకుగాని, ప్రయత్నించు, లేక దాచు లేదా దాచుటకు ప్రయత్నించు, లేక అట్టి దస్తావేజు విషయమున దుశ్చేష్ట చేయు వారెవరైనను యావజ్జీవ కారావాస ముతో గాని ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +లెక్కలను తారుమారు చేయుట. + +477-ఏ. గుమాస్తాగా, అధికారిగా, లేక సేవకుడుగా ఉండిగాని, గుమాస్తాగా, అధికారిగా, లేక సేవకుడిగా నియోగింపబడియుండిగాని, ఆ హోదాలో వ్యవహారించుచుండిగాని, తన వియోజకునికి చెందినదగు, లేక అతని స్వాధీనములోనున్న, లేక తన నియోజకుని కొరకుగాని అతని తరఫున గాని తనచే స్వీకరింపబడిన ఏదేని పుస్తకమునకాగితమును, వ్రాత ప్రతిని, విలువగల సెక్యూరిటీని, లేక ఖాతా లెక్కను బుద్ధి పూర్వకముగను, కపటమునకు గురిచేయు ఉద్దేశముతోను నాశనము చేయు, మార్పుచేయు, అసమగ్రముచేయు,లేక తారుమారు +చేయునతడెవరైనను బుద్ధిపూర్వకముగను, కపటమునకు గురిచేయు ఉద్దేశముతోను, ఏదేని అట్టి పుస్తకములో, కాగితములో, వ్రాత ప్రతిలో విలువగల సెక్యూరిటీలో లేదా ఖాతా లెక్కలో ఏదేని వివరమును తప్పుడు నమోదుచేయు, లేదాచేయుటకు దుష్ప్రేరణ చేయు, లేక ఏదేని ముఖ్య వివరమును లోపింపజేయు, మార్పుచేయు, లేదా లోపింపజేయుటకు గాని, మార్చుటకుగాని దుష్ప్రేరణచేయు నతడెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +విశదీకరణము:-- ఈ పరిచ్ఛేదము క్రింద చేయబడు ఏదేని ఆరోపణములో కపటమునకు ఏ వ్యక్తిని గురిచేయు ఉద్దేశముఉండెనో ప్రత్యేకముగా పేర్కొనకుండ, లేక ఎంత మొత్త మును గూర్చి కపటమువకు గురిచేయ +ఉద్దేశముండెనో, లేదా అపరాధము ఏదినమున చేయబడెనో ప్రత్యేకముగా నిర్ధిష్ట పరచకుండ, కపటమునకు గురి +చేయవలెనను సాధారణ ఉద్దేశము ఉండెనని చెప్పినచాలును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0107.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0107.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84b864d6d1fa421f52930fc9f46c7cefcb61d44e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0107.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +478. X X X X X + +స్వామ్య చిహ్నము. + +479. చరాస్తి ఫలాని వ్యక్తి కి చెందినదని సూచించుటకు ఉపయోగించబడు గుర్తు స్వామ్యచిహ్నము అనబడును. + +480. X X X X X X X + +తప్పుడు స్వామ్య చిహ్నమును ఉపయోగించుట. + +481. ఏదైన చరాస్తి పై లేక ఏవేని సరుకుల పై గాని, చరాస్తి యై నను సరకులైనను ఉన్న ఏదేని పెట్టె, బంగి, లేక ఇతర పేటిక పై గాని, ఆ చరాస్తి లేక సరుకు ఒక వ్యక్తి దై యుండగా మరొకరిదని విశ్వసింపదగియుండునట్లు చిహ్నమును దేనినై నను వేయువారెవరైనను, పైన ఏదేని చిహ్నముగల ఏదేని పెట్టెను, బంగీని లేక ఇతర పేటికను అందలి చరాస్తి లేక సరుకు ఒక వ్యక్తి దైయుండగా మరొకరిదని విశ్వసింపదగియుండునట్లు ఉపయోగించువారెవరైనను, తప్పుడు స్వామ్య చిహ్నమును ఉపయోగించినట్లు చెప్పబడుదురు. + +తప్పుడు స్వామ్య చిహ్నమును ఉపయొగించినందుకు శిక్ష. + +482. ఏదేని తప్పుడు స్వామ్యచిహ్నమును ఉపయోగించునతడెవరైనను, కపటమునకు గురిచేయు ఉద్దేశము లేకుండ తాను వ్యవహరించినట్లు రుజువు చేసిననే తప్ప, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసము తో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. + +వేరొకరు ఉపయోగించు స్వామ్య చిహ్నమును నకిలీగా చేయుట. + +483. ఇతర వ్యక్తి ఎవరైనను ఉపయోగించు ఏదేని స్వామ్య చిహ్నమును నకిలీగా చేయువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +పబ్లికు సేవకుడు ఉపయోగించు చిహ్నమును నకిలీగా చేయుట. + +484. పబ్లికు సేవకుడు ఉపయోగించు ఏదేనిస్వామ్య చిహ్నమును గాని, ఏదేని ఆస్తి ని గురించి అది ఒక ప్రత్యేక వ్యక్తి చేనై నను, ప్రత్యేక సమయముననైనను, ప్రత్యేక స్థలములోనై నను నిర్మాణము చేయబడినదని, లేక ఆ ఆస్తి ఒక ప్రత్యేక నాణ్యతగలిగినదని, లేక ప్రత్యేక కార్యాలయము ద్వారా వచ్చినదని లేక అది ఏదేని మినహాయింపుకు అర్హమై నదని సూచించుటకై పబ్లికు సేవకుడు ఉపయోగించు ఏదేని చిహ్నమును గాని నకిలీగాచేయు, లేదా ఏదేని అట్టి చిహ్నము నకిలీదని ఎరిగియుండి దానిని అసలైనదిగా ఉపయోగించు వారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +స్వాన్యు చిహ్నమును నకిలీగా చేయుటకై ఏదేని ఉపకరణమును తయారు చేయుట లేక స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +485. స్వామ్యచిహ్నమునకు నకిలీ దైన చిహ్నమును చేయు నిమిత్త మై ఏదేని అచ్చు దిమ్మె, ప్లేటు లేక ఇతర ఉపకరణమును తయారుచేయు, లేక స్వాధీనమునందుంచుకొను లేక ఏవేని సరుకులు ఒక వ్యక్తి వై యుండగా మరొకరి వైనట్లు సూచించు నిమిత్తమై స్వామ్యచిహ్నమును స్వాధీనమునందుంచుకొను వారెవరై నను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +నకిలీ స్వామ్యచిహ్నము గల సరుకులను విక్రయించుట. + +486. నకిలీ స్వామ్యచిహ్నము అంటింపబడినట్టి లేక అట్టి చిహ్నము ముద్రింపబడినట్టి నైనను నకిలీ స్వామ్యచిహ్నము అంటించబడిన లేక ముద్రింపబడిన ఏదేని పెట్టె, బంగీ, లేదా పేటికలో ఉన్నట్టి వైనను, ఏవేని సరుకులను గాని వస్తువులను గాని విక్రయించు, లేక విక్రయమునకు పెట్టు లేక విక్రయించుటకై స్వాధీనమునందుంచు కొనునతడెవరైనను, అతడు,- + +(ఏ) ఈ పరిచ్ఛేదమును ఉల్లంఘించు అపరాధమును చేయకుండుటకు యుక్తమైన ముందు జాగ్రత్తల నన్నింటిని తీసికొనియుండి, అపరాధమును చేసినట్లు చెప్పబడిన సమయమున ఆ చిహ్నము అసలైనది కాదని అనుమానించుటకు తనకు కారణమేదియు లేకుండెననియు, మరియు, + +(బి) ప్రాసిక్యూటరు గాని, అతని తరఫున గాని చేయబడిన అభ్యర్ధన పై , అట్టి సరుకులను, లేక వస్తువులను తానెవరి నుండి పొందెనో అట్టి వ్యక్తులను గూర్చి తనకు తెలిసిన, తాను తెలిసికొనగలిగిన సమాచారమునంతను తానిచ్చి యుండెననియు, లేక + +(సీ) ఇతర విషయములను బట్టి కూడ తన ప్రవర్తనలో దోషము లేదనియు, + +రుజువు చేసిననేతప్ప, ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0108.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0108.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..196ec0ce3d63c34c39bdaf3b756f62b2c105d422 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0108.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +సరుకులున్న ఏదేని పేటిక పై తప్పుడు చిహ్నమును వేయుట. + +487. సరుకులతో నింపిఉన్న ఏదేని పెట్టె బంగీ, లేదా ఇతర పేటికయందు లేని సరుకులు ఉన్నవనియు అందున్న సరుకులు లేవనియు, లేక ఆ పేటికలోని సరుకుల స్వభావము లేక నాణ్యతకు వేరగు స్వభావము లేక నాణ్యత కలవిగ ఒక పబ్లికు సేవకునినై నను ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి నై నను విశ్వసింపజేయుటకు తగినట్లు వీలుకలిగించు రీతిలో అట్టి పెట్టె, బంగీ, లేక ఇతర పేటిక పై తప్పుడు చిహ్నమును వేయనతడెవరైనను, కపటమునకు గురిచేయు ఉద్దేశము, లేకుండ తాను వ్యవహరించినట్లు రుజువు చేసిననే తప్ప, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. + +అట్టి తప్పుడు చిహ్నమును దేనినై నను ఉపయోగించినందుకు శిక్ష + +488. పై కడపటి పరిచ్ఛేదము ద్వారా నిషేధింపబడినట్టి ఏదేని రీతిలో అట్టి తప్పుడు చిహ్నమును దేనినై నను ఉపయోగించు నతడెవరైనను కపటమునకు గురిచేయు ఉద్దేశము లేకుండ తాను వ్యవహరించునట్లు రుజువు చేసిన నేతప్ప, అట్టి పరిచ్ఛేదమును ఉల్లంఘించి అపరాధమును చేసియుండిన ఎట్లో అట్లే శిక్షింపబడును. + +హాని కలుగ జేయవలెనను ఉద్దేశముతో స్వామ్య చిహ్నము విషయమున అంతః క్షేపము. + +489. ఎవరేని వ్యక్తికి హాని కలిగించు ఉద్దేశముతో గాని, తద్వారా హాని కలిగించగలనని ఎరిగియుండిగాని ఏదేని స్వామ్య చిహ్నమును తొలగించు, నాశనము చేయు, విరూపము చేయు, లేక ఆ చిహ్నమునకు దేనినైనా చేర్చు వారెవరై నను, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +కరెన్సీ నోట్లను లేక బ్యాంకు నోట్లను నకిలీగా చేయుట. + +489- ఏ. – ఏదేని కరెన్సీ నోటును, లేక బ్యాంకు నోటును నకిలీగా చేయు, లేక నకిలీగా చేయు ప్రక్రియలో ఎరిగియుండియు ఏదేని భాగమును నిర్వర్తించు వారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతో గాని, పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +విశదీకరణము :-- ఈ పరిచ్ఛేదము నిమిత్తము మరియు పరిచ్ఛేదములు 489- బీ, 489-సీ, 489-డీ 489- ఈల నిమిత్తము “బ్యాంకునోటు" అనగా బేరరుకు అభ్యర్ధన పై డబ్బు చెల్లించే పద్ధతిలో ప్రపంచములో ఎచటనై నను బ్యాంకింగ్ వ్యాపారము చేయు ఎవరేని వ్యక్తి చే జారీచేయబడి, లేక ఏదేని రాజ్యపు లేదా సార్వభౌమాధికారపు ప్రాధికారముచేగాని ఫ్రాధికారమును బట్టి గాని జారీ చేయబడి, డబ్బుకు తుల్యమై నదిగానై నను డబ్బుకు మారుగా నైనను ఉపయోగించబడుటకై ఉద్దేశింపబడిన ప్రామిసరీనోటు లేక ఒప్పంద పత్రము అని అర్థము. + +కూటరచితమైన లేక నకిలీవైన కరెన్సీ నోట్లను లేక బ్యాంకు నోట్లను అసలై నవిగా ఉపయోగించుట. + +489- బీ. ఏదేని కూటరచితమైన, లేక నకిలీదైన కరెన్సీ నోటు లేక బ్యాంకు నోటు కూటరచితమై నదని, లేక నకిలీదని ఎరిగియుండి, లేక అట్లు విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియుండి, ఏ ఇతర వ్యక్తి కైనను దానిని విక్రయించు, లేక అతని నుండి కొను లేక తీసికొను, లేక అన్యధా దాని క్రయ విక్రయములు జరుపు లేదా, అసలై నదిగా దానిని ఉపయోగించువారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని పది సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +కూటరచితమైన లేక నకిలీవైన కరెన్సీ నోట్లను లేక బ్యాంకు నోట్లను స్వాధీనము నందుంచుకొనుట. + +489-సీ. ఏదేని కూటరచితమైన లేక నకిలీదైన కరెన్సీ నోటును, లేక బ్యాంకు నోటును కూటరచితమైనదని లేక నకిలీదని ఎరిగియుండి, లేక అట్లు విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియుండి, దానిని అసలైనదిగా ఉపయోగించు ఉద్దేశముతో నై నసు, అది అసలైనదిగ ఉపయోగింపబడవచ్చునను ఉద్దేశముతోనై నను, దానిని స్వాధీనమునందుంచు కొనువారెవరైనను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +కరెన్సీ నోట్లను లేక బ్యాంకు నోట్లను కూట రచన చేయుటకు లేక నకిలీగా చేయుటకు ఉపకరణములను లేక సామగ్రిని తయారుచేయుట లేక వాటిని స్వాధీనమునందుంచు కొనుట. + +489-డీ. ఏదేని కరెన్సీ నోటును లేక బ్యాంకు నోటును కూటరచన చేయుటకు లేక నకిలీగా చేయుటకు ఉపయోగింపబడు నిమిత్త మై గాని అట్లు ఉపయోగింపబడుటకు ఉద్దే శింపబడినదని ఎరిగి యుండి లేక అట్లు విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియుండిగాని ఏదేని యంత్రపరికరమును ఉపకరణమును, సామాగ్రిని తయారు చేయు, తయారుచేయ ప్రక్రియలో ఏదేని భాగమును నిర్వర్తించు లేక కొను, లేక విక్రయించు, లేక వ్యయనము చేయు, లేక స్వాధినము నందుంచుకొనువారెవరైనను, యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి , రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0109.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0109.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40553432a91c9a82e4216cbb9b2a98186a7dad09 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0109.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +కరెన్సీ నోట్లను లేక బ్యాంకు నోట్లను పోలియుండు దస్తావేజులను రూపొందించుట లేక ఉపయోగించుట. + +489-ఈ-(1) ఏదేని కరెన్సీ నోటుగ, లేక - బ్యాంకు నోటుగ తాత్పర్యమిచ్చునట్టి లేదా ఏదేని విధముగ దానిని పోలియుండునట్టి, లేదా మోసగించుటకు వీలు కలిగించునట్లుగా దానిని పోలియుండునట్టి ఏదేని దస్తా వేజును రూపొందించు, లేక రూపొందింపజేయు, లేక ఏ ప్రయోజనము కొరకైనను ఉపయోగించు, లేక ఏ వ్యక్తి కైనను అందజేయు వారెవరైనను, వందరూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడుదురు. + +(2) ఏ దస్తా వేజును రూపొందించుట ఉపపరిచ్ఛేదము (1) క్రింద అపరాధమై యున్నదో ఆ దస్తావేజు పై ఏ వ్యక్తి యొక్క పేరైనను ఉన్నచో, అట్టి వ్యక్తి ఎవరైనను, ఏ వ్యక్తి చే అది ముద్రింపబడినదో అన్యధా రూపొందింపబడినదో ఆ వ్యక్తి పేరును, చిరునామాను పోలీసు అధికారి కోరిన మీదట, శాసనసమ్మత హేతువేదియు లేకుండ, అతనికి తెలుపుటకు నిరాకరించు చో, రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో శిక్షింపబడును. + +(3) ఏ దస్తా వేజు విషయములో ఎవరేని వ్యక్తి పై ఉపపరిచ్ఛేదము (1) క్రింది అపరాధము ఆరోపింపబడినదో అట్టి దస్తా వేజు పైన గాని, అట్టి దస్తావేజా సంబంధమున ఉపయోగింపబడిన లేక పంచి పెట్టబడిన ఏదేని ఇతర దస్తా వేజు పైన గాని ఎవరేని వ్యక్తి పేరు ఉన్నయెడల, తత్పతికూలముగ రుజువు చేయబడునంత వరకు, ఆ వ్యక్తి ఆ దస్తావేజును రూపొందింపజేసినాడని పురోభావన చేయవచ్చును. + +490. ... ... ... ... + +నిస్సహాయుడై నవ్యక్తికి పరిచర్యలు చేయుటకు అవసరములను సమకూర్చుటకు చేయబడిన కాంట్రాక్టు భంగము. + +491. లేబ్రాయము వలన, మతిస్తి మితము లేనందువలన, రోగము వలన, లేక శారీరక దౌర్భల్యమువలన తన సురక్షత కొరకు ఏర్పాటు చేసికొనుటకు గాని తన అవసరములను సమకూర్చుకొనుటకు గాని నిస్సహాయుడు లేక అశక్తుడు అయినట్టి ఎవరేని వ్యక్తి కి పరిచర్యలు చేయుటకు లేక అవసరములను సమకూర్చుటకు శాసనసమ్మతమైన కాంట్రాక్టు ద్వారా బద్దుడై యుండి, స్వచ్ఛందముగ అట్లు చేయకుండ మానివేయు వారెవరైనను, మూడు మాసములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒకరకపు కారావాసముతోగాని, రెండు వందల రూపాయలదాక ఉండగల జుర్మానాతో గాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +492 ... ... ... ... + +ఒక పురుషుడు శాసన సమ్మతముగా వివాహము జరిగినదని మోసముతో విశ్వసింప జేసి తనతో కాపురము చేయునట్లు చేయుట. + +493. ఒక పురుషుడు తాను శాసన సమ్మతముగా వివాహమాడని ఎవరేని స్త్రీని, తనతో ఆమెకు శాసన సమ్మతముగ వివాహమై నట్లు మోసముతో విశ్వసింపజేసి ఆ విశ్వాసముతో తనతో కాపురముచేయునట్లు, లేక సంభోగమును సల్పునట్లు చేసినచో ఆతడు పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +భర్త జీవించియుండగా భార్యగాని, భార్య జీవించియుండగా భర్త గాని మరల వివాహమాడుట. + +494. భర్త జీవించియుండగా భార్య గాని, భార్య జీవించియుండగా భర్త గాని వివాహము చేసికొనిన కారణముగా అట్టి వివాహము ప్రభావ శ్యూనమై నట్టి దగు ఏ పరిస్థితిలోనై నను అట్టి వివాహము చేసికొనువారెవరైనను,ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +మినహాయింపు :-- అట్టి భర్తతో లేక భార్యతో ఒక వ్యక్తి కి జరిగియుండిన వివాహము ప్రభావ శూన్యమై నదని సమర్థ వ్యాయస్తానముచే ప్రఖ్యానింపబడిన చో ఆ వ్యక్తి కి ఈ పరిచ్ఛేదము విస్త రించదు, మరియు + +పూర్వ వివాహపు భర్త లేక భార్య జీవించియుండగా వివాహము చేసికొను వ్యక్తి కి తరువాతి వివాహమగు ఆ సమయము నాటికి అట్టి భర్త లేక భార్య అట్టి వ్యక్తి వద్ద నిరంతరాయముగా ఏడు సంవత్సరముల పాటు లేకుండాపోయి జీవించి యుండినట్లు ఆ వ్యక్తికి ఆ కాలములో సమాచారము లేక పోయినచో, అట్టి తరువాతి వివాహము చేసికొను వ్యక్తి కి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0110.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0110.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b24dddefa51de550d129f60368169edc57ced970 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0110.txt" @@ -0,0 +1,27 @@ +ఈ పరిచ్ఛేదము విస్తరించదు. అయితే, అతనికి లేక ఆమెకు తెలిసియున్నంత మేరకు వాస్తవముగా ఆ సంగతులను,ఏ వ్యక్తి తో అట్టి వివాహము జరుగుచున్నదో ఆ వ్యక్తికి, అట్టి వివాహము జరుగుటకు పూర్వమే అతడు లేక ఆమె తెలియజేసి యుండవలెను. + +ఏ వ్యక్తి లో తరువాతి వివాహము జరిగినదో ఆ వ్యక్తి కి పూర్వవివాహ విషయమును తెలియకుండ కప్పిపుచ్చి పై అపరాధము చేయుట. + +495. ఏ వ్యక్తి తో తరువాతి వివాహము జరిగినదో ఆ వ్యక్తి కి పూర్వ వివాహపు సంగతి తెలియకుండ కప్పి పుచ్చి పై కడపటి పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేయువారెవరైనను, పది సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుగురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +శాసన సమ్మత వివాహము కాకుండ కపటముతో వివాహ సంస్కారమును జరిపించు కొనుట. + +496. నిజాయితీ లేకుండగాని, కపట ఉద్దేశముతోగాని, వివాహ సంస్కారమును, తద్వారా తనకు శాసన "సమ్మతమైన వివాహము జరుగుట లేదని ఎరిగియుండియు జరిపించుకొను వారెవరై నను, ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +వ్యభిచారము + +497. ఒకవ్యక్తి పర పురుషుని భార్యయై యుండగా ఆ సంగతి తాను ఎరిగియుండియు, లేక అట్లని విశ్వసించుటకు తనకు కారణముండియు, ఆ పురుషుని యొక్క సమ్మతిగాని మౌనానుకూలతగాని లేకుండ, ఆ వ్యక్తితో సంభోగించు నతడెవరైనను, ఆ సంభోగము మానభంగాపరాధము క్రిందికి రానిదైనచో, వ్యభిచార అపరాధమును చేసినవాడగును, మరియు ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటిలో గాని శిక్షింపబడును. అట్టి సందర్భములో ఆ భార్యను దుష్ప్రేరకు రాలుగ శిక్షింపరాదు. + +వివాహిత స్త్రీ ని అపరాధిక ఉర్దేశముతో ఆశచూపి రప్పించు కొనుట లేక తీసికొనివెళ్లుట లేక నిరోధములో ఉంచుట. + +498. పరపురుషుని భార్యయై యున్న స్త్రీని ఎవరినై నను, ఆ సంగతి తాను ఎరిగి యుండియు, లేక అట్లని విశ్వసించుటకు తనకు కారణముండియు, ఎవరేని వ్యక్తి ఆమెతో అక్రమ సంభోగము చేయవలెనను ఉద్దేశముతో అట్టి పురుషుని నుండి లేక అట్టి పురుషుని తరఫున ఆమె రక్షణ బాధ్యతగల ఎవరేని వ్యక్తి నుండి ఆమెను తీసికొని పోవు లేదా ఆశచూపి రప్పించుకొను, లేదా అట్టి ఉద్దేశముతో అట్టి స్త్రీని ఎవరినైనను దాచు లేదా నిరోధములో ఉంచు నతడెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడును. + +స్త్రీ యొక్క భర్త గాని ఆతని బంధువుగాని ఆమెపట్ల క్రూరముగ ప్రవర్తించుట, + +498-ఏ. ఒక స్త్రీ పట్ల ఆమె భర్త గాని, అతని బంధువుగాని క్రూరముగా ప్రవర్తించినచో, ఆతడెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో శిక్షింపబడును, మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రుడగును. + +విశదీకరణము :---ఈ పరిచ్ఛేదము నిమిత్తము 'క్రూర ప్రవర్తన' అనగా: + +(ఏ) స్త్రీ ఆత్మహత్యకు దారితీయునటు వంటి లేక ఆ స్త్రీ ప్రాణమునకు గాని, ఆమె అవయవమునకు గాని, (మానసికమై నదైనను, శారీరకమై నదైనను) ఆమె ఆరోగ్యమునకుగాని, తీప్రమైన హానిని లేక అపాయమును కలిగించజాలునటువంటి బుద్ధి పూర్వకమైన ఏదేని నడవడి, లేక + +(బీ) ఏదేని ఆస్తి గాని, విలువైన సెక్యూరిటీగాని కావలెనను శాసనసమ్మతముకాని ఏదేని కోరికను నెరవేర్చుటకు ఆ స్త్రీని, లేదా, ఆమె బంధువైన ఎవరేని వ్యక్తిని బలవంత పెట్టు దృష్టితో, లేక అట్టి కోరికను ఆమెగాని,ఆమె బంధువైన ఎవరేని వ్యక్తి గాని నెర వేర్చనందుకు ఆ స్త్రీని వేధించిన యెడల, అట్టి వేధింపు అని అర్హము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0111.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0111.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3f3dc4a426de002025c4e75a77d97ef0b5b3af45 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0111.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +పరువు నష్తము. + +499. పలికిన మాటలు, లేక చదువుటకుద్దే శింపబడిన పదముల ద్వారా గాని, సంజ్ఞల ద్వారాగాని, దృశ్య రూపణముల ద్వారా గాని, ఏదేని ఆరోపణను చేయుటవలన ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క ఖ్యాతికి హానికలిగించు ఉద్దేశముతో నై నను, హాని కలిగించునని ఎరిగియుండియైనను, హాని కలిగించగలదని విశ్వసించుటకు కారణము కలిగియుండి యైనను అట్టి వ్యక్తికి సంబంధించి ఏదేని అట్టి ఆరోపణను చేయు లేక అట్టి ఆరోపణను ప్రచురించు నారెవరై నను, ఇందు ఇటు పిమ్మట మినహాయింపబడిన సందర్భములలో తప్ప, ఆ వ్యక్తికి పరువునష్టము కలిగించినట్లు చెప్పబడుదురు, + +విశదీకరణము 1:- మరణించిన వ్యక్తి పై ఏదేని ఆరోపణను చేయుట, ఆ వ్యక్తి జీవించియున్నచో అతని ఖ్యాతికి ఆ ఆరోపణ హాని కలిగించునదైయుండి, అతని కుటుంబమువారి లేక ఇతర సన్నిహిత బంధువుల మనసులను నొప్పించుటకు ఉద్దేశింపబడినదైనచో, పరువు నష్టము క్రిందికి రావచ్చును. + +విశదీకరణము 2:-ఒక కంపెనీకి సంబంధించిగాని, వ్యక్తుల అసోసియేషనుకు లేక సముదాయమునకు సంబంధించి గాని సామూహికముగా ఒక ఆరోపణను చేయుట పరువు నష్టము క్రిందికి రావచ్చును. + +విశదీకరణము 3:- అనుకల్పికముగగాని, వ్యంగ్యముగా గాని వ్యక్త పరచబడిన ఆరోపణము పరువు నష్టము క్రిందికి రావచ్చును. + +విశదీకరణము 4 :--- ఒక ఆరోపణము, ప్రత్యక్షముగగాని పరోక్షముగగాని, ఇతరుల దృష్టిలో ఒకవ్యక్తి యొక్క నైతిక ప్రతిపత్తిని లేక మేథా సంపత్తిని కించపరచునదైననే తప్ప, లేక అతని కులమున కైనను, ఆ జీవికైనను సంబంధించి అట్టి వ్యక్తి యొక్క శీలమును కించపరచునదైననే తప్ప, లేక ఆ వ్యక్తి యొక్క పరపతిని కించ పరచునదై ననేతప్ప, లేక ఆ వ్యక్తి యొక్క శరీరము జగుప్సాకరమైన స్థితిలో గాని సామాన్యముగా తలవంపులు కల్గిగించునని తలచబడు స్థితిలోగాని ఉన్నదని విశ్వసింపజేయునదైననే తప్ప, ఏ ఆరోపణము కూడ ఆ వ్యక్తి యొక్క ఖ్యాతికి హాని కలిగించినట్లు చెప్పబడదు. + +(ఏ)'బీ' యొక్క గడియారమును 'జడ్' దొంగిలించెనని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో 'ఏ' అనునతడు "'జడ్' నిజాయితీగల మనిషి, 'బి' యొక్క గడియారమును అతడు దొంగిలించనేలేదు” అని చెప్పెను. మినహాయింపులలో ఒక దాని క్రిందకు వచ్చిననే తప్ప, ఇది పరువునష్టము అగును. + +(బి) 'బీ' యొక్క గడియారమును ఎవరు దొంగిలించినారని 'ఏ'ని అడిగిరి, 'బీ' యొక్క గడియారమును 'జెడ్' దొంగిలించెనని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో, “ఏ' తన వేలుతో 'జడ్' ను చూపును. మినహాయింపులలో ఒక దాని క్రిందకు వచ్చిననే తప్ప, ఇది పరువునష్టము అగును. + +(సీ) 'బీ' యొక్క గడియారమును 'జడ్' దొంగిలించెనని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో 'ఏ' అను నతడు 'బీ' యొక్క గడియారముతో 'జడ్' పరిగెత్తి పోవుచున్నట్లు ఒక చిత్రము వేయును. మినహాయింపులలో ఒక దాని, క్రిందకు వచ్చిననే తప్ప, ఇది పరువునష్టము అగును. + +ప్రజా శ్రేయస్సు చేయవలసిన లేక ప్రచురించవలసిన నిజమైన ఆరోపణము. + +మొదటి మినహాయింపు :- ఎవరేని వ్యక్తికి సంబంధించి నిజమైన ఆరోపణను దేనినైనను ప్రజాశ్రేయస్సు దృష్ట్యా చేయవలసియున్నచో, లేక ప్రచురించవలసియున్నచో, అట్టి ఆరోపణచేయుట పరువునష్టము కాదు, ఆరోపణము ప్రజాశ్రేయస్సుకై చేసినదా కాదా అనునది సంగతిని గూర్చిన ప్రశ్న. + +పబ్లిక్ సేవకుల పబ్లికు నడవడి. + +రెండవ మినహాయింపు : -పబ్లికు కృత్యముల నిర్వహణములో ఒక పబ్లికు సేవకుని నడవడిని గురించి లేక ఆ నడవడినిబట్టి విదితమగునంత మేరముట్టు కే అతని శీలమును గురించి ఏ అభిప్రాయమునై నను సద్భావముతో వ్యక్తము చేయుట పరువునష్టము కాదు. + +ఏదైనా ప్రజాసమస్య సంబంధముగ ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క నడవడి. + +మూడవ మినహాయింపు : ఏదైనా ప్రజా సమస్య సంబంధముగా ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క నడవడిని గురించియు ఆ నడవడినిబట్టి విశదమగునంత మేరమట్టుకే అతని శీలమును గురించియు ఏ అభిప్రాయమునై నను సద్భావముతో వ్యక్తము చేయుట పరుపునష్టము కాదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0112.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0112.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..04794319073bf5cd6266e2cddfa30e4f42b575bd --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0112.txt" @@ -0,0 +1,29 @@ +“జడ్" అను నతడు ఒక ప్రజా సమస్యను గురించి ప్రభుత్వము నకు అర్జీ పెట్టు కొనుటలో గాని, ఒక ప్రజాసమస్య పై సమావేశము జరు పవలెనను అభ్యర్ధన పత్రము పై సంతకము చేయుటలో గాని, అట్టి సమావేశమునకు అధ్యక్షత వహించుటలో లేక హాజరగుటలో గాని, ప్రజాసహాయమర్ధించు ఏదేని సంఘమును ఏర్పాటు చేయుటలో లేక అందు చేరుటలో గాని, ఏ పదవీకర్త వ్యములు దక్షతతో నిర్వహించబడుటయందు ప్రజలకాసక్తి గలదో అట్టి ఏదేని పదవి కొరకు పోటీపడు అభ్యర్థులలో ఒకనికి వోటు వేయుట లేక వోట్ల కొరకు ప్రచారము చేయుటలో గాని విధితమైన 'జడ్' యొక్క నడవడిని గూర్చి ఎట్టి అభిప్రాయమునై నను 'ఏ' అను నతడు సద్భావముతో వ్యక్తము చేయుట పరువునష్టము కాదు. + +న్యాయస్థాన చర్చల రిపోర్టులను ప్రచురించుట. + +నాల్గవ మినహాయింపు :--న్యాయస్థాన చర్యలను గురించి లేక అట్టి ఏవేని చర్యల ఫలితమును గురించి ముఖ్యాంశములలో యథాతధముగా రిపోర్టును ప్రచురించుట పరువునష్టము కాదు. + +విశదీకరణము :-- న్యాయస్థానపు విచారణకు ప్రాథమిక ఘట్టముగా న్యాయస్థానములో బహిరంగముగా పరిశీలన జరుపుచున్న జస్టిస్ ఆఫ్ ది పీస్ గాని ఇతర అధికారి గాని ఈ పరిచ్ఛేద భావములో ఒక న్యాయస్థానమై యుండును. + +న్యాయస్థానమునందు నిర్ణయింపబడిన కేసు గుణా గుణములు లేక సంబంధిత సాక్షుల, తదితరుల నడవడి. + +ఐదవ మినహాయింపు :-- ఒక న్యాయస్థానముచే నిర్ణయింపబడిన ఏదేని సివిలు లేక క్రిమినలు కేసు యొక్క గుణగుణములను గురించిగాని, అట్టి ఏదైనా కేసులోని పక్ష కారుగా, సాక్షిగా, లేక ఏజెంటుగా ఎవరేని వ్యక్తి యొక్క నడవడిని గురించి గాని, ఆ నడవడిని బట్టి అట్టి వ్యక్తి యొక్క శీలము విదితమగునంత మేర మట్టుకే ఆతని శీలమును గురించిగాని, ఏ అభిప్రాయమునై నను సద్భావముతో వ్యక్తము చేయుట పరువునష్టము కాదు. + +'ఏ' అను నతడు ఇట్లు చెప్పను. “ఆ విచారణలో 'జడ్' యొక్క సాక్ష్యము ఎంత పరస్పర విరుద్ధముగా ఉన్నదంటే ఆతడు మూర్కుడైనా అయి ఉండవలెను, నిజాయితీ లేని వాడుగనైన ఆయివుండవలెను అని నేను తలచుచున్నాను" 'ఏ' వ్యక్త పరచిన అభిప్రాయము సాక్షిగా 'జడ్' యొక్క నడవడినిబట్టి విదితమగు చున్నంత మేరకు మట్టుకే 'జడ్' యొక్క శీలమును గురించినదై నందున, అతడు దీనిని సద్భావముతో చెప్పియుండినచో ఈ మినహాంంపు క్రిందికి వచ్చును. + +(బీ) అయితే, 'ఏ' అనునతడు 'జడ్' నిజము చెప్పు మనిషి కాడని నాకు తెలియును, గనుక ఆ విచారణలో అతడు చెప్పిన దానిని నేను విశ్వసించను" అని చెప్పినచో, అతడు 'జడ్' యొక్క శీలమును గురించి వ్యక్త పరచిన అభిప్రాయము సాక్షిగా 'జడ్' యొక్క నడవడి పై ఆధారపడని అభిప్రాయమై నందున ఏ' ఈ మినహాయింపు క్రిందికి రాడు. + +బహిరంగ ప్రదర్శము యొక్క గుణాగుణములు, + +ఆరవ మినహాయింపు : ఏదేని ప్రదర్శనము ప్రజా నిర్ణయమునకై ప్రదర్శకునిచే సమర్పింపబడినపుడు దాని గుణగుణములను గురించి, లేక ఆతని శీలము అట్టి ప్రదర్శనమునుబట్టి విదితమగుచున్నంత మేరకుమట్టుకే ప్రదర్శకుని శీలమును గురించి ఏదేని అభిప్రాయమును సద్భావముతో వ్యక్తము చేయుట పరువునష్టము కాదు. + +విశదీకరణము : ఒక ప్రదర్శనము ప్రజా నిర్ణయమునకు సమర్పించుట అభివ్యక్తముగ గాని, ప్రజా నిర్ణయమునకు సమర్పింపబడినదని గర్భితముగా తెలిపే ప్రదర్శకుని చర్యల వలన గాని, జరుగవచ్చును. + +(ఏ) ఒక పుస్తకమును ప్రచురించునట్టి వ్యక్తి ఆ పుస్తకమును ప్రజా నిర్ణయమునకు సమర్పించిన వాడగును. + +(బి) ప్రజల సమక్షమున ఉపన్యాసమునిచ్చిన వ్యక్తి ఆ ఉపన్యాసమును ప్రజానిర్ణయమునకు సమర్పించిన వాడగును. + +(సీ) బహిరంగస్థలములో ప్రదర్శనయిచ్చే నటుడు లేక గాయకుడు తన నటనమును లేక గానమును ప్రజానిర్ణయమునకు సమర్పించిన వాడగును, + +(డీ) 'జడ్' ప్రచురించిన ఒక పుస్తకమును గురించి, 'ఏ' అనునతడు ఇట్లు చెప్పును. 'జడ్' యొక్క పుస్తకము వివేకశూన్యమై నదిగా ఉన్నది; 'జడ్' వ్యసనపరుడై యుండవలెను 'జడ్' యొక్క పుస్తకము ఆసభ్యముగా ఉన్నది; 'జడ్' \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0113.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0113.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d88c0dcb669dbef392a212b8bd3a231463d2dce7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0113.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +దుష్ట మనస్కుడై యుండవలెను. 'జడ్' ను గురించి 'ఏ' వ్యక్త పరచిన అభిప్రాయము 'జడ్' యొక్క పుస్తకమునుబట్టి +విదితమగుచున్నంత మేరకు మట్టుకే 'జడ్' యొక్క శీలమును గురించినదై యున్నందున, ఆతడు దానిని సద్భావముతో చెప్పి యుండినచో అతడు ఈ మినహాయింపు క్రిందికి వచ్చును. + +(ఈ) అయితే 'ఏ' అనునతడు “ 'జడ్' వ్యసనపరుడు, స్త్రీ లంపటుడు అయినందున అతని పుస్తకము వివేక శూన్యముగాను, అసభ్యముగాను ఉన్నందుకు నేను ఆశ్చర్యపడను" అని చెప్పినయెడల, 'జడ్' యొక్క శీలమును గురించి 'ఏ' స్యక్త పరచిన అభిప్రాయము, 'జడ్' యొక్క పుస్తకము పై ఆధారపడియుండని అభిప్రాయము అయినందున, అతడు ఈ మినహాయింపు క్రిందికి రాడు. + +మరొక వ్యక్తిపై తనకు శాసనసమ్మత ప్రాధికారము ఉన్న వ్యక్తి సద్భావముతో అతనిని గురించి చేసిన అభిశంసన. + +ఏడవ మినహాయింపు :--- శాసనము ద్వారా ప్రదత్త మైన, లేక మరొక వ్యక్తితో చేసికొనిన శాసనసమ్మతమైన కాంట్రాక్టునుబట్టి ఉత్పన్నమైన ఏదేని ప్రాధికారమును ఒక వ్యక్తి ఆ మరొక వ్యక్తి పై కలిగియుండి, అట్టి శాసన సమ్మత ప్రాధికారమునకు సంబంధించిన విషయములలో ఆ మరొకరి నడవడిని సద్భావముతో ఏదేని అభిశంసనచేయుట పరువునష్టము క్రిందికిరాదు. + +సాక్షి యొక్క, లేక న్యాయస్థానపు అధికారి యొక్క నడవడిని ఒక న్యాయాధీశుడు సద్భావముతో అభిశంసన చేయుట ; ఒక శాఖాధిపతి తన ఉత్తరువులకు లోబడియుండు వారిని సద్భావముతో అభిశంసన చేయుట; తల్లి గాని, తండ్రిగాని తమ పిల్ల వానిని ఇతర పిల్లల ఎదుట సద్భావముతో అభిశంసనచేయుట, తల్లి నుండి గాని తండ్రి నుండి గాని ప్రాధికారమును పొందినట్టి బడిపంతులు ఒక విద్యార్థిని ఇతర విద్యార్థుల ఎదుట సద్భావముతో అభిశంసనచేయుట; సేవకుడు సేవచేయుటలో జూపిన అజాగ్రత్త కై అతనిని యజమాని సద్భావముతో అభిశంసన చేయుట; ఒక బ్యాంకరు తన బ్యాంకు యొక్క క్యాషియరును అట్టి క్యాషియరుగా అతని నడవడిని గురించి సద్భావముతో అభిశంసన చేయుట ఈ మినహాయింపు క్రిందికి వచ్చును. + +ప్రాధికారముగల వ్యక్తి వద్ద సద్భావముతో అపరాధము మోపుట. + +ఎనిమిదవ మినహాయింపు :- ఆపరాధము మోపబడిన విషయమునకు సంబంధించి ఒక వ్యక్తి పై శాసనసమ్మత ప్రాధికారము గల వారిలో ఎవరివద్ద నైనను సద్భావముతో ఆ వ్యక్తి పై అపరాధము మోపుట పరువునష్టము క్రిందికిరాదు. + +ఏ' అను నతడు సద్భావముతో 'జడ్' పై ఒక మేజి స్టేటు సమక్షమున అపరాధము మోపుచో 'ఏ' సద్భావముతో 'జడ్' అను సేవకుని నడవడిని గురించి 'జడ్' యొక్క యజమానికి ఫిర్యాదు చేయుచో 'ఏ' సద్భావముతో 'జడ్' అను పిల్ల వాని యొక్క నడవడిని గురించి 'జడ్' యొక్క తండ్రికి ఫిర్యాదు చేయుచో-- 'ఏ' ఈ మినహాయింపు క్రిందికి వచ్చును. + +తనయొక్క లేక ఇతరుల యొక్క హితమును కాపాడుటకై ఒక వ్యక్తి చే సద్భావముతో చేయబడిన ఆరో పణము. + +తొమ్మిదవ మినహాయింపు : --ఒక వ్యక్తి మరొకరి శీలమును గురించి సద్భావముతో ఆరోపణము చేయుట, ఆ ఆరోపణచేయునట్టి వ్యక్తి యొక్క లేక ఎవరేని ఇతర వ్యక్తి యొక్క హితమును కాపాడుటకు గాని, ప్రజా శ్రేయస్సు కొరకు గాని ఆ ఆరోపణము చేయబడినదైన యెడల, పరువునష్టము క్రిందికి రాదు. + +(ఏ) దుకాగాదారైన 'ఏ' తన వ్యాపారమును నిర్వహించు 'బి' తొ "జడ్" కు నగదు యిస్తే తప్ప ఏమియు విక్రయించవద్దు, ఎందుకంటే అతడు నిజాయితీపరుడన్న అభిప్రాయము నాకు లేదు” అని చెప్పును 'ఏ' తన హితమును కాపాడుకొనుటకై సద్భావముతో ఈ ఆరోపణచేయుచో అతడు ఈ మినహాయింపు క్రిందికి వచ్చును. + +(బి) మేజి స్టేటు అయిన 'ఏ', తన పై అధికారికి రిపోర్ట్ చేయుచూ "జడ్" యొక్క ప్రవర్తనను గూర్చి ఆరోపణము చేయును. ఇచట ఆ ఆరోపణను సద్భావముతోను, ప్రజా శ్రేయస్సు కొరకును చేయబడియుండినచో 'ఏ' ఈ మినహాయింపు క్రిందికి వచ్చును. + +హెచ్చరింపబడిన వ్యక్తి శ్రేయస్సు కొరకుగాని ప్రజా శ్రేయస్సు కొరకు గాని ఉద్దేశించి చేసిన హెచ్చరిక + +పదవ మినహాయింపు : ---ఒక వ్యక్తి సద్భావముతో మరొక వ్యక్తిని గురించి హెచ్చరిక చేయుట, అట్లు హెచ్చరింపబడిన వ్యక్తి యొక్క, లేక అతడు ఎవరి హితాభిలాషియో ఆ వ్యక్తి యొక్క శ్రేయస్సు కొరకు గాని ప్రజా శ్రేయస్సు కొరకు గాని అట్టి హెచ్చరిక ఉద్దేశింపబడినదైనచో, పరువునష్టము క్రిందికి రాదు. + +పరువు నష్టము కలిగించేందుకు శిక్ష. + +500. మరొకరికి పరువు నష్టము కలిగించువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0114.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0114.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe1925e7be059ad6e211d908a33452efbda6249b --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0114.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +పరువు నష్టము కలిగించునదని ఎరిగియున్న విషయమును ముద్రించుట లేక నగిషీ చెక్కుట. + +501. ఏదేని విషయము ఎవరేని వ్యక్తికి పరువు నష్టము కలిగించునదని ఎరిగియుండి లేక అట్లని విశ్వసించుటకు తగిన కారణము కలిగియుండి, అట్టి విషయమును ముద్రించు, లేక నగిషీ చెక్కువారెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, జుర్మానా తో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింప బడుదురు. + +పరువునష్టము కలిగించు విషయమును కలిగినట్టిదై, ముద్రింప బడిన లేక నగిషీ చెక్కబడిన ఏదేని వస్తువును విక్రయించుట. + +602. పరువు నష్టమును కలిగించు విషయము కలిగినట్టిదై, ముద్రింపబడిన లేక నగిషి, చెక్కబడిన వస్తువును దేనినైనను, దానియందటి విషయము ఉన్నదని ఎరిగియుండి, విక్రయించు లేక విక్రయింపజూపువా రెవరైనను, రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, జుర్మానాలో గాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ఆపరాధికమైన జడిపింపు + +503. బెదిరింపుచే మరొక వ్యక్తిని కలవర పెట్టే ఉద్దేశముతోగాని ఏ హానిని కలిగింతునని తాను బెదిరించునో ఆ హాని కలుగకుండుటకై అట్టి వ్యక్తి చేయుటకు శాసనరీత్యా బద్దుడు కాని ఏదేని కార్యమును చేయునట్లు చేయు, లేదా చేయుటకు శాసనరీత్యా హక్కుగల ఏదేని కార్యమును చేయకుండునట్లు చేయు ఉద్దేశముతోగాని, అట్టి వ్యక్తి యొక్క శరీరమునకు, ఖ్యాతికి లేక ఆస్తి కైనను, అతడు ఎవరి హితాభిలాషియో ఆ వ్యక్తి యొక్క శరీరమునకు లేక ఖ్యాతికైనను ఏదేని హాని కలిగింతునని అతనిని బెదిరించువారెవరైనను ఆపరాధికముగ జడిపించిన వారగుదురు. + +విశదీకరణము : - ఎవరేని మృత వ్యక్తి యొక్క ఖ్యాతికి హాని కలుగజేయుదునను బెదిరింపు, బెదిరింపబడిన వ్యక్తి మృత వ్యక్తి యొక్క హితాభిలాషియై యున్న యెడల ఈ పరిచ్ఛేదము క్రిందికి వచ్చును. + +'బి' నడుపుచున్న సివిలు దావాను అతడు విరమించుకొనునట్లు చేయుటకై 'బీ' యొక్క ఇంటిని తగుల బెట్టుదునని 'ఏ' అనునతడు బెదిరించును. 'ఏ' ఆపరాధికముగ జడిపించిన వాడగును. + +శాంతిభంగమును కలిగించవలెనని ఉద్దేశపూర్వకముగా అవమానించుట. + +504. ప్రకోపనమువలన ఎవరేని వ్యక్తి ప్రజా శాంతికి భంగము కలిగించవలెనని లేక ఏదేని ఇతర అపరాధమును చేయవలెనని ఉద్దేశించిగాని, అట్లు జరుగగలదని ఎరిగియుండిగాని, అతనిని ఉద్దేశపూర్వకముగ అవమానించి తద్వారా ప్రకోపింపజేయువారెవరైనను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +ప్రజలను బాధించు దుశ్చేష్ట కు దారితీయు ప్రకటనలు, + +505. (1) (ఏ) భారతదేశపు సేనలోని, నౌకాబలములోని లేదా వైమానిక బలములోని ఎవరేని అధికారిగాని సైనికుడుగాని, నావికుడుగాని, వైమానికుడు గాని తిరుగుబాటు చేయునట్లయినను, తన ఉద్యోగ కర్తవ్యమును .అన్యధా నిర్లక్ష్యము చేయునట్ల యినను అట్టి కర్తవ్యమును నిర్వర్తించకుండునట్లయినను చేయవలెనను ఉద్దేశముతో లేదా అట్లు చేయగలుగునట్టి; లేక + +(బి) రాజ్య వ్యతిరేకమైన లేక ప్రజా ప్రశాంతికి భంగకరమైన అపరాధము చేయుటకు ఏ వ్యక్తి నైనను ప్రేరేపించునట్లుగా ప్రజలకు, లేక ప్రజలలో ఏదేని వర్గమునకు భయమును లేక కలవరమును కలిగించవలెనను.ఉద్దేశము తో లేదా అట్లు కలిగించగలుగునట్టి; లేక + +(సీ) ఏదేని వర్గము లేక సమాజమునకు చెందిన వ్యక్తులను ఏదేని ఇతర వర్గము లేక సమాజమునకు చెందినవారి పై ఏదేని అపరాధము చేయుటకు పురికొల్పవలెనను ఉద్దేశముతో, లేదా అట్లు పురికొల్పగలుగునట్టి, ఏదేని ప్రకటనను. వదంతిని, వార్తను చేసిన, +ప్రచురించిన లేక ప్రచారములో పెట్టినవారెవరైనను మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతోగాని, జర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటిలోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +వర్గములమధ్య వెర భావమును, ద్వేష భావమును వైమనస్య లేక పెంపొందించు ప్రకటనలు + +(2) మతము, జాతి, జన్మస్థానము, నివాసస్థానము భాష, కులము లేక సమాజము ఆధారముగ లేక ఎట్టిదైనను ఏదేని ఇతర ఆధారము పై విభిన్న మత, జాతి, భాష లేక ప్రాంతీయ సముదాయముల మధ్య, కులముల లేదా సమాజముల మధ్య వైర, ద్వేష లేక వైమనస్య భావములను సృష్టించు లేక పెంపొందించు ఉద్దేశముతో, లేదా అట్టి భావములను సృష్టింపగలుగు లేదా పెంపొందింపగలుగునట్టి వదంతితోగాని, కలవర పెట్టు సమాచారముతోగాని కూడియున్న ప్రకటనను లేక వార్తను చేసిన, ప్రచురించిన లేక ప్రచారములో పెట్టినవారెవరై నను, మూడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0115.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0115.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72badd53e23283c111bb6abb3995185c0ef589cd --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0115.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ఉప పరిచ్ఛేదము(2) క్రింది అపరాధమును ఆరాధనా స్థలము మొదలగువాటిలో చేయుట. + +(3) ఏదేని ఆరాధనా స్థలములో గాని, మతారాధనలను, లేక మతోత్సవములను జరుపుకొనుచున్న ఏదేని సమావేశములో గాని ఉపపరిచ్ఛేదము (2) లో నిర్దేశించిన అపరాధమును చేయువారెవరైనను, ఐదు సంవత్సరములదాక ఉండగల కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు మరియు జుర్మానాకు కూడ పాత్రులగుదురు. + +మినహాయింపు :- ఏదేని అట్టి ప్రకటనను, వదంతిని, లేక వార్తను చేయు, ప్రచురించు లేక ప్రచారములో పెట్టు వ్యక్తి అట్టి ప్రకటన, వదంతి లేక వార్త నిజమై నదని విశ్వసించుటకు సహేతుకమైన ఆధారములు కలిగియుండి పైన చెప్పబడినట్టి ఉద్దేశమేదియు లేకుండ సద్భావముతో అట్టి ప్రకటనను, వదంతిని, లేక వార్తను చేయుట, ప్రచురించుట, లేక ప్రచారములో పెట్టుట, ఈ సరిచ్ఛేద భావములో అపరాధము కాదు. + +అపరాధికముగా జడిపించినందుకు శిక్ష. + +506. అపరాధికముగా జడిపించునతడెవరైనను రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితో గాని, శిక్షింపబడును. + +మరణము లేక దారుణమైన ఘాత మొదలగు వాటిని కలిగింతునని బెదిరించినచో + +సురియు ఆ బెదిరింపు మరణమును గాని, దారుణమైన ఘాతనుగాని కలిగించెదనని లేక ఏదేని ఆస్తికి నిప్పు పెట్టి నాశనము చేయుదుననిగాని, మరణ దండన తోనై నను యావజ్జీవ కారావాసముతోనై నను ఏడు సంవత్సరముల దాక ఉండగల కాలావధికి కారావాసముతొనైనను, శిక్షింపదగు అపరాధమును చేయుదుననిగాని, ఒక స్త్రీ శీలవతి కాదని ఆరోపింతుననిగాని, అయిన చో ఏడు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానా తోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును, + +పేరు దాచి చేసిన సంసూచనద్వారా అపరాధికముగ జడిపించుట. + +507. పేరు దాచి చేసిన సంసూచనద్వారా, లేక బెదిరించే వ్యక్తి యొక్క పేరును గాని నివాసస్థలమునుగాని తెలియనీయకుండ ముందు జాగ్రత్త తీసికొని, ఆపరాధికముగా జడిపించు వారెవరైనను పై కడపటి పరిచ్ఛేదములోని అపరాధమునకు నిబంధనానుసారముగల శిక్షకు అదనముగా రెండు సంవత్సరములదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతో శిక్షింపబడుదురు. + +దైవా గ్రహమునకు గురి చేయబడుదునని ఒక వ్యక్తిని విశ్వసించునట్లు చేసి జడిపించు కార్యము. + +508. శాససరీత్యా ఒక వ్యక్తి చేయవలసినది కానట్టి దేనినై నను అతనిచే చేయించుటకు, లేక శాసనరీత్యా అతడు చేయవలసియున్నట్టి దేనినై నను అతనిచే మాన్పించుటకు అపరాధి సంకల్పించి, అపరాధి చేయించదలచిన కార్యమును ఆ వ్యక్తి చేయనిచో, లేక అపరాధి మాన్పించదలచిన కార్యమును చేసినచో ఆ వ్యక్తి గాని, అతడు ఎవరికి హితాభిలాషియై యున్నాడో అట్టి ఎవరేని వ్యక్తి గాని, అపరాధి చేయు. ఏదేని కార్యము ద్వారా దైవా గ్రహమునకు గురియగునని లేదా గురి చేయబడునని ఆ వ్యక్తిని విశ్వసించునట్లు చేసి, లేదా విశ్వసించునట్లు చేయ ప్రయత్నించి స్వచ్ఛందముగా ఆ వ్యక్తి చే శాసన రీత్యా ఆతడు చేయవలసినదికాని దేనినై నను చేయించు, లేక శాసనరీత్యా అతడు చేయవలసియున్నట్టి దేనినై నను పూన్పించు వారెవరైనను ఒక సంవత్సరముదాక ఉండగల కాలావధికి రెంటిలో ఒక రకపు కారావాసముతోగాని, జుర్మానాతోగాని, ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు. + +'ఏ' అను నతడు తాను ధర్నా కూర్చొనుట ద్వారా 'జడ్' దైవా గ్రహమునకు గురి యగునని విశ్వసింపజేయు ఉద్దేశముతో 'జడ్' యొక్క గుమ్మము వద్ద ధర్నా కూర్చొనుసు. 'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన అపరాధమును చేసినవాడగును. + +(బీ) ఒకానొక కార్యమును 'జడ్' చేసిన నేతప్ప 'ఏ' అనునతడు తన బిడ్డలలో ఒకరిని 'జడ్' దైవా గ్రహమునకు గురియగునని విశ్వసింపబడెడు పరిస్థితులలో చంపుదునని 'ఏ' 'జడ్'ను బెదిరించును.'ఏ' ఈ పరిచ్ఛేదములో నిర్వచింపబడిన ఆపరాధమును చేసినవాడగును. + +స్త్రీ కి సిగ్గు చేటు కావలెనని ఉద్దేశింపబడిన మాట, సైగ లేక కార్యము. + +509. ఒక మాటను లేక ధ్వనిని వినుటవలన, ఒక సైగను, లేక వస్తువును చూచుటవలన ఏ స్త్రీ యైనను సిగ్గు చేటుకు గురికావలెనను ఉద్దేశ్యముతో, అట్టి ఏదేని మాటనుపలుకు, ధ్వనిని లేక సైగను చేయు, వస్తువును ప్రదర్శించు లేక అట్టి స్త్రీ ఏకాంతముగా ఉన్నప్పుడు అచటికి చొరబడు వారెవరైనను, ఒక సంవత్సరము దాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతో గాని, జుర్మానాతో గాని, ఈ +రెండింటితోగాని శిక్షింపబడుదురు, + +తప్పు త్రాగిన వ్యక్తిచే పబ్లికు స్థలములో దుర్వర్తన. + +510. త్రాగుడు మత్తు కో ఏదేని పబ్లికు స్థలములోకి లేక తన ప్రవేశము ఆక్రమ ప్రవేశమగునట్టి ఏదేని స్థలములోకి ప్రవేశించి, ఆచట ఎవరేని వ్యక్తికి చికాకు కలిగించు రీతిలో ప్రవర్తించు నతడెవరై నను ఇరువది నాలుగు గంటలదాక ఉండగల కాలావధికి సాధారణ కారావాసముతోగాని పది రూపాయలదాక ఉండగల జూర్మానాతోగాని ఈ రెండింటితోగాని శిక్షింపబడును. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0116.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0116.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f28dc5357b4ea8991d3c529296eba34e2d93f5e --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0116.txt" @@ -0,0 +1,10 @@ +యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని ఇతర విధమైన కారావాసముతోగాని శిక్షింపదగు అపరాధములను చేయుటకై ప్రయత్నించి నందుకు శిక్ష + +511. యావజ్జీవ కారావాసముతోగాని, కారావాసముతోగాని, ఈ స్మృతి క్రింద శిక్షింపదగు అపరాధమున, చేయుటకు లేక అట్టి అపరాధమును చేయించుటకు ప్రయత్నించి అట్టి ప్రయత్నములో ఆ అపరాధమునకు చేరువయగు ఏదేని కార్యమును చేయువారెవరైనను, అట్టి ప్రయత్నము చేసినందుకు శిక్షించుటకై ఈ స్మృతి క్రింద అభివ్యక్త నిబంధన ఏదియు లేనియెడల, ఆ అపరాధము విషయముస నిబంధనానుసారముగల యావజ్జీవ కారావాసములో లేక, సందర్భానుసారముగ దీర్ఘ తమ కారానాసములో సగ భాగము వరకు ఉండగల కాలావధి మేరకు ఏ రకపు కారావాసముతోగాని, ఆ అపరాధము విషయమున నిబంధనానుసారముగల జుర్మాగా తో గాని, ఈ రెండింటితో గాని శిక్షింపబడుదురు. + +('ఏ') 'ఏ' అనునతడు ఒక పెట్టెను పగులగొట్టి కొన్ని నగలను దొంగిలించుటకు ప్రయత్నించును. పెట్టెను అట్లు తెరచిన పిమ్మట అందులో నగ ఏదియు లేనట్లు కనుగొనును.అతడు దొంగతనము చేయుటకు చేరునగ, ఒక కార్యము చేసెను. అందువలన ఈ పరిచ్చేదము క్రింద అతడు అపరాధము చేసినవాడగును, + +('బీ')'ఏ' అనునతడు 'జడ్' జేబులో చేతిని దూర్చి 'జడ్' జేబు కొట్టి వేయుటకై ప్రయత్నము చేయును.'జడ్' జేబులో ఏమియు లేనందున 'ఏ' విఫలుడగును. 'ఏ' ఈ పరిచ్చేదము క్రింద అపరాధము చేసినవాడగును. + +వి. ఎస్. రమాదేవి, +కార్యదర్శి, భారత ప్రభుత్వము, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0117.txt" "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0117.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6efbcff9823e9b3002395c7e6cd613d6b6251e00 --- /dev/null +++ "b/\340\260\246\340\260\277_\340\260\207\340\260\202\340\260\241\340\260\277\340\260\257\340\260\250\340\261\215_\340\260\252\340\261\200\340\260\250\340\260\262\340\261\215_\340\260\225\340\261\213\340\260\241\340\261\201/page_0117.txt" @@ -0,0 +1,151 @@ +తప్పొప్పుల పట్టిక +భారత శిక్షాస్మృతి +పరిచ్ఛేదము +పంక్తి +తప్పు +ఒప్పు +7. +విశదీకరించినను +విశదీకరించిన +ఉదా (సి) +1 +1 +1 +నియమము +19. . +20. . +వినియమము +నియమము +వినియమము +1 +ఆఫీసరు +ఆ సెనరు +ఆదేశికను +3 +ఆదేశమును +21. అయిదవది. +21. తొమ్మిదవది. +29. విశదీకరణ 2 ఉదా: +29. , నిశదీకరణ 2 ఉదాహరణ +536 +4 +ఎటా +5 +పీటీవాతను +65 +గరిష +పీటీ వ్రాసు +జాకెట్టును తొలగించవలెను. +గరిష +నాలుగు, +ఎంత +5, +లుగు, +6 +ఎ +వల్లను +పల్లమ +అపరాధమున +ఆసరాగమును +చుచును +చూచును +మార్గమున +ఆుకొంట +మార్గమును +మేలు కొరకు +3 +సంరకుడు +ఆధ్యాయము-5 +పరిణామగా +mA - MAM: - - -Name +67 +67. +71. ఉదా (ఎ) +76. ఉదా (బి) +79. +81. ఉదా : (ఎ) +88. సూర్షిను నోటు +89 మార్చిను నోటు +107 ఉపశీర్షిక +109 ఉదా : (బి) +120 +129 సూరిను నోటు +132 +130 మారిసు వోటు +140 +145 +185 మార్జిను నోటు +166 +171-సీ (2) (బి) +171-డీ +182 +( (3) +183 +సంరక్షకుడు +అధ్యాయము -5 +పరిణామముగా +కొల్ల గొట్టుటకు +ఖైదీవి +2 +3 +కొల్లా కొట్టుటకు +కై దీని +పరిమముగా +పరిణామముగా +2 & 3 +3 & 4 +వారీపోపుటకు +పారిపోవుటకు +ఆజ్ఞా పించనట్లు +చర్య +పాటించమి +దైవానుగ్రహమునకు +వాటు +ఆజ్ఞాపించినట్లు +చర్యతో +పాటింపమి +దైనా గ్రహమునకు +వోటు +రెంటితో +195 +4 +నిచు +కాని +రెంటిలో +నిచ్చు +సర్టిఫికెట్లు +చేయుటను +197 +1 +2 +పర్టిఫికేటు +చేయుటకు +తద్దార్వా +వాములు +6 +1 +వాణెములు +5 +201 +218 +230 (బి) +234 +243 సూర్జిను నోటు +243 సూర్జిను నోటు +256 మార్జిను నోటు +259 సూరిను నోటు +2 +3 +జుర్మా నాకు +చ్చినప్పుడే +నామునకు +స్వానము +స్వానము +జూర్మానాకు +వచ్చినప్పుడే +నాణెమునకు +స్వాధీనము +స్వాధీనము +NA +CA-7 +(i) \ No newline at end of file