diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/meta.json b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c54bb413e8c4515ee41f7044de00fe51dcc0d022 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/meta.json @@ -0,0 +1,527 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 173, + "total_pages": 250, + "filename": "Golakonda patrika sampadakeeyalu.pdf", + "pages": { + "2": { + "quality": 4 + }, + "4": { + "quality": 4 + }, + "5": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 4 + }, + "8": { + "quality": 4 + }, + "9": { + "quality": 4 + }, + "10": { + "quality": 4 + }, + "11": { + "quality": 4 + }, + "12": { + "quality": 4 + }, + "13": { + "quality": 4 + }, + "14": { + "quality": 4 + }, + "15": { + "quality": 4 + }, + "16": { + "quality": 4 + }, + "22": { + "quality": 4 + }, + "23": { + "quality": 4 + }, + "24": { + "quality": 4 + }, + "25": { + "quality": 4 + }, + "26": { + "quality": 4 + }, + "27": { + "quality": 4 + }, + "28": { + "quality": 4 + }, + "29": { + "quality": 4 + }, + "30": { + "quality": 4 + }, + "31": { + "quality": 4 + }, + "32": { + "quality": 4 + }, + "33": { + "quality": 4 + }, + "34": { + "quality": 4 + }, + "35": { + "quality": 4 + }, + "36": { + "quality": 4 + }, + "37": { + "quality": 4 + }, + "38": { + "quality": 4 + }, + "39": { + "quality": 4 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 4 + }, + "42": { + "quality": 4 + }, + "43": { + "quality": 4 + }, + "44": { + "quality": 4 + }, + "45": { + "quality": 4 + }, + "46": { + "quality": 4 + }, + "49": { + "quality": 4 + }, + "51": { + "quality": 4 + }, + "52": { + "quality": 4 + }, + "53": { + "quality": 4 + }, + "54": { + "quality": 4 + }, + "55": { + "quality": 4 + }, + "56": { + "quality": 4 + }, + "59": { + "quality": 4 + }, + "60": { + "quality": 4 + }, + "62": { + "quality": 4 + }, + "63": { + "quality": 4 + }, + "65": { + "quality": 4 + }, + "66": { + "quality": 4 + }, + "67": { + "quality": 4 + }, + "68": { + "quality": 4 + }, + "70": { + "quality": 4 + }, + "72": { + "quality": 4 + }, + "73": { + "quality": 4 + }, + "74": { + "quality": 4 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "78": { + "quality": 4 + }, + "79": { + "quality": 4 + }, + "81": { + "quality": 4 + }, + "84": { + "quality": 4 + }, + "85": { + "quality": 4 + }, + "86": { + "quality": 4 + }, + "88": { + "quality": 4 + }, + "90": { + "quality": 4 + }, + "92": { + "quality": 4 + }, + "93": { + "quality": 4 + }, + "94": { + "quality": 4 + }, + "95": { + "quality": 4 + }, + "96": { + "quality": 4 + }, + "97": { + "quality": 4 + }, + "101": { + "quality": 4 + }, + "104": { + "quality": 4 + }, + "105": { + "quality": 4 + }, + "107": { + "quality": 4 + }, + "108": { + "quality": 4 + }, + "111": { + "quality": 4 + }, + "112": { + "quality": 4 + }, + "114": { + "quality": 4 + }, + "115": { + "quality": 4 + }, + "116": { + "quality": 4 + }, + "120": { + "quality": 4 + }, + "121": { + "quality": 4 + }, + "122": { + "quality": 4 + }, + "123": { + "quality": 4 + }, + "124": { + "quality": 4 + }, + "125": { + "quality": 4 + }, + "126": { + "quality": 4 + }, + "130": { + "quality": 4 + }, + "131": { + "quality": 4 + }, + "132": { + "quality": 4 + }, + "135": { + "quality": 4 + }, + "137": { + "quality": 4 + }, + "138": { + "quality": 4 + }, + "139": { + "quality": 4 + }, + "140": { + "quality": 4 + }, + "141": { + "quality": 4 + }, + "142": { + "quality": 4 + }, + "143": { + "quality": 4 + }, + "144": { + "quality": 4 + }, + "145": { + "quality": 4 + }, + "146": { + "quality": 4 + }, + "148": { + "quality": 4 + }, + "150": { + "quality": 4 + }, + "151": { + "quality": 4 + }, + "155": { + "quality": 4 + }, + "156": { + "quality": 4 + }, + "157": { + "quality": 4 + }, + "159": { + "quality": 4 + }, + "160": { + "quality": 4 + }, + "161": { + "quality": 4 + }, + "162": { + "quality": 4 + }, + "164": { + "quality": 4 + }, + "165": { + "quality": 4 + }, + "167": { + "quality": 4 + }, + "168": { + "quality": 4 + }, + "169": { + "quality": 4 + }, + "171": { + "quality": 4 + }, + "172": { + "quality": 4 + }, + "173": { + "quality": 4 + }, + "175": { + "quality": 4 + }, + "176": { + "quality": 4 + }, + "177": { + "quality": 4 + }, + "178": { + "quality": 4 + }, + "182": { + "quality": 4 + }, + "183": { + "quality": 4 + }, + "185": { + "quality": 4 + }, + "186": { + "quality": 4 + }, + "189": { + "quality": 4 + }, + "190": { + "quality": 4 + }, + "191": { + "quality": 4 + }, + "193": { + "quality": 4 + }, + "194": { + "quality": 4 + }, + "195": { + "quality": 4 + }, + "198": { + "quality": 4 + }, + "199": { + "quality": 4 + }, + "200": { + "quality": 4 + }, + "201": { + "quality": 4 + }, + "202": { + "quality": 4 + }, + "206": { + "quality": 4 + }, + "207": { + "quality": 4 + }, + "208": { + "quality": 4 + }, + "209": { + "quality": 4 + }, + "210": { + "quality": 4 + }, + "213": { + "quality": 4 + }, + "214": { + "quality": 4 + }, + "215": { + "quality": 4 + }, + "216": { + "quality": 4 + }, + "218": { + "quality": 4 + }, + "219": { + "quality": 4 + }, + "221": { + "quality": 4 + }, + "222": { + "quality": 4 + }, + "223": { + "quality": 4 + }, + "224": { + "quality": 4 + }, + "227": { + "quality": 4 + }, + "228": { + "quality": 4 + }, + "229": { + "quality": 4 + }, + "230": { + "quality": 4 + }, + "234": { + "quality": 4 + }, + "235": { + "quality": 4 + }, + "236": { + "quality": 4 + }, + "237": { + "quality": 4 + }, + "238": { + "quality": 4 + }, + "241": { + "quality": 4 + }, + "242": { + "quality": 4 + }, + "243": { + "quality": 4 + }, + "244": { + "quality": 4 + }, + "245": { + "quality": 4 + }, + "246": { + "quality": 4 + }, + "247": { + "quality": 4 + }, + "248": { + "quality": 4 + }, + "249": { + "quality": 4 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0002.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0002.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13a2fa45ea74bef497189e9c9b84c5072cb9f267 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0002.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +సురవరం ప్రతాపరెడ్డి

+ +గోలకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలు

+ +మొదటి సంపుటం

+ +1926 - 1936

+ +సంపాదకులు :

+ +దేవులపల్లి రామానుజరావు

+డా॥ ఎల్లూరి శివారెడ్డి

+ +ప్రచురణ :

+సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి

+ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు

+తిలక్‌రోడ్, హైదరాబాదు - 500 001.

\ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0004.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0004.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13a2fa45ea74bef497189e9c9b84c5072cb9f267 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0004.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +సురవరం ప్రతాపరెడ్డి

+ +గోలకొండ పత్రిక సంపాదకీయాలు

+ +మొదటి సంపుటం

+ +1926 - 1936

+ +సంపాదకులు :

+ +దేవులపల్లి రామానుజరావు

+డా॥ ఎల్లూరి శివారెడ్డి

+ +ప్రచురణ :

+సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి

+ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు

+తిలక్‌రోడ్, హైదరాబాదు - 500 001.

\ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0005.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a9d563f602b54c456c6cd30d669761ec28faf5d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0005.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ప్రచురణ :

+సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి

+ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు,

+తిలక్ రోడ్, హైదరాబాదు - 500 001

+ +సర్వస్వామ్య సంకలితం :

+ +ప్రథమ ముద్రణ : 1989

+ +ప్రతులు : 1000

+ +వెల: రూ. 30-00

+ +ప్రతులకు :

+సురవరం ప్రతాపరెడ్డి సాహిత్య వైజయంతి

+ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు,

+తిలక్‌రోడ్, హైదరాబాదు - 500 001.

+ +ముద్రణ :

+పద్మావతీ ఆర్ట్ ప్రింటర్స్,

+హైదర్‌గూడా, హైదరాబాదు - 500 029.

\ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0012.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cece7cf90317b0f03562138516bdfa76bf841c0b --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0012.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వారు. ఉర్దూలో రయ్యత్ పత్రిక సంపాదకులైన మందుముల నరసింగరావుగారు, పయాం పత్రిక సంపాదకులైన ఖాజీ అబ్దుల్ గఫార్ (మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్‌గారిచేత ప్రభావితుడు,) ఆర్యభాను పత్రికా సంపాదకులైన వినాయకరావు విద్యాలంకార్‌గారు ప్రత్యేకంగా పేర్కొనదగినవారు. ఆ రోజుల్లో మాడపాటి హనుమంతరావుగారు ముషీరె దక్కన్ పత్రికకు సంపాదకీయాలు రాస్తుండేవారు. ఈ పత్రికా సంపాదకులందరు ప్రజల ఉద్యమాలతో సంబంధం కలిగి ప్రజల సమస్యలపట్ల సానుభూతి కలిగినవారు . ఒకవేళ ఆ రోజుల్లోనే ప్రజలు ప్రాతినిధ్యం వహించే ప్రభుత్వం ఏర్పడితే వీరిలో ప్రతి ఒక్కరు ముఖ్యమంత్రి కాదగినవారే. వారి వ్యక్తిత్వాలలో అతివాద, మితవాద ధోరణులేమైనప్పటికి అందరూ ప్రజల మనుష్యులే అని చెప్పవలసి ఉంటుంది. పత్రికా నిర్వహణలోను సంపాదకీయాల తీరుతెన్నులలోను వారి వ్యక్తిత్వాల ప్రభావంవలన కొన్ని వ్యత్యాసాలు ఉండియుండ వచ్చును. + +1926 లో ప్రారంభమైన గోలకొండ పత్రికకు ప్రతాపరెడ్డిగారు మొదటి రెండు మూడు సంవత్సరాలు ప్రచ్ఛన్నంగాను, తరువాత ప్రత్యక్షంగాను సంపాదకులుగా ఉండి పత్రికను నిర్వహించినారు. గమనించవలసిన విషయం ఏమిటంటే ప్రతాపరెడ్డిగారు, నరసింగరావుగారు, హనుమంతరావుగారివలెనే న్యాయవాద వృత్తితోనే జీవితం ప్రారంభించినారు. హనుమంతరావుగారు షష్ఠిపూర్తి వరకు న్యాయవాద వృత్తిని వదలిపెట్టలేదు. కాని ప్రతాపరెడ్డిగారు, నరసింగరావుగారు, కొన్ని సంవత్సరాలలోనే న్యాయవాద వృత్తిని వదలుకొని పూర్తిగా పత్రికలకే అంకితమయినారు. ఆ రోజుల్లో హైదరాబాదు రాష్ట్రంలో, ముఖ్యంగా తెలంగాణాలో ప్రజల శ్రేయస్సుకు సంబంధించిన ఏ ఉద్యమాలు వచ్చినప్పటికి వీటన్నిటితోను ప్రతాపరెడ్డిగారు సంబంధం కలిగినవారు. మొట్టమొదటి ఆంధ్ర మహాసభకు ప్రతాపరెడ్డిగారే అధ్యక్షులు. ఆ రోజుల్లో సంఘ సంస్కరణ సభలకు అనేకమైన వాటికి అధ్యక్షత వహించినారు. ఆ రోజుల్లో ప్రజలకు మేలుకగిలించే ఏ ఉద్యమం వచ్చినా ప్రతాపరెడ్డిగారి సహాయం దానికి లభించేది. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0015.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce17e3fb8cd622869613f5c0ff5f196a955b149e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0015.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తెలుసుకునే వారు. ప్రతాపరెడ్డిగారి సంపాదకీయాలలో వ్యంగ్యం, అధిక్షేపం, తీవ్రత, అభినివేశం అనే గుణాలు కొట్టవచ్చినట్లు కనిపించేవి. విషయానికి అనుగుణంగా వారు శైలిని మార్చి వ్రాసేవారు. స్వేచ్ఛగా వ్రాసేవారు. +అప్పుడప్పుడు ప్రతాపరెడ్డిగారు స్వగ్రామమైన ఇటికాల పాడుకు (అప్పుడది నీళ్లు లేని ఇటికేల పాడు) వెళ్ళి వచ్చేవారు. వారు లేనప్పుడు సంపాదకీయాలు వ్రాసే బాధ్యత స్నేహితుల కెవరికైనా అప్పగిస్తూండే వారు. ఆ సంపాదకీయాలు చదివితే ప్రతాపరెడ్డిగారు హైదరాబాదులో లేరన్న విషయం సులభంగా అర్థమయ్యేది. సంపాదకీయాన్ని చదివి మీరు తిరిగి హైదరాబాదు వచ్చారని తెలిసిందని ఉత్తరాలు వ్రాసిన మిత్రులు వారికి లేకపోలేదు. సంపాదకీయాలను చదివితే ఆయన ఉనికి స్పష్టంగా తెలిసిపోయేది. + +ఆనాడు దేశానికి మార్గదర్శకులైనవారు పత్రికలనే అందుకు సాధనంగా వినియోగించుకున్నారు. అన్నిటికన్న మిన్నగా మహాత్మాగాంధిగారు యంగ్ ఇండియా, మరియు హరిజన్ పత్రికలను, బాలగంగాధర తిలక్ గారు మరాటా, కేసరిద్వారా, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూగారు నేషనల్ హెరాల్డు పత్రికద్వారా, మౌలానా అబుల్ కలాం ఆజాద్‌గారు అల్ హిలాల్ పత్రిక ద్వారా, రాజగోపాల చారిగారు స్వరాజ్య పత్రికద్వారా తమ అభిప్రాయాలను ప్రజలకు అందజేసినారు. ప్రతాపరెడ్డిగారు ఈ మహనీయుల మార్గమునే అవలంబించిరి. బి. ఏ., బి. యల్ పట్టభద్రులైన ప్రతాపరెడ్డిగారు వృత్తినే అవలంబిస్తే న్యాయమూర్తులయ్యేవారు. ఉద్యోగమే చేస్తే పెద్ద పదవి దొరికేది. వ్యవసాయం చేసుకున్నా తగినంత సంపాదన లభించేది. పుష్కలమైన సంపాదన కొరకు అవసరమైన అవకాశాలన్నీ కలిగినప్పటికి ప్రతాపరెడ్డిగారు వాటిని వినియోగించు కొనక పత్రికా నిర్వహణకు తమ జీవితమును అంకితము చేసినారు. ఇది +ఆయన త్యాగ నిరతికి నిదర్శనం. గోలకొండ పత్రికతో ఆకస్మికముగా సంబంధం వదలుకొన్నప్పుడు మరొక పత్రిక స్థాపించే దాక ప్రతాపరెడ్డిగారు నిదురపోలేదు. ప్రజావాణి పత్రికను కొంతకాలము వారు నడిపినారు. ప్రజావాణి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0027.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0027.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..315a3554e37763d0304b81eae240d0d6c380865f --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0027.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ప్రకటితమగును. “స్మెల్సు" వ్రాసిన 'క్యారెక్టరు' లోని యొక యధ్యాయమును మాత్రము 'సద్వర్తనము' అను పేరుతో రచించి యుండిరి. మిల్లు, స్పెన్సరు, లబక్, మొదలగు ఆంగ్ల మహాశయుల గ్రంథ రాజముల చదివి ఇంగ్లీషు రాని ఆంధ్ర సోదరులకు జూపవలయునని వీరెంతో ముచ్చట పడుచుండిరి! కాని దేశ దురదృష్టము అందున కాటంకము కలిగించెను. + +హైదరాబాదులో 1 సెప్టెంబరు 1901 నాడు శ్రీకృష్ణదేరాయల ఆంధ్రభాషా నిలయమును స్థాపించి, ఆంధ్ర భాషా విషయమున అంధకార బంధురముగా నుండిన ఈ ప్రాంతమున విజ్ఞాన జ్యోతిని వెలిగించిన మహాశయులలో +శ్రీ లక్ష్మణరావుగారు ముఖ్యులు. నాల్గువత్సరముల క్రింద ఆంధ్ర జన సంఘమువారు 'పరిశోధక శాఖ'ను స్థాపించినప్పుడు వీరు ఉపసంఘము సభ్యత్వము నంగీకరించి, దివ్యములైన యాలోచనల దెల్పి, ఎంతో ప్రోత్సహించియుండిరి. చరిత్రాంశములకు నిజాం రాష్ట్రము గని యనియు, బ్రిటీషు ఆంధ్రులు ఈ ప్రాంతములను "అండమాను ద్వీపముల" వలె జూచుచుండుట తగదనియు, సోదరుల నందరను ఇచ్చట పరిశోధనము గావింప ప్రోత్సహించిరి. ఇట్టి నిష్కలంక సేవాపరాయణుని సర్వదా స్మరించి వారి యాదర్శమును ముందిడుకొనుట ధర్మమని దేశీయుల హెచ్చరించు చున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0028.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e0680f1517a805d971a4d31a9a7910896140b07 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0028.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +లోకమాన్యుడు

+ +4-8-1926

+ +ఆధునిక కాలమున భారత వర్ష రంగమున నద్వితీయ విఖ్యాతితో తన పాత్రమును బ్రదర్శించిన మహా పురుషులలో లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్‌ను మించిన వారు వేరొకరు లేరని చెప్పినచో అందతిశయోక్తి యుండదు. గడచిన 1 ఆగస్టు నాటితో నీ భారత పుత్ర రత్నము కీర్తిశేషుడై 6 సంవత్సరములు గడచినవి. ఆనాడు వివేకవర్ధనీ నాటకళాలయందు లోకమాన్యుని స్మరణార్థము జరుపబడిన సభా వృత్తాంతములు వేరొకచో ముద్రితములై యున్నవి. + +లోకమాన్యుడు 23 జూలై 1856 నాడు బొంబాయి ప్రాంతము నందలి రత్నగిరి యందు సాధారణ కుటుంబమున జన్మించెను. 1872 లో ప్రవేశ పరీక్ష యందును, 1876 లో పట్ట పరీక్ష యందును మహా గౌరవ ప్రదముగ నుత్తీర్ణుడయ్యెను. తానభ్యసించిన న్యాయశాస్త్ర జ్ఞానమును జీవనోపాధికై వినియోగింపక, బీదతనమునే శరణ్యముగ గొని, దేశ కార్యములందు ప్రవేశించెను. జీవిత కాలమున నీ మహానుభావుడు, ఉపాధ్యాయుడుగను, గ్రంథకర్తగను, +పత్రికా లేఖకుడుగను, ప్రజా నాయకుడుగను, దేశసేవ సల్పి జరామరణము లేని కీర్తి గడించెను. తలపెట్టిన ప్రతి కార్యమునందును చలింపని పట్టుదల, మొక్కవోని ధైర్యము, స్వార్థ రాహిత్యతయు, యాథార్థవాదిత్వము ఆ యనఘుని యందు వ్యక్తములగుచుండెను. ఉపాధ్యాయుడుగా పనిచేసి శిష్యులందు విజ్ఞానముతో పాటు దేశాభిమానాగ్నిని రగుల్కొల్పి 'నవీన మహారాష్ట్ర దేశమ"ను దానిని సృష్టించెను. "వేదములందలి మన ఉత్తర ధృవ నివాసము" (Our Arctic Home in the Vedas)ను, “మృగ శిర” (Orion)ను రచించి స్వదేశీయుల వలన ప్రశంసనందుటే కాక యూరపు ఆమెరికా ఖండములందలి దిగ్ధంతులగు పరిశోధకులను తన నవీన సిద్ధాంతములచేత ఆశ్చర్య \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0029.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82b65ebb7f75993a0e4df665c67e8c1fd6a8495e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0029.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సాగరమున ముంచివైచెను. కారాగారమునందు రెండవమారు వసించినకాలమున రచింపబడిన "గీతా రహస్య" మను ప్రచండ వైజ్ఞానిక గ్రంథము ఆంగ్ల, ఆంధ్ర, హిందీ, ఘూర్జరాది వివిధ భాషలందు అనువాదితమై భారత వర్షీయులకును, పరదేశీయులకును ఉత్తమ మార్గమును బోధించి నిరుపమాన యశమును గడించెను. “కేసరి”, “మరాటా" యను రెండు పత్రికలను నడపి, ఏ వారపత్రికకును మన దేశమున నేటివరకు లభించి యుండని వ్యాప్తిని కలిగించెను. + +నాయకుడుగా రాజ్యాంగ క్షేత్రమున చేసిన కార్యములు ఆ బాల గోపాలము విదితములని చెప్పవచ్చును. రాజ్యాంగమునందు లోకమాన్యునకుండిన జనవశీకరణము మరే నాయకునకు నుండలేదనియు, ఆయన అనుచరుల సంఖ్య కోట్ల పరిమితి కలిగియుండెననియు తెలియుచున్నది. మొదటిసారి 1892 లో 12 మాసములును రెండవ మారు 1908 నుండి 1914 వరకు 6 సంవత్సరములును కర్మవశమున కారాగార శిక్ష ననుభవించి దేశీయులవలన నెక్కువ ప్రశంసను బొందెను. ఈ కర్మయోగి కారాగార జీవితమును ఉత్తమ గ్రంథరచనము నందును, పఠనము నందును వినియోగించి "సుఖ దుఃఖా సమేకృత్వా, లాభాలాభౌజయాజయౌ" యను గీతా వాక్యమును సార్థక పరచెను. రెండవమారు చెరసాల నుండి వచ్చిన తర్వాత ద్విగుణీకృతోత్సాహుడై, దేశీయ మహాసభయందు హిందూ మహమ్మదీయైక్యతకై, లక్నో నగరమున పాటుబడి కృతార్థుడై, ఆ సంస్థకు బలము చేకూర్చెను. హోం రూలు డిప్యుటేషన్ సందర్భమున ఆంగ్ల దేశమునకు జని రాజ్యాంగ సంస్కారములకై యత్నించియుండెను. ఇట్టి యాదర్శ ప్రాయమగు సేవ యొనర్చి తుదకు బొంబాయి నగరమున 31 జూలై 1920 నాడు 65 సంవత్సరముల ప్రాయమునందు భౌతిక దేహమును వదలి కీర్తికాయుడయ్యెను. + +లోకమాన్యుని వర్తనము నందు ఎల్లప్పుడును ప్రస్ఫుటమగుచుండు యథార్థ వాదిత్వమున కొక తార్కాణము చూపెదను. 1918వ సంవత్సరమున ఇంగ్లాండునకు బోవుచు చైన్న పట్టణమున నుండిన దినములలో ఆంధ్రుల వలన సమర్పింపబడిన సన్మాన పత్రమునకు ప్రత్యుత్తర మొసగుచు ఇట్లు ప్రస్తా \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0030.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b25c590fc610f01c02165b19f9d16f9a61922f73 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0030.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వించెను. "నేను నేడు ఆంధ్రులను మహారాష్ట్రులను ఏకముగా దలచుచున్నాను. కారణ మేమనగా మహారాష్ట్ర రాజ్యాంగ ధురీణులు అవలంబించిన రాజ్యాంగ సంస్కారము లన్నియు, విజయనగర సామ్రాజ్యమును పాలించుచుండిన ఆంధ్ర రాజులు చూపినవే. ఇందు వలననే మహారాష్ట్రులమగు మేము ఒక విధముగ ఆంధ్రులకు కృతజ్ఞులమై యుండవలసిన వారము. శ్రీ శివాజీ మహారాజును, ఆయన తరువాత మహారాష్ట్ర రాజ్యమును నడిపిన వారును విజయనగరసామ్రాజ్య రాజనీతి సూత్రములనే యనుకరించిరి. ఈ విధముగా నీ రెండు శాఖల వారికి కలిగిన సంబంధము నేటి వరకును స్థిరముగా నున్నది." ఈ విషయము చారిత్రికమే యైనను ఇంత విస్పష్టముగా నొప్పుకొనువారు మహా నాయకులలో సైతము అరుదని చెప్పవచ్చును. + +లోకమాన్యుని పరహితాచరణమును, ఉత్తమ వర్తనమును, మనకు మార్గదర్శకముగ నుండుగాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0031.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90866cf53b3aed4d32318ecb154eca4aee2a0283 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0031.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +విద్యా విధానము

+ +28-8-1926

+ +క్రిందటి వారము, విద్యా విధాన విషయమున సుప్రసిద్ధ మహాశయు లిద్దఱు తమ తమ యభిప్రాయముల వెల్లడించినారు. వీరు మద్రాసు విద్యాశాఖ మంత్రిగారు సర్. పరశురామ పాత్రో గారును, విఖ్యాత గ్రంథకర్తలును +పండితులునగు డాక్టర్ బ్రజేంద్రనాథశీల్‌గారును. పాత్రోగారు చెన్న పట్టణమందును, సీల్‌గారు బొంబాయి నగరమందును, పట్టభద్రులకు పట్ట ప్రధాన మొనర్చునపుడిచ్చిన ఉపన్యాసములలో మఱుగుపఱచక వెలిబుచ్చిన యభిప్రాయము లెంతయు గంభీరములును, ప్రశంసార్హములునై యున్నవి. ఇవి విద్యా విధాయకులు, బాలురు, ఉపాధ్యాయులు గమనింపదగినవి. విద్య యొక్క లక్ష్యము బుద్ధి వికాసమని పాత్రోగారు నుడివియున్నారు. ఇది యెల్లరు ముఖ్యముగా మనసునందుంచుకొన వలసిన విషయము. కేవలము జీవనోపాధి గల్పించుట విద్య యొక్క పరమావధిగాదు. విద్య విజ్ఞానము కొఱకు గాని, ధనార్జము కొఱకు గాదు. దీనిని విద్యార్థులందఱు గమనించి విద్య యొక్క విలువను రూపాయలణాల దమ్మిడీలతో లెక్కింప కుందురు గాక. + +ఆటుపైని, యెట్టిది కళాశాలయను విషయమున పాత్రోగారి యభిప్రాయ మెంతయు మాననీయము. జాతీయ జీవనమునకు వికాసమును, ప్రోత్సాహము నొసగునదియే కళాశాల. ఇట్టి ఉన్నతాదర్శమును నాచరణలోనికి దెచ్చునంతవఱకే కళాశాల గౌరవనీయము. విశ్వవిద్యాలయములు భావి పౌరుల కాటపట్టువులు. జాతీయభావము, సేవాశక్తి యీ విద్యాలయములందే పెరుగవలయును. కాని ప్రస్తుతము విద్యాలయముల స్థితి యెంతయు విచారకరము. ఈ యున్నతాశయాలన్నిటికిని వ్యతి రిక్తముగ కార్యక్రమములు జరుగుచున్నది. ఈ విద్యాలయములు విద్యార్థుల మానసిక సృష్టి శక్తి యభివృద్ధి జెందుటకు మారుగ నడుగంటుచున్నది. త్యాగము, ప్రజ్ఞాతిశయము, స్వాతంత్ర్యమును ప్రోత్సాహించుటకు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0036.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f7abc6a12b5392296fc0c30d683d493e90f2ed3 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0036.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నటులను, ఈ సంఘమువా రేర్పాటు చేసినయెంతయు మేలు కలుగును. వ్యవసాయ శాఖకును, రయితులకును దగ్గఱ సంబంధమున్నగాని వ్యవసాయ మభివృద్ది చెందును. + +ఈ సంఘము వారింకొక విషయమును తమ దృష్టి యందుంచు కొనపలెను. ప్రస్తుతము వ్యవసాయములో గమనింపబడుచున్న మన దేశీయ వాడకులను వారు గ్రహింపవలసియున్నది. మన దేశములో వ్యవసాయము నిన్న +మొన్న నేర్చుకొనిన పరిశ్రమకాదు. అనేక వేల సంవత్సరముల నుండి నానాటికి వికాసము గాంచుచు వచ్చిన కళ. కాని మన పద్ధతులలో ననేక మహత్తరమైన వైజ్ఞానిక విషయములు నిగూఢమై యున్నవి. ఈ యంశమును ప్రస్తుత మనేక +పాశ్చాత్య వ్యవసాయ శాస్త్రజ్ఞులు కూడ నంగీకరించి యున్నారు. కాన విచారణ సంఘము వారు మన పద్ధతులను తేలికగా నొక మూల ద్రోసివేయక, వానిని బూర్తిగ లెక్కగొని తగు మార్పుల సూచించవలెను. అట్లయినగాని వీరి సూచనలకు తగు విలువగాని ఫలముగాని యుండదు. ఈ విషయమున వివిధ రాష్ట్రీయ వ్యవసాయశాఖ మంత్రు లీ సంఘము వారికి దోడ్పడ గలరని నమ్ముచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0037.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0037.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3fbda8e879e4efc6fd8469be03d6cd2328014bd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0037.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +వ్యవసాయ సమస్యలు

+ +15-12-1926

+ +వంగ రాష్ట్రములో నొక కలెక్టరుగానున్న ఖాన్ బహద్దరు మోమెన్ అనువారు వ్యవసాయపు కమిటీవారి యెదుట వ్యవసాయ విషయమై యిట్లుచెప్పిరి. "వ్యవసాయ శాఖలో వ్యయము చాల యగుచున్నది. గొప్ప వేతనములు కల +యుద్యోగులే పెక్కురున్నారు. అటుకాక జిల్లా యుద్యోగులును ప్రదర్శకులును (Demonstrators) విశేషముగా నుండవలయును. సర్కారీ వ్యవసాయశాఖ జనులలో నాదరణము నొందినది కాదు. అనేక రైతులు సర్కారు ద్రవ్యము +వ్యర్థముగా వ్యయమైనదని నమ్ముచున్నారు. అధికారులూరకే తిరుగుటే (సఫర్ చేయుట) కాని యే యుపయోగ కార్యముల చేయలేదని తలచుచున్నారు. పెద్ద యధికారులు రైతులను కలియుట లేదు? + +ఇంతవరకును విద్యావంతులైన వారును, పరదేశీయులును, హిందూస్థానపు రైతునకు క్రొత్త సంగతులు తలకెక్కవనియు, చెప్పిన గ్రహింపరనియు నొక యపవాదము కల్పించియుండిరి. కాని వారింతచేసిన ప్రయత్నములేమి? పైవారి వాఙ్మూలము వలన వ్యవసాయశాఖ రైతునకర్థము కానిదిగా నున్నదనియు, వ్యవసాయాధికారులెట్టివారో రైతెన్నడును చూడలేదనియు విశదమయ్యే కదా! ఇక ముందై నను ప్రభుత్వమువారేకాక విద్యాధికుడైన ప్రతివాడును బీదరైతుపై కొంచెము శ్రద్ధ బూనవలయును. సర్కారువారి కందరికన్న నెక్కువ +యాదాయము కలిగించు వారీ రైతులే. కొంచ మించుమించుగా సర్కారుకు లాభము కలిగించు విషయములో వీరికి తులదూగువారు త్రాగుబోతులు. + +ఇతర శాఖలపై, ఇతర విద్యలపై ఖర్చు పెట్టిన దానికన్న రైతులకు కావలసిన వ్యవసాయ విద్యపైనను, వ్యవసాయ శాఖపై నెంత వ్యయము చేసినను లోపములేదు. రైతులు విద్యాలోపముచేతను, తిన తిండిలేక దారిద్ర్యము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0038.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0038.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa9297cb43c9fdc8c639fd7c67bfa97ecbfac481 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0038.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +చేతను, దినదినము క్షీణించుచున్నారని ఆచార్య రాయిగారు తమ యభిప్రాయముగా కమిటివారితో తెలిపెను. మరియు "పై రాయిగారు మొన్న మద్రాసులో నుపన్యసించుచు నొక్క ఇంగ్లీషుదొర భోజనము చేయు విలువగల +పదార్థమును మన యంబలి త్రాగు రైతులు 40 మంది తినుచున్నారని యుదాహరించిరి. మరియు కొందరు తమ సాక్ష్యములో రైతులు దినదినము బాకీల పాలై క్షీణదశనొందుచున్నా రని నివేదించిరి. భూమి గుణము క్షీణించినది. మరల వీనిని సారవంతముగా నొనర్చుకొనుటకు రైతునకుశ క్తి చాలదు.ఎల్లప్పటికి నతడు సంవత్సరమంతయు నెండలో మాడి వానలో తడసి కష్టించి సంపాదించిన యా కొద్ది మొత్తమును సాహుకారి తన వడ్డీ క్రిందికే లాగుకొనుచుండగా రైతు భూములను వృద్ధిచేసి కొనకుండిన మానె, తాను జీవించుటెటులు? + +కావున వ్యవసాయపు కమిటీవారు రైతులను ఋణముల పాలుకా కుండునట్లు చేయుటయెట్లు. వారిని విద్యావంతులను చేయుట యెట్లు, వారికి వ్యవసాయ శాఖలవలన నెట్లు లాభము గలిగింప జేయవలయు నను విషయములను చర్చించి దానికి తగిన సూచనం గావించిన దేశమునకు మహోపకారము చేసిన వారగుదురు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0039.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9b4b5e083a7f3d1a9d4c9bca6181f755942ca8c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0039.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +శ్రీప్రభువుగారి జన్మదినోత్సవము

+ +5-1-1927

+ +మహా ఘనత వహించిన నిజాము ప్రభువుగారి జన్మోత్సవము రేపటిదినము రాజధాని యందును, ఇతర స్థలములందును రాజభక్తితో జరుపబడ నున్నది. నేటి నుండి మన ప్రభువుగారికి 43 వ సంవత్సరము ఆరంభమగు +చున్నది. ఈ సుసందర్భమున, శ్రీ ప్రభువుగారిని, ఒక కోటి ఇరువది నాల్గు లక్షల ప్రజల పక్షమున మేము సవినయముగా నభినందించు గౌరవమును బడయుచున్నారము. + +మన ప్రభువుగారు రాజ్య సింహాసన మధిష్ఠించిన నాటగోలె రాష్ట్రములో పెక్కు మార్పులు జరిగినవి. శ్రీ ప్రభువుగా రపార ప్రజ్ఞాబలయుతులు. వీరి కాలముననే యనేక ప్రసిద్ధ నిర్మాణములు జరిగెను. ఇంకను క్రొత్త క్రొత్త కట్టడములు జరుగుచున్నవి. రాజ్యాంగము నందలి విమర్శ నీయాంశముల శ్రీ నిజాము ప్రభువుగారు శ్రమయనక శ్రద్ధతో పరికించి స్వయముగా తగు నేర్పాటులు చేయుచుందురు. + +మన ప్రభువుగారు రాజ్య భారమును వహించి (17) వత్సరములు కావచ్చినది. వీరి పాలనమున రాజ్యాంగమునందెన్నియో మార్పులు జరిగినవి. ముఖ్యముగ వీరి కాలముననైన విద్యాభివృద్ధియు కృతజ్ఞతా పూర్వకముగ గొనియాడదగియున్నది. ప్రారంభ విద్యయందు వ్యక్తమైన యభివృద్ధియే కాక, ఉన్నత విద్యలను రాజ భాషయగు ఉర్దూలో నేర్పుటకై శ్రీ ప్రభువుగారి వలన ఆదర్శపూర్వకముగ స్థాపింపబడిన ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము మూలమున ఎంతయో యుపయోగము కలుగుచున్నది. నాల్గు వత్సరముల నుండి విశ్వవిద్యాలయమువలన స్నాతకులుగా జేయబడిన వారి సంఖ్య నాల్గు వందలకు మించినదని చెప్పవచ్చును. ఈ విశ్వవిద్యాలయము యొక్క 8 వత్సరముల యభివృద్ధి, మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయమునకు సంబంధించిన నిజాము కాలేజి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0042.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60bdc7dcc3e0ff0aae38ab2b0297ab307d1ae520 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0042.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ప్రత్యేకాంధ్ర రాష్ట్రము

+ +26-3-1927

+ +మదరాసు శాసన సభలో నా రాజధానిలోని ఆంధ్ర జిల్లాను ప్రత్యేకరాష్ట్రముగ నేర్పరచుటకై ప్రతిపాదింపబడిన తీర్మానము బహు జనాభిప్రాయానుసారము అంగీకారమును పొందినవార్త ఏ ప్రాంతములందుండు వారైనను సరే +ఆంధ్రులగు వారందరుకును మోదావహమనుట నిశ్చయము. మదరాసు రాజధానిలోని మా యాంధ్ర సోదరులు ఎన్నియో వత్సరముల నుండి ప్రతేక్య రాష్ట్రమును వాంఛించుచుండిరి. ఎన్నియో ఆంధ్ర మహాసభలందు ఆంధ్ర మహానాయకులు ఈ మహద్విషయమును ఆమోదించిరి. కాని ప్రభుత్వము వారు దీనిని విచారింపరైరి. ఇంత కాలమునకే తీర్మానము, ప్రాంతిక శాసనసభలోనే యగుగాక, జయప్రదముగ నంగీకరింపబడుట మా ఆంధ్ర సోదరుల భావి విజయమునకు సూచకమని మేము విశ్వసించుచున్నాము. + +ప్రస్తుత తీర్మానము భారత ప్రభుత్వము వారి యంగీకారమును కూడ పొంది ఆ చరణములోనికి వచ్చుచో ఆంధ్రులయొక్క ఆదర్శము కొంతవఱకు ఫలించినదని భావింపవచ్చును కాని భారత వర్షములోని యాంధ్ర ప్రాంతము మదరాసు రాజధానిలోనే కాక, కొంత మధ్య పరగణాలందును కొంత నిజాం రాష్ట్రమునందును, మరికొంత మైసూరు సంస్థానమందును కలదు. బ్రిటిషు హిందూ దేశములోని యాంధ్రదేశము కాలక్రమమున ఒక రాష్ట్రముగ ప్రభుత్వము వారివలన నేర్పరుపబడవచ్చును. కాని బ్రిటిషు ప్రభుత్వము వారి తీర్మానములు దేశీయ రాజ్యములలో మార్పు కలిగింపజాలవు. కనుక నాల్గు పాలనముల క్రింద నున్న ఆంధ్రదేశము కొంతకాలము తరువాత మూడు పాలనముల క్రిందకు రాగలదు. అంతే నిజాం రాష్ట్రాంధ్రుల స్థితిలందు ఈ తీర్మానము సంపూర్ణ విజయము గాంచిన తరువాత కూడ ఎట్టి మార్పును కలుగు నవకాశము లేకున్నను, బ్రిటిష్ హిందూ దేశములోని సోదరుల వాంఛ నెరవేరినచో ఈ రాజ్యములోని యాంధ్రులును ఆనందింతురనుట నిశ్చయము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0043.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a005978e03092f04240506b3ea5950076b134a26 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0043.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఈ సందర్భమున నొక విషయము మాత్రము మాకు విచారము కలిగింపక మానదు. ఆంధ్ర మహాసభలందు ముఖ్యస్థానము వహించి ప్రత్యేకాంధ్రరాష్ట్ర తీర్మానమును బలపరచిన పలువురు మహాశయులు మొన్న శాసనసభ +యందు ఈ ఉపపాదనము వచ్చినప్పుడు తమ తొల్లింటి ప్రతిజ్ఞలను మరచి తీర్మానమునకు ప్రతికూలముగా ప్రసంగించిరి. అట్టివారిని బేర్కొనవలసిన యవసరము లేదు. వారిని నిందింపను బనిలేదు. ఈ యంశము మన సోదరుల చిత్త స్థైర్య రాహిత్యమును కార్య భీరుత్వమును, మాత్రము ప్రకటించు చున్నది. ఇట్టి విచారకరములగు +లోపములు మనల ముందైన వదలుగాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0044.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..78bef7ea8f5e9a90e9714e78273b8445d518893a --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0044.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +రాజ్యాంగ సంస్కరణములు

+ +4-5-1927

+ +ఆధునిక కాలమున నిజాం రాష్ట్రము నందు రాజ్యాంగ సంస్కరణములు మహా ఘనత వహించిన నిజాం ప్రభువుగారి 16 దై 1326 ఫసలినాటి ఫర్మానుతో ఆరంభమైనవని చెప్పవచ్చును. ఈ ఫర్మాను అసాధారణ (గైరు మామూలి) జరీదా మూలమున ప్రకటించబడి యుండెను. శ్రీవారి ఈ ఫర్మాను వలన గలిగిన ముఖ్యమైన మార్పు యేదనగా, అంతకు పూర్వము ఎంతోకాలము నుండి రాజ్యాంగ సూత్రములన్నియు ప్రధాన మంత్రి యందు కేంద్రీకరింపబడి యుండ నా పద్ధతి దేశాభివృద్ధికి బాగుగా నుండదని శ్రీవారు తమ ఘన బుద్ధియందు నిశ్చయించి +రాజ్యపాలనమునకై యొకసభ, "ప్రభుత్వ సభ” (బాబెహుకూమతు) అనుదాని నేర్పరచి దానికధ్యక్షునిగా విఖ్యాతులగు సర్ అలీ ఇమాంగారిని నియోగించి సభానియమములు, అధికారములు, అధ్యక్షుని ప్రత్యేకాధికారములు వివరముగా నిర్ణయించిరి. ఇదే ఫర్మాను చివర శ్రీవారు "మేము మా అమీరులను, అధికారులను, ప్రియ ప్రజలను ఈ క్రొత్త రాజ్యాంగ పద్ధతిని జయ ప్రదముగా జేయుదురుగాక యని కోరుచున్నాము" అని సెలవిచ్చిరి. ఈవిధమున శ్రీవారు పరిపాలనమున తమ ప్రజలకు సంబంధము, కలిగించు మహోద్దేశమును సూత్రప్రాయముగా జూపిరి. + +తరువాతి సంవత్సరముననే శ్రీవారు మరియొక ఫర్మాను ప్రభుత్వ సభాధ్యక్షుని పేర జారీచేయించిరి. ఇది ప్రజా శ్రేయములను శ్రీవారు గౌరవింపదలచి, బ్రిటిషు హిందూ దేశములోని ఉత్తము ప్రజా ప్రాతినిధ్య పద్ధతిని మన శాసన +నిర్మాణ సభయందు ప్రవేశ పెట్టగోరి ప్రకటింపబడినదై యున్నది. హైద్రాబాదు శాసన నిర్మాణ సభను బ్రిటిషు హిందూ దేశము నందలి శాసన నిర్మాణ సభల కేవిధముగను దీసి పోకుండ నుండునట్లు సంస్కరించుటకై అవసరమగు అంకెలను సంగతులను కూర్చి ప్రోవుచేయుటకు రాయ్ బాలముకుందుగారి యాజమాన్యమున \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0045.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5e2b908f9a56794ac664e1eeda59efd6cf69f42 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0045.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +నొక కార్యాలయము ఏర్పరుపబడెను.మునుపటివలెగాక ఎన్నికల పద్ధతి ఏర్పరుప వలయుననియు, (1)శాసన నిర్మాణము (2) ప్రశ్నోత్తరములు (3) తీర్మానములు (4) ఆదాయ వ్యయ నిర్ణయము మున్నగునవి శాసన నిర్మాణసభ యందు ప్రవేశపెట్టవలయు ననియు, కొలది సంఖ్యగల జాతుల హక్కుల కాపాడుటకు వలయు జాగరూకతలు నిర్ణయింపవలయు ననియు శ్రీవారి ఫర్మాను శాసించినది. దీని ప్రకారము వెంటనే కార్య స్థాన మొకటి ఏర్పడి సంవత్సరము కంటె ఎక్కువ కాలము పనిచేసి, వివిధములగు అంకెలను, సంగతులను తయారుచేసి రెండు సంపుటములచ్చు వేసి ప్రభుత్వము వారికి నివేదిక (రిపోర్టు) యుక్తముగ నర్పించిరి. సర్ అలీ ఇమాంగారు కూడ ఈ విషయమున తమ నివేదిక కూడ వ్రాసిరట. కాని పైవానిలో నేవియు ప్రకటింపబడలేదు. + +కాని ఏమి కారణమో, 1334 ఫసలి వరకు పర్యవసాన మేమియు తేల లేదు. ఈ వత్సరమున మహా ఘనత వహించిన ప్రభువు గారు మరల నీ విషయమున నొక యువ సంఘమును (ముగ్గురు సదరల్‌ముహాములును దివాన్ +బహద్దరు జి. కృష్ణమాచార్యులును సభా సదులుగా గల దానిని) ఏయే రాజ్యాంగ సంస్కరణము లవసరమో నిర్ణయించి నివేదిక పంపుటకు దయాపూర్వకముగా నేర్పరచిరి. ఈ సంఘము వారు తమ నివేదిక నొక మాసము దినములలోనే ప్రభువు గారి ఆజ్ఞానుసారము ప్రభుత్వ సభ కంపిరి. ఇది జరిగియు నేటికి రెండు వత్సరములు దాటినది. + +సుమారునాల్గు మాసముల క్రింద మన మహారాజా సర్ కృష్ణ ప్రసాదు బహాదురు గారు ప్రభుత్వ సభాధ్యక్షులైన తరువాత జరిగిన శాసన నిర్మాణ సభయొక్క మొదటి సమావేశమున, మౌల్వీ మహమ్మదు అస్గర్ బి. ఏ.; బారిస్టరెట్లా +గారు రాజ్యాంగ సంస్కరణముల యావశ్యకతను శాసన సభాసదుల పక్షమున మహారాజా గారి యెదుట వ్యక్తీకరింపగా, మహారాజా బహాదరు గారు ఈ ముఖ్య విషయమును గూర్చి "సానుభూతితో నాలోచింతు" మని వాగ్దాన మొనర్చిరి. + +కొన్ని మాసముల క్రింద బ్రిటిషు హిందూ దేశపు ఆంగ్ల పత్రికలు కొన్ని మన ప్రభువు గారిని గూర్చియు బ్రిటిషు ప్రభుత్వము వారు మన రాజ్యాంగములో జోక్యము కలిగించుకొన నిశ్చయించినారనియు అసత్య \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0052.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..385692a7b160e1e7f1d996e8a2ef72c8d435acf3 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0052.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +లుగ విభజింపబడి యుండును. 1. రాజ్యములోని గొప్పవారు 2, చారిత్రక మందిరములు, ప్రదేశములు 3. పారిశ్రామికములు. 4. ఇతరములు. డబల్ డెమ్మీ సైజున ("8" + 11 ") సంపుటము ప్రకటితమగునని నివేదికయందు +కలదు. ఉద్యోగ ప్రియులగు పై ముద్రాలయము వారు, దేశీయులను రాజ పోషకులుగను (రూ. 500/-లు), పోషకులుగను (రూ.250/-), ఆభిమానులుగను (రూ. 100/-) వుండుటకు అంగీకరించి ఈ యుద్యమమున తోడ్పడ వేడుచున్నారు. ఆంధ్ర యౌవనుని ఈ యుత్సాహము ప్రశంసార్హము. దేశీయుల సహాయమునకు వీరు పాత్రులై యున్నారని సూచించుచు మా మిత్రులగు శ్రీకృష్ణస్వామి గారినీ మహోద్దేశమునకుగాను అభినందించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0055.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0055.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0bdfd2841c77fdc0af1bed368d18e7a99296dc5 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0055.txt @@ -0,0 +1 @@ +సభా కార్యక్రమము విశేష భాగము ఉర్దూలో జరిగెను. కానీ కొందరు మహారాష్ట్రమందు మాట్లాడుటచే మహారాష్ట్రేతరులకు ఉత్సాహభంగమయ్యెను. సభయందు హిందూస్థానీలో నుపన్యాసములు జరుగవలెనని కొందరి యాందోళనము కూడ జరిగెను. ఇట్లు ప్రత్యేక భాషా పక్షపాతము సభవారు చూపకుండిన చాలమేలుగా నుండెడిది. ఈ సభకు పూర్వము కొన్ని సంవత్సరములు ఈ సభలు జరిగియుండలేదు. ఇక ముందిట్టి లోపము లేకుండునట్లుగా సక్రమముగా సభలు జరుగునని నమ్ముచున్నాము. ఇంతియ కాక యీ సభయందు మహారాష్ట్రుల తీసికొనినంత ఆంధ్రులు తీసికొనకపోవుట శోచనీయము. ముందు సభలందైనను ఆంధ్రులు ఉత్సాహముతో విశేష సంఖ్యాకులుగా చేరి శ్రద్ధ వహింతురని నమ్ముచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0060.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7e8d8d2ca374c4579a8c9d38a8209adb6b68eca --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0060.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +వలయును. ద్వేష భావములు ప్రజ్వరిల్లజేయుచున్న సంఘములను, వ్యక్తులను బహిష్కరించ వలయును. అపుడే మైత్రి సమకూరును గాని వట్టి విన్నపముల వలనగాదు. ఒకరి మతమును ప్రవక్తలను ఒకరు గౌరవించవలయును. ఈ సందర్భమున మౌల్వీ లియాకత్ హుసేన్ సా॥ ప్రకటించిన విజ్ఞప్తి యెల్లరు గమనింపదగినది. గోవధ విషయమై ముసల్మానులు పోరాడనవసరము లేదనియు, బక్రీదు సందర్భమున గోవులను వధించుటకు బదులు, వానిని కొనుటకై వెచ్చించు ధనము ధర్మ కార్యములకై వినియోగించవలెననియు, వారు సూచించుచున్నారు. ఇదే విధముగ మసీదుల యెదుట వాద్యము లాపుటకు ఖురాను విధించుటలేదని వీరి తలంపు. హిందువులు గూడ ఇతరులను తమ మతమునందు చేర్చుకొనిన ఆక్షేపింపకూడదని వీరి అభిప్రాయము. హుసేన్ గారు తమ సోదరులను పై విషయముల గూర్చి అంగీకరింపజేసి దేశమునందు ఐకమత్యము స్థిరముగ నాటుకొనునట్లు జేయుదురుగాక. ఇరు సంఘముల వారును హృదయ పరివర్తనము గావించుకొనిన భేదము లన్నియు సమసిపోగలవు. హిందూ +మహమ్మదీయ మైత్రి సాధ్యమైనదే. దీనికి నాయకుల కలయికయే ముఖ్యావసరమై యున్నది. భారతదేశము నందు త్వరలో సంఘ ద్వేషము సమసిపోవు గాక. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0067.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc3715ed56f9746a34d184c1d89cd9a597233410 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0067.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +శక్తులు విజృంభింపవయునన్న అన్ని విధముల జీవితమునకు ప్రోత్సాహము కలుగవలెననియు, దీనికి జాతీయ వాఙ్మయము అవసరమనియు, ఇవి యన్నియు స్థాయి సంఘమువారు పూనుకొనవలయు ననియు సూచించిరి + +కొన్ని సంవత్సరముల నుండి ఆంధ్రులు రాజకీయ విషయములందే పాల్గొనుచున్నారు కాని సాంఘిక, వాఙ్మయాభివృద్ధి కొరకు శ్రద్ధ వహించుట లేదు. అందుచే ఆంధ్ర మహాసభ నిర్వీర్యమయినది ప్రతి సంవత్సరము +సమావేశములు జరుగుచున్నవి, కాని కార్యాచరణలేదు. గత సంవత్సరము మద్దూరి అన్నపూర్ణయ్యగారు కార్యదర్శిగా నియమింపబడుటచే వారు కొంతవరకు మహాసభా తీర్మానములు ఆచరణకు దెచ్చుటకై ప్రయత్నించిరి ముఖ్యముగా కార్యదీక్ష కావలసియున్నది కనుక స్థాయి సంఘము చేయవలసిన పని యెంతేని గలదు + +ఆంధ్ర మహాసభ అన్ని ప్రాంతములలో నున్న ఆంధ్రుల అభివృద్ధికొరకు ప్రయత్నింపవలయును రాజకీయ విషయములలో ఒక ప్రాంతము వారికి వేరొక ప్రాంతము వారికిని భేదమున్నను సాంఘిక, ఆర్ధిక విషయములలో భేదము వుండజాలదు ఈ సభ చెన్న రాజధానిలోని ఆంధ్రుల కొరకే ప్రయత్నించినచో అందు విశేషమేమి? ఆంధ్ర దేశములోని కొన్ని ప్రాంతములవారు విద్యాది విషయములలో వెనుకబడి యుండవచ్చును అంత మాత్రమున అట్టి వారిని వేరుపరచుటకు వీలువుండదు వారి అభివృద్ధికి కూడ మార్గము చూపుచుండవలయును అపుడే ఆంధ్ర మహాసభ యనిన ఏ ప్రాంతములో నుండు ఆంధ్రుల కయినను గౌరవోత్సాహములు కలుగును. సభానామము, ఉద్దేశము సార్థకమగును. మహాసభవారు ఈ విషయమున శ్రద్ద వహించెదరా? \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0070.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f0eba2c5bf3f078e416a9d77f9faef637cc81e0f --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0070.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కాంగ్రెసు కర్తవ్యము

+ +28-12-1927

+ +భారతదేశ స్వరాజ్య సమరమున 1928 వ సంవత్సరము యొక్క ప్రాముఖ్యత నిర్ణయింప నేటి దేశీయ మహాసభ యొక్క బాధ్యతయై యున్నది 1927 వ సంవత్సరమున 'స్వదేశి' ఉద్యమము ప్రారంభమయ్యెను 1914 వ +'హోము రూలు' ప్రచారము రగుల్కొనెను 1921 వ అసహాయోద్యమము ప్రబలెను ఈ జాతీయ ఝంఝా మారుతములు సక్రమమగు పదముల వీచునటుల బోధించి శాసించి కాంగ్రెసు వన్నె కెక్కినది. 1928 వ సంవత్సరము కూడ నొక సంధిసమయము భారతవర్ష స్వరాజ్యార్హత నిర్ణయింప సైమను కమీషను వచ్చుచున్నది గత భారతదేశ స్వాతంత్ర్య సౌభాగ్యమో లేక దాస్య దౌర్భాగ్యమో నేడు పరిష్కారము కాగలదు. ఈ పరిష్కారము శుభ ప్రదముగ జరుపుట నేటి కాంగ్రెసు కర్తవ్యము. + +సైమను కమీషను పట్ల భారతీయులు ఎట్లు ప్రవర్తింపవలెను? సహకారమా ? బహిష్కారమా? ఇది ప్రస్తుతపు ముఖ్య సమస్య కొందరొక పద్ధతియు మరి కొందరు వేరొక పద్ధతియును అవలంబించిన దేశమునకు అనర్ధము.అన్ని సంఘములు తమ శక్తులొకచో క్రోడీకరించి, ఏక దీక్షతో, దేశ విముక్తి కై పాటుబడిన గాని లాభము లేదు. ఇట్లు ఈ సంఘములకు మైత్రిని, ఐకమత్యమును, కార్యదీక్షయు నొసగుట కాంగ్రెసు విధియైయున్నది. సాంఘిక స్పర్థలు, రాజకీయ కక్షలు, మతవైషమ్యములు వీటి నన్నిటిని మ్రింగివేయగల దేశభక్తి ప్రతిమనుజుని హృదయములోను +కాంగ్రెసు నెలకొల్పి ప్రజ్వలింపవలెను. + +కేవలము తీర్మానములు వలన లాభములేదు. ఆ తీర్మానములు వలన లాభములేదు. ఆ తీర్మానములు కార్య రూపముగ పరిణమింపవలెను. ఆశయముల పై కంటె సాధనములపై నెక్కుడు లక్ష్యముంచవలెను అప్పుడే ఈ సమావేశములకు, చర్చలకు ప్రయోజనము వుండగలదు ప్రస్తుతము సమావేశ మయిన దేశీయ మహాసభ యీ ఐకమత్యము నొనగూర్చి, జాతీయాభిమానము పురిగొల్పి, సక్రమ సాధన సంపత్తి నొసగి, దేశవిముక్తికి కారణభూత +మగుగాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0077.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cc2312ff259380d496710f022ead1f27fc82c26c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0077.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +లను, తగిన ఆర్థిక సౌకర్యముల నొసగవలెనని కోరునది కేవలము అస్పష్టముగ, ప్రయోజన హీనముగ, విద్య కావలెనని ఉపన్యాసములిచ్చి తనివిజెందక యా కోరిక కార్య రూపముగ ఫలవంతమగుటకు గాను ప్రభుత్వమును హెచ్చరించుట సమంజసము. స్థాయి సంఘము వారీ తీర్మానమును అనుసరించి విద్యాశాఖాధికారులకు ఒత్తిడి కలుగజేసినచో మంగళకరమగు ఫలితములు బడయవచ్చును. + +ఈ సందర్భమున భోపాలు మహారాణి గారి సూచన యెంతయు బొగడ దగియున్నది ప్రభుత్వము వారు పూనుకొనిన వరకు చేతులు ముడుచుకొని వేచియుండుట యుక్తము కాదు. అదియునుంగాక భారత ప్రజలు కడుపేదవారు. +సగటున ఒక్కొక్కరికి నెలకు రూ.2-8-0 మాత్రమే ఆదాయమని గమనించవలెను. ఇట్టి తఱి, ప్రతి గృహస్థును తమ బిడ్డల విద్య గూర్చి తగినంత ధనము వెచ్చింపలేడుగదా! ఇట్టి నిరుపేదల కొరకు ఒక మంచి పద్ధతిని మహారాణి గారు సూచించియున్నారు. విద్యావతి యగు ప్రతి స్త్రీయును తన తీరుబడి కాలములో కొంత సమయమీ బీద బిడ్డల బోధనకై వినియోగించినచో దేశమునకు అమూల్యమగు సేవచేసిన వారగుదురు. దీని వలన దీని వలన ప్రస్తుతపు పాఠశాలల కొరతయు, ఉపాధ్యాయుల కొరతయు కొంత వరకు దీరును + +స్త్రీ విద్యా నిరూపణ గూర్చి జరిగిన చర్చ కొనియాడదగిన రెండవ విషయము. నేటి బాలికల విద్యావిధానము, బాలుర విద్యావిధానమునే అనుకరించి యున్నది ఇది సరియయిన పద్దతి కాదు దీని వలన స్త్రీ విద్య యొక్క ముఖ్యాశయములు విఫలమయి పోవుచున్నవి శారీరక, మానసిక, నైతికాభివృద్ధికి దోడ్పడునది విద్య పురుషుల ప్రయత్నములకు చేదోడు వాదోడుగ నుండి, కష్ట సమయములలో నాదరణ నొసగుచు, గృహమును శాంతి సుఖధామముగ చేయుటకుగాను విజ్ఞాన వికాసము నొసగుట స్త్రీ విద్య యొక్క ముఖ్యాశయము. పురుషుల కొరకు ఏర్పరచబడిన విద్యా విధానమును అనుసరించి యుండినచో, స్త్రీ విద్య యీ ఆశయమును పూర్తిచేయజాలదు అట్టి విద్య నిష్ఫలము. + +స్త్రీల యవసరములు వేరు. వానిని గుర్తెరిగి తదను గుణ్యముగ విద్య గరుపవలెను. అనుదిన జీవనమున కుపయోగపడునటుల గృహమేధి అర్థ \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0078.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a50d829dc2ba7a8bc72cf6faaafb40a337003e21 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0078.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +శాస్త్రము, (Domestic Economy) ఆరోగ్య సూత్రములు, చేతి పనులు మున్నగునవి వీరికి తప్పక గరుపవలెను తదుపరి కళలు, శాస్త్రములు మొదలుగా గల ఉన్నత విద్యలు వలయువారు అభ్యసించుటకయి ప్రత్యేకముగ ఏర్పాటులు చేయవచ్చును విద్యా విధానములో ఇండియా నేడొక మార్గ సంధిని జేరి యున్నది. ఇక మీదట స్త్రీలు ఏ మార్గము నవలంబించవలెనో నిశ్చయించునెడ పై విషయమును శ్రద్ధతో గమమనించవలెను. + +ఇక మూడవ విషయము ఉపాధ్యాయినుల ఆవశ్యకత బోధకులు (Teachers) సభ్యతా సూత్రధారులు. ఏ జాతి ప్రతిభయైనను వీరి కృషి ఫలితమే చిన్న పిల్లల బోధనకు పురుషులకంటె స్త్రీల నియోగించుట శ్రేష్ఠము. శాంతి, సహనము, సానుభూతి వీరియందు ఎక్కువ అందుచే చిన్నపిల్లల మనోవైఖరిని గ్రహించుట యందును, తదనుగుణ్యముగ బోధించి పాఠముల నచ్చ జెప్పుటయందును వీరు విజయవంతులుగ నుందురు. ఈ యవసరమును, బాలికా పాఠశాలల యవసరములను, పూర్తిజేయుట కెందరో సుశిక్షితులగు ఉపాధ్యాయినులు కావలసియున్నారు ఒక స్త్రీ కేవలము పరిజ్ఞానమున్నంతమాత్రముననే సద్బోధకురాలు కానేరదు. దీర్ఘ దృష్టి, స్వార్థ త్యాగము, వృత్తియందు శ్రద్ధా భక్తులు, కలిగియుండవలెను. విద్యా బోధన అత్యుత్తమ వృత్తి యనియు దాని +నవలంబించుట గౌరవ ప్రదమనియు ప్రతి బోధకురాలును నమ్మి కార్యమునకు ఉపక్రమించవలెను అప్పుడే వారి కృషి దివ్యమగు ఫలితములకు కారణమగును. ఈ ఉన్నత పదవిని స్వీకరించుటకు ఉత్తమ తరగతుల స్త్రీలు పూనుకొనవలెను. ఈ వృత్తి యెడ నేడుగల తూష్ణీం భావము మాని, భక్తి మర్యాదలతో జూచి, బోధకులకు సౌకర్యములు కలిగించుచు, ప్రోత్సాహము నొసగిన గాని ఈ అవసరము పూర్తి కాజాలదు. అంతవరకు విద్యా వ్యాప్తికి నిరోధము కలుగుచునే యుండును. కాన ఈ బోధకుల శిక్షణ కొరకు ప్రభుత్వము వారు బోధనాలయముల స్థాపించు నటుల స్త్రీ విద్యా సంఘము వారు ఒత్తిడి కలిగించవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0079.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c7dca833e9ad894dd62e58fa244d6dcdfe04e3bc --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0079.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మూడవ తరగతి ప్రయాణికులు

+ +3 - 3 - 1928

+ +ఉన్నవారి కందరు బెట్టుదురు అయ్య పెట్టును, అమ్మ పెట్టును, బంధువులు పెట్టుదురు, మిత్రులు పెట్టుదురు, తుదకు ప్రభువువారు కూడా పరామర్శింతురు కాని లేనివారిని అడుగు దిక్కులేరు. వారు నోరు విడిచి వేడినను విను +దాతలు లేరు. ప్రభుత్వము మూడవ తరగతి రైల్వే ప్రయాణీకుల పట్ల అవలంబించు కార్యఫణతి కూడ నిట్లేవున్నది. + +మూడవ తరగతి ప్రయాణికుల ఇబ్బందులు మూడుగా విభజింపవచ్చును. అందు మొదటిది రైల్వే చార్జీలు. గత దశ సంవత్సరములలో రైల్వే చార్జీలు క్రమక్రమముగా హెచ్చిపోయెను. ఇది ప్రయాణీకులకు, ముఖ్యముగా మూడవ +తరగతి ప్రయాణికుల కెంతయో కష్టము కలిగించెను ఫ్రాన్సు, జర్మనీ ఇంగ్లండు మున్నగు దేశములకంటె మన దేశమెంతయో పేదది. మన దేశమున సుమారు 10 కోట్ల మంది తిండిలేక మలమల మాడుచున్నారని మొన్న మొన్ననే శాసన సభలో లాలా లజపతిరాయి గారు ప్రకటించిరి అయినను యూరోపు దేశములన్నిటిలో కంటె మన దేశమున రైల్వేలో సౌకర్యములు తక్కువగనున్నను, చార్జీలు మాత్రము ఎక్కువగ నున్నవి ఇది మన దురదృష్టము. కానీ ప్రభుత్వము వారి కష్టమును తొలగించుటకు ప్రయత్నింప కుండుట శోచనీయము 1927-28 సంవత్సరమున రైల్వేవలన 12 కోట్ల 75 లక్షల రూపాయలు లాభము కలిగినది. ఇది పూర్వపు వత్సరము కంటె 3 కోట్ల 75 లక్షలు అధికము. అందుచే నార్తు వెస్టర్ను, ఈస్టు ఇండియను, గ్రేటు ఇండియను పెనిన్సులారు రైల్వేలలో చార్జీలు కొంతవరకు తగ్గింతురట తక్కిన రైల్వే కంపెనీలతో చార్జీలను తగ్గింప ఉత్తర ప్రత్యుత్తరములు మాత్రము జరిపెదరట. కానీ ఈ ఉత్తరములవలన నెట్టి లాభమును గలుగదు ప్రభుత్వమువారు పట్టుదలతో వీటి విషయమై శ్రద్ధ వహించి కంపెనీల వారికి ఒత్తిడి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0084.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ad1c9aab7f7cb2fa0d256ecf1d46b0b4ff679ea --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0084.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +జంకుచు ముందు కింకొక దాటువేసెను గత నెలలో హరవిలాస శారదగారు 18 ఏండ్లలోపల బాలురకును, 14 ఏండ్లలోపల బాలికలకును వివాహము చేయుట న్యాయవిరుద్ధమనియు, దండనీయమనియు ప్రతిపాదింప అది సభ వారిచే యంగీకరింప బడెను. ఇది దేశీయుల యభిప్రాయము కొరకై త్వరలో ప్రకటింపబడును. అన్ని ప్రాంతములవారును దీనికి ప్రోద్బల మొసగి హిందూ సంఘమును తేజోవంతముగ జేయుదురని నమ్ముచున్నాము + +పరిపూర్ణముగ అంగవికాసము నొందని బాలికలను సంరక్షించుటకై యింతకుముందే వివిధ దేశీయ సంస్థానములలో శాసనములు గలవు. బరోడాలో బాలురకు 18 లోపలను, బాలికలకు 14 లోపలను వివాహములు నిషేధించి యున్నారు కాశ్మీరములో కూడ నిట్టి శాసనమే విధింపబడి యున్నది. కొండాల్ కోట, మైసూరు, ఇందూ సంస్థానములలో నిట్టి చట్టములే కలవు. రాజకోట సంస్థానములో రెండు నెలల క్రిందటనే బాలికలకు 15 ను బాలురకు 19 ను వివాహ యోగ్యవయస్సుగ శాసింపబడెను ఇట్లీ సంఘసంస్కార విషయమున దేశీయ సంస్థానములు ముందంజ వేయుచుండుట ప్రశంసార్హము + +నిజాం రాష్ట్రమునకు కూడ బాల్యవివాహనిషేధ శాసనమొకటి అత్యవసరము, మన రాష్ట్రములో వేయింటికి 500 బాలికలకు 15 సం॥ లోపలనే వివాహము జరుగుచున్నది అందుచే బాలవితంతువుల సంఖ్య కూడ ప్రబలముగ +నున్నది మొత్తము మనరాష్ట్రములో పదిన్నర లక్షల విధవలు గలరు వీరిలో సుమారు 4 లక్షల మంది 15 సంవత్సరము లోపువారే. కాబట్టి స్థానిక స్త్రీసంఘములొక బాల్య వివాహనిషేధ సంస్థ నేర్పాటు చేసి, ఢిల్లీలో నుండి మహారాణిగారిచే స్థాపింపబడిన కేంద్ర సంఘముతో సంబంధము లేర్పరచుకొని, ప్రజలలోనీ విషయమయి ప్రచారము సలిపి, నిజాము ప్రభుత్వము వారికి మహాజరులంపి, ఈ దురాచారమును మాన్ప బ్రయత్నింతురని హెచ్చరించు చున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0092.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0092.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7bd8533e40fee92725205bdff0aa45d6cee7fc5e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0092.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కాని రాష్ట్రవాసులలో నిట్టి మనోసంస్కార మింకను జరుగలేదు. రాష్ట్రపు సంస్కార మహాసభ యొకటి యున్నను దాని కార్యక్రమ మంతయు హిందీలోనో, మహారాష్ట్రముననో జరుగుచుండుటచే దాని గూర్చి యాంధ్రులలో +నుత్సాహము ప్రబలుటలేదు ఆ సభా తీర్మానములు పామర జనులకు తెలియుట లేదు అందుచే ఆంధ్రజన ప్రజాభిప్రాయ మొకటి (Public opinion) కలుగుట లేదు దీనివలన సంస్కార సూత్రము లామోదించువారు సహితము, తదనుగుణముగ ప్రవర్తించుటలేదు. అందుచే రాష్ట్రీయాంధ్రులలో సంస్కార సూత్రములను వెదజల్లుటకొక సంస్కార సభ యవసరము అందు జరిగెడు తీర్మానములు ఆంధ్ర లోకమంతటికిని వెల్లడియగును. ఆ తీర్మానములకు ప్రజాభిప్రాయ ప్రోద్బలముండును గానవాని నమలు జరుపు యాంధ్రు లందరికిని తప్పనిసరి +యగును + +మూడవది ఆంధ్ర యువక మహాసభ ఆంధ్రుల భావ్యోన్నతి వీరి పైననే యాధారపడి యున్నది. నేటి యువకులే రేపటి పౌరులు. సంఘ దురాచారముల నడుగంట వలెనన్నను, వాఙ్మయము నవీన కళలతో శోభించవలెనన్నను, +ఆంధ్రజాతి శక్తిమంతమై, సారవంతమై, ఆత్మవిశ్వాసము, స్వాతంత్ర్య దీక్ష, దేశభక్తిగలిగి పేరు గాంచవలెనన్న యువకులే నడుముగట్టి కార్యరంగమున కురకవలెను ఈ బాధ్యతను తెలిసికొనుటకును, సాధనములలు యుటకుగాను, రాష్ట్రీయాంధ్ర యువకుల సభ యొకటి గావలసి యున్నది + +ఈ సభలను వైభవముతో జరుపుటకు సమయము చాలినంత లేదు అయినను నిరుత్సాహపడక పట్టుదలతో పని జేసినచో సభలు విజయవంతముగ మాత్రము జరుగకపోవు హైద్రాబాదు యువకమండలి వారివిషయమై ప్రబల +యత్నములను సలుపుచునేయున్నారు. సూర్యాపేటాహ్వాన సంఘమువారు శ్రద్దవహించిన చాలును మండలి సహాకారముగాని, శక్తివంచనలేక కృషి సల్పినచో తప్పక జయము చేకూరును ఈ సభలవలన రాష్ట్రీయాంధ్రులలో నొక నూతన చైతన్యము గలుగునని మా దృడనమ్మకము కాబట్టి ఆహ్వానసంఘమువారు సంశయములను వెనుకకు ద్రోసి, వెంటనే కార్యసాధనమునకు పూనుకొందురని హెచ్చరించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0093.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c61ca7e0b9c8af1caaf833aab044175c5d9935f0 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0093.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కీర్తిశేషులైన ఆంధ్రరత్న దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్య గారు

+ +20 - 6 - 1928

+ +ఆంధ్రరత్న దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యగారి అకాల మరణముచేత ఆంధ్రదేశము అత్యుత్తముండును, స్వార్థత్యాగియు, సాటిలేని ప్రజ్ఞావంతుడును నగు నొక సత్పుత్రుని గోలుపోయినదనుట నిర్వివాదాంశము. వీరు హిందూ దేశమందును, ఆంగ్లదేశమందును, ఉత్తమ విద్య నభ్యసించి, ఆంగ్ల విశ్వవిద్యాలయములో గొప్పదగు పట్టమును బొంది, మాతృదేశమునకు వచ్చి తమ ప్రజ్ఞా విశేషమును మొదటి బందరులోని ఆంధ్ర జాతీయ కళాశాల యొక్క +సేవయందును, తరువాత భారత దేశోభ్యుదయమున కత్యంతావసరముగ నుండిన ఆ సహాయోద్యమునందును ఉపయోగించిరి. గాంధీ మహాత్మునిచే ప్రతిపాదింపబడిన పవిత్రోద్యమము, హిందూదేశమును కాశ్మీరము నుండి +కన్యాకుమారి వరకును, సింధు ప్రాంతము నుండి బర్మా వరకును ఉత్సాహముతో ఉఱ్ఱూత లూపుచుండిన ఆ దినములలో - ఎంతటి పిరికివానినైనను శాంతునిగను ఎంతటి మితభాషినైనను వక్తగను, ఎంతటి తీవ్ర స్వభావము కలవానినైనను శాంతునిగను మార్చిన ఆ దినములలో- ఆంధ్ర దేశమున మన ఆంధ్ర రత్నము ప్రదర్శించిన సామర్ధ్యము అనన్య సామాన్యమని వక్కాణించగలము మన ఆంధ్రరత్నము మూలముననే కదా చీరాల పేరాలలోని ప్రజలు రవి యస్తమింపని సామ్రాజ్యము వశమునగల ఆంగ్ల ప్రభుత్వమును కొంతవరకు భయ విస్మయాకుల చిత్తముగా నొనర్చి, అసహాయోద్యమ చరిత్రమున ఆ జరామరమగు నొక యధ్యాయమును కల్పించినది 31 మార్చి 1921 నాడు అఖిల భారత జాతీయ సభోప సంఘము బెజవాడయందు సమావేశమై, భారతవర్షము నుద్ధరింప కంకణబద్ధులైన మహానాయకుల యెదుటను, లక్షకు మించి కూడిన ఆంధ్ర ప్రజాసమ్ముఖమునను, దేశ బంధు చిత్తరంజనుదాసు, "చీరాలకు నేటి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0094.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9abdde6c556f902ff5f983e1b1137ca1789554a6 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0094.txt @@ -0,0 +1 @@ +దినము గవర్నరు లార్డు పెంట్లండా? కాడు కాడు! దుగ్గిరాల గోపాలకృష్ణయ్యయే"యని ఉచ్చెస్వసనమున చేసిన ప్రకటనము, అచ్చటినుండి ఆ యానందమును కొంత యనుభవించిన వారికిప్పటికిని తలచుకొనినప్పుడు చెవులందు ప్రతిధ్వనించుచున్నది! ఇట్టి నాయక వర్యుడు ఇంకను చేయవలసిన కార్యము ఎంతయో యుండ యశః కాయుడగుట భారత వర్షీయులను, అందు ముఖ్యముగా ఏ ప్రాంతమందున్న వారైనను సరే ఆంధ్రులందరును దుఃఖ సముద్రమున ముంచుననుట నిక్కము. పరమేశ్వరుడే ఆంధ్ర సోదరుని యాత్మకు శాంతిని, వారి కుటుంబమునకు ధైర్యమును ప్రసాదించుగాక ! ఆంధ్ర దేశమున నిట్టి స్వార్ధత్యాగులు పెక్కుమంది జనించి భారత వర్షాభ్యుదయమునకై ప్రయత్నింతురు గాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0095.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..374d2ae17b8ba63692a881b439cf8b71e75974c2 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0095.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +సంస్థానాధీశులు

+ +10 - 10 - 1928

+ +బట్లరు కమిటి నియామకము వలన స్వదేశ సంస్థానాధీశులలో అలజడి కలిగినది. వారు తమ నిరంకుశ పరిపాలనము నిలుపుకొనుటకై తీవ్రముగా ప్రయత్నించుచున్నారు లండను నగరముననున్న సంస్థానాధీశులకు న్యాయవాద ప్రముఖులు తోడ్పడుచున్నారు బ్రిటిషు పత్రికలు, ఆంగ్లో హైందవ పత్రికలు, వారి ఆశయములను బలపరచుచున్నవి ఈ పత్రికల యుద్దేశము భారతీయుల స్వతంత్ర్యోద్యమమున కడ్డు దగులుటయే కదా! వీరి ప్రధాన న్యాయవాదులగు సర్ లెస్లీ స్కాంటుగారి యభిప్రాయము లెట్టివో ప్రపంచమునకు తెలసినవి. వారి ఆలోచనానుసారము మన సంస్థానాధీశులకు మెలంగుచు హిందు స్థానమునకు కళంక మాపాదించుటకై పూనుకొనుచున్నారు + +బట్లరు కమిటీ వారి నెల 15 వ తేది విచారణ ప్రారంభించెదరు సంస్థానాధీశులు తమ కోర్కెలు న్యాయవాదుల ద్వారా తెలిపెదరు అయినను కమిటీవారు సంస్థానములందలి ప్రజల యొక్క అభిప్రాయమును వినుటకై నిరాకరించుట శోచనీయము ఇటులగుచో వీరి మొఱ లాలపించు వారెవరు? వీరి యిబ్బందులు తీర్చువారెవరు? కొందఱు సంస్థానాధీశులు తమ ప్రజలను తీరని యిక్కట్టులు కలిగించుచున్నారు కొన్ని చోట్ల పన్నుల భారమధికముగానున్నది. స్వదేశ సంస్థానములయందు విద్యాభివృద్ధి లేదు వాక్స్వాతంత్ర్యము ముద్రణ స్వాతంత్ర్యము లేదు. ఇట్టి విషమ పరిస్థితులు సంస్థానములందున్న బట్లరు కమిటీవారు జోక్యము కలిగించుకొనకుండుటేలనో తెలియకున్నది + +నెహ్రూ సంఘము వారు సంస్థానముల సమస్య అనుకూలముగా నిర్ణయించిరి. దాని వలన సంస్థానాధీశులకే పెక్కు లాభములు కాగలవు కాని సంస్థానములందలి ప్రజలకు గాదు. అయినను వారు భారత ప్రభుత్వమునకు +లొంగియుండుట తమకవమానకరమని భావించుచున్నారు. సర్ లెస్లీస్కాటు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0104.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..376422c2e8cb40e9f2895833fa7cce9ea447c256 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0104.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పై గ్రామముల ప్రజలు క్రింది యుద్యోగస్తుల ----- నీదౌర్జన్యముల గూర్చి మొఱపెట్టుకొనిన మీదట కొంత చర్యను పోలిన అధికారులు జరిపి తరువాత ఉపేక్షవహించిరని విజ్ఞప్తివలన తెలియుచున్నది ఇట్టి విచారణ మేమి' ఇటీవల మహాఘనత వహించిన మన ప్రభువుగారు ఒక ఫర్మాణ జారీ చేసియుండిరి దానిలో క్రింది యధికారులు గ్రామములలోని మత కక్షలలో ఏదో యొకవైపుచేరి రెండవ పక్షము వారికి అన్యాయము కలుగచేయు చున్నట్టు సూచన చేయబడినది. ఆది మహమ్మదీయ యధికారుల విషయమేమో యని తలంచితిమి. ప్రభుత్వాధికారులలో చాల మంది దాదాపుగా నందరును మహుమ్మదీయులేయగుటవలన - హిందూ మహమ్మదీయ మతముల వారికి కక్షలు వచ్చినప్పుడు అధికారులు మహుమ్మదీయుల పక్షము వహించుచు హిందూ ప్రజల కన్యాయము చేసియుండుటను మన ప్రభువుగారు ఫర్మానులో సూచించి యుందురనుట నిశ్చయము, కాని ఆర్మూరు తాలూకాలోని పైసంగతులకు అట్టికారణము కూడ కనుపడదు. + +ఎట్లయిననేమి, విజ్ఞప్తిలోని వార్తలు సత్యములే యైనచో - అవి కొంతవరకైన సత్యములే యైయుండవచ్చును ప్రభుత్వాధికారులు తక్షణమే విచారించి ప్రజలకు నెమ్మది కలిగించుట యవసరము. హిందూ ప్రజలు ఈ రాష్ట్రమున సంఖ్యలో అందరిని మించినవారము, ప్రభుత్వాధికారమునందు ప్రాముఖ్యతలేని కారణముననో మరే దౌర్బల్యము వలననో, ఎప్పుడు నిస్సహాయత్వమును ప్రకటించుకొనుట సంభవించు చున్నది. ఇది చాల సంతాపకరము . + +పోలీసుమంత్రి గారగు కర్నలు ట్రెంచిగారు ఆంగ్లులు. క్రైస్తవ మతస్థులు సర్వసమత్వమును కోరు స్వభావము కలవారు. ప్రభుత్వ సభలో మెంబరులు. ప్రస్తుత విజ్ఞప్తిలోని చిక్కులను తొలగించి జనులందు నమ్మకమును, నెమ్మదిని వ్యాపింపజేసి, పరమతస్థుల దుండగములను అణుగునట్లొనర్చుట వారి విధియైయున్నది తక్షణమే ప్రభుత్వమువారు తమ విధిని నెరవేర్చుదురు గాక! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0112.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..549bd76ea012e9cb09ea8a7c9bd5c20d6cc8436b --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0112.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +రామప్ప దేవాలయము

+ +9-7-1930

+ +ఓరుగల్లులోని రామప్ప దేవాలయము పునర్నిర్మాణము గూర్చి నైజాము ప్రభుత్వము వారు పదునాలుగువేల రూపాయల విరాళము నొసంగుట వేరుచో ప్రకటింపబడిన వార్తలవలన తెలియును ఈ దేవాలయములు ములుగు తాలూకా పాలము పట్టు అను నొక గ్రామమునకు రెండుమైళ్ళు దూరమున మహదరణ్యములో గలవు. పిల్లల మర్రి, నాగులపాడు, పానగల్లు దేవాలయములకన్నను నీ దేవాలయముల శిల్పము మిగుల మనోహరముగానున్నది. పదునొకొండవ శతాబ్దమునాటి యాంధ్రుల శిల్పమును జూడదలతుమేని రామప్ప గుడి యందు మూర్తీభవించియున్నది. అచట గల శిలా శాసనముల వలస నీ యాలయము రుద్రదేవుని యనంతరము గణపతి రాజ్యారంభమున రేచర్ల గోత్రేయుడగు రుద్రసేనానిచే గట్టబడినటులందెలియుచున్నది. + +చరిత్రాంశములతో నిండియున్న నిట్టి ప్రదేశమును కాపాడుటకు తలపెట్టిన ప్రభుత్వము వారిని మేమెంతేనియు నభినందించుచు, ఇట్టులే ఇతర ప్రాంతములందున్న ప్రదేశముల కాపాడ సలహానిచ్చుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0114.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b91c992f17526665bceb0a6b362fc76d3280dbec --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0114.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ప్రభుత్వమింత ఖర్చు పెట్టుచున్నను ఉరుదూ తెనుగు నిఘంటుకు మాత్ర మొక్క పైసా కూడ యిచ్చుటకు బుద్ధి పుట్టలేదు. ఎవరి సహాయము లేకయె స్వయముగా ఏండ్ల పర్యంతము కష్టించి యుత్తమ పద్ధతిపై మనరాష్ట్ర నివాసి +యగు కొండల్‌రావుగారు అను ఆంధ్రుడు ఉరుదూ తెనుగు నిఘంటువును వ్రాసి ముద్రించుటకై ప్రభుత్వ సహాయము కోరగా నతనికేమియు దొరకకపోయెను. బహుశః ఇది నిఘంటువు ఉరుదూ భాషకు లేక ఉరుదూ మాట్లాడు వారికి లాభకారి కాదేమో! + +ఇంతియకాక మేము శ్రీమంతు రాజారాజేశ్వరరావు బహద్దురు దోమకొండ సంస్థానాధీశులు కేవలము నిఘంటువేకాక ఉర్దూ సర్వస్వమే(Encyclo Paedia) వ్రాసియున్నారు వారు వ్రాసి యుంచిన నిఘంటు గ్రంధము లొక రెండెడ్ల బండి మోతకు తక్కువ కావు అది మేముచూచి చాల ఆశ్చర్యపడి యున్నాము. మౌల్వీ గారికి పునః పరిశ్రమ లేకుండ శ్రీమంతు రాజాగారే వ్రాసి యున్నారు కావున ప్రభుత్వము వారు శ్రీరాజులుగారి యనుమతి పొంది వారి గ్రంధమును +అవసరముండిన మౌల్వీ గారితో పరిశోధన చేయించి ముద్రించుట యుక్తముగా దోచుచున్నది. ప్రజల ద్రవ్యము విశేషముగా నీపద్ధతి వలన వ్యయము కాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0115.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6330c483d96ae2f1e764d45d8a916810e87568a5 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0115.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +మహాత్మజీ జన్మదినం

+ +20 - 9 - 1930

+ +మహాపురుషుల జీవితములు సాధారణ ప్రజల కాదర్శప్రాయములు, ప్రజలు వర్థంతులు జరిపి మహాపురుషుల గౌరవింతురు భారతదేశమున నీ యాచారము పూర్వకాలము నుండి వచ్చుచున్నది శంకరాచార్య, రామానుజాచార్య మున్నగు మతాచార్యుల యొక్కయు రామ, కృష్ణ మున్నగు పురాణకాల పురుషుల యొక్కయు జయంతులు భారతదేశమందంతటను, ఇప్పటికిని జరుపబడుచున్నవి. + +ప్రపంచమందంతటను ప్రఖ్యాతి గాంచినట్టియు అహింసా సిద్ధాంతముచే జయము పొందవచ్చుననియు చాటిన మోహనదాసు కరంచంద్ గాంధీగారి 62వ జన్మదినము నిన్న తటస్థించినది వీరు వృద్ధులైనను యువకోత్సాహముతో భారతదేశ స్వాతంత్ర్యమునకు తీవ్రమైన కృషి సలుపుచుండుటచే ప్రపంచమునందన్ని దేశములవారు ముగ్ధులగుచున్నారు వీరి శాంతి సందేశమున కన్ని జాతులవారును జోహారు లొసగుచున్నారు. యుద్ధము వలన విసిగిన పాశ్చాత్యులు వీరి విధాన మవలంబించుటకు కుతూహలపడుచున్నారు కొందరు పాశ్చాత్య మతాచార్యులు +గాంధీజీ క్రీస్తు అవతారమని కీర్తించుచున్నారు + +గాంధీజీ దక్షిణాఫ్రికాయందును, భారతదేశమునందును, చేసిన త్యాగ మపారము తమ సర్వస్వమును దేశమున కర్పించిరి తుదకు భారత స్వాతంత్ర్యమునకు తమ ప్రాణముల కూడ నర్పింపయున్నారు. ఈ యుత్కృష్ట పురుషుడు, నిరాండంబరజీవి, త్యాగి, యోగి యొక్క జీవితము ప్రపంచమునందలి అన్నిదేశముల వారికిని, అన్నిజాతుల వారికిని, ఆదర్శప్రాయముగ నున్నది వీరి శాంతి సందేశము వలన ప్రపంచములో ముందు యుద్ధభయ ముండజాలదు, సర్వేశ్వరుడు వీరికి ఆయురారోగ్యముల నొసగి, భారత స్వాతంత్ర్యమునకు పాటుబడుటకు సహాయపడుగాత! \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0120.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66c93178195bf2313701e41a02a5f21e33233f91 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0120.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మనరాష్ట్రములోని ఉన్నత న్యాయ సభ యొక్క ప్రధాన న్యాయాధీశులు అనేక పర్యాయములు గష్తీల ద్వారాను, ఆహకాయుల మూలమునను నిందితుల యొక్క వాఙ్మూలములను వారి మాతృభాష యందే రికార్డుచేయవలెనని నియమ మేర్పరచియున్నారు ఇట్లు జరుపుటకు వీలులేనిచో భాషాంతరీకరణ మొనర్చుటలో చాలా జాగ్రత్త వహింపవలెనని హెచ్చరించియున్నారు. ఈ విషయమునందెంత వరకు శ్రద్ధవహింపబడుచున్నదో సృష్టమే. అదాలతులతో సంబంధము గల వారందరునునైక కంఠముతో నీ విషయమున అదాలతు పని, వ్యవస్థ ప్రయోజనకారిగా లేదని చెప్పగలరు. ఈ విషయము ముఖ్యమైనదని వాదించుటకు మేము వెనుదీయము కాని ఇంతకంటె నెక్కువ లోపము గనబడుచున్నందున "ఉత్తముండకంటె అత్తముండమేలు" అని మాత్రము చెప్పవలసి +వచ్చుచున్నది + +మనరాష్ట్రములోని దివానీ భాగమునందు గౌరవన్యాయాధిపతులకు మూడవ దర్జా అధికారములు గలవు. మున్సిపులకు ఫౌజ్దారీలో జిల్లామెజిస్ట్రేటు యొక్కయు, దివానీలో 1000 రూ. అభియోగములను విచారించు అధికారములు గలవు. బ్రిటిషు ఇండియా కంటె ఈ విషయమున మనమెంతో ముందున్నాము మన తాలూకాలలో నుండు ప్రతి యొక్కనికిని అన్నిటికంటె నెక్కువయైన న్యాయస్థానము నుండి న్యాయము బడయు సౌకర్యమున్నది కానినిట్లు నిర్భయముగా చెప్పుటకు హృదయకంపముగలుగుచున్నది. ఏలననగా మనము నిజమైన న్యాయమును బడయుట లేదు. ఇందుకు ముఖ్యమైన కారణమునరయుదము గొప్ప అధికారములు గల మన మున్సిఫి మెజిస్ట్రేటుల వద్ద వాఙ్మూలముల నిచ్చు సాక్షులలోను, కక్షదారులలోను నెక్కువ భాగము అదాలతీ భాష దెలిసిన +వారు కారు న్యాయస్థానము (అదాలత్ )నకు దేశభాషల పరిచయము లేదు భాషాంతరీకరణమొనర్చు ఉద్యోగులు నియమింపబడియుండరు. కనుక తీర్పు చెప్పువారు తమకు తెలియని భాషలో జరుగు వ్యవహారమును నెట్లు పరిశీలించగలరు? ఈ పరిస్థితులలో “దుబాసి" (తర్జుమాపనిచేయువారు) సామాన్యముగా అదాలత్ చప్రాసీయో లేక హాజరున్న వారిలో నెవరోయైయుండిన ముఖ్యమైనట్టియు, బాధ్యతాయుతమైనట్టియు కార్యభారమును నిర్వహించి న్యాయస్థానమునకు న్యాయపరిశీలన కార్యమునందు తోడ్పడుదురు. తర్జుమాయైనను \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0121.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d068ba4b3dbb1b4c44d8bcd440d44a6d97413ff7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0121.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +మక్కికిమక్కిగాని వాడక మాటలలోగాని జరుగదు. కొన్ని వేళలందు వీరు చెప్పునదొకటి వారు చెప్పునది మరి యొకటియై యుండును కనుక సరియైన న్యాయమును బడయుట మిక్కిలి దుస్తరమగుట సంభవించును, కనుక ఉన్నత న్యాయశాఖాధికారులీ విషయమున శ్రద్ధవహించి ఈ లోపమును తొలగించుటకు కృషి సలిపెదరని నమ్ముచునియ్యది వారి విద్యుక్త ధర్మమని హెచ్చరించుచున్నాము + +ఈ విషయమును అధికార వర్గము ఒక్క జవాబుతో తెల్పివేసెదరని మాకు తెలియును ప్రస్తుత మెట్టి యేర్పాటు చేయుటకు "గుంజాయిషు" లేదని చెప్పుటయే వారి జవాబై యుండును న్యాయము ప్రసాదింపబడుటలో నీజావాబు +తృప్తికరమైనదిగా జాలదని ప్రపంచమంతకును విదితమైయున్నది కనుక అధికార వర్గము జనసామాన్యము యొక్క అవసరమును ప్రజాభిప్రాయమును చేయూతగాగొని ప్రభుత్వము నీ విషయమున బలవంతపెట్టవలెను న్యాయశాఖా +వ్యవస్థయందు విస్పష్టముగా గానవచ్చుచున్న నీ కళంకమును దొలగించుటకు కృషిసలుపవలెను జనులు సరియైన న్యాయమును బడయవలెననుటయే మా దృష్టియందున్న విషయము. వ్యవస్థను విమర్శించి కళంకములను ఆక్షేపణ +పూర్వకముగా జూపించవలెననెడి యుద్దేశ్యమే మాత్రముగాదు. ప్రజాభిప్రాయముతో బాటు అధికార వర్గము యొక్క సహాయముతో ప్రభుత్వము వారి దృష్టినిప్పట్ల నాకర్షించుటయే మాయాశయము. కనుక లక్షల కొలది రూప్యములు +రాష్ట్రతర ప్రాంతములకై వినియోగింప బడుటయు రాష్ట్రయుల యోగక్షేమమున కత్యంతవసరమైన వ్యయమునకై గుంజాయిషు లేదనుటయు సరియైన పద్ధతిగాజాలదు కనుక ప్రభుత్వమువారీ విషయమున శ్రద్ధవహించెదరుగాత \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0126.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9acfb5549bf8a6bdd81450cb4d39ffa97d70f266 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0126.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మేము మా పత్రికా స్థాపనా కాలము నుండియు రెండంగములు దృష్టిపధమందుంచుకొని దేశీయుల సేవజేయు చున్నాము మొదటిది యాంధ్ర భాషా సేవ. రెండవది జాతికుల వివక్షత లేక నిష్పక్షపాతముగా నాంధ్రులలో సర్వశాఖలవారి యొక్క సత్వరాభివృద్ధికై పాటుపడుట. + +మన రాష్ట్రీయాంధ్రులలో విద్యావంతులమని చెప్పికొనువారిలో విశేషము వంతువారు మాతృభాషాభిమానములేని వారు అనేకులగు దొరలలో (అనగా కేవలము రెడ్లే కాదు వెలమలు, గోలకొండ వ్యాపారులు కూడ నీ దర్జాలో చేరిన +వారు) వీరిలో జాతీయత కానరాదు వీరి వేషములబట్టి యెవరును వీరిని హిందువులని చెప్పజాలరు. వీరి భాషయు తెనుగు గాదు విశేషముగా హుర్దూ భాషయందే వ్యవహారములు జరుపుచుందురు అట్టిచో నాంధ్ర పత్రికలనినవారికి +తలనొప్పి కలుగుటలో విచిత్రమేమియులేదు. మేము సర్వ శాఖలవారి యభివృద్ధికిగాను బాటుపడు విషయమునకు మా పాఠకులే సాక్షులు. + +కాలము మారుచున్నది. నవీన భావములు ప్రబలుచున్నవి. దాని కనుగుణ్యముగా మనమును మన భావములను సవరించుకొనవలెను మన సాంఘికాచారములలో ననేకములీ నవీన కాలమునకు పనికిరావు రాజకీయముగా +సహితము మనము చాల వెనుకబడియున్నాము మన రాష్ట్రములో ప్రజలకు రాజకీయాధికారములననేవో తెలియవు. ప్రపంచమందంతటను రాజకీయములు జనులకు ముఖ్య ప్రాణవాయువై యున్నవి ఏ రాజ్య వ్యవహారములు ప్రజల +యనుమతిపై నడుపబడునో యా రాజ్యమందే రాజకీయ జ్ఞాన మున్నదని చెప్పవలెను. ఏ రాజ్యమందు రాజకీయమందు ప్రజలకు ........... లేదో యా దేశపు జనులకును చెంచువారికిని చాల భేదము లేదు కావున మేము ప్రజలకును ప్రభుత్వమునకు సూచించున దేమన మన రాష్ట్రములో ప్రజల తెలివి తేటలను వృద్దికి తేవలనని వారికి మునిసిపాలిటీలలో శాసన సభలలో ప్రాతినిధ్య మొసగవలెను + +ఆంధ్రులందఱకును మా పత్రికను ప్రోత్సహించుట ధర్మమైయున్నది. ఈ రాష్ట్రమందలి యాంధ్రుల యాదరము తక్కువయగుటచేతనే అయిదు సంవత్సరములు సేవచేయు చుండిన 'నీలగిరి', 'తెనుగు' పత్రికలు గొప్ప \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0131.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..caa2111553a51c47ad20462509d13e853efdfe2e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0131.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +తీవ్రముగ జరుగ గలదని తలంచ వచ్చును ఈ రెండు మహాసభలొకసారి జరుపబడు చుండుటచే ఆంధ్ర మహాసభ ప్రాముఖ్యత తగ్గిపోవు చున్నది. ఎల్లరి దృష్టిని రాష్ట్రీయ సభయే ఆకర్షించు చున్నది స్థాయి సంఘసభ లపుడపుడు జరుగనందున దేశములో చలన మెంతమాత్రము లేకున్నది. ఇకనైనసు తీర్మానానుసారము స్థాయి సంఘము వారు ప్రతి మాసము గూడి అంధ్ర రాష్ట్ర నిర్మాణమునకు గాను తీవ్రమైన ప్రచారము చేయవలయును + +ఇంతియే గాక గుంటూరునందు మరికొన్ని మహాసభలు జరిగినవి. వీనిలో హిందీ మహాసభకు ధర్మ వీర వామన రామచంద్రనాయకుగా రధ్యక్షత వహించిరి. వీరు రాష్ట్ర భాషయగు హిందీ యావశ్యకత నిరూపించుచు భావగర్భితమైన యుపన్యాస మొసగిరి హిందీ భాషకు రాష్ట్ర భాషయగుట కన్ని విధముల అర్హతగలదని తెలిపిరి +వీరు సూచించినటుల విద్యాశాఖవారు ప్రతి పాఠశాలలో హిందీ బోధించుట కేర్పాట్లు గావించెదరని కోరుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0138.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0138.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b6eeb40267b2879f19a04992bcf7c88f9920cc98 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0138.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పరీక్షకులు విశేషముగా రాష్ట్రమునకు బయటనుండువారే యుందురు. అట్టిచో ముసల్మానులయెడ పక్షపాతమెట్లుచేయనగును. ఈయేడు సంవత్సరముల సంఖ్యలను జూచిన హిందువులు తక్కువసంఖ్యలో దరఖాస్తులిచ్చుచున్నారు. అది హిందువులతప్పే అయినను, వారిలో నెక్కు వమందినే నామకరణము +చేయుచున్నాము 16-32 లోని సంఖ్యల జూచిన 100 మంది హిందూ దరఖాస్తులలో 60 మంది నామకరణమైనది కాని...... ముసల్మాను దరఖాస్తులలో 298 మాత్రమే నామకరణమైనది పోటీ పరీక్షలోనే హిందువులు క్రిందబడి పోవుచున్నారు” + +ఇది ప్రభుత్వము వారి సమాధానము ప్రభుత్వము వారు హిందువుల విషయములో చూపించెడు ప్రేమకు మేము కృతజ్ఞులము మరియు ప్రభుత్వము వారు ప్రజల పక్షమునుండి నేవిధమైన యాక్రోశము కలిగినను వెంటనే దాని +విషయమున తమ యభిప్రాయమును వెల్లడించుట చూడ వారి ప్రజానురాగము వెల్లడియగుచున్నది అందుచేత మేము ప్రభుత్వము వారికి రెండు మూడుసూచనలు చేయసాహసించుచున్నాము పైప్రకటనలోని విషయములలోకొన్ని సమాధానములు మాకు సరిగా నచ్చలేదు నామకరణము అనునది వేరు. పరీక్షా ఫలితముగా నియామకమువేరు. నామకరణములో హిందువులనెక్కువగా తీసికొనినంతనే హిందూ విద్యార్ధులకు లాభములేదు హిందువులలో నూటికి 60కి మారుగా 95 తీసికొని ముసల్మానులలో నూటికి 5 మందినే నామకరణము చేసి రనుకొనుడు. పరీక్షా ఫలితముగా ముసల్మానులు 5 లో 4 గురిని తీసికొని హిందువులలో 95 లో నెవ్వరినిగూడ గెలిపించక యుండవచ్చును. కావున పై నామకరణ సంఖ్యలవలన లాభములేదు. మనకు కావలసినది అసలు నియామకములు + +హిందువులు నిశ్చయముగా చాలకొలది మందియే దరఖాస్తులిచ్చుచున్నారు. అది హిందువుల తప్పేయనుట కొంత నిజమను కొందాము కాని యంతయు హిందువుల తప్పుకాదు ఈ 15 - 20 ఏండ్లుగా హిందువు లెందఱు ముసల్మాను లెందరు ఎన్నుకొనబడినారు ముసల్మానులే నూటికి 95 ప్రకారము తీసికొనబడి యున్నారు. ఇది చూచియే హిందువులకు దినదినము ధైర్యము తక్కువై లాభములేని యీ విశ్వప్రయత్నములేల యని మానుకొనినారు సాధారణముగా ప్రతి మనుష్యుడు ఎదుటి వాని భావము గుర్తించి పనిచేయును ఎదుటి వాడు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0143.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0143.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..870aedf54c25cc63a79f995944ac53ac1b445256 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0143.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మన ప్రభుత్వము వారి పాఠము

+ +30 - 3 - 1932

+ +రెండు వారముల క్రితము శ్రీ ప్రభువుగారు లక్నోలోని బాలికా పాఠశాలలో నిచ్చిన యుపన్యాసము వేరుచోట ప్రకటించుచున్నాము. శ్రీవారెంతటి ఘనమైన సంస్కారులో దానివలన విశదమగును. శ్రీవారి యాదర్శము కేవలము ముసల్మానులకే కాక హిందువులకును అనుకరణీయము. మన రాష్ట్రములో ముసల్మానులలో పరదా పద్దతి విశేషము ఈ పరదా ఘోష అనుపదములు ఉర్దూలో నెట్టి యర్థములున్నవో సంస్కృతములో మాత్రము తగిన యర్ధములే కలవైయున్నవి. పరద యనగా నితరులకిచ్చుట, ఘోషయనగా శంఖము పూరించుట ఈ యవస్థలు రెండును పరిహార్యములే + +పరదా వలన స్త్రీలకేకాక పురుషులకును చాల ఇబ్బందులు కలుగుచున్నవి మన రాష్ట్రములో పరదా పూర్తిగా ముదరిపోయియున్నది ముసల్మానులను జూచి హిందువులును పరదాలోనికి దిగినారు ముఖ్యముగా మన ఆంధ్రులలోనే యీ ఆచారము ప్రబలిపోయినది మహారాష్ట్రులలో లేదనవచ్చును అంధ్రులలోను అందరిలో లేదు ముఖ్యముగా శ్రీమంతులగు రెడ్లు అనగా దేశముఖులు, జాగీర్దారులు, వెలమదొరలు గోల్కొండ వ్యాపారులు ఈ గోషాపై పట్టుదల చాలా కలవారు + +శ్రీ నిజాం ప్రభువంత మహామహులే గోషాను వదిలి యుండ యిక తక్కిన వారికీ యభిమానమేల? యథారాజా తధాప్రజా యనునట్లు ప్రజలును ఈ యుత్తమాదర్శమును గ్రహించి యాచరించుకొందు గాక + +ఈ పర్దాపోయిన హిందూ ముసల్మానుల యైకమత్యము కూడ చేకూరు ననిన అనేకుల కాశ్చర్యము కలిగింప వచ్చును. కాని దూరముగా ఆలోచన చేసిన యథార్థమని విజ్ఞులు గ్రహింప గలరు. మనదేశములో దురాచార \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0144.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e86cb9d989b22ce3143acd27fbb76858dc2944a --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0144.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ములు త్వరగా పట్టుబడుటయు, నవి వదిలించుట దుర్ఘటమగుటయు చారిత్రకానుభవము చెప్పగలదు తుర్కీ వంటి పరదా రాజ్యమే సంపూర్ణముగా నొక్క దినములో పరదాను గాలికి విసరి వైచెను మన రాష్ట్రములో సహితము శ్రీ ప్రభువుగారి యుపన్యాసానుసారము హిందూ ముసల్మానులందఱును త్వరలో పర్దా ఘోష వదులు కొందురు గాక + +పరదా వదులుట మంచిదా ఉంచుట మంచిదా యను విషయములో మౌల్విలును, దొరలును, ఉంచుటయే మంచిదని వాదింప వచ్చును. పాశ్చాత్య దేశములో పర్దా లేనందున స్త్రీలు చెడిపోవు చున్నారనియు, ఎక్కడ జూచిన +విడాకులే జరుగుచున్నవనియు వ్యభిచారములు జరుగుచున్నవనియు అజ్ఞులు కొందఱు పాశ్చాత్య స్త్రీలపై నిందలు మోపుచున్నారు. కాని వారు యధార్థము తెలియక తమ దురభిప్రాయములను వెల్లడిచేసి కొనుచున్నారు. ఏ జాతిలో +వ్యభిచారము హెచ్చుగా నుండునో యా జాతికి గౌరవము గాని ఔన్నత్యముగాని యుండనేరదు ఇంగ్లీషు వారిలో అనేక అనుకరణీయములైన ఉత్తమ గుణముండుట చేతనే వారు మనదేశములో 3 లక్షల మందియే యున్నను 3500 +లక్షల జనులమైన మనలను సునాయాసముగా లోబఱచుకొని పరిపాలనము చేయు చున్నారని అట్టి ఇంగ్లీషు వారిని, మరియు నితర పాశ్చాత్యులను మనము బాగుగా నెఱుగక వారి సాంఘిక మర్యాదలు మనకర్ధము కాకను, మన సాంఘిక మర్యాదలకు విరుద్ధముగా కనిబడినంతనే మనకవి సరిపడకుండుట చేతను మనలో ప్రబలిన సంకుచితాభిప్రాయములచే మన సోదరులు అనేకులు వారిని దూషింతురు........ \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0155.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..968e1e36e0af50c0104cfefc15ed5267dfbd009d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0155.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +

+ +1-10-1932

+ +హైదరాబాదునందు, తక్కిన భారత రాష్ట్రములయందువలె ప్రజల సేవకై స్త్రీలు ఉత్సహించుచుండుట యెంతయు హర్ష సంజనకముగానున్నది. గత బుధవార పత్రికయందు, సెప్టెంబరు నెల 24 వ తేదినాడు సమా వేశమున హైదరాబాదు మహిళా మహాసభ యొక్క కార్యక్రమము వర్ణితమై యున్నది. ఈ మహాసభ అఖిల భారత మహిళా మహాసభతో సంబంధము గలదై దానికి ఇరువది మంది ప్రతినిధులను ఎన్నుకొని పంపుచుండుట +ప్రశంసింపదగిన విషయము గాంధి మహాత్ముడు గుర్తించినటుల యిది స్త్రీల యుగము స్త్రీలు సంకుచిత దృష్టి వదలి సోదరీ వర్గముతో కలసి లోకకళ్యాణమునకై పాటుపడినచో ప్రపంచమునకంతయు త్వరలో శాంతి చేకూర కలదు శాంతము లేక సౌఖ్యము లేదు. ఇందు వారి సహజ కోమల హృదయ మెంతయో యుపకరించును. ఈ విషయము ప్రస్తుత మహాసభ యొక్క ఉపన్యాస నిర్ణయములయందు స్పష్టమగుచున్నది. + +శ్రీమతి శ్రీకిస్‌గారి సతీమణి యధ్యక్ష స్థానమలంకరించి యుపన్యసించుచు, ధనవంతులు అజ్ఞానులగు దాసీలకు తమ బిడ్డలను సంరక్షణార్థమై ఒప్పగించుట వలన జ్ఞానశూన్యుల దురాచారములు పసితనమందే పట్టుబడుట సంభవించుచున్నదనియు, కాబట్టి శిశువులను పెంచు పని జ్ఞానవంతులై జాగరూకులగు వారి +యధీనమందుండవలెననియు చెప్పెను ఈ మాటను తల్లిదండ్రులు అనుసరించినచో సంఘమునందు ఆరోగ్యము, ఐశ్వర్యము, శాంతియు తప్పక వర్ధిల్ల గలవు ఈ మూడును ఆచారశీలములపై నాధారపడియున్నవి. ఆచార శీల బీజము పసితనమందు నాటి మెలకువతో కాపాడినగాని చక్కగా ఫలింపదు. + +ప్రస్తుత మహాసభ గావించిన నిర్బంధ ప్రారంభ విద్య తీర్మానము కార్య రూపమున పరిణమించుట అధిక భాగము విద్యాగంధ హీనమైన మన \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0160.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..06206f27e388c6d5743118585b2293e09565de95 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0160.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +చట్టముల చిత్తులు ప్రవేశ పెట్టవచ్చునో కూడదో, ప్రభుత్వమునందు ఏయే శాఖలు కలవో, దేని కర్తవ్యము లెట్టివో ఇట్టి సూక్ష్మ విషయములు తెలిసి కొనినదే రాజకీయ విషయములలో వాద వివాదము సల్పబూనుట అపాయహేతువగును ఈ విషయమును దృష్టి యందుంచియే కాబోలును మన ప్రభుత్వమువారు ప్రతి +సందర్భములోను రాజకీయ విషయములలో జోక్యము పుచ్చుకొనవలదని హెచ్చరించుచు రాజకీయ విషయికమైనట్టిదిగాని, రాజకీయములగు ఫలితములు కలిగించు నట్టి గాని సభలను సమావేశపరుప అనుజ్ఞ నీయకున్నారు. ఇటీవల ఆంధ్ర జన కేంద్ర సంఘ కార్యదర్శి పేర వ్రాసినట్టి లేఖలో ప్రభుత్యమువారి విషయమునే +ప్రకటించియున్నారు. + +మా యభిప్రాయన ప్రభుత్వము వారి లేఖ యొక ముఖ్య తత్వమును ప్రతిపాదించుచున్నది. అదేదన రాజకీయ విషయిక జ్ఞానము బాగుగా సంపాదింపకయే రాజకీయ సభలు జరుపవలదను నదియే యా తత్వము. కనుక దేశీయులు రాజకీయములను పఠించవలయును. ప్రభువుగారి యాజ్ఞలను, మంత్రిమండల నిర్మాణ విధానమును, కార్య పరంపరను, పరిపాలనా నివేదికలను, అప్పుడప్పుడు ప్రభుత్వము వారు ప్రకటించుచుండు ప్రత్యేక గ్రంథములను, విద్యా విధానమును, ప్రజారోగ్య సమస్యలను, ఎగుమతి దిగుమతులను గూర్చి నట్టియు అంకెలను, భూమ్యాదాయ విషయములను బాగుగా దెలిసికొనవలయును మన శాసన నిర్మాణ సభయొక్క అధికారములను, సభ్యుల నెన్నుకొను పద్ధతియును, కార్యక్రమ విధానమును సవివరముగా నెరుంగవలయును గొప్ప విద్యాధికులు +కూడ ఇట్టి యంశముల దెలిసికొనకపోవుట చాలా విచారకరము ఇట్టి జ్ఞానము సంపాదించినచో మనము రాజకీయ విషయములను చర్చించ నర్హుల మగుదుమా? ముమ్మాటికి కాము! + +ఇట్టి పరిజ్ఞానము లభించవలయు నన్న, ప్రస్తుతము రాజధాని నగరమున నిట్టి గ్రంధ సంగ్రహము గల భాండాగారము కావలెను నిదివరకు ఉన్న గ్రంథాలయములలో దాదాపుగా అన్నియు ఇతర విధమైన పుస్తకములే కాని పై విషయముల గ్రహించుట కుపయోగించునవి లేవు. ఈ భాండాగారము నందు మన రాష్ట్రపు రాజకీయ గ్రంథములకు ముఖ్య స్థానముండవలయును. అవసర \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0161.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0161.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97a26b3a52f2276c6486cb1288e921fd6343c8b2 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0161.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +మైన సందర్భములలో పోలిక తెలిసికొనుటకై ఇతర రాష్ట్రముల నివేదికలు మున్నగునవి తెప్పించి యుండవచ్చును. రాజకీయ విషయముల విజ్ఞానమునకుగల ప్రాముఖ్యతనుబట్టి, ఇట్టి గ్రంథ సంగ్రహము చాల అవసరమైనది కీ శే కేశవరావుగారిట్టి గ్రంధ సముదాయము అవసరమని తలంచి యుండిరి. కాని వారి జీవిత కాలమునందు ఈ పని జరిగి యుండలేదు ఇట్టి పని ఇప్పుడు సమర్థులగు దేశాభిమానులును ప్రారంభించిన యెడల మన భవిష్యత్సంతానములకు చాల లాభకారియగును. ఈ విషయము దేశీయులు ఆలోచించి కార్య రూపమునకు +తెత్తురని విశ్వసింపుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0167.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53fa833f5e56ef3d1a01d96bbdfd7a668249b21c --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0167.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మన రాష్ట్రీయాంధ్రులకు ఆంధ్రము రోత ఆంధ్ర పత్రికలు చెత్త, ఆంధ్రులందరు చెంచులుగా తోచుచున్నట్లున్నది. నిన్ననే రెడ్డి విద్యాలయములో ఆసేత శీతనగర పర్యంతముగా ప్రఖ్యాత పాండిత్యముచే వికాశించుచున్న హిందూ విద్యాపీఠ మహాధ్యక్షులైన "ధృవ” గారిట్లు సెలనిచ్చిరి. "మాతృభాష యందభిమానముండవలెను. మాతృభాషలో నాలోచింపవలెను - మాతృభాషలో చదువవలెను. అట్లు చేసిననే గాని జాతి వృద్ధి పొందజాలదు." + +ఇటీవల గాంధీ మహాత్ములు సహితము “ఆంధ్ర భాషను నేను నేర్వ గోరుచున్నాను గాని యీ ప్రభుత్వమెప్పుడు జూచినను నన్ను జైలులో నిర్బంధించుచున్నది. ఏమి చేయుదును" అని సెలవిచ్చిరి. కావున నెవ్వరిని బోయి విచారించినను తుదకు రహెబరు దక్కనులో గూడ విచారించి చూచినను మంది భాషల "అఖ్సిజమీను"లో వేయండి గాని మా భాష విషయములో నోరెత్తివా ఖబడ్దార్ అందురు గాని యదేమి గ్రహచారమో యదేమి కాలవైపరీత్యమో, యదేమి కర్మ పరిపాకమో యెవరికి తెలివివచ్చినను మన నిజాము రాష్ట్రాంధ్ర సోదరులలో నెన్నడు భాషాభిమానము నెన్నడు ఐక్యమత్యము, ఎన్నడు సర్వతోముఖాభివృద్ధి కలుగవలెనో యా దయ్యమునకే యెరుక. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0168.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0168.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3cd375054bc28cc205396df5e9e27136bd7071e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0168.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +సత్యమును మెచ్చిన మంత్రి

+ +12-4-1933

+ +ఉదకమండలములో గణేశ దేవాలయమునకు శంకుస్థాపన జేయుటకై హిందువు లాహ్వానింపగా ఆదరముతో వారి కోరికను దీర్చిన సర్ మీర్జాయి స్మెయిల్ మహాశయుని దివానుగా నుంచుకొనిన మైసూరు సంస్థానము గొప్ప +అదృష్టముగలదని చెప్పవచ్చును. సర్ మీర్జా యిస్మెయిల్‌గారి యందు విద్య నిజముగా ప్రయోజనము గలదైనదని చెప్పవలయును. శంకుస్థాపనోత్సవ సమయమున మైసూరు దివానుగారు గావించిన యుపన్యాసము శ్రోతల హృదయములనేగాక పాఠకుల హృదయములను కూడ ప్రేమరసముచే పరిపూత మొనర్ప జాలియున్నదని మా విశ్వాసము సత్యమును మెచ్చగల క్షమాగుణము నీయని విద్య సంస్కారఫలహీనమైనది. సర్ ఇస్మేలుగారు సత్యమును నహించుటయే గాక మెచ్చను గూడ మెచ్చినారు. సత్యము మెప్పుపొందిన చోటు ప్రేమకు స్థానమగును + +కొందరికి గాంధీ మహాత్ముని మొదటినుండి కొంతవరకు గూడ ద్వేషించుట గుణమైనది. మైసూరు దివాను ఇస్మేలుగారు మహాత్ముడు హరిజనుల నుద్ధరించుటకై చేయు సేవను మహాదరముతో ప్రశంసించిరి. హరిజనోద్ధరణముచే హిందూమతము యొక్క ఉత్తరక్షేమము స్థిరమగుననియు, హిందూమతము క్షేమముగ నుండుటవలన ఇండియా అంతయు క్షేమముగ నుండుననియు చెప్పినట్లు మీర్జాగారిని ప్రేరేపించిన ఉదారభావము అద్భుతము ఈ మతము ప్రతి భారతీయుని ఆవేశించు నెడల, భారత భూమి ఆచిరకాలములో మహోత్కర్షమును పొందగలదనుటకు సంశయము లేదని మా అభిప్రాయము. తక్కిన మతములను దూషించి తన మతమునే నమ్మకపోయినను, అందరిచే బలాత్కారముగ అవలంబింపజేయ జూచువారికి మీర్జాగారి మహా వాక్యము పశ్చాత్తాపము కలిగించవలయును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0169.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0169.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0c793690dab88208e787edf59304a67b04cad6ac --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0169.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +సర్ మీర్జా ఇస్మేయిల్‌గారు మహమ్మదీయులేయైనను హిందూమతమును గూర్చి వారు గావించు సంస్తవమును చూడుడు. విద్యాసంస్కృతబుద్ధులై సత్యమును గౌరవించుటకు తగినంత సహనభావముగల ఎవరుగాని మీర్జాగారి అభిప్రాయమును ఎదిరింపరు హిందూమతము పరమతస్థులను తన వంకకు త్రిప్పుకొనుటకై వారిని బలాత్కరించునదికాదు. హిందూమతమును విశ్వసించువారు పరమతములను దూషింపక గౌరవింపగల్గుటయే హిందూమతము యొక్క విశేషము తన మతమును నమ్మి పరమతస్థులను సహింపవలసినదని బోధించు +మతమేదైనయున్నచో అది గౌరవమునకు అనర్హమైనది అది మతమని అనిపించుకొనుటకే తగదని మైసూరు దివానుగారి నమ్మకము. వాస్తవమీరీతిగనుండ దేవాలయముల పేరు పెట్టియు, మసీదుల పేరు పరస్పర రక్తపాతములకు కర్తలగు హిందువులుగాని, మహమ్మదీయులుగాని చదివినవారైనను చదువువలని ఫలమును పొందనివారే యని చెప్పవలసియున్నది మహమ్మదీయుల మసీదుల ఎదుట హిందువులు వాద్యములు మ్రోయింపకూడదు. అను విధిని వారి మతము చేయుచున్నదని మేము తలపజాలము. అది ఎటులున్నను హిందూమతము దేవాలయములవద్ద మహమ్మదీయులు తమ వాద్యములను మ్రోయింపరాదని విధించుటలేదు. ఒక మసీదు ఎదుటగాని, దేవాలయము ఎదుటగాని వాద్యములు వాయించుటను గూర్చిన విషయములలో ప్రభుత్వము వారి చర్యలకు న్యాయశాస్త్రము ఆధారముగ నుండవలెను. ప్రజలు ఎవరుగాని ఉపయోగించుటకు +హక్కుగల వీథిలో వారు సాధారణముగ ఉత్సవములను జరుపుకొనుటకు అభ్యంతరము కలిగింపబడరాదు. అట్టి యభ్యంతరము కలిగించువారినుండి ప్రభుత్వమువారు శాంతిని కాపాడవలసియున్నది అట్లుగాక బలవంతులమని చెప్పి ప్రజల హక్కులకు భంగము కలిగించినవారిచే అనుకూలముగ ప్రవర్తించుట వలన ఆ ప్రభుత్వము యొక్క శక్తియందు ప్రజల విశ్వాసము నశించును + +అట్లనుటచే ఉపద్రవమును సూచించుట మా తలపు గాదు. సర్ మీర్జా ఇస్మేయిల్‌గారి నిష్పక్షపాతబుద్ధి ప్రతి ప్రభుత్వమును ఆవేశింపవలెను. మహమ్మదీయుల మసీదుల దగ్గరకు బోయి తమ వాద్యములందలి నేర్పును జూపవలెనని హిందువులకు అభిప్రాయమే లేదు. కాబట్టి గతమును గతమునుగ తలచి హిందూ ముసల్మానులు ఒకరొకరి మతముల యందలి గుణముల గ్రహించి పరస్పర \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0171.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca54038112080e4639af4d567df06191dba496aa --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0171.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +21 రోజుల ఉపవాస దీక్ష

+ +10 - 5 - 33

+ +గాంధిమహాత్ముడు మే 8 వ తేది సోమవారంనాడు మధ్యాహ్నము 12 గంటలైన తరువాత బంధు మిత్రుల మధ్య భగవన్నామ కీర్తనముతో 21 రోజుల ఉపవాస దీక్షను ప్రారంభించినాడు. మహాత్ముడు ఉపవాసమును నిశ్చయించుకొనిస సందేశము తెలిసిన వెంటనే భారతదేశము యొక్క అన్ని భాగములును గజ గజ వణకసాగెను. అన్ని మూలల నుండియు మహాత్ముని భక్తులును, మిత్రులును మహాత్ముని ప్రాణవిషయమున సంశయ భీతిగ్రస్తులై +ఉపవాసమును మానుడని ప్రాధేయ పడజొచ్చిరి. కొందరు ఎరవాడకేగి కన్నీళ్ళతో మహాత్ముని హృదయమును కరిగింపజూచిరి. కాని ఆ హృదయము మొదట కఠినమైయుండినకదా కన్నీటికి కరుగుననుమాట, మహాత్ముడు తన నిశ్చయమును మానుటకు వీలులేదని చెప్పిన తన ప్రాణ విషయమున ఎవరును భీతిజెంద నవసరములేదని నచ్చజెప్పెను + +ఇచటనే మహత్ముని పూర్వోపవాసమునకును ప్రస్తుతోపవాసమునకును గల భేదము ఒకటిగోచరించు చున్నది. ఇదివరకు సెప్టెంబరులో మహాత్ము డుపవసించునప్పుడు తాను జీవింప గల్గునో లేదో అను విషయము వారికే తెలిసి యుండలేదు. ఇప్పుడన్ననో అట్లుగాక తాను అన్ని రోజులు కూడ ఉపవాసముండి జీవింపగల్గుదునని గట్టి విశ్వాసముతో నున్నాడు. అందరికిని అదేధైర్యము చెప్పుచున్నాడు. కాని సామాన్య జనులకు ఆ ధైర్యనుబ్బునా? వారు ప్రేమించు వస్తువు యొక్క వినియోగమును తలచి భయపడుటయు దుఃఖించుటయు సామాన్య మానపునికి ప్రకృతి మహాత్ముడో ప్రకృతిని నియమించువాడు. + +మరియొక భేదమేమనగా పూర్వోపవాసమందు మెక్డానాల్డుగారి సాంఘిక సమస్యా పరిష్కారమువల్ల శాశ్వతమై యుండవలసిన సవర్ణాస్పృశ్య విభాగమును లేకుండ చేయుటకై సదరు పరిష్కారమునే తీసివేయించు నుద్దేశ్యముతో \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0176.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0176.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bcb9144ead8609321aacd9de684a56cc09e6af3e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0176.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ఖద్దరు సరకును ఈ రాష్ట్రమందు ఒకచోటి నుండి మరియొక చోటికి అదనపు ఖర్చేమియు లేకుండ గొనిపోవుటకు వీలుగల్గించి యున్నారు. ఇది ఖాదీ వస్త్రాలయము వారి ప్రయత్నములకు చాల తోడ్పడినది అయినను ప్రభుత్వమువారు తలచుచో తమ రాష్ట్రమందు ఖద్దరు వ్యాప్తికి ఇంకను ఎక్కువగ తోడ్పడ వచ్చునని సూచింపబడుచున్నది మైసూరు సంస్థానమందు మునిసిపాలిటీ వైద్యాలయములు మొదలగు ప్రభుత్వ సంస్థలు ఆ సంస్థానమునందు చేయింపబడిన ఖద్దరును ఉపయోగించుచు ప్రోత్సాహ మొదగుచున్నవి మైసూరు దివానగు సర్ మీర్జా ఇస్మెయిల్‌గారుకూడ మైసూరు ఖద్దరు ధరించి రెండవ గుండ్రబల్ల సభకుపోయి మార్గదర్శులైనట్లు తెలుపబడినది. ఈ విధముగ మన ప్రభుత్వము వారు గూడ ఈ రాష్ట్రమందు ఖద్దరుకెందుకు ప్రోత్సాహ మీయరాదు? + +ఖద్దరన్న ఈ రాష్ట్రమందు ప్రభుత్వోద్యోగులు అనుమాన దృష్టితో చూచునట్లు తెలుపబడినది. ఇందుకు కారణమేమి? బ్రిటిషిండియాలోనన్నచో కాంగ్రెసువారు శాసనోల్లంఘనోద్యమములో చేరినవారందరు ఖద్దరు నియతముగా +ధరించుటచే, ఖద్దరు ధరించు వారు శాసనోల్లంఘనమునకు ప్రోత్సాహమిచ్చుచున్నారను అనుమానము అచటి ప్రభుత్వమువారి కుండవచ్చును. మన రాష్ట్రములో కాంగ్రెసువారు అవలంబించు శాసనోల్లంఘనమే లేదు. మొదలులేని శాసనోల్లంఘనము ఖద్దరు ధరించుటచే పుట్టవచ్చునని తలచుటకు గూడ వీలులేదు బ్రిటిషు ఇండియాలో శాసనోల్లంఘనము ప్రారంభింపబడుటకు కారణమువేఱు, ఖద్దరు ధారణమేమాత్రము దానికి పురిగొల్పి యుండలేదు + +ఈ విధముగ ఖద్దరు వలన ఉపద్రవము కలుగక పోవుటయేగాక దాని వలన ప్రభుత్వమునకే ఎక్కువ సుఖము గల్గును. యంత్రముల సహాయముతో గుడ్డలను తయారు చేయుచోట్ల పనివాండ్రకును యజమానులకును ఏర్పడుసంఘర్షణలును, పనివాండ్ర యొక్క దుర్భర కష్టములును ఆ చోట్లలోని ప్రభుత్వములను ఏవిధముగ చిక్కుబెట్టుచున్నవో మనము చూచుచునే యున్నాము. సంఘర్షణంలో మధ్యవర్తిత్వము చేయుట పెద్ద చిక్కు యంత్రవృద్ధివలన తుదకు పనివాండ్ర అవరసరము నానాటికి తగ్గుచుండినచో వారిలో నిరుద్యోగ మేర్పడును.అప్పుడు వారి ప్రాణరక్షణార్థమై ప్రభుత్వమువారు ఇతర దేశములలోవలె \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0178.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0178.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..625b565a0f565db4f541070efc577970ade251e4 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0178.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +సంస్థాన ప్రజల ఘోష

+ +26 - 7 - 1933

+ +భారత సంస్థాన ప్రజల స్థితిని జూడ దిక్కులేనట్లున్నది. వారు తమ రాష్ట్రములో తమ కోరికలను తెలుపుకొనజాలకుండుటచే రాష్ట్రాంతరమునకు పోయి అచటనుండి తెలుపవలసి వచ్చుట సంతాపకరము వారి కోరికలు అందరిచేతను దూషింపబడునంత నింద్యములైనచో వాటిని గూర్చి ఏ వాదము అక్కరలేదు. తమ పాలనకు తామే బాధ్యులమై యుండవలెనను ప్రజల కోరిక యింతవరకును అర్ధశాస్త్రవేత్తలచే దూషింపబడలేదు అంతేగాక ఈ కాలమున నేటికిని "ఏ రాజ్యమందుగాని ప్రభుత్వము ప్రజలదే" యనుభావము ప్రతి నాగరిక రాజ్యమందును అంగీకృతమై యున్నది ప్రజాస్వామిక పాలన కాలము అంతరింపలేదనియే మా నమ్మకము. కొందరు ఇటలీ, జర్మనీ మొదలగు ప్రాశ్చాత్య దేశములందు నియంతృత్వపాలన (Dictatorship) యున్నది గనుక ప్రజాస్వామిక ప్రభుత్వములంతరించినవని వాదింతురు. అచటనైనను ప్రజలు సమ్మతించినందువల్లనే వారు నియంతలకు అవసరమగు స్థితి యేర్పడినది గనుకనే ప్రజలు సమ్మతించిరి అమెరికాలో రూజ్వెల్టుగారి అధికారము ఈమధ్య ప్రబలమైనదియు నీ కారణముచేతనే కావున ప్రజాసామిత్వమునకు భంగము రాలేదు. ఇట్లు ప్రపంచమందు చుట్టుప్రక్కల రాజ్యములలో ప్రజలు స్వాతంత్ర్యమును రుచి చూచుచుండ భారత సంస్థాన ప్రజలు దానిచే ఆకర్షింప +బడకుండజాలరు. రుచిచూతమన్న వారికి తమ రాజ్యములో అధి లభింపదాయెను. మాకది కావలెనని తమ ప్రభువుగారికి తెలియునట్లు చెప్పుకొనకూడదాయెను. చెప్పుకొన్న చోటనైనను వారు మనష్యులవలె వారి కోరికలు కోరికలవలె ఆదరింపబడవాయె. ఇంక వారేమి చేయగలరు" తమ కోరికలు సాధించుకొనుటకై యితర రాష్ట్రముల యొక్క శరణుజొచ్చుచున్నారు + +బొంబాయిలో ఈ జూలై నెల 22-23వ తేదులతో జరిగిన సంస్థాన ప్రజా మహాసభ యొక్క చతుర్థ సమావేశమునందు ఆమోదింపబడిన తీర్మాన \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0182.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db36bd11eafe9fe7b4035c72e91fab6ca3c49fc6 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0182.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +53,4000 మణుగుల నుండి 40,80,000 మణుగులకు పడెను ఆముదాలు 2414673 మణుగుల నుండి 1898653 మణుగులకు పడెను ఈ వస్తువులను పండించు రైతుల గతి ఏమో దీనినిబట్టి తెలిసికొనవచ్చును గతము ఈ విధముగానుండ వర్తమానము కూడ ఎటువంటి ఆశకు తావీయక యున్నందువలన వివిధ గ్రామముల నుండి భూమిశిస్తు రకం తగ్గించిననేగాని బాగుపడజాలమను రైతుల మొరలు మాకు ఒకటి వెంబడి నొకటి వచ్చుచున్నవి మ ఘ వ నిజాం ప్రభుత్వమువారు కరుణామయులన్న సంగతి పూర్వపు బరాయిందాలు మాఫీల వలన రూఢమైనదే గనుక ఇపుడును వారు రైతుల స్థితిపై జాలిగొని వారి నుద్ధరించుటకు వారి భారమును తగ్గించు యత్నము ఆలపింపక చేసెదరని నమ్ముచున్నాము. పై జెప్పిన వస్తువుల విషయమున మాత్రమేగాక ధాన్యములన్నిటి +విషయమున గూడ ధరలు లోపించినందువలన రైతుల భారము ఎక్కువైనది. + +ఎగుమతులలో హెచ్చిన వస్తువుల విషయము చూచి సంతోషింపదగిన దొకటి కలదు ఈ రాష్ట్రమందు మిల్లులలో తయారైన గుడ్డల ఎగుమతులు 1340 ఫ లో రూ. 5000 ల విలువగల్గి యుండినవి. ఇప్పుడు ఒక లక్ష 42 వేల వరకు హెచ్చినవి రాష్ట్రమందు చేతితో తయారు చేయబడిన గుడ్డలు నివేదన సంవత్సరములో 15 లక్షల 48 వేల రూపాయల విలువగలిగియుండ పూర్వము 7 లక్షల 44 వేలు మాత్రమే యుండెను. అదే విధముగ నూనె మొదలగునట్టి చమురు ఎగుమతులు 1340 ఫ. లో 31 లక్షల 79 వేల నుండి 1341లో 33 లక్షల 46 వేలకు పెరిగెను. ఇట్లు ఈ సంస్థానములో వస్త్రపరిశ్రమయు, నూనె సంబంధమగు పరిశ్రమయు వృద్ధిగాంచుట గర్వించదగిన విషయమే + +వస్త్రముల విషయమున ఎగుమతి దిగుమతులను రెంటిని పోల్చిచూచినను మన రాష్ట్రమునకు అనుకూలముగనే యున్నది మిల్లు గుడ్డల ఎగుమతుల విలువలో పూర్వముకంటే 'నివేదన వత్సరములో నూటికి 2740 వంతున +ఎక్కువగా దిగుమతులు నూటికి సుమారు 7 వంతున మాత్రమే ఎక్కువయ్యెను. చేతిపనులవలన తయారగు వస్త్రముల విషయములో ఎగుమతులు నూటికి 108 వంతున హెచ్చగా, దిగుమతులు 100 కి 41 వంతున మాత్రమే హెచ్చును. ఈ అంకెలలో మ. ఘ. వ నిజాం రాష్ట్రమందు ప్రభుత్వ వాణిజ్య పారిశ్రామిక శాఖవారు ఇంతవరకును చేసిన అభివృద్ది ప్రయత్నముల ఫలమును కొంతవరకు కనుగొనవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0183.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00a1764d7a84321defbe3851fcdbf9391224e9f4 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0183.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +గాంధీమహాత్ముడు—సంస్థానములు

+ +5 - 10 - 1933

+ +నేడు సాధారణముగా సంస్థానములు మహాత్మునిగాని, మహాత్ముని అనుసరించుచున్నవారినిగాని అనుమానదృష్టితో చూచుచుండుట రహస్యవిషయము గాదు. ఈ అనుమానముగుండా లోతుకు చూడగలిగినచో కనబడు మూలకారణ +మేమి? గాంధీ మహాత్ముడు బ్రిటిషు ఇండియాలో ప్రజలకు స్వాతంత్ర్యము సంపాదించు తలంపుతో శాసనోల్లంఘనము చేయువారికి నాయకుడైయున్నాడు సంస్థానాధిపతులకు ఈ గాంధీ మహాత్ముని, వారి అనుచరులను చూచి తమ ప్రజలు కూడ పరిపాలన చేయు హక్కును కోరుచు ఎదురు తిరుగవచ్చునేమో యను భయము కలదని ఊహింపవలసియున్నది. అనగా అప్పటికి సంస్థాన పతులకు పరిపాలనలో తమ ప్రజలకు హక్కును, అధికారమును ఇచ్చుట ఇష్టముకానిదని తేలుచున్నది ప్రజాభిప్రాయమునకు లోబడి ప్రభుత్వము చేయుటఇష్టమైన పక్షమున సంస్థానాధిపతులు గాంధి గారిని ద్వేషింపవలసిన అవసర ముండదు. + +ఈ వివరించిన కారణములచే సాధారణముగా అనేక సంస్థానములలో గొప్ప అధికార పదవులందుండు వారు గాంధీ మహాత్ముని పద్ధతులను మతమును ఇష్టవడనట్లున్నను, వారిలో అనేకులు విధిలేక తమ అంతరాత్మకు విరుద్ధముగానే అట్లుచేయుచున్నారని ఎంచవచ్చును. సత్యమును బహిరంగముగా చెప్పబడు పక్షమున మహాత్ముడు దేశమును అల్లరితో నిందించుటకై కష్టపడుచుండుట లేదనియు దేశశాంతికై వారికున్నంత హృదయావేగము మరి యెవరికిని ఉండజాలదనియు చెప్పవచ్చును. సెప్టెంబరు 30వ తేదినాడు మైసూరు శాసన సభను ప్రారంభించునపుడు సభ్యులకు స్వాగతమిచ్చి ప్రస్తుత దేశ స్థితిని గూర్చి చర్చించినపుడు సర్ మీర్జా ఇస్మెయిల్, మైసూరు దివాను గారు ఈ విషయమునకు నిదర్శనమైరి. వారు ఏ మోమోటముగాని లేక మన దేశము స్వరాజ్యసుఖమును పొందుటకు అభ్యంతరములుగానున్న విరోధములను బాపుటకు గాంధీ మహాత్మునివలె అర్హుడైనవారు మరియెవరుగాని లేరని చెప్పిరి. గాంధీ మహాత్ముడు ప్రస్థుతము రాజకీయరంగమునందు ఉండుటవల్లనే క్రియా \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0185.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c05408532bf44f9edb86c69e4fc4a9e5b1bd75b2 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0185.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గష్తీనిషాన్ - 53

+ +30 - 11 - 1933

+ +విఖ్యాతమగు నీ గష్తీ జారీ అయిన దినము 17 దై 1339 ఫసలి కనుక గత 17 దైనాటికి దీని యాయువులో నాల్గువత్సరములు గడచి అయిదవ సంవత్సర మారంభమైనది. + +ఈ గష్తీ వలన దేశీయుల వాక్స్వాతంత్ర్యమునకు కలుగుచున్న యాటంకములు పలుమారు పత్రికాముఖమున వివరింపబడినవి. దీని మూలమున ఆపబడిన గొప్ప ప్రజాసమావేశములలో ఆంధ్ర మహాసభయు, ప్రజాపక్ష విద్యా మహాసభయు చెప్పదగియున్నవి. + +గడచిన నాల్గువత్సరములలో నీ విషయమున పత్రికాముఖముననే కాక మహాసభల యందెన్నియో మారులు ఖండనములు జరిగినవి. ప్రత్యేకముగా హైద్రాబాదు నగరమున ప్రధమ వత్సరాంతమున బ్రహ్మాండమగు ఖండన సభ జరిగి యుండెను రెండవ వత్సరాంతమున మరల నట్టి సభయే సమావేశమై గష్తీని రద్దుచేయుటకు ప్రభుత్వమువారు ప్రార్థింపబడిరి మూడవ వత్సరాంతమున సభా సమావేశమునకై వేడగా ప్రభుత్వమువారు సభకు అనుజ్ఞనీయక ప్రభుత్వమువారి వద్దకి గిష్తీ కమిటీ సభాసదులను రాయబారము (డిప్యుటేషను) తీసికొని వచ్చుట మంచిదని సూచించిరి. కమిటీవారందులకంగీకరించి, ప్రభుత్వ దృక్పథము మారినదని యాశించి శ్రీయుత రామచంద్రనాయకుగారి అధ్యక్షతతో విఖ్యాతులగు హిందూ మహమ్మదీయ నాయకులుగల యొక రాయబారము నంపి లిఖితమగు నొక విజ్ఞప్తిని అర్పించుకొనుచు, ఈ గష్తీ దేశాభివృద్ధి నెట్లడ్డగించుచున్నదియు వివరించిరి. అట్టి విజ్ఞప్తితోబాటు అనుజ్ఞ నిరాకరింపబడిన పది సభల పట్టికను దాఖలు చేసిరి ఈ రాయబారమును రెవిన్యూ పొలీసు శాఖా మంత్రి వర్యులు ఆహ్వానించి, శ్రద్ధగా వారి విన్నపము నాలకించి, ప్రభుత్వమువారి యెదుట ప్రజాభిప్రాయమును విశదీకరించి సాధ్యమైన తోడ్పాటు సల్పెదమని సెలవిచ్చిరి కాని తర్వాత గష్తీ కాఠిన్యమున మార్పు కలిగించుటకు బదులుగా దానిని సమర్థించుచు ప్రభుత్వము వారొక \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0195.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0195.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93925414d175ac6d45135c0dae5ca4170af27744 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0195.txt @@ -0,0 +1 @@ +నిద్రలో పడెను దాని నిపుడు మరల కళకళలాడునట్లు చేయుటకై అచ్చటి యువకులు పూనుకొనినారు వారు తయారు చేసి అమలుపరచగోరునట్టి క్రొత్త విధానమువల్ల మంచి లాభము గలుగగలదు - ఈ విధానము స్థలాంతరమున సూచింపబడి యున్నది మన రాష్ట్రమందు అటువంటి మార్గములో ప్రయత్నములు చేయబడుచో త్వరలో ఇచట అనేక చరిద్రుల కుటుంబములకు వృత్తులేర్పడ గలవు మన జిల్లాలలో అనేక స్థలములందు యిప్పటికిని కొన్ని కళలు తమ స్థానమును నిలుపుకొనియున్నవి వీటికి తగు ప్రోత్సాహమున్నచో అవి చక్కగా వృద్ధిగాంచ గలవు స్వదేశీయాభిమానము రాష్ట్రీయ ప్రజలలో ఎక్కువగా వ్యాపించిననె గాని రాష్ట్రీయులు తయారు చేయు వస్తువులకు మంచి నమ్మకమైన మార్కెట్టు ఏర్పడజాలదు తీవ్రమైన ఉత్సాహముతోను పట్టుదలతోను నిరంతరకృషి సల్పిననే గాని ప్రజలలో తమ రాష్ట్రపు వస్తువులు అను అభిమానము వ్యాపించదు. దానికి తగిన సమయము ఎట్లు అనగా ముల్కి ఉద్యమము యిపుడు క్రొత్త ఉడుకులోనున్నది. ఇది యొక విధముగా "రాష్ట్రీయ" భావమును రంగమునకు తెచ్చినది మన రాష్ట్రీయ నాయకులు ఈ అవకాశమును పోగొట్టుకొనక రాష్ట్రము యొక్క ఆర్థిక సౌష్ఠవాభివృద్ధికి తగిన స్వదేశి ప్రచార విధానమును తీర్మానించుకొని త్వరలో కార్యరంగమున దిగెదరు గాక \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0202.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7de233614c8f811a8c37e0289d70898425246606 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0202.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +కానరాదు. ఆరోగ్య రక్షణ, చికిత్సా శాఖలకు కలిపి మొత్తము రూ 2137747 లు ఖర్చు అయి యుండెను. అందులో +అందులో ఆరోగ్య రక్షణ శాఖకు మాత్రము రూ 262111 లు ఖర్చు అయ్యెను మిగిలిన రూ.1875636 లలో రూ. 1721410 లు ఇంగ్లీషు వైద్య భాగమునకును (మెడికల్ అనుదానికి అంతే అర్ధమని తలచెదము) రూ. 154226 లు యునాని భాగమునకును ఖర్చు అయినట్టు చెప్పబడియున్నది. ఇంగ్లీషు వైద్య శాఖకును యునాని వైద్య శాఖకును మాత్రమే కలిపి రూ. 1875636 లు కాగా, యిక ఆయుర్వేదమునకు ఏమి ఖర్చయినదని చెప్పవలెను. ప్రధాన నగరములో ఈ నివేదిక వత్సరములో యునాని, ఆయుర్వేద ఆసుపత్రులు కలిసి మొత్తము 29 యుండెనని ఆయుర్వేదము యొక్క పేరును వ్రాయుట మాత్రమేగాని, సర్కారువారిది ఒకటైనను ఆయుర్వేద వైద్యాలయము ఉన్నట్లు ఊహించ వీలులేకున్నది ఇక జిల్లాలలో యునాని ఆసుపత్రులున్నట్లు చెప్పబడినదే కాని ఆయుర్వేదము పేరైనను చెప్పబడలేదు. జిల్లాలలో ఆయుర్వేద మందు, చౌకదనముచే నైననేమి, సుళువుగా అందుబాటులో నుండుటచే నేమి, సంప్రదాయమందు నెలకొన్న దగుటచే నేమి, విశ్వాసము గల వారగుటచే, అనేకులు బీదలు సహితము ఖర్చుకైనను ఓర్చి ఆయుర్వేద వైద్యము నాశ్రయించుచున్నట్లు వినుచున్నాము. అయినను ఆ దేశీయ విధానమును వృద్ధికి దెచ్చు విషయము మన సర్కారు వారికి పట్టినట్లులేదు. + +కాబట్టి మేము చెప్పబోవునదే మనగా యిపుడు మన ఆంధ్ర జిల్లాలయందు ఆయుర్వేద వైద్యులు ముందుకు రావలసి యున్నది బ్రిటిషిండియాలో పండిత డి గోపాలాచార్యులు మొదలగు వారి కృషి వలననెకదా అక్కడ ప్రభుత్వము వారుగూడ ఆయుర్వేదమును ఒప్పుకొనినది అంతకు పూర్వము ఆయుర్వేద మనిన అచటి ప్రభుత్వముచే వెలివేయబడినట్లుండ లేదా? ఆయుర్వేద పండితులును వైద్యులును ఐకమత్యముతో ఆయుర్వేదమును వృద్ధి దశకు దెచ్చి దానికి మన ప్రభుత్వమువారి నుండి తగిన గౌరవమును సంపాదించునంతవరకు కృషి చేయవలసి యున్నది ఆంధ్ర ఆయుర్వేద వైద్య మహాసభ యొకటి అఖిల నిజాం రాష్ట్రాయుర్వేద వైద్య మహాసభకొక దానిని అనుబంధముగా నుండి కర్తవ్యమును విశదముగా నిర్ణయించుకొని తదనుసారముగ ప్రవర్తించిన లాభముండును. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0213.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0213.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab25756f87233a0d576ff70d8f37295fa5ed22d1 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0213.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మంఖుడు అను బ్రాహ్మణునిచే సుశ్రుతము అరబ్బీలోనికి తర్జుమా చేయబడెను హరూనుబ్రషీదు ఖలీఫా కొక పర్యాయము చాలయపాయకరమగు జాడ్యము సంభవింపగా ఈ మంఖుడే ఎవరి చేతను కానట్టి యీ రోగ చికిత్సను చేసి అతనికి బాగుచేసెను ఆపై ఈ మంఖుని మీద ఖలీఫాకు అత్యంతాభిమానము కలిగెను. వెంటనే మంఖుడు దవాఖాన సర్కారే అలీ పైన డైరక్టరుగా నేర్పాటు చేయబడెను. హిందూ నక్షత్ర శాస్త్రము, అల్జీబ్రా, వైద్యము చాలా శ్రద్ధతో అరబ్బులు ఈ ఖలీఫా కాలములో నేర్చుకొనిరి మరియు అనేక హిందూ పండితులను ప్రార్ధించి వారిని తమ దేశములో నిలిపికొని ఖలీఫాలు తమ బోధకులనుగా ఏర్పాటు చేసుకొనిరి ముసాల్మాను విద్యార్థులును హిందూ స్ధానములోని వైద్యాలయములలో హిందూవులవద్ద చాలా శ్రద్ధతో భక్తితో వైద్యశాస్త్రమునభ్యసించుటకు పుట్టలు పుట్టలుగా నేటేట వచ్చుచుండిరని సర్- ప్రపుల్ల చంద్రరాయ్ గారు తమ గ్రంధములో వ్రాసినారు ఈనాడు మన తెలివి తక్కువ తనముచే యూరోపులో నాలుగేండ్లుండి నాలుగు ముక్కలు చదువుకొని వచ్చిన విద్య పరిక్షుణ్ణమైనదని మనమనుకొన్నట్లుగాక ఆనాడు అరబీ ఫారశీక దేశములందలి ముసాల్మానులు చాల భ క్తితో శ్రద్ధతో ఆతురతతో హిందువుల వద్దకు వచ్చి నేర్చికొని పోవుచుండిరి + +సులేమాన్ అను యాత్రికుడు విజయనగర సామ్రూజ్యమును జూచి విజయనగర పట్టణ రాజములో అనేకులగు అరబ్బులు వైద్యాలయములో పని నేర్చుటనుచూచి వర్ణించియుండెను ఇట్లు ఆయుర్వేదమునకును యూనానికిని చాల సన్నిహిత సంబంధముండెడిది కాని కొందరు దుష్టరాజుల మూలమున క్రమేణ ఈ సంబంధము దూరమయ్యెను అన్యోన్య ప్రేమలు మాసిపోయెను. హిందూముసాల్మానులలో ద్వేషములు ప్రబలెను సుమారు 300 సంవత్సరముల నుండి ఈ రెండును వేరువేరు మార్గముల బడెను + +ఆయుర్వేద వైద్యము చాల చౌకయైనట్టిది పాశ్చాత్య వైద్యము మనకు తగనిది. అది మనకు సరిపడనిది చలి దేశముల వారికి పనికివచ్చినది ఉష్ణ దేశముల వారికంతగా పనికిరాదు. పై విదేశముల నుండి దిగుమతి అయిన మందులు చాలఖరీదు అవే మనదేశములో సిద్ధమైన చౌకగా నుండును. అయినను \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0214.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0214.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4f5842346fdfc0ca1009ba7d020f51fb4babdec --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0214.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ఫలితము తక్కువ పాశ్చాత్య వైద్యులు బాగుచేయని జాడ్యములు ఆయుర్వేద వైద్యులు బాగుచేసినట్లు ఏ నగరములో విచారించినను గొప్ప గొప్ప డాక్టర్లే ఒప్పుకొనగలరు జర్మను డాక్టరు ఆయుర్వేదమును చూచి ఆశ్చర్యపడినాడు ఏమి ఇంతవొక, ఇంత గుణము ఇంత శ్రేష్టత దీనికెట్లబ్బెనని .................... అభిప్రాయపడినారు + +అట్టి వైద్యమునకు, వైద్యశాలలు లేవు, వైద్యాలయములు లేవు ఉన్నవానికి ప్రభుత్వాదరణముసున్న. మన రాష్ట్రములో యూనానికి గత సవత్సరము 20 లక్షలు ప్రభుత్వము వారిచ్చినారని బొంబాయి ముసాల్మాను లభినందించి సభలో తీర్మానములు చేసిన వార్త ప్రకటించి యుంటిమి. కాని ఆయుర్వేద వైద్యమట్టి నోమునోచుకొనలేదు. అనేక తాలూకాలలో యునాని వైద్యాలయములు కలపు హకీములకు మంచిసాయము కలదు నగరములో యూనాని వైద్యశాల కలదు కాని అనేక సంవత్సరముల నుండి ఆయుర్వేద వైద్యమునకు కనిష్ఠ మొక్క కళాశాల అయిన యుండరాదాయని ప్రజలు ప్రార్ధించుచున్నారు. కాని యింతవరకు రూపము దాల్చలేదు. ఆ ఆయుర్వేదమును ఉర్దులో సంగ్రహించి వ్రాయించి యునానీ వైద్యాలయములోనే ఒక పాఠముగా నేర్పాటు చేయనెంచుచున్నారని ఒక వార్త వినియుంటిమి. అదే నిజమైన అట్లు చేయుటకన్న ఊరకుండుట మేలు, చరక శుశ్రుతములను ధన్వంతరినివాగ్భటాది ప్రచండ గ్రంధములను సుమారు ఒక వేయివరకు వైద్య గ్రంధరాజములు +సంస్కృతములో తెలుగులో నుండగా వాటిసారము ఉర్దూలో వ్రాయుట బ్రహ్మదేవుని తరమా! అతని పుట్టించిన వాని తరమా! ఆయుర్వేద గ్రంధములను సంస్కృతములో దేశ భాషల ద్వారానే నేర్పవలసి యుండును + +ఇప్పుడు చెప్పబోవున దేమన సుల్తాను బజారులో శ్రీ యువరాజు గారి సిద్ధహస్తముచే ప్రారంభింపబడి నెలకు సుమారు 4000 మందికి విశేషముగా నుచితముగా మందిచ్చి జాతిమత వివక్షత లేక సేవ జేయుచుండిన వైద్యమండలివారిని ఎంత ప్రశంసించినను అతిశయోక్తి కానేరదు. వారు చేయుచున్న కృషి ప్రభుత్వ దృష్టి నాకర్షింపవలసి యున్నది యూనాని కన్న ఆయుర్వేదములకే + +GPS_13 (1) \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0221.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0221.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8185a5fc4bae1e75179f9a50bb8ce8349a050dea --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0221.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ప్రభువుగారి రజతోత్సవ నిధి

+ +24 - 6 - 1935

+ +ఇంతకు పూర్వము మ॥ ఘ॥ వ॥ నిజాం ప్రభువుగారి రజతోత్సవ నిధి వసూలు సందర్భమున నెలకు ముప్పది రూపాయలకు పైబడిన ప్రభుత్వోద్యోగుల నుండి ఒకనెల జీతములో పదవ వంతు మాత్రము వసూలు చేయదగుననియు, ఇది అంతకంటె తక్కువ జీతము కలవారి నుండి వసూలుచేయ రాదనియు ఒక సలహా రాజకీయ శాఖా కార్యాలయము నుండి వివిధ ప్రభుత్వ కార్యాలయములకు పంపబడియుండెను ప్రభువరేణ్యుని రజతోత్సవ నిధికి ఈ పదవ వంతు జీతము వసూలు నిర్బంధమా అను సంశయము మరల యిపుడు రాజకీయ శాఖా కార్యాలయము నుండి వివిధ ప్రభుత్వ శాఖల కార్యాదర్శులకు పంపబడిన ఒకలేఖ తీర్చుచున్నందుకు సంతోషించెదము + +ఈ లేఖయందు ప్రభుత్వోద్యోగుల నుండిగాని, తదితరుల నుండిగాని, మ. ఘ. వ. ప్రభువుగారి జూబిలీ నిధికై యివ్వబడు ద్రవ్యము యిచ్చు వారి సంతోషము పైననే ఆధారపడి యుండుననియు, అందు నిర్బంధము యెంత +మాత్రము లేదనియు, ప్రభువుగారి యెడ భక్తి విశ్వాసములుకల యెవరుగాని తమకెంత తోచిన అంత విరాళము నొసగవచ్చుననియు ఈ లేఖ స్పష్టముగా తెలియబరచుచున్నది + +బలవంతముగా కొందరు ప్రభుత్వోద్యోగులను మీ జీవితములలో యింత భాగము నీయవలసినది అని ఆజ్ఞాపించినప్పటికంటె మీ శక్తికొలది యీ నిధికి విరాళముల నీయుడు అని కోరినప్పుడు వసూలగునది యెక్కువ మొత్తముగ నుండుననియు, యెక్కువ మొత్తము కాకున్నను, దానితో ప్రభువుగారి మనస్సుకు ఆనందము కలిగినట్లు యింకొక విధముగ కలుగజాలదనియు మా విశ్వాసము గొప్పవారు భ క్తి పూర్వకముగ నిచ్చిన చిన్న యుపహారముతో సంతోషించు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0228.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0228.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..635e8d6eab1bbb21c7a91ee4ee657edfc82daf2e --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0228.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +చారిత్రక బోధ

+ +22 - 8 - 1935

+ +"To teach biased propagandist history is to damage everything that should be cherished. + +"ఒక పక్షమును అవమానము పాలుచేయు కుత్సిత ప్రచారము గల చరిత్రను బోధించుట యన చిరకాలము స్మరింపదగినది ఏదీ యుండునో దానిని నాశనము చేయుటే యగును." + +"It is a very bad thing for any child to be brought up on a history which does not appeal to his +sense of the heroic and romance" + +"ధీర చరితములుసు, అద్భుత చరితములును బాలురచే మెచ్చుకొనబడును. అట్టిది యేదియు కాని చరిత్రను వారికి బోధించుట యెంతమాత్రము యుక్తము కాదు”. + +“ప్రకృతము హిందూముసల్మానుల ద్వేషములకు కారణము ఇప్పుడుండు చరిత్రలే. అవే రెండు తరములనుండి ద్వేషములను పెంచినవి.” + +సరియైన చరిత్రను, ఏ మాత్రమును పక్షపాతము చూపకుండు వ్రాయు చరిత్రకారుడు ఉత్తమ వర్గములో చేరినవాడు కాని సాధారణముగ మనము చూచు చరిత్రలలో చరిత్రకారుడు తనకు అభిమానమైన విషయములను కొండంత చేసి తనకు నచ్చని సంగతులను హీనము చేసి లేక హేళనము చేసి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0230.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0230.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a183ff15c46e96fe7aaa625ac8562a0af4107491 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0230.txt @@ -0,0 +1 @@ +చున్నది ప్రభుత్వము వారీ విషయములో శ్రద్ధ కలిగించుకొని విచారించి అందు నిజముగా ఆక్షేపణీయాంశములు వున్నవని నిశ్చయించిన, వెంటనే తగిన చర్య పుచ్చుకొందురని తలచుచున్నాము మరియు ఈ "తారేఖెహింద్" గ్రంధము మన రాష్ట్రంలోనన్ని పాఠశాలలందును ప్రైమరీ మొదలుకొని బి ఏ వరకును, అదే గ్రంధకర్తచే వ్రాయబడినదై, విద్యార్థులకు చదివింపబడుచున్నదని వినుచున్నాము. ఈ గ్రంధములలో ఏవేని ఆక్షేపణీయములో, ఏవేవి చరిత్ర విరుద్ధాంశములో, యేవేవి అనవసర ప్రసంగములో అట్టివన్నియు సమకూర్చుటకై యొక కమిటీని నిర్ణయించి బ్రిటిషిండియా, ఇంగ్లాండులలోని సుప్రసిద్ధ చరిత్రకారుల యభిప్రాయములను గైకొనవలెననియు సూచించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0236.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0236.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ffb186bf0bf56541ee3f6f342db6495f7cddafd --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0236.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +సిరిసిల్ల ఆంధ్ర మహాసభ

+ +9 - 1 - 1936

+ +ఈసారి సిరిసిల్లలో జరిగిన చతుర్థ నిజాం రాష్ట్రాంధ్ర మహాసభకు పోయిన యెవని నడిగినను, ఇటువంటి మహోత్సవము యిదివరకెన్నడు గాని యీ సభలు జరిగి యుండలేదనువారే ఈ మాటను విన్న ప్రతివాడును తన మిత్రుడు తనను పిలుచుకొనిపోనందుకు తప్పుపట్టువాడే + +1200 చదరపు గజాలు విస్తీర్ణము గల సభా మంటపములో జనము - టిక్కెట్లు కొని ప్రతినిధులైనవారును ప్రేక్షకులైన వారును మాత్రమే - మహాసభ సమావేశములోనున్న వేళల క్రిక్కిరిసి యుండుటయే గాక స్థలము లేని వారో లేక టిక్కెట్లు కొనలేనివారో అనేకులు సభా మండపమునకు వెలుపల జీవరక్షా ప్రచారము మున్నగు ప్రచారములు చేయవచ్చిన వారికిని ప్రదర్శనములకును పని పెట్టుచుండిరట హైద్రాబాదు నగరము నుండి పోయిన 13 బస్సులతో సహా మొత్తము వివిధ ప్రాంతముల నుండి 30 బస్సులలో జనము వచ్చిరట. ఇదేమో గొప్ప సంబరముగానున్నది, చూతమని అనేకులు చుట్టుప్రక్కల పల్లెల నుండి మొదటి రోజు వచ్చిరట ఇదంతయు మన ఆంధ్ర మహాసభను గూర్చి యెక్కువ ప్రచారము జరిగియుండుటను, అనేకులకు మన రాష్ట్రీయాంధ్రులకు తమ అభివృద్ధియే ఉద్దేశముగా గల యీ సభల యందు ఆదరమును సూచించును + +అంతే కాదు మొదట మొదట యీ ఆంధ్ర మహాసభల వృత్తాంతములు ఈ ఒక్క పత్రికలో తెలిసికొనవలసి యుండు నట్లుండెడిది పిమ్మట హైద్రాబాదు బులెటిను పత్రిక సానుభూతి లభించెను అటు తర్వాత బ్రిటిషిండియాలో ఒక్కటే దిన పత్రికగా నుండిన ఆంధ్ర పత్రిక యందు వచ్చుట ప్రారంభమయ్యెను గత ఖమ్మం మహాసభ నుండి ఆ అదృష్టము పట్టెను ఈసారి స్థానిక \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0237.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0237.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0be7ffc1c86a9e0e7b2601aa2c2914519bdd4d81 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0237.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఉర్దూ దినపత్రికలన్నియును ఆ వార్తలను ప్రకటించుటయేగాక ప్రశంసించను గూడ ప్రశంసించినవి ఇందుచే ఉర్దూ పత్రికలను మాత్రమే విశేషముగా చూచు అనేకులు పెద్దలు అధ్యక్షునికి తమ సంతోషమును తెలియబరచినట్లు వినుచున్నాము. ఆఖరుకు 'టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా' పత్రికలో గూడ కొద్దియో గొప్పయో యీ సభ వార్త వచ్చినది కాబట్టి ఆంధ్రోద్యమ అంకురము నానా దిక్కుల కొమ్మలను వేయనారంభించినదన్నమాట! + +ఈ సభకు రామణీయకమును ఆపాదించిన మరికొన్ని విశేషములలో వ్యాయామపు పోటీలును, సాంఘిక నాటకములును, ఆర్యసమాజము వారి వైదిక ధర్మ ప్రచారమును చేరి యున్నవి ప్రభుత్వము వారి వ్యవసాయ పరిశ్రమల శాఖల నవీనాభివృద్ధి ప్రదర్శనములును జీవరక్షా ప్రచారక మండలి వారి మ్యాజిక్ లాంతరు ప్రదర్శనములును ఖమ్మంలో వలెనే ఈ సభలోను జరిగినవి + +మేము యిదివరకే తెల్పియున్నట్లు యీ సిరిసిల్ల సభకు విశేషత్వమును ఒనగూర్చు రెండంశములు ఏవనగా - 1 స్వయముగా ఉత్సాహముతో ఏర్పడి శ్రద్ధతో పని చేసిన ఆహ్వాన సంఘము లభించుట, 2 మన ఆంధ్రోద్యమ పితామహుడు అధ్యక్షుడగుట + +ఇపుడు పైన చెప్పబడిన విశేషములే గాక ముఖ్యాతి ముఖ్యమయిన మరియొక అంశము పేర్కొన దగినది గలదు గత ఖమ్మం మహా సభలో యెవరో సనాతనులమని ప్రకటించుకొనుచు వివాహవయో నిర్ణయమునకు సంబంధించిన తీర్మానము మున్నగు రెండు మూడు సంఘ సంస్కరణపు తీర్మానములను తుదకు చర్చకైనను రానీయకుండ, పడగొట్టి యుండిరి వాటితో కూడ మహాసభకు సంబంధించిన నియమావళి (చిత్తు)కి కూడ దృష్టి దోషము తగిలెను ఈసారి సభలోనైనసు యీ నియమావళి గతి యేమగునో యేమో యని అనుకొనుచుండ, యే విధమయిన ఆటంకము లేకుండ అది ఆమోదించబడినది అది యెట్లన్నను నిరుడు సంఘ సంస్కరణ తీర్మానములు పడగొట్టబడినపుడు అనేకులు సంస్కరణ ఉత్సాహులు, ఎవరో తీర్మానములను పడగొట్టజూచుటయు, మీరు లొంగుటయునాయని నాయకులపై చాల కోపించి యుండిరి 1 ఇపుడా పక్షమువారు మొదటి విజయము పొందినారు. బాలికలకు 15 ఏండ్ల వయస్సు \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0238.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0238.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b6bb03d2c4eff6df32d6f2fc7affb9aef07ddf7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0238.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +వచ్చు వరకు వివాహము చేయరాదని సంస్కరణోత్సాహుల వాదము దీనికి సనాతనుల పక్షము తీవ్రముగా ప్రతిఘటించి ఓడిపోయినను పిమ్మట మహాసభలో ఆ తీర్మానముపై చర్చ జరిగి సంస్కరణ ప్రతిఘటన ఏవో రెండు ఓట్లు సంపాదించుకొని ఓడునంతవరకు తృప్తి నొందలేదు + +2 ఇంకొకటి సంస్కరణోత్సాహుల విజయము ఇంతకంటె ముఖ్యమైనది గలదు మహాసభ కార్యక్రమ మంతము తెలుగు భాషలోనే నుండవలసినదని వారు పట్టుబట్టిరి. అందుచే నియమావళిలో ఆ నియమము చేర్చక తప్పినది కాదు అంతేగాక ఈసారి సభా కార్యక్రమ మంతయు తెలుగు భాషలోనే జరిగినదని వినుచున్నాము ఎంత గొప్పవారి కయినను గూడ యీ విషయములో 'మాఫీ' యివ్వనేయివ్వరాదని పై సంస్కరణోత్సాహుల పట్టు. వారి యీ పట్టు +దివ్యముగా నెగ్గినందుకు వారిని మిక్కిలి అభినందించుచున్నాము "వేములవాడ భీమ కవి నగరము" లో జరుగు మహాసభలో ప్రసంగములు ఆంధ్రేతర భాషలోనా? దాదాపు సగము మందిని తెలుగు మాతృ భాషగా గలవారిని కడుపులో పెట్టుకొనియున్న మన నిజాం రాష్ట్రములో ప్రభుత్వ విధాన మందు తెలుగు భాషద్వారా విద్యనేర్పు పద్ధతికి నియమములలో "ప్రైమరీ" దశలోనే స్వస్తి చెప్పబడెను. ఆంధ్ర భాషా వ్యవహరమును ప్రోత్సహించుటకు అటు ప్రభుత్వమువారికి సాధ్యము కానేలేదు కదా? యిటు ప్రత్యేకము ఆంధ్రుల కొరకై ముఖ్యముగా సాంఘిక భాషాభివృద్ధి కొరకై పాటుపడుచున్నట్లు చెప్పకొను ఆంధ్రమహాసభ కూడ యితర భాషా దాస్యమును (జ్ఞానమును అని మేము చెప్పుటలేదు. గమనించుడు) వదలించుకొన జాలనిచో అది యెంత లోపమోయిప్పుడు మనస్సులి కెక్కునట్లు చేయబడినది ఆంధ్రులకు ప్రత్యేకముగ నొక సంస్థ అవసరమైనచో అది ముఖ్యముగా ఆంధ్రులకును తదితరులకును భాషా భేదము ఉండుట వలననే యని తలచవలసియున్నది ఇతర సాంఘిక వ్యవహారములు మున్నగు వాటిలో పాశ్చాత్య నాగరికతా సంపర్కముచే అధికముగా మార్పు కలిగి యితర సంఘములకును అట్టి సమస్యలే యేర్పడియున్నవి కాని భావ భిన్న మగుటచే తెలుగు మాత్రమే తెలిసిన వారు ఆ సమస్యలను చర్చించుటకై +యితరులతో చేర వీలు లేకుండెను మన ఆంధ్ర మహాసభ అట్టి లోపమును తీర్చుటకే అవసరమగు చున్నదని తలచెదము. అట్లైనచో తెలుగు మాత్రమే \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0242.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0242.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6767155ca4cd4321674b501862cf8c286b40bf66 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0242.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మహారాజా బహద్దరు వారి ముల్కీ భాషా ప్రేమ

+ +23 - 4 - 1936

+ +మన రాష్ట్రములో హిందూ ముసల్మానుల ఐకమత్య స్థాపనము - మాటల చేతనేగాక కార్యముల చేతను - పెదవులచేతనే గాక హృదయము చేతను - కావించువారు ఎవరైన కలరా యనిన ఒక్కరు మాత్రము నిస్సంశయముగా కలరని పూని పలుకుచున్నాము. ఎవ్వరన మహారాజా సర్ కిషన్ ప్రసాదు బహద్దరు గారు గొప్ప దాత ఉదారుడు, పండితుడు, కవి, నానాభాషలందు ప్రవీణుడు విశాల హృదయుడు పూర్వపు మొగలాయి దర్బారు సిలుకు సముద్రము వంటి విశాల హృదయుడు నిష్పాక్షికుడు ఇట్టివారి అభిప్రాయములు చాల విలువ చేయునవి. + +మొన్న ఉస్మానియా ట్రైనింగు కాలేజీ సాంవత్సరికోత్సవములో అధ్యక్షతా పీఠము నుండి వారు సెలవిచ్చిన మాటలలో ఈ క్రింది మాటలు ముల్కీలకు చాలా విలువ గలవి. + +"గ్రామముల పాఠశాలలను పరీక్షించగా నాకు తెలియవచ్చిన, నేను తెలిసికొనిన విషయములను బట్టి యింత మాత్రము సూచన మాత్రము చేయుట చాలుననుకొందును అది యేమన - కొన్ని సంవత్సరములకు పూర్వము దేశభాషల విషయమై యుండిన నియమముల పరిపాలనలో విశేషముగా మార్పు కావింపబడుటచే విద్యా బోధకులకు (ముల్కీ) దేశ భాషలందు ప్రావీణ్యత తక్కువయి పోయినది దీని ఫలితముగా గ్రామ పాఠశాలలలోని విద్యార్థులకు +కష్టము కలిగినది." + +ఈ వాక్యములు అక్షర మక్షరము సత్యమని మేము చెప్పవలసిన పని లేదు నవ్వాబ్ మెహదీయార్ జంగు బహదరు గారే మహారాజాగారికి అదే సభలో జవాబు నిచ్చుచు నిట్లు సెలవిచ్చిరి \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0243.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0243.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..deeef412d76a0c1f9eef581714b2065f07cca6b7 --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0243.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +"విద్యాశాఖ యొక్క వైశాల్యమును బట్టి ఏకదమ్మున మార్పులు చేయవలెనని ఆశ పెట్టుకొనుట తప్పు క్రమక్రమముగా ప్రతి విషయముపై దృష్టిని సారించి సంస్కరించవలసి యుండును... ...... దేశ భాషలను గురించి నాకు పూర్తిగా శ్రద్ధ కలదు క్రమశః దానిని గురించిన సంస్కారములు చేయబడును.... + +ఉన్నతాధికారులలో మన నవాబు మెహదేయార్‌జంగు గారును చాల ఉత్తములు రాష్ట్రమునకుగాని రాజుకుగాని కించిత్తు కూడ వ్యతిరేకముగా తలపుచేయువారు కారు వారు రాష్ట్రములో నెప్పటికిని శాంతి యుండవలెననియు ప్రజలకు ఏలాటి యిబ్బందులు వుండకూడదనియు, అశాంతి నిర్మూలము కావలెననియు సదా హిత చింత చేయువారు + +పై యిరువురి అభిప్రాయములను వినిన తర్వాత దేశభాషలకు సరియైన స్థానము వెంటనే కాకున్న క్రమశః యైన దొరకునని ఆశ పొడముచున్నది + +అన్నియు సరేకాని క్రమశః అనుపదమే కొంచెము తట్టుకొనుచున్నది దీని యర్ధము రబ్బరు వంటిది ఎంత దూరము లాగిన అంత దూరము సాగును. అట్టి రబ్బరుకు కూడ తెగిపోవు సమయము రానేవచ్చును కావున క్రమశః అనగా యెంతకాలము? విద్యా విషయములో క్రమశః వుండవచ్చునా? నూటికి 85 పాళ్ళ జనుల ముల్కీ భాషలకు ఇంతవరకే సరియైన స్థానము లేక వారి సభ్యత వారి విజ్ఞానము, కావలసిన రీతిగా అభివృద్ధి యగుట లేదు + +బ్రిటిషిండియాలో పరభాషయగు ఇంగ్లీషులో విద్యా వ్యాపకము చేసిన 68 ఏండ్లకు “అరరే” ఇంతవరకు చేసిన వ్యయము, యత్నము శ్రమ, అంతయు వ్యర్ధమే" అని ప్రభుత్వమువారును, ప్రజలును గుర్తించిరి ఆ పద్దతి అస్వాభావికమనియు హానికరమనియు గుర్తించిరి + +మేము పలుమారులు ఈ ముల్కీ భాషా సమస్యను గూర్చి వ్రాసినచో మేము ఉర్దూ ద్వేషులమని భావించువారు మాయెడ చాలా అన్యాయము చేసిన వారగుదురు. మన విద్యా విధానములో ఉర్దూకుండిన ప్రాముఖ్యతయైన దేశ \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0244.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0244.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3451f36ece7aceb10cdabe9979fd104defe62e4d --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0244.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +భాషలకు లేకుండెను గదా యనుట సంకుచిత దృష్టి మాదియో ఇంకెవ్వరిదియో మాయెడ దురభిప్రాయపడువారు ఎదమీద చేయి పెట్టుకొని దైవమును సాక్షిగ నుంచుకొని తమ అభివ్రాయముల పునర్విమర్శనము చేసికొందురు గాక + +రాజకీయ వ్యవహారములలో ఉర్దూను వుంచుకొనుడు అధికారములకై, నౌకరీలకై ఉర్దూ నియమము ఉంచుడు కచ్చేరీల తీర్పులు ఉర్దూలోనే చేయుడు. సర్కారీ నివేదికలు ఉర్దూలోనే ప్రచురించుడు. కాలేజీలలో ఉర్దూనే ప్రధానముగ నుంచుడు మాకు ఏమియు నాక్షేపణము లేదు. కాని ప్రాధమిక, మాధ్యమికాది పాఠశాలలలో జనుల మాతృ భాషల మూలముననే విద్య చెప్పించవలెననుట ముఖ్యము ఆ విషయములో మేము ఎన్నటికిని మాతృద్రోహము చేయజాలము. + +కావున ఈ సందర్భమును మరల పురస్కరించుకొని మహారాజా గారిని ఈ విషయమును లేవనెత్తినందులకు, నవాబు గారిని ఈ విషయములో శ్రద్ధ బూనినందుకు, ప్రశంసించుచు ఆ క్రమశః అను పదమునకు నిర్వచనము కాల +పరిమితితో చేసిన బాగుండునని తలంచుచున్నాము \ No newline at end of file diff --git a/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0245.txt b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0245.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9736580d76ddf23a88da859d65812af2d690bbc --- /dev/null +++ b/Golakonda_patrika_sampadakeeyalu/page_0245.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +విజయనగర షష్ఠి శతాబ్దోత్సవము

+ +23 - 4 - 1936

+ +విజయనగర సామ్రాజ్యము (Empire) అసామాన్యమైనదై యుండెను. వింధ్యాద్రి నుండి కన్యాకుమారి వరకు వ్యాపించి యుండినట్టిది అట్లుండినను మన రాష్ట్ర చరిత్రకారులగు సయ్యద్ హాషమీ గారు దీనిని "రెజ్వాడ" సంస్థానముగా పేర్కొనినారు ఆ చర్చ యిప్పుడెందుకు లెండు ఇప్పుడు చెప్పబోయిన దేమన ఇంతలో అనగా డిసెంబరు మాసములో కర్ణాటకులు విజయనగరసామ్రాజ్య స్థాపన కాలము ఈ సంవత్సరములో ఆరు శతాబ్దములు ముగియు చుండుటచేత గొప్ప యుత్సవము హంపీలో చేయనున్నారు + +కాని ఆంధ్రులు మాత్రము ఏమియు ఆ విషయమై ఆలోచించునట్లు లేదు. కర్ణాటకులీ పనికయి రెండు సంవత్సరముల నుండి ప్రయత్నములు చేయుచున్నారు. కర్ణాటకుల కన్న హెచ్చుగా ఆంధ్రులకీ విషయమున శ్రద్ధాభక్తులు ఉండవలసి యుండెను ఆంధ్ర చారిత్రక పరిశోధన సంఘము వారీ విషయమున శ్రద్ధ చూపవలెను. కాకతీయ సంచికలో అలసి సొలసి నిద్రపోవుట హాస్యాస్పద మగును + +ఇప్పటికయినను మించినది లేదు ఇంకను ఏడెనిమిది నెలల అవకాశమున్నది తగిన సన్నాహములు చేసిన చాల గొప్ప పని చేసినవారు కానుందురని హెచ్చరించుచున్నాము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/meta.json b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c8f9d8b9426531d2ca0ec55981ffbc60ed22828 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/meta.json @@ -0,0 +1,2393 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 795, + "total_pages": 866, + "filename": "Sangraha Andhra Vijnana Kosham Volume Three.pdf", + "pages": { + "3": { + "quality": 4 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 1 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "24": { + "quality": 3 + }, + "25": { + "quality": 3 + }, + "26": { + "quality": 3 + }, + "27": { + "quality": 3 + }, + "28": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 1 + }, + "40": { + "quality": 4 + }, + "41": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "46": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "50": { + "quality": 3 + }, + "51": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "53": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "55": { + "quality": 2 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "64": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "66": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "73": { + "quality": 3 + }, + "74": { + "quality": 3 + }, + "75": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 4 + }, + "78": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "80": { + "quality": 3 + }, + "81": { + "quality": 3 + }, + "82": { + "quality": 3 + }, + "83": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "85": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "87": { + "quality": 3 + }, + "92": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "96": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "102": { + "quality": 3 + }, + "103": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 3 + }, + "106": { + "quality": 3 + }, + "107": { + "quality": 3 + }, + "108": { + "quality": 3 + }, + "109": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "114": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + }, + "116": { + "quality": 3 + }, + "117": { + "quality": 3 + }, + "118": { + "quality": 3 + }, + "119": { + "quality": 3 + }, + "120": { + "quality": 3 + }, + "121": { + "quality": 3 + }, + "122": { + "quality": 3 + }, + "123": { + "quality": 3 + }, + "124": { + "quality": 3 + }, + "125": { + "quality": 3 + }, + "126": { + "quality": 3 + }, + "127": { + "quality": 3 + }, + "128": { + "quality": 3 + }, + "129": { + "quality": 3 + }, + "130": { + "quality": 3 + }, + "131": { + "quality": 3 + }, + "132": { + "quality": 3 + }, + "133": { + "quality": 3 + }, + "135": { + "quality": 3 + }, + "136": { + "quality": 3 + }, + "137": { + "quality": 3 + }, + "138": { + "quality": 3 + }, + "139": { + "quality": 3 + }, + "140": { + "quality": 3 + }, + "141": { + "quality": 3 + }, + "142": { + "quality": 3 + }, + "144": { + "quality": 3 + }, + "145": { + "quality": 3 + }, + "146": { + "quality": 3 + }, + "147": { + "quality": 3 + }, + "148": { + "quality": 3 + }, + "149": { + "quality": 3 + }, + "150": { + "quality": 3 + }, + "151": { + "quality": 3 + }, + "152": { + "quality": 3 + }, + "153": { + "quality": 3 + }, + "154": { + "quality": 3 + }, + "155": { + "quality": 3 + }, + "156": { + "quality": 3 + }, + "157": { + "quality": 3 + }, + "158": { + "quality": 3 + }, + "159": { + "quality": 3 + }, + "160": { + "quality": 3 + }, + "161": { + "quality": 3 + }, + "162": { + "quality": 3 + }, + "163": { + "quality": 3 + }, + "164": { + "quality": 3 + }, + "165": { + "quality": 3 + }, + "166": { + "quality": 3 + }, + "167": { + "quality": 3 + }, + "168": { + "quality": 3 + }, + "170": { + "quality": 3 + }, + "171": { + "quality": 3 + }, + "172": { + "quality": 3 + }, + "173": { + "quality": 3 + }, + "174": { + "quality": 3 + }, + "175": { + "quality": 3 + }, + "176": { + "quality": 3 + }, + "178": { + "quality": 3 + }, + "179": { + "quality": 3 + }, + "180": { + "quality": 3 + }, + "181": { + "quality": 3 + }, + "182": { + "quality": 3 + }, + "183": { + "quality": 3 + }, + "184": { + "quality": 3 + }, + "185": { + "quality": 3 + }, + "186": { + "quality": 3 + }, + "187": { + "quality": 3 + }, + "189": { + "quality": 3 + }, + "190": { + "quality": 3 + }, + "191": { + "quality": 3 + }, + "193": { + "quality": 3 + }, + "194": { + "quality": 3 + }, + "195": { + "quality": 3 + }, + "196": { + "quality": 3 + }, + "197": { + "quality": 3 + }, + "198": { + "quality": 3 + }, + "199": { + "quality": 3 + }, + "200": { + "quality": 3 + }, + "201": { + "quality": 3 + }, + "202": { + "quality": 3 + }, + "203": { + "quality": 3 + }, + "204": { + "quality": 3 + }, + "205": { + "quality": 3 + }, + "206": { + "quality": 3 + }, + "207": { + "quality": 3 + }, + "208": { + "quality": 3 + }, + "209": { + "quality": 3 + }, + "210": { + "quality": 3 + }, + "211": { + "quality": 3 + }, + "212": { + "quality": 3 + }, + "213": { + "quality": 3 + }, + "214": { + "quality": 3 + }, + "215": { + "quality": 3 + }, + "216": { + "quality": 3 + }, + "217": { + "quality": 3 + }, + "218": { + "quality": 2 + }, + "219": { + "quality": 3 + }, + "220": { + "quality": 3 + }, + "222": { + "quality": 3 + }, + "223": { + "quality": 3 + }, + "224": { + "quality": 3 + }, + "225": { + "quality": 3 + }, + "226": { + "quality": 3 + }, + "227": { + "quality": 3 + }, + "228": { + "quality": 3 + }, + "229": { + "quality": 3 + }, + "230": { + "quality": 3 + }, + "231": { + "quality": 3 + }, + "232": { + "quality": 3 + }, + "233": { + "quality": 3 + }, + "234": { + "quality": 3 + }, + "235": { + "quality": 3 + }, + "236": { + "quality": 3 + }, + "237": { + "quality": 3 + }, + "238": { + "quality": 3 + }, + "239": { + "quality": 4 + }, + "240": { + "quality": 3 + }, + "241": { + "quality": 3 + }, + "242": { + "quality": 3 + }, + "243": { + "quality": 3 + }, + "244": { + "quality": 3 + }, + "245": { + "quality": 3 + }, + "246": { + "quality": 3 + }, + "247": { + "quality": 3 + }, + "248": { + "quality": 3 + }, + "250": { + "quality": 3 + }, + "251": { + "quality": 3 + }, + "252": { + "quality": 3 + }, + "253": { + "quality": 3 + }, + "254": { + "quality": 3 + }, + "255": { + "quality": 3 + }, + "256": { + "quality": 3 + }, + "257": { + "quality": 3 + }, + "258": { + "quality": 3 + }, + "259": { + "quality": 3 + }, + "260": { + "quality": 3 + }, + "261": { + "quality": 3 + }, + "262": { + "quality": 3 + }, + "263": { + "quality": 3 + }, + "264": { + "quality": 3 + }, + "265": { + "quality": 3 + }, + "266": { + "quality": 3 + }, + "267": { + "quality": 3 + }, + "268": { + "quality": 3 + }, + "269": { + "quality": 3 + }, + "270": { + "quality": 3 + }, + "271": { + "quality": 3 + }, + "272": { + "quality": 3 + }, + "273": { + "quality": 3 + }, + "274": { + "quality": 3 + }, + "275": { + "quality": 3 + }, + "276": { + "quality": 3 + }, + "278": { + "quality": 3 + }, + "279": { + "quality": 3 + }, + "280": { + "quality": 3 + }, + "281": { + "quality": 3 + }, + "282": { + "quality": 3 + }, + "284": { + "quality": 3 + }, + "285": { + "quality": 3 + }, + "286": { + "quality": 3 + }, + "287": { + "quality": 3 + }, + "288": { + "quality": 3 + }, + "289": { + "quality": 3 + }, + "290": { + "quality": 3 + }, + "291": { + "quality": 2 + }, + "293": { + "quality": 3 + }, + "294": { + "quality": 3 + }, + "295": { + "quality": 3 + }, + "296": { + "quality": 3 + }, + "297": { + "quality": 3 + }, + "298": { + "quality": 3 + }, + "299": { + "quality": 3 + }, + "300": { + "quality": 3 + }, + "301": { + "quality": 3 + }, + "302": { + "quality": 3 + }, + "303": { + "quality": 3 + }, + "304": { + "quality": 3 + }, + "305": { + "quality": 3 + }, + "306": { + "quality": 2 + }, + "307": { + "quality": 3 + }, + "308": { + "quality": 3 + }, + "309": { + "quality": 3 + }, + "310": { + "quality": 2 + }, + "311": { + "quality": 3 + }, + "312": { + "quality": 3 + }, + "313": { + "quality": 3 + }, + "314": { + "quality": 3 + }, + "315": { + "quality": 3 + }, + "316": { + "quality": 3 + }, + "317": { + "quality": 3 + }, + "318": { + "quality": 3 + }, + "319": { + "quality": 2 + }, + "320": { + "quality": 2 + }, + "321": { + "quality": 3 + }, + "322": { + "quality": 3 + }, + "323": { + "quality": 3 + }, + "324": { + "quality": 3 + }, + "325": { + "quality": 3 + }, + "326": { + "quality": 3 + }, + "327": { + "quality": 3 + }, + "328": { + "quality": 3 + }, + "329": { + "quality": 3 + }, + "330": { + "quality": 3 + }, + "331": { + "quality": 3 + }, + "332": { + "quality": 3 + }, + "333": { + "quality": 3 + }, + "334": { + "quality": 3 + }, + "335": { + "quality": 3 + }, + "336": { + "quality": 3 + }, + "337": { + "quality": 3 + }, + "338": { + "quality": 3 + }, + "339": { + "quality": 3 + }, + "340": { + "quality": 3 + }, + "341": { + "quality": 3 + }, + "342": { + "quality": 3 + }, + "343": { + "quality": 3 + }, + "344": { + "quality": 3 + }, + "345": { + "quality": 3 + }, + "346": { + "quality": 3 + }, + "347": { + "quality": 3 + }, + "348": { + "quality": 3 + }, + "349": { + "quality": 3 + }, + "350": { + "quality": 3 + }, + "351": { + "quality": 3 + }, + "352": { + "quality": 3 + }, + "353": { + "quality": 3 + }, + "354": { + "quality": 3 + }, + "355": { + "quality": 3 + }, + "356": { + "quality": 3 + }, + "357": { + "quality": 3 + }, + "358": { + "quality": 3 + }, + "359": { + "quality": 3 + }, + "360": { + "quality": 3 + }, + "361": { + "quality": 3 + }, + "362": { + "quality": 3 + }, + "363": { + "quality": 3 + }, + "364": { + "quality": 3 + }, + "365": { + "quality": 3 + }, + "366": { + "quality": 3 + }, + "367": { + "quality": 3 + }, + "368": { + "quality": 3 + }, + "369": { + "quality": 3 + }, + "374": { + "quality": 3 + }, + "375": { + "quality": 3 + }, + "376": { + "quality": 3 + }, + "377": { + "quality": 3 + }, + "378": { + "quality": 3 + }, + "379": { + "quality": 3 + }, + "380": { + "quality": 3 + }, + "381": { + "quality": 3 + }, + "382": { + "quality": 3 + }, + "383": { + "quality": 3 + }, + "384": { + "quality": 3 + }, + "385": { + "quality": 3 + }, + "386": { + "quality": 3 + }, + "387": { + "quality": 3 + }, + "388": { + "quality": 3 + }, + "389": { + "quality": 3 + }, + "390": { + "quality": 3 + }, + "391": { + "quality": 3 + }, + "392": { + "quality": 3 + }, + "393": { + "quality": 3 + }, + "394": { + "quality": 3 + }, + "395": { + "quality": 3 + }, + "396": { + "quality": 3 + }, + "397": { + "quality": 3 + }, + "398": { + "quality": 3 + }, + "399": { + "quality": 3 + }, + "400": { + "quality": 3 + }, + "401": { + "quality": 3 + }, + "402": { + "quality": 3 + }, + "403": { + "quality": 3 + }, + "404": { + "quality": 3 + }, + "405": { + "quality": 3 + }, + "406": { + "quality": 3 + }, + "407": { + "quality": 3 + }, + "408": { + "quality": 3 + }, + "409": { + "quality": 3 + }, + "410": { + "quality": 3 + }, + "411": { + "quality": 3 + }, + "412": { + "quality": 3 + }, + "413": { + "quality": 3 + }, + "414": { + "quality": 3 + }, + "415": { + "quality": 3 + }, + "416": { + "quality": 3 + }, + "417": { + "quality": 3 + }, + "418": { + "quality": 3 + }, + "419": { + "quality": 3 + }, + "420": { + "quality": 3 + }, + "421": { + "quality": 3 + }, + "422": { + "quality": 3 + }, + "423": { + "quality": 3 + }, + "424": { + "quality": 3 + }, + "425": { + "quality": 3 + }, + "426": { + "quality": 3 + }, + "427": { + "quality": 3 + }, + "428": { + "quality": 3 + }, + "429": { + "quality": 3 + }, + "430": { + "quality": 3 + }, + "431": { + "quality": 3 + }, + "432": { + "quality": 3 + }, + "433": { + "quality": 3 + }, + "434": { + "quality": 3 + }, + "435": { + "quality": 3 + }, + "436": { + "quality": 3 + }, + "437": { + "quality": 3 + }, + "438": { + "quality": 3 + }, + "439": { + "quality": 3 + }, + "440": { + "quality": 3 + }, + "441": { + "quality": 3 + }, + "442": { + "quality": 3 + }, + "443": { + "quality": 3 + }, + "444": { + "quality": 3 + }, + "445": { + "quality": 3 + }, + "446": { + "quality": 3 + }, + "447": { + "quality": 3 + }, + "448": { + "quality": 3 + }, + "449": { + "quality": 3 + }, + "451": { + "quality": 3 + }, + "453": { + "quality": 3 + }, + "454": { + "quality": 3 + }, + "455": { + "quality": 3 + }, + "456": { + "quality": 3 + }, + "457": { + "quality": 3 + }, + "458": { + "quality": 3 + }, + "459": { + "quality": 3 + }, + "460": { + "quality": 3 + }, + "461": { + "quality": 3 + }, + "464": { + "quality": 3 + }, + "465": { + "quality": 3 + }, + "466": { + "quality": 3 + }, + "467": { + "quality": 3 + }, + "468": { + "quality": 3 + }, + "469": { + "quality": 3 + }, + "470": { + "quality": 3 + }, + "471": { + "quality": 3 + }, + "472": { + "quality": 4 + }, + "473": { + "quality": 3 + }, + "474": { + "quality": 3 + }, + "475": { + "quality": 3 + }, + "476": { + "quality": 3 + }, + "477": { + "quality": 3 + }, + "478": { + "quality": 3 + }, + "479": { + "quality": 3 + }, + "480": { + "quality": 3 + }, + "481": { + "quality": 3 + }, + "482": { + "quality": 2 + }, + "483": { + "quality": 3 + }, + "484": { + "quality": 3 + }, + "485": { + "quality": 3 + }, + "486": { + "quality": 3 + }, + "487": { + "quality": 3 + }, + "488": { + "quality": 3 + }, + "489": { + "quality": 3 + }, + "490": { + "quality": 3 + }, + "491": { + "quality": 3 + }, + "492": { + "quality": 3 + }, + "493": { + "quality": 3 + }, + "494": { + "quality": 3 + }, + "495": { + "quality": 3 + }, + "496": { + "quality": 3 + }, + "497": { + "quality": 3 + }, + "498": { + "quality": 3 + }, + "499": { + "quality": 3 + }, + "500": { + "quality": 3 + }, + "501": { + "quality": 3 + }, + "502": { + "quality": 3 + }, + "503": { + "quality": 3 + }, + "504": { + "quality": 3 + }, + "505": { + "quality": 3 + }, + "506": { + "quality": 3 + }, + "507": { + "quality": 3 + }, + "508": { + "quality": 3 + }, + "509": { + "quality": 3 + }, + "510": { + "quality": 3 + }, + "511": { + "quality": 3 + }, + "512": { + "quality": 3 + }, + "513": { + "quality": 3 + }, + "514": { + "quality": 3 + }, + "515": { + "quality": 3 + }, + "516": { + "quality": 3 + }, + "517": { + "quality": 3 + }, + "518": { + "quality": 3 + }, + "519": { + "quality": 3 + }, + "520": { + "quality": 3 + }, + "521": { + "quality": 3 + }, + "522": { + "quality": 3 + }, + "523": { + "quality": 3 + }, + "524": { + "quality": 3 + }, + "525": { + "quality": 3 + }, + "526": { + "quality": 3 + }, + "527": { + "quality": 3 + }, + "528": { + "quality": 3 + }, + "529": { + "quality": 3 + }, + "530": { + "quality": 3 + }, + "531": { + "quality": 3 + }, + "532": { + "quality": 3 + }, + "533": { + "quality": 3 + }, + "534": { + "quality": 3 + }, + "535": { + "quality": 3 + }, + "536": { + "quality": 3 + }, + "537": { + "quality": 3 + }, + "542": { + "quality": 3 + }, + "543": { + "quality": 3 + }, + "544": { + "quality": 3 + }, + "545": { + "quality": 3 + }, + "546": { + "quality": 3 + }, + "547": { + "quality": 3 + }, + "548": { + "quality": 3 + }, + "549": { + "quality": 3 + }, + "550": { + "quality": 3 + }, + "551": { + "quality": 3 + }, + "552": { + "quality": 3 + }, + "553": { + "quality": 3 + }, + "554": { + "quality": 3 + }, + "555": { + "quality": 3 + }, + "556": { + "quality": 3 + }, + "557": { + "quality": 3 + }, + "558": { + "quality": 3 + }, + "559": { + "quality": 3 + }, + "560": { + "quality": 3 + }, + "561": { + "quality": 3 + }, + "562": { + "quality": 3 + }, + "563": { + "quality": 3 + }, + "564": { + "quality": 3 + }, + "565": { + "quality": 3 + }, + "569": { + "quality": 3 + }, + "572": { + "quality": 3 + }, + "573": { + "quality": 3 + }, + "574": { + "quality": 3 + }, + "575": { + "quality": 3 + }, + "576": { + "quality": 3 + }, + "577": { + "quality": 3 + }, + "578": { + "quality": 3 + }, + "579": { + "quality": 3 + }, + "580": { + "quality": 3 + }, + "581": { + "quality": 3 + }, + "582": { + "quality": 3 + }, + "585": { + "quality": 3 + }, + "586": { + "quality": 3 + }, + "587": { + "quality": 3 + }, + "588": { + "quality": 3 + }, + "591": { + "quality": 3 + }, + "592": { + "quality": 3 + }, + "593": { + "quality": 3 + }, + "594": { + "quality": 3 + }, + "595": { + "quality": 3 + }, + "596": { + "quality": 3 + }, + "597": { + "quality": 3 + }, + "598": { + "quality": 3 + }, + "599": { + "quality": 3 + }, + "600": { + "quality": 3 + }, + "601": { + "quality": 3 + }, + "602": { + "quality": 3 + }, + "603": { + "quality": 3 + }, + "604": { + "quality": 3 + }, + "606": { + "quality": 3 + }, + "607": { + "quality": 3 + }, + "608": { + "quality": 3 + }, + "609": { + "quality": 3 + }, + "610": { + "quality": 3 + }, + "611": { + "quality": 2 + }, + "612": { + "quality": 3 + }, + "613": { + "quality": 3 + }, + "614": { + "quality": 2 + }, + "615": { + "quality": 3 + }, + "616": { + "quality": 3 + }, + "617": { + "quality": 3 + }, + "618": { + "quality": 2 + }, + "619": { + "quality": 2 + }, + "620": { + "quality": 3 + }, + "621": { + "quality": 3 + }, + "622": { + "quality": 3 + }, + "623": { + "quality": 3 + }, + "624": { + "quality": 3 + }, + "625": { + "quality": 3 + }, + "626": { + "quality": 3 + }, + "627": { + "quality": 3 + }, + "628": { + "quality": 3 + }, + "629": { + "quality": 3 + }, + "630": { + "quality": 3 + }, + "631": { + "quality": 3 + }, + "632": { + "quality": 3 + }, + "633": { + "quality": 3 + }, + "634": { + "quality": 3 + }, + "635": { + "quality": 3 + }, + "636": { + "quality": 3 + }, + "637": { + "quality": 3 + }, + "638": { + "quality": 3 + }, + "641": { + "quality": 3 + }, + "642": { + "quality": 3 + }, + "643": { + "quality": 3 + }, + "644": { + "quality": 3 + }, + "645": { + "quality": 3 + }, + "646": { + "quality": 3 + }, + "647": { + "quality": 3 + }, + "648": { + "quality": 3 + }, + "649": { + "quality": 3 + }, + "650": { + "quality": 3 + }, + "651": { + "quality": 3 + }, + "652": { + "quality": 3 + }, + "653": { + "quality": 3 + }, + "654": { + "quality": 3 + }, + "655": { + "quality": 3 + }, + "656": { + "quality": 3 + }, + "657": { + "quality": 3 + }, + "658": { + "quality": 3 + }, + "659": { + "quality": 3 + }, + "660": { + "quality": 3 + }, + "661": { + "quality": 3 + }, + "662": { + "quality": 3 + }, + "663": { + "quality": 3 + }, + "664": { + "quality": 3 + }, + "665": { + "quality": 3 + }, + "667": { + "quality": 3 + }, + "668": { + "quality": 3 + }, + "669": { + "quality": 3 + }, + "670": { + "quality": 3 + }, + "671": { + "quality": 3 + }, + "672": { + "quality": 3 + }, + "674": { + "quality": 3 + }, + "675": { + "quality": 3 + }, + "676": { + "quality": 3 + }, + "677": { + "quality": 3 + }, + "678": { + "quality": 3 + }, + "679": { + "quality": 3 + }, + "680": { + "quality": 3 + }, + "681": { + "quality": 3 + }, + "682": { + "quality": 3 + }, + "683": { + "quality": 3 + }, + "684": { + "quality": 3 + }, + "685": { + "quality": 3 + }, + "686": { + "quality": 3 + }, + "687": { + "quality": 3 + }, + "688": { + "quality": 3 + }, + "689": { + "quality": 3 + }, + "690": { + "quality": 3 + }, + "691": { + "quality": 2 + }, + "692": { + "quality": 3 + }, + "693": { + "quality": 3 + }, + "694": { + "quality": 3 + }, + "695": { + "quality": 3 + }, + "696": { + "quality": 3 + }, + "697": { + "quality": 3 + }, + "698": { + "quality": 3 + }, + "699": { + "quality": 3 + }, + "700": { + "quality": 3 + }, + "701": { + "quality": 3 + }, + "702": { + "quality": 3 + }, + "703": { + "quality": 3 + }, + "704": { + "quality": 3 + }, + "705": { + "quality": 3 + }, + "706": { + "quality": 3 + }, + "707": { + "quality": 3 + }, + "708": { + "quality": 3 + }, + "709": { + "quality": 3 + }, + "710": { + "quality": 3 + }, + "711": { + "quality": 3 + }, + "712": { + "quality": 3 + }, + "713": { + "quality": 3 + }, + "714": { + "quality": 3 + }, + "715": { + "quality": 3 + }, + "716": { + "quality": 3 + }, + "717": { + "quality": 3 + }, + "718": { + "quality": 3 + }, + "719": { + "quality": 3 + }, + "720": { + "quality": 3 + }, + "721": { + "quality": 3 + }, + "722": { + "quality": 3 + }, + "723": { + "quality": 3 + }, + "724": { + "quality": 3 + }, + "725": { + "quality": 3 + }, + "726": { + "quality": 3 + }, + "727": { + "quality": 3 + }, + "729": { + "quality": 3 + }, + "730": { + "quality": 3 + }, + "732": { + "quality": 3 + }, + "733": { + "quality": 3 + }, + "734": { + "quality": 3 + }, + "735": { + "quality": 3 + }, + "736": { + "quality": 3 + }, + "737": { + "quality": 3 + }, + "738": { + "quality": 3 + }, + "739": { + "quality": 3 + }, + "740": { + "quality": 3 + }, + "741": { + "quality": 3 + }, + "742": { + "quality": 3 + }, + "743": { + "quality": 3 + }, + "744": { + "quality": 3 + }, + "745": { + "quality": 3 + }, + "746": { + "quality": 3 + }, + "747": { + "quality": 3 + }, + "748": { + "quality": 3 + }, + "749": { + "quality": 3 + }, + "750": { + "quality": 3 + }, + "751": { + "quality": 3 + }, + "752": { + "quality": 3 + }, + "753": { + "quality": 3 + }, + "754": { + "quality": 3 + }, + "755": { + "quality": 3 + }, + "756": { + "quality": 3 + }, + "759": { + "quality": 3 + }, + "760": { + "quality": 3 + }, + "761": { + "quality": 3 + }, + "762": { + "quality": 3 + }, + "763": { + "quality": 3 + }, + "764": { + "quality": 4 + }, + "765": { + "quality": 4 + }, + "766": { + "quality": 4 + }, + "767": { + "quality": 4 + }, + "768": { + "quality": 4 + }, + "769": { + "quality": 4 + }, + "770": { + "quality": 3 + }, + "771": { + "quality": 3 + }, + "772": { + "quality": 3 + }, + "773": { + "quality": 3 + }, + "774": { + "quality": 3 + }, + "775": { + "quality": 3 + }, + "776": { + "quality": 3 + }, + "777": { + "quality": 3 + }, + "778": { + "quality": 3 + }, + "779": { + "quality": 3 + }, + "780": { + "quality": 3 + }, + "781": { + "quality": 3 + }, + "782": { + "quality": 3 + }, + "783": { + "quality": 3 + }, + "784": { + "quality": 3 + }, + "785": { + "quality": 3 + }, + "786": { + "quality": 3 + }, + "787": { + "quality": 3 + }, + "788": { + "quality": 3 + }, + "789": { + "quality": 3 + }, + "790": { + "quality": 3 + }, + "791": { + "quality": 3 + }, + "792": { + "quality": 3 + }, + "793": { + "quality": 3 + }, + "794": { + "quality": 3 + }, + "795": { + "quality": 3 + }, + "796": { + "quality": 3 + }, + "797": { + "quality": 3 + }, + "798": { + "quality": 3 + }, + "801": { + "quality": 3 + }, + "802": { + "quality": 3 + }, + "803": { + "quality": 3 + }, + "804": { + "quality": 3 + }, + "805": { + "quality": 3 + }, + "806": { + "quality": 3 + }, + "807": { + "quality": 3 + }, + "808": { + "quality": 3 + }, + "809": { + "quality": 3 + }, + "810": { + "quality": 3 + }, + "811": { + "quality": 3 + }, + "812": { + "quality": 3 + }, + "815": { + "quality": 3 + }, + "816": { + "quality": 3 + }, + "817": { + "quality": 3 + }, + "818": { + "quality": 3 + }, + "821": { + "quality": 3 + }, + "822": { + "quality": 3 + }, + "823": { + "quality": 3 + }, + "824": { + "quality": 3 + }, + "825": { + "quality": 3 + }, + "826": { + "quality": 3 + }, + "827": { + "quality": 3 + }, + "828": { + "quality": 3 + }, + "829": { + "quality": 3 + }, + "830": { + "quality": 3 + }, + "831": { + "quality": 3 + }, + "832": { + "quality": 3 + }, + "833": { + "quality": 3 + }, + "834": { + "quality": 3 + }, + "835": { + "quality": 3 + }, + "836": { + "quality": 3 + }, + "837": { + "quality": 3 + }, + "838": { + "quality": 3 + }, + "839": { + "quality": 3 + }, + "840": { + "quality": 3 + }, + "841": { + "quality": 3 + }, + "842": { + "quality": 3 + }, + "843": { + "quality": 3 + }, + "844": { + "quality": 3 + }, + "845": { + "quality": 3 + }, + "846": { + "quality": 3 + }, + "847": { + "quality": 3 + }, + "848": { + "quality": 3 + }, + "849": { + "quality": 3 + }, + "850": { + "quality": 3 + }, + "851": { + "quality": 3 + }, + "852": { + "quality": 3 + }, + "853": { + "quality": 3 + }, + "854": { + "quality": 3 + }, + "857": { + "quality": 3 + }, + "858": { + "quality": 3 + }, + "861": { + "quality": 1 + }, + "862": { + "quality": 1 + }, + "887": { + "quality": 1 + }, + "888": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0003.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0003.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c82e3293bde6847800cd2b0615fdddfcb470377 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0003.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +సంగ్రహ

+ +ఆంధ్ర విజ్ఞాన కోశము

\ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0006.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c54a3242f88da6542324a27295b4c13b4065408 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0006.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +సర్వ స్వామ్యములు +ప్రకాశకులవి. +మూల్యము రు 20 లు + +ముద్రణము +అజంతా ప్రింటర్సు, +మహాకాళివీథి +సికిందరాబాదు. + +ప్రతులకు : +కార్యదర్శి, +సంగ్రహ ఆంధ్ర విజ్ఞానకోశ సమితి +విద్యానగరు - హైదరాబాదు-7. +టెలిఫోను నెం. 35023. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0007.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8baa9a2e4e3c71c6c5ef95f442267d86ccae54d4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0007.txt @@ -0,0 +1,78 @@ +కేరళదేశము (చరిత్ర) +రాణుల వలన ఇరువురు పుత్రులు కలిగిరి. వారిలో +ఒకడు 'కలం గై క్కన్నినర్ ముడై చ్చేరళ్' అను నాతడు. +రెండవవాడు 'సెంగుట్టవన్' (ధార్మికుడగు కుట్టవన్) +అను నాతడు. (సుమారు క్రీ. శ. 180). వీరిలో ‘చేరళ్' +అను నాతడు అనేకశత్రువులను జయించి 'అధిరాజ' అను +బిరుదములు పొందెను. సెంగుట్టవన్ అను నాతడు కవీశ్వ +రు. ఇతనికి 'కడల్ పిరాగ్ ఓట్టియ' (సముద్రమును +పారదోలినవాడు) అను బిరుదము కూడ కలదు. ఇతడు +నౌకాదళమును, ఏనుగుల యూధమును, అశ్వదళమును +పోషించినట్లు తెలియుచున్నది. ఇతడు గొప్ప ఆశ్వికుడై +యుండెను. ఈ కుట్టవన్ కాలములో నే పత్నిని ఆరాధించు +విధానము. 'సిలప్పాధికారము' నందలి నాయకి యగు +'కన్న' పూజ, తదుపరి కేరళ దేశములో పరిపాటిగా +జరుగుచుండు భగవతీ | ప్రార్థన అనునవి అమలులోనికి +తేబడెనని తోచుచున్నది. పవిత్రురాలయిన పత్ని లేక +'కన్నగి' యొక్క ప్రతిమను తెచ్చి చెక్కించుటకై హిమా +లయ పర్వతములవరకు కుట్టవన్ వెడలి, అచ్చట ఆర్య +రాజునుఓడించి, ఒక శిలాఫలక మును తీసికొనివచ్చి, మార్గ +మధ్యమున ఆ ఫలక మును గంగాజలములో ముంచి, దానిని +చేర రాజ్యమునకు తెచ్చెను. 'పత్ని' యొక్క శిలా విగ్రహ +మును చెక్కించి చేరరాజ్యమునకు రాజధానిగా నుండిన +తిరువణిక్కులము (అనగా కాంగనూరు) నందు దానిని +ప్రతిష్ఠించెను. ఈ ఉత్సవమున సింహళ దేశపు రాజయిన +'గజబాహు’అను నాతడుకూడ ఉండినట్లు తెలియుచున్నది. +గజబాహుకాలము క్రీ. శ. 173-195 అని నిర్ణయింపబడి +నది. అందుచే కుట్టవన్ క్రీ.శ. రెండవశతాబ్దివాడని తేలు +చున్నది. చోళుల వంశములో జరుగుతున్న వారసత్వపు +యుద్ధములో ఇతడు కల్పించుకొని తొమ్మిదిమంది రాజు +లను సంహరించి, పదవరాజునకు రాజ్యము సంక్రమింప +జేసెను. +'పదిట్టపట్టు' (పది పదులు) అను తమిళసంఘ సాహిత్యం +సంకలనము ఉదియన్ యొక్క మూడు తరములకు +చెందిన ఐదుగురు రాజులను వర్ణించుచున్నది. ఈ వంశపు +మరియొక తెగకు చెందిన మరిముగ్గురు రాజులను గురించి +కూడ ఇందు వర్ణనము కలదు. కాని ఈ ముగ్గురు రాజుల +పరిపాలనములు వంశ పారంపర్యముగ వచ్చినవి కావు. + +సంగ్రహ ఆంధ్ర +కౌటిల్యుడు వర్ణించిన విధమున, చేర రాజ్యము ఒక +భ +కుటుంబమునకు చెందిన వివిధ రాజులచే పరిపాలింపబడెను. +అదియే 'కులసంఘ' మనబడెను. +పద్ధతిలో వంశజు +లందరు ఆ రాజ్యములో భాగస్వాము లగుదురు. ఈ విధ +మయిన కులసంఘ పరిపాలనము ఆ రోజులలో అమలులో +నుండినట్లు తెలియుచున్నది. +ఈవిధముగా 'ఆండువన్' అను నతడును అతని పుత్రు +డైన 'సేల్ వక్కడంగవాలి ఆడన్' అను నతడును - ఈ +ఇరువురును ఉదయన్' యొక్క సంతతిలోని రాజులకు +సమకాలికులుగ ఉండి యుండవలయును. ఉభయులును +పరాక్రమవంతులును, ఉదారులునై యుండిరి. మహాకవి +కపిలారు తన పోషకుడయిన 'పారి' అను నతడు మృతు +డయిన తరువాత 'వాలిఆడన్' అనునతని పోషకత్వమున +చే రెను. ఆడన్ పుత్రుడయిన 'పెరుముచేరల్ ఇరుమ్పో రై ' +(క్రీ. శ. 190) అను నాతడు తాగడూరునకు చెందిన 'ఆది +గై మాన్' అను సామంతరాజును ఓడించెను. 'పెరుంసీరల్ +ఇరుంపారయి' యొక్క భాగినేయుడొకడు పాండ్యచోళ +రాజులను జయించి అయిదుశిలా దుర్గములను స్వాధీన +పరచుకొ నెనట. +ముగా తెలిసికొనుటకు +క్రీ. శ. మూడవ శతాబ్దము తదుపరి చేర పాండ్య +రాజుల యుద్ధనై పుణ్యమును గురించియు, ఉత్తరదేశము +నుండి వచ్చిన శూరులతో వారు కావించిన పో రాటమును +గురించియు, అచ్చటచ్చట ఉల్లేఖింపబడియున్నది. వాస్తవ +ముగా చెప్పవలయుననిన కేరళ దేశపు చరిత్రను క్రమ +5 శతాబ్దములవరకు తగినట్టి +ఆధారములు లేవు. క్రీ. శ. ఎనిమిదవ శతాబ్దమందు మరల +కేరళ చరిత్రయందు ఇరువురు గొప్ప రాజులుద్భవిం చిరి. +అందు తై వమతమునకు చెందిన 'చేరమన్ పెరుమాళ్ళు' +అను నతడు, వైష్ణవ మతమునకు చెందిన 'కుల శేఖ +రాళ్వారు, అను నీ ఇరువురు రాజులును మహోదయ +పురము (ప్రస్తుతపు కాంగనూరు)నే రాజధానిగా ఏర్ప +రచుకొనిరి. దీనిని విదేశీయులు ముజిరిస్ (Musiris) అని +వ్యవహరించుచుండిరి. ఈ చేరరాజులకు 'పెరుమార్ ' +అనునది గౌరవనామము. +ఈ వంశమునకు చెందిన కులశేఖరుడు కవీశ్వరుడును, +మహాభక్తుడునై యుండెను. రామానుజీయ వై ష్ణవులచే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0010.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95d1f72d2e2aec38eff2f9842887838b18de9087 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0010.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +తొలిపలుకు

+ +సంగ్రహాంధ్ర విజ్ఞానకోశము రెండవ సంపుటము నాంధ్రావళి కర్పించి +దాదాపు రెండు సంవత్సరములై నది. ఈనాటికి మరల మూడవ సంపుటము నందించ +గలుగుచున్నందుకు మా కానందముగా నున్నది. విజ్ఞానసర్వస్వ యాత్రలో మూడవ +మజిలీ గడచి పురోగమించుచున్న మాకును, వివిధ ప్రణాళికలద్వారా ప్రగతిపథమున +సాగిపోవుచున్న దేశీయులకును ఇది మిక్కిలి యానందదాయక మనియు +ప్రోత్సాహకరమనియు మా విశ్వాసము. + +790 పుటలతో నొప్పారు నీ తృతీయ సంపుటమున కెకులే మొదలు క్షేత్రయ్య +వరకును, ఖగోళశాస్త్రమాదిగా ఖరోష్ఠీలిపి పర్యంతమును, గండికోటనుండి గ్రీసు +దేశముదాకను, ఘంటశాల ప్రభృతి ఘర్మయంత్రము సీమగను, చంద్రగిరి ఆదిగా +చైనా పర్యంతమును, ఛత్రపతి శివాజీ మొదలుకొని ఛాయాసోమనాథాలయము +వరకును, 107 గురు రచయితల 182 వ్యాసము లిమిడియున్నవి. వీటిలో 69 +వ్యాసము లాంధ్రదేశమునకు సంబంధించినవి. 227 పటములతోడను, 8 త్రివర్ణ చిత్ర +ములతోడను సజ్జితమైన దీ సంపుటము. పాఠకుల సౌకర్యమునకై పూర్వమువలెనే +సూచికయును పారిభాషికపదములును అనుబంధముగా కూర్చబడినవి. + +విజ్ఞానసర్వస్వ నిర్వహణము సామాన్య కార్యముగాదు. దీనికి అంగబల అర్థ +బలములతోపాటు విద్వాంసులగు మేధావులయండదండలుమిక్కిలి యావశ్యకములు. +కేంద్ర ప్రభుత్వమువారును, రాష్ట్ర ప్రభుత్వమువారును మరియు నెందరో యుదారు +లగు దాతలును మా కార్థిక సహాయము చేసినారు. విద్వాంసులు తమ రచనల +ద్వారా సహాయపడినారు. ఈ సహాయసంపదలను కూడగట్టుకొని తదేక దీక్షగా కృషి +చేయుచున్న ఆచార్య శ్రీ ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనంగారి సేవ ప్రశంసనీయమైనది. +వారికి చేదోడు వాదోడుగా నున్న శ్రీ ఆదిరాజు వీరభద్రరావుగారిని, వారి కార్యా +లయపు సిబ్బందిని అభినందించుచున్నాను. ఉభయ ప్రభుత్వముల యాదరమును, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0011.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d47f191d9478784d0c0006dc79148c08e0e4c4c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0011.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఉదారుల ప్రోత్సాహమును, కార్యశీలుర సహాయసంపదలును మునుముందు కూడ +ఇటులే లభింపగలవని ఆశించుచున్నాను. + +ఈ మా ప్రయత్నమున సహకరించిన వివిధ విద్వాంసులకు కృతజ్ఞతలు +తెలుపుకొనుచు, వారు వెలిగించిన ఈ విజ్ఞానజ్యోతి తెలుగునాట ప్రతియింట గేహళీ +దీపముగా వెలుగుగాక యని ఆశించుచున్నాను. మీ యందరి యాదరాభిమాన +ములతో తక్కిన సంపుటములు కూడ త్వరలో నందించగలము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0013.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e94864986deeaaed6614313c3b6b2cf82152511 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0013.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +లై నను వర్ధిల్లనేర వనుట తథ్యము. ఉత్సాహ సంయమనము మనకిపుడు కర్తవ్యమై +యున్నది. ఒక్కొక్క మహాకార్యమునకు కొందరు అంకితమైనప్పుడే దేశమునందలి +సదుద్యమములు ఫలాంత సంవృద్ధములు కాగలవు. కావున ఈ యుద్యమ జలము +లలో తేలియాడుటకు ఆరంభము నుండియు కలశములై, తెప్పలై, నావలై మహా +నౌకలై మాకు తోడ్పడుచున్న విద్యా ధురీణులకు కృతజ్ఞతలు సమర్పించు +చున్నాము. ఈ సారస్వత సముద్రము 'దరియంగ నీదుటకు' వారి ప్రాపు ప్రోపులే +మాకు పెన్నిధి యని మనవిచేసికొనుచున్నాము. + +మూడు సంపుటములు వెలువరించితిమిగదా, నడువ వలసిన బాటలో సగము +నడచి వచ్చితి మని ధీమాతో సింహావలోకనము చేసికొనగా, కొంత చకితులమైతిమి. +మొదట వేసికొన్న ప్రణాళిక పూర్తిచేయుటకు మరియైదు సంపుటములైన పట్టునట్లు +పర్యాలోచనపై తేలినది. నిండా మునిగినవానికి చలియేమి? కార్యమును త్వరలో +ముగించవలె నను ఆతురతతో విషయ క్లుప్తీకరణము చేయబూనుట భాషాసేవ +కాజాలదు. అగాధ జలములు లభించువరకును ఈ విజ్ఞాన కూపమును త్రవ్వుచు +బోకతీరదు. + +తోడి శ్రామికులను చూచినప్పుడు మానవునకు కొంత యూరట కలుగుట +సహజము. మైసూరు ప్రభుత్వము వారి పర్యవేక్షణక్రింద అకారాదిగ కన్నడభాషలో +విజ్ఞాన సర్వస్వము ప్రకటించుటకు గొప్ప యుద్యమము ప్రారంభింప బడినదని తెలిసి +కొని సంతసించుచున్నాము. కన్నడ సోదరుల యీ సత్సంకల్పమును అభినందించుచు +విజయలక్ష్మి వారిని వరించుగాక యని కోరుచున్నాము. తెలుగు భాషాసమితి వారు +ద్విగుణీకృతశ్రమతో మరి మూడు సంపుటముల నేక కాలమున వెలువరించుట +ప్రశంసా పాత్రముగా నున్నది. వీరి కార్యవేగ మిట్లే నిరంతరాయముగా కొనసాగు +గాక యని కోరుచున్నాము. + +ఆర్థికస్థితియందు ఈ విజ్ఞానకోశసమితి, మధ్యతరగతి కుటుంబీకునివంటిది. ఇక +ఆర్థికపుష్టి అంత తృప్తికరముగా లేదని వేరుగ చెప్పనవసరములేదు. ఆంధ్రప్రదేశ +ప్రభుత్వమువారు సమితికి ఇయ్యనుద్దేశించిన ఒక లక్షరూపాయల గ్రాంటును సమితి +సంపాదించుకొన్నది. కడపటి వాయిదా మొత్తమును షరతులతో సంబంధము +లేకుండ ఉదారముగ ఇప్పించిన విద్యాశాఖామాత్యులు మాన్యశ్రీ పి. వి. జి. రాజు +గారును, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వమువారును, మా హార్దిక కృతజ్ఞతలకు పాత్రులు. +ప్రణాళికా ప్రారంభమునం దుండిన పరిస్థితులను బట్టి ఈ గ్రాంటుతో విజ్ఞానకోశ +ప్రకరణము పూర్తిగ నెరవేరగల దని ఆశింపబడినది. కాని అన్నివిషయములందువలెనే +నిర్మాణవ్యయము పెరిగిపోవుటచేతను, ప్రణాళికా స్వరూపమునందు కూడ పెంపుదల +అనివార్య మగుటచేతను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వమువారి సహాయకాలమును పొడిగించు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0014.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9b104587fa1a61aeb1b58caf0c601c015187335 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0014.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +టకు ప్రార్థింపవలసి వచ్చుచున్నది. అట్లే మా కిదివరలో అండదండలుగ ఉండిన +ఉదారులైన దాతలు, ప్రభుత్వేతర సంస్థలును మాకు ధనవిషయమైన ఆందోళన +కలుగకుండ తోడ్పడగలందులకు వేడుచున్నాము. కేంద్రప్రభుత్వమువారు 'భౌతిక +శాస్త్ర పరిశోధన - సాంస్కృతిక వ్యవహారము'ల మంత్రాంగశాఖద్వారా ఇదివరలో +రు. 10,000 లు విరాళము సమితికి ప్రసాదించియున్నారు. దీనికి మా కృతజ్ఞతలు +తెల్పుచు భవిష్యత్కార్యక్రమమునకై భారతప్రభుత్వమువారు తమ సహజ ఔదార్య +ముతో ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వముతో 'సరిసమాన' గ్రాంటును మంజూరుచేయ గోరు +చున్నాము. + +సంస్కృతి సంబంధమైన కలాపముల పేరెత్తగనే ఏ కళాప్రియుని పేరు +మున్ముందు జ్ఞాపకమునకువచ్చునో అట్టి సహృదయులు డాక్టరు బెజవాడ గోపాలరెడ్డి +గారు విజ్ఞానకోశ సమితి అధ్యక్షులై నడిపించుచున్నారన్నచో కార్యవిజయమునకు +వేరే పూటకాపేల? శ్రీవారికి ఎన్నివిషయములలోనో మేము ఋణపడియున్నాము. +మా కార్యకర్తల దీక్షాద్రఢిమ ప్రశంసనీయమనుట పునరుక్తి యగును. అందును +నవశతమాసజీవి, తెలంగాణా చారిత్రకాగ్రేసరులు శ్రీ ఆదిరాజు వీరభద్రరావు +పంతులుగారి ఓర్పు నేర్పులకు కై మోడ్పు లర్పింపక తీరదు. హైదరాబాదు నందలి +మంచి ముద్రాపకులలో కనిష్ఠికాధిష్ఠితులైన అజంతా ముద్రణాలయమువారు +ఇదివరలో వలెనే తమ పనిని చక్కగా సాగించినందుకు అభినందనములు. + +ఆంధ్ర భారతీదేవి కబరీభరనిర్మాల్యమైన ఈ విజ్ఞానకోశ మూడవ సంపుటమును +ఆంధ్రావళి అందుకొనుగాక ! \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0016.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..34d455bd16d1a6ba8e7edb8517908c785e7d2ad7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0016.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +కార్యనిర్వాహక వర్గము

+ +1. అధ్యక్షులు : గౌ. డాక్టరు బెజవాడ గోపాలరెడ్డి +మంత్రి, రేడియో, సమాచారశాఖ భారతప్రభుత్వము, క్రొత్తఢిల్లి . + +2. ఉపాధ్యక్షులు : డా. యం. చెన్నా రెడ్డి +మంత్రి, ప్రణాళికాశాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వము, హైదరాబాదు. + +3. గౌ. శ్రీ యస్. బి. పి. పట్టాభిరామారావు +ఎం.ఎల్.ఏ. మాజీవిద్యాశాఖామాత్యులు, ఆంధ్రప్రదేశ్, హైదరాబాదు. + +4. డా. డి. సదాశివరెడ్డి ఎం. ఏ. (oxon) +ఉపాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు. + +5. కార్యదర్శి : ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనము, ఎం. ఏ., +ఆంధ్రశాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు. + +6. సంయుక్త కార్యదర్శి: డాక్టరు బేతనభట్ల విశ్వనాధము, ఎం. ఏ., పి హెచ్. డి. +గణితశాస్త్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు. + +7. సహాయ కార్యదర్శి : డా. బి. రామరాజు, ఎం. ఏ., పి హెచ్. డి. +రీడరు, తెలుగుశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు. + +8. కోశాధిపతి : డాక్టరు రావాడ సత్యనారాయణ +ప్రొఫెసరు - ఫిజిక్సుశాఖ, ఉస్మానియా యూనివర్శిటి, హైదరాబాదు. + +9. సభ్యులు : గౌ. శ్రీ పూసపాటి విజయరామ గజపతిరాజు +విద్యాశాఖామాత్యులు, ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వము, హైదరాబాదు. + +10. శ్రీ రాజా ఎస్. వి. జగన్నాథరావు బహద్దరు +జటప్రోలు, సికింద్రాబాదు. + +11. పద్మశ్రీ మోటూరి సత్యనారాయణ +పార్లమెంటు సభ్యులు, మద్రాసు. + +12. శ్రీ కల్వ సూర్యనారాయణగుప్త +వర్తకులు, హైదరాబాదు. + +13. శ్రీ బెల్దె జగదీశ్వరయ్యగుప్త +వర్తకులు సికింద్రాబాదు. + +14. డాక్టరు యస్. వెంకటేశ్వరరావు, యం. డి. +ఆనరరీ ఫిజిషియన్, ఉస్మానియా ఆస్పత్రి, హైదరాబాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0017.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..94a9e8683f48bc49aef82787b5e757e75ebd73e2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0017.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +15. " డాక్టరు పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచారి, ఎం, ఏ., పిహెచ్.డి. +చరిత్ర శాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు. + +16. " శ్రీ వల్లూరి సుబ్బరాజు +సూపరింటెండింగ్ ఇంజనీరు, వ్యవసాయశాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వము, హైదరాబాదు. + +17. " శ్రీ జి. వి. సుధాకరరావు, ఎం.ఏ. (ఉస్మానియా), ఏ.యం. (కొలంబియా) +ఎం. ఎల్. సి., హైదరాబాదు. + +18. " శ్రీ కాసుగంటి రాజేశ్వరరావు +అడ్వకేటు, హనుమకొండ. + +19. కంచెనేపల్లి పెదవేంకట్రామారావు +అడ్వకేటు, నల్లగొండ. + +20. " గౌ. యం. ఆర్. అప్పారావు +ఎక్సైజు, ఆబ్కారీశాఖామాత్యులు, ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వము, హైదరాబాదు. + +21. " శ్రీ కె. నరసింహాచారి +సభ్యులు, మ్యునిసిపల్ కార్పొరేషన్, హైదరాబాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0018.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e1157d8b9cf5e05ec14c9964a1684461682480ad --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0018.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సంపాదకీయ వర్గము

+ +విషయము సంపాదకులు +1. భాష, సారస్వతము, లిపి --- ఆచార్య ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనము ఎం.ఏ. +ఆంధ్రశాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు + +2. చరిత్ర. ఖండవల్లి బాలేందుశేఖరము ఎం. ఏ. +చరిత్రాధ్యాపకులు, సాయంకళాశాల, హైదరాబాదు + +3. తత్త్వశాస్త్రము. డాక్టరు వహీదుద్దీను +తత్త్వశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు + & +డాక్టరు శ్రీపాటి శ్రీదేవి, ఎం. ఏ., పిహెచ్. డి. +ప్రిన్సిపాలు, మహిళాక ళాశాల, ఉస్మానియావిశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు + +4. భూగోళశాస్త్రము. -- సాహిత్యరత్న బి. యన్. చతుర్వేది, ఎం. ఏ. +భూగోళశాస్త్ర శాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు + & +శ్రీ వి. విద్యానాథ్, ఎం. ఏ., +భూగోళశాస్త్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు + +5. అర్థశాస్త్రము. -- డాక్టరు రాంపల్లి విశ్వేశ్వరరావు ఎం. ఏ., పిహెచ్. డి. +జాయింటు డై రెక్టరు, వాణిజ్య, పరిశ్రమలశాఖ, ఆంధ్రప్రదేశ ప్రభుత్వము హైదరాబాదు + +6. మానవశాస్త్రము, సాంఘికశాస్త్రము -- శ్రీ జి. వి. సుధాకరరావు, ఎం. ఏ. (ఉస్మానియా), ఏ. యం. (కొలంబియా) +M. L. C., హైదరాబాదు + +7. రాజనీతిశాస్త్రము. ఆచార్య మామిడిపూడి వేంకటరంగయ్య, ఎం. ఏ. +మాజీ ఫ్రొఫెసర్ , ఆంధ్ర, బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయములు హైదరాబాదు + +8. మతములు. -- ఆచార్య గరికపాటి లక్ష్మీకాంతశాస్త్రి, ఎం. ఏ. (విద్వాన్) +సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు (రిటైర్డు), నిజాం కాలేజి హైద రాబాదు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0019.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..720994f3e63c9ff338ab7158a2d84987c0c729c1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0019.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +9. సంగ్రామశాస్త్రము -- శ్రీ ఖండవల్లి లక్ష్మీరంజనము, ఎం. ఎ. +ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు + +10. క్రీడలు -- శ్రీ బి. అనంతరావు +మహబూబు కాలేజి, సికింద్రాబాదు + +11. వార్తాశాస్త్రము -- శ్రీ యన్. నరోత్తమరెడ్డి, ఎం. ఏ. +సంపాదకులు, గోలకొండ పత్రిక, హైదరాబాదు + +12. న్యాయశాస్త్రము. -- శ్రీ వల్లూరి వేంకటేశ్వర్లు +సుప్రీంకోర్టు అడ్వకేటు, హైదరాబాదు + +13. వాణిజ్యశాస్త్రము. -- శ్రీ బి. రాఘవేంద్రరావు +రీడరు, వాణిజ్యశాస్త్రశాఖ, నిజాంకాలేజి, హైదరాబాదు + +14. వినోదములు -- శ్రీ పోతుకూచి సాంబశివరావు బి. ఏ., ఎల్. ఎల్. బి. +అధ్యక్షులు - ఆంధ్రవిశ్వసాహితి, 208 న్యూ బోయిగూడ సికింద్రాబాదు + +15. యాత్రలు, అన్వేషణము -- శ్రీ దేవులపల్లి రామానుజరావు, బి. ఏ., ఎల్. ఎల్. బి., +కార్యదర్శి, ఆంధ్రప్రదేశ సాహిత్య అకాడమి, హైదరాబాదు + +16. కళ -- డా. పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచారి, ఎం. ఏ., పిహెచ్. డి. +చరిత్రశాఖాధ్యకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు + +17. గానశాస్త్రము -- శ్రీ పుచ్చా వేంకటసుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి +సంగీత పరిశోధక విద్వాంసులు, హైదరాబాదు + +18. చిత్రకళ -- శ్రీ కె. శేషగిరిరావు +ఉపన్యాసకులు, లలితకళల ప్రభుత్వ కళాశాల, హైదరాబాదు + +19. నృత్యకళ -- శ్రీ నటరాజ రామకృష్ణ, బి. ఏ. +డైరెక్టరు, నృత్యని కేతనము, హైదరాబాదు + +20. వాస్తువిద్య -- డాక్టరు పుట్టపర్తి శ్రీనివాసాచారి +చరిత్రశాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు + +21. గణితశాస్త్రము -- శ్రీ రాఘవేంద్రరావు ఎం. ఏ. +అధ్యక్షులు, గణితశాస్త్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు + +22. భౌతికశాస్త్రము -- డాక్టరు రావాడ సత్యనారాయణ +భౌతిక శాఖాధ్యక్షులు, సైన్సు కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0021.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..19749f5338ff1681b437ac3e7410791089a6f23a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0021.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +34. వాతావరణశాస్త్రము ... డాక్టరు ఎన్. రాజేశ్వరరావు +ఉపన్యాసకులు, భౌతికశాస్త్ర శాఖ, నిజాం కాలేజీ, హైదరాబాదు + +35. వివిధములు ... డాక్టరు టి. సత్యనరసింహమూర్తి +ఉపన్యాసకులు, సైఫాబాదు సైన్సు కాలేజి, హైదరాబాదు + +36. ఆంధ్రదేశము - విశేష శీర్షికలు ... పండిత ఆదిరాజు వీరభద్రరావు +కార్యదర్శి, లక్ష్మణరాయ పరిశోధక మండలి, హైద రాబాదు + +37. ఆయుర్వేదము ... ఆయుర్వేదాచార్య వేదాల తిరుమల వేంకట రామానుజస్వామి +అధ్యక్షులు, ఆయుర్వేదకళాపరిషత్తు, హైదరాబాదు + +38. భారతీయ ప్రాచీన విద్యలు - కళలు శిరోమణి, చెలమచర్ల రంగాచార్యులు +ఆంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు + +39. పశువైద్యశాస్త్రము ... డాక్టరు సి. వేంకటేశ్వరరావు +ఉపన్యాసకులు, వెటరినరీ కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0022.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d692f10930bda620134eed09452c219f91503779 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0022.txt @@ -0,0 +1 @@ ++ క్ర. సం. పొడి అక్షరములు రచయిత పేరు వ్యాసముల పేర్లు అచ్చుపుట 1. అ. ఆ. శ్రీ అబ్దె ఆలీ, డిపార్టుమెంట్ ఆఫ్ కెమికల్ టెక్నాలజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గాజుపరిశ్రమ 324 2. అ. రా. శ్రీ అడపా రామకృష్ణారావు, ఎం.ఏ. లెక్చరరు, ఆంగ్లభాష, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గుజరాతు భాషాసాహిత్యములు2. గెటే3. గ్రీకు భాషాసాహిత్యములు 373426512 3. అ. రా. శ. శ్రీ అమరేశం రాజేశ్వరశర్మ, ఎం.ఏ., తెలుగు లెక్చరరు, ఆర్ట్సు అండు సైన్సు కాలేజి, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీ, సికింద్రాబాదు 1. చిన్నయసూరి 696 4. అ. స. మూ శ్రీ అ. సత్యనారాయణమూర్తి, ఎం. ఎస్‌సి., లెక్చరరు, ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సు కాలేజి, వరంగల్లు 1. గెలిలియో2. ఛాయాగ్రహణశాస్త్రము 428779 5. ఆ. వీ. శ్రీ ఆదిరాజు వీరభద్రరావు, తెలుగు పండితులు (రిటైర్డు) కార్యదర్శి లక్ష్మణరాయ పరిశోధక మండలి, హైదరాబాదు. 1. కొండాపురం2. కొమఱ్ఱాజు వేంకటలక్ష్మణరావు3. కోడూరు V4. ఖమ్మముజిల్లా5. గాజులబండ6. గారిబాల్డి7. చంద్రగుప్త చక్రవర్తి8. చంద్రవంక9. చతురంగబలములు II10. చిత్తూరుజిల్లా11. చైతన్యమహాప్రభువు 5966106200327347567579598673736 6. ఆర్. న. డా. ఆర్. నరసింహారావు, ఎం.ఏ. పి. హెచ్‌డి, రీడరు, చరిత్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. కోట గణపాంబ2. గుణగ విజయాదిత్యుడు 95386 7. ఆర్. యం. జో. డా. ఆర్. యం. జోషీ, మాజీ డిప్యూటీ డైరెక్టరు, గవర్నమెంటు రికార్డ్సు ఆఫీసు, హైదరాబాదు 1. గుహావాస్తువు2. చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాలలు (మ్యూజియములు) 408684 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0023.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f9f47c46cd8527422191f84a666064208d9464f6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0023.txt @@ -0,0 +1 @@ ++ 8. ఆర్. యన్. శ. శ్రీ ఆర్. యన్. శర్మ, బి. ఏ. బి. యల్., నారాయణగూడ, హైదరాబాదు 1. క్లార్కు జాన్ బేట్స్2. గోపాలకృష్ణ గోఖలే 137468 9. ఆర్. రా. శ్రీ ఆర్. రాజగోపాల్, ఎం. ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, త్యాగరాయకాలేజి, మదరాసు 1. చెకోస్లావేకియా దేశము (చ) 716 10. ఆర్. వి. రా. డా. ఆర్. వి. రావు, జాయింట్ డైరెక్టరు ఆఫ్ కామర్సు అండ్ ఇండస్ట్రీసు, ఆంధ్రప్రదేశ్, హైదరాబాదు 1. కౌటిల్యుడు (అర్థశాస్త్రము)2. గాంధి ఆర్థిక సిద్ధాంతములు 118321 11. ఇ. కృ. శ్రీ ఇరివెంటి కృష్ణమూర్తి, ఎం. ఏ. ఆంధ్రోపన్యాసకులు, ఈవెనింగు కాలేజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు 771 12. ఇం. వేం. శ్రీ ఇంటూరు వేంకటేశ్వరరావు, ఎడిటర్, సినిమా పత్రిక, కోడంబాకం, మదరాసు 1. చలనచిత్రములు2. చార్లీ చాప్లిన్3. చిత్తూరు నాగయ్య 637654669 13. ఈ. వేం. డా. ఈమని వేంకయ్య, ఎమ్. ఎస్‌సి., డి. ఎస్‌సి. (జ్యూరిక్), ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. ఖనిజసంపద - ప్రపంచమున, భారతదేశమున 188 14. ఊ. ల. శ్రీమతి ఊటుకూరి లక్ష్మీకాంతమ్మ, ఉభయభాషాప్రవీణ, బాపట్ల 1. గానము2. చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహం 332707 15. ఎం. రా. శ్రీ ఎం. రాఘవరావు, ఎమ్. ఎస్‌సి. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు (ఖనిజసంపద - ప్రపంచమున, భారతదేశమున, చూ. 13) 188 16. ఎ. యస్. ఆర్. డా. ఎ. యస్. రామచంద్రన్, సర్జన్, గాంధీ హస్పిటల్, సికిందరాబాదు 1. గర్భధారణము, ప్రసవసమస్యలు 314 17. ఎం. వి. రా. శ్రీ ఎం. వి. రాఘవాచార్య, బి. ఏ., బి. ఇడి., ఎం. ఎల్. సి. హైదరాబాదు 1. కెనడా (భూ.) 6 18. ఎస్. వేం. డా. యస్. వేంకటేశ్వరరావు, ఎం. డి., ఆనరరీ ఫిజిషియన్, ఉస్మానియా ఆసుపత్రి, హైదరాబాదు 1. గృహజంతువులు, పెంపుడు జంతువులు2. చికిత్సాశాస్త్రము 421664 19. కా. సీ. శ్రీ కె. యస్. ఆర్. ఆంజనేయులు, ఎం. ఏ., బి. ఇడి., టీచరు, గవర్నమెంటు బేసిక్ ట్రైనింగ్ స్కూల్, కరీంనగర్ 1. కొండవీడు2. కొలనుపాక3. ఖడ్గతిక్కన 5190175 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0024.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0024.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2154f6213c83aeeaf382fd73106f57acaf032970 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0024.txt @@ -0,0 +1 @@ +20. కు. సీ. శ్రీ కురుగంటి సీతారామభట్టాచార్య, ఎం. ఏ., (స్వర్గీయ) సంస్కృత అకాడమీ పరిశోధక పండితులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. క్రైస్తవమతము 134 21. కె. యన్. కొ. శ్రీ కె. యన్. కొప్రేశరావు, బి. యస్. సి. (ఆనర్సు), భారతభూతాత్త్విక సమీక్షా శాఖ, హైదరాబాదు 1. గంధకము 218 22. కె. రా. శ్రీ కె. రాధాకృష్ణ, ఉపన్యాసకులు, కాలేజి ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గాల్టన్ ఫ్రాన్‌సిస్ 350 23. కె. వి. కృ. డా. కె. వి. కృష్ణారావు, సైన్సు కాలేజి. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. 'క్ష' కిరణము 138 24. కె. వి. రె. శ్రీ కె. విఠల్ రెడ్డి, ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, మహబూబు కాలేజి, సికిందరాబాదు 1. కొలంబియా2. గయానా (భూ) 87311 25. కె. సం. శ్రీ కె. సంపత్కుమారాచార్య, పండిట్, గవర్నమెంటు మల్టీపర్పస్ హైస్కూలు, వరంగల్లు 1. కొరవి వీరభద్రుడు 71 26. కె. సు. విద్వాన్ కె. సుబ్బరామప్ప, ఎం. ఏ. బి. ఇడి., ఆంధ్రశాఖాధ్యక్షులు, మైసూరు విశ్వవిద్యాలయము, మైసూరు 1. కోలారు 114 27. కె. సో. శ్రీ కె. సోమసుందరరావు, అసిస్టెంటు ఇంజనీరు, (రిటైర్డు) నల్లకుంట, హైదరాబాదు 1. గోదావరినది II 449 28. కె. కే. డా. కె. కేశవకుమార్, ఎం. బి. బిఎస్; డి. ఎల్.ఓ., హైదరాబాదు 1. చెవి - ముక్కు - గొంతువ్యాధులు 731 29. కో. గో. శ్రీ కోవూరు గోపాలకృష్ణరావు, ఎం. ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, నిజాం కాలేజి, హైదరాబాదు 1. గోలకొండపట్టణము2. గోలకొండ సుల్తానులు 470481 30. కో. వేం. శ. విమర్శక శిరోమణి కోన వేంకటరాయశర్మ, బాపట్ల 1. కొల్లేరు సరస్సు 92 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0025.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0025.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61750126c64c0a4c68789706baf34bc70d5e2b5d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0025.txt @@ -0,0 +1 @@ +31. గ. ల. విద్వాన్ గరికపాటి లక్ష్మీకాంతయ్య,ఎం. ఏ., సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు,నిజాం కాలేజి (రిటైర్డు), హైదరాబాదు. 1. గద్యవాజ్మయము2.చంపూ కావ్యములు3.చిలీదేశము 293583710 32. గ. సీ. శ్రీ గడ్డమణుగు సీతారామాంజనేయులు, బి.ఏ. బి.ఎల్., అడ్వొకేటు, ఆంధ్ర రచయితల సంఘాధ్యక్షుడు గుడివాడ 1. గుడివాడ 384 33. గి. వేం. సీ. డా. గిడుగు వేంకట సీతాపతి,దక్షిణభారత హిందీమహాసభ,ఖైరతాబాదు, హైదరాబాదు 1. గిడుగు రామమూర్తి 352 34. గొ. కృ. పండిత గొట్టిముక్కల కృష్ణమూర్తి, జర్నలిస్టు, గద్వాల 1. గద్వాల సంస్థానచరిత్ర 304 35. చ. హ. శ్రీ చల్లపల్లి హనుమంతరావు, ఎం. ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, హిందూకాలేజి, మచిలీపట్టణము 1. గోదావరిజిల్లా (ప) 45936. చి. దా. శా. శ్రీ చిట్టా దామోదరశాస్త్రి, ఎం.ఏ. ప్రధాన తెలుగు పండితులు, లూథరన్ మల్టీపర్పస్ హైస్కూల్, గుంటూరు 1. కొండా వెంకటప్పయ్య2. గొప్ప గ్రంథాలయములు 56434 37. చి. పా. శా. శ్రీ చిలుకూరి పాపయ్యశాస్త్రి, ఆంధ్రోపన్యాసకులు,గవర్నమెంటు కాలేజి, కాకినాడ 1. కొప్పులింగేశ్వర క్షేత్రము2. గోదావరినది - 1 64447 38. చి. వేం. శ. గాయకరత్న, విద్వాన్, ఉభయభాషాప్రవీణ, చిలకలపూడి వేంకటేశ్వరశర్మ, ఆంధ్రపండితులు, మ్యునిసిపల్ హైస్కూలు, (రిటైర్డు) విజయవాడ 1. గానసాహిత్యము 342 39. చె. రం. శిరోమణి. విద్వాన్, చెలమచెర్ల రంగాచార్యులు, సంస్కృతాంధ్రోపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గజశాస్త్రము 224 40. జ. జో. శ్రీ జయంతి జోగారావు, ఎం. ఎస్‌సి, ఉపన్యాసకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. క్యూరీసతి 126 41. జ. మి. శ్రీ జగదీశ్ మిథల్, ఉపన్యాసకులు, గవర్నమెంటు కాలేజి ఆఫ్ ఫైన్ ఆర్ట్సు, హైదరాబాదు 1. చిత్రలేపన సామగ్రి2. చైనాచిత్రకళ 689740 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0026.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f3e441637e454a1b0aaa8b3cc87fcb12fe2c380 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0026.txt @@ -0,0 +1 @@ +42. జ. వేం. సు. కావ్యపురాణతీర్థ, విద్వాన్, జనమంచి వేంకటసుబ్రహ్మణ్యశర్మ, లలితా విలాసము, కడప 1. కోడూరు I2. కోడూరు II3. గండికోట 103104211 43. జి. ల. శ్రీ జి. లక్ష్మీనారాయణ, గణితశాస్త్ర శాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. కోషీ 116 44. జి. వి. సు. శ్రీ జి. వి. సుబ్రహ్మణ్యం, ఎం. ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సు కాలేజి, వరంగల్లు 1. గణపతిదేవుడు, కాకతి 242 45. జి. సూ. శ్రీ జి. సూర్యనారాయణ, ఎగ్జిక్యూటివ్ ఇంజనీయరు, హైదరాబాదు 1. గ్రామ విద్యుదీకరణము 510 46. టి. శే. రా. డా. టి. శేషగిరిరావు, డిపార్టుమెంటు ఆఫ్ ఫిజిక్సు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. ఘర్మయంత్రములు 550 47. డి. ఎస్. ఆర్. మూ. డా. డి. ఎస్. ఆర్. మూర్తి, ఉపన్యాసకులు, సైఫాబాద్ కాలేజి, హైదరాబాదు 1. కేంద్రకణ భౌతికశాస్త్రము 11 48. డి. రా. శ్రీ డి. రామలింగం, బి. ఏ., అసిస్టెంటు ఎడిటర్ - తెలుగు, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ ఎగ్రికల్చరల్ రీసెర్చి, న్యూఢిల్లీ 1. కొలంబస్ 85 49. డి. శి. శ్రీ డి. శివరామయ్య, ఉపన్యాసకులు, కెమికల్ టెక్నాలజి, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గాలి - జడవాయువులు 348 50. తి. న. చ. వేం. నా. సంగీతశాస్త్రప్రవీణ, వైణికశిరోమణి, వీణాచార్య, తి. న. చ. వేం. నారాయణాచార్యులు, శ్రీనివాస నిలయము, బ్రాడిపేట, గుంటూరు 1. గురుమూర్తిశాస్త్రి 401 51. ది. సూ. విద్వాన్, దిట్టకవి సూర్యనారాయణ, బి. ఏ., సెక్రటరీ, ఆంధ్రరాష్ట్ర చదరంగ సంఘము, విజయవాడ - 2 1. చదరంగము II 610 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0028.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0028.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0806a65cac8d02219c4ad45c7636f8b6f534a41 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0028.txt @@ -0,0 +1 @@ +62. పో. శం. శ్రీ పోవూరి శంకరశర్మ, సంగీతవిద్వాన్, విద్యానగరము, హైదరాబాదు 1. చతుర్విధ వాద్యములు 603 63. ప్ర. రా. సు. శ్రీ ప్రతాప రామసుబ్బయ్య,జర్నలిస్టు, విద్యానగరము, హైదరాబాదు-7 1. కొరియాదేశము (చరిత్ర)2. గడియారము3. గుంప్లొవిజ్ లుడ్విగ్4. గుఱ్ఱపుదళము5. చదరంగము-I6. చారిత్రక భౌతికవాదము 75 236 372 403 607 648 64. ప్ర. సీ. శ్రీ ప్ర. సీతారామాంజనేయులు, ఎం. కామ్., ఆనరరీ జనరల్ సెక్రటరీ, ఆంధ్ర క్రికెట్ అసోసియేషన్, గుంటూరు 1. క్రికెట్ 129 65. బి. ఆర్. బి. శ్రీ బి. ఆర్. బిరేవర్, కాలేజి ఆఫ్ ఎగ్రికల్చర్, రాజేంద్రనగరు, హైదరాబాదు 1. క్షేత్రపాయనము2. క్షేత్రయంత్రములు3. క్షేత్ర స్వరూపరచన4. గొట్టపుబావులు 145149163431 66. బి. కె. భ. శ్రీ బి. కె. భట్, ఎం. ఏ. రీడరు, సంస్కృతశాఖ. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. చార్వాకము 657 67. బి. యన్. చ. సాహిత్యరత్న శ్రీ బి. యన్. చతుర్వేది,ఎం.ఏ. ఎఫ్.ఆర్.జి.యస్. డైరెక్టర్,రీజనల్ సర్వే, సికిందరాబాదు 1. కొరియా (భూ.)2. ఘనాదేశము3. చైనాదేశము (భూ.) 82 543 757 68. బి. యస్. ఎల్. హ. శ్రీ బి. యస్. యల్. హనుమంతరావు, ఎం. ఏ., చరిత్రోపన్యాసకులు, హిందూకళాశాల గుంటూరు 1. కెనడా (చ.)2. గ్రీసుదేశము (చ.)3. చైనాదేశము (చ.) 1522743 69. బి. రా. డా. బి. రామరాజు, ఎం. ఏ. పిహెచ్ డి., రీడరు, తెలుగుశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గురజాడ వేంకట అప్పారావు 393 70. బి. వి. డా. బి. విశ్వనాథము, ఎం. ఏ. పి. హెచ్‌. డి., రీడరు, గణితశాస్త్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. క్షీరసాగరము2. గణితశాస్త్ర చరిత్రము 142258 71. బి. వి. ర. శ్రీ బి. వి. రమణారావు, ఎం. ఎస్. సి., రీడరు, వ్యవసాయ కళాశాల, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. కెకులే2. కెప్లర్3. కోపర్నికస్4. చంద్రుడు5. చమురుగింజలు6. చిరుధాన్యములు 19107580614700 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0030.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7df738d1fadab2794b9c356ee01708e12485266 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0030.txt @@ -0,0 +1 @@ +83. యం. జె. సు. శ్రీ యం. జె. సుబ్రహ్మణ్యము ఎం. ఏ., ఉపన్యాసకులు, భూగోళశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గ్రీసుదేశము (భూ) 530 84. యస్. యం. అ. శ్రీ యస్. యం. అల్లాఉద్దీన్, అధ్యాపకులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గురుత్వాకర్షణము 396 85. ర. వి. శ్రీమతి రమణికాబాయి విఠలాని, బి. ఎ., ఆంధ్ర కుటీరము, హనుమాన్‌టేకిడి, హైదరాబాదు 1. గుజరాతు దేశచరిత్ర 377 86. రా. ప్ర. శ్రీ రామచంద్ర ప్రసాదు, ఎం. ఏ., లెక్చరర్, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. కోయలు2. గోండులు3. చెంచులు 108439714 87. రా. రా. శ్రీ బి. రాఘవేంద్రరావు, ఎం. ఏ., గణితశాస్త్రశాఖాధ్యక్షులు, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు 1. గణితశాస్త్రము 273 88. వా. రా. శ్రీ వారణాసి రామబ్రహ్మం, ఎం. ఏ., ఆంధ్రోపన్యాసకులు, ఎస్. కె. బి. ఆర్. కళాశాల (రిటైర్డు) అమలాపురం, తూర్పుగోదావరిజిల్లా. 1. కేశవ జగన్మోహినీ ఆలయము2. గన్నవరము కుల్యవాహిక3. చామర్లకోట 42310645 89. వి. అ. శ్రీ విస్సా అప్పారావు ఎం. ఏ., ఎల్. టి. రిటైర్డు ప్రిన్సిపల్, పట్టాభిపురం, గుంటూరు. 1. క్షేత్రయ్య I 156 90. వి. టి. దే. శ్రీ వి. టి. దేశపాండే, ఎం.ఎస్. సి లెక్చరర్, గవర్నమెంటు సైన్సు కాలేజి, హైదరాబాదు 1. ఛాయా విద్యుత్తు 784 91. వి. వి. శ్రీ వి. విద్యానాథ్, ఎం. ఏ., ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము హైదరాబాదు 1. గోదావరినది I2. చెకొస్లావేకియాదేశము (భూ) 447719 92. వి. వి. వ. కీ. శే. డా. వి. వి. వరదయ్య, రీడరు, భౌతికశాస్త్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. కేంద్రకిరణ శాస్త్రము 19 93. వి. సూ. శ్రీ విష్ణుభొట్ల సూర్యనారాయణ, బి. ఏ. బి. ఎల్. వకీలు, బ్రాడీపేట, గుంటూరు 1. గుంటూరు నగరం2. చెన్నపట్టణము 367727 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0032.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1af3dd347bf06a9168d6c216644204c5c4f3722 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0032.txt @@ -0,0 +1 @@ +103. స. శ్రీ. శ శ్రీ సన్నిధానం శ్రీధరశర్మ, ఎం. ఏ., బి.ఇడి. ఉపన్యాసకులు, గవర్నమెంటు ట్రైనింగు కాలేజి, బషీర్‌బాగ్, హైదరాబాదు 1. గౌతమబుద్ధుడు 489 104. స. లా. శ్రీ సజన్ లాల్, ఎం. ఏ. రీడరు, చరిత్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. చరిత్రాధారములు 627 105. సి. వి. ర. డా. సి. వి. రత్నం, ఉపన్యాసకులు, రసాయన శాస్త్రశాఖ, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. గ్రంథిసృతములు 502 106. హెచ్. ఎస్. శే. శ్రీ హెచ్. ఎస్. శేషగిరిరావు, హెడ్ ఆఫ్ ది డిపార్టుమెంటు ఆఫ్ మైనింగ్ ఇంజనీరింగ్, ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయము, హైదరాబాదు 1. ఖననశాస్త్రము 179 107. హెచ్. పి. సుం. శ్రీ హెచ్. పి. సుందర్, డైరెక్టరు, చిల్‌డ్రన్ యూనివర్స్, నారాయణగూడ, హైదరాబాదు 1. గారడివిద్య 345 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0040.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0040.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f2b05bcb0ba774f956413a09ed3acfa70aacc29c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0040.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఈతని పూర్తి పేరు ఫ్రెడ్రిక్ అగస్ట్ కెకులే. కెకులే జర్మను దేశీయుడు. రసాయన శాస్త్రవేత్త. అతడు డార్మ్ స్టాట్ అనుచోట క్రీ. శ. 1829 వ సంవత్సరమున సెప్టెంబరు 7 వ తేదీన జన్మించెను. కెకులే మొదట 'గీసెన్' అను ప్రదేశమున శిల్పశాస్త్రము నభ్యసించి, లీజిగ్ అను ప్రఖ్యాత రసాయన శాస్త్రవేత్తయొక్క ప్రభావబలముచే రసాయనశాస్త్ర మభ్యసించుట ప్రారంభించెను. అతడు గీసెన్ నుండి పారిస్‌కు వెళ్ళి, పిమ్మట ఇంగ్లండునకుగూడ పోయి, అచ్చటనున్న ప్రఖ్యాత రసాయనశాస్త్రజ్ఞులతో కొంతకాలము సహవాసము చేసెను. జర్మనీదేశమునకు తిరిగివచ్చి, హీడెల్ బర్గులో కొలది సాధన సామగ్రితో నొక చిన్న రసాయన పరిశోధనాలయమును నెలకొల్పి, అచట ముఖ్యమగు పరిశోధనము లెన్నియో చేసెను. 1856 వ సంవత్సరమున హీడెల్ బర్గులో కెకులే రసాయన శాస్త్రమున అసిస్టెంటు ప్రొఫెసరై 1858 లో ఘెంట్ అనుచోట ప్రొఫెసరయ్యెను. 1865వ సంవత్సరములో ఇతడు 'బాన్' నగరమునకు ప్రొఫెసరుగా ఆహ్వానింప బడెను. జీవితాంతమువరకు అతడాపదవియందే (సుమారు 31 సంవత్సరములు) పనిచేసెను. రసాయనశాస్త్ర సిద్ధాంతమునకు, ముఖ్యముగా కర్బనసంయోగ పదార్థముల నిర్మాణమును గూర్చి కెకులే చేసిన శాస్త్రవిజ్ఞానసేవ చాల ముఖ్యమైనది. 1858వ సంవత్సరమున కర్బనము చతుశ్శక్తికము (tetravolent), అనగా దానిసంయోగ సామర్థ్యము 4 రెట్లగుటకు కారణములను నిరూపించుచు, కెకులే అతని ప్రసిద్ధసిద్ధాంతమగు 'పరమాణువుల లంకె' (Doctrine of linking of atoms) అను దానికి ముఖ్యలక్షణములను వెలిబుచ్చుచు నొక పరిశోధనా పత్రమును ప్రకటించెను. 1865 వ సంవత్సరమున సేంద్రియ రాసాయనిక పదార్థములలో నొక శాఖకు మూలాధారమగు ' బెన్జీన్' అను పదార్థనిర్మాణమును గూర్చి 'సంవృత బంధము' లేక 'వలయము' (closed chain or ring) అను సిద్ధాంతమును కెకులే సూత్రీకరించెను. సేంద్రియ రసాయనశాస్త్ర మంతటిలో ఆ సిద్ధాంతము మహోజ్జ్వలమైనదని శాస్త్రజ్ఞు లామోదించిరి. ఆ సిద్ధాంతమువలన సువాసన నిచ్చెడి సేంద్రియ సంయోగ పదార్థముల నిర్మాణము స్పష్టమగుటకు అవకాశము కలిగినది. కెకులే 1896 వ సంవత్సరమున జూన్ 13వ తేదీన కాలధర్మము నొందెను. + +1898 వ సంవత్సరములో ప్రొఫెసర్ ఎఫ్. ఆర్. జాష్ అనునతడు కెకులే స్మారకోపన్యాసము నిచ్చుచు, ఆధునిక సేంద్రియ రసాయనశాస్త్రములో ముప్పాతికవంతు సూటిగనో, వక్రముగనో కెకులేయొక్క బెన్‌జీన్ సిద్ధాంతమునుండి బయలుదేరినదే నని వక్కాణించెను. కెకులే రసాయనశాస్త్ర పత్రిక నొక దానికి సంపాదకత్వము నిర్వహించెను. + +కెనడా, ఉత్తర అమెరికా ప్రధాన రాజ్యములలో నొకటి. కెనడా అనుమాటకు అమెరికా ఆదిమవాసులైన ఎఱ్ఱ ఇండియనుల (Red Indians) భాషలో పట్టణమని యర్థము. ఐరోపావారీ దేశమునకు రాకపూర్వమే సెంటు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0041.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f054fa5700ff03d0df1594bc6008efcd9258fb2d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0041.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +లారెన్సు నదీలోయలో కొంతభాగమును ఎఱ్ఱ ఇండియనులు కెనడా యని పిలిచెడివారు. క్రమముగా దేశమంతటికి అదే పేరు వర్తించినది. + +విస్తీర్ణము-ఎల్లలు : ప్రపంచరాజ్యములలో, వైశాల్యమున సోవియట్ రష్యా తరువాత పెద్దరాజ్యము కెనడా. కెనడా వైశాల్యము ఇంచుమించు యూరప్ ఖండమునకు సమానము. తూర్పున అట్లాంటిక్ మహాసముద్రము, దక్షిణమున అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములు (U.S.A), పశ్చిమమున అలాస్కారాష్ట్రము, పసిఫిక్ మహాసముద్రము, ఉత్తరమున ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రము, అందలి గ్రీన్ లాండు కెనడాకు ఎల్లలు. వీని మధ్యనున్న కెనడా వైశాల్యము 38,45,744 చ. మైళ్ళు. కెనడాకు 24,000 మైళ్ళ తీరరేఖ గలదు. 1956 సం. లెక్కలప్రకారము కెనడా జనాభా 1, 60, 80, 791. అట్టావా (Ottava) కెనడాకు రాజధానీనగరము. + +ప్రజలు : కెనడాలో పలుతెగల ప్రజలు నివసించుచున్నారు. అందు 1, 65, 000 మంది ఆదిమవాసులు ; వీరిలో ఎఱ్ఱ ఇండియనులు, ఎస్కిమోలు ఎన్నదగినవారు. ఎఱ్ఱ ఇండియనులలో 'ఇరాకీ'లు, హ్యూరానులు, ఆల్ జొంకీలు మొదలైన తెగలు గలవు. ఐరోపా జాతులలో మొట్టమొదట కెనడాలో నివాస మేర్పరచుకొన్నది ఫ్రెంచివారు. తరువాత ఆంగ్లేయులు, స్కాట్, ఐరిష్ జాతులవారు, నార్వే, హంగరీ, ఇటలీ, రష్యాదేశములవారు కెనడాకు వలసవచ్చిరి. 19వ శతాబ్దమున కెనడాలో వ్యవసాయపరిశ్రమలో పనిసంపాదించుకొనుటకై చైనా, జపాన్ దేశములవారు రాసాగిరి. 1908 లో జపాన్ వారి రాకను నిషేధించుచు కెనడాప్రభుత్వ మొక శాసన మొనర్చెను. అక్కడక్కడ నగరములలో నీగ్రోలు కన్పించుదురు. + +కెనడా పరిశోధన : అమెరికా ఖండముతోబాటు, ఆధునికయుగ ప్రారంభముననే కెనడా, భూగోళశాస్త్రమున చేరినది. కాని మధ్యయుగముననే కెనడా పరిశోధింపబడినట్లు చరిత్రకారు లభిప్రాయపడుచున్నారు. 10వ శతాబ్దముననే లీఫ్ ఎరిక్సన్ నాయకత్వమున, నార్వేదేశస్థులు గ్రీన్‌లాండు ద్వీపము నాక్రమించి కెనడాలో ప్రవేశించి +యుండవచ్చును. ఈ యాత్రవలన శాశ్వతమైన ప్రయోజనములు కలుగలేదు. + +ఆధునిక యుగారంభమున ఐరోపాప్రజలలో భూగోళపరిశోధనలయందెక్కువ ఆసక్తి జనించినది. పశ్చిమాభి ముఖముగ బయలుదేరి తూర్పు దేశములకు సముద్రమార్గము నన్వేషించుట కనేక ప్రయత్నములు జరిగెను. ఆ ఆశయముతోనే క్రిస్టఫర్ కొలంబస్ 1492లో పశ్చిమ ఇండియా దీవులను కనుగొనెను. అదే ప్రయత్నములో బయలు దేరిన 'జాన్ కాబట్' అను ఇటాలియను నావికునకు కెనడాను పరిశోధించిన గౌరవము దక్కినది. ఇంగ్లండులో +ట్యూడర్ రాజవంశ స్థాపకుడైన ఏడవ హెన్రీ సహాయముతో బ్రిస్టల్ రేవునుండి 'మోడ్యూ' అను నౌకలో బయలుదేరి కాబట్ 1497లో కెనడాచేరి “కెనడా కొలంబస్" అను బిరుదమందెను. నాటినుండి ఐరోపాలోని బెస్తవాండ్రును, ఉన్ని వర్తకులును అసంఖ్యాకముగ కెనడాకు రాసాగిరి. + +కెనడా : ఫ్రెంచివారి వలస: 15వ శతాబ్దమున, వర్తక వాణిజ్యములలోను, వలసరాజ్య స్థాపనములోను ఐరోపా +రాజ్యములమధ్య భయంకరమయిన పోటీ చెలరేగెను. ఇందులో కెనడా మొదలైన రాజ్యములు పెక్కుమార్లు చేతులు +మారినవి. మొట్టమొదట తమ చక్రవర్తుల ప్రోత్సాహముతో ఫ్రెంచివారు కెనడాలో వలసలు స్థాపించిరి. మొదటి ఫ్రాన్‌సిస్ కాలమున (1534) జాక్విస్ కార్టియర్ అను ఫ్రెంచిసాహసికుడు, న్యూ ఫౌండు లాండ్ చేరి సెంటులారెన్సు నదిపై మూడుమార్లు పరిశోధకయాత్ర సాగించెను. కెనడాలో ఫ్రెంచివలసలు స్థాపించినవారిలో శామ్యుయల్ షాంప్లేన్ సుప్రసిద్ధుడు. ఫ్రెంచి చక్రవర్తి నాల్గవ హెన్రీ (1598-1610) యొక్క సహాయముతో షాంప్లేను సెంట్‌లారెన్సు నదీప్రాంత +మును, హ్యూరాన్, అంటారియో సరస్సులను పరిశోధించి, అకేడియా (Acadea) అనబడు న్యూబ్రన్‌స్విక్, +నోవాస్కోషియా అను ప్రాంతములపై ఫ్రెంచిపతాకను ప్రతిష్ఠించెను. పోర్టురాయల్ (1604), క్విబెక్ (1608) +నగరములను నిర్మించినదికూడ నితడే. నాటినుండి ఫ్రెంచివారు తండోపతండములుగ కెనడాకు వలస వచ్చిరి. +ఫ్రెంచి ప్రధానులైన కార్డినల్ రిష్‌ల్యూ (Richelieu), కోల్‌బర్టు (Colbert) లు కూడ వర్తక సంఘములు స్థాపించి, కెనడా ఆక్రమణను ప్రోత్సహించిరి. కాథలిక్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0042.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7a1df4f106ba9b1c4196c2b6d2f0dfb90da99208 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0042.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మత ప్రచారకులైన జెస్సూటులు (Jessuits) కష్టములను లెక్కింపక హ్యూరాను ఇండియనులలో క్రిస్టియను మత ప్రచార మొనరింపసాగిరి. 1642 లో నిర్మింపబడిన మాంట్రియల్ నగరము జెస్సూటు మతాధికారులకు కేంద్రమైనది. హ్యూరానులు ఫ్రెంచివారియం దభిమానము వహించినను, ఇరాకీలు ఫ్రెంచివారిపై కత్తిగట్టిరి. 1682 లో ఇరాకీలు ఫ్రెంచి స్థావరములపై దాడిచేసి ప్రజల ననేక విధముల హింసించిరి. కాని గవర్నరైన ఫ్రాంటినాల్ ప్రభువు కింగ్‌స్టన్ దుర్గమును నిర్మించి, ఇరాకీల నణచి వలసలకు శాంతి చేకూర్చెను. ఫ్రెంచి ప్రభువులు కెనడాను తమ సామ్రాజ్యభాగముగా పరిగణించి, 'నవఫ్రాన్సు' (New France) అని వ్యవహరించిరి. + +17వ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధమున, అమెరికాలో ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యము విస్తరించినది. పెఱ్ఱీ రాడిసన్, మేడార్టు షూవార్టులు పశ్చిమమునందున్న ప్రెయిరీ భూములలో ప్రవేశించిరి (1659). సుపీయర్ సరస్సుతీరమున 1662 నాటికే ఫ్రెంచి మతప్రచారకుల స్థావరము లేర్పడెను. 1682 నాటికి రెనీ రాబర్ట్ కెవిలియర్ అను నాతడు మిసిసిపీ నదీలోయ నాక్రమించి, తమ చక్రవర్తి యైన 14వ లూయీ (Louies XIV) పేర, దానికి లూయీ సియానా అని పేరిడెను. ఈ విధముగ నుత్తర అమెరికాలో ఫ్రెంచివారికి కెనడా, లూయీ సియానా అను రెండు పెద్దవలస లేర్పడెను. + +ఆంగ్లేయుల రాక : ఆంగ్లేయులు కూడ తూర్పుదేశములకు పశ్చిమోత్తర మార్గమును పరిశోధించు నాశతో కెనడాను చేరిరి. ఇంగ్లండులోని మాస్కోవి వర్తక సంఘముయొక్క ప్రోత్సాహముతో, హెన్రీ హడ్సన్ అను నావికుడు ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రములో నాలుగు యాత్ర లొనరించి 1609 లో కెనడా ఉత్తరమునందున్న అఖాతమును చేరెను. అది అతనిపేర నేటికిని 'హడ్సన్ బే' అని వ్యవహరింపబడుచున్నది. నాల్గవయాత్రలో హడ్సన్ అసువులను కోల్పోయెను. కాని అతని పరిశోధన లాంగ్లేయులకు ప్రోత్సాహమిచ్చెను. 1670లో ఆంగ్లేయులు హడ్సన్ బే కంపెనీని స్థాపించి కెనడా ఉత్తరప్రాంతములలో వర్తక స్థావరములను నెలకొల్పసాగిరి. + +ఆంగ్లేయులు, ఫ్రెంచివారు, పోటీ: ఆంగ్లేయులు హడ్సన్ బే తీరము నాక్రమించుటతో కెనడాలో ఫ్రెంచి విస్తరణమునకు ఆటంకము కలిగినది. నాటికే ఆంగ్లేయులు అట్లాంటిక్ తీరమున న్యూఇంగ్లండ్, మేరీలాండ్, వర్జీనియా, న్యూయార్కు, పెన్సిల్వేనియా మున్నగు 13 వలసలు స్థాపించి యుండిరి. ఆ వలసలకు ఉత్తర దక్షిణములందు ఫ్రెంచి స్థావరములైన కెనడా, లూయీ సియానాలు గలవు.' అదే విధముగ ఫ్రెంచి కెనడా ఉత్తర దక్షిణములం దాంగ్ల వలసలున్నవి. ఫ్రెంచివారును, ఆంగ్లేయులును ఆగర్భ శత్రువులు; అందుచే అమెరికాలో వారిమధ్య సంఘర్షణము అనివార్యమైనది. ఫ్రెంచివారు ఫ్రాంటినాల్, నయాగరా, క్రౌన్ పాయింట్ మున్నగు దుర్గములను నిర్మించి ఆంగ్ల వలసలను దిగ్బంధన మొనర్చి, ఆంగ్లేయులను అమెరికానుండి తరిమివేయ ప్రయత్నింప సాగిరి. ఫ్రెంచి యెత్తులకు ఆంగ్లేయు లెదురెత్తు లెత్తు చుండిరి. ఈ పరిస్థితులలో ఐరోపాఖండ రాజకీయములు ఆంగ్ల పరాసు స్పర్థకు పదును బెట్టుచు, సంఘర్షణమున కవకాశములు కల్గించుచుండెను. + +కెనడా ఆంగ్లేయుల వశమగుట : కెనడాలో ఆంగ్ల - పరాసు పోరాటము 1629 లోనే ప్రారంభమై, తాత్కాలికముగ 1632లో జరిగిన సెంట్ జర్మెయిన్ సంధితో ముగిసినది. తిరిగి ఐరోపాలో ఇంగ్లీషు వారసత్వ యుద్ధ మారంభమైనంతనే, కెనడాలో ఫ్రెంచివారును, ఆంగ్లేయులును పోరాడసాగిరి. 1690 లో సర్ విలియం ఫిలిప్సు, బోస్టన్ నుండి బయలుదేరి నోవస్కోషియాను జయించి క్విబెక్ ను ముట్టడించెను. కాని ఫ్రెంచి గవర్నరైన ఫ్రాంటినాల్ ఆంగ్లేయుల నోడించి క్విబెక్ ను రక్షింప గల్గెను. రిస్విక్ సంధితో ఈయుద్ధమాగినది. ఐరోపాలో జరిగిన స్పానిషు వారసత్వ యుద్ధమున (క్రీ. శ. 1713) ఫ్రాన్సు, ఇంగ్లండులు చెరియొక, పక్షము వహించి పోరాడెను. ఫ్రెంచి చక్రవర్తియైన 14 వ లూయీయొక్క దురాశను, దురాక్రమణను అరికట్టుటకే ఈ యుద్ధము జరిగినది. ఇందు ఫ్రెంచివారు పూర్తిగా ఓడి 1713లో జరిగిన ఉట్రే (Utrecht) సంధి ప్రకారము నోవాస్కోషియాను ఆంగ్లేయులపర మొనర్చిరి. దీనితో కెనడాలో ఫ్రెంచి అధికార భానుడు పశ్చిమాభిముఖుడై నాడు. ఫ్రెంచి సామ్రాజ్యపతనములో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0044.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b54f23cb4213de66de4ce805d31e110562eab90 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0044.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ప్రభుత్వము డర్హం సూచనలను తిరస్కరించినను, క్రమముగా నివియే 'కామన్ వెల్తు' భావమునకు మార్గదర్శకము లై నవి. ఆంగ్ల ప్రభుత్వము 1840 లో నొక శాసనమొనర్చి కెనడాలో శాంతి నెలకొల్పుటకు ప్రయత్నించెను గాని లాభము లేకపోయెను. + +కెనడా డొమినియను : కెనడావాసులు గూడ 'ఐకమత్యమే బలము'అను సూత్రార్థమును గ్రహించి సమైక్య +పరిపాలనా విధానమునకు ప్రయత్నములు సాగించిరి. 1862 లో క్విబెక్ నగరమునను, 1864 లో ఛార్లెట్ టౌనులోను సమావేశములను జరిపి తమ కోర్కెలను బ్రిటిషు పార్లమెంటునకు విన్నవించిరి. న్యూఫౌండ్‌లాండ్, ప్రిన్సు ఎడ్వర్డు దీవులు మాత్రము సమాఖ్యలో చేరుటకు సమ్మతించలేదు. మిగిలిన కెనడా ప్రాంతముల కోరిక ననుసరించి 1867 మార్చిలో పార్లమెంటు బ్రిటిష్ ఉత్తర అమెరికా శాసనము గావించెను. ఇదియే కెనడా రాజ్యాంగమునకు ప్రాతిపదిక యైనది. కెనడాకు డొమినియను లేక అధినివేశ ప్రతిపత్తి లభించెను; అనగా అంతరంగిక వ్యవహారములలో కెనడా స్వతంత్రముగ వ్యవహరించవచ్చును. కెనడాలో బాధ్యతాయుతమైన సమాఖ్య (Federal) ప్రభుత్వ మేర్పడెను. 1867 లో సమైక్య కెనడా డొమినియనుకు కన్‌సర్వేటివ్ పార్టీ నాయకుడైన సర్ జాన్. ఎ. మాక్డొనాల్డ్ మొదటి ప్రధానమంత్రిగా +ఎన్నికై నాడు. + +కెనడా విస్తరణము, వికాసము: 1867 నాటి కెనడా డొమినియనులో క్విబెక్, అంటారియో, నోవస్కోషియా, న్యూ బ్రన్సువిక్ అను 4 రాష్ట్రములు మాత్రముండెను. నేటి కెనడా విస్తీర్ణములోనది పదియవవంతు మాత్రమే. క్రమముగా 1867 తరువాత కెనడా విస్తరింప సాగినది. 1870 లో ఫ్రెంచి తిరుగుబాటు ఫలితముగ 'మానిటోబా'ను కెనడా ఆక్రమించినది. 'మానిటోబా' కెనడాలో 5 వ. రాష్ట్రమైనది. 1871 లో బ్రిటిష్ కొలంబియా, 1873 లో ప్రిన్సు ఎడ్వర్డుదీవి కెనడాలో చేరినవి; 1905 లో ఆల్బర్టా, సస్కాచివాను చేర్చుకొనబడెను. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానంతరమూ 1948 లో న్యూఫౌండ్ లాండ్ కెనడాలో పదవ రాష్ట్రముగా చేరినది. + +రాజకీయముగ ప్రశాంత వాతావరణ మేర్పడిన తరువాత కెనడా ఆర్థికాభివృద్ధి సాధింపగల్గెను. ప్రెయిరీ భూములలో వ్యవసాయ, పశుపాలనా పరిశ్రమ లభివృద్ధి చెందెను. 1880-1886 సం. ల మధ్యకాలమున వాంకూవర్, మాంట్రియల్ నగరములను కలుపుచు కెనడియన్ పసిఫిక్ రైలుమార్గము నిర్మింపబడినది. దీనివలన రవాణా సౌకర్యములు పెంపొంది వర్తక వాణిజ్యములకు ప్రోత్సాహము కలిగెను. కెనడా ప్రభుత్వము యొక్క రక్షణ విధానము దేశీయ పరిశ్రమల వికాసమునకు తోడ్పడెను. + +కెనడా ; ప్రపంచయుద్ధములు : + +మొదటి ప్రపంచయుద్ధము : 1914 లో ప్రారంభమైన మొదటి ప్రపంచ యుద్ధములో కెనడా, మాతృదేశమున +కపారమగు సహాయ మొనర్చెను. కన్సర్వేటివ్ పక్షనాయకుడైన సర్ రాబర్ట్ బోర్డెన్, లిబరల్ పక్షమును కలుపుకొని మిశ్రమ మంత్రివర్గ మేర్పరచి యుద్ధప్రయత్నము లొనరించెను. కెనడా సైన్యములు, ఫ్రాన్సు రంగమున 11 ఫిబ్రవరి, 1915 తారీఖున ప్రవేశించి జర్మనులతో హోరాహోరి పోరాడెను. వివిధ రంగములలో 60,000 మంది కెనడా సైనికులు వీరస్వర్గమును బడసిరి. ఇదిగాక మిత్రమండలి రాజ్యములకు కెనడా 70 కోట్ల డాలర్లకుపైగా ఋణ మొసంగెను. + +యుద్ధానంతర వికాసము: యుద్ధానంతరము కెనడా ప్రభుత్వము తన దేశముయొక్క ఆర్థిక పునర్నిర్మాణమునకు పూనుకొనెను. 1920 లో బోర్డెన్, మంత్రిపదవికి రాజీనామా చేసెను. 1921 ఎన్నికలలో లిబరల్ పక్షముఅధికారములోనికి వచ్చి, విలియం మెకంజీ కింగ్ ప్రధాని యైనాడు. ఇతని కాలమున ప్రెయిరీ భూములు పూర్తి ఆర్థిక వినియోగమునకు గొనిరాబడెను. రైలుమార్గ నిర్మాణము విశేషముగ జరిగెను. ఇంతలో 1229 నాటి ఆర్థికమాంద్యము కెనడాలోగూడ ప్రవేశించి వ్యవసాయము, పరిశ్రమలు, వాణిజ్యము నష్టపడినవి. 1980 లో రిచర్డు బి. బెన్నెట్ ప్రధానిగా కన్సర్వేటివ్ పార్టీ అధికారములోకి వచ్చి వాణిజ్యాభివృద్ధికి కృషిచేసినది. 1932లో జరిగిన అట్టావా సామ్రాజ్య సమావేశము (Imperial Conference)లో బ్రిటిష్ కామన్ వెల్తులోని రాజ్యములలో కెనడా వాణిజ్యసౌకర్యములను బడసెను, ఐరోపా +రాజ్యములతోను, సంయుక్తరాష్ట్రములతోను, కెనడా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0045.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18ce9c112fc57c60cd719f83f69a86ca17eadadc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0045.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +వాణిజ్య ఒప్పందములు చేసికొని ఆర్థికమాంద్యమునుండి కోలుకొనసాగెను. + +సంపూర్ణస్వాతంత్ర్యము: మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానంతరము బ్రిటిషు సామ్రాజ్యము, బ్రిటిషు కామన్ వెల్తు ఆఫ్ +నేషన్సుగా రూపొందినది. 1926 లో బాల్ఫరు ప్రభువు చేసిన ప్రకటన ననుసరించి డొమినియనులకు మాతృదేశముతో సమానమగు హోదాకలదనియు, అవి కామన్‌వెల్తులో స్వచ్ఛంద సభ్యత్వమును కలిగియుండుననియు స్పష్ట మొనర్పబడెను. 1931లో పార్లమెంటు చేసిన వెస్టు మిన్‌స్టర్ శాసన మీ సూత్రమును చట్టబద్ధ మొనర్చినది. +విదేశవ్యవహారములలోగూడ కెనడా పూర్తి స్వతంత్ర రాజ్యమైనది. ఇందుకు ఉదాహరణము 1914 లో కెనడా +పక్షమున బ్రిటనే జర్మనీపై యుద్ధమును ప్రకటించినది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధములో కెనడాయే స్వయముగ జర్మనీ, జపానులపై యుద్ధప్రకటన గావించెను. + +రెండవ ప్రపంచయుద్ధము: మొదటి నుండియు కెనడా, హిట్లర్ నియంతృత్వమును, దురాక్రమణలను నిరసించినది. చివరకు 1939 సెప్టెంబరు 10వ తేదీనాడు జర్మనీ పైనను, పెరల్ హార్బరుపైనను దాడిజరిగిన మరునాడు (1941 డిసెంబరు 8) జపానుపైనను, కెనడా ప్రభుత్వము యుద్ధము ప్రకటించెను. 1940 లో అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములతో కలిసి సంయుక్త రక్షణ సంఘమును స్థాపించి తన సర్వశక్తులు యుద్ధప్రయత్నముపైనే కేంద్రీ +కరించి కృషి సల్పెను. కెనడా సైన్యములు, కెనడా నౌకాదళము, రాయల్ కెనడియన్ విమానదళమును వీరోచితమైన పాత్రను నిర్వహించినవి. జర్మన్ విమాన దాడులనుండి, నౌకాదిగ్బంధమునుండి, క్షామదేవతనుండి బ్రిటన్ రక్షింపబడుటకు కెనడాచేసిన సహాయ మసామాన్యమైనది. + +యుద్ధానంతర కెనడా: యుద్ధానంతరము ఐక్యరాజ్యసమితిలోను ఉత్తర అట్లాంటిక్ సంధికూటమిలోను చేరి +కెనడా ప్రపంచశాంతికి అవిరళమగు కృషి చేయుచున్నది. దక్షిణకొరియాపై ఉత్తరకొరియా దురాక్రమణ నరికట్టుటకై సైన్యమునంపి ఐక్యరాజ్యసమితితో సహకరించినది. సంయుక్త రాష్ట్రములతో కలిసి ఐరోపా ఆర్థిక పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమమున కెంతయో సహాయమొనర్చినది. ఐరోపాలో నిర్వాసులైనవారిలో పెక్కుమందికి కెనడాలో రక్షణ లభించెను. అణుశక్తి పరిశోధనములోను, నిరాయుధీకరణ కార్యక్రమములోను కెనడా ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించుచున్నది. + +కెనడా ప్రభుత్వము : కెనడా బ్రిటిషు కామన్‌వెల్తులో సభ్యురాలు. అది బ్రిటనుతో సమానమైన హోదాకలిగిన +స్వతంత్ర ప్రజాస్వామ్య రాజ్యము. 1867 మార్చిలో బ్రిటిష్ పార్లమెంటు చేసిన శాసనమే కెనడా రాజ్యాంగమని చెప్పవచ్చును. దాని ప్రకారము కెనడా ఒకసమాఖ్య. రాష్ట్రములకు పెక్కు విషయములలో స్వాతంత్ర్యమున్నది. ఐనను కేంద్రమున పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వ విధాన మనుసరింపబడినది. కెనడాలో వయోజనులై న (21 సం॥లు నిండిన) స్త్రీ పురుషు లందరికి వోటు హక్కు గలదు. + +కెనడాలో ఉన్నత కార్యనిర్వహణాధికారి గవర్నర్‌జనరలు. ఇతనిని కెనడావాసులే ఎన్నుకొందురు; కాని నామకః ఇతడు ఆంగ్ల సార్వభౌమునిచే నియమింపబడును. ఇతనికి సహాయముగ మంత్రివర్గముండును. వీరు శాసనసభలకు బాధ్యులై యుందురు. 1958, సెప్టెంబరు 1వ తేదీన జాన్ జి. డీఫెన్ బేకర్ ప్రధానమంత్రిగా కన్సర్వేటివ్ పార్టీ మంత్రివర్గ మేర్పడినది. + +కేంద్రమున రెండుసభలు గల పార్లమెంటు గలదు. ఎగువసభకు సెనేట్ అని పేరు. ఇందలి సభ్యులసంఖ్య 102; +దిగువసభ సామాన్యులసభ (House of Commons) అని వ్యవహరింపబడును. దీనికి 5 సం॥ల కొకమారు, +దేశజనాభా ననుసరించి ఎన్నికలు జరుగుచుండును. + +ప్రతి రాష్ట్రమునకు ఒక లెఫ్టినెంట్ గవర్నరు, మంత్రివర్గము, శాసనసభ ఉన్నవి. లెఫ్టినెంటు గవర్నరును గవర్నరు జనరలు నియమించును. క్విబెక్ రాష్ట్ర శాసనసభలో రెండువిభాగము లున్నవి. మిగిలిన రాష్ట్రములకు ఒక్కటే శాసనసభ ఉండును. + +కెనడా (భూగోళము) : + +కెనడాదేశము ఉత్తర అమెరికాలో నున్నది. ఇది బ్రిటిషువారి అధినివేశ రాజ్యముగా 1867వ సంవత్సరమున “ఉత్తర అమెరికా బ్రిటిషు ఫెడరేషను" అను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0046.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0046.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..26661ae925910c9f1bb348dd294141e1c2ccade3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0046.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +నామమున పదిరాష్ట్రముల కలయికతో ఏర్పడినది. నోవస్కోషియా, న్యూబ్రన్‌స్విక్, ప్రిన్సు ఎడ్వర్డుదీవి, క్విబెక్, +అంటారియో, మానిటోబా, సాస్కచివాన్, ఆల్బర్టా, బ్రిటిషు కొలంబియా, న్యూఫౌండ్ లాండ్ అనునవి ఆ పది +రాష్ట్రములు. కెనడా వైశాల్యము 36,19,616 చ. మైళ్లు. + +ఈ దేశమున కుత్తరమున ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రము, దక్షిణమున అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రములు, తూర్పున +అట్లాంటిక్ మహాసముద్రము, పడమట పసిఫిక్ మహాసముద్రమును కలవు. ఇంచుమించుగా పశ్చిమదిశయందు +140° ప. రేఖాంశము అలాస్కా, కెనడాలకు మధ్య సరిహద్దుగాను, దక్షిణదిశయందు 49° ఉ. అక్షాంశము కెనడా, సంయుక్తరాష్ట్రములకు మధ్య సరిహద్దుగాను ఉన్నవి. + +నైసర్గిక స్థితినిబట్టి కెనడాను మూడు సహజభాగములుగా విభజించవచ్చును, అవి (i) గుట్టలతోను, అడవుల తోను నిండిన తూర్పుప్రాంతము, (ii) రాకీ పర్వతములతో నిండిన పశ్చిమప్రాంతము, (iii) ఈ రెంటికిని మధ్యగానున్న పెయిరీభూమి. + +తూర్పుదిశయందుగల ముఖ్య పర్వతశ్రేణులు సెంటు లారెన్సు నదికి సమానాంతరముగా నున్నవి. ఇందు ఉత్తరమున నున్న లారెన్సు శ్రేణియు, దక్షిణముననున్న షిక్‌షాక్ శ్రేణియు ముఖ్యమైనవి. ఇవి సుమారు 4000 అ. +ఎత్తుకలవి, పశ్చిమముననున్న రాకీ పర్వతములు రెండు వరుసలుగా నున్నవి. సముద్రతీరముననున్న శ్రేణిని కోస్టు +రేంజి అనియు, లోతట్టు శ్రేణిని ఎండికట్ శ్రేణి యనియు అందురు. ఈ పర్వతములలో రాబ్సన్ (13,700 అ. ఎత్తు), +మౌంటు ఇలియస్ (18,000 అ. ఎత్తు) అను శిఖరములు ముఖ్యమైనవి. పెయిరీప్రాంతము చాలభాగము మైదానముగ నున్నది. ఇందు అనేకములగు గుట్టలు కలవు. ఇవి అడవులతో నిండియున్నవి. + +కెనడాలో అనేకనదులు, సరస్సులు కలవు. కొన్ని సరస్సులు వందమైళ్ళకు మించిన పొడవుకలవిగా ఉన్నవి; 35 సరస్సులు 50 మైళ్ళకు మించినపొడవుకలవిగా ఉన్నవి. + +కెనడా నదులలో నెల్సన్, ఆల్బనీ, చర్చిల్ మొదలయిన నదులు హడ్సన్ అఖాతములోను, మెకంజి, కాపర్ మైన్ +మొదలయినవి ఆర్కిటిక్ మహాసముద్రములోను, ఫ్రేజర్, స్కీనా మున్నగునవి పసిఫిక్ సముద్రములోను కలియు +చున్నవి. కెనడా నదులలోకెల్ల ముఖ్యమైనది సెంటు లారెన్సు అను పేరుగలది. ఇది అట్లాంటిక్ సముద్రములో +కలియుచున్నది. లేక్ సుపీరియర్, మిచిగన్, హురాన్. + +చిత్రము 1. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0047.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..915a135be7354f0025c92dee68ae368cb3c721f1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0047.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ఈరి, అంటారియో, అను బ్రహ్మాండమైన మంచినీటి సరస్సులలోని నీరు ఈ నదిగుండా ప్రవహించుచుండును. ఈ +సరస్సులు ఒకదానితో నొకటి కాలువల ద్వారమున కలుపబడిఉన్నవి. సెంటులా రెన్సునదీ ముఖద్వారమునుండి +నౌకలు ఈ సరస్సుల ద్వారమున చాలదూరమునుచేర గలవు. ఈ నదిశీతకాలమున ఘనీభవించును. సస్కచివాన్, +మెకంజి నదులుకూడా మిక్కిలి యెన్నతగినవి. సస్కచివాన్ నది విన్ని పెగ్ సరస్సులోను, మెకంజినది ఆర్కిటిక్ సముద్రములోను కలియుచున్నవి. కెనడాతీరము, ప్రాక్పశ్చిమ ఉత్తర దిశలయందు మిక్కిలి చీలి ఉన్నది. + +శీతోష్ణస్థితి : కెనడా చాలవరకు సమ శీతోష్ణమండలమున నున్నది. కాని ఇది చాలవిశాలమైన దేశమగుటచే, +అత్యధిక శీతోష్ణస్థితులే ఇందు విశేషముగా కానవచ్చును. శీతకాలమున ఉత్తర శీతలపవనములు వీచుటచే చలి విశేషముగా నుండును. నదులలోను, సరస్సులలోను, నీరు గడ్డకట్టును. లాబ్రడార్ శీతలజల ప్రవాహము తూర్పు +తీరమును అతిశీతలముగా చేయును. కాని పసిఫిక్ తీరము మాత్రము కవోష్ణమగు ఉత్తర పసిఫిక్ ప్రవాహము +యొక్కయు, నైరృతి ప్రతివ్యాపార పవనముల యొక్కయు ప్రభావముచే సమశీతోష్ణముగ నుండును. ఈ కారణముచేతనే తూర్పు తీరమునగల హాలిఫాక్స్ రేవు శీతకాలమున ఘనీభవించి నౌకాయానమునకు +ఉపయోగింపకున్నను, పశ్చిమతీరమునగల వాంకోవరు రేవునందు మంచుగడ్డ లేర్పడకపోవుటచే అదిసంవత్సరము +పొడవునను నౌకాయానమున కుపయోగించును. వేసవిలో మెక్సికో సింధుశాఖనుండి వీచు వెచ్చని వేడిగాడ్పులు, +మధ్య మైదానముపై వీచుటచేతను, ఉష్ణ సింధుశాఖ - వేడిగల్పుస్ట్రీము తూర్పు ప్రక్కనుండి పారుటచేతను +దేశమంతయు 60° ఫా. కంటెను అధికోష్ణము కలిగి యుండును. పశ్చిమ తీరమునను, తూర్పు తీరమునను +సంవత్సరము పొడవున వర్షము కురియును. రాకీ పర్వత పంక్తులకు మధ్యనున్న ప్రాంతము వర్ష ఛ్ఛాయలో +నుండుటచే పొడిగా నుండును. మధ్య మైదానములో వేసవిలో మాత్రమే వాన కురియును. జనవరిలో ఉష్ణోగ్రత 32° ఫా. వరకు పోవును. + +ప్రకృతిసిద్ధ మండలములు : కెనడాను మూడు ప్రకృతి సిద్ధ మండలములుగా విభజించవచ్చును. అవి 1. తూర్పు +కెనడా 2. మధ్య కెనడా 3. పడమటి కెనడా అనునవి. + +1. తూర్పు కెనడా: కెనడాలో నుండెడి జనులలో నాలుగింట మూడుభాగములు తూర్పు కెనడాలో నున్నారు. ఇది గొప్ప వ్యవసాయ ప్రాంతము. ఇచ్చట గోధుమ, ఓట్సు, బార్లీ, రై, బంగాళాదుంపలు అధికముగా పండును. కోనిఫర్ వృక్షములును, ఆకురాలు వృక్షములును, ఈ ప్రాంతమున పెరుగును. పరిశ్రమలు కూడా అతి త్వరగా వృద్ధిచెందుచున్నవి. కెనడాకు ముఖ్య పట్టణమైన అట్టావా ఇందే కలదు. అచ్చట కొయ్య గుజ్జుతో కాగితముచేయు కర్మాగారములున్నవి. క్విబెక్ నందు ప్రత్తి పరిశ్రమ, చర్మపు పరిశ్రమ కలవు. ఇనుము, ఉక్కు పరిశ్రమలకు టారంటో ప్రసిద్ధము. ఈరి, అంటారియో సరస్సులకు మధ్య 'నయాగరా' జలపాతమున్నది. ఈజలపాతము చాల రమణీయమైన దృశ్యము. 167 అడుగుల ఎత్తునుండి ఇదిపడుచున్నది. దీనివలన తయారుచేయబడు జల విద్యుచ్ఛక్తి కెనడా సంయుక్త రాష్ట్రములకు అంద జేయబడును. తూర్పు కెనడాయందలి పరిశ్రమలు అభివృద్ధినొందుట కిదియొక ముఖ్యకారణము. + +కెనడాకు ఉత్తరభాగమున నున్న టండ్రా భూములలో ఎస్కిమోలు నివసింతురు. ఉత్తరముననున్న ద్వీపములు +చాలవరకు నిర్మానుష్యముగా నుండును. టండ్రాలకు దక్షిణమున 'కోనిఫర్’ వనములున్నవి. అందు డగ్లస్ ఫర్, +రెడ్‌సీడర్, వైటు పైను అను వృక్షము లధికముగ నుండును. అందుచే అచటి జనులకు కలపపరిశ్రమ ప్రధాన +వృత్తియైనది. + +తూర్పు తీరమునకు సమీపమున గల న్యూపౌండ్ లాండ్ దీవి బ్రిటిష్‌వారి అధికారమున నున్నది. సెంటు జాన్ దీని రాజధాని. ఈ ద్వీపమున ఇనుము దొరకు గనులున్నవి. చేపలను పట్టుట అచ్చటి జనులయొక్క ముఖ్యవృత్తి. + +2. మధ్య కెనడా: కెనడా మధ్యభాగమున త్రిభుజాకారముగా నుండు ప్రెయిరీ భూములు కలవు. అందు ఖండాంతర శీతోష్ణస్థితి కలదు. చాలినంత వర్షముగల తూర్పు ప్రాంతములలో గోధుమలను పండించెదరు. ఎడ్మాన్‌టన్, రెజినా, సాస్కటూన్ పట్టణములు ధాన్యమును సేక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0048.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45b1fe18a8e43a3a9b525b8b01da0fc741ca8c61 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0048.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +రించు కేంద్రములు. వర్షము తక్కువగాగల ప్రదేశములు పశువుల పెంపకమునకు పనికివచ్చుచున్నవి. + +3. పడమటి కెనడా: బ్రిటిష్ కొలంబియా, యూకన్ పీఠభూమి, వాంకూవరుదీవి ఇందు కలవు.. ఇది పర్వత +ప్రాంతము. కొలంబియాలో రాగి, బంగారు, నికెలు, వెండి, ఇనుము దొరకును. తీరము 'సామను' జాతి చేపలుపట్టు కేంద్రముగా ప్రసిద్ధిగాంచినది. + +ముఖ్య పట్టణములు : కెనడా దేశమునకు అట్టావా రాజధాని. దీని జనాభా 2,02,045 మంది. మాంట్రియల్ +జనాభా 10,21 520 ; వాంకోవరు జనాభా 3,44,833 ; క్విబెక్ జనాభా 1,64,016; హాలిఫాక్స్ జనాభా 1,62,217; ఇవి కెనడా దేశములోని ముఖ్య రేవు పట్టణములు. టారెంటో, విన్ని పెగ్, హామిల్టన్, ఎడ్‌మంటన్ పట్టణములు ముఖ్య పారిశ్రామిక కేంద్రములు. + +వృత్తులు : కెనడాదేశమందు వ్యవసాయమే ముఖ్యవృత్తి. ఉద్యాన కృషి, పశువుల పెంపకము, కోళ్ళ పెంపకము మున్నగునవికూడా ఇందు చేరిఉన్నవి. దేశముయొక్క మొత్తపు (36,19,616 చ.మై) వైశాల్యములో 15.2 శాతము సేద్యపుభూమియైయున్నది. ప్రపంచములో గోధుమ ఎక్కువగా ఎగుమతిచేయు దేశములలో కెనడా ఒకటి. ఓట్సు, బార్లి కూడా ఇచటి ముఖ్య సస్యములు. ఆపిల్ పండ్లు చెరకు, పొగాకు, తేనె మొదలగునవి కూడా ఈ దేశమందలి ముఖ్యమగు ఉత్పత్తులు. + +కెనడాలో గనులు, ఉక్కు, కలప, రబ్బరు మున్నగు పరిశ్రమలు ఇతర వృత్తులు. ముడిసరకులు బ్రిటిష్‌ దీవుల +కెగుమతి చేయబడును. పారిశ్రామిక వస్తువులు కూడా ఇతరదేశముల కెగుమతి చేయబడును. దేశమందు అనేక +రైలుమార్గములును, జలమార్గములును, వాయుమార్గములును కలవు. భాగ్యవంతమగు దేశములలో కెనడా ఒకటి. ఈ దేశమున జల విద్యుచ్ఛక్తి అత్యధికముగా నుండుటచే అది పారిశ్రామికవృద్ధికి ఎంతయు తోడ్పడుచున్నది. గోధుమలు, ఇతర ధాన్యములు, అచ్చుకాగితము (న్యూస్ ప్రింటు), యంత్రసామగ్రి, కఱ్ఱగుజ్జు, కలప ఈ దేశమునందలి ప్రధానమయిన ఎగుమతులు. యంత్ర శకటములు, పెట్రోలియము, ఇనుము, ఉక్కు యంత్రములు ఇచటికి దిగుమతి చేయబడుచున్నవి. + +జనులు: 1952 వ సం. లో ఈ దేశమునందలి జనాభా 1,44,30,000 మంది. వీరిలో బ్రిటిషువారు 48%; ఫ్రెంచి +వారు, 31%.జర్మనులు, యుక్రేనియనులు కూడా కొలదిమంది కలరు. మొత్తము జనులలో 43% రోమను కాథలికులు ; 20% యునై టెడ్ చర్చికి చెందినవారు ; మిగిలినవారు ఇతర మతస్థులు. + +విద్య : ఇచట 14 సం. ల లోపుగా పిల్లలకు ఉచితముగా నిర్బంధవిద్యయొసగబడును. దేశమందు 6 ప్రభుత్వ +విశ్వవిద్యాలయములును, 12 ప్రభుత్వేతర స్వతంత్ర విశ్వవిద్యాలయములును కలవు. వాటిలో టారెంటోలోని +ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయము, మాంట్రియల్ లోని స్వతంత్ర విశ్వవిద్యాలయము ప్రధానమైనవి. + +కెప్లర్ (1571-1630) : + +జొహాన్ కెప్లర్ గొప్ప ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు. ఇతడు జర్మనీ దేశమున వుర్టెంబర్లులోవీల్ అను ప్రదేశమున క్రీ.శ. 1571 వ సంవత్సరము డిసెంబరు 27 వ తేదీన జన్మించెను. ఈతని తండ్రి పేరు హెన్రీకెప్లర్; తల్లి కాథరీన్ గుల్డెన్ మాన్. కెప్లర్ వారి పెద్దకుమారుడు. ఇతని బాల్యమున తలిదండ్రుల దురదృష్టము, దుర్నడతవలన కొన్ని చిక్కులు కలిగెను. వాటితోబాటు ఇతని నాల్గవఏట స్ఫోటకము తగిలి, చేతులు చొట్టపోయి, దృష్టి శాశ్వతముగా చెడిపోవుటగూడ తటస్థించినది. అతడు 1577 వ సంవత్సరములో లియాన్ బర్గు పాఠశాలలో ప్రవేశించెను. 1584 లో ఎడెల్ బర్గులోనున్న మతసంబంధమగు పాఠశాలయందును రెండు సంవత్సరముల తరువాత మాల్ బ్రోన్‌లో నున్న +పాఠశాలయందును కెప్లర్ కాలము గడిపెను. పట్టపరీక్షలో గొప్పగా నుత్తీర్ణుడగుటచే, 'టుబిన్ జన్' విశ్వవిద్యాలయమున ప్రవేశింపగలిగి, కెప్లర్ ఆ విశ్వవిద్యాలయమున తన గురువుగను, జీవితాంతమువరకును స్నేహితుడుగను ఉన్న మై కేల్ మిస్ట్లిన్ అనునాతనియొద్ద కొపర్నికస్ సూత్రములను చక్కగా నేర్చుకొనెను. 1594 వ +సంవత్సరమున అతడు గ్రాట్జ్ అనుచోట ఖగోళశాస్త్రాచార్య పదవిని స్వీకరించెను. + +కెప్లర్ ఖగోళశాస్త్రముపై దృష్టినుంచుకొని మొదట టాలెమీ, కార్డన్ అనువారు ఏర్పరచిన సూత్రములలో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0049.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..22912169ab735c42b76472ee8cc7228b3f72e58b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0049.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ప్రవీణుడై, 'గ్రహప్రభావము' లను సిద్ధాంతమును తన జీవితవిశేషములతో సరిచూచుకొనుట మొదలుపెట్టెను. అతడు సూర్యకుటుంబ క్రమమునుగూర్చి తీవ్రముగ నాలోచించి తన అభిప్రాయములను టుబిన్‌జన్ విశ్వవిద్యాలయమున 1596 వ, సంవత్సరమున ప్రకటించి గొప్ప ఖ్యాతిగాంచెను. అతని సమకాలికులును, ప్రసిద్ధ +ఖగోళశాస్త్రజ్ఞులు నగు టైకోబ్రాహి, గెలిలియోలతో ఆతనికి స్నేహము లభించెను. + +గ్రాట్జ్‌లో బార్బరా వాన్‌మాలెక్ అను నామెను 1597 వ సంవత్సరములో కెప్లర్ వివాహమాడెను. ప్రేగ్‌లోనున్న తన నక్షత్ర గణితశాలలో పనిచేయవలసినదని టైకోబ్రాహి కెప్లరును కోరగా, కెప్లర్ గ్రాట్జ్ నుండి ప్రేగ్ వచ్చెను. 1601 వ సంవత్సరములో టైకోబ్రాహి మరణించుటచే, కెప్లర్‌ కు ఉజ్జ్వలమైన భావిజీవితము గోచరించెను. రెండవ రుడాల్ఫ్ చక్రవర్తి అతనిని వెంటనే రాజగణితశాస్త్రవేత్తగా నియమించెను. టైకోబ్రాహి చేసిన ఖగోళశాస్త్ర పరిశీలన లన్నియు +ఆతనిముందుంచబడెను. కెప్లర్ మొదట చక్రవర్తిజాతకమును, తదితర రాజకుటుంబములోనివారి జాతకములను వ్రాసెను. 'మహాసంయోగము' (great conjunction) అను నొక గ్రంథమును వ్రాసి, 1603 వ సంవత్సరమున ఆ చక్రవర్తికి అంకిత మిచ్చెను. తరువాత ఆకస్మికముగ ఆకాశమున బయలుదేరి సుమారు 17 నెలల వరకు కనబడుచుండిన నొక తేజోవంతమగు నక్షత్రమును గూర్చి 1606 లో కెప్లర్ తన పరిశీలనములను ప్రచురించెను. + +చిత్రము. 2 + +కెప్లర్ చేసిన జీవితకృషిలో ముఖ్యమైన విషయము ఒక నూతన ఖగోళశాస్త్రమును స్థాపించుట. అంతవరకును +స్వేచ్ఛగా చేసిన ఊహలతోనున్న శాస్త్రమునకు బదులు భౌతిక కారణములతో సమర్థించుచు అతడాశాస్త్రమును +1604 లో ప్రచురించెను. దానియందు దృక్సిద్ధాంతమునకు సంబంధించిన ముఖ్యమగు ఆవిష్కరణములును, వక్రీభవన సూత్రమునకు సంబంధించిన కొన్ని విషయములును గలవు. కుజగ్రహము తిరుగు కక్ష్యను గూర్చి కెప్లర్ తన +పరిశోధనలను 1609 వ సంవత్సరమున ప్రచురించెను. అతడు ప్రచురించిన వివిధ ఖగోళ శాస్త్ర విషయములలో +ఆధునిక ఖగోళశాస్త్రమునందు ముఖ్యసూత్రములగు 'దీర్ఘవృత్త సూత్రములు', 'సమవైశాల్యములు' గురుత్వాకర్షణ శక్తినిగూర్చి కొన్ని ముఖ్యములగు సత్యములు సముద్రపు పాటుపోటులపై చంద్రునికి గల ప్రభావము గ్రహ పరిభ్రమణములను గూర్చి తెలిసికొనుటకై అతడు చేసిన 'సుడులసిద్ధాంతము' అనునవి ముఖ్యములైనవి. +కటకములవలన గలుగు వక్రీభవనసిద్ధాంతమును కెప్లర్ వ్యాఖ్యానించుచు, ఖగోళమును పరీక్షించు దూరదర్శన +యంత్రము యొక్క సూత్రములను సూచించెను. ఆ సూచన ఖగోళశాస్త్రమునం దొక ప్రత్యేకశాఖ ఏర్పడుటకు +పునాదియైనది. + +1611వ సంవత్సరమున అతని భార్య మరణించెను. 1613లో అతడు సుసన్నా రూట్ లింగర్ అనునొక అనాధబాలికను మరల వివాహమాడెను. 1617 లో కెప్లర్ వరుసగా కొన్ని పంచాంగములను వ్రాయుట మొదలుపెట్టి, ఘాతాంక గణితములను (logarithms) అతడు ప్రప్రథమమున నుపయోగించెను, కెప్లర్ 1618 - 21 లో 'కోపర్నికస్ శాస్త్రము' అను చక్కని పాఠ్యగ్రంథమునురచించెను. ఘాతాంకగణితములఉపయోగము తరువాత చాల వ్యాప్తిచెందినది. టైకోబ్రాహి ప్రారంభించి వదలిన 'రుడాల్ఫైన్ లెక్కలపట్టీలు' అను గ్రంథమును కెప్లర్ 1627 లో పూర్తిచేసి ప్రచురించెను. ఆ పట్టీలు సుమారొక శతాబ్దమువరకును ఖగోళశాస్త్ర పరిశోధనలకు ఆధారములైనవి. టైకోబ్రాహి గుర్తించిన నక్షత్రముల సంఖ్య 777. కెప్లర్ ఆ సంఖ్యను 1005 వరకు వృద్ధిచేసెను. 1628 వ సంవత్సరమున కెప్లర్ కుటుంబసహితముగా సై లీషియాకు చేరెను. 1636 వ సంవత్సరము వరకు పంచాంగమునువ్రాసి, 1629 వ సంవత్సరముననే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0050.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0050.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7a4dbb907d1d523a4f2117945829907626db7101 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0050.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +కొన్ని గ్రహముల చలనములలో జరుగబోవు వింతలను ముందుగ నే తెలియజేసెను. అవియన్నియు సరిగా ఆతడు +చెప్పినట్లు జరిగినవి. + +అన్నిగ్రహముల కక్ష్యలయొక్క సరళరేఖలు సూర్యుని కేంద్రముగుండా పోవునని కెప్లర్ రుజువుచేసి, సూర్యకుటుంబ చలనమునకు సూర్యుడే మూలశక్తియని స్పష్టపరచి, భౌతిక ఖగోళశాస్త్ర మను విజ్ఞానశాఖను స్థాపించి శాశ్వతకీ ర్తి సంపాదించెను. గ్రహచలనమును గూర్చియు, వాటి మధ్యగల దూరములను గూర్చియు అతడు వెల్లడించిన ఉద్దేశములు ఉత్కృష్టములైనవి. 1630 వ సంవత్సరము నవంబరు 15 వ తేదీన కెప్లర్ 'రౌటిస్చన్‌' అనుచోట దివంగతుడయ్యెను. 1724 వ సంవత్సరమున రెండవ కాధరీన్ రాణి, కెప్లర్ వ్రాసిన శాస్త్రగ్రంథావ శేషముల నన్నిటిని ఫ్రాంక్‌ఫర్డు వ్యాపారులయొద్దినుండి కొని 'పుల్కోవా' నక్షత్రావలోకన శాలయందు చాల కాలము భద్రపరచి యుంచెను. + + + +కేంద్రకణ భౌతికశాస్త్రము : +(Nuclear Physics) + +భౌతిక విజ్ఞానశాస్త్రములో నొక నూతన శకము 1895 నుండి ప్రారంభమైనదని చెప్పవచ్చును. ఆ సంవత్సరములోనే జర్మను శాస్త్రజ్ఞుడు రాంజన్ అను నాతడు “ఎక్స్” కిరణములను (X-rays) కనుగొనెను. ఎక్కువ వేగముగా ప్రయాణించు ఎలక్ట్రానులు ఒక ద్రవ్యము (matter) ను ఘట్టించి (bombard) నప్పుడు ఎక్స్ కిరణము లుద్భవించును. ఇవి నల్లకాగితమును, పలుచని లోహపు రేకులను చొచ్చుకొని (penetrate) పోగలవు. ఛాయాచిత్ర ఫలకమును ఇవి నలుపుచేయును. + +భాసనము (phosphorescence) నకును ఎక్స్ కిరణములకును ఏమైనా సంబంధమున్నదేమోనని అన్వేషించుచున్నప్పుడు ఫ్రెంచి విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తయగు బేక్వరల్ 1896 లో ఆకస్మికముగ రేడియో ఆక్టివిటీని కనిపెట్టెను. అప్పటినుండియే బీజచరిత్ర (nuclear history) మొదలిడినది. నల్లనికాగితములో చుట్టబడిన ఛాయాచిత్ర ఫలకమొకటి యురేనియం లవణము (uranium salt) చే మార్పు చేయబడుట అతడు కనుగొనెను. దీనికి కారణము కొన్ని క్రొత్తకిరణములనియు, అవి యురేనియమునుండియే వచ్చుచున్నవనియు అతడు స్థిరపరచెను. తరువాత క్యూరీసతి తన భర్తయగు వీరెక్యూరీతో కలసి, థోరియం అను ద్రవ్యమును, పొలోనియం, రేడియం అను రెండు ద్రవ్యములును ఈ కిరణములను ప్రసరింప జేయునని కనుగొనెను. వీటిలో రేడియం చాల శక్తిమంతమైనది. ఈ కిరణములు ఎల్లప్పుడును ప్రసరించుచునేయుండును. ఇవి గాలిని అయనీకరించును (ionise); అనగా తటస్థ వాయుకణములను విద్యుదావేశిత (electrically charged) కణములుగా మార్చును. వీటిని అయనులు (ions) అనియు, ఈ విధానమును 'అయనీ కరణము' (ionization) అనియు అందురు. రేడియో ఆక్టివ్ కిరణప్రసరణ సందర్భములో చాలశక్తి విడుదలకాబడును, + +రేడియం కిరణములయొక్క సామర్థ్యము పెక్కురీతుల నుపయోగపడుట ప్రారంభమయ్యెను. పెక్కు చర్మవ్యాధులను, కాన్సరు (cancer) ను చికిత్సచేయుటలో రేడియంయొక్క ఉపయోగము సాటిలేనిది. రేడియం కిరణములు ప్రస్ఫురణ పదార్థములలో ప్రస్ఫురణము (Fluorescence)ను జనింపజేయును గాన అతి సూక్ష్మమైన రేడియం రాసుల (quantities) ను జింకుసల్ఫైడు (Zine Sulphide) వంటి ప్రస్ఫురణ పదార్థములలోకలపి గడియారపు ముళ్ళమీదను, అంకెలమీదను, పరికరముల మీది చూపుడు ముళ్ళమీదను, విభజనలమీదను పూయుదురు. వీటిని చీకటిలోగూడ చూడవచ్చును. + +ఆల్ఫా (a) బీటా (B) గామా (X) కిరణములు : శక్తివంతమైన అయస్కాంతిక క్షేత్రముగుండా రేడియో ఆక్టివ్ కిరణములు పోవునపుడు వాటివంపునుబట్టి వాటిలో మూడు రకములు కలవని ప్రఖ్యాత విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0051.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0051.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31a96ab4a91195e4afc63704e2ee33cbce48603a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0051.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +రూధర్ ఫర్డ్ కనుగొనెను. అతడు వాటికి ఆర్ఫా (a), బీటా (B), గామా (X) కిరణములని పేరు పెట్టెను. +ఆల్ఫాకిరణములు ధనవిద్యుదావేశమును, బీటాకిరణములు ఋణవిద్యుదావేశమునుకలిగియున్నవి. గామాకిరణములు తటస్థమైనవి. బీటాకిరణములు ఎలక్ట్రానులని తరువాత కనుగొనబడెను. గామాకిరణములు అయస్కాంతిక విద్యుత్ క్షేత్రములలో వంగవు. + +ఆల్ఫా కిరణములు ద్రవ్యములో అతి తేలికగా లీనమగును (Absorbed). ఇవి కాగితముగుండా చొచ్చుకొని బయటకు రాజాలవు. బీటాకిరణములు కొన్ని మిల్లీమీటర్ల దట్టముగల అల్యూమినియం రేకును చొచ్చుకొని ఈవలకు రాగలవు. గామా కిరణములకు చొచ్చుకొని రాగలశ క్తి (Penetrating Power) చాల ఎక్కువ. ఆల్ఫాకిరణములకు అయనీకరణ సామర్థ్యము మెండు. బీటాకిరణములకు వాటికంటె అయనీకరణశక్తి తక్కువ. ఈ శక్తి గామాలకు చాల తక్కువ. అతి తక్కువ అయనీకరణమునకు ప్రోద్భవించునప్పటికిని, వాటికిగల హెచ్చగు చొచ్చుకొను శక్తిచే గామా కిరణములు జీవులకు ఎక్కువ హాని చేయును. + +ప్రాయోగిక నిదర్శనమునుండి, సాడీలును, ఆల్ఫాకిరణములును ద్విగుణముగా (doubly) అయనీకృతమైన +హీలియం పరమాణువులే నని రూధర్ ఫర్డు 1903 లో స్పష్టీకరించెను. (ఎలక్ట్రానుమీది ఆవేశము ఒకటిగా తీసికొని ఇతర అణువుల (Particles) ఆవేశమును ఇన్ని ఎలక్ట్రాను ఆవేశములని చెప్పుట వాడుక). + +రేడియో ఆక్టివ్ క్షయము (Radioactive Decay) ; రేడియో ఆక్టివ్ శ్రేణులు (Radioactive Series) : రేడియో ఆక్టివ్ ద్రవ్యములు స్థిరముగా ఎక్కువకాలము ఉండవు. వివిధ ద్రవ్యములు వివిధ రీతులుగా క్షీణించును +(disentegrate) కొన్ని అతి శీఘ్రముగా క్షీణించును. మరికొన్ని క్షీణించుటకు కొన్ని లక్షల సంవత్సరములు పట్టును. ఒక రేడియో ఆక్టివ్ ద్రవ్యము దానిలో సగము వరకు క్షీణించు కాలమును దాని అర్ధజీవిత మందురు (Half-life). + +కొన్ని రేడియో ఆక్టివ్ ద్రవ్యములు క్షీణించునపుడు వాటి నుండి ఉద్భవించు నూతన ద్రవ్యములు గూడ రేడియో +ఆక్టివ్‌గా నుండును. కొన్ని ముఖ్య లక్షణములను బట్టి ఈ శిథిల ఫలితము (Decay products) లన్నింటి మధ్య ఒక వంశ సంబంధము స్థిరపరుపబడెను. ఒకే మూలద్రవ్యము (element) నుండి ఉద్భవించిన ఈ శిథిల ఫలితముల నన్నిటిని ఒక రేడియో ఆక్టివ్ శ్రేణి (series) యందురు. ప్రస్తుతము అటువంటివి నాలుగు ముఖ్య శ్రేణులు గలవు. అవి యురేనియం, థోరియం, ఆక్టీనియం, నెప్తూనియం శ్రేణులు. ఇవి చివరకు సీసముగా మారును. + +ఒక మూల ద్రవ్యమును సాధారణముగా రెండం కెలచే సూచింతురు. ఉదా: 92U238 లో 92 యురేనియం యొక్క పరమాణు అంకము (atomic number), 238 పరమాణు భారము (atomic weight). ఒక మూల ద్రవ్యముయొక్క పరమాణు అంకము (Z) ఆవర్త క్రమ పటిక (periodic table) లోని ఆ మూలద్రవ్యము యొక్క స్థానమును తెలియబరచును. ఆ సంఖ్య ఆ మూల ద్రవ్యము యొక్క రాసాయనిక లక్షణములను నిర్ణయించును. ఒక మూల ద్రవ్య పరమాణు భారము (A లేక W), ఆ మూల ద్రవ్య పరమాణువు ఉదజని పరమాణువు కంటె ఎన్ని రెట్లు భారమైనదియు తెలియజేయును. + +కొన్ని పరికరములు (Instruments) : మిణుకు దర్శకము (scintfilloscope), అయనీకరణ మందిరము +(Ionization chamber), గైగర్ మొల్లరు గణిత్రము (Geiger Muller Counter), విల్సన్ మేఘమందిరము +(Wilson cloud chamber), ఛాయాచిత్ర పద్ధతి మొదలగునవి బీజ భౌతిక శాస్త్ర పరిశోధనలలో ఉపయోగపడు +సాధనములు. మిణుకు దర్శకములోనున్న ప్రస్ఫురణ తెరమీద ప్రతి ఆల్ఫాకణము ఒక మిణుకును కలుగ జేయును. +ఈ మిణుకు లన్నిటిని నగ్నచక్షువులతో చూచి లెక్క వేయుదురు. అయనీకరణ మందిరము, గైగరు పద్ధతులలోని మూల సూత్రము, ఆల్ఫాకణము గాలిని ఎక్కువ సామర్థ్యముతో అయనీకరించుటే. గైగర్ ముల్లరుగణిత్ర +సహాయమువలన ఎలక్ట్రానులను గామా కిరణములనుకూడ లెక్క పెట్టవచ్చును. విల్సన్ మేఘ మందిరములోని అతి +సంతృప్త బాష్పముల (Supersaturated Vapours) లో అయనులు తమ మార్గములను సూచించును. ఈ +మార్గములను (tracks) తేలికగా చూడవచ్చును; ఫొటో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0053.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0053.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a458a174d2375b7b1c91035dc6226785e994a0e2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0053.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +శక్తి భేదమునుబట్టి ఈ వికిరణము (radiation) పరారుణము (infrared) గా గాని, దృగ్గోచరము (Visible-light) గా గాని, అత్యంత ఊదాగా (ultra-violet)గాని, ఎక్స్-కిరణములుగా గాని బయలు వెడలును (emit). వీటిస్వభావము విద్యుదయస్కాంతికము. రేడియో తరంగములును, గామా కిరణములును ఈ జాతిలోనివే. + +పరమాణుబీజముల ద్రవ్యరాశి : + +పరమాణుబీజముల రెండు ముఖ్యధర్మములలో నొకటి యగు బీజావేశ పరిమాణము ఆ పరమాణువు అంకమునకు +సమానము. రెండవది బీజ 'ద్రవ్యరాశి' (mass); ఇది ఇంచుమించు మొత్తము పరమాణువు ద్రవ్యరాశికి సమానము. విడి ఎలక్ట్రాను ద్రవ్యరాశియు, ఒక పరమాణువులోని ఎలక్ట్రానుల సంఖ్యయు తెలియును గాన, పరమాణువుద్రవ్య రాశియు తెలిసినచో, బీజద్రవ్యరాశినిగూడ తెలియనగును. + +పరమాణు ద్రవ్యరాశిని తెలిసికొనుటకు థామ్సన్ ‘ద్రవ్యరాశి వర్ణమాలా లేఖిని' (mass spectrograph) అను పరికరమును ఉపయోగించెను. దీనితో విద్యుదయస్కాంతిక పద్ధతిని, 'ఆదేశద్రవ్య, సంచయ నిష్పత్తి' ని (ratio of e/m) కనుగొనవచ్చును. థామ్సన్, ఆస్టన్‌ల పరిశోధనల ఫలితముగా రేడియో ఆక్టివ్ మూల ద్రవ్యములేకాక, స్థిరమూల ద్రవ్యములుగూడ సమస్థానీయము (isotope) లను కలిగియుండునని తెలిసెను. (ఒకే పరమాణు అంకముకలిగి, వివిధ ద్రవ్యరాశి పరిమాణములు కలిగిన మూలద్రవ్యములను సమస్థానీయములందురు. వీటి రాసాయనిక ధర్మము లన్నియు నొక్కటే.) + +అన్నిటికంటె చిన్నదైన ఉదజని బీజమును ప్రోటాను అందురు. మిగిలిన పరమాణు బీజములు ప్రోటానుల సముదాయమని భావింపబడెను. పైగా, పరమాణు బీజము లన్నిటియందును ప్రోటానులతోపాటు, ఎలక్ట్రానులు +గూడ నుండునని సూచింపబడెను. + +బీజబంధన శక్తి (Binding Energy of Nuclei) : పై సూచన ప్రకారము హిలియం పరమాణువులో నాలుగు ప్రోటానులు, నాలుగు ఎలక్ట్రానులు (రెండు బీజములోను, రెండు బీజము బయట) ఉండుటవలన, హిలియం ద్రవ్యభారము ఉదజని ద్రవ్యభారముకంటె నాలుగు రెట్లు హెచ్చుగానుండవలెను. కాని హిలియం ద్రవ్యభారము (4.00386) నాల్గు రెట్లు ఉదజని ద్రవ్యభారము (4.03252) కంటె తక్కువ. హిలియం బీజమేర్పడునపుడు, కొంతశక్తి విడుదల యగుననియు, ఈ శక్తి పై ద్రవ్యరాసుల భేదమునకు సమానమగుననియు విశదీకరింపబడెను. ఈ ప్రక్రియలో ఎంత ఎక్కువ శక్తి విడుదలయగునో, ఆ ప్రక్రియ తరువాత నేర్పడిన పరమాణువు అంత స్థిరముగా నుండును. + +ఆకాలమున తన విశేష సాపేక్షక సిద్ధాంతము (Special Theory of Relativity) నుండి ప్రఖ్యాత విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్త యయిన ఐన్ స్టయిన్ ద్రవ్యసంచయము (m) నకును, శక్తి (E) కిని గల సంబంధము E=m2 అని చూపెను. ఈ సమీకరణములో c = కాంతివేగము ( సెకనుకు మూడు లక్షల కిలోమీటర్లు), ఈ సిద్ధాంతము ప్రకారము ఆ ద్రవ్యరాశిలోని తగ్గుదల ఆ బీజబంధన శక్తికి సమానము. + +పరమాణుబీజముల విఘటనము (Disintegration of Atomic Nuclei): 1919 లో రూధర్ ఫర్డు మొట్టమొదటగా పరమాణు బీజముల కృత్రిమ విఘటనము (artificial disintegration) ను సాధించెను. నత్రజని బీజములు ఆల్ఫాకణములచే ఘట్టింపబడగా, ప్రాణవాయువు ఉదజని బీజములలోనికి రూపాంతరము చెందెను. +కొన్నిప్రతిక్రియలలో (reactions) ఎక్కువశక్తి విడుదల కాబడెను. రూథర్ ఫర్డు పరిశోధనములు 'బీజగిడ్డంగి’ (Nuclear store house) నుండి కృత్రిమ సాధనములతో ఎక్కువ శక్తిని విడుదల చేయవచ్చునని చూపెను. + +న్యూట్రాన్ (Neutron) : 1932 లో ఆంగ్ల విజ్ఞానశాస్త్రవేత్తయగు చాడ్విక్ న్యూట్రానును కనుగొనెను. ఇది ఆవేశరహితమై తటస్థముగా నుండును. దీని ద్రవ్యరాశి ప్రోటానుకంటె కొంచె మెక్కువ. న్యూట్రాను, ప్రోటానులను 'న్యూక్లియానులు' (nucleons) అని యందురు. న్యూట్రాను విడిగా చాల కొద్దికాలమే (కొలది నిమిషములు) ఉండి ఒక ప్రోటాను ఒక ఎలక్ట్రానులోనికి మారును. తటస్థములగుటచే న్యూట్రానులు ద్రవ్యములోనికి తేలికగా చొచ్చుకొనిపోయి బీజరూపాంతరములను బహు సమర్థతతో పెంపొందజేయును. బీజవిధానముల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0054.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20537987620dd931c768e0a35739a5f39cc5ec12 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0054.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +లోను, రూపాంతరములలోను న్యూట్రాను యొక్క పాత్ర అతి ముఖ్యమైనది. + +పోజిట్రాన్ (Positron) : పోజిట్రాను (e+) ఎలక్ట్రాను (e-) కు ప్రతి నకలు (counterpart). దీని ఆవేశము ఎలక్ట్రాను ఆవేశమునకు సమానము, కాని దీనిది ధనావేశము. దీని ద్రవ్యరాశికూడ ఎలక్ట్రాను ద్రవ్యరాశికి సమానము. దీనిని కాస్మిక్ కిరణప్రయోగ సందర్భములలో 1932లో ఆండర్ సన్, నెడ్డర్ మేయరులు కనుగొనిరి. కాని దీని ఉనికిని సిద్ధాంత రీత్యా 1930 లో డిరాక్ అను నాతడు ప్రతిపాదించెను. ఎలక్ట్రాను, ప్రోటాను, న్యూట్రాను, పోజిట్రానులవంటి కణములచే విశ్వములోని ద్రవ్యమంతయు చేయబడినది. నేడు మనకు తెలిసినంతవరకు వాటి నిర్మాణము చాల సులభమైనది. కాన వాటిని 'మూలాణువులు' (elementary particles) అందురు. ఒక వేళ వాటి నిర్మాణము క్లిష్టమైనదని చూపెట్టబడినను, అవి ఎంతమాత్రము మూలాణువులుగా నుండజాలవు. కాస్మిక్ కిరణజన్యములగు కణములలో మరికొన్ని మూలాణువులు కనుగొనబడెను. + +తగినంత శక్తిగల గామా కిరణములు ద్రవ్యముగా మారునపుడు (materialized), ఎలక్ట్రానులు, ప్రోజిట్రానులు జంటలుగా పుట్టును. ఈ పుట్టుక పరమాణు బీజమువద్ద దాని ప్రాబల్యముతో జరుగును. ఒక ఎలక్ట్రాను +ద్రవ్యసంచయము శక్తిరూపములో ఐదులక్షల ఎలక్ట్రాను ఓల్టులకు సమానము. ఒక ఎలక్ట్రాను ఒక వోల్టు శక్తి +(Potential) భేదములో నుంచి పడునపుడు పొందు శక్తిని 'ఎలక్ట్రాను ఓల్టు' (electron volt) అందురు. అందుచే +ఒక ఎలక్ట్రాను జంట సృష్టికి, 'గామాక్వాంటం' కనీసం పదిలక్షల ఎలక్ట్రాను వోల్టుల శక్తిగలిగి యుండవలెను. +ప్రోజిట్రానుకు స్వతంత్రపుటునికి లేదు. అది ఎప్పుడు ఎలక్ట్రానుల వద్దకు వచ్చునో, అప్పుడే రెండును కలిసి +నాశనమైన (annihilate), రెండుగామాల సృష్టికి తోడ్పడును. ఇట్టి నాశనధర్మము కలిగియుండుటచే పోజిట్రానును ఎలక్ట్రానుయొక్క 'వ్యతిరేకాణువు' (anti-particle) అని అందురు. + +కాస్మిక్ కిరణములు : + +భూమ్యుపరితలమంతయు అన్ని వేళలయందు బయటి నుండి వచ్చు కాస్మిక్ కిరణములచే ఘట్టింపబడుచున్నది. +ఈ వికిరణ (radiation) తీక్ష్ణత ఒకేచోట ఎల్లప్పుడును ఇంచుమించు సమముగా నుండును. ఇది ఏ స్థలమందైనను ఔన్నత్యము (altitude) ను బట్టి హెచ్చును. ఇది ధ్రువములవద్ద గరిష్ఠముగను, భూమధ్య రేఖవద్ద కనిష్ఠముగ నుండును. ఈ అణువులన్నియు ఆవేశపూరితములే. బయటినుండి భూ వాతావరణములోనికి ప్రవేశించు +కాస్మికకిరణములను'ప్రధాన కాస్మిక్ కిరణము'లందురు. ఈ ప్రధానములలో (primaries) ఎక్కువగ ప్రోటానులును (77%), తరువాత ఆల్ఫాకణములును (21%). మిగిలినవి బరువైన మూలద్రవ్యములగు ఆవేశ బీజములు నై యున్నవి. + +కాస్మిక్ కిరణములయొక్క రెండు ముఖ్యలక్షణములు : 1. హెచ్చుగా చొచ్చుకొను సామర్థ్యము; 2. బ్రహ్మాండమైన శక్తి . + +భూమ్యుపరితలముమీది వికిరణము - సజాతీయము కాదు. దానిలో రెండురకములు గలవు. ఒకటి తేలికగా +లీనమగును. దీనిని 'మృదుభాగము' (soft component) అందురు. దీనిలో ముఖ్యముగా ఎలక్ట్రానులు, పోజిట్రానులు, తేజః కణములు (photons) అనునవి; రెండవ భాగమును 'దృఢభాగము' (hard component) +అందురు. దీనిలో ప్రధానముగ మెజానులే ఉండును. + +అయనీకరణము వలననేగాక, ఎలక్ట్రానులు వికిరణ (radioactive) నష్టములవలనకూడ శక్తిని పోగొట్టుకొనును. అతిశక్తిమంతమగు ఒక ఎలక్ట్రాను బరువైన బీజమువద్దనుండి పోవునపుడు దానివేగము ఆకస్మికముగ తగ్గి, కొంతశక్తి 'గామా 'కణరూపముగ పోగొట్టుకొనును. ఈ పద్ధతిని 'బ్రెమ్స్‌స్ట్రాహలంగ్' (Bremsstrahlung) అందురు. ఈ గామాకణము తిరిగి ఒక ఎలక్ట్రాను జంటగా మారును. శక్తి ఉన్నంతవరకు ఈ విధానము సాగును. ఈ విధానమునే 'నిర్ఘరపద్దతి' (cascade process) అందురు. ఈ విధానములో తరువాత పుట్టు అణువులు మొదటివాటి దిక్కులనే సాధ్యమైనంత సన్నిహితముగా అనుకరించును. అతి త్వరితముగనే ఒక పెద్ద అణు సముదాయము ఉద్భవించును. దీనినే 'కాస్మిక్ కిరణ జల్లు' (cosmic ray shower) అందురు. ఒక్కొక్క \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0056.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1584ae21512c61d78093de175d1e41d816713567 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0056.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +సైక్లొట్రాన్ (Synchrocyclotron). ప్రోటాన్ సింక్రొట్రాన్ (Proton Synchrotron) మున్నగు పెక్కు శక్తిమంతములైన యంత్రములు అణువులకు మిక్కిలి హెచ్చయిన శక్తి నిచ్చుచున్నవి. + +కృత్రిమ రేడియో యాక్టివిటి (Artificial Radio Activity) : రేడియో యాక్టివ్ ద్రవ్యములను కృత్రిమముగా తయారుచేయు విధానమును 1934 లో ఫ్రెంచి దంపతులు ఫ్రెడరిక్ జోలియో, ఐరీస్ క్యూరీలు కనుగొనిరి. బీజ రూపాంతర విధానములో కొన్ని సమయములందు అస్థిరమైన సమస్థానీయములు పుట్టి, అవి పోజిట్రానును గాని, లేక న్యూట్రానును గాని బహిర్గతము చేసి (emit) స్థిరస్థితిని పొందును. న్యూట్రానుల సహాయమున పెక్కు స్థిరమూల ద్రవ్యముల రేడియోయాక్టివ్ సమస్థానీయములను ప్రేరేపింపవచ్చునని విఖ్యాత ఇటాలియను విజ్ఞానశాస్త్రవేత్త 'ఫెర్మీ' సూచించి, ప్రయత్నించి సఫలుడయ్యెను. బరువైన మూలద్రవ్యముల బీజములు మెల్లని (slow) న్యూట్రానులను తేలికగా వశపరచుకొనుననిగూడ అతడు చూపెను. ఈ మెల్లని న్యూట్రానులను - వాటి శక్తి తక్కువగుటచే - తాపన్యూట్రానులు (Thermal Neutrons) అని అందురు. + +బొరాను, కాడ్మియంవంటి ద్రవ్యములు ఈ తాప న్యూట్రానులను తేలికగా లోగొనును. అందుచే వాటిని +తాపన్యూట్రానులకు రక్షకములుగను, వడియగట్టు సాధనములుగను ఉపయోగింతురు. + +క్రొత్త రేడియోయాక్టివ్ ద్రవ్యములలో ఇంతవరకు తెలియని కొన్ని మూలద్రవ్యముల సమస్థానీయములు (43, 61, 85, 87 పరమాణు అంకములు గలిగిన మూల ద్రవ్యములు) కనుగొనబడెను. యురేనియం తరువాత పదిమూలద్రవ్యములతో నొక నూతనశ్రేణిని గూడ నేర్పరచిరి. + +బీజనిర్మాణము ; బీజబలములు (Nuclear Structure: Nuclear Forces) : + +అయస్కాంతిక బిభ్రమిష, స్పిన్, శక్తి మొదలగు విషయముల విచారణ ఫలితముగా బీజములో ఎలక్ట్రానులకు తావులేదు. తరంగ యాంత్రిక శాస్త్రము (Wave Mechanics) గూడ ఈ అభిప్రాయమునే బలపరచు చున్నది. పరమాణుబీజము ప్రోటాను, న్యూట్రానులను మాత్రమే కలిగియుండును. 'స్వతస్సిద్ధమైన' లేక ప్రేరేపితమైన బీజ రూపాంతరములలో ధన ఋణ ఎలక్ట్రానులును, న్యూట్రినోలును బీజమునుండి బయటికివచ్చును. బీజములోని ప్రోటానులు, న్యూట్రానులు పరస్పరముగ మార్పులు పొందవచ్చును. కాని ఈమార్పులు ఏ విధముగా జరుగునో ఇదమిత్థమని తెలియదు. + +'యుకావా' సిద్ధాంతము ననుసరించి బీజబలములు విద్యుత్తునకు కాని లేక గురుత్వాకర్షణమునకు (gravitational) గాని చెందినవి కావు. అవి అతి తక్కువ దూరముల (10–13 సెంటీమీటర్లు)లోనే పనిచేయును. అందుచే +వాటిని 'తక్కువదూరపు బలములు' (Short Range Forces) అందురు. ప్రోటాను, న్యూట్రానులు వాస్తవముగ ఒ కే 'మూలమైన బీజభాగము' (Basic nucleoniccore) ను కలిగియుండి, అవి మెజానులచే చుట్టుకొనబడి +యుండునని ఒక భావము. నేటి సిద్ధాంతముల ప్రకారము, మెజానుమేఘమే న్యూట్రానుకును ప్రోటానుకును మధ్య +గలభేదము. ఇవి పరస్పరము మెజానులను 'లోగొని' లేక ‘ఉద్గమించి’ మారుచుండును. అదేవిధముగా ఆవేశరహితములైన మెజానులు తాదృశములైన న్యూక్లియానుల మధ్యగల బలములను సృష్టించును. + +బీజనమూనాలు (Nuclear Models): బీజనిర్మాణమును గూర్చిన నేటి భావములు ఎక్కువ స్పష్టముగా లేవు. అందుచే ప్రతి నమూనా (model) యొక్క ఉపయోగము మితముగ నున్నది. బీజబలములు 'తక్కువ దూరపు బలములే' కనుక, అవి బాగుగా పనిచేయవలె నన్న బీజములోని కణము లన్నియు ద్రవబిందువులోని వానివలె అతిదగ్గరగా ఉండవలెనని 'నీల్స్‌బోర్' సూచించెను. ద్రవము ఆవిరిగా మారినట్లే బీజములోని కణములు +ఉద్గమించును. షెల్ (Shell) నమూనా, ఫెర్మీవాయువు నమూనా, ఆల్ఫాకణముల నమూనా మొదలగునవి కూడ +ఆచరణలో నున్నవి. + +బీజభేదనము (Nuclear Fission): న్యూట్రానుచే ప్రేరేపింపబడిన (excited) యురేనియం బీజము రెండు +బీజములలోనికి బ్రద్దలగుట 'మైట్ నర్' అను జర్మను విజ్ఞానశాస్త్రవేత్త కనుగొనెను. ఈ విధానములో ధన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0057.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d688e860997049f2588262347a76dac9bb8167d2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0057.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +రాశియు, ఆవేశమును ఇంచుమించు రెండు సమభాగములై ఎక్కువశక్తిని విడుదలచేయును. ఈ విధానమును బీజ భేదనము (nuclear fission) అందురు. ఈ సంఘటన మానవచరిత్రలో అతిముఖ్యమైన పర్యవసానములకు +దారి తీసెను. + +బీజ ప్రతిక్రియలు (Nuclear Reactions) : యురేనియం బీజభేదనములో రెండు లేక మూడు న్యూట్రానులు విడుదలకాబడి, అవి తిరిగి భేదనమునకు తోడ్పడును. ఈ విధానము ఎడతెగక గొలుసుకట్టు ప్రతిక్రియ (chain reaction) వలె సాగిపోవును. కాని వాడుకలో కొన్ని ప్రతిబంధకములు గలవు. + +బీజభేదనము, వడి న్యూట్రానులకంటె తాప న్యూట్రానులచే ఎక్కువ బాగుగా సాధింపబడును. వడి న్యూట్రానులను 'నెమ్మది' లేక తాప న్యూట్రానులుగా మార్చుటకు గురూదజని, గ్రాఫైట్, బెరిలియం మొదలగు ఉదజనిక ద్రవ్యములు ఎక్కువ అనుకూలముగా నుండును. వీటిని మాడరేటర్స్ (Moderators) అందురు. + +బీజ ప్రతిక్రియాజనకము (Nuclear Reactor) : గొలుసుకట్టు ప్రతిక్రియను సాధించు పరిక్షర సమూహమును బీజ ప్రతిక్రియాజనకము లేక పేర్చుట (pile) అందురు. ఒక యురేనియపు ప్రతిక్రియాజనకములో, యురేనియం, మాడరేటరు - ఈ రెండును న్యూట్రానులను ప్రతిబింబించు నొక ద్రవ్యముతో చుట్టివేయబడి యుండును. ఇందులోని అతి ముఖ్య విషయము అప్రతిక్రియా జనకముయొక్క పరిమాణము. ఆ యురేనియం ద్రవ్యరాశి ఒక 'సందిగ్ధ పరిమాణము' లేక 'సందిగ్ధ ద్రవ్యరాశి' (critical size or critical Mass) కంటె ఎక్కువ ఉన్నప్పు డీ గొలుసుకట్టు ప్రతిక్రియ మొదలిడును. ఈ క్రియను ఎల్లప్పుడును హద్దులో నుంచుటకు ఒక ఆటోమాటిక్ సాధనము (automatic device) ఉండును. + +పరమాణు బాంబు : బీజ ప్రతిక్రియా జనకములో వలెనే పరమాణు బాంబులో కూడ యురేనియం లేక +ప్లుటోనియం బీజభేదనములో గొలుసుకట్టు ప్రతిక్రియ వలన విడుదలయగు శక్తి ఉపయోగింపబడును. ఈశక్తి +విడుదల బీజ ప్రతిక్రియా జనకములో ఎల్లప్పుడును స్వాధీనములో నుండును. కాని పరమాణు బాంబులో ఈ శక్తియంతయు రెప్పపాటులో అతివేగముగా విడుదల యగును. యురేనియం - 235 కాని, ప్లుటోనియం 239 గాని పరమాణు బాంబులో భేదన (fissile) పదార్థములుగా నుపయోగింపబడును. దీనిలో ఉపయోగించు ద్రవ్యరాశి సందిగ్ధ ద్రవ్యరాశికంటే అధికముగా నుండ వలెను. + +పరమాణు బాంబులో సందిగ్ధ పరిమాణముకంటె తక్కువైన రెండుగాని, ఎక్కువగాని యురేనియం లేక ప్లుటోనియం తునకలుండి అవి అతి త్వరగా ఒక పెద్ద తునక యగునట్లు చేయబడును. గొలుసుకట్టు ప్రతిక్రియ మొదలిడువరకు చిన్న ముక్కలు సురక్షితముగానే యుండును. + +ఈ బాంబుప్రేలుడు ఫలితము లోకవిదితమే. బాంబు ప్రేలిన చోట ఉష్ణోగ్రత పదిలక్షల డిగ్రీలకంటె ఎక్కువగా నుండును, నీటిక్రింద ఈ బాంబు ప్రేల్చబడినట్లయిన, అది రేడియో యాక్టివ్ వర్షమునకు దారితీయును. + +సంయోజనము (Fusion) : భారబీజముల భేదనములో విడుదలయిన శక్తికంటె, తేలికైన బీజముల సమ్మేళనము లేక సంయోజనము (Fusion)లో విడుదలయగు శక్తి చాల రెట్లు హెచ్చుగా నుండును. ఒక బీజము కలిగియుండు శక్తి దానిని కూర్చుకణములు విడిగా నున్నప్పుడు కలిగిన మొత్తముకంటె తక్కువగా నుండును. బీజమేర్పడునపుడు ఎంత ఎక్కువశక్తి విడుదల యగునో, బీజము అంత ఎక్కువ స్థిరముగ నుండును. ఒక బీజ స్థిరత్వము దానిలోని వివిధ కణముల బంధన శక్తిమీద ఆధారపడి యుండును. + +ఒక గ్రాము యురేనియం - 235 భేదనములో 22 వేల కిలోవాట్ గంటలశక్తి విడుదల యగును. ఒక గ్రాము ఉదజని సంజనిత విధానముతో హిలియంలోనికి మార్చబడినపుడు 176 వేల కిలోవాట్ గంటలశ క్తి ఉద్భవించును. ఈ భేదమే భేదనముకంటె సంయోజనతా శ్రేష్ఠతకు కారణము. + +బీజముల మధ్యనుండు విద్యుత్ అపకర్షణా (repulsive) బలములు, ఆ బీజముల సంయోజనమును మామూలుగా జరుగనీయవు. ఈ సంయోజనము జరుగవలెనన్న \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0058.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eecd7175b78818efa9d1fe130bedf02b62ff070f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0058.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +బీజములు చాల ఎక్కువగతి (kinetic) శక్తిని కలిగి యుండవలెను. + +తాపక్రమ బీజ ప్రతిక్రియలు (Thermonuclear Reactions) : అణువుల ఉష్ణోగ్రత ఎంత ఎక్కువగునో వాటి గతి శక్తి అంత హెచ్చును. సుమారు పదిలక్షల డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత సంయోజన విధానము జరుగుటకు ఎక్కువగా తోడ్పడును. ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత వద్ద జరుగు బీజక్రియలను తాపబీజ ప్రతిక్రియలందురు. + +మనకు అమితముగా శక్తిని ప్రసరించుచున్న నక్షత్రములలో తాపబీజ ప్రతిక్రియలే జరుగుచున్నవని విజ్ఞాన శాస్త్రవేత్తలగు 'బేథె' 'గేమో'లు చూపిరి. సూర్యశక్తికికూడ మూలము ఈ ప్రతిక్రియలే. ఉదజని హిలియంగా పొందు రూపాంతరమే సూర్యశక్తికి కారణమని 'బేథె' సూచించెను. ఇతని సిద్ధాంతము ప్రకారము ఈ విధముగ సూర్యశక్తి మనకు ఇంకను 8 వేలకోట్ల సంవత్సరముల వరకు లభించును. + +హైడ్రొజను బాంబు : పాపబీజ ప్రతిక్రియలు జరుగుటకు అవకాశమిచ్చు అధికోష్ణోగ్రతలు పరమాణు బాంబు +ప్రేలినపుడు లిప్తపాటు లభించును. భేదనము పరమాణు బాంబుల మూలసూత్రము. సంయోజనము హైడ్రొజను +బాంబుల మూలసూత్రము. పరమాణుబాంబు ప్రేలినపుడు ఉద్భవించు ఉష్ణోగ్రతలు హైడ్రోజనుబాంబును రగుల్చుటకు ఉపయోగపడును. హైడ్రొజనుబాంబు పరమాణు బాంబుకంటె చాల శక్తిమంతమైనది. + +స్వాధీన తాపబీజ ప్రతిక్రియలు (Controlled Thermonuclear Reactions): తాపబీజ ప్రతిక్రియలో విడుదలయిన శక్తి స్వాధీనపరచుకొనబడిన యెడల, ఈ శక్తి పెక్కు శాంతియుత ప్రయోజనములకు ఉపయోగపడునును. ఈ శక్తి అమితమైనది. ఈ శక్తి మనకు లభించినచో, మామూలు శక్త్యుత్పత్తి స్థానములైన రాక్షసబొగ్గు, పెట్రోలియం మొదలగునవి తరగిపోయినను అంతగా బాధయుండదు. + +తక్కువపీడనములవద్ద వాయుఉత్సర్గముల (gaseous discharges) వలన తాపబీజ ప్రతిక్రియలు నిర్వహణమునకు అనుకూలించు ఉష్ణోగ్రతలను ప్రయోగశాలలలో పొందుటకు నేడు పెక్కు ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. ఎక్కువ ఉత్సర్గములతో పాటు ఎక్కువ విద్యుత్ ప్రవాహము, దానితో పాటు ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రత లభించును. ధనావేశ అయనములతోను, ఎలక్ట్రానులతోను గూడియున్న ఈ యానకమును ప్లాస్మా (plasma) అందురు. ప్లాస్మా చక్కని విద్యుద్వాహకము. పదిలక్షల ఆంపియర్ల విద్యుత్ ప్రవాహము సుమారు పదిలక్షల డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతను జనింపజేయును. + +పరమాణుశక్తి శాంతిప్రయోజనములు : బీజశక్తితో నడుపబడు విద్యుత్ కేంద్రములు ఇప్పుడు అమలులో నున్నవి. నీటి యొక్క లేక ఇతర అనుకూల ద్రవ్యము యొక్క అవిరహిత (continuous) ప్రవాహము ఉష్ణమును పీల్చి, ఎక్కువ పీడన బాష్పముగా (vapour) మారి, యంత్రములను నడపి విద్యుత్తును సృష్టించును. బీజప్రతిక్రియాజనకము, బీజ ఇంధనము (nuclear fuel)ను, రేడియో యాక్టివ్ సమస్థానీయములను ఇచ్చును. పరమాణు శక్తి వలన భారీ యంత్రములను ఎక్కువకాలము అవిరామముగా నడుపవచ్చును. ఈ రోజున పరమాణుశ క్తిచే నడుపబడు జలాంతర్గాములును (sub-marines), మంచుకొండల విభేదనా యంత్రములును (Ice-breakers) ఆచరణలో నున్నవి. + +నేడు రేడియో యాక్టివ్ సమస్థానీయముల ప్రయోజనములు మిక్కుటముగ నున్నవి. పెక్కు రకముల పరిశ్రమలలోను, వ్యవసాయములోను, వైద్య, శస్త్ర వైద్యములలోను, భూగర్భ పరిశోధనలలోను, యంత్ర నిర్మాణములోను, దాదాపు అన్ని రంగములలోను అవి ఉపయోగపడుచున్నవి. గామా కిరణములను, ధాతువులలో దాగియుండిన దోషములను తెలిసికొనుటకును, బీటాకిరణములను ఆహార పదార్థములను భద్రపరచుటకును ఉపయోగించుచున్నారు. + +పరమాణుశక్తి వహించు పాత్రను బట్టియే ఈ కాలమును 'పరమాణు యుగ'మని (Atomic age) అందురు. + +కేంద్రకిరణ శాస్త్రము : + +(Radio Activity) + +1896 వ సంవత్సరములో అనగా 'ఎక్స్ రే’లను కనుగొన్న కొలది మాసముల అనంతరము భౌతిక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0059.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa21aa55fe59fe54d37009152f40bb84de6ee0f5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0059.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +శాస్త్రమునందలి మరియొక బ్రహ్మాండమయిన నూతన విషయము కనుగొనబడెను. హెన్రీ బెక్వెరెల్ అను ఫ్రెంచి భౌతిక శాస్త్రవేత్త ఈ క్రొత్త విషయమును కనుగొనుట కేవలము కాకతాళీయము. 'ఎక్స్' కిరణములకు సంబంధించిన ఒక నూతనాంశమును అతడు ఒకనాడు శ్రద్ధాసక్తులతో పరిశోధించుచుండెను. ఈ పరిశోధనలో అతడు కొలది మాత్రముగ యురేనియమ్ గంధకితమును ఉపయోగించుచుండెను. ఆదినమున సూర్యరశ్మి సోకుటలేదు. అందువలన ఈ పదార్థము కాగితముతో పొట్లముగా కట్టబడి డ్రాయరులో ఉంచబడెను. ఆ డ్రాయరునందే కొన్ని ఫొటోగ్రాఫిక్ ప్లేట్లు ఒక నల్లని కాగితములో భద్రముగా చుట్టి పెట్టబడెను. కొన్ని దినములయిన తరువాత ఫొటోగ్రాఫిక్ ప్లేట్ల యందు కలిగిన మార్పును గమనించి బెక్వెరెల్ ఆశ్చర్యచకితుడాయెను. దానినిబట్టి యురేనియమ్ లవణము +నల్లని కాగితముగుండా దూసుకొని పోగలిగి, ఫొటోగ్రాఫిక్ ప్లేట్లయందు మార్పును తేగలిగిన కొన్ని నూతన +కిరణములను ప్రసరింపజేసి యుండవచ్చునని బెక్వెరెల్ సరిగనే ఊహించెను. తనఊహ శాస్త్రీయమైనదో కాదో అని పరీక్షించుటకై ఆతడు వెనువెంటనే ప్రయోగములు జరిపెను. పైన ఉదహరింపబడిన లక్షణములుగల శక్తి +మంతమయిన కిరణములను యురేనియమ్ ప్రసరింప జేయగలదని ఈ ప్రయోగముల వలన రుజువయ్యెను. +యురేనియమ్ నుండియేగాక తరువాత కనుగొనబడిన థోరియమ్, పొలోనియమ్, రేడియమ్ వంటి పదార్థముల +నుండి కూడ బయలువెడలు అట్టి కిరణములను ప్రసరింపజేయు ధర్మమును ' రేడియో యాక్టివిటీ' (కేంద్రకణకిరణ +ప్రసరణము) అనబడును. + +మరికొన్ని రేడియోధార్మిక పదార్థములను కనుగొనుటకై 'పియరీ', 'మేడమ్‌క్యూరీ' అను ఫ్రెంచి దంపతులు చేసిన ప్రయత్నము ఫలించి, 1898 వ సంవత్సరము డిసెంబరు మాసములో యురేనియమ్‌కన్న వేయిరెట్లు ఎక్కువ ధార్మికశక్తిగల రేడియమ్ అను పదార్థము కనుగొనబడినది. 'పిచ్ బ్లెండ్' అనబడు 30 టన్నుల ముడి యురేనియమ్ నుండి దీర్ఘ కాలముగా విశేషమైన శ్రమను ఓర్చి చేసిన ప్రక్రియా ఫలితముగా 2 మిల్లి గ్రాముల రేడియము మాత్రమే తయారు కాబడినది. పైన పేర్కొనబడిన పరిశోధనల ఫలితముగా 1903 వ సంవత్సరములో, బెక్వెరెల్, క్యూరీదంపతులు 'నోబెల్' బహుమానముతో సత్కరింపబడుట మిక్కిలి సమంజసమయిన విషయము. + +పరమాణు కేంద్రకము (nucleus of atom) ను విచ్ఛిన్నము చేయుటవలన ఉత్పన్నమయ్యెడు కేంద్రకణమునుండి రేడియోధార్మిక కిరణప్రసారము బయలుదేరునని ప్రారంభము నుండియు స్పష్టమగుచు వచ్చెను. కేంద్రకము విచ్ఛిత్తి నొందుట చాల గొప్ప విషయము. దాని ఫలితముగా తక్కువ ద్రవ్యరాశి గల నూతన పరమాణువు రూపొందును. ఈ విచ్ఛిత్తి స్వయంసిద్ధముగా జరుగు సంఘటనమే గాని, అది ఉష్ణము, చల్లదనము, విద్యుచ్ఛక్తి, అయస్కాంత క్షేత్రము-ఇట్టి బాహ్యమగు భౌతిక, లేక రాసాయనికము లయిన ప్రభావములకు — అవి యెంత శక్తికలవైనను లోబడి యుండదు. స్వాభావిక మనదగు ఈ రేడియోధార్మిక ప్రసారము (Radio activity) అంతర్గతమయిన కారణముల వలననే ఉత్పన్నమగుచున్నది. మరియు, 82వ పరమాణు సంఖ్యను (atomic number) దాటిన బరువైన పరమాణువు లందుగల కేంద్రకణముల (nuclei) కు మాత్రమే ఈ స్వాభావికమైన రేడియోధార్మిక ప్రసారము పరిమితమై యుండును. అదియునుగాక ఇది దీర్ఘకాలికమును, ఆలస్యమును అగు పరిణామక్రియ. భౌతికపదార్థము సృష్టి అయిన నాటినుండి ఈ పరిణామక్రియ ఎడతెగకుండ కొనసాగుచునే యున్నది. ఈ రేడియో ధార్మిక ప్రసరణమును గూర్చి కావింపబడిన సూక్ష్మపరిశీలన ఫలితముగా పరమాణువులో ముఖ్యమయిన అంతర్భాగమగు కేంద్ర కణముయొక్క నిర్మాణమును గూర్చియు, దాని స్థిరత్వమును గూర్చియు, మిక్కిలి అమూల్యమయిన సమాచారమును గ్రహింపగల్గితిమి. ఈ విధముగా 'కేంద్రకణ భౌతికశాస్త్రము' (Nuclear Physics) అను భౌతిక +శాస్త్రమునకు చెందిన విచిత్రమయిన ఒకశాఖ సృష్టింపబడి అపరిమితముగా వృద్ధి కావింపబడెను. + +లార్డు రూథర్ ఫర్డ్, అతని సహచరులు కలిసి ఈ విషయములో తీవ్రమైన, విస్తృతమైన పరిశోధనలు జరిపిరి. ఈ పరిశోధనల ఫలితముగా వికిరణ ప్రసారము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0061.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e774b1830f8c9078f6568cdc7edda98e651ba122 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0061.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +సగము మనుగడ - సగటు మనుగడ (Half life period and average life): సగము మనుగడ (Half life period) అనగా ఒక రేడియో ధార్మిక శక్తి గల పదార్థము యొక్క మూల ద్రవ్యరాశి యందు సగము భాగము క్షీణించుటకు పట్టు కాలము అని నిర్వచింప బడెను. రూథర్ ఫర్డు యొక్క సిద్ధాంతము ననుసరించి దానిని ఇట్లు చూపవచ్చును : + +t=0.6931 x T + +t= సగము మనుగడ; T = సగటు మనుగడ + +వివిధములగు రేడియో ధార్మిక - ఉత్పత్తుల (Radio active products) యొక్క స్థిరత్వము విపరీతమగు అవధులమధ్య భేదించుచుండునని తెలియుచున్నది. థోరియమ్ యొక్క సగము మనుగడ యొక్క విలువ 1.4 × 1010 సంవత్సరములు. థోరియము c1 యొక్క అట్టి విలువ 10-6 సెకండ్లు. వెనుక చెప్పినట్లు ప్రతి రేడియో ధార్మిక శ్రేణి యొక్కయు అంతిమ ఉత్పాదము సీసము అగును. ఒక రేడియో ధార్మిక శక్తి గల నమూనా శిల యందు మాతృకా పదార్థము (parent substance) అత్యల్ప పరిమాణములోను, అంతిమోత్పాదితమగు సీసము అంతకంటె మిక్కిలి అధిక పరిమాణములోను ఉండును. ఈ పరిమాణములను నిర్ణయింపగలిగినచో, రేడియో ధార్మిక సూత్రముల ననుసరించి ఆ శిల యొక్క వయస్సును కనుగొనవచ్చును. ఈపద్ధతి ననుసరించి అత్యంత ప్రాచీనమగు శిల యొక్క వయస్సు 2000 మిలియనుల సంవత్సరము లుండుననియు, అది ఇంచుమించుగా భూమి యొక్క వయస్సుతో సమానమనియు కనుగొనబడెను. ఈ విధముగా రేడియో ధార్మికశక్తి భూమి వయస్సును నిర్ణయించుటలో మొట్టమొదటగా ఒక అప్రతిహతమగు విధానమును సమకూర్చెను. + +రూధర్ పర్డ్ చే a కణములు హిలియం యొక్క పరమాణువుల కేంద్రకములని సహేతుకముగా చూపబడెను. వాటియొక్క బహిర్గమనవేగము కాంతివేగములో దాదాపు 1/15 వంతు ఉండును. 1 గ్రాము రేడియము సెకండు 1 కి 3.72×1010a కణములను వెడల గ్రక్కును. ఈ కణములకు అయోనైజింగ్‌శక్తి విస్తారముగను, చొచ్చుకొనిపోవుశక్తి అల్పముగను ఉండును. a B కణములుగాని, రేడియో ధార్మికశక్తిగల పదార్థముల ఉనికిగాని, అవి ఎంత స్వల్ప పరిమాణములో నున్నప్పటికిని వాటిని శోధించితెలుపుటకై గీజర్ ముల్లర్ కౌంటర్ (Geiger Muller Counter) అను పరికరము ఉపయోగింపబడును. a కిరణములు జింకు సల్ఫైడ్ (యశదగంధకిదము) వంటి కొన్ని పదార్థములమీద పడినపుడు ప్రకాశమును ఇచ్చును. ఆ పదార్థము సింటిలేషనులు (Scintillations) అనబడు సూక్ష్మమైన వెలుగుమచ్చలను కనబరచును. ఒక సూక్ష్మదర్శిని సహాయమున ఈమచ్చలను పరిశీలించి a కణముల యొక్క సరియగు సంఖ్యను లెక్కింపవచ్చును, ఆకణములు విద్యుత్ క్షేత్రముచేతను, అయస్కాంత క్షేత్రముచేతను అతిక్రమణము (deflection) నొందును. సామాన్యమగు పీడనము, ఊష్ణోగ్రతలలో నుండు గాలిలో ఆ కణములు కొలది సెంటి మీటర్లు పోవును. అటుపిమ్మట అది వాటి ధర్మముల నన్నింటిని కోల్పోవును. ఈ దూరము గాలిలోని పరిమితి (Range in air) అనబడును. ఈ పరిమితిలోపల a కణము వేలకొలది అయాన్‌జంటల (ion pairs) ను ఉత్పత్తిచేయును. కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితులలో ఈ అయానుల చుట్టు నీటిఆవిరికూడు కొను (condensed) నట్లు చేయ +వచ్చును. ఇట్లొక నీటిబిందువుల మేఘము ఏర్పడును. ఆ మేఘమును సరియగు విధానములో ప్రకాశవంతముగా +చేసి ఫొటోగ్రాఫు తీయవచ్చును. ఈ మేఘములచే ఆవరింపబడు కాళీలయొక్క ఫొటోగ్రాఫులు తిన్నని. బాటలను చూపుచు, గాలిలోగాని, మరేదైన వాయువులోగాని, వాటి అవధియొక్క పరిమితిని చక్కగా తెలుపును. + +రూధర్ ఫర్డ్ కొన్ని ఫొటోగ్రాఫులలో రెండుగా చీలిన (forked) చివరలను పరిశీలించెను. దానినిబట్టి a కణము +ఒక వాయుకణము గుండా పోవునపుడు ఒక పెద్ద కోణములో అతిక్రమణము నొందునని తెలియుచున్నది. ఈ +పెద్దకోణముతో కూడిన అతిక్రమణములను వివరించుట కొరకు రూధర్ పర్డ్ నిజస్వరూపమునకు మిక్కిలి సన్నిహితమని అప్పటివరకు రుజువుచేయబడిన ఒక పరమాణువు యొక్క మాదిరిని భావించెను. ఈ మాదిరినిబట్టి ఒక పరమాణువు కేంద్రక (necleus) మనబడు అంతర్భాగమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0062.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5cf3d4f84215c99521606a0efccefa5272be3387 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0062.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +కలిగియుండును. అది వేరువేరు వలయములందు (orbits) చలించుచుండు విద్యుదణువుల (electrons) చే పరివేష్టితమై ఉండును. దానియందు పరమాణు భారమంతయు కేంద్రీకరింపబడి యుండును. కేంద్రకము (nucleus) యొక్క వ్యాసార్థము సుమారు 1013 సెంటిమీటర్లు ఉండును. పరమాణువుయొక్క వ్యాసార్థము 108 సెం. మీ. ఉండును. ఇట్లు పరమాణువు సౌర విధానము (solar system) ను పోలియుండును. a కణము ఒక పరమాణువుగుండా పోవునపుడు సాధారణముగా అతిక్రమణము (deviation) చెందిగాని చెందకగాని, ఒక విద్యుదణుమేఘము (electronic) గుండా పోవును. కాని సకృత్తుగా (Occasionally) ఒక a కణము (హిలియం కేంద్రకము) పరమాణు కేంద్రకము (nucleus) యొక్క దిశలో దూసుకొని పోవచ్చును. +కేంద్రకముల మధ్యనుండు వికర్షణము వలన a కణము తక్కువ ద్రవ్యరాశి కలదగుటచే పెద్దకోణముగుండా +అతిక్రమణము నొందును. ఈవిధముగా పెద్దకోణము యొక్క ప్రసారమునుబట్టి కేంద్రకము యొక్క పరిమాణమును గూర్చిన అంచనా మొట్టమొదటగా చేయబడును. + +(b) B కిరణములు : ఇవి అతివేగముగా చలించుచుండు ఋణ విద్యుత్పూరితములగు కణములు. వీటి వేగము కాంతివేగములో 1/3 వ వంతునుండి దానితో సమముగ నుండువరకు మారుచుండును. ఇవి a కణముల కంటె 100 రెట్లు అధికముగా చొచ్చుకొనిపోవు స్వభావము కలవి. కాని వాటి అయోనైజింగు శక్తి కణములయొక్క ఆశక్తిలో 100 వ వంతు ఉండును. ఒక B కణముయొక్క అధికవేగమునుబట్టి దాని ద్రవ్యరాశి ఒక ఋణ విద్యుదణువు (electron) కంటె అధికమని కనుగొనబడెను. ఆ ద్రవ్యరాశి యందలి ఆధిక్యము కచ్చితముగా ఐన్‌స్టీన్‌చే చెప్పబడిన సూత్రమునకు అనుగుణముగా సరిపోవును. + +(c) ౪ (గామా) కిరణములు: ఇవి సుమారు 10-10 సెం .మీ. తరంగదైర్ఘ్యముగల మిక్కిలి కఠినమగు 'ఎక్సు' కిరణములు ఇవి తాము పడిన (ప్రసరించిన) పదార్థము నుండి B కిరణములను బహిర్గత మొనర్చును. సాధారణముగా ఒకే విచ్ఛిన్నప్రక్రియయందు (disintegration) B (బీటా) కిరణములు, ౪ (గామా) కిరణములు వెడల +గ్రక్కబడుచుండును. ౪ కిరణములు B కిరణములకంటె 100 రెట్లు అధికముగా చొచ్చుకొని పోగలిగియుండును. కాని అయోనైజింగు శక్తియందు ఇవి B కిరణములతో పోల్చిన, 100 వ వంతు ఉండును, ౪ కిరణములు అయస్కాంత క్షేత్రముచే గాని, విద్యుత్ క్షేత్రముచే గాని, అతిక్రమణము (deviation) చెందవు. ఇవి 'ఎక్సు’ కిరణముల మాదిరిగనే ఎక్కువగా విశ్లేషణము (diffraction) నొందును. + +ప్రేరిత లేక కృత్రిమ రేడియోధార్మికశక్తి (Indu-ced or Artificial Radio Activity) : +1934 వ సంవత్సరములో ఐరెని (క్యూరీసతియొక్క కుమార్తె), ఆమెభర్తయగు జోలియట్ అను నాతడు - బోరాన్, మెగ్నేషియము, అల్యూమినియము అనునవి a కణములచే ఆఘాతము నొందినమీదట రేడియో ధార్మికశక్తి కలవి అయ్యెనని కనుగొనిరి. దీనినిబట్టి విచ్ఛిన్నప్రక్రియ (disintegration) యందు ఉత్పత్తి యగునది రేడియోధార్మికశక్తిని కలిగియుండుననియు, కేంద్రక పరివర్తనములను (nuclear transformation) సామాన్య పద్ధతిలోనే చెందుననియు రుజువయ్యెను. అట్టి ఉత్పత్తుల యొక్క సగము మనుగడ (Half Value period) అత్యల్పముగా నుండును. అయినప్పటికిని పై జెప్పిన ధర్మములు రుజువయ్యెను. ఈదృగ్విలాసమును కృత్రిమ రేడియో ధార్మిక ప్రసరణమనెదరు. అల్యూమినియం యొక్క సందర్భమున జరుగు ప్రతిక్రియ ఇట్లుండును. + +13 A l2 + 2 He4→ 15 P30 + on1 + +on1 అనునది శూన్యపూరణము (Zero Charge)- ఒక పరిమాణపు ద్రవ్యరాశి (unit mass) గల కణము. అది న్యూట్రాను (Nutron) అనబడును. 15 P30 అనునది రేడియో భాస్వరము. దాని సగము మనుగడ (half value period) 15 సెకండ్లు. ఇది సిలికను అను పదార్థములోనికి విచ్ఛిన్నము చెందును. ఇదేవిధమగు పద్ధతుల ననుసరించి నేడు పలురకములగు రేడియో ధార్మిక శక్తిగల పదార్థములు తయారు చేయబడుచున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0063.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8ca731befa72d84884c312f349b00f07f3d19ae --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0063.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +మన శరీరములో ఇనుము, కాల్షియము, అయోడిన్ మున్నగు అనేక మూలకములు ఉండును. చాలకాలము వరకు శరీరములో ఏ నిర్దిష్ట (particular) భాగమునందు అయోడిను ఉండునో గుర్తించుట కష్టమయ్యెను. నేడు ఒక వ్యక్తికి రేడియో అయోడీనును ప్రయోగించిన యెడల, ఇది తిన్నగా సాధారణపు అయోడీను ఉండుతావునకు సరిగా పోవును. ఎందుచేతనన, ఈ రెండును సస్థానికము (isotopes) లగుటచే రసాయనికముగా సర్వవిధముల సదృశములై యుండును. రేడియో అయోడినును, దాని రేడియో ధార్మిక శక్తిని బట్టి G. M. కౌంటరు సహాయమున సులభముగా గుర్తింపవచ్చును. దానిని బట్టి అయోడిను యొక్క స్థానమును కనిపెట్టవచ్చును. ఈ విధముగా గళ గ్రంథి (thyroid gland) యొక్క స్వస్థతకు తగుమాత్రపు అయోడీను ఆవశ్యకమని కనుగొనబడెను. అయోడిను, భాస్వరము, గంధకము, కర్బనము, సోడియము అనువాటి యొక్క ఐదు రేడియో సస్థానకములు (isotopes) వైద్యసంబంధమైనట్టియు, శరీర సంబంధమైనట్టియు, జీవ సంబంధమైనట్టియు పరీక్షల యందు గుర్తించు సాధనములు (traces) గా విస్తారముగా వాడబడుచున్నవి. శోధక (గుర్తించు) నైపుణ్యము చెట్లలో జరుగు ఈ క్రింది ప్రతిక్రియ లందును, పరిశ్రమలందును విస్తారముగా ఉపయోగింపబడుచున్నది. జాగ్రత్తగా తయారుచేయబడిన జింకు సల్ఫైడుతో గూడిన రేడియో ధోరియము (L కణములను బయలు గ్రక్కునది) యొక్క మిశ్రమము శాశ్వతమగు ప్రకాశమును కలిగించును. అది గడియారములో అద్దుటకు ఉపయోగపడుచున్నది. + +రేడియం నుండి వెడలు ౪ (గామా) కిరణములు, ఆరోగ్యముగా నుండు చర్మమునకు అపాయకరములై నప్పటికిని, కాన్సరు వంటి వ్యాధులను కుదుర్చుటకు ఉపయోగపడుచున్నవి. రేడియో కోబాల్టు (cobalt) ఇదే విధమగు ౪ కిరణములను వెడలించును కనుక అది ఇప్పటికిని గ్రాము ఒకటికి రు. 65,000 ల విలువ గల రేడియం యొక్క స్థానములో అమోఘమును, చౌకయు నగు ప్రత్యామ్నాయముగా వాడబడుచున్నది. + +కేరళదేశము - చరిత్ర : + +ప్రాచీన కేరళము: ఐతరేయారణ్యకమునందు ' చేర 'అను పదము కనిపించుచున్నది. చేరులు కొన్ని ప్రాచీన నియమములను ఉల్లంఘించిన మూడు తెగల ప్రజలలో ఒకరుగా పేర్కొనబడి యున్నారు. దక్షిణాపథమునందలి ఇతర జనుల ఆచార వ్యవహారములనుండి కేరళీయులు బహుళముగా అతిప్రాచీనకాలములోనే విడిపోయి యుందురు. రామాయణమునందును, మహాభారతమునందును,' కేరళ' అను పేరు కలదు. సుప్రసిద్ధ వైయాకరణియగు కాత్యాయనుడు (క్రీ.పూ. 4 వ శతాబ్దము) కేరళమును పేర్కొని యున్నాడు. కాళిదాసు కాలమువరకే 'కేరళ' అను నామము ఈ ప్రదేశమునకు రూఢియై యుండెనని ఆతని రఘువంశమున గల “భయోత్సృష్ట విభూషాణాం" అను శ్లోకమువందలి ' కేరళ యోషితాం' అను సమాస ప్రయోగముచే స్పష్టమగుచున్నది. గ్రీకులు చారిత్రక గ్రంథములలో 'కేరబోత్రాస్' (Kerabothras) అను భారతీయ పరిపాలకుడు పేర్కొనబడినాడు. అశోకుని రెండవ శాసనము, పదమూడవ శాసనము (Edict) ప్రత్యంత రాజ్యముల పట్టికలో కేరళ పుత్రుల రాజ్యమును పేర్కొను +చున్నవి. గ్రీకుల దూత యగు మెగస్తనీసు చేర రాజ్యమును, ఆ దేశపు నాయర్లను పేర్కొనియున్నాడు. + +పరశురాముని పరశు ప్రహారమువలన సముద్రము నుండి తేలిన భూభాగము 'కేరళ' అని ఒక గాథ నుడువుచున్నది. దీనికి కేరళ తీరభాగము యొక్క నైసర్గిక స్వరూపమే కారణమైయుండును. 'కేరళ'ను పరశురామ క్షేత్రమని సంకల్పమునందు పేర్కొనుటయు గలదు. చారిత్రకముగా ఇది యెంతవరకు సత్యమో తెలియదు. రఘువంశమున 4 వ సర్గయందు గల 53, 58 శ్లోకముల వలన పరశురాముని అస్త్రముచే అపరాంత దేశము సముద్రమునుండి ఉత్సారిత మయిన దను గాథ కాళిదాసుని కాలముననే ప్రసిద్ధమైయుండెనని తెలియుచున్నది భూగోళ శాస్త్రజ్ఞులు మాత్ర మొక కాలమున సముద్రభాగమగు ఈ ప్రదేశము సముద్రము వెనుకంజ వేసినందున తేలిన భూమియని సిద్ధాంతపరచిరి. పూర్వము సముద్రము పశ్చిమ కనుమల పాదములవరకు వ్యాప్తమై యుండెను. తదుపరి అనేక నైసర్గికములయిన మార్పులవలనను, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0064.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0064.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d18990297cb98e6829acad424180cc9d931ff7f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0064.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +భూగర్భ ప్రక్షోభములవలనను, సముద్రము మేట వేయుట వలనను, నదుల వరదలవలనను, చాలవరకు ప్రస్తుత కేరళ తీరము ఏర్పడి యుండునని కొందరి అభిప్రాయమై యున్నది. + +కేరళ తీరమునకును మధ్య ప్రాచ్యదేశములకును నడుమ ప్రాచీనకాలము నుండియు సన్నిహిత సంబంధ +ముండియున్నట్లు నిదర్శనములు కలవు. యూఫ్రటీస్ (Euphrates) నదీతీరమునగల ప్రపంచ విఖ్యాతమయిన +'ఉర్' అను పట్టణమునందు చంద్రదేవుని దేవాలయ మొకటి కలదు. దానియొక్క శిథిలములందు కానబడు +టేకుకలప అట్టి సన్నిహిత సంబంధమునకు నిదర్శనము. అదియునుగాక క్రీ. పూ. 3000 సంవత్సరముల క్రిందట +మలబారునుండి నూలుబట్టలను కొనిపోయి ఈజిప్టుదేశము నందు వాడినట్లు తెలియుచున్నది. క్రైస్తవ మతగ్రంథమగు పాతటెస్టమెంటు వలన సోలమన్ (Soloman) అనురాజు దంతముతో చేయబడిన నెమళ్ళు, కోతులు మొదలగు బొమ్మలను సేకరించుటకై తన వ్యాపార నౌకాదళమును మలబారుతీరమునకు పంపినట్లు తెలియుచున్నది. + +తూర్పు తీరమున గల సముద్ర తీరములలో అతిముఖ్యమయిన ముజిరిస్ (Musiris) (ఇప్పటి కాంగనూరు) అను పట్టణము ముఖ్యమయిన రేవుపట్టణమై యుండెను. ముజిరిస్, నెల్‌సిర్‌డా, బార్ కర అను ముఖ్యమయిన +రేవుతీరములు వ్యాపార కార్యకలాపములందు ప్రసిద్ధములయి యున్నట్లు గ్రీకులును, రోమనులును, వ్రాసిన +చరిత్రలవలన తెలియుచున్నది. ముజిరిస్ అను పదమునకు ముఖ్యముగా 'ముజిరిస్' లేక 'మరిచ' అనగా మిరియాల పట్టణము అని అర్థము. ఈ పట్టణమునుండి, మిరియాలు, అల్లము, ఏలకులు, ఇంకను అనేక సుగంధ ద్రవ్యములు విదేశములకు ఎగుమతి అయినట్లు తెలియుచున్నది. + +అనాదిలో రాజకీయముగా చేరులు, చోళులు, పాండ్యులు అను మూడు వంశముల రాజులచే దక్షిణ దేశము పరిపాలింపబడెను. వీరిలో చేరులే కేరళము యొక్క ముఖ్య పరిపాలకులు. అందుచేతనే ఈ దేశమునకు 'చేరళం' అను నామము ప్రసిద్ధమైనది. 'చేరళం' శబ్దమే 'కేరళం'గా మారినదని చారిత్రికులు నుడువు చున్నారు. ఈ ఆధారములను బట్టియే కేరళ మొక ప్రత్యేక దేశముగా ప్రాచీనకాలమునుండియు, పరిగణింప బడుచుండెనని తెలియుచున్నది. + +పై నుదాహరింపబడిన తెగలనుగూర్చి సరియైన చరిత్ర లేదు. ఐనను తమిళ సంఘమునకు చెందిన కొన్ని కొన్ని +గ్రంథములను బట్టి కొంతవరకు స్థూలముగా ఈ తెగల చరిత్ర మనకు తెలియుచున్నది. ఇందు మనకు తోడ్పడు +గ్రంథములు 'పురననురు', 'లికననురు’, ‘పదట్టుపట్టు', 'సిలప్పాధికారము'. 'పెరియ పురాణము', 'తొల్కాప్పియము' అనునవై యున్నవి. సిలప్పాధికారమను గ్రంథమును వ్రాసిన 'ఇలన్ ఆదిగము' అను నాతడు ఈ దేశ భాగమును పరిపాలించిన చేర పెరుమాళ్ యొక్క సోదరుడు. + +'ఉదయన్ చేరలతన్' (సుమారు క్రీ.శ. 130) అను రాజు ఈ దేశమును పరిపాలించిన రాజులలో మొదటి వాడని తెలియుచున్నది. గ్రంథములయం దితడు ' పెరుము కొట్టు' అని వర్ణింపబడెను. ఇతని కీ పేరు వచ్చుటకు ఇతని +ఘనమైన అతిథి సత్కారమే కారణము. ఈతని పుత్రుడును, రాజ్యాధి కారియునగు 'నెడుమ్ చేరల్ ఆడన్' అను +నాతడు మలబారు తీరమునందలి కొందరు స్థానిక శత్రువులను జయించెననియు, గ్రీకు వ్యాపారస్థులను చెరబెట్టె +ననియు తెలియుచున్నది. ఇతడు ఇంకను అనేకులగు రాజులను జయించి, తన్మూలమున 'అధిరాజు' అను బిరుదమును, తదుపరి 'ఇయమ వరంబన్' అను బిరుదమును పొందెను. హిమాలయపర్వతములను తన రాజ్యమునకు సరిహద్దుగా నేర్పరచెనని ఈ రెండవ బిరుదమున కర్థము. తన శౌర్య సాహసములచే హిందూదేశము నెల్ల జయించి, హిమాలయపర్వతములవద్ద తనయొక్క విల్లు ఆకారమున ఒక చిహ్నమును నిలబెట్టెను. కాని చిట్టచివరకు సమకాలికుడగు చోళరాజుతో ఘటిల్లిన యుద్ధములో అతడు చోళరాజు_ఉభయులును తమ రాణులతో సహా మృతులైరి. + +'నెడుమ్ చేరల్ ఆడన్' యొక్క సోదరుడును రాజ్యాధికారియు నగు 'పల్ యానై కుట్టువన్' అను నాతడు +'బహుగజ కుట్టువన్ కొంగూను' అను నతని జయించి తన రాజ్యమును పశ్చిమ తీరమునుండి తూర్పు తీరమువరకు విస్తరింపజేసెను. ఆడన్ అను నాతనికి ఇరువురు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0065.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..150951eb6fe5739a45da489222dfac2a4096d384 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0065.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +రాణుల వలన ఇరువురు పుత్రులు కలిగరి. వారిలో ఒకడు "కలంగైక్కన్నినర్‌ ముడై చ్చేరళ్‌” అను నాతడు. రెండవవాడు “సెంగుట్టవన్‌ (ధార్మికుడగు కుట్టవన్‌) అను నాతడు. (సుమారు క్రీ. శ. 180). వీరిలో 'చేరళ్‌ ' అను నాతడు అనేకశత్రువులను జయించి 'అధిరాజ' అను బిరుదములు పొందెను. సెంగుట్టవన్‌ అను నాతడు కవీశ్వరుడు. ఇతనికి 'కడల్‌ పిరాగ్‌ ఓట్టియ” (సముద్రమును పారదోలినవాడు) అను బిరుదము కూడ కలదు. ఇతడు నౌకాదళమును, ఏనుగుల యూధమును, అశ్వదళమును పోషించినట్లు తెలియుచున్నది. ఇతడు గొప్ప ఆశ్వికుడై యుండెను. ఈ కుట్టవన్‌ కాలములోనే పత్నిని ఆరాధించు విధానము, 'సిలప్పాధికారము' నందలి నాయకి యగు 'కన్నగి' పూజ, తదుపరి కేరళదేశములో పరిపాటిగా జరుగుచుండు భగవతీ ప్రార్థన అనునవి అమలులోనికి +తేబడెనని తోచుచున్నది. పవిత్రురాలయిన పత్ని లేక 'కన్నగి'యొక్క ప్రతిమను తెచ్చి చెక్కించుటకై హిమాలయ పర్వతములవరకు కుట్టవన్‌ వెడలి, అచ్చట ఆర్య రాజునుఓడించి, ఒక శిలాఫలకమును తీసికొనివచ్చి, మార్గ +మధ్యమున ఆ ఫలకమును గంగాజలములోముంచి, దానిని చేర రాజ్యమునకు తెచ్చెను. 'పత్ని' యొక్క శిలా విగ్రహమును చెక్కించి చేరరాజ్యమునకు రాజధానిగా నుండిన తిరువణిక్కులము (అనగా క్రాంగనూరు) నందు దానిని ప్రతిష్ఠించెను. ఈ ఉత్సవమున సింహళదేశపు రాజయిన 'గజబాహు'అను నాతడుకూడ ఉండినట్లు తెలియుచున్నది. గజబాహుకాలము క్రీ శ. 173 - 195 అని నిర్ణయింపబడినది. అందుచే కుట్టవన్‌ క్రీ. శ. రెండవశతాబ్దివాడని తేలుచున్నది. చోళుల వంశములో జరగుచున్న వారసత్వపు యుద్ధములో ఇతడు కల్పించుకొని తొమ్మిదిమంది రాజులను సంహరించి, పదవరాజునకు రాజ్యము సంక్రమింప జేసెను. + +'పదిట్టపట్టు' (పది పదులు) అను తమిళసంఘ సాహిత్య సంకలనము ఉదియన్‌ యొక్క మూడు తరములకు +చెందిన ఐదుగురు రాజులను వర్ణించుచున్నది. ఈ వంశపు మరియొక తెగకు చెందిన మరిముగ్గురు రాజులను గురించి కూడ ఇందు వర్ణనము కలదు. కాని ఈ ముగ్గురురాజుల పరిపాలనములు వంశ పారంపర్యముగ వచ్చినవి కావు. కౌటిల్యుడు వర్ణించిన విధమున, చేరరాజ్యము ఒక కుటుంబమునకు చెందిన వివిధరాజులచే పరిపాలింపబడెను. అదియే 'కులసంఘ' మనబడెను. ఆ పద్ధతిలో వంశజు లందరు ఆ రాజ్యములో భాగస్వాము లగుదురు. ఈ విధమయిన కులనంఘ పరిపాలనము ఆ రోజులలో అమలులో నుండినట్లు తెలియుచున్నది. + +ఈవిధముగా 'ఆండువన్‌' అను నతడును ఆతని పుత్రుడైన 'సేల్‌ వక్కడంగవాలి ఆడన్‌” అను నతడును - ఈ +ఇరువురును ఉదయన్‌' యొక్క సంతతిలోని రాజులకు సమకాలికులుగ ఉండి యుండవలయును. ఉభయులును +పరాక్రమవంతులును, ఉదారులునై యుండిరి. మహాకవి కపిలారు తన పోషకుడయిన 'పారి' అను నతడు మృతుడయిన తరువాత 'వాలిఆడన్‌' అనునతని పోషకత్వమున చేరెను. ఆడన్‌ పుత్రుడయిన 'పెరుముచేరల్‌ ఇరుమ్‌పోరై' (కీ. శ. 190) అను నాతడు తాగడూరునకు చెందిన 'ఆదిగైమాన్‌' అను సామంతరాజును ఓడించెను. 'పెరుంసీరల్‌ ఇరుంపారయి' యొక్క భాగినేయుడొకడు పాండ్యచోళ రాజులను జయించి అయిదుశిలా దుర్గములను స్వాధీన పరచుకొనెనట. + +క్రీ. శ. మూడవ శతాబ్దము తదుపరి చేర పాండ్యరాజుల యుద్ధనైపుణ్యమును గురించియు, ఉత్తరదేశము నుండి వచ్చిన శూరులతో వారు కావించిన పోరాటమును గురించియు, అచ్చటచ్చట ఉల్లేఖింపబడియున్నది. వాస్తవముగా చెప్పవలయుననిన కేరళదేశపు చరిత్రను క్రమముగా తెలిసికొనుటకు 5 శతాబ్దములవరకు తగినట్టి ఆధారములు లేవు. క్రీ. శ. ఎనిమిదవ శతాబ్దమందు మరల కేరళ చరిత్రయందు ఇరువురు గొప్ప రాజులుద్భవించిరి. అందు శైవమతమునకు చెందిన 'చేరమన్‌ పెరుమాళ్ళు' అను నతడు, వైష్ణవ మతమునకు చెందిన 'కులశేఖరాళ్వారు. అను నీ ఇరువురు రాజులును మహోదయపురము ( ప్రస్తుతపు క్రాంగనూరు )నే రాజధానిగా ఏర్పరచుకొనిరి. దీనిని విదేశీయులు ముజిరిస్‌ (Musiris) అని వ్యవహరించుచుండిరి. ఈ చేరరాజులకు 'పెరుమాళ్‌' అనునది గౌరవనామము. + +ఈ వంశమునకు చెందిన కులశేఖరుడు కవీశ్వరుడును, మహాభక్తుడునై యుండెను. రామానుజీయ వైష్టవులచే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0066.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0066.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6afccdce76dd03eba1fde29691d9560d06a572af --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0066.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +ఇతడు కులశేఖరాళ్వారు అని పిలువబడి, పన్నిద్దరాళ్వారులలో చేర్పబడెను. ఈ కులశేఖరుడే 'తపతీ సంవరణమ్' +సుభద్రా ధనంజయము అను సంస్కృత నాటకములను, 'ముకుందమాల' అను సుప్రసిద్ధ స్తోత్రమును వ్రాసెను. +కులశేఖర పెరుమాళ్ రచించిన తమిళ స్తోత్రములు నాలాయిర ప్రబంధములో గలవు. దీనినిబట్టి చేరరాజుల కాలములో తమిళభాషయే కేరళభాషగా వెలసినదని తెల్ల మగును. ఈ చేర పెరుమాళులలో నొక రాజు అపుడపుడు కేరళతీరమునకు వ్యాపారముకొరకు వచ్చిన అరబ్బులతో ఏగుదెంచిన ఒక ముస్లిము గురువు ప్రభావమున ఇస్లాంమతము నవలంబించెను. “నేను కాబాకు వెళ్ళివచ్చెదను. అంతవరకును కత్తిని ధరించి నా ప్రతినిధివై పరిపాలింపుము" అని తవ అన్నకుమారునకు రాజ్యము నప్పగించి వెళ్ళి అతడు అక్కడనే పరమ పదించెననియు, అప్పటినుండియు రాజ్యమును పాలించిన వారందరును, కత్తిని సింహాసనము నధిష్ఠింపజేసి తత్ప్రతినిధులుగా పాలించుచు వచ్చిరనియు కొన్ని చారిత్రి కాధారములను బట్టి నిర్ణయింపబడినది. + +చేరరాజుల పరిపాలనమునందు కేరళతోపాటు నేటి కోయంబత్తూరు జిల్లాలోని కొన్ని భాగములు కలిసి యుండెనని తెలియుచున్నది. చేరరాజులయొక్క పరిపాలన రెండవసారిగా పై నుదాహరింపబడిన రాజుల కాలముననే ప్రారంభింపబడినట్లు తెలియుచున్నది. ఈ ఇరువురి తరువాత రాజశేఖర, స్థానురవి, భాస్కరరవి వీర కేరళ ప్రభృతులు కొందరు రాజులు ఏలినట్లు తెలియుచున్నది. కాని క్రీ. శ. 10వ, 11వ శతాబ్దములందు చోళరాజులయిన రాజరాజు, రాజేంద్రరాజు, చేర రాజుల నోడించిరి. అందువలన చేరరాజుల బలము చాలవరకు సన్నగిలినది. శాసనముల వలనను, మరికొన్ని ఆధారముల వలనను, ఆ కాలపు చేరరాజులను గురించి కొద్ది కొద్దిగా తెలియుచున్నది. + +పదునాల్గవ శతాబ్దముయొక్క ఆరంభమున మరియొక గొప్ప రాజు ఉదయించెను. రవివర్మ కులశేఖర (సంగ్రామధీర) అను రాజు మరల దక్షిణదేశ చరిత్రలో తన యొక్కయు, తన రాజ్యముయొక్కయు ప్రఖ్యాతిని నిలబెట్టెను. కంచీపుర శాసనములవలన రవివర్మ జీవిత చరిత్రమునందలి కొన్నికొన్ని ముఖ్యాంశములును, కాలములును, మనకు తెలియుచున్నవి. ఇతడు క్రీ. శ. 1266 వ సంవత్సరమున జన్మించెను. 33 సంవత్సరములు వయస్సు వచ్చుసరికి ఇతడు కేరళ దేశమంతటికిని అధికారిఅయ్యెను. నలుబదిఏడు సంవత్సరములు వచ్చుసరికి (క్రీ. శ. 1313) ఇతడు దక్షిణాపథమునకు 'మహారాజు' అను బిరుదమును కాంచీపురములో స్వీకరించెను. పాండ్య రాజులను, చోళరాజులను జయించెను. పాండ్య రాజయిన విక్రమపాండ్యుని కూతును వివాహమాడెను. ఈ పట్టాభిషేక మహోత్సవము శ్రీరంగమునందును, తిరువాడియందును, జరుపబడెను. కాని దక్షిణభారతమునకు గొప్ప రాజకీయ సంక్షోభము కలుగనున్నదని, మహమ్మదీయ రాజయిన మల్లిక్ కాఫరు హొయసాలుల నోడించి పాండ్యరాజులపై దాడివెడలిన సందర్భమున రవివర్మ గట్టిగా గ్రహించెను. ఇతని ప్రథమవిజయ ప్రయత్నములు ప్రాతిపదికములుగా దక్షిణదేశ మందు విజయనగర సామ్రాజ్యము స్థాపింప బడెననుట అతిశయోక్తి కాదు. ఇతడు మహాకవియు, కవిపోషకుడును విద్వాంసుడునై యున్నాడు. 'ప్రద్యుమ్నాభ్యుదయము' అను నాటకమును సంస్కృతమున రచించిన దిట్ట ఇతడు. పట్టాభిషిక్తుడయిన కొలదికాలమునకే దివంగతుడయ్యెను. + +రవివర్మ పిదప నవీనయుగము వరకు కేరళదేశము అనేక రాజులచే పరిపాలింపబడెను. చేరరాజులకును +పాండ్యరాజులకును మధ్య, అపుడపుడు కొద్దిపాటి యుద్ధములు జరుగుచుండెను. + +తిరువాన్కూరు రాజకీయవేత్తలయిన మహారాజులచే పరిపాలింపబడెను. భారతదేశమునందు ఎచ్చటను అమలులో లేనప్పుడు మొట్టమొదట తిరువాన్కూరు సంస్థానములో, బాధ్యతాయుత ప్రభుత్వమును, వయోజనుల ఓటింగు పద్ధతియు ప్రవేశ పెట్టబడినవి. సాంఘిక సంస్కార పరములైన శాసనములు కావించుటయందుగూడ భారత +సంస్థానములన్నిటికంటెను కేరళము మిన్నయైనది. విద్యా వ్యాప్తి (ముఖ్యముగా స్త్రీ విద్యావ్యాప్తి) గావించుట +యందును కేరళమే అగ్రతాంబూలమునకు అర్హమైనది. + +కేరళ రాజకీయ చరిత్రము : నేటి కేరళ రాష్ట్రము దాదాపు పదునొకండు వందల సంవత్సరములనుండి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0068.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4be69fe95fd15583c6e9ebcb69fbf61a8cc03a8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0068.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ఇట్టి పురములే. తిరునల్వేలి ప్రాంతమునుండి పలుమారు లాక్రమణ జరుగుచుండుటచేత కల్కులమ్ అనుచోట +సేనలను స్థాపించి రక్షణమున కేర్పాట్లు చేయవలసివచ్చినది. అందుచేత అదే రాజధానిగా మారిపోయినది. ప్రాచీన +రాజధాని కొల్లమ్ (Quilon) యొక్క ప్రాముఖ్యము తగ్గిపోయినది. ఈకాలపు విదేశీయులగు యాత్రికుల వ్రాతలవలన, సంఘటితమైన వ్యవస్థ కలిగి అభ్యుదయ పథములో నడచుచున్నట్లు తెలియుచున్నది. + +క్రీ. శ. 15 - 16 శతాబ్దముల కాలము విజయనగర సామ్రాజ్య విస్తరణమునకు చెందినది. విజృంభమాణమగు +మహమ్మదీయుల శక్తి నెదుర్కొని వారి నరికట్టు బాధ్యతను వహించి విజయనగర రాజులు ఇతర హిందూరాజులకు సాహాయ్యమొసగి వారిని సామంతులనుగా నొనర్చుకొనిరి. తిరువాన్కూరునకు అట్టి సాహాయ్య మనవసరమై +నందున విజయనగరమునకు అది తలయొగ్గలేదు. తత్కారణముగా స్పర్ధ ఏర్పడి క్రీ. శ. 1503 ప్రాంతములో +యుద్ధముజరిగి, తిరువాన్కూరు గెలిచినదని బుడతకీచు వైస్రాయి వ్రాసియున్నాడు. ఒక శతాబ్దము వరకు అనేక సారులు విజయనగర తిరువాన్కూర్ల మధ్య యుద్ధములు జరిగినవి. అట్లే మధురనాయకులతోను పోరాటములు జరిగినవి. ఈ కాలములోనే బుడతకీచులు ఉత్తర మలబారుతీరమున వ్యాపారమునకై వచ్చి స్థానముల +నాక్రమించుకొనిరి. కొల్లం (Quilon) మున్నగు ప్రదేశములందు ఫ్యాక్టరీలను పెట్టిరి. సెంటుఫ్రాన్సిస్స్ ఝెవియర్ (St. Francis Xavier) దక్షిణ తిరువాన్కూరులో నివసించి క్రైస్తవమత ప్రచారము సాగించెను. ఈ కాలపు రాజులలో ఉదయమార్తాండవర్మ కీర్తిమంతుడయ్యెను. క్రీ. శ. 17వ శతాబ్ది అత్యంతమగు అశాంతికాల మని చారిత్రకు లొప్పుకొనెదరు. ఈ కాలముననే రవివర్మ యను మైనరు రాజునకు రీజెంటుగా రాణి ఉమాయమ్మ పరిపాలించినది. ఆమె, క్రీ. శ. 1684 వ సంవత్సరములో బ్రిటిషువారికి ఒక ఫ్యాక్టరీని నిర్మించుటకు అనుజ్ఞనొసగి, బ్రిటిషువారి స్నేహాదరములకు పాత్రురాలైనది. అంతకు మున్నే ఉన్ని కేరళవర్మ క్రీ. శ. 1644 లో ఒక ఫాక్టరీని నిర్మించుటకు అనుజ్ఞ నొసగియుండెను. ఈ సంబంధమే బలవడి తిరువాన్కూరు కూడ, ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ యొక్క అధికార ప్రాబల్యమునకు ఇతర దేశీయరాజ్యములవలె లొంగిపోయినది. + +క్రీ. శ. 18వ శతాబ్దమున సుప్రసిద్ధు డగు మార్తాండవర్మ పరిపాలనలో తిరువాన్కూరు రాజ్యమునకు గొప్పస్థాయి లభించినది. ఈ మహారాజు చిన్ని చిన్ని సంస్థానముల నేలుచు, పరస్పర కలహము లొనర్చుచు, ప్రజలపై +దౌర్జన్యములను గావించుచు రాష్ట్రమునందు అశాంతికి సామంతుల నందరిని జయించి, వశులను గావించుకొని, దాడి చేయుచుండు వివిధ సాయుధ నాయర్ ముఠాల మద మడచి, కొచ్చిన్‌వరకుగల తిరువాన్కూరు భూ భాగమునెల్ల సంఘటితపరచి, ఆభ్యుదయపథమున నడచు పరిపాలన మొనర్చెను. చట్టములనుచేసి, జలాశయములను కట్టించి ప్రఖ్యాతిని గాంచెను. ఈ మహారాజు కావించిన అపూర్వమై, చరిత్రాత్మక మైన ఒక మహాకార్యము తిరువాన్కూరు రాజ్యమును శ్రీ అనంతపద్మనాభస్వామికి సమర్పించి, తాను శ్రీ పద్మనాభ దాస యను పేరుతో పరిపాలించుటయై యున్నది. ఈ పదమే ఇప్పటికిని వాడబడుచు నేటి బాలరామవర్మ చిత్రా తిరునాళ్ మహారాజావారి యొక్క బిరుదమై విరాజిల్లుచున్నది. + +మార్తాండవర్మచే సంఘటితమైన విస్తృత తిరువాన్కూరు రాజ్యమును అతని మేనల్లుడగు రామవర్మ కార్తిక తిరునాళ్ మరింతదృఢపరచి కర్ణాటకనవాబులతోను, కాలికట్టు సాముద్రీ రాజులతోను తిరునల్వేలి పాళెగార్లతోను యుద్ధమొనర్చి, వారి ఆక్రమణము నుండి రాజ్యమును కాపాడుచు పరిపాలనను సంస్కరించి, ఆధునిక పద్ధతులను +ప్రవేశపెట్టి, శాంతిభద్రతల నెలకొల్పి, అభ్యుదయ పథానువర్తియై సద్యశమును కాంచెను. 'ధర్మరాజు' అను విఖ్యాత నామముతో ప్రజ లతనిని గౌరవించిరి. ఇతని పిదప బాలరామవర్మ పరిపాలనా దక్షత లేనివాడై కుట్రలుపన్ను నీచులగు సలహాదారుల చేతులలో కీలుబొమ్మయై, అపయశస్సును గాంచుటచే, ప్రజలలో సంక్షోభము కలిగినది. వేలుతంపి దళవాయి అని ప్రసిద్ధిగాంచిన ఒక వీరుడు తిరుగుడు పాటుచేసి ప్రధానిగా నేర్పడి, అక్రమపరిపాలనము నంతమొందించెను. ఈస్టు ఇండియా కంపెనీవారికి చెల్లింపబడుచున్న పైకము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0070.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66fe8861b7740029fdb60506ed015f12ab2242ce --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0070.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +రాజప్రముఖుడుగా 1 - 11 - 1956 వరకు పాలించెను. కేరళరాష్ట్ర సంస్థాపనతో గవర్నరు ఏర్పడిన తరువాత వీరికి +రాజకీయములతో సంబంధములేదు. తమ వంశ మర్యాదలను కాపాడుకొనుచు ఇప్పటికిని వీరు తిరువనంతపుర +ములో శ్రీ పద్మనాభస్వామి కైంకర్య మొనర్చుచుందురు. + +కొచ్చిన్: తిరువాన్కూరు చరిత్రవలెనే కొచ్చిన్ సంస్థానపు చరిత్రకూడ మరుగువడియుండెను. కొచ్చిన్ సంస్థాన +ప్రభువులు 'చేరమాన్ పెరుమాళ్' అను రాజు కాలము నుండి వంశపారంపర్యముగ తమ రాజ్యాధికారమును +అనుభవించుచు వచ్చిరి. చేరమాన్ పెరుమాళ్ అను నాతడు తన రాజ్యమును తన బందుగులకును ముఖ్యులయిన రాజవంశీయులకును పంచియిచ్చెను. + +1502 వ సంవత్సరములో, పోర్చుగీసువారికి, కొచ్చిన్ సంస్థానముచే, కొచ్చిన్ రేవునకు సమీపమందు గల భూమి +దానముచేయబడెను. ఆ ప్రదేశములో మరుసటి సంవత్సర మొక కోటను నిర్మించుకొనుటకును, కొచ్చిన్ సంస్థానముతో వాణిజ్య సంబంధములు నెలకొల్పుకొనుటకును, పోర్చుగీసువారు ప్రభుత్వానుమతిని పొందిరి. 'జా మోరిన్’ అను నాతనితో తలపెట్టిన యుద్ధములలో కొచ్చిన్ ప్రభువు, పోర్చుగీస్ వారినుండి అధికమయిన సాయమును సంపాదించుకొనెను. 17 వ శతాబ్ది ఉత్తర భాగములో పోర్చుగీసువారి ప్రతిభ పశ్చిమ తీరమున తగ్గ నారంభించెను. +1663 వ సంవత్సరములో పోర్చుగీసువారు, డచ్చివారిచే నోడింపబడి కొచ్చిన్ నగరమునుండి వెడలగొట్టబడిరి. + +పిదప కొచ్చిన్ ప్రభువు డచ్చివారితో సంధి నొనర్చు కొనెను. పూర్వము పోర్చుగీసువారి కొసగిన హక్కులనే డచ్చివారికి గూడ నొసగెను. దాదాపు ఒక శతాబ్ది పిమ్మట (1759) డచ్చివారి అధికారము సన్నగిల్లెను. అపుడు కాలికట్‌నం దున్న 'జామోరిన్' అను నాతడు కొచ్చిన్ రాజుపై దండెత్తెను. తిరువాన్కూరు రాజు చేసిన గొప్పసహాయముచే జామోరిన్ తరిమి వేయబడెను. + +క్రీ. శ. 1776 లో కొచ్చిన్‌పై హైదరాలీ దండెత్తెను. ఆతనికి ఆతని అనంతరము అతని కుమారుడైన టిప్పు సుల్తానునకును కొచ్చిన్ సంస్థానము అనేక దశాబ్దముల వరకును లోబడి యుండెను. క్రీ. శ. 1791 లో కొచ్చిన్ +మహారాజు ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీవారితో మిత్రత్వ సంధి యొనర్చుకొనెను. ఆ సంధి ననుసరించి కొచ్చిన్ మహారాజు కంపెనీవారికి తన సంస్థానము లోబడియుండు నట్లును, కంపెనీవారు తన కొసగు రక్షణమునకు ప్రతిఫలముగ ప్రతి సంవత్సరమును వారికి తాను కొంత ధన మర్పించునట్లును, అంగీకరించెను. తదాదిగా కొచ్చిన్ సంస్థానపు మహారాజులందరును తమ సంస్థానమును శాంతి భద్రతాయుతముగ ఏలుకొనగలుగుచుండిరి. తిరువాన్కూరు, కొచ్చిన్ సంస్థానములు రెండును కేరళ రాష్ట్రములో అంతర్భాగము లయ్యెను. అందుచే కొచ్చిన్ మహారాజు తన రాజ్యాధికారమును కోల్పోయెను. (1956) + +మలబారుప్రాంతము : కేరళ రాజ్యములో ఉత్తరభాగమందు కాలికట్ నివాసియగు “జామోరిన్" అను నాతనియొక్క పూర్వునకు "పెరుమాళ్" ప్రభువంశములో తుదివానినుండి కొంత భూమియు, ఆ భూమితో పాటు బహుమానముగా వానికొక ఖడ్గమును లభించెను. ఆ ఖడ్గ సహాయమున 'జామోరిన్' పరిసరప్రాంతము లందలి రాజులందరిని లోబరచుకొనగలిగెను. + +జామోరిన్ సాగించిన దండయాత్రలలో ఒకొ క్కప్పుడు అతనికి అరబ్బులు సాయపడుచుండిరి. అంతకుపూర్వమే +అరబ్బులు కేరళమునకు వచ్చి 'కాలికట్' నగరమును తమ వ్యాపారకేంద్రముగ నేర్పరచుకొనిరి. నావికా నిర్వహణమునందు ఆ రోజులలో అరబ్బులు దిట్టలై యుండిరని ప్రతీతి కలదు. వారి సహకారముతో జామోరిన్ సిసలయిన ఒక నావికాదళమును నిర్మించెను. కేరళ చరిత్రలో ఆ యుగమొక సువర్ణయుగముగా అభివర్ణింప బడినది. ఆ నావికాదళ సహాయముచే పోర్చుగీసు దండయాత్రికులను, సముద్రపు టోడదొంగలను, కేరళతీరమునకు కొంతకాలమువరకు చేరకుండా తరిమివేయ గలిగిరి. 14 వ శతాబ్దిలో విజయనగరపు ప్రభువులు తాత్కాలికముగ జామోరిన్‌ను తమ ఆధీనములోనికి తెచ్చుకొనిరి. కాని 15 వ శతాబ్దాంతమున పోర్చుగీసు నావికుడగు వాస్కోడిగామా అనునాతడు కాలికట్టులో దిగినంతనే, జామోరిన్ మరల మలబారు ప్రభువులందరిలో ప్రబలుడయ్యెను. + +అనంతరము మలబారునందు చిన్న చిన్న రాజులనడుమ అంతఃకలహములు చెలరేగెను. పోర్చుగీసువారు ఏదో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0071.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17df4ff45fb8c16fe2add03efab1699f7e61997e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0071.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +యొక పక్షము వహించుటయు, ఇంతలో ఇతర పాశ్చాత్యులు మలబార్ రంగములో ప్రవేశించుటయు, మైసూరు +సుల్తానులు కొన్ని మలబారురాజ్యములను గెల్చుటయు వెనువెంటనే రక్తపాతముతో యుద్ధములు చెలరేగుటయు +వాటి ఫలితముగ చిన్న చిన్న రాజ్యములలో ఒకటివెంట నొకటి అంతరించుటయు, సంభవించెను. 1792 వ సంవత్సరములో బ్రిటిషువారి సాయమును పొందిన తిరువాన్కూరు సంస్థాన సైన్యములను టిప్పుసుల్తాను ఎదుర్కొనవలసిన వాడయ్యెను. అనంతరము జరిగిన ఒడంబడిక ప్రకారము టిప్పుసుల్తాను మలబారు ప్రాంతమును బ్రిటిషువారి కప్పగించెను. జామోరిన్ కుటుంబమువారు కౌలుపత్రముల క్రింద భూములపై తమ పెత్తనమును, అనుభవించుచు వచ్చిరి. అనంతరము ఇతర రాజులతోపాటు జామోరిన్ అను నాతనికిగూడ శాశ్వతమయిన పెన్షను మంజూరు చేయబడినది. + +క్రీ. శ. 1792 వ సంవత్సరము నుండి కేరళములో బ్రిటిషు అధికారము ప్రారంభమయ్యెను. కేరళ చరిత్రము విదేశీయ పాలకులను ప్రతిఘటించిన వీరోచితమయిన గాథగా ప్రస్తుతి గడించినది. + +ఈ విధముగా కేరళదేశము చేరరాజుల ఆధిపత్యమున ఏక పరిపాలనాబద్ధమై పెక్కు శతాబ్దముల కాలము విలసిల్లెను. తరువాత కాలప్రభావమున చారిత్రకముగ పెక్కు మార్పులకు అది గురి యయ్యెను. కేరళరాజ్య విస్తీర్ణము హెచ్చుచు, తగ్గుచు వచ్చెను. ప్రతిభాశాలియైన చేరమాన్ పెరుమాళ్ అను కడపటిరాజు తరువాత అది మరికొంత విభజనకు పాలయ్యెను. ఇటీవలి చరిత్రకాలములో పైన నుడివిన ప్రకారము కేరళము మూడు ప్రత్యేక రాష్ట్రములుగ రూపొందెను. భారతీయ రాష్ట్రముల పునర్నిర్మాణ సందర్భమున 1956 సంవత్సరము 1 వ తేదీ నవంబరునాడు భాషా మూలకముగను, సాంస్కృతికముగను ఏకసూత్ర బద్ధముగా వెలయుటకు కేరళరాష్ట్రము నిర్మాణమాయెను. ఇట్లు చిరకాలాగతముగా నుండిన మలయాళీలవాంఛ ఫలించినది. + +ఆచార వ్యవహారములు : కేరళీయులు తమిళులకంటె తెలుపైన చామనచాయ గలిగి అవయవ సౌష్ఠవముతో +నొప్పారుచు శుభ్రమైన దుస్తులను ధరించి నిరాడంబరము పరిశుభ్రము అగుజీవనమునకు అలవడినవారు. స్త్రీపురుషులందరు ప్రాయశః తెల్లని వస్త్రములను ధరింతురు. ప్రతి దినము కాకపోయినను వారములో తరచుగా శిర +స్స్నానము చేయనివారుండరు, తైలాభ్యంగనము స్త్రీ పురుషులకుకూడా నిత్యమగు దేశాచారము. కేరళీయ స్త్రీల వ్రేలాడు శిరోజములు సుప్రసిద్ధములని రఘువంశ శ్లోక మొకటి చాటుచున్నది. మళయాళ స్త్రీలు బట్టకట్టు విధము ఆయా జాతులనుబట్టి మారుచుండును. నాయరు స్త్రీలు తెల్లని 'వుడువ' రౌక (రవిక), ఉత్తరీయము ధరించువారు. క్రైస్తవ స్త్రీలు 'వుడువ' ను నడుముపై చిన్న కుచ్చులు వ్రేలాడునట్లు ధరించెదరు. తిలకము లేక పోవుటయు, ఈ కుచ్చులను ధరించుటయు, వారు హిందువులు కారనుటకు చిహ్నములు. ముస్లిం స్త్రీలు (మలబారు మోప్లాలు) రంగుల దుస్తులు ధరింతురు. కాని తలపై ముసుగు గుడ్డలను వేసికొనెదరు. పురుషులు ముండు అను పంచెను ధరింతురు. షర్టును వేసికొందురు. తలగుడ్డ ప్రసక్తిలేదు. ఈ పద్ధతులు గత నాలుగైదు దశాబ్దములనుండి మారిపోయినవి. నేడు ఇతర భారత స్త్రీలవలె రంగుల చీరలు, రవికలు సాధారణముగా నాగరికులలో దినదిన ప్రచార మొందుచున్నవి. పురుషులలో ఆంగ్లేయ పద్దతి కోటు పంట్లాము ధరించుట వ్యాప్తి నొందుచున్నది. కాని కాళీయులందరును, కనీసము పురుషులందరు ఒకేమాదిరి దుస్తులు ధరించుట వలనను, ఒకే భాషను మాట్లాడుచుండుట వలనను, కొన్ని ఇతర ప్రాంతములందువలె వారి జాతిమత భేదము అంతగా బాహ్యదృష్టికి గోచరముకాదు. తిలకముధరించుట హైందవులగు పురుషులలో అరుదై పోయినందున ఈ భేదము మరింత కానరాని దని చెప్పవచ్చును. స్త్రీలు పూర్వకాలమందు చెవులు, ముక్కులు, కంఠము, తల, కాళ్లు, చేతులు, నడుము మున్నగు సర్వావయవములకు బరువగు రకరకాల ఆభరణములను ధరించువారే కాని ఇపుడా యభ్యాసము సన్నగిల్లి ఇతరప్రాంతములందు వలెనే వారును ఆధునిక నాగరిక స్త్రీలవలెనే మెలగు చుందురు. + +కేరళముయొక్క ప్రత్యేక దేశాచారములలో "మరుమక్క తాయమ్" మరియు సంయుక్త కుటుంబపద్ధతులు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0072.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3325e0ccbb6f42cd5eec1510259ca24390452654 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0072.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +పేర్కొనదగినవి. 'మరుమక్క తాయమ్' పద్ధతి ప్రకారము వారసత్వపుహక్కులు ఆడపిల్లల సంతతికి చెందును. +క్షత్రియులు, అంబలవాసులు (దేవాలయ సేవకులు) సామంతులు, నాయర్లు, కొందరు ఇఝవాలు లేక తియ్యాలు, కొందరు ముస్లిములుకూడ ఈ యాచారమునే పాలించుచుండిరి. పాతిక సంవత్సరములక్రింద శాసనముల ద్వారా కొన్ని మార్పులు జరిగినవి. పార్లమెంటుచే నంగీకృతమైన హిందూవారసత్వపు శాసనముల వలన ఈ కేరళీయాచారము దాదాపు సమసిపోవుచున్నది. కేరళదేశమునందలి సంయుక్తకుటుంబ (Joint-Family) పద్ధతి ఇతరప్రాంతములందలి పద్ధతికంటె భిన్నమయినది. ఈ పద్ధతి ప్రకారము కుటుంబములోని వారందరు అవి +భక్తులుగా కుటుంబము యొక్క అగ్రజుడగు పురుషుని (కార్నవన్ = ధర్మకర్త) అధీనములో నుండవలయును. గత నాలుగు శతాబ్దములనుండి కుటుంబములోని వ్యక్తులకు ఆస్తివిభాగమునుగోరి పంచుకొనుటకు అధికారము +శాసనముల వలన లభించినది. + +పై నుదహరించిన ఆచారముల కనుబంధమగు మరియొక వివాహపద్ధతియు కేరళలో ప్రచలితమైయుండెను. +దానినే “సంబంధమ్" అని వ్యవహరించు చుండిరి. ఈ వివాహ సంబంధము రెండు విధములుగా నుండెను. +కేరళీయ నంబూద్రి (నంబూరి) బ్రాహ్మణ కుటుంబములలో బుట్టిన అగ్రజునికి మాత్రము సవర్ణయగు బ్రాహ్మణితో వివాహము జరుగుటయు, అతనికే ఆస్తి యంతయు దక్కుటయు, కుటుంబములోని ఇతర పురుషులందరు +వర్ణేతరులైన “నాయర్" స్త్రీలతో పై “సంబధ” వివాహములు చేసికొనుటయు ఆచారముగా నుండెడిది. ఆ విధముగా నంబూద్రి కుటుంబములు ప్రాయశః 'జన్మీ' (jenmi) అను భూస్వాముల తెగగా మారినవి. అట్లే నంబూద్రీలకు “నాయర్" స్త్రీలయందు కలిగిన సంతానము బ్రాహ్మణ సంస్కృతి నలవరచుకొని క్షత్రియుల స్థాయిని బొంది సాంస్కృతికముగా బ్రాహ్మణుల కంటె ఏ మాత్రము తీసిపోని పాండిత్యమును సంపాదించెను. ఇతర ప్రాంతము లందలి శూద్రులవలె గాక కేరళీయ నాయరులలో వేదశాస్త్రాది ప్రాచీన విద్యా వై దుష్యమును, వంస్కారమును ఇప్పటికిని గొప్ప స్థాయిలో గలదు. దీని ముఖ్యకారణము పై వివాహ సంబంధమే యనుట నిర్వివాదము. ఈ పద్ధతి ప్రకారము భార్య తన పుట్టింటి యాస్తి ననుభవించుచు, అక్కడనే కాపుర ముండుటయు, భర్త తన యింటిలో నుండియే భార్య యింటికి రాకపోకలు మాత్రముచే దాంపత్యజీవన మనుభవించుటయు ఆచారమైనది. నంబూద్రీ -నాయర్ సంబంధములో ఏకగృహవాసము వర్ణభేదము వలన పొసగనందున ఈ పద్ధతి ఆరంభమైనది. కాని అదియే సత్సంప్రదాయముగా, సదాచారముగా నాయర్‌లలో స్వవర్ణ వివాహము లందును స్వీకరింపబడినది. ఇప్పటికిని భార్యా భర్తలు వేర్వేరు గృహములందు నివసించుట గలదు. ఈ యాచారము యొక్క వ్యాప్తికి స్త్రీలు పూర్వము నుండియే వారసత్వపు హక్కులు గలిగియుండుట వలన దోహదము కలిగినది. నంబూద్రీలతో పై విధముగ వివాహము చేసికొను పద్దతి మూడు దశాబ్దముల క్రింద నిషేధింప బడినందున 'సంబంధ' వివాహ పద్ధతి నశించినది. ఇప్పుడు భార్యలు తమ భర్తలతో ఏకగృహవాసము చేయుటయే తరచుగ కనిపించును. ఈ కేరళీయ ప్రత్యేకాచారములు అఖిలభారతీయ వ్యాప్తిగల హిందూ లా సంస్కరణ శాసనమువలన దాదాపు నిరవశిష్టముగా +అంతరించినవని చెప్పుట అతిశయోక్తి కాదు. + +'నాయర్'ల వివాహ సంస్కార పద్ధతిమాత్ర మింకను ప్రత్యేకమును, విశిష్టమునై యున్నది. ఈ వివాహపద్ధతికి +ఇతర ప్రాంతములలో ప్రచలితమైన యాచారములతో నెట్టి సంబంధమును లేదు. వేదశాస్త్రాదులలో విధింపబడిన +ఏ మంత్రతంత్ర విధాన మవసరము లేదు. కన్యాదానము మంగళసూత్రధారణము, హోమాదులు, సప్తపది +మున్నగునవి ఏవియు వీరి ఆచారమున లేవు. బంధు మిత్రాదులు సమావేశమైన సభయందు వేదికపై ఆసీను +డయిన వరుని సముఖమునకు వధువు సానుచరయై హారతి తీసికొనివచ్చి నిలుచుండును. వరుడు సిద్దముగా నుంచబడిన పళ్ళెమునందలి తెల్లని వస్త్రమును (చీరను) లేక పట్టుపుట్టమును వధువున కందిచ్చును. వధువు దానిని స్వీకరించును. పిదప వధూవరులు పెద్దలకు నమస్కరించి, దేవతాదర్శన మొనర్తురు. ఐదు నిమిషములలో ఈ వివాహ మహోత్సవము ఇట్లు సంపూర్ణ మగును. భార్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0073.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0073.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00c862059f2d76f90bc599a2936afe1983d56966 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0073.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +భర్తను విడనాడవలసినపు డా వస్త్రమును తిరిగి యందించి విడిపోవుట ఆచారముగా నుండినదట! ఇపు డది యరుదు. కాని వివాహమున జరుగు తంతుమాత్ర మంతియే. ఈ మధ్యకాలమున పూలహారములు వేయుట, మాంగల్యధారణము చేయుట నూతనముగా కలవారి కలవాటయినది. దీనివలన వివాహపద్ధతి వైదిక సంస్కారము కాదనియు, కేవల గాంధర్వ వివాహపద్దతి యనియు, రిజిష్టర్డు వివాహముకంటె సులభమైన దనియు స్పష్ట మగు +చున్నది. + +వర్ణాశ్రమధర్మముల కనుబంధముగా నేర్పడిన కులవిభేదముల కరకుదనము కేరళ కొక ప్రత్యేకత నాపాదించు చున్నది. భారతదేశమం దంతటను కులతత్త్వ పద్ధతులు వ్యాప్తమై యుండినను, అవర్ణు అంటరానివా రగుటయే +గాక, వారికి సవర్ణు లుపయోగించు రహదారులపై నిరాటంకముగా నడచుట కవకాశము లేదు. అట్లు నడచుట +అవసరమైనచో వారు సవర్ణులకు దూరముగా నడచు చుండి “ మే మవర్ణులము సమీపించుచున్నాము. తొలగి +పొండు" అని సూచించు నినాదములనో, లేక సైగలనో చేయవలసి వచ్చుచుండెనట! అస్పృశ్యత (untouchbility) యే గాక అసామీప్యత (un-approachability) యును అమలులో నుండెడిదట ! ఆ కారణము చేతనే కేరళము భారతదేశము నందలి ఒక "ఉన్మత్తాలయము" (mad-house) అని స్వామి వివేకానందునిచే విమర్శింపబడినది. తిరువాన్కూరు రాష్ట్రములో ఈ కట్టుదిట్టములన్నియు శాసనము ద్వారమున 25 సంవత్సరములక్రింద రద్దుచేయ బడినవి. దేవాలయ ప్రవేశాధికారముతో పాటు అన్ని మానవహక్కులు సమానముగా నొసగబడినవి.పిదప విప్లవాత్మకమైన సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక సంస్కరణలు జరిగినవి. + +తిరువాన్కూరు మహారాజావారి అనుశాసనమున కనువగు వాతావరణము కలిగించి అస్పృశ్యతా నివారణమును ఆచరణలోనికి తెచ్చినది శ్రీ నారాయణ గురువుగారి సంఘ సంస్కారపరమైన ఆందోళన. శ్రీ గురువుగారు అస్పృశ్యజాతి యనబడు “ఇఝవా” కులమునకు చెందినవారు: ఒకే దైవము, ఒకే జాతి, ఒకే మతము అను నొక ముద్రావాక్యముతో గొప్ప మతసంచలనము గావించి ఈ అవర్ణులగు వెనుకబడిన జాతుల వారియందే గాక, సవర్ణులందును మహత్తరమైన సంచలనమును గలిగించిరి. తత్పరిణామముగా ఈ కుల, మత వివక్షతలన్నియు రానురాను అంతరించినవి. + +క్రైస్తవులు : కేరళ రాష్ట్రములో క్రీ. శ. ఒకటవ శతాబ్దియందు సెయింట్ థామస్ అను మతగురువుచే క్రైస్తవమతము ప్రవేశ పెట్టబడినది. ఇతడు క్రీ. శ. 52 వ సంవత్సరమున కేరళమునకు వచ్చి పెక్కు నంబూద్రి కుటుంబములను, ఇతర హైందవ కులములను క్రైస్తవ మతములో కలిపివేసెను. కేరళ క్రైస్తవులు ఇప్పటికిని సెయింట్ థామసును అత్యంత గౌరవమర్యాదలతో చూచెదరు. ఇతడు కేరళములో ఏడు క్రైస్తవ దేవాలయములను స్థాపించెను. అనంతరం మితడు కోరమాండల్ రేవు ప్రాంతమునకు పయనమయి అచ్చటగూడ తన మతవ్యాప్తి కార్యక్రమమును కొనసాగించెను. ఈ ఉదంత మిట్లుండ కేరళమునందు 4 వ, 5 వ శతాబ్దములలో మాత్రమే క్రైస్తవ మతము ప్రవేశ పెట్టబడె నను జనశ్రుతి గూడ గలదు. + +ఈనాటికిని సిరియన్ క్రైస్తవ వర్గములో పెక్కు బ్రాహ్మణ సంప్రదాయములు, ఆచార వ్యవహారములు ఆచరణ మందున్నవి. పాలయూరు అను గ్రామములో అనేక సిరియన్ క్రైస్తవ కుటుంబముల ఆవరణములలోను, బావులయందును, పూర్వము బ్రాహ్మణులచే ఉపయోగింపబడిన కంచుభూషణములును, ఇత్తడి పాత్రలును ఈనాటికిని లభింపగలవు. + +సెయింట్ థామస్‌చే కేరళములో క్రైస్తవులుగా మార్చబడిన వారందరును థామస్ క్రైస్తవులమని చెప్పుకొనుచుందురు. వీరందరును కోడుంగల్లూరు, పాలయూరు, పారూరు, కోకమంగలమ్, క్విలన్, నిరానం, చాయల్, (నిలక్కల్) అను కేంద్రములకు చెందినవారే. కొడంగల్లూరునందు సెయింట్ థామస్ ప్రప్రథమముగా, 'చేరమన్ పెరుమాల్'ను, అతని కుటుంబమును, నలుబది యూదుకుటుంబములను, నాలుగువందల హైందవకుటుంబములను, క్రైస్తవ మతమున ప్రవేశపెట్టినట్లు తెలియుచున్నది. కేరళమున క్రైస్తవ మతమును వ్యాప్తిగావించిన పిదప సెయింట్ థామస్, తూర్పు సముద్ర ప్రాంత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0074.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0074.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d543ad7ba3a4cf223728f274e005783909a58f2d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0074.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మందును అదే కార్యక్రమముపై పర్యటన మొనర్చుచు. క్రీ. శ. 72 వ సం॥లో నిహతుడయ్యెను. + +పిమ్మట దక్షిణ భారతము నందలి క్రైస్తవులు పెక్కు కష్టములకు లోనైరి. తూర్పుతీర ప్రాంతమందలి క్రైస్తవులలోను పెక్కురు పెక్కు బాధలకు గురియై తిరిగి హిందూమత ప్రవిష్టు లయిరి. ఇతరులు కేరళమునకు ప్రయాణించిరి. + +క్రీ. శ. 9 వ శతాబ్దిలో క్రైస్తవ వ్యాపారస్థుడగు 'బార్ యే' అను నాతని నాయకత్వమున ఒక క్రైస్తవ బృందము పర్షియానుండి బయలుదేరి క్విలన్ నగరము చేరెను. 50 సంవత్సరముల అనంతరము 'మార్ సాబార్ "మార్ ప్రాత్ ' అను సిరియన్ బిషప్పులు గూడ క్విలన్‌కు వచ్చిరి. సాబార్ అనునతడు కొడుంగల్లూరునందు కేంద్రమును స్థాపించుకొని, ఉదయం పెరూర్ అను రాజును, అతని ప్రజలను, క్రైస్తవులనుగా మార్చెను. ఇట్లెందరో హైందవ ప్రభువులు క్రైస్తవ మతావలంబకులుగా జేయబడిరి. + +మధ్యయుగములనాటి కేరళ క్రైస్తవుల చరిత్రను గూర్చిన సత్యవిషయములు విశేషముగా దెలియుటలేదు. కేరళములో అనంతరకాలమున క్రైస్తవప్రచార మొనర్చిన వివిధ విజాతీయ క్రైస్తవ మిషనరీల నడుమ స్పర్థలు చెలరేగినట్లు చరిత్ర వలన విదితమగుచున్నది. వాస్కోడిగామా క్రీ. శ. 1498 సం.లో కోఝికోడ్‌నకు వచ్చి 1502 లో కేరళ క్రైస్తవులతో సంబంధమేర్పరచుకొనెను. పిమ్మట 1504 లో బాబిలోన్ మత గురువుచే ఆదేశింపబడిన నలుగురు బిషప్పులుగూడ క్రైస్తవమత ప్రచారమునకై కేరళమున కేగిరి. ఇట్లెందరో విదేశీయ క్రైస్తవ మత ప్రచారకులు (పోర్చుగీసు, పర్షియన్, బాబిలోన్, సిరియన్) కేరళమునందు స్థావరము లేర్పరచుకొని విభిన్నములైన స్వీయ మతప్రచార విధానములను చురుకుగా కొనసాగించుకొనుచు వచ్చిరి. పరస్పర విరుద్ధములైన ఈ క్రైస్తవమత ప్రచారవిధానముల మూలమున కేరళ క్రైస్తవుల యొక్క సాంస్కృతిక, సామాజిక జీవితములందు తీవ్రమయిన మార్పులు ఘటిల్లెను. + +భారతదేశములో బ్రిటిషువారి రాజకీయ ప్రాభవము ఆరంభమగుటతో జాకోబైట్ క్రైస్తవ వర్గము ప్రొటెస్టెంటు శాఖగను, మార్ థామస్ సిరియన్ శాఖగను విభక్తమయ్యెను. ఇటలీనుండి వచ్చిన క్రైస్తవ మతాధికారి జాకోబైట్ వర్గములో ఉత్పన్నమయిన చీలికలను గూర్చి విచారణ జరిపెను. కాని తన్మూలమున ఐక్యము చేకూరుటకు మారుగా పృథక్త్వమే పూర్వముకంటె అధికతరమయ్యెను. 1663 లో కొచ్చిన్ రేవు డచ్చివారి స్వాధీనమయ్యెను. అపుడు డచ్చివారు మినహా తక్కిన విజాతీయు లందరును కేరళమును విడిచి వెళ్ళవలయునని డచ్చి గవర్నరు శాసించెను. పోర్చుగీసువారు విరోధ భావమును ప్రకటించియుండనిచో జాకోబైట్ చర్చి కాథొలిక్ వర్గములో లీనమైయుండెడిదని పెక్కురి అభిప్రాయము. పూర్వము విజాతీయ క్రైస్తవమత గురువులచే అధిష్ఠింపబడిన వేర్వేరు శాఖల విదేశీయ క్రైస్తవ సంస్థలయందు కొంత కాలమునుండి కేరళ జాతీయ క్రైస్తవ ప్రముఖులే నాయకత్వము వహించుచున్నారు. + +కేరళ ముస్లిములు : ఇస్లాంమత స్థాపనకంటె పూర్వమే అరబ్బులు కేరళతో వ్యాపార సంబంధములు కలిగి +యున్నట్లు చారిత్ర కాధారములు కలవు. కేరళయందలి మిరియాలు, ఏలకులు మున్నగు సరకులను అరబ్బులు వివిధ దేశములకు ఎగుమతి చేయుచుండెడివారు. 'అల్ ఫిల్ ఫిల్' (మిరియాల దేశము) అను పేరు కేరళకు అరబ్బుదేశములో ప్రసిద్ధమై యుండినదట. సాధారణముగా క్రీ. శ. తొమ్మిదవ శతాబ్దములో ఇస్లాం మతము కేరళలో ప్రసారితమైనదని చారిత్రకులు వ్రాయుదురు. కాని, అరబ్బుల చారిత్ర కాధారముల వలన ఇస్లాం మత్రప్రవక్త తన జీవితకాలములోనే మత ప్రసారమునకై పరిసర దేశములకు కొందరు ముఖ్యాను యాయులను పంపించె నని తెలియుచున్నది. ప్రాచీన మయిన ఒక ఐతిహ్యము ప్రకారము లంకలో నొక గుట్టపై ప్రథమ మానవుని (ఆదం) యొక్క పాదముద్ర కలదనియు, కొందరు యాత్రికులు అరబ్బుదేశము నుండి బయలుదేరి మార్గమున 'కొడుంగల్లూర'ను కరళ తీరమున నిలిచిరనియు, అక్కడ వారిని కేరళ చక్రవర్తి పెరుమాళ్ సగౌరముగా బహూకరించెననియు, వారి క్రొత్తమతముచే ప్రభావితుడై తిరుగు ప్రయాణమునందు వారితోపాటు మక్కాకు వెళ్ళి అక్కడనే జబ్బుచేసి దివం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0075.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0075.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc6637aa6cf2845b1f6c551dc8268cc62d3f4568 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0075.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +గతు డయ్యెననియు తెలియుచున్నది. అతడు కేరళ చక్రవర్తులలో తుదివాడు. మలబారులోనున్న 'ధర్మతం' అను +నగరము అరక్కళ్ సంస్థానాధిపతుల రాజధాని. క్రీ. శ. ఏడవ శతాబ్దములోనే పైన పేర్కొనబడిన తుదిచక్రవర్తి సోదరి శ్రీ దేవియు, నామెపుత్రుడు మహాబలియు ఇస్లాం మతమును స్వీకరించిరనియు, ఈ అరక్కళ్ వంశమువారి +రికార్డులవలన తెలియుచున్నది. ఈ రికార్డులు అరబ్బు చారిత్రకుల వ్రాతలను బలపరచుచున్నందున క్రీ. శ. 7 వ +శతాబ్దముననే ఇస్లాం మతముయొక్క ప్రసార మారంభ మైనదని నిర్ణయించుటకు అవకాశము కలదు. షేఖు +జయినొద్దీన్ (అరబ్బు చారిత్రకుడు) వ్రాసిన కేరళ చరిత్ర ప్రకారము 'మలిక్ ఇబ్నె దీనార్' మున్నగు 25 మంది +మతగురువులు ‘కొడుంగల్లూరు' రేవునకు క్రీ. శ. 642 - 43 మధ్యకాలమున వచ్చి చేరిరనియు, అక్కడనే మొట్టమొదట మసీదును కట్టిరనియు స్థానిక పాలకుల మత సహిష్ణుత వలనను, ఔదార్యమువలనను ఉత్తరమునందును +దక్షిణమునందును 11 కేంద్రములను స్థాపించి రనియు తెలియుచున్నది. ముస్లిం అరబ్బుల రాకకు పూర్వమే +కొచ్చిన్, మలబారు ప్రాంతములలో యూదులు తమ కేంద్రముల నేర్చరచికొని వ్యాపారము సాగించుచుండిరి. వారికిని ముస్లిములకును సంఘర్షణ జరిగెను. అందులో స్థానికుల సహాయమువలన ముస్లిములు విజయమును గాంచిరి. కొడుంగల్లూరు రేవు యొక్క ప్రాముఖ్యము క్రీ. శ. 10వ శతాబ్దమువరకు పూర్తిగా తగ్గినది. క్యాలికటు రేవునకు ప్రాధాన్యము లభించినది. ముస్లిములు అటువైపునకు వెళ్ళి క్యాలికటురాజులగు 'సాముద్రుల' (Zamorins) సహాయమును సంపాదించి, వ్యాపార కేంద్రములను స్థాపించి, అందుతోపాటు మత ప్రచారమును విరివిగా చేయగలిగిరి. ముస్లిముల సహాయము వలన క్యాలికటు రాజులు తమ సమానులగు కొచ్చిన్ వల్లువనాడు రాజులపై తమ ఔన్నత్యమును స్థాపించుకొనిరి. వీరి సహాయమువలన చేర చక్రవర్తి పెరుమాళ్ళ గౌరవమును సంపాదించుట కాశించినను యూరపియనుల రాకవలన ఆ సంకల్పము నెరవేరలేదు. + +క్రీ. శ. 1498 తో వాస్కో డిగామా (Vasco de-Gama) అను నతడు బుడతకీచు దేశము(Portugal) నుండి క్యాలికట్ రేవున ప్రవేశించెను. సాముద్రి (Zamorin) రాజు మొదట బుడతకీచులు ముస్లిములపై ఆధిపత్యము సంపాదించుట కంగీకరింపలేదు. బుడతకీచులు సాముద్రికి ప్రతిస్పర్థులైన ఇతర రాజులను ప్రోత్సహించి వారి అంగీకారముతో 33 పడవలు గల నౌకాబలమును క్యాలికట్ రేవునకు చేర్చి అక్కడ సరకులతో నిండియున్న అరబ్బుల నావలను ముంచివేసిరి. దాదాపు వంద సంవత్సరములు బుడతకీచులకును, మారుచుండు స్థానిక బలములకును, +పోరాటము జరుగుచుండెను. కొచ్చిన్ రాజులు కొచ్చిన్ రేవు యొక్క అభివృద్ధిని కోరి బుడతకీచులకు సహాయ మొసగిరి. వారికి వీప్ (Weyp) అను ప్రదేశమున రేవును కట్టుటకై తా వొసంగిరి. మోప్లా (ముస్లిముల) దళ +నాయకులగు 'కుట్టి అలీ, కుంజ అలీ, మరక్కారు' లు ఈ వంద సంవత్సరముల పోరాటములో బుడతకీచుల +నెదిర్చిరి. కాని తుదకు వారి నావిక వ్యాపారము దెబ్బతిన్నందున పలువురు, లంకకును, తమిళనాడునకును +కేరళము యొక్క అభ్యంతరపు ప్రదేశములకును చేరుకొనిరి. వ్యాపారవృత్తులు దిగిపోవుటచే ముస్లిములు స్థానిక భూస్వాములక్రింద వ్యవసాయవృత్తి నవలంబించిరి. అనేకులు భూస్వాములుగా కూడా మారి పూర్తిగా స్థానికులై పోయిరి. క్రీ. శ. 18 వ శతాబ్దమున మైసూరులో హైదరలీ తన రాజ్యమును స్థాపించెను. అతడు మలబారు +సముద్రతీరము విదేశీయుల ఆక్రమణములో నుండుట తనకు ముప్పని 'మయ్యాజీ' అను రేవును సంపాదింప +దలచెను. మలబారు ముస్లిములు ఈ అవకాశమును గ్రహించి, ఆరక్కళ్ (ముస్లిం) సంస్థానాధీశుని నాయకత్వమున ఒక ప్రతినిధివర్గమును పంపి హైదరలిని ఆహ్వానించిరి. సాముద్రి (Zamorin) అపుడే పాలఘాట్ (Palghat) రాజుపై దండెత్తెను. పాలఘాట్ రాజా హైదరలీ సహాయము నర్థింప అతని సేనలు సాముద్రి సేనల నోడించి ఆక్రమించుకొనెను. + +కేరళదేశము (భూగోళము) : + +భౌగోళిక పరిస్థితులు : కేరళ రాష్ట్రము భారతరాజ్యాంతర్గతము లగు పదునైదు రాష్ట్రములలోకెల్ల చిన్నది. రాష్ట్ర పునర్నిర్మాణచట్టము ననుసరించి ఈ రాష్ట్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0076.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9447b46fbe671fb2391ea79e979107b7687399c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0076.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +1 - 11 - 1956 వ తేదీన నిర్మాణమైనది. పూర్వపు తిరువాన్కూరు. కొచ్చిన్ రాష్ట్రముల భూభాగములును (కొన్ని +మినహాయింపులతో), మద్రాసు రాష్ట్రాంతర్గతమగు మలబారు జిల్లాయు, దక్షిణ కెనరా జిల్లాలోని కాసరగోడు +తాలూకాయు ఈకేరళరాష్ట్రమునచేరియున్నది. పూర్వపు తిరువాన్కూరు-కొచ్చిన్ రాష్ట్రమునుండి నాగర్‌కోయిల్, +కన్యాకుమారి మున్నగు నాలుగు తాలూకాలును, షెన్ కొట్టాలోని కొంత భాగమును మద్రాసు రాష్ట్రములో చేర్పబడినవి. ప్రస్తుతము ఈ రాష్ట్రముయొక్క దక్షిణపు సరిహద్దు కన్యాకుమారికి ఉత్తరమున 35 మైళ్ళ దూరమున నున్న 'పాఠశాల' అను గ్రామము. ఉత్తరమునను, ఈశాన్యమునను మైసూరు రాష్ట్రపు సరిహద్దులను, తూర్పునను, దక్షిణమునను మద్రాసు రాష్ట్రపుసరిహద్దులను గలిగిన ఈ రాష్ట్రము అరేబియా సముద్రతీరమున 360 మైళ్ళ వరకు ఉత్తర దక్షిణముగా ప్రాకుచున్నది. కేరళరాష్ట్ర వైశాల్యము ఉత్తర దక్షిణాగ్ర భాగమున 20 మైళ్ళ నుండి మధ్యభాగమున +75 మైళ్ల వరకును వ్యాపించి యున్నది. కేరళరాష్ట్రము 80 - 18' మరియు 12°-48' ఉత్తర అక్షాంశ మధ్యభాగమునను, 74°-52' మరియు 770-22' తూర్పు రేఖాంశముల మధ్యభాగమునను ఉన్నది. + +కేరళముయొక్క విస్తీర్ణము 14,992 చ. మైళ్ళు. స్విట్జర్లాండు, ఆల్బేనియా, బెల్జియం, మున్నగు ఐరోపా రాజ్యములకంటె విస్తీర్ణమందును, జనసంఖ్య యందును కేరళ రాష్ట్రము పెద్దదని చెప్పవలసియున్నది. + +కొండలు : కేరళమును పరిసర ప్రాంతముల నుండి పశ్చిమ కనుమలు విడదీయుట వలన ఆ రాష్ట్రమున కొక +ప్రత్యేకత కలదు. పశ్చిమ కనుమలచే ఈ రాష్ట్రము యొక్క భౌగోళిక పరిస్థితులు ప్రభావితములై యున్నవి. పశ్చిమమున సముద్రమును, తూర్పున పశ్చిమ కనుమలును గలిగిన సన్నని భూభాగమే కేరళ రాష్ట్రము. ఈ పశ్చిమ +కనుమల ఎత్తు 3000 అడుగుల నుండి 6000 అడుగుల వరకును పెరిగి, కొన్ని స్థలములందు 8000 అడుగుల +వరకును అందుకొనును. కొట్టాయం జిల్లాలోని 'ఆనెముది ' శిఖరము 8,837 అడుగుల ఎత్తుగలిగి, హిమాలయము నకు దక్షిణమునగల పర్వత పంక్తు లన్నిటికంటె ఎత్తయినదిగా పరిగణింపబడుచున్నది. + +నదులు : అధిక వర్ష పరిమాణమువల్లను, మిట్టపల్లములుగా నున్న భూమి యగుట చేతను, అనేక నదులు, వాగులు ఈ రాష్ట్రమున ప్రవహించుచున్నవి. అవన్నియు అరేబియా సముద్రమున కలియుచున్నవి. పశ్చిమ కనుమలు ఏ ప్రదేశమునను సముద్రమునకు 75 మైళ్ళ కంటె ఎక్కువ దూరమున లేనందున ఈనదులు చిన్నవిగా నున్నవి. ఉత్తర దక్షిణముగా చూచినచో (1) వరల పట్టణము (70 మైళ్లు), (2) బారియాన్ (98 మైళ్ళు), (8) కడలుంది (75 మైళ్ళు), (4) భారతపుఝా (166 మైళ్ళు), (5) చాలకుడి (70 మైళ్ళు), (6) పెరియార్ (142 మైళ్ళు), (7) పంపా (90 మైళ్ళు), (8) అచ్చన్ కోవిల్ (70 మైళ్ళు), (9) కల్లడ (70 మైళ్ళు) అను ముఖ్యమైన నదులు ఉన్నత ప్రదేశమునుండి ప్రవహించుచు 500 అడుగులకంటె ఎక్కువ ఎత్తునుండి కొన్నిచోట్ల క్రిందికి జారుచుండును. అందుచే అచ్చట విద్యుచ్ఛక్తి యొక్క ఉత్పాదనమునకును, జలసేచనమునకును ఈ నదులు మిగుల అనువగు అవకాశములు కల్గించుచున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0077.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8073748c6f101512ccf953406eeab9781d42d1bc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0077.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +అడవులు : కేరళ రాష్ట్రములో అటవీసంపద ప్రధానమైనది. మొత్తము భూభాగములో 25.8 ప్రతిశతి ప్రాంతము అడవులచే ఆక్రమింపబడి యున్నది. ఈ విషయములో అస్సాము తరువాత కేరళము రెండవదిగా పరిగణింపబడు చున్నది. ఈ వనసంపత్తివలన రాష్ట్రమునకు ప్రతి యెకరమునకు పదునొకండు రూపాయల ఆదాయము లభించును. అఖిలభారతమునందు సగటున ప్రతి యెకరమునకు నాలుగు రూపాయలు మాత్రమే అడవుల నుండి ఆదాయము లభ్యమగుచున్నది. + +కేరళీయ వనములు వివిధములయిన మృగజాతులకు ఆలవాలములై యున్నవి. 'పెరియారు' తటాక సమీపమున గల రిజర్వు వనములు (Reserve forests) వన్యమృగముల కాశ్రయ మొసగుచున్నవి. ఏనుగులు, ఆబోతులు, చిరుతపులులు, సాంబర్లు, అడవి పందులు మున్నగు అనేక జాతుల మృగములు స్వేచ్ఛగా ఆ వనములందు సంచరించు చుండును. దాదాపు 600 కంటె ఎక్కువ వృక్ష జాతులు ఈ వనములందు గలవు. టేకు, నల్ల మద్ది, సీసము మున్నగు కొన్ని తరగతులకు ఈ వనములు కేంద్రములు. కలప వ్యాపారమునకు కేరళము సుప్రసిద్ధము. కల్లాయి (Kallai) యందుగల కలప అడితి (Depot) ప్రపంచములో కెల్ల రెండవదని ప్రశస్తి గాంచినది. మరి చలతా పరివేష్టితములైన అత్యున్నత వృక్షరాజములు మనోహర దృశ్యములను చేకూర్చుచున్నవి. ఏనుగు దంతములును కేరళ వన్యసంపత్తులో చేరినవే. + +ఖనిజములు : ఖనిజ సంపత్తులో కేరళరాష్ట్రము ఏ ఇతర రాష్ట్రమునకును వెనుదీయదు. అణుయుగారంభము పిదప కేరళీయ ఖనిజములు అత్యంత ప్రాముఖ్యము వహించినవి. అణుశక్తికై ఉపయోగింపబడు 'థోరియమ్' (Thorium) అను పదార్థముగల 'మోనోజైట్' (Monozite) ఈ రాష్ట్రములో విరివిగా లభించును. కొల్లము (క్విలన్) జిల్లా సముద్రతీరము మోనోజైట్ (Monozite) ఎల్ మెనైట్ (Elmenite), రూటైల్ (Rutile), జిర్ కోసీ (Zircosi), సిలమెనైట్ (Silamenite) అను ఘన ఖనిజపదార్థములకు పుట్టినిల్లు. పోర్సిలెయిన్ తయారు చేయుటకు అవసరమయిన చీనా మన్ను ఈ రాష్ట్రమందు పెక్కుస్థలములలో లభించును. ఇటుకలు చేయుటకు ఉపకరించు రెండవరకము మన్ను అచట విరివిగా కలదు. షార్క్ లివర్ ఆయిల్, టర్టైల్ ఆయిల్ మున్నగు నూనెలును, నిమ్మగడ్డి (Lemon grass) మున్నగు తృణపదార్థములును, ఓషధులకును, సుగంధ ద్రవ్యములకును ఉపకరించు ముడిపదార్థములును కేరళములో లభించును. + +సిమెంటు తయారు చేయుటకు అవసరమగు ముడిద్రవ్యములుగూడ ఇందు లభ్యమగును. కేరళములో తెల్ల సిమెంటు ఫ్యాక్టరీ యొకటి కలదు. 360 మైళ్ళ పొడవు గల సముద్రతీరము కలిగి, సమీపమందలి భూమిని ఆక్రమించుకొను సాగరజల తటాకములును, మంచినీటి చెరువులును విరివిగానున్న కేరళ రాష్ట్రములో జల సంబంధమగు సంపత్తుకు కొదువలేదు. + +జనసంఖ్య : + ++ 1. కేరళ రాష్ట్రపు మొత్తము జనసంఖ్య (1951) 1,35,51,529 పురుషుల సంఖ్య 66,82,861 స్త్రీల సంఖ్య 68,68,668 2. గ్రామీణులు 1,17,66,592 నాగరులు. 17,84,937 3. అక్షరాస్యులు 54,73,765 నిరక్షరాస్యులు 80,77,764 1951 లెక్కలనుబట్టి జనసాంద్రత చ. మై. 1కి 904 మంది 1957 లెక్కలనుబట్టి జనసాంద్రత చ. మై. 1కి 1000 మంది + +విభాగములు : కేరళ రాష్ట్రమునకు రాజధానీ నగరము తిరువనంతపురము. ఇందు 9 జిల్లాలును, 55 తాలూకాలును, 4615 గ్రామములును, 88 నగరములును, 22 మునిసిపాలిటీలును, 897 పంచాయితీలును కలవు. + + జిల్లాలు విస్తీర్ణము జనసంఖ్య 1. తిరువనంతపురము 846.3 చ. మై. 13,27,812 2. క్విలన్ 1981.9 చ. మై. 14,84,783 3. అల్లెప్పీ 705.3 చ. మై. 15,14,105 4. కొట్టాయం 1998.6 చ. మై. 13,26,489 5. ఎర్నాకులం 1558.5 చ. మై. 15,30,143 6. త్రిచూరు 1147.8 చ. మై. 13,62,772 7. పాల్ఘాటు 1971.7 చ. మై. 15,65,167 8. కోఝికోడ్ 25,55.0 చ. మై. 20,65,177 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0078.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b78375426ad03a4b202937b190db00338f335c97 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0078.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +9. కన్ననూరు 22,265 చ. మై. 13,75,081 + +1958 సంవత్సర లెక్కలను బట్టి కేరళ జనసంఖ్య 1,52,30,000 + +ప్రధాన నగరములు : + నగరము విస్తీర్ణము జనసంఖ్య 1. తిరువనంతపురము 17.00 చ.మై. 1,86,931 2. క్విలన్ 6.15 చ.మై. 66,126 3. అలెప్పీ 12.50 చ.మై 1,16,278 4. కొట్టాయం 6.25 చ.మై 44,204 5. చెంగన్‌చెర్రీ 5.50 చ.మై. 36,289 6. మట్టన్‌చెర్రీ 2.69 చ.మై. 71,904 7. ఎర్నాకులం 3.37 చ.మై. 62,283 8. త్రిచూరు 4.78 చ.మై. 69,515 9. పాల్ఘాట్ 10.27 చ.మై. 69,504 10. కోఝికోడ్ 11.8 చ.మై. 1,58,724 11. కన్ననూరు 4.88 చ.మై. 42,431 12 తెల్లిచెర్రీ 3.00 చ.మై. 40.040 13. కొచ్చిన్‌పోర్టు 1.01 చ.మై 29,881 + +వాతావరణము : పల్లపు ప్రాంతములందు వాతావరణము వేడిగాను, నిమ్నోన్నత ప్రదేశములందు ఆరోగ్య +కరముగాను, చల్లగాను, ఉన్నతగిరి ప్రదేశములందు శీతలముగాను ఉండును. F90° కంటె ఉష్ణప్రమాణ మెక్కువగా నుండక పోయినను, ఉక్కగానుండి, పల్లపు ప్రాంతములలో అధికముగా చెమటపట్టు చుండును. సాగర, నదీ +జలములు ఎల్లెడల ప్రవహించు చుండుటచేతను, కొబ్బరి, రబ్బరు, పోక, జీడిపప్పు, వరి పొలములు, టోపియోకా +అను కర్రపెండలము పండు భూములు మున్నగునవి ఎల్లప్పుడు పచ్చగా నుండుటచేతను, ప్రకృతి సౌందర్యాతిశయ సంపన్నమై అలరారుచు, 'దక్షిణ కాశ్మీరము' అని ప్రఖ్యాతి వహించినది కేరళము. + +వర్షపాతము :'' మే నెల తుదిలోనో, లేక జూన్ నెల మొదటనో గర్జారావ సహితముగా దక్షిణ పశ్చిమ వర్షాగమన మారంభించి సెప్టెంబరు వరకు వానలు కురియు చుండును. తిరిగి అక్టోబరులో ఉత్తర పూర్వ వర్షాకాల మారంభించి, డిశెంబరునెల తుదివరకు సాగి పిదప కాలము విప్పును. జనవరి, ఫిబ్రవరి మాసములు చల్లగా విప్పారి యుండును. మార్చి, ఏప్రిల్, మేనెలలు వేసవికాలము కేరళము యొక్క అధికాంశ భాగమున వర్షములు అధికముగా కురియును. కొట్టాయం జిల్లాయొక్క ఉన్నత పర్వత పక్తులలో 200 అంగుళములవరకు వర్షములు కురియును. కేరళముయొక్క వివిధ ప్రాంతములలో వర్షపరిమాణము మారుచుండును. తిరువనంతపురములో సగటున సంవత్సరమునకు 64 అంగుళములును, క్యాలికట్, కోఝికోడు ప్రాంతములలో 118 అంగుళములును వర్ష పరిమాణ ముండును. వర్షాభావమువలన కలుగు నష్టము కంటె, అతివృష్టివలన కలుగు నష్టమే అధికము. సంపూర్ణమైన అనావృష్టిని కేరళ రాష్ట్రము ఎరుగదనయే చెప్ప వచ్చును.నేల : భూమియొక్క వైవిధ్యమునుబట్టి కేరళమును మూడు తరగతులుగా విభజింపవచ్చును. + +(1) సముద్రమునకు అతి సమీపముగా నున్న పల్లపు భాగము. + +(2) మధ్యభాగమున గల నిమ్మోన్నత ప్రదేశము. + +(3) రెండవ భాగమునకు తూర్పున కనుమలను ఆనుకొనియున్న అడవులుగల అత్యున్నత భూభాగము . + +సముద్రతీరమునకు సమీపముననున్న పల్లపుప్రదేశము లందు కొబ్బరితోటలు, వరిపంట విస్తారముగా పండును. +మధ్యభాగమున చిన్న గుట్టలు, లోయలు వ్యాపించి యున్నను, ఈ ప్రాంతమందే సేద్యమునకు అనువగుభూమి +ఎక్కువగా కలదు. ఉన్నత ప్రదేశములు గల పర్వత భూభాగములందు విశేషముగా తేయాకు, కాఫీ, ఏలకుల తోటలు గలవు. అంతకంటె నిమ్న భాగములందు మిరియములు, అల్లము, రబ్బరు, పసుపు మున్నగు పదార్థములు +పండును. అడవులు వన్య వృక్ష మృగజాతులకై ప్రసిద్ధి గాంచినవి.భూమి పంపిణి :''' కేరళరాష్ట్రములో భూమి ఈ క్రింది విధముగా పంపిణీ చేయబడియున్నది: + ++ అటవీ ప్రాంతము 24,32,644 యెకరములు సాగుచేయబడిన మొత్తము ప్రాంతము 54,65,424 యెకరములు పంటలుపండు నికరపు వైశాల్యము 44,76,877 యెకరములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0079.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b16b035f45329b33f8115e8de943f2d7467dbed9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0079.txt @@ -0,0 +1,62 @@ ++ ఆహార ధాన్యములు పండు విస్తీర్ణము 38,02,247 యెకరములు ఆహారేతర పంటలు పండు విస్తీర్ణము 16,63,177 యెకరములు మాగాణి విస్తీర్ణము(1956) 8,11,063 యెకరములు + +వ్యవసాయము : కేరళ రాష్ట్రీయులలో నూటికి 87 మంది వ్యవసాయముపై ఆధారపడియున్నారు. భారతదేశమున సగటున నూటికి 83 మంది ప్రజలు వ్యవసాయమే జీవనాధారముగా కలిగియున్నారు. ఈ పరిస్థితి వలన వ్యవసాయానుగుణ్యమైన భూమిపై ఒత్తిడి మరింత హెచ్చుగానున్నది. వ్యవసాయము క్రిందనున్న భూమిని +లెక్కించినచో, తలకొక 30 సెంటుల భూమి కలదని తేలుచున్నది. అందువలన నూటికి 55 వంతుల వ్యవసాయ +కమతముల వైశాల్యము ఒక యెకరముకంటె తక్కువగా నున్నది. వ్యవసాయవృత్తి గలవారి సంఖ్య 53.6% అనియు, వ్యవసాయేతరుల సంఖ్య 46.4% అనియు లెక్కలవలన తేలుచున్నది. + +నీటి వనరులు: కేరళ రాష్ట్రములో ఈ క్రింద ఉదహరించిన నీటివనరులచే వివిధములైన పంటలు పండుచున్నవి: ++ ప్రభుత్వపు కాలువలు 3,27,671 యెకరములు ప్రయివేటు కాలువలు 68,113 యెకరములు చెరువులు 77,400 యెకరములు బావులు 28,499 యెకరములు ఇతరములు 3,09,380 యెకరములు మొత్తము 8,11,063 యకరములు + +ప్రాజెక్టులు : ఈ దిగువ నుదహరించిన స్టేట్ మెంటు వలన ఆయా ప్రాజెక్టుల నిర్మాణమునకు ఎంతధనము +వ్యయమయినదియు, వాటిక్రింద ఎంతభూమి లాభము పొందినదియు తెలియగలదు : ++ ప్రాజెక్టు పేరు మొత్తము వ్యయము (లక్షలలో) లాభము పొందుభూమి యెకరములు 1. నెయ్యార్ (మొదటితరము) 146.00 15,000 2. కుట్టినాడు (తోటపల్లి) వరద కాలువ 57.65 121,000 3. చాలకుడి (మొదటితరము) 128.25 28,400 4. పీచీ " 235.00 46,000 5. వాఝూనీ " 107.57 12,800 6. మల్లంపుఝూ 528.00 47,600 7. పాలయూర్ 116.66 8,000 8. మంగలమ్ 97.51 6,000 + +దాదాపు 9 కోట్ల రూప్యముల వ్యయముతో అంచనా వేయబడిన ఎనిమిది నూతన జలవిద్యుత్ప్రణాళికలలో 'తన్నీరు ముక్కం', 'మిన్‌కరా' అను నిర్మాణములు పూర్తియైనవి. విద్యుచ్ఛక్తి ప్రణాళికలలో ముఖ్యమైన 'పల్ల వాసల్' ప్రాజెక్టు క్రింద 37,500 కిలోవాట్ల విద్యుచ్ఛక్తి ఉత్పాదిత మగుచున్నది. రెండవదియైన 'సెంగులమ్' ప్రాజెక్టు క్రింద 48,000 కిలో వాట్ల శక్తి ఉత్పాదింప బడుచున్నది. మూడవదియైన 'పారింగల్ కుత్తు' వలన 24,000 కిలో వాట్ల విద్యుచ్ఛక్తి తయారగుచున్నది. + +పంటలు (1955 - 56) : + +1. వరి + +2. పప్పుధాన్యములు + +3. టోపియోకా (కర్రపెండలము) + +4. చెఱకు + +5. మిరియాలు + +6. అల్లము + +7. పసుపు + +8. నువ్వులు + +9. నిమ్మగడ్డి (Lemongrass) + +10. అరటి + +11. కొబ్బరి + +12. పోకలు + +13. జీడిపప్పు + +14. వేరుశెనగ + +15. ప్రత్తి + +16. రబ్బరు + +17. తేయాకు + +18. కాఫీ + +19. ఏలకులు + +20. వివిధములు + +పరిశ్రమలు : కేరళములో ఆధునికావసరములగు పెక్కు భారీపరిశ్రమలకు సంబంధించిన రిజిస్టర్డు ఫ్యాక్టరీలు 62 కలవు. ఓడల నిర్మాణ పరిశ్రమ, కొబ్బరిపీచు పరిశ్రమ, రబ్బరు పరిశ్రమ, కలప పరిశ్రమ, షార్క్ లివర్ ఆయిల్ పరిశ్రమ, తేయాకు పరిశ్రమ, ఇటుకల పరిశ్రమ, జీడిపప్పు పరిశ్రమ మున్నగునవి ప్రత్యేకముగా పేర్కొన దగిన పరిశ్రమలు. + +మాతృభాషలు : + ++ మాతృభాషలు జనసంఖ్య 1. మలయాళము 1,26,65,626 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0080.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0080.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3eed122a8637c5d1770a956d34952eeae3f16b82 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0080.txt @@ -0,0 +1,20 @@ ++ 2. తమిళము 5,92,966 3. కొంకణము 67,688 4. కన్నడము 47,468 5. తెలుగు 43,576 6. మరాటీ 20,203 7. గుజరాతీ 6,036 8. హిందీ 5,920 9. ఇతరులు 1,02,044 +మతములు : మతముల ననుసరించి కేరళముయొక్క జనాభా ఈ క్రింది విధముగ విభజింపబడినది : ++ మతము జనాభా అన్నిమతములవారు 1,35,51,529 హిందువులు 83,60,596 క్రైస్తవులు 29,35,385 ముస్లిములు 22,02,774 సిక్కులు 308 ఇతరులు 52,466 + +కేరళ రాష్ట్రపు జనసంఖ్యలో ఈ క్రిందివారు చేరియున్నారు: ++ షెడ్యూల్డ్ కులముల వారు 12,51,730 షెడ్యూల్డ్ జాతులవారు 74,056 + +విద్య : + +పాఠశాలలు ++ ప్రైమరీ పాఠశాలలు 8666 సెకండరీ పాఠశాలలు 762 బేసిక్ పాఠశాలలు 104 ట్రెయినింగ్ పాఠశాలలు 443 టెక్నికల్ పాఠశాలలు 50 ఫిషరీ పాఠశాలలు 33 మొత్తము 10,058 + +కళాశాలలు ++ ఆర్ట్స్, సైన్సు కళాశాలలు 44 ట్రెయినింగ్ కళాశాలలు 13 సంస్కృత కళాశాలలు 3 అరబ్బీ కళాశాలలు 3 శరీరవ్యాయామ కళాశాలలు 2 వైద్య కళాశాలలు 2 ఇంజనీరింగు కళాశాలలు 3 పశువైద్య కళాశాలలు 1 వ్యవసాయ కళాశాలలు 1 మొత్తము 72 + +కేశవచంద్రసేను (1838-1884) : + +కేశవచంద్రసేను ఐశ్వర్యము గల కుటుంబమునందు జన్మించి, చిన్న నాటినుండియు అసాధారణమైన తెలివి +తేటలు, నియమ నిష్ఠలు, మిత భాషిత్వము, వైరాగ్య సంపద గలిగి పెరుగుచుండెను. లేత వయస్సునందే +ముగ్గురు తేజోమయపురుషులు అతని దృక్పథమున పొడకట్టిరి. స్నాతకుడైన జాను (John the Baptist), జీససు, సెయింటు పాలు - ఈ ముగ్గురును ఆతనికి పశ్చాత్తాపము యొక్క ఆవశ్యకతను, వైరాగ్య విశ్వాసముల యొక్క ప్రాశస్త్యమును బోధించిరి. సంఘ శ్రేయస్సునకై బహువిధము లయిన సమాజములను స్థాపించి, నిరంతర కార్యదక్షుడైన యువకుడు కేశవచంద్రుడు, శ్రీ రాజు నారాయణ బోసు వ్రాసిన 'బ్రాహ్మధర్మ లక్షణ' మను చిన్న గ్రంథమును చదివి, తన ఆంతరంగిక భావముల కది ప్రతిబింబముగా నుండుటకు సంతసించి, 1858 సం.న బ్రాహ్మ సమాజమున సభ్యుడుగా చేరెను. ఆతని ఉజ్జ్వల విశ్వాసమును, కార్యదీక్షను చూచిన మహర్షి దేవేంద్రనాథ టాగూరు, అతనిని తన సాంగత్యములోనికి తీసికొనెను. అంతరాత్మ ప్రబోధము ననుసరించుటయే జీవిత ప్రధానసూత్రముగా చేసికొన్న కేశవచంద్రునకు ఈశ్వర దర్శనభాగ్యము సులభమగు చుండెను. 1861 సం.న ఉద్యోగమునుండి విరమించుకొని ఏకేశ్వరోపాసనా వ్యాపనమునకై తన శక్తి సామర్థ్యముల నుపయోగింప నారంభించెను. ఈతని భక్త్యావేశమును అత్యుత్సాహముతో గ్రహించిన మహర్షి ఈశ్వర ప్రేరితుడై, 1862 ఏప్రిల్ లో జన్మతః బ్రాహ్మణేతరుడైన కేశవచంద్రుని బ్రాహ్మ సమాజమున కాచార్యునిగా స్వీకరించి, "బ్రహ్మానంద" అను సార్థకనామము అతని కొసంగి, "బ్రహ్మజ్ఞాన, బ్రహ్మధ్యాన - బ్రహ్మానంద రసపాన"ములే ఆతని జీవిత లక్ష్యములని ఆదేశించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0081.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0081.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89ac22a7ae5e3507a73d532ccb72b4fc85351cf7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0081.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +అత్యంత సన్నిహితసంబంధము గలిగిన మహర్షి, బ్రహ్మానందుల మధ్య ధర్మసాధనమును గూర్చిన అభిప్రాయ భేదములు ఏర్పడుటచే, వారు వేర్వేరుమార్గము లవలంబించిరి. బ్రాహ్మధర్మము హిందూధర్మ సంస్కరణ మని మహర్షి భావించెను. అది సర్వమత సంప్రదాయముల నవలంబించిన విశ్వజనీన ధర్మమని కేశవచంద్రుడు నిర్ధారణ +చేసెను. 1862 సం. న "శ్లోక సంగ్రహ” మను గ్రంథమును ప్రకటించినపుడు పండిత గౌరీ గోవింద రాయలు రచించిన +ఈ క్రింది శ్లోకమును ఆ గ్రంథము యొక్క ముఖపత్రమునందు కేశవచంద్రు డచ్చొత్తించెను : + +శ్లో. సువిశాల మిదం విశ్వం, పవిత్రం బ్రహ్మ మందిరం + చేతస్సునిర్మలం తీర్థం, సత్యం శాస్త్రమనశ్వరం. + విశ్వాసో ధర్మమూలంహి, ప్రీతిః పరమ సాధనం + స్వార్థనాశస్తు వై రాగ్యం, బ్రాహ్మైరేవంప్రకీర్త్యతే. + +ఈ సువిశాల విశ్వధర్మము ననుసరించి కేశవచంద్రుడు, ఇతర అభ్యుదయ బ్రాహ్ములు, తమ తమ వ్యక్తి సమష్టి +జీవితముల సంస్కరించుట కారంభించిరి. “సాధు సమాగమము” “సర్వ మతగ్రంథ సామరస్యము” వారికి సాధన +విషయము లయ్యెడివి. బాల్యము నుండియు కేశవుడు విశేషముగా ప్రార్థనాశీలుడు. ఈశ్వరుని స్నేహితునివలె +ముఖాముఖి చూచుట, కష్టసుఖముల నాతనితో నివేదించుకొనుట అతని కలవాటు. మానవ హృదయ మాక్రందనముచేయ ఈశ్వరు డాకర్ణించు ననియు, కరుణాళువగు ఈశ్వరుని వాణిని విని మానవుడు శిరసావహించుననియు కేశవచంద్రునికి అచంచలమైన విశ్వాసముండెను. + +ఈశ్వర దర్శనము త్రివిధములచే ప్రాప్తించునని కేశవచంద్రుడు ప్రబోధించువాడు. ఆత్మ జీవితము నందును, ప్రకృతి చిత్రముల యందును, మానవకోటి యోగక్షేమములందును ఆయనను దర్శింపనగును. వేదాంతయోగము, +వైదికయోగము, పౌరాణిక యోగమని ఆతడు వాటికి నామకరణము చేసెను. + +సర్వధర్మ సమన్వయ సాధనమును కేశవచంద్రుడు ప్రతిష్ఠించెను. యథార్థ బ్రహ్మోపాసకుడు సోక్రటీసు యొక్క మేధస్సును, జీససు యొక్క హృదయమును, చైతన్యుని యొక్క జిహ్వను, మహమ్మదు యొక్క ఉత్సాహమును, హోవర్డు (Howard) సంబంధమైన ధైర్య శీలమును- అన్నిటిని సమన్వయముచేసి, సమగ్ర జీవితమును పొందునని కేశవచంద్రుని దృఢవిశ్వాసము. + +సర్వధర్మ సంప్రదాయములును ఎక్కడి కక్కడ సత్యములే. విశాల, సమగ్ర, విశ్వజనీన సంప్రదాయము నందు వాటిని సమన్వయము చేయుట ఆత్మాభివృద్ధికి ప్రధానము. అది బ్రహ్మోపాసకుని కర్తవ్యము. + +బ్రహ్మానంద రసపానముచే మత్తతచెందిన బ్రహ్మానంద కేశవ చంద్రసేనునకును శ్రీరామకృష్ణ పరమహంసకును మధ్య అత్యంతము ఆధ్యాత్మికమైన మైత్రి పొసగుట యం దాశ్చర్య మేమున్నది! ఇరువురును ఉగ్రమైన సాధన +సంపత్తిగలవారలే. ఇద్దరును జగజ్జనని సందర్శనానందమున నోలలాడినవారే. విశ్వజనని సాన్నిధ్యమున ఆనంద +పారవశ్యముచే పరస్పరాలింగనము చేసికొనుచుండిరన్న “భక్తానాందళ మేకమ్” అనియే అనుకొనవలసినది. సిద్ధాంతము లందలి భేదములచే కలహించునది సామాన్యులు. దర్శన భాగ్యముచే జనించిన ఆనందముచే భక్తులు కరచాలనముచేసి నృత్యము సల్పుదురు. అట్టివారి యందు ప్రేమయు, వినమ్రభావము అనునవే కాని ద్వేషము, +అసహనము అనునవి గోచరింపవు. + +కేశవచంద్రుడు భక్తాగ్రేసరుడు. ఏకేశ్వరోపాసనను వ్యాప్తికి దెచ్చుటకై, అంతరాత్మ ప్రబోధమును జీవిత సూత్రముగా ప్రతిష్ఠించుటకై, సర్వమత సమన్వయమును సాధించుటకై, విశ్వమానవ సౌభ్రాత్రము నెలకొల్పుటకై యావచ్ఛ క్తిని వినియోగించి, సార్థకజీవియైనవాడు. భారతరత్నము. సమగ్ర మానవుడు. + +కేశవ జగన్మోహినీ ఆలయము (ర్యాలి) : + +రాజమహేంద్రవరమునకు సుమారు పదునైదు మైళ్లు దక్షిణమున గౌతమి, వసిష్ఠ యను గోదావరి పాయలకు +మధ్యమున 'ర్యాలి' యను పురాతన గ్రామమున్నది. ఈ యూరు వేయి యేండ్లకు పూర్వము నౌకలమీద రత్నముల వ్యాపారము చేయు వర్తకులకు నిలయమై రత్నాపుర మను పేరున నుండెడిదట. జగన్మోహినీ కేశవస్వామి ఇట ప్రతిష్ఠింపబడిన నాటి నుండియు 'రాలి' యను పేరున బరగి ఇప్పుడు 'ర్యాలి' యనబడుచున్నది. క్రీ. శ. పదునొకండవ శతాబ్ద్యంతమున, శ్రీ కేశవస్వామి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0082.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..813efb9b2720fea548bae372ed1e98a0af6b27d7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0082.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +వారిటకు వేంచేసి స్థిరనివాసియగుటయు, చోళదేశమునుండి ద్రావిడ బ్రాహ్మణ కుటుంబములు స్వామి వారి విగ్రహముతోపాటు ఇచ్చటికి వచ్చుటయు మొదలగు చారిత్రకాంశములీ స్థలమునకు అఖండఖ్యాతి గూర్చినవి. విగ్రహము ఎదుటిభాగమున కేశవస్వామి రూపమును, వెనుక ప్రక్కను జగన్మోహినీ రూపమును జూపు ఈపాలరాతి విగ్రహమునందలి శిల్పము యావద్భారత దేశమునను అపురూపమై, మహా శిల్పులకును, రాజ్యాధిపతులకును గూడ +దిగ్భ్రమ గొల్పునంతటి కళాచాతుర్యముతో వెలసియున్నది. ద్రావిడ బ్రాహ్మణులు మొదట ఈ గ్రామమున నిలిచి పిమ్మట పేరూరు (పెద్ద ఊరు) నకు పోయిరి. + +ఈగ్రామ మధ్యమున తూర్పు పడమరలుగా వ్యాపించియున్న \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0085.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b999efe35d4f4979ec769e053bdb05eca353e35b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0085.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +ద్రావిడ కుటుంబములవారు ఇటనుండి వెడలిపోయిరి. కాని ఈ గ్రామము చిరకాలము బొమ్మకంటి, వారణాసి, +అప్పల్ల, వంగల మొదలగు వంశములందు ఉద్భవించిన షట్ఛాస్త్ర పండితులకు నిలయమై యుండెను. + +కొండపల్లి : + +కొండపల్లి యాంధ్రదేశమున కృష్ణామండల మందలి బెజవాడ తాలూకాలోని గ్రామము. ఈ గ్రామమునకు పడమటి దిశయందు దుర్గారణ్య పరివృతమగు పర్వతము గలదు. ఇది యున్నతమైన పర్వతము; దక్షిణమున కృష్ణా +నదివరకును, ఉత్తరమున కొండూరు, జుజ్జూరుల వరకును పరివ్యాప్తి గలది. దీని కై వారము నూరుమైళ్ళు, ఎత్తు +రమారమి రెండు మైళ్ళు. ఈ పర్వత ప్రాంతము క్రూర మృగములకు నివాసస్థానము. చోరుల కాటపట్టు. జన +సంచారమునకు భయావహము. + +అనాది నుండి కొండపల్లి గ్రామము మెత్తని చిత్ర విచిత్రపు కొయ్య బొమ్మలకు పెట్టినది పేరు. ఈ కొండపల్లి బొమ్మల శిల్పచాతుర్య మనల్పము. కుటీర పరిశ్రమలకు నిలయము. చాలకాలము వరకు కొండపల్లి కాగితపు పరిశ్రమ ప్రసిద్ధిలో నుండెను. దీని జనసంఖ్య క్రీ. శ. 1951 నాటికి 6212. ఇందు పురుషుల సంఖ్య 3161, స్త్రీలసంఖ్య 3051 మంది. రెడ్డి ప్రభువుల నిర్మాణములగు ప్రాచీన శివాలయ, వీరభద్రాలయములు నేటికిని ఆంధ్ర భక్తుల నాకర్షించుచున్నవి. మహమ్మదీయుల పండుగలు జరుగుటకు 'గవ్వలగుట్ట' యను నొక చిన్న గుట్టయు గలదు. ఈ గుట్ట వెన్నుదన్ని యే విద్యాధర గజపతివారి చెరు వున్నది. కొండవీడు రాజ్యములో నైదు బలిష్ఠ దుర్గము లుండెను. అందు కొండపల్లి దుర్గము చేరియుండెను. కొండవీడు, వినుకొండ, బెల్ల (బిల) ముకొండ, నాగార్జు(నుని)న కొండ అనునవి ఇతర నాలుగు దుర్గములు. ఈ పంచగిరి దుర్గములే గాక కొండవీటి రాష్ట్రమునకు మొత్త మెనుబదినాలుగు దుర్గము లుండెడివి. ఇంత పెద్ద దైన కొండవీటి రాష్ట్రము మహమ్మదీయుల పరిపాలనమునకు లోబడినపుడు, కేవలము కొండవీడు, కొండపల్లి యను రెండు సర్కారులుగా మాత్రము విభజింపబడినది. మహమ్మదీయులు కొండపల్లి సర్కారును “ముస్తఫా నగర"మని పేర్కొనిరి. కొండవీటి సర్కారు నుండి పాములపాడు, గద్దంరావూరు, మద్దూరు, ఉండవల్లి, ఉప్పుమాగులూరు, ధరణికోట, పెనుమాక, రాయపూడి, తాడేపల్లి గ్రామములు కొండపల్లి సర్కారులో కలిసినట్లు “జై నినాగభట్టు" తన “దండకవిలె"లో చెప్పినాడు (క్రీ. శ. 1250 సంవత్సరము). + +కొండవీటి రెడ్డిరాజులకు మూలపురుషు డగు కోమటి ప్రోలయ వేమారెడ్డి (1326-1353) కొండపల్లిగ్రామమునకు సమీపముననున్న “కవులూరు" అను గ్రామ నివాసిగా నుండె ననియు, ఇతడు గొప్ప భూస్వామిగా నుండి +యుండెననియు, ఈత డొక బ్రాహ్మణునివలన స్పర్శవేధి సంపాదించి భాగ్యగరిమ చేతను, బాహాబలసంపద చేతను +ప్రతాపరుద్రుని యొద్ద దండనాథుడుగ ప్రబలెననియు తెలిపెడు నై తిహ్య మొకటి కలదు. + +కవులూరు గ్రామ వాస్తవ్యుడగు కోమటి ప్రోలయ వేమారెడ్డియే పుట్టకోటలుగా నున్న కొండవీడు, కొండపల్లి దుర్గములను ప్రధానదుర్గములుగ నిర్ణయించి కోటల నిర్మాణమునకు బూనుకొనెనని జనశ్రుతిగలదు. ఈకోమటి +ప్రోలయ వేముడు కవులూరు నుండి కొండపల్లి కిని, కొండపల్లి నుండి కొండవీటికిని క్రమముగ నివాసములను మార్చుకొనుచు కోటల నిర్మాణములను బూర్తి గావించెను. + +కొండపల్లి దుర్గము కృష్ణాతీరమునకు ఐదుమైళ్ళ దూరమునందున్నది. దీనికి రెండుమైళ్ళ క్రిందిభాగమున నొక కోట ప్రాకారము కలదు. దీని చుట్టుకొలత పండ్రెండు మైళ్ళు. చుట్టును ప్రాకారమున్నది. ఈ పర్వత ప్రాకారము నంటియున్న కోటకు దిగువ నలువైపులయందును కందకముగూడ ఒకటి గలదు. కందక మెల్ల వేళల పారు చుండెడు సెలయేటి ప్రవాహములచే పుష్కలోదకమై యుండును. క్రింది ప్రాకారమునకును, దుర్గమునకును ఒక మైలు దూరముండును. ఈ మైలు దూరములోనే దుర్గ ప్రవేశమునకు రెండుదారులు కలవు. అందొకటి రాచబాట రెండవది రాళ్ళబాట. + +రాచబాట చతురంగ బలముల రాకపోకలకు వీలు కలది. రాళ్ళబాట రహస్యమార్గము. ఇది సంకట సమయము నందు దుర్గములోనివారు ప్రాణ రక్షణార్థమై పారి పోవుటకు నుపయోగపడునట్టిది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0086.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66d1cd8419d0fabc6ffc0449b17e510dff616165 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0086.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ప్రతి ప్రాకారమునకును బురుజులు నిర్మింపబడినవి. ఈ బురుజులకడ సేనాధిపతులు కావలి కాయుచుండెడివారు. ఈ ప్రాకారములు దుర్గము చుట్టును మహోన్నతమగు పర్వతముల నొరసికొని యున్నవి. నడుమ నడుమ కొండవరుసలే పెట్టని ప్రాకారములై దుర్గమునకు శ్రీరామరక్షలైనవి, ఈ సహజ ప్రాకారములు విచిత్ర శోభావహములు. + +ప్రాకార పరివేష్టితమైన యేడు బురుజులను దాటి పైకి పోయినచో నొక సింహద్వారము గానుపించును. ఆ ద్వారమును దాటి లోనికి పోయినచో మహోన్నత మైన యింకొక ప్రాకారము తగులును. ఈ ప్రాకారము దుర్గప్రదేశమును ఆవరించియుండును. ఇది వల్గదరివర్గ హయఖుర ఘట్టనలభేద్యము; శాత్రవ భయంకరము; సుహృద్దర్శనీయము. + +ఈ ప్రాకార పంక్తుల మధ్యనున్న నిర్మాణములును, సౌధములును ప్రాచీన సభ్యతా శిల్ప సౌందర్యమునకు +పరమావధులు. ఈ కట్టడములలో ధనాగారము లన్నియు నొకచోట నున్నవి. వాని కావల సేనాధిపతుల సౌధములు కలవు. వీనిసమీపముననే రాజమహలులు, రాజాంగనాంతఃపురములును, ఉద్యానవనములును ఉన్నవి. + +రాజవీథుల సామీప్యమున అరువది ధనుస్సుల దూరములో దర్బారు భవన మొకటి కలదు. తద్భవనోపరి నిర్మిత శిలా విగ్రహములును, శిలాలతలును ప్రాచీన శిల్ప ప్రావీణ్యమున కతిభూములు. ఈ భవనమునకు అధో భాగమునగల గజాశ్వశాలలు అతి భయంకరములై కన్పడును. దుర్గ సంరక్షణార్థము చుట్టును పర్వత శ్రేణులపై నాలుగు రక్షణస్థలు లేర్పరుప బడినవి. + +కొండపల్లి దుర్గమునకు తూర్పు భాగమున హనుమంతు కొండ గలదు. రాజ భవనమునకును దీనికిని రమారమి వేయి ధనుస్సుల దూరము. హనుమంతు కొండ బురుజుపై నొక చిన్న ద్వారమున్నది. అందు సైన్యాధ్యక్షుడు నివసించుటకు సౌకర్యము లమర్పబడినవి. ఈ బురుజు నందే యైదువందల మంది సైనికులు ఖడ్గ కవచధారులై కాపుండెడివారు. ఈ కొండపై నుండి చూచినచో హైదరాబాదు పోవు దండుబాటయు, కృష్ణా నదియు నగపడగలవు. + +కొండపల్లి దుర్గమునకు దక్షిణ పార్శ్వమున ఎఱ్ఱ బురుజు గలదు. ప్రధాన దుర్గమునకును దీనికిని రమారమి +రెండుమైళ్ళు దూరముండును. తూరుపు కనుమల వరుస నంటి సుమా రేబదిమైళ్ళు దూరములో గల ప్రదేశములను గూడ చూచుటకు అనువుగా నీ యెఱ్ఱ బురుజు మిక్కిలి యెత్తైన స్థలమునందు కట్టబడినది. దీని నుండి అమరావతీ ప్రభృతి పుణ్యక్షేత్రములను సందర్శింప వచ్చును. ఈ బురుజుపై వేయి సంఖ్య గల సైనికపటాల +ముండెడిది. + +కొండపల్లి దుర్గమునకు పడమటిభాగమున ఎడ్లకొండ బురుజు గలదు. ఇదియు పైన ఉదాహృతములైన రెండు +బురుజుల కంటె నున్నతమై యున్నది. అనల్ప శిల్ప విన్యాసము గల కోట ప్రాకారములచే నిది పరీవృతము. సైన్యములను బురికొల్పుటకై నగారా మ్రోయించు సైనికుల కిది విడిదిపట్టుగా కట్టబడెను. ఇందు వేయి పటాలము +లుండుచుండెను. దీని నుండి చూచినచో నందిగామ సీమ యంతయు గనబడగలదు. + +కొండపల్లి కోట నిర్మాణ రహస్యమంతయు ఒంటి మన్యము బురుజు కట్టడమునందే గుప్తమైయున్నది. ఈ బురుజు నేలమట్టమునుండి యేడువందలగజముల యెత్తున నుండును దీని శిఖరాగ్రము నుండి పరీక్షించినచో కృష్ణా +మండలమునకు ముఖ్యపట్టణమైన బందరు సముద్ర తీర దృశ్యము దృగ్గోచరమగును. ఈ బురుజు నుండియే రెడ్డి రాజులు కొండవీటి దుర్గమును వీక్షించెడివారు. పైని బేర్కొన్న మూడు రక్షణ కేంద్రముల కంటె నిది కీలక స్థలము. ఇది యవలీలగ వేలకొలది శత్రువులను సంహరించుటకువీలగునట్లు కట్టబడినది. దీనిని చేరుకొనుత్రోవలో మహా వృక్షములును, గండశిలలును, అల్లిబిల్లిగ నల్లుకొనిన తీవె జొంపములును అసంఖ్యాకములుగ నున్నవి. అటు +పోవునపుడు కుంజపుంజము లెంత యానంద సంధాయకములో పర్వతగుహల నుండి వెలువడు క్రూరమృగముల +ధ్వనులును, ప్రతిధ్వనులును కీచురాలగానము అంత భీతావహములు. ఒంటి మన్యముపై నొక ద్వారమున్నది. ఆ +ద్వారము నొద్ద నొక సైనికుడు కావలి కాయుచుండెడి వాడు. శత్రు సైన్యములు పండ్రెం డామడల దూరమున +నున్నపుడేకనిపెట్టి రణభేరిమ్రోయించుట తద్వార నివేశిత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0087.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0087.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4df59c8a95822de6b5acbd9333d022da22dad99d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0087.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +సైనికుని ప్రప్రథమ కర్తవ్యము. సాయుధమైన రెండువేల సైనికదళ మీ బురుజునకు కావలి. ఇచ్చట రణభేరి మ్రోగుట యేమి, నాలుగు బురుజుల యందలి సేనాధికారులు సమరసన్నద్ధు లగుట యేమి, రెండును ఒక్క త్రుటిలో జరుగుచుండెను. + +అంతఃపురములకును, రాజవీధులకును, వెనుక భాగమునందు రెండు గొప్ప తటాకము లున్నవి. అవి కాలక్రమమున తటాకిను లైన వేమో! వీని కిప్పటికిని 'టాకి’ లను వాడుకకలదు. వీటి యందలి జలము పానయోగ్యమై, పాంథజన శ్రమాపనోదన శీతలమై యున్నది. ఈ తటాకముల లోతు నిర్ణయింప లేము. వీటి తీరమున ఎవరేని ఏమాత్రపు ఏమరిపాటుగా నున్నను ప్రమాదమే. + +దర్బారు భవనమునకు పురోభాగమునం దొక సరోవర మున్నది. ఈ కొలనికి రాణులు చెలికత్తెలతో జలకేళి సవరింప వచ్చెడివారు. పరమేశ్వర సృష్టిలోని పక్షి సంతతి కంతయు నీ సరస్సు వినోదక్రీడాసీమ. దీనియందు ఆ దినములలో సాయం సంధ్యా వాయుసేవనార్థమై రాజదంపతులు లక్కపడవలలో విహరించెడి వారు. + +అనవేమా రెడ్డి (క్రీ. శ. 1364-1386) కొండపల్లికోటను పాలించినాడు. ఈతడే కొండపల్లి దుర్గమును పాలించిన మొదటి రెడ్డి రాజు. పెద కోమటి వేమారెడ్డి (1402 - 1420) తాను కొండవీటి రాజుగానుండి తన తమ్ముడైన మాచారెడ్డిని యువరాజ పట్టభద్రుని జేసి కొండపల్లిసీమకు పాలకునిగ నియమించెను. యువరాజగు మాచారెడ్డి కొండపల్లి రాజ్యమును సమర్థతతో పాలించి ప్రజానురంజకుడైనాడు. పెదకోమటి వేముని పిమ్మట రాజవేముని పాలనతో (1420 - 1424) రెడ్డి రాజ్యము గజపతుల హస్తగతమైనది. ఆ యొడ్డెరా జన్నిసీమలను, కొండకోటలను ఆక్రమించెను. + +గజపతి వంశీయులైన ప్రతాపదేవరాయలు పదునేడేడులును, హరిహరరాయ లైదువత్సరములును, కొండవీడు, కొండపల్లి రాజ్యముల నొకరి తరువాత నొకరు పరిపాలించినారు (క్రీ. శ. 1431-1454). వీరి కాలములో నీ రాజ్యము విజయనగర మహాసామ్రాజ్యములో కలుపబడినది. పిమ్మట కపిలేశ్వరగజపతి (క్రీ.శ. 1455-1461) విజయనగర సామ్రాజ్యాధికారుల నోడించి యాంధ్రదేశమును, అందలి కొండపల్లి రాజ్యమును వశపరుచుకొని పాలించినట్లు బెజవాడ ఇంద్రకీల పర్వతముమీది శాసనము వలన తెలియుచున్నది. + +బహమనీ సుల్తానులలో నొకడగు రెండవ మహమ్మదుషా (క్రీ. శ. 1463-1482) ఆంధ్రదేశముపై కన్ను వేసి, గజపతులను జయించి తద్రాజ్యమంతయును ఆక్రమించెను. ఈతని కాలమునందే కొండపల్లి కోటయందు కొన్ని +మార్పులు గలిగినవి. ఇతడు కోట పై భాగమును, దుర్గమును గూడ బాగుచేయించెను. ఇతడు దుర్గముక్రింద నొక గ్రామమును గూడ నిర్మించెను. కాని నిర్మాణమప్పుడు ప్రాకారములు నిలువకుండెనట! పునాదులు పదింబదిగా కూలిపోవుచుండెను. అప్పుడు “కొండ"డను నొక గొల్లవానిని, “పల్లె" యను నతని భార్యను బలియిచ్చి, పునాదులు వేసి గోడలు కట్టిరట! అప్పుడు గోడలు నిలువబడినవట ! నాటితో క్రిందనున్న గ్రామమునకు "కొండపల్లి" యను పేరు సార్థకమైనదట! + +కపిలేశ్వర గజపతి పుత్రుడు అగు పురుషోత్తమ గజపతి మహారాజు మహమ్మదుషా పుత్రులను బారద్రోలి కొండపల్లి సీమకు రాజయ్యెను. నరసారావుపేట సమీపమునను బెజవాడ దగ్గర 'ముస్తాబాద' సమీపమునను గల +'పురుషోత్తమ పట్టణములు' ఈతని పేరిటనే నిర్మింపబడినవి. పిదప ఒరిస్సా రాజగు అంబర రాయలు కొండపల్లి +దుర్గమును జయించి పాలించినాడు. ఈతడు తన తమ్ముడైన మంగళిరాయని వలని బాధ నోర్వలేక రెండవ +మహమ్మదుషా ముఖ్యమంత్రి యగు మహమ్మదు గవానుని సాహాయ్య మర్థించెను. కాని ఆ గవాను ఈ సోదరుల +నిర్వురను వంచనచే పరిమార్చి ఆ రాజ్యమంతయు మహమ్మదుషా రాజ్యములో విలీన మొనర్చినాడు (1471). ఆ యేడే ప్రతాపరుద్ర గజపతి మహమ్మదీయులను బారద్రోలి తిరిగి కొండవీడు కొండపల్లి సీమలపరిపాలనమును +నిష్కంటకముగ సాగించెను. + +ప్రతాపరుద్రుని యనంతరము వీరభద్ర గజపతి రాజై తనపేరిట కొండపల్లిలో గ్రామమునకు దక్షిణముగ నొక చెరువు త్రవ్వించినాడు. దానికి నేటికిని విద్యాధర గజపతి చెరువని వ్యవహృతి. ఇతడు బెజవాడకు సమీపమున గల విద్యాధరపురమును గూడ గట్టించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0093.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ae5c2f040d2aa4295b42947c4b39be840f6a5139 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0093.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +సైన్యాధీశులు ఏడుగురిని చెఱపట్టి విజయనగరమునకు పంపెను. + +కొండపల్లి ముట్టడి మూడు మాసములు పట్టినపుడు, నీటి సౌకర్యములేక రాయల సేన కటకట పడినది. అప్పుడు మంత్రి తిమ్మరుసు ఒక దిగుడు బావిని త్రవ్వించెను. దానిని నేటికిని నాదెళ్ళ తిమ్మరుసు బావి యనుచున్నారు. ఇది ఇబ్రహీం పట్టణపు రాచబాట ప్రక్క నున్నది. శ్రీ రాయలు క్రీ. శ. 1530 లో స్వర్గస్థుడయ్యెనని చెప్పు నొక శిలాశాసన మీ రాచబాటయందే పడి యుండి పరిశోధకులకు లభించినది. + +రాయల యనంతరము కొండపల్లి దుర్గమును ఒరిస్సా రాజులు పాలించిరి. ఒరిస్సా రాజులనుండి గెల్చి 'కులీ కుతుబ్ షాహ' (క్రీ. శ. 1512-1543) యను గోలకొండ సుల్తాను ఈ దుర్గము నేలినట్లు కొన్ని నిదర్శనముల వలన తెలియుచున్నది. ఈ కులీ కుతుబ్‌షా కొండపల్లి కోటకు 'ఖిల్లా' యను ఉరుదుపేరు పెట్టెను. రాయలచే నాశన +మొనర్పబడిన కొన్ని మందిరములను ఇతడు బాగు చేయించి కోటకు నవ్యశోభను గూర్చినాడు. + +విజయనగర రాజులు తిరిగి ప్రబలిరి. అచ్యుతరాయలు, సదాశివరాయలు, వేంకటపతి రాయలు కొండపల్లి నేలిరి. ఈ విజయనగర రాజుల మువ్వురి కాలములో నెప్పుడో కొండపల్లి చెరువునకు పడమరగా శివాలయ మొకటి ప్రతిష్ఠింపబడినది. అది నేడు కనరాదు. అదియే యచటి మసీదుగా మారిపోయెనని అనుమానించుటకు +అవకాశము గలదు. + +విజయనగర ప్రభువుల తరువాత గోలకొండ సుల్తానగు ఇబ్రహిం పాదుషా కొండవీటి సర్కారుకు ఏలిక యయ్యెను. అప్పుడు కొండవీటి నగరమునకు ముర్తజా ఖానుడు, కొండపల్లి నగరమునకు ముస్తఫా ఖానుడు దుర్గపాలకు లయిరి. అందుచే కొండవీటికి ముర్తజా నగరమనియు, కొండపల్లికి 'ముస్తఫా నగర' మనియు నూతన నామకరణములు చేయబడెను. కొండపల్లి ఖిల్లా పాలకుడగు ముస్తఫాఖానుడు హిందువులను ఉద్యోగములనుండి తొలగించినాడు. వారి దేవాలయములను ధ్వంస మొనర్చినాడు. అంతే కాదు, ఆయా ప్రదేశములలో మసీదులను కూడ నిర్మించెను. తన ప్రభువైన ఇబ్రహీం పాదుషా పేరు చిరస్థాయి యొనర్ప నీతడు కొండపల్లికి మూడు మైళ్ళలో ఇబ్రహీం పట్టణమును గట్టించి, దానిని కలపవర్తకమునకు ముఖ్యస్థానముగా నెలకొల్పెను. ఇబ్రహీం పట్టణమను గ్రామము ఇప్పటికి నున్నది. ఈ ముస్తఫా కొండపల్లి దుర్గముపై గల యొక దేవాలయమును నాశనముచేసి "హజరాత్ గాలబుషాహ దర్గా" యను పేరుతో ఒక మసీదును కట్టించెను. అదియు నేడున్నది. గ్రామమునం దితడు 'ముసాఫిర్ ఖానా' నొక దాని నేర్పరచినాడు. అది నేటికిని ఫకీరు లను మహమ్మదీయ సాధువులకు నెలవు. దీని ప్రాకారము +లెత్తైనవి అది యిప్పటికిని చెక్కు చెదరకుండ నున్నది. నే డది 'సరాయిఖానా' యని వ్యవహరింపబడుచున్నది. + +అమీనుల్ ముల్కు, పరాస్ ఖాన్, అసరస్ ఖాన్, యకలస్ ఖాన్ (క్రీ. శ. 1590-1611) అనువారలు కొండపల్లికి క్రమముగ ఖిల్లా దారులై ప్రభుత్వము నెరపిరి. వీరి కాలమున అంతగ విశేషము లున్నట్లు తెలియుటలేదు . + +కొండపల్లి చరిత్రలో గుంటుపల్లి ముత్తనామాత్యునకు (క్రీ. శ. 1611-1656) ప్రముఖస్థాన మున్నది. ఇతడు ఆనాడు చేయని ప్రజోపయోగ కార్యము లేదు. ముత్తన మంత్రి జన్మస్థలము కొండపల్లి గ్రామము. దేశపాండ్యాగిరి సంపాదించి క్రమక్రమముగ అభ్యుదయ మొంది ఈతడు గోలకొండ సుల్తాను అబ్దుల్లా కుతుబుషా (క్రీ. శ. 1626 - 1672) యొక్క అనుగ్రహమునకు పాత్రుడయి 'దూసరా (రెండవ) పాదుషా' అను ప్రసిద్ధ నామము బడసెను. ఈ దూసరా పాదుషా కొండవీడు, వినుకొండ, బెల్లం (బిలం) కొండ, కొండపల్లి దుర్గములను, వీటి క్రిందగల సీమల నన్నిటిని దక్షతతో పరిపాలించినవాడు. ఇతడు మహామేధాశాలియు, దానవీరుడును, మహాగ్రహారదాతయు, బహు శాసన నిర్మాతయునై యుండెను. + +సుల్తాన్ అబుల్ హసన్ తానాషా (క్రీ.శ. 1672-1687) కొండపల్లి దుర్గమునకు పడమటి దెసగా 'గోలకొండ దర్వాజా' యను నొక మహాద్వారమును నిర్మించినాడు. ఈ ద్వారమున కొండపల్లినుండి గోలకొండకు సైనిక పటాలములు వెళ్ళుచుండెడివట! మరియు దుర్గమందలి దర్బారు భవనపు టడుగు భాగమున కొండను తొలిచి, కొండపల్లినుండి గోలకొండ దుర్గమునకు రహస్యమార్గము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0096.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0096.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb38e00e8e93243b09d6ede607133c54628ccf21 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0096.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +రావు వధింపబడగా, అతని స్త్రీలు సహగమనము చేసి మానమును కాపాడుకొనిన గుండములట ఇవి! ఈ గుండములకు దక్షిణమున రెడ్డి రాజుల గృహములు లుండెనని చెప్పుదురు. 'గృహరాజమేడ' దిబ్బల యొద్ద జడ్డిగల +బావి యొకటి కలదు. ఇది 'గృహారాజమేడ' యందు ప్రతిష్ఠింపబడిన శ్రీ ఆదిలక్ష్మి కామేశ్వరి అమ్మవారి జలక్రీడార్థము నిర్మింపబడినదని తెలియుచున్నది. + +దీనికి దక్షిణమున కొండ అడుగు భాగము నంటి ఒక చెరువు గలదు. దీనిలోతట్టు కొండల మధ్య భాగమున +పెదదాసరయ్య', 'చినదాసరయ్య' అను వారలు రెండుతోటలు నాటించిరి. కొండల క్రింది భాగమున 'తిరుమల +లక్ష్మీనృసింహస్వామి' గుడియు, దీనికి పశ్చిమమున శ్రీ రామేశ్వరస్వామి గుడియు కలవు. ఇందలి శాసనము +వలన ఈ రామేశ్వరస్వామి గుడిని శ్రీ కొలచలమల అచ్చన్న ప్రతిష్ఠించిరని తెలియుచున్నది. దీనికి పడమట +'సీతాపతి' యను రాతి తూము గల చెరువొకటి కలదు. ఇప్పటి కొండవీటికి ఉత్తర భాగమున శ్రీ వీరభద్రాలయమును, దీనికి ఉత్తరమున 'బొదిలెరహణా సాహెబు దరగా' యను మూడు గోరీ మండపములును గలవు. వీటికి ఉత్తరమున 'ఫత్తేఖాను మసీదు'ను, 'భోజరా' ఆను అత్తారు చౌదరీ మసీదును, దీనికి దాపున 'సురుఖానా' అను మసీదును, దీనికి దక్షిణమున 'నల్లమసీదు'ను దీనికి పడమరగా 'గుమ్మల్ మసీదు', 'జమత్ఖానా మసీదు'లును గలవు. వీటికి దక్షిణమున 'చిన్న మసీదు'ను రెండు దరగాలును కలవు. + +ఇప్పటి కొండవీటికి దక్షిణమున రెండు మైళ్ళ దూరములో “శిఖవస్‌ఖాను పేట" (శింగిస్కాను పేట) యను గ్రామము కలదు. ఇందు వెన్నముద్ద కృష్ణస్వామి గుడి కలదు. ఇందు గల కృష్ణ విగ్రహము పూర్వము కొండవీటి రాజులచే ప్రతిష్ఠింపబడినది. కాలక్రమమున గుడి శిథిలము కాగా, కృష్ణ విగ్రహము మట్టిలో పూడిపోయినది. ఇప్పటికి దాదాపు 100 సంవత్సరముల క్రిందట గోపీనాథపురముదగ్గర త్రవ్వుచుండగా, ఈ విగ్రహము బయటపడినది. దానిని చిలకలూరిపేటలో ప్రతిష్ఠించుటకు తీసికొనిపోవుచుండగా, శింగిస్కాను పేటకు చేరగానే బండి విరిగిపోయినది. ఆ రాత్రి కలలో వారలకు స్వామి దర్శనమిచ్చి తా నందే యుండెదనని చెప్పగా, వారు ఆయనకు అచ్చటనే గుడి కట్టించి, పూజా పురస్కారములకొరకు పెక్కు భూదానములు చేసిరట. ఎన్నియో ఆలయములు శిథిలములై రూపుమాసి పోయినవి. సుందర లతాపుష్ప చిత్రితములగు రాళ్ళు పెక్కులు అన్యగ్రామములకు కొంపోబడినవి. + +కొండపై ఎటు చూచినను గొప్ప కోటగోడలు శిథిలములై కన్పించుచుండును. కొండవీటి దండకవిలెయందు +ప్రప్రథమున 800 సంవత్సరముల క్రిందట “విశ్వంభరదేవుడ" ను రాజు కట్టించెనని కలదు. కొండపై ఉత్తర +దిశయందు ఒక చోట ఐదు కోటలు కలిసియున్నవి. ఈ కోటలకు పెక్కు రహస్య ద్వారములు కలవు. క్రిందినుండి ఈ కోటలగుండా పైకి పోవు మార్గమున "ఖిల్లే దర్వాజా" యను మందిర మొకటి కలదు. + +కొండక్రింద పడమటి దిశగా ఒకటిన్నర మైలు చుట్టుకొలత గల ఒక కోట కలదు. దీని చుట్టు 50 గజముల వెడల్పు 10 గజముల లోతు గల అగడ్తయు, కోటకు నాలుగు కోణములయందు, మధ్య మధ్య బురుజులును గలవు. ఈ కోటను రామయ భాస్కరుడు కట్టించె ననియు, అందొక పురమును, గోపీనాథుని గుడిని నిర్మించి, ఆ పురమునకు గోపీనాథపుర మను పేరు పెట్టె ననియు చెప్పుదురు. దీనికి ఉత్తర భాగమున నున్న సింహద్వారము చెడక, ఇప్పటికిని కన్పించుచున్నది. దీనికి పడమర భాగమున ఒక రాతిమీద రామయ భాస్కరుని గూర్చిన పద్య మొకటి కలదు. ఈ గవనుకు కొండపల్లి గవను అని పేరు. దక్షిణ ద్వారము శిథిల మైనది. దీనికి నాదెండ్ల గవను అని పేరు. కొండకు ఉత్తర దిశలో కొండల మధ్యభాగమునందు పుట్టకోట గలదు. దీనిని ప్రోలయ వేమా రెడ్డి కట్టించెను. కొండపై నుండు బురుజులు శిథిలము లై నవి. బురుజుల సంఖ్య దాదాపు 23 వరకు ఉండును. + +కొండవీటిపురము రమారమి 4, 5 మైళ్ళ వైశ్యాలమును, ఏడు వాడలును కలదై యుండినట్లు తెలియుచున్నది. శాసనములనుబట్టి కొండవీటిరాష్ట్రము 24 దుర్గములను, పదునాలుగు సీమలను, 2048 గ్రామములను కలిగి యున్నట్లు గూడ తెలియుచున్నది. మహమ్మదీయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0097.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a2629f57547882030533e4e3538383a73d07bc4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0097.txt @@ -0,0 +1,44 @@ +ప్రభుత్వము ఏర్పడిన తరువాత అప్పటి పాలకులు తమ తమ పేర్లతో పేటలను కట్టించిరి. ఉదా : మహమ్మద్ షా +పురము (కుతుబ్ షా పేట), నవాబ్ పేట, ముర్తజా నగర్ (గోపీనాథ పురము) మొదలగునవి. + +పూర్వము కొండవీటికి కుండిననగరము అని పేరుండె ననియు, అది విదర్భ దేశమునకు ముఖ్యపట్టణముగా నుండె ననియు, ఇచటనే దమయంతి, రుక్మిణి జన్మించిరనియు, ఇప్పటి అమీనాబాదువద్ద గల కొండపై నున్న 'ముల్ల గూరమ్మ' యే రుక్మిణి పూజించిన పార్వతి యనియు, ఇచటివారు చెప్పుదురు. ఇదియే కుండిననగరమని 'దండకవిలె' యందు గూడ వ్రాయబడి యున్నది. దండకవిలె యందలి వ్రాతలను ఈ క్రింది శాసనములు +సమర్థించుచున్నవి : + +1. మంచాళ్ళ శాసనము : "శా. శ. ౧౨౬౨ (1262) విక్రమ సం. మార్గశిర శు. ౧౫ లు సోమవారమునందు శ్రీ వల్లభశిష్ట నామధేయ ద్విజాయ కుండిన నామ నగర ప్రాద్దిగ్భాగే, భద్రానది పశ్చిమ తీరప్రాంత దేశే శ్రీకృష్ణానదీ పశ్చిమయామ్య దిక్సంధిస్థ జనపదేషు ప్రసిద్ధ మంచాళ్ళగ్రామ మతి ముఖ్యాగ్రహార దానం కర్తుమిచ్ఛన్" అని గలదు. + +2. కొండవీటి గోపీనాథుని గుడివెనుక (పడమట) రెండవ ఆలయ స్తంభమున గల శా. శ. 1326 విభవ సంవత్సర మాఘ శుద్ధ ౧౨ శాసనమున ఇట్లున్నది: "శ్రీ రామేశ్వరాయ నమః కుండిననామ ప్రసిద్ధేషుభవతి విభవ వత్సరే మాఘ శుద్ధ ద్వాదశ్యాం, జీవవాసరే సవితరి మకర సాహిని లగ్నే సిద్ధ శ్రీనామ భక్త్యా జగతి రఘునాధ్యా శ్రీమాభ్యా పహ్యకల్పం కొండవీట్యామ దగిరి కృతవా నామ లింగ ప్రతిష్ఠా." + +3. దండెకవిలెలోని రెడ్డిదత్త అగ్రహారములను గుఱించిన శోకములలో : + +తస్యపాద భవేద్రస్య కుండినక్షోణి శాసితః +వేమాఖ్యశ్చతురః పుత్రాః నిత్యధర్మ పరాయణాః: + +కొండవీటి దండెకవిలెను బట్టి, కొండవీడు అనాదిగ భీమరాజు, భీష్మకుడు మొదలగువారి కాలములనుండి +రాచనివాసమై యుండెననియు, గజపతివంశ క్షత్రియుడగు 'విశ్వంభర దేవుడు' అచట కోటలు కట్టించెననియు +తెలియుచున్నది. ఏదిఎటులున్నను, కొండవీడు రెడ్డిరాజుల నాటినుండియు రాజధానిగా నుండెననుటకు సందియము లేదు. + +ప్రోలయవేముని రాజధాని అద్దంకి యని బహు శాసనములు వాకొనుచున్నవి. ప్రోలయవేముని తరువాత అతని +కుమారుడగు అనపోతారెడ్డి తన రాజధానిని అద్దంకినుండి కొండవీటికి మార్పించినటులు శాసనములవలన తెలియుచున్నది. కొండవీటి రాష్ట్రము కృష్ణా, గోదావరి, గుంటూరు, నెల్లూరు, కర్నూలు మండలములకు వ్యాప్తమై +యున్నట్లు రెడ్డిరాజులనాటి శాసనములవలన, బిరుదములవలన తెలియుచున్నది. + +ఈ కొండవీడు రాజ్యము క్రింద వివరించిన పెక్కు మంది రాజుల పరిపాలనము క్రిందకు మారుచు వచ్చినది : + +ప్రోలయవేమా రెడ్డి 1326 - 1350 +అనపోతా రెడ్డి 1350 - 1370 +అనవేమా రెడ్డి 1370 - 1385 +కొమరగిరిరెడ్డి 1385 - 1407 +పెదకోమటి వేమారెడ్డి 1407 - 1420 +రాచ వేమా రెడ్డి 1420 - 1423 +కటకపురాధీశ్వరుల పాలన 1423 - 1431 +కర్ణాటక సామ్రాజ్యాధిపతులు 1431 - 1454 +కటకపురాధీశ్వరుల కాలము 1455 - 1496 +కర్ణాటక సామ్రాజ్యకాలము 1515 - 1530 + +గోల్కొండవారు కొండవీటిని 1530 లో జయించిరి. మరల కర్ణాట సామ్రాజ్యాధిపతులు 1530 లో దీనిని జయించి 1579 వరకు తమ ఏలుబడిలో నుంచుకొనిరి. తిరిగి ఈ కొండవీటి రాజ్యము 1579 లో గోల్కొండ రాజుల ఆక్రమణము క్రిందకు వచ్చెను. అనంతరము ఈ సామ్రాజ్యము ఈ క్రింది విధముగా మరల చేతులు మారెను : + +చారాముత్సబీల ఏలుబడి 1582 - 1590 +గోల్కొండ నవాబు పరిపాలన 1599 - 1749 +ఫ్రెంచి పరిపాలన కాలము 1750 - 1757 +గోల్కొండ నవాబుల కాలము 1758 - 1786 +ఇంగ్లీషువారి పరిపాలన కాలము 1788 - 1947 +స్వతంత్ర భారత పరిపాలనము 1947 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0098.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..497ea9171b52550d27ea1f154cae1672e2598b2c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0098.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +కొండవీటిని పాలించిన ఆంధ్ర సామ్రాజ్యాధి పతులలో చరిత్ర కందిన తొలి ప్రభువు ప్రోలయ వేముడు. వేదాధ్యయన సంపన్నులైన బ్రాహ్మణోత్తములతోను, షట్ఛాస్త్రవిదు లైన పండితసత్తములతోను, ఎఱ్ఱాప్రగడ మొదలగు గీర్వాణాంధ్ర భాషాప్రవీణు లగు కవిపుంగవులతోను ఆనాటి రాజధాని ఒప్పారుచుండెను. + +రాజ్యనిర్వహణమున అనపోతారెడ్డికి రాజనీతికోవిదులు, ప్రచండ సేనానులు తోడ్పాటు కావించిరి. సముద్ర +వ్యాపారము విరివిగా జరుగుచుండెను. అనపోతారెడ్డి దుర్గమునకు బలమైన ప్రాకారము నిర్మించెను. + +అనవేముని కాలమున కొండవీటినగరమున ధనధాన్యములును, పాడిపంటలును హెచ్చెను. విదేశ బేహారము +వలన ధనకనక వస్తు వాహన మాణిక్యములతో బొక్కసము సర్వసమృద్ధమయ్యెను. కస్తూరి, కుంకుమ ఘనసారసంకు +మద హిమాంబు కాలాగరు గంధసారాది సుగంధ ద్రవ్యములతో కొండవీడు ఘుమఘుమ లాడుచుండెను. రాజును +'వసంత రాయ'డని ప్రజలు పిలుచుచుండిరి. కొండవీడు వసంతోత్సవములకు రాజధాని. నానా దేశములనుండి +రసికులు వసంతోత్సవమును వీక్షించుటకు వచ్చెడివారు. గొప్ప విద్వాంసు డగు బాల సరస్వతి విద్యాధికారిగను, +శారదా వల్లభుడను త్రిలోచనాచార్యుడు ఆస్థాన పండితుడుగను ఉండిరి. + +కొమరగిరి రెడ్డికాలమున కొండవీడు మూడు పూవులు ఆరు కాయలు కాచినదని చెప్పవచ్చును. నౌకా వ్యాపారమున దిట్టయగు అవచి తిప్పయ శెట్టి కొండవీటిని సుగంధద్రవ్యములలో ముంచి తేల్చు చుండెను. ఆనాడు కొండవీడు నౌకావ్యాపారస్థులకు ఆటపట్టు. కాటయ వేమారెడ్డి కొండవీటికి పెట్టని కోటగా నుండెను. పెదకోమటి వేముని కాలము కొండవీటికి స్వర్ణయుగము. వామనభట్టబాణుడు, కవిసార్వభౌము డగు శ్రీనాథుడు మొదలగు విద్వత్కవులతోను, మామిడి సింగనామాత్యుడు, వేమనామాత్యుడు, ప్రగడామాత్యుడు మొదలగు అమాత్య శేఖరులతోను, సరససంగీత సాహిత్య గోష్ఠి వినోద ప్రసంగములతోను, కొండవీడు కళకళలాడు చుండెను. కొండవీడును శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముడు ఈ క్రింది విధముగా వర్ణించెను. + +సీ. పరరాజ పరదుర్గ పరవైభవశ్రీల + గొనకొని విడనాడు కొండవీడు + పరిపంధి రాజన్య బలముల బంధించు + గురుతై న యురిత్రాడు కొండవీడు + ముగురు రాజులకును మోహంబు బుట్టించు + కొమరు మీరిన వీడు కొండవీడు + చటుల విక్రమకళా సాహసం బొనరించు + కుటిలాత్ములకు సూడు కొండవీడు + +తే. సాధు సైంధవ భామినీ సరసవీర + భటరటానేక హాటక ప్రకట గంథ + సింధురాద్భుత మోహన శ్రీలదనరు + కూర్మి నమరావతికి జోడు కొండవీడు. + +శాసనములవలన 1515 జూను 23వ తేదీన కొండవీడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలచే జయింపబడినట్లు తెలియుచున్నది. +సాళువ తిమ్మరుసుమంత్రి మేనల్లుడగు నాదెండ్ల గోపయమంత్రి 1515 నుండి 1533 వరకు కొండవీటి పాలకుడుగా +నుండెను. ఇతడు ఒక వైష్ణవాలయమును కట్టించి అందు సపరివార పట్టాభిరామ విగ్రహములను ప్రతిష్ఠించెను. +రాయల అనంతరము అచ్యుతరాయల పరిపాలనములో రాయసం అయ్యపరుసయ్య, రామయ భాస్కరయ్య, +బయకార రామప్పయ్య అనువారలు వరుసగా కొండవీటికి పాలకులైరి. రామయ భాస్కరయ్య కొండక్రింద ఒక రాతికోటను కట్టించి, దానియందు గోపీనాథపురమను పేర నొక పేటను కట్టించి, అందు గోపీనాథస్వామి +ఆలయమునుగూడ నిర్మించెను. రామయ మంత్రి 'కత్తుల బావి కథ' ఈనాటివరకు ప్రజలలో కథగానే మిగిలి పోయినది. దీనిని చరిత్రకారులు నమ్ముటలేదు. + +సదాశివరాయల అనంతరము కొండవీడు తురుష్కుల వశమయ్యెను. ముర్తజాఖాను అనువాడు కొండవీటి పాలకు డయ్యెను. ఆత డచ్చట దేవాలయములను ధ్వంసము గావించి, విగ్రహములను ఛిన్నాభిన్నము చేసి, +గోపీనాథపురమునకు 'ముర్తజానగరము' అని పేరిడెను. ఇదియే ఆంధ్రదేశము గోల్కొండ రాజ్యమున కలిసిన కాలము. ఇంగ్లీషువారు నిజాముతో సంధి చేసికొని తీసికొనువరకు ఆంధ్రదేశము గోల్కొండ రాజ్యపాలనము క్రిందనే యుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0099.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..72b0f34f8df97c1cb7a46a743a82a070d46de2e3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0099.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +గోల్కొండనవాబు ఈస్టిండియా కంపెనీవారికి కొండవీడును 1788 సెప్టెంబరులో అప్పగించెను. అప్పటినుండి +కొండవీడు గుంటూరుజిల్లాలో చేర్చబడి, కొండవీటినుండి కార్యస్థానము గుంటూరునకు మార్చబడినది. కొండవీడొక తాలూకా కేంద్రముగా నుండినది. 1197వ ఫసలీలో ప్రభుత్వమువారు జమీందారులకు జమీలు పంపిణీ చేసిరి. +అపుడు కొండవీడు చిలకలూరుపేటలో చేరిన శ్రీ రాజా మానూరి నరసన్నారావుగారికి సంక్రమించి, 1812 వరకు +వారి వంశ్యుల స్వాధీనములో ఉండినది. జమీనుదారులకు అలవెన్సులు ఏర్పడినపుడు కొండవీడు రాష్ట్రదొరతనము +వారి పాలనముక్రిందకు వచ్చినది. కాలక్రమమున కొండవీడు తాలూకా స్థానమును గూడ కోల్పోయి, ఒక గ్రామమై, తుదకు క్షీణించిపోయి, ఒక పల్లెగా మారినది. + +కొండ వేంకటప్పయ్య : + +కీ. శే. దేశభక్త కొండ వేంకటప్పయ్య పంతులుగారు ఆంధ్రజన మణిహారమున నాయకమణియై వరలెను. పంతులుగారి వినయసంపత్తి, మానవసేవాసక్తి, స్వతంత్ర కార్యాచరణశక్తి, దేశ సేవానురక్తి, ధైర్యోత్సాహ స్వార్థత్యాగౌదార్యములు మున్నగు నుత్తమ గుణములు వారు న్యాయవాది శిరోమణిగా, రాజకీయతంత్రవిశారదుడుగా, ఆంధ్రోద్యమ జనకుడుగా, దేశభక్తాగ్రేసరుడుగా రూపొందుటకు ప్రకృష్టోపకారకములయ్యెను. + +గుంటూరు పట్టణమునందు ఒక బ్రాహ్మణ వంశమునందు కొండ అప్పయ్య అను మహాశయుడు ఉదయమందెను. అతడు వాసిరెడ్డి వారి సంస్థానమున రాజోద్యోగిగా నుండెను. అతని కొడుకు కోటయ్య. ఆతనికి పిత్ర్యముగా 15 ఎకరముల భూమి సంక్రమించెను. దానిపై రు. 30 ల ఆదాయము మాత్రమే లభించుచుండుటచే, ఆత డొక వైశ్యు నొద్ద ఉద్యోగిగ పనిచేయుచు తిమ్మరాజు గోపాలరావుగారి కూతురు బుచ్చమ్మ యను నామెను పెండిలియాడెను. ఆమె పరమసాధ్వి. సూర్యారాధనతత్పర. రవిని జూచి గాని కుడువ నొల్లనిది. కాలక్రమమున బుచ్చమాంబా కోటయార్యుల నోములపంటలై వేంకటప్పయ్య, సూర్యనారాయణ, ఆదినారాయణ అను ముగ్గురు కుమారు లుదయించిరి. వారిలో వెంకటప్పయ్యగారి శుభ జనన దినము 1866 సంవత్సరము ఫిబ్రవరి 2వ తేది శుక్రవారము. బుచ్చమ్మ తన 30 వ యేటనే పరమపదించెను. ఉపనీతులై యున్న వేంకటప్పయ్యగారే తల్లిగారి పరలోక క్రియలను నిర్వర్తించిరి. + +పువ్వు పుట్టగనే పరిమళించు నన్నట్లు వేంకటప్పయ్యగారు విద్యాభ్యాసదశ నుండియే తమ ప్రతిభను ప్రదర్శింప +దొడగిరి. వారు తొలుదొల్త ఒక మౌల్వీగారి పాఠశాలలో ఉరుదుభాష నభ్యసించిరి. పిదప ఒక ఆంగ్లేయ పాఠశాలలో ఆంగ్ల భాషాభ్యాసము నారంభించిరి. 1883 సం. డిసెంబరు మాసమున రాజమహేంద్రవరములో మెట్రిక్యులేషను పరీక్షయందు కృతార్థులైరి. అంతకు పూర్వముననే పంతులుగారు ఒక పాఠశాలా వార్షికోత్సవ సందర్భమున తమ వినోదకర సంభాషణ కౌశల్యముచే సభ్యులను హర్షాశ్చర్య మగ్నుల నొనర్చిరి. ప్రతి కక్ష్యయందును ఉన్నత శ్రేణిలో కృతార్థత నొందుచు నిరంతర విద్యార్థి వేతనమును, పుస్తకరూప బహుమానములను పొందుచుండిరి. రాజమహేంద్రవరమున నున్నప్పుడు వారికి కీ. శే. కందుకూరి వీరేశలింగముగారి దర్శనలాభము చేకూరెను. ఆంధ్ర భాషాధ్యాపకులగు కొండుభట్ల సుబ్రహ్మణ్య శాస్త్రిగారి ప్రోత్సాహముచే, తెలుగు నాటకములలో ప్రముఖమైన స్త్రీపాత్రను సమర్థతతో నటించి ప్రేక్షకుల ప్రశంసలను చూరగొనిరి. + +తమ సహపాఠియగు చంద్రశేఖరమను నాతనికి చికిత్స చేయించిన సందర్భమున కుగ్లరు దొరసానితో వారికి పరిచయ మేర్పడెను. ఆమెయొక్క సంఘసేవ, దైవభక్తి మున్నగుగుణములచే ఆకృష్టులైన పంతులుగారు క్రైస్తవమతా భిమానులు కాసాగిరి. క్రైస్తవమత ప్రవిష్టులయి యుందురు; కాని శ్రీ సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారిచే బోధితులై క్రైస్తవమత స్వీకరణోద్యమమునుండి విముఖులైరి. + +ఉన్నత విద్యాభ్యాసము: పంతులుగారికి క్రైస్తవ మతమునందు జనించిన అభిరుచి పెంపొందు అవకాశము +లేకుండ తండ్రిగారు వారిని ఎఫ్. ఏ. తరగతిని రాజమహేంద్రవరములో చదువునట్లు ఏర్పాటు కావించిరి. కాని ఎఫ్. ఏ. రెండవ సంవత్సరపు చదువు సాగించుటకు పంతులుగారు మదరాసులో క్రైస్తవ కళాశాలలో ప్రవేశించి, మితవ్యయ మొనర్చుచు, కుగ్లరు దొరసానిగారు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0100.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebca291a0829b6f72d26fc667c03d428b895e03c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0100.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +తమకు పంపదొడగిన విద్యార్థి వేతనమును సహపాఠియగు చంద్రశేఖరమున కొసగుచు, అఖండమైన ఔదార్యమును +ప్రకటించిరి. అచటి విద్యార్థిదశయందే వారు తెనుగున కవిత్వము వ్రాయదొడగిరి. బి. ఏ. పరీక్షలో కృతార్థులు +కాకముందే వారు లింగమగుంట కోదండ రామయ్యగారి కన్యారత్నము, వేంకట సుబ్బమ్మగారిని ధర్మపత్నిగా స్వీకరించుట తటస్థించెను. + +బి. ఏ. తరగతిలో చదువుచున్న కాలముననే వేంకటప్పయ్యగారు కళాశాల విద్యార్థి సంఘ చర్చలలో అగ్రగణ్యులుగ పేరొందిరి. ఉపన్యాసకరణమున లబ్ధవర్ణులైరి. షేక్స్పియరు నాటక ప్రదర్శనావసరములలో తాము స్వీకరించిన పాత్రకు అనుగుణముగ ఉచ్చారణ మొనర్చుచు, హావభావాదికముల ప్రదర్శించుచు, నిరుపమానమైన ప్రజ్ఞాకౌశలమును ఆవిష్కరించిరి. అత్తరి వారు అలవరచుకొనిన సుగుణగణమే ఉత్తరకాలమున వారు ఉత్తమన్యాయవాదిగ +నిర్మించుకొనిన కీర్తిసౌధమునకు పునాదియై వరలెను. ఒకనాడు ప్రొఫెసరు లాయిడ్ అనునాతడు బైబిల్ పాఠము చెప్పుచు హిందూమతమును దూరిన కారణముగా విద్యార్థులచే గొప్పసమ్మె జరుపబడెను. ఆ సమ్మెయందు +అత్యుత్సాహ ధైర్యములతో ప్రధాననాయకత్వమును వహించిన వారు పంతులుగారే. + +1887 సంవత్సరము డిసెంబరులో అచట జరిగినభారత కాంగ్రెసు తృతీయ సమావేశ సందర్భమున పంతులుగారు ఐచ్ఛికభటులుగా స్వీయకృత్య నిర్వహణమున అత్యంత సామర్థ్యమును వ్యక్తీకరించిరి. పై సందర్భములలో పంతులుగారు అలవరచుకొనిన గుణములే, నిరుపమానమైన వారి భావి దేశ నాయకత్వమునకు రాచబాట వైచినవి. + +బి.యల్. పరీక్షాఫలితములు తెలియకమున్నే పంతులుగారు సబ్ రిజిస్ట్రారుగా నియమింపబడిరి. కాని వారు దానిని స్వీకరింపక, న్యాయశాస్త్ర పట్టభద్రులయిన వెంటనే బందరులో తమ న్యాయవాద వృత్తికి విఘ్నేశ్వరపూజ గావించిరి. పంతులుగారి హస్తము పరుసవేదియై వారు పట్టిన దెల్ల బంగారమగు చుండెను. ప్రప్రథమమున వారొక ఖూనీ కేసునందు ముద్దాయి పక్షమున ప్రచండముగ వాదించి గడించిన అఖండ విజయమే పిదప న్యాయవాదిగా వారికి చేకూరిన కీర్తి ప్రతిష్ఠలకు జయ పతాక యయ్యెను. + +న్యాయవాద వృత్తి నవలంబించిన మూడు సంవత్సరములకు పిదప వెంకటప్పయ్యగారు కృష్ణాజిల్లా కాంగ్రెసుకు సభ్యులుగను, కార్యదర్శిగను పనిచేయుచుండిరి. 1896లో కృష్ణానది వరదలు కారణముగా అవనిగడ్డతాలూకా గ్రామములు నీటిలో మునిగి పోయెను. ఐన నేమి ! పంతులుగారు అకుంఠిత ధైర్యస్థైర్యసమయస్ఫూర్తులతో +వలసిన ద్రవ్యమును భూరివిరాళ రూపమున ప్రోగుచేసి, బాధిత గ్రామజనులకు పడవలపై నెత్తించిన సరకులను స్వయముగా సరఫరా చేయించి తమ దయామయత్వమును, అప్రతిహతోత్సాహమును, కర్తవ్యదీక్షను, మానవ సేవాతత్పరతను ఆవిష్కరించిరి. అట్లే ఒకతూరి రాయలసీమలో కరువు సంభవించగా, అచటికి వారు స్వయముగా వెళ్ళి పర్యటించి, చవుక బియ్యపు దుకాణములను ఏర్పాటు గావించి, నూతులు, కాలువలు త్రవ్వించు నిర్మాణ కార్యకలాపములందు పరిశ్రమించి తమ ప్రజాహితైక తత్పరతను వెల్లడించిరి. + +కృష్ణాజిల్లానుండి గుంటూరుజిల్లా కొత్తగా ఏర్పడిన పిదప పంతులుగారు గుంటూరునందే న్యాయవాదిగా ప్రవే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0101.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31301d8fb27bd54b1e37e4c976f6cc038844d7b1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0101.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +శించి అచటి న్యాయవాదుల సమాజములో విరాజమానులైరి. గుంటూరుజిల్లాకాంగ్రెసు అధ్యక్షపదవి నలంకరించి +బాలురకును, బాలికలకును పాఠశాలలందు ఉచిత విద్యను, మధ్యాహ్న భోజనమును ప్రభుత్వమువారు ఒనగూర్ప +వలయునను ఆశయమును ఉద్ఘాటించిరి. పిదప గుంటూరు పురపాలకసంఘ సభ్యులై ప్రభుత్వమువారు చూపిన ఆక్షేపణల కన్నింటికిని తగురీతి సమాధానములను వ్రాసి, పురపాలక సంఘము రద్దుకాకుండ వారించిరి. + +వెంకటప్పయ్యగారు చేపట్టని కార్యముగాని. చేపట్టి విజయము గాంచని కార్యముగాని లేదనుట అతియోశ క్తి +కాజాలదు. వారి సంఘ సంస్కరణోద్యమ దీక్షకు వారి ఆధ్వర్యమున బందరు నందు జయప్రదముగ జరిగిన ప్రథమ +వితంతూద్వాహము తార్కాణము. వారు కృష్ణాపత్రికను స్థాపించి స్వయముగా జయప్రదముగా దానిని నడిపిరి. లంచము గై కొన్న ఒక మేజిస్ట్రేటుపై ధర్మరక్షణార్థము హైకోర్టు వరకు కేసును నడిపి, అందు విజయమును సాధించిరి. స్త్రీ విద్యా వ్యాప్తి విషయమున పంతులుగా రొనర్చిన కృషి ప్రశంసా పాత్ర మైనది. శారదా నికేతనమును స్థాపించు తలంపున వారు వేనవేల రూపాయీలను చందాగా వేయించి, ఆ జాబితాను, ఆ యుద్యమ నిర్వహణమును ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణ గారికి ఒప్పగించిరి. ఆ సంస్థ స్థాపింప బడిన తోడనే, వారు దాని అధ్యక్ష పదవి నధిష్ఠించిరి. తత్పురోభివృద్ధి నపేక్షించి 200 ఎకరముల భూమిని తమ ధర్మపత్ని చేత భూదానముచేయించిరి. + +ఆంధ్రోద్యమము : పంతులవారి స్వార్థత్యాగము సాటిలేనిది. మహాత్మగాంధీ శంఖారావ మొనర్చుటకు 15 సంవత్సరములకు పూర్వమే (1915) వారు న్యాయవాద వృత్తిని త్యజించి దేశహితైక కార్యవ్యగ్రులైరి. ఆ కాలమున ప్రభుత్వమువారి కట్టడి మిక్కిలి కఠినముగ నున్నను లెక్కింపక, వారు 1907 లో తెనాలిలో జరిగిన స్వదేశోద్యమ సభకు అగ్రాసనాధిపత్యమును నిర్భయముగ వహించిరి. విదేశీయ వస్త్ర బహిష్కార మందును, స్వదేశీయ వస్తుపరిగ్రహణ మందును వారు ప్రజలను ప్రోత్సహించిరి. + +గుంటూరులో వింజమూరి భావనాచార్యులవారి ఇంట ఆంధ్రోద్యమము ఆరంభ మయ్యెను. ఆ సమావేశ మందు పంతులుగారే అధ్యక్షులయిరి. ఆంధ్రోద్యమమును గూర్చి ఆంధ్రము నందును, ఆంగ్లము నందును గ్రంథములను రచించిరి. గుంటూరు జిల్లా కాంగ్రెసు సంఘము ఏర్పడి నప్పుడు దానికి పంతులుగారే అధ్యక్షులయిరి. 1913 లో బాపట్లలో జరిగిన ప్రథమాంధ్ర మహాసభకు పంతులుగారు ఆహ్వాన సంఘాధ్యక్షులుగా నుండిరి. ఆంధ్ర రాష్ట్ర తీర్మానము వాయిదా పడగా, ఉద్యమ ప్రచారమున కొక స్థాయీసంఘము నేర్పరచి, దానికి పంతులుగారు కార్యదర్శియై కార్యకలాపములను నిర్వహించిరి. డా. భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్యగారితో పాటు 1913లో రాయలసీమలో ఆంధ్రోద్యమ ప్రచార మొనర్చిరి. పెద్దిభొట్ల వీరయ్య, అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు, అయ్యంకి వేంకట రమణయ్యగార్ల కృషికి ఫలితముగా విజయవాడలో (1914) జరిగిన రెండవ ఆంధ్ర మహాసభలో పంతులుగారు ప్రచారసంఘపు పర్యటనానుభవములను నివేదించిరి. 'మహానంది' విద్యార్థి మహాసభలో ఆంధ్రరాష్ట్ర నిర్మాణమును గూర్చి వివరించిరి. మూడవ, నాలుగవ ఆంధ్ర మహాసభలు విశాఖపట్టణము (1915), కాకినాడ (1916)లలో జరిగెను. పంతులుగారు స్థాయీసంఘము యొక్క కార్యదర్శిగా, ప్రచార సంచారక నివేదికలను సమర్పించిరి. నెల్లూరులో జరిగిన 5వ ఆంధ్రరాష్ట్ర మహాసభకు పంతులుగారే అధ్యక్షత వహించిరి. అందు ఆంధ్రరాష్ట్ర స్థాపనకు అనుకూలముగా +తీర్మానము గావింపబడెను. 6వ ఆంధ్రరాష్ట్ర మహాసభ పంతులుగారి కృషి ఫలితముగా కడపలో జరిగెను. + +రాజకీయ జీవితము : మద్రాసులో విద్యార్థిగా నున్నప్పుడు అక్కడ జరిగిన అఖిలభారత కాంగ్రెసు మహాసభలో ఐచ్ఛిక భటుడుగా పంతులుగారు ప్రారంభించిన రాజకీయ జీవితము అఖిలభారత కాంగ్రెసు అధ్యక్షపదవికి దారి తీసినది. వారు జెయిలు కేగినపుడు మాత్రము కీ. శే. టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులుగారు వారి స్థానమున రాష్ట్ర కాంగ్రెసు అధ్యక్షులుగా నుండిరి. ఈ పదవిని పంతులుగారు బుద్ధిపూర్వకముగా వదలుకొనిరి నాగపూరు కాంగ్రెసు సభలో (1920) కార్యవర్గ సభ్యుడుగా పంతులుగారు ఎన్నుకొనబడిరి. బెల్గాములో (1924) జరిగిన కాంగ్రెసు సభవరకును తమ సభ్యత్వమును అత్యంత సమర్థతతో నిర్వహించిరి. వారు గాంధిజీ చెప్పిన ప్రతి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0102.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0102.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..797dc99934576604fd29d46bbec199375cceefa8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0102.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +మాటకు తలయూపువారు కారు. తనకు అసమ్మతమైన విషయమును ధైర్యముతో వ్యక్త పరచెడివారు. + +హోంరూలు సమితి సభ్యులుగా పంతులుగారు డా. అనిబిసెంటుతో ఢిల్లీకి వెళ్ళి మాంటేగు - చెమ్స్ ఫర్డులను +దర్శించిరి. ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారి నిర్బంధమునకు అసమ్మతిగా వర్తకులచే వారము దినములు జయప్రదముగా సమ్మెచేయించిరి. ఇది యొక అపూర్వసంఘటనము. ఆబ్కారీ పాటలను పాడవలదని గుంటూరు మేజిస్ట్రేటుగారి ఎదుట వర్తకులకు ప్రబోధించిరి. కాంగ్రెసు ఎన్నికలను బహిష్కరించిన సందర్భమున పంతులుగారు రాష్ట్రమంతటను ప్రచార మొనరించిరి. పంతులుగారి సహాయ నిరాకరణ ప్రచారము మూలముననే బులుసు సాంబమూర్తి వంటి వా రెందరో తమ న్యాయవాద వృత్తులను విసర్జించిరి. పన్నుల నిరాకరణోద్యమమును (1920), బార్డోలీ ఉద్యమమునకు దీటుగా పెదనందిపాడులో జరిపించిరి. ఆ యుద్యమమును విరమింపుడని గాంధిజీ వ్రాసినను, పంతులుగారు అది బహుదూరము సాగినదనియు, అట్టి దశయందు దానిని ఆపివేయుటయే సంభవించునెడల, ఆంధ్రదేశము కాంగ్రెసునుండి తొలగవలసి వచ్చుననియు ఖండితముగా చెప్పిరి. వారి ధైర్య సాహసము అట్టివి ! కాంగ్రెసు కార్య నిర్వాహకసభ అమృతసర్ లో జరిగినపుడు పంతులుగా రచటికి అఖిలభారత కాంగ్రెసు అధ్యక్షులుగా వెళ్ళిరి. నాడు అకాలీల శాసనోల్లంఘనపు టూరేగింపులో కాంగ్రెసు కార్యవర్గమువారు కూడ పాల్గొనిరి. గాంధీజీ దండిగ్రామములో ఉప్పు సత్యాగ్రహము జరిపినపుడు పంతులుగారు నూరుమంది కాంగ్రెసు కార్యకర్తలచే తమ ఆవరణములో ఉప్పు +తయారుచేయించి అమ్మించిరి. అఖిలభారత చరఖాసంఘపు శాశ్వత సభ్యుడుగా. ఆంధ్రరాష్ట్ర చరఖాసంఘపు అధ్యక్షుడుగా, ఆంధ్రరాష్ట్ర హిందీ ప్రచార సంఘపు అధ్యక్షుడుగా పంతులుగారి సేవ ఎంతయు ప్రశంసాపాత్రము. +బాపుజీ ఖద్దరు నిధి కొరకు ఆంధ్రరాష్ట్రమున సంచారము చేసినపుడు పంతులుగారు వారికి కంటి రెప్పవలె వర్తించిరి. వీరు పెక్కుసారులు కారాగారశిక్ష ననుభవించిరి. + +శాసన సభ్యత్వము : పంతులుగారు గుంటూరు, కృష్ణా, గోదావరిజిల్లాల ప్రతినిధిగా శాసనసభకు ఎన్నుకొనబడిరి. +వీరు శాసనసభలో చాల కృషిసల్పి విషయములను సమగ్రముగ తెలిసికొని, ఆవశ్యకమగు అంశముల నన్నిటిని +పూస గ్రుచ్చినట్లు శ్రుతపరచెడువారు. శాసనసభ యందు ప్రభుత్వ బలమే హెచ్చయ్యెను. అయినను వారు త్రికరణ +శుద్ధితో, దేశ సేవా దీక్షతో గ్రంథాలయముల కొరకు ప్రభుత్వ సహాయ మర్థించుచు, ప్రతిపాదించిన బిల్లును +ఆమోదించియు, స్త్రీలు విద్యాలయములందు చదువకయే పరీక్షలలో వ్రాయవచ్చునని ప్రతిపాదించిన బిల్లును +మొదట వ్యతిరేకించినను, తుదకు ఆమోదించియు పంతులుగారిని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు గౌరవించిరి. వారు +1936 లో శాసనసభ్యులై గుంటూరు నియోజకవర్గమునకు సేవచేసిరి. కాంగ్రెసులోని అక్రమములను గాంధి, నెహ్రూ మున్నగు ప్రముఖ నాయకులకు తెలియజేసి, కాంగ్రెసును పరిశుద్ధ మొనర్ప ప్రయత్నించిరి. + +అట్టి మహనీయులు, వినయధనులు, ప్రతిభావిలసితులు, మానవసేవా ధురంధరులు, ధైర్యోత్సాహ, ఉదారాది ప్రశస్త గుణగణ విరాజితులు, దేశ హితైకతత్పరులు, ఆంధ్రోద్యమ జనకులు, 'దేశభక్త' బిరుద శోభితులుఅయిన శ్రీ వెంకటప్పయ్యగారు 1949వ సంవత్సరమున ఆగస్టు 15 వ తేదీయందు దేశ ప్రజలకు స్వాతంత్ర్యదిన సందేశ మొసగి, +ఆ పర్వదినముననే దేశీయులను అపారశోకవారిధియందు ముంచి భౌతిక దేహమును త్యజించి నిరుపమ కీర్తి కాయముతో పరమపదమందిరి. + +కొండాపురము : + +మెదకు జిల్లా, కలబగూరు తాలూకాలో బిదరుప్రాంతమున కొండాపురమను చిన్న గ్రామము కలదు. దాని +ప్రాంతమునందు అత్యంతప్రాచీనకాలములో, అనగా 2000 సంవత్సరముల క్రిందట వైభవోపేతమైన యొక నగరము +ఆంధ్ర రాజధానిగా విలసిల్లి యుండెనని చరిత్రకారులు నిర్ధారణ చేసిరి. ప్రాచీనకాలములో ఆ మహానగరమునకు ఎట్టి +పేరు ఉండెనో తెలియదు. కాని నగరశిథిలములు దొరకిన ప్రాంతము కొండాపుర గ్రామమునకు సుమారు అరమైలు దూరమున మాత్రమే ఉండుటచేత ఈ పురాతన నగరమును కూడ సౌకర్యార్థము కొండాపురమనియే వ్యవహరించు చున్నారు. ఈ పూర్వపు పట్టణము పేరు కూడ కొండాపురమో అట్టిదే వేరొక పేరో అయి యుండ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0105.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88ad496cea8f04bcbb9bec84bb8b58c52b021c2b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0105.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఇటిక 22 అంగుళముల పొడవు, 12 అంగుళముల వెడల్పు రెండున్నర అంగుళముల మందము కలదిగా నుండెను. +గోడల మూలలందు 20 అంగుళముల చదరపు ఇటికలను వాడిరి. గుండ్రని కట్టడములకు—స్తూపములు, గోపురములు మున్నగు వాటికి-వంపు మూలలు గల ఇటికలను వాడుచుండిరి. ఈ యిటికలు 2000 సంవత్సరములు +గతించి నప్పటికిని ఇంకను చెక్కు చెదరక అందముగా నున్నవి. ఇండ్లపై పెంకులు కప్పుచుండిరి. నేలగచ్చు +చేయుచుండిరి. + +ఇచ్చట మూడు విహారములు, రెండు చైత్యములు, 3 స్తూపములు కనబడినవి. ఒక విహారములో 7 గదులు కలవు. 4-5 గదుల మధ్య 5 అడుగుల 2 అంగుళముల వెడల్పు గల నడవ కలదు. ప్రతి గదియు 10 చదరపు టడుగుల విస్తీర్ణము కలదిగా నున్నది. బౌద్ధభిక్షువుల నివాసము కొరకు మూలలయందు కట్టబడిన కొట్టిడీలు కలవు. ఒక చైత్యముయొక్క లోపలి భాగము 25 అడుగుల 4 అంగుళముల పొడవు, 10 అడుగుల 4 అంగుళముల వెడల్పు కలిగి యున్నది. ఒక స్తూపముయొక్క ఆవర్తపు అడ్డు కొలత 19 అడుగు లున్నది. ఇచ్చట బుద్ధదేవుని ప్రతిమ దొరకలేదు. కావున ఇచటి జనులు హీనయాన శాఖకు చెందిన బౌద్ధు లయి యుందురని తేలుచున్నది. + +ప్రతి గృహమునందును ఒకటి, రెండు నేలమాళిగలు కనబడినవి. ఈ నేలమాళిగలలోనే వివిధ నాణెములు, అచ్చు దిమ్మెలు, విగ్రహములు, అమూల్యాభరణములు, పూసల పేర్లు మొదలగునవి దొరకినవి. వాటిని అమూల్యములుగా భావించి నేలమాళిగలలో భద్రపరచి యుందురు. అసేతు హిమాచల పర్యంతము గల చరిత్ర పరిశోధకులను ఆశ్చర్యచకితులను గావించినది ఇచ్చట గనబడిన కుంభ కార విద్యాప్రావీణ్యము. ఇచ్చటి కుమ్మరి చిత్రకళను, శిల్పకళను మేళవించిన ప్రతిభాశాలి. ఈతడు మట్టితో కుండలనే గాక గాజులను, సొమ్ములను కూడ చేయుచుండెడి వాడు. ఎఱ్ఱమట్టినే వాడుచుండెను. ఒక జాడి అసాధారణమగు పనితనము గలిగి ఎత్తుగా నున్నది. ఒక భాండము తొమ్మి దడుగుల వలయము, మూడడుగుల లోతు కలిగి, వన్నెచిన్నెలతో నిగనిగలాడుచున్నది. మృణ్మయ పాత్రములు వివిధ వర్ణములతో చిత్రాలంకార భూషితము లయి నాజూకుగా నున్నవి. పూజకు ఉపయోగించు భాండములపై సాంకేతిక చిహ్నములు కలవు. ఒక దానిమీద "బుద్ధం శరణం గచ్ఛామి, ధర్మం శరణం గచ్ఛామి, సంఘం శరణం గచ్ఛామి" అను త్రిరత్నములు చిత్రింపబడినవి. + +ఈ కుమ్మరవాడు బోలు విగ్రహములను తెల్లని, మెత్తని మట్టితో చేసి త్రివర్ణములతో చిత్రించినాడు. ఆ విగ్రహముల తలలపై శిరో వేష్టనములు గలవు. ఆ విగ్రహముల పాగాలు, వాటి మెడలోని హారములు, వాటి చెవులకు గల పోగులు, ఆకర్షకములుగా నున్నవి. కొన్ని నవ్వుపుట్టించు విగ్రహములు కలవు. ఈ కుమ్మరి హాస్యప్రియుడుగా కనబడుచున్నాడు. + +ఇచ్చటి కమ్మరీడును గట్టివాడే. కొడవళ్ళు, గొడ్డళ్ళు, పటకాలు, బాకులు, ఉలులు, మేకులు, నాగళ్ళు మొదలగునవి దొరికినవి. బల్లెముల అగ్రములు దొరకుటచే ఇచ్చట సైన్య ముండెనని తోచుచున్నది. కొలుములు, తిత్తులు, కాల్చిన పనిముట్లను చల్లార్చుటకు పెద్ద పెద్ద నీటి బానలు, కమ్మరి అంగళ్ళు ఎక్కువ సంఖ్యలో కనబడినందున కమ్మరి పని ఇచ్చట భారీయెత్తున సాగుచుండెనని మనము గ్రహింప వచ్చును. + +ఇచ్చట రత్నాల సొమ్ములు, బంగారు సొమ్ములు దొరకినవి. వాటిని భాగ్యవంతులు పెట్టుకొనుచుండి రనవచ్చును. వెండి, రాగి, దంతపు సొమ్ములు, ఆల్చిప్ప సొమ్ములు కూడ దొరకినవి. వీటిని బీదవారు ధరించుచుండి రనవచ్చును. రత్నాభరణములు వివిధాకారములలో నున్నవి. నిరుపేదల కొరకు కుమ్మరివాడు మట్టిగాజులు, మట్టి హారములు, మట్టి తాయెతులు చేయుచుండెను. భాగ్యవంతులు బంగారు కాసుల దండలు వేసికొను చుండగా బీద పడుచులు కుమ్మరివాడు సృష్టించిన మట్టికాసుల దండలను వేసికొని కులుకుచుండిరి కాబోలు, ఈ మట్టి కాసులు క్రీస్తుశకములోని రోమక బంగారు నాణెములను అచ్చముగ పోలి యున్నవి. + +ఇచ్చట సుమారు నాలుగువేల నాణెములు దొరకినవి. ఇందు 10 వెండివి, 100 పంచలోహములవి, 50 రాగివి, +మిగత నాణెములు సీసపువి. ప్రతి నాణెమునకు చిల్లి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0106.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0106.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8299828a8c707d83570dfef918c5036ece76066 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0106.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కలదు. ఈ నాణెములు చేసెడు అచ్చు దిమ్మెలు కూడ దొరకినవి. ఈ నాణెములలో శాతవాహన వంశజులయిన +గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి, వాసిష్ఠీపుత్ర పులమావి, శివశ్రీ పులమావి, యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి అను సమ్రాట్టులకు చెందినవిగా నాలుగు నాణెములు స్పష్టముగా కన్పట్టు చున్నవి. ఇంతవరకు చరిత్ర కారులకు తెలియని నాణెములు ఇచ్చట దొరకినవి. రాజముద్రికలును దొరకినవి. అందలి అక్షర స్వరూపమును బట్టి అవి క్రీ. శ. మొదటి శతాబ్దికి చెందినవని తెలియుచున్నది. + +దక్షిణాపథము పూసల పరిశ్రమకు కేంద్ర మని విజ్ఞుల అభిప్రాయము. కొండాపురము కూడ అట్టి కేంద్రములలో నొకటి యని తోచును. ఇచ్చట 23,391 పూసలు దొరకినవి. ఇందు 22,000 మట్టిపూసలే. మరియు రాగి, స్ఫటికము, శంఖము, కెంపురాయి, సూర్యకాంతము, ఎముక మొదలగు వాటితో చేయబడిన పూసలే గాక ఇంద్రనీలము, కురువిందము, వైఢూర్యము, గరుడ పచ్చ, మరకతము మున్నగు రత్నమయములగు పూసలుకూడ లభించినవి. ఇవి సుమారు మూడు వందల ఆకార భేదములను కలిగియున్నవి. ఈ పూసలలో వృషభాకారపు పూస బేర్కొన దగి యున్నది. బుద్ధుడు వృషభ రాశిలో జన్మించి యుండుటచే ఆ చిహ్నము పవిత్రమైనదిగా ఆ బౌద్ధులు భావించి యుందురు. రావియాకు, త్రిరత్న రూపములు కూడ అట్టివియే. స్వస్తికము, శ్రీవత్సము, గజలక్ష్మి, చురకత్తి, మొదలగు వాటి రూపములలో కొన్ని యున్నవి. పూసలు కూడ కాల నిర్ణయములో తోడ్పడును. ఇచ్చట దొరికిన పూసలను బట్టి క్రీ. పూ. మొదటి శతాబ్దము నుండి, క్రీ. శ. రెండవ శతాబ్దము వరకు గల మూడు వందల సంవత్సరములలో కొండాపురము వైభవ శిఖరము నంది యుండెనని చరిత్ర పరిశోధకులు నిశ్చయించి యున్నారు. + +శాతవాహనులు ప్రతిష్ఠానములో రాజ్యము చేయుచున్న కాలములో వారికి ప్రాకార పరిఖావృతములగు ముప్పది నగరము లుండెనని మెగస్థనీసు క్రీ. పూర్వము 302 లో వ్రాసినాడు. ఆ ముప్పది పురములలో ఈ కొండాపురము ఒక మేలి పురమయి యుండవచ్చునని అనుకొనుచున్నారు. భారత ప్రభుత్వపు పురావస్తుశాఖకు డైరెక్టర్ జనరల్ అగు రావుబహద్దూర్ కె. యన్, దీక్షితులుగారు కొండాపురమును గూర్చి ఇట్లు చెప్పినారు : + +“ఇది నిజముగా మహాస్థలము. దక్షిణాపథములో శోధించదగిన స్థలము. ఆంధ్ర రాజయుగపు వైభవ శిఖరమునకు గొంపోవు విస్తృత యోగ్యతలుగల నగర ప్రదేశము మరియొకటి నాకు దక్షిణమున కనబడ లేదు. ఇచ్చట కనుగొన్న వస్తుసంపద అసాధారణ విశిష్టత గలది. కొండాపురమును నేను దక్షిణ భారతపు 'తక్షశిల' అనుచున్నాను." + +కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులు: + +తొట్టతొలుత 'మహామహోపాధ్యాయ' బిరుదమును సంపాదించిన పండితులు కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులుగారు. వీరు వినుకొండలో 1842 వ సంవత్సరమున జన్మించిరి. గుంటూరిలో + +విద్యాభ్యాసము కావించిరి. చిత్తూరు మండలాంతర్గత మగు 'తిరువల' అను గ్రామమున వెలసిన శ్రీ తనుమధ్యా +బిల్వనా థేశ్వరుల నారాధించితత్కరుణా కటాక్ష ప్రభావమున కవితావిద్య నార్జించినారు. వీరు కొంతకాలము చెన్నపురి +రాష్ట్రీయ కళాశాల యందును, చాలకాలము రాజమహేంద్రవర కళాశాలయందును ఆంధ్ర పండితస్థానము +నలంకరించి పెక్కుమంది కళార్థులకు విద్యాభిక్ష పెట్టినారు. + +విద్వత్పరిషత్తులు 'కవిబ్రహ్మ' అనియు, 'అక్షరసంఖ్యాచార్యు' లనియు పంతులుగారికి బిరుదములు ప్రసాదించినవి. 'ఆంధ్రభాషా సంజీవిని' అను పేరుగల తెనుగు పత్రికకు సంపాదకులుగా నుండి వేంకటరత్న కవిగారు చేసిన సారస్వతసేవ చిరసంస్మరణీయ మైనది. వీరు రచించిన కృతులలో ప్రసిద్ధము లైనవి "ఆంధ్ర ప్రసన్న రాఘవ నాటకము, పంచతంత్రము, సింహాచల యాత్ర, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0107.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbead4e32ab78998bd36df555539def6e7147be0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0107.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బిల్వేశ్వరీయ ప్రబంధము, కుమార నృసింహము, ధనంజయ విజయ వ్యాయోగము, నరకాసుర విజయ వ్యాయోగము, మంగళగిరి మహత్వము, గోవిందమంజరి, దీక్షిత చరిత్రము, శంకరాచార్య చరిత్ర, కోరుకొండ +మాహాత్మ్యము" అనునవి. ఈ గ్రంథములలో కొన్ని అనువాదములును, కొన్ని స్వతంత్ర రచనలును గలవు. +వేంకటరత్న కవిగారి కవితారచన సంస్కృత సమాస నిబిడమై యుండును. రసవత్తరమైన ఘట్టములు స్వల్పముగా గోచరించుచుండును. వీరు వెండి, బంగారము మొదలగు క్రొత్త పేళ్లతో వృత్తములు రచించిరి. మొత్తము కవిత్వములో ప్రతిభకంటె వైదుష్యమే ముందు నడచునట్లు కనబడును. + +నాడు పెక్కు తడవలు కందుకూరి వీరేశలింగము, వేదము వేంకటరాయ శాస్త్రి ప్రభృతులతో వేంకటరత్నము పంతులుగారు పత్రికా వాదమును నెరపిరి. ఆనాటి పండితులలో వీరు గ్రాంథికవాదులుగా పేరుమోసిరి. గృహ వ్యవహార సందర్భములలో గూడ గ్రాంథిక భాషలోనే మాటాడుచుండు నభ్యాసము వేంకటరత్నకవిగారు కలిగియుండిరి. “పలుకు దయ్యమా! యిది పాయసమమ్మా! ! బమ్మదయ్యపు టిల్లాలా! యిది పానక మమ్మా!" అను ధోరణిలో సంభాషణము సాగించువారని ప్రసిద్ధి. సలక్షణ భాషపై వీరికిగల అభినివేశ మంతటిది. + +వేంకటరత్నము పంతులుగారు తెనుగుననే కాక సంస్కృత భాషలో కూడ గ్రంథరచన సాగించినవారు. జయదేవుని 'గీత గోవిందము'ను పోలిన వీరి 'గీత మహా నటము' అను గ్రంథము నాడు పండితశ్లాఘా పాత్రమై తన రారినది. ఇట్లు సంస్కృతాంధ్రముల యందు బహుగ్రంథ రచన సాగించి, అధ్యాపకవృత్తిలో ప్రసిద్ధి గడించి, తెనుగువారిలో మున్ముంగల 'మహామహోపాధ్యాయ' మహాబిరుదమును ఆర్జించుకొన్న కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులుగారు డెబ్బది వత్సరముల పైగా జీవయాత్ర గడపి 1915 వ సంవత్సరమున బిల్వనాథేశ్వరునిలో ఐక్యమందిరి. + +కొప్పులింగేశ్వర క్షేత్రము : + +తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో రాజమహేంద్రవరమునకు కొంచె మాగ్నేయముగ పది క్రోసుల మేరలో 'పలివెల ’ యను గ్రామము కలదు. అచట కౌసికీ నది తీరమున వెలసి యుండినవాడు అగస్త్యోపాస్యుడు, అగస్త్య ప్రతిష్ఠితుడు నగు కొప్పు లింగేశ్వరుడు. ఈ యీశ్వరుని మొదటి పేరు అగస్త్యేశ్వరుడు ; తరువాతి పేరు కొప్పులింగేశ్వరుడు. అగస్త్యేశ్వరుడు కొప్పు లింగేశ్వరుడగుటను గూర్చి యొక యైతిహ్యము కలదు. + +చాళుక్య భీముడను రాజు ( క్రీ.శ 888-918) ఆంధ్రదేశమును పాలించు కాలమున, ఒక పూజరి అగస్త్యేశ్వరునకు విశేషమైన భక్తి తాత్పర్యములతో పూజలు నెరపుచు, పలివెల గ్రామములో కాపుర ముండెడివాడు. ఇట్లుండ అతని కచట ఒక వేశ్యతో సాంగత్య మేర్పడెను. ఆమె తోడి చెలికారమున, ఆతడా వేశ్య యింటనే తరచు వసించు చుండెడివాడు. కాని అతని హృదయమున పరమేశ్వర భక్తి కేపాటియు కొఱత లేక యుండెడిది. పూజరి వేశ్యాలోలుడై యుండుట సహింపజాలని గ్రామస్థులు ఆతని వర్తనమును రహస్యముగ తమ ప్రభువున కెరిగించిరి. ఆ వార్త చేరిన పిదప కొంతకాలమునకు ప్రభువు ఒక నా డాకస్మికముగ పూజరి వర్తనమును పరీక్షించుటకై పరిమిత పరివారముతో పలివెలకు వచ్చి చేరెను. + +ప్రభువు పలివెల పురమును ప్రవేశించు నప్పటికి మధ్యాహ్న మయ్యెను. అప్పటికా పూజరి ఈశ్వరునకు చేయవలసిన పూజాది విధులను నిర్వర్తించి, తాను భుజించి, వేశ్య యింటిలో సరస సల్లాపములు నెరపుచుండెను. అచట నుండగనే, ప్రభువు గ్రామములో ప్రవేశించి ఈశ్వరుని దర్శింపగోరు చుండెనను వార్త ఆ పూజరికి వినవచ్చెను. ఆ నాటి యాచారమును బట్టి, ప్రభువు పరమేశ్వరుని దర్శనమునకై వచ్చినపుడు, శివనిర్మాల్యమైన మాలికను ఆతనికి ప్రసాదముగా నిచ్చుట యొక పరిపాటిగా నుండెను. కాని అట్లు నిర్మాల్యముగా నీయదగిన మాలిక ఏదియు ఆ సమయ మందు గుడిలో లేదు. ఏమి చేయుటయా అని పూజరి ఆలోచించు చుండ, ఎదురుగా వేశ్య జడలో ముడుచుకొనిన దండ యాతని కంటి కగపడెను. వెంటనే ఆతడా దండ తీసికొని, ఎవ్వరి కంట బడకుండ, పదిలముగా గుడి లోపలకు తెచ్చి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0108.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d8fff50f345e8fa51ff88e18b9fd561e2d0f03aa --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0108.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +పళ్లెరమునం దుంచెను.ఆ వెనుక పరమేశ్వరుని మ్రోల నిలచి నమస్కా రాది విధులు నెరపి, దోసిలి యొగ్గి, నిలచి +యున్న రాజు శిరముపై పూజరి పరమేశ్వరుని పాదుకలుంచి, చేతిలో వేశ్య జడ ముడి నుండి తాను కొని తెచ్చిన +దండను శివనిర్మాల్య ప్రసాదముగా నుంచెను. + +తాత్కాలికముగ దొరికిపోకుండు ఉపాయమునకు వేశ్యజడనుండి దండ తీసికొని వచ్చెనేగాని, దానిలో లోపమేదైనా కలదేమో యని పూజరి చూడలేదు. ఆ మాలికలో వేశ్య జడలోని వెండ్రుక యొకటి చుట్టుకొని యుండుట అతడు గమనించ లేదు. + +పూజరి రాజు చేతిలో పెట్టిన పూలదండను పురజనులు శ్రద్ధగా పరికించి, అందొక తలవెండ్రుక యుండుట చూచి, ప్రభువుతో "అయ్యా ! ఇది శివనిర్మాల్యమైన మాలిక కాదు. ఈ దండ ఈతని ప్రేయసియైన వేశ్య జడలోనిది. కాకున్న ఈ మాలికలో తల వెండ్రుక ఏల యుండును?" అని తెలిపిరి. ప్రభువును, పురజను లెరిగించిన వార్త సత్యమే యని నిశ్చయించుకొని, “ఏమయ్యా పూజరీ! నీవు వేశ్యాలోలుడవై యుండుటయే గాక, మా యెడలగూడ ఇట్టి యపచారము చేయ సాహసించితివే ! ఇట్టి నిన్నేమి చేయవలయును?" అని యాగ్రహముతో పలికెను. పూజరి బెదరక, తాను చేసిన తప్పును సవరించుకొనుటకై, “ప్రభూ! ఈ దండ వేశ్యజడలోనిది కాదు. ఈశ్వర నిర్మాల్యమగుటలో సందియము లేదు. +దీనిలో తల వెండ్రుక ఏల వచ్చెనందురా ? మా స్వామికి శిరమున కొప్పు కలదు. ఈ మాలికను శివజటాజూటమునం +దలంకరింపగా, అందలి వెండ్రుక యొకటి దీని కంటినది” అని నిబ్బరముగ బదులు చెప్పెను. పరిసరమందున్న పురజను లందరు పూజరి పలుకులు అసత్యములని యొక్క పెట్టున ఘోషించిరి. పూజరి తన మాటలు ముమ్మాటికి +నిక్కములే యని వక్కాణించెను. అట్లయినచో ఈశ్వర లింగమునకు కొప్పు చూపింపగలవా యని ప్రభువడుగగా, +పూజరి తప్పక అట్లే చూపింపగల ననెను. అప్పుడే నాగాభరణము తీసి లింగముపై కొప్పు చూపింపు మని రా +జడుగగా, పూజరి "ప్రభూ! ఈనాడు మా స్వామికి మాధ్యాహ్నిక “పూజాదికము నిర్వర్తించి, నాగాభరణ భూషితుని గావించి, పుష్పాదికముచే అలంకరించి యుంటిని. రేపటి ఉదయమున గాని మరల ఈ నాగాభరణమును తొలగింప వలను పడదు. తమరు చూడ దలతు రేని, రేపటి ఉదయమున కొప్పు కాన్పింప జేసెద" అనెను. ప్రభువు అందులకు అంగీకరించి ఆరాత్రి అచటనే నిలచి పోయెను. + +పూజరి తన తలమీదికి వచ్చిన ఆపదను తప్పించుకొనుటకై లింగమునకు కొప్పు కలదని అప్పటికి తప్పించుకొనినాడే కాని, శిలారూపమైన లింగమునకు జడముడి యుండు టెట్లు ? పూజరి వేశ్యాలోలు డయినను అఖండ శివభక్తుడు. తన భక్తిచే ఏ పనినైనను సాధింపగలనను ధైర్యము గలవాడు. ఆత డా రాత్రివేళ గుడితలుపులు బిగించి, ఆగస్త్యేశ్వరుని మ్రోల నిలచి, భ క్తితో స్వామిని ప్రార్థించి తానుచేసిన యపరాధమును అతనికి విన్నవించి, “స్వామీ ! నా యపరాధమును సైచి నీవు కొప్పు రప్పించుకొని నా మానము కాపాడకుండిన, నీ యెదుటనే ప్రాణములు వదిలెదను" అని హఠము పూని యుండెను. అట్లుండగ వేగునంతకు ఆ లింగమున కొప్పు మొలతేరెను. మరునా డుదయమున ప్రభువు పౌరులతో గూడి పరమేశ్వరుని కనుగొన వచ్చునప్పటికి అగస్త్యేశ్వర లింగమున జడముడి కానవచ్చినది. ఆ వెండ్రుకలనుగూడ పూజరి లింగమునకెట్లో అతికించెనను సంశయమున ప్రభువు చేసాచి పెరికి చూడగా, రోమ కూపముల నుండి నెత్తురు చిందెను. దానితో రాజు కన్నులు మసక గొనెను. ప్రభువుగూడ ఈశ్వర భక్తుడగుటచే, తన యపరాధమును క్షమింపు మని ప్రార్థింపగా, అతని దృష్టి మరల తిన్న బడెనట. ఇది అగస్త్యేశ్వరుడు కొప్పు లింగేశ్వరుడగుటను గూర్చిన ఐతిహ్యము. + +పూజరి వేశ్యాలోలుడయ్యును తనభక్త్యతిశయముచే లింగమునకు కొప్పు కాన్పింప చేసినందుకు ప్రభు వెంతయు సంతసించి, పలివెలపురమునకు పశ్చిమమున ఒక యామడదూరములో వసిష్ఠా నదీ తీరమున ముప్పది పుట్ల భూమిని సర్వకర పరిహరముగ అతనికి మాన్యముగా నిచ్చెను. ఆ భూమికి 'జుత్తిగపాడు' అను పేరు నాడును, నేడును గూడ నిలచియున్నది. నిన్న మొన్నటి వరకు ఆ భూమిపై సర్వాధికారములు ఆ పూజరి వంశము వారికే చెందియుండెను. ఇది చారిత్రక సత్యమని ఈ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0109.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0109.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ea0366f49de68121bdc4d5d2836ec65dc006b85f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0109.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +భూమిదానము, దాని అధికారము ఆ పూజరి వంశజులకు నిలచి యుండుటయు తెలియజేయు చున్నది. ఆ భూమికి గల పవిత్రత యెట్టిదోగాని, దానికి సమీపముననే గల పొడగట్లపల్లి గ్రామములో నుండిన వేదాధ్యయన సంపన్నులందరు నేటికి కూడ వసిష్ఠానదిలో గ్రుంకి, జుత్తిగపాడు భూమి నంటిన ఘట్టములో నిలచి అనుదినము ప్రశ్న ప్రయజ్ఞ విధానమున వేదపాఠముచే ఆ ప్రదేశము నంతను ప్రతిధ్వనింప జేయుచుందురు. + +పలివెల గ్రామములోని శ్రీ కొప్పులింగేశ్వర క్షేత్రమును పేర్కొనుచు, శ్రీనాథ మహాకవి ఈ క్రింది పద్యమును రచించెను: + +సరిసామంతుడు శ్రీ కుమారవని కా + చాళుక్య భీమేశ్వరే +శ్వర దేవుండుపకంఠ బాంధవుడు శ్రీ + సంవేద్య రాడ్భైరవుం +డిరువుం బొర్వును బిల్వలేశుడు మృకం + డేశుండుగా నేలె ని +ద్ధరణీ మండలి భీమనాథుడు నిరా + తంక ప్రతాపోన్నతిన్. + +పలివెల కొప్పులిం గేశ్వరక్షేత్రము దక్షారామ, కుమారారామములతోడను, రాజమహేంద్రవర రుద్రపాదతీర్థ క్షేత్రము తోడను సమాన ప్రతిపత్తి గలదని ప్రాచీన శాసనములు కూడ తార్కాణించుచున్నవి, + +కొమఱ్ఱాజు వేంకట లక్ష్మణరావు : + +కొమఱ్ఱాజు వేంకట లక్ష్మణరావుగారి వంశమునకు మూలపురుషుడు కొమఱ్ఱాజు అను పేరుగల ఒక మహాశయుడు. ఈతని పేరే ఇంటి పేరుగా మారిపోయినది. ఈ కొమఱ్ఱాజు అను ఆయన క్రీ. శ. 1530 వ సంవత్సరమున కృష్ణాజిల్లా నందిగామ తాలూకా పెనుగంచి ప్రోలు నివాసులుగా నుండిరి. + +కొమఱ్ఱాజు వంశములో ఎనిమిదవ తరుమువా రగు వేంకట నారాయణగారు చాలకాలము వరకు సంతతి లేనివా రగుటచే, శ్రీశైలమునకు మూడుసారులు ప్రదక్షణములు చేసి, శైవమతమును స్వీకరించి లింగధారు లయిరి. వేంకటనారాయణగారు పంచపాండవులవంటి అయిదుగురు కొడుకులకు జనకు లైరి. వారి నాలుగవ కుమారుడు రాజన్న. రాజన్న కుమారుడు లక్ష్మారాయడు. లక్ష్మారాయని కుమారుడు వేంకటప్పయ్య. వేంకటప్పయ్య కుమారుడు యీ వ్యాస నాయకుడు లక్ష్మణరావుగారు. ఈ విధముగా కొమఱ్ఱాజు వంశములో లక్ష్మణరావుగారు పండ్రెండవ తరమువా రగుచున్నారు. వీరు ఆరువేల నియోగిశాఖా బ్రాహ్మణులు. + +లక్ష్మణరావుగారి తండ్రియైన వేంకటప్పయ్యగారిది పెనుగంచిప్రోలు గ్రామకరిణికములలో (కొమఱ్ఱాజు, కొమరగిరి, పర్చావారలకు) ఒక కరణికము కలదు. వేంకటప్పయ్యగారికి ఇద్దరు భార్యలు. రెండవ భార్య యగు గంగమాంబా గర్భమున ఒక కుమారుడును, ఒక కుమార్తెయు జనించిరి. ఆ కుమారుడే లక్ష్మణరావుగారు. ఆ కుమార్తెయే భండారు అచ్చమాంబ. + +లక్ష్మణరావుగారు ధాత సంవత్సరమునందు, వైశాఖ బహుళ నవమి గురువారమునాడు అనగా క్రీ. శ. 1876 మే నెల, 18 వ తేదియందు జనన మొందిరి. చిన్నతనముననే పితృపాదులు కైలాసవాసులయి యుండుటచే +లక్ష్మణరావుగారు తమ మేనమామయు, అచ్చమాంబ యొక్క భర్తయు నయిన భండారు మాధవరావుగారి పోషణలో నుండిరి. మాధవరావుగారు నాగపూరులో పి. డబ్ల్యు. డి. లో ఇంజనీరుగా నుండిరి. అందుచే లక్ష్మణరావుగారి బాల్యము మహారాష్ట్రములో గడచెను. పునహా, నాగపూరు కళాశాలల యందు విద్యా బుద్ధులను వీరు గడించిరి. వీరి విద్యా వ్యాసంగమంతయు మహారాష్ట్ర భాషయందే జరిగినది. + +మహారాష్ట్ర దేశమునందున్న కాలములో మహారాష్ట్ర భాషయందే విద్యా వివాదములు లక్ష్మణరావుగారు సలిపి యుండిరి. మరాటిపత్రికలకు వ్యాసములు వ్రాయుచుండెడివారు. మరాటిభాషలో కవిత్వము గూడ చెప్పినారు. ప్రాచీన మహారాష్ట్ర కవిపుంగవుడైన మోరో పంతు రచించిన భారత కావ్యమును పరిశోధించి, సరిదిద్ది, శుద్ధప్రతిని సిద్ధముచేసి ప్రకటించిరి. మొట్టమొదట వీరు సంపాదక పదవి వహించినది ఈ భారత కావ్యమును ప్రకటించు సందర్భముననే. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0110.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fc13e47f48f931e0fbbd379c87824fc8f3be4da --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0110.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +రామాయణము నందలి పర్ణశాల యనునది ఎచ్చట నున్నది? అను విషయములో మహారాష్ట్ర పత్రికలలో +వాదోపవాదములు చెలరేగెను. మహారాష్ట్రములోని నాసికాత్ర్యంబకమే పర్ణ శాలయని మహారాష్ట్రుల వాదము. +ఈ వాదమునందు బాలగంగాధర తిలకు మొదలగు పండిత ప్రకాండులను ఢీకొన్న సాహసికుడు లక్ష్మణరాయడు. +భద్రాచలమునొద్ద నున్న పర్ణశాలయే రామాయణము నందు వర్ణితమైన పర్ణశాల యని తర్కబద్ధముగ, సోదా హరణముగ నిరూపించి మహారాష్ట్రవిద్వాంసులనుదిగ్భ్రమ గొల్పిన ప్రతిభాశాలి లక్ష్మణరాయడు. మహారాష్ట్రభాష +యందు ఈయన చేసిన సాహిత్య వ్యవసాయము అపారమని తెలియుచున్నది. ఇప్పటికిని లక్ష్మణరాయని ప్రేమ గౌరవములతో మహారాష్ట్ర విద్వాంసులు స్మరించు చుందురు. ఈనాటికి కూడ మహారాష్ట్రవాఙ్మయ సంస్కృతిలో లక్ష్మణరావుగారికి అత్యున్నతస్థాన మున్నది. + +లక్ష్మణరాయడు మహారాష్ట్రమం దున్నంతకాలము మాతృభాష యగు ఆంధ్రభాషను విస్మరించెనని తలచ కూడదు. వీరును, వీరి అక్కగారగు భండారు అచ్చమాంబగారును ఆంధ్రభారతిని తమ ఇంట నెలకొల్పి ఆరాధించుచునే యుండిరి. వీ రిద్దరకు గల ఆంధ్రభాషాభిమానము ఆ కాలములో పెక్కుమందికి మృగ్యమై యుండెను. పరభాషా ప్రాంతములలో నుండిన నేమి? మాతృభాష యెడ ఎట్టి అపచారమును లక్ష్మణరావుగారును, అచ్చమాంబయు సహించెడివారు కారు. కావున వీ రిద్దరును ఆంధ్రభాషలో విశేష విజ్ఞానమును గడింప సాగిరి. ఆంధ్రదేశములోని ఆంధ్ర పత్రికలకు లక్ష్మణరావుగారును, అచ్చమాంబగారును వ్యాసములు వ్రాయు చుండువారు. శ్రీ రాయసం వేంకటశివుడుగారు ప్రచురించు చుండిన "జనానా పత్రిక"కు "విశ్వముయొక్క విరాట్ స్వరూపము", "విశ్వముయొక్క బాల స్వరూపము" - ఇత్యాది ఘన విషయములను గూర్చి లక్ష్మణరావుగారు వ్యాసములు వ్రాసి యున్నారు. + +అంతియేగాదు. లక్ష్మణరావుగారును, అచ్చమాంబయు ఆంధ్రభాషలో ప్రప్రథమమున గ్రంథ రచనకు కూడ కడగిరి. అచ్చమాంబగారు "అబలా సచ్చరిత్రమాల" అను ఉద్గ్రంథమును రచించిరి. లక్ష్మణరావుగారు "శివాజీ చరిత్ర" మను గ్రంథరాజమును రచించిరి. శివాజీ చరిత్రగ్రంథపీఠికలో మొదటి నాలుగు పంక్తులలో శ్రీ పంతులుగారు తమ అభీష్టమును ఇట్లు సూచించి యున్నారు: + +"ఆంధ్రభాషయందు చరిత్ర గ్రంథంబు లత్యల్పముగా నున్నవి. కాన చేతనైనంతవరకు మాతృభాషా సేవ చేయవలయు నని యిచ్ఛతో నీ చరిత్రగ్రంథంబు వ్రాసినాడ. శక్తివంచనలేక యికముందును నిటులనే భాషాసేవ చేయవలయునని యిచ్ఛ గలవాడను" అని వ్రాయుటయేగాక పీఠికాంతమున "ఇట్లు ఆంధ్రభాషా సేవకుడు, గ్రంథకర్త" అని సంతకము చేసి యున్నారు. ఈ ఆదర్శమును అక్షరాలా క్రియాపూర్వకముగ నెరవేర్చి జీవితపు తుది నిమిషము +వరకును ఆచరణములో పెట్టిన ధన్యజీవి లక్ష్మణరావు గారు. అయితే ఈ సత్సంకల్పము లక్ష్మణరావుగారికి +నాగపూరులో విద్యార్థిగా బి. ఏ. పరీక్షకో, ఎం. ఏ. పరీక్షకో చదువుకొనుచున్న రోజులలోనే ఏర్పడినది. అప్పటికే అధికారవాంఛ, ఐహిక భోగములు ఆదర్శములుగా పెట్టుకొని ఆకాశ హర్మ్యములను మానస \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0111.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ee5f1e5dd5b3a07ad387e763eb38e3523a4e24f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0111.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +వీథిని నిర్మించుకొనుచు ఉవ్విళ్ళూరు చిత్తవృత్తి లక్ష్మణరావు గారికి లేకుండెను. + +మహారాష్ట్ర దేశమున విద్యాసంపాదన కృషి పూర్తియయి, ఎం. ఏ. పరీక్షయందు కృతార్థులయినతోడనే +లక్ష్మణరావుగారు తమ కార్యరంగమును ఆంధ్రదేశమునకు మార్చిరి. + +కృష్ణా జిల్లాలోని మునగాల జమీందారికి లక్ష్మణరావుగారి జనకులగు వేంకటప్పయ్యగారు దివానుగానుండి +కార్యదక్షతతో జమీందారీ వ్యవహారములను నిర్వహించి యుండిరి. తండ్రిగారి మరణానంతరము కొంతకాలమునకు లక్ష్మణరావుగారు తమ కార్యరంగమును మహారాష్ట్రమునుండి ఆంధ్ర దేశమునకు మార్చినప్పుడు మునగాల పరగణా జమీందారులగు శ్రీ రాజా నాయని వేంకటరంగారావు బహద్దరువారు శ్రీ లక్ష్మణరావుగారిని ఆహ్వానించి తమ సంస్థానమునకు దివానుగా నియమించుకొనిరి. రాజు వివేకశాలి; నూత్నభావ సమన్వితుడు. మంత్రి విద్యాధికుడు; నూత్నవిజ్ఞాన శోభితుడు. వీరిద్దరును రాజు, మంత్రివలె గాక కృష్ణుడు, అర్జునుడు వలె గాఢమైన మైత్రి కలవారుగా నుండిరి. శ్రీ రాజా వారు లక్ష్మణరావుగారి ఆంధ్ర వాఙ్మయ వికాసోద్యమమునకు సంబంధించిన ప్రయత్నారంభములకు విశ్రాంతి స్వేచ్ఛల నొసగుటయేగాక మానసికముగను, ఆర్థికముగను సంపూర్ణమైన సహకార మొనర్చిరి. లక్ష్మణరావు సాహచర్యమున శ్రీ రాజావారు ఆంధ్ర భోజుడుగా వర్తించి కీర్తిసముద్రులైరి. + +శ్రీ రాజావారికిని లక్ష్మణరావుగారికిని నిజాంరాష్ట్రములోని తెలంగాణముతో పెక్కు సంబంధము లుండెను. +హైదరాబాదునకు వచ్చినపుడు వీరిద్దరికిని శ్రీ రావిచెట్టు రంగారావుగారితో పరిచయము కలిగెను. ఈ త్రిమూర్తులును తెలంగాణములోని ఆంధ్ర భాషాస్థితిని బాగుపరచుటకు మంతనములు సలిపిరి. తత్ఫలితముగా శ్రీకృష్ణ దేవరా యాంధ్రభాషా నిలయము హైదరాబాదులో 1 - 9 - 1901 లో స్థాపితమయ్యెను. అఖిలాంధ్ర దేశములో అధునాతన పద్దతులమీద స్థాపితమయిన మొట్టమొదటి ప్రజా గ్రంధాలయ మిదియే. ఈ గ్రంథాలయ స్థాపనకు స్ఫూర్తి నిచ్చినవారు లక్ష్మణరావుగారు ; ధనమునిచ్చిన వారు శ్రీ రాజావారు; కార్య నిర్వాహకులు శ్రీ రావిచెట్టు రంగారావుగారు. శ్రీ లక్ష్మణరావుగారు ఆంధ్రదేశమందు అడుగిడగనే మొట్టమొదట చేసిన మహాకార్య మీ ఆంధ్రభాషా నిలయ స్థాపనమే. ఈ ఆంధ్రభాషా నిలయము ఈ అరువది సంవత్సరములలో క్రమాభివృద్ధి చెంది దివ్యమై, తేజోవంతమై ప్రఖ్యాతి కెక్కియున్నది. ఇది తెలంగాణము నందలి ఆంధ్రులకు కనువిప్పు చేసి విజ్ఞానభిక్ష పెట్టి మహోద్యమములకు దారి తీసినది. ఇప్పటికిని ఈ ఆంధ్ర భాషానిలయము ఆంధ్ర భారతికి ప్రధాన నర్తనశాలగా ప్రకాశించుచున్నది. + +ఆంధ్రభాషా నిలయ స్థాపనతో తృప్తిపడక లక్ష్మణరావుగారు విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాలను కూడ హైద్రాబాదునందే ప్రారంభించిరి (1905). తరువాత హైదరాబాదులోని రాజకీయ పరిస్థితుల మూలమున మద్రాసునకు మార్చిరి (1908). ఈ తొలి రెండు సంస్థలు చేసిన ఆంధ్రభాషా ప్రచారము నిరుపమానమైనట్టిది. లక్ష్మణరావుగారి దూరదృష్టి ఎంత గొప్పదో చూడుడు ! + +ఆంధ్రులకు ఆంధ్రబాషలో రచనా కౌశల్యము లేదను భ్రాంతిని, నిస్పృహను లక్ష్మణరావుగారు పటాపంచలు చేయ సమకట్టిరి. విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాలను స్థాపించిరి. గ్రంథకర్తలను సృష్టించిరి. ఆంగ్లేయ భాషా కోవిదులకు ధైర్యము కల్పించిరి. గ్రంథరచనలు చేయసాగిరి. దేశ చరిత్రములు, జీవిత చరిత్రలు, పదార్థ విజ్ఞానశాస్త్రము, రసాయనశాస్త్రము, అర్థశాస్త్రము, జంతుశాస్త్రము, భూగర్భ శాస్త్రము మున్నగు వాటిపై అపూర్వ గ్రంథములు విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాల +యందు వెలువడెను. + +శ్రీ లక్ష్మణరావు గారికి ఆంగ్ల విద్యా వ్యాసంగ సందర్భమున “తత్త్వశాస్త్రము” పరీక్షా విషయముగా ఉండియున్నను, వీరికి అభిమానవిషయముమాత్రము చరిత్రయే. వీరు మొట్టమొదట 'శివాజీ చరిత్రము' ను రచించి ఆ మహారాష్ట్ర వీరునకు జోహారు లర్పించిరి. విజ్ఞానచంద్రికా గ్రంథమాలలో హిందూ మహాయుగము, మహమ్మదీయ మహాయుగము అను రెండు చరిత్ర గ్రంథములను రచించిరి. విజ్ఞాన చంద్రికా గ్రంథమాలకు సంపాదకు లగుటచే అందు ప్రచురితమయిన ప్రకృతిశాస్త్రముల యందును, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0113.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d9572beb2d676fc34a570b3f2d940778e7696f40 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0113.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +లక్ష్మణరావుగారికి తెలంగాణమునందు అభిమానము మెండు. ఇచ్చటి ఆంధ్ర చారిత్రక సంపద ఘనమైనదని +మొట్టమొదట గ్రహించినవారు లక్ష్మణరావుగారే. శ్రీవారి ఆదేశ సహకారములతో హైదరాబాదులో ఆంధ్ర పరిశోధక సంఘము స్థాపిత మయ్యెను. శ్రీవారి మరణానంతరము ఆ పరిశోధకసంఘము “లక్ష్మణరాయ పరిశోధక మండలి” గా రూపొందినది. చరిత్ర పరిశోధన మొనర్చుట, శాసన గ్రంథములను ప్రకటించుట, అముద్రిత గ్రంథములను గూర్చియు, విస్మృత కవులను గూర్చియు వివరించుట మున్నగు విస్తృత కార్యకలాపములను నెరపి పేరొంది యున్నది. ఈ మండలి లక్ష్మణరావుగారికి ప్రియమైన మూడవ సంస్థ. + +తెలంగాణము నందలి ఆంధ్రులను గూర్చియు, కవులను గూర్చియు, ప్రదేశములను గూర్చియు ఉత్తర సర్కారు లందలి ఆంధ్రసోదరులకు ఆ కాలమున అపోహలు మెండుగా నుండెను. చరిత్రకును, భూగోళమునకును సంబంధించిన విషయములను మనవారు తారుమారు చేసిరి. లక్ష్మణరావుగారి రచనలందు అట్టి పొరపాట్లు కనబడవు. శ్రీవారు సోదరాంధ్రుల అపోహలను విమర్శించి సత్యమును నిరూపించియున్నారు. ఉదాహరణార్థమై కొన్ని వాక్యరత్నము లొసగబడుచున్నవి. + +(1) అర్థమువ్రాసినవారు సగరపుర మనగా అయోధ్య యని వ్రాసియున్నారు. ఇది పూర్వము బహమనీ రాజ్యమునకు రాజధాని. సగరపట్టణ మనునది ఇప్పుడు భీమా నదికి అనతి దూరమున “సస్యతాబాద్ సాగర్" అను పేరిట గుల్బర్గాజిల్లాలో నున్నది. + +(2) " కెంబావి" అనగా "కెంబా” పట్టణమని టీకా కారులు వ్రాసియున్నారు. కెంబావి అను గ్రామము గుల్బర్గా జిల్లాలో గానవచ్చినది. ఇది గుల్బర్గాకు నైరృతి మూలను 50 మైళ్ల మీద నున్నది. షోరాపురము, సాగర్ అనునవి దీనికి సమీపముననే యున్నవి. పైని సురపురమని చెప్పబడిన షోరాపురమునకు కెంబావి తూర్పున 16, 17 మైళ్ల మీద నున్నది. ఈ కెంబావి విజయనగరమునకు సూటిగ ఉత్తరమున 90 మైళ్ల దూరమున నున్నది. కావున ఆముక్తమాల్యదలోని కెంబావి యిది యనియే తలంచుట న్యాయము. ఈ శోధన తోడ కెంబావి యనగా "క్వాంబే" యగునేమో యన్న యూహ పూర్వ పక్ష మగుచున్నది. + +(3) “ఏకశిలా నగర మోరుగల్లే" (ఈ చర్చ విపులముగను, వినోదకరముగను ఒనర్చియున్నారు.) + +(4) ఓరుగంటికి ముప్పదిమైళ్ల దూరమున బొమ్మెర యను గ్రామము కలదు. ఇట్టి పేరుగల యూరు తెలుగు దేశమందు నెచ్చటను మరియొకటి యున్నట్లు... ప్రమాణములు చూపియుండలేదు. + +(5) పోతన యోరుగంటివా డనియు, బొమ్మెరను బట్టియే యాతని వంశమునకు బమ్మెరవారన్న యింటిపేరు వచ్చెననియు నూహించుట సకల న్యాయ శాస్త్రముల సంప్రదాయము ననుసరించిన సిద్ధాంతము. + +(6) వెలిగందల, ఏర్చూరు అను పరిశుద్ధమైన పేళ్ళుగల గ్రామములు ఓరుగంటికి, బమ్మెరకు, ఖమ్మంమెట్టుకు సమీప మందుండగా వానిని వదలి ఏ సంబంధములేనివియు ఏర్చూరు వెలిగందల మేనమామ పోలికగలవియు నగు +ఏల్చూరు, వెలిగండ్ల గ్రామముల నెవ్వరు గ్రహింతురు? + +(7) త్రిలింగ సంబంధములయిన మూడు లింగములును కాకతీయ రాజ్యమునకు సంబంధించినవని స్పష్టముగ +తెలియవచ్చు చున్నది. ఇచ్చట కాళేశ్వరమును గూర్చి మనవారు పడుచున్న పొరపాటు చూపవలసియున్నది. +కాళేశ్వర మనగా శ్రీ కాళహస్తి యని కొందరు వ్రాసియున్నారు. అట్లు వ్రాయుటకు భూగోళజ్ఞానము లేమియే కారణము. ఈ త్రిలింగ సంబంధమయిన కాళేశ్వరము నైజాము రాజ్యములో మంథెన గ్రామమునొద్ద నున్నది. దిగ్దర్శనముగా జూపుట కివి చాలును. + +లక్ష్మణరావుగారు మహారాష్ట్ర భాషలో అపారవైదుష్యము కలిగి రచనాధురీణులయి యున్నారు. కావున వారు మహారాష్ట్ర భాషనుండి కొన్ని క్రొత్త పదములు తెలుగుభాషలోనికి తీసుకొనివచ్చినారు. అవి తెలుగు భాషలో స్థిరపడిపోయినవి. అట్టి పదములలో యూనివర్సిటీ (University) అను పదమునకు సర్వకళాశాల యని గాక విశ్వవిద్యాలయ మనుట; ఎడ్యుకేషన్ (Education) అను పదమునకు విద్యయని గాక శిక్షణము అనుట; ఎడిటర్ (Editor) అను పదమునకు పత్రికాధిపతి యని గాక సంపాదకుడు అనుట; ఫలాని సంవత్సరము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0114.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95fa901bb8b40f03c70da163ada0080248e9e93c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0114.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +అను పదమునందలి ఫలాని శబ్దమునకు 'అముక' అనుట ఇత్యాదులు ఉదాహరణములు. + +లక్ష్మణరావుగారు సంస్కృతము, ఆంధ్రము, మహారాష్ట్రము, హిందీ, బెంగాలి, కన్నడము మొదలగు భాషలయందు ప్రవీణులై యుండిరి. “ద్రావిడ భాషలలోని ఉత్తమ పురుష వాచక సర్వ నామము” అను వ్యాసమువలన శ్రీవారు ఆయా భాషల మర్మములను గూడ తెలిసినవారని స్పష్టమగుచున్నది. ఈ వ్యాస చర్చ యందు తెలుగు, అరవము, కన్నడము, మలయాళము, తుళు, గోండు, కోదు, కురుఖు, సంస్కృతము, హిందీ, బెంగాలి, పాలి, ప్రాకృతము అను 14 భాషలలోని పద సామ్య విచారణ కావింపబడినది. ఇక అతి విస్తరమేల? + +శ్రీ లక్ష్మణరావుగారు పూర్వుల మత విశ్వాసములను ఆక్షేపించుటకు మనకు అధి కారములేదని చాటియున్నారు. +మత సహనము అను విషయములో లక్ష్మణరావుగారినే ముందుగ పేర్కొనవలయును. “ఒకరి మతము లొకరికి +అసమ్మతములగుట స్వాభావికము. ఇంత మాత్రముచే నొకరి నొకరు నిందింప గూడదు. మైసమ్మను బూజసేయు +వారిలో సజ్జనులు లేరా ? ఇంతయేల? నాస్తికులలోను సజ్జనులు లేరా ? అందరకును మతద్వేషాభావంబు ఉండ +వలయును.” అని లక్ష్మణరావుగారు సూక్తీకరించి యున్నారు. అట్లు సూక్తీకరించుటయేగాదు. తమ రచనల యందు ఈ గుణమును ప్రస్ఫుటముగ జూపి యున్నారు. అద్వైతములు, అవతారములు, అధర్వవేదము, అష్టాదశ +పురాణములు మున్నగు శ్రీ వారి రచనలు హిందూ ధార్మిక విషయములు. వీటి సందేశములు స్పెన్సరియ యజ్ఞేయ వాదుల పంథాకు చెందియున్నట్టి లక్ష్మణరావుగారికి విశ్వసనీయములు గానట్టివే. వీరు తలచియున్నచో వీటి చర్చయందు హిందూ ధర్మమును వెక్కిరించుటకు అవకాశములు దొరకకుండెడివి కావు. అట్లు వెక్కిరించుచు వ్రాసినవారు లేకపోలేదు. లక్ష్మణరావుగారు అట్టి నిరర్థక చర్చలనుమాని, తాత్త్వికదృష్టితో, శాస్త్రీయ పద్ధతిలో వాటిని చర్చించియున్నారు. లక్ష్మణరావుగారు ఆయా మతాభిమానులు గాకపోయినను వారి విషయ వివరణ కౌశల్యము నిరుపమానమైనది. అందుచే ఆయా మతానుయాయులు తాము గూడ స్వీయమతములను గూర్చి అందరికంటె ఎక్కుడు అభిమానపూర్వకముగా, పక్షపాతరహితముగా వ్రాయజాలమని తలచిమెచ్చుకొను నంత యోగ్యముగా ఆయా మత విషయక వ్యాసములను శ్రీవారు రచించియున్నారు. సర్వజన రంజకమైనది లక్ష్మణరావుగారి రచనా పద్ధతి. సత్యాన్వేషణమే వలయును కాని పక్షాభిమానము వలదు అనునదే శ్రీవారి సిద్ధాంతము. + +లక్ష్మణరావుగారు ఎప్పుడును మహారాష్ట్రుల నేపథ్యమునే ధరించెడివారు. మెడ మూసిన పొడుగుకోటు. శిరో +వేష్టనము, కుడిచంక క్రింది నుండి ఎడమ భుజము మీదికి వల్లెవాటుగా ఉ త్తరీయము, లాగు లేక పింజె పెట్టి కట్టిన +ధోవతి. ఇది శ్రీవారి నేపథ్య విధానము. + +శ్రీ లక్ష్మణరావుగారు పరిశోధన కార్య భారమున క్రుంగి ఆరోగ్యము చెడి రుధిరోద్గారి సంవత్సర నిజ జ్యేష్ఠ బ ౧౪ గురువారము నాడు రాత్రి (జులై 13,1923) రెండు గంటలకు భౌతిక కాయమును వీడి శివసాయుజ్యము నొందిరి. + +శ్రీ లక్ష్మణరావుగారిని గూర్చి కొందరు మహనీయుల వాక్యము లీ దిగువ పొందుపరచ బడినవి: + +"ఈయన వ్యక్తి కాదు. ఒక సంస్థ అనవచ్చు.” + +"లక్ష్మణరావుగారు అనే సంస్థను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడం హిమాలయాలకు జాగ్రఫీ వ్రాయటం వంటిది.” + +'లక్ష్మణరావుగారు నవ్యాంధ్ర సంస్కృతీప్రవర్తకులు.’ + +కొరవి వీరభద్రుడు : + +తెలంగాణములోని పుణ్యక్షేత్రములలో - వరంగల్లు జిల్లాకుచెందిన మహబూబాబాదు (మానుకోట) తాలూకా లోని “కొరవి” మేటియైనది. ఇది మహబూబాబాదునకు ఆరుమైళ్ళు దూరముననున్నది. ఇక్కడి జనాభా దాదాపు 5 వేల వరకుండును. ఇక్కడి దేవుడే వీరభద్రుడు. కొరవియను గ్రామము ప్రస్తుతము ఈ వీరభద్ర దేవాలయము మొదలుకొని తూర్పుగా వ్యాపించి యున్నది. పూర్వము ఈ గ్రామము దేవాలయము మొదలుకొని పశ్చిమదిశగా నుండి యుండెనట. కాని అది దగ్ధమయి పోవుటచే తూర్పుగా పెరిగినదని యందురు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0116.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..95ec61eaf8c11c83041fd6399c9fa9f2895268c5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0116.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +యున్నది. ఇది యాచార విరుద్ధముగా కనిపించుచున్నది. కాన దీని కేంద్ర శివాలయము ఈ చుట్టుప్రక్కల నుండి యుండవలెను. అదియుగాక ఈ చుట్టు ప్రక్కల శివలింగములు పెక్కులు దొరకినవి. (ప్రస్తుతము వీరభద్రాలయములో గర్భాలయమునకు రెండు ప్రక్కల రెండు లింగములు చేర్చబడి యున్నవి.) ఈ విషయములను బట్టి ఈ త్రిశంకు దిబ్బ అనునది ఒక శివాలయమై యుండు నని తోచును. ఇక్కడి ఈశ్వరున కీ పేరుండియుండవచ్చును. ఇక్కడ ఒక గాథయు నున్నది. పూర్వము వీరభద్రుడు ప్రాఙ్ముఖుడుగా నుండియుండెనట. ఒకసారి ఒక హరిజనుడు ఆ గుడిముందునకు రాగా, వీరభద్రుడు ప్రతీచీ ముఖుడై నాడట. ఈ గాథలో సత్య మెట్లున్నను, వీరభద్రుడు పూర్వము ప్రాఙ్ముఖుడుగను, ప్రస్తుతము ప్రతీచీముఖుడుగను ఉన్నట్లు విదితము. అనగా పూర్వము త్రిశంకుస్వామి కెదురుగా నున్న వీరభద్ర విగ్రహము తరువాతి కాలమున త్రిప్పివేయబడినట్లు తెలియుచున్నది. కావున ఆ త్రిశంకునిదిబ్బ శివుని ఆలయమునకు సంబంధించి యుండె ననియు, అనుబంధముగా ఈ వీరభద్రుడు, గ్రామ రక్షకుడుగ స్థాపింపబడి యుండెననియు భావింపబడు చున్నది. అయితే కాలక్రమమున శివాలయము మిక్కిలి శిథిలమై, దిబ్బగా నేర్పడగా వీరభద్ర భక్తులెవరో ఈ దేవునికి ప్రాముఖ్యము నిచ్చి ఈ ఆలయమును ఉన్నత స్థితికి తెచ్చియుందురు. ఈ దృష్టిని బలపరచు మరియొక విషయము కలదు. + +పూర్వము ప్రతి గ్రామములోను, వివిధ మతముల వారుండుటచే ఆ యా మతస్థులకు తగిన గుళ్ళు, గోపురములు ఉండెడివి. ఇక్కడకూడ నృసింహాలయ మొకటి అత్యంతము శిథిలమైనది కలదు. దీనిని యెనుములపల్లి +పెద్దనయొక్క పూర్వులెవరో నిర్మించినట్లు చిత్రభారతము చెప్పుచున్నది. (ఈ ఆలయము లోని నృసింహస్వామి +విగ్రహము మహబూబాబాదుకు తరలించబడినది.) అయితే ఈ ఆలయమందు కాకతీయుల కాలపు శిల్పరీతి గోచరించు చున్నది. గర్భద్వారమున కిరుప్రక్కల నమర్పబడిన వరంధ్రక శిలా ఫలకమునందు, వరంగల్లు నందలి వేయి స్తంభాల గుడిలోని ఫలకచ్ఛాయలున్నవి. ఈ యాలయము రామప్పలోని చిన్ని చిన్ని గుళ్ళను పోలియున్నది. శిల్ప కృత్యమంతయు నల్లరాతిపైననే చేయబడి యున్నది. ప్రస్తుతము ఈ ఆలయము దాదాపు మూడడుగులు +భూమిలోనికి కృంగియున్నది. దీనినిబట్టి చూడగా అంత ప్రాచీనుడయిన వీరభద్రస్వామి ఆలయమందును శిల్ప +మావిధముగనే ప్రాచీనమై యుండి యుండవలసినది. కాని వీరభద్ర విగ్రహమందు తప్ప ఆనాటి శిల్పమీ యాలయమున మచ్చునకుగూడ కానరాదు. అనగా ప్రస్తుతమున్న యాలయ మర్వాచీనమైనదని తేలుచున్నది. కాగా ఇది అనుబంధాలయమే కాన, దీనియందంత ప్రాచీనమైన శిల్పరచన లేక యొక గర్భగుడి మాత్రమే ఆనాడు +నిర్మితమైనదై యుండవచ్చును. అయితే శివాలయమని భావింపబడుచున్న ఆత్రిశంకుస్వామి ఆలయనిర్మాణములో +కొంత విశిష్టత యున్నదనవలెను. ఎందుకనగా అందు ఇటికల గోడలు కన్పించుచున్నవి. ఇచ్చటి ఇటికల నిర్మాణ +పద్ధతి రామప్పలోను, మరికొన్ని స్థలములలోను అనుసరింపబడిన ఇటికల నిర్మాణ విధానమునకు చెందియున్నది. +అట్లుకాక ఈ దిబ్బలో శిలాకుడ్యము లేవయిన నున్న వేమో తెలియదు. ఇక్కడ ధన నిక్షేపములున్నవనెడి ప్రథయు +కలదు. సామాన్యముగా పూర్వులు ఆలయములందు ధనములు నిక్షేపించెడివారు. + +ఇక్కడి వీరభద్రుని రూపము భయంకరమైనది. ఎనిమిది చేతులతో, వివిధాస్త్ర శస్త్రములతో ఇతని మూర్తి అలంకృత మైయున్నది. కాకతీయులకు పూర్వము శివ, విష్ణు, సూర్య, గణపతి పూజలే విరివిగా నుండినవి. కాని కాకతీయుల నాటికి కాకతమ్మ, ఏకవీర, మైలారు దేవుడు మున్నగు అనుబంధ దేవతల పూజ అధికమైనది. ఆ కాలముననే వీరభద్ర పూజయు విజృంభించియుండును. బలమునకును, శౌర్యమునకును వీరభద్రుడు పెట్టిన పేరు. ఆ కాలము నుండియే వీరశైవుల యొక్క వీరావేశ సూచకమయిన 'వీరభద్ర పళ్ళెము' లేర్పడియుండును. శివుడు భయంకరుడు గాడు. సౌమ్యుడు, సుందరుడు, శుభంకరుడు. వీరభద్రుడు మాత్ర మట్లుకాదు. తాంత్రికులకు, శాక్తేయులకు మాత్రమే వీరభద్రుడు అభయంకరుడు. అదిగాక వీరశబ్ద వాచ్యులు మరుత్తులు; వారే రుద్రులు కూడ. వీరభద్ర అనుదాని యందు 'భద్ర' అను పదము మంగళత్వమునే సూచించుచున్నను, తాంత్రికుల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0117.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c76b64c4f303e9d0b7d6d7b39aa5dc7775ae848 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0117.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +యొక్క , శాక్తేయుల యొక్క ద్వారమున ప్రచారము నందిన వీరభద్రుడు భయంకరమూర్తిగానే లభ్యుడగు చున్నాడు. అయితే, శివున కగ్ని సంబంధము చెప్పబడి యున్నది. తదంశ సంభూతుడయిన వీరభద్రునికిని అగ్నిసంబంధ ముండును. అతడు రౌద్రుడు కూడాను. అందు కనియే వీ రిద్దరి యునికి వల్లనే ఈ స్థలమునకు అగ్నిరూపమయిన 'కొరవి' యని పేరు వచ్చినట్లు భావింపబడు చున్నది. (ఒకప్పుడు దగ్ధమయినది కూడ. ప్రస్తుత మీ గ్రామము ప్రభుత్వ వ్యవహారములలోను మరికొన్ని వ్యవహారములలోను 'కురవి" యని యున్నను, శాసనములందు మాతము 'కొరవి' యనియే పేర్కొనబడినది.) + +వీరభద్రు డసలు బ్రహ్మచారి. అతనికి 'దేవి' లేదు. మొదట ఇక్కడి పూజారులు బ్రహ్మచారులై యుండిరి. కాని మధ్యకాలమున ఎక్కడినుండియో ఒక భద్రకాళి యొక్క. విగ్రహ మెవరిచేతనో కొనిరాబడి‌ ఇక్కడ ప్రతిష్ఠితమయినది. (విగ్రహమునందు ప్రాచీనత్వము కానరాదు.) నిజమునకు భద్రకాళి శక్తి కాదు. శక్తియొక్క యంశము మాత్రమే. అయితే వీరభద్రుడు, భద్రకాళి అను పదములయందు 'భద్ర' పద సామ్యమునుబట్టి వీరిద్దరికి భార్యాభర్తృత్వ సంబంధము కల్పింపబడి యుండును. (ఇద్దరును అంశమాత్రులేగదా) ఈ భార్యా భర్తృత్వ సంబంధ మేర్పడినప్పటినుండి బ్రహ్మచారులు తప్పుకొనగా, గృహస్థులే పూజారులయినారు. + +మొదట ఈ యాలయముయొక్క సింహద్వారము పశ్చిమ ముఖముగా నుండెనట. కాని ఆలయద్వారము గ్రామమున కెదురుగా (ప్రన్తుత గ్రామము కాదు, పూర్వము దగ్ధమైన గ్రామము) నుండుట మంచిదికాదను కొందరి ఆలోచన చొప్పున మహబూబాబాదు నివాసి యగు శ్రీ ఆళ్లపాటి ముత్తయ్యగారు పూర్వపుదానిని మార్చి ఉత్తర ముఖముగా సింహద్వారమును (నృసింహాలయ సింహద్వారమున కెదురుగా) నిర్మించినారట. ఈ ద్వారముపై గోపుర మాంధ్రప్రాంతమందువలె త్రికల శకమే గాని, తెలంగాణమందలి గోపురముల మాదిరిగా ఏక కలశ పరిశోభితము కాదు. దాదాపు తెలంగాణ మందంతటను ఏక కలశక గోపురములే కనబడుచున్నవి. ఈ సింహద్వారము దాదాపు శతాబ్ది పూర్వకాలికమై యున్నట్లు చెప్పుదురు. ఆలయములోని కళ్యాణమండపముగూడ ఆకాలమునకు ఛెందినదిగానే కనబడును. ఆ మండపమున కెదురుగ దాదాపు పదునాలుగు అడుగుల ఎత్తయిన యెఱ్ఱరాతి దీపస్తంభ మొకటి యున్నది. దీని నిర్మాణమందు ప్రాచీనత్వమున్నది. ఆలయములో వీరభద్రుని కెదురుగా మూడు నందులున్నవి. కాని వాటి నిర్మాణ శిల్పమందు ప్రాచీనత్వము కనరాదు. గర్భాలయము నంటుకొనియున్న మండపము నందును అంతే. + +ఈ యాలయములోని యంత్రము అత్యంత శక్తిమంత మయినదట. అందుచేత అక్కడికి వచ్చిన భక్తు లావేశితులయి, తమ యొక్కయు, ఇతరుల యొక్కయు దోషములను వెలిగ్రక్కెడివారట. దానివలన అనేకములయిన సాంసారిక, సాంఘిక ప్రమాదము లేర్పడెడివట. అందుకని ఈ ప్రాంతీయుల యభ్యర్థనపై ఆంధ్ర ప్రాంతీయులును, తాంత్రికులు నయిన శ్రీ ముదిగొండ కోటయ్య అను మహానీయులు వచ్చి, ఆ యంత్రముయొక్క తీవ్రతను తగ్గించి, దానిని సాధువుగా నొనరించినారట. అప్పటి నుండి పూర్వపు ప్రమాదములన్నియు వారింపబడి భక్తుల కోరికలు నెరవేరుటమాత్రమే జరుగుచున్నదట. + +ఈ దేవాలయమునకు ధర్మకర్త లనువారు ఎవ్వరును లేరు. ఈ ప్రాంతపు దేశముఖులుగూడ దీని విషయమున +ప్రత్యేకశ్రద్ధ వహించినట్లు కనిపించదు. ఈ ఆలయమునకు ఈనాముగా దాదాపు మూడెకరముల పరిమితిగల 'తరి' +భూమియు, మెట్టపొలమును ఉన్నట్లు తెలియుచున్నది. భూమికి సంబంధించిన కొన్ని పూజారుల తగాదాలవల్ల +చాలకాలముక్రితమే ఆ భూమి వీరభద్రుని పేరనే పట్టా అయిపోయినది. దానిమీది ఆదాయమును, దేవాలయము +నందు వచ్చు నాదాయమును, పూజారులు తమ నిమిత్తము, ఆలయము నిమిత్తము వ్యయ మొనరించుచుండిరి. +1950 వ సంవత్సరము వరకును ఇట్టి పద్దతియే అమలులో నుండెను. + +1951 వ సంవత్సరమున ప్రభుత్వానుమతితో దేవాలయ నిర్వహణము కొరకు 'కమిటీ' యొకటి ఏర్పాటు చేయబడినది. దానికి అధ్యక్షులుగా స్టానికు లయిన తహసీలుదారుగా రుండునట్లును, ప్రజల పక్షమున ఐదుగురు సభ్యు లుండునట్లును నిర్ణయమయినది. ఆ ఐదు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0118.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a53e5786b785f3a532f84d59d4bd2ab6ab192f14 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0118.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +గురిలో నొకరు కార్యదర్శిగా నెన్నుకొనబడుదురు. దేవాలయమునకు చెందిన సర్వవిషయములను ఈకమిటీయే నిర్వహించుచున్నది. వచ్చిన ఆదాయములో మూడింట నొకవంతు పూజారుల కీయబడును. వ్యయమంతయు కాగా మిగిలిన ధనము కమిటీ స్వాధీనములో నుండును. ఇట్టి ధనముతో క్రొత్తగదులు, దేవాలయము ముందున్న కోనేరు బావికి రాతికట్టడము, యాత్రార్థమై వచ్చిన స్త్రీలకు స్నానార్థము మరుగుగా నుండుటకు గదికివలె నిలువెత్తు గోడలు, వాటిమధ్య విశాలమయిన 'హవుజు' (తొట్టి) మొదలయినవి కట్టబడినవి. అద్దాల మండపనిర్మాణము, దేవాలయావరణ విస్తరణము, ముందు ముందొక సంస్కృత పాఠశాల నిర్మాణము, గ్రంథాలయ నిర్మితి మొదలయిన ప్రజోపయోగకరమైన కార్యములను చేయుతలంపు ఈ కమిటీవారికి కలదు. + +ఇక్కడ శివరాత్రి మొదలుకొని వారమురోజులవరకు జాతర యొకటి జరుగును. కళ్యాణోత్సవములు, ఇతరోత్సవములు ఉగాదిదాక సాగుచునే యుండును. ఈ వీరభద్రస్వామివద్దకు ఎక్కువగా రోగములుపోగొట్టుకొనుట కొరకును, సంతానము పొందుటకొరకును యాత్రికులు వచ్చుచుందురు. ఈకోర్కెలుగలస్త్రీలు, పురుషులు స్నానము చేసి, దేవాలయమునందలి ధ్వజస్తంభమునకు ముంగిట ప్రాణాచారములు పడియుందురు. ఇది నిత్యకృత్యము. భక్తులకు స్వప్నదర్శనమువలన కాని, ఆవేశితులయిన వారి వలన కాని, స్వామి ఆజ్ఞ లభించును. ఆజ్ఞ లభించువరకు భక్తులు తమ తమ ఇండ్లకు వెళ్ళు నాచారములేదు. + +జాతర దినములలో ఆదాయము ఎనిమిదివేలకు తక్కువకాకుండ నుండును. ఈ ఆదాయము వస్తురూపమున, పశురూపమున, ధనరూపమునకూడ నుండును. దేవునికి మ్రొక్కుల రూపమున కోడె లెక్కువగా లభించుట ఇక్కడి ప్రత్యేకత. సంతానము పొందినవారును, దేవునికి విశేషముగా కోడెలను సమర్పింతురు. కోడెలను విక్రయించుటచే వచ్చిన ధనము, 'డబ్బీ'లో పడు ధనము, హారతి పళ్ళెములో లభించుధనము చేరి పైని పేర్కొనబడిన ఆదాయము ఏర్పడుచున్నది. ఇతర దినములలో భక్తుల వలనను, ఏటేటా భూములమీదను వచ్చు ఆదాయము దాదాపు నాలుగైదువేల రూప్యముల పరిమితి కలదిగా నున్నది. అనగా సాలునకు ఈ దేవాలయాదాయము పన్నెండువేల నుండి పదిహేనువేల పరిమితిగలదై యుండును. + +జాతరజరుగు దినములలో సువిశాలములును, సుదీర్ఘములును అయిన పందిళ్ళు వేయబడును. యాత్రికుల +కొరకు కొన్ని దడులు, చలివేంద్రలును కూర్చబడును. దేవాలయమునకు ముందున్న విశాలమయిన మైదానము +జాతర జరుగు సమయమున బండ్లతో నిండియుండును. ప్రకృతి సిద్ధమైన పందిళ్ళవలె పెద్ద పెద్ద వృక్షములు గూడ అచట నున్నవి. దేవాలయము మొదలుకొని దాదాపు రెండు మూడు ఫర్లాంగుల దూరమువరకు దారికి ఇరువైపులను వివిధములైన 'దుకాణములు' వ్యాపించి యుండును. కొండపల్లినుండియు, తదితర ప్రదేశముల నుండియు బొమ్మలసామగ్రి ప్రచురముగా ఇచ్చటికి దిగుమతి యగును. ఆలయమునకు కొద్ది దూరముననే ఉన్న పెద్దచెరువు యాత్రీకుల స్నానపానములకు నీటి సమృద్ధిని కల్పించుచున్నది. తియ్యని నీటి బావులు గూడ చుట్టుప్రక్కల నున్నవి. జాతర జరుగునాడు రథోత్సవము జరుగును. ఆనాడు కొరవియంతయు జన సముదాయముతో పిక్కటిల్లిపోవును. ఆనాటి జనసంఖ్య పదివేలకు మించును. జాతరలలో రథోత్సవమునాడే అధికాదాయము లభించును. ప్రభలుకూడ ఇక్కడకు విరివిగా వచ్చును. జాతరలు జరుగునపుడు హరికథలు, బుఱ్ఱకథలు మొదలయిన వినోదక్రియలు సాగుచుండును. కవి సమ్మేళనాది సాహిత్య సమావేశములును సాగును. ఈ జాతర జరుగు కాలమున మహబూబాబాదునుండి బస్సులు అధికముగా నడుపబడును. బండ్ల సందడికూడ +అపరిమితముగనుండును. మహబూబాబాదులోని జనులెల్ల జాతర దినములలో కొరవిలోనే వసింతురు. ఇంత భవ్యమైన జాతర తెలంగాణములో మరెక్కడను జరుగదు. + +ఈ ఆలయాదాయ మింకను ముందు ముందు పెరిగినచో తిరుపతివలె ఇదికూడా ఒక విద్యాపోషక సంస్థగా +మారగలదని తోచును. + +కొరియాదేశము (చరిత్ర) : + +ప్రాచీన చరిత్ర : కొరియాదేశము యొక్క ప్రాదుర్భావమును గూర్చి క్రీ. పూ. 2333 వ సం॥ నుండియు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0119.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0119.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb606f5cd9439520ca4dc840730cc2fe42ab6063 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0119.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +పెక్కు గాథలు, ఐతిహ్యములు ప్రచారమందుండెను. ఒక ఐతిహ్యము ననుసరించి, సృష్టికర్తయొక్క కుమారుడైన హ్వానంగ్ అనునతడు భూమండలమునకు దిగివచ్చి, ఎలుగుబంటుగా నుండి అప్పుడే మానవాకారమును ధరించిన ఒక అందగత్తెయగు స్త్రీని వివాహ మాడగా, ఆమెకు టాంగాన్ అను నొక పుత్రుడు జనించె ననియు, అతడే +కొరియా దేశమునకు మొదటి ఏలిక యయ్యెననియు తెలియుచున్నది. ఈ రాజవంశము క్రీ. పూ. 1122 వ సం॥ వరకు కొరియాను పాలించి అంతరించెను. + +చరిత్రాత్మకమైన మరియొక గాథను బట్టి 'కిజ' అను ఋషితుల్యుడైన ఒక చైనా విద్వాంసుడు 5,000 మంది +అనుచరులతో కొరియాలో ప్రవేశించి, ప్రస్తుతము ఉత్తర కొరియాకు రాజధాని నగరమైయున్న 'ప్యోంగ్‌యాంగ్ ' +కేంద్రముగా కొరియాను కొంతకాలము పాలించి, రెండవ రాజవంశమునకు మూలపురుషుడయ్యెనని విదిత +మగుచున్నది. ఈరెండవ రాజవంశము క్రీ. పూ. 193 వ సం॥ వరకు కొరియాను పాలించెను. ఈ కాలమున కొరియా ఉన్నతమైన నాగరిక దశ ననుభవించినట్లు ఆధారములు కలవు. + +'కిజా' రాజవంశముచే పాలింపబడిన ప్రాంతమంతయు క్రమముగా చైనా యోధుడగు 'వై మాన్' అనునతనికి అధీనమయ్యెను. అది తుదకు క్రీ. పూ. 108 వ సం॥లో చైనా ప్రభుత్వమునకు వశమయ్యెను. చైనీయు లారాజ్యమును ఉత్తర కొరియా యందలి నలుమూలల వరకు విస్తృత మొనర్చి, దానిని నాలుగు మండలములుగా విభజించిరి. 'ప్యోంగ్ యాంగ్' రాజధానిగా ఏర్పడిన 'లోలంగ్' అను మండలము ఆనాల్గింటిలోను అత్యంత వైభవమనుభవించి నట్లు తెలియుచున్నది. అనంతర కాలమున, ఈ మండలము సర్వస్వతంత్రమైన రాజ్యముగా పరిణామము చెందినది. + +దక్షిణ కొరియా, ఆదినుండియు 'హాన్' అనబడు విభిన్నములైన మూడుజాతులచే పాలింపబడుచువచ్చినది. ఈ జాతులు చైనా వారి అధికార ప్రభావమునకు లోబడక స్వతంత్ర ప్రతిపత్తి ననుభవించుచుండినవి. ఐనను చైనావారి సంస్కృతి వలన వీరు అధికముగ ప్రభావితు లయిరి. మాహాన్, చిన్ హాన్, ప్యోన్‌హాన్ అను నామములతో ఈజాతులు వ్యవహరింపబడుచుండెడివి. ఒక్కొక్క జాతిలో పెక్కు తెగలు, కుటుంబములు గర్భితములై యున్నను, మూడును మూడుప్రత్యేక మైన సమాఖ్యలుగా అధికారము చలాయించు చుండెను. + +త్రిరాజ్యయుగము : గ్రంథస్థమైన కొరియా ప్రాథమిక చారిత్రకదశ 'త్రిరాజ్యయుగమ'ని వ్యవహరింపబడు చున్నది. ఈ యుగము క్రీ. పూ. 57 వ సం. తో ఆరంభమైనట్లు తెలియుచున్నది. కారణమేమన, ఆ సంవత్సరమందే దక్షిణకొరియా యందలి 'చిన్‌హాన్' మండలమున 'సిల్లా' అను పేర ఒక రాజ్యము స్థాపింపబడినది. క్రీ. పూ. 37 వ సం. లో 'ప్యోన్ హాన్' సమాఖ్య ప్రభుత్వము ‘సిల్లా’ లో విలీనమయ్యెను. ఉత్తరకొరియాలో పూర్వము చైనీయుల అధీనమందుండిన మండలమందు క్రీ. పూ. 37 వ సం. న 'కోగుర్యో' అను పేరుతో మరియొక రాజ్యము స్థాపితమయ్యెను. క్రీ. శ. 300 వ సం. లో 'లోలాంగ్' అను చైనావలస ప్రాంతము 'కోగుర్యో' రాజ్యముయొక్క అంతర్భాగమయ్యెను. 'పాక్చే' అను మూడవరాజ్యము నైరృతి కొరియాలోని 'మాహాన్’ మండలమందు క్రీ. పూ. 18 వ సం. లో ఏర్పడెను. కాగా, క్రీ. శ. 42 వ సం. నుండి, 562 వ సం.రము వరకు కొరియాయొక్క దక్షిణాగ్రమున (నేటి 'పూసాన్’ నగర పరిసరములలో) 'కరక్' అను నాల్గవరాజ్యము నెలకొని యుండెను. ఇది కొంతకాలమువరకు జపాను సామ్రాజ్యము క్రింద వలసప్రాంతముగ నుండి తుదకు ‘సిల్లా'లో లీనమయ్యెను. + +ఈ మూడు రాజ్యములు 700 సంవత్సరములకు పైగా ఎడతెగక ఒండొంటితోయుద్ధములు చేయుచునేయుండెను. +ఇట్లుండగా అదే సమయములో 'సిల్లా' పై జపాను పెక్కు పర్యాయములు దాడులు సల్పెను. అనంతరము క్రీ. శ. +660 వ సం. లో ‘పా క్చే’ రాజ్యమును, 668 లో 'కోగుర్యో' రాజ్యమును 'సిల్లా' అధికారముక్రిందికి పోయెను. సాటి రెండు రాజ్యములపై దాడి వెడలిన ‘సిల్లా' ప్రభుత్వమునకు చైనా అధికముగ సహాయమొనర్చెను. 'సిల్లా' అను పేరుతో కొరియా ద్వీపకల్పమంతయు ఒక అఖండ రాజ్యముగ క్రీ. శ. 935 వ సం. వరకు వర్థిల్లెను. ఈ కాలమున కొరియాలో బౌద్ధమత సమన్వితమైన చైనాసంస్కృతి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0120.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0120.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..644b716bf5eb56c83f5c86e2f8c7ade84096199b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0120.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +వికసించెను ; సాహిత్యము, వివిధశాస్త్రములు త్వరిత గతిని వృద్ధిచెందెను. కొరియాయందు భాషగూడ దాదాపు +ఏకీకరణ మొనరింపబడెను. + +కోర్యో : 'సిల్లా' ప్రభుత్వ సేనానులలో నొకడగు 'వాంగన్' తిరుగబడగా, 'సిల్లా' రాజ్యాధినేత అతని బలాధిక్యతను గుర్తించి, క్రీ. శ. 918 సం. లో అతనికొక ప్రత్యేక స్వతంత్రరాజ్యమును ఏర్పరుపవలసి వచ్చెను. ఇప్పుడు 'సియోల్' నగర సమీపముననున్న 'కేసాంగ్' అను తావుననే ఈ స్వతంత్రరాజ్యముయొక్క రాజధాని వెలసి యుండెను. క్రీ. శ. 935 వ సం. లో 'సిల్లా' ప్రభుత్వమునకు చెందిన తుదిరాజన్యుడు తన అధికారమును పరిత్యజించగా, వాంగన్ ఆ రాజ్యస్థానములో 'కోర్యో' అను మరియొక నూతన రాజ్యమును నెలకొల్పెను. ఈ రాజ్యము క్రీ. శ. 1392 వ సం. వరకు నిలిచి యుండెను. 'కొరియా' యని పాశ్చాత్యులు గావించిన నామకరణము 'కోర్యో' నుండియే ఉత్పన్న మయ్యెను. 'వాంగ్' రాజవంశ కాలమున కోర్యోలో బౌద్ధమతము ప్రబలముగా ప్రచారమం దుండెను. ఆ కాలమున చైనాదేశముతో +కొరియా సత్సంబంధములనే నెరపుచుండెను. ఇట్లుండగా క్రీ. శ. 1231 లో మంగోలులు కోర్యోపై దండెత్తివచ్చి, +దేశమంతయు ఆక్రమించి, 1364 వ సం. వరకు తమ అధీనమున ఉంచుకొనిరి. అదే సంవత్సరమున జనరల్ +'ఇ-టెయిజో' అను నాతని నాయకత్వమున కొరియా సైన్యములు మంగోలు మూకలను ఓడించి దేశమునుండి తరిమి వైచెను. + +చోసన్ జనరల్ ఇ-టెయిజో, వాంగ్ వంశపు తుది రాజును క్రీ. శ. 1392 లో పదభ్రష్టుని గావించి, తనవంశమును రాజ్యాధికారమున నెలకొల్పెను. క్రీ. శ. 1910వ సం. లో కొరియాను జపాను ప్రభుత్వము తన రాజ్యములో కలిపివేసికొనువరకు ఈ వంశమే కొరియాలో అధికారమును నెరపెను. చైనాయొక్క 'మింగ్ ' వంశసార్వభౌముడు 'ఇ' అను పై పేర్కొన్న రాజవంశమును గుర్తించి కొరియాకు 'చోసన్' అను నూతన నామమిడెను. ఈ చోసన్ రాజ్యమునకు హాంగ్యాంగ్ (ప్రస్తుతము సియోల్) రాజధాని యయ్యెను. ఈ నూతన వంశపాలనమున కొరియా వైజ్ఞానికముగను, సాంస్కృతికముగను, అత్యంత వైభవము అనుభవించెను. ఈ కాలమున బౌద్ధమతము అణగ ద్రొక్కబడి, బౌద్ధమతాధికారుల క్రిందనున్న భూములు ప్రజలకు పంచి ఇయ్యబడెను. క్రీ. శ. 1403 సం. లో ప్రప్రథమముగా చైనా +భాషకు సంబంధించిన అక్షరములను అచ్చొత్తించుట సంభవించెను. క్రీ. శ. 1420 లో ప్రభుత్వకళాశాల స్థాపింప బడెను. 'ఇ' రాజవంశము అధికారమును హస్తగత మొనరించుకొనిన మొదటి 150 సంవత్సరములలో +కొరియాయందు విద్యావ్యాప్తి బహుళముగ జరిగి, వైద్యశాస్త్రమందును, ఖగోళశాస్త్రమందును, భూగర్భశాస్త్రమందును, వ్యవసాయశాస్త్ర మందును, చారిత్రక విషయములందును పెక్కురు విద్వాంసులు వెలసిరి. + +క్రీ. శ. 16 వ శతాబ్దాంతమున ప్రప్రథమముగా కొరియా జపాను దండయాత్రకు గురియయ్యెను. క్రీ. శ. 1592 లో హిడెయోషి అను జపానీయుడు కొరియాను ఆక్రమించెను. ఏడుసంవత్సరముల సంఘర్షణ అనంతరము జపాను కొరియాను విడిచి వెళ్ళవలసివచ్చెను. క్రీ. శ. 1627 వ సంవత్సరములో మంచూ జాతీయులు, చైనాయందలి 'మింగ్' వంశమునకు ప్రమాదము తెచ్చి పెట్టిరి. వీరు కొరియా నాక్రమించి, కొరియా ప్రభువుచే, తమ సార్వభౌ మాధికారమును గుర్తింపజేసికొని కొంతకాలము రాజ్యమేలినపిమ్మట ఆదేశమును వీడి వెడలిరి. ఇట్లుండగా క్రీ. శ. 1644 వ సంవత్సరములో మంచూ జాతీయమైన 'చింగ్' వంశమువారు చైనా పాలితులుగ స్థిరపడిరి. వీరి సార్వభౌమాధికార మునకు లోబడి, కొరియా సామంతరాజ్యముగ మనవలసివచ్చెను. అయినను కొరియాయొక్క ఆంతరంగిక స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రములలో చైనాప్రభుత్వము జోక్యము కలుగజేసుకొన కుండెను. + +పాశ్చాత్యులతోడి సంపర్కము: క్రీ. శ. 1880 సం. వరకు కొరియా బాహ్యప్రపంచములో సంబంధములేక ఏకాకిగా జీవితమును గడుపుచుండెను. కొరియాకు పాశ్చాత్యులతో క్రీ. శ. 1653 వ సం. లో ప్రప్రథమముగా సంపర్కము కలిగెను. ఆ సంవత్సరమున ఒక డచ్చి పొగయోడ 'చెజు' ద్వీపమువద్ద భగ్నమయ్యెను. అందు బ్రతికి బయటపడిన 30 మంది ప్రయాణీకులు సియోల్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0121.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0121.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08360f300c46870c56d9f589636ded96d6e5f16d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0121.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +నగరమునకు కొనిపోబడిరి. తదాదిగా కొరియనులకును, ఇతర ఐరోపాదేశములకు చెందిన పొగయోడల యజమానులకును అప్పుడప్పుడు సంబంధములు కలుగుచుండెను. క్రీ. శ. 1830 లో మువ్వురు ఫ్రెంచి మతాధికారులు కొరియాలో అడుగిడి కొరియనుల చేతిలో మడసిరి. క్రీ. శ. 1865 సం. నకు అనంతరము కొరియాతో వర్తకము నెరపదలచిన పెక్కు దేశములతో దానికి సంబంధములు మెండయ్యెను. పెక్కు పర్యాయములు ఫ్రెంచి, అమెరికా, జపాను నావికాదళములు, కొరియాతో తలపడెను. క్రీ. శ. 1876 లో తనతో ఒడంబడిక గావించుకొనుటకై కొరియాపై జపాను ఒత్తిడిగావించెను. తత్ఫలితముగ రెండుదేశముల నడుమ దౌత్యసంబంధములు (diplomatic relations) నెలకొనెను. క్రీ. శ. 1892 లో కొరియాతో ఒడంబడిక చేసికొనిన మొదటి పాశ్చాత్య రాజ్యము అమెరికాయే. వెనువెంటనే ఇతర పాశ్చాత్య రాజ్యములు కూడ కొరియాతో ఆర్థిక, రాజకీయ సంబంధము లేర్పరచుకొనెను. క్రీ. శ. 1886 వ సం. నాటికి, ఈశాన్య ఆసియాలో తమ ప్రయోజనములను సాధించు కొనియున్న అన్ని రాజ్యములతోడను కొరియాకు సంబంధ మేర్పడెను. + +జపాను ప్రాబల్యము : పాశ్చాత్యనాగరికతతో సంపర్క మేర్పడిన ఫలితముగా జపాను అభివృద్ధి చెందెనని విశ్వసించిన కొరియనులు, తాముకూడ అదేమార్గమును అనుసరింపదలచిరి. ప్రాచీన సంప్రదాయికులైన కొరియనులు ఈ భావమును వ్యతిరేకింపగా, అభ్యుదయకాములైన యువకులు క్రీ. శ. 1882 వ, 1884 వ సం లలో జపాను సాయముతో కొరియా రాజరికముపై తిరుగబడిరి. ఈ సందర్భమున కొందరు జపానీయులు మరణించిరి. అంతట జపాను ప్రభుత్వము కొరియానుండి నష్ట పరిహారమును కోరెను. క్రీ. శ. 1884 వ సం.లో జరిగిన తిరుగుబాటు +సందర్భమున కొరియా ప్రభుత్వము చైనా సహాయముతో జపాను అధికారులను తన దేశమునుండి తరిమివైచెను. +జపానీయులు మరల కొరియాకు తిరిగివచ్చి మరొకసారి నష్ట పరిహారముకొరకై సంఘర్షించిరి. చైనీయులును, +జపానీయులును ఎట్టెటో సమాధానపడి (టీంట్సిన్ ఒడంబడిక 1885), ఇరు రాజ్యములవారు తమ సైన్యములను +కొరియానుండి మరలించివైచుట కంగీకరించిరి. ఈ ఒడంబడిక ప్రకారము కొరియాకు తన స్వంతసైన్యమును +నిర్మించుకొను హక్కు గుర్తింపబడినది. ఆంతరంగిక కల్లోలము సంభవించునప్పుడు మాత్రమే, కొరియా కోరికపై జపానుకును, చైనాకును కొరియాలో ప్రవేశించుటకు హక్కు ఇయ్యబడినది. కాని ఈ ఒడంబడిక తొమ్మిది సంవత్సరములవరకు మాత్రమే అమలునం దుండెను. క్రీ. శ. 1894 సం.లో కొరియా యందలి ‘టోంఘుకులు' అను నొక మతవర్గము వారు విదేశీయుల జోక్యమును నిరసించి తిరుగబడిరి. ఈ మతవర్గము పేద ప్రజలనుండి ఉత్పన్నమైనది. జపాను సైన్యములు, చైనా సైన్యములు కొరియాలో ప్రవేశించకపూర్వమే కొరియా ప్రభుత్వము ఈ తిరుగుబాటును అణచివైచెను. + +కొరియా ప్రభుత్వ విధానములో కొన్ని సవరణలు ప్రవేశపెట్టు విషయమున తాను సాయపడుటకై, చైనాఅంగీకారమును జపాను ప్రభుత్వము కోరగా, చైనా అందుకు నిరాకరించెను. జపాను సేనలు సియోల్‌నందలి రాజభవనముపై దాడి జరపి వెనువెంటనే చైనాపై యుద్ధము ప్రకటించెను. యుద్ధము స్వల్పకాలమేసాగెను. నూతనమైన కొరియా ప్రభుత్వము జపాను సహకారముతో చైనీయులను వెడల నడిపించెను. క్రీ. శ. 1895లో జరిగిన 'షిమొనోసెకీ' ఒడంబడిక ననుసరించి చైనా, జపానులు రెండును కొరియా స్వాతంత్ర్యమును గుర్తించినవి. కాని అనతికాలముననే జపాను ఈ ఒడంబడికను ఉల్లంఘించి కొరియా ప్రభుత్వమునుండి విపరీతాధికారములను సంపాదించుటకై దానిపై ప్రబలమైన ఒత్తిడి తెచ్చెను. కాని కొరియా అందులకు అంగీకరింపక నిలబడి ప్రతిఘటించెను. కొరియాలోనున్న జపాను రాయబారి కుట్రపన్ని ప్రతికూలురాలుగా నున్న కొరియారాణిని క్రీ. శ. 1895 లో చంపించి, తమ కనుకూలమగు నూతన కొరియా మంత్రివర్గమును నియమించెను. నామమాత్రమైన ఆ కొరియా మంత్రివర్గమును అడ్డమిడుకొని +జపాను ప్రభుత్వము కొరియాను క్రీ. శ. 1896 వ సం. వరకు పాలించెను. కొరియారాజు తన అనుచర మంత్రివర్గముతో రష్యా రాయబార కార్యాలయమునకు పలాయితు డయ్యెను. పిదప కొంతకాలమునకు ఈ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0122.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0122.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0978aa628096b80283ce3d034accbe0adb90cea --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0122.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +కొరియారాజు తన అధికారమును మరల స్థాపించుకొని, జపాను అధికారులను బర్తరఫ్‌చేసి, వారి స్థానమున రష్యా అధికారులను, రష్యా సైనిక అధ్యాపకులను నియమించెను. + +జపాను సామ్రాజ్యములో కొరియా విలీనము : కొరియాలో తమ ప్రయోజనములను రక్షించుకొనుటకై జపాను రష్యా ప్రభుత్వములు కొరియాతో సమాధాన పడుటకు యత్నించెను. ఇరుదేశములును కొరియా స్వాతంత్ర్యమును గుర్తించుటకును, ప్రత్యక్షముగకొరియా ఆంతరంగిక వ్యవహారములలో జోక్యము కలిగించుకొన కుండుటకును అంగీకరించినవి. కాని ఈ అంగీకారము నిరర్థకమయ్యెను. రెండు దేశములును ఒండొంటిపై క్రీ. శ. 1904 వ సంవత్సరములో యుద్ధము ప్రకటించుకొనెను. జపాను కొరియాపై బడెను. తత్‌క్షణమే కొరియా ప్రభువు జపానుతో సంధి జేసికొనవలసివచ్చెను. ఈ సంధి ప్రకారము కొరియా స్వాతంత్ర్యము మరల గుర్తింపబడెను. కాని రష్యాపై యుద్ధ మాచరించుటకు అవసరమైన సైనిక కేంద్రములను కొరియాలో నిర్మించుకొనుటకు జపాను హక్కును సంపాదించెను. యుద్ధము విరమించక పూర్వమే, ఆర్థిక, సైనిక, వై దేశిక, న్యాయశాఖల నిర్వహణమునకై తమ సలహాదారులను అంగీకరించునటుల జపాను ప్రభుత్వము కొరియాను కోరి కృతకృత్యతనొందెను. అంతటితో ఆగక, కొరియాలోని తంతి, +తపాలా, టెలిఫోను శాఖలనుగూడ జపాను స్వాధీనమొనర్చుకొనెను. అంత, రష్యా కిక్కురు మనకుండ, కొరియాలో జపాను చలాయించదలచిన సర్వాధికారమును గుర్తించెను. ఆ విధముననే అమెరికా, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వములు గూడ అనుసరించెను. క్రీ. శ. 1905 వ సం॥ నవంబరులో కొరియాపై తన రక్షణాధికారమును (Protectorate) జపాను లాంఛనప్రాయముగ స్థాపించుకొనెను. ఈ రక్షణాధికారము 5 సంవత్సరములు కొనసాగెను. అనంతరము జపాను కొరియా సైన్యమును విచ్ఛిన్నముచేసి, ఆ దేశమును తన సామ్రాజ్యములో 1910 వ సం॥లో కలుపుకొనెను. + +కొరియాను పాలించుటకై జపాను తన రాజప్రతినిధిని నియమించెను. ఇతడు జపాను ప్రభుత్వమునకే బాధ్యుడై యుండెను. ఇతని క్రింద వ్యవహరించు సలహా వర్గముగూడ జపాను నెడల భక్తి ప్రపత్తులతో మెలగవలెను. ఉన్నత పదవులన్నియు జపానీయులే ఆక్రమించుకొని యుండిరి. చిల్లర ఉద్యోగములలో మాత్రమే కొరియనులు నియమింపబడిరి. ఈ విధముగ జపాను ప్రభుత్వము కొరియాను పశుబలముచే నిరంకుశముగ పాలించెను. + +జాతీయ చైతన్యము : తన పాలనములో జపాను ఎడతెగక కొరియనుల ప్రతిఘటనమును ఎదుర్కొనవలసి వచ్చెను. ఈ ప్రతిఘటనమును జపాను తన సైనిక బలముచే తెగటార్చి, వేలకొలది కొరియనులను హతమొనర్చెను. ప్రథమప్రపంచ సంగ్రామా (1914 - 18) నంతరము వలసరాజ్య ప్రజలలో ఉవ్వెత్తుగా విజృంభించిన జాతీయ విప్లవ చైతన్యముచే, కొరియనులు ప్రభావితులైరి. దేశభక్తిపరాయణులైన లక్షలాది కొరియనులు బ్రహ్మాండమైన ప్రదర్శనములు జరిపిరి. వేలాది కొరియను ప్రదర్శకులు జపాను తుపాకులకు గురియై ప్రాణములర్పించిరి, ఈ సంఘటనమునకు జపాను ప్రభుత్వము కలవరపడి కొరియనులకు వాక్స్వాతంత్ర్యము, అధికారవికేంద్రీకరణము మున్నగు సంస్కరణములను ప్రవేశపెట్టుటకు అంగీకరించెను. కాని వీటిలో కొన్నిటిని మాత్రమే అమలు జరిపెను. ఈలోగా కొరియాలోగల పెక్కు రాజకీయ పక్షములవారు ఐక్యమై క్రీ. శ. 1919 సం॥లో ఒక రహస్య ప్రదేశమున సమావేశమై చర్చలు జరిపిన పిమ్మట తాత్కాలిక ప్రజాప్రభుత్వ స్థాపనమును గూర్చి ప్రకటన చేసిరి. అప్పుడే పారిస్ లో సమావేశమైన శాంతిమహాసభ చేతను, వాషింగ్టన్‌లో సమావేశమైన, ఆయుధవిసర్జన మహాసభ చేతను, నానాజాతి సమితిచేతను, తమ తాత్కాలిక ప్రభుత్వమును గుర్తింపజేయ యత్నించిరి. కాని జపాను తన పలుకుబడిని ఉపయోగించిన కారణముగా ఈ ప్రయత్నములు విఫలములైనవి. అయినను, కొరియా జాతీయ వాదులు తమ పోరాటమును రెండవ ప్రపంచ సంగ్రామమువరకు కొనసాగించుచునే యుండిరి. పెక్కురు జాతీయవాదులు అమెరికా, చైనా, మంచూరియా, సైబీరియా ప్రాంతములకు పలాయనమై అచ్చటినుండి గూడ తమ పోరాటమును సాగించిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0123.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7620f67b7e08cedffa81866c59d0a82d254de97 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0123.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ద్వితీయ ప్రపంచయుద్ధము (1939 - 45) తో జపాను పాలనము కొరియాలో అంత మొందెను. చైనా, ఇంగ్లండు, అమెరికా ప్రభుత్వములు శీఘ్రకాలములో కొరియాకు స్వాతంత్ర్య మొసగ గలమని 1943 లో ప్రకటన గావించెను. కొరియా 'తాత్కాలిక ప్రభుత్వము' ‘చుంకింగ్ ' (దక్షిణ చైనా) నుంచి చైనా నాయకత్వమున 1944 సం.లో జపానుపై పోరాటము నారంభించెను. మిత్రమండలివారు 1948 లో సమావేశమై 1943 లోతాము చేసిన ప్రకటనమును అమలుజరిపెదమని వాగ్దాన మొనర్చిరి. 1945 లో జపానుపై యుద్ధమునకు దిగిన సోవియట్ రష్యా కూడ కొరియా స్వాతంత్ర్య ప్రతిపాదనమును సంపూర్ణముగ బలపరచెను. సోవియట్ సైన్యములు ఉత్తర దిశనుండి కొరియాలో ప్రవేశింపగా, దక్షిణమునుండి అమెరికా సైన్యములు గూడ ప్రవేశించినవి. సైనికవ్యూహ సౌలభ్యమునకై కొరియాదేశము +ఉత్తర, దక్షిణ మండలములుగా విభజింపబడెను. ఈ విభజనము 38 వ అక్షాంశరేఖ (38 th Parallel) వద్ద జరిగెను. + +కొరియాను ఒకే కేంద్రప్రభుత్వము క్రింద ఐక్య మొనరించుటకై ప్రప్రథమమున రష్యాచే సూచన చేయబడెను. +కొరియాలోనున్న అమెరికా సైనిక నాయకులును, రష్యా సైనిక నాయకులును సంయుక్త సంఘముగా నేర్పడి కొరియా ప్రజానాయకులతో సంప్రతించిన ఫలితముగా కొరియాదేశ మంతటికిని ఒకే ప్రభుత్వము నేర్పాటు చేయుట సమంజసమని అమెరికా, ఇంగ్లండు, రష్యా, చైనా ప్రభుత్వములు అంగీకరించెను. కాని అందులకై చేసిన ప్రయత్నములు విఫలములయ్యెను. అంతట అమెరికా ఈ ఏకీకరణ సమస్యను ఐక్యరాజ్యసమితి ముందుంచెను. ఐక్యరాజ్య సమితి ఈ సమస్యను చర్చించి, కొరియాయందు అంతటను ఐక్యరాజ్య సమితి తాత్కాలిక సంఘముయొక్క అధ్వర్యమున ఎన్నికలు జరుపవలెనను తీర్మానమును ఆమోదించెను. ఈ తీర్మానము ప్రకారము ఎన్నికలను జరుపుటకు ఏతెంచిన తాత్కాలిక సంఘము ఉత్తరమండలములో ప్రవేశించుటకు ఉత్తర కొరియాలోని రష్యను అధికారులు అంగీకరింపలేదు. కాని దక్షిణ కొరియాలో ఎన్నికలు జరిగి 1948 మేనెలలో జాతీయమహాసభ సమావేశమయ్యెను. సింగ్మన్ రీ దక్షిణ 'కొరియన్ రిపబ్లిక్' నకు అధ్యక్షుడుగా ఎన్నిక యయ్యెను. దక్షిణ కొరియాకు ప్రత్యేకముగా 1948 జులై నెలలో నూతన రాజ్యాంగ మేర్పడి అమలు జరుపబడెను. + +ఉత్తరకొరియా ప్రజాపరిషత్తు 1948 జులై నెలలో సమావేశమై ఉత్తరకొరియాకు ప్రత్యేకముగా ఒక రాజ్యాంగమును ఆమోదించెను. దీనిననుసరించి ఉత్తరకొరియా ప్రభుత్వమునకు 'డెమాక్రటిక్ పీపుల్సు రిపబ్లిక్ ' అని నామకరణ మొనర్పబడెను. కిమ్ ఇల్ సుంగ్ అను నతడు మొట్టమొదటి ప్రధానిగా ఉత్తరకొరియా ప్రభుత్వమునకు ఎన్నికయయ్యెను (1948). ఇది జరిగిన వెంటనే సోవియట్‌రష్యా తనసైన్యములను ఉత్తరకొరియానుండి స్వదేశమునకు మరలించివేయగలనని ప్రకటించెను. + +కొరియా యుద్ధానంతర పరిస్థితి : దక్షిణ ఉత్తరకొరియాలలో వేర్వేరు ప్రభుత్వములు స్థాపింపబడిన కొంత +కాలమునకే (1950 జూన్) వాటి నడుమ సంఘర్షణము ప్రారంభమై తుట్టతుదకు 1953 జులైలో అంతమయ్యెను. ఇరుపక్షములును ఒండొరులపై ఆరోపణములు, ప్రత్యారోపణములు చేసికొనిన ఫలితముగా, దీర్ఘకాలము రాయబారములు సాగినవి. తుదకు సమాధానము కుదిరెను. కాని కొరియాయొక్క ఏకీకరణము, దేశమంతటికిని ఒకే ప్రభుత్వము, ఒకే రాజ్యాంగము ఏర్పడుట అను సమస్యలు నేటికిని అపరిష్కృతములుగనే నిలిచిపోయినవి. కొరియా సంధి ఒడంబడిక (Peace treaty) మీద సంతకములు పెట్టకమునుపే (1953 జూన్) దక్షిణకొరియాకు అవసరమైన ఆర్థిక సైనిక సహాయ మొనర్తు నని అమెరికా అధ్యక్షుడు ఐసెన్ హోవర్ వాగ్దానమొనర్చెను. అనంతరమీ వాగ్దానమును అతడు చెల్లించుకొనెను. దక్షిణకొరియాకును, అమెరికాకును నడుమ అన్యోన్య సైనికసంధి 1953 అక్టోబరులో జరిగిన ఫలితముగా, 1956 జూన్ తో అంతమైన ఆర్థిక సంవత్సరములో అమెరికా, దక్షిణకొరియా ప్రభుత్వమునకు 60,00,00,000 డాలర్ల మేరకు సహాయమిచ్చెను. అమెరికా ఇంతగా ఆర్థికసహాయ మొనర్చినను, దక్షిణ కొరియాయొక్క ఆర్థికవిధానము, సహజముగా లోప \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0124.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32d191aca81ae34c83997b7d6f7302a921fcc080 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0124.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +భూయిష్ఠ మగుటచే, అది తనకాళ్లపై తానునిలబడలేక దివాలా స్థితికి దిగజారెను. ఇప్పటివరకును దక్షిణకొరియా +అమెరికా పైననో, మరియొక ధనికదేశము పైననో ఆధార పడుచునే యున్నది. దక్షిణకొరియా ప్రభుత్వము ప్రకటించిన 1952 - 53 సం. బడ్జెటు లెక్కలే ఇందుకు నిదర్శనము. పై కారణములచే దక్షిణ కొరియాలో ద్రవ్యోల్బణము (inflation) అధికముగనున్నది. + +రూపురేఖలు : కొరియాలో లభ్యమైన పురాతత్త్వ శిథిలములనుబట్టి క్రీ. పూ. 3000 సం. క్రిందట 'హాన్' అను మంగోలు జాతికి చెందిన మూకలు మధ్య ఆసియానుండి కొరియాలో ప్రవేశించినట్లు తెలియు చున్నది. కొరియా ద్వీపకల్పమును నివాసముగా చేసికొనిన వేర్వేరు తెగలన్నిటిలో ఈ 'హాన్' జాతీయులే అత్యధిక సంఖ్యాకులు. కొరియాభాషకు మూల పురుషులును, సృష్టికర్తలుగూడ వీరే. చైనీయులకును, జపానీయులకును వలె వీరికిని ఒకే లక్షణము కలిగిన పూర్వజాతీయ చరిత్ర కలదు. అయితే వారికంటె భిన్నమైన కొన్ని విలక్షణములు మాత్రము కొరియనులకు కలవు. కొరియనుల శిరోజములు నల్లగా - నిక్కపొడుచుకొని యుండును. వీరి బుగ్గలు ఉబ్బెత్తుగా నుండును. దవడ ఎముకలు ముందునకు పొడుచుకొని వచ్చినట్లుండును. ఎత్తులో వారు ఉత్తర చైనీయులకును, జపానీయులకును మధ్యస్థముగా నుందురు. కొరియన్ భాష యూరల్-ఆల్టెయిక్ భాషాకుటుంబమునకు చెందినది. ఈ యూరల్ –ఆల్టెయిక్ భాషాకుటుంబములోనే మంగోలు, టర్కిక్, జపాను భాషలుగూడ లీనమై యున్నవి. కాని చైనా +భాష అట్టిది కాదు. కొరియా ప్రజల వ్యావహారిక (వాడుక) భాషకును, దేశీయమైన శబ్దసముదాయమునకును, పైన పేర్కొనిన యూరల్- ఆల్టెయిక్ భాషా కుటుంబములోని ఇతర భాషలకును నడుమ ఎట్టి పోలికయు లేదు. కొరియా భాషయొక్క యు, జపానుభాషయొక్కయు వ్యాకరణ నిర్మాణవిధానము ఒకే విధముగ నున్నది. ఐనను ఇతర విషయములలో మాత్రము ఆ రెండు భాషలును భిన్నమైనవి. + +విద్య : జపాను పాలనముక్రింద విద్యాభివృద్ధి ముందంజె వేసెను. పాఠశాలలయొక్కయు, విద్యార్ధుల యొక్కయు సంఖ్య పెరిగెను. జపాను ప్రభుత్వము తన ప్రభుత్వ యంత్రాంగములో చిల్లర ఉద్యోగములకు అవసరమైన మేరకు మాత్రమే కొరియా యువకులకు విద్యావిధానమును నిర్ణయించెడివారు. 1939 సం. లో కొరియాలో ప్రాథమిక పాఠశాలలయందు 1,200,000 మంది బాలబాలికలు విద్య నభ్యసించెడివారు. ఉన్నత పాఠశాలలయందును, వృత్తిపాఠశాలలయందును, కళాశాలలయందును, సియోల్ నగరమందుగల ఇంపీరియల్ విశ్వవిద్యాలయము నందును కలిసి మొత్తముగా 34,000 మంది జపాను విద్యార్థులును, 62,000 మంది కొరియా విద్యార్థులును ఉండిరి. ప్రభుత్వ పాఠశాలలు కాక, క్రైస్తవ మిషనరీలచే నిర్వహింపబడు పాఠశాలలును, కళాశాలలును కలవు. ఈ విదేశీయ మిషనరీ విద్యాసంస్థల యొక్క పలుకుబడి కొరియాలో పెరుగకుండ జపాను ప్రభుత్వము కఠినమైన నిబంధనలు అమలు జరి పెను. + +1945 వ సం. లో జపాను పరిపాలనము అంతమగుటతో, కొరియా విద్యావిధానము పూర్తిగా సంస్కరింపబడెను. ఈ సంస్కరణోద్యమములో కొరియా విద్యావేత్తలు ఉత్సాహముతో పాల్గొని, బాధ్యతతో, తమ కార్యక్రమమును కొనసాగించిరి. ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిపై దేశభక్త్యుత్సాహములు ఉద్దీపించునట్లు విద్యావిధానము మార్చబడినది. పాఠ్యగ్రంథములు కొరియను భాషలో పునర్లిఖింపబడినవి. శాస్త్రీయ సాంకేతిక విద్యాశిక్షణమున ప్రత్యేకమైన శ్రద్ధాసక్తులు గైకొనబడెను. ప్రాథమిక విద్య నిర్బంధము చేయబడినది. 1954 డిసెంబరు నాటికి 4,043 ప్రాథమిక పాఠశాలలలో 27,34,726 మందియు, 783 మాధ్యమిక పాఠశాలలయందు 4,07,393 మందియు, 466 ఉన్నత పాఠశాలలలో 2,10,862 మందియు, 213 వృత్తి విద్యాలయములలో 98,281 మందియు, 71 కళాశాలలలో 98,281 మందియు, 18 నార్మల్ పాఠశాలలలో 13,217 మందియు 3,548 వయోజన పౌర విద్యాలయములలో 2,97,792 మందియు, విద్య నభ్యసించుచుండిరి. 1948 వ సం. లో కొరియాలో అక్షరాస్యత 70 శాత ముండెను. + +మతము : మత విషయమున విదేశీయుల ప్రభావము కొరియా ప్రజలపై అధికముగ ప్రసరించెను. షామియా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0125.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33af398e5a874094f23dc6d3c45f8ad085918e38 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0125.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +నిజము ('సిన్‌‌క్యో' అని నామాంతరము), 'చొన్‌‌డోక్యో, మున్నగు ఇతర దేశీయమతములు కాక, కన్ఫ్యూషియన్‌ మతము, బౌద్ధమతము, చైనా సంపర్కమువలన కొరియాలో ప్రవేశించినవి. జపానుపాలనము ఫలితముగా 'షింటో' మున్నగు పలురకముల బౌద్దమతాంతరశాఖలు గూడ కొరియాలో ప్రచారము నొందినవి. పాశ్చాత్యుల సంపర్కముతో కైస్తవమతము గూడ కొరియాలో వ్యాపించెను. 'షామియానిజము' అనునది కొరియాప్రజల ప్రాచీనమతము. పూర్వ చారిత్రక యుగమునుండి ఈ మతము కొరియా ప్రజల సాంస్కృతిక జీవితమందు ప్రముఖమైన పాత్ర వహించెను. అది యొకవిధమెన ప్రకృత్యారాధనము. మధ్య ఆసియా యందును, సైబీరియా యందును, గ్రీన్‌లాండ్‌ నందును, అలాస్కా యందలి ఎస్కి మోలలోను ఇట్టి ప్రకృతి ఆరాధన ఈనాటికిని ఆచరణమునందు కలదు. కన్ఫ్యూషియన్‌ +మతము క్రీ .పూ. 1 వ శతాద్దిలో చైనా నుండి కొరియాలో ప్రవేశ పెట్టబడినది. బౌద్ధముతో ఈ మతము పోటీపడి క్రీ. శ. 1372 నాటికి కొరియాలో ప్రాబల్యము నొంది కొరియా ప్రభుత్వముచే గుర్తింపబడినది. క్రీ. శ. 12 నుండి 14వ శతాబ్దము వరకును కొరియాలో బౌద్ధమతము అత్యున్నత దశ ననుభవించెను. జపాను పాలన ఫలితముగా దానికి అత్యధికమైన బలముకూడ చేకూరెను. + +జపానీయులు 16 వ శతాబ్ద్యంతమున కొరియాపై దండయాత్ర సలిపిరి. జపాను క్రైస్తవుల ప్రవేశ ఫలితముగా కొరియాలో ప్రథమముగా క్రైస్తవ మతము తలయెత్తెను. అనంతరము 1686 లో కాథొలిక్‌ మతాచార్యు లయిన చైనీయులు కొరియాలో అడుగిడిరి. పిమ్మట 1830 లో ఫ్రెంచి రోమన్‌ కాథొలిక్కులు ప్రవేశించిరి. ఈ విధముగా కొరియాలో క్రైస్తవ మతము క్రమముగా వ్యాపించి బలపడెను. విదేశీయుల పాలనము నుండి విముక్తి చెందినను కొరియాలో నేటికిని (1957 లెక్కల ప్రకారము) 2,000,000 మంది క్రైస్తవులున్నారు. 'చొండోక్యో' లేక 'టోంఘక్‌' అను మతము +'షామియానిజము' నుండియు, కన్ఫ్యూషియను, బౌద్ధ, క్రైస్తవ మతములనుండియు పెక్కు సిద్ధాంతములను తనలో లీనమొనర్చుకొని పరిపుష్టి చెందెను. జపానీయులచే కొరియా యందు ప్రవేశపెట్టబడిన 'షింటో ' యను మతము కొరియా ప్రజలలో కొంత ప్రాబళ్యము సంపాదించినను, క్రమముగా క్షీణించి 1945 తరువాత అంతరించెను. + +కొరియాదేశము (భూగోళము) : +కొరియాదేశము సుమారు 340- 421/20 ఉత్తర అక్షాంశముల నడుమను, 1240 - 1310 తూర్పు శేఖాంశ వృత్తముల నడుమను కలదు. పశ్చిమమునను, ఉత్తరమునను ఈ దేశము మంచూరియాచేతను, ఆసియా విభాగపు రష్యాచేతను పరివేష్టితమైయున్నది. కాగా, ఇది ద్వీపకల్పమై దక్షిణప్రాగ్దిశలలో, పసుపు సముద్రములోనికిని, జపాను సముద్రములోనికిని చొచ్చుకొనియున్నది. ఈ +ద్వీప కల్పము యొక్క పొడవు 600 మైళ్లు. దీని వైశాల్యము 85,225‌ చ. మైళ్లు. 1951 వ సంవత్సరమునాటికి ఇచ్చటి జనాభా 3 కోట్లు. జనసాంద్రత చ. మైలు 1కి 352 మంది. ప్రధాన నగరములు : (1) సియోల్‌ (ఇది దక్షిణ కొరియా రాజధాని. జనాభా 15 లక్షలు), (2) పూసాన్‌ (ఇది ప్రధానమైన రేవు పట్టణము. జనాభా 4,73,619), (3) ప్యోంగ్‌ యాంగ్‌ (ఇది ఉత్తరకొరియా రాజధాని. జనాభా 10 లక్షలు), (4) టెయ్‌గు (ఇది పట్టు పరిశ్రమ కేంద్రము. జనాభా 3,13,705), (5) ఇంచాన్‌ (ఇది రేవు పట్టణము. జనాభా 2,65,767). + +నైసర్గిక స్థల వర్ణనము, వాతావరణము : కొరియా తూర్పు రేవు ప్రాంతమంతయు నిమ్నోన్నతమయిన పర్వత +పంక్తులచే ఆక్రమింపబడియున్నది. రేవునకు సమీపముననే వేయికిపైగా దీవులు కలవు. అందలి పెక్కునదులు +నూరుమైళ్ళకు పైగా ఓడ ప్రయాణమునకు అనుకూలమై నట్టివి. ఇట్టివాటిలో దక్షిణముననున్న 'రకుటో' అను +నదియు, మధ్యప్రాంతమున నున్న 'కాన్‌' అను నదియు, వాయవ్యమున మ౦చూరియా సరిహద్దు ప్రక్కనగల 'యాలు' అను నదియు ముఖ్యములైనవి. జులై, ఆగస్టు మాసములలో మిక్కుటముగా వర్షములు కురియు తరుణములోతప్ప తక్కిన బుతువులలో కొరియాదేశ మందలి వాతావరణము అమెరికా మధ్యమప్రాంత మందుగల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0126.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0126.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0007e27ae55565ff1a23a3004e859443a8fd6dc7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0126.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +వాతావరణమును పోలియుండును. సంవత్సరమునకు సగటు దాదాపు 40 అంగుళముల వర్షపాతము ఉండును. +కాని దక్షిణో త్తర ప్రాంతముల నడుమను, తీరప్రాంతము యొక్కయు, దేశాంతర్భాగము యొక్కయు, నడుమను గల శీతోష్ణస్థితుల విభేదములు ప్రస్ఫుటముగా నున్నవి. చలికాలమందు పశ్చిమోత్తర దిశలనుండి శీతలమును +శుష్క మునగు ఋతు పవనములు వీచును. ఉత్తరకొరియాలో ఏర్పడు గడ్డమంచు త్వరగా కరగక, ఎక్కువ కాలము నిలువ యుండగలదు. కాని దక్షిణప్రాంతమందలి గడ్డమంచు సౌమ్యమగు శీతోష్ణస్థితులు(temperatures) కారణముగా శీఘ్రముగా కరగును. ఉత్తర దేశమునందలి ప్రాంతములందు శీత కాలమున ప్రచండమైన చలిగాలులు +వీచును. దక్షిణ కొరియాలో పూసాన్ నగర ప్రాంతమందు, సంవత్సరములో ఏడునెలలకు పైగా మంచు గడ్డకట్టదు. ఋతుపవనముల వలనను, తుపానులవలనను, వర్షపాతము ముఖ్యముగా వేసవిలో సంభవించును. వేసవికాలపు వేడిమికిని, శీతకాలపు చలికిని నడుమగల అంతరము వాయవ్యదిశకు పోనుపోను అధికమగును. + +వ్యవసాయము : కొరియా ప్రధానముగా వ్యవసాయ వృత్తిని అవలంబించిన దేశము. కాని అచ్చటిభూమి సార రహితమైనది. అతివృష్టి అనావృష్టి దోషముల చేతను అధిక సంఖ్యాకులయిన జనులు వ్యవసాయముపై ఆధార +పడుట చేతను, ఆహారోత్పత్తి విషయమున, కొరియా వెనుకబడియున్నది. ఉత్తర కొరియా యందలి వ్యవసాయము, దక్షిణ కొరియాయందలి వ్యవసాయము కంటె బహు ముఖముల వృద్ధిచెందెను. వరి ధాన్యము కంటె ఇతర ఆహార ధాన్యములు అచ్చట అధికముగా పండుచున్నవి. కాయగూరలు కూడ ఎక్కువగా పండింప + +బడు చున్నవి. రాసాయనికములయిన ఎరువులను తయారు చేయుటకు ఉపయోగపడు కొన్ని మొక్కలు అచ్చట పెంచబడుచున్నవి. దక్షిణ కొరియాలో ప్రధానమైన పంట వరిపంటయే. తరువాత బార్లీ, గోధుమ ప్రాముఖ్యము వహించు చున్నవి. బార్లీ సంవత్సరమునకు, రెండు పంటలు పండును. సోయాచిక్కుడు, ఓట్లు, కొన్ని రకముల జొన్న ధాన్యము, ఉర్ల గడ్డలు, కాబేజి మున్నగునవి ఇతరములైన పంటలు. + +కొరియా వ్యవసాయము మిక్కుట మైన మానవ(దేహ) పరిశ్రమచే సాధ్యమైనది. వ్యవసాయముయాంత్రిక మొనర్ప +(Mechanise) బడలేదు. మిక్కిలి సుళువైన పరికరములు మాత్రమే వ్యవసాయమునకు లభ్యము లగుచున్నవి. + +జపాను ప్రభుత్వమువారు తమ పరిపాలన కాలమున కొరియానుండి తమ దేశమునకు ధాన్యమును తరలించుకొని తమలోటును భర్తీ చేసికొనిరి. ముఖ్యముగా స్వప్రయోజనము నాశించియే, వ్యవసాయ ప్రాంతమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0127.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..905541a688dff3f68c61677f74c402c3cb2eec19 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0127.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +విస్తృతము చేయుటకును, నీటిపారుదల వసతులను అభివృద్ధి చేయుటకును జపాను ప్రభుత్వమువారు, కొరియాలో పెద్ద మొత్తముల ధనమును వ్యయపరచిరి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధానంతరము ఏర్పడ్డ రసాయనపు టెరువుల కొరత వలనను, 1950 వ సంవత్సరము తరువాత జరిగిన యుద్ధ విధ్వంసమువలనను, దక్షిణ కొరియాలో వ్యవసాయము నష్టపడెను. కాని యుద్ధవిరామ సంధి జరగిన పిమ్మట వ్యవసాయము పుంజుకొనెను. సుమారు 48,00,000 ల యెకరముల విస్తీర్ణముగల భూమి కొరియాలో సాగుచేయబడుచున్నది. 28,50,000ల యెకరములలో మాగాణి పంటలును, 19,50,000ల యెకరములలో మెరక పంటలును పండింపబడుచున్నవి సగటున కుటుంబమునకు 21/2 యెకరములును, ఒక్కొక్క వ్యక్తికి అరయెకరమును పడునని లెక్కలవలన అంచనా వేయబడినది. + +పర్వతములు, అరణ్యములు : కొరియాదేశము పర్వతమయమై యున్నది. పర్వతములనడుమ చిన్న చిన్న +మైదానములు కలవు. పర్వతముల ఎత్తుకంటె వాటి విశేషసంఖ్యయే ఎక్కువ ఆశ్చర్యకరముగ నుండును. +దేశముయొక్క మొత్తము విస్తీర్ణములో అయిదవవంతు ఆక్రమించియున్న మైదానముల యందును తీర ప్రదేశములయందును మూడుకోట్ల ప్రజలు కిక్కిరిసి నివసించుచున్నారు. కొరియా దేశమునకును మంచూరియా దేశమునకును నడుమనున్న రెండు నదులును, ఒక కొండ వరుసయు ఉభయ దేశములకును సరిహద్దుగా నున్నది. +దేశమునకు ఈశాన్యదిశగా ప్రవహించు ట్యుమెన్ అను నది మీదుగా కొరియాప్రజలు శతాబ్దములక్రితము నుండియు +వలసపోయిరి. ఈ నదియొక్క 'హెడ్ వాటర్స్' నడుమ 9,000 అడుగుల ఎత్తుగల 'పాయ్‌టన్' అనుపేరుతో ఒక +అగ్నిపర్వతము కలదు. ఉత్తర సరిహద్దు ప్రాంతములో అధిక భాగము నిర్జనప్రదేశమై యున్నది. + +కొరియా భూభాగములో, నూటికి 73 వంతులు అరణ్యప్రాంతమై యున్నది. 1953 వ సంవత్సరము నాటికి +1,57,25,000 ల యెకరములమేరకు ఈఅరణ్యము లాక్రమించి యుండెను. కాని 1943-50 సంవత్సరములనడుమ +జరిగిన యుద్ధ విధ్వంసమువలనను, విచక్షణ లేకుండా అడవులను నరకివేయుటవలనను, సమర్థమైన పర్యవేక్షణము లేకుండుటవలనను, అటవీసంపద నూటికి సగము వరకు క్షీణించెను. అడవులలో వంటచెరకును, గృహనిర్మాణమునకు ఉపయోగపడు కలపసామగ్రియు లభ్యమగును. ఇవికాక దేవదారువు, స్ర్పూస్, లార్చ్ అను +రమణీయమైన వృక్ష సంతతులును కాననగును. + +కొరియాలో చేపలపరిశ్రమ విరివిగా నున్నది. 10 లక్షలకుపైగా ప్రజలు ఈపరిశ్రమపై ఆధారపడి జీవించుచున్నారు. కొరియనులు తమ ఆహార విషయమున జంతు మాంసముపైకంటె చేపలపైననే అధికముగా ఆధారపడి యున్నారు. + +భౌగోళికముగను, జాతీయముగను కొరియనులు ఆసియాదేశ ప్రజలలో పెక్కురకంటె భిన్నులు. వారి ఆచార వ్యవహారములును, సంప్రదాయములును, వస్త్రధారణమును, భిన్నములుగనే ఉండును. వారిగృహములు మట్టి గోడలతో దృఢముగ నిర్మింపబడును. వంటశాలల నుండి బయలుదేరు పొగ, భూమి అడుగు భాగమున +ఏర్పరచబడిన గొట్టముల ద్వారమున వ్యాపించి ఇల్లంతటికిని వేడిమిని కలుగ జేయును కొరియా ప్రజలు అన్నిటను వ్యక్తిత్వముగల విశిష్ట జాతీయులుగా పరిగణింపబడి యున్నారు. + +పరిశ్రమలు: జపాను ప్రభుత్వమువారు తమ పరిపాలన కాలములో, కొరియాయందు పరిశ్రమలను అభివృద్ధి +చెందనీయక అచ్చటినుండి ముడి సరకులను, తమ దేశమునకు దిగుమతి చేసికొనిరి. 1930 వరకు గృహోప కరణములు ఆహార పదార్థములు, గుడ్డలు మున్నగునవి మాత్రమే కొరియాలో ఉత్పత్తి అగుచుండెడివి. అనంతరము జపాను ప్రభుత్వమువారు కొరియా ప్రజల కోరికను అనుసరించి ఉత్తర భాగమున ముఖ్యముగా భారీపరిశ్రమలను నెలకొల్పి తమ స్వంత పారిశ్రామిక నిర్మాణమునకు దోహద మొనరించుకొనిరి. ఈభారీపరిశ్రమలలో రాసాయనిక పదార్థములు, సిమెంటు, ఇనుము, ఉక్కు, విద్యుచ్ఛక్తి యంత్రముల ఉత్పత్తి ఉత్తర కొరియాలో అభివృద్ధి చెందుచుండగా, గుడ్డల పరిశ్రమ, ఆహార పదార్థముల పరిశ్రమ మాత్రమే దక్షిణ కొరియాలో స్థాపింపబడెను. కొరియా దేశములో బంగారము, రాగి, వెండి, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0128.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d417a9032150a57bca513f4762793b3abc34404 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0128.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +టంగ్ స్టెన్ (తుంగన్థము) నల్ల సీసపురాయి (graphite) గనుల నుండి తీయబడుచున్నవి. అల్యూమినియం, +నాన్ ఫెఱ్ఱస్ లోహములు, యుద్ధసామగ్రులుగూడ దక్షిణ ఉత్తర కొరియా ప్రాంతములలో అభివద్ధి చెందెను. జల +విద్యుత్తునకు సంబంధించిన ప్రాజెక్టులుగూడ నూతనముగా వెలసినవి. వీటిలో ఆసియా ఖండములో పేరెన్నిక గన్న ఒక ఆనకట్ట యొక్క నిర్మాణ ఫలితముగా ఆరు లక్షల కిలోవాట్ల విద్యుచ్ఛక్తి ఉత్పత్తి జేయబడుచున్నది. + +ఉత్తర కొరియాలో పారిశ్రామికాభివృద్ధి జరిగినను అచ్చటికంటె దక్షిణ కొరియా విభాగములో బ్యాంకింగ్ విధానము ఎక్కువగా అభివృద్ధి యయ్యెను. దక్షిణ కొరియాలో వర్తక వ్యాపారములు అధికముగా కేంద్రీకృతములై నూరింట 80 వంతులు అర్థ సంబంధమైన లావాదేవీలు జరుగుటయే ఇందులకు కారణము. + +రవాణా సౌకర్యములు : కొరియాలో రైల్వే రహదారులు ప్రముఖములైన రవాణామార్గములయ్యెను. జపాను ప్రభుత్వమువారు తమ పాలనకాలములో ఆర్థిక సైనికావసరములకై రైలు మార్గములను విస్తృత మొనర్చిరి. ప్రధానమయిన రైల్వే మార్గము ఆగ్నేయ దిశాగ్రమున నున్న 'పూసాన్' అనునగరమును, మంచూరియా సరిహద్దున నున్న 'నినూయ్ జ్' అను నగరమును కలుపుచున్నది. సియోల్ నుండి మరియొక రైల్వేశాఖ ఈశాన్యదిశ యందున్న సముద్రపు రేవు వరకు నిర్మింపబడి యున్నది. మరియొక శాఖ అచ్చటినుండియే బయలుదేరి నైరృతి దిశకు చేరుచున్నది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధకాలములో రైల్వే నిర్మాణము అలక్ష్యము చేయబడినను, అనంతర కాలమున దాని అభివృద్ధి కొనసాగుచునే యున్నది. + +రెండవ యుద్ధము ముగియునప్పటికి సగటున చ॥ మైలునకు 0.17 మైలు నిడివిగల మామూలు రహదారీ రోడ్డు మాత్రమే నిర్మింపబడి యుండెను. 1952 వ సంవత్సరము నాటికి 21,000 మైళ్ళ పొడవున రోడ్లు నిర్మింపబడి ముఖ్యమైన రైల్వే మార్గములతో కలుపబడెను. కొరియా దేశము పర్వతమయమయి ఉండుట చేతను, తూర్పు పడమరలుగా రోడ్డు మార్గములు గాని, రైలు మార్గములుగాని లేకుండుట చేతను, రేవు ప్రాంతములో జనసమ్మర్దముగల ప్రధాన నగరములు అభివృద్ధిచెందుట చేతను, అచ్చట ఓడ రవాణా మార్గములు ప్రాముఖ్యము +నొందజొచ్చెను. 1955 వ సంవత్సరము యొక్క అంతమున కొరియాలో వేయేసి టన్నుల శక్తిగల పొగయోడలు 28 వరకుండెను. చేపలుపట్టు పడవలతో కలిసి మొత్తము 2,65,931 టన్నుల శక్తిగల 8096 ఓడలు అచ్చటనుం డెను. + +కొలంబసు క్రిస్టాఫర్ : + +పదునైదవ శతాబ్దమువరకు అమెరికాఖండ మొకటి యున్నదను విషయము యూరపుఖండ వాసులకు గాని +తదితర దేశముల ప్రజలకుగాని తెలియదు. మొదటిసారిగా అమెరికాఖండమును కనుగొన్నవాడు క్రిస్టొఫర్ +కొలంబసు. ఇతడు జినోవా నావికుడు. జినోవా ఉత్తర ఇటలీలోని ఒక రేవుస్థలము. కొలంబసు 1447 లో జినోవాలో జన్మించెను. ఈతని తల్లిదండ్రులు నేత పనివారు. ఇతడు బాల్యములో ఇటలీలోని పావియా అను పట్టణములో క్షేత్ర గణితము, భూగోళ శాస్త్రము, ఖగోళ శాస్త్రము, జ్యోతిశ్శాస్త్రము, నౌకాయాన శాస్త్రము నభ్యసించి పదునాల్గవయేట జన్మస్థలమునకు తిరిగివచ్చెను. త్వరలోనే ఈతనికి మధ్యధరా సముద్రతీర ప్రాంతములకు పోవు ఒకానొక వాణిజ్యనౌకలో పని కుదిరెను. ఈ కొలువులో నుండి అతడు నౌకాయాన విద్యను ప్రత్యక్షముగా నేర్చుకొనెను. కొలంబసు బాల్యమునుండియు సముద్రతీరమున దిరుగాడుచు, వచ్చు పోవు నౌకలను జూచుచు, నావికులను గూర్చియు, వారి ప్రయాణములను గూర్చియు చెప్పుకొను సంగతులను వినుచు తానుకూడ నౌకాయానమును వృత్తిగా పెట్టుకొని, దూరతీరములకు పోయి ప్రపంచ రహస్యములను, శోధించి, క్రొత్త దేశములను, దీవులను కనుగొనవలెనని కలలు గనుచుండెను. + +సరిగా ఈ కాలమునకు పూర్వమే భూమి చదునుగా గాక గుండ్రముగా నున్నదని నిరూపితమయ్యెను. ఈ కాలముననే +హిందూదేశమునందు చక్కని నూలు వస్త్రములు, పట్టు వస్త్రములు తయారగుచుండెను. యూరపుఖండ దేశములలో ఈపాటి వస్త్రములను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0129.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44a896ff7c0f981e6090bbd1c132ee43fbd5ee0a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0129.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తయారు చేయలేకుండిరి. యూరపులోని శ్రీమంతులు ఇండియాలో తయారగు వస్త్రములనే గాక ఇక్కడి +సుగంధద్రవ్యములను కూడ కొని ఉపయోగించుచుండిరి. అందుచేత హిందూదేశము నుండి యూరపు ఖండమునకు వివిధ పదార్థములను తెచ్చుకొనవలె నన్నచో ఇచటికి సముద్ర మార్గమును ఏర్పరచుకొనవలె నన్న కోరిక +యూరపుఖండ వ్యాపారులకు మిక్కుటముగా నుండెను. ఇండియాకు తూర్పుమార్గమున పోవువారిని మహమ్మదీయు లాటంక పరచుచుండిరి. కావున పశ్చిమ మార్గము ననుసరించి ఇండియాకు పోవుట సాధ్యము కాదా యని పశ్చిమదేశస్థులు ఆలోచింప మొదలిడిరి. కొలంబసు తన ఇరువది యేడవయేట పశ్చిమముగా సముద్రపయాణము చేసి ఇండియా మున్నగు ప్రాచ్యదేశములను చేరవలెనని సంకల్పించెను. తెలివితేటలను బట్టి, ధ్రైర్య విశ్వాసములను బట్టి, నావికావృత్తిలో నేర్పును బట్టి ఈ పని కాతడు సమర్ధుడే, కాని ఇది యెంతో వ్యయముతో +కూడుకొన్నపని. ఆతనివద్ద డబ్బులేదు. ఆతని ననుసరించు నావికులు లేరు. పైగా ఈ ప్రయాణము క్రొత్తదేశములను కనుగొనుటకు ఉపయోగవడునదేగాని వ్యాపారరీత్యా లాభించునది కాదు. కనుక ఎవరేని రాజును ఆశ్రయించవలెను. తన జన్మస్థలములో సహాయపడువా రాతని కెవరును తటస్థపడలేదు. పోర్చుగీసు రాజకుటుంబమునకు చెందిన హెన్రీ ది నావిగేటర్‌. (Henry the Navigator) అను నాతనిని గూర్చి కొలంబను విని యుండెను. హెన్రీ ఆ కాలమున ఆఫ్రికా తీరమునకు సముద్ర యానములను ఏర్పాటు చేయించి క్రొత్త భూభాగములను కనుగొనుటలో పసిద్ధికెక్కియుండెను. పోర్చుగీసు రాజధానియైన లిస్బను పట్టణమునకు కొలంబసు వెళ్ళి అచ్చట పదేండ్లు నివసించి పటములు, చార్టులు గ్లోబులు తయారుచేసి జీవనము గడుపుచు తన లక్ష్యము సిద్ధించు సదవకాశము కొరకు ఎదురు చూచుచుండెను. ఇచటనే అతడు వివాహము చేసికొనెను. ఆతనికి ఒక కుమారుడు కలిగెను. + +కొలంబసు, అతని సోదరుడును స్పెయిన్‌ రాజైన ఫెర్డినాండును సందర్శించి తూర్పు దేశములకు పోవలెనన్న తమ యభిలాషను వెలిబుచ్చిరి. కాని అది తెలివి తక్కువ పనియని రాజుగారి మతవిషయక సలహాదారులు +నిరుత్సాహపరచిరి. రాజేమియు సహాయము చేయలేక పోయెను. ఇంగ్లండు వారేమయిన సహాయము చేయుదు +రేమోయని కొలంబసు చూచెను. ఫ్రాన్సువారి సహాయమునుగూడ అత డపేక్షించెను. కాని లాభము లేక పోయెను. స్పెయిను రాజుభార్య ఇసబెల్లాకు కొలంబసు ప్రయత్నముపట్ల మొదటి నుండియు సానుభూతి యుండెను. కాని భర్త విముఖుడుగా నుండుటవలన చాలకాలము వరకు ఆమె కొలంబసుకు దర్శనమిచ్చి ఆతని ఊహలను, ప్రతిపాదనలను ఎంతో ఇష్టముగా వినుచుండెనేగాని ఏమియు సహాయముచేయజాలక పోయెను. చివర కామె తన నగలను అమ్మజూపి ధనమును సేకరించి ఇచ్చుటకు సమ్మతించెను. ఫలితముగా కొలంబసుకు మూడు ఓడలు లభించెను. వాటిలో పెద్దదానిపేరు “శాంతమేరియా”. అది నూరుటన్నుల నావ. 52 మంది మనుష్యులను అది తీసికొని పోగలదు. మిగిలిన రెండు ఓడల పేర్లు “పింటా,” “నినా”. ఈ విధముగా కొలంబసు. తన అనుచరులతో 1492 అగస్టు 3 వ తేదీన సముద్ర యానమునకు బయలు దేరెను. ఎంతో దూరము పోయినను వారికి భూమి కన్పించలేదు. మార్గ మధ్యములో అతని అనుచరులు ధైర్యము కోల్పోయి తిరుగుబాటు చేయుచు కొలంబసుకు ప్రతి +బంధకములు గల్పింప జొచ్చిరి. కాని కొలంబసు వజ్ర సంకల్పముతో అట్లాంటిక్‌ మహా సముద్రము మీదుగా రెండు నెలలు ప్రయాణముచేసి ఒక ద్వీపమునకు చేరెను. దాని కాతడు శాన్‌ సెల్వడార్‌ అని పేరు పెట్టెను. కొలంబసు తాను ఇండియా చేరినట్లూహించెను. కాని అది ఇండియాకాదు. అది బహామా దీవులలో నొకటి. అచటి మనుష్యులు ఎరుపు, గోధుమ వర్ణము కలిసిన దేహచ్ఛాయ గలవారగుటచే కొలంబసు వారికి 'ఎర్ర ఇండియనులు' అని పేరు పెట్టెను. 1493 ఫిబ్రవరిలో కొలంబసు తిరిగి న్వదేశమునకు ప్రయాణమై వెళ్ళెను. స్పెయిను రాజుకు బహుమానములుగా అతడు బంగారమును, ప్రత్తిని యూరపులో లేని కొన్ని జంతువులను, పక్షులను తీసికొని వెళ్లెను. స్పెయిను ప్రజలు కొలంబసుకు, అతని అనుచరులకు ఘనముగా స్వాగత మిచ్చిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0130.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a8975176095b135ae7d52a2ccec7b41f9f646031 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0130.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +1493 అక్టోబరులో కొలంబసు రెండవ పర్యాయము సముద్రయానము చేసెను. ఈ పర్యాయ మతనికి 17 ఓడలు లభించెను. 1500 మంది నావికులు స్వచ్ఛందముగా వచ్చిరి. కొలంబసు కొంతదూరము ప్రయాణము చేసిన పిదప తన అనుచరులను 'హిస్పానియోల' ద్వీపమున (దీనిని ఇప్పుడు హెయిటీ దీవి అందురు) దింపి తాను క్రొత్త ప్రదేశములను కనుగొనుటకు వెళ్ళెను. గ్రేటర్ ఆంటిలీస్ అని నేడు పిలువబడు దీవుల పెక్కింటి నాతడు కనుగొనెను. సంవత్సరమైన పిదప తిరిగి హిస్పానియోలను చేరుకొనెను. కాని అచ్చట అతడు దింపిన అనుచరులు +బంగారముమీద పేరాసతో మూర్ఖముగా స్థానిక ప్రజలతో కలహించుటచేత వారిచే వధింపబడిరి. కొలంబసు తిరిగి స్పెయినుకు వెళ్ళెను. + +1498 వ సంవత్సరమున కొలంబసు తన మూడవ సముద్రయానమును సాగించెను. ఈ పర్యాయ మాతడు ఆరు ఓడలతో బయలుదేరెను. ఈమారు ఆతడు నైరృతి దిక్కున ఇంకను దూరముగాపోయెను. మార్గ మధ్యమున మూడు ద్వీపములను కనుగొనెను. వాటి కాతడు ట్రినిడాడ్ అని పేరుపెట్టెను. పిమ్మట దక్షిణ అమెరికా సముద్రతీరము ననుసరించి 'ఓరినోకో' నదీ ముఖము వరకు నాతడు ప్రయాణము చేసెను. ఈమధ్య అతడు ఎచ్చటను భూమిపై దిగుటకు వీలుపడలేదు. అతడు చూచిన నదీముఖమునుండి నీరు పుష్కలముగా సముద్రములో పడుచుండెను. కాబట్టి అదియొక ద్వీపమునుండి పారు నది కాదనియు, ఒక పెద్ద భూఖండమునుండి మాత్రమే అంతటి నది ప్రవహించగలదనియు కొలంబసు గ్రహించెను. తానొక క్రొత్త ఖండమును కనుగొన్నట్లు ఆత డూహించ దొడగెను. కొలదిరోజులలోనే కొలంబసు 'పారా'అఖాతమున ఒకచోట దక్షిణఅమెరికాలో దిగెను. అది ఇండియాయే అని కొలంబసు ఊహించెను. కాని అది ఇండియా కాదు. అమెరికా అనునొక క్రొత్తఖండము. + +1502 వ సంవత్సరమున కొలంబసు తన తుది సముద్రయానమునకు బయలుదేరెను. మొదట నాతడు పశ్చిమ +ఇండీసు వైపుగా ప్రయాణము సాగించెను. ఆ తరువాత జమైకా వెళ్లి నేడు 'హండూరాస్' ఉన్న తావున మధ్య +అమెరికా తీరమునకు చేరెను. + +1504 వ సంవత్సరమున కొలంబసు స్పెయిను చేరుకొనెను. మార్గమధ్యములో అతడెన్నో అవమానములకు, +కష్టములకు గురియయ్యెను. అతడు స్పెయిను చేరుకొను సరికి దురదృష్టవశాత్తు ఇసబెల్లా రాణి మిక్కిలి అస్వస్థతలో నుండి ఆతనికి దర్శన మియ్యలేకపోయెను. కొలంబసు కూడ జబ్బు పడెను. రాణి చనిపోయెను. కొలంబసుకు స్వస్థత చిక్కిన తరువాత అతడు ఫెర్డినాండు రాజును సందర్శించ బోయెను కాని రాజు కొలంబసును అభిమానించి ఆదరించలేదు. కొలంబసువలన ఇక ప్రయోజన మేమియని రాజు భావించి ఉపేక్ష వహించెననికూడ కొందరు చెప్పుదురు. ఏమైనను ఆదరించువారు లేక కొలంబసు నిరుపేదయై, అనేక కష్టములకు లోనై, మరల అస్వస్థుడయి 1506లో పరలోక గతుడయ్యెను. + +నూత్న ప్రపంచమని చెప్పబడు అమెరికా ఖండమును కనుగొన్న మహాపురుషుడు కొలంబసు. అమెరికా ఖండమును కనుగొని, స్పెయిను దేశమునకు యూరపు ఖండములో అతడు గొప్ప గౌరవ, ప్రతిష్ఠలు చేకూర్చి పెట్టెను. స్పెయిను దేశపు మహాపురుషులలో అతడొకడు. ప్రపంచ చరిత్రలో ఘనకార్యములను సాధించిన మహావ్యక్తులలో క్రిస్టొఫర్ కొలంబసు ఒకడుగా పరిగణింప బడుచున్నాడు. + +కొలంబియా : + +కొలంబియా ఒక ప్రజాస్వామిక రాజ్యము (Republic). ఇది దక్షిణ అమెరికాలో వాయవ్యభాగమున నున్నది. దీనికి ఉత్తరమున కరిబ్బియన్ సముద్రము, తూర్పున బ్రెజిల్, వెనిజులా దేశములు, దక్షిణమున ఈక్వెడార్, పెరూదేశములు, పశ్చిమమున పనామా, పసిఫిక్ మహాసముద్రములు ఎల్లలుగా నున్నవి. ఉత్తర దక్షిణములుగా దీని పొడవు 1050 మైళ్ళు. తూర్పు పడమరలుగా దీని వెడల్పు 860 మైళ్ళు. 4,39,829 చ. మై. దీని విస్తీర్ణము. ఇందు 1,21,08,000 మంది +జనులు కలరు. (1953 జనాభా లెక్కలు) బొగోటా దీనికి ముఖ్యపట్టణము. ఇందు 6,45,000 మంది జనులు నివసించు చున్నారు. + +కొలంబియా యొక్క పశ్చిమ, మధ్యమ భాగములందు +వ్యాపించిన పర్వతశ్రేణియొక్క నైసర్గిక లక్షణములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0132.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0331295a1e704d2a22d090508e293f91b801ebc5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0132.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +చేరువలో బొగ్గుగనులు త్రవ్వబడును. రాగి, గంధకము, మాంగనీసు, అభ్రకము, భాస్వరము, చలువరాయి, సీసము, తుత్తునాగము, పాదరసము లభించు గనులుకూడ కలవు. + +కొలంబియా జాతీయ ఆర్థిక ఉపపత్తికి ఖనిజ సమృద్ధియు, వ్యవసాయమును తోడ్పడుచున్నవి. వ్యవసాయమునకు ఇచ్చటి భూమి, వాతావరణము అనుకూలముగా నున్నవి. చెరకు, మొక్కజొన్న, వరి ఇచ్చటి ముఖ్యములగు పంటలు. మొ త్తముమీద కాఫీగింజల ఉత్పత్తి విషయమున బ్రెజిల్ నకు ఈ దేశము రెండవదిగా గణింపబడు చున్నది. ఇందు చాల భాగము అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములకు అమ్మబడును. శాంతమార్టాలో అరటిపండ్లు పండును. పొగాకు, +ప్రత్తికూడ కొంతవరకు పండును. + +కొలంబియా దేశములో నూలు, రబ్బరు వస్తువులు టైర్లు, సిగరెట్లు, గ్లాసుసామానులు తయారుచేయు పరిశ్రమలు మిక్కిలి ప్రధానము లైనవి. నూలు పరిశ్రమ ముఖ్యముగా మెడెలిన్, బరంక్విలా, సామా, మనిజేల్స్ మొదలగు వానియందు స్థాపింపబడియున్నది. తివాచీలు, రగ్గులు, బ్లాంకెట్లు, చేతితో తయారుచేయుదురు. పంది క్రొవ్వును, పండ్లను, చేపలను డబ్బాలలో భద్రముచేసి ఎగుమతి చేయుటకును, కృత్రిమసిల్కును తయారుచేయుటకును నిర్మింపబడిన +కర్మాగారములు కొన్ని గలవు. + +ఉత్పత్తిచేసిన వస్తువులను రవాణాచేయుట అనునది కొలంబియాకు ఒక గొప్ప సమస్య, 800 మైళ్ళ దూరము వరకు నావ ప్రయాణమునకై మగ్డలేనానది విశేషముగా ఉపయోగించుచున్నది. ప్యూయర్‌టో విల్ చెస్ (Puerto-Wilches) కును ఈనదికిని ఒక రైలుమార్గముచే సంబంధ మేర్పడియున్నది. ప్యూర్ టో బెరియోనుండి కాకాలోయ (cauca Valley) వరకు మరికొన్ని రైలుమార్గములు ఏర్పడియున్నవి. కాకా(630 మై), సినిల్ (210. మై), ఆట్రాటో (416 మై) అను నదులు కూడ నావలు నడచుటకు యోగ్యములై యున్నవి. క్రీ. శ. 1,900 నుండినిర్మింపబడిన రహదారుల మూలమున రవాణా విషయకమైన చిక్కు తొలగిపోయినది. విమాన మార్గముల కూడ చాల అభివృద్ధి పొందినవి. + +కొలంబియాయొక్క భౌతికస్థితి వ్యాపారోద్దేశములకు అనుకూలముగానున్నది. అట్లాంటిక్, పసిఫిక్ రేవుల ఉపయోగమును పొందుచున్న దక్షిణ అమెరికాలోని ప్రదేశమిది యొక్కటే. పెట్రోలియము, బంగారము, వెండి, రాగి, సీసము, పాదరసము, మాంగనీసు, కాఫీ, తోళ్ళు, అరటిపండ్లు, ఇచటి ప్రధానమైన ఎగుమతులు. యంత్రములు, యానసాధనములు, లోహసామగ్రి, రసాయనిక ద్రవ్యములు ప్రధానమగు దిగుమతులు. + +చరిత్ర : ఈ దేశము 1861 వరకు 'గ్రనడా' అని పిలువబడు చుండెడిది. స్పానిష్ వలస యుగమందు ఇది ఇంచు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0133.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac7248a07a8860255b07c2b920d1febbe618a1e2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0133.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +మించుగా అప్రసిద్ధముగనే యుండెను. ఇది 14 సంవత్సరములు స్వాతంత్ర్య సమరము సలిపి 1824 లో స్పెయిన్ +ఆధిపత్యమునుండి విముక్తి నొందెను. 1881 లో పెనామాతోకలిసి ఈదేశము ప్రజాస్వామిక రాజ్య (Republic) మై వెలసెను. కాని 1906 లో పెనామా, కొలంబియా నుండి విడిపోయెను. + +1934-38 సంవత్సరములలో ఆల్ఫన్సోలో పెజ్ అను నాతడు ఉదారవాదులకు (Liberals) అధ్యక్షుడుగా నుండెను. ఆ సమయమందు కొన్ని కార్మిక సంస్కరణములు ప్రవేశ పెట్టబడుటయేగాక రోమన్ కాథలిక్ మతమునకు ఇదివరలోగల ప్రత్యేకమగు ప్రభుత్వ రక్షణము తొలగింపబడెను. ఈతడే మరల రెండు తడవలు అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకొనబడి 1945 వరకు అధికారమందుండెను. 1946 లో ప్రభుత్వము రూఢ మార్గవాదుల (conservatives) చేతులలోనికి వచ్చెను. + +కొలంబియా రాజ్యాంగ చట్టము ననుసరించి ప్రతి నాలుగు సంవత్సరములకు ఒక అధ్యక్షుడు ఎన్నుకొనబడు చుండును. అతడే తన మంత్రివర్గము నేర్పాటు చేసికొనును. ఒకేవ్యక్తి వరుసగా రెండు పర్యాయములు అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకొనబడకూడదు. 63 మంది సభ్యులు గల సెనేటు అనబడు ఎగువసభ యొకటి నాలుగు సంవత్సరముల కొకసారి జరుగు ఎన్నికల ఫలితముగా ఏర్పడుచుండును. ఇదికాక 123 మంది సభ్యులుగల ప్రతినిధుల సభయొకటి రెండు సంవత్సరముల కొకతూరి ఎన్నికల ద్వారమున ఏర్పాటు కావింపబడును. 21 సంవత్సరములు దాటిన పురుషులందరు వోటింగు హక్కును కలిగి యుందురు. 21-30 సంవత్సరముల మధ్యనుండు పురుషు లెల్లరు సైనికవృత్తియం దుండవలెను. + +1570 లో బోగోటాలో జాతీయ విద్యాలయమొకటి స్థాపింపబడెను. అదికాక, మరికొన్ని స్థానిక విశ్వవిద్యాలయములు కూడ కలవు. + +ఆర్థికముగను, సాంఘికముగను శ్వేత జాతివారి ప్రాబల్యము నీగ్రోలమీదను, ఇండియనులమీదును కాన నగును. దేశమందు స్పానిష్‌భాషయే ప్రధానముగామాట్లాడబడును. + +కొలనుపాక : + +ఒకనాడు దక్షిణాపథములో రాజకీయముగను, మత విషయకముగను గొప్ప కేంద్రస్థానములుగానుండి స్వీయ పూర్వ ప్రాభవమును కోల్పోయిన పట్టణములలో ఈ కొలనుపాక అను గ్రామము ఒకటి. + +కొలనుపాక అను గ్రామము శాసనములయందు, కొలిపాక, కుల్పాక, కొట్టియపాక, కొళ్ళియపాక, కొట్టిపాక, కొల్లిహకే మొదలగు నామములతో నొప్పినది. ఇది స్థలపురాణాదులయందు బింబావతీపురి, వ్యాఖ్యనగరము, సరోవర కుటీరము, సోమశేఖరపురము, కుదటిపురి, కుళుదపురము మొదలగు నామములతో వ్యవహరింపబడినది. ఇది శైవమత కేంద్రస్థానముగా నుండి “దక్షిణకాశి" యను గౌరవనామము పొందియుండెను. + +కొలనుపాక సిద్దిపేట రోడ్డుపై భువనగిరికి 20 మైళ్ళ దూరములో నున్నది. ఇది నల్లగొండ జిల్లాలోనున్నది. ఈ గ్రామమునందు దాదాపు 50 శాసనములు దొరకినవి. + +కల్యాణి రాజధానిగా పరిపాలించిన పశ్చిమచాళుక్య చక్రవర్తుల పాలనములో ఈ కొలనుపాక నూరు సంవత్సరములు ఉండినట్లు శాసనములవలన తెలియుచున్నది. క్రీ. శ. 1042 నుండి 1143 వరకు పశ్చిమచాళుక్యుల ప్రతినిధుల పరిపాలనలో నున్నది. + +మొదటి జగదేకమల్లుడు క్రీ. శ. 1042 నాటికే ఉండెను. క్రీ. శ. 1067 లో ఈ కొలనుపాక గ్రామము త్రైలోక్యమల్ల బిరుదముగల ప్రథమ సోమేశ్వర చక్రవర్తి పాలనలో నుండినట్లు తెలుపు శాసనమొకటి కలదు. క్రీ. శ. 1076 నుండి 1126 వరకు ఆరవ విక్రమాదిత్యుడు పాలించినకాలము. ఇతడు పరిపాలించు కాలములో కందూరు తాండయ్య, వ్యాళమహారాజు, బిత్తరపాలుడు, త్రిభువనమల్లుడు, అనంతపాలయ్య అను వారలు కొలనుపాకలో రాజప్రతినిధులుగా వరలిరి. + +శ్రీమన్మహామండలేశ్వర శ్రీ సోమేశ్వరదేవభూతి కొలిపాకలో రాజ్యము చేయుచుండినట్లు క్రీ. శ. 1110, 1126 సం. ల నాటి శాసనములు తెలుపుచున్నవి. గురిజాల శాసనమును బట్టి క్రీ. శ. 1143 నాటికి కూడ కొలనుపాక పశ్చిమచాళుక్య చక్రవర్తుల పరిపాలనములో నున్నట్లు తెలియుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0135.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6478fb3ffd883a354e71f8caef1f53539f0cf1a0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0135.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +కొల్లేరు సరస్సు : + +ఈ సరస్సు కృష్ణా, పశ్చిమ గోదావరిజిల్లాల సరిహద్దులో నున్నది. ఇది ఏలూరునకు ఆగ్నేయముగను, కైకలూరునకు ఉత్తరముగను కలదు. ఈ సరస్సు ఈ రెండు తాలూకాలకు చెందియున్నను అధికభాగము ఏలూరు తాలూకాయందే విస్తరించియున్నది. ఇది యొక చరిత్రాత్మకమైన సరస్సు. ఆంధ్రకోస్తాలో సహజసిద్ధమయిన పెద్ద మంచినీటి జలాశయము ఇది యొక్కటే. స్థూలముగా అండాకారములో నుండి మెరకగానున్న ఈ పెద్దసరస్సు మొదట బంగాళాఖాతములో ఒక భాగమై యుండెను. దీని కిరుప్రక్కలను మహానదులైన గోదావరీ, కృష్ణలు సముద్రములోనికి చొచ్చుకొనిపోవునప్పుడు ఒక దాని దక్షిణపుచివర మరొకదాని ఉత్తరపు కొనతో కలియుచున్నది. ఆ విధముగా ఏర్పడిన భూభాగము కొల్లేటిని సముద్రపునీటినుండి విడదీయుచున్నది. + +ఈ మంచినీటి సరస్సు ప్రధానముగా తమ్మిలేరు, బుడమేరు అను పెద్దవాగులచే పోషింపబడుచున్నది. ఈ రెండును తూర్పుకనుమలలో పుట్టుచున్నవి. వీటిలో మొదటిది చింతలపూడి, ఏలూరు తాలూకాలగుండ ప్రవహించుచు వచ్చి ఈ సరస్సులో చేరును. రెండవది విజయవాడ, గన్నవరము, కైకలూరు తాలూకాల గుండ వచ్చి దీనిలో చేరును. ఈ రెండు వాగులచే నిది వర్షాకాలమందు ఒక మహాసముద్రమువలె కన్పట్టు చుండును. పెక్కు భూములు వరదలపాలై పోవుచుండును. ఈ వాగులనీరు ఈ సరస్సులో తేరుకొనును, కాని అవి తీసికొనివచ్చెడి వండువలన ఇది త్వరితముగా మెట్ట వేసిపోవుచున్నది. ఇట్లీ సరస్సు కొలది కాలములో అదృశ్యము కాగలదేమో ! దీని వైశాల్యము ఎక్కువగా మారుచుండును. వర్షాకాలములో దీనివైశాల్యము 100చ. మైళ్ళకు మించిపోవును. వర్షములులేని కాలములోనిది బాగుగా తగ్గి ఒక్కొక్కప్పుడు ఎండిపోవుచుండును. 1900 వ సంవత్సరములో వర్షములు లేనప్పుడు ఇట్లే జరిగినది. దీనిని బాగుచేసి గట్లు వేయుటచే సహజముగా దీని పరిమాణము తగ్గుచున్నది. కృష్ణా, గోదావరి జిల్లాలలోని మురుగునీరు చాలభాగము ఈ సరస్సులోనికి చేరును. ఇందలి నీరు “పరెంటలు అవ" "జ్యూయర్అ వ" అను రెండు మార్గములద్వారమున బయటికిపోయి ఉప్పుటేరుతో కలసి సముద్రములో పడుచున్నది. + +కొల్లేరుమధ్య అనేకములగు లంకలు కలవు. ఆ లంక లందు సుమారు 26 గ్రామములు కలవు. అవి మిక్కిలి సారవంతములయి, ఎక్కువ ఫలసాయము నిచ్చుచుండును. కాని బుడమేరు వరదలవల్ల తరచుగా అపారమగు నష్టములు కలుగుచుండును. అట్టి సమయములందు రాకపోకలు స్తంభించి రైతులు పెక్కు అగచాట్లకు +లోనగుచుందురు. + +కొల్లేరులో చేపలు సమృద్ధిగా నుండును. అన్నిరకముల పక్షులు ఇచట నివసించుచుండును. ఒకప్పుడు ఇచటి +నుండి పక్షులు, చర్మములు ఎగుమతిచేయబడు చుండెడివట ! ప్రస్తుత మీ సరస్సునుండి పంపింగు విధానములో +కొంత భూమికి నీరు అందించబడుచున్నది. ఆ నీటి కందుబాటులోనుండు తీరప్రాంతము లనేకములు మిగుల +సారవంతములై అధిక ఫలసాయమును ఇచ్చుచున్నవి. + +కొల్లేరు సరోవరముండు ప్రదేశములో పూర్వము 12 ఆమడల విస్తృతిగల ఒక మహానగరముండెడి దట! అందు +యాగ కర్మనిష్ఠాగరిష్ఠులగు శ్రోత్రియు లనేకులు వసించు చుండిరట ! 'కొల్లు' అను గ్రామదేవత నారాధించుచు +వారందరు మంత్రశాస్త్రపారగులై ఆ దేవతా ప్రీతికై వివిధ క్రియాకలాపముల నొనర్చుచుండిరి. అట్టి పట్టణమున +ఒకానొక సమయమందు ఘటిల్లిన దీర్ఘకాలికమయిన అనావృష్టి ఫలితముగా నిర్జలక్షామ మేర్పడెను. బ్రాహ్మణుల యాగాది క్రియలవల్లగూడ నీరు లభించెడిదికాదట! ఒక బ్రాహ్మణగృహిణి జలాభావముచే కాలిమడితో అక్షతలను తడిపి హోమమునకై భర్తకొసగెనట. వాటిని అగ్నియందు వ్రేల్చగనే అవి బంగారు కణికలవలె రూపొందెనట ! స్వర్ణలాభాపేక్షచే అందరును అట్లే చేయనారంభించిరట! ఇట్లు ఆ పురమంతయు, అనాచార కారణమున +భ్రష్టమైపోయెను. ఒక బ్రాహ్మణ కుటుంబము మాత్రము ఇట్టి దురాచారమునకు పాల్పడక జలాభావమును అట్లే +సహించుచుండెను. ఒకనాడా గ్రామముయొక్క శక్తి దేవత అగ్నిహోత్రములతో ఆ చోటును విడిచిపోవలెననియు, పోవునపుడు మార్గమందు ఒక్కొక్క అగ్నికణ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0137.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0137.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6304c2119ae83e75fb7533ee88f2967e97e65d52 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0137.txt @@ -0,0 +1,50 @@ +కుల నవలీలఁ దోలి (మ)రి + “గోగులనాడు"ను, 'గొల్నివీడు' నా +వెలసిన దుర్గము ల్గొనుచు + వేగమె గౌతమి దాఁటి యిమ్ములన్. + +“మాడియు రెండుంగొని యూ +డాడెడి పన్నెండు మన్నియములు నొడిచి తా +నాడె కళింగయ సీమకుఁ +గూడిన భువిఁగొనియె సోమకుల ముఖ్యుఁ డొగిన్. + +"లీలఁగొలని మండలీకుల వెసదోలి +‘కొలనివీడు' దాను గొనుటఁ జేసి +కాకతీశుడైన గణపతి యండను +కొలను సోముఁడనగ వెలసె జగతి" + +అను పద్యములు వాకొనుచున్నవి. ఇంతియగాక సోమయ్య సకల వేదశాస్త్ర సంపన్నుడనియు, బంధు సుజనహితు +డనియు, అమిత యశోధనుడనియు ఏకశిలాపురీ ప్రాగ్భాగమున గల రిపుభూములనెల్ల గొని 'కొలనువీడు’ మండలీకుల నవలీల బారదోలి కొల్నివీడునా వెలసిన దుర్గముల గొనుచు కళింగసీమకు చెందిన ప్రదేశములను కొన్నింటిని కైకొనుటచే కొలనిసోముడని ప్రసిద్ధి చెందెననియు అవగత మగుచున్నది. కాబట్టి ఈతనినాటినుండి యిందులూరి వారన బరగుచుండిరి. ఈ సోమయ్య మనుమడే రుద్రదేవుడు. రుద్రదేవుని తండ్రియే మన్మగన్నయ. శివయోగసార అవతరణిక యందలి-- + +“సులతాను దగ నోరుగలు చుట్టుముట్ట నె + క్కువ లీలఁ దానె కల్కోటగాచె." + +అను పద్యపాదమునుబట్టి ఓరుగల్లును సులతానుడు ముట్టడించినపుడు కొలని రుద్రదేవుడు - ఒక్కరుడే ఆ కలుకోట దుర్గమును కాపాడినందున - + +"కాక తేశుఁడు మెచ్చఁ గలుగోట వెసఁగాచి + యవనేశులను దున్మినట్టి యితఁడు" - + +అని “శివయోగసారము" న ప్రశంసింపబడెను. ప్రతాప రుద్రావనీశుని సచివోత్తములలో - ప్రచండ విక్రమాదిత్యు +లలో—నొక్కరుడయి పేరెన్నికగన్న రుద్రదేవుడు ఓరుగంటి తూర్పుగవని మొదలు తూర్పున సింహాచల పర్యంత +భూభాగమున కంతకును రాజప్రతినిధియై పరిపాలన మొనర్చినవాడు. వీనినే కొలను ప్రతాపరుద్రుడని యందురు. + +దండిమహాకవి తన “దశకుమారచరిత్రము” న వేంగి దేశమును పరిపాలించుచున్న చలుక్య నృపాలుండగు +జయసింహుని “అంధ్రనాథేన జయసింహేన" అని అభివర్ణించుటయేగాక, ఆంధ్రదేశము నభివర్ణించుచు జయసింహుని రాజధాని యగు వేంగీనగరమును- + +“ఆయాసిషం చ దినైః కైశ్చిదంధ్ర నగరం +తస్యనాత్యాసన్న సలిలరాశి సదృశస్య +కలహంసగణ దళిత నళినదళ సంహతి +గళిత కింజల్క శకల శారస్యసారసశ్రేణి! +శేఖరస్య సర స్తీర కాననేకృత నికేతనస్థితః" + +అని వర్ణించినాడు. ఇందొక సరస్సు గలదనియు, అది సారస నిలయమనియు, సలిలరాశి సదృశమనియు, ఆంధ్ర +నగరమునకు దాపున నుండె ననియు, చెప్పుటవలన ఆ వర్ణన కొల్లేటి వర్ణన యగుటచే తత్సమీప మందలి వేంగియే +యంధ్రనగరమై యున్నదని తెలియనగుచున్నది. ఇట పేర్కొనబడ్డ జయసింహుడు కుబ్జ విష్ణువర్ధనుని కుమారుడు. ఈ జయసింహుడు క్రీ. శ. 633 మొదలు 663 వరకు అనగా ముప్పదేండ్లు వేంగిని రాజధానిగా చేసికొని +వేంగీమండలమును పరిపాలించినవాడు. ఇతని పరిపాలనా భాగమును ఆంధ్రదేశముగను, ఇతనిని ఆంధ్రవల్లభునిగను, ఇతని రాజధానిని ఆంధ్రనగరముగను దండిమహాకవి క్రీ. శ. ఏడవ శతాబ్దియందే అభివర్ణించుట గమనింపదగియున్నది. + +ఈ జయసింహుడు నౌకాయుద్ధమున ఆరి తేరినవాడు. కళింగ నృపుని నౌకాయుద్ధమున నోటమిబుచ్చి ఆ రేని +కొమార్తెయైన 'కనక లేఖ’ను వివాహము చేసికొనినట్లు దండిమహాకవి వ్రాసినాడు. + +ఈయన కాలమునందే హియాన్‌త్సాంగ్ తెలుగు దేశమున పర్యటన మొనర్చుచు వేంగి నగరమును తత్సమీపస్థమగు కొల్లేటిని సందర్శించినట్లు కనుపించుచున్నది. ఈ సరస్సునకూడ జయసింహుని నౌకలు విహరించు చుండెననియు, బౌద్ధమతము రూపరి హిందూమతము, హిందూసంస్కృతి విలసిల్లినవనియు, ఎక్కడ జూచినను హిందూ దేవాలయములే అగుపించుచున్నవనియు అతని వ్రాతలు దెలుపుచున్నవి. + +కొల్లేటి సరస్తీరమున తూర్పుగా గొప్ప బౌద్ధవిహార ముండె ననియు, ఆ విహారమునందు 5 అంతస్థుల మేడ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0139.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7527187a1f71343e35b942f839f2fdc62174070 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0139.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +రాజ్యముల తోడను సఖ్యమును పాటించుచు సంప్రదాయ సిద్ధమైన కోటవారి బిరుదావళిని ధరించి రాజ్యములో +అంతఃకలహములు, సాంఘిక వైషమ్యములు లేకుండ శాంతి భద్రతలు నెలకొల్పి 'సర్వేజనాః సుఖినోభవంతు' అను సూత్రమును ఆధారము చేసికొని క్రీ. శ. 1264 వరకు గణపాంబ పరిపాలన చేసెను. + +దక్షతకలిగిన రాణిగానే కాక, దైవభక్తి కలిగిన ఉత్తమ ధర్మ పరాయణగా గూడ గణపాంబ ఖ్యాతి గడించెను. దీనికి అన్ని మతములవారిని సమాన దృష్టితో చూచుచు ఈమె స్వయముగా చేసిన దానధర్మములు, ఈమెకు పుణ్యముగా ఈమె ఆశ్రితవర్గములోనివారు చేసిన దానధర్మములు చక్కని తార్కాణములు. క్రీ. శ. 1256 లో ఉత్తరాయణ సంక్రాంతి పుణ్యకాలమున గణపాంబ, తనతండ్రి గణపతిదేవునకు పుణ్యముగా నేటి మాదల గ్రామములోని దేవాలయ పరిచారకుల వద్దనుండి ప్రభుత్వమునకు రావలసిన ఆయ సుంకమును రద్దుచేసినట్లు ఒక శాసనములో చెప్పబడియున్నది. క్రీ. శ. 1261 సం. లో ఈ మాదల గ్రామములోని సకలేశ్వర మహాదేవునిగుడిలో అఖండదీపమునకు ఏబదిఅయిదు గొఱ్ఱెలను గణపాంబకు ధర్మముగా ఈమె ఆశ్రితవర్గములోని వాడైన మన్మబోయడు దానముచేసినట్లు మరియొక శాసనములో చెప్పబడినది. ఈ సంవత్సరములోనే తన భర్త బేతరాజు ఎనమదలలో కట్టించిన గోపీనాథ దేవాలయమునకు ఒక నూనెగానుగను ఈమె దానముచేసెను. ఈ సందర్భములోనే ఈమె ఎనమదలలో పెండ్లి సుంకమువలన వచ్చు ఆదాయమును విద్యావంతులకు దానముచేయగా వారు ఆ ధనమును గణపమదేవికి పుణ్యముగా గోపినాథ దేవాలయమునకు దానమిచ్చిరి. నానా దేశములకు చెందిన అనేక వర్తక సంఘముల సభ్యులుగూడ గణపమదేవికి పుణ్యముగా గోపీనాథ దేవాలయమునకు తాము వ్యాపారముచేయు వివిధ వస్తువుల విలువలో కొంతభాగమును దానము చేసిరి. + +ఈ విధముగా దక్షతతో జయప్రదముగా రాజ్య పరిపాలన సాగించి, కోట గణపాంబ శాశ్వతమైన కీర్తిని ఆర్జించెను. ఈమె పరిపాలన అన్ని విధములచే ఈమెసోదరి, కాకతీయ చక్రవర్తిని రుద్రాంబ పరిపాలనను జ్ఞప్తికి తెచ్చుచున్నది. ఆంధ్రదేశమును పరిపాలించిన స్త్రీలలో కోట గణపాంబకు ఒక మాననీయమైన స్థానము కలదని నిస్సందేహముగా చెప్పవచ్చును. + +కోటప్పకొండ : + +ఆంధ్రదేశమున గల ప్రసిద్ధపురాతన శైవ క్షేత్రములలో కోటప్పకొండ ఒకటి. ఇది గుంటూరుజిల్లాలోని నరసరావుపేట తాలూకాలో, నరసరావుపేట పట్టణమునకు దక్షిణపు దిక్కున 7 మైళ్ళ దూరములో ఎల్లమంద, కొండకావూరు అను గ్రామములకు మధ్యనగల ఒక పర్వతముపై నున్న పుణ్యక్షేత్రము ఇది యీ జిల్లాకు నడిబొడ్డులో నున్నది. ఈ పర్వత మెటు చూచినను మూడు కూటములు (బోళ్ళు) గా కన్పడుటచే, దీనిని త్రికూట పర్వత మనియు, ఇందు వెలసిన స్వామిని త్రికూటేశ్వరు డనియు పిలుచుచున్నారు. ఈ స్వామినే ఎల్లమంద కోటిశ్వరు డనియు, కావూరి త్రికోటీశ్వరు డనియు భక్తులు పిలుచుచుందురు. + +ఈ పర్వతము చుట్టుకొలత అడుగు తక్కువ ఆమడ. దీని వైశాల్యము రమారమి 15 లేక 16 యెకరములుండును. దీని ఎత్తుగూడ సుమారు 1600 అడుగులు. ప్రస్తుతము ప్రజలందరును పూజించుచుండు కొత్త కోటీశ్వరస్వామి దేవాలయము ఆరువందల అడుగుల ఎత్తున నున్నది. దీనికి అనతిదూరములో పాతకోటీశ్వర స్వామి దేవాలయమున్నది. ఈపర్వతము పైన పెద్దఅడవియున్నది. అనేక గుహ లున్నవి. వీనిలో పూర్వకాలము నుండియు అనేకమంది ఋషులును, జంగములును తపస్సు చేసికొని ముక్తిని బొందినట్లు ప్రతీతిగలదు. ఈ పర్వతము పైన ప్రకృతిసిద్ధమైన అనేక నీటిదొన లున్నవి. అవన్నియు నిర్మల జలపూరితములు . + +మ్రొక్కుబడులు గల భక్తులు ఈ పర్వతము చుట్టును ప్రదక్షిణము చేసి, దక్షిణభాగ మందున్న 'ఓంకార' లేక ఓగేరు అను నదియందు స్నానమాడి, తీర్థ శ్రాద్ధములు చేసికొని కొండపైకి పోయి మ్రొక్కుబడులు చెల్లించి స్వామిని సేవించి తరింతురు. + +కొండపైకి పోవుటకు మార్గములు : ఈస్వామి సన్నిధికి పోవుటకు మూడు మార్గములు కలవు. (1) ఎల్ల మంద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0140.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e7b7944e17024bd546c734f54a3b32019a972b21 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0140.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +సోపానమార్గము (2) మధ్యేమార్గము. దీనినే నూరుసంవత్సరముల క్రింద నరసరావుపేట రాజావారగు శ్రీరాజా మల్రాజునరసింహరాజుగారు కట్టించిరి. యాత్రికులందరును ప్రస్తుతము స్వామి సన్నిధికి ఈ మార్గముననే +పోవుచుందురు. (3) రాధాకృష్ణ సోపానమార్గము. + +స్థల పురాణము : ఈ పవిత్ర స్థలము యుగాంతరముల నుండి గొప్పమహిమగలదై యున్నట్లు పెద్దలుఅ నేక కథలు +చెప్పుదురు. ఈ కోటప్పకొండపైన రుద్రశిఖరము, విష్ణుశిఖరము, బ్రహ్మశిఖరము అను మూడు బోళ్ళున్నవి. వానికి +సంబంధించిన స్థలపురాణము లీ క్రిందివిధముగానున్నవి. + +రుద్రశిఖరము : పూర్వము సతీదేవి తన తండ్రి చేయు యజ్ఞమునకు అనాహూయయైపోయి తన తండ్రిచే అవమానింపబడి యజ్ఞ గుండమున దూకి ప్రాణములను విడిచినది. తరువాత శివుడు దివ్యదృష్టిచే సంగతి నంతయు గ్రహించి కోపముతో తనజడ పెరికి శిలపై గొట్టగా వీరభద్రుడు అందు జన్మించి, తండ్రి యాజ్ఞప్రకారము +ప్రళయరౌద్ర రూపము దాల్చి యాగస్థలమునకు బోయి దానిని ద్వంసముచేసి దక్షుని శిరమును త్రుంచెను. అంతట దక్షుని భార్య పతిభిక్ష వేడగా వీరభద్రుడు కరుణించి దక్షుని బ్రతికించి శివునియొద్దకురాగా స్వామి శాంతించి, +దక్షిణామూర్తి రూపమున కైలాస శిఖరమున సమాధినిష్ఠుడై యుండగా, బ్రహ్మ, విష్ణువు, సమస్త దేవతలు ఋషులును పోయి తమకు బ్రహ్మోపదేశము చేయవలసినదని వేడిరి. స్వామివారు వారికోరికలను మన్నించి ఆ త్రికూటాచలమునకు వచ్చి రుద్రశిఖరముపయిన అనగా పాత కోటీశ్వరస్వామి దేవాలయమున్న స్థలమున +బ్రహ్మాసనాసీనుడై యుండి, యోగనిష్ఠతో మౌనముద్రచే వారందరికిని బ్రహ్మోపదేశము చేసెను. ఈ దక్షిణామూర్తి యే గురుమూర్తియను పేరుతో ఇచ్చట వెలసి యున్నాడు. దక్షిణామూర్తి బ్రహ్మాదులకు బ్రహ్మోప దేశముచేసిన గురువుగదా! + +విష్ణుశిఖరము : ఇది రుద్రశిఖరమునకు ప్రక్కననున్నది. దీనిని పాపవినాశనస్థల శిఖరమనియు పిలుతురు. + +విష్ణుమూర్తి యీ శిఖరమున శివుని గూర్చి తపస్సు చేయగా, అతనికి పరమశివుడు ప్రత్యక్షమాయెను. +ఇంద్రాదిదేవతలు వచ్చి దక్షయజ్ఞమున తాము స్వీకరించిన హవిర్భాగమువలన వచ్చిన పాపమును పోగొట్టి +తమకెల్లప్పుడును లింగరూపమున దర్శన మీయవలసినదని వేడగా, వారల కోరికప్రకారము, స్వామి తన +త్రిశూలముతో ఒక రాతిని పొడిచెను. అందుండి ఉదకము వచ్చెను. స్వామి వారినందరిని అందు స్నానమాడ వలసినదిగా తెలిపి తాను లింగరూపమును దాల్చెను. వారందరును అందు స్నానమాడి తమ పాపములను పోగొట్టుకొనిరి. ఆనాటినుండి ఈ లింగము పాపవినాశన లింగమనియు, ఈ క్షేత్రమునకు పాపవినాశన క్షేత్రమనియు +వ్యవహారమునకు వచ్చినది. యాత్రికులు మొట్టమొదట ఇచ్చట స్నానమాడి తరువాత కోటీశ్వరుని దర్శింతురు. +విష్ణుమూర్తి యీ శిఖరముపైన తపస్సు చేయుటచే ఈ శిఖరమునకు విష్ణుశిఖర మని పేరువచ్చినది. + +బ్రహ్మశిఖరము : రుద్రశిఖరమునకు నైఋతి భాగమున దిగువగా నీ బ్రహ్మశిఖరమున్నది. దీనిపైననే నూతన కోటీశ్వరస్వామి దేవాలయమున్నది. ఈ లింగమును సాలంకయ్య అనుభక్తుడు ప్రతిష్ఠించినట్లు అతని చరిత్రవలన తెలియుచున్నది. రుద్ర, విష్ణుశిఖరముల పై జ్యోతిర్లింగము లుండినను ఈ శిఖరముపై లేనందున బ్రహ్మ శివునిగూర్చి తపస్సుచేయగా, అతడు ప్రత్యక్షమగుటయు, బ్రహ్మకోరిక ననుసరించి లింగరూపమును దాల్చుటయు జరిగెను. బ్రహ్మ యిచ్చట తపస్సు చేయుటచే నీ శిఖరమునకు బ్రహ్మశిఖర మని పేరువచ్చెను. + +ఎల్లమందక్షేత్ర మని పిలుచుటకు గల కారణము : ఈ ప్రదేశమున బ్రహ్మాది దేవఋషులు గుంపుగా గూడి +యుండుటచే ఈ క్షేత్రమునకు 'ఎల్లమంద' క్షేత్రమనియు, మునిమంద అనియు, ఈ కొండకు నుత్తరభాగముననున్న +గ్రామమునకు ‘ఎల్లమంద' అనియు పేర్లు వచ్చినవి. + +ఇట్లు రుద్ర, విష్ణు, బ్రహ్మ మొదలగు మూడు శిఖరములపైనను దేవపూజితములగు జ్యోతిర్మయలింగము లుండి అవి నరులకు అగోచరము లగుటచే మనుజులు శిలాలింగముల నేర్పరచి పూజించుచున్నారు. + +నూతన కోటీశ్వరస్వామి ప్రతిష్ఠకు సంబంధించిన కథలు : + +సాలంకయ్య కథ : కోరె సాలంకయ్య యను లింగ బలిజ భ క్తుడు పూర్వము ఎల్లమంద గ్రామమునందు తన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0141.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2beb2d7255754b232bca9119b7b4f3189a9c8bec --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0141.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +నలుగురు తమ్ములతో నివసించుచు ప్రతినిత్యము కొండకుబోయి కట్టెలు తెచ్చి అమ్ముకొనుచు, తనకు లభించిన +ధనముతో నిత్యము జంగమారాధనచేయుచు భక్తిమార్గమున జీవించుచుండెడివాడు. ఒకనాడు ఆతనికి ఒక ధనపు +బిందె దొరికెను. దానితో విరివిగా దానధర్మములు చేయుచు, పుణ్యకథాశ్రవణములతో కాలము గడుపుచుండెను. ఒకనాడు రుద్రశిఖరమునకు బోయి శివుని పూజించుచుండగా ఆతని కొక జంగమమూర్తి ప్రత్యక్షమయ్యెను. సాలంకయ్య ఆతనిని తన యింటికి రావలసినదని ఆహ్వానించెను. దాని కాత డంగీకరించి సాలంకయ్య యింటికి వెడలి, క్షీరమును మాత్రము స్వీకరించువాడు. అపు డాజంగమదేవరను సాలంకయ్య భక్తితో పూజించుచుండువాడు. ఒకనాడు ఆ జంగమయ్య హఠాత్తుగా ఇంటినుండి అదృశ్యుడై పోయెను. సాలంకయ్య ఆతనికొరకు వెతకివెతకి వేసారి చివరకు దిగులుతో నిద్రాహారములు మాని కాలము వెళ్ళబుచ్చుచుండెను. + +గొల్లభామకథ : కొండకు దక్షిణభాగమునగల ‘కొండ కావూరు' గ్రామమునందు 'సునందుడను' గొల్లవానికి 'కుందరి' యను భార్యయందు 'ఆనందవల్లి' అను కూతురు జన్మించినది. ఆ బాలిక బాల్యమునుండియు శివభక్తురాలై, ఎల్లవేళలయందు ఆ పరమశివుని ధ్యానించుచు విభూతి, రుద్రాక్షమాలికలను ధరించుచు, రుద్ర శిఖరమునకుబోయి త్రికోటీశ్వరుని ధ్యానించుచు వై రాగ్య శీలయై యుండగా, తల్లిదండ్రులు మిక్కిలి చింతించి తమ కుమారితను వైరాగ్య మార్గమునుండి మరల్చుటకు వేయి విధములుగా ప్రయత్నించిరి. కాని ఆ పరమసాధ్వి వారి మాటల నాలకించక యథాప్రకారము తన పూజాదికములను నిర్వర్తించుచు యోగినియై సంచరించు చుండెను. ఆమె ఒక శివరాత్రినాడు ఓగేటియందు స్నానమాడి రుద్రశిఖరమున కేగి నిమీలిత నేత్రయై తపోనిష్ఠతో స్వామిని పూజించెను. అప్పుడు ఆమెకు స్వామి జంగమ రూపమున ప్రత్యక్షమాయెను. ఆమె మిక్కిలి సంతోషించి ప్రతి నిత్యము పాపనాశన తీర్థముతో అభిషేకము చేయుచు, క్షీరములను నైవేద్యమిడుచుండెను. ఈ సంగతి తెలిసిన సాలంకయ్య ఆమె యొద్దకుబోయి +తన సంగతిని ఆ జంగమయ్యకు తెలుపవలసినదిగా ఆమెను వేడెను. ఆమె దాని కంగీకరించినది. కాని జంగమయ్య +మౌనముద్రతో నుండుటచే ఈ సంగతి చెప్పుటకు ఆమెకు వీలు కలుగలేదు. + +ప్రతినిత్యము శ్రద్ధగా గొల్లభామ సేవలు చేయుచుండగా జంగమయ్య ఆమెతో "నీవిచ్చటికి ప్రతినిత్యము వచ్చి నన్ను పూజించుటవలన పొందు లాభమేమియులే”దని తెలిపెను. అయినను, ఆమె ఆమాటలను సరకు గొనక పూర్వముకంటె అధికముగా స్వామిని సేవింప సాగెను. స్వామి ఆమె శ్రమను మాన్పుటకై తన యోగ మాయచే +బ్రహ్మచారిణి యగు నా కన్యకకు మాయా గర్భమును కల్పించెను. అయినను ఆమె లెక్క చేయక స్వామిని పూర్వము వలెనే సేవించుచుండెను. క్రమముగా ఆమెకు నవమాసములునిండి, కొండ యెక్కుట కష్టముకాగా స్వామి కరుణించి ఆమెతో “నీవు ఇంత దూరము శ్రమపడి రానేల? నేనే నీయింటికి వచ్చెదను గనుక నీవు వెనుదిరిగి చూడకుండ కొండ దిగిపోవలసినది. ఎచ్చట నీవు వెనుదిరిగి చూచెదవో నేనచ్చటనే ఆగి పోయెదను సుమా" అని తెలిపెను. అందుకు ఆమె అంగీకరించి క్రిందికి దిగసాగినది. స్వామి ఆమె వెనుక ప్రళయధ్వనులు చేయుచు వచ్చుచుండెను. కొంత దూరము నడచిన తరువాత చిత్తచాపల్యముచేత ఆమె వెనుదిరిగి చూచెను. స్వామి అచ్చటనే నిలిచిపోయెను. అంతలో గొల్లభామ ప్రసవించెను. మగపిల్లవాడు పుట్టెను. తవవెంట స్వామి రాకుండుటయు, తనకు పిల్లవాడు కలుగుటయు చూచిన గొల్లభామ మిక్కిలి విచారముతో కనులు మూసికొని కొద్దిసేపటి తరువాత కనులు తెరిచి చూడగా పిల్లవాడు లేకుండుటయు, తాను వెనుకటి వలె కన్యాత్వమును వహించియుండుటయు కనుగొని ఆమె అచట సమాధిబూని శివైక్యమందినది. + +సాలంకయ్య దేవాలయములను ప్రతిష్ఠించుట : గొల్లభామ రాకకై ప్రతినిత్యమువలె క్రింద వేచియుండిన సాలంకయ్య ఆమె యెంత సేపటికిని తిరిగి రాకుండుట వలన ఆమెను వెదకుచు కొండపైకి పోయెను, అచ్చట, తనకు పూర్వము గనుపించిన యతీంద్రుడు కనుపించగా నమస్కరించెను. ఆ యతీంద్రుడు సాలంకయ్యతో “తాను శివుడ ననియు, నీ యింటినుండి అదృశ్యుడనై వచ్చిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0142.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aaaa6d6c1ec5c2b1ee858a20a16a0aa22bf1da38 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0142.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +తరువాత రుద్రశిఖరమున నివసించుచు, గొల్లభామకు మోక్షమిచ్చితి ననియు, ప్రస్తుతము తానున్నచోటనే నివసింప నెంచితిననియు అచ్చట తనకొక దేవాలయము గట్టింపవలసినదనియు, అట్లే గొల్లభామ సిద్ధిపొందినచోట గూడ ఒక దేవాలయము గట్టింపవలసినదనియు, శివరాత్రినాడుభక్తులందరును ఉపవాస, జాగరణాదులుచేసి ముందు తన భక్తురాలైన గొల్లభామను పూజించి ఆ తరువాత తనను పూజింపవలసినదనియు తెలిపి అదృశ్యుడాయెను. + +సాలంకయ్య స్వామి ఆజ్ఞ ననుసరించి గొల్లభామకును, స్వామికిని దేవాలయములు కట్టించి మోక్షమును పొందెను. ఇదియే నూతన కోటీశ్వర దేవాలయము. ఇది తూర్పు ముఖముగా నుండును. ఇది బ్రహ్మచారియగు దక్షిణామూర్తి క్షేత్రము. ఇచ్చట స్వామికి కల్యాణోత్సవములు జరుగవు. ధ్వజ స్తంభము లేదు. + +కొండపైనున్న దేవాలయములు : + +పాతకోటప్పగుడి : రుద్రశిఖరముపైన నీ పాతకోటప్ప గుడి యున్నది. అందులో ఒక లింగము, దానికెదురుగా ఒక శిథిలావస్థలోనున్న స్తంభమును ఉన్నవి. దీని నిర్మాణ కాలము తెలియదు. + +కొత్త కోటప్పగుడి ! ఇది బ్రహ్మశిఖరముపై నున్నది. దీనినే నూతన కోటీశ్వరస్వామి దేవాలయమని పిలుతురు. ఈ దేవాలయమునే సాలంకయ్య నిర్మించినట్లు అతని కథ వలన మనకు తెలియుచున్నది. ఈతనికాలము మనకు +తెలియదు కాని యిచ్చటనున్న శాసనములనుబట్టి యిది దాదాపు తొమ్మిదివందల సంవత్సరములక్రిందగూడ వర్ధిల్లి +యున్నట్లు ఆధారములు లభించుచున్నని. దక్షిణఇండియా శాసనములలోను, వెలనాటి గొంకరాజు మొదలైన వారి దీపదాన శాసనముల (మెకంజి మాన్యూస్క్రిప్టు) వాల్యుం XVIII పుట 256 వలనను మనకు తెలియుచున్నది. అంతేగాక ఈ దేవాలయమును పల్లవరాజుల తరువాతవచ్చిన చాళుక్యరాజులు నిర్మించినట్లు గుంటూరు జిల్లా భూగోళము తెలుపుచున్నది. ఈ భూగోళము 1929 సంవత్సరమున ప్రకటితమయినది. + +పాపవినాశనస్వామి దేవాలయమ : ఈ దేవాలయము విష్ణుశిఖరముపైన నున్నది. దేవాలయమునకు దగ్గరలో +ఒక నీటిదొన యున్నది. యాత్రికు లా దొనయందు స్నాన మాడుదురు. ఇచ్చట కా ర్తీక మాఘమాసములలో స్నాన +మాడిన గొప్ప పుణ్యమువచ్చునని భక్తులు తలంతురు. + +గణనాథుని దేవాలయము: ఇది నూతన కోటీశ్వర దేవాలయమునకు దక్షిణమున నున్నది. + +సాలంకేశ్వర దేవాలయము : ఇది నూతనకోటీశ్వర దేవాలయమునకు పశ్చిమభాగమున నున్నది. + +సంతాన కోటీశ్వరదేవాలయము: ఇది నూతనకోటీశ్వర దేవాలయమునకు ఉత్తరభాగమున నున్నది. సంతానార్థు లీ లింగమును పూజింతురు. వారు కొండ నెక్కుచు; + +“చేదుకో కోటయ్య చేదుకోవయ్యా- +ఈయేటి కిద్దరం నీసేవ కొచ్చాము - +ముందునాటికి మేము ముగ్గురము కావాలి...” + +అని భక్త్యావేశములతో పాడుచుందురు. + +బొచ్చుకోటీశ్వరస్వామి దేవాలయము : ఈదేవాలయము మధ్యసోపానమార్గమునకు ప్రక్కన నున్నది. మ్రొక్కు +బడులున్న భక్తులు ఈ స్వామి సన్నిధిని తిరుపతికొండలో వలె తల నీలాలు సమర్పించెదరు. + +గొల్లభామగుడి : నూతన కోటీశ్వరస్వామి దేవాలయమునకు పోవు మార్గమున దక్షిణదిశయందు ఈ గుడి గలదు. కోటప్పకొండ క్షేత్రమునకు బోవు భక్తులందరును, ముందు గొల్ల భామను పూజించి, తరువాత కోటీశ్వరుని పూజించెదరు. + +కొండ దిగువలోనున్న దేవాలయములు : + +కొండపై మాత్రమే గాక కొండక్రింద గూడ ఇటీవల కొందరు భ క్తులు కొన్ని దేవాలయములను గట్టించినారు. + +ప్రసన్న కోటీశ్వర దేవాలయము: ఈ దేవాలయమును గుడిపల్ల అయ్యంభొట్లుగా రను భక్తుడు కట్టించి ప్రసన్న +కోటీశ్వరస్వామిని, భువనేశ్వరీ అమ్మవారిని 1924 సంవత్సరము ఫిబ్రవరి 29 వ తేదీన ప్రతిష్ఠించెను. + +నీలకంఠేశ్వరస్వామి దేవాలయము : ఈ దేవాలయమును ప్రసన్న కోటీశ్వరస్వామి ఆలయమునకు సమీపమున బెజవాడ వాస్తవ్యులు, అప్పన రామమ్మగారు, వారి కుమారుడు సూర్యనారాయణమూర్తి గార్లు 1929 వ సంవత్సరము మార్చి 7 వ తేదీన నిర్మించి నీలకంఠేశ్వరస్వామిని ప్రతిష్ఠచేయించిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0145.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0145.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12f45dff2517d5827ac00e31f1144e77d0350846 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0145.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +కీకర్‌సింగ్, అర్జున్‌సింగ్'; గులాంమహమ్మద్, కమరుద్దీన్ అహమ్మద్ మొదలయినవారు శ్రీ రామమూర్తి నాయనికి +జోహారు లర్పించెడివారు. ఇతడు సర్కసు ప్రదర్శనములు కావించుచు దేశమునెల్ల ముమ్మారు సంచార మొనర్చెను. + +రామమూర్తి నాయ డొనర్చిన ముఖ్యమైన ప్రదర్శనాంశములు : (1) ఇనుప గొలుసులను త్రెంచుట. (2) 800 పౌనుల బరువుగల రాతిని తన ఛాతిమీద పెట్టించుకొని సమ్మెటచే దానిపై కొట్టించుకొనుట. (3) రెండెద్దుల బండ్లలో రెండింటియందు నిండుగా మనుష్యులను కూర్చుండబెట్టుకొని ఒక దాని కుడిచక్రమును తన ఛాతిమీదుగను, మరియొకదాని ఎడమచక్రమును తన తొడలమీదుగను ఏకకాలమున లాగించుకొనుట. (4) ఒక్కొక్కదానియందు 36 అశ్వముల శక్తిగల రెండు మోటారుబండ్లను త్రాళ్లతో తన రెండు జబ్బలకును కట్టించుకొని ఆ బండ్లను సాగనిచ్చి, వాటి వేగమును స్తంభింపజేయుటయే గాక వాటి ఎనిమిది చక్రములు పైకి లేచి గిరగిర తిరుగునట్లు చేయుట. (5) లోనికి వాయువును పూరించి, కుంభించి యున్న ఇతని బాహుదండలకు పదిమంది మనుజు లొక లావైనమోకును బిగించికట్టుట, దాని నతడు తన రేచకక్రియచే విడిపోవు నట్లొనర్చుట. ఇతడు రేచించినపుడు ఆతని ఛాతి 48 అంగుళముల పరిమాణమును, కుంచించినపుడు 58 అంగుళముల పరిమాణమును కలిగియుండెడిది. (6) 3 టన్నుల బరువు గల ఏనుగును, కేవల కుంభక క్రియచే తనఛాతిమీద నెక్కించుకొ నెడివాడు. ఇట్టి విలక్షణ ప్రదర్శనముల నింతవర కెవ్వరును చేసియుండలేదు. + +భారతదేశములోని సంస్థానాధీశులును, రాజ ప్రతినిధులును, గవర్నరులును ప్రముఖ దేశభక్తులగు అరవింద ఘోషు, లాలా లజపత్‌రాయ, బిపిన్ చంద్రపాల్, సురేంద్రనాథ్ బెనర్జీ, శిశిరకుమారఘోషు, మదనమోహన మాలవ్యా, మోతీలాల్ నెహ్రూ, విశ్వదాత కాశీనాథుని నాగేశ్వరరావు పంతులు, డాక్టరు భోగరాజు పట్టాభిసీతారామయ్య పంతులు, మహాత్మాగాంధి మున్నగు పలువురు మహాశయులచే ఇతడు పొగడ్తలను గాంచెను. బ్రిటిషుసామ్రాజ్య చక్రవర్తి యగు పంచమ జార్జి శ్రీ రామమూర్తి ప్రదర్శనమున కచ్చెరువంది ఇతని కొక బంగారు పతకము నిచ్చి గౌరవించెను. ఇట్లు బహుమతులుగా లభించిన అనేక పతకములను ఇతడు తన నల్లనికోటుపై ధరించెడివాడు. + +రామమూర్తినాయుడు హిందూస్తానీ యందును, ఆంగ్లమునందును, తన మాతృభాష యగు ఆంధ్రము నందును అనర్గళముగను, గంభీరముగను ఉపన్యసించెడి వాడు. స్వరాజ్యసిద్ధి యయినపిమ్మట దేశరక్షణార్థమై వలసిన దేహబలమును సంపాదించుకొనవలెనని యువతీ యువకులకు ఉపన్యాసముల ద్వారమున ప్రబోధించెడి వాడు. ఇతడు ఎల్లప్పుడును అత్యుత్సాహముతోను, నగుమోముతోను ఉండెడివాడు. భారతదేశములోని ప్రతి గ్రామమందును ఒక వ్యాయామశాలను స్థాపించి నియమిత కాలములో యువతీయువకులకు వ్యాయామశిక్షణ +మొసగుట ఆవశ్యక మని ఇతడు ప్రచారము చేసెడి వాడు. + +ఒకప్పుడు ప్రేక్షకులలో నొకడు " నీ కిష్టమైన ఆహార మెద్ది?" యని ఇతనిని ప్రశ్నింపగా, తనకు కందిపప్పు, నెయ్యి, పెరుగు చాల అభిమానపాత్రములయిన వస్తువులని చెప్పెను. వేదపారగు లగు బ్రాహ్మణులు తనను చూడ వచ్చినపుడు వారిని సత్కరించి వారి ఆశీర్వచనములను వినయవిధేయతలతో స్వీకరించెడివాడు. గ్రంథా +లయములపట్ల ఇతనికి అత్యంత శ్రద్ధాసక్తు లుండెడివి. సర్కసు ప్రదర్శనములవలన అనేక లక్షల పరిమితి గల +ధనమును ఆర్జించి అనేక ధర్మకార్యములు చేసెడివాడు. బీద విద్యార్థులకు పుస్తకములకొరకు, దుస్తులకొరకు ధన +మిచ్చెడివాడు. + +1928 వ సంవత్సరమున ఇతడు సర్కసు ఉద్యమము నుండి విరమించుకొని కొలదికాలము విశ్రాంతి గైకొనెను. పిదప కాశీవిశ్వవిద్యాలయ ఉపాధ్యక్షులైన పండిత శ్రీ మదనమోహన మాలవ్యాగారు ఇతనిని ఆహ్వానించి అచట వ్యాయామ శిక్షణ దర్శకునిగా నియమించిరి. ఇతడు 1938 లో కీర్తి శేషు డయ్యెను. ఇట్టి జగద్విఖ్యాత బలశాలి యగు శ్రీ కోడి రామమూర్తి నాయడు ఆంధ్రులకే గాక భారతీయుల కెల్లరకును చిరసంస్మరణీయుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0146.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0146.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..602dcb570214494a5eb6f4d020c2ce9a3df51fe3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0146.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +కోడూరు - Ι : + +కోడూరు అను గ్రామము కడపజిల్లా జమ్ములమడక తాలూకాలో నున్నది. ఇది పినాకినీ నదీతీరమునగల గ్రామము. మద్రాసు - బొంబాయి రైలుమార్గమున వంగనూరు అను రైలుస్టేషనుకు ఈ గ్రామము రెండు మైళ్ళ దూరమున నున్నది. మార్గమధ్యమున పినాకినీ నదిని దాటి వెళ్లవలయును. కడపకు అరువది మైళ్ళ దూరమున ఈ గ్రామమున్నది. గండికోటకు పదునైదు మైళ్ళ దూరమున పర్వతపంక్తికి సమీపమున గలదు. ఈ గ్రామ సరిహద్దు ఉత్తరముగా ఏడుమైళ్ళవరకు వ్యాపించి, ఎర్రమల కొండలలోనికి చొచ్చుకొని, కర్నూలు జిల్లా సరిహద్దును తాకును. + +కోడూరు గ్రామమునకు ఈశాన్యభాగమున దబ్బుడుపల్లె అను గ్రామము కలదు. ఇది ఎర్రమలకొండ శ్రేణిమధ్యలో పీఠభూమియం దున్నది. ఈ పీఠభూమి భూ మ్యుపరితలమునకు నూటయేబదిఅడుగుల ఉన్నతాంశము (altitude) కలిగి, పర్వతశ్రేణి మధ్య గండికోట సానువు ప్రాంతమునుండి వాయవ్యదిశగా కడపమండలమునకును కర్నూలు మండలమునకును, అనంతపుర మండలమునకును కూడలి యగు ప్రదేశమువరకును వ్యాపించి యున్నది. ఉత్తరమునగల పర్వత పై భాగమునుండి కర్నూలుమండలము ; తూర్పు ఆగ్నేయమంతయు కడప మండలము ; పడమర, దక్షిణము అనంతపురమండలము గలవు. ఈ దబ్బుడుపల్లె మహాగ్రామమునకు చుట్టును బలమగు +రాతికోట కలదు. కడపనవాబులు కడపను పాలించు సమయమున గండికోట దుర్గమునకు దక్షిణముగ నుండున ట్లేర్పరచిన దీ దబ్బుడుపల్లె రాతికోట. ఈ కోట ఇప్పుడును చూడదగినదిగా నున్నది. + +కోడూరు గ్రామమున దక్షిణదిశగా పెన్న కాల్వలచే సమృద్ధములగు ఆకుతోటలును, మామిడితోటలును ఫలవంతము లగు చున్నవి. ఉత్తరమునను, తూర్పునను, పడమటను ప్రత్తి, జొన్న, వేరుసెనగ మొదలగు పైరులు పండును. పడమట ఏడుమైళ్లు దూరముననుండు తాడిపర్తి పట్టణమునకు విక్రయార్థమై ప్రజలు తమపంటలను కొనిపోవుట వాడుక. తాడిపర్తిలో ప్రత్తి ఫ్యాక్టరీలు, వేరు సెనగ ఫ్యాక్టరీలు పెక్కులు గలవు. కోడూరు నందు చెన్న కేశవాలయము, శివాలయము, శ్రీ చౌడేశ్వరీ దేవాలయము ప్రసిద్ధములు. శ్రీ చెన్న కేశవస్వామి ఆలయమున మూడు శిలాశాసనములు గలవు. విజయనగరమును పాలించిన సదాశివరాయల కాలమున దేవాలయమునకు గావించిన దాన విషయము లిందు గలవు. ఒక శాసనములో తాళికోట యుద్ధమునం దోడిపోయిన ఆళియరామరాయలకు ఏనుగుల పాపారాయుడు మంత్రిగా నుండె నని పెర్కొనబడినది. ఈ దబ్బుడు పల్లెలో ఏనుగుల వంశమువారు ఇప్పటికినిగలరు. తాము మంత్రుల వంశము వారమని వీరు తెల్పుకొందురు. "కోడూరు రెడ్లు పరాక్రమ నిధులు" అని ప్రసిద్ధి కలదు. నాచనసోమనాథుని గూర్చిన శాసనములలో ("ఎపిగ్రాఫికా కర్ణాటికా"లో జీ. డి. 46 సంఖ్యగా నుదాహృతమయిన తామ్ర శాసనములో). + +సోమాయ నాచనాంభోధేః సోమయామిత తేజసే +గుత్తి దుర్గాభిధే రాజ్యే కోడూరాఖ్యమహీతలే, +పెన్నమాగాణి విఖ్యాతే సర్వసస్యాభిశోభితే, +కోడూరు నాగమల్లాఖ్య దిన్నాభ్యామపి పశ్చిమం, +గ్రామోత్తమాద్వెళుమంకూరోః ప్రాచ్యాద్దిశి సమన్వితమ్, + +ఊరచింతల నామ్నశ్చ గ్రామాద్దక్షిణ సంస్థితం, +వంగలూర్కోడు తాళాభ్యా ముత్తరాశా ముపాశ్రితం, +పినాకినీ తటే పెంచుకలదిన్నాహ్వయం పురా. +బుక్క రాయ పురాఖ్యాత ప్రతినామ్నాచ శోభితమ్. + +మొదలగు శ్లోకముల నుదాహృతమగు “ పెంచుకలదిన్నె” యను గ్రామమునకు ఈశాన్యభాగమున ఈ కోడూరు కలదు. పెంచుకలదిన్నె ప్రకృతము బేచరాకై, గ్రామ స్థలము మాత్రము మిగిలియున్నది. తక్కిన యెల్లలుగా జూపబడిన గ్రామములన్నియు కోడూరు ప్రాంతముననే గలవు. + +ఇచ్చట బావులనీటితో పండించు తోటలును పెక్కు గలవు. శ్రీ చౌడేశ్వరీదేవి నందవరీకులగు నియోగులకును, తొగట, జాండ్ర కులములవారికిని ముఖ్యదైవము. ఈ చౌడేశ్వరీ ప్రధానాలయము కర్నూలు మండలమున, నందవరమున గలదు. నందవరీకులు ఆ యగ్రహారీకులే యని యందురు. చౌడేశ్వరీదేవి యుత్సవము ప్రతివత్సర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0147.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..975f59a09c24c04f7c2af02aed566e1deedd996e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0147.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మును మహావైభముతో జరుగును. ఇందు జ్యోత్యుత్సవ మనునది చూడదగినది. + +కోడూరు-II : + +కోడూరు కడప మండలమున రాజంపేట తాలూకా యందు గల మహాగ్రామము. కడప పట్టణమున కియ్యది +యేబదిరెండుమైళ్ళ దూరమున (84 కిలోమీటర్లలో) గలదు. మదరాసునుండి బొంబాయికి బోవు రైలుమార్గమున గలదు. రేణిగుంట దాటినతర్వాత మూడవస్టేషను. ఇచట అన్నివిధములగు రైలుబండ్లు ఆగును. ఇది పూర్వకాలము నుండియు ప్రసిద్ధికెక్కిన స్థలము. తిరుపతికి వెళ్లువారు కాలినడక ఈ మార్గమున కొండలలో వెళ్లుచుండిరి. +శేషాచలమునకు సమీపమున నున్నది. తిరుపతికొండనుండి ప్రవహించు కుంజర (గుంజన) యను సెలయేరు సంతత ప్రవాహముగలది ఈ కోడూరు నానుకొని ప్రవహించును. ఈ నదీజలముచే నీ గ్రామమున అనేకవిధములగు ఫలవృక్షములు పుష్కలముగా ఫలముల నిచ్చును. ఇచట సమీపమున గల శేషాచలము, పాలకొండ యడవుల నుండి కలపసామానులు, వంటకట్టెలు, చీనీపండ్లు, అరటిపండ్లు, తములపాకులు పలుచోట్లకు ఎగుమతి యగును. వెదురు మంచములు, గంపలు, తడికెలు, వెదుళ్ళు సమృద్ధిగ లభించు స్థల మిది. చేతిపనుల కనుకూలములగు వస్తువులీ కొండలయందు లభించుటచే తద్వృత్తులచే జీవించువారిందు ఎక్కువ గలరు. + +సమృద్ధములగు ఫలజాతు లుత్పత్తి యగుచుండుట వలన ఇందు ప్రభుత్వమువారు ఫలపరిశోధన కేంద్రమును +స్థాపించియున్నారు. ఈ కేంద్రము చూడదగినది. అనేక విధములగు ఫలరసము లిందులభించును. నిపుణులగువారు ఈ కేంద్రమున నుత్పత్తిచేసి యెగుమతిచేయుదురు. రక్తచందన వృక్షములు 1865 సంవత్సరములో నిచటి సమీపారణ్యములలో నాటి యభివృద్ధి నొనరించుచున్నారు. శ్రీగంధపుచెట్లు ఈ ప్రాంతపు టడవులలో దొరతనము వారు తమ పర్యవేక్షణక్రింద నభివృద్ధి చేయించుచున్నారు. అటవీశాఖవారు ఇచట 1871 వ సంవత్సరమున వంట చెరకుల డిపోను స్ధాపించిరి. ఇవి మద్రాసు మున్నగు ప్రదేశముల కెగుమతియగును. 1880 ప్రాతమున జర్మనీ లూధరన్ మిషన్ వారు తమ కార్యాలయమును ఇట స్థాపించినట్లు తెలియుచున్నది. 1887 వ సంవత్సరమునందు ఇచట మిషనువారు చర్చిని నిర్మించినారు. ఈ యూరికి ఒకటిన్నరమైలు దూరమున మిషనువారు కుష్ఠువ్యాధి నిర్మూలనార్థము కురపపల్లె యనుచోట ఆసుపత్రి నిర్మించినారు. ప్రకృత మీయూర నొక వైద్యశాల యున్నది. ఇచట మొదట లూథరన్ మిషను వారు ఎనిమిది ప్రైమరీ స్కూళ్ళను నడుపుచువచ్చినను ప్రకృతమున ఒక యున్నత పాఠశాలను జిల్లా పరిషత్తువారు సక్రమముగ నడుపు చున్నారు. లెక్కల ప్రకారము. 1951 లెక్కల ప్రకారము (Census No. 96, 97,) విస్తీర్ణము 18.21 మైళ్ళు. జనసంఖ్య 10,572. + +మద్రాసునుండి బొంబాయిపోవు రైలుమార్గము మద్రాసు అండ్ సదరన్ మహారాటా రైల్ వే అను పేరుతో 1854-66 లో ఈ ప్రాంతమున వేయబడినది. శ్రీ కాళహస్తీశ్వర మాహాత్మ్యమును రచించిన ధూర్జటి కవి తిన్నని కథలో "పొత్తపినాటలోన నుడుమూరను పక్కణమొప్పు" అని ఉదహరించిన పొత్తపి సీమకు జేరిన దీ కోడూరు. తిరుపతి వెళ్ళవలయుననిన నిటనుండి శేషాచలములో ప్రయాణము చేసిన పాపనాశన క్షేత్రము చేర వీలయిన త్రోవగలదు. ఇపుడు ఆ మార్గమున రోడ్డు వేయు ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. ఈమహాగ్రామము చుట్టుప్రక్కలనుండు వనములు చూడతగినవి. + +ఈ గ్రామము చారిత్రకముగా ప్రసిద్ధికి నెక్కినట్లు కొన్ని విషయములు గలవు. మధురాంతక పొత్తపి చోళ తిక్కరాజు పాకనాటిని పాలించునప్పుడు (1254-1291) పొత్తపి యను సీమ యొకటి ప్రత్యేకముగా నుండెడిది. ఈ పొత్తపిసీమకు పొత్తపియే రాజధానీ నగరము. ఈ పొత్తపి ప్రకృతము రాజంపేట తాలూకాయందు గల గ్రామము. మధురాంతక పొత్తపిచోళులు మిరిపెకనాడు అను దేశభాగమును పాలించుచుండిరి. ఈ కుటుంబము వారికి గండగోపాల నామము గలదు. నెల్లూరును పాలించిన మనుమసిద్ధి చోళవంశమునకు చేరినవాడు. ఇతడే తిక్కన సోమయాజికి పోషకుడు. ఈ మనుమసిద్ధిని గూర్చిన వివాద విషయము పొత్తపిసీమ సంబంధమైనది యొకటి తెలియుచున్నది. ఒక బ్రాహ్మణజాతికిని, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0148.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ebfcf2192b9d7f508095931414c99278468a3eb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0148.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +వెల్లాలజాతికిని కలిగిన విరుద్ధ విషయములో మధురాంతక పొత్తపి చోళమహారాజు నిర్ణేతగా నేర్పడెను. బ్రాహ్మణులకు పల్లవరాజు ముక్కంటికాడువెట్టి యనునాతడు ఏబదిరెండు భాగములు సాకలి కోడూరు అను గ్రామమున నొసగినట్లు శాసన మున్నది. ఈ భాగమును ఆ యూరి రైతులు అనుభవించుచు బ్రాహ్మణులకు చెందనీయక యుండగా మనుమసిద్ధి ఈ వాదమును విచారించి, కోడూరు అగ్రహారము బ్రాహ్మణులకు మరలవచ్చునట్లు తీర్మానించినట్లును తెలియుచున్నది. ఈ శాసనములో నుదాహృతములయిన పెనగలూరు, ఇండ్లూరు అనునవి కోడూరు ప్రాంతముననే గలవు. పొత్తపిసీమ కడప సమీపమునుండి కోడూరు దాటి శ్రీకాళహస్తివరకు వ్యాపించినట్లు కనబడును. + +సూర్యవంశమువా రగు మట్లరాజుల కాలములో రాజంపేటతాలూకాయందు ఆ రాజులు అరువదినాలుగు +అగ్రహారములు కట్టించిరి. పెక్కు చెరువులుత్రవ్వించి ముఖ్యములగు సారవంతములగు భూములను వారు దేవతలకును బ్రాహ్మణులకును ఇనాములుగా నిచ్చినట్లు పూర్వపు శాసనములు సాక్ష్య మిచ్చుచున్నవి. ఈ కోడూరు +గ్రామము చారిత్రకప్రసిద్ధి నందినది. ఫలసార వంతమగు కోడూరు పొత్తపి సీమలో మిగుల ముఖ్యమయిన ప్రదేశము. ఇటనుండి శేషాచలారణ్యము ప్రారంభమగును. + +కోడూరునకు నిర్వచనము: “కోడు" అనగా పల్లము - నదియొక్క మడుగుతీరము. ఆప్రదేశమున నిర్మించిన గ్రామము కాబట్టి కోడూరు అను నామమేర్పడినది. ఈనదీ నామము కుంజరీ యనునది. పూర్వమిటకు శేషాచలము నుండి యేనుగులు అడవులు తిరిగి యీ నదియందలి మడుగులో నీరుత్రావుచుండుటవలన కుంజరీ యనునామ +మానదికి వచ్చినది. ఈ కుంజరీ శబ్దము క్రమముగా జనుల వాడుకలో ఆనోట ఆనోట బడి మారి" గుంజన” యైనది. +ఈ నది సర్వకాలముల యందును జలముతో నుండును. ఈ నదీతీరమున అనేక ఫలవృక్ష వనములు, సస్యశ్యామలము లగు కేదారములును గలవు. + +కోడూరు - III : + +ఈ కోడూరుగ్రామము కృష్ణాజిల్లా గుడివాడ తాలూకాలో నున్నది. ఈ కోడూరునకు అనపోతపురము అను +నామాంతరము కలదు. ఈ అనపోతుడు కొండవీటి రెడ్డి రాజగు అనపోతారెడ్డి ( క్రీ.శ. 1353-1364). ఇదియొక +చారిత్రక ప్రదేశము. + +టాలెమీ అను పాశ్చాత్య చరిత్రకారుడు తన గ్రంథమునందు ఈ కోడూరును పేర్కొని యున్నాడు. కోడూరును "కొడ్డూర” అని అతడు తన భూగోళశాస్త్ర గ్రంథములో లిఖించియున్నాడు. టాలమీ కాలములో సముద్ర వర్తకమునకు ప్రధానకేంద్ర పట్టణముగా నిది ప్రఖ్యాతి చెంది యుండెను. ఇందుచే, కోడూరునకు తూర్పుగా సముద్రతీరమందున్న మచిలీపట్టణము గొప్ప నావికా రక్షణస్థానముగా నుండెనని స్పష్టమగుచున్నది. + +ఈ కోడూరు పురమునకు అనపోతపురమను నామాంతర ముండుటయు, ఇచ్చట అనపోతారెడ్డి దానశాసన +మొకటి దొరకుటయు చూడగా, రెడ్డిప్రభువగు అనపోతారెడ్డి రాజ్యవిస్తీర్ణము, ఆతని ఆధిపత్యప్రభావము మన +మూహించుట కవకాశము కలదు. + +అనపోతారెడ్డి దానశాసనము ఐదురేకులు గల తామ్ర శాసనము, శా, శ. 1280 పుష్యమాసపు టమావాస్యతిధి +మంగళవారమునాడు, సూర్యగ్రహణ సమయమున అనపోతారెడ్డి అరువదియొక్కమంది భిన్న భిన్న గోత్రశాఖలు +గల బ్రాహ్మణులకు ఈ కోడూరును దానముచేసి, దానికి “అనపోతపురము” అని నామకరణము చేసినట్లు ఈ శాసనము తెలుపుచున్నది. ఈ కోడూరు మలాపహము అను దానియొడ్డున గలదనియు, అష్టవిధైశ్వర్య భోగములతో +దానము చేయబడెననియు గూడ ఆ శాసనము సాక్ష్య మిచ్చుచున్నది. మలాపహ తీరస్థ మనుటచే నేటికిని ఈ +కోడూరు సరిహద్దులోనే పెద్దమురికికాలువ యొకటి కలదు. కోడు అనగా కాలువ. దాని తీరమందున్న ఊరు కోడూరు. ఈ కోడూరు శాసనరచయిత బాలసరస్వతి అను పండితుడుగా గనుపడుచున్నాడు. ఇది యా పండితునకు గల బిరుదమై యుండును. + +ఈ శాసనమువలన అనపోతారెడ్డి విజయములు కృష్ణా, గౌతమీనదుల పర్యంతము విస్తరించినవని మాత్రము విదిత మగుచున్నది. అమరావతిలోనిది అమరేశ్వరాలయము. ఇచ్చటి అమరేశ్వరుని సన్నిధియందు “రావుతు కేశు" డను శత్రువును కృష్ణానది యొడ్డుననే అనపోతారెడ్డి వధించె \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0149.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..58aca50882cd1447792cd9a6e6a2a9f2faba364b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0149.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +నని వెన్నెలకంటి సూరనార్యుని ఆంధ్ర విష్ణుపురాణము చెప్పు దానితో పై విషయము పొంది పొసగియుండుట +గమనార్హము. + +ఈ అనపోతారెడ్డి కోడూరు శాసనములో పేర్కొనబడిన పేళ్ళలో శంకనిపల్లి, విన్నకోట, కనుమేర్ల, పొట్టిపాడు, కలవపూడి యనువాని నన్నింటిని నేడు కృష్ణాజిల్లా గుడివాడలో నున్న సంకర్షణపురము, విన్నకోట, కనుమెర్ల, పొట్టిపాడు, కలువపూడి యను గ్రామములుగ క్రమమున గుఱుతించి పోల్చవచ్చును. + +కోడూరు - IV : + +కోడూరు గ్రామము పూర్వము గుంటూరుజిల్లా బాపట్ల తాలూకాలో నుండెడిది. ఇప్పుడు తెనాలి తాలూకాలో నున్నది. దీనికి అనవేమపురమని నామాంతరము కలదు. ఈ అనవేముడు కొండవీటి రెడ్డిరాజగు అనవేమారెడ్డి (క్రీ. శ. 1364-1386). దీని నిప్పుడు బ్రాహ్మణ కోడూరు అందురు. ఈ గ్రామ విస్తీర్ణము 3.27 చదరపుమైళ్ళు. 706 ఇండ్లు గలవు. జనాభా 3231 మంది. ఇందు పురుషుల సంఖ్య 1593. స్త్రీల సంఖ్య 1638. + +గోపరాజు రామమంత్రి తొలుత ఈ కోడూరు గ్రామమును కౌండిన్యసగోత్రులును, ప్రథమశాఖవారును అగు బ్రాహ్మణుల కిచ్చినాడు. అందుచే దీనికి బ్రాహ్మణ కోడూరు అను పేరు వచ్చినది. ఇందు ఒక్క సంప్రతి ఉండెను. ఆ రామయమంత్రి ఇచ్చిన కరణికములను, మిరాసులను మార్చి రెడ్డిరాజులు మరల తమ యిష్టాను సారముగ కొందరకు అగ్రహారముల నిచ్చిరి. ఆ గ్రామములయొక్కయు ఆ ప్రతిగృహీతల యొక్కయు పేళ్లు మున్నగు వాటిని తెలుపునట్టి పట్టికలనుబట్టి బ్రాహ్మణ కోడూరునకు తొలుత కరణములైన ప్రథమ శాఖీయ కౌండిన్య సగోత్రులకు మోటుపల్లి వర్తకాభివృద్ధియు, సముద్ర వ్యాపారాభివృద్ధి కీర్తియు గన్న అనవేమారెడ్డి (అనపోతారెడ్డి తమ్ముడు) "మందూరు"ను కరణిక గ్రామముగానిచ్చి, దానిని (బాహ్మణ కోడూరును) భారద్వాజసగోత్రులైన మాధవపెద్ది నాగేశ్వరశాస్త్రి గారికి ఏక భోగముగా దానముచేసినాడని, అరెడ్డి దత్త అగ్రహారములనుగూర్చి చెప్పు దండకవిలెయందు శ్లోకార్థ వివరణ మున్న పట్టికయొకటి సాక్ష్య మిచ్చుచున్నది. + +కోడూరు - V : + +కోడూరు తెలంగాణమునందలి మహబూబునగరుజిల్లా మహబూబునగరము తాలూకాలోనున్న చిన్న గ్రామము. +ప్రాచీనకాలమందు ఈ గ్రామము చారిత్రక ప్రసిద్ధిచెందిన రాజధాని పట్టణముగా విలసిల్లినట్లు శాసనాధారములు +కలవు. రాష్ట్రకూటుల కాలమున చోళ మాండలికులకు ఇది రాజధానిగా నుండెను. రాష్ట్రకూటుల తరువాత +రాజ్యమునకు వచ్చిన చాళుక్య ప్రథమతైలపుని సంతతివారు ఈ చోళులను జయించి తమ రాజప్రతినిధులను +ఈ ప్రాంతముల నేలుటకు నియమించినప్పుడు వారలు కోడూరును రాజధానిగా జేసికొనియుండిరి. కోడూరు +పట్టణమునేలిన మాండలికులు పశ్చిమ చాళుక్యచక్రవర్తులకు సామంతులుగా నుండిన తెలుగుచోడుల శాఖకు +చెందినవారు. ఈ రాజులు తమ శాసనములందలి బిరుదావళులలో తాము “కోడూరుపురవరేశ్వరుల" మని చాటి +యున్నారు. + +1. క్రీ. శ. 1084 నాటిది గంగాపురశాసనము. ఇందు కోడూరు నవపురదస్థానపతి ధర్మము చేసినట్లు కలదు. ఇందు శ్రీ మత్ప్రతాపచక్రవర్తి జగదేకమల్లుడు ప్రశంసింపబడినాడు. + +2. క్రీ. శ. 1108 నాటిది అలంపురశాసనము. ఇందు శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర మల్లరసు అనువాడు అలంపురం +శ్రీ బ్రహ్మేశ్వరదేవరకు అంగరంగభోగాలకు ధర్మము చేసినట్లు కలదు. ఈ మల్లరసు శ్రీమత్త్రిభువన మల్లదేవర పాదపద్మోపజీవి, సమధిగత - పంచమహాశబ్ద - మహామండలేశ్వర . . . కోడూరు పురవరేశ్వర...అని చెప్పుకొని +యున్నాడు. + +3. క్రీ. శ. 1110 నాటిది ఆలవానిపల్లి శాసనము. ఇందు “త్రిభువనమల్ల దేవర ప్రియపుత్రుడు మహామండలేశ్వర తైలపదేవుడు “కన్దూ స్యాన్ సిర కన్దూరువాడ. . .తత్పాద పద్మోపజీవి మహాప్రధాన మనె వేగ౯ డె..." రాజధాని కోళూరు నవపురపంచమఠస్థాన మహాజనులకు చేసిన ధర్మమును తెలుపును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0150.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0150.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa55184a57618035803b6c86bb6edb0f93935d6d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0150.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +4. క్రీ. శ. 1122 నాటివి. బూదపూరు, నెక్కొండ శాసనములు. వీటిలో కుమార తైలపదేవుడు కోడూరు పురము నేలుచున్నట్లు కలదు. + +5. క్రీ. శ. 1162 నాటిది జడచర్ల శాసనము. ఇందు ...శ్రీ మన్మహామండలేశ్వర కందూరి ఉదయన చోడ మహారాజు వక్కాణింపబడినాడు. ఇతడు కోడూరి స్వయంభు సోమనాథదేవరకు ధర్మము చేసినట్లు కలదు. ఈ దానమునకు "కోడూరి గోకర్ణసింగ రూకలు" ఇచ్చినట్లు చెప్పబడినది. కావున గోకర్ణునకు కోడూరుతో సంబంధము క లదనియు, ఆతని పేర నాణెములు ముద్రింపబడుచుండెననియు ఆ నాణెములకు “కోడూరి గోకర్ణ సింగ రూకలు" అను పేరున్నట్లును తేలుచున్నది. + +ఈ విధముగా కోడూరు పురవరమును గూర్చి శాసన లేఖనములు కలవు. అయితే ఈ రాజులు కోడూరుపురమును విడచి కందూరును రాజధానిగా చేసికొనినట్లు ఆలవానిపల్లి, జడచర్ల శాసనములు వెల్లడిచేయుచున్నవి. తెలుగు చోడుల చరిత్రలో కందూరుపురము ప్రసిద్ధి వహించినది. కోడూరును వదలినను వారు కోడూరుపుర వరేశ్వరుల మనియే చెప్పుకొనుచు వచ్చినారు. కోడూరును ఏల వదలవలసి వచ్చినదో తెలియదు. కాని కొంత ఊహించవచ్చును. + +ఇప్పటి కోడూరుగ్రామ మధ్యమందు "చాళుక్య కాంతలు అగ్నిగుండము చొచ్చినతావు" అను ప్రదేశము కలదు. దానిని "బిందెము" అందురు. బిందు అనగా రక్త బిందువు. పూర్వము అమ్మవార్ల యెదుట 'బిందించెడు' వారు. అనగా జంతువులను బలియిచ్చి రక్త బిందువులు పడునట్లు చేసెడివారు. కావున బిందెము అనగా రక్తబిందువు పడినచోటు - అనగా బలి యయిన చోటని భావము. అది తుముల యుద్ధము జరిగినచోటయి యుండును. ఈ ప్రదేశమున రాతితో ఎత్తగు అరుగు కట్టినారు. పైని వీరవిగ్రహములను నెలకొల్పినారు. ఈ ఉదంతమునుబట్టి అచ్చట ప్రళయమువంటి ఘోర మహా సంగ్రామము దాపరిల్లినట్లు తోచును. ఈ సంగ్రామము ఎప్పుడు జరిగినదో, ఎందుకు జరిగినదో, వీర ప్రతివీరు లెవ్వరో తెలియదు. అయితే ఆ కాలములో పల్లవులకు, రాష్ట్రకూటులకు, చోళులకు, పశ్చిమ చాళుక్యులకు, పూర్వ చాళుక్యులకు తరచు యుద్ధములు ప్రవర్తిల్లు చుండెను. మహబూబు నగరంజిల్లా, నల్లగొండ +జిల్లా యుద్ధరంగములుగా నుండుచుండెను. శత్రుపురములను దహించుటయే అప్పటి యుద్ధనీతియై యుండెను. +ఆ సేనా నివహములు కోడూరు మార్గమున నడచు చుండెడివి. అట్టి యుద్ధ ప్రస్థానములందు కోడూరుపురము దారుణాఘాతమునకు గురియై యుండునని భావించినచో అది సత్యమునకు దూరముగా నుండజాలదు. ఈ సంగ్రామముల ఫలితముగా కోడూరుపురము రాజధాని గౌరవమును గోల్పోయినట్లు కనబడుచున్నది. + +ఈ కోడూరు ప్రాచీన నగరమని విశ్వసించుటకు ఇచ్చట కోటలు, దిబ్బలు మొదలయినవాటి శిథిలావశేషములు కనిపించుచున్నవి. పురాతత్వ శాఖవారి దృష్ట్యా కోడూరు గ్రామము ప్రాముఖ్యము వహించియున్నది. ఇచ్చట చరిత్ర కందని శిలాయుగమునాటి ప్రాచీనజనుల శిలానిర్మితసమాధులు, వలయాకారముగ నమర్చిన గుండ్లు +కోడూరుయొక్క ప్రాచీనతను వెల్లడిచేయుచున్నవి. + +కోపర్నికస్ (1473-1543) : + +నికొలస్ కోపర్నికస్ అనునతడు పోలెండు దేశపు ఖగోళ శాస్త్రవేత్త. అతడు ప్రష్యన్ పోలెండులో థారన్ అనుచోట క్రీ. శ. 1473 వ సంత్సరము ఫిబ్రవరి 19వ తేదీన జన్మించెను. 'క్రాకో' పౌరుడయిన అతని తండ్రి టోకు వ్యాపారస్థుడుగా నుండెడివాడు. నికొలస్ తన మేనమామయైన లూకాస్ వాట్జెల్‌రోడ్ అను నాతనికి దత్తుడు. వాట్జెల్‌రోడ్ అనంతరము ఎర్మిలెండ్ బిషప్పు అయ్యెను. క్రాకో విశ్వవిద్యాలయములో గణితశాస్త్రమభ్యసించి, నికొలస్ యధాలాపముగా చిత్రకళ యందుకూడ కొంత నేర్పరి యయ్యెను. నికొలస్ తన 23 వ ఏట బొలానాకు పోయి మతగురు న్యాయశాస్త్రములను జదువుచు, అచట 'డొమెనికోమేరియా నొవారా' యొక్క ఖగోళ శాస్త్రోపన్యాసములు వినెను. రోము నగరమున 1500వ సంవత్సరములో తానే స్వయముగా ఉపన్యాసము లిచ్చి మెప్పు బడసెను. 1497 వ సంవత్సరమున అతడు ఫ్రాన్‌బర్గు క్రైస్తవ దేవాలయమున మత గురువుగా నియమింపబడి, సెలవు తీసికొని, 1501వ సంవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0151.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01186584e1e6fae7d517588210cea5dea281f8b1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0151.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +త్సరమున 'పడా'కు వచ్చి అచ్చట వైద్యపాఠశాలలో జేరెను. అతడచట 1505 వ సంవత్సరము వరకు నుండెను. +ఈలోగా 1503 వ సంవత్సరములో 'ఫెర్రరా' అనుచోట మతగురు న్యాయశాస్త్రమున డాక్టరేటు పట్టము పొందెను. తరువాత నికొలస్ పోలెండునకు తిరిగివచ్చి హీల్స్‌బర్గ్ అనుచోట బిషప్పునకు సంబంధించిన రాజగృహములో తన మేనమామకు వైద్యుడుగా నుండెను. 1512లో మేనమామ చనిపోయిన తరువాత నికొలస్ కోపర్నికస్ ఫ్రాన్‌బర్గు వచ్చి తాను చేయవలసిన మతసంబంధమగు విధులను పూర్తిగా నిర్వర్తించుట మొదలిడెను. అధికార సంబంధముగను, రాజకీయముగను పరిస్థితులు అనుకూలముగ లేకపోయినను, అతడు మతాధికారుల సభకు ప్రతినిధిగా విడువకుండ పనిచేసెను. తన కులవైద్యశాస్త్ర ప్రావీణ్యమును ఎల్లప్పుడు బీదల సేవయందే అతడు వినియోగించెడి వాడు. ధనికు లాతనిని తరచు పిలుచుచుండెడివారు. బహురూప కార్యనిమగ్నుడయి యుండియు కోపర్నికస్ కొంత తీరుబడి చేసికొని, సరికొత్త ఖగోళ శాస్త్ర పద్ధతి యొకటి మిగుల శ్రమపడి తయారుచేసెను. ఆ పద్ధతి నవలంబించుటచే, ఈ విశ్వమునుగూర్చి మానవునకున్న దృక్పథము మూలాధారములతో సహా మారిపోయినది. + +ఖగోళశాస్త్ర విషయమున కోపర్నికస్ చేసిన మహోత్కృష్ట మైన కృషికి కావలసిన ముఖ్యవిషయము లాతడు +హీల్స్‌బర్గులో నున్నపుడే నిర్ణయించుకొనెను. ఫ్రాన్‌బర్గు వచ్చినతరువాత తనకు లభించిన కొద్దిపాటి పరికరముల సహాయముతోడనే పరిశీలించి, ఆ విషయముల సత్యాసత్యములను పరీక్షింప మొదలిడెను. టాలెమీ యొక్క సిద్ధాంతములయెడ అతనికెప్పుడో విశ్వాసము పోయినది. ఇటలీదేశమున పై థాగరస్ అభిప్రాయములు 'సూర్యకేంద్ర సిద్ధాంతము' (heliocentric theory)ను గూర్చి విచ్చలవిడిగా చర్చింపబడుచుండుట ఆతడు చూచెను. సూర్యకేంద్ర సిద్ధాంతమును ప్రతిపాదించుచు 1530 వ సంవత్సరమున కోపర్నికస్ ఒకగ్రంథమునుపూర్తిచేసెను. దాని ముఖ్యార్థము వ్రాతప్రతిరూపమున ఆ సంవత్సరమే అనేకులకు తెలిసినది. ఏడవ క్లిమెంటు ఆ సిద్ధాంతము నామోదించెను. కార్డినల్‌షాన్‌బర్గు దానిని పూర్తిగా ప్రచురింపవలసినదని చెప్పెను. కాని కోపర్నికస్ శిష్యుడగు జార్జిజాషిమ్ రెటికస్ ప్రోత్సాహముచేసి 1540 వ సంవత్సరమున కోపర్నికస్ సిద్ధాంతము యొక్క పీఠికను అచ్చువేసెను. వెంటనే కోపర్నికన్ యొక్క పూర్తి గ్రంథమును రెటికస్ న్యూరెంబర్గులో నొక ముద్రణాలయమునకు కూడ పంపెను. ఆ గ్రంథము 1543 లో +అచ్చుపడి, మొదటిప్రతి ఫ్రాన్‌బర్గు చేరునప్పటికి కోపర్నికస్ జీవితము అంత్యదశయం దుండెను. ఆ గ్రంథమును రచయిత మరణశయ్యపై మాత్రమే ఉంచగలిగిరి. 1542 వ సంవత్సరాంతమున రక్తజమూర్ఛ, పక్షవాత రోగములకు కోపర్నికస్ గురి యయ్యెను. అతడు 1543 వ సంవత్సరమున మే 24వ తేదీన చనిపోయెను. కోపర్నికస్‌యొక్క గ్రంథములోని త్రికోణమితి భాగమును విడదీసి, రెటికస్ తన పర్యవేక్షణలో 1542వ సంవత్సరమున విట్టెన్‌బర్గులో వేరుగా ప్రచురించెను. 19 వ శతాబ్దమున నికొలస్ కోపర్నికస్ జీవితమును గూర్చి చాలగ్రంథములు వ్రాయబడెను. + +కోయలు: + +'కోయ' అను పదమునకు 'కొండమనుష్యులు' లేక 'కొండలలో నివసించువారు' అని అర్థము. కోయలు ఆంధ్రప్రదేశములో తూర్పు గోదావరి జిల్లా మన్య ప్రదేశములోను, తూర్పు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలలో మైదానము లందును, విశాఖపట్టము, గుంటూరు జిల్లాలలోను నివసించుచు గోదావరికి దక్షిణమునగల ఖమ్మం మెట్టు వరకును, ఈ నదికి ఎడమ భాగమున నాగపూరును దాటియున్న బస్తరులోనికిని, ఒరిస్సాలోని మలకనగిరి తాలూకాలోనికిని వ్యాపించియున్నారు. + +కోయలు ఈ క్రింద పేర్కొనబడిన తెగలుగా భాగింపబడి యున్నారు. 1. గుట్ల (కుట్ల) కోయలు లేక రాచ కోయలు. 2. గొమ్ముకోయ (లేక దొరల చట్టము). 3.. కమ్మరకోయ, 4. మూసరకోయ, 5. గంపకోయ, 6. ఒడ్డికోయ, 7. పథిడికోయ. ఈ విభాగము చాలమట్టుకు వారివారి వృత్తులపై నాధారపడియున్నది. వారు మరల 1. బేరంబోయి లేక ఏడుగుట్ట గోత్రము, 2. బండారి లేక ఐదుగుట్ట గోత్రము, 3. సన్‌పాగరి లేక నాల్గుగుట్ట \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0152.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0152.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f243d3fde74ce06e83d3587befa46f02bb710fd6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0152.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +గోత్రము, 4. మూడుగుట్ట గోత్రము, 5. పరడిగుట్ట గోత్రము అని ఐదు తరగతులుగా విభజింపబడి యున్నారు. కోయలయొక్క సాంఘికవ్యవస్థ విశదముగా నిర్వచింపబడి యుండలేదు. వారు సాధారణముగా సవర్ణహిందువులు గానే పరిగణింప బడుచున్నారు. + +వ్యవసాయము, అడవిలోని యితర పనులు-వారియొక్క ముఖ్య వృత్తులు. ఒక ప్రదేశమునుండి మరియొక ప్రదేశమునకు మార్చబడు 'పోడు' అను వ్యవసాయ పద్ధతి కొన్ని పల్లెలలో ఇప్పటికిని ఆచరణమందున్నది. హైద్రాబాదు రాష్ట్రములోని ఆదిమ నివాసులైన జాతులలో చెప్పుకొనదగినంతగా పరిశ్రమలలో నియుక్తులైన వారి గుంపు ఈ కోయగుంపు మాత్రమే. వారు కొత్తగూడెము, సింగరేణి ప్రదేశములలో పనిచేయుచున్నారు. వారు ముఠాకట్టి సమష్టిగా పనిచేయుటలో కడు సమర్థులనియు, సమష్టి కృషితో + +యాంత్రికమైన కార్యకలాపములు నిర్వహించుటయందు కూడ మిక్కిలి నేర్పరులనియు అందురు. అడవివస్తువులను గూడ వీరు పోగు చేయుదురు. కొందరు వెదురుతో తట్టలల్లుట, తుంగతో చాపలల్లుట మొదలగు పనులు చేయుదురు. వీరుమిక్కిలి పేదవారు, త్రాగు బోతులు. + +కోయలు వివాహ విషయములో మత ప్రాముఖ్యమును, పురాణగాథల ప్రాముఖ్యమును కల్పించుచుందురు. కాని ప్రతియొక కర్మకువారికి కారణము తెలియదు. లేచిపోవుట (elopement) మొదలగు అన్ని విధములైన వివాహ +విధానములును జరుగుచున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0153.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d62009e23c56752c70bf25b78305bf39434f553e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0153.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +అన్ని తరగతులకును చెందిన 'ఏలుపుదేవుడు' అను దేవత వారి కత్యంత ముఖ్యదైవము. కోయలలోని ప్రతి గోత్రము వారికిని ఆ గోత్రమునకు చెందిన ప్రత్యేక 'ఏలుపు' ఉండును. (ఏలుపు అనగా భగవంతునికిని, అతని శ క్తికిని చిహ్నముగా లోహముతో చేయబడిన ఒక గుర్తు) ఇది ఒక విధముగా పూర్వీకులను పూజించుటయనవచ్చును. ఈ పూజ ప్రతి మూడు నాలుగు సంవత్సరములకొకసారి జరుగుచుండును. వర్షాకాలము తరువాత వారుచేయు 'భూమి పండుగ' అనునది మరియొక ముఖ్యమగు ఉత్సవము. ఎద్దులను చంపి వాటిరక్తము భూమిపై చల్లెదరు. ఈ విధముగా చేసినయెడల భూమియొక్క సారము, పంట అభివృద్ధి యగునని వారినమ్మకము. ' నాలు గై దు +దినములవరకు సంబరములు, త్రాగుడు, నృత్యము, విందు బ్రహ్మాండముగా జరుగును. ఏలుపుదేవునేగాక వీరు +షుమిదేవి, ముత్తాలమ్మ (కలరా జాడ్యదేవత), మైసమ్మ (మశూచికపు దేవత) అను దేవతలనుకూడ కొలిచెదరు. + +కోయ సంఘమునకు చెందిన వివాదములను తీర్చుటకు 'కులపంచాయితి' అనునొక వ్యవస్థయుండును. 'పిన్న పెద్ద', 'కులపెద్ద' అనువారు దీనిలో ముఖ్యులు. 'కులపెద్దకు' ఎక్కువ అధికారముండును. ఈ యిరువురు ఉద్యోగులును వంశక్రమముగా వత్తురు. కాని ఒక 'పిన్న పెద్ద' చనిపోయినపుడు మరియొకనిని ఆ స్థానములో ఎన్నుకొనుట ఆచారము. పల్లెలోని వివాదముల నన్నిటిని 'కులపెద్ద ' తీర్చును. సాధారణముగా ఇతని తీర్పే అంత్య నిర్ణయముగా నుండును. నేరస్థులు పెద్ద జరిమానాలతో శిక్షింపబడుదురు. ఈ జరిమానాలు ఈయని వారిని వెలివేసియు, రెండుచేతులతో చెట్లకు వ్రేలాడదీసి క్రింద ముళ్లుపోసియు కఠినముగా శిక్షింతురు. వారి నిజాయితీని పరీక్షించుటకు మరుగుచున్న నూనెలోగాని, నీటిలోగాని వారిచేతులను ముంచుట అనునది మరియొక పరీక్షా విధానము. + +కోరంగి : + +ఇరువది శతాబ్దములకు పైబడిన చరిత్రయందును, భూగోళ శాస్త్రమునందును పేర్కొనబడిన చరిత్రాత్మక ప్రదేశము కోరంగి. + +“కోరంగి” నేటి తూర్పుగోదావరిజిల్లా యందు నిడుచతురాకారముగ బంగాళావియుక్తాగ్ర గుడతీరమున గల కాకినాడ తాలూకాకు ఆగ్నేయదిశయం దున్నది. నేటి కాకినాడ పట్టణమునుండి 'చొల్లంగి' దాటి దక్షిణముగ 'ఏనాము'నకు పోవుదారిలో సుమారు పదియవమైలు నందుగల కుగ్రామముల సమాహారమే కోరంగి. అనగా (1) ప్రాతకోరంగి (2) క్రొత్తకోరంగి (3) సీతారామపురము (4) చినబొడ్డువెంకటాయపాలెము (5) పెదబొడ్డు వెంకటాయపాలెము (6) బొడ్డువానిలంక అను ఈ శివారు లన్నిటిని కలిపి 'కోరంగి' యని నేటి ప్రభుత్వము వ్యవహరించుచున్నది. కొన్ని వందల ఏండ్లకు పూర్వము 'కోరంగి'కి 'కురంగి' యని పేరున్నట్లును, పాశ్చాత్యులరాకతో ఆ పేరు 'కోరింగ' (Koringa) అనియు, ఇటీవల 'కోరంగి' (Korangi) అనియు మారినట్లును అచ్చటిపెద్దలు చెప్పుదురు. + +పై జెప్పిన 'కాకినాడ - ఏనాము' బాటకు పదియవ మైలున పడమరగా గల 'ఆత్రేయ' గోదావరిని దాటిన వెంటనే ప్రాత కోరంగియు, తూర్పుగా క్రొత్త కోరంగియు, కడమ శివారులును ఉండుటచేత మొత్తముమీద కోరంగిని చతురస్రమన్నను తప్పులేదు. + +కోరంగికి తూర్పున బంగాళాఖాతమునకు చేర్చు రిజర్వు ఫారెస్టును, దక్షిణమున ఒక మైలులో తాళ్ళరేవును, పడమర సుమారు అరమైలులో కోరంగికాల్వయు, ఉత్తరమున ఆరుమైళ్ళలో చొల్లంగియు కలవు. + +సుమా రొకమైలు పొడవును, అరమైలు వెడల్పును గలిగి చతురస్రాకారముగా నుండి చదరపు టరమైలు విస్తీర్ణము కలదని చెప్పదగు ఆరుపల్లెల మొత్తము కోరంగి. + +కోరంగికి పడమట ఆత్రేయ గోదావరియు, పడమటను ఉత్తరమునను కోరంగికాల్వయు కలవు. రాజమండ్రి, రామచంద్రపురము, కాకినాడ అను మూడు తాలూకాలలో ఈ కోరంగికాలువ ప్రవహించుచున్నది. వర్షములు తక్కువైనను ఇది పంటలకు నష్టము రానీయదు. దీని పొడవు నలుబది మైళ్లు. 37,601 ఎకరములు దీనిక్రింద సాగుచేయబడుచున్నదని క్రీ. శ. 1931 సంవత్సరము నాటి అంచనా. ఇచటి 'ఆత్రేయ' కోరంగియొద్ద సముద్రములో కలియు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0154.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0154.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d39d36a2b30c210581c914ca8fec93da313dfacf --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0154.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చున్నది. ఇందలి నీరు ఏడాదిలో ఆరునెలలు ఉప్పగ నుండును. మిగత ఆరునెలలు చౌకలుగ నుండును. కావున +నేటికిని ఏడాది పొడుగున కాల్వనీరు, లేదా నూతినీరే ప్రజల కాధారము. + +సముద్ర సామీప్యముచే చేపలవేటయు, పడవల నిర్మాణమును కోరంగి ప్రజలయొక్క ప్రధానమైన వృత్తులు. భూమి అంత సారవంతము గామిచే వ్యవసాయము అప్రధానమైన వృత్తి. + +నలుబదిఏండ్లకు పూర్వము కోరంగి జనసంఖ్య 10,000. అది క్రమముగ క్షీణించి క్రీ.శ. 1951 వ సంవత్సరపు +లెక్కలనుబట్టి 5,322 అయ్యెను. నేడు సగటున సివారునకు వేయిమంది చొప్పున కోరంగి గ్రామసంపుటియందలి +జనసంఖ్య 6,000. + +పూర్వచరిత్ర : ప్రాచీనమైన బుద్ధుని దంతగాథ లన్నిటికిని సంబంధించిన మహానగరము 'దంతపురము'. ఆ దంతపురము నేటి రాజమహేంద్రవరము కావచ్చునని జనరల్ కన్నింగుహాము వ్రాసియుండెను. ఫెర్గూసన్ (Fergusson) పండితుడు దంతపురము కోరంగి కావచ్చుననెను. దీనికి తగు నాధారములు లేవు. క్రీస్తుశకారంభము నుండియు 'కోరంగి', గోదావరీ ముఖద్వారమున గల పురాతన ప్రసిద్ధ నౌకాశ్రయ మని దృఢపడుచున్నది. + +'టాలెమీ' (Ptolemy) అను భూగోళశాస్త్రజ్ఞుడు (క్రీ.శ. 130) చోళమండలతీరమునందున్నట్టియు, పినాకిని మహానదీ ముఖద్వారములయం దున్నట్టియు నౌకాశ్రయములను పేర్కొనెను. కాని, గోదావరీ ముఖద్వారమున గల నౌకాశ్రయమును పేర్కొనజాలడయ్యెను. + +టాలెమీకి పూర్వుడును, పెరిప్లస్ (Periplus) అను గ్రంథమునకు కర్తయు నగు 'హిప్పాలస్' (Hippalus) అనునతడు కూడ గోదావరి ముఖద్వారమున ఒక రేవుపట్టణము ఉండినట్లు చెప్పెనేకాని దానిపేరు చెప్పజాలక పోయెను. + +ఇక పై నిర్వురికంటె పూర్వుడైన 'ప్లైనీ' (Pliny) (క్రీ. శ. 77) అను చరిత్రకారుడు దంతపురమును 'దండాగుల' అని నిర్ధారించి, అది గంగానదీ ముఖద్వారమునకు (ఆకాలపు కొలత ననుసరించి 625 రోమను మైళ్ళ దూరమున) 574 మైళ్ళ దూరమున దక్షిణముగ ఒకానొక మహానదీ ముఖద్వారమునందున్న 'కోరి' అగ్రమున (Cape Cori) కలదని చెప్పినాడు. + +నేటి కోరంగికి ఇటీవలి వరకును, కురంగి అనియు, కోరింగ (Coringa) అనియు గలపేళ్ళు, ప్లైనీ పేర్కొనిన ఈ 'కోరి' అనుపేరు 'కోరింగ', 'కోరంగి' అను పదములతో సాదృశ్యమును కలిగియున్నమాట నిజము. కాని ఇచ్చట ఎప్పుడును ఒక మహానగరము వర్థిల్లిన చిహ్నములు లేవు. కీ. శే. భావరాజు వేంకట కృష్ణారావుగారు చెప్పినట్లు 'దంతపురము' 'దొంతికుఱ్ఱు' కావచ్చును. మహానగర మగునో కాదో కాని, క్రీస్తు శకారంభము నుండియు, ఇంకను తత్పూర్వము నుండియు 'కోరంగి' గొప్ప రేవు పట్టణము మాత్ర మగును. + +రెండు వందల ఏండ్ల వెనుక (అనగా క్రీ. శ. 1759 లో) నేటి క్రొత్త కోరంగి అను గ్రామమును 'వెస్టుకాట్ ' (West Cott) అను ఆంగ్లేయ వర్తకుడు నిర్మింపించినాడని తెలియుచున్నది. ప్రాత కోరంగి తత్పూర్వము నుండియు కలదట. + +క్రీ. శ. 1789 లో (అవిభ క్త) మదరాసు ప్రభుత్వము యొక్క భూగోళ శాస్త్రజ్ఞుడుగా నుండిన 'టాపింగ్' (Toping) అను పాశ్చాత్య పండితుడు స్వయముగ కోరంగి వెళ్ళి చూచి అచటి రేవునకు ఫ్రెంచి, డచ్చి, పోర్చుగీస్, ఇంగ్లీషు నావలు వచ్చెడి వనియు, అచ్చట దొంగలబాధ విపరీతముగ నుండెననియు వ్రాసినాడు. + +నేటి క్రొత్త కోరంగికి దక్షిణముగ మైలు దూరమున 'తాళ్ళరేవు' అను గ్రామమొకటి కలదు. అందు క్రీ. శ. 1802 లో నావల రేవుగా దానికి అప్పుడున్న ప్రాధాన్యమునుబట్టి, లక్షల ధనమును వెచ్చించి 'ఎబెనీ జా రోబెక్ ' అను ఆంగ్లేయ వర్తకుడు ఒక పెద్ద బోదె (డ్రైడాక్) ను నిర్మించెను. కోరంగి ఉచ్ఛదశలో నుండగా 'తాళ్ళ రేవు'లోని ఈ బోదెకు హెచ్. ఎం. ఎస్. అల్బట్రస్ అను ఆంగ్లేయుల ప్రసిద్ధమైన యుద్ధనౌక ఒకటి కోరంగి మీదుగనే బాగు సేతకు పోయినది. తనతోపాటు ఎప్పుడును ఐదువందల ఓడలకు తక్కువగాక ఉండెడి “తాళ్ళరేవు" నౌకా కేంద్రము యొక్క దశ మారిపోయినపిమ్మటకూడ, కోరంగిరేవు, ఏ కొంచెమో నిన్న మొన్నటివరకు ఓడల 'మరమ్మతు' వ్యాపారమును సాగించుచునే వచ్చెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0155.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d39e5885423c61b6d06ec8e0934bd37f27e59095 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0155.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +క్రీ. శ. 1839లో పెద్ద తుపానువచ్చి కోరంగి గ్రామము కొట్టుకొనిపోయినది. సముద్ర తీరమున ఉండుటచేత ప్రాచీన కాలము నుండియు ఎన్ని ప్రాత కోరంగులు బంగాళా ఖాతము పాలయ్యెనో, ఎన్ని క్రొత్త కోరంగులు తలయెత్తుచు వచ్చెనో ఎవరును నిరూపింప జాలరు. + +క్రీ. శ. 1877 – 78 సంవత్సరములలో రు. 8,22,000 ల నౌకా వ్యాపారము కోరంగియందు జరిగినదనియు, క్రీ. శ. 1884 - 85 సంవత్సరములలో ఈ వ్యాపారము 33 వేల రూపాయలకు పడిపోయిన దనియు తెలియుచున్నది. + +ప్రప్రథమమున భారతదేశములో విదేశములతోడి సముద్రవ్యాపారమును ఆరంభించినవారు ఆంధ్రులు. ఈ +విషయమున వీరికి తోడ్పడిన ప్రధానమైన నదులలో కృష్ణ ఒకటి. రెండవది గోదావరి. పదునైదవ శతాబ్ద్యంతము వరకు ఈ గోదావరి తీరమున 'కోరంగి' కళింగ తీరమున చిలుక సరస్సువలె, ఓడల బాగుసేతకు కూడ ఉపయోగపడిన ఒక గొప్పరేవు. తరువాత క్రీ. శ. 1611 వ సంవత్సరమునందు బ్రిటిషువారును, క్రీ. శ. 1614 వ సంవత్సరమునందు మచిలీపట్టణములో ఫ్రెంచివారును, క్రీ. శ. 1628 వ సంవత్సరమునందు భీముని పట్టణములో డచ్చివారును స్థావరము లేర్పరచుకొనిరి. అదిమొదలుగా ఆయా పాశ్చాత్యుల అవసరములనుబట్టి ఆంధ్ర నౌకావ్యాపార వాణిజ్యములు ప్రధానముగ ముందు మదరాసునకు తరలింపబడినవి. కలకత్తాకును, దక్షిణమున 'ట్రింకోమలి' కిని నడుమ పెద్ద పెద్ద ఓడలు పట్టుటకు వీలుగనుండెడి కోరంగికి, 19 వ శతాబ్ద్యంతమున క్షీణదశ ప్రారంభించెను. కాలక్రమమున 'కోరంగి' రేవు మేట వేసికొని పోయినది. దీనితో మిగిలిన వాణిజ్యలక్ష్మి కూడ బెండమూరులంక, నీలపల్లి, ఇంజరము, కాకినాడ మొదలగు రేవులకు తరలి, క్రమక్రమముగ అంతర్ధానమైనది. క్రీ. శ. 1946 ఆగస్టు 15వ తేది నుండి బర్మా స్వతంత్రరాజ్య మయ్యెను. తన్మూలమున రంగము (రంగూన్), మోల్మేను పట్టణములతో, కోరంగికి +ఇటీవలివరకు గల వ్యాపారము కూడ నశించినది. + +నేటి కోరంగి: చారిత్రక చిహ్నములు: నేటికిని ప్రాత కోరంగియందు కురం గేశ్వరాలయము కలదు. మద్రాసులోని ప్రాచ్యలిఖిత పుస్తక భాండారమునందు ఈ కురంగేశ్వరాలయమునకు సంబంధించిన యొకానొక తామ్రశాసన మున్నదట. దానిలో ఈ క్షేత్ర మహత్త్వమును, గర్భాలయ వర్ణనమును లిఖింపబడియున్నవట. గర్భాలయ భూభాగమును, త్రిపీఠములును, శివలింగమును కలిసి ఏకశిలగానున్నవి. ఇందలి శివలింగము అష్టబంధములు లేకయున్నది. ఈ రెండంశములును పై జెప్పిన తామ్రశాసనమున గలవనియు, లింగమునకు అష్ట బంధాదులు లేకపోవుట మానవప్రతిష్ఠ కాకుండుటచేననియు కొందరి వాదము. ముందు ప్రసిద్ధశాసనాదుల లేమియే, ఈ లింగము దైవప్రతిష్ఠిత మనుటకు సాధక మను వాద మింకొకటి. మొత్తముమీద ఈ దేవాలయమును గూర్చి ఇంకను చాల పరిశోధనము జరుగవలెను. + +'ఆత్రేయీ సంగమం నామ తీథన్౦ త్రైలోక్య విశ్రుతం +యత్ర సన్నిహితో దేవః కురంగేశః స్సదా శివః + +అని సప్తసాగర మాహాత్మ్యమున గలదు. ఈ తీర్థమును గూర్చి ఒక క్షేత్ర మాహాత్మ్యము గలదు. ఆ గ్రంథము పేరు కురంగక్షేత్ర మాహాత్మ్యము. అది మద్రాసు ప్రాచ్య లిఖిత పుస్తక భాండారములో కలదు. డాక్టర్ వింటర్ నిట్జు (Dr. Winternitz) ప్రభృతి పాశ్చాత్య సంస్కృత పండితుల మతమునుబట్టి చూచినను ప్రాయికముగ ఇట్టి పురాణములు క్రీ. శ. నాల్గైదు శతాబ్దులలో వ్రాయబడి యుండవచ్చును. అట్లన్నను కురంగి, కోరింగ యను పేళ్లు కోరంగికి ఆకాలమునుండియు కలవన్న మాట. నేటికిని అచ్చటివారు చెప్పుకొను స్థలపురాణమును బట్టి రావణప్రేరితుడును, మాయాకురంగ రూపధారియునగుమారీచుని శ్రీరామచంద్రుడు ఇచట సంహరించెననియు, తత్సంహారజనిత పాతక నివారణార్థము అతడీశ్వరలింగ ప్రతిష్ఠ చేయుటచే అది కురంగేశ్వరాలయమైనదనియు, ఆ గుడిగల గ్రామము కురంగి, కోరింగ, కోరంగి యైనదనియు తెలియుచున్నది. సప్తసాగర సంగమముల యందును శ్రీరామచంద్ర ప్రతిష్ఠితములైన శివాలయము లుండుటయు, రావణ వధానంతరము శివప్రీత్యర్థము రామేశ్వరమునగూడ శ్రీరాముడు శివలింగమును ప్రతిష్ఠించుటయు, మున్నగునవి పై ఊహకు ప్రోద్బలకములుగ నున్నవి. ఇచటివారు నేటికిని సంకల్పమున దండకారణ్య మధ్యేయని చెప్పుకొందురు. అట్టి పురాణములను, ఇట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0156.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0156.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d213232362c487ecdd9210da8a509c7275f2da45 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0156.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +జనశ్రుతిని ఎంతవరకు చరిత్ర అంగీకరింపవలె నన్నది విచార్యము. + +అడవి (Reserve Forest) : ఇది క్రొత్త కోరంగి నానుకొని కాకినాడ తాలూకాయందు సముద్రతీరము పొడవునను కలదు. ఈ అడవి వైశాల్యము 86 చతురపు మైళ్లు. ప్రజలకు వంటచెరకుగా ఉపయోగపడు మడకఱ్ఱ నిచ్చు మడచెట్లకిది ప్రసిద్ధము. + +పడవల నిర్మాణము (Boat Building) : క్రీ.శ. 19, 20 శతాబ్దులలో బర్మా, మలయా, సింహళములతో కొబ్బరికాయలు, బియ్యము మొదలగు వస్తువుల వ్యాపారము జరిగిన కాలమున 15 నుండి 70 వేల రూపాయల +వరకు విలువగల ఏడు కొయ్యల పెద్ద తెలుగు ఓడలు నిర్మింపబడినట్లు, నేడిచ్చట కట్టబడుట లేదు. క్రీ. శ. 1950 +వరకు పెద్ద ఓడలు కలకత్తా వరకు సరకులు లేకయే ఊరకపోయి, అచటినుండి రంగము, మోల్మేను పట్టణములతో వర్తకము సాగించెడివి. తిరిగి వచ్చునప్పుడు బసంగి ధాన్యము, కలప తెచ్చుచు తిరువాన్‌కూరు వరకు వ్యాపారార్థము పోయెడివి. ఆ దినములలో కేవు చాల తక్కువ. నేటికికూడ ఇచ్చటి ప్రజల చేతిపనులలో పడవల నిర్మాణము ప్రధానమైనది, మూడునుండి ఆరు, ఏడువేల రూపాయలవరకు వెలగల పడవలనే నేడు చేపలవేట మున్నగు వానికై ధనికులు కట్టింప గలుగుచున్నారు. ఇచటి ప్రజలలో అధిక సంఖ్యాకులు అగ్నికుల క్షత్రియులు. + +మడతవంతెన (Folding Bridge): ఇది క్రొత్త కోరంగి గ్రామమునకు ఉత్తరదిశయందు కలదు. ఏడుపెద్ద తెరచాపల తెలుగుఓడలు సముద్రమునుండి కోరంగి, తాళ్ళరేవులకు బాగుసేతకై పోయి, తిరిగి వచ్చుటకు వీలుగా ఎత్తబడుచు, చాపబడుచు ఉండు పెద్ద ఇనుపరేకు (నేలగా) గల ఈ (కోరంగి కాల్వ) వంతెనను డబ్లియు. సీ. బ్రౌను (W. C. Brown) మహాశయుడు క్రీ. శ. 1885 లో నిర్మించెను. కాని 1953 లో వచ్చిన గోదావరి వరదల సందర్భమున ఈ వంతెన చాచుటకు వీలు లేనట్లు మూసి వేయబడినది. + +డాలరు బుట్టలు (Dollar Bushels) : 'సువర్ణభూమి' యగు బర్మాతోడి వ్యాపారమువలన సంపాదించిన బంగారు డాలర్లు, నీలములు, రత్నములు, మున్నగు వాటిని ఓడలనుండి క్రిందికి దింపుకొనుటకై ఉపయోగించిన కుంచపు బుట్టలు నేటికిని ప్రాత కోరంగియందు కొందరి గృహములలో నున్నవి. ఇవి సన్నని తాటి యాకులతో అల్లబడినవి. ఇవి బోర్లించినచో, దొరల టోపీలవలె నుండును. అంచులు చట్రముతో అమర్పబడినవి. నేటికిని ఇవి గట్టిగను, అందముగను ఉన్నవి. ఇక పెద్దపెద్దవి, నల్లనివి, తేలికయైనవియు నగు లక్కపళ్ళెములు, చిన్నచిన్న లక్కబరణులు, మూతలపై రకరకముల అందమగు నగిషీ చిత్రములు గల బరణులు, డాలర్లతో చేసిన కట్టుకాసుల పేరులు మున్నగు నగలను దాచుకొనుటకు వాడుక చేయబడినట్టివి పెక్కులు కలవు. + +ఆయుర్వేద ఔషధవ్యాపారము : అగ్నికులక్షత్రియులై న కీ. శే. పొన్నమండ వేంకటరెడ్డిగారు కోరంగియందు క్రీ. శ. +సుమారు 1820 - 1880 వరకు ఆయుర్వేద వైద్యులుగ నుండిరి. వారి కుమారుడు లక్ష్మణస్వామిగారు క్రీ. శ. సుమారు 1880 నుండి 1946 వరకు బర్మా, సింహళము, ఆఫ్రికా దేశములతో వ్యాపారముచేసి తమ తండ్రిగారి ఔషధ విధానమునకు కీర్తివ్యాప్తులు సంపాదించిపెట్టి లక్షలాది ద్రవ్యమును గూర్చిరి. వీరి కుమారునిపేరు మరల (తాతగారి పేరిట) వేంకటరెడ్డిగారే. నేటికిగూడ క్రొత్త కోరంగిలో వీరి ఔషధనిలయము పెద్ద దొకటి కలదు. క్రీ. శ. 15-8-1946 నుండి బర్మా, బ్రిటిషు సమాఖ్య (Federation) లో అధినివేశ ప్రతిపత్తి నొందుటచే దానితో మన భారతదేశ వాణిజ్య వ్యాపారములు కుంటువడినవి. ఆదాయమును తగ్గినది. + +శిథిల భవనములు : ఇవి క్రొత్త కోరంగినుండి ఆత్రేయకు పోవుదారిలో ఇరుకైన బాటయందు ఎడమవైపున +గల కోరడిమధ్య నున్నవి. ప్రజలు వీటిని పాడైన బంగళా లందురు. కేవలము మొండిగోడలను బట్టియు, పునాదులను బట్టియు ఇవి రమారమి 200 ఏండ్లకు పూర్వము నందలి వని చెప్పవచ్చును. కడమ వివరములు సులభముగ దెలియునట్లు లేవు. + +కోరింగ దీపగృహము (Coringa Light House) : నేడు క్రొత్తకోరంగినుండి రిజర్వుఫారెస్టు మీదుగా దారిగాని దారిన బోయినచో సముద్రము మూడునాల్గు మైళ్ళుండును. కాని ఆత్రేయపై పడవమీద పోయినచో, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0157.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0157.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21692d6860ca1c8e9476a56b654f767cd0b58624 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0157.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +సుమారు పదిమైళ్లుండును. ఈ కోరంగికి మైలుదూరములో రాచబాటయం దున్న తాళ్ళరేవునకు సముద్రము మరల +సుమారు 4, 5 మైళ్ళుమాత్రమే. కొన్నివందల ఏండ్లకు పూర్వము కోరంగికి సముద్రము నాల్గుఫర్లాంగుల దూరమున నుండెడిదని, తన తాతగారు తనకు చెప్పినట్లు, నేడొక శతవృద్ధునిపలుకు - అందువలననే చేపలవేటకై అగ్నికుల క్షత్రియులు కోరంగికి సివారగు బొడ్డు వెంకటాయపాలెమును సముద్రమునకు దగ్గరగా కట్టుకొనిరనియు తన తాతగారు ఆయనకు చిన్ననాడు చెప్పెనట. ఈ నదీముఖద్వారమున ఇసుకదిబ్బలు పెరుగుటచే సముద్రమునకును దీనికిని దూరమేర్పడెను. + +ఇపుడు కోరంగికి నాల్గుమైళ్ళలోనున్న సముద్రమునకు నాల్గుఫర్లాంగు లెడముగా, మేటవేసిన ఇసుకతిప్పపై 'కోరింగ దీపగృహము' కలదు. ఇది చాల ప్రాతదై, శైథిల్యము నొందినది. ఇప్పుడు బైటపడియున్న ఈ దీపగృహము పూర్వము సముద్రములో నున్నట్లు చెప్పెదరు. + +కోరంగిసంత : నదీముఖద్వార ప్రాంతమునందును, సముద్రమునందును వేటాడితెచ్చిన చేపలను చేపల వర్తకులు సంతలో ఇచట అమ్ముచుందురు. "దాక్షారామము' గొల్లల మామిడాడ, కాకినాడ, చామర్లకోట మున్నగు +తావులందలి సంతలతో సమానమైనది కోరంగిసంత. + +నాటి కోరంగి ఇంతటి ప్రసిద్ధి నార్జించుకున్న చారిత్రక పురాతనత్వముగల నగరము. + +క్రీ. శ. పందొమ్మిది - ఇరువది శతాబ్దులలో నౌకావ్యాపారము మూలమున శ్రీమంతులైనవారు ఐదారుగురు మాత్రమే ! కాని, తుపానుల తాకిడికి దారియు తెన్నును కానలేక, మునిగిన నావలు పెక్కులనియు, మరణించిన జనులు పెక్కురనియు ఇచ్చటివారు చెప్పుదురు. నాటి కోరంగి మహాపట్టణము. నేటి కోరంగి గొప్ప కుగ్రామము. + +కోలారు : + +కోలారుజిల్లా బంగారుగనులకు ప్రసిద్ధి. మైసూరు రాష్ట్రములో తెలుగువారు ఎక్కువగానుండు జిల్లా కోలారు. ఇది రాయలసీమ జిల్లాలమాదిరి వర్షచ్ఛాయా ప్రాంతమగు మైదానములో నున్నది. ఇందు వేసవిలో ఎండయు, చలికాలములో చలియు ఎక్కువగానుండును. ఈ జిల్లాలోని చిక్కబళ్ళాపురము దగ్గర నందికొండ ఉన్నది. ఇది సముద్రమట్టముకంటె 4850 అడుగుల ఎత్తున నున్నది. వేసవిలో విశ్రాంతికేంద్రముగా ఉండుటకు కావలసిన సౌకర్యములు ఇందు మైసూరు ప్రభుత్వము వారు కల్పించినారు. కొండమీదికి చక్కనిబాట నిర్మింపబడినది. విద్యుద్దీపములు, నీటిగొట్టములు కూడ అమర్పబడినవి. ఇచ్చటి వనరామణీయకము ఆకర్షకము. ఇచ్చటి వాతావరణము మిక్కిలి వాసయోగ్యము. హైదరాలీ, టిప్పుసుల్తానుల కాలమునాటి కొన్ని చారిత్రక స్మారక చిహ్నములుకూడ ఇచట కలవు. రాయలసీమలో ప్రవహించుచున్న ఉత్తరపెన్నా, దక్షిణపెన్నా, పాపఘ్ని, చిత్రావతి అనునదులు ఈ కొండలోనే పుట్టినవి. పాలారునదికూడ ఇక్కడనే జన్మించినది. + +ఇక్కడిప్రజలు రాయలసీమ ప్రజలవలె వర్షముపైననే ఆధారపడుచున్నారు. జీవనదులు లేవు. ప్రతిగ్రామము నందును చెరువులున్నవి. చెరువులు, బావులు ఇచ్చటి సేద్యమునకు ఆధారములు. రాగులు ఇచటి ప్రధానమైన మెట్టపంట. సామాన్యప్రజలకు ఇదేముఖ్యాహారము. చిక్కబళ్ళాపురము, శిడ్లఘట్ట - ఇత్యాది ప్రాంతములలో +బంగాళదుంపలను విరివిగా పండించి ఎగుమతి చేయుదురు. జనులు పట్టుపురుగులను పెంచి, పట్టుపరిశ్రమకు తోడ్పడుదురు. ఆ పరిశ్రమకు వలసిన మల్బరీ తోటలను పెంచుదురు. గౌరీబిదనూరు తాలూకా బెల్లము ఎగుమతికిని, +చింతామణి తాలూకా చింతపండు ఎగుమతికిని ప్రసిద్ధమైనవి. + +కోలారుజిల్లాకు ముఖ్యపట్టణము కోలారు. కంబళ్ళ నేత ఇక్కడి ముఖ్యపరిశ్రమ. ఈ పట్టణమునకు సమీపములో రామాయణకాలమునాడు ప్రసిద్ధికెక్కిన వాల్మీకి ఆశ్రమమైన అవంతికా క్షేత్రమొకటి కలదు. ముళబాగిలు తాలూకాలోని ఇప్పటి “అవణి” అను ప్రాంతమే అప్పటి అవంతికా క్షేత్రమని స్థల పురాణమువలన తెలియుచున్నది. శ్రీరాముడు సీతాదేవిని అరణ్యమునకు పంపించినప్పుడు ఆమె ఇక్కడనే వనవాసకాలము గడిపినదనియు లవకుశులు రామలక్ష్మణులను ఓడించి యజ్ఞాశ్వమును బంధించిన తావుకూడ ఇదియేననియు తెలియుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0158.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0158.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..01dc8643b9e89850aef8e2259c2cd05652725bdd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0158.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కోలారు పట్టణములో చోళుల కాలమునాడు ప్రతిష్ఠితమైన దేవాలయములు కలవు. ఇందుకు నిదర్శనముగా ఆనాటి +శాసనములు ఆ దేవాలయాలలో కనిపించుచున్నవి. వాటిలో ప్రసిద్ధమైనది కోలారమ్మ దేవస్థానము. దీనిని రాజేంద్ర +చోళుడు ప్రతిష్ఠించినాడు. కోలారమ్మ విగ్రహమునకు సమీపములో ఒక రంధ్రం కనిపించుచున్నది. అందులోనుండి ప్రతి సంవత్సరము వైశాఖ శుద్ధ పంచమినాడు ఒక తేలు బయటికి వచ్చుచుండునట! + +తేలు కుట్టినచో, ఈ దేవతను ఆరాధించిన తోడనే బాధ నివారణము కాగలదను ప్రతీతి ఇప్పటికిని కలదు. +కోలారుదగ్గర నున్న పర్వతము పురాణ ప్రసిద్ధమైన శతశృంగపర్వతము అను వదంతి కలదు. దీనిలో ఒక అంతరగంగ ప్రవహించుచున్నది. గౌరీబిదనూరువద్ద పినాకినీనదీ తీరమున “విదురాశ్వత్థం" అను పుణ్యక్షేత్ర మున్నది. ఇచ్చట పూర్వకాలమున విదురుడు నాటిన అశ్వత్థ వృక్షమే ఇంకను సజీవముగా నున్నదని చెప్పుదురు. అసంఖ్యాకు లగు భక్తులను ఈ క్షేత్రము ఆకర్షించుచున్నది. ఇక్కడ కూడ ఆధునిక సౌకర్యములు మైసూరు ప్రభుత్వం +వారు కల్పించిరి. కోలారునకు సమీపములోనున్న ఉరిగాం, రాబర్ట్సన్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0159.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0159.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ea3bc3b5b486f7cbd208b126bee0cfa80ffd4e3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0159.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +పేట, ఛాంపియన్ రీఫ్ ప్రాంతములలో బంగారు గను లున్నవి. భారతదేశములో దొరకు బంగారములో అత్యధిక భాగము ఇక్కడిదే. ఇటీవల కేంద్రప్రభుత్వము వారు చేసిన భూగర్భశాస్త్ర పరిశోధనమునుబట్టి ఇంకా ఎక్కువ బంగారము లభించుగనులు ఈ పరిసరములలో ఏర్పడ గల వని అంచనా వేయబడినది. + +ఇక్కడ ఒక కళాశాలయు, రెండు పురోన్నత పాఠశాలలును, ఒక పాలీటెక్నిక్ కళాశాలయు గలవు. + +కోషీ - ఏ. ఎల్. : + +కోషీ ఆగస్టిన్ లూయీ (1789–1857) ప్రఖ్యాతు లయిన ఫ్రెంచి గణితశాస్త్రజ్ఞులలో నొకడు. ఇతడు ప్యారిస్ నగరములో 1789 సం. ఆగష్టు 21 తేదీయందు పుట్టి, సియాక్సునగరము(సీన్)లో 1857 వ సం. మే నెల 23 వ తేదీయందు +మరణించెను. ఇతడు స్థాపత్య శాస్త్రము (Engineering) ను అభ్యసించెను. కొంతకాలము ఇంజనీరుగాగూడ పనిచేసెను. 1813 లో ఇతని ఆరోగ్యము చెడిపోయెను. అప్పటినుండి శాస్త్రాధ్యయన వ్యగ్రుడయ్యెను. 1816 నుండి ప్యారిస్ నగరమున మూడు శాస్త్రములలో ఆచార్యస్థాన మలంకరించెను. కాని 1830 సం . రమున ఘటిల్లిన ఫ్రెంచి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0161.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0161.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f89c13840724d115121957da44075e8b7a4270c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0161.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ముక్త్యాల ప్రక్కగానున్న భరద్వాజాశ్రమమును చూచుదురు. సమీపముననే యున్న ఈ కోళ్ళూరు వచ్చి ఆంజనేయ స్వామిని దర్శించిగాని వెళ్ళరు. గ్రామమునకు అష్ట దిక్కులయందు ఆంజనేయస్వామి ప్రతిష్ఠలున్నవి. + +మశీదులు : నదిప్రక్కన ప్రాచీనమైన మశీదున్నది. ఇది ఔరంగజేబు కాలమునాటి దని చెప్పుదురు అరబ్బీ భాషలో మతసూక్తులు చిత్రింపబడి యున్నవి. ఈ మశీదు ఒక చిత్రమైనది. సుందరమైనది. ఇది ఎత్తైన ప్రదేశమున నున్నందున క్రింద భూమి భాగమున మరొక మశీదు కలదు. ఇది జనానావారు నమాజు చేయుటకు ప్రత్యేకించబడినది. ఈ మశీదు ముందుభాగమున మంచి పనితనము కల్గిన దిమ్మెలుగట్టి, గూనలగుండ కృష్ణా నీరును పైకి ప్రవహింప జేసినారు. నమాజుచేసిన తదనంతరము ఖురాన్ మొదలయిన మతగ్రంథముల పఠనమునకును, మున్షీల ఉపన్యాసములు వినుటకును మశీదుకు ముందర హాలు ఏర్పాటు చేసియున్నారు. + +దీపస్తంభము : కోళ్ళూరు సమీపమున ఒక ఎత్తయిన దిమ్మెకలదు. లోపల మణుగు నూనెపోసి వత్తులు వెలిగించుట కవకాశమున్నది. పూర్వమిది నగరమధ్యమున నుండెడిదని, దీపస్తంభము వెలిగించెడువారని చెప్పుదురు. తూర్పున 'మేదరసాని' దుర్గమున్నది. ప్రక్కనే యున్న కేతవరము కొండపై లక్ష్మీనృసింహస్వామి దేవాలయము శాసనములు ఉన్నవి. కోళ్ళూరు మత, సాంస్కృతిక దృష్ట్యానేగాక, రత్నగర్భగా పేరొందినది. + +కోహినూరు వజ్రము : వెంకటాయపాలెము వెళ్ళెడు మార్గమున పేరంటాల గుడికి దిగువన పులిచింత - కోళ్లూరులకు మధ్య గోరంటకయ్యన అనగా చిట్యాల, వెంకటాయపాలెము, పులిచింత సరిహద్దుపొడుగున వజ్రాల సేకరణకు లోతైన గుంటలు త్రవ్వినస్థలము లున్నవి. + +"కోహినూరు వజ్రము దొరికినది సత్తెనపల్లి తాలూకా కోళ్ళూరులోనే" అని డాక్టరు బాల్ అను భూగర్భ శాస్త్రజ్ఞుడు నిరూపించియున్నాడు. దీనితూకము మొదట 7371/3 కారెట్లు అనీ, తర్వాత 280 కారెట్లకు వచ్చినదని వివరించినారు. ఈ కోహినూరువజ్రము క్రీ. శ. 1565 లో కనిపెట్టిన వజ్రాలగనిలో దొరికినది. తరువాత నీ కోళ్లూరు పేరుపొంది ఒక శతాబ్దకాలము మహా వైభవసంపన్న మై వెలసినది. ఈ పట్టణ వినాశమునుగూర్చి ఒక వింతయైన కథ జనులు చెప్పుచుందురు. ఆ కథ ఏమనగా : + +కోళ్ళూరులో ఒక దేవుడు వెలిసెను ఆ దేవుని మహిమచేత - భాగ్యవంతు లగుటకు జనులు ఒక సూక్ష్మమార్గమును +కనుగొనిరి. తమ ధాన్యమును మూత్రములో తడిపి ఆ దేవతా విగ్రహముపై పోసినచో ఆ ధాన్యపుగింజలు +రవ్వలగుచుండెనట ! జనులందరును ఈ క్రియ నాచరించి భాగ్యవంతులు కాజొచ్చిరి. గ్రామము మిద్దెలు, మేడలతో +కళకళలాడుచు వైభవ సంపన్నమై తనరారుచుండెను. అయితే ఆ గ్రామములోని ఒక నిరు పేదబ్రాహ్మణుడు మాత్రము అట్టిపని చేయకుండెను. ఎవరెంత ప్రోత్సహించినను ఆ బ్రాహ్మణుడా తుచ్ఛపుపని చేయ నొల్లకుండెను. +ఒకనాడు అద్దమరేయి ఒక వృద్ధబ్రాహ్మణుడా పేద బాపని యింటికి వచ్చి, నిద్రలేపి అతనిని కుటుంబసహితముగా +ఊరివెలుపలకి తీసికొనివెళ్ళి అదిగో! కోళ్ళూరు పట్టణ వైభవము చూడు మనెను. ఆ బ్రాహ్మణుడు వెనుతిరిగి +చూచునుగదా కోళ్ళూరుపట్టణము ధగద్ధగితముగా మండుచుండెను. ఆ వృద్ధబ్రాహ్మణుడు మాయమయ్యెను. ఈ +కథనుబట్టియే “కోళ్ళూరుపట్టణమువలె వెలిగిపోయినది” అను ఒక సామెత పుట్టినది. + +ఈ ప్రాంతమున భూగర్భమున ఇనుపగనులు, రంగు రంగుల రాళ్ళు. వజ్రములు, మేలిరకపు సున్నపురాళ్ళు, +బెబారైట్లు మొదలగు ఖనిజములెన్నియో నిక్షిప్తములై యున్నట్లు తెలియుచున్నది. + +కోళ్ళూరు ముఖ్య యాత్రాస్థలములలో నొకటిగా వన్నె కెక్కినది. + +కౌటిల్యుడు (అర్థశాస్త్రము) : + +కౌటిల్యుడు మౌర్య రాజ్యస్థాపకుడైన చంద్రగుప్త మౌర్యుని కుడిభుజము. అతని రాజనీతి ప్రతిభకంటెను +ఆతని పాండిత్యము అధికమైనదని చెప్పుటలో అతిశ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0162.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0162.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a752a4dcf7a1f474af3d4d61517d14715c5a8dfd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0162.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +యోక్తి లేదు. ఆయన రచించిన ఆర్థశాస్త్రము బ్రహ్మాండమైన గ్రంథమేగాక, అమూల్యమైన విజ్ఞాన సర్వస్వమని +చెప్పవచ్చును. ఆ గ్రంథమువలన భారతీయులకు ఆనాడే విశిష్టమైన ఒక స్వతంత్ర అర్థశాస్త్రము ఉండియుండెనని +స్పష్టమగుచున్నది. అంతేగాక దేశములోని ఆనాటి పరిస్థితులను గూడ ఈ మహాగ్రంథము మనకు స్పష్టపరచు చున్నది. ఇది క్రీ. పూ. 300 వ సం.లో వ్రాయబడినది. ఈ గ్రంథమునకు పూర్వమును, అనంతరమును రచించబడిన గ్రంథములు దీనియెదుట దివిటీముందు దీపములవలె నుండుననుటయే ఈ గ్రంథముయొక్క ప్రశస్తికి గల ప్రబల నిదర్శనము. అసంఖ్యాకములైన అంశములను గూర్చి చర్చించిన ఈమహాగ్రంథములోని విషయ వైవిధ్యము అచ్చెరువు కొలుపుచుండును. + +ఈ గ్రంథ రచయితయయిన కౌటిల్యునిగూర్చి రెండు విషయములు వివాద గ్రస్తములైనవి. అందు మొదటి విషయము : కౌటిల్యుడను వ్యక్తి యొకడు ఉండి యుండెనా యనునది. మెగస్తనీసు తన “ఇండికా”యను +గ్రంథమున ఇతని ప్రసక్తి తేకుండుటయే ఇందులకు కారణము. రెండవ విషయము ఏమనగా! ఉండి యున్నచో, అతడెచ్చటివాడు ? తక్షశిలా నివాసియా ? ద్రవిడుడా ? లేక కొందరు భావించునట్లు ఆంధ్రుడా ? అనునది ఇందు +మొదటి సందేహమునకు నేడు విలువలేదు. రెండవది ఇంకను వివాదగ్రస్తముగనే యున్నది. ఇతడు యూరోపియన్ రాజ్యాంగ తత్త్వవేత్తయగు అరిస్టాటిల్ నకు సమకాలికుడు. తక్షశిలా విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థి. రాజకీయ +విషయములలో కోరినపని సాధించుటకు, కుట్రలుపన్ను సామర్థ్యమునకు ఇతనిపేరు మారు పేరని చెప్పవచ్చును. +ఇతని విజ్ఞానము అపారమైనది. ధర్మశాస్త్రవేత్తలు అంగీకరించని వివాహ బంధనము, వితంతు వివాహము మొదలగు సంస్కరణములను తన గ్రంథములో ప్రతిపాదించిన సంస్కరణాభిలాషి ఈతడు. ఈ ప్రతిభాశాలిని గూర్చి +దండి, భవభూతి, దమనకుడు మున్నగువారు ప్రస్తావించి యున్నారు. + +కౌటిల్యార్థశాస్త్రము కొంతకాలము మరుగునపడి పోయినది. ఇది కౌటిల్యుడనే వ్యక్తి అసలు ఉండెనా యను సందేహమునకు బలము చేకూర్చినది. కాని ఈ శతాబ్ది మొదటలో డాక్టర్ శ్యామశాస్త్రిగారి కృషిఫలితముగా ఆ గ్రంథము బయటికి వచ్చెను. వారీ గ్రంథమందలి కొన్ని భాగములను ఆంగ్లములోనికి అనువదించిరి. యూరోపియను పండితులు ముఖ్యముగా, జర్మను పండితులు బహుశ్రద్ధతో ఈ గ్రంథమును అధ్యయనముచేయ నారంభించిరి. ఇందువలన ఒకవంక ప్రాచీన భారతీయ రాజ్యశాస్త్రమునకును మరొకవంక చరిత్రమునకును కూడ మేలు సమకూరెను. + +అర్థశాస్త్ర రచనములో కౌటిల్యుని ఆశయములు మూడు. గ్రీకుల దండయాత్రవలన కలుషితమై, బౌద్ధ జైన మతముల తాకిడివల్ల శిథిలపరిస్థితికి వచ్చిన వైదిక మతముయొక్క పునరుద్ధరణము మొదటి ఆశయము. చిన్న చిన్న రాజ్యములతో, అసమర్థులైన పాలకులతో, ఛిన్నా భిన్నముగానున్న నాటిరాజకీయ వ్యవస్థతో కల్లోలముగా నున్న ఆ పరిస్థితులలో బలీయమైన మౌర్య సామ్రాజ్యమును స్థాపించి, విస్తరింపజేసి, తద్వారా విశాల ఐక్యరాజకీయ వ్యవస్థను స్థాపించుట రెండవ ఆశయము. అట్టి వ్యవస్థకు సమర్థుడగు రాజు కావలెను, అట్టి రాజు, తాను అనుభవించుటకు హక్కులేగాక నిర్వర్తింప వలసిన విధులుకూడ కలవని గుర్తెరిగి యుండవలెను. ఇట్టి ఉన్నతాదర్శములు రాజుల విధులలో అంతర్భాగముగ కౌటిల్యుడు చేసియుండెను. అర్థశాస్త్రమును ధర్మశాస్త్ర బంధములనుండి తప్పించుట అతని మూడవ ఆశయము. + +కౌటిల్యుని గ్రంథము సూత్రశైలిలో వ్రాయబడినది. ఆ గ్రంథము రచించుటయందతడు అవలంబించిన ప్రాతిపదిక సూత్రములు మిక్కిలి ప్రధానమైనవి. అవి ఆ గ్రంథమునకు చక్కని వాస్తవికదృష్టిని, ఆచరణయోగ్యతను చేకూర్చినవి. అవియే మరొకవంక అతనిని ధర్మశాస్త్రవేత్తల దూషణతిరస్కారములకును గురిచేసినవి. ఈ గ్రంథ రచనలో కౌటిల్యుడు అవలంబించిన ప్రధాన సూత్రములు మూడు. + +1. అర్థశాస్త్రమును ధర్మశాస్త్రపు సంకెళ్ళనుండి విడదీసి దానికి ప్రత్యేకస్థానము నిచ్చెను. అందువలన అనవసర సిద్ధాంత చర్చలను విడనాడుటకును, వాస్తవిక దృక్పథము నవలంబించుటకు వీలుచిక్కెను. ఇతడు సిద్దాంతములను రచించుటచేతనే తృప్తిచెందెడువాడు కాడు; \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0163.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..129d1ab8a28d83fa68bf43f7590dc95f85835d84 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0163.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +సాహిత్య ప్రగల్భతను చాటుకొను ఛాందసుడుకాడు. ఇతడు అసాధారణమగు రాజకీయ తత్త్వ దార్శనికుడుగను, ఆచరణాత్మక వివేకశీలియగు రాజకీయవేత్తగను పేర్గాంచెను. అందువలననే ఇందు పరిపాలనాతత్త్వమునకు +సంబంధించిన విషయములకు ప్రాధాన్యము ఇయ్యబడలేదు. ఈ దృక్పథమువలన, లక్ష్యము సాధించుట యే +ముఖ్యముగాని అందులకు ఎట్టి మార్గమునైనను అవలంబించ వచ్చునని అతడు అంగీకరించెను. + +2. తనకు పూర్వముగల గ్రంథముల నన్నిటిని పరికించి, వాటితో తన అభిప్రాయముల కనుగుణముగానున్న +విషయములను అంగీకరించుటకుగాని, లేనిచో వాటిని సంస్కరించుటకు లేక నిరాకరించుటకుగాని సంసిద్ధుడై +యుండుట ఇందలి మరొక విశేషము. ఆనాటి భావముల నన్నిటిని పరిశీలించి తానంగీకరించినమట్టుకు స్వీకరించి +తాను ఆశించిన వ్యవస్థను చిత్రించెను + +3. అతివాదము (Extremism) ను నిరసించిన సమన్వయ వాది కౌటిల్యుడు. ఒకవంక వైదికమతమును +అభిమానించుచు వ్రాసిన గ్రంథములో వితంతు వివాహాది సంస్కరణములను సమర్థించుటయే యిందులకు ప్రబల +నిదర్శనము. + +అర్థశాస్త్రమునకు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని సమకూర్చుట ఇతడు ఆ శాస్త్రమునకు చేసిన మహోపకారములలో నొకటి. దేశములోని ఆదర్శప్రజల లక్షణములను వివరించుచు అతడు అహోరాత్రములు కృషిచేసి, దేశ సౌభాగ్యమును వృద్ధిచేసెడు కర్షకులు దేశకల్యాణమునకు అత్యవసరమని నొక్కి చెప్పియున్నాడు. దుర్గ, రాష్ట్ర, ఖని, సీమ, వన, ప్రజ, వణిక్పథములను రాజ్యమునకు ఆదాయమునిచ్చెడు సాధనములనియు, వాటిని వృద్ధిచేయ వలయుననియు వక్కాణించినాడు. + +కరువు కాటకముల నిర్మూలించుట, విప్లవములను, దండయాత్రలను ఎదుర్కొనుట మొదలగువాటికి ధనము +కొరతపడినచో ధనసంపాదనమునకు కౌటిల్యుడు సూచించిన మార్గములు : "ఆశయసిద్ధి కలిగినచో, తత్కార్య క్రమము ఎట్టిదయినను సమంజసమయినదే" (The end justifies the means) అనెడు అతని సిద్ధాంతమునకు +మచ్చుతునకలు : (i) శ్రీమంతులనుండి బలవంతముగా ధనము తీసికొనుట. (ii) దుష్టులభూములను దౌర్జన్యముగా స్వాధీనము చేసికొనుట (iii) ఫలవంతములయిన భూములపై అధికముగా పన్నులు వేయుట. (iv) రాజుపేర ఋణములు వసూలుచేయుట. రాజ్యకోశమును ఎల్లప్పుడు నిండుగా నుంచవలసిన అవసరమును కౌటిల్యుడు నొక్కిచెప్పి, దేశరక్షణ, దేశములో శాంతిభద్రతలు, వర్తక వాణిజ్యముల అభివృద్ధి, దానిమీదనే ఆధారపడునని ప్రభుత్వ యాజమాన్యముక్రింద పరిశ్రమశాఖలను నడుపుట, సస్యసంపదవృద్ధిచేయుట, వర్తక వాణిజ్యముల అభివృద్ధి రాజ్య క్షేమమునకు అవసరమని వివరించి యున్నాడు. పన్నులు వసూలుచేసెడు ఉన్న తాధికారులను రాజు జాగ్రత్తతో పరిశీలించుచుండవలెననియు, దండిగ వేతనము లిచ్చుటవలన ఉద్యోగులలో లంచగొండితనము పోవుననియు, విధినిర్వహణమున భక్తిశ్రద్ధలు కానబరచుదురనియు కౌటిల్యుని అభిప్రాయము. + +కౌటిల్యుని సిద్ధాంతములు కొన్నిటితో కొందరు ఏకీభవించకపోవచ్చును. కాని ఇతని ప్రతిభను, దూరదృష్టిని మెచ్చుకొనక తప్పదు. ఇతని గ్రంథప్రాముఖ్యమును విస్మరించుటకు వీలులేదు. + +కౌటిల్యుడు (రాజనీతిశాస్త్రము) : + +చాణక్యుడు, విష్ణుగుప్తుడు, ద్రమిళుడు అనునవి కౌటిల్యునకు నామాంతరములు. ఇతడు అర్థశాస్త్రము అను బృహద్గ్రంథమును రచించిన వాడుగను, క్రీ. పూ. 324 సం. నుండి క్రీ. పూ. 299 వరకు మౌర్యసామ్రాజ్యమును పాలించిన చంద్రగుప్త చక్రవర్తికి సామ్రాజ్య సంస్థాపన, పరిపాలనములందు ఆచార్యుడుగను, ప్రధానామాత్యుడుగను ప్రఖ్యాతిగాంచిన బ్రాహ్మణో త్తముడు. + +ఇతని జీవితమునుగురించి సత్యములని నిశ్చయముగ జెప్పదగిన వివరములేవియు తెలియవచ్చుటలేదు. ఇతని +జన్మస్థానము తక్షశిల యని కొందరును, ద్రవిడదేశమని కొందరును, ఆంధ్రదేశమని కొందరును చెప్పుచున్నారు. +జన్మస్థానమేదియైనను ఇతడు తక్షశిలలో విద్యాభ్యాసము గావించి, సమస్త వేదశాస్త్రములందు ఉత్తీర్ణుడై, మగధ +సామ్రాజ్యమునకు రాజధానియైన పాటలీపుత్రమున పండిత సత్కారమునకై ప్రభువులచే స్థాపింపబడిన విద్యా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0164.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0164.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5766d6675ef42cf2251ce68fafd595a0c13f7083 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0164.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +పీఠమునకు అధికారి యయ్యెను. కాని ఏకారణము చేతనో, చక్రవర్తియగు ధననందుడు ఇతనిని ఆ పదవినుండి +తొలగించి ఇతని క్రోధమునకు గురియయ్యెను. ఇదిగాక కౌటిల్యుడు క్రుద్ధుడగుటకు మరియొకకారణము కూడ నుండెను. ధననందుడు ప్రజలను పీడించి ధనమును సమకూర్చు చుండుటకు తోడుగ అవైదికమగు జైనమతము +ననుసరించి యుండెను. ఇది కౌటిల్యున కెంతమాత్రము గిట్టినది కాదు. అందుచేత ఇతడు ధననందుని రాజ్యభ్రష్టుని గావించుటకును, నందవంశమును నిర్మూలించుటకును, ప్రతిజ్ఞబూని దానిని కొనసాగింప కృతనిశ్చయుడయ్యెను. + +ఈ ప్రయత్నములో ఇతడు చంద్రగుప్తుని చూచుట సంభవించెను. చంద్రగుప్తుడు మౌర్యవంశమునకు చెందిన +క్షత్రియుడు. ధననందుని బంధువర్గములోని వాడనికూడ చెప్పవచ్చును. కాని శైశవముననే అతడు నందునిచే +త్యజింపబడి ఒకగ్రామమున ఒక గొల్లవాని ఇంటనో లేక వేటకాని ఇంటనో పెరుగుచుండెను. దేశసంచారము చేయుచు కౌటిల్యుడు ఒకప్పుడు ఆ గ్రామమునుజేరి, చంద్రగుప్తుడు గ్రామములోని బాలుర ననేకులను జేర్చుకొని వారికి నాయకుడై వారితో ఆటలాడుచుండుట జూచెను. అతనియందు క్షత్రియలక్షణము లుండుటను కౌటిల్యుడు గ్రహించి, వేయిపణముల నతని పెంపుడు తండ్రికిచ్చి, అతనిని తనవెంట బెట్టుకొని తక్షశిలకు వెడలెను. అచ్చట క్షత్రియోచితములగు విద్యల నన్నిటిని అతనికి నేర్పెను. దానిఫలితముగ చంద్రగుప్తుడు యోధాగ్రేసరు డయ్యెను. + +అప్పటికి (క్రీ. పూ. 327 - 325 నాటికి) గ్రీకులకు రాజై న అలెగ్జాండరు భరతఖండముపై దండెత్తి, అందులోని వాయవ్య భాగమును జయించి, దానిని పాలించుటకు తన ప్రతినిధులను కొందరిని నియమించి, వెనుకకు వెడలిపోయెను. మాతృదేశము విదేశీయుల పరిపాలనకు లోబడియుండుట కౌటిల్యుడును, చంద్రగుప్తుడును సహించినవారు కారు. “వై రాజ్యమున (విదేశీయుల పరిపాలనమునకు లోబడిన రాజ్యమున), ప్రభువురాజ్యము తన స్వభూమి కాదని తలచుచు కర్శనాపవాహనము లొనర్చును; లేక రాజ్యమును పణ్యముగజేసి లాభ మొందుటకు యత్నించును" అని అర్థశాస్త్రమందు కౌటిల్యుడు చెప్పియేయున్నాడు. ఇవి గ్రీకుల పరిపాలనానుభవము నాధారముగ జేసికొని చెప్పినమాటలని తోచుచున్నది. విదేశీయపరిపాలన మూలమున కలిగిన ప్రమాదములనుండి ప్రజలను రక్షించి దేశమునకు స్వాతంత్ర్యమును సంపాదించుటకై కౌటిల్య, చంద్రగుప్తులు తీర్మానించుకొనిరి. అందుకై వారు శస్త్రోపజీవు లగు వారితో కూడినట్టియు, హిమాచలప్రాంతములోని పార్వతీయులతో కూడినట్టియు, సైన్యమును సమకూర్చుకొని +గ్రీకులను, వారి ప్రతినిధులను యుద్ధమందు ఓడించి, ఇప్పటి పంజాబు, సింధు రాష్ట్రములను వశపరచుకొనిరి. +కౌటిల్యుని బుద్ధిబలమును, చంద్రగుప్తుని భుజబలమును కలిసి సాధించిన విజయములలో ఇది మొదటిది. + +అటుతర్వాత వారిద్దరు గొప్ప సైన్యములతో నంద రాజ్యముపై దండెత్తి, నందుని ఓడించి, సామ్రాజ్యమును వశపరచుకొనిరి. చంద్రగుప్తుడు సామ్రాజ్యమున కెల్ల పట్టాభిషిక్తుడయ్యెను. కౌటిల్యుడతనికి ప్రధానామాత్యుడై అర్థశాస్త్ర సిద్ధాంతానుసారముగను, ప్రాచీన ధర్మానుసారముగను, రాజ్యపరిపాలనము నడపించి కాలధర్మ మొందెను. తాను చంద్రగుప్తునికి తోడ్పడిన విధమును స్మరించుచు, కౌటిల్యుడు అర్థశాస్త్రమందు, + +“యేన శాస్త్రంచ శస్త్రంచ నంద రాజగతాచ భూః +అమర్షేణోద్ధృతాన్యాశు తేన శాస్త్రమిదం కృతం. + +అని వ్రాసియున్నాడు. + +కౌటిల్యుని ప్రఖ్యాతికి అతడు రచించిన అర్థశాస్త్రము కూడ దోహదమొసగుచున్నది. + +ఆతనికి పూర్వమును, అతని యనంతరమును అనేకులు అర్థశాస్త్రములను రచించిరిగాని, అన్నిటిలో ఆతనిదే +ఉత్తమోత్తమ మైనదని చెప్పదగియున్నది. రాజ్య సంపాదన, పరిపాలనమునకు సంబంధించిన వివిధ విషయములను ఆతనివలె విపులముగ వివరించిన వారెవ్వరు లేరు. ఇదిగాక, కౌటిల్యుడు పండితుడుమాత్రమే కాక లౌకిక వ్యవహారములందును అత్యంతానుభవము సంపాదించిన వాడు. అందుచేత అతడు వివరించిన పరిపాలనవిధానము ప్రయోగాధారమై, ఆచరణయోగ్యముగ నున్నది. + +ప్రస్తుతము ప్రచారములో నుండు కౌటిల్య అర్థశాస్త్రము అతడు విరచించినది కాదనియు, అతని సంప్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0165.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0165.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0f23bc6c623c411e58ec203161291700c05aef8d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0165.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +దాయము ననుసరించిన పండితులు కొందరు అతనికి తర్వాత మూడునాలుగువందల సంవత్సరములకు దానిని +రచించిరనియు, ఒక వాదము కలదుగాని, అది సమర్థనీయమగు వాదము కాదు. గ్రంథమందలి + +“సుఖగ్రహణ విజ్ఞేయం, తత్త్వార్థ పదనిశ్చితం + కౌటిల్యేన కృతం శాస్త్రం, విముక్త గ్రంథవిస్తరం." +“సర్వ శాస్త్రాణ్యనుక్రమ్య ప్రయోగ ముపలభ్యచ + కౌటిల్యేన నరేంద్రార్థే శాసనస్య విధిః కృతః." + +ఇట్టి శ్లోకములు అతని కర్తృత్వమును స్థిరపరచు చున్నవి. + +కౌటిల్యుడు తన గ్రంథమునకు అర్థశాస్త్రము అనుపేరు పెట్టియున్నను, అందు వివరింపబడిన విషయములు +ఎక్కువగ రాజనీతికిని, దండనీతికిని సంబంధించియున్నవి. ప్రస్తుతకాలపు అర్థశాస్త్రములకును దానికిని ఇదియే +భేదము. అది ఈకాలపు రాజ్యాంగ శాస్త్రగ్రంథములతో పోల్చదగియున్నది. ఆర్థిక, సాంఘిక వ్యవస్థలను రక్షించుట రాజధర్మమగుటచే, ఈ వ్యవస్థలను గురించిన వివరములు కూడ అందు చేర్పబడియున్నవి. + +కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రమున పదునైదు అధికరణములును, నూట ఎనుబది ప్రకరణములును కలవు. ఇందు +సూత్రములు, వాటిపై భాష్యము - ఈ రెండును కలిసి యున్నవి. ఇది ఇందలి విశేషములలో ఒకటి. సూత్రములను రచించినవారే స్వయముగ వాటిపై భాష్యములను రచించుట మంచిదని కౌటిల్యుని అభిప్రాయము. దీనిని + +దృష్ట్వా విప్రతిపత్తిం, + బహుధా శాస్త్రేషు భాష్యకారాణాం +స్వయమేవ విష్ణుగుప్త + శ్చకారసూత్రంచ భాష్యంచ. + +అను శ్లోకములో స్పష్టపరచియున్నాడు. + +రాజ్యమునకు రాజుయొక్క దండనాధికారము ప్రధాన లక్షణమనియు, దండనము లేనియెడల మాత్స్యన్యాయము పుట్టుననియు, దండధరుడు లేనిచో, బలవంతుడు దుర్బలుని భక్షించుననియు, దండధరునిచే రక్షింపబడి దుర్బలుడు బాగుపడుచున్నాడనియు, ఈ కారణములచేత దండమునకు ఆవశ్యకము కలుగుచున్నదనియు +కౌటిల్యుడు ప్రతిపాదించెను. + +అవైదిక మతములను అభిమానించిన నంద చక్రవర్తిని తొలగించిన కౌటిల్యుడు, రాజులు దండసాధనమున +వైదికధర్మమును నిలబెట్టవలెనని చెప్పుటలో ఆశ్చర్యము లేదు. అందుచేతనే అతడర్థశాస్త్రమందు వేదములకును +చతుర్వర్ణములకును, చతురాశ్రమములకును సహజమగు ప్రాధాన్యమును కల్పించియున్నాడు. చతుర్వర్ణ చతురాశ్రమములు కలదియే లోకమనియు, రాజు వర్ణాశ్రమ స్థితికి కర్తయనియు, లోకము వేదముచేత రక్షితమై +యున్నదనియు, రాజపుత్రుడు నేర్చుకొనవలసిన విద్యలలో వేదచతుష్టయ మొక్కటియనియు, స్వధర్మ పరిపాలకు +డును, ఆర్య మర్యాదా వ్యవస్థాపకుడును, వర్ణాశ్రమస్థితి కర్తయునగు రాజు ఇహపర సౌఖ్యముల బొందుచున్నా +డనియు, కౌటిల్యుడు చెప్పియున్నాడు. + +బహుస్వామ్యము లగు రాజ్యములు కొన్ని అచ్చటచ్చట ఉండియున్నను, ఏకస్వామిక రాజ్యములే వాంఛనీయములని కౌటిల్యుని అభిప్రాయము. ఇంతేగాక, హిమవంతము మొదలు సముద్రము వరకును గల భూభాగమంతయు, +చక్రవర్తి క్షేత్రమనియు, అందుచేత దానినెల్ల ఒక చక్రవర్తియే పాలించుట సమంజసమనియు అతడు చెప్పియున్నాడు. చంద్రగుప్తుడిట్టి ఆశయసిద్ధికే పాటుపడెను. + +రాజ్యమును పాలించు సర్వాధికారము రాజ హ స్తగతమై యుండెను. ఈ అధికారము దుర్వినియోగము +కాకుండుటకై రాజులు తమ పుత్రులను వినీతుల నొనర్చి సింహాసనార్హులను జేయుచుండిరి. అధార్మికుడగు రాజును +ప్రజలు బలవంతముగ తొలగింపవచ్చునని అర్థశాస్త్రము చెప్పుచున్నది. + +కార్యాలోచనమందు రాజునకు, మంత్రులకు తోడుగ మంత్రి పరిషత్తు సహాయముగ నుండెను. మంత్రులందరిలో అమాత్యుడు ప్రధానుడు. కార్యనిర్వహణమందు రాజ సమక్షమమునందుండి, రాజ్యముపై నెల్ల అధికారమును వహించినవారు కొందరు, రాజ్యములోని ఒక్కొక రాష్ట్రముపై అధికారము వహించుచుండిన వారు కొందరు, గ్రామముల మీదను, గ్రామ సముదాయముల మీదను, నగరములమీదను అధికారము వహించినవారు +మరికొందరు ఉండిరి. మొదటి తరగతిలో, మంత్రి, యువరాజు, పురోహితుడు, సేనాపతి, దౌవారికుడు, అంత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0166.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0166.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c3cefca325bce9b88e5a4b2da30bf916fb23d24 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0166.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ర్వంశికుడు, ప్రశాస్త, సమాహర్త, సన్నిధాత, ప్రదేష్ట, నాయకుడు, పౌర వ్యావహారికుడు, కార్మాంతికుడు, మంత్రి పరిషదధ్యక్షుడు, దండపాలుడు, దుర్గపాలుడు, అంతపాలుడు, ఆటవికుడు అను పదునెనుమండ్రు చేరి యుండిరి. వీరికి లోబడి తక్కిన ఉద్యోగస్థులందరు వారి వారి కార్యములను నిర్వహించుచుండిరి. ఉద్యోగస్థుల నెన్నటికిని నమ్మరాదనియు, వారు రాజ ద్రవ్యమును స్వల్పముగ నయినను అపహరింపకుండుట అసంభవ మనియు అందుచేత రాజు గూఢచారుల సహాయమున వారి నెల్లప్పుడు పరీక్షించు చుండవలెననియు కౌటిల్యుడు +అభిప్రాయపడెను: కౌటిల్యుడు ఊహించిన రాజ్యము శ్రేయోరాజ్యమని చెప్పదగియున్నది. అతని ఆదర్శము — + +ప్రజాసుఖేసుఖం రాజ్ఞః ప్రజానాంచ హితే హితం +నాత్మప్రియంహితంరాజ్ఞః ప్రజానాంతుప్రియంహితం. + +అను శ్లోకముచే స్పష్టమగుచున్నది. దీని ననుసరించి రాజులు నడుపవలసిన వ్యవహారములు ఒకటి రెండుగాక, బహు సంఖ్యాకములుగ నుండెను. వ్యవహారముల నన్నిటిని రాజులు అనేక శాఖలుగ విభజించి, ఒక్కొక శాఖను ఒక అధ్యక్షుని వశమందుంచుట ఉత్తమ మార్గమని కౌటిల్యుని అభిప్రాయము. ఈ శాఖలలో కోష్ఠాగారము, పణ్యము, కుప్యము, ఆయుధాగారము, తులామానము, దేశకాలమానము, శుల్కము, సూత్రము, సీత, సుర, సూనము, గణకవృత్తి, గోసంపద, ముద్ర మొదలైనవి చేరియుండెను. ప్రజల సౌఖ్యమునకు ప్రధాన సాధనము లైన వ్యవసాయము, గోసంపద, అటవీ సంపద, వర్తక వ్యాపారములు, మొదలయినవి వీటిలో చేరియుండుట +గమనింపదగిన విషయము. పంచవర్ష ప్రణాళికల మూలమునను, జాతీయసాధనములు మూలమునను ఆర్థిక +సాంఘికరంగములకు సంబంధించిన పను లనేకములు చేయుట కౌటిల్యునికి సమ్మతమై యుండెను. + +రాజ్యమందు జనపదము, నగర మను రెండుభాగము లుండవలె నని కౌటిల్యుని అభిప్రాయము. గ్రామములతో గూడిన భాగము జనపదము. పట్టణములతో గూడినది నగరము. ఉత్తమ గ్రామములలో నూరింటికి తక్కువ గాక, ఐదువందలకు మించక, శూద్రకర్షకుల ఇండ్లుండ వలెననియు, పరిపాలనము గ్రామికుని యొక్కయు, గ్రామవృద్ధుల యొక్కయు వశమం దుండవలె ననియు, గ్రామము లై దింటిపై గోపుడను అధికారి ఉండవలెననియు, గోపుడు క్షేత్రములకు సంబంధించినట్టియు, ప్రజల ఆదాయ వ్యయములకు సంబంధించినట్టియు లెక్కలను, జనాభా లెక్కలను తయారుచేయవలె ననియు, కౌటిల్యుడు నిర్ణయించియున్నాడు. ప్రతినగరము ఒక పద్ధతిని అనుసరించి నిర్మింపబడవలె ననియు, అందు విశాలములగు బాటలు, సమృద్ధములగు జలాధారములు, వృత్తి, జాతి, +కులములనుబట్టి ఏర్పరచబడిన నివాసప్రదేశములు ఉండవలెననియు, నగరమును పాలించు నాగరికుడను అధికారి నగరవాసులు క్షేమసంపాదనమునకును, ఆరోగ్యసంపాదనమునకును, కావలసిన కార్యములను చేయవలయుననియు కౌటిల్యుడు విధించియున్నాడు. + +శూన్యప్రదేశములందు గ్రామములను నిర్మించుట, క్రొత్తగా జయించిన రాజ్యమును పరిపాలించుట, సామంత రాజులను వశపరచుకొనుట, రాజుల యొక్క ఆదాయమును వృద్ధి చేయుట, ఉద్యోగస్థులు అవినీతిపరులు కాకుండుట, సౌష్ఠవమగు సైన్యములను సమకూర్చుట, ఇతరరాజ్యములకు దూతలను పంపుట, యుద్ధ యాత్రలను జేయుట, జయముసంపాదించుటకై ఆయుధములతోపాటు మంత్ర తంత్రములను ఉపయోగించుట, +వ్యాధిదుర్భిక్షాది పీడలనుండి ప్రజలను రక్షించుట మొదలగునవి మరికొన్ని విధులు. + +ఒక పరిపాలన విధానమును గురించియేగాక, ప్రజలు స్వపోషణమునకై స్వీకరింపవలసిన వృత్తులు, చిన్న దేశములతో వేర్వేరు సరకుల నుద్దేశించి వ్యాపారము చేయు విధానము, కూలివాండ్రను, దాసులను ఆదరించు పద్ధతి, దేశమందు వృద్ధిగావింపదగిన కళలు - ఇట్టి పెక్కు విషయములు అర్థశాస్త్రమందు వివరింపబడియున్నవి. గ్రంథములోని ధర్మస్తేయకంటక శోధనాది అధికరణములలో సాంఘికాచారములు, వివాహధర్మములు, దాయ విభాగము మొదలగువాటిని గురించిన వివరణము కలదు. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రము ఒక విధమైన విజ్ఞానకోశమని +చెప్పుట అతిశయోక్తి కాజాలదు. ఇట్టి అమూల్యమయిన గ్రంథమును రచించిన కౌటిల్యుడు భారతీయులందరికి +చిరస్మరణీయుడు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0168.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0168.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4255ffa2b7c098a10347c50008efbb2318a3ab07 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0168.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఏదో వ్రాత కాన్పించుచున్నదని పాశ్చాత్య ప్రయాణీకులు కనిపెట్టిరి. క్రీ. శ. 1802 లో గ్రొటెఫెండ్ అను జర్మను శాస్త్రజ్ఞుడు ఈ శాసన ప్రతులను సంపాదించి, వాటిని చదివి అర్థము చేసికొనుటకు ప్రయత్నించెను. ఈ శాసనము మూడు భాషలయందును, మూడు లిపుల యందును ఉన్నది. కాబట్టి దీనిని చదువుటకును, అర్థము చేసికొనుటకును వీలు కలిగెను. కొంతకాలమునకు పిదప ఇతర శాస్త్రజ్ఞులును, ముఖ్యముగ రాలిన్సన్ అనునొక ఇంగ్లీషు శాస్త్రజ్ఞుడును కృషిచేసి, ఈ శాసనమునే కాక, ఇట్టి ఇతర శాసనములను గూడ సమగ్రముగ చదివి అర్థము చేసికొనగల్గిరి. + +నాటినుండి నేటివరకును ఈ క్యూనిఫారమ్ లిపిలో వ్రాయబడిన శాసనములు లక్షలకొలదిగా దొరకినవి. వీటి నన్నిటిని చదివి అర్థము చేసికొనినందున ప్రాచీనచరిత్రకు సంబంధించిన విషయము లెన్నియో మనకు తెలిసినవి. + +ఈ లిపి స్వరూపము కొంత బోధపడుటకు పారసీక రాజగు దరయస్ జరజస్ నామము ఎట్లు వ్రాయబడునో ఈ క్రింద చూడనగును. దరయస్ అను పదమును ప్రాచీన ఇరాన్ భాషలో వ్రాసినపుడు "ద్ అర్ ఇవ్ ఉష్" అని వ్రాయవలెను. కాబట్టి క్యూనిఫారమ్ లిపిలో నున్న శాసనములలో ఈ పదము ఈ క్రింది విధముగా వ్రాయబడి యున్నది: + +ఈ రీతిగనే వ్రాయబడిన మరియొక పదముకూడ చూడవచ్చును — + +క్యూరీసతి (1867-1934) : + +రేడియం, పొలోనియం అను మూలద్రవ్యములను విడదీసి, రేడియో ఏక్టివిటీపై పెక్కు పరిశోధనలు జరిపి, రెండుసార్లు 'నోబెల్ ' బహుమానము బడసిన ఈమె అసలు పేరు మేరీస్కొడోఫ్‌స్కా. ఈమె పోలెండు దేశములో +1867 సం॥ నవంబరు 7 వ తేదీన జన్మించినది. ఈమె తల్లి దండ్రులు వార్సాలో ఉపాధ్యాయులుగా పనిచేయుచు +పాఠశాలయందు గణితశాస్త్ర, భౌతికశాస్త్ర, ప్రకృతి శాస్త్రములు బోధించుటలో హెచ్చుగా శ్రద్ధచూపించిరి. ఆ కాలములో పోలెండు దేశము రష్యను చక్రవర్తుల క్రింద బానిసత్వము అనుభవించుచుండెను. స్త్రీలకు ఉన్నత విద్య నభ్యసించుటకు వీలులేకుండెను. అందుచే స్కూలు వీడిన తరువాత మేరీ కొన్నాళ్ళు ప్రైవేటు టీచరు (గవర్నెస్) గా పనిచేసి, వలసిన డబ్బుగడించి, 1891 లో సొర్భోను విశ్వవిద్యాలయములో చదువుటకు పారిస్ నగరమున ప్రవేశించెను. అక్కడ పెక్కు కష్టములను ఓర్చి బీదరిక మనుభవించి, అన్ని పరీక్షలలో కడుసమర్థతతో నెగ్గెను. ఈమె 1894 వ సంవత్సరమున, వివిధ రకములైన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0170.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..49e433b6f96bb33c6461078f68ab8b8c48c6c5e0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0170.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +పరిశోధనశాలలో సౌకర్యము లేదయ్యెను. అందుచే పియరీ పనిచేయు స్కూలులోనున్న ఒక పాత షెడ్డును +పరిశోధనశాలక్రింద మార్చి, పిచ్ బ్లెండు రసాయన విశ్లేషణమును ఉభయులు ప్రారంభించిరి. పిచ్ బ్లెండులోని వివిధ +ధాతువులను అవక్షిప్తముగావించి (Precipitated) ఆ అవక్షేపములను రేడియో ఏక్టివిటీ కొరకు పరీక్షింపగా, బేరియం సల్ఫేటులోను, బిస్మత్ సల్ఫేటులోను ఈ గుణము కనిపించెను. అనగా పిచ్‌బ్లెండులో రెండు రేడియో ఏక్టివ్‌ ద్రవ్యములు గలవు. మొదటిది బిస్మత్ ను పోలియుండును. దీనికి 'పొలోనియం' (మదాంక్యూరీ స్వదేశమగు పోలెండు చిహ్నముగా) అని పేరు పెట్టిరి. రెండవది బేరియమును పోలియుండును. దీని రేడియో ఏక్టివిటీ చాలా హెచ్చుగా నుండుటవలన, దీనిని రేడియం అనిరి. రేడియం, బేరియం, సల్ఫైటుల మిశ్రమమును, క్లోరైడ్లక్రింద మార్చి అంశ స్ఫటికీకరణ (Fractional Crystallisation) విధానముతో, రేడియం క్లోరైడును వేరుచేసిరి. ఒక టన్ను పిచ్ +బ్లెండును విశ్లేషించినచో ఒక గ్రాము రేడియం క్లోరైడు కూడ రాదు. దీనినిబట్టి ఈపని కష్టతరమైనదనియు, దీనికి +మిక్కిలి ఓర్పు అవసరమనియు గ్రహింపవచ్చును. మదాం క్యూరీ తన పరిశోధనశాల యందలి పనితోబాటు ఇంటి +పనులను,కూతురి సంరక్షణమును నిర్వహింపవలసి వచ్చెను. ఈ విధముగా ఈమె నాలుగేండ్లు నిరంతర కృషిచేసి +చివరకు విజయమును సాధించెను. + +పరిశుద్ధమైన రేడియం క్లోరైడు, రేడియో ఏక్టివిటీ యురేనియంకన్న మూడు వేల రెట్లు అధికముగా నుండెను. రేడియం క్లోరైడునుంచి రేడియం పరమాణుభారము 225 గా నిర్ణయించిరి. వర్ణమాలలో క్రొత్త మూలద్రవ్యము సూచించు రేఖలు (lines) కనిపించెను. వీటిని బట్టి రేడియం నిస్సందేహముగా బేరియమును పోలు నొక క్రొత్త మూలద్రవ్యమనియు, దాని పరిమాణ సంఖ్య 88 అనియు స్పష్టమ య్యెను. + +ఈ సమయములో ఈ దంపతులు రేడియో ఏక్టివిటీ యొక్క ఇతర ధర్మములపై కూడా పరిశోధనలు జరుపుచునే ఉండిరి. ముఖ్యముగా, ఈ కిరణముల ప్రభావము వలన శరీరములోని జీవకణములు ధ్వంసమగునని తెలిసి +కొనగలిగిరి. రోగియొక్క కణములను రేడియం కిరణములచే నాశనము చేసినచో వాటిస్థానే ఆరోగ్యవంతమైన +కణములు తిరిగి పుట్టగలవు. ఈవిధముగా కాన్సర్ మొదలగు గడ్డురోగములు రేడియం సహాయముతో ఉపశమింప +వచ్చునని నిరూపించిరి. ఈ విధానమును నేడు రేడియం థెరపీ (Radium Therapy) అందురు. + +ఇన్ని ముఖ్యమైన పరిశోధనలు జరిపియున్నను, వీరు ఇంకను పరిశోధనశాల వసతికొరకు ఇబ్బంది పడుచునే +ఉండిరి. ఒకమంచి పరిశోధనశాలతోబాటు పరిశోధనలు జరుపుకొనుటకు తీరికనిచ్చు తగిన ఉద్యోగము పియరీకు +సొర్బోన్ విశ్వవిద్యాలయములో లభింపలేదు. అతనికి ఉపాధ్యాయ వృత్తివలన వచ్చు జీతము సరిపోకుండుటచే +క్యూరీకూడా పాఠములు చెప్పుట ప్రారంభించెను. + +కాని ఇతర దేశములలోని శాస్త్రజ్ఞులు వీరి పరిశోధనల ప్రాముఖ్యమును వెంటనే గుర్తించిరి. 1903 లో బ్రిటిష్ రాయల్ సొసైటివారు వీరిని లండన్‌కు ఆహ్వానించి వీరికి 'డేవి' పతకమును బహూకరించి గౌరవించిరి. అదే సంవత్సరములో రేడియో ఏక్టివిటీ కనిపెట్టి నందులకు బెకేరెల్‌కును, రేడియం కనిపెట్టి నందులకు క్యూరీ దంపతులకును నోబెల్ బహుమానము చెరిసగముగా పంచి ఇయ్యబడినది. యావత్ప్రపంచము వీరి గొప్పతనమును గుర్తించిన తరువాత పియరీ క్యూరీకి సొర్బోన్ విశ్వవిద్యాలయములో ప్రొఫెసర్ పదవి ఇయ్యబడెను. విశ్వవిద్యాలయాధికారులు పరిశోధనాలయము కొరకు రెండు గదులు నిర్మించి, మేరీక్యూరీని పరిశోధనాలయమునందు ముఖ్య సహకారిణినిగా నియమించిరి. ఈ విధముగా వీరు రెండు సంవత్సరములు మాత్రమే కలిసి పనిచేయగలిగిరి. + +1904 సంవత్సరం ఏప్రిల్ 19 తేదీన పియరీ క్యూరీ పారీస్‌లో నొక వీధి దాటుచు బండిక్రింద పడి అకస్మాత్తుగా మరణించెను. ఇది మేరీ క్యూరీ జీవితములో గొప్ప విషాద సంఘటనగా పరిణమించెను. కాని ఆమె తన ఇద్దరు కూతుళ్ళను పెంచుట, తన భర్తయు తానును కలిసి మొదలు పెట్టిన పరిశోధనలు పూర్తిచేయుట, తన ముఖ్య +కర్తవ్యములుగా భావించి పారిస్‌లోనే ఉండిపోయెను. + +పిదప పియరీయొక్క పొఫెసర్ పదవి మేరీకి లభించెను. ఆమె మరల రేడియో ఏక్టివిటీపై పరిశోధనలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0172.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0172.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8a6143a01fc58ae37e8b43c3825d90eca0a2c66b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0172.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +క్రి

+ +క్రికెట్ : + +ప్రప్రథమమున క్రికెట్ ఆట ఇంగ్లండులో గిల్ట్‌ఫర్డ్ నగరమందలి ఫ్రీస్కూల్ విద్యాసంస్థలోని బాలురచే 1550 వ సంవత్సరమున ప్రారంభింప బడినట్లు తెలియుచున్నది. 1666 వ సంవత్సర ప్రాంతమందే సెయింట్ ఆల్బన్స్‌వద్ద నొక క్రికెట్ క్లబ్ గూడ వెలసినట్లు చెప్పబడు చున్నది. మొట్టమొదటిసారిగా ఇంగ్లండ్ లో సస్సెక్స్ నగరమున 1697 లో క్రికెట్ పందెము జరిగినట్లును, ఒక్కొక్క పక్షమున పదునొకండుగురు ఆటగాండ్రు పాల్గొనినట్లును లిఖితపూర్వకమయిన ఆధారము కలదు. లండన్ నగరము ఈ యాటకు పుట్టినిల్లుగ ప్రసిద్ధి చెందినది. ఇక్కడి ఆటగాండ్రు ఈ ఆటయందు విశేషమయిన ప్రతిభా నైపుణ్యములు ప్రదర్శించినట్లు తెలియుచున్నది. ప్రారంభదశయందు లండన్‌ సమీపముననున్న గ్రామ సీమలలో బాలురు క్రమబద్ధముకాని క్రికెట్ ఆటను చెట్లకొమ్మలను క్రీడా పరికరములుగా నొనర్చుకొని అప్పుడప్పుడు ఆడుచువచ్చిరి. క్రమముగా ఈ యాట అభివృద్ధియై సుశిక్షితమైనదిగా రూపొందినది. + +17 వ శతాబ్దిలో క్రికెట్ ఆటను కొన్ని వర్గములవారు చిన్న చూపుతో చూచిరి. ఆదివారములందును, చర్చి +ఆవరణములందును ఈయాట ఆడిన వారిపై జరిమానాలు విధింపబడెను. 1656 సం. లో క్రాంవెల్‌యొక్క అధికారులు క్రికెటును నిషేధించిరి. కాని అనతి కాలములో ధనిక వర్గమునకును, కులీన వర్గమునకును చెందిన యువకులు ఈ యాటయందు ఆసక్తి కలిగించుకొనిరి. అధికధనమును పణముగపెట్టి వీరు క్రికెట్ పందెములాడు +చుండిరి. ఈ పందెములు వేలకొలది ప్రేక్షకులను ఆకర్షించెడివి. + +ఇంగ్లండు యువకులు తాము మెట్టిన నూతన ప్రదేశములకెల్ల క్రికెట్ ఆటను కొంపోయి దానిని అధికముగ +ప్రచారములోనికి తెచ్చిరి. 1747 వ సంవత్సరములో జరిగిన క్రికెట్ పందెమున స్త్రీలజట్లు పాల్గొనినట్లు లిఖిత +పూర్వకమయిన ఆధారము కలదు. 19 వ శతాబ్ధియం దంతటను ముఖ్యముగ ఉత్సాహముగల స్థానిక యువకులు +ఈ ఆటలలో పాల్గొనుచుండిరి. 1890 లో ఒక్కొక్క జట్టునందు 11 మందిగల స్త్రీలు క్రీడా ప్రదర్శన పందెములలో పాల్గొనుచుండిరి. ఈ యాటయందు ప్రావీణ్యము గడించినవారు యువతులను తర్ఫీదు చేసెడివారు. ఈ శతాబ్ది మధ్యభాగమునాటికి ఆధునికమయిన క్రీడాకారిణులగు క్రీడా స్త్రీ సంఘ మొకటి ఏర్పడినటుల తెలియుచున్నది. +ఈ సంఘమునకు క్రమముగా 200 అనుబంధ సంఘము లేర్పడెను. + +కనీసము 18 వ శతాబ్ది ప్రారంభము నుండియైనను నిర్ణీతములయిన నియమములకు లోబడి క్రికెట్ ఆడబడు +చుండెను. క్రికెట్ ఆట ప్రారంభమయిన తొలిదినములలో సాంప్రదాయికమయిన అలవాట్ల ననుసరించి మాత్రమే +నియమములు, నిబంధనలు నిస్సందేహముగ అమలునం దుండెను. కాని 1744 వ సంవత్సరములో లిఖితపూర్వక +మైన నిబంధనావళి రూపొందెను. 1788 వ సంవతర్సము నుండి లండన్ నగరమందలి 'మెల్ బోర్న్ క్రికెట్ క్లబ్' +సాధికారమయిన క్రికెట్ నిబంధనావళీ కేంద్రముగ ప్రపంచమంతట పరిగణింపబడెను. 20 వ శతాబ్ది మధ్య భాగమున జరిగిన క్రికెట్ ఆటలన్నియు 1947 వ సంవత్సరపుక్రికెట్ నియమావళి ననుసరించియే నిర్వహింపబడెను. +పైనుదాహరించిన మెల్ బోర్న్ క్రికెట్ క్లబ్బు ఈనియమావళిని ప్రకటించెను. ఈ నియమావళి పెక్కు వివరణములతో నిర్వచింపబడెను. + +మొట్టమొదటిసారిగా భారతదేశమున క్రికెట్ ఆట ఏనగరమున ఎప్పుడు జరిగినదియు ఇదమిత్థముగా చెప్పుట +కష్టసాధ్యము. అస లీ ఆట భారతదేశమునకు అపరిచిత మైనదియా, కాదా అని చెప్పుటకూడ కష్టమే. శతాబ్దములకు పూర్వము మొరటయిన క్రికెట్ ఆటను పోలిన దేశవాళీ ఆటయొకటి మనదేశమున ఆచరణములో నుండినట్లు బలమయిన కొన్ని ఆధారములు చాటుచున్నవి. ఈ ఆటయొక్క పుట్టు పూర్వోత్తరములను గూర్చి చరిత్ర +కారులు ఊహాగానము చేయుచునే యున్నారు. టర్కిస్తాన్ లో మారుమూలనున్న 'హుంజా' అను ప్రదేశమున, +ప్రప్రథమమున పర్షియాలో ఉద్భవించిన 'పోలో' అను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0173.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de32a3b98ec3224aa8d04455821e75eae5cd5cfb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0173.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ప్రాచీనమైన ఒకఆట ఇప్పటికిని వాడుకయందున్నది. గ్రీసుదేశములో లభ్యమయిన పురాతత్త్వ శిథిలముల +ఆధారమున, ప్రాచీనకాలమందు హాకీ - క్రికెట్ మిశ్రితమగు ఒక విచిత్రమైన ఆట ఆడబడుచుండెడిదని తెలియు +చున్నది. ఆనాడు ప్రపంచము ఇంత అభివృద్ధికిరాక, ప్రాథమికదశయందే యుండెను. కర్రకు (Bat) బంతికి +(Ball) సంబంధించిన ఇట్టి ఆటలను గ్రీసుదేశమునుండి అలెగ్జాండర్ తనవెంట భారతదేశమునకు కొని వచ్చి +నటుల మన మూహింపవచ్చును. ఇందుల కాధారములు గూడ కొన్నిగలవు. + +బ్రిటిష్‌వారు భారతభూమి మీద అడుగిడిన వెంటనే, క్రికెట్‌కూడ వారితో ఇచట ప్రవేశమొనర్చిరి. బ్రిటిష్ +యువసైనికులు తాము ప్రవేశించిన ప్రతి దేశమునకు తమ క్రీడా పరికరములను తమవెంట తీసుకొని వెళ్ళుట వారికి పరిపాటియయ్యెను. ఏ దెట్లయినను క్రికెట్ ఆట మొట్టమొదటిసారిగా భారత దేశమున 1751 వ సం॥ననే +ప్రారంభమయినది. గ్రేట్‌బ్రిటన్ వెలుపలనున్న దేశము లన్నిటిలో కలకత్తాలో స్థాపింపబడిన క్రికెట్‌క్లబ్ అత్యంత +ప్రాచీనమైనదని తెలియుచున్నది. ఈ క్లబ్బు 1792 లో నెలకొల్పబడినది. కలకత్తాక్రికెట్ క్లబ్బు, బారక్ పూర్ క్లబ్బుల మధ్య నొక ఆటయు, కలకత్తాక్రికెట్ క్లబ్, డండం క్లబ్బుల మధ్య మరియొక ఆటయు జరిగినది. కలకత్తా క్రికెట్ క్లబ్బును టి. సి. లాంగ్ ఫీల్డ్ అను నాతడు అభివృద్ధిపరచెను. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీయందు పనిచేసిన ఉద్యోగులే ఈ క్లబ్బులయందును పాల్గొనెడివారు. + +అయినను క్రికెట్ ఆటకు బొంబాయి నగరము పుట్టి నిల్లని విశిష్టమయిన ప్రఖ్యాతికలదు. ఇందుకు కారణములు రెండు : ఈ ఆట బొంబాయినగరములో అత్యంతమైన ప్రజాదరణ గడించుట; మరి ఏ ఇతర నగరము నందునులేని ఉద్దండులయిన క్రికెట్ ఆటగాండ్రు ఈ నగరమందే వన్నె కెక్కియుండుట. క్రికెట్ ఆటను చేపట్టి, దానిని అభివృద్ధిపరచి ప్రథమస్థాన మాక్రమించుటలో ఇతర జాతులవారికంటె పార్శీజాతివారు అత్యంత గౌరవస్థాన మలంకరించియున్నారు. వారు 'ఓరియంటల్ క్రికెట్ క్లబ్బు'ను 1848 లో మొట్టమొదటిసారిగా స్థాపించిరి. ఆ దినములలో క్రికెట్ 'ను 'బాట్‌బాల్' (Bat ball) ఆట యని సామాన్యులు పిలిచెడివారు. అటుపిమ్మట 1850లో +'జొరాష్ట్రియన్ క్రికెట్ క్లబ్బు' ఏర్పడెను. + +1867 సం॥ ప్రాంతములో 'రౌండ్ ఆరమ్ బౌలింగ్' (Round arm bowling) అను సాంకేతిక విధానము క్రికెట్ ఆటలో అమలునందుండెను. ఇంగ్లండులోని 'సర్రే' (Surrey) నగరము నుండి రాబర్ట్ హెండర్సన్ అను నతడు బొంబాయికివచ్చి, పార్శీ క్రికెట్ ఆటగాండ్రకు శిక్షణ నిచ్చెను. క్రికెట్ అటగాండ్రు ఇప్పటికిని అతని నామమును స్మరించుచు, అతనియెడల కృతజ్ఞతాభిమానములు వెలిబుచ్చుచుందురు. ఈ సంఘటనమువలననే ప్రథమముగా పార్శీ ఆటగాండ్ర జట్టు 1886లో ఇంగ్లండునకు ప్రయాణమై వెళ్ళుట సంభవించెను. ఇంగ్లండులో వీరు కొన్ని క్రికెట్ పందెములలో గెల్చుటయు, కొన్నిటియందోడుటయు, మరికొన్నిటియందు ప్రత్యర్థులతో సమ ఉజ్జీలగుటయు సంభవించినది. విక్టోరియా రాణి ఆహ్వానముపై 'కంబర్ లాండ్ లాడ్జి' వద్ద 'క్రిస్టియన్ విక్టర్స్' అను పదునొకండు మందిగల ఆటజట్టుతో పందెమాడు భాగ్యము వీరి కబ్బినది. రెండేండ్ల అనంతరము, ఈ పార్శీ జట్టువారు రెండవసారి ఇంగ్లండునందు సంచారముచేసి కొన్ని పందెములలో ఘనమైన విజయములు సాధించిరి. ఈ క్రికెట్ ఆటలయాత్రలను ఏర్పాటు చేయుటయందును, వీటిని నిర్వహించుటయందును ఎ. బి. పటేల్, బారియా, ప్రేమ్‌జి పటేల్ ప్రభృతులు ప్రధానమయిన పాత్రము వహించిరి. + +హిందూయువకులుగూడ ఈ యాటయందు అభిరుచిని, అభినివేశమును సంపాదించి 1878 వ సం॥లో హిందూ క్రికెట్ క్లబ్బును స్థాపించుకొనిరి. అట్లే మహమ్మదీయులుగూడ తమ క్లబ్బును 1883 సం॥లో ఏర్పరచుకొనిరి. తరువాత కొలది సంవత్సరములలో వేర్వేరు 'జింఖానాలు' (క్రీడాసంస్థలు) వెలసినవి. 20వ శతాబ్ది ప్రారంభమున క్రికెట్ ఆట చెన్నరాష్ట్రములో గణనీయమైన ప్రజాదరము పొందెను. ఐరోపియనులు, పార్శీలు, హిందువులు అను త్రివర్గములమధ్య(Triangular Tournaments) జరిగిన ఆట పందెములవలనను, అటుపిమ్మట వీరిని మహమ్మదీయుల జట్టు కలియగా అప్పుడు చతుర్వర్గములమధ్య జరిగిన ఆటల (Quadrangular Tourna- \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0174.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0174.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3bc215ed61098d9a679186a543cec851eeeb99d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0174.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ment)వలనను, క్రికెట్ ఆటకు ఇతోధికమయిన ప్రోత్సాహ మేర్పడెను. 'రెస్ట్' అను అయిదవజట్టు (Pentangular) +1938 వ సంవత్సరమునుండి పై ఉదాహరించిన నాలుగు జట్టులతోకలసి ఆటలలో పాల్గొనెను. కాని ఈ టూర్నమెంటు సంస్థవారు 1944 వ సంవత్సరములో తమ కార్య కలాపములకు స్వస్తిచెప్పిరి. అయినను వీరు సాధింప +దలచిన ప్రయోజనములను అప్పటికే సాధించిరి. + +క్రికెట్ ఆట ఇంగ్లీషువారి వెనువెంటనే మన దేశమున ప్రవేశించుటచే, దక్షిణభారతమునకు తరలివచ్చిన ఇంగ్లీషు +యువకులు 1848 సం. లో మద్రాసు క్రికెట్ క్లబ్బును స్థాపించిరి. మద్రాసునందలి 'ఐలెండ్ గ్రౌండ్స్'లో ప్రప్రథమముగ క్రికెట్ 'బాట్', 'బంతి'యు ప్రత్యక్షమయ్యెను. 1865 వ సం. లో ఈ క్లబ్బు చేపాక్ ప్రాంతమునకు మార్చబడెను. 1864 వ సంవత్సరములో మద్రాసు క్రికెట్ క్లబ్బువారు మొట్టమొదటిసారిగా కలకత్తాజట్టుతో పందెమున పాల్గొనిరి. స్థానికముగనున్న కొందరు భారత యువకులు ఈ ఆటచే ఆకర్షింపబడి అనతికాలములో దీని యందు ప్రావీణ్యము సాధించిరి. యూరపియన్ - భారత జట్టుల నడుమ ఏటేటా క్రికెట్ పందెములు జరుగునట్లుగ ఒడంబడిక జరిగి, 1908 సం. లో ప్రారంభోత్సవము గావింపబడెను. అర్ధశతాబ్ది కాలములో పటిష్ఠమైన కృషి జరిగినఫలితముగ, క్రికెట్ ఆటకు దక్షిణభారతదేశములో సుస్థిరత్వ మేర్పడెను. + +క్రికెట్ ఆటయొక్క అభివృద్ధి కేవలము కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాసువంటి నగరములవరకే పరిమితమై యుండక, మహారాజులయొక్కయు, నవాబులయొక్కయు పోషణము మూలమున స్వదేశీయ సంస్థానములయందు గూడ వ్యాపించెను. ఇట్టి షోషకులలో పాటియాలా మహారాజు ప్రథములు. భారతీయ క్రికెట్ ఆటగాండ్రను తర్ఫీదు చేయించుటకై, ఇతడు ప్రఖ్యాతినందిన ఇంగ్లీషు ఆటగాండ్రను మనదేశమునకు తోడితెచ్చెను. ఇట్లెందరో +ఉత్సాహవంతులు ఈ ఆటను భారతదేశమున అభివృద్ధికి తెచ్చిరి. అయినను 'రంజి' అని పిలువబడెడి నవనగర్ +'జామ్‌సాహెబ్' ఇంగ్లండునందలి క్రికెట్ క్రీడారంగములో ప్రదర్శించిన అపూర్వ నైపుణ్యమువలన ఈ యాటకు అఖండమయిన విశిష్టత, ప్రోత్సాహము చేకూరెను. కాకున్నచో, క్రికెట్ ఆట భారత దేశమున ఇంత గాఢముగ వ్రేళ్లూనియుండెడిదికాదు. + +1911 సం. లో పాటియాలా మహారాజు యొక్క నాయకత్వమున అఖిలభారత క్రికెటుజట్టు ఇంగ్లండుదేశమంతట సంచారము గావించెను. ఈ జట్టులో పార్శీలు, హిందువులు, సిక్కులు, మహమ్మదీయులు పాల్గొనిరి. మొత్తముమీద భారతజట్టు జరిపిన సంచారము ఆశాభంగకరముగా పరిణమించినను, బాలూ, మిస్ట్రీ, కంగా, మెహరోంజీ అను ఆటగాండ్రు వ్యక్తిగతముగ ఇంగ్లీషు వారి మన్ననలనందుకొని క్రికెట్ ఆటలో మేటిమగలని పేర్గాంచిరి. + +1889వ సం॥లో ఇంగ్లండునందలి జి. యఫ్. వర్నర్ జట్టు, పిమ్మట 1893 లో లార్డ్ హాక్స్ జట్టు, అనంతరము 1902 లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ అథెంటిక్స్ జట్టు భారతదేశమును దర్శించిన ఫలితముగ, మన దేశములో క్రికెట్ ఆట చిరస్థాయిగా పాదుకొనెను. అయినను, 1926 సం. లో శ క్తిమంతమయిన 'జిల్లిగన్' నాయకత్వమున భారతదేశమునకు వచ్చిన యం. సి. సి. జట్టు వలననే ఇచ్చట నిర్మాణాత్మకమైన క్రికెట్‌ఆట అభివృద్ధికివచ్చెను. జిల్లి గన్ సూచనపై భారతదేశములో “క్రికెట్ కంట్రోలు బోర్డు" 1927 లో ఏర్పడెను. + +1932 జూన్ 25వ తేదీ భారతదేశము యొక్క క్రికెట్ చరిత్రలో మహత్తరమయిన పర్వదినముగా పరిగణింప బడుచున్నది. ఆ దినమున ప్రప్రథమముగ భారతజట్టు ' టెస్ట్ పందెము'లో ఇంగ్లండును ఎదుర్కొనెను. మన జట్టుకు +శ్రీ సి. కె. నాయడు నాయకత్వము వహించెను. ఇంగ్లండు జట్టును జార్డిన్ నడిపించెను. ఈ పందెములో మనజట్టు ఓటమి చెందినను, ఇట్టి పందెములలో పాల్గొనుటకు మన ఆటగాండ్రు అన్ని విధముల అర్హులని ఇంగ్లీషువారిచే +ప్రశంసలనందుకొనిరి. ఈ టెస్ట్‌పందెములో నిస్సార్, అమరసింగ్ లు జరిపిన 'బౌలింగ్' (Bowling), సి. కె. నాయడు ప్రదర్శించిన 'బాటింగ్' (Batting) ప్రతిభా విలసితములని పేరుకాంచెను. + +ఆనాటినుండి భారతదేశము అంతర్జాతీయ క్రికెట్ రంగములో ఘనవిజయములు సాధింప నారంభించెను. +మొట్టమొదటిసారిగా 1950-51 లో జరిగిన టెస్ట్‌పందె \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0175.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..229aa4b42e758ab4aa94cae85ebc526014002ba4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0175.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ములలో భారతదేశము ఇంగ్లండును ఓడించెను. ఇదిచాలా గొప్ప విజయముగా వర్ణింపబడి యున్నది. + +పిమ్మట 1952 లో భారతజట్టు పాకిస్తాన్ మీదను, అనంతరము న్యూజిలెండుమీదను విజయములు గాంచెను. అటుపిమ్మట ‘వెస్టు ఇండీస్ ' జట్టుతో భారతదేశమందును, వారి సుందరమయిన మాతృదేశమందును +(కార్రిబియన్ దీవులు) మన జట్టు తలపడి క్రికెట్ పందెములాడెను. ఇట్లే 1947 లో గూడమనజట్టు ఆస్ట్రేలియాకు +ప్రయాణమై పోవుట సంభవించెను. + +ఇట్లు భారత దేశపు జట్టులో ఆదినుండి పెక్కురు క్రికెట్ ఆటగాండ్రు తమ పాత్రను ప్రశంసనీయముగ నిర్వహించిరి. వీరి కృషి లేనిదే, భారతదేశములో క్రికెట్ ఆటకు ఇంతటి ఘనత చేకూరెడిది కాదు. వీరిలో పూర్వతరమునకు చెందిన +'మిస్ట్రీ' ఈ తరమునకు చెందిన 'మంకాడ్ ' అను క్రికెట్ యోధులును, వీరి సహచరులును, అనుచరులును గూడ అఖండ కీర్తి నార్జించిరి. మిస్ట్రీ ఎడమచేతితో అతి నైపుణ్యముతో 'బౌలింగ్ ' చేయగలిగినఆటగాడు. ఇతడు 1910 - 1920 సం. నడుమ తక్కిన యాటగాండ్రలో అందరికంటె అధికమైన కీర్తి ప్రతిష్ఠలనార్జించెను. మిస్ట్రీ సమకాలికుడైన 'బాలూ' కూడ ప్రేక్షకులను ఆశ్చర్యచకితులనుగా చేయు తన ఎడమచేతి 'బౌలింగ్' వలన తన సహచరులైన ఆట +గాండ్రమీద మిస్ట్రీవలె సమానమయిన ప్రభావము కలుగజేసెను. ఇదే కాలమున డా. కంగా, జయరామ్ మెహరోంజీ ప్రభృతులు ప్రదర్శించిన నైపుణ్యము, మిస్ట్రీ, బాలూలు ప్రదర్శించిన నైపుణ్యమునకు తీసిపోవునది కాదు. + +తరువాతి తరమునకు చెందిన క్రికెట్ ఆటగాండ్రలో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0179.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ec210a0f27f6e5065f615d382859c6b3de3b4bfa --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0179.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +చరిత్ర : క్రీ. శ. ప్రథమశతాబ్దాంతమునకు క్రైస్తవమతము రోమను సామ్రాజ్యమునందలి దాదాపు అన్ని దేశములందును వ్యాపించెను. రోమనులు బ్రిటనును జయించుటతో ఈ మతము బ్రిటనులో ప్రవేశించెను. +మతముయొక్క ముఖ్యస్థానము జెరూసలెమునుండి రోమునగరమునకు మారెను. మొదటి క్రైస్తవమిషనరీలు +పెక్కుమంది రోమునుండి వెడలినవారే. క్రీ. శ 70 వ సంవత్సరమున జెరూసలెము రోమనులచే దగ్ధముచేయ బడిన తరువాత రోమకనగరమే క్రైస్తవమతమునకు స్థిరనివాసమయ్యెను. అప్పటినుండి క్రైస్తవ మతవ్యాపనము జరుగుచునే యుండెను. కాన్‌స్టాంటైను చక్రవర్తి విజయానంతరము ఆయన చనిపోయిన (క్రీ. శ. 337) నాటికే క్రైస్తవమతమునకు ఆతని రాజ్యమున ముఖ్యస్థానము లభించెను. ప్రతికూల యత్నములను జూలియడ్ మొదలయినవా రెన్ని చేసినను మతవ్యాపన మాగలేదు. మత పరివర్తనములో మతమును తీసికొని వారు తమ ఆచారముల ననుసరింపవచ్చునను అంగీకారము ఫలితముగా కాఠిన్యము సడలింపబడెను. చిల్లర సిద్ధాంతములపై కొన్ని అభిప్రాయభేదములు వచ్చినను, వ్యాపనము కొనసాగుచునే యుండెను. క్రీ. శ. 800 లో షార్లమేన్ (Charlemagne) అను నాతడు చక్రవర్తి యైన తరువాత రాజ్యమునకును, మతమునకును అత్యంత సన్నిహిత సంబంధము ఏర్పడెను. పోపునకు అధికారము హెచ్చెను. రానురాను యూరపునందలి పశ్చిమదేశము లీ అధికారమును ప్రతిఘటించినవి. పశ్చిమ మతసంస్థ (Church) కును, తూర్పు మతసంస్థకును క్రీ. శ. 1054 నాటికిని విభేదములు పెరిగెను. అవి ఇప్పటికిని నిలచి యున్నవనియే చెప్పవలెను. మరియు ఆశ్రమవాస పద్ధతి, తపస్సు, సన్యాసము మొదలగునవి ప్రబలి మతమును బలపరచెను. + +ఇంతలో ముద్రణ యంత్రమువచ్చి బైబిలు అచ్చుపడుట తటస్థించెను. అప్పటినుండి విమర్శకుల దృష్టి దాని పైబడి చర్చలు ప్రబలెను. రానురాను 16 వ శతాబ్దమున మార్టిన్‌లూథర్ అను జర్మన్ మతవేత్త బైబిలుయొక్క నిజార్థమిది యని తన వ్యాఖ్యానమును లేవనెత్తెను. దానితో పూర్వాచారపరాయణులు క్యాథలిక్కులుగను, నూతన తెగవారు ప్రొటెస్టెంట్లుగను గట్టిపడిపోయిరి. అప్పటిలో క్రమముగా క్యాథలిక్కు సిద్ధాంత మంతరించునని అనుకొనిరి. కాని జెసుయిట్లు (Jesuits) అను తెగవచ్చి లయోలా అను వాని నాయకత్వమున క్యాథలిక్కుశాఖకు బలమిచ్చెను. కాని రెండుతెగలు స్థిరమైపోయెను. (Catholics and protestants). అప్పటినుండి ప్రొటెస్టెంటుల లోనే అనేక విభాగములు పెరిగెను. ఈ విభాగము మతమునకు కొంతదెబ్బ యైనను, ఈ తెగలన్నిటికిని మతప్రచారము ముఖ్యాశయమగుటచే, వారు తమ మిషనరీలను ప్రపంచమున కంతటికిని పంపి మతమును వ్యాపింపచేసిరి. తెల్లజాతులవారు ప్రపంచమున వ్యాపించి తాముపోయిన స్థలములకునెల్ల మిషనరీలను తీసికొనిపోయి రాజ్యమును, మతమును, వ్యాప్తములనుగా చేసిరి. పశ్చిమార్థగోళములోను, పూర్వార్ధగోళములోని ఇండియా, చీనా మొదలగు అనేక దేశములలోను ఈ మతము అపారముగా వ్యాపించెను. ఈ 20వ శతాబ్దమున మున్నెన్నడును లేనంత క్రైస్తవ మతానుయాయుల సంఖ్య యున్నదని లెక్కలవలన తెలియుచున్నది. ప్రొటెస్టెంట్లలోని తెగలన్నియు కలిసిపోవలెనని క్రీ. శ. 1948 సం.ర మున స్థాపింపబడిన ప్రపంచ మతసంస్థ (World Council of Churches) యత్నించెను. కమ్యూనిజము, నాజీజము వచ్చినవెనుక మతమునకు కొంత దెబ్బ తగిలినను, మిషనరీలు నూతనస్థలములలో మత వ్యావనము చేయుచుండుటచే, మొత్తముమీద అనుయాయులసంఖ్యకు దెబ్బ తగులలేదు. + +ముఖ్యములైన తెగలు: క్యాథలిక్కులు తమ సిద్ధాంతములే మోక్షమార్గములని నొక్కి వక్కాణించుచుందురు. +వీరిలో మరల రోమన్ క్యాథలిక్కులనియు, ఇంగ్లీషు క్యాథలిక్కులనియు విభేదము కలదు. ప్రొటస్టెంట్లలోని తెగ లింతకంటె నెక్కుడుసంఖ్య కలవి. వానిలో ముఖ్యము లీక్రింద ఈయబడినవి ; + +1. ప్రెస్‌బిటేరియన్లు (Presbyterians), 2. బాప్టిస్టులు (Baptists), 3. లూథరన్‌లు (Lutherns), 4. మెథడిస్టులు, 5 క్వేకర్లు (Quakers). 6 క్రిస్టియన్ సైంటిస్టులు (Christian Scientists), 7. ప్రాచ్య ఆర్థడాక్సు చర్చి సభ్యులు (Members of East \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0180.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0180.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4c08068c0cc0cfd9ffacb54d76eb643f529e6b2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0180.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +Orthodox Church), 8. రక్షణసైన్యము (Salvation Army). ఈ వివిధ తెగలలో రోమన్ క్యాథలిక్కులు చేయు కార్యకలాప బాహుళ్యమునుండి నిరాడంబరమైన క్వేకరు ప్రార్థనలవరకు నమ్మువారు కలరు. బైబిలు 'తు, చ' తప్పకుండా అనుసరింపవలెనను వారినుండి, అది సూచకము మాత్రమేనని నమ్మువారివరకును కలరు. బైబిలు గ్రంథముకంటె మతసంస్థ ప్రాచీనమగుటచే, మత సంస్థయే యెక్కువ ఆధికారికమని నమ్మువారును కలరు. అందుచే క్రైస్తవమత మనగా నొకే సిద్ధాంతము గలదిగా కాక, సిద్ధాంత వై విధ్యముగల అనేక తెగల కూటమి యనవచ్చును. + +ప్రపంచములో క్రైస్తవుల సంఖ్య 74,19,85,482. ఇందులో రోమన్ క్యాథలిక్కులు 42,13,40,901 మందియు, ప్రొటెస్టెంటులు 19,30,14,595 మందియు, ఇతర క్రైస్తవ శాఖీయులు 12,76,29,986 మందియు ఉన్నారు. + +క్లా

+ +క్లార్కు జాన్ బేట్సు (Clark J. B. ): + +క్లార్కు జాన్ బేట్సు అను నతడు అమెరికన్ అర్థశాస్త్రవేత్తలలో అగ్రేసరుడు. ఇతడు 1847 సం. జూన్, 26 వ తేదీయందు న్యూయార్కు నందలి ప్రావిడెన్సు ప్రాంతములో జన్మించెను. అంహర్ట్స్ కళాశాలయందును, హెడెల్ బెర్గు. జూరిచ్ విద్యాలయము లందును ఇతడు విద్య నభ్యసించెను. 1872 లో అంహర్ట్స్ కళాశాల నుండియే ఇతడు పట్టభద్రుడయ్యెను. ఇతడు జర్మనీలో నుండగా జర్మన్ చారిత్రక ఆర్థిక వేత్తల (Historical school) చేతను ప్రభావితుడయ్యెను. + +జాన్ బేట్సు అమెరికాకు తిరిగివచ్చిన తర్వాత 1877 సం. లో కార్లటన్ కళాశాలలోను, 1882 సం. లో స్మిత్ కళాశాలలోను, 1892 లో జాన్ హాప్కిన్స్ విశ్వవిద్యాలయములోను, 1893 లో అంహర్ట్స్ కళాశాలలోను అధ్యాపకుడుగా నుండెను. పిదప 1893 - 1895 సం. ల మధ్య అమెరికన్ ఆర్థిక మండలికి అధ్యక్షుడుగను, 1895-1923 సం.ల మధ్య కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయము నందు ఆచార్యుడుగను ఇతడు పనిచేసెను. 1911 లో కార్లీజ్ ధర్మకర్తృత్వ నిధియొక్క ఆర్థిక శాఖకు ప్రధానాధికారిగా నియమింపబడెను. అనంతరము స్వీడిష్ శాస్త్రకళాపరిషత్తు (Swedish Royal Academy of Arts and Sciences) లో ఇతడు సభ్యుడయ్యెను. అంహర్ట్స్, ప్రిన్స్‌టన్ మొదలగు విశ్వవిద్యాలయములు ఇతనిని గౌరవ డాక్టర్ పట్టములతో సన్మానించెను. + +1. ఇతడు సంపద, దాని తత్వము (Philosophy of wealth, 1895), 2. పెట్టుబడి, దానిపై లాభములు (Capital and its earnings 1888), 3. వేతనములు (Wages 1889), 4. సంపద, దాని పంపకము (The distribution of wealth 1901). 5. ట్రస్టులు - వాటిపై కట్టుబాటు (The Control of Trusts 1901) 6. గుత్తవ్యాపార సమస్య (The Problem of monopoly 1904), 7. ఆర్థిక సిద్ధాంతములలోని ప్రధానాంశములు (Essentials of Economic Theory) అను గ్రంథములను రచించెను. + +క్లార్కు జాన్‌ బేట్సు తొలి రచనలలో జర్మన్ చారిత్రకుల యొక్కయు, అర్థశాస్త్రవేత్తల యొక్కయు ప్రాబల్యము గోచరించును. 'పంపకములో న్యాయమునకు పోటీ అవసరము' అను సూత్రమును ఇతడు ఖండించెను. ఉత్పత్తికి కారణములుగ పూర్వ రచయితలచే పేర్కొనబడిన వర్గములుకూడ ఇతని ఖండనమునకు గురియయ్యెను. అందుచే ఇతడు ఇతర అర్థశాస్త్రవేత్తల విమర్శనమునకు గురికావలసి వచ్చెను. ఎట్లైనను అమెరికను ఆర్థికసిద్ధాంత +రంగములో ఇతని సూత్రములు ఒక తరముపాటు మిక్కిలి పలుకుబడితో విలసిల్లెను. ఆర్థికరంగములో +సచేతనములును, అచేతనములును అగు శక్తుల మధ్యగల వ్యత్యాసములను ఇతడు తెలిపెను. గుత్తవ్యాపారములో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0181.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..656757db782fb3522d4a0d6fa76f196802d408eb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0181.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +గల అనర్థమును నివారించుటకు స్వతంత్రయోచనతో కూడి ఆచరణీయములైన ప్రతిపాదనలు ఇతడు చేసెను. +ఇవి ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తగా ఇతడు సాధించిన ప్రధాన విషయములు. ఇతడు 1939 సం. మార్చి. 21 వ తేదీన మరణించెను. + +క్ష

+ +క్ష-కిరణములు (X - Rays) : + +విద్యుదయస్కాంత సిద్ధాంతము (Electromagnetic Theory) ప్రకారము క్ష (X ఎక్సు) కిరణములు లేక 'రాంట్ జెన్' కిరణములు (Rontgen Rays) సాధారణ కాంతికిరణముల జాతికి చెందినవే అని చెప్పుచున్నారు. కాని వాటి తరంగముల పరిమాణము చాల తక్కువగా నుండుటచే, అవి భిన్నస్వభావము కలిగియున్నవి. గత శతాబ్దాంతములో పెక్కుశాస్త్రజ్ఞులు వాయువులలో గల విద్యుత్ప్రసరణము (Discharge of electricity through gases) ను పరిశీలింపదొడగిరి. వారిలో జర్మనీ దేశస్థుడయిన ప్రొఫెసర్ విల్ హెల్మ్ కోనార్డు రాంట్ జెన్ (Professor Welhelm Konard Rontgen) అను నతడు ఒకడు. 1895 సంవత్సరములో ఒకనాడు అతడు అట్టి ప్రయోగములు చేయుచున్నప్పుడు ఆ గదిలోనున్న బేరియం ప్లాటినో సయనైడు (barium platino cyanide) పూతగల ఒక అట్ట కాంతితో మెరయుట చూచెను. దానికి కారణము ఆతడు ఉపయోగించుచున్న క్రూక్సు నాళము (Crookes tube) నుండి వచ్చు కిరణములే అని అతడు వెంటనే కనుగొనెను. ఆ కిరణముల స్వభావము అతనికి తెలియకపోవుటచే వాటికి అతడు X (ఎక్సు) కిరణములని పేరిడెను. అలాగే ఈ కిరణములను హిందూదేశ భాషలలో క్ష - కిరణము లనుచున్నారు. రాంట్ జెన్ చేత కనిపెట్టబడుటచే వాటిని 'రాంట్ జెన్' కిరణములని కూడ అనుచున్నారు. రాంట్ జెన్ 'X కిరణములను కనిపెట్టుటయేగాక వాటి ముఖ్యధర్మములను (properties) కూడ కనుగొనెను. ఈ కిరణములకు అపార దర్శక (opaque) పదార్థములనుగూడ చొచ్చుకొని పోగలశక్తి కలదని అతడు కనుగొనెను. అంతేకాక, అవి ఆ కారణముచేత, వైద్య శాస్త్రములోను, పరిశ్రమలలోను చాల ఉపయోగపడగలవని కూడ అతడు సూచించెను. ఈ కిరణములకును సాధారణ కాంతి కిరణములకును కొన్ని పోలికలున్నట్లు అతడు గ్రహించెను. కాని ఏ పదార్థములోను X-(క్ష) కిరణములు వక్రీభవనము చెందక పోవుటచే, ఈ కిరణములు కాంతికిరణములవలె తరంగములే అని అతడు నమ్మలేకపోయెను. కాని తరువాత లావె (Lave), బ్రాగ్ (Bragg) మొదలగు శాస్త్రజ్ఞుల కృషి +వలన ఇవి పరావర్తనము, వక్రీభవనము చెందగలవనియు, ఇవి కాంతికిరణముల జాతికి చెందియున్నవనియు స్పష్టముగా తెలిసినది. + +X (క్ష) - కిరణములను ఉత్పత్తిచేయు విధము (Generation of X-rays) : + +అతివేగముతో ప్రయాణముచేయు ఎలక్ట్రానులు (electrons) ఏ పదార్థమునైనను ఢీకొనినచో X - కిరణములు ఉద్భవించును. ఎలక్ట్రానులు పదార్థములను డీకొనునపుడు వాటి గతిశక్తి (kinetic energy) క్షీణించును. ఈ క్షీణించిన శక్తియే X - కిరణములుగా మారును. క్రూక్సు నాళములోని 'కాతోడు' కిరణములు (cathode rays) గాజుతో చేయబడిన నాళమును ఢీకొనుటవలన మొదటి X - కిరణములు ఉద్భవించినవి. ఈ పద్ధతినే శాస్త్రజ్ఞులు కొంత కాలమువరకు X - కిరణములను ఉత్పత్తిచేయుటకు అవలంబించిరి. కాని ఇట్లు ఉద్భవించిన కిరణముల తీవ్రత (intensity) చాల తక్కువగా నుండెను. తీవ్రతను హెచ్చించుటకు ఎలక్ట్రానులను నాళముయొక్క ఒక బిందువువద్దకు కేంద్రీక + +1. X (ఎక్సు) అనునది ఇంగ్లీషుభాషలో 24వ అక్షరము. పేరు తెలియనప్పుడో, పేరు చెప్పదలచుకొననప్పుడో ఈ అక్షరమును ఇంగ్లీషువారు పేర్కొందురు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0182.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f7a5c8bf74565126760a0c3fc781993605e49d1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0182.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +రించి నపుడు ఆ బిందువువద్ద నాళము కరగుచుండెను. అందుచే 1896 వ సంవత్సరములో జాక్సన్ (jackson) +అను శాస్త్రజ్ఞుడు నాళములో ఒక లోహపుముక్కను ఉంచి, ఎలక్ట్రానులు ఈ లోహపుముక్కను ఢీకొనునట్లు చేసెను. ఈ లోహమునే 'ఆంటి కాతోడు' (anticathode) లేక టార్జెట్ (target) అందురు. ఈ విధముగా మొదటి X - కిరణనాళము ఉద్భవించినది. + +X కిరణములను ఉత్పత్తిచేయు విషయమున వేగముగా ప్రయాణముచేయు ఎలక్ట్రానులు, అవి డీకొనుటకు తగిన +లోహము ముఖ్యమైన అంగములు. ఎలక్ట్రానులు ఉత్పత్తి అగు విధమునుబట్టి X కిరణనాళములను రెండు ముఖ్యమైన తెగలుగా విభజించవచ్చును. వాయునాళములు (gas tubes) అని పిలువబడువాటిలో ఎలక్ట్రానులు అయోనీకరణము (ionisation) వలన పుట్టుచున్నవి. కూలిడ్జి ట్యూబులు (Coolidge tubes) లేక వేడికాతోడ్ నాళములు (Hot-cathode tubes) అని పిలువబడు వాటిలో ఒక తీగను వేడిచేయుటవలన ఎలక్ట్రానులు ఏర్పడుచున్నవి. ఈ రెండువిధములైన నాళములలోను ఎలక్ట్రానులు వేగముతో ప్రయాణము చేయుటకు అతి తీవ్రతగల విద్యుత్ క్షేత్రములు (electric fields) అవసరము. ఈ విద్యుత్ క్షేత్రములను సాధారణముగా పరివర్తన యంత్రముల (transformers) వలన జనింప జేయుచున్నారు. ప్రస్తుతము వాయునాళములు అంతగా ఉపయోగపడకపోయినను అవి మొదట X - కిరణశాస్త్ర అభివృద్ధికి మిక్కిలి తోడ్పడినవి. ఈ రెండురకముల నాళములు ఈ క్రింద వర్ణింపబడినవి. + +వాయునాళములు (gas tubes) : + +పటములో ఈ నాళములోని ముఖ్యభాగములు చూపబడినవి. ఈ నాళములో గాలి 0.01 మిల్లి మీటరు ఒత్తిడివరకు తీసివేయబడి యుండును. అల్యూమినియం వంటి తేలికలోహముతో కాతోడు చేయబడును. ఆంటి కాతోడు (anti-cathode) మీద X (క్ష) కిరణములు ఉద్భవించు భాగమును నాభి (focus) అందురు. ధనధ్రువము (anode) ఋణధ్రువము (cathode) ల మధ్య 30,000 నుండి 60,000 వోల్టుల వరకు విద్యుత్పీడన భేదము (Potential difference) ఉండును. ఎలక్ట్రానులు (విద్యుదణువులు) డీకొనుటవలన ఆంటి కాతోడు త్వరలో చాల వేడి ఎక్కును. అందుచే ధనధ్రువ (anode) భాగము బోలుగాఉంచబడి, అందులో నీరు ప్రవహించునట్లు చేయబడినది. ఈ రకము నాళములో ఒక ముఖ్యమైన లోటు కలదు. ఇది కొంతకాలము పనిచేయగానే నాళములో పూర్తిగా శూన్యప్రదేశము (vaccum) ఏర్పడును. అందుచే నాళము పనిచేయదు. దీనిని నివారించుటకు కొన్ని నాళములలో కావలసినపుడు గాలిని సమకూర్చు ఏర్పాటుకూడ చేయబడును. + +వేడి - కాతోడు నాళము (Hot-cathode tube) : + +వేడి - కాతోడునాళము యొక్క భాగములు ఈ 2 వ పటములో చూపబడినవి. + +వాయునాళములో అయోనీకరణము (ionisation) వలన కావలసిన ఎలక్ట్రానులు (విద్యుదణువులు) జనించు చున్నవి. అందుచే అవి పనిచేయుటకు లోపల కొంత వాయుపదార్థము ఉండుట అవసరము. కాని వేడి-కాతోడు నాళములో ఎలక్ట్రానులు ఒక టంగ్ట్సను తీగెను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0183.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..04d6495c2f883bb83b9b7b867e9714452de26b5c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0183.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +వేడిచేయుటచే జనించుటవలన, ఈ నాళములోని ఒత్తిడిని 0.001 మిల్లిమీటరు వరకు తగ్గించవచ్చును. ఒక నాళము +నుండి వచ్చు X-కిరణముల స్వభావము ఆనోడ్, కాతోడ్ ల మధ్య నున్న విద్యుత్పీడన భేదము (Potential difference) మీదను, ఆనోడ్‌ను ఢీకొను ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య మీదను ఆధారపడియుండును. కూలిడ్జినాళములో ఈ +రెంటిని వేర్వేరుగా మార్చగలము కాని వాయునాళములో అట్లు చేయలేము. కూలిడ్జినాళమునకు గల ఈ +సదుపాయమువలన ప్రస్తుతము కూలిడ్జినాళము ఎక్కువ వాడుకలో నున్నది. + +X-కిరణముల ధర్మములు: + +భ్రాశమానపుతెర (Fluorescent Screen) మీది చర్య : తుత్తునాగ-గంధకిదము (Zinc Sulphide), బేరియం +ప్లాటినో సయనైడు (Barium platinocyanide) మొదలగు పదార్థములతో పూతపూయబడిన అట్టలపై X - క్ష +కిరణములు పడినపుడు అవి కాంతితో మెరయును. X- క్ష కిరణములు అటువంటి అట్టపై బడునట్లు చేసి, X - కిరణముల మార్గమునకు అడ్డముగా మన చేయినుంచిన, మన చేతిలోని ఎముకలు అట్టమీద నల్లగా కనిపించును. దీనికి కారణము, X కిరణములు చేతియందలి మెత్తని భాగములను చొచ్చుకొనగలిగి, గట్టి ఎముకలను చొచ్చుకొన +లేకపోవుటయే. + +ఫొటోగ్రాఫిక్ పిల్ముమీద చర్య: సాధారణ కాంతికి వలెనే X - కిరణములకుగూడ ఫొటోగ్రాఫిక్ ఫిల్ముమీద చర్య గలదు. X - కిరణములు ఫిల్ముమీద పడిన తర్వాత, దానిని వికసింప (develop) చేసినచో, ఆఫిల్ముయొక్క వివిధ ప్రాంతములమీద పడిన X - కిరణముల తీవ్రతను కనుగొనవచ్చును. ఈ చర్యయొక్క సహాయముననే మనము మన శరీరములోని ఎముకలను 'ఫోటోగ్రాఫ్' చేయగలుగుచున్నాము. ఈ 'ఫొటోగ్రాఫ్' లను రాంట్ జెనోగ్రాములు (Rontgenograms) అందురు. + +అయోనీకరణ గుణము (Ionising effect): X -కిరణములు ఒక వాయుపదార్థము ద్వారా పోవునపుడు ఆ వాయువునకు విద్యుద్వాహకశ క్తి సంక్రమించును. X - కిరణములయొక్క ఈ స్వభావమును ఉపయోగించి +X-కిరణముల తీవ్రతను (intensity) కొలుచుచున్నారు. + +జీవకణములమీది చర్య : X-కిరణములు జీవకణముల మీద పడినపుడు వాటిలో కొన్ని మార్పులు కలుగును. +పరిస్థితులను బట్టి ఈ మార్పులు ఉపయోగకరముగా నుండవచ్చును. లేదా అపాయకరములు కావచ్చును. కాన్సర్ (పుట్టకురుపు) మొదలగు వ్యాధులచే గ్రస్తమైన జీవకణములను X-కిరణములవలన నిర్మూలింపవచ్చును. కాని X-కిరణములు వ్యాధిలేని జీవకణములపై బడిన, అవి చెడిపోయి కాన్సరు, లూకోమియా మొదలగు వ్యాధులకు దారి తీయవచ్చును. X-కిరణములను ఉపయోగించు వైద్యులును, శాస్త్రపరిశోధకులును ఈ కిరణములు కలుగజేయు దుశ్చర్యకు గురికాకుండ తగు జాగ్రతలు తీసికొందురు. + +X-కిరణముల సహాయముచే వ్యాధులను గుర్తించుట (Diagnose) : + +X-కిరణములు వ్యాధులను నిర్మూలించుట కన్న, వ్యాధులను గుర్తించుటకు ఎన్నో రెట్లు అధికముగా ఉపయోగపడు చున్నవి. మొట్ట మొదట శరీరములోనికి చొచ్చుకొని పోయిన తుపాకిగుండ్లు, సూదులు మొదలైనవాటిని కనుగొనుటకు, X-కిరణములను ఉపయోగించెడివారు. ప్రస్తుతము శరీరములో ఎక్కడ దెబ్బ తగిలినను లోని ఎముకలకు ప్రమాదము సంభవించినదియు లేనిదియు తెలిసికొనుటకు వెంటనే రాంట్ జెనోగ్రాం తీయించెదరు. 3 వ పటములో చేతికి దెబ్బతగిలినపుడు తీయించిన రాంట్ జెనోగ్రాం చూపబడినది. + +శరీరములోని కొన్ని వ్యాధులను X-కిరణపరీక్షవలన గుర్తింపవచ్చును. మూత్ర పిండముల (Kidneys) లో ఏర్పడిన రాళ్ళను రాంట్ జెనోగ్రాంవలన సులభముగా కనుగొనవచ్చును. క్షయవ్యాధిని కనుగొనుటలో X-కిరణములను మించిన ఆయుధము మరియొకటి లేదు. అన్నకోశము, ప్రేగులు X-కిరణములమూలమున కనబడనప్పటికిని వాటిని X-కిరణములకు అపారదర్శకములు (opaque) గా నుండు పదార్థముతో నింపి X-కిరణపరీక్ష చేయవచ్చును. ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించి పొట్టలోని కాన్సరువ్యాధి, పుండ్లు మొదలైనవాటిని గుర్తించుచున్నారు. + +పరిశ్రమలలో X-కిరణముల ఉపయోగము : X-కిరణములు అన్ని పరిశ్రమలలోను పరిశోధనలకు విరివిగా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0184.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0184.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c46d669b0af91459d7bb30560f79848d85470d1c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0184.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఉపయోగింపబడుచున్నవి. నౌకలు, వంతెనలు, ఆనకట్టలు నిర్మించుటలోను, లోహపరిశ్రమలోను, నైలాను మొదలగు వివిధరకముల వస్త్రపరిశ్రమలోను X-కిరణపరిశోధనము ఎంతో తోడ్పడుచున్నది. మన శరీరములోని +ఎముకలను పరీక్షించునట్లే, ఒక లోహపు రేకులోని లోటుబాట్లను X-కిరణములవలన కనిపెట్టవచ్చును. + +పదార్థములలోని అణువుల మార్పును కనుగొనుట : X-కిరణముల ఉపయోగములలో అన్నిటికంటె ముఖ్యమైనది పదార్థములలోని అణువులు కూర్పు (atomic structure) ను కనుగొనుట. మనము సూక్ష్మదర్శినితో వెలుగు కిరణతరంగములకంటె చిన్నవిగా నున్న వస్తువులను చూడలేము. అందుచే వెలుగుకిరణములు తరంగములకంటె చాల చిన్నవైన అణువులను పరీక్షించుటకు చాల తక్కువ పరిమాణముగల తరంగములు అవసరము. X-కిరణ తరంగముల పరిమాణము పదార్థములయొక్క అణువుల పరిమాణమునకు సమీపమున నుండుటవలన, +X-కిరణములను ఉపయోగించి అణువులను పరీక్షించుట సాధ్యమైనది. ఈ విషయము 'లావే' అను జర్మను శాస్త్రవేత్త 1912 సం. లో కనుగొనెను. తరువాత బ్రాగ్ (Bragg) మొదలైన శాస్త్రజ్ఞుల కృషివలన X-కిరణములను ఉపయోగించి పదార్థములలోని అణువుల కూర్పును కనుగొనుపద్ధతి చాల అభివృద్ధియైనది. మొదట సామాన్యమైన వజ్రము, ఉప్పు మొదలగు పదార్థముల అణువుల కూర్పుతో ప్రారంభమై, ప్రస్తుతము కొన్నివందల పరమాణువులు గల అణువుల కూర్పును కనుగొనువరకు ఈ పద్ధతి అభివృద్ధియైనది. ఇటీవల ఫ్రెడరిక్ సాంగర్ (Frederic Sangar) అను శాస్త్రజ్ఞుడు విద్యుద్బంధనము (Insulin) లోని అణువుల కూర్పును సాధించెను. + +ఒక పదార్థముయొక్క ధర్మములు వానిలోని అణువుల కూర్పుమీద ఆధారపడి యుండును. అందుచే పదార్థముల అణుకూర్పునకును వాని ధర్మములకును గల సంబంధమును కనుగొని, మనకు కావలసిన ధర్మములు గల +పదార్థములను తయారుచేసికొనవచ్చును. ఈ విధముగ ఇటీవల ఆమెరికాలో వజ్రమును కూడ కోయగల బోరజాను అను పదార్థము తయారుచేయబడినది. + +పదార్థములనుపరిశీలించుటకు అనేక X కిరణపద్దతులు వాడుకలో నున్నవి. వాటిలో చూర్ణపద్ధతి Powder +Method) చాల ఉపయోగకరమైనది. పరిశీలించవలసిన పదార్థమును మెత్తని చూర్ణముగ చేసి X-కిరణ మార్గములో నుంచినచో X-కిరణములు కొన్ని దిశలలో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0185.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d15f0de1ae6eb9e4dc675598604fa67e7f4a1a91 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0185.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ఎక్కువగా వెదజల్లబడును. అట్లు వెదజల్లబడిన ఈ కిరణములను ఒక ఫిల్ముమీద పడునట్లు చేసినచో ఉన్మీలనము +(develop) చేసిన తరువాత ఫిల్ముమీద నల్లని గీతలు కనబడును. ఈ గీతలసంఖ్య, స్వభావము ఆ పదార్థము +మీద ఆధారపడియుండును. వేలిముద్రనుబట్టి ఒక మనుష్యుని గుర్తుపట్టునట్లు, ఈ గీతలనుబట్టి పదార్థములను +గుర్తు పట్టవచ్చును. ఈ పద్ధతిని క్ష-కిరణ-పృథక్కరణము (X-ray analysis) అందురు. ఈ పద్ధతి చాల వాడుకలో నున్నది. + +4 వ పటములో మెగ్నీషియం ఫ్లూరైడు (Magnesium Fluride) యొక్క చూర్ణచిత్రము (Powder Photograph) చూపబడినది. + +క్షీరసాగరము (Milky Way) : + +ఆకాశమున క్షీరసాగరమును చూడనివారుండరు. ఉత్తరమునుండి దక్షిణమువరకు పెద్దకాలువవలె ప్రవహించు తెల్లనికాంతినే క్షీరసాగరమందురు. దీనినే పాలపుంత (Milky way) యనియు, 'కాశీ రామేశ్వరముల త్రోవ' యనియు గూడ వ్యవహరింతురు. దీనికి తూర్పుగను, పడమరగను పోయినకొలది చుక్కలు పల్చబడి, ఎక్కువ సంఖ్యలో కానరావు. మనకు కనిపించు చుక్కలలో నూటికి 90 వంతులు ఈ క్షీరసాగరమునకు సమీపమున నున్న వే. ఇది ఖగోళమునకు ఒక విధమగు వడ్డాణముగ నుండి దీనినుండి దూరముగా, అనగా, దీని ధ్రువ ప్రాంతమునకు పోయినకొలది, చుక్కల సంఖ్య తగ్గు చుండును. + +మన పురాణములలోని క్షీరసాగర మధనము మొదలైన కథలన్నియు దీనికి సంబంధించినవే. కాని వాటిలోని ఖగోళశాస్త్ర విషయములను మనము మరచిపోయి, కేవలము వాటిని పురాణగాథలుగా మాత్రమే మననము చేయుచున్నాము. + +పై జెప్పిన కాంతి ప్రవాహములో ఒక భాగమునకు 'ఆకాశగంగ' యని పేరు. ఈ ఆకాశగంగ మహావిష్ణు మండలము (Hercules) ప్రక్కనున్న గరుడమండలములో (Aquila) శ్రవణానక్షత్రము (Altair) వద్ద అనగా విష్ణుపాదము వద్ద ఉద్భవించి 'చదలేటి బంగారు జలరుహంబుల తూండ్లు భోజనంబులు' గా గల రాజహంస మండలము (cygnus) ద్వారా ప్రవహించి 'పచ్చరాచట్టు గమిరచ్చపట్టు' గా గల రంభా, ఊర్వశీ మొదలగు అప్సరోగణములకు విహార క్షేత్రమై, కల్పవృక్షమండలము (Camalo Paradalis) ప్రక్కగా సాగిపోవును. అదే ఆకాశగంగ దక్షిణమునకు సాగిపోయి, మృగవ్యాధరుద్ర నక్షత్రము (Syrius) వరకును వ్యాపించి శివ జటాజూటమున ధరింపబడుచున్నది. రెండవభాగమునకు క్షీరసాగరమని సామాన్యముగ వ్యవహరింతురు. ఈ క్షీరసాగరముననే శ్రీమహావిష్ణువు శయనించియున్నా డను మహావిష్ణు మండలము (Hercules) ఉన్నది. దిగువను మందరగిరి, వాసుకి మొదలగు నక్షత్రముల గుంపులుండి, క్షీరసాగర మథన కథను జ్ఞప్తికి తెచ్చుచుండును. + +ఒక దూరదర్శిని యంత్రముతో పరిశీలించినచో, మనకు వెలుగు వెల్లువవలె కన్పించు నది అనేక నక్షత్రముల +కాంతిసముదాయమే యని తెలియనగును. ఈ నక్షత్రములన్నియు ఒక్కచోట గుంపుగా నుండక ఒకదాని వెనుక +నొకటి ఉండుటచే, అన్నిటి కాంతియు కలిసి ఒక గొప్ప కాంతి వెల్లువవలె కాన్పించును. ఈ క్షీరసాగరము ఒక +బండిచక్రమువలె నుండును. ఈ చక్రమునకు పూటీల మీదను, పట్టామీదను అంతులేని నక్షత్రసముదాయముండి, +ఆ నక్షత్రములలోనే ఒక నక్షత్రమువద్దనుండి చూచు మనకు ఇవి యన్నియు ఒకదాని వెనుక మరొకటుండి, +ఆకాశము అను నల్లని తెరపై వెండిపొడి చల్లినట్లు గనపడును. అడవిలోని చెట్లు ఒక దానినుండి మరియొకటి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0186.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0186.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..733e395e683f438a8b5789bf48af3bf5655d67a2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0186.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ఎంతదూరముగ నున్నను, దూరమునుండి చూచువారికి అవి యన్నియు ఒకదానితో మరియొకటి పెనవేసికొని +చెట్టునకును చెట్టునకును నడుమ దూరమే యున్నట్లు కాన్పింపదు. దూరమునుండి చూచువారికి ఒక గ్రామమున అన్నియు వృక్షములే యున్నట్లు కాన్పించును గాని ఇండ్లేమియును కానరావు. కాని తీరా దగ్గరకు వెళ్ళి చూతుముకదా, చెట్లు అక్కడక్కడ మాత్రమే యున్నట్లు కనపడును. ఈ క్షీరసాగరములోని నక్షత్రములును అట్లే. + +బాగుగ పరీక్షించినచో, క్షీరసాగరమున చుక్కలు కొన్నికొన్ని చోట్ల సాంద్రముగనుండి గుత్తులుగా కన్పించును. ఇట్టి చుక్కలగుత్తులు ఈ క్షీరసాగరమున ఎన్నియో కలవు. వీటిలో అన్నిటికంటెను మనకు దగ్గరగా నున్నది. అశ్వతర మండలములోనిది. దాని దూరమైనను 18,000 కాంతి సంవత్సరములు. ఇక మిగిలినవాటి దూరమేమి చెప్పగలము? ఈ చుక్కలగుత్తుల దూరములను కనుగొనుటకు అవకాశము, వాటిలో 'సిఫాయిడ్స్' (Sephoids) తార లుండుటవలన కలిగినది. ఇట్టి చుక్కలగుత్తులు క్షీరసాగరమున అనంతముగ నున్నవి. ఒక్కొక్క గుచ్ఛమున కొన్నిలక్షల నక్షత్రములుండి, అన్నియుకలిసి ఒక కుటుంబముగా నున్నవి. ఈ చుక్కలన్నియు ఒకదానికి మరొకటి దగ్గరగానుండి, విడిపోకుండుటకు వాటి పరస్పర ఆకర్షణ శక్తియే కారణము. ఈ గుత్తులలోని నక్షత్రములు పరస్పరాకర్షణచే, సూర్యకుటుంబములోని గ్రహములు ఒక కేంద్రముచుట్టును పరిభ్రమించునట్లుగనే ఒక కేంద్రము చుట్టును పరిభ్రమించుచుండును. ఈ నక్షత్ర గుచ్ఛముల పరిభ్రమణకాలములు తెలిసినచో, వాటిలోని నక్షత్రముల సమిష్టి భారమును లెక్కకట్టవచ్చును. సూర్యుడు గూడ ఇట్టి నక్షత్రగుచ్ఛములలోని ఒక గుచ్ఛమునం దున్న నక్షత్రము మాత్రమే. అనగా మనము భూమిమీదినుండి కంటితో చూడగలిగిన నక్షత్రము లన్నియు కలిసి ఒక గుచ్ఛముగా ఏర్పడినవన్నమాట. ఈ గుచ్ఛములోని నక్షత్రములన్నియు ఒకే కేంద్రము చుట్టును పరిభ్రమించు చున్నవి. వీటితోపాటు సూర్యుడు గూడ ఈ నక్షత్ర గుచ్ఛము యొక్క కేంద్రము చుట్టును పరిభ్రమించు చున్నాడు. సూర్యపరిభ్రమణ వేగము క్షణమునకు 12 మైళ్ళు. ప్రస్తుతము సూర్య గమనదిశ వీణా (Lyra) మండలములోని బ్రహ్మనక్షత్రము (Vega) వైపున +గలదు. + +పై జెప్పిన నక్షత్ర గుచ్ఛములు కాక, క్షీరసాగరమున పెక్కు నభోలములు (Nebulae) గలవు. నభోలము లనగా ఇంకను నక్షత్ర రూపము ధరింపని పదార్థము . ఇవి పొగమబ్బువలె నుండి అతి కాంతివంతముగ నుండును. వీటిలో నుండియే నక్షత్రములు ఉద్భవించును. ఇట్టి రిక్కమబ్బు (Nebulae) వృత్రాసుర మండలములోని ''గొల్లకావడి' వద్ద నున్నది. ఇది దూరమునుండి చూచుటకు చాల చిన్నదిగా కన్పించినను, దాని దూరమును కనుగొని లెక్కకట్టి చూచినచో, అది చాల పెద్దగనే యుండును. దాని పొడవు ఇంచుమించు 15 కాంతి సంవత్సరములు; వెడల్పు 5 కాంతి సంవత్సరములు. ఇంత వైశాల్యము గల వస్తువును సూర్యునితో పోల్చి, 'సూర్యునికంటె ఇన్ని రెట్లు పెద్దది' అని చెప్పుట అసంభవము. ఈ ఒక్క నభోలము నుండియే ఎన్నియో లక్షల సూర్య నక్షత్రములు ఉద్భవింపవచ్చును. ఇది మనవద్దినుండి 600 కాంతి సంవత్సరముల దూరమున నున్నది. ఇది, ఇతర నభోలములతో పోల్చి చూచినచో, చాల కొద్ది దూరమనియే చెప్పవచ్చును. ఈ నభోలములలోని నక్షత్రపూర్వరూప వాయుపదార్థము యొక్క సాంద్రత చాల తక్కువ. ఇది, గాలి సాంద్రతలో ఒక కోటవ వంతుకంటె తక్కువగానే యున్నదని చెప్పవలయును. ఈ పదార్థ మంతయును స్వకీయాకర్షణచే ఒకచోట పోగై మున్ముందు నక్షత్రములుగ విడిపోవును. + +క్షీరసాగరములో నక్షత్ర గుచ్ఛములు, నభోలములు, విడిచుక్కలు కాక, కొన్నిచోట్ల నల్లని మాసికలు కాన నగును. ఇట్టిది ఒకటి రాజహంస మండలమునుండి అశ్వతరమండలము (Centaurus) వరకు వ్యాపించియుండును. అనగా క్షీరసాగరము రాజహంసమండలమునొద్ద రెండుగ చీలి మరల అశ్వతర మండలముదగ్గర కలిసికొనును. ఈ నల్లని మాసికే 'ఛాయాపథము' అని వర్ణింపబడినది. ఇట్టిది యొకటి దక్షిణధ్రువప్రాంతమునొద్ద నున్నది. దీనిని +'బొగ్గుసంచి' (coal sack) అని యందురు ఇట్టి కాలమేఘములు ఇప్పటికి ఇంచుమించుగా 200 కనుగొన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0187.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0187.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..367aee4e86dd5219c98775a45990e612625fd3b0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0187.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +బడినవి. నిజముగ ఇవి మాసికలుకావు. వీటియందును కొంత పదార్థమున్నది. అదియొక నల్లని మేఘముగా +నేర్పడి, దాని వెనుకనున్న నక్షత్రముల కాంతి మనవద్దకు రాకుండ అడ్డుపడుచున్నది. అది నల్లగానుండి, కాంతి +నిరోధకముగా నుండుటకు కారణము అచ్చటనుండు పదార్థములో దుమ్మువంటి పదార్థము కొంత కలిసియుండు టయే. ఇట్టి ధూళిపదార్థము క్షీరసాగరములోని ఇతర ప్రాంతములయందును ఉన్నదని నమ్ముటకు కొన్ని ప్రబల +కారణములున్నవి. అచ్చటనుండు కాంతిని విశ్లేషించినచో ఇది స్పష్టమగును. ఇది కాక, నక్షత్రమునకును నక్షత్రము + +నకును నడుమనుండు ప్రదేశములో (Inter Stellar space) కొంత కాల్షియమ్, కొంత సోడియమ్ ఉన్నట్లు +రుజువగును. అయితే, దీని సాంద్రత మన మూహించలేనంత స్వల్పముగ నుండును. + +పైన వివరించినవిధముగా, చుక్కల గుత్తులు, నభోలములు, విడిచుక్కలు, బొగ్గుపంచులు మున్నగునవన్నియు చేరి, ఈ పెద్ద క్షీరసాగరముగా నేర్పడినది. ఇదియొక పెద్ద బండిచక్రమువలె నుండునని మొదటనే తెలుపబడినది. దీనిని అడ్డముగా అంచుమీదినుండి చూచినచో, ఈ పై చిత్రములోని విధముగ కన్పించును. + +బండిచక్రమునకు నడుమ కుండ ఉన్నట్లుగానే, దీనికిని మధ్యభాగమున నక్షత్రములును, నక్షత్రగుచ్ఛములును ఎక్కువగనుండి, మధ్యప్రదేశమున మంద మెక్కువగ నుండును. పైపటములో చుక్కలుగా గుర్తుపెట్టబడినవి ఈ క్షీరసాగరములో నుండు కొన్ని చుక్కలగుత్తులే. ఇట్టి చుక్కలగుత్తి యొకటి X అను గుర్తుగలచోటనున్నది. సూర్యుడు ఈ గుచ్ఛములోనివాడే. ఇతడు పటములో చూపబడినట్లు ఈ గొప్ప చక్రమునకు కేంద్రమున నుండక, ఒక ప్రక్కకు తప్పుకొని యున్నాడు. సూర్యుని దూరము దీని కేంద్రమునుండి సుమారు 30 వేల కాంతి సంవత్సరములు. మనకు కనిపించు ముఖ్య నక్షత్రముల దూరములను దీనితో పోల్చినచో ఇవి యన్నియు ఒక గుచ్ఛముగా నున్నవనుట స్పష్టమగును. క్షీరసాగరముయొక్క వ్యాసము సుమారు 1 లక్ష 20 వేల కాంతి సంవత్సరములు. మందము 20 వేల కాంతి సంవత్సరములు, దీనికేంద్ర మెచ్చటనున్నదో చూడవలె నన్న, X గుర్తుపెట్టిన చోటినుండి 'ఇ' అను గుర్తుదిశలో +చూడవలెనుగదా ! ఇతరదిశలో కంటె ఈ దిశలో చూచినచో, ఎక్కువ సంఖ్యగల నక్షత్రములు దృష్టిపథమునకు +వచ్చుననుట విశదము. కావున ఆకాశమున ఈ క్షీరసాగర కేంద్రము ఏదిక్కుననున్నదో చూడవలెననిన, వీటిలోని నక్షత్రములు అతిసాంద్రముగ ఏ దిక్కున నుండునో ఆ దిశలోనే దీనికేంద్రము ఉండవలెననుట స్పష్టము. ధనుస్సు రాశిలోని క్షీరసాగరము సాంద్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0189.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0189.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..012ff175a7b83a55a5b22537633959038b0690fc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0189.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +పంట భూములకు కాలువల మూలమున నీటిని పారుదల చేయుదురు. ఇవి మట్టి కాలువలగుటవలన, నీరు పొలములకు చేరెడి లోపుననే ఎక్కువ భాగమును భూమి పీల్చివేయును. కాగా పంట భూములకు సరఫరా అయ్యెడి +నీరు నిరంతరము తగ్గుచునేయుండును. ఇసుక నేలలందు అధిక జలము వ్యర్థముగా భూమియందు ఇంకిపోగా, +బంకమట్టి నేలలయందు ఇట్లు వ్యర్థమగు జలము అతిస్వల్పముగ మాత్రమే ఉండును. ఏటవాలుగాఉన్న ప్రాంతము +కంటె, సమతలముగానున్న భూమిపైన పొడుగైన కాలువల త్రవ్వకము అవసరమగును. మట్టికాలువలలో ఒండు +పేరుకొన్నను, లేక గడ్డి, గాదము పెరిగియున్నను, నీటి పారుదలకు ఆటంకము కలిగి పంటభూములకు నీరు +సక్రమముగా సరఫరా కాజాలదు. అందువలన ఇట్టి కాలువలను తరచుగా పరిశుభ్రము చేయుచుండవలెను. ఇటిక, సిమెంటులతో నిర్మింపబడిన కాలువల వలన నీటి నష్టము చాలావరకు తగ్గును. + +ఉపరితలక్షేత్రపాయనము : భూమియొక్క ఉపరితలము పైనను, భూమి అడుగుభాగమునుండి, పైరు పై భాగము +నుండి పంటపొలములకు అనేక విధములుగా నీటిని సరఫరా చేయవచ్చును. ఉపరితలమున పొలములకు నీటి +పారుదల సాగించు విధానమును 'ఉపరితలక్షేత్రపాయన’ (Surface irrigation) మందురు. దక్షిణ భారతదేశములో ఈ విధానము సర్వసామాన్యముగా అమలునందున్నది. ఈ విధానమునందు (1) ఫ్లడ్ ఇర్రిగేషన్, (2) బెడ్ ఇర్రిగేషన్, (8) ఫర్రో ఇర్రిగేషన్, (4) ట్రెంచ్ ఇర్రిగేషన్, (5) బేసిన్ ఇర్రిగేషన్ అను అనేక మార్గములు అవలంబింపబడుచున్నవి. + +1. ఫ్లడ్ ఇర్రిగేషన్ : వరిపొలములలో నీటిని నిలువచేసి వరిమొక్కలను నాటి పెంచెదరు. చెఱకు, అరటి, పసుపువంటి పంటలుకూడా నీటిని నిలువచేయుట మూలముననే పండుచున్నవి. అవసరము తీరగా మిగిలిన నీరును వెలుపలికి తోడివేయుదురు. + +2. బెడ్ ఇర్రిగేషన్: బావులనుండి నీటిని పొలములకు సరఫరా చేయువిధానము 'బెడ్ ఇర్రిగేషన్' అందురు. +భూమిపైన చినచిన్న 'మడులు' (beds) ఏర్పాటుచేసి, ఆ మడులలో నీరు సమముగా నిలువయుండునట్లు చూచెదరు. ఇట్టి నీటి సరఫరా విధానము కాయగూరల తోటలలో ఎక్కువగా వాడుకయందున్నది. ఈ దిగువ ఉదహరింపబడిన పరిమాణములలో కాయగూరల మడులు ఏర్పాటు చేయబడును. + ++ నీటిని అందజేయు సాధనము. అడుగులలో మడుల పరిమానము. చ. అడుగులలో మడుల వైశాల్యము ఒక మోట నీరు 8 × 8 - 10 64 నుండి 80 రెండు మోటల నీరు 10 × 10 - 13 100 నుండి 130 ఎలిక్ట్రిక్ పంపు 15 × 15 - 20 225 నుండి 300 + +3. ఫర్రో ఇర్రిగేషన్ : భూమిని నాగలితో చాళ్లుగా తయారుచేసి, ఈ చాళ్ల ద్వారా నీటిని నెమ్మదిగా పారుదల చేయుదురు. చాళ్ల అడుగుభాగము క్రమముగా నాని, రెండుచాళ్ల నడుమనుండు మెరక భాగము గూడ చెమ్మగిలును. ఈ విధముగా నీరు కొంతవరకు పొదుపగును. భూమిమీదనున్న నీరు ఆవిరి యగుటకు గూడ తక్కువ +అవకాశముండును. తడిగాలులు వీచెడి తరుణములో ఈ నాగటిచాళ్లు నీటి బోదెలుగా ఉపయోగించును. ఈ +విధానమువలన, నిలువ నీటియందువలె పంటలు నష్ట పడవు. నాగటి చాళ్ళద్వారా నీరును పారుదలచేయు +విధానము, విశాలభూములలో పండు ప్రత్తి, పుగాకు, మిర్చి, బంగాళాదుంప, ఉల్లి మొదలగు పంటలకు అనువుగా నుండగలదు. చెఱకుపంటలకు అవసరమయిన వెడల్పును లోతునుగల నాగటిచాళ్ళను తయారుచేసి వాటిద్వారా పుష్కలముగా నీటిని సరఫరా చేయుదురు. 10 మొదలు 30 అడుగుల దూరమునకు ఒక్కొక్క కాలువ చొప్పున తయారుచేసి, వీటినుండి నాగటిచాళ్ళలోనికి నీరు పారునట్లు ఏర్పాటు చేయుదురు. ఇంతకు పూర్వ ముదహరించినట్లు, సమతలమునందు దీర్ఘపరిమాణపు నాగటిచాళ్ళను, ఏటవాలు ప్రాంతమునందు పొట్టి +నాగటిచాళ్ళను తయారుచేయుదురు. + +4. ట్రెంచి ఇర్రిగేషను : పల్లపు భూములలో అరటి తోటలను పెంచుటకై అప్పుడప్పుడు ఫ్రెంచి ఇర్రిగేషన్ విధానము అవలంబింపబడును. అరటిమొక్కలను ఎటుచూచినను 6 నుండి 8 అడుగుల ఎడముగా ఒక్కొక్కటి చొప్పున నాటెదరు. అరటిచాళ్ళకు మధ్య నిలువుగను, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0190.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9fadb95f90ace897d4440111cad84dd9764cf70c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0190.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +అడ్డముగను రెండుఅడుగుల వెడల్పు, ఒకటిన్నర అడుగుల లోతుగల కాలువలను త్రవ్వెదరు. ఈ కాలువలలోనికి +వదలబడిన నీరు నిలువయుండి, పై యెత్తున నుండు మడులను క్రమముగా తడుపును. + +5. బేసిన్ ఇర్రిగేషన్ : పండ్ల తోటలలో వృక్షముల చుట్టును వలయాకారములో పాదులను తయారుచేసి, కాలువల మూలమున వాటిలోనికి నీరును ప్రవేశపెట్టెదరు. తోటనంతయు జలమయము చేయరు. తరచుగా నీరు అవసరమైన లేదోటల పెంపకమునకు ఈవిధానము ముఖ్యముగా ఉపయోగపడును. + +భూమి అడుగుభాగమునుండి నీటి పారుదల: ఈ నీటి పారుదల విధానములో భూమియొక్క ఉపరితలము +నుండి ఒక అడుగు లోతున 3 - 5 అడుగులకు ఒక్కొక్కటి చొప్పున 'పోరస్ ' (సూక్ష్మమైన రంధ్రములుగల) గొట్టములను సమాంతరము (Parallel) గా అమర్చెదరు. జలాశయము నుండి ఏర్పాటు చేయబడిన ముఖ్యమగు గొట్టములకు ఈ చిన్న గొట్టములు కలుపబడును. ఈ కలుపబడిన చోట్లు (joints) అతికించబడవు. ఈ గొట్టముల +ద్వారా స్రవించు జలము మొక్కల యొక్క మూలమునకు చేరుకొనును. ఈ విధానము వలన నీరు ఎంతో +పొదుపగును. కాని ఇది ఎంతో వ్యయముతో కూడిన విధానమగుటచే సామాన్యమైన పేదరైతులు ఈ పద్ధతిని +అనుసరింప లేరు. + +ఊర్ధ్వభాగము నుండి నీటి పారుదల: ఈ పద్ధతి ననుసరించి గుండ్రముగా పరిభ్రమించు రంధ్రములుగల గొట్టములు భూమికి ఎత్తుగా పై భాగమున అమర్చబడి యుండును. ఒత్తిడి ఫలితముగా నీరు ఈ గొట్టములద్వారా +సరఫరా చేయబడును. నీటియొక్క త్వరిత గమనము వలన, పై పేర్కొనబడిన రంధ్ర భాగములు గుండ్రముగా +తిరుగుచు పైరుమీద సన్నని వర్షపు జల్లువలె నీటిని వదలును. ఒక్కొకప్పుడు రంధ్రములు గలిగిన ఈ గొట్టములు వరుసగా పాతబడిన స్తంభముల ఆధారముతో 30 నుండి 40 అడుగుల దూరమున నిర్మింపబడును. తీవ్రమైన ఒత్తిడితో నీటిని సరఫరా చేయుటవలన, గొట్టముల మూలముగా నీరు వర్షపు జల్లువలె పైరుమీద పడును. +ఈ విధానము చాల వ్యయశీలమైనట్టిది. దీనివలన పంట పొలముచే అత్యధిక పరిమాణములో నీరు ఉపయోగింప +బడును. కాఫీ, పుగాకు, కూరగాయల తోటలకు ఈపద్ధతి వలన అధిక ప్రయోజనము కలుగును. + +మురుగు పారుదల : ఎందుకును పనికిరాని నీటిని వెలుపలికి పంపివేసి, ఆ నీటి సహాయముతో కొన్ని రకములైన పంటలను పండించుటయే ఈ మురుగునీటి పారుదల విధానముయొక్క ముఖ్యోద్దేశము. కొన్ని రకములైన పంటలు పండుటకు అవసరమైన ఆహార పదార్థములు ఈ మురుగునీటి యందు లభించగలవు. మురుగునీటి పారుదలకు ఇసుక, గులకరాయితో కూడుకొన్న భూములు ఎక్కువ అనువుగా నుండును. ఇట్టి నేలలందు నీరు వెంటనే సులభముగా ఇంకిపోవును. బంకమట్టి భూములు మురుగునీటి పారుదలకు పనికిరావు. కొంతవరకు నీటిపారుదల జరిగిన పిదప జంతువృక్ష సంబంధమగు తుక్కుపదార్థముతో బంకమట్టిలోని రంధ్రములు పూడిపోయి నీరు ఇంకదు. కనుక పైరుల పెరుగుదల నిలచపోవును. + +నీటి పారుదలను సమర్థవంతముగా, పొదుపుగా నిర్వహించుట : నీటిపారుదల విధానమును సమర్థవంతముగను పొదుపుగను నిర్వహించుటకు ఈ క్రింది చర్యలను అవలంబించవలెను : + +1. భూమి ఉపరితలమును, సహజ సిద్ధముగా నున్న ఏటవాలు ననుసరించి మెత్తగా, చదునుగా తయారు +చేయవలెను. + +2. భూమి స్వభావమునకు తగినట్లుగా పండింపదలచుకొన్న పైరులకు అనువగునట్లు నీటిపారుదల విధానమును +నిర్ణయించవలెను. + +3. నేలను కోత కోయకుండా, పైరుకు చాలినంత నీటిని పుష్కలముగా సరఫరా చేయునట్లు కాలువల త్రవ్వకమును ఏర్పాటు చేయవలెను. + +4. భూమిని లోతుగా, చక్కగా దున్నవలెను. నీరు భూమిలోనికి పూర్తిగా చొచ్చుకొని పోవునట్లు మట్టిగడ్డలను మెత్తగా చితుకగొట్ట వలెను. + +5. భూమిని తరచుగా దున్నుచు, కలుపును నిర్మూలము చేయుచుండవలెను. పైరుమీద పరిశుభ్రమైన గాలి +వీచునట్లు ఏర్పాటు చేయవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0191.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0191.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..58448254f34fb4949deb8cda675c91ce11bb6708 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0191.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +6. నేలను పదునుచేసి, సారవంతముగా చేయవలెను. సారవంతమైన భూమి తక్కువ నీటిసరఫరాతో మంచి +ఫలితముల నివ్వగలదు. + +7. సకాలములో మాత్రమే పైరులకు నీటిని అందజేయవలయును. ఏ తరుణములో ఏ పైరు నాటవలెనో జాగ్రతగా ఆలోచించి నిర్ణయించవలెను. + +8. మురుగునీటిని వెలుపలికి పంపుటకు అవసరమైన చర్యలు తీసికొనవలెను. + +9. పొలముయొక్క దిగువభాగమునకు ప్రవహించి వచ్చిన నీటిని పైరు పెంపకమునకై మరల పారుదలకు +ఉపయోగించవలెను. + +మురుగుపారుదల : పైరుకు అవసరమగు నీరు సరిపోగా, అదనపు నీటిని పొలమునుండి వెలుపలికి పంపివేయుట వ్యవసాయ విధానములో ముఖ్యమైన అంశము. నిలువనీరు పైరుయొక్క పెరుగుదలను నష్టపరచి పంటను తగ్గించివేయును. బాడవప్రదేశములందును, క్షారభూములందును, రేవడ పొలములందును, నీరు భూమిలోనికి ఇంకని ఇతర చోటులయందును మురుగు పారుదల సౌకర్యములు అవసరమగును. + +భూమి ఉపరితలమునుండిగాని, భూమి లోతట్టు భాగమునుండిగాని నీటిని తోడి పారబోయవలెను. సవ్యమైన మురుగుపారుదల విధానమును అమలునందుంచిన యెడల, పంటలకు నష్టదాయకముగా పరిణమించెడి క్షార +పదార్థములను, మిక్కుటమైన వర్షములవలన, నీటిపారుదలవలన కలిగెడి విపరీతమైన చిత్తడిని, చెమ్మను వేరు +చేయవచ్చును. ఈ క్షారపదార్థములు, చిత్తడి, చెమ్మమిక్కుటముగా ఏర్పడినచో పంట నష్టపడును. మొక్కయొక్క అభివృద్ధికై గాలియొక్కయు, చెమ్మయొక్కయు పాళ్లు తగు సామ్యములో నుండునట్లు చూడవలెను. ఆరోగ్యకరమయిన వాయువు పైరుపై సోకిననేగాని పంటలకు హాని కలుగజేయు విషవాయువులు నశించవు. + +వర్షములు వెనుకబడిన తర్వాత బాడవభూముల యందు వ్యవసాయము ప్రారంభింప వచ్చును. ఇట్లు ప్రారంభించిన యెడల సకాలములో విత్తనములు' నాటుటకును ఇతరములగు పొలము పనులు కొనసాగించుటకును వీలగును. ఒక్కొక్క సమయములో విత్తనములు నాటుటయందు ఒక వారము రోజులు ఆలస్యమైనను పంటలో నూటికి 10 నుండి 50 వంతులు వరకు నష్టము కలుగును. + +బాడవప్రదేశములందు మొక్కయొక్క వ్రేళ్ళు భూమియందు లోతుగా చొచ్చుకొని పోవలెను. మొక్కయొక్క అభివృద్ధికి దోహద మొసగు సూక్ష్మక్రిముల కార్యకలాపము అధికమగును. + +మురుగునీటి పారుదల విధానములో రెండు పద్ధతులు గలవు. + +(ఎ) భూమి ఉపరితలమున కాలువలగుండ మురుగునీరు ప్రహించుట. + +(బి) భూమి అడుగుభాగమున ప్రవహించుట. + +ఉపరితలమున కాలువలద్వారా ప్రవహించు విధానమే శ్రేష్ఠమయినది, పొదుపైనది. ఉపరితలమున నిలువ +యుండిన మురుగునీరు అధికమైన పరిమాణములో ఈ కాలువలద్వారా త్వరగా బయటికి పోగలదు. పర్వత +పరిసరములయందు నిలువయున్న మురుగునీరు ఈ కాలువలద్వారా నిరాటంకముగా, స్వేచ్ఛగా వెడలిపోవును. + +అయితే ఈ విధానమువలన చాల నష్టములుగూడ నున్నవి. సాగుకు పనికివచ్చు భూమిని ఈ మురుగు కాలువలు ఆక్రమించుకొనును. కావున ఎప్పటి కప్పుడు ఈ కాలువలను మరమ్మతుచేసి బాగుచేయవలెను. ఇంతేకాక, ఈ కాలువలు పశువులకు ప్రమాదకరముగా పరిణమించును. ఈ కాలువలలో కలుపు బలిసి, పంటలకు నష్టము కలుగజేయు జాడ్యములు అంకురించును. + +భూమి లోతట్టు భాగమునుండి ఏర్పాటగు మురుగు కాలువలు కాల్చిన మట్టిగొట్టములతోను, సిమెంటు కాంక్రీటు గొట్టములతోను నిర్మితమై, నీరు ధారాళముగ ప్రవహించుటకై భూమి ఉపరితలమునుండి 5 అడుగుల లోతుగా అమర్పబడును. భూగర్భములో అమర్పబడుట వల్ల ఇట్టి గొట్టములతో ఏర్పాటైన మురుగుకాలువలు ఉపరితలమున జరుగు వ్యవసాయమునకు ఏ విధముగను ఆటంకము కలిగించవు. ఇంతేకాక ఇట్టి కాలువలను నైపుణ్యముతో అనేక రీతులుగా నిర్మించుటకు వీలగును. వీటి రక్షణకుగూడ శ్రమపడవలసిన అవసర ముండదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0193.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2194bc5e284607cee9e4774cb5a6ddff5ddda8b4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0193.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +మౌల్డ్ బోర్డు నాగలి (mould board plough) అను రెండు రకముల నాగళ్ళు కలవు. + +దేశీయమైన నాగలి కొయ్యతో చేయబడును. దీనిలో ఏడికర్ర, కర్రు, మేడి అను భాగములు అమర్చబడి యుండును. దీనిని వంకరయైన తుమ్మకర్రతో గాని, ఏపె కర్రతోగాని తయారు చేయుదురు. 'కర్రు' అను ఇనుప ముక్క సన్నగా చెక్కబడిన నాగలి చివరభాగమునకు అమర్చబడి నేలను దున్నుటకు అనుకూలముగా ఏర్పాటు చేయబడును. చిన్న నాగళ్లను పల్లపు భూముల వ్యవసాయమునందును, మధ్యరకపు నాగళ్ళను మెట్ట వ్యవసాయమందును, తోటల సాగుబడియందును ఉపయోగించెదరు. + +నేలను లోతుగా కెళ్ళగించుటకును, నారుమళ్ళు తయారు చేయుటకును భూమిపై తోలబడిన యెరువు, మట్టిలో కలిసిపోవునట్లు దున్నుటకును, కంది మొదలయిన పంటపొలములలో వెడల్పుగానున్న చాళ్ళమధ్య దున్ని పైరును ఏపుగా పెంపుదల చేయుటకును, కొన్ని పైరులను పల్చనచేయుటకును, కలుపును ఏరిపారవేయుటకును నాగలి ఉపయోగపడును. అప్పుడప్పుడు నీరు పారుటకు వెడల్పయిన చాళ్ళను తయారు చేయుటకుగూడ నాగలి +ఉపయోగపడును. కొన్ని ప్రాంతములందు నాగలి అడుగు భాగమున ఒక కన్నమును ఏర్పాటుచేసి, విత్తనములు చల్లుటకై నిడుపైన ఒక గొట్టమును ఈ కన్నములో అమర్చెదరు. ఈ విధముగా అమర్చబడిన నాగలిని “వెదనాగలి” (Nari Plough) అని పిలిచెదరు. + +"మౌల్డ్ బోర్డు" (Mould board) అను నాగళ్లు అనేక పరిమాణములలో తయారు చేయబడును. వీటి + +వెడల్పు 6 నుండి 8 అంగుళములవరకు ఉండును. ఇట్టి నాగళ్లు పశువులు లాగుటకు వీలుగా నిర్మింపబడుచున్నవి. +6 అంగుళముల వెడల్పుగల నాగళ్లు సాధారణముగా ఉత్తరప్రదేశ్, ఢిల్లీప్రాంతములందును, 7 అంగుళముల నాగళ్లు దక్షిణభారతము నందును వాడుకలో నున్నవి. ఇట్టి నాగళ్ల ప్రయోగమువలన భూమి 4 నుండి 6 అంగుళముల లోతువరకు తెగుచున్నది. ఎద్దులచే లాగబడు ఇట్టి నాగళ్లు భారతదేశములో అన్ని ప్రాంతములందు అమ్మకమునకు లభించును. ఈ నాగలివలన నాగటి 'కర్రు'కు ఒక ప్రక్కనున్న భూమిమాత్రమే కదలబారగా, దేశీయమైన కొయ్యనాగలి ఇరుప్రక్కల గల నేలను కదలబారచేయును. కొయ్యనాగలికంటె ఈ నాగలికి వలయు ఈడ్పుశక్తి (pull) తక్కువస్థాయిలో నుండును. + +2. గుంటక : ఈ సాధనము మట్టిగడ్డలను మెత్తగా చితుకకొట్టి, భూమిని చదునుచేయుటకును, కలుపును ఏరివైచి విత్తనములపై మన్ను సక్రమముగా కప్పి యుంచుటకును, ఉపయోగపడును. పలురకములగు గుంటకలలో ఈ క్రిందివి సర్వసామాన్యముగా వాడుకయం దున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0194.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b60d2ca4b4a2c133af113d48d64ca2ff35fd2d03 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0194.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +దేశీయమైన ఇనుపరేకులుగల గుంటకలు : + +దేశీయమైన గుంటకలకు అడ్డముగా (horizontal) కత్తివంటి ఒక సాధనము భూమియందు లోతుగా చొచ్చుకొని పోవునట్లు అమర్చబడును. గుంటకను తోలునపుడు ఈ కత్తి లోతున నుండెడి కలుపును నరకును. గోధుమ +మొదలయిన మెరక పంటల కుపయోగపడు నాగళ్ళవలె గాక ఈ గుంటక లు అప్పుడప్పుడు మాత్రమే వాడబడును. +ఇనుపముక్క లమర్చిన ఇట్టి గుంటకలు వాటి పరిమాణములనుబట్టి విభిన్నములయిన వర్గములుగా, వేర్వేరు +రాష్ట్రములలో, వేర్వేరు పేర్లతో వ్యవహరింపబడు చున్నవి. ఉదాహరణమునకు మరాట్వాడా, విదర్భ, ఉత్తర భారత దేశములందు ఈ సాధనమును “బాఖర్" అనియు, దక్షిణదేశమునందు "గుంటక" అనియు పిలుచు చున్నారు. + +గుంటక : ఈ సాధనములో ప్రధానమైన భాగము “అడ్డ". ఇది లావైన కొయ్య చట్రము. దీనికి మేడి అమర్చబడును. ఈ మేడికి ఒక చేతి పిడి గూడా ఏర్పాటు చేయబడి యుండును. మేడిని, కాడిని కలుపు మరొక ముఖ్యమైన భాగము 'నగలు' అని పిలువబడును. భూమిలోనికి చొచ్చుకొని పోవు పదునైన యినుపబద్దె అడ్డకు అమర్చబడి యుండును. ఈ యినుపబద్దె 3 అడుగుల పొడవును, 3 అంగుళముల వెడల్పును 1/2 అంగుళము మందమును ముందు భాగములో పదునైన అంచును కలిగి యుండును. "బరాగుంటక" అనబడు 6 ఆడుగుల వెడల్పు + +గల గుంటకలుగూడ వ్యవసాయములో ఉపయోగింపబడు చున్నవి. 'దంతెలు' అను చిన్న గుంటకలు వెడల్పయిన చాళ్ళ యందు కలుపు తీయుటకు విరివిగా ఉపయోగపడుచున్నవి. + +మేలిరకపు గుంటకలు (విద్యుచ్ఛక్తి వల్లగాని, ఎద్దుల వల్లగాని లాగబడునవి) : + +(ఎ) డిస్క్ గుంటకలు (Disk harrows): ఈ గుంటకలకు అమర్చబడిన చదరపు ఇరుసులపైన ఆరు + +అంగుళములకు ఒక్కొక్కటి చొప్పున గుండ్రని బిళ్ళలు ఏర్పాటు చేయబడును. గుంటక నడచునపుడు ఇరుసులతో పాటుగా వాటిమీద అమర్చబడిన గుండ్రని బిళ్ళలు గూడ వలయాకారములో తిరుగును. ఇరుసులను యుక్తమైన కోణములో (angle) సిద్ధముగా ఉంచినపుడు, గుండ్రని బిళ్ళలు వంపుతిరిగి నేలలోనికి చొచ్చుకొని పోవును. ఈ సాధనము, గడ్డి గాదము దట్టముగా పెరిగియున్న భూములలో కలుపును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0196.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe71906e51528e1c56a6d2f4235ae35f1dbb90fb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0196.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +యంత్రము సులభమైనది, నాణ్యమైనది. ఈ యంత్రము వలన విత్తనములు భూమిలో సక్రమముగా, హెచ్చు +తగ్గులులేక నాటుకొనును. ఎద్దులతోగాని లేక మరనాగళ్లతో (tractors) గాని లాగబడు ఈ యంత్రములకు అవసరమైన లోతులో విత్తనములను నాటుటకును, భూమియందు ఒక విత్తనమునకు మరియొక విత్తనమునకు +మధ్య ఉండవలసిన దూరమును సవరించుకొనుటకును, ఒక యెకరము భూమిలో నాటవలసిన విత్తనముల +ప్రమాణమును నిర్ణయించుటకును అవసరమైన ఉపసాధనములు అమర్చబడి యుండును. + +దంతెలు (Cultivators) : ఒక శ్రేణిలో నాటుప్రత్తి, చెఱకు, వేరుసెనగ, పొగాకు వంటి వ్యవసాయమందు మాత్రమే 'దంతెలు' అను సాధనములు ఉపయోగపడును. ముఖ్యముగా కలుపును నిర్మూలించుటకు ఈ పరికరము +అవసరమగును. బంగాళాదుంప, చెఱకువంటి వ్యవసాయములందు భూమిని క్రుళ్లగించుటకును లేదా కట్టలు +నిర్మించుటకును కొన్ని అదనపు చేర్పులతో దంతెలు + +ఉపయోగపడును. వేరువేరు వ్యవసాయ విధానములకు తగిన రీతిగా, అవసరమగు పద్ధతిలో ఈ దంతెలు నిర్మాణము చేయబడును. సాధారణముగా రెండెద్దులచే ఈడ్వబడు సాధనములకు 5 లేక 7 దంతెలు అమర్చబడును. దంతెల చివర అమర్చబడు పలుగులు ఉక్కుతో తయారు కాబడును. ఈ ఉక్కు పలుగులు అరిగిపోయినపుడు క్రొత్తవి అమర్చబడును. వీటిమధ్యగల దూరమును, భూమిలోనికి చొచ్చుకొనిపోవలసిన లోతును సమయానుకూలముగా ఎప్పటికప్పుడు మార్చుటకు వీలగును. + +పంటలుకోయు పరికరములు, యంత్రములు : + +(ఎ) కొడవలి : పంటలుకోయుటకు భారతదేశములో అనాదికాలము నుండియు కొడవలి అను సాధనము +ప్రధానముగా వాడబడుచున్నది. ఈ కొడవళ్లు మామూలు అంచుగలవియు, ఱంపపు పళ్లవంటి అంచుగలవియు +(కక్కు కొడవళ్లు) అని రెండురకములుగా నుండును. వంచుటకు వీలుకాని కందివంటి చెట్ల కొమ్మలను మామూలు అంచుగల కొడవలితోను; వంచుటకు వీలైన వరి, రాగి మొక్కలను కక్కు కొడవలితోను కోయుదురు. + +(బి) రీపర్ : కత్తెరవంటి ఈ సాధనము బొత్తిగా పట్టుపట్టబడిన మొక్కలను కత్తిరించును. ఈ పరికరమును +సామాన్యమైన మధ్యరకపు ఎద్దుల జతగాని, లేక చిన్నరకపు ట్రాక్టరుగాని ఈడ్చుకొని పోగలదు. కోయబడిన +పదార్థము 'రీపర్‌'పై అమర్చబడిన ప్లాట్ ఫారమునందు తాత్కాలికముగా నిలువచేయబడును. ప్లాట్ ఫారమ్ +నిండిన వెంటనే ఈ పదార్థము పొలములో ఒక ప్రక్కగా నిర్ణీతప్రదేశమునకు ఎప్పటికప్పుడు చేరవేయబడును. + +జోడెద్దుల సహాయముతో 5 అడుగుల పొడవుగల కత్తి అమర్చబడిన 'రీపర్' గంటకు సగటున ముప్పాతిక నుండి 1 యెకరముమేర వరకు గల పంటను కోత కోయ గలదు. ఈ యంత్రముతో సమర్థవంతముగా కోత కోయవలె నన్నచో గింజలు ముక్కచెక్కలు కాకుండుటకై పంట పరిపక్వస్థితికి వచ్చునట్లు చూడవలయును. మామూలుగా కార్మికులు కోతకోయు కాలమునకు మూడు నాలుగు రోజులకు పూర్వమే ఈ యంత్రముతో కోత ప్రారంభము కావలెను. + +నూర్పిడి, తూర్పారపట్టు యంత్రపరికరములు : సాధారణముగా భారతదేశమున ఎద్దులచేత నూర్పిడి చేయించి, +కార్మికులచేత ధాన్యమును శుభ్రపరపించెదరు. ఈ విధానము వలన ఎక్కువ కాలయాపన జరుగుటయేగాక, భూమి దున్నుట కుపయోగపడవలసిన ఎద్దులు నూర్పిడి కార్యక్రమములో నియోగింపబడవలసి వచ్చును. ఇట్లుగాక, 40 యెకరములలో పండిన పంటను, 5 నుండి. 7 ఆశ్విక శక్తి (horse power) గల నూర్పిడియంత్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0197.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0197.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f5d5bdb9cca57885988f7190ca688280351e380 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0197.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +సులభముగా నూర్చివేయగలదు. జపానుదేశములో ఒక విధమైన త్రొక్కుడు (pedal-operated) నూర్పిడి యంత్రము తయారు చేయబడినది. ఈ యంత్రమును భారత దేశములో గూడ ప్రయోగించి వరిపంటను మాత్రము నూర్పిడి చేయుటకు ఉపయుక్తమగునని నిర్ణయింపబడినది. కొన్ని భారతీయ పరిశ్రమలలో ఎద్దులచే నడిపింపబడుటకు వీలుగా నూర్పిడి యంత్రములు తయారు చేయబడుచున్నవి. + +గింజలను పొట్టునుండి వేరుచేయుటను తూర్పారపట్టు విధాన (Winnowing) మందురు. భారతదేశములో +ఎక్కువభాగము ప్రకృతిసిద్ధముగా వీచు గాలి సహాయముననే తూర్పారపట్టు కార్యకలాపము కొనసాగుచున్నది. +దక్షిణ భారతదేశములో జనవరి, ఫిబ్రవరి నెలలలో జరుగు కోతల తరుణములో సహజమైన గాలి వీచును. కాని +ఈ విధానమువలన కాలము వృధా యగుటయేగాక, యంత్రములవలె సమర్థవంతముగా తూర్పారపట్టు కార్యకలాపము జరుగనేరదు. ధాన్యము తూర్పారపట్టుటకు ఒక సులభమైన యంత్రమును మనుష్యుల సహాయముతో +ఉపయోగింపవచ్చును. ఇది విసనకర్రవంటి (Winnowing fan) యొక సాధనము. దీనిని వడిగా త్రిప్పుటవలన +బలమైన గాలి వీచి ఎత్తునుండి ధారగా పోయబడు త్రొక్కుడు గింజల (threshed grains) నుండి తేలికగా నుండు పొట్టు వేరై, శీఘ్రకాలములో అది కొట్టుకొని పోవును. + +విద్యుచ్ఛక్తి వలనగాని, చేతులతో త్రిప్పుట వలనగాని, పనిచేయు ఇతరములయిన తూర్పార యంత్రములు కూడ +కలవు. ఈ యంత్రముల పై భాగమున, నూర్పిడి కావలసిన ధాన్యమును ఒక తొట్టిలోపోసి ఉంచెదరు. ఈ తొట్టి నుండి ధాన్యము కొలది పరిమాణములో గొట్టముద్వారా అడుగుభాగమున ఒకదానిపై మరొకటిగా అమర్చబడిన జల్లెడలకు చేర్చబడియున్న అరల (nests) లోనికి క్రమముగా దిగుచుండును. ఒక జల్లెడకు మరొక జల్లెడకు నడుమ కొంత ఖాళీప్రదేశముండును. యంత్రము పనిచేయునపుడు జల్లెడలకు అమర్చియున్న అరలు (Nests) \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0198.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0198.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7a95a094b7ccae8396f01b6b8ae481d51bb35099 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0198.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ముందునకును, వెనుకకును ఊగుచుండును. ఇట్లు ఊగుట వలన జల్లెడద్వారా పొట్టు క్రిందికి జారిపోవును. ఈ +యంత్రములో వలయాకారముగా తిరుగు విసనకర్ర వంటి పరికరముండుటవలన గాలి ఉత్పత్తియగును. ఈ గాలి విసురువలన పొట్టుతోపాటు, చెత్తవంటి ఇతర పదార్థములు గూడ బయటికి పోగలవు. మిక్కుటముగా గాలి వీచని ఋతువుల యందు పక్వస్థితికి వచ్చిన పంటలను తూర్పారపట్టి శుభ్రము చేయుటకు ఈ యంత్రము మిక్కిలి తోడ్పడును. ఈ యంత్రము సగటున గంటకు 6 నుండి 8 బస్తాలవరకు ధాన్యమును శుభ్రపరచ గలదు. + +చెఱకును చితుకగొట్టు యంత్రము : భారతీయ వ్యవసాయ విధానములో చెఱకును చితుకగొట్టు యంత్రము +ప్రధానమయిన వ్యవసాయ యంత్రములలో ఒకటియై యున్నది. విపణి వీధిలో ఎద్దులచే నడుపబడు యంత్రములును, విద్యుచ్ఛక్తి చే నడుపబడు యంత్రములును, లభించును. ఈ యంత్రములు, రెండు పెద్ద రోలర్ల +(rollers) చేతను, ఒక చిన్న రోలరు చేతను సులభపద్ధతిలో నిర్మింపబడుచున్నవి. ఈ రోలర్లు ఉక్కు స్తంభములపై అమర్చబడియుండును. సామాన్యముగా గ్రామీణ ప్రాంతములలో ఎద్దులచే నడుపబడు యంత్రములే ఎక్కువగా వాడుక యందున్నవి. + +వేరుసెనగపొట్టు ఒలుచు యంత్రము (Decorticator): వేరు సెనగపొట్టు ఒలుచు యంత్రములు (decorticators) + +సులభ నిర్మాణము గలవియైనను మిక్కిలి సమర్థవంతముగా పనిచేయును. వేరుసెనగ కాయలోని పప్పు చితుకకుండ, పై పొట్టును మాత్రము వేరుచేయునట్లుగా ఈ యంత్రము నిర్మింపబడును. ఈ యంత్రములు వేర్వేరు +ప్రమాణములలోను, వేర్వేరు సామర్థ్యముల (capacities) తోను తయారుకాబడును. ఇవి విద్యుచ్ఛక్తి వలనను, +లేదా మానవశక్తి వలనను నడుపబడును. ఈ యంత్రములు పటిష్ఠములైన చట్రములమీద దృఢముగా నిర్మింపబడును. వీటి నిర్మాణము సులభమైనది. వీటి వాడకమును, పోషణమును తక్కువ వ్యయముతో సాధ్యమగును. + +పర్షియన్ చక్రములు (wheels); పంపులు: 'పర్షియన్ చక్రము' అను పరికరము భారతదేశములో ఎక్కువగా +వాడుకలోనున్న యంత్రము. ఉత్తర భారతములోని గ్రామసీమలలో నీరు తోడుటకు ఇది ముఖ్యమైన సాధనముగా ఉపయోగపడుచున్నది. ఈ సాధనము అనేక పరిమాణములలో, నమూనాలలో తయారగుచు, ఎప్పటికప్పుడు మార్పులు, అభివృద్ధులు పొందుచున్నది. కొన్ని నమూనాలలో పూర్వమున్న నిడుపైన కడ్డీ ఇటీవల తొలగింపబడినది; కొన్నిటియందు రెండు వరుసలలో బొక్కెనలు. అమర్చబడియున్నవి. ఈ యంత్రము సామాన్యముగా ఎద్దుల సహాయముతో పనిచేయును. + +పలురకములైన నీటి పంపులు ఈనాడు విపణివీధిలో లభించుచున్నవి. సామాన్యముగా 'సెంట్రిఫ్యూగల్' మరియు 'ప్లంగర్' పంపులు వాడకమునందున్నవి. ఎద్దుల చేతను, మానవశక్తిచేతను పనిచేయు 'ప్లంగర్' పంపు లీనాడు లభ్యమగుచున్నవి. + +'''నూనెగానుగలు (oil ghanis) : చమురుగింజలనుండి చమురుతీయుటకు ఎద్దులచేనడుపబడు గానుగలు (ఘనీలు) అను యంత్రములు భారతదేశమందు సామాన్యముగా ఉపయోగింపబడుచున్నవి. కాలమును పొదుపు చేసి కొనుటయందును, అధికతరమైన పరిమాణము గల చమురును తీయుటయందును, విద్యుత్ చోదితమైన యంత్రము ప్రయోజనకారిగా నుండగలదు. ఈ రెండు విధములయిన 'ఘనీలు' వివిధ పరిమాణములలో, వివిధ శక్తులలో లభ్యములగుచున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0199.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..245040b93d192f26bc0c2a1817cfada54064b9bd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0199.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చొప్ప నరకు యంత్రము (chaff cutters): ఈ యంత్రము పశుగ్రాసమును నరకుట కుపయోగపడును. +పశుగ్రాసమును చేతితో నరకుటవలన కాలవ్యయము అగుటయేగాక, శ్రమగూడ అధికమగును. ఈ యంత్రము + +విద్యుచ్ఛక్తిచేగాని లేక ఒక ఉపకరణముద్వారా ఎద్దులచేగాని నడుపబడుచున్నది. ఈ యంత్రమువలన తక్కువ +వ్యవధిలో ఎక్కువ పశుగ్రాసమును నరుక వీలగును. + +తక్కువ వ్యయముతోను, తక్కువ కార్మికశక్తితోను అధికమైన పంటను పండించుటకును, భూమిని సారవంతమైన దానినిగా పదునుచేసి ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణములో విత్తనములు మొలచి, మొక్కలు దృఢముగను, ఏపుగను పెరుగుటకును, పైరుకు చేటు తెచ్చు కలుపును పెకలించి వేయుటకును, సమర్థవంతమైన పరికరములు, +యంత్రములు అవసరమగుచున్నవి. అందుచే, అత్యధికోత్పత్తిని సాధించుటకును, ఉత్పత్తికగు వ్యయమును +తగ్గించుటకును మిక్కిలి సమర్థతగల ఇట్టి యంత్రములను, పరికరములను ఇతోధికమైన పరిమాణములో వాడుటయే గాక వాటిని ఎప్పటికప్పుడు బాగుచేయుచు సవ్యముగపనిచేయునట్లును, ఎక్కువ పని జరుగునట్లును చూచు చుండవలెను. + +క్షేత్రయ్య I : + +క్షేత్రయ్య. కృష్ణాజిల్లాలో కూచిపూడి సమీపమున నున్న మువ్వ గ్రామస్థుడు. ఇతడు మువ్వలోని గోపాలస్వామికి అంకితముగా సుమారు 4,000 పదములను వ్రాసినట్లు "వేడుకతో నడచుకొన్న విటరాయుడే" అను దేవగాంధారి పదములో చెప్పినాడు. కాని మనకు నేడు లభించినవి సుమారు 350 పదములు మాత్రమే. అందులో సుమారు నూరు పదములే స్వరయుక్తములై యున్నవి. + +ఈతని అసలు పేరు “వరదయ్య" అని తెలియుచున్నది. అయితే ఇతడు అనేక దివ్యక్షేత్రములను సందర్శించి, +క్షేత్రయ్య అని పేరొందెను. ఆయా దేవుళ్లపై పదములను మువ్వగోపాల ముద్రతో చేర్చి వ్రాసినవాడు క్షేత్రయ్య. దక్షిణదేశ తీర్థయాత్రను సలిపి క్షేత్రజ్ఞు డనిపించుకొన్న భ క్తశిఖామణి క్షేత్రయ్య. ఈ భక్తశిఖామణి పదునేడవ శతాబ్దికి చెందిన ప్రసిద్ధ వాగ్గేయకారుడు. ఇతడు క్రీ. శ. 1630 ప్రాంతములో, తంజావూరి నేలుచున్న రఘునాథ నాయకుని దర్శించెను. అతని కుమారుడగు విజయరాఘవ భూపాలుని కొలువుకూటములో పదకవిత్వ విశారదత్వమును, నటనాకౌశల్యమును ప్రకటించి ప్రభువుయొక్క మన్ననలను క్షేత్రయ్య చూరగొనెను. మరియు మధుర తిరుమలేంద్రుని యొక్కయు, గోలకొండ నవాబుయొక్కయు దర్బారులలో కూడ పదములను చెప్పి మెప్పుపొందెను. కళావ్యాప్తికై ఇట్లు +కొంతకాలము గడపినను క్షేత్రయ్య అంతఃకరణమున విరాగియు, జ్ఞానియునై యుండెను. చరమదశలోకూడ +ఇంటిముఖముపట్టక అజ్ఞాతముగా ఏకాంత భక్తియుక్తుడై ఎచ్చటనో దేవతా సన్నిధానమందు బ్రహ్మైక్యమును +పొందియుండెను. క్షేత్రయ్య కవిగా, గాయకుడుగా, నటుడుగా, భక్తుడుగా పదకర్తలలో అగ్రగణ్యుడయ్యెను. + +కవిత్వము : క్షేత్రయ్య పదములు పాడుటకును, చదివి ఆనందించుటకును, అనుకూలమైన రసకావ్యఖండములు. +పద రచనయందు ప్రాస, యతి గణ నియమములను క్షేత్రయ్య బాగుగ పాటించెను. యమకములతోను. +అంత్యప్రాసలతోను ఈతని పదములు మనోహరములుగ నుండును. శృంగార రసాధిదేవతలగు వివిధ నాయికల +మనో భావములయొక్క లోతులకు అడుగంటదిగి వాటిని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0200.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e942a8fc2030828714740831870c5dcdc297e420 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0200.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వెలిబుచ్చు సమర్థత క్షేత్రయ్యకే గలదనిన అతిశయోక్తి కాజాలదు. ఇతడు భాషామర్మములను బాగుగ నెరిగినవాడు. దేశీయపదములను తన పదకవితయందు మూర్తీభవింప జేసినాడు. ఇతని వర్ణనలు, కల్పనలు, చిత్రములై, +నూతనములై అలరినవి. ఇతని కవిత్వమందలి జానుతెనుగు మాటల కూర్పు మిక్కిలి మనోహరము. + +"ఎంత వెన్నదిన్న ఎంత మీగడ దిన్న + తృప్తిపడని ముద్దు కృష్ణమూర్తి + తృప్తుడయ్యె నీదు తెలుగు పల్కుల వెన్న + నారగించి క్షేత్రయాఖ్య సుకవి. " + +అని ఒక కవి యనెను. ఇది ముమ్మాటికి నిజము. + +సంగీతము : సంగీతమునకు రాగము జీవము. కర్ణాటక సంగీతమందుగల ముఖ్యమగు సుమారు నలుబది +రక్తిరాగములలో క్షేత్రయ్య పదములను రచించినాడు. ఆరాగములకు నిర్దుష్టమైన స్వరూపమును తీర్చి దిద్దినాడు. +రాగముయొక్క గొప్పదనము, అందము పదరచన యందు, ఎంత మహత్తరమైన రసస్ఫూర్తిని కలిగింపగలవో క్షేత్రయ్య వెల్లడించినాడు. ఇతడు ఒక రాగముననే రసభావముల ననుసరించి అనేక పదములను రచించెను. సైంధవి, ఘంటా, ఆహిరి, ముఖారి. బేగడ, సౌరాష్ట్ర మున్నగు రాగములకు నేటికిని క్షేత్రయ్య పదములే మాతృకలు. రాగ వ్యక్తిత్వమునకు ఆధారభూతములైన గమక విన్యాసములు స్పష్టముగ గోచరించునట్లు క్షేత్రయ్య పదములను విలంబకాలములో రచించెను. మరియు తాళముకొరకు సాహిత్యమును అడ్డదిడ్డముగా విరువ నవసరములేకుండ పదములను కూర్చినాడు. + +నాట్యము : నృత్యమునకు క్షేత్రయ్యపదములు మిక్కిలి యనుకూలములు. గీత, వాద్య, నృత్యముల చేరికకే సంగీత మనునది పరిభాషాపదముగ నేర్పడినందున గీతవాద్యములకు నృత్యము తోడైననేగాని సంగీతము పూర్ణ +స్వరూపము నొందినట్లు కాజాలదు. కైశికీ వృత్తి ప్రధానముగా కోమల కరణాంగ విక్షేపములచేత మృదుమధుర మైన లాస్యరీతితో అంగసౌష్ఠవము గల యువతులు క్షేత్రయ్య పదములను దక్షతతో పాడి - ఆడినచో పదములలోని రసము అనుభవమునకు వచ్చును. క్షేత్రయ్య విజయరాఘవ నాయకుని కొలువులో భావావేశముతో పదములను పాడి, యాడి సభాసదులను ముగ్ధులనుగ జేసినాడు. క్షేత్రయ్య నాట్యకళా చరిత్రలో నూతన యుగమును కల్పించినాడు. ఇతడు శృంగారరస రాజ్యపట్టభద్రుడు అభినయ సర్వస్వమును కొల్లగొన్న మేటి. + +క్షేత్రయ్య అలంకారశాస్త్రవేత్త. ఇతని నాయికలు నెరజాణలు. ఇతని విద్యావినోద నైపుణ్యములు, ఇతని +శృంగారసీమలలోని విశేషములు; ఇతని పదములయందు అభివ్యక్తములు. అదొక రసప్రపంచము. + +మధురభక్తి : శృంగారము లౌకికమని, అలౌకిక మని రెండు విధములు. లోకమందు సాధారణముగ గోచరించు ప్రేమ లౌకికము. అది కామప్రేరితము, అలౌకిక మైన ప్రేమ నిగూఢమైనది. లౌకిక శృంగారమందు నాయికా నాయకులు స్త్రీ పురుషులుగా, 'ప్రత్యేక వ్యక్తులుగా ఉందురు. అలౌకిక శృంగారమందు భక్తుడో, భక్తురాలో నాయిక గాను, వారి ఇష్టదైవము నాయకుడుగాను ఉందురు. వీరి శృంగారము భక్తి శృంగారమని, మధురభావ మని, ప్రేమభక్తి యని వ్యవహరింపబడును. ఇది ఒక మహత్తర మగు సాధనముగా, భక్తిమార్గముగా ఋషి పుంగవులచే వర్ణింపబడినది. ఆర్ష సంప్రదాయములోనే గాక క్రైస్తవ మత సంప్రదాయములో కూడ ఇట్టి భక్తిమార్గము కలదు. దీనిని "The Doctrine +of Divine Spouse" అందురు. ఇట్టి భక్తి సాధనచే గల్గు మహానందము కారణముగా పుట్టునట్టి భావములను +సంగీత సాహిత్యమార్గమున ఎందరో మహనీయులు వ్యక్త పరచినారు. మీరాబాయి, ఆండాళ్, జయదేవుడు, లీలాశుకుడు ఈ మార్గమునకు చెందినవారు. క్షేత్రయ్య నిండుమనసుతో, విశుద్ధప్రేమతో, తన దైవమగు మువ్వగోపాలుని అనేక రీతుల భావించి దివ్యములగు శృంగార పదచిత్రములను వెలయించెను. మువ్వగోపాలుని నాయకునిగా, పరమపురుషునిగా, క్షేత్రయ్య భావింపగలిగినాడు. తాను రాధగా మారిపోయినాడు. తన ప్రేమ భావములను పదరూపమున బాడి ఆనందించినాడు. "శ్రీపతి సుతు బారికి నే నోపలేక నిను వేడితే కోపాలా ? మువ్వగోపాలా!" అనునది క్షేత్రయ్య విప్రలంభ శృంగారము యొక్క మొదటి గేయ స్వరూపము. పొంగిపొరలు భావములను వివిధ రీతులతో అనేక పద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0201.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6116a33986b27a204428bcd4e9d08118df623604 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0201.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +ములుగా క్షేత్రయ్య చిత్రించెను. ఇతడు ప్రతిపదమునందును నాయికా రూపమున నిలచినాడు. గోపాలుని +అనుగ్రహముచే పరిపూర్ణుడై క్షేత్రజ్ఞుడనిపించుకొన్నాడు. మధురభావ సాధనలో ఉత్తమస్థాయి నందుకొన్నాడు క్షేత్రయ్య. ఇతని గొప్పతనమును గుర్తించుట సులభ సాధ్యముకాదు. ఇతడు పోయిన శృంగారరసపు పోకడలు ఏ మహాకవి కవిత్వములోను కనబడవు. + +“ఈమేను జీవునకు ఎంత ప్రియమాయెనే" +“ఎంతలేదని ఎంచకురా" +“ఎటువంటి మోహమోగాని" +"ఎన్ని తలచుకొందునమ్మా" +“ఏమని తెలుపుదు, ఏలాగు తాళుదు" +"ఏమి సేయుదు మోహమెటువలె దీరును" + +మొదలైనవి ప్రకృతమునకు ఉదాహరణములు. వీటిని జాగ్రత్తతో పరిశీలించినచో క్షేత్రయ్య భావనాశక్తి ఎంత +ఉన్నతమైనదో తెలియగలదు. ఇది అనుభవైక వేద్యము. ఇదే క్షేత్రయ్యయొక్క ప్రతిభా విశేషము. ఇదే ఇతని ప్రత్యేకత. + +క్షేత్రయ్య II (సాహిత్యము) : + +ఆంధ్ర వాఙ్మయ ప్రపంచమున క్షేత్రయ్య జీవితము సాహిత్య త్రివేణీ సంగమము. క్షేత్రయ్య రససిద్ధుడగు ఆంధ్ర వాగ్గేయ కారుడు. పదకవితా పట్టభద్రుడు. ఆంధ్ర జయదేవుడు. మధుర భక్తి కలకండములు పండజేసినట్టి ధన్యజీవి క్షేత్రయ్య. + +అన్నమయ్య, త్యాగయ్య. క్షేత్రయ్య అను నీ త్రిమూర్తులును సుప్రసిద్ధ వాగ్గేయకారులై వరలిరి అన్నమయ్య ఆంధ్ర సంర్తన కవితా పితామహు డని పేర్వడసెను. త్యాగయ్య భక్తిపరవశుడై కృతులు పాడెను. క్షేత్రయ్య రసపరవశుడై పదములు వ్రాసెను. త్యాగయ్య అనంతరాగ కలశములందు, లోకులాస్వాదించుటకై. రామ ముఖారవింద మకరందమును తేరిచి పోసినవాడు. క్షేత్రయ్య తన పదములందు శ్రీ కృష్ణుని కోమల పాదములందు గుల్కిన మువ్వల మ్రోతను జాను తెనుగులచే పొదిగినవాడు. త్యాగయ్య నాదబ్రహ్మోపాసకుడు; క్షేత్రయ్య రమ్యకళోపాసకుడు. + +పదమనగా అభినయమునకు పనికివచ్చు శృంగార గేయము. జావళీలలో లేని సర్వకళా సౌష్ఠవము, తాళ +విలంబనము పదములలో కాననగును. భానుదత్తుని రసమంజరి యందలి లక్షణములకు అభినయరూపమైన లక్ష్య సామగ్ర్యము నొసగినవారు కూచిపూడివారు. పదరూపమైన మనోహర లక్ష్యసమగ్రత నొసగినవాడు క్షేత్రయ్య. +ఇతని పదములలో లక్షణానుసరణము, రసభావ ప్రకటనము, సమప్రాధాన్యము వహించి, అహమహమికతో +పరుగిడు చుండును. క్షేత్రయ్య రాగము, తాళము, అభినయము అను నీ మూడు మార్గములలో తన పరమభక్తి ప్రవాహమును నడిపించిన ఘనుడు. + +నాయికా నాయక భావమున రసరాజగు శ్రీకృష్ణపరమాత్మయందు రసరాజమగు శృంగారభక్తిని ప్రవర్తింప జేసి అది స్వపరతారక మగున ట్లొనర్చిన నిరవధిక కృష్ణభక్తి పరినిష్ఠితుడు క్షేత్రయ్య. + +క్షేత్రయ్య నాయికలకు గల విరహము, సంయోగము అను రెండు విధములైన శృంగారములయందు గూడ జనించు గ్లాని, శంక, అసూయ, దైన్యము, ఆవేగము, అవహిత్థ, హర్షము మున్నగు భావావస్థలలో వాటి వాటికి తగిన రాగతాళములను ఏర్చి, కూర్చి తన సంగీత శాస్త్రాది రహస్యాభిజ్ఞతను, వైదుష్యమును వెల్లడించినాడు + +క్షేత్రయ్య పదములందు విస్తరింపబడిన సంయోగ విప్రయోగము లను రెండువిభాగములలో రెండవదానివే +రసికులు మధురమైన దానినిగా స్వీకరించిరి. క్షేత్రయ్య నాయికకు నాయకునితోడి వియోగమువలన ఏర్పడు పలు రకముల దుఃఖములను ఉదహరించుచు, వాటికి తగిన ముఖారి, ఘంట, నాదనామక్రియ, పున్నాగవరాళి +మొదలగు రాగములను అభినయించుట కనువగు త్రిపుట, చాపు, అట మున్నగు తాళములను సమకూర్చినాడు. + +జయదేవాదులు వడియగట్టిన సంస్కృత భాషా మాధుర్యమును మించిన తీపి తెనుగునందు కలదని తన +పదరచనాద్వారమున ప్రకటించిన మహావిద్వాంసుడు క్షేత్రయ్య. ఇతని పదములలో కొన్ని నాయికా వాక్యములు, కొన్ని నాయక వాక్యములు, కొన్ని దూతికా వాక్యములు, మరికొన్ని నాయికా నాయకుల సంభాషణ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0203.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0203.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad73aa87215e34412ab8016008d68c6c1a42f8c8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0203.txt @@ -0,0 +1,54 @@ +విదియ చందురులతో వెలయు చున్నది. 'అరచాటగు నాంధ్ర వధూటి చొక్కవుం జనుగవ' అగుటవలననే విదియ చందురులవంటి గోరువంకలు అటనుండుట గన్పడినది. ఇది రతిస్థాయి యగుట సరియే కాని నిర్వేదము, గ్లాని, విషాదము, పశ్చాత్తాపము, చింత, పరులు చూడకుండ తన కూటమిని సవరించుకొని తన ఇంటికి వచ్చుట అను సంచారు లిట లేవు. కావున ఈమె స్వీయయే. రతితృప్తయై తన కేళికామందిరమునుండి తెలవారగా వెడలు చున్నది. అనుభోగావస్థలోనిది ఈ శృంగారము. నాయకుడు అనుకూలుడు. + +నాయిక - స్వీయ - అతృప్త: + + రేగుప్తి రాగము - ఆది తాళము +ఒక్కసారికే యీలాగైతే - ఓహోహో! యిదేటి రతిరా ! +దైన్యము, శ్రమ, హేళన, వితర్కము. +మక్కువ దీర్చర - మా మువ్వగోపాల ! + ఔత్సుక్యము, ప్రార్థన. +సొక్కియున్న నీ - సొగసది యేమిర ! ॥ఒక్క॥ + గ్లాని, హేళన, దైన్యము, శంక +నెమ్మొగమున నీ బడలిక లేమిర. + శ్రమ, శంక, + నీటుకాడ ! రొమ్మదిరే దేమిర. + సొగసు, శ్రమ, వితర్కము. +కమ్మని వాతెర కందిన దేమిర! +హర్షము, వితర్కము, శ్రమ, + కాళ్లును చేతులు తడబడుటేమిర ! ॥ఒక్క॥ + దైన్యము, శంక, వితర్కము. +కన్నుల నిద్దుర గమ్మే దేమిర!- + అలసట, శంక - + గళమున చెమ్మట కారే దేమిర! + గ్లాని, అసూయ, వితర్కము. +తిన్నని పలుకులు - పలుకవ దేమిర ! + శ్రమ, గద్గదిక + తెలిసి తెలియకున్నా వదేమిర! ॥ఒక్క॥ + జడత, గ్లాని, వితర్కము. +ఇనపురి ముద్దుల- మువ్వగోపాలా ! + ధృతి, హర్షము, ఔత్సుక్యము, + +ఏపు మీర నను కలిసితివౌరా ! +సంగ్రహ ఆంధ్ర +దైన్యము, ధృతి, హర్షము, రతిరీతులు, మోహము. +మనమున నిను నెర-నమ్మిన దానర ! + హర్షము, మోహము, ధృతి. + మారు బలుకకున్నా వదేమిర ! ॥ఒక్క॥ + విషాదము, గ్లాని, అసూయ, వితర్కము. + +ఈ నాయిక తన అతృప్తిని వెల్లడించుటలో నాయకు నందు కన్పడుచున్న అన్యాసంభోగ చిహ్నములను నిదర్శించు చున్నది. ఈమె పరకీయకాదు. "ఒక్కసారికే యీలాగై తే" అనుట ఈమెకు సహజముకాదు. అన్యాసంబంధపు బడలికతో పరకీయ యొద్దకు నాయకుడు పోవుటయు అస్వాభావికము; అసంభవముకూడా. కాగా నాయిక స్వీయయే. నాయకుడు పతి, దక్షిణుడు. నాయిక సురతాసక్తితో నెనసినది. తమిదీరలేదు – భావ ప్రాప్తి సిద్ధించలేదు. మొగమున బడలిక, రొమ్ము అదరుట, కమ్మని వాతెర కందుట మున్నగు ఈతని శరీర లక్షణములను జూచి ఈర్ష్యకలదైనది - ఖండిత యైనది. కాని ఈమె ధీర కాదు; అధీర, మధ్య. కావుననే నిష్ఠురము లాడుచు, అతని పొరపాటు అతనికి కనబరచుచున్నది. పై లక్షణము లన్నింటికి కారణమేమని గ్రుచ్చిగ్రుచ్చి అడుగుచున్నది. + +నాయిక - స్వకీయ - స్వాధీన పతిక : + +ఈమె సంభోగశృంగారమును అనుభవించిన ఆనందమును నిలుపలేక, ఇప్పటి తనప్రియుని ఇతరులు అపహరించు కొని పోకుండ దాచుకొనుటకై సకరుణముగా తహతహ పడుచున్నది. ఇందలి శృంగారము గమనింప +దగినది. + + కళ్యాణిరాగము - రూపకతాళము +పల్లవి : ఎందుదాచుకొందు నిన్ను - ఏమి సేతునేను. + భీతి, ఆవేగము, చపలత, భీతి. +అను ప : అందమైన నీ మోము - అయ్యారె ! + హర్షము, తృప్తి, విస్మయము, + ముద్దులు గులుకుచున్నది. + ఔత్సుక్యము, అభిలాష. +1. అందిందు తిరుగకురా ! - అతివలు నీతోడి. + అమర్షము, దైన్యము - అమర్షము, హర్షము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0204.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0204.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff27dd5bb582eae6526b0030777581f2817e87e5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0204.txt @@ -0,0 +1,68 @@ +పొందుగోరి ఆవేళ - పొగరుచు నున్నారు. + ఈర్ష్య, ఉగ్రత, మత్సరము. +ఎందరెందనికాతు - ఎంతనినే విన్నవింతు. +దైన్యము, అమర్షము, దై న్యము, విసుగు. +పందె మాడుకొన్నారట. +ఉగ్రత, భీతి, విస్మయము, + పట్టుకపొయ్యెద మనుచు ॥ఎం॥ + ఉగ్రత, భీతి. +పలుమారు నాసామి! బయలుకు వెళ్లకు మ్రొక్కేను. + దైన్యము, హర్షము విషాదము, భీతి, అనునయము. +నిలుపరాని మోహమున - నిన్నుజూచి చెలులు + ఆవేగము, మోహము - హర్షౌత్సుక్యములు, అసూయ. +అలరు నీ మోవి తేనె - యాని చప్పరించవలసి +హర్షౌత్సుక్యములు - తృప్తి, చపలత. +కులుకు గుబ్బలరొమ్ము - గ్రుమ్మిపొయ్యెద మనుచు ॥ఎం॥ + హేళన, అసూయ - ఉగ్రత, విషాదము. +ముదముతో నాముద్దు - మువ్వగోపాలసామి ! + హర్షము, ప్రీతి - తృప్తి, వేణువాదనాదికము. +గుదిగొన్నతమకమున - గూడి యిద్దరము . +హర్షము, ఔత్సుక్యము - ముదము, తృప్తి. +నిదురపరవశమున – వదలునో కౌగిళ్లు + సుప్తి, ఆధిక్యము - శ్లథత, భీతి, ఆవేగము. +పదిలముగ నా జడను - బట్టికట్టుకొందునా ॥ఎందు॥ +ధృతి, సర్పాకారము - తృప్తి, వితర్కము. + +ఈ నాయిక నాయకుని దాచుకొనుటనుగూర్చి చాపల్యముతో, ఆవేగముతో, ఔత్సుక్యముతోనున్నది. ఇట్టిచోట నిలుకడ కుదరదు. కనుకనే అట తాళముకంటే త్వరితముగా రూపకతాళముతో ఈ పదము ఉపక్రమింపబడినది. దీనిచే భావానురూపముగా నాయికల దశలనుబట్టి కవిచే తాళములు గూర్పబడిన వని తేటపడుచున్నది. + +నాయిక ప్రసన్న : + + భైరవిరాగము - అటతాళము +పల్ల: అపురూప దర్శనం - బాయె గద నేడు + హాస్యము - అవహిత్థ, హర్షము. +అనుప: కృపగలద మామువ్వ గోపాలసామి ! + దైన్యము, శంక, కృష్ణలీలలు. +ఎన్నాళ్ళ కెన్నాళ్ళ - కీ వీథిలో నిన్ను + హర్షము - వితర్కము. +కన్నుల పండుగగాను - కనుగొంటి నేడు +ఔత్సుక్యము, హర్షము - దై న్యావేగములు. +ఉన్నదా నామీద ఉల్లమున దయ నీకు +శంక, వితర్కము - అమర్షము, దైన్యము. +ఉన్నాను నీదయ - పన్నగశయన ! +ఔత్సుక్యము, దైన్యము - ప్రార్థన, రూపకల్పన. +త్రోవతప్పి వచ్చితివో - తోయజాక్షికి నీకు +ఆవేగము, శంక, వితర్కము - అసూయ, హర్షము . +ఈవేళ కలహంబు - ఏమైన గలదా ? +వితర్కము, శంక, హర్షము - శంక, వితర్కము. +నీవేల జంకెదవు - నెనరుగల్గిన చోట +వితర్కము, నవ్వు - దైన్యము, హర్షము. +వేవేల నేరములు - రావా నాస్వామి ! ॥అపు॥ +ఔత్సుక్యము - హర్షము, దైన్యము +సందేహమేల యిక - శయనించి సమరతులు +శంక, వితర్కము - ఔత్సుక్యము, హర్షము.- +చెంది నను ఉపరతులు - సేయు మనక + సంభోగరతులు - దైన్యము. +ఎందైన నీకు - ఆనందమయ్యేచోట + అవహిత్థ - హర్షము, శంక. +కందర్ప జనక ! - చక్కని మువ్వగోపాల ! +ఔత్సుక్యము, హర్షము - దైన్యము, తృప్తి. + +ఈమె, తన ప్రియుడు పరకాంతతో తన యెదుట సరాగము లాడుచున్నను, ఆమెతోడి వినోదముల దేలుచున్నను గూడ ఈర్ష్యపడదు. ఖండితవలె 'చల్లనాయెనా మనసు' అని సోత్ప్రాసముగా మాట్లాడదు. అతడు తనకు కనబడుటయే మహాభాగ్యముగా భావించి అదియే తన కృతార్థత అనుకొనును. ఈమె నాయకున కెట ఆనందమో అచటనే మసలుకొను మనుచున్నది. + +నాయిక - కలహాంతరిత: + + సురటరాగము - త్రిశ్ర త్రిపుటతాళము +పల్ల : ఎవరివల్ల దుడుకు మా - యిద్దరిలోన సఖియా ? + వితర్కము, శంక - దైన్యము, ఔత్సుక్యము. +అనుప : వివరింపుమమ్మా! మా - విధము తెలిసె నిపుడు + దైన్యము, - హర్షము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0206.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0206.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bfb670d4c0e8439295d1ba628716b9ea8410c11 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0206.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +గుత్తపువన్నెల కీల్జడలతో, ముత్యాల కమ్మలతో, కెంపుల బొగడలతో, కాటుక కన్నులతో, పచ్చల కడియాలతో" మనకు గోచరించుచుందురు. గృహములు, సౌధములు శృంగారవనములు - వీరి వాసస్థానములు. వీరు తూగుటుయ్యెలలపై నూగుదురు. చలువ చప్పరముల శయనింతురు. శుకశారికాపంజరములు, నిలువుటద్దములు, మహార్హమైన శయ్యలు, కస్తూరి, జవ్వాజి, పన్నీరు. గంథములు వీరికి ప్రీతిపాత్రములు. క్షేత్రయ్య నాయికలలో వై విధ్యము కనిపించును. స్వీయలు, పరకీయలు, సామాన్యలు, కన్యలు, మధ్యలు, ప్రౌఢలు, ధీరలు, అధీరలు, ధీరాధీరలు, తృప్తలు, అతృప్తలు, తృప్తాతృప్తలు గోచరించుచున్నారు. ఈ నాయికల చెలిక త్తెలు సయితము సంస్కారవతులును, సంభాషణ చతురలును, హితోపదేశకరణ నిపుణలునై కన్పట్టుచున్నారు. + +సాహిత్యదృష్ట్యా క్షేత్రయ్య తన పదములను లలితమును, మధురమునగు భాషతో పొదిగియున్నాడు. అర్థ +గాంభీర్యము, అన్వయ సౌలభ్యము, భావసౌకుమార్యము మున్నగు గుణములకు ఇతని పదము లాటపట్టులు. ఇందు తెనుగు పలుకుబడుల తియ్యదనము నిండారియున్నది. ఉదా. “అసురసురన్నది; నాలిముచ్చు గయ్యాళి, దబ్బున, ఆదుకొనుట, వాలాయము, సరిప్రొద్దు, ఆగడము, మీసము దువ్వుట, ఆముకొన్న ప్రేమ, మోము చిన్న జేసుకొనుట ఇత్యాదులు, ఇవి నూటికినూరుపాళ్లు తెలుగుదనముకలవి. + +క్షేత్రయ్య వాడిన కొన్ని శబ్దములు క్రొత్తపోకడలు కలిగియున్నవి. అటపచరించు, అన్నెకాడై, ముప్పొంగి, సడ్డ, +మంతురాలు. నెంజలి అనునవి ప్రకృతోదాహరణములు. + +కొన్ని శబ్దములు శబ్దరత్నాకర కారునిచే గృహీతములై, నిఘంటువున కెక్కి ప్రామాణ్యో పేతములైనవి. క్రియాదులందు ఒక్కొక్కచో వ్యావహారిక పదప్రయోగ పద్ధతియు కనిపించును. ఉదా : మనసుగట్టి చేసుకొంటివి; సిగ్గయ్యీని; గుండె దిగులుమనీని క్షేత్రయ్య వాడిన సామెతల చక్కదనము కొనియాడదగినది. ఉదా : + +“బావిలో నీరు వెల్లువ బోవునట వే” +“కానివారి కివి వేడుకలాయె” +అరటాకు సామెత ” +"నొసటివ్రాత తప్పదాయె" +"కన్నీరు కావేరికాలువ" +“కలిబోసిన ఉట్టివంక జూచినట్లు" +“ఉట్టిపడ్డట్లు వచ్చె. + +పద్యములందువలె యతిప్రాస నియమములతో పెక్కు పదములను క్షేత్రయ్య రచించినాడు. ఉదా : + +మొగమాట మేలనే - మువ్వగోపాలుడుగాన +అగడైతి నిన్నుగూడి - అందరిలోన +....... ........ .......... ......... ........ ......... ......... +మగువ! వాక్కుననొకటి - మదియొకటి యెంచుకొని +తెగనాడితివి మున్ను - తెలియలేనైతి నీతోడ + +క్షేత్రయ్య తనపదములందు ధ్వనింపజేసిన వేదాంత మిది. విజయరాఘవుడే పరమాత్మ. జీవులు స్త్రీ ప్రాయులు. రాఘవుడు ప్రియతముడు. భక్తులు మొదట ఆతని గుణగణానుభవమును పొంది, ఆ గుణములను చక్కని వృత్తబంధములుగా, నవరసభరితములైన పాటలుగా, ప్రత్యక్షముగా ఆతనితో సంభాషించు నట్లుగా రచించి, అభినయ మూలమున, ఆతని కిష్టమగు సమయమున, ఏ యే భావవ్యంజకమగు పదము ఆతనికి అభిమతమో, దానినే పాడి, ఆతనిని రంజింపజేయుచు, తంబురాశ్రుతితో గానమొనర్చి, ఆతని పూర్ణానుగ్రహము పొంది, తన్నిరంతర ధ్యానమునందే, కీర్తనమునందే తమ జీవితమును ధన్యమొనర్చుకొన వలయును. ఇట్లు శ్రీ కృష్ణపరమాత్మతోడి మేళనమే సర్వజీవులకును ప్రాప్యమగు పరమపురుషార్థము. + +ఇట్లు క్షేత్రయ్య పదములలో సంపూర్ణమైన సంగీత స్వరూపము గోచరించుచున్నది. ఇట్టి పదములు సంగీత +సాహిత్యాభినయములందు కృతహస్తులైన సర్వకళా సరస్వతీ మూర్తులుతప్ప ఇతరులు రచింపజాలరు. ఆంధ్ర +కవులలో అట్టివాడు క్షేత్రయ్య ఒక్కడే అనుట అతిశయోక్తి కాజాలదు. సంగీత సాహిత్యాభినయములు +ఏకత్రప్రదర్శితము లైనపుడే క్షేత్రయ్య పదకళా సరస్వతి సాక్షాత్కరింపగలదు. + +క్షేత్రస్వరూప రచన - కంచెలు : + +(Farm Layout and fences) + +వ్యవసాయోత్పత్తిని శక్తిమంతముగ సాధించుటకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0207.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0207.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..18d2e7a6e39a62cbe0590ce5be32c17172ae0d19 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0207.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +పెక్కు అంశములను పర్యాలోచింపవలసి యున్నది. వీటిలో 'క్షేత్ర స్వరూపరచన-కంచె నిర్మాణము' ఒకటియై యున్నది. భారతదేశములో చెదురువాటుగ నున్న స్వల్ప పరిమాణపు భూఖండములపై వర్తమానకాలమున వ్యవసాయ కలాపములు కొనసాగుచున్నవి. ఈ చిన్న భూఖండములకు సవ్యమైన క్షేత్ర స్వరూపరచనము (farm layout) లేకుండుటచే, యంత్రపరికరములను వ్యవసాయ మందుపయోగించుట కష్ట మగుచున్నది. తత్కారణముచే +వ్యవసాయోత్పత్తియందు శక్తి సామర్థ్యములు సన్నగిలుచున్నవి. + +క్షేత్రస్వరూప రచన మనగానేమి ? అదెందులకు? : సరియగు పరిమాణమును, ఆకారమును, సంఖ్యా విభాగములును క్షేత్రమునకు కల్పించుటయు, ఉత్పాదన శక్తిని పెంచుటకై రహదారులను, వ్యవసాయ గృహ నిర్మాణములను రూపొందించుటయు క్షేత్రస్వరూప రచన మనబడును. సవ్యమైనట్టియు, సరసమైనట్టియు ఇట్టి క్షేత్ర +స్వరూపరచనమును గావించుటకై కొన్ని సూత్రములను సామాన్యముగ అనుసరింపవలసియున్నది. + +1. క్షేత్రమందు వ్యవసాయదారుని సామర్థ్యమునకు, ఆనుకూల్యమునకు అనువగురీతిగా కట్టడములను నిర్మించుటకై పథకము తయారుచేయుట. + +2. పొదుపరితనమును దృష్టియం దుంచుకొని కట్టడములకు నిర్మాణ పథకము రచించుట. + +3. వంతు (rotation) ప్రకారము పంటలు పండించు విధానమునకు అనువగు విధమున పొలముల సంఖ్యను, +స్వరూప పరిమాణములను ఏర్పాటొనరించుట. + +4. క్షేత్రస్వరూప రచనము ననుసరించి మంచినీటి పారుదలకు, మురుగునీటి పారుదలకు వసతు లేర్పరచుట. + +5. వేర్వేరు క్షేత్రములను చేరుకొనుటకై వేర్వేరు మార్గములు నిర్మించుటకు పథకము తయా రొనరించుట. + +సవ్యమైన క్షేత్రస్వరూప రచనమువలనను, క్షేత్రమందలి కట్టడములవలనను, ఈ క్రింది పెక్కు ప్రయోజనములు సిద్ధించును. + +(అ) తరుణము ననుసరించి పంటలు పండించు పథకమును సక్రమముగ రూపొందించి, ఇతోధికముగ దానిని +పర్యవేక్షించుటకు వీలగును. + +(ఆ) కాలహరణములేకుండ, వ్యవసాయపరికరములను, కార్మికులను, వ్యవసాయోత్పత్తిని చేరవేయుట సుకర మగును. + +(ఇ) నీటిని అధికముగ వృథాచేయక, పంటభూములకు ఎక్కువ సులభముగను, సమతూకముగను నీరు పారుదల యగునట్లు సౌకర్య మేర్పరచుట సాధ్యమగును. + +(ఈ) పంటపొలము కోతకోసికొని పోకుండ కొంతమేరకు అదుపులో నుండగలదు. + +క్షేత్రస్వరూపరచనమందు గమనింపదగిన అంశములు: వ్యావసాయిక విధానముపైనను, క్షేత్రముయొక్క భౌతిక పరిస్థితులపైనను, ఆధారపడి పొలములయొక్క సంఖ్యావివరణము, ఆకారము, పరిమాణము మున్నగు అంశములు క్షేత్రస్వరూపరచనమందు విచారింపబడవలసి యున్నది. విభజింపబడవలసిన పొలములయొక్క కనీస సంఖ్య పంటలసంఖ్యకును, సంపూర్ణముగ ఒకవంతు తిరిగి వచ్చుటకై పట్టు సంవత్సరముల సంఖ్యకును అనుగుణ్యముగ నుండవలయును. ఉదాహరణమునకు, మొదటి మూడు సంవత్సరముల వంతులో వరుసగా చెరకు - గోధుమ - ప్రత్తి; రెండవ మూడు సంవత్సరముల వంతులో వరుసగా వేరుసెనగ - ప్రత్తి - గోధుమ పంటలను పండించుటకు కనీసము సరియైన పరిమాణములు గల మూడు క్షేత్రములుగా భూమిని విభజించుట అవసరమగును. + +భూమిని సమచతురస్రములకంటె దీర్ఘచతురస్రములుగ విభజించుటయే ఉచితము. కారణ మేమన. ఇట్లు +విభజించుటవలన, పొలము దున్నుట సుకరమగును. దీర్ఘ చతురస్రఖండములందు తక్కువసంఖ్యలో తిరుగుళ్ళు +(turns) అవసరమగును. దీనివలన కాలము, శ్రమయు వృథా యగుట తగ్గును. ఒక ఖండముయొక్క వెడల్పునకు దాని పొడవు రెండు రెట్లున్నచో, అట్టి పొలమందు వ్యవసాయము చేయుట వీలగునని భావింపబడు చున్నది. + +క్షేత్రములకు సవ్యముగను, సుప్రమాణముగను రూప రచన గావింపబడినచో, వ్యావసాయక కలాపముయొక్క +శక్తి సామర్థ్యములు అధికమగును. ఇంతియేకాక, వ్యవసాయ పరికరములు, యంత్రములు, పొలముయొక్క +సాధారణ నేలమట్టము, నీటిపారుదల వనరులు మున్నగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0208.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0208.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c07fa963a3efb794918fdddf5a72b789523bd5af --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0208.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +విషయములపై ఆధారపడి, పొలములయొక్క పరిమాణము నిర్ణయింపబడవలసి యున్నది. + +వ్యవసాయమునకు ఉపయోగపడు పరికరములనుబట్టి, యంత్రములనుబట్టిగూడ పొలముయొక్క పరిమాణము +మారవచ్చును. ఉదాహరణమునకు (ఎ) 1/40 ఎకరము విస్తీర్ణముగల తోటలలో గడ్డపలుగువంటి పరికరము (బి) యెకరము విస్తీర్ణముగల పొలములలో దేశవాళీ నాగలి; (సి) 10 మొదలు 15 యెకరముల విస్తీర్ణముగల భూములలో +ట్రాక్టరు ఉపయోగపడును. + +మెట్ట వ్యవసాయమందు పెద్ద పరిమాణముగల భూ ఖండములు లాభదాయకము కాగా, పల్లపు వ్యవసాయమందు అంతకంటె తక్కువ విస్తీర్ణముగల ఖండములు ప్రయోజనకరములగుచున్నవి. + +వ్యాపారపు పంటలు పండు భూములు పెద్ద ఖండములుగా విభజింపబడును. కాని పరిశోధనముల కుపయోగ +పడు భూములు అంతకంటె తక్కువ పరిమాణముగల ఖండములుగా విభజింపబడు చున్నవి. + +భూమిని చక్కగా, సమతలముగ మట్టముగావించినచో, దానిని అధిక ప్రమాణముగల ఖండములుగ విడదీయవచ్చును. కాని సమతలముగ లేని ప్రదేశమందు భూమి కోతకోయబడకుండ తప్పించుటకై స్వల్ప పరిమాణముగల ఖండములుగ విభజించుటయే మంచిది. భూమియొక్క ఏటవాలుడు (slope), నిట్రముగ (steep) +నున్నచో, కట్టలు నిర్మించి సమతలములైన ఖండములను తయారుచేయ వచ్చును. + +లోతులేని నీటి వనరులపై ఆధారపడు భూములను 1/5 యెకరము విస్తీర్ణముగల ఖండములుగను, బావినీరుపై +ఆధారపడు భూములను 1/2 నుండి 1 యకరము విస్తీర్ణముగల ఖండములుగను గొట్టపు బావులపై ఆధారపడు, భూములను 1 నుండి 2 యకరముల విస్తీర్ణముగల ఖండములుగను, కాలువనీటి సాయముపై ఆధారపడు భూములను నీటిపారుదల స్థితినిబట్టి ఎక్కువ తక్కువ విస్తీర్ణములుగల ఖండములుగను విభజింపనగును. + +రోడ్లు, మంచినీరు పారుదల మార్గములు : పొలములపై పంటపండి సిద్ధముగా నున్నప్పుడుగాని, లేక వర్షాకాల +మందుగాని, కార్మికులు పొలములందు ప్రవేశించి పని చేయుటకు రోడ్లు ఉపయోగపడును. ఈ రోడ్లు పొలములకు సరిహద్దులుగను, గట్లుగగూడ నుపయోగపడును. ఇట్టి రోడ్లు సాధ్యమైనంత ఎత్తుగానుండి, వర్ష జలము వాటిపై పొర్లిపోకుండ నుండవలయును. ఇవి బండ్లు పోవుటకుగూడ నుపయోగపడవలెనన్నచో ఇవి 10 అడుగుల వెడల్పున నున్న సరిపోవును. కాని అంతకంటె ఎక్కువ వెడల్పయిన సాధనములకు రోడ్డును 15 అడుగుల వరకు విస్తృత పరచవచ్చును. + +భూమి సమతలముగ నున్నయెడల భూమట్టమునకు క్రిందుగా ఒక అడుగులోతున కాలువలు తవ్వినచో, +పొలమునందలి రోడ్లు మురుగునీరు ప్రవహించుట కుపయోగించును. ఇందువలన భూమి వృధాకాక, పొదుపగును. పొలముల మట్టముకంటె నీటి పారుదల మార్గములను లోతుగ త్రవ్వినచో, అవి మురుగునీటి కాలువలుగా నుపయోగ పడగలవు. + +కంచె నిర్మాణమందలి ఉద్దేశము: పెంపుడు జంతువులు గాని, ఇతర జంతువులు గాని ఒక ప్రదేశమందు స్వేచ్ఛగా సంచరింపకుండ నిరోధించుటయే కంచెవేయుట యందలి ఉద్దేశమైయున్నది. కంచె నిర్మాణము మూడు +కార్యములకై ఉపయోగ పడుచున్నది మొదటిది, ఒక నిర్ణీత ప్రదేశమందు జంతువులను నిర్బంధమందుంచుట: +రెండవది, సరిహద్దును ఏర్పరచుకొనుట; మూడవది, విచ్చలవిడిగా తిరుగు జంతువులనుండి పంటలను రక్షించుట. + +కంచె యందలి రీతులు : వర్తమాన కాలములో కంచె నిర్మించుటయందు వేర్వేరు రీతులు ఆచరణయందున్నవి. +ప్రధానమైన విధానములు వీటిలో మూడు: (1) సచేతనములైన మొక్కలతో కంచె నిర్మించుట. (2) అచేతనములైన ఇటుక, కొయ్య, రాయి, ఇనుప ఊచలు, తీగెలు మొదలగువాటితో కంచె నిర్మించుట. (3) ఎలెక్ట్రిక్ తీగెతో కంచెవేయుట. + +సచేతనమైన కంచె : సీమచింత, గోరింట, కిత్తనార, నాగదాళిచెట్లు, సరుగుడు, వెదురు, చిల్లకంప, బ్రహ్మజెముడు మున్నగునవి కంచె నిర్మించుట కుపయోగపడు చున్నవి. వీటిని వర్షములలో నాటి చక్కగ పోషింపవలయును. వీటి అగ్రములు సమముగ కత్తిరింపనిచో, అవి ఎగుడు దిగుడుగా పెరుగును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0209.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0209.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..393855cd17b15b85c2ae1e02d5cfe2301f171b0d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0209.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +లోపములు : ఇట్టి కంచెను నాటుటయందు ప్రారంభదశలో ధనవ్యయము స్వల్పమైనము, దానిపోషణ కాలములో మిగుల శ్రద్ధ వహింపవలసి యున్నది. ఇట్టి కంచె పెరిగి, పెద్దదై ఉపయోగపడుటకు చాలకాలము పట్టును. + +అచేతనమైన కంచె : పంటభూములకు ఇటుకలతో నిర్మింపబడిన ఆవరణము ఉపయోగపడక పోవుటేకాక, అది వ్యయశీలమైనదిగా నుండును. సామాన్యముగ చిన్నతోటలకును, బంగళాలు మొదలగు వాటికిని మాత్రమే ఇటుక గోడలు ఆవరణముగ నిర్మింపబడును. స్వేచ్ఛా సంచారముచేయు పశువులనుండి తోటలయందు పెరుగు +వృక్షములను, చిన్న మొక్కలను రక్షించుటకు ఇటుక గోడ లుపయోగపడును. + +కలప చౌకగాను, పుష్కలముగాను లభించు ప్రదేశములందు వేర్వేరు విధములుగ అట్టి కలపతో కంచె నిర్మింపబడును. పొలమునుండి పంట తరలింపబడిన అనంతరమును, లేదా దానిని విస్తృతపరచినపుడును, ఇట్టి కంచెను ఒకచోటునుండి మరొకచోటుకు కదలింపవలసివచ్చుటచే, ఇది తాత్కాలిక మైన కంచెగా ఉపయోగించును. + +రాయి సులభముగ లభ్యమగు ప్రదేశములలో పొలము చుట్టును రాళ్ళను ఒకదానిపై నొకటి పేర్చి కంచెగా +ఉపయోగింతురు. ఆయా ప్రదేశములందు దొరకు రాళ్లయొక్క పరిమాణమునుబట్టి కంచెలయొక్క నిర్మాణ విధానము మారుచుండును. రాళ్లు తరచుగ క్రిందకు దొర్లి పడిపోవుటచే, ఎప్పటికప్పుడు వీటినిగూర్చి జాగ్రత వహింపవలెను. అంతియేగాక, జంతువులు పొలములో ప్రవేశింపకుండుటకై రాళ్లతో నిర్మించిన కంచె అంతగా ప్రయోజనకారి కాజాలదు. + +ముళ్లతీగ (barbed wire), అల్లకపు తీగె (woven wire) అను రెండు విధానములచేగూడ కంచె నిర్మింపబడును. ముళ్లతీగె రెండుతీగెలచే పెనవేయబడి, 4-10 అంగుళముల దూరమున వాడియగు ఒక్కొక్కముల్లు దానికి అమర్చబడి యుండును. అల్లకపుతీగెకు సహాయకారిగా నుండుటకును, కంచెను ఎత్తుగా నిర్మించుటకును, ముళ్లతీగెను దానికి పైవరుసలో బంధించెదరు. సాధారణముగ ఈ కంచె ఎత్తు 5 అడుగులుండును. 10 నుండి 12 అడుగుల దూరమున భూమిలో పాతబడిన స్తంభములకు వరుసగా ఒకదానిపై నొకటి అయిదువరుసలలో తీగెలు నిర్మింపబడును. అట్టడుగున నుండు తీగె భూమికి 9 అంగుళములు ఎత్తులో అమర్పబడును. భూమిలో పాతబడు స్తంభముల యొక్క అగ్రములు అన్నిటికంటె పై వరుసలో అమర్పబడిన తీగెకు పైగా, మూడంగుళముల ఎత్తున నుండును. ఈ ముళ్లతీగె - అల్లకపు తీగెయొక్క మిశ్రమము వలన ఏర్పడిన కంచె పశువుల బెడద నుండి పొలములకు సమర్థవంతముగ రక్షణ నీయగలదు. కోళ్లు మొదలైన విలువగల స్వల్పజంతువుల రక్షణకై ఎన్నడును ముళ్లతీగె నుపయోగింపరాదు. ఇట్టి జంతువుల రక్షణమునకు అల్లకపుతీగె సత్ఫలితము లొసగును. + +అల్లకపుతీగె సాధారణముగ రెండు విధములుగ తయారగును మొదటిది సన్నని తేలికయగు తీగెచే +షట్కోణాకారముగ అల్లబడును. ఇట్టి తీగెతో తయారైన కంచెల మధ్యమందు, పెద్ద జంతువులనుగాక, కోళ్లు మున్నగు బలహీనములైన అల్పజంతువులను మాత్రమే ఉంచెదరు. రెండవది వలవంటిది. ఇది దీర్ఘ చతురస్రముగ నుండును. బరువగునట్టియు, బలాఢ్యమగునట్టియు జంతువులను బంధించి యుంచుటకై మందమగు బరువు +తీగెచే ఇది అల్లబడును. అడ్డముగనుండు తీగెలు బరువుగను, ఎడతెగకను ఉండును. అదుపులోనుండు జంతువుల పరిమాణమునుబట్టి తీగెలమధ్యనుండు దూరము నిర్ణయింపబడును. కాని సామాన్యముగ అల్పజంతువులను అదుపు నందుంచుటకై అడుగుభాగమున ఖాళీయుంచక మూసివేయబడును. నిలువుతీగెలు అడ్డతీగెలచే మెలివేయబడి గాని, లేక ప్రత్యేకమైన తీగెముక్కలచే బంధింపబడిగాని ఉండును + +కంచెపాతుడు గుంజలు : పాతుడుగుంజలపై కంచెయొక్క బలమాధారపడి యుండును. ఈ గుంజలు మిగుల దృఢముగనుండి, భూమిలో కదలకుండునట్లు బలముగ పాతబడవలయును. పాతుడుగుంజలు సాధారణముగ కొయ్య, రాయి (లేక కాంక్రీటు), మరియు లోహ సంబంధమగు ద్రవ్యముచే తయారు చేయబడును. + +ప్రారంభములో కొయ్య గుంజలు చౌకగా తయారు కాబడి, భూమియందు సులభముగ పాతుటకు వీలయినను, +అవి చెదపురుగులకు గురియగుటచే, వాటి జీవితము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0210.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0210.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dcb20357c55d5e22a1f006958b82030e49e78457 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0210.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +అల్పముగ నుండును. దీర్ఘకాలము మన్నుటకును, చెదపురుగులబారి పడకుండుటకును, భూమిలోనికి పోవు +గుంజలయొక్క అడుగు భాగమును కరిగిన 'కోల్టారు'తో గాని, ‘క్రియెసొట్' ద్రావణముతో గాని పూత పూయుదురు. సాధారణముగ ఈ గుంజలమందము 5 నుండి 7 అంగుళములును, మొత్తము పొడవు 7 నుండి 8 అడుగులు నుండును. + +కాంక్రీటు స్తంభములకంటెను, ఉక్కు స్తంభములకంటెను, రాతి స్తంభములు చౌకగా లభింపగలవు. అయితే అవి సులభముగ అందుబాటులో నుండగలవా అనునదే ప్రశ్న. కాని రాతి స్తంభములకు ఏపాటి గట్టి దెబ్బ తగిలినను, అవి పగులును. ఇట్టి స్తంభములకు కంచెతీగెను ముడివేయుట సులభముకాదు. స్తంభములకు చిల్లులు తొలచిగాని, లేక ఇనుప కొక్కెములు అమర్చిగాని, తీగెను వాటిలో చొప్పింపవలయును. + +రాతి స్తంభములుగాని, కాంక్రీటు స్తంభములుగాని సామాన్యముగా 6 అడుగుల పొడవుండును. 11/2 అడుగుల +వరకు భూమిలోనికి పాతి, తీగెను కట్టుటకై భూమిపైన 41/2 అడుగుల మేరకు ఉంచవచ్చును. రాతి స్తంభములు +దీర్ఘ చతురస్రముగనుండి 9×7 అంగుళముల మందముండును. 'కాంక్రీటు స్తంభములు కొన్ని వర్తులాకారముగను, కొన్ని చతురస్రముగనుండును. కాంక్రీటు స్తంభములుగూడ కూచియాకారము (tapering shape)లో లభ్యమగును. ఇవి అడుగుభాగమున 6 అంగుళములు, చివర భాగమున 4 అంగుళములు మందము కలిగి యుండును. + +లోహ స్తంభములు ఉక్కుతోడను, పోత ఇనుముతోడను చేయబడును. ఇవి కొయ్య, కాంక్రీటు, రాతిస్తంభముల కంటెను మిగుల బలిష్ఠములై ఉరుములు, మెరుపులు, పిడుగు దెబ్బలకు తాళగలిగియుండును. త్రుప్పు పట్టకుండ వీటిపై రంగు పూయవచ్చును. కోణాకారముగ నుండు ఈ యినుప స్తంభముల కనిష్ట, గరిష్ట మందములు వరుసగ 11/2"X11/2"X1/4" నుండి 2"X2"X1/4" వరకు ఉండును. గరిష్ట మందముగల స్తంభములను మూలల యందును, కనిష్టమందముగల స్తంభములను వాటి నడుమను పాతవలయును. మూలలయందుగల స్తంభములు అధికమగు ఒత్తిడికి తట్టుకొనవలసి యుండుటచే, వాటి మందములు అధికముగ నుండవలయును. దీర్ఘకాలము మన్నుటకై ఈ స్తంభములు సున్నము, కంకరతో నింపిన గోతులయందు పాతబడును. + +ఎలెక్ట్రిక్ కంచె : పై నుదహరించిన కంచెలతో పాటుగ ఎలెక్ట్రిక్ తీగెలతోగూడ కొన్ని ప్రదేశములందు-ముఖ్యముగ డెయిరీ వ్యవసాయ క్షేత్రములందు—కంచెను నిర్మింతురు. క్షేత్రావరణమునుండి బాహ్య ప్రదేశములలోనికి పశువులు పోకుండ నిరోధించుటకై ఎలెక్ట్రిక్ కంచె నిర్మింపబడును. సుమారు 600 వోల్టులు శక్తిగల విద్యుచ్ఛక్తిని తీగెలందు ప్రవేశ పెట్టినచో, అట్టి తీగెను తాకిన యెడల చురుకైన ఆఘాతము తగులును. అట్లుగాక, విద్యుచ్ఛక్తి పాటవమును 11 మిల్లి ఆంపియర్ల (.011 amperes) వరకు మాత్రమే పరిమిత మొనర్చినచో, దాని వలన ప్రమాదముండదు. ఈ కాలమున పెక్కు కంపెనీలు ఎలెక్ట్రిక్ కంచెను నిర్మించుటకై అవసరమైన పరికరములను సమకూర్చుచున్నవి. 75 అడుగుల దూరమున పాతబడిన స్తంభములపై ఇన్స్యులేటర్లు అమర్చబడును. నున్నని తీగె నొకదానిని స్తంభములమీదుగా ఇన్స్యులేటర్లలో చొప్పించెదరు. అనువైన యంత్రముద్వారా ఈ తీగెలో విద్యుత్తును ప్రవేశ పెట్టుదురు. ఇట్టి విద్యుత్ తీగెను తాకిన జంతువునకు నిశితమైన ఆఘాతము తగులును. కొన్ని తరుణములందు నేల మిక్కిలి పొడిగా నున్న యెడల, ఎలెక్ట్రిక్ తీగెకు కొన్ని అంగుళములు ఎడముగా మరొక తీగె అమర్చబడును. రెండుతీగెలు తాకిననేగాని, జంతువునకు చురుకుముట్టదు. పెద్దజంతువులను అదుపునం దుంచుటకై నేలమట్టమునుండి 36 నుండి 40 అంగుళముల పైగా ఎలెక్ట్రిక్ తీగె అమర్పబడును. ఇట్టి ఎలెక్ట్రిక్ తీగెలు వీధులయందలి 'లైన్ కరెంట్' వలనగాని లేక +బ్యాటరీల వలనగాని పనిచేయగలవు. + +సమాప్తి : సశాస్త్రీయముగ వ్యవసాయము చేయుటకై పంటపొలములకు సలక్షణముగ కంచె నిర్మించుట యొక ముఖ్యలక్షణమై యున్నది. కంచెవేయుటవలన చోరులనుండియు, పశువులు మొదలైన వాటినుండియు పంటను రక్షించుకొనుటయేగాక, కొన్ని వ్యవసాయ కలాపములలో కాలమును, శ్రమను పొదుపుచేసికొనుట \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0211.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0211.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f39f66e7852db9beb333845376b3b95f12244f7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0211.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +సాధ్యమగుచున్నది. అందుచేత ఈ ప్రక్రియలు వ్యవసాయోత్పత్తిని పెంపొందించుకొనుటకు పరోక్షముగ సహాయకారు లగుచున్నవి. + +పోడిమి గలిగినట్టియు, సమర్థవంతమగు నట్టియు కంచె విధానమును ఎన్నుకొనుటయందు సామాన్యుడైన +వ్యవసాయదారుడు జాగరూకత వహింపవలయును. + +ఖగోళశాస్త్రము (ప్రాచీన భారతీయుల కృషి) : + +మిక్కిలి ప్రాచీనమైన శాస్త్రములలో ఖగోళశాస్త్ర మొకటి. ఈ శాస్త్రము మొదట ఏ దేశమున ప్రారంభింపబడినది అను విషయమును గూర్చి పండితు లింకను మీమాంసించుచునే యున్నారు. చైనా దేశమున ఈ శాస్త్రము క్రీస్తు పూర్వము మూడువేల సంవత్సరముల నుండియు, బాబిలోనియాలోకూడ ఇంచుమించు అదేకాలము నుండియు ప్రచారములో నున్నట్లు, ఈజిప్టులో 'నైల్' నదీ ప్రాంతమునకూడ కొంతవరకీ శాస్త్రము అభివృద్ధియైనట్లు, క్రమముగా నీ శాస్త్రము బాబిలోనియా నుండి గ్రీసుదేశము క్రీస్తుపూర్వము 700 సంవత్సరముల నాటికి వ్యాపించి బాగుగా వృద్ధిపొందినట్లు, అచ్చటి నుండి క్రమముగా అరేబియాద్వారా భారతదేశమునకు వ్యాపించినట్లు పాశ్చాత్య చరిత్రకారులు వ్రాసి యున్నారు. ఈ సిద్ధాంతమును లోకమాన్య బాలగంగాధర తిలక్ మహాశయ ప్రభృతులు తీవ్రముగా ఖండించి, ప్రాచీన భారతదేశమున తక్కువలోతక్కువ కాలమును పరిగణించినను, 8 వేల సంవత్సరములనుండి ఖగోళశాస్త్రము ప్రచారములో నున్నట్లు స్పష్టీకరించి యున్నారు. + +ఈ శాస్త్ర ముద్భవించుటలో భారతదేశమునకు తదితర దేశములకు ముఖ్యమైన భేదమొకటి గమనించవలసి +యున్నది. ఇతరదేశములలో ప్రాక్తన మానవుడు ఖగోళీయ గ్రహ నక్షత్రములను కేవల జిజ్ఞాసా ప్రబోధితుడై అర్థము చేసికొనుటకు యత్నించుటలో శాస్త్ర మభివృద్ధియైనది. కాని భారతదేశమున అట్లుకాదు. ఏనాడో, ఏ విధముగానో, ఉద్భవించి ఆసేతు హిమాచలము ప్రచారములోనున్న వేదవాఙ్మయము యజ్ఞయాగాది కర్మను బోధించుచు, తత్తత్కర్మాచరణమునకు ఉచిత కాలనిర్ణయము చేసియున్నట్లు వేదములనుండియే తెలియుచున్నది. కావున ఖగోళశాస్త్ర మీ దేశమున ఆధ్యాత్మిక వ్యవసాయమున జనించినట్లు స్పష్టమగుచున్నది. మరియు వేద కాలమని వ్యవహరింపబడు ప్రాచీన కాలమునుండియు ఈ దేశమున పంచాంగగణనము ప్రచారములో నున్నట్లు +గోచరించుచున్నది. మరియు భాస్కరాచార్యుడు (క్రీ. శ. పండ్రెండవ శతాబ్ది). సిద్ధాంత శిరోమణి యందు + +'వేదాస్తావత్ యజ్ఞకర్మ ప్రవృత్తాః + యజ్ఞాః ప్రోక్తా స్తేతు కాలాశ్రయేణ + శాస్త్రాదస్మాత్ కాలబోధోయతస్స్యాత్, + వేదాంగత్వం జ్యౌతిషస్యోక్త మస్మాత్ ' + +అని చెప్పుచు వేద విహిత యజ్ఞయాగాది కర్మానుష్ఠాన విహితకాల నిర్ణాయక శాస్త్రమగుటచేత జ్యోతిషము +వేదాంగముగ పరిగణింపబడి యున్నదని నిర్వచించి యున్నాడు. దీనినిబట్టి మనము ముఖ్యముగా గమనించ +వలసిన విశేష మేమన ఏ నాడు వేదాంగ విభాగము మనదేశమున వ్యవహారములోకి వచ్చెనో, ఆనాడే జ్యోతిశ్శాస్త్రము శాస్త్రస్వరూపములో నున్నట్లు స్పష్టము. వేదాంగ విభాగ వ్యవహారకాలము వేద కాలమునకు సుసన్నిహిత మగుటచేత ప్రాచీన భారతీయుల ఖగోళశాస్త్ర కృషి ప్రాచీనతమమని స్పష్టముగా చెప్పవచ్చును. అదియును గాక వేద వాఙ్మయమందే పంచాంగవ్యవహార సూచక వాక్యము లనేకములు మనకు గోచరించుట జేసి సాక్షాత్ వేదసమాన కాలికత్వము భారతీయ ఖగోళశాస్త్రమునకు సిద్ధించుచున్నది. అందు కుదాహరణములు : + +యజుర్వేద సంహిత యందు : +“కృత్తికా నక్షత్ర మగ్నిర్దేవతా” + +అని నక్షత్ర విభాగము కృత్తికాదిగా ప్రతిపాదింపబడినది. మరియొక చోట + +"షట్కృత్తికా ముఖ్యయోగం వహంతీ +య మస్మాక మేధ్యత్యష్టమీ" + +అని చెప్పబడినది. కృత్తికా శబ్దము క్షురాపరపర్యాయ మగుటచేత, ఆరునక్షత్రములు కలసి మంగలికత్తి యాకారమున నుండు గుంపునకు షట్కృత్తికావ్యవహారముగా వేద కాలమునుండి ప్రచారములో నుండె నని స్పష్టమగు చున్నది. గ్రీసుదేశములోకూడ నీ వ్యవహారము కన్పట్టుట \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0212.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0212.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3398a4e1d4424076814698ffa957cc2a5a24f959 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0212.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +చేత, భారతదేశమునుండియే నక్షత్ర నామ వ్యవహారము గ్రీసుదేశమునకు ప్రచారమైనదని చెప్పవలయును. ప్రాచీన భారతీయులు సరిగా ఏ నక్షత్రములను కాంతి వృత్తీయములుగా (Star marking the Ecliptic that is the Sun's annual Path) స్వీకరించి యున్నారో, సరిగా అవే నక్షత్రములు గ్రీసు మొదలగు ఇతర దేశములలోకూడ వ్యవహారములో నుండుటచేత ప్రాచీనభారతదేశమే ఖగోళశాస్త్రావిర్భూతికి మూలస్థానమని స్పష్టముగా +వక్కాణింపనగును. + +ఆ నక్షత్రములకు అధిదేవతా నిర్వచనముకూడ భారతీయులు చేసియున్నారు. కృత్తిక అగ్ని దేవతాక మనియు, భరణి యమదేవతాక మనియు, ఇట్లే ఆయా నక్షత్రములకు దేవతలు నిర్వచింపబడి యున్నారు. కృత్తికలో సూర్యుడుండగా, ఎండ అగ్నివలె దహించుననియు, స్వాతి వాయుదేవతాకమనగా స్వాతిలో సూర్యుడుండగా గాలివానలు వచ్చుననియు, భరణీ నక్షత్రము యమదేవతాక మనగా భరణిలో శుభకర్మలు చేయరాదనియు, ఇట్లే ఆయా నక్షత్రములకు అధిదేవతా నిర్ణయము మహర్షులు చేసియున్నారు. సరిగా అట్లే వ్యవహారము గ్రీసుదేశ వాఙ్మయములో కూడ కన్పట్టుచున్నది. కావున చారిత్రికముగా ప్రథమస్థాన మాక్రమించు భారతీయ విజ్ఞానమే గ్రీసుదేశమున వ్యాపించెననుట సహేతుకము.అంతియేకాని గ్రీకులనుండి జ్ఞానభిక్షతో వేదవాఙ్మయము రచింపబడెనను వాదము తర్కబద్ధముకానేరదు. + +'యత్పుణ్యం నక్షత్రం తద్బట్కుర్వీతోపవ్యుషం, +యదావై సూర్య ఉదేతి, అధనక్షత్రం నైతితావతి +కుర్వీత యత్కారీస్యాత్, పుణ్యాహ ఏవకురుతే ' + +అను వేదవాక్యములుకూడ ఆనాటి మౌహూర్తిక జ్ఞానమెట్లు ఖగోళీయాంశములపై నాధారపడి యున్నదో +తెలియుచున్నది. మరియొకచోట యజుర్వేద సంహితలో సంవత్సర క్రతుకాల నిర్ణాయక ఘట్టములో + +“చతురహే పురస్తా”త్ పౌర్ణమాస్యె "దీక్షేరన్" + +అని చెప్పుటచేత విషువద్దిన వ్యవహారమే కాక, ఫాల్గున చైత్రాది చాంద్రమాన వ్యవహారము, అమాపూర్ణిమా నిర్ణాయక కాలవ్యవహారము ఆనాటి పంచాంగ గణిత ప్రచారమును స్పష్టీకరించుచున్నది. విషువద్దిన మనగా సమరాత్రందివ కాలము. విషువ ద్వృత్త క్రాంతివృత్త సంపాతబిందువు (The first Point of Aries, the +Point of intersection of the Celestial Equator and the Ecliptic) నందు సూర్యుడు ప్రవేశించుకాలము. ఈ కాలమును గుర్తించి భారతీయులు, ఖగోళమున ఆనాటి సూర్యాధిష్ఠిత బిందువునుకూడ గుర్తించి యున్నారు. ఆవిషువద్బిందువునకు మిక్కిలి సూక్ష్మమైన క్రాంతి తృతీయ చలనము కలదు. 72 సంవత్సరముల కొక భాగము మాత్రమే పయనించు అదృశ్య బిందువుయొక్క సూక్ష్మ చలనమునుకూడ ప్రాచీన భారతీయులు గుర్తించి రనుటకు ఆధారములు కలవు. వేదకాలము నందు ఆ విషువద్బిందువు కృత్తికలలో నుండుటచేత నక్షత్ర చక్రము కృత్తికాదిగా నిర్వచింపబడి యున్నది. అనగా వేదకాలము కనీస మీనాటికి 5 వేల సంవత్సరముల పూర్వముగా నుండ వలయునని ఒక నిర్ణయము. బాలగంగాధర తిలకు మహాశయుడు ఇంకను కొన్ని ఆధారములతో వేదకాలము కనీసము ఎనిమిదివేల సంవత్సరముల పూర్వమయి యుండవలయునని ప్రతిపాదించి యున్నారు. దీనిచే భారతీయ ఖగోళ విజ్ఞానము వేదములతోపాటుగా ప్రాచీనతమ మని స్పష్టముగా తెలియుచున్నది. + +అమా పూర్ణిమా వ్యవహారము, చాంద్రమాన వ్యవహారము సునిశితమైన ఖగోళీయ విజ్ఞానమును ప్రతిపాదించును. + +'అమావాస్యాయాం యదహశ్చంద్రమసం, నపశ్యంతి, +తదహః పిండ పితృయజ్ఞం కురుతే'. + +అను వాక్యముచేత చతుర్దశీ విద్ధమైన సినీవాలీ అమావాస్యయందు గాక ప్రతిపద్విద్ధమై, చంద్రదర్శన శూన్యమైన కుహురమావాస్యయందే పితృయజ్ఞము కర్తవ్యమనుటచేత అమా గణితము సునిశితముగా చేయబడి +యుండవలయును. వేదవాఙ్మయమునందు పదేపదే కుహుస్సినీవాలీ శబ్దముల ప్రయోగముచేతనే ఆనాడు సునిశిత +పంచాంగవ్యవస్థ వ్యవహారములో నున్నట్లు స్పష్టము. అమాపూర్ణిమా జ్ఞానము, వైదిక కర్మ ప్రయోగార్థమే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0215.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0215.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bda17dddb5e46ae1a7fd664bcf61d77ce1f962e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0215.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +కల సంధికాల ముండుననియు, అందుచేతకల్పమనగా, వేయి మహాయుగములనగా 432 కోట్ల సంవత్సరముల +ప్రమాణము కలది యని సైద్ధాంతిక మతము. కల్పాది యందు సృష్ట్యారంభము, కల్పాంతమందు ప్రళయము +కల్గునని అభిప్రాయము. కల్పారంభమున గ్రహములు వాటి కక్ష్యలయొక్క పాత మందోచ్చ లను బిందువులన్నియు, అశ్వినీ నక్షత్రాది బిందువులో నున్నవని అప్పటి నుండి అవి వేరువేరు గతులలో పరిభ్రమించుచు. భిన్న కాలములందు భిన్న స్థానములలో నున్నవనియు సిద్ధాంతమతము. ప్రతి గ్రహమునకు కల్పములో ఇన్ని భగణములు అనగా (Revolutions) అని సిద్ధాంతములు చెప్పినవి. ఈ భగణసంఖ్యచేత ఆయా గ్రహముల యొక్క దినగతి చెప్పబడిన దన్నమాట. కల్పాదియందు వాటి స్థానము మనకు తెలియును కావున వాటి దినగతిని పురస్కరించుకొని కల్పాదినుండి నేటివరకు గతించిన దినసంఖ్య తెలిసికొని తద్వారా నేటి గ్రహముల స్థానము గణితముచేత తెలిసికొనవచ్చును. ఈ గణితమునే అహర్గణముచేత గ్రహసాధనమందురు. సిద్ధాంతములప్రకారము కల్పాదినుండి యిప్పటివరకు 6 మన్వంతరములు గతించి 7 వది యగు వైవస్వత మన్వంతరములో 27 మహాయుగములు గతించి 28వ మహాయుగములో కృతత్రేతా ద్వాపర యుగములు గతించగా నేటికి కలియుగములో ప్రథమపాదములో 5062 సంవత్సరములు గతించినవి. కల్పాదియందు గ్రహములేకాక వాటి కక్ష్యలయొక్క పాతమందోచ్చలన్నియు మేషాదియందు తుల్యత్వము నొందెననియు, అట్లే మహాయుగాదియందు, యుగాది యందు గ్రహములన్నియు మేషాదియందు తుల్యత్వము పొందుననియు సిద్ధాంతాభిప్రాయము. అనగా కలియుగ ప్రమాణమగు 4,32,000 సంవత్సరములు గ్రహముల యొక్క భ్రమణ కాలములనగా భగణ కాలములయొక్క “కనిష్ట సామాన్య గుణిజము" (L. C. M.) అని మనము తెలిసికొనవచ్చును. అనగా 4,32,000 సంవత్సరములలో గ్రహములన్నియు సంపూర్ణ భ్రమణములు (An Integral number of Revolutions) చేయునన్నమాట . ప్రభవాది సంవత్సరములు 60 అను వ్యవస్థకూడ నిట్టిదే. ఈ 60 సంవత్సరములలో రవి, బుధ, శుక్ర, చంద్ర, గురు, శని, కుజ, గ్రహములు, సంపూర్ణ భ్రమణము లించు మించుగా చేయును గావున ఈ వ్యవస్థ చేయబడినదని మన మూహింపవచ్చును. + +నేటి ప్రజానీకములో కొన్ని ప్రాచీనాభిప్రాయములు కలవు. మహావిద్వాంసులు కూడ ఆ అభిప్రాయములు +కలిగియున్నారు. ఈ అభిప్రాయములు సిద్ధాంతశాస్త్రమునకు విరుద్ధమైనవి. ప్రాచీన సిద్ధాంతములన్నియు ఏక +కంఠముగా దృక్సిద్ధి కావలయునని, కోరినవి. దాని కుదాహరణము పైన చెప్పబడిన 'అమావాస్యాయాం యద +హశ్చంద్రమసం నపశ్యంతి తదహః పిండ పితృయజ్ఞం కురుతే' యను వాక్య మొకటి పిండ పితృయజ్ఞమును +నష్టేందువగు కుహూరమావాస్యయందు జేయవలసి యుండగా, దృష్టేందువగు 'సినీవాలి' అమావాస్యయందు +చేయనగునా? కుహూస్సినీవాలి అమావాస్యలు దృక్సిద్ధములు కానిచో కర్మ చెడిపోవునుగదా! కావున కర్మఠులకు తప్పక పంచాంగశోధన మావశ్యక మైనది. + +సూర్య సిద్ధాంతమున స్పష్టముగా 'గోళం బద్ధ్వా పరీక్షేత' అని చెప్పుటచేత మీ మీ కాలములందు దృక్సిద్ధి చేసికొనుడు. అని కవి హృదయము. శాస్త్ర మాద్యం తదే వేదం యత్పూర్వం ప్రాహభాస్కరః యుగానాం పరివర్తనే కాలభేదోత్ర కేవలః' అనుటచేత కాల భేదకృత సంస్కారము చేసికొనినగాని పంచాంగములు దృక్సిద్ధి కానేరవు. భాస్కరాచార్యుడు స్పష్టముగా 'దృక్సిద్ధి మానే వాగమః ప్రమాణం' అనుటచేత దృక్సిద్ధితోకూడిన శాస్త్రమే ప్రమాణము, సూర్య సిద్ధాంతముగూడ దృక్సిద్ధి సంపాదకములే కాకపోయిన విసర్జనీయమే యని చెప్పినాడు. లేనిచో సూర్యసిద్ధాంత ముండగా తిరిగి భాస్కరాదులు గ్రంథముల నెందుకు వ్రాయవలసి వచ్చినది? దక్షిణదేశమున మహాసిద్ధాంత మను పేరుతో, ద్వితీయార్య భటీయము, ఆంధ్రదేశమున సూర్య సిద్ధాంతము, ఉ త్తర దేశములో సిద్ధాంతశిరోమణి మొదలగు మతములు రూఢమై నేడు దృక్సిద్ధ మేదియో తెలియక దేశము భిన్న భిన్నములుగా విభజింపబడియున్నది. + +ఇక మనము చారిత్రక కాల మని వ్యవహరింపబడు కాలమునుండి బయల్వెడలిన ఆర్యభటాదిగ్రంథములలో +ఎట్టి గణితాంశములు కలవో విమర్శించెదము. ఆర్యభటా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0216.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0216.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09fce832e121821e268e77075469c61358ce1e7e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0216.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +చార్యుడు భూభ్రమణవాదమును ప్రతిపాదించిన పౌరుష సిద్ధాంతులలో ప్రథముడు. “అనులోమగతి శ్శాస్థః పశ్యత్య చలనం విలోమగంయద్వత్ అచలాని భానితద్వత్ సమపశ్చిమగాని లంకాయాం" అని చెప్పియున్నాడు. అనగా పడవమీద నుండువాడు అనులోమముగా వెళ్లుచు, కూలస్థమగు వృక్షాదికమును విలోమగతికలదానినిగా ఎట్లు +చూచునో అట్లే పరిభ్రమించుచున్న భూమియందున్న మానవుడు అచలములగు నక్షత్రములను, సమపశ్చిమగతి +కలవానినిగా చూచుచున్నాడు' అని భావము. ఇట్లు స్పష్టముగా భూభ్రమణమును ఆర్యభటాచార్యుడు ప్రతిపాదించి +యున్నాడు. అర్వాచీనుడగు నొక వ్యాఖ్యాత దాని కపవ్యాఖ్యానము చేయుటచేత, మరియొకడు మూలములోనే భూభ్రమణమును ఖండించు మరియొక శ్లోకమును ప్రక్షేపించినాడు. భూమి భ్రమించుట లేదనియు, కోటాను కోట్ల నక్షత్రసంఘము లన్నియు మహాదేశగర్భములో ఇసుక రేణువువంటి మన భూమిచుట్టు తిరుగుచున్న వనుట +యుక్తిసహముకాదు. + +బ్రహ్మగుప్తాచార్యుడు మహామేధావి (క్రీ. శ. 678, 'కృతీ జయతి జిష్ణు జోగణితచక్ర చూడామణిః' అని భాస్కరు డాతనికి జోహారు చేసియున్నాడు. చక్రీయ చతుర్భుజ వైశాల్యసూత్రమును ప్రప్రథమమున చెప్పినవా డీతడని పాశ్చాత్యగణిత శాస్త్రజ్ఞు లీతని మేధనుగుర్తించిరి. (Vide Hobson's Trignometry) అంతియేకాదు - వర్గప్రకృతి యను పేరిట (Indeterminate Equations of the 2nd degree) అద్భుతముగ గణితాంశములను బ్రహ్మస్ఫుట సిద్ధాంతములో ప్రతిపాదించియున్నాడు. ఈ గణితమును తరువాత భాస్కరాచార్యుడు 'చక్రవాళ' మను పేరిట వివరించిన విషయము పాశ్చాత్యుల దృష్టి నాకర్షించి వారిని ముగ్ధులను చేసినది. వెగ్రాంజి యను పాశ్చాత్యపండితుడు 1787 లో తయారుచేసిన వ్యాసములో (Memoirs) ముఖ్యవిషయములు భాస్కరాచార్యుని చక్రవాళములో నున్నవి. (Vide Bhaskara's Bijaganita) దీనినిబట్టి భాస్కర బ్రహ్మగుప్తుల (క్రీ. శ 678) మేధానైశిత్యము గణితశాస్త్రజ్ఞులకు +గోచరించగలదు. ముంజాలాచార్యుడు (క్రీ. శ. 936) అయన చలనమును సూక్ష్మముగా ప్రతిపాదించినవాడు. +ఆకాశమునందు దృశ్యబిందువగు క్రాంతిపాతయొక్క సుసూక్ష్మమగు చలనమును గుర్తించుటయేగాక దాని యొక్క వార్షికగతిని సునిశితముగా ప్రతిపాదించుట సామాన్యవిషయము కాదని ఖగోళజ్ఞులకు గోచరించ గలదు. 'అయన చలనం యదుక్తం ముంజాలాద్వైస్స ఏవాయం' అని భాస్కరుడు ముంజాలాచార్యునికి జోహారు చేసియున్నాడు. శ్రీపత్యాచార్యుడు ముంజాలాచార్యునికి కొద్ది అర్వాచీనుడై, భాస్కరునికి పూర్వుడై సిద్ధాంత శేఖరమను ఒక ఉద్గ్రంథమును రచించియున్నాడు. అందు ప్రతిపాదింపబడిన ఒక అందమైన విషయమును భాస్కరుడు గ్రహించి పునరుద్ఘాటించియున్నాడు. అది యేది యనగా ప్రాచీసాధనము. అనగా తూర్పు బిందువు ఏది యను మీ మాంస. యజ్ఞ వేదికా నిర్మాణమందును, గృహ నిర్మాణమందును ప్రాచీ సాధనము చేయవలసియున్నది. గృహము సాక్షాత్ ప్రాచీ ప్రతీచీ దిశాముఖముగా గాని లేక సాక్షాదు దగ్ధక్షిణముఖముగా గాని నిర్మింపబడవలయును. లేనిచో గృహ యజమానికి నష్టము కలుగునని వాస్తుశాస్త్రములో చెప్పబడి యుండుట చేత నేటికిని పెక్కురు గృహ నిర్మాతలు ప్రాచీ సాధనమును సిద్ధాంతులచేత చేయించుకొనియే యిండ్లు కట్టుకొనుచున్నారు. సూర్యు డుదయించుదిక్కు తూర్పు కాదా ? దీనికింత మీమాంస యేల యని ప్రశ్నింప వచ్చును. 'శ్రవణ స్యోదయే ప్రాచీ కృత్తికాయాస్త ధోదయే చిత్రా స్వాత్యంతరే ప్రాచీ నప్రాచీ చంద్రసూర్యయోః' అని చెప్పబడినట్లు, సూర్యా చంద్రమసులు ఉదయించు దిక్కు సాక్షాత్ ప్రాచీకాదనియు, ఉత్తరాయణములో సూర్యుడు తూర్పు బిందువునకు ఉత్తరముగా ఉదయించు ననియు, దక్షిణాయనములో దక్షిణమున ఉదయించు ననియు, అందుచేత సూర్యాచంద్రమసులు ఉదయ బిందువును ప్రాచీబిందువుగా గ్రహింప కూడదనియు, కృత్తికా శ్రవణ నక్షత్రోదయ బిందువు సాక్షాత్ప్రాచీ బిందువుగ గ్రహించవచ్చుననియు ప్రాచీనులు తీర్మానించిరి. నేడిదియు సరియైనదికాదు. విషువచ్చలనముచేత కృత్తికా +నక్షత్రోదయ బిందువు నేడు ప్రాచీ బిందువు కాదు. విషువద్బిందువు కృత్తికలలో నుండగా ప్రచారములోనికి వచ్చిన భావమిది. కావున ప్రాచీ బిందువు నెట్లు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0217.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0217.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff7e9e77051a9f3f169a943f00b6a24e11a87c29 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0217.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +సాధింపనగును? దిక్సూచీయంత్రములేని ఆ ప్రాచీన కాలమున ఖగోళీయముగా దాని నెట్లు సాధింపనగునో +శ్రీపతియు, తదుపరి భాస్కరాచార్యుడును ఈ క్రిందివిధముగా తెల్పియున్నారు. “వృత్తేంభస్సు సమీకృత క్షితిగితే కేంద్రస్థ శంకోః క్రమాత్ భాగ్రం యత్ర విశ్యత్సపైతి చ యతః తత్రా పరైంద్ర్యౌది తత్కాలాప మజీవయోస్తు వివరాత్ భాకర్ణ మిత్యాహతాత్, లంబజ్యాప్త మితాంగుళై రయన దిశ్యైంద్రీ స్ఫుటా చాలితా". అనగా అంభస్సు సమీకృత సమతలమందు (Horizontal Plane) ఒక వృత్తమును గీయుము. దాని కేంద్రమువద్ద శంకువు నొక దానిని పాతుము. (Vertical Gnomon) పూర్వాహ్ణమున శంకు చ్ఛాయాగ్రము వృత్తము నెక్కడ స్పృశించునో ఆ బిందువును చూడుము. అనగా ఛాయా ప్రమాణము వృత్త వ్యాసార్థ తుల్యమగు నప్పుడు ఆ బిందువును గుర్తించవలయును. ఆ బిందుద్వయ ప్రోతరేఖ ప్రాక్ప్రతీచీ రేఖ యగును. కాని దానియందు కొంత చాలనము చేయవలయును. ఎందుచేత ననగా సూర్యునికి క్రాంతిలో గతి కలదు. దానం జేసి పై రేఖలో కొంత అంతరము కలుగును. ఆ అంతరము సుసూక్ష్మమైనది. దాని ప్రమాణ మెంత యనగా తత్కాలాపమ జ్యాంతరమును, భాకర్ణముచేత గుణించి లంబజ్యచేత భాగించగా ఎంత వచ్చునో అన్ని అంగుళములను తూర్పున చిహ్నితమైన బిందువును అయన దిక్కులలో చలింపజేయ వలయును అని శ్రీపత్యాచార్యు ననుసరించి భాస్కరాచార్యులు నిశితముగా సిద్ధాంతముచేసి యున్నాడు. ఆ ప్రమాణమును నవీన పరిభాషలో చెప్పవలయు నన్న చో + +K Cos & A B +____________ +Cos θ + +అని వ్రాయవలయును. దీనికి ఉపపత్తి గణితబంధురముగా నుండును. ప్రాచీనాచార్యులయొక్క గణితకౌశల +ప్రదర్శనార్థము మచ్చున కీ యుదాహరణముయొక్క ఉపపత్తి నవీన భంగిలో ప్రదర్శింపబడు చున్నది. + +ప్రాచీన భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు దిగంశము (azimuth) ను ప్రాగ్బిందువునుండి గ్రహించినారు. నవీన ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులు ఉదగ్బిందువునుండి కాని దక్షిణ బిందువునుండి గాని గ్రహించుచున్నారు. ఎట్లు చేసినను తప్పులేదు. క్షేత్రములను చూడుడు. ఒకటవ క్షేత్రములో g అనునది శంకువు. k అనునది ఛాయా కర్ణము. s అను నది శంకుచ్ఛాయ. Z అనునది రవి యొక్క దృగంశము (Zenith Distance) ఒకటవ క్షేత్రము నుండి +s = K sin Z (I) + +రెండవక్షేత్రమును చూడుడు : OS శంకుచ్ఛాయ = s SM దాని భుజము MÓS కోణము భారతీయ దిగంశము (Hindu azimuth). \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0218.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0218.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2120d97c8886158e1027ccd502d06f2e6dacc2ff --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0218.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +:: SM = OS x Sin a = K Sin Z Sin a (2). మూడవ క్షేత్రమును చూడుడు. P ధ్రువబిందువు (Celestial + +Pole) Z = Zenith (ఖస్వస్తికము); S = Sun (రవి స్థానము); PS = 90 - θ =క్రాంతికోటి; PZ = 90 - θ = అక్షకోటి లేక లంబాంశము ZS = Z = Zenith - distance = దృక్చాపము. 9ZS - 90 - a= దిగంశకోటి. + +ఈ క్షేత్రమునుండి నవీన చాపీయ త్రికోణమితి సూత్రము (Modern Spherical Trignometry) Sin +3 = Cos Z Sin θ + Sin Z Cos θ Sin a దీనిని చలన కలన భంగిలో (differentiating by Calculus) Cos +3 Az = Sin Z as θ as a Aa (Here Z and G are cons- +tants; Z constant because we have fixed it). +K cos 8 A8 + K Sin Z cos a Aa= +cos e + +రెండవ సమీకరణమును చాలనము చేయగా (Diffe-rentiate) K Sin Z cos a Aa వచ్చును. ఇదియే SM లేక ఛాయాభుజములో క్రాంతి వికారజన్యమైన వికారము. దీనినే భాస్కరాచార్యుడు పై శ్లోకములో ప్రతిపాదించి యున్నాడు. భాస్కరుని గణితకౌశలము అనుపమానము. ఇట్లే భాస్కరుని త్రిప్రశ్నాధ్యాయములోని గోళీయగణితాంశములు అనేకములు గలవు. + +ఖడ్గతిక్కన : + +“సార కవితాభిరాము గుంటూరు విభుని - మంత్రి భాస్కరు మత్పితామహునిఁ దలతు" అని తిక్కన సోమయాజి తననిర్వచనోత్తర రామాయణమున భాస్కర మంత్రిని వర్ణించియున్నాడు. ఈ భాస్కరమంత్రికి నలుగురు కొడుకులుండిరి. వారిలో మూడవకుమారుడు సిద్ధనామాత్యుడు. ఇతని కొడుకు తిక్కన. నాల్గవ కుమారుడు కొమ్మనామాత్యుడు. ఇతని కొడుకు కూడ తిక్కన. ఈ తిక్కన లిద్దరు విక్రమసింహపురము ( నెల్లూరు) నేలుచుండిన మనుమసిద్దిరాజు (1252 - 1260) నొద్ద మంత్రులుగా నుండిరి. కొమ్మనామాత్యుని కుమారుడు తిక్కన మహాప్రధానియై, నిర్వచనోత్తరరామాయణము, మహాభారతము రచించి, యజ్ఞము చేసి, తిక్కనసోమయాజి యని ప్రసిద్ధి కెక్కెను. తిక్కన సోమయాజి పెద తండ్రి యగు సిద్ధనామాత్యుని కుమారుడు తిక్కన సేనానియై ప్రసిద్ధి కెక్కెను తిక్కన సేనానిని ఖడ్గతిక్కన యనియు నందురు. + +ఖడ్గతిక్కన తండ్రియగు సిద్ధన మనుమసిద్ధిరాజు తండ్రియగు తిక్కప్రభువు నొద్ద మంత్రిగా నుండెను. ఖడ్గతిక్కన తల్లి పేరు ప్రోలాంబ. + +తిక్కనసేనాని గృహమును అభినవ దండి యగు కేతన దశకుమార చరిత్రమునందు ఇట్లు వర్ణించెను : + +వేడిన నర్థార్థి వృథ పుచ్చనేరని + దానంబు తనకు బాంధవుఁడు గాఁగ +నెదిరిన జము నైన బ్రదికి పోవగనీని + శౌర్యంబు తన కిష్టసఖుఁడు గాఁగ +శరణు జొచ్చిన శత్రువరునైన రక్షించు + కరుణయె తనకు సంగాతి గాఁగ +బలికినఁ బాండవ ప్రభునైన మెచ్చని + సత్యంబు తనకు రక్షకుఁడు గాఁగ + +జగతి నుతికెక్కె రాయ వేశ్యాభుజంగ +రాజ్య రత్నాకర స్ఫూర్తి రాజమూర్తి +గంధ వారణ బిరుద విఖ్యాత కీర్తి +దినప తేజుండు సిద్ధయ తిక్క శౌరి. + +వీర నికాయంబు వేద నినాదంబు + బాయక యే బ్రొద్దు మ్రోయుచుండు +భూసుర ప్రకరంబు సేసలు చల్లంగ + బాయకెన్నియొ కుటుంబములు బ్రదుకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0219.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0219.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab21abfdabfd4dd4905d104c03bc7127329a03e3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0219.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +బ్రాహ్మణావళికి ధారలు పోసిన జలంబు + సతతంబు ముంగిట జాలువాఱు +రిపుల కొసఁగిన పత్రికల పుత్రికలను + బాయక కరణముల్ వ్రాయుచుంద్రు . + +మానఘనుడైన తిక్కన మంత్రియింట +మదన సముడైన తిక్కన మంత్రియింట +మహిత యశుడైన తిక్కన మంత్రియింట +మంత్రిమణి యైన తిక్కన మంత్రియింట." + +పరశు రాముని ప్రతాపము, ద్రోణా చార్యుని శౌర్యము, కృపాచార్యుని చతురత్వము, అశ్వత్థామ మగటిమి, ఖడ్గతిక్కనయందు మూర్తీభవించినవి. + +పశువుల మేపు బీళ్ళ నిమిత్తమై కాటమరాజునకును మనుమసిద్ధి రాజునకును వివాదము పొసగి మహాయుద్ధము +సంభవించినటుల కాటమరాజు కథవలన తెలియుచున్నది. ఈ కాటమరాజుకథ తెలుగుదేశములో, అందు ముఖ్యముగా గుంటూరు మండలములోను, నెల్లూరు మండలములోను కడుప్రసిద్ధమై గానము చేయబడు ద్విపద +ప్రబంధము. + +కాటమరాజు తండ్రి పెద్దిరాజు. పెద్దిరాజు తండ్రి వల్లు రాజు. ఈ వల్లురాజు నెల్లూరు మండలమునందలి కనిగిరి సీమలోని అలవలపాడునకు అధిపతి. వీరు ఆత్రేయ గోత్రోద్భవులగు యాదవుల సంతతికి చెందినవారు. దేశమున అనావృష్టి సంభవింప, వీరు తమ పసుల మందలను తోలుకొని, దక్షిణమునకు వచ్చి మనుమ మనుమసిద్ధి రాజుయొక్క పశువుల బీళ్లలో మేపుకొని పుల్లరి చెల్లింపకయే వెడలిపోయిరి. అన్నంభట్టు అను బ్రాహ్మణుడు రాయబారిగా మనుమసిద్ధిరాజుచే కాటమరాజు కడకు పంపబడెను. కాటమరాజు పుల్లరి చెల్లింపక తగవు పెట్టుకొనెను. అందులకు మనుమసిద్ధిరాజు కాటమరాజును శిక్షించుటకై, తిరునామాల తిప్పరాజు, శ్రీకంఠరాజు, పెదవేగి బొక్కరాజు, పెదవరదరాజు, అర్లుకొండ అచ్చిరాజు, ఆదివన్నె మాదిరాజు, గయికొండ గంగరాజు, ఉర్లకొండ సోమన్న, ఉదయాద్రి ఉమ్మయ్య, చెన్నపట్టణము చంద్ర శేఖరుడు, దేవముని వెంగళయ్య, పట్టుకోట బసవరాజు, కాళహస్తి పాప తిమ్మరాజు, వెలకంచి వెంగళపతిరాజు, ప్రభగిరి పట్టణము పద్మశేఖరుడు మొదలగు యోధుల తోడ్పాటుతో అప్రతిమానమైన +ప్రతిభకలిగిన ఖడ్గతిక్కన సేనాధిపత్యము క్రింద సైన్యమును పంపెను. + +పల్నాటి ప్రభువైన పద్మనాయడు పల్లికొండ ప్రభువైన చల్ల పిన్నమనాయడు, దొనకొండ అయితమరాజు, ఎఱ్ఱయ్య, భట్టావులరాజు, వల్లభన్న, నాచకూళ్ళ నాయడు. ముమ్మయ్యనాయడు, ఉత్తమరాజు మొదలగు యాదవనాయకులు కాటమరాజుకు సహాయముగా వచ్చిరి. పిన్నమనాయడు ఈ సైన్యమును నడపెను. + +ఉభయ సైన్యములు పాలేటి యొడ్డున ఉన్న పంచ లింగాలకొండ కడ ఎదుర్కొన్నవి సర్వేపల్లి మిట్టమీద నెల్లూరి సైనికదళము విడిసెను + +ఈ యుద్ధము ఎఱగడ్డ పాటిలో మాఘ బహుళ అమావాస్య, మంగళవారమునాడు జరిగినట్లు కాటమరాజు గ్రంథమువలన తెలియుచున్నది. స్థానిక చరిత్రములవలనగాని ఇతర శాసనములవలనగాని యుద్ధము జరిగిన కాలము నిర్ణయించుట కష్టము. గ్రంథములో తెలుపబడిన వారము, తిథి, మిగిలిన వాటితో సరిపోవుట లేదు. + +పిచ్చుకపై బ్రహ్మాస్త్ర మేల యనియు, త్రుటిలో యాదవసేనను చెండాడ గలుగుదుననియు తలచి ఖడ్గతిక్కన కతిపయ సేనను మాత్రము వెంటగొని, తన నిశిత కరవాలమును ప్రచండముగ జళిపించుచు యాదవసేనను తాకెను. యుద్ధరంగమున ఎచ్చట చూచినను తానెయై వీరవిహారము గావించుటచే యాదవసేనా నికాయము +వికావికలయ్యెను. అత్తరి చల్ల పిన్నమనాయడు తన సైన్యమును ఉసికొల్పుచు గొప్ప సేనానివహముతో వెనుకనుండి ఖడ్గతిక్కనను గవిసెను. భయంకరముగ తుములయుద్ధము సాగెను. గోవింద యనుచు నాగోపాల గణము అట్టహాసముతో రణక్రీడ సలిపెను. + +"....................... ఏక తడవు +చలముకొని యెండలో సమసినరీతి +నాకులన్నియుఁ బండి యామఱ్ఱిమీద +వడిఁ జేసి సుడిగాలి సుడిసిన యపుడు +కారాకు డుల్లిన కై వడితోను +మడిసెను దిక్కన మంత్రి సైన్యమ్ము." \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0220.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0220.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4001cda7e6dd8781711604b0c8c33daa6c962c3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0220.txt @@ -0,0 +1,68 @@ +తన సైన్యమంతయు వీరశయనము నొందగా తిక్కన దండనాథు డొక్కడే రణరంగమున నిలిచెను. ఈ విప్ర వీరుని శరీరమునుండి రక్తధారలు ప్రవహించుచుండెను. అత డత్యంతము బడలికచెంది యుండెను. ఇతని అశ్వ రాజము గూడ క్షతగాత్రయై జవసత్వము లుడిగినదాయెను, అయినను పిరుతివియక తిక్కన పోరాడుచునే యుండెను. అప్పుడు కాటమరాజు పక్షమున సేనాపతి యగు పిన్నమనాయడు ఎలుగెత్తి యిట్లనెను : + +"పోరు నిల్పఁగదోయి ! భూసురోత్తముడ! +సరిగాదు మాతోను సమరంబు సేయ +నగ్రజన్ములు మీరు యాదవుల మేముఁ +ఉగ్రంబు మామీద నుంచంగ రాదు +తరతరముల తాత తండ్రులు మేము +భట్టుల బ్రాహ్మల వైష్ణవో త్తముల +వెట్టిచెరల్ మాని వెనుక వేసికొని +ప్రాణా లొసఁగి కీర్తి ప్రబలియున్నాము +కడకు బ్రాహ్మణహత్య కట్టుకోరాదు +ఆమీద నెఱుగుదు వన్నియు నీవు +భూమీశు డెఱుగని పోరు నీకేల?" + +అని అతని నివారింప, తిక్కన తన సైన్యమంతయు హతమై యుండుటకు విచారించి, ఒక నీతిమార్గము తలచి +మరల సైన్యముతో ఎదురుకొనవలయు నని నిశ్చయించి పురమునకు తిరిగిరాగా, పురజనులు చప్పట్లు కొట్టుచు, +కేకలు వేయుచు గేలిసేయ దొడగిరి. + +"తాటాకులను మోసి తగ వ్రాయఁగాని +చెలఁగి యుద్దము సేయఁ జేత నేమౌను +ఎదిరించి నిలిచిన హెచ్చు సేనలను +సరి సేయ నవి యజ్ఞ శాలలు గావు +అరులపోటులుగాని యక్షతల్ గావు +చనుదెంచు చక్రాలు చక్కిలాల్ గావు +ఘన చక్రబాణాలు గారెలు గావు +అర్చిదూసెడు కత్తు లరిసెలు గావు +పొడిచేటి బల్లెముల్ పూర్ణములుగావు +కుంతముల్ రుచిఁ బప్పుగూరయుఁ గాదు +కమ్మనిపాయసము కాదు కయ్యంబు +వండిన యా పిండి వంటయుఁ గాదు +బంటుతన మే యూరు బ్రాహ్మఁ డే యూరు." + +అనుచు ప్రజలు హాస్యము చేసిరి. ఈ మాటలను సరకు చేయక తిక్కన యింటికి పోయెను. ఇతని రాక తండ్రి యగు సిద్ధనామాత్యునకు చాల విచారము కలిగించినది. అందుల కతడు + +"కొడుక ! యీ వంశంబు కడుదొడ్డ దోయి +పెద్ద కాలమునాడు పేరుమోసినది +పులికడ్పునను గొఱ్ఱె పుట్టు చందమునఁ +గలిగితి నాయింతి గర్భంబునందుఁ +జదువున శాస్త్రాన సాహసమందుఁ +దిక్కన! నీసాటి ధృతి లేరనంగ +సాహసంబున వారి సాధింపబోయి +యింతగా వెన్నిచ్చి యిటువలె రాను +మగతనంబున బుట్టి మగవాడ వనుచుఁ +బగతుకు వెన్నిచ్చు ప్రాణం బదేల ? +యరులకు నోడి యీయవని మనుకున్న +సరగ రణభూమిలో సమయుట మేలు +పందవుగాని భావజ్ఞుడవు గావు +ఎందుకీప్రాణం బదేల యీ బ్రదుకు.” + +అని తూలనాడెను. + +ఇక నింటిలో తిక్కన భార్య వీరపత్ని కనుక తన విభుడు పగరకు వెన్నిచ్చి, ఆకలిగొని అలసి వచ్చినాడనుచు + +"కడువేగ విభునికి గ్రాఁగిన నీళ్లు +బిందెల చన్నీళ్ళు బిరబిరతెచ్చి +పసిఁడి చెంబుల నీరు పాళాలుచేసి +యక్కడ మంచంబు నడ్డంబు పెట్టి +యద్దశేరు పసుపు నమరంగనుంచి +కూర్చుండి స్నానంబు గొబ్బునఁ జేయుడు.” + +అని చెప్పెను. తదుపరి ఆమె యత్తదగ్గరకు వెడలి + +"గొబ్బున నీరాడి కూతురు వచ్చుఁ +దీర్చి యడ్డబొట్టు స్థిరముగా బెట్టు +గంధంబు చెక్కిళ్ళ ఘనముగాఁ బూసి +పళ్ళాన నన్నంబు బాగుగాఁ బెట్టుము." + +అని అత్తతో విన్నవించె నట. స్నానశాలయందలి ఏర్పాట్లను తిక్కన గమనించెను. ఇదేమి ఇట్లు ఏర్పాటు చేసితి వనగా ఆ వీరపత్ని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0222.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0222.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b0b372bf9ef2442c80d141d4efe29e9a808c4eb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0222.txt @@ -0,0 +1,44 @@ +తిక్కన శౌర్యపరాక్రమ వృత్తాంతము నెల్లూరు చేరగా, సిద్దనామాత్యుడు తనయుని మృతకళేబరము కొరకు రణరంగమునకు వచ్చెను. నెత్తుటి వరదలో తేలియాడుచు నెగిసి నెగిసి పడుచుండెడు తిక్కన కండలను చూచి, తండ్రి కన్నీరు కార్చి, కావి ధోవతిలో పొదివి నెల్లూరికి తెచ్చెను. + +పుణ్యాంగనయగు తిక్కనభార్య ఆ కావిధోవతిలోని కండలను చూచి, + +“ఓమామ ! వినవయ్య యొక విన్నపంబు +సత్యంబు స్త్రీ పురుష సమ్మతి వినుము +పురుషుడే ముందైనఁ బుణ్యకాంతలకు +బతిగూడి యొక్క టై పరలోకయాత్ర +పుణ్యప్రదంబని పొగడును శ్రుతులు +పతినెడబాయుట పరగదోషంబు +నాప్రాణ విభునితో నన్నంపు" + +మని మామగారివలన సహగమనమునకు ఆజ్ఞ తీసికొని భర్తతో సహగమనము చేసెను. + +ఖడ్గతిక్కననుగూర్చి యెక చాటుధార: + +"ఏమి తపంబు జేసి పర + మేశ్వరు నేమిటఁ బూజచేసిరో +రాముని తల్లియున్ బరశు + రాముని తల్లియు భీముతల్లియున్ +గాముని కన్నతల్లియును + గంజదళాక్షు ననుంగు తల్లియున్ +శ్రీ మహితప్రతాపు డగు + సిద్ధన తిక్కన కన్నతల్లియున్ " + +"తిక్కన కాటమరాజుగార్లకు యుద్ధమై తిక్కన పరలోకగతుడైన స్థళము యిప్పుడు పట్టపురాయి గ్రామానకు తూర్పు భాగమందున పినాకినీ నదీతీరమందున పూర్వమందు పరశురామ దేవరకు నందనచక్రవర్తి ప్రతిష్ఠచేసిన స్థళము. ఇది ఇప్పుడు స్థళజ్ఞులు ఆ జాగా పేరు తిక్కనపాడు అని చెప్పుకుంటూ వున్నారు. ఆ స్ధళమందు వఖరాయిమీద గుర్రమును అందుపైన వఖ సవార్ను చెక్కి వున్నది. అది తిక్కన మంత్రి ప్రతిమే" అని స్థళజ్ఞులు వాడుకుంటున్నారు" అని పట్టుపురాయి కై ఫీ యతు తెలుపు చున్నది. + +ఖననశాస్త్రము (The Science and Art of Mining) : + +పరిచయము : ఆర్థిక ప్రాముఖ్యముగల వేర్వేరు ఖనిజ పదార్థములను సంపాదించుటకు అన్వేషణము జరుపుట, +భూమిని లోతుగా త్రవ్వుట, లభ్యమైన ముడిపదార్థములను భూగర్భమునుండి వెలికితీయుట, విపణివీథిలో దానిని +విక్రయించుట మొదలగు కార్యకలాపములకు ఖనన శాస్త్రమని పేరు. పలువిధములగు ఖనిజములు, శిలలు వివిధ పారిశ్రామికరంగములందు లోహసంబంధమైన మౌలిక- ముడిపదార్థములు (basic raw materials) గా గాని, ముఖ్యమగు అనుబంధపదార్థములు (auxiliary substances) గా గాని అవసరమగుచుండుటనుబట్టి ఖనన +శాస్త్రమునకుగల ప్రాముఖ్యము అధికమగుచున్నది. ఉష్ణమును. శక్తిని కల్పించుటకు బొగ్గు, నూనె మన కవసర +మగుచున్నవి. ఇటులనే యంత్రములను తయారుచేయుటకును, వంతెనలు నిర్మించుటకును లోహములు కావలసి +యున్నవి. ఇదేవిధముగ నివసించుటకై గృహములను నిర్మించుకొనుటకు వలయు సామగ్రి, రాసాయనిక పరిశ్రమకు ఖనిజపదార్థములును, ఆహారపదార్థములకు లవణమును మన కవసరమగు చున్నవి. + +భూగర్భములోని ఖనిజపదార్థమును పగులగొట్టుట, దానిని భూమిపైకి చేరవేయుట గనిలో పనిచేయు ఖనకుని +విధులై యున్నవి. కాని ప్రధానమైన ఈ రెండుపనులను నిర్వర్తించుటకు పూర్వము, ఆనేకములగు ఇతర అనుబంధ +కార్యకలాపములను నెర వేర్పవలసి యుండును. భూగర్భములో లోతున నుండు భాగములకు చేరుకొనుటకై +ఆటంకమును కల్పించు నీటిని వెలికితోడివేయుట, భూగర్భములో పనిచేయు కార్మికుల కవసరమగు వెలుగును, +గాలిని ధారాళముగ ప్రవేశపెట్టుట, పైకప్పులు, ప్రక్క భాగములు కూలిపోకుండ బలమైన ఆధారములు నిర్మించుట, ఉత్పత్తిని అధికముచేయుటకై భూగర్భములో యంత్రము లుపయోగించుట, భూగర్భమునుండి వేర్వేరు ప్రాంతములకు సమాచారముల నందించుటకై సాంకేతిక సంజ్ఞల నేర్పరచుకొనుట, ప్రమాదములను సాధ్యమైనంత +మేరకు తగ్గించుటకై భద్రతాచర్యలు తీసికొనుట — ఇవన్నియు అనుబంధ కార్యకలాపములు . + +ప్రాథమిక పరిశోధనలు : భూమిని త్రవ్వుటకు పూర్వము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0223.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0223.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4a254924647e65e9cb77c75ddb8e49f3d38d873 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0223.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ఆ ప్రాంతమునందు ఆర్థికప్రయోజనముకల ఖనిజ పదార్థము అధిక పరిమాణములో లభ్యము కాగలదా యని +తెలిసికొనవలసియున్నది. ఏ ప్రాంతమునందు త్రవ్వకము కొనసాగించవలెనని నిర్ణయము కావింపబడెనో. అచ్చోట +ఆశింపబడిన ఖనిజముయొక్క ఉనికి, దాని లక్షణము, మందము, పరిమాణము మున్నగు అంశములను పరిశోధించవలసి యున్నది. దీనిని నిర్వహించుటకు ఖనన శాస్త్రజ్ఞుడు ప్రప్రథమములో భూమియొక్క ఉపరితలమును +పరిశీలించి (prospecting), రంధ్రములను త్రవ్వించ వలెను. ఈ క్రమవిధానముద్వారా లభించు సమాచారమును జాగ్రతగా పరిశీలించవలెను. + +ఉపరితల పరిశీలనము : పర్వతప్రాంతము లందును, కాలువలు - నదుల యొక్క తీరప్రదేశము లందును, +బావులు - క్వారీలు- రోడ్లు - రైల్వేలు మొదలగు వాటి త్రవ్వకముల యందును గల పదార్థములలో ఖనిజ లక్షణము +లేవైన కలవేమో యని పరిశోధించు విధానమునకు ఉపరితల పరిశీలనము (Prospecting) అని పేరు. ఖనిజ +లక్షణములుగల పదార్థములను కనుగొన్న పిదప మరింత లోతుగా అన్వేషణ జరుపుటకై ఆ ప్రదేశమునందు మాదిరి గోతులు (shafts) త్రవ్వుదురు. ఉపరితలమున లభ్యమైన పదార్థములనుండి భూగర్భము నందున్న ఖనిజ +పదార్థములు సుదూరముగ నున్నచో లోతైన రంధ్రములను త్రవ్వుట (boring) ద్వారా పరిశోధనలు జరుపవలసి యుండును. + +భూమిలో గొట్టమును దించుట (Boring) : చేతితో గాని, యంత్ర సహాయమున గాని కొలది వ్యాసము గల నిడుపైన గొట్టమును భూమిలోనికి దించుచు బెజ్జమును తొలిచి దానినుండి లభ్యమగు రకరకములైన అంతర్గత + +పదార్థములను (cores) నిశితముగా పరిశీలింపవలయును. ఈ విధముగా పరిశీలనము జరుపుట వలన అవసరమగు సమాచారము లభించగలదు. (1 వ పటము చూడుడు) + +భూగర్భములో త్రవ్వకపు విధానములు Methods of working mines): ఖనిజపదార్థము కలదని పరిశీలన +ఫలితముగా నిర్ణయించబడిన తరువాత ఆ ఖనిజ పదార్థము బొగ్గువలె పొరలుగా (Stratified) నున్నదో లేక +బంగారమువలె నాళముల (Veins) రూపములో నున్నదో తేలగలదు. దాని ననుసరించి త్రవ్వకములు, కార్యనిర్వహణము మొదలగు కార్యకలాపములు నిర్ణయింపబడును. ఖననశాస్త్రములో బొగ్గు త్రవ్వకము, లోహముల త్రవ్వకము అను రెండు శాఖలు ముఖ్యములై యున్నవి. + +బొగ్గు త్రవ్వకపు విధానము: బొగ్గుగనులను త్రవ్వి, బొగ్గును వెలికి తీయుటకు రెండు ముఖ్యమైన పద్ధతులు గలవు. (1) బార్డు - స్తంభ నిర్మాణపు పద్ధతి (Bord and Pillar method), (2) పొడుగయిన గోడను నిర్మించు పద్ధతి (long wall method) ప్రస్తుత మవలంబించుచున్న ఇతర విధానము లన్నియు ఈ రెండు పద్దతుల యొక్క సంస్కరణములే. + +బార్డు - స్తంభ నిర్మాణ విధానము : ఈ పద్ధతిలో రెండు విస్పష్టమైన ప్రక్రియలు గలవు. (1) భూగర్భములో ఒకదాని కొకటి సమకోణములో నుండునట్లు నిర్మించబడిన మార్గములను స్తంభముల ఆకృతిలో విభజించుట. పై కప్పు కూలి పడకుండ ఈ స్తంభములు ఆధారములుగా నుండును. దీనిని “వర్కింగ్ ఇన్ ది హోల్" అనియు లేక “ డెవలెప్ మెంటు" అనియు పిలుతురు (2) పనియైన పిదప ఒకదానివెంట నొకటిగా ఈ స్తంభములను పడగొట్ట వలయును. దీనిని "వర్కింగ్ ఇన్ ది బ్రోకెన్' (Working in the Broken) అనియు, లేక "డి పిల్లరింగ్ " (De-pillaring) అనియు అందురు. + +నవీన పద్ధతి ప్రకారము ఒక్కొక్కగనిని కొన్ని విభాగములుగను లేక మండలములుగను (Panels or Districts) విభజించి, వాటియందు స్తంభములను నిర్మాణము గావింతురు. త్రవ్వకపు కార్యకలాపము లన్నియు అయిన పిదప పై జెప్పిన రీతిగా ఈ స్తంభములను పడగొట్టుదురు. ఉదాహరణమునకు (2 వ పటము చూడుడు) \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0224.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0224.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4615cbd75134d591e46fb0deb567a9d2f94ac407 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0224.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +a, a - b, b అను రెండు జంటమార్గములు సమకోణాకృతిలో నిర్ణీతమైన పరిమాణమును, ఆకృతిని పొందు +విధముగా విభాగములు చేయబడును ఈ విభాగము లేక మండలము గుండా C C C అను మూడు మార్గములు నిర్మించబడును. ఈ మూడు మార్గములును d d అనువానిచే కలుపబడును. ప్రధానమార్గములైన a a ల యొక్క భారమును d d అను స్తంభములు మోయుచుండును. విభాగములను, మండలములను విడదీయుటకై సి. డి (c, d) అను మార్గములనుండి బార్డులు (Bords). స్తంభములు (Pillars) నిర్మింపబడును త్రవ్వకపు కార్యక్రమ మంతయు ముగిసిన పిదప సాధారణముగా g g అను మండలము (panel) యొక్క ఇరువైపుల కొనలనుండి స్తంభములను పడగొట్టు కార్యక్రమము ప్రారంభింపబడును. స్తంభపు వరుసలు నన్నిటిని ఒకదాని వెంట నొకటి d అను మార్గముతో అంతమగునట్లు పడగొట్టుదురు. దీని ఫలితముగా పటములో చూపబడినట్లు G O A F అను భాగము మాత్రము +వెనుక మిగిలిపోవును. + +పొడవైన గోడను నిర్మించు విధానము (Long wall method): (1) పురోగమనము (Advancing); (2) తిరోగమనము (Retreating). + +పురోగమనము : కొంత దూరములో నున్న గోయినుండి పలుదిశలకు మార్గములు నిర్మించుటవలన బలమైన ఒకే స్తంభము నిలిచిపోవును. జంటమార్గముల మధ్యగుండా (between Pairs of drivages) దీర్ఘాకారమున నున్న గోడలను పోలిన ముఖాకృతులు. పై నుదహరించిన మండలముయొక్క సరిహద్దు దిశగా బహిర్గతము లగును. అట్లు బహిర్గత మగు సమయములో 'గోఫ్' అను భాగము క్రమబద్ధముగా పూరించబడును. దీని ఫలితముగా భూగర్భములో అవసరమైన గాలి, వెలుతురు లభ్యము కాగలదు. (3 వ పటము చూడుడు.) + +తిరోగమనము : ఈ విధానమున, రోడ్డుమార్గములు బొగ్గు కేంద్రీకరించబడియున్న ప్రాంతము గుండా, నిర్ణీతమయిన మండలములయొక్క + +సరిహద్దులవరకును నిర్మింపబడును. సరిహద్దును చేరినంతనే ముఖ్యమైన మార్గములు అడ్డముగా నిర్మింపబడిన ఇతర మార్గములతో కలుపబడును. (4వ పటము చూడుడు) పటములో సూచించబడినట్లు. బొగ్గు కేంద్రీకృతమై యున్న భాగములో b, b అను గుర్తు గల కోతలు లేక గండ్లు a1, a2, అను మట్టములను కలుపుచున్నవి. వీటి ననుసరించి C, C అను ఇతర జంటమార్గములు నిర్మింపబడును. తిరిగి ఈ జంట మార్గములు d, d అను గండ్లచే కలుప బడును. C, C అను జంటమార్గముల మధ్యనుండు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0225.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0225.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d91c27b4f88566a2b06f23f6d0d8ed9bb9dd176d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0225.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +దూరము, పరిస్థితులనుబట్టి తిరోగమించుచున్న ముఖాకృతుల యొక్క పొడవును నిర్ణయించ గలుగును. ఈ +మార్గములు సరిహద్దును చేరగానే E, E, అను మార్గముల వలన వెలుతురు, గాలి మున్నగు సదుపాయముల కొరకై F గుర్తువద్ద పెట్టబడిన కోత (slit) లో మరల కలుపబడుచున్నది. g. h అను గుర్తుగల త్రవ్వకము జరుగు చున్న ముఖద్వారము బహిర్గతము చేయబడును. అనంతరము ఈ భాగము పటములో చూపిన విధముగా a1, a2, అను సమతల ప్రాంతమునకు తరలించబడును. + +ధాతు ఖనిజముల (Metal) త్రవ్వకపు విధానము : ధాతు ఖనిజములను త్రవ్వి వెలికితీయు విధానము కూడ +భూగర్భమునందున్న ఖనిజములయొక్క లక్షణములమీద ఆధారపడియుండును. ఉదాహరణమునకు 'ప్లేసర్ +డిపాజిట్' (Placer deposit) 'వెయిన్ డిపాజిట్ ' (Vein deposit) అనియు రెండు తరగతులు కలవు. ఈ +రెండింటికిని వేర్వేరు ఖనన విధానము లున్నవి. + +ప్లేసర్ డిపాజిట్లు : సిమెంటువలె అతుకుకొని యుండని గులక రాళ్ళు, రకరకములైన యిసుకలు, బంకమన్ను +లక్షణములు కలిగిన అవశేషములు ప్లేసర్ డిపాజిట్లలోని భాగములు, ఈ పదార్థములు దాదాపు భూమియొక్క +ఉపరితలము మీదనే లభించును. నీటిలో క్షాళనవిధానము ననుసరించి ఈ పదార్థములు బాగుచేయబడును. ఈ +పదార్థములలో జనిజ భాగములు సాధారణముగా స్వల్పముగ నుండును. అయినను వీటిని వెలికితీయు విధానము ఎక్కువ ధనవ్యయముతో కూడుకొన్నది కాదు కావున, స్వల్పమాత్రపు ఖనిజము దొరకినను దానికొరకు కృషిచేయుట లాభదాయకమే యగును. దీనిని సేకరించుటకు భూమియొక్క ఉపరితలము మీదనే ఇతర కార్యకలాపమంతయు +జరుగును. + +వెయిన్ డిపాజిట్లు (Vein Deposits) : ఈ తరగతికి చెందిన ఖనిజసంచయములందు పొడవు, లోతుకంటె మందము, వెడల్పు తక్కువగా నుండును. వేర్వేరు ప్రదేశములందు దాదాపు 100 అడుగుల సమానాంతరములతో సమతలమును నిర్మించుట (driving levels) వలనను, ఈ అంతరముల యందు గల అనేకములయిన ఉన్నత ప్రదేశములను (rises) గవాక్షములను (winzes) కలుపుటవలనను, ఈ తరగతికి చెందిన ఖనిజ పదార్థములను త్రవ్వి బయటికి తీయసాధ్య మగును. ఈ కార్య విధానమును డెవలప్ మెంట్ (Development) అందురు. ఈ డిపాజిట్లు గల ప్రాంతమునకు విలువ కట్టుటకు అచట లభ్యమగు నమూనాలను పరిశీలించ వలసి యుండును. ఈ +పరిశీలనము వలన విలువైన ఖనిజములు గొప్ప పరిమాణములో లభ్యము కాగలవని తేలినయెడల 'స్టాపింగ్ ' +అను ప్రక్రియవలన మధ్యనున్న ముడిఖనిజమును వెలికి తీయుదురు. (5వ పటము చూడుడు.) + +ముగింపు : ఖనిజములు వ్యయశీలమగు ఆస్తి (Wasting asset) యనదగును. భూగర్భమునుండి ఒకమారు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0227.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0227.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..554533fdb917c5b8784a71beb82489d58407bad3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0227.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మయిన ఇత్తడి పీతవర్ణము (deep brass yellow Colour); ఛాల్ కోసైటు (Chal Cocite = Cu2S +నల్లగనుండి మందమయిన కాంతి గలిగియున్నది; కోవెలెట్ (Covellite = Cu S) సాధారణముగా ఇతర తామ్ర ఖనిజములపై నున్నని నెమలిపింఛపు రంగుగల పూతగా నేర్పడును. బోర్నైట్ (Bornite=Cu5 Fe +S4) ధూమ్రవర్ణము, కొంచెము నీలము, ఎరుపు వన్నెగలిగి యుండును. కావుననే దీనిని "బహువర్ణ తామ్రఖనిజము" (Variegated Copper ore) అని అందురు. దీనిలో క్రొత్తగా పగులువారిన ఉపరిభాగము ఇత్తడి రంగును లేక గోధుమ వన్నెయు గలిగి యుండును. + +తామ్ర ఆమ్లజనిదములు (oxides) కాంతిమంతము లైన వర్ణములు గలవిగా నుండును. రూబీ కాపరు (Ruby Copper) అను మారు పేరుగల క్యూప్రయిటు (Cuprite) విశిష్టమయిన ఎరుపు రంగు, ఉపలోహకాంతి +(Sub-metallic Lustre) లేక వజ్రపు మెరుపు గలిగి యున్నది. దీనికి కారణము దానియొక్క మిక్కిలి హెచ్చయిన వక్రీభవన గణక మే (2.85). ఆకుపచ్చరంగు గల్గిన మాలకైట్ (Malachite), మబ్బురంగు గల్గిన అజురైట్ (Azurite) అను రెండును రాగియొక్క క్షార కర్బనిదములు (Basic Carbonates of copper). ఈ రెండు రంగులకును గల తేడాకు కారణము మొదటి దానితో కూడియున్న అధిక జలమే. ఇనుము యొక్క ఆమ్ల జనిదములలోను, జలీయత ఆమ్ల జనిదములలోను (Hydrated oxides) గల ప్రాణవాయువుయొక్కయు, నీటియొక్కయు మొత్తములు వాటియొక్క వర్ణములను నిర్ణయించును మాగ్నటైటు (Magnatite Fe3 O4 ) +కాంతి నిరోధకముగాను, నల్లగాను ఉండి, ధాత్వీయ కాంతితో నొప్పుచుండును. కాని దీని స్ఫటికములు సాధారణముగా కాంతి విహీనములై యుండును దీని యొక్క గీటు అనగా దాని చూర్ణము యొక్క వన్నె నల్లగా నుండును. హేమటైటు (Hematite Fe2 O3 ) స్వచ్ఛమైన ధాత్వీయ కాంతి గలిగి నల్లగానుండును. కాని చూర్ణము గోధుమ లేక నెత్తురు రంగు గలిగి యుండును. ఇనుముయొక్క జలీయత ఆమ్లజనిదము (Hydrated Oxides) లయిన గోధైట్ (Goethite), లిమొనైట్ (Limonite) గోధుమ, పసుపు పచ్చ మొదలగు రంగులుగా నుండును. ఇవి కూడ హేమటైట్ వలె రంగుల పరిశ్రమలో ఉపయోగపడును. + +పాషాణ - గంధకిద ఖనిజములు (Arsenic Sulphides) రెండు గలవు. ఇవి 1. నిమ్మపండువలె పచ్చగా నుండు ఆర్ ఫి మెంటు (Orphiment As2 S2). 2. ఎఱ్ఱని ఎరుపుగానుండు రియాల్‌గార్ Realgar (As2 S2) రెండవదాని యొక్క అణువులో (Molecule) ఒక గంధకపు పరమాణువు (atom) తక్కువ అగుటవలన ఈ రెండు ఖనిజములలోను రంగు భేదము గలుగు చున్నది. + +పిచ్ బ్లెండ్ (Pitch blende) లేక యురేనియ ఆమ్లజనిదము నల్లనై, కాంతి విహీనముగ నుండెడు అనాకర్షణీయమైన ఖనిజము. కాని - రాగి, కాల్షియము, భాస్వరము లేక పాషాణము (ఆర్శినిక్) లు దీనిలో చిన్న +మొత్తములలో కలసి యున్నప్పుడు యీ ఖనిజములు ఉజ్జ్వలమైన కాంతితో నొప్పును. + +సాధారణముగా ఖనిజములందు చాలా సూక్ష్మరూపములలో రంగు నిచ్చెడి ఇతర పదార్థములు సమముగా కలిసి యుండుటవలన ఆ ఖనిజములకు ఒకే రంగు (homogeneous colouration) ఏర్పడును. అట్టివి అల్లోక్రొమాటిక్ (Allochromatic) అనబడును అట్టి ఈ తరగతికి చెందిన ఖనిజములయొక్క రంగును, వాటి ముఖ్య ధర్మములలో మార్పు లేకుండా కృత్రిమ పద్ధతులతో మార్చుటగాని లేక పూర్తిగా తొలగించుట కాని సాధ్యము. ఫ్లోరైటు (Fluorite) అను ఖనిజము పరిశుద్ధముగా నున్నపుడు వర్ణ విహీనమై పారదర్శకముగా ఉండును. కానిదానిలో ఇతర పదార్థము లుండుటవలన అపరిశుద్ధత ఏర్పడినపుడు ఆకుపచ్చ, ఊదా, గులాబి, నీలారుణ, పసుపుపచ్చ మొదలగు రంగులు కానవచ్చును. ఒక్కొక్కప్పుడు అది భిన్నవర్ణములు గల గీతలుగూడా గలిగియుండును. క్రోమియం (Chromium) అను మూల ద్రవ్యముయొక్క లేశములు కురువిందము(Corundum) జాతికి చెందిన కెంపు. నీలములకు ఎఱ్ఱ నీలరంగులను, బెరిల్ (Beryl) కు పచ్చవన్నెను (మరకతము) అబ్బునట్లు చేయును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0229.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0229.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a9ff66a7b5ee8770d23c71077f71017d5fe7094 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0229.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +రుటైల్); గొట్టములరూపములో నున్న రంధ్రము లుండుట లేదా ప్రతి స్ఫటిక రేణువులు (colloidal particles) లేక వీటియొక్క సమ్మేళనము వలనగాని కావచ్చును. 'కాట్స్ ఐ ఎఫెక్ట్' (cat's eye effect) ధర్మము క్రైసోబెరిల్ అను ఖనిజమునందు బాగుగా కాననగును. కొన్ని ఖనిజములలో ముఖ్యముగా కురువిందముయొక్క (corundum) కొన్ని నమూనాలలో ఆస్టెరిజమ్ (Asterism) లేక నక్షత్ర రూపప్రదర్శనము సామాన్యముగా అగపడును. దీనికి కారణము, ప్రధాన స్ఫటికాక్షమునకు (Principal Crystallographic axis) సమకోణములోను, పరస్పరము 60 డిగ్రీలవద్దను, +వంగియున్న రేఖాపుంజముల యొక్క క్రమబద్ధమైన ఏర్పాటే. ఈ గుణము చూపు రాళ్ళను ఆస్టెరియాస్ (asterias) లేక నక్షత్రమణులు, నక్షత్రపద్మరాగములు, నక్షత్ర ఇంద్రనీలములు అని అందురు. + +వెలుతురును ప్రసరింప జేయుటయందు వివిధ పదార్థములు భిన్నప్రకృతులను గలిగియుండును. ఇవి 4 రకములుగా విభజింపబడినవి. అవి యేవన - 1. పారదర్శకము (Transparent) - అనగా ఒక వస్తువు యొక్క ఆకారరేఖలు, సామాన్య దళసరితనముగల పదార్థముగుండా చూచినపుడు స్పష్టముగ కన్పించును. 2. అస్పష్ట పారదర్శకము (Semi Transparent) అనగా వస్తువు కన్పించినను, ఆకారరేఖలు అస్పష్టముగా నుండును. 3. అర్ధపారదర్శకము (translucent) - అనగా వెలుతురు అంచులగుండా మాత్రమే ప్రసరించును. 4. అపారదర్శకము (opaque) - వెలుతురును ఏమాత్రము ప్రసరింపనీయనివి. + +వక్రీభవనము (Refraction) : ఒకానొక తరంగ పరిమాణము (wave length) గల వెలుతురు గాలినుండి +(గాలియొక్క వక్రీభవనశక్తి ఇంచుమించుగా సున్న) ఏ పదార్థము లోనికైనను ప్రసరించునపుడు కిరణము పొందిన వక్రీభవనము యొక్క స్వభావము, ఆ పదార్థము యొక్క వక్రీభవనశక్తి (Refractive Power) పై గాని లేక దృక్ సాంద్రత (optical density) పై గాని ఆధారపడియుండును. ఏక పతనకోణము (గాలిలో) (single angle of incidence), ఏక వక్రీభవనకోణము (పదార్థము) ల నిష్పత్తికి పదార్థముయొక్క వక్రీభవన గణకము అని పేరు. ఇది వెలుతురును ప్రసరింపజేయు ప్రతి పదార్థమునకు స్థిరమయిన దృక్ పరిమాణము (optical constant). అందువలన దానిని నిర్ణయించుటచే ఖనిజములను పోల్చుకొనుటయందు అది మిక్కిలి ఉపయోగపడుచున్నది. గాలియొక్క వక్రీభవన గణకము 1 (ఒకటి) గా నిర్ణయించబడెను. ఇది ప్రమాణముగా తీసికొనినచో గాజుయొక్క వక్రీభవన గణకము = 1 .53; శిలాస్ఫటిక ము (quartz) = 1.54; గార్నెట్ (garnet) = 1.78 నుండి 1.88 వరకు; వజ్రము = 2.42; రుటైల్ (Rutile) = 2.6 నుండి 2.9 వరకు ఉండగలదు. + +ఒక ఖనిజమును, లేదా దానియొక్క భాగమును పరావర్తనము చెందిన వెలుతురులో చూచినపుడు అగపడు రూపము ప్రకాశమనబడును (lustre). ఇది ఆ ఖనిజము యొక్క వక్రీభవన గణకము మీదను, నిర్మాణము మీదను, పారదర్శకత్వము మీదను ఆధారపడియుండును. ఖనిజముయొక్క కఠినత్వముకూడ వీనికి సంబంధించినదే. +కఠినత్వము ఎంత హెచ్చుగానున్న, ఖనిజమునకు అంత నునుపుగా సానపెట్టవచ్చును. హెచ్చయిన వక్రీభవన +గణకము గల ఖనిజములు వజ్రకాంతిని గలిగియుండును. కొన్ని ప్రత్యేకమగు కాంతుల పేర్లు, వాటినిగలిగి ఉండు +ఖనిజములు ఈ క్రింద నియ్యబడినవి : ++ కాంతి దానిని కలిగి ఉండు ఖనిజములు రెసినస్ (Resinous) ఓపాల్, హెస్సినైట్ గార్నెట్, ఆర్ పి మెంటు సిల్కీ (Silky) క్రైసోటైల్, శాటిన్ స్పార్, ట్రిమొలైట్ గ్రీజీ (Greesy) సోవ్‌స్టోన్ మెటాలిక్ లేక లోహ కాంతి అపార దర్శకము లగు అనేక ధాత్వీయ ఖనిజములు + +స్ఫటికత్వము (crystallinity) : ఒక ఖనిజములోని అణువులు ఒక క్రమము ననుసరించి ఉన్నప్పుడు దానికి ఒక స్ఫటికాకృతి కలుగును. అణు నిర్మాణము క్రమబద్ధముగా లేని ఖనిజములు నిరాకృతి (amorphous) గలవిగా నుండును. స్ఫటికాక్షముల (crystallographic \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0230.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0230.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a87c0f31cece4b17f36851367fed0eab3ba82b48 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0230.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +axes) యొక్క అన్యోన్య అభినమనము (mutual inclination) ను బట్టియు, వాటి పొడవు, నిష్పత్తులను బట్టియు స్ఫటికములన్నియు ఆరు సంహతులుగా విభజింప బడెను. + +ద్వివక్రీభవనము (Double Refraction) మరియు ద్వివర్ణత (Dichroism): ఒక పదార్థము నుండి వెలుతురు యొక్క కిరణము ప్రసరించి ఏకకిరణముగానే బయల్వెడలినచో దానిని ఏక వక్రీభవనము (Singly refracting) లేక ఐసోట్రోపిక్ (Isotropic) అని అందురు. ఉదా. స్ఫటికాకారము లేని పదార్థములు (amorphous Substances) మరియు క్యూబిక్ స్ఫటిక సంహతికి (cubic crystal system) చెందిన ఖనిజములు ఇతర సంహతులకు చెందిన పదార్థముల స్ఫటికములలో పతనకిరణము (incident ray) రెండుగా రూపొంది, ఆ రెండును స్ఫటికములో భిన్నమార్గముల ప్రవర్తించును. అట్టి ఖనిజములన్నియు ద్వివక్రీభవనములు (doubly refractive) లేక (anisotropic) అనబడును. అట్టివాని గుండా వెలుతురు ప్రసరించునప్పుడు వక్రీభవనము నందలి భేదమే గాక దాని యొక్క సెలెక్టివ్ శోషణము (selective absorption) లో గూడ భేదముండును. ఇందువలన వాటి రంగులలో భేద మేర్పడును. ఈ ధర్మమును ద్విదిజ్ఞ్నా నావర్ణత (dichroism) అందురు. ఇది రత్న పరీక్ష యందు చాలా ముఖ్యము. రంగుగల ఖనిజముల యొక్క ద్విదిజ్ఞా నావర్ణతను డైక్రొ స్కోప్ (dichroscope) అను ఉపకరణము యొక్క సాయమున బాగుగ తెలిసికొనవచ్చును. ఈ ఉపకరణములో ద్వివక్రీభవన ఖనిజము యొక్క జంట రంగులు కాననగును. పై ధర్మమును కల్గిన ఖనిజముల ఉదాహరణములు: బయోటైట్ (biotite), కసిటరైట్ (cassiterite), టూర్మలీన్ (tourmaline), జిర్‌ కన్ (zircon), స్ఫీన్ (sphene), రుటైల్ (rutile) హైపర్ స్తీన్ (hypersthene), హారన్ +బ్లెండు (hornblende) మొదలగునవి. రంగులేనట్టి లేక తెల్ల రంగు గల ఖనిజములు ద్వివక్రీభవనములై నప్పటికిని +ద్విదిజ్ఞ్నా నావర్ణతను ప్రదర్శింపవు + +స్వయంప్రకాశము (Luminiscence) : అల్ట్రావయలెట్ కిరణములు (ultra violet rays), ఎక్సు- కిరణములు +(X-Rays), కాథోడ్ (cathode) కిరణములు లేక రేడియో ధార్మిక కిరణములు కొన్నికొన్ని ఖనిజములపై ప్రసరించినపుడు అవి ప్రకోపింపచేయబడి అందమైన రంగులతో వెలుగును. ఈ కిరణ సముదాయములు వాటి +యొక్క తరంగ పరిమాణము కంటె సాధారణమైన వెలుతురుయొక్క తరంగపరిమాణము తక్కువగా నుండుటచే మన కంటికి అదృశ్యములు. ఈ రకపు ప్రకాశము చీకటి యందు గాని, వెలుతురు తక్కువగా నున్నప్పుడు గాని చక్కగా కన్పించును. పై జెప్పబడిన కిరణములు ఖనిజముమీద పడిన తర్వాతగూడ ఆ ఖనిజము ప్రకాశించు చుండినచో, ఆ గుణమును ఫాస్ఫారిసెన్స్ (phosphorescence) అందురు. ఖనిజముల యొక్క స్వయం ప్రకాశత్వము అల్ట్రావయలెట్ కిరణముల సహాయముతో బాగుగా గోచరించును. స్వయం ప్రకాశ పదార్థములు ఈ కిరణ విసర్జనముల (Radiations) ఒత్తిడిచే శక్తిని (energy) లో గొనును. అందువలన వాటి పరమాణువుల (atoms) యందలి ఎలక్ట్రానులు (electrons) విస్తృతమయిన మండలములలో తిరుగ మొదలిడును. ఈ కారణముగా ఆ పదార్థములో అస్థిరపరిస్థితులు ఏర్పడి అధికమయిన శక్తి వృద్ధినొందును. అట్టి శక్తి స్వయంప్రకాశ రూపమున విడనాడబడుట చేత ఎలక్ట్రానులు మరల వాటి సహజ మండలములలోనికి వచ్చును. ఈ కారణమున పదార్థములోని అస్థిరపరిస్థితులు సరియగును. ఖనిజములలోను, భిన్నములయిన రాళ్ళలోను గల కలుషములు (impurities), స్ఫటికనిర్మాణములో అవి కలిగించు లోపముల మూలమున, ప్రకాశముయొక్క తీక్ష్ణత, తదితర ధర్మముల మీదను గాఢమయిన ప్రభావమును కలిగియున్నవి. వాటిలో కొన్ని ప్రకాశమును అధికముచేయును. అట్టివానిని చైతన్యకారకము (activators) లందురు. మరికొన్ని ప్రకాశమును అణచివేయును. అట్టివానిని క్లుప్తకము (inhibitors) లందురు. ఉదా: విల్లెమైట్ (willemite) పై అల్ట్రావయలెట్ కిరణములు పడినపుడు ఉజ్జ్వలమయిన ఆకుపచ్చ వన్నెతో ప్రకాశించును. దీనికి కారణము ఆ ఖనిజములో మాంగనీసు లేశరూపమున కలిసియుండుటయే. వజ్రము ఆకాశ నీలవర్ణము, ఆకుపచ్చ లేక పసుపుపచ్చ రంగులతో వెలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0231.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0231.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d6ce8d6e9e75c7ddc262c969f5b1b6779f572f5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0231.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +గును. ఒక్కొక్కప్పుడు వజ్రములపై సూర్యరశ్మి కొంత సేపు సోకిన తరువాత వాటిని చీకటిలో ఉంచినను ప్రకాశించును. కెంపు (Ruby) శోభాయమానమైన సింధూరవర్ణ (Scarlet) కాంతిని ప్రదర్శించును. ఈ కాంతి కొంత వరకు సాధారణమైన సూర్యరశ్మిలో గూడ చూడనగును. క్రోమియమును కలిగియున్న గులాబి, ఎరుపు వర్ణముల స్పి నెల్సు (spinels) భ్రాశమాన (fluorescent) ఖనిజములకు మరియొక చక్కని ఉదాహరణము. అపురూపములగు (Rare earth) మూలపదార్థములు లేశరూపములో కలిసి ఉండుటవలన ఫ్లోరైట్ (Fluorite) ఖనిజము యొక్క +కొన్నిరకములు అల్‌ట్రావయలెట్ కిరణములు వాటిమీద పడినప్పుడు నీలి – ఊదారంగులను ప్రదర్శించును. భ్రాశమానములయిన ఇతర ఖనిజములలో, పసుపుపచ్చ - నీలము వన్నెగల కురువిందము (corundum), షీలైటు (Scheelite), ఓపాల్ (opal) మున్నగునవి పేర్కొనదగినవి. + +ఖనిజసంపద (ప్రపంచమున, భారతదేశమున): + +మానవుడుతనకుపకరించు పదార్థముల కొరకు ప్రకృతిని శోధించుచునే యున్నాడు. ఈ ఆవశ్యక పదార్థా న్వేషణమునకు మనము వసించు భూమియే ప్రధాన స్థలము. భూమ్యుపరితలమునను, అంతర్భాగమునను అనేక పదార్థములను కాలక్రమమున కనుగొని, వెలికితీసి, రూపాంతరీకరించి, మానవోపయోగ్య మొనరించి, సుఖించుటకు నిర్విరామముగ కృషి జరుగుచున్నది వీటిలో ఖనిజములకొక ముఖ్యస్థానముగలదు. ఖనిజములు తర తరములనుండి ఉపయోగమందుండినను, రానురాను వీనిని దైనందినావసరములకేకాక వీటి ఉపయోగముచే +జీవితమునే సుఖవంతమొనరింప జేసికొనుటకై పెక్కు ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. అందుచే వీటి ఆవశ్యకత +అనేక ఇతర పరిణామములకు త్రోవతీసినది. వీటి అన్వేషణ యందు అనేక క్రొత్తదేశములు, క్రొత్తజాతులు +కన్గొనబడినవి. ఈ ఖనిజములయందు ఆధిక్యతగల దేశములకు క్రమేణ రాజకీయ, ఆర్థిక, వ్యాపారపలుకుబడి +పెంపొందినది. ఆ కారణమున వివిధదేశముల మధ్య స్పర్థలు, యుద్ధములు, సామ్రాజ్యవిస్తరణ కాంక్షలు కలుగుటకు ఆస్కార మేర్పడెను. + +ప్రతిదేశములో కొన్ని ఖనిజములు అధికముగా నుండి, మరికొన్ని ఖనిజములకొరకు ఇతరదేశములపై ఆధారపడవలసి యుండును. ఏ ఒక్క దేశముకూడ ఖనిజ సంపదయందు సర్వసమృద్ధముగ నుండజాలదు. ఖనిజములందు ఇంతవరకు చాలవరకు సర్వసమృద్ధి సాధించినది ఒక్క రష్యాదేశము మాత్రమే. ఆ దేశము అంత త్వరితముగా పారిశ్రామిక ఆధిక్యత సంపాదించుటకు గల ముఖ్యకారణములలో ఇదియొకటి. ఒక దేశమునలేని +ఖనిజములను అది సమృద్ధిగాగల ఇతర దేశములనుండి సంపాదించు కొని అన్యోన్య సహకారమును వృద్ధిచేసు +కొనుటమీదనే ప్రపంచ పారిశ్రామికాభ్యున్నతి ఆధారపడి యున్నది. + +అంధయుగమునందు (Dark Ages) వ్యాప్తిలోనున్న ఖనిజములు పది మాత్రమే. (ఇనుము, రాగి, సీసము, టిన్, 'బంగారము, వెండి, పాదరసము, వజ్రములు, కొన్ని రకముల బంకమన్ను (clay), భవన నిర్మాణముల కుపయోగపడు రాళ్లు). కాని ఇప్పుడు 75 రకములకు పైగా ఖనిజములు ప్రపంచములో వ్యాప్తియందున్నవి. + +మానవునకు ఖనిజావశ్యకత పొడసూపినది మొదలు నేటి వరకు వాటి వినియోగమున అనేక నూతన విధానములు కనుగొనబడినవి. అందుచే వాటి గిరాకి (demand) అత్యధికముగా పెరిగినది. పోత ఇనుము యొక్క ఉత్పత్తి గత శతాబ్దమునుండి ఇప్పటివరకు 100 రెట్లు వృద్ధి చెందుటయే దీనికి సరియైన ప్రామాణికోదాహరణము. ప్రపంచమందలి ఖనిజ సంపద అంతయు రెండు ముఖ్య వర్గములక్రింద విభజింపబడినది. (1) లోహ ఖనిజములు (2) లోహేతర ఖనిజములు. ప్రతి ఖనిజమందును లోహము, వాయు పదార్థము, ఇతర ద్రవ్యములును కొన్ని భాగములలో కలిసియుండును. ఏయే ఖనిజములనుండి లోహమును ఆర్థికముగ వేరుచేయుటకు వీలగునో అట్టివి మొదటి వర్గమున చేర్పబడినవి. రెండవ వర్గమునకు చెందిన ఖనిజములయం దిమిడి యున్న లోహపు విలువచేకాక, వాటికి గల ఇతర భౌతిక లక్షణముల ఔన్నత్యముచే అవి ఆర్థిక ఖనిజము లగుటవలన, అట్టివి లో హేతర ఖనిజములక్రింద వర్గీకరింపబడినవి. వీటికి రెండు జనసామాన్యమగు ఉదాహరణము లియవలె \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0232.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0232.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a84ee0e1a499c92574faf7da6a6d2a23411d251 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0232.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +నన్న (1) తెల్ల సుద్ద (clay) యను పదార్థమందు అల్యూమినియము అను లోహమును, (2) రాతి నార (asbestos) యందు మెగ్నీషియము అను లోహమును కలవు. కాని మొదటిది పింగాణి పాత్రల తయారీయందును, రెండవది ఉష్ణనిరోధకావసరములకును ఉపయోగపడుచున్నవి. + +గ్రాఫైటు (graphite), వజ్రము - ఈ రెండును రాసాయనికముగ బొగ్గు పదార్థము మాత్రమే కలిగి యుండును. కాని మొదటిది ఉష్ణరాసాయన నిరోధక పదార్థముగను, రెండవది ఆభరణముగను, కోతపదార్థముగను ఉపయోగపడు చున్నవి. + +మానవోపయోగ ఆర్థిక ఖనిజములను గూర్చిన అనేక ఇతర విషయములను తెలిసికొనుటకు పూర్వము వీటికి +సంబంధించిన శాస్త్రములను, వీటి అన్వేషణకై జరిగిన కృషినిగూర్చి తెలిసికొనుట అవసరము. రాతియుగ మందలి మానవుడు వేట కొరకును, నిప్పును సృష్టించుటకును ఉపయోగించిన రాతిసాధనములు ఒక రక మైన ఖనిజములే. +అందుచే ఖనిజములు రాతియుగము నుండియే మానవోపయోగములుగ నున్నవని చెప్పనగును, కాని అప్పటి +మానవుడు, ఈ ఖనిజములు తాదాత్మ్యకముగ కనిపించినపుడు, వాటిని ఆ సమయమున తనకు తోచినరీతిగా +ఉపయోగించెడివాడు; లేకున్న పార వై చెడివాడు. కావున ప్రధానావసరములగు పనిముట్లు తయారైన పిదప వాని దృష్టి రంగు రంగులుగా నుండి మెరయు చుండెడి వజ్ర సంబంధిక పదార్థములచే ఆకర్షింపబడెను. ఆనాటి మానవుడు వజ్రములను ఆభరణములుగను, ఆట వస్తువులుగను ఉపయోగించుకొనుటకు కృషి సల్పెను. కావుననే మొట్టమొదటగా వజ్రములు క్రీ. పూ. 3500 సం. పూర్వము నుండియే ఉత్తర ఈజిప్టుదేశమున ఆర్థికముగ +ఉన్నతస్థాన మలంకరించినవి. కాని వీనికి సంబంధించిన విషయములను తెలివిగా, తార్కికముగా ఆలోచించి +ఎవ్విధముగా వాటిని ఉపయోగించిన సార్థకమగునో కనుగొనుటకు ప్రప్రథమమున యత్నించినది గ్రీకు దేశీయులు. ఖనిజములు ఒక పరిశ్రమగా రూపొందుట క్రీ. పూ. 2500 సం. కే ప్రారంభమైనది. అప్పుడే తెల్ల సుద్ధతో పింగాణీ పాత్రలు, ఇటుకలు, బొమ్మలు చేయుట మొదలైనది. ఈ ఖనిజ విషయముల నొకచో క్రోడీకరించి గ్రంథరూప మొసగిన ("Book of stones") ఘనత గ్రీకు తత్త్వవేత్త అరిస్టాటిల్ శిష్యుడగు థియోప్రటన్ (క్రీ. పూ. 372-287) నకు దక్కినది. క్రీ. పూ. 1925 సం.న ఈజిప్టు దేశస్థులు ఎఱ్ఱసముద్ర ప్రాంతమున 'మరకతము ' (emerald) అను వజ్రము కొరకు 800 అడుగుల లోతున 400 మంది మనుష్యులు పనిచేయుటకు వీలైన సొరంగమును త్రవ్వినట్లు ఆధారములు కన్పట్టినవి. ఆనాటి భారతదేశమున ఇనుప ఖనిజమును కొలుములలో కరిగించి, దాని నుండి ముడి ఇనుమును తయారుచేసి, పనిముట్లుగా నిర్మించుకొనెడివారు మనదేశమున కన్పడు ఇనుప స్తంభములను పరికించినచో, ఆ రోజులలో భారతీయులు ఎంతటి మేలురకమైన ఇనుమును, ఉక్కును తయారుచేయగలిగిరో స్పష్టమగును. + +అనంతరము చాలకాలము వరకు ప్రయత్నపూర్వకముగనో, తాదాత్మ్యకముగనో కనుగొనబడిన ఖనిజములను శక్తికొలది వినియోగించుకొనుట యందును, ఖనిజ సంబంధ విషయ సేకరణము నందును పెక్కు ప్రయత్నములు జరిగినవి. కాని వాటి నొకచో క్రోడీకరించి, విభజించి, వివిధ శాస్త్రములుగ రూపొందించుట జరుగలేదు. ఖనిజము లెట్లేర్పడినవను విషయముపై కృషిసల్పి సవ్యమైన సిద్ధాంతమును ప్రథమముగా ప్రతిపాదించిన వాడు జార్జియస్ అగ్రికోలా (1494-1555). అతని సిద్ధాంతమునకు ప్రస్తుతము విలువలేకున్నను, ఆ శాస్త్రమునకు నాందీ ప్రస్తావన జరపిన ఘనత అతనికే దక్కినది. 18 వ శతాబ్దిలో ఈశాస్త్రమున కొక విశిష్టస్థానమును కల్పించుటకు అనేకులు విస్తారమైన కృషి సల్పిరి. 19, 20 వ శతాబ్దులయందు శాస్త్రజ్ఞుల కొక తార్కిక విమర్శనా దృష్టి ఏర్పడి, అనేక విశిష్ట సిద్ధాంతరచనకు అవకాశ మేర్పడెను. వీటిలో అనేక సిద్ధాంతము లిప్పటికిని చలామణిలో నున్నవి. + +వివిధ ఖనిజములను ఉపయోగించు విధానములు జనరంజక మగుటయేగాక, అనేక నూతన విధానములు +నిర్విరామముగ కనుగొనబడు చుండుటచే, వాటి గిరాకి దినదిన ప్రవర్థమాన మగుచున్నది. అదియుగాక, ఖనిజములను వెలికి తీసి, తరిగించుటయే మనకు తెలియును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0233.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0233.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e27dcff03639a89bdbf742bd0d6b733a200e576 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0233.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +గాని, వానిని భూగర్భమందు పెంపొందించుట, తయారుచేయుట తెలియదు; తెలియు అవకాశము కూడ శూన్యము. కావుననే వీనిని "తరుగుసంపద" (wasting assets) అందురు. ఇవి పూర్తిగా తరిగిపోయినచో, మానవుడు అత్యుత్తమ జీవితావసరవస్తువును కోల్పోయె ననియే చెప్పవచ్చును అందుచే ఇప్పుడు శాస్త్రజ్ఞుల కృషి యంతయు మూడు అంశములపై కేంద్రీకరింపబడి యున్నది. (1) ఖనిజములు దొరకు క్రొత్త ప్రదేశములను కనుగొనుట; (2) వాటిని సులభసాధనముల ద్వారా ఎక్కువ లోతునుండి వెలికితీయుట; (3) వెలికితీసిన వాటితో ఏ మాత్రమును వృథాకాకుండుటకై ప్రయత్నించుట; ఉన్న వానిని పొదుపుగా వాడుకొనుటగూడ దీనికి సంబంధించిన విధానమే. ఈ విషయములపై నిర్విరామముగా కృషి సాగుచునేయున్నది. క్రొత్తక్రొత్త ప్రత్యేక శాస్త్రములు ఉద్భవించుచున్నవి. ప్రధానశాఖల కెన్నో ఉపశాఖలు బయలుదేరుచున్నవి. వీటిని గూర్చి కొంతవరకు తెలిసికొనవలెనన్నచో, ఆర్థిక భూగర్భశాస్త్ర మందు (Economic Geology) నాలుగు ముఖ్య శాఖలుకలవని గమనింపవలెను. (1) ఖనిజములు +భూగర్భమం దేర్పడు విధానము; ఏర్పడుట కనువైన ప్రదేశముల గూర్చి తెలిసికొను శాస్త్రము (genesis and occurence of ore-deposits) 2. అది దొరకుటకు అనువైన ప్రదేశములను గుర్తించుట కుపకరించు భూగర్భ భూ(గర్భ) భౌతిక శాస్త్రములు (Geological and geophysical prospecting), 3 ఖనిజములను ఎక్కువ లోతులనుండి సులభముగను, చవుకగను వెలికి తీయుట కుపకరించు శాస్త్రము (Mining), 4. వెలికితీసిన ఖనిజములలో అవసరమగు ఆర్థిక ఖనిజములను ఇతర పదార్థములనుండి కేంద్రీకరించి వేరు పరచు శాస్త్రము (Mineral dressing and Metallurgy). + +ఈ వివిధ శాఖ లందలి శాస్త్రజ్ఞానాభివృద్ధిపై ఖనిజములు మానవునకు ఎంత ఎక్కువగా ఉపయోగపడునో, ఎట్లు వృధాకాకుండునో, ఖనిజసంపద పూర్తిగా ఎట్లు క్షీణింపకుండునో మున్నగు అంశములు ఆధారపడి యున్నవి. నవీన పారిశ్రామిక యుగమందు మానవజాతి ఖనిజసంపదపై పూర్తిగా ఆధారపడి యున్నది. గృహ నిర్మాణము, గృహోపయోగ సామగ్రి, విద్యుచ్ఛక్తి. బొగ్గు, మనము నడచు వీథులు, ప్రయాణమున కుపకరించు వాహనములు (బస్సులు, రైళ్ళు, ఓడలు, విమానములు మొ.) యుద్ధమునం దవసరమగు సామగ్రి, అన్నిరకముల యంత్రములు మున్నగునవి తయారగుటకు ఖనిజసంపదయే మూలము. పరిశ్రమల కత్యవసరమగు ఇనుము, బొగ్గు వంటి ఖనిజముల సమృద్ధియే దేశము యొక్క పారిశ్రామికాభివృద్ధిని నిర్ణయించును. పరిశ్రమల కత్యవసరమగు ఖనిజములును, విలాసజీవితమున కవసరమగు వజ్రములు మున్నగునవియు, శాంతి సమయమున కవసరమగు మరికొన్ని ఖనిజములును, యుద్ధావసరములగు ఇతర ఖనిజములును వాటిసంఖ్య కంటె ఎన్నో రెట్లు అధికముగా ప్రాముఖ్యమును సంపాదించుకొని యున్నవి. + +భారతదేశమున అత్యధిక సంపద గలిగి, ఎగుమతుల ద్వారా ధనమార్జించుటకు వీలైన ఖనిజములు ముఖ్యముగా +మూడు, అవి 1. ఇనుము, 2. మాంగనీసు, 3. అభ్రకము. మన దేశము పారిశ్రామికముగ ఉన్నతస్థితియందు లేకుండుటచే, కొన్ని ఖనిజములు, అనేకములైన ఇతర వస్తువులు పరదేశములనుండి దిగుమతి చేసికొనవలసివచ్చు +చున్నది. ఈ దిగుమతుల ఖరీదు ఎగుమతులకంటె చాల ఎక్కువగా నున్నదని ఈ క్రింది పట్టికనుబట్టి గమనింప +వచ్చును. ++ దిగుమతులు (కోట్ల రూ.) ఎగుమతులు (కోట్ల రూ.) భేదము 1951 - 1952 971.20 732.96 -238.24 1958 - 1959 856.18 580.30 -275.88 + +కనుక ఈ లోటును పూడ్చుటకై ఈ దేశమును అన్ని వస్తువులందు స్వయంసమృద్ద మొందించుకొనుట, ఎగుమతులను వృద్ధిచేయుట చాల అవసరము. ఈ దేశము ఎగుమతులద్వారా ధనమార్జించుటకు ఖనిజములు ముఖ్య సాధనములు. ఖనిజములలో ఒక్క లోహసంబంధమైన ఎగుమతులద్వారా 1959వ సంవత్సరమందు ఆర్జించిన ధనములో ఎంతవృద్ధి కన్పట్టుచున్నదో ఈ క్రింద గమనింప నగును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0234.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0234.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..930fe75aac61de1fcf72299064c76946c1dc7351 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0234.txt @@ -0,0 +1,18 @@ ++ 1959 లోహసంబంధ ఖనిజముల ఎగుమతి (కోట్ల రూ.) మొత్తము ఎగుమతులు (కోట్ల రూ.) జనవరి 2.85 44.97 జూన్ 3.47 42.33 + +ఈ నవీనయుగమందు దేశపురోభివృద్ధికి ఉక్కు వెన్నెముక వంటిది. ఉక్కు తయారునందు కావలసిన పదార్థములు ముఖ్యముగ ఇనుము, బొగ్గు, సున్నపురాయి. ఇనుము భారతదేశమందు విస్తారముగ గలదు. ఇనుప ఖనిజమునుండి ఇనుమును వేరుచేయుట, ఒక విధ మైన తక్కువరకపు ఉక్కును తయారుచేయుట ఈ దేశమందు +3500 సం. ల నుండి జరుగుచున్నది. మనదేశమందలి ఇనుము అధికలోహశాతము గలది. అమెరికాదేశమందు +50 లోహశాతమువరకును, బ్రిటన్‌యందు 40 లోహశాతమువరకును ఉపయోగింపబడుచున్నది. కాని ఈదేశమున 60-65 లోహశాతము గల ఇనుప ఖనిజము ఎక్కువగా వాడబడుచున్నది. ఒక్క బీహారురాష్ట్ర మందలి సింగభూమి ప్రాంతమునందే 60-65 లోహశాతము గల ఖనిజము 21,000 మిలియను టన్నులు కలదని అంచనా. కావున ఈ దేశమున ఎనలేని ఇనుపఖనిజ సంపద కలదని చెప్పవచ్చును. + +బొగ్గుసంపద యందు కూడ ప్రస్తుతము ఈ దేశమున కొదువలేదు. రానిగంజ్, ఝరియా ప్రాంతములలో బొగ్గు 1950 నాటి లెక్కల కంటె రెట్టింపు గలదని రుజువు చేయబడినది. 1961 నాటికి బొగ్గు ఉత్పత్తి 39 మిలియను టన్ను లుండునని అంచనా. ఉక్కు కర్మాగారములు, రైళ్లవసతులు దినదినము వృద్ధినొందుచుండుటచే రానున్న +పంచవర్ష ప్రణాళికలో దీని ఉత్పత్తిని రెట్టింపు చేయవలసి యుండును. బొగ్గు సంపద యందు ఈ దేశము స్వయం +సమృద్ధమే అయినను, దానిని వెలికితీయు విధానములలో కొంత జాప్యము కాననగును. + +సున్నపురాయి యందును ఈ దేశమునకు ఎనలేని సంపద కలదు. ఒక మిలియను టన్నుల ఉక్కు ఉత్పత్తికి +540,000 టన్నుల సున్నపురాయి కావలెను. ప్రస్తుతము పనిచేయుచున్న 5 ఉక్కు కర్మాగారములలో నాలుగింటికి ఈ ఖనిజము ఒరిస్సా రాష్ట్రములోని సుందరగార్ జిల్లా నుండియే వచ్చుచున్నది. భిలాయ్ కర్మాగారమునకు 12 మైళ్ల దూరములో ఇది దొరకును. సున్నపురాయి ఉక్కు తయారీ యందే కాక ప్రాజెక్టులు, భవనములు మున్నగు వాటి నిర్మాణమందు ఉక్కుతో సమ ప్రాతినిధ్యము గల సిమెంటు తయారునకు ముఖ్య పదార్థము సిమెంటునకు ఉపకరించు రాయి భారతదేశమందలి ప్రతి రాష్ట్రమునను దొరకును (ఒక్క పశ్చిమ బెంగాల్ తప్ప). 1950-51 నందు సిమెంటు ఉత్పత్తి 2.7 మిలియను టన్నులు. 1959-60 నందు 7 మిలియను టన్నులు తరువాత ఉక్కు తయారునకు కావలసిన మేంగనీసు ఎన్నో రెట్లెక్కువగా ఈ దేశమందు ఉత్పత్తియగుచున్నది. కావున ఈ ఖనిజమునకు భారతదేశమందు కొరత ఉండదు. + +తరువాత దేశాభివృద్ధికి ముఖ్యమైనది పెట్రోలియము నూనె. ఈ నూనె యందు భారతదేశమునకు స్వయం +సమృద్ధిలేదు. దగ్గరలో లభించు సూచనలుకూడ తక్కువ. మొట్టమొదటగా ఈ దేశమున అస్సాములోని దిగ్బాయి, +పశ్చిమ పంజాబులోని అట్టక్ ప్రాంతములనుండి నూనె తీయబడుచున్నది. ఈ ప్రాంతములను వృద్ధికి తీసుకురా +గల్గిన యెడల, మూడవ ప్రణాళికాంతమునకు దేశావసరములలో మూడవవంతు నూనె ఉత్పత్తి చేయవచ్చును. +(అనగా 12 మిలియను టన్నులు). దిగ్బాయినుండి సంవత్సరమునకు 270,000 టన్నులు ఉత్పత్తియగును. కాని ఈమధ్య రష్యా, రుమేనియా దేశముల సహాయముతో పెక్కు క్రొత్త నూనెగనులు కన్గొనబడినవి. అందు నహర్ కాతియా, మేరాన్. జ్వాలాముఖి, కాంబే, హోషియార్ పూరు, శిబ్‌సాగర్ ప్రాంతములు చెప్పుకొన దగినవి. మొదటి రెండు ప్రాంతములనుండి 10,000 లేక 13,000 అడుగుల లోతునుండి నూనెను సాలుకు 2.75 మిలియను టన్నులు తీయ వీలగునని అంచనా వేయబడినది. ఈ పరిస్థితుల కారణముగా నూనె విషయములో ఈ దేశముయొక్క పరిస్థితి కొంత ఆశాజనకముగ నున్నది. పారిశ్రామికాభివృద్ధితోపాటు, విద్యుచ్ఛక్తి ఉత్పత్తికూడ పెరుగవలెను. ప్రస్తుతము అమెరికా, ఇంగ్లండు దేశములలో సగటున ఒక మనిషి 1 కిలోవాటు విద్యుచ్ఛక్తిని వినియోగించు చున్నాడు. కాని భారతదేశము 25 సంవత్సరములనాటికి సగటున ఒక మనిషి 0.1 కిలో వాటు ఉపయోగింపవలె నన్నచో, 50 మిలియను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0235.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0235.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59352c4d9ba25eec5bdce8d0002657472361a4a5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0235.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కిలోవాట్లు ఉత్పత్తి కావలెను. కాని ప్రాజెక్టులనుండి 30 మిలియను కిలోవాట్లకంటె ఎక్కువ తీయుటకు వీలుపడదని అంచనా. కావున కనీసము 10 మిలియను కిలోవాట్ల కంటె ఎక్కువగా అణుశక్తినుండి ఉత్పత్తి చేయవలెనని పథకములను రూపొందించిరి. ఈ రీతిగా విద్యుచ్ఛక్తిని తయారుచేయుటకు కావలసినవి ఖనిజములే. అవి 1. యురేనియం, 2. థోరియం. యురేనియం సంపద యందు ఈ దేశము వెనుకబడియున్నది (30,000 టన్నులు +మాత్రమే గలదు). అయినను థోరియం మాత్రము సమృద్ధిగా గలదు. ఒక్క బీహారు రాష్ట్రమందే ఈ ఖనిజము 3 లక్షల టన్నులు కలదని కన్గొనబడినది. ఈ ఖనిజ సంపద సమృద్ధిగా నుండుటచే ఈ దేశమున అణువిచ్ఛేదనము నుండి విద్యుచ్ఛక్తి ఇతరపద్ధతులకంటె చవుకగా ఉత్పత్తిచేయుటకు వీలగునని భావింపబడుచున్నది. + +ఇనుము, మాంగనీసు కాక మిగిలిన లోహముల విషయములో భారతదేశమున స్వయంసమృద్ధిలేదని చెప్పవచ్చును. తుత్తునాగ ఖనిజము ఉదయపూరులోని జావర్ గనులనుండి లభించును. దీనినుండి లోహమును వేరుచేయుటకై దీనిని జపానుకు పంపుచుండెడివారు. కాని ఇప్పుడు ఆపనిని ఇక్క డే చేయుటకు ఇటీవల పునాది వేయబడినది. ఇది సాలుకు 15000 టన్నుల లోహమును తీయగలదు. సీసమును వేరుచేయు కర్మాగారము బీహారులోని 'టున్ డూ' లో కలదు. దీనిశ క్తి 8500 టన్నులకు ఇటీవలనే పెంచబడినది. ఈ రెండింటికంటె ముఖ్యమగు రాగి ఈ దేశమున కావలసిన దానికంటె చాల తక్కువ లభ్యమగు చున్నది. 'ఘట్ శిల' యందలి కర్మాగారమునకు సాలుకు 85000 టన్నుల రాగిని వేరుపరచుటకు అనుమతి ఈయబడినది. భారత ప్రభుత్వముయొక్క వివిధ భూగర్భశాస్త్ర శాఖలు, ముఖ్యముగ జియలాజికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా, ఇండియన్ బ్యూరో ఆఫ్ మినరల్స్, ఈ ఖనిజములందు క్రొత్త ప్రదేశములను కన్గొనుటకు విస్తారముగ కృషిచేయుచున్నవి. రాజస్థాన్‌యందలి డారిబో (Daribo), ఖేత్రి (Khetri), ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోని 'గని' లేక గరిమెనపెంట ప్రాంతములనుండి రాగి లాభదాయకముగ తీయనగునని కన్గొనబడినది. పని ప్రారంభించుటకు ప్రయత్నములు విరివిగా సాగుచున్నవి. సిక్కింలోని భోటాంగ్ గనులందు ఈ మూడు లోహములు దొరకునని కన్గొనబడినది. 1966 లో భారతదేశమునకు సీసము 65,000 టన్నులు, తుత్తునాగము 1,87,500 టన్నులు, రాగి 1,70,000 టన్నులు అవసరమగునని అంచనా వేయబడినది. అల్యూమినియం ఖనిజము +(బాక్సైట్) ఇచ్చట విస్తారముగా కలదు. కాని ఈ లోహమును వేరుచేయు కర్మాగారములను ఈమధ్యనే విరివిగా +స్థాపింప మొదలిడిరి. ఈ లోహము, 25 శాతము రాగి, 15 శాతము సీసమునకు బదులుగా వినియోగింప వీలగుటచే, ఈ కర్మాగారముల ఆవశ్యకత ఇనుమడించినది. మూడవ ప్రణాళికాంతమునకు సీసము 43,000 టన్నులు, రాగి 1,00,000 టన్నులు దిగుమతి చేసికొనవలసి వచ్చునని అంచనా వేయబడినది. + +వివిధ క ర్మాగారములందు అత్యావశ్యకముగ వినియోగింపబడు గంధకికామ్లజనిదము (sulphuric acid) +తయారునకు కావలసిన గంధకము ఈ దేశమందు దాదాపు శూన్యము. ఇదియంతయు విదేశములనుండి దిగుమతి చేసికొనబడుచున్నది ఈమధ్య బీహారురాష్ట్రములోని ఆజ్‌మార్ (Ajmor) ప్రాంతములోని 'పై రైటు' (ఇనుము, గంధకము కలిసియున్న ఖనిజము) నుండి గంధకమును తీయుటకు నిశ్చయింపబడినది. ఇది చాల కొలదిగ మాత్రమే లభించును. + +ఉక్కు మొ. కర్మాగారములందు అత్యావశ్యకమగు పదార్థములు ఉష్ణనిరోధక పదార్థములు. ఇవి కెయెలిన్, సిలిమనైట్, బాక్సైట్, మేగ్నసైట్, క్రోమైట్, గ్రాఫైట్ లు. చివరి మూడును ముఖ్యముగ ఉక్కు కర్మాగారములందు ఉపయోగపడును. పరిశ్రమలందీ ఖనిజములు లోహములను కరగించు కుండీలుగను, ఉష్ణమును పరిమితముగ అందించుటకు వీలగు సాధనములుగను ఉపయోగింప బడుచున్నవి. భారతదేశమందు ఇవి సమృద్ధిగా నున్నను, ఉక్కుకర్మాగారము లొక్కసారిగ స్థాపింపబడుటవలన, అనేకకోట్లు వెచ్చించి పై లోహములు విదేశములనుండి +దిగుమతి చేసికొనబడుచున్నవి. ఈ సంబంధ ఖనిజములందు ఈ దేశమునకు ఉక్కు ఉత్పత్తి 10 మిలియను టన్నులు దాటినను ఏమాత్రమును కొరతఉండబోదు. ఇవి వివిధ ప్రాంతములందు వేర్వేరుగ, కొలదికొలదిగ దొరకును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0236.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0236.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..35c01aad1e19a2fa4333b2bf681fe9f86a5dad31 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0236.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +కాని మేగ్నెసైటు (1800° సెంటిగ్రేడు ఉష్ణమును నిరోధించగలది) సేలమ్‌జిల్లాలోని కొండలలో (chalk hills) విస్తారముగ దొరకును. + +ప్రస్తుత ప్రపంచ పరిస్థితులలో బంగారము ఎంత ఎక్కువ కలిగియున్న, ఆ దేశము అంత భాగ్యవంతము, +శ క్తిమంతము అగును. కావున దీనికి స్వయంసమృద్ధి యనునది లేదు. ఎంత దొరకిన అంత మంచిది. కాని భారతదేశమున ఇది మైసూరులోని కోలారు గనులనుండియు, బొంబాయిలోని 'హట్టి' గనులనుండి మాత్రమే తీయబడుచున్నది. ఇంకను కొన్ని ప్రదేశములలో ఇది దొరకుచున్నను, వదలి దానిని తీయుటలాభదాయకము కాకుండుటచే, వేయబడినది. 1959-60 సం. లో భారతదేశమున ఈ లోహపు ఉత్పత్తి 47,72,597 గ్రాములు. దీని విలువ 511.36 లక్షల రూపాయలు. + +ఇనుము : ఇది క్రీ. పూ. 4000 సం. క్రిందటనే కన్గొన బడినను, పరిశ్రమగా రూపొందినది క్రీ. పూ. 800 సం. నుండి మాత్రమే. అప్పటినుండియే ఇనుప యుగము ప్రారంభమైన దందురు ఈ ఖనిజము అన్నిటికంటె అత్యవసరమైనది. దైనందిన వ్యవహారములో ప్రతిచోట మనకిది సాక్షాత్కరించును. దీని ఉత్పత్తియందు అమెరికాకు ప్రథమస్థానము కలదు. ప్రపంచఉత్పత్తిలో సగము ఇచ్చట నుండియే వచ్చుచున్నది. అమెరికాలో “ లేక్ సుపీరియర్” (Lake Superior) అను ప్రాంతమందలి గనులు ప్రపంచమం దెల్ల అత్యుత్తమమైనవి. ఇచ్చట నుండి 21/2 వేల కోట్ల టన్నుల ఇనుము తీయబడినది. రష్యాదేశము సం. నకు దాదాపు 3 కోట్ల టన్నులు ఉత్పత్తి చేయుచున్నది (రెండవ +ప్రపంచయుద్ధమునకు పూర్వము) ఇందు ఎక్కువభాగము ఉక్రెయిన్ రాష్ట్రము నుండి ఉత్పత్తియగుచున్నది. జర్మనీ, +ఫ్రాన్సు దేశముల నడుమ గల లారెయిన్ (Lorraine) ప్రాంతమందు ముఖ్యమైన ఇనుప గనులు గలవు. కాని ఈ ఖనిజము అంత నాణ్యమైనది కాదు. ఇందు లోహభాగము 30 శాతము మాత్రమే. భారతదేశమందు ముఖ్యమైన ఇనుపగనులు దేశవ్యాప్తముగా గలవు. ఇందులోహ భాగము 70 శాతము గలవి అత్యధికములు. 30 మైళ్ళ పొడవుకలిగి, 1000 అడుగుల లోతువరకు ఉండి, అంతటను లోహ భాగము 60 శాతము కలిగియుండిన ఇనుప +గని సింగ్ భూమ్ ప్రాంతమందు (కలకత్తాకు పశ్చిమముగా 150 మైళ్లు) కలదు. ఇచ్చటి ఖనిజము అమెరికాయందలి +'లేక్ సుపీరియర్ ' ప్రాంతపు ఖనిజమును పోలియుండును. సింగ్ భూమ్ గని ప్రపంచమునకెల్ల పెద్దదని రూఢిగా +చెప్పనగును. 60 లోహ శాతముగల ఖనిజము అచ్చట కనీసము 3000 మిలియను టన్నులుండునని అంచనా. +చాందాజిల్లా యందుగల పది ప్రదేశములలోను, దుర్గ్ జిల్లాయందు చిన్న కొండలుగాను ఈ ఖనిజము దొరకుచున్నది. మైసూరురాష్ట్రమందలి 'బాబా బుడన్' కొండల నుండి అధిక లోహ శాతముగల ఖనిజము విస్తారముగ +లభించుచున్నది. ఇవి కాక, అనేక చోట్ల చిన్న చిన్న రాళ్లుగా మట్టిలో ఇమిడియున్న ఖనిజముగూడ తీయబడు చున్నది. ఉదా. ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని జగ్గయ్యపేట ప్రాంతము. + +చైనాదేశమందును చెప్పదగు ఖనిజసంపద కలదు. ఇది 'యాంగ్ట్జి' లోయయందు గలదు. లోహభాగము 56 శాతము. ఇది మంచూరియాయం దెక్కువగా విస్తరించి యున్నది. + +బొగ్గు : ప్రపంచమునందు ఇది లక్షల సంవత్సరముల వరకు చాలినంత కలదు. దీని ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 22 శాతము ఇనుము ఉక్కు తయారీయందును, 29 శాతము ఆవిరి తయారీయందును, 23 శాతము రైళ్ళు నడపుటకును, 17 శాతము గృహోపయోగమందును, 6 శాతము విద్యుచ్ఛక్తి ఉత్పత్తి యందును వినియోగ పడుచున్నది. బొగ్గు అమెరికాయందు విస్తారముగా కలదు . ఆ దేశ మందలి 33 రాష్ట్రములు బొగ్గును ఉత్పత్తి చేయుచున్నవి. ఆమెరికా సం. నకు 65 కోట్లటన్నుల బొగ్గును ఉత్పత్తిచేయుచున్నది. కెనడాదేశమున నోవస్కోషియా ప్రాంతమునను, పసిఫిక్ సముద్రతీర ప్రాంతమునను బొగ్గు విస్తారముగ దొరకును. ఆ దేశమున 1234 బిలియను +టన్నులబొగ్గు దొరకగలదని అంచనా వేయబడినది. బ్రిటిష్ దీవులలో (ఇంగ్లండు, స్కాట్లండు, వేల్సు రాష్ట్రములు) ఈ ఖనిజము సమృద్ధిగా దొరకును. ఆ దేశమున కొన్ని ప్రదేశములలో 3000 అడుగులలోతునుండి కూడ బొగ్గు తీయబడుచున్నది. ఈ దేశపు బొగ్గుసంపద దాదాపు 200 బిలియను టన్నులని అంచనా కలదు. రష్యాదేశమందు మొత్తము 135 ప్రదేశములలో బొగ్గు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0237.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0237.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..12a6fb6b29220eb9ee8ec3aa9d744b612f84bdc6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0237.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +దొరకును. ఇందు మాస్కో బేసిన్, సైబీరియా, కాకసస్ ప్రాంతములు పేర్కొనదగినవి. ఆ దేశపుసంపద 233 బిలియనుల టన్నులని అంచనా. జర్మనీదేశమున మేలురకమైనబొగ్గు లభ్యమగును. 'రూర్' (Ruhr) ప్రాంతములో విస్తారముగా బొగ్గు తీయబడుచున్నది. ఆ దేశపు బొగ్గు సంపద మొత్తము 477 బిలియనుల టన్నులు. చైనాదేశమందుగూడ బొగ్గు విస్తారముగ దొరకును. ఒక్కొకచోట 50 అడుగులమందము గల అచ్చులు (blocks) గూడ గలవు. మంచూరియా ప్రాంతమున చాల మేలురకపు బొగ్గు లభ్యమగును. భారతదేశమందు అనేక ప్రాంతములలో బొగ్గు దొరకును. అందు రాణిగంజ్, ఝరియా, బొకారో, గిరిధి, పెన్బ్‌‌లోయ, సష్టి (Sasti), సింగరేణి ప్రాంతములు ముఖ్యములైనవి. మనదేశమున సంవత్సరమునకు 380 లక్షల టన్నులబొగ్గు ఉత్పత్తియగుచున్నది. మొత్తము 79 బిలియను టన్నులబొగ్గు ఈ దేశమున కలదని అంచనా. + +నూనె : ప్రపంచములో కెల్ల అత్యధికముగా నూనె కలిగియున్నది మధ్యధరా సముద్రప్రాంతము (ఇరాన్, ఇరాక్, కువైట్, అరేబియా). ఇచ్చట బావులందు నూనె ఊట సమృద్ధిగా గలదు. ఇచ్చటనున్న నూనెబావులు 225 మాత్రమే అయినను, అవి సగటున రోజుకు 5000 పీపాల నూనె నిచ్చుచున్నవి. కాని అమెరికాయందు 428.000 నూనెబావు లున్నను, వాటినుండి సగటున రోజుకు 13 పీపాల నూనెకంటె ఎక్కువ తీయుటకు సాధ్యపడుటలేదు.ఇరాన్‌దేశమున 1000 - 9000 అడుగులలోతునుండియు. అరేబియాలో 1900 - 2500 అ.లోతునుండియు, కువైట్‌లో 3670 - 4750 +అ. లోతునుండియు నూనె తీయబడుచున్నది. ఈ ప్రాంతమందు మొత్తము సుమారు 155 బిలియనుల పీపాలనూనె కలదని అంచనా వేయబడినది. రష్యాదేశమందు 2500 సం. ల క్రితమే నూనె కన్గొన బడినది. ఆ దేశమందు నూనెగలప్రాంతములు ముఖ్యముగా అయిదు. అందు బాకు, యూరల్ - వోల్గా ప్రాంతములు ముఖ్యతరమైనవి. ప్రస్తుతము నూనె 2500 అ.నుండి తీయబడుచున్నది; ఆ దేశపు మొత్తము నూనె సంపద 150 బిలియనుల పీపాలుండునని అంచనా వేయబడినది. + +అమెరికాలో మొత్తము 22 రాష్ట్రములలో నూనె దొరకును. ఇందు మధ్య అమెరికా ప్రాంతము (ఓకహామా, కాన్సాస్, టెక్సాస్, న్యూమెక్సికో, ఆర్కన్సాస్, లూసియానా రాష్ట్రములు) నుండి తీయబడు నంతటి నూనె ప్రపంచమందలి మరే ఒక్క ప్రాంతము నుండి తీయబడుటలేదు. తరువాత కాలిఫోర్నియా, ఇల్లినాయిస్ రాష్ట్రములు ముఖ్యములు. ప్రపంచమందు తీయబడు నూనెలో 611/2 శాతము ఈ దేశమునుండియే వచ్చుచున్నది. ఇచ్చట మొత్తము 110 మిలియను పీపాల నూనె కలదని అంచనా. తరువాత వెనీజులా, కొలంబియా, ట్రినిడాడ్ ప్రాంతములు ప్రసిద్ధములైనవి. ఇచ్చట మొత్తము 80 బిలియనుల పీపాల నూనెగలదు. కెనడాదేశమందు 3 ప్రాంతములలోను, మెక్సికోయందు 4 ప్రాంతములలోను నూనె తీయబడుచున్నది. బర్మాదేశమందు ఆరకాన్, యోమా పర్వతశ్రేణికి ఇరువైపులు నూనె దొరకు ప్రాంతము. భారతదేశమున నూనెదొరకు ముఖ్యప్రదేశములు అస్సాము, పంజాబు రాష్ట్రములు. బొంబాయి రాష్ట్రమందును, కావేరీనదీ ప్రాంతమున, ఇతర ప్రదేశములందు నూనెను కన్గొనుటకు విశేష ప్రయత్నములు జరుపబడుచున్నవి. ప్రస్తుతము నూనె కనుగొనబడిన ప్రాంతములలో దిగ్బాయి, నహర్‌కాతియా, జ్వాలాముఖి ప్రదేశములు ముఖ్యములైనవి. + +రాగి : ఆధునిక పరిశ్రమలకిది ముఖ్యావసరము. విద్యుచ్ఛక్తి విస్తరణము, టెలిఫోను, రేడియో, యుద్ధసామగ్రి మొదలగు వాటికిది అత్యవసరము. ప్రపంచమందలి అన్నిప్రాంతములనుండి 2.8 మిలియను టన్నుల రాగి ఖనిజము తీయబడుచున్నది. ఈ లోహమును 16 రకముల ఖనిజములనుండి తీయవచ్చును. ఇది నూటికి 80 పాళ్లు ఆమెరికా, చిలీ, పెరూ ప్రాంతములు, కెనడా, దక్షిణాఫ్రికా దేశములందును దొరుకుచున్నది. అమెరికాలో కెల్ల ఎక్కువగా రాగి ఖనిజము దొరకు చోటు ఆరిజోనా ప్రాంతము. తర్వాత అప్లాషియన్, లేక్ సుపీరియర్ మొదలుగా గల ప్రాంతములు ఎన్నదగినవి. ప్రపంచ రాగి సంపదలో 20 శాతము అమెరికా యందు గలదు, కెనడా దేశమందు హడ్సన్‌బే, సడ్బరీ (sudbury) నోరాండా యందలి రాగి గనులు చాల ముఖ్యములైనవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0238.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0238.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15e1688ab0b02e3d9da0f3bd6af1887a4a68462d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0238.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ఈ దేశమందు ప్రపంచ సంపదలో 5 శాతము మాత్రమే కలదు. దక్షిణఅమెరికాలో ఎండెస్ పర్వతశ్రేణి యందు +(చిలీదేశము నుండి పెరూదేశము వరకు గల ప్రాంతము) ప్రపంచ సంపదలో 40 శాతము పైగా రాగి ఖనిజము +భూగర్భితమైయున్నది. ప్రపంచమొత్తపు అవసరములలో 20 శాతము పై గా ఈప్రదేశము నుండి తీయబడుచున్నది. +ఆఫ్రికా ఖండములో రొడీసియా దేశమందు ఈ ఖనిజము విస్తారముగా (ప్రపంచ సంపదలో 30 వ శాతము) +దొరకును. రష్యాదేశ మందు 7 శాతమును, మెక్సికో యందు 3 శాతమును కలదు. తక్కిన దేశములలో ఈఖనిజము చెప్పదగినంతగా లభించదు. + +సీసము (Lead); తుత్తునాగము (Zinc): ఈ రెండు లోహములకును రాసాయనికముగ ఎట్టి సంబంధములేదు. +అయినను ఇవి సర్వ సాధారణముగ ఒకే స్థలమునందు దొరకును. వేర్వేరుగా దొరకుట చాల అరుదు. సీసము చాల పురాతన కాలమునుండి మానవోపయోగమం దున్నది. చైనాదేశీయులు దీనిని క్రీ. పూ. 2000 సం. నందే +నాణెములు తయారుచేయుట కుపయోగించిరి. ప్రపంచము మొత్తములో ఈ ఖనిజములు ఒక్కొక్కటి సం కు 1.6 నుండి 2 మిలియను టన్నుల వరకు తీయబడుచున్నవి. కాని సీసము కనుగొనబడిన తరువాత 1500 సం.కు కాని +తుత్తునాగము కనుగొనబడలేదు. ఇది పెక్కు దేశములందున్నను, సమృద్ధిగా దొరకు దేశములు కొలది మాత్రమే. +అందు అమెరికా, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, రష్యా, బెల్జియం, మెక్సికో దేశములు ముఖ్యములు. ప్రపంచములోని 27 శాతము సీసము, 47 శాతము తుత్తునాగము అమెరికా నుండి వచ్చుచున్నది. ఈ దేశములోని మిస్సోరి, ఓక్లహామ, కాన్సాస్ రాష్ట్రములలోని మిస్సిస్సిపి నదీలోయ ప్రాంతము ఈ లోహములకు ప్రశస్తమైనది ; మెక్సికోదేశ మధ్యప్రాంత మందును ఇవి విస్తారముగ దొరకును. మొత్తము ప్రపంచ సంపదలో సగము పైగా ఉత్తర అమెరికా ఖండమందే గలవు. + +దక్షిణ అమెరికా ఖండములోని పెరూ, అర్జెంటినా, బొలివియా దేశములలోను, యూరపు ఖండములోని (ప్రపంచ సంపదలో 15 వ శాతము) స్పెయిన్, రుమేనియా, టర్కీ, జర్మనీ, పోలెండ్ మొదలగు దేశములలో ఈ ఖనిజము కొంతవరకు లభ్యమగును. ఆస్ట్రేలియా ఖండమున ఈఖనిజములు విస్తారముగా దొరకును. ముఖ్యముగా సీసము ఇక్కడ ప్రపంచ సంపదలో 13 వ శాతము కలదు. రష్యాదేశమందలి యూరల్ పర్వతప్రాంతమున ఈ ఖనిజములు ప్రపంచ సంపదలో సగటున 71/2 శాతము దొరకును. తరువాత ఈ ఖనిజములకు పేర్కొనదగినవి బర్మాదేశములోని బాడ్విన్ గనులు. ఇచ్చట మొత్తము 4 మిలియను టన్నుల ఖనిజము దొరకు గని కలదని అంచనా. అందులో సీసము 25 శాతము ; తుత్తునాగము 15 శాతము ; రాగి 0.7 శాతము ; వెండి 20 శాతము గలవు. + +కాకి బంగారము (Tin) : ఇది ఇత్తడి, కంచు మొదలగు పరిశ్రమ లోహములను తయారుచేయుటకు, దీని ఉనికి తెలిసియో, తెలియకో, క్రీ. పూ. 3700 సం. నుండి ఈజిప్టు దేశములో ఉపయోగింపబడుచున్నది. ప్రపంచములో మొత్తముమీద ఇది సంవత్సరమునకు 11/2 నుండి 21/2 లక్షల టన్నులవరకు ఉత్పత్తి యగుచున్నది. ఇందులో 40 శాతము అమెరికా దేశమందే వినియుక్తమగుచున్నది. బ్రిటన్ 13 శాతము, రష్యా 12 శాతము ఉపయోగించుచున్నవి. మలే రాష్ట్రములు దీని ఉత్పత్తియందు అగ్రస్థానము వహించి యున్నవి (30 శాతము). ఇందు ఎక్కువ భాగము కిన్‌టా (Kinta) లోయ ప్రాంతమునందు దొరకును. ఇచ్చట ఈ లోహము పెద్ద రాళ్ళలో భాగముగా గాక, వాటినుండి తయారైన మట్టియందు కేంద్రీకరింప బడి యున్నది. ఈ రాష్ట్రములకు దక్షిణమునగల నెదర్లాండ్సునందు ఈ ఖనిజము ఇదే విధముగా దొరకును. (ప్రపంచ సంపదలో 24 శాతము). తర్వాత ఈ ఖనిజమునకు బొలీవియా దేశము ప్రసిద్ధమైనది. అచ్చట మొత్తము 10 కేంద్రములలో ఇది విస్తారముగ దొరుకును. అందు నల్లాల్ల గువ-ఉన్సియ గ్రూపునందు 60 శాతము లభించును. ఆ దేశమున ప్రపంచ సంపదలో 23 శాతము దొరకుచున్నది. చైనా దేశమున యూనన్ ప్రాంతములో ఈ ఖనిజము 3000 అ. లోతునుండి తీయబడుచున్నది. తర్వాత ఈ ఖనిజమునకు నైగీరియా, బెల్జియన్ కాంగో, సయాములు చెప్పుకొనదగినవి. ఇంగ్లండులోని కార్న్‌వాల్ లో క్రీ. పూ. 500 సం. వరకు 33 లక్షల టన్నులు తీయబడినది. కాని ఇప్పుడచట ఏమియు దొరకుటలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0239.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0239.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9501c369563985f3f6acc83aa6cbddcf4ded0c0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0239.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +అల్యూమినియం (Alluminium): భూమండలమందీ ఖనిజము చాల విస్తారముగా నున్నను, దాని అవసరము ఎంతో ఆలస్యముగ కనుగొనబడినది. ముఖ్యముగా ఇదిచాల తేలికగా నుండియు, మంచి దార్డ్యము (strong & flexible) గలది యగుటచే, ఇది విమానముల తయారీ మున్నగు వాటిలో ఎక్కువగా వినియోగపడుచున్నది. విద్యుచ్ఛక్తి పరిశ్రమయందు ఇది రాగికి పోటీగా ఉపయోగింపబడుచున్నది. ఇది మొత్తము 30 పరిశ్రమలలో 4000 విధముల ఉపకారియగుచున్నది. ఈ లోహము బాక్సైటు అను ఖనిజమునుండి తీయబడును. ఈ లోహమును వేరుచేయుటకు విద్యుచ్ఛక్తి అత్యధికముగా అవసరమగుటచే, ఈ ఖనిజము దొరకు ప్రాంతమునకాక, విద్యుచ్ఛక్తి చవుకగా లభ్యమగుచోట ఈ పరిశ్రమ నెలకొల్పబడుచున్నది. ప్రపంచము మొత్తమున సాలుకు 10 లక్షల టన్నుల లోహము వినియుక్తమగుచున్నది. అమెరికాలో ఆర్కన్సాస్ ప్రాంతము ఈ ఖనిజమునకు ప్రసిద్ధమైనది. అచ్చట 80 అడుగుల లోతున 35 అ. మేర ఈ ఖనిజము దొరకును. దీనికి గట్టిదనము (hard) లేకుండుటచే త్రవ్వి వెలికితీయుట చాలసులభము. ఇచ్చట సాలుకు 4 లక్షల టన్నుల ఖనిజము ఉత్పత్తియగుచున్నది. తర్వాత దక్షిణ అమెరికాలోని గయానాదేశమున ఈ ఖనిజము 60 అ. లోతున 40 అ. మేర దొరకును. యూరపు ఖండమందు మధ్యధరా +ప్రాంతము ఈ ఖనిజమునకు ప్రసిద్ధి. అందులో ఫ్రాన్సు దేశమున కెక్కువ ప్రాధాన్యముగలదు. ఇచ్చట మొత్తము 16 మిలియను టన్నుల ఖనిజము కలదని అంచనా వేయబడినది. జర్మనీ, స్పెయిన్, ఐర్లాండు దేశములందును, ఆసియా (భారతదేశము, సెలెబిస్), ఆఫ్రికా (గోల్డ్ కోస్టు) ఖండములం దీ ఖనిజము స్వల్పముగా దొరకును. కాని రష్యాదేశమున సైబీరియా, యూరల్ పర్వతములం దిది విస్తారముగ లభించుచున్నది. భారతదేశమున ఇది మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రమున (బాలిఘాట్, కట్ని ప్రాంతములలో) ఎక్కువగను, ఒరిస్సా, బీహార్ మొదలగు రాష్ట్రములలో స్వల్పముగను లభ్యమగును. + +మాంగనీస్: ఈ లోహము ఉక్కు ఉత్పత్తికి ముఖ్యావసరము - ఒకటన్ను ఉక్కు తయారుచేయుటకు 13 పౌనుల మాంగనీసు కావలెను. ఇత్తడిచేయుటకును, రంగులు, ఎరువులు తయారుచేయుటకును, గాజు పరిశ్రమయందును ఈ లోహము ఉపయోగింపబడు చున్నది. ఈ లోహము కలిగియుండు ఖనిజములకు రష్యాదేశమునకే అగ్రస్థానము కలదు. ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో దాదాపు సగము ఈ దేశమందే తీయబడుచున్నది. సంవత్సరమునకు 2 లేక 3 మిలియను టన్నులు ఈ దేశమున ఉత్పత్తియగుచున్నది. ఇందు 93 శాతము జార్జియా, ఉక్రెయిన్ రాష్ట్రముల నుండి వచ్చుచున్నది. రష్యాయందు మొత్తము 560 మిలియను టన్నుల సంపద కలదని అంచనా. భారతదేశమున మధ్యప్రదేశ్ లో ఈ ఖనిజము విస్తారముగ దొరకును. మద్రాసు, ఆంధ్రప్రదేశ్, బీహారు, మైసూరు, బొంబాయి రాష్ట్రములందు కూడ ఈ ఖనిజము తీయబడుచున్నది. మధ్యప్రదేశ్ లోని బాల్ ఘాట్, చింద్వారా, భండార, నాగపూరు ప్రాంతములు ఈ ఖనిజమునకు అత్యుత్తమములు. ఇచ్చట కొన్ని ప్రదేశములలో 1500 అ. వెడల్పు, 1/2 మైలు పొడవుగల గనికూడ కన్గొన బడినది. విశాఖపట్టణము జిల్లాయందలి సాందూరు, లోండా ప్రాంతములు ఈ ఖనిజమునకు సమాన ప్రాతినిధ్యము కల్గియున్నవి. విశాఖపట్టణమందలి గరివిడి గనులలోని కోడూరు గని చాల పురాతనమైనది. ఇచ్చట 1891 నుండి పని జరుగుచున్నది. ఈ ఖనిజములను ఇంత సమృద్ధిగా కల్గియుండుటలో భారతదేశమునకు ప్రత్యామ్నాయముగ నిలువగల్గినవి రష్యా, గోల్డ్ కోస్టు దేశములు మాత్రమే. + +ఆఫ్రికా ఖండమందలి గోల్డ్ కోస్టు దేశమున ఈ ఖనిజము భూమ్యుపరితలమున 2 1/2 మైళ్ల మేర విస్తరించి యున్నది. ఇచ్చటి 'న్యూట' గని ప్రపంచమందలి మాంగనీసు గనులలోకెల్ల పెద్దది. ఇచ్చటి ఖనిజములో లోహశాతము గూడ హెచ్చుగనే యున్నది (50-53%). ఇచ్చట కనుచూపుమేరలో మొత్తము 10 మిలియను టన్నులకు పైగా ఈ ఖనిజము తీయబడుచున్నది. బ్రేజిల్ దేశమందు 6 మిలియను టన్నుల ఖనిజము కలదని కనుగొనబడినది. ఈజిప్టుదేశమందు సూయజ్ నకు 7 మైళ్లు దక్షిణముగా గల ప్రాంతమునుండి సాలుకు 2 లక్షల టన్నులు ఉత్పత్తి జరుగుచున్నది. అమెరికా, క్యూబా దేశములం దీ ఖనిజము కొలదిగ లభించును. కాని రష్యా, భారతదేశము, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0240.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0240.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3a15cb89b67f600180b8ba16c27f865c9f8db08 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0240.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +గోల్డ్‌కోస్టు మినహా మిగిలినదేశములలో దొరకు ఖనిజము అంత మేలురకమైనది కాదు. + +నికెల్ : ఈలోహము సంయుక్తలోహముల (ఇత్తడి, కంచు, ఉక్కు మొ.) తయారీయం దెక్కువగా వినియోగింపబడు చున్నది. ప్రపంచ సంపదలో చాల భాగము సడ్బరీ, ఓన్‌టారియోప్రాంతములందే విస్తరించియున్నది. ఇచ్చట 240 మిలియనుటన్నుల ఖనిజము కలదని అంచనా. సాలుకు 130,000 టన్నుల నికెల్ ఇచ్చట ఉత్పత్తి యగుచున్నది. ఈ లోహము న్యూకేలెడోనియా, ఫిన్ లెండు, రష్యా దేశములందు స్వల్పముగా దొరకును. భారతదేశమున ఈ ఖనిజము దాదాపు లేదనియే చెప్పవచ్చును. (తిరువాన్కూరు, కోలారు ప్రాంతములలో అతి స్వల్పముగ దొరకునని కన్గొనబడినది.) + +క్రోమియం : ఇది గూడ మిశ్రమలోహము తయారీయందే ఎక్కువగా వినియోగింపబడుచున్నది స్టెయిన్ లెస్ స్టీల్ యందు క్రోమియం 18 శాతము, నికెల్ 8 శాతము ఉండుటచే, దానికి ఉత్తమ లక్షణము లేర్పడినవి. ఇది సాలుకు దాదాపు 2 మిలియను టన్నుల వరకు ఉత్పత్తియగుచున్నది. ఉత్పత్తి అయ్యెడి ముఖ్యదేశములు : రష్యా, రొడీషియా, దక్షిణాఫ్రికా, టర్కీ. భారతదేశమున ఈ ఖనిజమునకు మైసూరులోని అర్సికరై, బీహారులోని సింగ్ భూమ్ ప్రాంతములు ప్రధానములు. క్యూబా, ఫిలిప్పైన్స్, ఇండియా, గ్రీసు, జపాను, న్యూకెలెడోనియా, రొడీసియా, దక్షిణాఫ్రికాదేశములు ఒక్కొక్కటి సాలుకు 11/2 - 31/2 లక్షల టన్నులు ఉత్పత్తిచేయుచున్నవి. రష్యాదేశమందలి ఖనిజము చాల ఉత్తమమైనది ; లోహశాతము అధికము (40-56%). ఇచ్చట 13 మిలియను టన్నుల సంపద కలదని అంచనా. అమెరికాయం దీ ఖనిజము దాదాపు లేదనియే చెప్పవచ్చును. + +రాతినార (Asbestos) : ఖనిజము లన్నిటిలోను దీనికొక విశిష్టత గలదు. ఇది సన్నని, మెత్తని, చిన్న చిన్న +దారములుగా దొరకును. దీనిని గుడ్డలుగా నేయవచ్చును. ఇవి రెండు రకములు : (1) దారముగా వడుకుటకు +వీలైనవి ; (2) అందుకు వీలుకానివి. నిప్పులో వేసినను, ద్రావకములో వేసినను దీనికి చలనములేదు. ఇది బ్రేక్ +లైనింగ్స్ (break linings) ఉష్ణ నిరోధకావసరములకు ఎక్కువగా వినియోగింపబడుచున్నది. ప్రపంచము మొత్తమున సాలుకు 5 లేక 6 లక్షల టన్నుల దారము ఉత్పత్తియగుచున్నది అందులో 60 శాతము కెనడాదేశమందలి క్విబెక్ ప్రాంతము నుండి వచ్చుచున్నది. ఇచ్చటి నార చాల మెత్తగా నుండి 5 అం. వరకు పొడవు గలిగి యుండును. రష్యాదేశమందుగూడ ఈఖనిజము సమృద్ధిగా దొరకును. అచ్చట మొత్తము 20 గనులనుండి ఈ ఖనిజము +తీయబడుచున్నది. దక్షిణరొడీషియాదేశమందలి నారలో 30 శాతము దారము వడుకుటకు వీలైనది. ఇచ్చట +మొత్తము 7 మిలియను టన్నుల సంపద గలదని అంచనా. దక్షిణాఫ్రికాయందలి నార దాదాపు 11 అం. వరకు +పొడవుగల్గి యుండుట అచ్చటి విశిష్టత. అచ్చటి నార మొత్తము పొడవు సగటున 6 అం. ఈ సంపద అధికముగా +కలదని అంచనా. భారతదేశమున ఈ ఖనిజము బీహారు, ఒరిస్సా, బొంబాయి, మైసూరు రాష్ట్రములందును, +ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కడపజిల్లా యందును స్వల్పముగ దొరకును. కాని ఈ దేశమందు దొరకు నార రెండవ తరగతికి +చెందినది. అమెరికా, సైప్రస్, జపాన్, ఇటలీ, కొరియా, చెకస్లోవేకియా, ఫిన్లాండు దేశములందుకూడ ఈ ఖనిజము +స్వల్పముగా దొరకును. + +గ్రాఫైట్ : రాసాయనికముగా ఈ ఖనిజము ఒక్క బొగ్గును మాత్రమే కలిగియుండును. ఇది కృత్రిమముగ కూడ తయారగుచున్నది. ఇది ఏ ద్రావకమునందు కూడ కరగకుండుట, 3000° సెంటిగ్రేడు ఉష్ణోగ్రతవరకు ఘన +పదార్థముగనే ఉండుట దీని విశిష్టలక్షణము. లోహములు కరగించుటకు వీలగు పాత్రలను తయారు చేయుటకును, +పెన్సిళ్ళు, రంగులు, లూబ్రికెంట్సు తయారీయందును ఈ ఖనిజము వినియోగింప బడుచున్నది. ప్రపంచము +మొత్తముమీద ఈ ఖనిజము సాలుకు 11/2 నుండి 3 లక్షల టన్నులవరకు ఉత్పత్తి యగుచున్నది. ఈఖనిజము దొరకు +దేశములలో రష్యా, బవేరియా, ఆస్ట్రియా, సిలోన్, మెడగాస్కర్, మెక్సికో దేశములు ప్రధానములు. రష్యాదేశమందలి సైబీరియా ప్రాంతమున ప్రపంచములోకెల్ల ప్రధానమగు గనులు కలవు. ఇచ్చట పెన్సిళ్లు తయారుచేయుటకు వీలుగా గ్రాఫైటు ముద్దలు ముద్దలుగా దొరకును. బవేరియా, ఆస్ట్రియా, చెకొస్లోవేకియా దేశములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0241.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0241.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90ffafb1b66407df7f378846c67cdf7649779709 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0241.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఈ ఖనిజమునకు ప్రధానములు. సిలోన్ దేశమందలి ఖనిజము చాల నాణ్యమైనది. ఇచ్చట ఈ ఖనిజము 9 అం. +వెడల్పున రేకులుగను, తీగలుగను దొరకును. ఇది 1600 అం. లోతువరకు త్రవ్వి తీయబడుచున్నది. ఇటలీ, అమెరికా, చెకొస్లోవేకియా, నార్వే దేశములందు ఈ ఖనిజము స్వల్పముగా దొరకును. భారతదేశమందు తిరువాన్కూరు నందలి గ్రాఫైటు సిలోను ఖనిజమును పోలియున్నది. అచ్చట ఇది చాల తక్కువగ దొరకుటచే ఎక్కువ లోతుల నుండి తీయుట ఏమియు లాభకరముగా లేదు. ఒరిస్సా, బీహారు రాష్ట్రములందలి భోండలైట్స్ అను రాళ్ళలో ఈ ఖనిజము అన్ని చోట్ల కన్పించును. కాని వీటియందీ ఖనిజము విస్తృతముగ కేంద్రీకరింపబడి యుండకపోవుటచే ఇవి అంతగా ప్రాముఖ్యత నొందలేదు. + +అభ్రకము : ఈ ఖనిజము అతి సన్ననిపొరలుగా (1/1000 అం. వరకు) విడదీయుటకు వీలై యుండును. ఇది విద్యుచ్ఛక్తి నిరోధకారియగుటచే, వివిధములైన విద్యుచ్ఛక్తి పరిశ్రమలకు (రాడారు. రేడియో మొ.) అత్యావశ్యకమైనది. ఇది ఎంత ఎక్కువ వెడల్పుగా దొరకిన అంత శ్రేష్ఠము. 1 చ. అం. మొదలు 70 చ. అం. వరకును విస్తీర్ణము గల అభ్రకపుపలకలు ప్రపంచ వ్యాపారమందు చెలామణిలో నున్నవి. ప్రపంచము మొత్తమున ఈ ఖనిజము సం. నకు 50 నుండి 65 వేల టన్నులవరకు వినియోగింపబడుచున్నది. ప్రపంచములో ఈ ఖనిజసంపదకు భారతదేశము అగ్రస్థానము. బీహారు రాష్ట్రములోని మాన్ ఘీర్, హజారిబాగ్, గయ జిల్లాలును, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో నెల్లూరుజిల్లా ఈ ఖనిజోత్పత్తియందు అత్యుత్తమమైనవి. బీహారురాష్ట్రమందు ఇది లభించుప్రాంతము 70 మై. పొడవు, 12 మైళ్ళ వెడల్పు కలిగియున్నది. నెల్లూరుజిల్లాలోని వెలిగొండ కొండలు మొదలు సముద్రతీరమువరకును గల గూడూరు, రాపూరు, ఆత్మకూరు, కావలి ప్రాంతములలో ఇది విస్తారముగ లభించును. అందులో గూడూరు ప్రాంతపు గనులు (ముఖ్యముగా 'షా' గని) ప్రపంచఖ్యాతిగలవి. ఇంకను ఈ దేశమున మద్రాసురాష్ట్రములోని సేలంజిల్లా యందును, తిరువాన్కూరు, మలబారు, అజ్మీర్ - మేవార్ ప్రాంతములందును ఈ ఖనిజము స్వల్పముగ లభించును. తరువాత ఈ ఖనిజ సంపదకు పేర్కొనదగు దేశములు: రష్యా, కెనడా, బ్రెజిల్, అమెరికా, దక్షిణాఫ్రికా, కొరియా, సిలోన్ మున్నగు దేశములలో గూడ ఈ ఖనిజము స్వల్పముగ దొరకును. + +వజ్రములు : ఆభరణములకును, వివిధ అలంకరణములకును ఉపకరించు ఖనిజములకు 'జెమ్‌స్టోన్స్ ' లేక +'ప్రెషస్‌స్టోన్స్' అందురు. వీటి నాణ్యము, ముఖ్యముగా ఆకర్షణీయత, నైర్మల్యము, మన్నిక, అరుదుగ లభించుట +అనునాల్గులక్షణములపై ఆధారపడియుండును. ఇవి వివిధ వర్ణములు కలిగి, వేర్వేరు రాసాయనిక పదార్థసంయోగ +ములతో కూడియుండును. 9000 సం. ల క్రితమే 15 రకముల రాళ్లు గుర్తింపబడియున్నవి. ప్రస్తుతము దాదాపు +100 రకములరాళ్లు వాడుకలో నున్నవి. పైన పేర్కొనిన నాల్గు లక్షణములు కలిగియున్న వానిని వివిధ నిర్ణీత +కోణములలో కోసినయెడల వాటి అందము విశిష్టముగ రాణించును. ఈ సంబంధమైన విలువగల రాళ్ళలోకెల్ల +వజ్రములు అత్యుత్తమమైనవి. ఇవి అందముగను, ఆకర్షణీయముగను ఉండుటయేగాక, ప్రపంచములోని పదార్థములలోకెల్ల దార్డ్యము గల్గినది. వజ్రమును వజ్రముతప్ప మరే ఇతరపదార్థమును కోయలేదు. కాని వజ్రము +ప్రపంచములోని అన్ని పదార్థములను కోయగల్గి యుండును. ఇదియే దీని విశిష్టత, అత్యుత్తమ భౌతిక లక్షణము. ఇది వివిధ ప్రకాశవంతమగు కాంతులను, దాని వివిధముఖములనుండి వెదజిమ్ము చుండును. ఇందు వల్లను, అది చాల అరుదుగను, కొలదిగను దొరకుట వల్లను, అది అత్యధిక విలువ కలిగి యున్నది. ఇది ప్రపంచము మొత్తమున సంవత్సరమునకు 10 లేక 15 మిలియను వన్నెలు (carats) లేక 21/2 టన్నులు ఉత్పత్తి యగుచున్నది. దీని మొత్తమువిలువ దాదాపు 20 నుండి 40 కోట్ల రూపాయల వరకు ఉండును. దీని ఉత్పత్తికి బెల్జియన్‌ కాంగో చాలముఖ్యమైనది. అచ్చట 'కసాయ్' నదీలోయలో (Kasai River Basin) దాదాపు 15,000 చ. మైళ్ళ మేర ఈ ఖనిజము వ్యాపించి యున్నది. ప్రపంచోత్పత్తిలో ఇచ్చట 65 శాతము లభించుచున్నది. ఆ నదీప్రాంతమందును, దాని ఉపశాఖల ప్రాంతమందును ఇసుక పర్రలలో ఇది ఎక్కువగా దొర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0242.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0242.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a648053b0191fc4b3a1645413e9642e575c90821 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0242.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కును. ఈ వజ్రములు ఎక్కడనుండి ఆ ప్రాంతమునకు కొట్టుకొని వచ్చినదియు ఇంతవరకు కనుగొనబడలేదు. +దక్షిణాఫ్రికా దేశమున 1867 నుండి వజ్రములు తీయబడుచున్నవి. ఇచ్చట భూమిలోని వందలకొలది గొట్టముల +నుండి గనులుగాత్రవ్వి తీయబడుచుండుట గమనార్హము. అందులో కింబర్లీ ప్రాంతమునందలి గనులు ప్రశస్తములు. ఆ దేశపు ఉత్పత్తి ప్రపంచపు ఉత్పత్తిలో 12 శాతము. గోల్డ్ కోస్టు దేశమునుండి 3-31/2 లక్షల వన్నెల వజ్రములు ఉత్పత్తియగు చున్నవి. అచ్చట బిర్రిమ్‌నదీ ప్రాంతము వీటి మనుగడకు ముఖ్యమైనది. తరువాత వీటి ఉత్పత్తికి పేర్కొనదగిన దేశములు : టాంగనీకా, బ్రెజిల్, బ్రిటిష్‌గయానా, రష్యా, బోర్నియో, వెనీజులా, దక్షిణరొడీషియా, అమెరికా దేశములలో కూడ ఇవి స్వల్పముగా దొరకును, భారతదేశము 18 వ శతాబ్దము వరకును వజ్రములకు పుట్టినిల్లుగా భావింపబడెడిది. ప్రప్రథమమున వజ్రములు ఉత్పత్తి అయినది భారతదేశముననే. ఆ రోజులలో ఈ దేశమున సం. నకు ఎన్నో లక్షల వన్నెల వజ్రములు ఉత్పత్తి అయ్యెడివి. కాని ఇప్పుడు 2 వేల వన్నెలు మాత్రము ఉత్పత్తి యగుచున్నవి. కోహినూరు మొదలగు పెద్ద పెద్ద ప్రపంచఖ్యాతి గాంచిన వజ్రములకు ఈ దేశము పుట్టినిల్లు - దక్షిణదేశమందలి అనంతపురం, బళ్ళారి, కర్నూలు, కృష్ణా, గోదావరి జిల్లాలును, ఉత్తర దేశమందలి పన్నా ప్రాంతము, మహానందిలోయ, సంబల్ పూరు, చాందా జిల్లాలయందు వీటిఉత్పత్తి అధికముగా జరుగుచుండెడిదని 17 వ శతాబ్దిలో వ్రాయబడిన గ్రంథములనుండి తెలియుచున్నది. కాని ప్రస్తుతపు ఉత్పత్తిలో చాలభాగము పన్నా ప్రాంతపు గనులనుండియే వచ్చుచున్నది. + +బంగారము : ఈ లోహము ప్రాచీనకాలమునుండియు మానవోపయోగమున నున్నది. దీని ప్రధాన ఉపయోగములు ఆభరణములు, ద్రవ్యమారకము. ఇది మానవునకు ముఖ్యావసరము కానేకాదు. దీని లేమి మానవున కెవ్విధముగను నష్టదాయకముకాదు. కాని ఇది భూమియందు చాల స్వల్పముగా లభించుటచే, దీనికి ఎక్కువ విలువ వచ్చినది. ఈ కారణముచే ఇది అనేక మానవ సంక్షోభములకు కారణభూతమైనది. ఈ ఖనిజముయొక్క ప్రపంచపు సగటు ఉత్పత్తి 3 కోట్ల ఔన్సులు. దీనిని ప్రప్రథమముగ కన్గొనినది మొదలు ఇప్పటివరకు దాదాపు 50,000 టన్నుల బంగారము భూమినుండి వెలికి తీయబడినది. + +ఉత్తర అమెరికా ఖండమందలి కెనడా దేశము, కాలిఫోర్నియా, అలాస్కా ప్రాంతములు, రాకీ పర్వత ప్రాంతము, ఆరిజోన– నెవాడ. మెక్సికో ప్రాంతములందు ఈ ఖనిజము లభ్యమగును. కెనడాలో 13 శాతము, అమెరికాలో 15 శాతము, దక్షిణ అమెరికాలో 4 శాతము ఈ ఖనిజము ఉత్పత్తి యగుచున్నది. దక్షిణాఫ్రికా దేశమునుండి ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 35 శాతము తీయబడుచున్నది. ఇచ్చట 'విట్ వాటర్ షాండ్' ప్రాంతము ఈ లోహమునకు ముఖ్యమైనది. రష్యాదేశమున ప్రపంచ సంపదలో 13 శాతము కలదు. ఇచ్చట బంగారము ఇసుక పర్రలలోని చిన్న +అణువులయందు కేంద్రీకృతమైయున్నది. దీనికి యూరల్ , యెనిసై నది, యాకుత్ ప్రాంతములు ముఖ్యములు. ఆ దేశములోని ఒక్క ట్రాన్స్‌బై కాల్ ప్రాంతమున మాత్రము బంగారము గనుల నుండి తీయబడుచున్నది. ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలెండ్ దేశములనుండి 5 శాతము, జపాను ప్రాంతము నుండి 4 శాతము ఉత్పత్తి జరుగుచున్నది. పశ్చిమాఫ్రికా, కాంగో, రొడీషియా, ఇండియా మున్నగు దేశములలో కూడ ఈ ఖనిజము స్వల్పముగ లభ్యమగుచున్నది. + +భారతదేశమునుండి ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో 0.7 శాతము మాత్రమే వచ్చుచున్నది. ఇందులో చాల భాగము మైసూరు రాష్ట్రములోని కోలారు గనుల నుండియే వచ్చుచున్నది. ఇచ్చట ప్రాచీనులు ప్రప్రథమముగా బంగారము తీసిన సూచనలు కన్పట్టుటచే, ఆనాటి నుండియే గని త్రవ్వకముప్రారంభమైనట్లు తెలియుచున్నది. అది ఇప్పుడు +ప్రపంచములోని అత్యుత్తమగనులలో నొకటిగ పరిగణింప బడుచున్నది. అచ్చట మొత్తము అయిదు గనులు కలవు. +బంగారము దొరకు భాగము 4 అ. మందము కలిగి, భూగర్భమున 4 మైళ్లు వరకును లభ్యమగును. ఇప్పటివరకు ఈ గని 10,000 అ. పైగా త్రవ్వబడినది దీని తర్వాత రాయచూరు ప్రాంతమందలి 'హట్టి' గనులనుండి బంగారము తీయబడుచున్నది. మైసూరురాష్ట్ర మందలి ధార్వారుజిల్లాలోను, అనంతపురములోకూడ ఈ ఖనిజము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0243.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0243.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..722da076f861eac9b998bc0572e9921dea7fcc28 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0243.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +లభ్యమగును. కాని ఈ రెండు ప్రదేశములనుండి పూర్వము ఉత్పత్తిజరగినది. కాని అది నష్టదాయకముగ పరిణమించుటచే, ఆ ప్రాంతములలో ప్రస్తుతము పని నిలిపివేయ బడినది. ఇంకను ఈ దేశములోని వివిధ ప్రాంతపు ఇసుకలలో ఈ ఖనిజమున్నట్లు కనుగొనబడినను, అది చాల స్వల్పమగుటచే అచ్చట కూడ పని జరుగుటలేదు. + +వెండి : దీని ఉపయోగములు, అవసరములు బంగారమును పోలియేయుండును. ప్రపంచమున దీని ఉత్పత్తి +సాలుకు 275 మిలియను ఔన్సులు. ఇందులో 80 శాతము ఉత్తర, దక్షిణ అమెరికా ఖండముల నుండి వచ్చుచున్నది. +ఉత్తర ఖండమందలి కార్టిలెరా ప్రాంతము, దక్షిణఖండమందలి ఏన్‌డియస్ ప్రాంతము ఈ ఖనిజము దొరకు ముఖ్య ప్రదేశములు. ప్రపంచపు ఉత్పత్తిలో 33 శాతము మెక్సికో నుండియు, 16 శాతము అమెరికానుండియు, 10 శాతము కెనడా నుండియు, 9 శాతము పెరూ నుండియు, 5 శాతము బొలివియా నుండియు, 5 శాతము బెల్జియన్ కాంగో నుండియు, 2 శాతము హొండురాస్ నుండియు, ఉత్పత్తి యగుచున్నది. తరువాత ఈ ఖనిజమునకు ఆస్ట్రేలియా ఖండము ఎన్నికకన్నది. ఈ దేశమునకు ప్రపంచమున 5 వ స్థానము కలదు. ఇందులో 98 శాతము మూడు ప్రాంతములనుండి వచ్చుచున్నది. (న్యూసౌత్ వేల్స్ (65%), క్వీన్స్ లాండ్ (25%) టాస్మేనియా (8%)). ఈప్రాంతములలో సీసము, తుత్తునాగము, అత్యధికముగా వెండితో కలిసియున్నవి. కాబట్టి వెండికి ఇచ్చట ద్వితీయ +స్థానము మాత్రమే కలదు. భారతదేశమున వెండిగనులు లేవనియే చెప్పవచ్చును. కాని బంగారము తీయునప్పుడు, +మిగిలిపోయిన పదార్థమునుండి వెండి తీయబడును. ఇట్లు కోలారు గనులనుండి 40,000 ఔన్సులు, అనంతపురము గనులనుండి 500 ఔన్సులు తీయబడుచుండెడిది. ఈ ప్రాంతములలోని వెండి శాతము హెచ్చగు సూచన లేమాత్రమును లేవు. + +ఖమ్మము జిల్లా : + +నిర్మాణము : ఖమ్మముమెట్టుజిల్లా వేర్వేరు కాలములందు పెక్కు మార్పులు చెందుచు వచ్చినది. క్రీ. శ. 1299 సం. కు పూర్వమే ఖమ్మముమెట్టు నగరము జిల్లా ప్రధాన కేంద్రముగా నుండెను. గోలకొండ సుల్తాన్ అబుల్ హసన్ తానాషా కాలములో గోలకొండ రాజ్యమునందు 21 సర్కారులును, 355 పరగణాలును ఉండెను. తరువాత స్వాతంత్ర్యము వహించిన అసఫ్ జా నిజాముల్ ముల్కు (1724) రాష్ట్రము నంతను 40 సర్కారులుగా విభజించెను. ఈ 40 సర్కారులలో వరంగల్, ఖమ్మముమెట్టుజిల్లా లుండెను. సర్ సాలారుజంగు మహామంత్రిగా నున్నప్పుడు (1867), నిజాము రాష్ట్రము 5 డివిజనులు గను, 17 జిల్లాలుగను విభజింపబడియుండెను అప్పటి తూర్పుడివిజనులో ఖమ్మముమెట్టుజిల్లా ఒకటిగానుండెను. ఆనాటికే ఆ జిల్లా 9779చ. మై. వైశాల్యమును, 9 తాలూకాలను కలిగియుండెను. వరంగల్ జిల్లా ప్రసక్తి కానరాదు. అది ఖమ్మముమెట్టుజిల్లాలో చేరిపోయినది. 1905 లో జిల్లాల పునర్నిర్మాణముజరిగినది. అప్పుడు వరంగల్ సూబా నిర్మాణముచేసి, అందు వరంగల్, కరీంనగరు, ఆదిలాబాదు +జిల్లాలు చేర్చబడెను. ఖమ్మముమెట్టు జిల్లాకే వరంగల్ జిల్లా అని నామకరణముచేసి, జిల్లా కార్యాలయములన్నియు ఖమ్మముమెట్టునుండి వరంగల్లునకుమార్చబడినవి. దానితో ఖమ్మముమెట్టు తాలూకాస్థాయినిచెందెను. + +వరంగల్‌జిల్లా తిరిగి మార్పులకు లోనైనది. ఖమ్మముమెట్టు, మధిర, ఎల్లందు, పాల్వంచ, బూర్గుంపహడు అను అయిదు తాలూకాలను వరంగల్ జిల్లానుండి విడదీసి ఖమ్మముమెట్టు జిల్లాగా ఏర్పాటు చేయబడెను (1-10-1953). ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర మేర్పడిన తరువాత తూర్పుగోదావరి జిల్లాలోని భద్రాచలము, నూగూరు తాలూకాలు ఖమ్మముమెట్టుజిల్లాలో చేర్చబడినవి (1960). ఈవిధముగా ఇప్పుడు ఖమ్మముమెట్టుజిల్లాలో ఖమ్మముమెట్టు, మధిర, ఎల్లందు, పాల్వంచ, బూర్గుంపహడు, భద్రాచలము, నూగూరు అను ఏడు తాలూకా లున్నవి. + +ఎల్లలు : ఈ జిల్లాకు ఉత్తరమున వరంగల్ జిల్లా, దక్షిణమున కృష్ణాజిల్లా, తూర్పున తూర్పు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలు, పశ్చిమమున నల్లగొండ జిల్లా ఎల్లలుగా నున్నవి. జిల్లా విస్తీర్ణము 5486.45 చ. మై. 1951 లెక్కలప్రకారము జనాభా 8,12,992 మంది. ఇందు పురుషులు 4,15,985 మంది; స్త్రీలు 3,97,007 మంది. ఈ జిల్లాలో 946 గ్రామములును, 6 పట్టణములును గలవు. జనసాంద్రత 148. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0244.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0244.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed8593d5393b60a9495ec0be6091e51fc7e48abc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0244.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +తాలూకాలు : ఈ జిల్లాలో 7 తాలూకాలు కలవు. + +1. ఖమ్మముమెట్టు తాలూకా ++ విస్తీర్ణము 591.36 చ. మై. గ్రామములు 156 పట్టణములు 1 జనాభా 2,35,078 పురుషులు 1,19,882 స్త్రీలు 1,15,196 జనసాంద్రత 398 + +2 మధిర తాలూకా ++ విస్తీర్ణము 771.84 చ. మై. గ్రామములు 157 పట్టణములు 2 జనాభా 1,70,661 పురుషులు 88,123 స్త్రీలు 82,538 జనసాంద్రత 227 + +3. ఎల్లందు తాలూకా ++ విస్తీర్ణము 754.93 చ. మై గ్రామములు 49 పట్టణములు 3 జనాభా 1,19,367 పురుషులు 60,794 స్త్రీలు 58,573 జనసాంద్రత 158 + +4. పాల్వంచతాలూకా ++ విస్తీర్ణము 1,295.36 చ. మై. గ్రామములు 69 జనాభా 1,31,310 పురుషులు 68,035 స్త్రీలు 63,275 జనసాంద్రత 101 + +5. బూర్గుంపహడు తాలూకా ++ విస్తీర్ణము 568.06 చ. మై. గ్రామములు 42 పట్టణములు 1 జనాభా 43,590 పురుషులు 22,255 స్త్రీలు 21,335 జనసాంద్రత 77 + +6. భద్రాచలం తాలూకా ++ విస్తీర్ణము 911 చ. మై. గ్రామములు 327 జనాభా 77,620 పురుషులు 39,016 స్త్రీలు 38,604 జనసాంద్రత 85 + +7. నూగూరు తాలూకా ++ విస్తీర్ణము 593. చ. మై గ్రామములు 146 జనాభా 35,366 పురుషులు 17,880 స్త్రీలు 17,486 జనసాంద్రత 60 + +ఈ జిల్లా ప్రధాన స్థానము ఖమ్మము పురము. దీని ప్రాచీననామము కంబముమెట్టు. తరువాత ముస్లిముల నోటిలో +ఖమ్మము మెట్టు అయినది. ఇప్పుడు సర్కారువారి ఆదేశానుసారము “ఖమ్మము" గా వ్యవహరింపబడుచున్నది. ఖమ్మము పురము సముద్ర మట్టమునకు 315 అడుగుల ఎత్తున నున్నది. + +పర్వతములు : పాకాల - సింగరేణి నుండి చిన్నగుట్టల వరుస యొకటి బయలుదేరి ఆగ్నేయదిశ యందున్న +అశ్వారావుపేట వరకు పోయి, దిగువ గోదావరిలోయకు సరిహద్దుగా నుండును. జిల్లా యంతటను చుక్కల వలె +చిన్న చిన్న గుట్టలు చెదురుగా నున్నవి. తూర్పు కనుమల పర్వతములు సముద్రతీరము నుండి క్రమముగా పైకి +లేచుచు నూగూరు, భద్రాచలము తాలూకాలలో వ్యాపించియుండును. + +నదులు : ఈ జిల్లాలో ముఖ్యమైన నదులు మునేరు, పాలేరు, కిన్నెరసాని, వై రా అనునవి. మునేరు పాకాల +చెరువు నుండి బయలుదేరి వై రాతో కలిసి 96 మైళ్లు హిప్రంచి కృష్ణలో సంగమించును. పాలేరునది వరం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0245.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0245.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d72add473d9d5879fdc2c12d221da7a8de2c1cc4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0245.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +గల్ తాలూకాలో ఉద్భవించి, మునేరుతో సమాంతరమున ప్రవహించుచు జగ్గయ్యపేటకు దక్షిణమున 7 మైళ్ల మీద కృష్ణలో పడును. కిన్నెరసాని నది పాకాల, ఎల్లందు, పాలవంచ తాలూకాలలో 55 మైళ్లు ప్రవహించి, భద్రాచలము వద్ద గోదావరిలో కలియును. వైరానది మునేరునకు ఉపనదిగా జల్పల్లి దగ్గరమునేరులో కలియును. నూగూరు, +భద్రాచలం తాలూకాలకు గోదావరి నది తగులును. + +అరణ్యములు : ఈజిల్లాలో 1518873 ఎకరములు అరణ్య ప్రాంతము. టేకు, ఇప్ప, నల్లమద్ది, చండ్ర, వెదురు మొదలగు వృక్షజాతులు కలవు. పులులు, చిరుత పులులు, దుప్పులు, జింకలు, తోడేళ్లు, నక్కలు మొదలగు వన్య +మృగములు కలవు. + +ఖనిజములు : ఈ జిల్లాలోని ఖనిజసంపత్తి పేర్కొనదగినది. నేలబొగ్గు, కెంపు రాయి, ఇనుము ముఖ్యములయినవి. నేలబొగ్గు సింగరేణిలోను, కొత్తగూడెములోను త్రవ్వబడుచున్నది. మధిర, ఖమ్మము తాలూకాలలో అభ్రకము లభించును. పాపటపల్లి రైలుస్టేషనుకు 8 మైళ్ళ దూరమున జస్తిపల్లిలో 1928 లో పాలరాళ్లు కనిపెట్టబడినవి. ఈ రాళ్ళ మునక అనుకూలముగా లేనందున, ఈ రాయి సున్నము చేయుటకు ఉపయోగింపబడుచున్నది. పాల్వంచ తాలూకాలో యల్ల బేలువద్ద పాత రాగిగను లున్నట్లు తెలియుచున్నది. ఎల్లందు తాలూకాలో బలపపురాయి విస్తారముగా నున్నది. + +ఇండియా ప్రభుత్వ భూగర్భ శాస్త్రపరిశోధకుడగు డా. కింగ్ 1872లో ఎల్లందు సమీపమున సింగరేణిలో నేలబొగ్గు గనిని కనిపెట్టెను. 1886 లో ఈ గని త్రవ్వకము ప్రారంభ మయ్యెను. నేలబొగ్గుగనులలో లాభసాటిగానున్న గని యిది సింగరేణి క్షేత్రములో నాలుగు అంతరములు కనబడినవి. మొదటిది 30 నుండి 50 అడుగులలోతున నుండును. రెండవది మొదటిదానికి సుమారు 100 అడుగులక్రింద నుండును. మూడవది రెండవదానికి సుమారు 30, 40 అడుగులక్రింద నుండును. నాల్గవది మూడవ అంతరముక్రింద నున్నది. ఈ నాలుగు అంతరములలో బొగ్గుగుణము వేర్వేరుగా నుండును. నాల్గవ అంతరము నందుండు బొగ్గు అన్నింటిలోను శ్రేష్ఠమైనదని తెలియుచున్నది. ఈ శ్రేష్ఠమైనబొగ్గుకు "కింగ్" అని దానిని కనిపెట్టిన డాక్టరు కింగ్ పేరు పెట్టియున్నారు. దీని వైశాల్యము 9 చ. మైళ్లు. ఈ నాల్గవ గనిలో 4,75,00,000 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0246.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0246.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3649d8775e3ec981cacf61bd194200088274f5ac --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0246.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +టన్నులబొగ్గు కలదని లెక్క వేయబడినది. + +1955 లో తీసిన నేలబొగ్గు 9,98,316 టన్నులు. ముడి యినుము 90,678 టన్నులు; గ్రాఫైటు 100 టన్నులు; క్రోమైటు 70 టన్నులు; ఇసుక 136995 టన్నులు. + +శీతోష్ణస్థితి : ఖమ్మముజిల్లా అధికోష్ణమునకు ప్రసిద్ధిచెంది యున్నది. ఇచ్చట ఉష్ణముయొక్క తీవ్రత 120 డిగ్రీలవరకు నుండును. + +వర్షపాతము : ఈజిల్లాలోని వర్షపాతము సగటున 39 అంగుళములు. + +వృత్తులు : ++ 1. వ్యవసాయము జీవనాధారముగా గలవారు 5,96,600 2. వ్యాపారము జీవనాధారముగా గలవారు 26,398 3. ఉద్యోగములలో నున్న వారు 74,542 4. ఇతర ఉత్పత్తికర వృత్తులు 1,15,452 మొత్తము 8,12,992 + +భూమి వివరములు : ఈ జిల్లాయందలి భూమి వివరము లీ క్రింది విధముగా నున్నవి : ++ ఎకరములు 1. మొత్తము భౌగోళిక విస్తీర్ణము 37,36,521 2. అరణ్యప్రాంతము 15,18,873 3. సాగుకు పనికిరాని బంజరుభూమి 1,34,729 4. వ్యవసాయమునకు పనికివచ్చు పడావా భూమి 1,01,372 5. బీడుభూమి 83,852 6. సేద్యమగుచున్న భూమి 9,33,507 7. పంటభూమి 8,63,053 8. మాగాణిభూమి 1,05,550 + +ష. రా : 3, 4, 5, 7 సంఖ్యలలో భద్రాచలము, నూగూరు అంకెలు చేరలేదు. + +ఈ జిల్లాలో వరి సేద్యమునకు నీటికొరత లేకుండ వైరా, పాలేరు, బేతుపల్లి, సింగభూపాలెం ప్రాజెక్టులు నిర్మితమైనవి : ++ ప్రాజెక్టు వైశాల్యము ఆయకట్టు పాలేరుప్రాజెక్టు (ఖమ్మం తా.) ఆరగాణి 651 చ. మై. 17.000 ఎ. వై రాప్రాజెక్టు (మధిర తా.) 19,000 ఎ. బేతుపల్లి ప్రాజెక్టు (మధిర తా.) ఆరగాణి 102 చ. మై. 4800 సింగభూపాలెంప్రాజెక్టు (ఎల్లందు తా.) 1,700 ఎ. + +ఇవికాక 1568 నీటివనరులు జిల్లాలో కలవు. 64, 974 ఎకరముల భూమి సాగు అగుచున్నది. ఈ ఆయకట్టుకాక +36,600 ఎకరములు వివిధములైన ప్రాజెక్టులక్రింద మాగాణి వ్యవసాయము సాగుచున్నది. + +పంటలు : ఈ జిల్లాలో వరి, పచ్చజొన్నలు, సజ్జ, మొక్కజొన్న, కందులు, పెసలు, సెనగలు, ఉలవలు, వేరుసెనగ, పొగాకు ముఖ్యమయిన పంటలు. ఇచ్చటి భూమి సామాన్యముగా ఇసుకమయము. నేల ఎగుడు దిగుడుగా నుండును. అయినను సారవంతములగు సమతల భూములు కలవు. పాల్వంచ ప్రాంతమందలి నేల ఇసుకమయ మయినను, గోదావరీనది యొడ్డులయందలి భూమి డెల్టాభూములను పోలియుండును. ఎల్లందుప్రాంతముగూడ +అట్టిదియే. ఖమ్మముమెట్టు, మథిర, ఎల్లందు, పాల్వంచ తాలూకాలలో రేగడిభూమి విస్తారముగా గలదు. + +పశుసంపద : ఖమ్మముమెట్టు, మధిర ప్రాంతములలోని పశుజాతి మైసూరుజాతిని ఎక్కువగా పోలియుండును. ఉత్తమతరగతికి చెందినవై ఇవి గొప్ప రూపములో నుండును. ఇవి ఎక్కువ విలువగలవి. మధిరతాలూకాలోని +ఎఱ్ఱనిచాయ, పెద్ద ఆకారము కల గొఱ్ఱెజాతి దేశములోని సామాన్యపు నల్లగొఱ్ఱెలతో భిన్నించియుండును. గుఱ్ఱములు అంత శ్రేష్ఠమైనవి కావు. + +రవాణా : ఈ జిల్లాలో 420 మైళ్ల పొడవుగల రోడ్లు కలవు. అన్ని తాలూకాలయొక్క ప్రధానపట్టణములతో జిల్లా కేంద్రమునకు రోడ్ల సంబంధము కలదు. కాజీపేట - బెజవాడ రైలుమార్గము ఈ జిల్లాగుండ ఉత్తర దక్షిణముగా సుమారు 50 మైళ్లు పోవును. డోర్నకల్లునుండి సింగ రేణికి 17 మైళ్లును. డోర్నకల్లునుండి భద్రాచలమునకు 44 మైళ్లును గల రెండు శాఖామార్గములు గలవు. ఎల్లందు, ఖమ్మము, మధిర, భద్రాచలమురోడ్డు - ఈ నాలుగును జిల్లాలో ముఖ్యమైన రైల్వే స్టేషనులు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0247.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0247.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d16bb62d169c573bd58cc35afa8f7055a10b1f01 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0247.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +భాషలు : ఇచ్చటి ముఖ్యమైన భాష తెలుగు. తెలుగుభాష మాటాడువారే అత్యధిక సంఖ్యాకులుగా నున్నారు. +వరంగల్ జిల్లా లెక్కలలో వివరించిన 30,711 మంది కోయజాతివారు ఈ జిల్లా నివాసులే. + +విద్య : ఈ జిల్లా విద్యావిషయములో పురోగామిగా నున్నది. విద్యాబోధక సంస్థలు 689 కలవు. వివరము లిట్లున్నవి : ++ 1. ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్సు కాలేజి 1 2. ఉన్నత పాఠశాలలు 25 3. మాధ్యమిక పాఠశాలలు 44 4. ప్రాథమిక పాఠశాలలు 573 5. బేసిక్ పాఠశాలలు 44 6. బేసిక్ ట్రెయినింగు పాఠశాలలు 2 మొత్తము 689 + +వైద్యశాలలు : ఈ జిల్లాప్రధానస్థానమగు ఖమ్మముపురములో సర్కారువారి గొప్ప ఆసుపత్రి కలదు. ఇచ్చట +మండల ఆరోగ్యశాఖ కలదు. సంచార వైద్య సహాయక నిర్మాణము కలదు. తగు పరికరములతో, ఔషధాదులతో ఒక డాక్టరు గ్రామములలోని జనులకు వైద్యసౌకర్యము కూర్చుచుండును. జిల్లాయంతటను 7 జనరల్ ఆసుపత్రులు 4 వైద్యశాలలు కలవు. + +పట్టణములు : ఈ జిల్లాలో 6 పట్టణములు కలవు. వాటి వివరములు : ++ జన సంఖ్య 1. కొత్తగూడెము 50,195 2. ఖమ్మంమెట్టు 28,251 3. ఎల్లందు 13,929 4. కల్లూరు 5,094 5. మధిర 4,835 6. బూర్గుంపహడు 3,758 + +పుణ్యక్షేత్రములు : కూడలి, లక్ష్మీపురం, నేలకొండపల్లి, నాగులవంచ, ఖమ్మముమెట్టు (లక్ష్మీనరసింహస్వామి), జమలాపురం గొప్పగా జాతరలు జరుగు పుణ్య క్షేత్రములు. ఈ జిల్లాలోనే గాక, ఆంధ్రదేశములోనే గాక, భారతభూమిలో ప్రఖ్యాతి వహించిన మహా పవిత్ర క్షేత్రము భద్రాచలము. ఇది గోదావరీతీరమున నున్నది. భద్రాచలములోని శ్రీ సీతారామచంద్రుల దర్శనార్థము భారతదేశపు పలుప్రాంతములనుండి భక్తులు విచ్చేయుదురు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0248.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0248.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c5f16c9132a3da32d63f8f172130382ff039e22 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0248.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +దుర్గము: ఖమ్మము పట్టణమునకు గల విశిష్టతలో ఇచ్చటి దుర్గ మొకటి. ఈ దుర్గము (ఖిల్లా) 300 అడుగుల యెత్తుగల యొక మహాప్రస్తరముమీద దీర్ఘ చతురస్రాకారమున నిర్మితమయినది. కోటవైశాల్యము 1/16 చ. +మైళ్లుండును. కోట ప్రాకారము ప్రచండమైన బండరాళ్లతో నిర్మితమయినది. ఎడఎడముగా ఒక్కొక్కదిశ యందు రెండేసి, మూడేసి బురుజులు కలవు. వీటిపై ఫిరంగు లుండుచుండెను. ప్రాకారకుడ్యము 40 నుండి 80 అడుగుల యెత్తువరకు మారుచుండును. ప్రతి బురుజు యొక్క పై భాగము 14 అడుగులకుమించి వెడల్పుండును. లోపలి భాగములో పైకి పోవుటకు మెట్లు కలవు. ఒక్కొక్క బురుజుమీద రెండేసి ఫిరంగులు కలవు. ఒకటి 6 అడుగుల పొడవుకలది. రెండవది 4 అడుగుల పొడవు కలిగియున్నది. ప్రక్కగా ఒక నీటికుండి యున్నది. యుద్ధసమయములో ఈ కుండినిండ నీరు నింపి యుంచబడును. ఈ కోటకు రెండు ప్రవేశద్వారములు కలవు. లోపలి సింహద్వారము 30 అడుగుల ఎత్తుగలిగి నలుచదరముగా ప్రచండ శిలా స్తంభములతో నొప్పియున్నది. దీనికి సమీపమున 6 అడుగుల పొడవుగల ఘనమయిన ఫిరంగి గలదు. కోటలో నొక భాగమున కొన్ని యిండ్లు గలవు. ఆ యిండ్లలో జనులు నివసించు చున్నారు. అయితే ఈ ప్రాంతమంతయు శిధిలావస్థలో నున్నది. + +ఈ కోటలో చక్కని మసీదు కలదు. ఒక నడబావిగూడ గలదు. ఈ బావి పొడవు 80 అడుగులు; వెడల్పు 20 అడుగులు. బావిలోనికి దిగుటకు విశాలమైన మెట్లు కలవు. ఒక మందుకొట్టుకూడ గలదు. ఈ బావి నుంచి స్థితిలో నిర్మల జలపూర్ణమైయున్నది. ఈ బావినీరే పురవాసులకు పానోదకముగా నుపకరించుచున్నది. శిఖరము చేరుటకు మార్గము కలదు. ఈ మార్గమున చిన్నచిన్న రాతిగోడలు గల ఆవరణములును, ప్రవేశ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0250.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0250.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..88629aadd82f23f1a9c9f750d873ad6c4b0f4a05 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0250.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +ద్వారములును కలవు. దీనిని "బాలాహిస్సారు" అనెదరు. శిఖరాగ్రమునుండి చూచినచో చుట్టుప్రక్కలయందు గల +ప్రదేశమంతయు వీక్షించనగును. + +బాలాహిస్సారునందు చక్కగా నిర్మితమైన వేదిక యొకటికలదు. అచ్చట నాలుగు ఫిరంగులు పడియున్నవి. ఎంతో లోతుగల విశాలమయినబావి గలదు. ఈ బావికి ఒక వైపున రాతికుడ్యము కలదు. ఇచ్చటినుండి బావిలోని +నీటిమట్టమునకు మెట్లు కలవు. వేదిక మీద నుండు ఫిరంగులపై ఒక శాసనము కలదు. ఆ శాసనమున "రఫీఖ్ +నవాబు రుకునుద్దౌలా జఫరుద్దౌలా" అను లిఖితము కలదు. 1135 హిజ్రి ( క్రీ.శ. 1768) అని వ్రాయబడి యున్నది. + +కోటలోని మశీదు, కోటప్రాకారకుడ్యములు జఫరుద్దౌలా నిర్మితములు. ఈ జఫరుద్దౌలా నిజాంఆలీఖాన్ నిజాం కాలములో అధికారము వహించి యుండెను. ఈ జఫరుద్దౌలా ప్రాకారకుడ్యములకు పిట్టగోడలు ఇటుకలతోను, సున్నముతోను కట్టబడినవి. ఇతడు కొన్ని తటాకములనుగూడ నిర్మించి యుండెను. ఈ తటాకములకు జఫరుద్దౌలా పేరే పెట్టబడినది. ఈతనికి "ధంసా" అను పేరు వీని క్రూరకృత్యములవలన లభించినది. ఈ ధంసా పేరిట ఖమ్మమునకు రెండు మూడు మైళ్ల దూరములో “ధంసలాపురము” అను గ్రామము ఇప్పటికిని గలదు. జఫరుద్దౌలాకు (ధంసాకు) నిర్మల, జగత్యాల. వేల్పు గొండలలో దుర్గము లుండెను. + +చరిత్ర : ఖమ్మముజిల్లాకు ప్రధానపట్టణము ఖమ్మము నగరము. దీని మొట్టమొదటి పేరు కంబముమెట్టు. మెట్టు +అనగా కొండ. కంబము సంబంధమయిన కొండ అని అర్థము. ఈ పట్టణమునకు ఈశాన్యభాగమున కొండమీద శ్రీ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయము గలదు. ఇచ్చటనే శ్రీ నరసింహస్వామి కంబమునుండి వెడలివచ్చి హిరణ్యకశిపుని సంహరించినాడని స్థానిక గాథ. ఈ క్షేత్రమునకు భరద్వాజాశ్రమమని పేరు గలదు. 16వ శతాబ్దివాడగు హరిభట్టు అను కవిచంద్రుడు తన వరాహపురాణము నందు + +వరుణదిగ్వీథి నే పురమునఁ బ్రవహించెఁ + బావన సలిల సంపన్న మిన్న +దీపించె నేపురి గోపికామానసా + స్పదవర్తి చెన్నగోపాలమూర్తి +భాసిల్లె నే వీట ప్రహ్లాదభక్తి వి + శ్రాణి కొండ నృసింహశార్జపాణి +ఏ పట్టణంబున జూపట్టె హితపద్మ + హేళి వీరేశ బాలేందుమౌళి + +చతుర చతురంగ బలరత్న సౌధ యూధ +శాల గోపురతోరణ సకలవర్ణ +పౌర వారాంగనా జనప్రముఖ వస్తు +మేదురంబట్టి కంబము మెట్టుపురము . + +అని వర్ణించినాడు. అంతేకాదు. + +ఆంధ్రమండల గిరి దుర్గహారలతకు +విమలనాయక రత్న భావము భజించి +యున్నతోన్నత శైల సంపన్న మగుచు +సకలపుట భేదనముల నెన్నికకు నెక్కె. + +అని కూడ కంబము మెట్టు పురమును వర్ణించియున్నాడు. కంబము మెట్టు పదమునకే సంస్కృతీకరణము చేసి, +స్తంభాద్రి, స్తంభగిరి అని వాడినారు. కంబము మెట్టునకు అపభ్రంశ రూపమే ఖమ్మముమెట్టు ; సంగ్రహ రూపము +ఖమ్మము. ఖమ్మము పట్టణ జనసంఖ్య 1951 లెక్కల ప్రకారము 28,251 ఇందు పురుషుల సంఖ్య 14,543, స్త్రీల సంఖ్య 13,708. ప్రస్తుత మీ పట్టణము విరివిగా నభివృద్ధిచెంది సకల వైభవములతో తనరారుచున్నది. ఇప్పుడు (1961) జనాభా సుమారు 35,000 లు ఉండ వచ్చును. ఖమ్మము అభివృద్ధి దశలో నున్న మ్యునిసిపాలిటీ పట్టణము. + +కంబము మెట్టు అత్యంత ప్రాచీనమైనది. క్రీ. శ. 591 పూర్వము ఈ ప్రాంతము హిందూ రాజుల యధికారములో నుండెను. అప్పుడు మహదేవశర్మ అనునాతడు కంబము మెట్టుప్రాంతమునకు అధికారిగా నుండుచుండెను. +మహదేవశర్మకు తొమ్మిదవ తరమువాడు మహదేవరాజు (క్రీ. శ. 950). ఈ మహదేవరాజు పరిపాలన కాలములో +ఓరుగల్లు నుండి రంగారెడ్డి, లక్మారెడ్డి, వెల్మారెడ్డి అను సోదరులు తమకు దొరకిన గొప్ప గుప్తధనముతో వచ్చి +కంబముమెట్టును ఆక్రమించిరి. వీరు ఒక దుర్గమును, ఒక తటాకమును నిర్మించినారట! ఈ దుర్గ నిర్మాణము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0251.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0251.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5926956470b018fea6cf0d4aecee31dee36106f4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0251.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +నకు సుమారు పది సంవత్సరములు పట్టినదట ! దుర్గప్రవేశము క్రీ. శ. 1006 లో జరిగినట్లు తెలియుచున్నది. ఈ సమయముననే గజపతి రాజులు ఈ ప్రాంతముపై దండయాత్రలు సాగించినారు. రెడ్డిప్రభువుల వంశమువారు సుమారు 300 సంవత్సరములు అధికారము వహించిరి. అనంతరము నందపాణి, కాళ్లూరు, గుడ్లూరు అనెడి మూడు వంశములవారు రాజ్యాధిపత్యము వహించిరి (1424). 15 వ శతాబ్దములో షితాబుఖాన్ అను సీతాపతిరాజు పాలించెను. తరువాత 1512 లో గోలకొండ సుల్తానులు వశపరచుకొనిరి. పిమ్మట ఆసఫ్ జాహి నిజాములు ఈప్రాంతముపై ఆధిపత్యము వహించిరి. ఖమ్మము దుర్గమునకు అధికారిగా జాఫరుబేగ్ అనువానిని నిజాము +నియమించెను. ఈ జాఫర్ బేగ్ 1761 నుండి 1808 వరకు పరిపాలించెను. వీని యనంతరము రెండవ జఫరుద్దౌలా +అనువాడు అధికారము వహించెను. ఇతడు మహాశూరుడు; మహాక్రూరుడు. ఇతడు తెలంగాణ తూర్పు భాగము +నంతయు అల్లకల్లోలము గావించెను అందుచే ఇతడు ధంసా (ధ్వంస) అను వెగటుమాటతో ప్రఖ్యాతిచెందెను. +1301 ఫసలీప్రాంతములో నిజాము ఈ ఖమ్మము దుర్గమును నవాబు షౌకత్ జంగు పూర్వీకులకు జాగీరుగా నొసగెను. హైద్రాబాదుపై ఇండియా గవర్నమెంటువారు పోలీసుచర్య జరిపి (1948) జాగీర్దారీ విధానమును రద్దుచేసేవరకు ఈ దుర్గము జాగీర్దారుల అధీనములో నుండెను. ఈ విధముగా ఖమ్మము పట్టణము హిందూ మహమ్మదీయ రాజుల పరిపాలనలో అనేక సంస్కృతీ, సభ్యతలతో విలసిల్లినది. + +ఖరోష్ఠిలిపి : + +భారతదేశమున చాలా ప్రాచీనకాలమునందున్న లిపులలో బ్రాహ్మీ మొదటిది ; ఖరోష్ఠి రెండవది. బ్రహ్మీ లిపి ఎక్కువ ప్రచారములో నుండి దేశమునందంతటను వ్యాపించి నేడు అమలులోనున్న భారతీయ లిపు లన్నింటికిని ప్రాతిపదిక ఆయెను. ఖరోష్ఠి భారత దేశమున పశ్చిమ భాగములోను, వాయవ్య భాగములోను క్రీ. పూ. నాల్గవ శతాబ్దమునుండి క్రీ. వె. మూడవ శతాబ్దమువరకును సుమారు ఏడువందల సంవత్సరములు ప్రచారములో నుండి రూపుమాసి పోయెను. బ్రహ్మీ మామూలుగా మనము చదువునట్లు ఎడమవైపునుండి కుడివైపునకు వ్రాయబడుచుండెను. ఖరోష్ఠి అట్లుగాక ఉరుదూ, ఫారసీ, అరబ్బీ భాషలవలె కుడివైపునుండి ఎడమవైపునకు వ్రాయబడుచుండెను. బ్రహ్మీ లిపిలో నియమబద్ధమైన గీతలు, సుందరమైన రేఖలు, స్థిరపడిన రూపములు కనిపించును. ఖరోష్ఠి లిపిలో చాలవరకు నిలువుగీతలు, అడ్డగీతలు, వంకరగీతలు కన్పించుటవలన, పని తొందరలో నుండి హడావిడిగా వ్రాయు వ్యాపారస్తులును, గుమాస్తాలును మొదలగువారు వ్రాసినట్లుగా గాన్పించును. బ్రహ్మీలిపిలో గుణింతములు, గుర్తులు పరకలాటి చిన్నగుర్తుతో సూచింపబడును. సాధారణముగా అక్షరమునకు పైన కలిగే మార్పులుకొద్ది; అక్షరముయొక్క క్రిందిభాగములోనే మార్పులు చాలవరకు కనిపించి గుండ్రని ఆకారము అక్షరమునకు ఏర్పడుచున్నది. ఖరోష్ఠి అక్షరములకు గుణింతములు మొదలైనవి పైభాగము మీదనే ఏర్పడుట వలన గుండ్రటి అక్షరములు దాదాపు లేవనియే చెప్పవచ్చును. వర్ణముల ఆకారమును, ప్రమాణమును ఒకేరకముగా నుండవు. + +ఈ లిపి పంజాబ్, సింధు, ఇండియా, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ సరిహద్దులు, తూర్పుగాంధారము, తూర్పుటర్కీస్థాన్ ప్రాంతములలో ఎక్కువ వ్యాప్తిలో ఉండెను. క్రీ. పూ. రెండు, మూడు దశాబ్దములనాటి భారతీయ - యవనరాజుల నాణెములపైనను, కఱ్ఱలపైనను, కాగితములపైనను, చర్మములపైనను వ్రాసిన శాసనములు ఖరోష్ఠి లిపిలో గాన్పించుచున్నవి. తూర్పు టర్కీస్థాన్ లోని బౌద్ధుల గోసంగి విహారశిథిలాలలో బౌద్ధగ్రంథము లెన్నియో ఈ ఖరోష్ఠి లిపిలో వ్రాయబడినవి దొరికినవి. ఇవి సుమారు క్రీ. వె. రెండవ శతాబ్దము నాటివి. కాని ఎక్కువభాగము ఖరోష్ఠీ శాసనములు భారతదేశములోనే, పంజాబ్‌లోను, ప్రాచీన గాంధారములోను దొరకినవి. ఈ శాసనములు చాలవరకు ఇప్పటికి సుమారు రెండువేల సంవత్సరముల నాటివి. + +కాని ప్రాచీన ఖరోష్ఠిలిపి సింధునదికి తూర్పున ఉన్న తక్షశిలా (షాదేరి) ప్రాంతమందును, అదేనదికి పడమట +నున్న పుష్కలావతి (చర్సాధా లేక హష్టీనగర్ ) జిల్లా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0252.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0252.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4f747d2e17d0b0039388f348b0e6157cc456ad5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0252.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ప్రాంతమందును కాన్పించుచున్నవి. ఒకటి రెండు శాసనములు ఇచ్చటికి నైరుతిభాగమున ముల్టాన్ వద్ద భావల్ +పూరునందును, దక్షిణమున మధురయందును, ఆగ్నేయమున కాంగ్రాయందును, ఒకటి రెండు అక్షరములును, +పదములును, బార్హూత్ నందును, ఉజ్జయిని యందును, మైసూరునందలి సిద్ధాపురమునందును కాన్పించుచున్నవి. + +ఒక్క శిలాశాసనముల యందేగాక లోహపు రేకులమీదను. పాత్రలమీదను, బరిణెలమీదను, నాణెములమీదను, ఆభాసశిల్పము(cameos)నందును, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ లో ఒక స్తూపమున దొరకిన చెట్టు బెరడు పైనను, మధ్యఆసియా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0255.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0255.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..645fd21c8704ed808bf95dbdcfe36c3b10ca3000 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0255.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +జొకడు నివసించుచుండెను. అతడు కాకతీయు డని తెలియుచున్నది. ఆతడు తన పరిపాలనాకాలమున ప్రక్క నున్న కొండలలో వేటకొరకు ఉత్సాహముతో నేగి, ఆ ప్రదేశముల సంచరించుచు, పినాకినీనదీ పరిసరమున ఒక తావును కాంచెను. అచటి కొండలు, లోయలు, చట్టులు మున్నగువాటిని గాంచి అది శత్రు దుర్భేద్య మగు తావని అతడు +గుర్తించెను. దైవజ్ఞులు శాస్త్రములను పరిశీలించి ఆ తావున కోటను గట్టించినచో అమోఘముగ నుండునని ఆతనికి తెలిపిరి. వారి ఆనతి చొప్పున కాకరాజు సంతృప్తుడై అచట నొక బలిష్ఠమగు కోటను గట్టించెను. తగిన అంగముల నేర్పరచి ఆ కోటకు గండికోట యని నామకరణ మొనర్చెను. ఆతడు ఆ కోటయందే నివసించి, ఆ సీమను +నిర్భయముగ పరిపాలించెను. + +శాలివాహన శక . 1297 (క్రీ. శ. 1375) లో పుణ్యాత్ము లగు హరిహర, బుక్క రాయలు మహావీరులై విజయనగరమును గట్టించి, యందుండి పరిపాలనము గావించుచు కాశీయాత్ర కేగి, గంగానదీ జలమును బిందెతో తీసికొని 'స్వ' రాజ్యమునకు వచ్చుచు, మార్గమధ్యమున గోదావరి నదియందు స్నాతులు కాదలచి, అందలి సైకతములందు +విడిదిచేసిరి. వారికి కలలో దేవుడు బ్రాహ్మణ రూపమున కనిపించి అచ్చట భూమిలో త్రవ్వి వెదకినచో విగ్రహములు దొరకగలవనియు, వాటిని తీసికొనివెళ్లి ఆలయమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0256.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0256.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ff3f5c9054cf00676da00954c39085843fbffee --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0256.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గట్టించి, అందు వాటిని ప్రతిష్ఠింప వలయుననియు ఆనతిచ్చి, అంతర్థానము నొందెను. వారు మేల్కొని అచ్చట త్రవ్వించి చూచిరి. కలలో నుడివిన రీతిగా నాలుగు విగ్రహములు కనబడెను. వారు వాటిని తీసికొని వెంటనే తమ సీమ కరిగిరి. ఆ యాదేశానుసారము శేషగ్రంధిపుర మను పేరు గల 'పామిడి ' యందు పద్మనాభస్వామిని, గుత్తియందు మాధవస్వామిని, ఒంటిమిట్టలో కోదండ రామస్వామిని, గండికోటలో మాధవస్వామిని ప్రతిష్ఠించి, అంగరంగ వైభవములు సక్రమముగా ఆ మూర్తులకు జరుగునట్లు అనేక దానములను, అగ్రహారములను, భూదానములను కావించిరి. ఈ దేవాలయముల ముందట గోపురములను గూడ నిర్మించిరి. + +ఇటీవలనేదొరికిన శాసనములను బట్టి వరంగల్లురాజు లగు కాకతీయులు వల్లూరు మొదలు కడప జిల్లా వరకు పాలించినట్లు తెలియు చున్నది. ప్రతాపరుద్రుని కొడుకు అంబదేవుడు వల్లూరు పాలకుడుగా నుండెను క్రీ.శ. 1309 లో మహమ్మదీయుల దండయాత్రయు, విజయనగర రాజ్యస్థాపనయు ఘటిల్లెను. హరిహరరాయలును, బుక్క రాయలును ఓరుగల్లునుండి బయలుదేరి వచ్చిన సోదరులు. వీరే విజయనగర రాజ్యస్థాపకులు. ఒకటవ బుక్కరాయలు శా. శ. 1297 (క్రీ. శ. 1375–1376) లో పాలకుడై యున్నట్లు కలదు. విజయనగరకాలమున గండికోటసీమ ప్రకృతపు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0257.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0257.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d09a263d604a2ba860993491412b85f64a08eb31 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0257.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +పులివెందుల, ప్రొద్దుటూరు, కమలాపురము, కడప తాలూకాలు చేరిన భాగము. కర్నూలుజిల్లా యందలి +కొంతభాగము దీనికి జేరినట్లు తెలియుచున్నది. ఇది యంతయు ఉదయగిరి రాజ్యమునకు లోబడిన రాష్ట్రమై తత్పాలకుల దగ్గరి బంధువులకు చెందినదిగా నున్నది. + +శ్రీకృష్ణదేవరాయలు శా. శ. 1421 ( క్రీ. శ. 1490) లో వచ్చినట్లు స్థలపురాణ మొకటి తెలుపుచున్నది. శా. శ. 1481 ( క్రీ. శ. 1509) వత్సరమున కృష్ణరాయలు పాలించినట్లు చరిత్రవలన విదితమగుచున్నది. శ్రీ సదాశివరాయలు కూడ ఈ గండి +కోటను పరిపాలించినట్లు తెలియుచున్నది. తాళికోట యుద్ధానంతరము గండికోట తిమ్మానాయకుని స్వాధీనమం దున్నట్లును, తాళికోటయుద్ధానంతరము గోలకొండ నవాబులు ఈ ప్రాంతమును ఆక్రమించు పర్యంతము గండికోట +హిందువుల పాలనమునందే యున్నట్లును, ఆతడు విజయనగరరాజుల ప్రతినిధి యైనట్లును తెలియుచున్నది. పదునారవ శతాబ్దియందు జరిగిన సంగ్రామములలో రాజ్యపాలనము తారుమా రయ్యెను. మహమ్మదీయులు దేశము నాక్రమించుకొన్న తరువాత గండికోట ముఖ్య పట్టణమయ్యెను. 'మీర్ జుమ్లా' మొదటి నవాబు. అతడు హిందూ దేవాలయములను పడగొట్టించి, శిల్పముతో గూడిన ఆ దేవాలయముల రాళ్ళతో జుమ్మా మశీదును కట్టించెనట ! మాధవస్వామి ఆలయములో గోవధ కావించెనట ! ఈ అత్యాచారములు గోలకొండ నవాబునకు తెలిసి అతనిని శిక్షించుటయేగాక మాధవస్వామి ఆలయమున చెడగొట్టబడిన భాగములను మరల అతడు బాగు చేయించెనట! + +మీర్ జుమ్లా రాచగాదెను (ధాన్యపుకొట్టును) నిర్మించెను. అది చాల గొప్పది. అది ఇపుడు బాటసారులకు +వసతిగృహముగా ఉపయోగపడుచున్నది. మీర్ జుమ్లా అనంతరము గండికోటను ఆర్గురు పాలించిరి. + +19వ శతాబ్ది ప్రారంభమున కడప నవాబగు అబ్దుల్ నబీఖాను దీనిని పాలించి, రాజ్యమును విస్తరింపజేసెను. క్రీ. శ. 1740 లో మహారాష్ట్రులు అబ్దుల్ నబీని ఓడించిరి. అబ్దుల్ నబీ తన కుటుంబమును సురక్షితముగ గండికోటకు +చేర్చుకొనెను. 1780 లో అబ్దుల్ నబీఖాను పరాజితుడు కాగా, ఈ గండికోట టిప్పుసుల్తాన్ స్వాధీనమయ్యెను. +ఈస్టిండియా కంపెనీవారి కాలమున మారణ సామగ్రి యగు మందుగుండు ఫిరంగులు ఇందు రక్షింపబడు చుండెను. ప్రకృతము కొన్ని ఫిరంగిగుండ్లు జంబుల (జమ్ముల) మడుగు తాలూకా ఆఫీసునందు భద్రపరుపబడి +యున్నట్లు తెలియుచున్నది. ఈ కోటకట్టకడపట కొందరు పాళెగార్ల క్రిందనుండి క్రమముగ ఆంగ్లేయుల స్వాధీన +మయ్యెను. + +గండికోట కోటగోడలు బలిష్ఠములు. దీని మహాద్వారమువరకు దాదాపు మూడువందల సోపానముల పంక్తి కలదు. +లోపల మరియొక ద్వారము కలదు. ఈ రెండుద్వారముల మధ్యభాగమున కోటగోడవెంబడి సైనికులు నివసించు ప్రదేశములు, శత్రువుల రాకను నిరీక్షించు సోరణగండ్లు కలవు. ఈ ఆవరణములోనే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0258.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0258.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c5bc37e1e2b4797d2a1267097327d1691a319c64 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0258.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +శిథిలావస్థయం దున్న గజశాలలు, అశ్వశాలలు పూర్వపు టౌన్నత్యమును చాటుచున్నవి. అచటి ఒక దేవాలయమున శిథిలములు కనిపించును. పడిపోయిన ఒక ద్వారశాఖ పైభాగమున బుద్ధుడు యోగసమాధియందుండి నట్లు కనిపించును. ఎడమవైపున నొక చతురస్రాకృతి గల మసీదు కలదు. దాని దక్షిణపుగోడ వెలుపలిభాగమున 15 కమానులు, తూర్పుభాగమున 20 కమానులు, ఎత్తైన అరుగుమీద నున్నవి. కమానుల లోపల గదులు కలవు. +ఇందలి గచ్చుతో దీర్చిన శిల్పము కడు రమ్యముగానున్నది. + +ఈ కోటను ప్రదక్షిణముగా చుట్టివచ్చినచో కనిపించు దృశ్యములు పెక్కులు కలవు. వాటిలో ఒక కట్టడము కలదు. అందు పూర్వపు రాజులు ధాన్యమును నిలువ చేయుచుండిరట. + +ఈ కట్టడపు నాలుగు గోడలును ఒక్కొక్కటి మూడేసి మూరల మందము కలిగియున్నవి; సుమారు ఇరువదియైదు అడుగులకంటె నెక్కువ ఎత్తుకలిగియున్నవి. లోపల పండ్రెండు స్తంభములు రాతితో గట్టినవికలవు. ఈ స్తంభములు రెండున్నర మూరలు చౌకముకలిగినవిగా నున్నవి. ఇవి యెత్తుగానుండి నాలుగు స్తంభముల పై భాగమున చిత్రమగు కమానుల పొందిక కలిగి ఒక్కొక్క సంధియందును ఇనుపయుంగరములు బిగింపబడియున్నవి. ఈ కట్టడమునకు ఉత్తరభాగమునందు పైప్రదేశమునకు ఎక్కు సోపానముల వరుస కలదు. పై కెక్కిన యెడల కనులు తిరుగును. పై భాగమున పడిన వర్షపు తాకిడి వలన క్రింది గృహములో నుండు ధాన్యమునకు ఎట్టి నష్టము కలుగకుండునట్లు పై కప్పు చక్కని రాతికంకరచే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0259.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0259.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97246b386ceb3e06c7dff00c42d69cbfd890079d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0259.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +బిగింపబడియున్నది. ఈ కట్టడమిపుడు బాటసారుల వసతి గృహముగా ఏర్పాటు చేయబడియున్నది. ఇందు కొన్ని +శిలావిగ్రహములు కలవు. + +ఉత్తర దిశగల గుట్టపై రంగనాథుని దేవాలయ మొకటి కలదు. దీనికి ప్రాగ్దక్షిణోత్తర దిశలలో ద్వారములు కలవు. లోపలనున్న కల్యాణమండపము, పాకశాల, యాగశాల, ఉత్సవశాల, అలంకారశాల, ముఖ మండపము మున్నగునవి ఆకర్షకములై యున్నవి. ఈ ఆలయమున కెదుట ఒక యెత్తయిన స్తూపమువంటి భాగముకలదు. అది శత్రునిరీక్షకస్థానము. తూర్పున కరిగినచో కోటబురుజులు, సేనానివేశములు గోచరించును. చీకటి పాతరలు, మూడంతస్తులుకల చార్‌మీనారు కలవు. దక్షిణభాగమున నొక కోనేరు కలదు. అందలి నీరు ఎఱ్ఱని రంగుతో నుండును. ఆ జలము దోసిటితో దీసికొనిన రంగు కనబడదు. ఇంకను దక్షిణమున కోటద్వారమొకటి కలదు. అటనొక ఎత్తయిన మిద్దె యున్నది. దానిలో మందుగుండు సామానులు, మారణాయుధములు దాచుచుండిరి. కొండయొక్క కొనభాగమున పోవబోవ ఈశాన్య భాగపుజివర ఊయల లూగుటకయి నిర్మితమయిన సౌధమొకటి కలదు. అందు గండికోట నవాబు తనప్రియురాండ్రతో నుయ్యెల ఊగుచుండెడివాడట. ఆ నివేశనిర్మాణమే ఒక అద్భుత విధానము. అచ్చట ఊగుట ఒక సాహస కార్యమే అట ! + +తూర్పునగల దర్వాజానుండి ముందునకు తూర్పుగా వెడలినచో మరియొక దర్వాజా కనిపించును. దీనికి ముందు భాగమున నొక పెద్ద మైదానముకలదు. అందు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0260.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0260.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50855290402aff769415d6107c6b6d1f7b1f017a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0260.txt @@ -0,0 +1 @@ +500 మంది సైనికులు బారుగ నిలుచుండుటకు తగిన వసతి కలదు. కోటగోడకు తూర్పున గోడలోనికి చొచ్చుకొనియున్న ఆంజనేయుని ఆలయమొకటి కాననగును. ఆతనిని కోటకు కాపుగానుండు వీరహనుమంతు డందురు. అటనుండి తూర్పునకు దిరిగినచో కోటప్రధాన, ద్వారము కానబడును. అందలి చిత్రశిల్పము కొనియాడదగినది. ద్వారపు తలుపులు సుమారు పది మూరలకంటె ఎత్తుగ నున్నవి. ఒక్కొక్క వాకిలి వెడల్పు మూడు మూరలుండును. అందు ఎడమప్రక్క వాకిలికి చిన్న పాణి ద్వారమొకటి కలదు. అది మూసిన ఒక వ్యక్తియు బయటికి వచ్చుట గాని లోపలి కేగుటగాని సంభవింపదు. కోటవాకిలి మూయుటకు ఒక గడియ మ్రాను వెనుకభాగమున అమర్పబడియున్నది. వాకిండ్లు వేయుటకును గడియ లాగుటకును ఏనుగుల నుపయోగించెడివారట. దర్వాజామీద నొక అంతస్తును, ద్వారము ముందుభాగమున శత్రువులపై వేడినూనె పోయుటకు కొన్ని రంధ్రములును కలవు. ఆపై భాగమున అన్నిదిక్కులకు తుపాకులు కాల్చుటకు అనువగు రంధ్రములు అమర్పబడి యున్నవి. తలుపులు కొయ్యతో చేయబడిన వైనను అన్ని ప్రక్కలను ఇనుప రేకులు వేయబడియున్నవి. ముందు భాగమున శత్రువుల కభేద్యమగునటుల ఇనుప గుబ్బలు వాడిగ నాటబడియున్నవి. ఏనుగులు ఢీకొన్నను వాటి తలలు పగులవలసినదే కాని తలుపు లూడునట్టివిగా కనిపింపవు. ఈ నిర్మాణము దురూహ్యము, దుర్భేద్యము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0262.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0262.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1230ef0ac52eb42ba605bc664db80f40073d8e2e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0262.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +చాల ముఖ్యమైనది. దీనిని ఎరువుల పరిశ్రమలోను, పెట్రోలియం పరిశుద్దము చేయుటకును కొన్ని ఆమ్లములు తయారు చేయుటకును, పంచదార తయారుచేయుటయందును, తదితర రాసాయనిక పరిశ్రమలలోను +ఎక్కువగ వాడుదురు. వివిధ దేశములలో ఉత్పతియగు గంధకికామ్లములో సగభాగము ఎరువులను తయారు +చేయుటకే వాడబడుచున్నది. అందుచేత ఒక దేశముయొక్క సంపద అచ్చట వాడబడు గంధకికామ్ల పరిమాణమును బట్టి ఉండు ననునది అతిశయోక్తి కాదు. + +గంధకము దొరకు విధానము: గంధకము ప్రకృతిలో మూలకరూపములోను, సంయోగరూపములోను దొరకు +చున్నది. విడిగా దొరకు గంధకము ముఖ్యముగా అగ్నిపర్వత ప్రదేశములగు సిసిలీ (ఇటలీ) యందును, జపానులోను, అమెరికాలోను లభించుచున్నది. ప్రపంచములో లభించు గంధకములో నూటికి 80 పాళ్లు అమెరికాలో +సంగ్రహింపబడుచున్నది. గంధకము ఇతర ధాతువులతో మిళితమై సంయోగరూపమున (Compound) విరివిగా +లభించును. అనగా ధాతువుల ఖనిజములగు ధాతు గంధకిదములు (Metallic Sulphides) గ లభించును. ధాతువుల ఖనిజములలో ముఖ్యమైనవి, సీసపు గంధకిదము (Galena), యశదగంధకిదము (Zinc Sulphide -Zinc blender), పాదరస గంధకిదము (Cinnabar). ఇనుప గంధకిదము (Iron Pyrites), తామ్ర గంధకిదము +(Copper Pyrites). సల్ఫేటులరూపమున ఇది కాల్షియం సల్ఫేటు (Gypsum), బేరియం సల్ఫేటు (Barytes)లుగ +లభించును. + +గంధకము దొరకుచోట్లు : దక్షిణ హిందూదేశములో, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కృష్ణాజిల్లాలోని మచిలీపట్టణమునకు +ఏడుమైళ్ల దూరమున కోనప్రాంతమున గంధకపు ఉనికి కనుగొనబడినది; ఇది సముద్రతీరమందలి పల్లపు ప్రదేశము. కాన్‌బీరార్ (25°29'>:66°3') వద్దనున్న ఉప్పునీటి బుగ్గలలో గంధకము కలదు. బొంబాయిరాష్ట్రములో గిజ్రీబందర్ (24°48′:67°8′), లాకి (26°16′:67°57′) ల వద్ద శిలలో గంధకము కనుగొనబడినది. కాశ్మీరములో కూడ వేడినీటిబుగ్గలలో గంధకము కలదని శాస్త్రజ్ణులు కనుగొనిరి. దీనినుండి 20 - 25 టన్నుల గంధకము గ్రహించబడినది హిమాలయములలో కూడ అచ్చటచ్చట గంధకపుబుగ్గలు కలవని కనుగొనబడినది. + +మన దేశములో ధాతుగంధకిదములు (Metallic Sulphides) దొరకు ప్రదేశము లచ్చటచ్చట గలవు. ఈ ధాతుగంధకిదములలో ఇనుపగంధకిదము పేర్కొనదగినది. ఆంధ్ర, మదరాసురాష్ట్రములలో దీనిని కనుగొనిరి. సల్ఫేటులలో ముఖ్యమైనవి, విరివిగా దొరకునవి జిప్సమ్, బేరియం సల్ఫేటులు. జిప్సమ్‌ను గంధక సంగ్రహణములో వాడవచ్చును. ఈమధ్యనే బీహారులోని షహబాద్ జిల్లాలో 'సన్ లోయలో 'ఇనుపగంధకిదము (Iron Pyrites) యొక్క నిధులు (Deposits) భారత భూగర్భశాస్త్రశాఖ వారిచే కనుగొనబడినవి. ఈ ప్రాంతములో బంజరీ, కొరియారి, రాహటాన్ కోటలలో ఈ నిధులు కనుగొనబడినవి. ఇనుపగంధకిదనిధులు కై యూరు ఇసుకరాళ్లక్రింద బిజైగర్ షేలులతో (Shales) కలసి విస్తరించియున్నవని శాస్త్రజ్ఞుల అభిప్రాయము. 1951-52 లో భారత భూగర్భశాస్త్ర శాఖవారు బంజరీ ప్రాంతములో పరిశోధనలు జరపినారు. ఇక్కడి పై రైటు 43% గంధకము కలిగియున్నది. ఈ నిధులనుండి గంధకమును ఉత్పత్తిచేసి గంధకికామ్లముల పరిశ్రమ ఈ ప్రాంతములో స్థాపించవచ్చునని ఈ పరిశోధనలు చేసిన శాస్త్రజ్ఞులు సూచించియున్నారు. మనదేశమునకు కావలసిన గంధకికామ్లమును మనమే తయారుచేసికొనుట, దేశమున కెంతో సౌభాగ్యదాయకము. దానికి తగిన గంధకము దేశములోనే ఉత్పత్తిచేయవలెను. దేశములో జిప్సమ్ +పెక్కుచోట్లగలదు. జర్మనీ, ఇంగ్లాండు వంటి పాశ్చాత్య దేశములవలె భారతదేశముకూడ జిప్సమ్ నుండి గంధకమును సంగ్రహించి (Extract) ఆ గంధకమును గంధకికామ్ల పరిశ్రమకు వాడవచ్చును. ఏది ఏమైనను జిప్సమ్ మీద పరిశీలనలు ఇంకను మనవారు చేయవలసిన అవసరము కలదు. ఈ పరిశీలన లన్నియు పూర్తి అయిన పిమ్మట జిప్సమ్‌ను సక్రమముగ వినియోగించి, గంధకోత్పత్తి కొనసాగించిన, గంధకికామ్ల పరిశ్రమ వృద్ధిచెంద గలదు. ప్రస్తుతము మనదేశమున గంధకికామ్ల పరిశ్రమలు అచ్చటచ్చట కలవు. ఇవి దేశపరిశ్రమాభివృద్ధికై మొదటి +సోపానము లనవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0263.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0263.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efcc747211820343acb448be53417141f81f244c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0263.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ప్రపంచ గంధకోత్పత్తి సుమారు 20 సంవత్సరముల క్రిందట సాలుకు 15 లక్షల టన్నులుండెను. ప్రస్తుతమిది రెండు, మూడు రెట్లు పెరిగినది. రానురాను గంధకము యొక్క అవసర మెంతయు పెరుగుచున్నది. ఒక్క అమెరికా దేశములో నే ఇప్పుడు నూటికి 80 పాళ్లు గంధకోత్పత్తి చేయబడుచున్నది. + +జపానులో లభించు గంధకము చాలా భాగము హొకాయిడో (Hokkaido) లో త్రవ్వబడుచున్నది. ఇటలీ గంధకోత్పత్తిలో ద్వితీయస్థాన మాక్రమించుచున్నది. ఆ దేశము సాలీనా సుమారు 4 లక్షల టన్నుల గంధకమును ఉత్పత్తి చేయుచున్నది. + +ఇక గంధకముయొక్క నిజస్వరూపము, దాని వివిధ లక్షణములు పరిశీలింపదగినవి. ఇండియాలో కొన్నిచోట్ల సముద్ర తీరప్రాంతమునందు, గంధకపు సూక్ష్మజీవులు (Bacteria) సముద్రపు నీటిలోని జిప్సమ్ (Calcium Sulphate) తో ప్రతిక్రియ (React) చెందుటవలన గంధకము ఏర్పడి ఉండవచ్చునని కొందరు శాస్త్రజ్ఞులు అభిప్రాయపడిరి. + +జపానులోని గంధకము అగ్నిపర్వత 'లావాల' నుండి ఏర్పడినది. ఇటలీలోని గంధకము భూగర్భ శిలలందు జిప్సమ్, సున్నపురాయి (Limestone) తో కలిసి యుండును. అమెరికాలో గంధకము భూగర్భమున 300 అ. నుండి 1200 అ. ల లోతువరకు పొరలు పొరలుగా ఏర్పడి యున్నది. దీనితో కూడా జిప్సమ్, సున్నపురాయి మిళితమైయున్నది. + +గంధక సంగ్రహణము (extraction): సిసిలిలో లభించు ముడిగంధకమునందు నూటికి 15 నుండి 20 పాళ్ల వరకు గంధక ముండును. అడుగుభాగము ఏటవాలుగా నుండు ఇటుక బట్టీలలో ముడిగంధకము పేర్చి నిప్పంటించెదరు. గంధకము వేడికి కరిగి కొయ్య అచ్చులలోనికి ప్రవహించి ఘనీభవించును. + +అమెరికాలో లభించు గంధకము భూమి ఉపరితలమునకు 800 అడుగులు లోతున పొరలు పొరలుగా నుండుటచేత భూమట్టమునుండి క్రిందికి రంధ్రములు త్రవ్వి గొట్టములద్వారా బాగుగా వేడిచేసిన నీటిని పంపుదురు. +గంధక మా వేడికి కరిగి ద్రవరూపమున పైకి వచ్చును. + +జపానులో భూగర్భమునుండి గంధకమును త్రవ్వి బయటికి తీయుదురు. గంధకమును పరిశుభ్రపరచుటకు, దీనిని ఇనుపపాత్రలలో కరిగించి, రిటార్టులలో (Retorts) మరగించెదరు. మరగిన గంధకము ఆవిరిరూపమున పెద్ద ఇటుకల గదిలో ప్రవేశించును. ఈ ఆవిరి చల్లని గోడలపై ఘనీభవించును. ఘనీభవించిన గంధకము లేత పసుపు స్ఫటికా కారమున నుండును. దీనిని గంధకపుధూళి (Flowers of Sulphur) అందురు. పిమ్మట గోడలు కూడ వేడెక్కి గంధకపు ధూళిని కరగించును. ఈ గంధక ద్రవము క్రిందికిజారి స్తూపాకారపు (Cylindrical) అచ్చులలోనికి ప్రవహించి ఘనీభవించును. + +గంధకపు బహురూపసంపద (Allotropy of Sulphur) : గంధకము ఒక ఆకృతిలో కాక, వివిధ రూపములలో ఈ మూలకము (Element) కన్పట్టుచున్నది. అనగా గంధకమునకు బహురూప సంపద (Allotropy) కలదు. ఇది ముఖ్యముగా 3 రూపములలో గోచరించు చున్నది. అవి : 1. వజ్రాకృతి గంధకము (Rhombic Sulphur) 2. పట్టక గంధకము (Monoclinic Sulphur) 3. సాగుడు గంధకము (Plastic Sulphur) మొదటివి రెండును స్ఫటిక (Crystal) రూపములు. వీటి కన్నిటికి రూపభేదమే కాని లక్షణభేదము లేదు. పటములో వజ్రాకృతి పట్టక గంధకపు రూపములు (ఎ. బి.) సాగుడుగంధక రూపములు (సి) చూడవచ్చును. + +వజ్రాకృతి గంధకము : సాధారణ గంధకమును, కర్బన ద్విగంధకిదము (Carbondisulphide) లో కరగించి, ఆ ద్రావణమును నెమ్మదిగా ఇగురబెట్టినయెడల (Evaporate) తేజోవంతమైన పసుపువర్ణపు వజ్రాకృతి గంధక మేర్పడును. + +వజ్రాకృతి గంధకము అన్నిటికంటె స్థిరరూపము గలది. కర్బన ద్విగంధకిదము, బెంజీన్, కర్పూరతైలములయందు +త్వరగా కరగును; సారాయము, వై హాయసము (Ether)లలో కొద్దిగా కరగును. నీటిలో కరగదు. ఇది వేడిమిని, +విద్యుత్తును ప్రసరింపచేయదు . + +పట్టక గంధకము : ఇది 1823వ సంవత్సరమున కనుగొనబడినది. ఇది వేడిచేసిన గంధకమును స్ఫటికీకరణము +(Crystallise) చేసినపుడు తయారగును, ఒక పింగాణీ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0264.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0264.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c4cf3ac5cb0ce27870e530c925851a465813c9b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0264.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +మూస (Crucible) యందు గంధకమును నెమ్మదిగా కరగించి, గంధకపు పై భాగము గట్టిపడువరకు చల్లార్చి, +గట్టిపడిన పై భాగమును గాజుకడ్డీతో రంధ్రము చేసి, అడుగుభాగముననున్న ద్రవమును మరియొకపాత్రలో +పోసినయెడల, మూసలో సూదులవలె తేజోవంతములైన స్ఫటికములు కనపడును. ఇదియే పట్టక గంధకము పట్టకపు గంధకము మైనపురంగు గలిగి పెళుసుగా నుండును. దీని ద్రవీభవనస్థానము 120°C. కర్బనద్విగంధకిద మునందు ఇది బాగుగా కరగును; నీటియందు కరగదు. + +సాగుడు గంధకము: గంధకమును వేడి చేయగా నేర్పడు పదార్థమును ఇంకను వేడిచేసి చన్నీటిలో పోసినచో జిగురువంటి సాగెడు పదార్థ మేర్పడును. ఇదియే సాగుడు గంధకము (Plastic Sulphur). ఇది గోధుమ రంగుగల ఘన పదార్థము. ఇది నీటియందును ద్వికర్బన గంధకిదమునందును కరగును. + +గంధకపు పాలు: ఇది ఘనపదార్థముకాదు. నీటిలో గంధకము తెల్లని పాలవలెనుండును. ఈ ద్రావణమును +వడబోసినయెడల అది వడపోత కాగితములో (Filter) నిలువక, దానిలోనుండి క్రిందికి ప్రవహించును. దీనినే +ప్రతిస్పాటిక ద్రావణము (Colloidal Solution) అని అందురు. + +గంధక లక్షణములు: గంధకము చక్కని లేతపసుపురంగు స్పటికాకృతిగలిగి చూడముచ్చటగా ఉండును. దీనికి ఒకవిధమైన వాసనగలదు. గంధకమును వేడిచేసినపుడు కలుగు మార్పులు గమనింపదగినవి. మొదట 114°C (సెంటిగ్రేడు) వద్ద గంధకము కరగి పసుపు వర్ణము గల పలుచని ద్రవమగును. వేడి హెచ్చినకొలది వర్ణము ముదిరి చిక్కని ద్రవరూపము దాల్చును. 250°C వద్ద బాగుగా గట్టిపడును. ఇంకను వేడి హెచ్చించిన కొలది; తిరుగ పలుచబడ నారంభించును. 440°C వద్ద మరగి నారింజపండు రంగుగల ఆవిరిగా మారును. + +గంధకము గాలిలో మండినపుడు ఘాటైన గంథకద్వి ఆమ్లజనిద (Sulphur-dioxide) వాయువుగా మారును. రాగి, వెండి, ఇనుము మొదలగు ధాతువులు, ఈ గంధక ద్విఆమ్లజనిదముతో ప్రతిక్రియ చెంది సల్ఫైటులుగ నేర్పడును. గంధకము ఉదజనివంటి ఉపధాతువులతో (Non-metals) కూడ సంయోగము చెందును. ఉదజనితో ఉదజగంధకిదము (Hydrogen Sulphide), కర్బనముతో కర్బన ద్విగంధకిదము (Carbondisulphide) ఏర్పడును. + +గంధకముయొక్క ఉపయోగము లెన్ని యో కలవు. వీనిలో మొట్టమొదటిది మరియు ముఖ్యమైనది, ఇది గంధకికామ్ల పరిశ్రమలో వాడబడుటయే. గంధకము నుండి తయారైన గంధకికామ్లము స్వచ్ఛముగానుండును. తుపాకిమందు, టపాకాయలు. అగ్గిపుల్లలు తయారుచేయుటకు గంధకము ముఖ్యమైనది. తుపాకి మందులో నూటికి 10వ భాగము గంధకము కలదు. రబ్బరు పరిశ్రమలోను, కర్బనద్విగంధకిదము తయారుచేయుటలోను, ఎఱువుల పరిశ్రమలలోను గంధకము ఉపయోగపడుచున్నది. మందులలో గంధకపుమలాము (Sulphur Ointment) చర్మవ్యాధులకు వాడుదురు. అచ్చులు పోయుటకును, దిమ్మెలు చేయుటకును, కాగితపు పరిశ్రమలలో కూడ గంధకము పనికివచ్చును. గంధకపు (Compounds) సంయోగపదార్థము లెన్నియో ప్రయోగశాలలలో వాడబడుచున్నవి. + +గంధకముయొక్క సంయోగ పదార్దములు: ఆమ్లజని సంయోగకములు (Oxygen Compounds), గంధ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0265.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0265.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97e79de703c09ebbcb4844876feb19b8148cbe7e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0265.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +కము ఆమ్లజని (Oxygen ) తో కలసి గంధక ద్విగంధకత్రి ఆమ్లజనిద వాయువులుగా నేర్పడుచున్నది. మొదట +1774 సం.న ప్రీస్‌ట్లీ (Priestly) అను రసాయన శాస్త్రజ్ఞుడు గంధకద్వి ఆమ్లజనిద వాయువును తయారుచేసెను. +గంధకము గాలిలో మండుటవలన ఈ వాయువు ఏర్పడుచున్నది. గంధకమును వేడిచేసినపుడు గాని, రాగి, ఇనుము, పాదరసము కార్బను మొదలగువాటిమీద ఉష్ణ గాఢ గంధకికామ్లము (Hot Concentrated Sulphuric acid) పడి ప్రతిక్రియ జరుగుటవలన గాని, గంధకద్విఆమ్లజనిదము తయారగును. ఈ వాయువు రంగులేని ఘాటైన పదార్థము. ఇది నీటిలో కరిగినపుడు ఏర్పడు ఆమ్లమును గంధక సామ్లము (Sulphurous acid) అందురు. గంధకద్విఆమ్లజనిదము ముఖ్యముగా గంధకికామ్లము తయారుచేయుటయందు ఉపయోగపడుచున్నది. ఈ వాయువును రంగులు పోగొట్టుటకు కూడ వాడుదురు దీనిని ఎక్కువగ పీల్చిన హాని కలుగును. + +గంధకత్రిఆమ్ల జనిదము (Sulphur Trioxide) : ఇది గంధక రసాయన శాస్త్రములో (Chemistry of Sulphur) ముఖ్యమైనది. ప్లాటినము (Platinum) మీదుగా వేడి గంధకద్వి ఆమ్లజనిదము, ఆమ్లజని మిశ్రమమును పంపినపుడు గంధకత్రి ఆమ్లజని వాయువు ఏర్పడును. ఇది రంగులేని వాయువు. ఇది చల్లారినపుడు ఘనీభవించును. ఈవాయువు నీటిలో కరగినపుడు ఏర్పడు ఆమ్లమే గంధకికామ్లము . గంధకికామ్లము తయారుచేయు పద్ధతులలో నిదియొకటి. + +'''గంధకికామ్లము (Sulphuric Acid): ఇది గంధక, సంయోగ పదార్థములలో చాలముఖ్యమైనది. గంధకికామ్లమును రెండువిధములుగ తయారుచేయుదురు. మొదటిది స్వాభావికముగ దొరకు సల్ఫేటులనుగాని, లేక తయారుచేసిన సల్ఫేటులనుగాని బాగుగా వేడిచేసి గంధకత్రి ఆమ్లజనిదముగ మార్చి పిమ్మట దానిని నీటిలో కలిపి గంధకికామ్లముగ తయారుచేయుట. ఇక రెండవది గంధకము మండించుటవలనగాని, గంధకిదములనుండి గాని గంధకద్వి ఆమ్లజనిదమును తయారుచేసి, ఆ వాయువును ఆమ్లజనితో ప్రతిక్రియ సలిపి గంధకత్రి అమ్లజనిదమును తయారుచేయుట. మొదటిపద్ధతి ఎక్కువ వాడుకలో లేదు. రెండవ పద్ధతివలన తయారగు గంధకికామ్లము ఎక్కువ పరిశుభ్రముగా నుండుటే దీని వాడుకకు కారణము. + +రెండవపద్ధతిలో గంధకద్వి ఆమ్లజనిదము తయారు చేయుటలో రెండువిధములు కలవు. మొదటిదానిని 'ఛేంబర్' (Chamber) పద్ధతి అనియు, రెండవదానిని 'కాంటాక్టు' పద్ధతి అనియు అందురు. + +'ఛేంబర్' పద్ధతిలో తయారగు ఆమ్లములో నూటికి 80 పాళ్లు ఎరువుల పరిశ్రమలో వాడబడుచున్నది. ఇందు +గంధకద్వి ఆమ్లజనిదము, ఆమ్లజని, నీరు ప్రతిక్రియ జరుపబడును. ఈ ప్రతిక్రియ పూర్తిగా కొనసాగుటకు కేటలిస్టు +అవసరము. నత్రక ఆమ్లజనిదము (Nitric Oxide) ఇందుకై ఉపయోగింపబడుచున్నది. ఈ నత్రక ఆమ్లజనిదము, ఆమ్లజని వాహకముగా (Oxygen Carrier) పనిచేయును. నత్రజని, ఆమ్లజనిదము పైప్రతిక్రియలో ఆమ్లజనిని సరఫరా (Supply) చేయును. ప్రతిక్రియ అనంతరము నత్రజని తిరిగి ఆమ్లజనిని గ్రహించి, ఈ నత్రజని ఆమ్లజనిదముగానే ఉండును. ప్రతిక్రియారంభము నందును అంతమునందును ఈ కేటలిస్టు నత్రజని ఆమ్లజనిదముగానే ఉండును; మార్పేమియు ఉండదు. ప్రతిక్రియను చురుకుగాను, త్వరగాను జరుపుటయే దీనిపని. +ఇదియే కేటలిస్టుపని. గంధకత్రి ఆమ్లజనిదమును, గదుల (chambers) లోపలికి ప్రవహింపచేసి, అందు నీటిజల్లుతో +(Water spray) కలుపుదురు. అప్పుడు గంధకికామ్లము తయారగును. ఈ విధముగా నేర్పడు ఆమ్లము తగినంత +గాఢముగానే యుండును. ఈ పద్ధతి 1746 వ సంవత్సరము నుండి వాడుకలోనికి వచ్చినది. కాంటాక్టు పద్ధతిలో +తయారగు ఆమ్లము స్వచ్ఛమైన ఆమ్లము. ఈ పద్ధతిని ఫిలిప్స్ అను శాస్త్రజ్ఞుడు 1831 లో కనిపెట్టెను. ఇందు మొదట గంధకమును మండించి గంధకద్విఆమ్లజనిదమును తయారుచేయుదురు. ప్లాటినము (Platinum) మీదుగా, వేడి గంధకద్వి ఆమ్లజనిదమును, ఆమ్లజనిద మిశ్రమమును పంపినపుడు గంధకత్రి ఆమ్లజనిద మేర్పడును. ఇందులో +ప్లాటినపు ఆక్సైడు కేటలిస్టుగా పనిచేయుచున్నది. గంధకత్రి ఆమ్లజనిదము నీటి బిందువులతో నెమ్మదిగా మిశ్రమ మొంది గంధకికామ్లము ఏర్పడును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0267.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0267.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..37f533522c3979c8f23675c37f7367cc44257b16 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0267.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +అమోనియాగంధకిదము (Ammonium Sulphate) : పైన చెప్పిన విధముగ ఇది చాల ఉపయోగకరమైనదియు, +ప్రసిద్ధమైనదియు నగు ఎరువు. ఇది గంధకికామ్లము మూలమున ఏర్పడిన అమోనియా లవణము. అమోనియా +వాయువును (Ammonia gas) గంధకికామ్లముతో ప్రతిక్రియ జరిపినయెడల ఈ లవణ మేర్పడును. అమోనియం కార్బనేటు జిప్సమ్‌తో ప్రతిక్రియ చెందినపుడు కూడ ఈ లవణ మేర్పడును. ఇది తెల్లనై, నిగనిగలాడు ఘనపదార్థము. ప్రపంచములో ఉత్పత్తియగు అమోనియం సల్ఫేటు అంతయు ఎరువుగా ఉపయోగింపబడుచున్నది. + +మగ్నగంధకిదము (Magnesium Sulphate): ఈ లవణము వైద్యములో విరేచనకారిగా అందరిచే గుర్తింపబడు చున్నది. వైద్యులదగ్గర ఉండవలసిన ముఖ్యపదార్థములలో ఇది యొకటి. దీనిని రంగుల పరిశ్రమలలోను, నూలు పరిశ్రమలలో కూడ వాడుదురు. + +ఇది మాగ్నసైటు (Magnesite) అను ఖనిజమునుండి తయారగుచున్నది. మాగ్నసైటు అనునది మెగ్నీషియా +కార్బనేటు. మాగ్నసైటును, గంధకికామ్లముతో ప్రతిక్రియ జరపి ఈ లవణమును తయారుచేయుదురు. దీనిని ఎప్సమ్ లవణము (Epsum Salt) అని కూడ అందురు. + +గంధకముయొక్క సంయోగపదార్థములు ఇంకను ఎన్నియో కలవు. అవి ఒకవిధముగ, ప్రయోగశాలలలోను, పరిశ్రమలలోను, నిత్యజీవితావసరములలోను ఉపయోగపడుచున్నవి. + +ఈ క్రింది పట్టికలో భారతదేశ మందలి గంధకముయొక్క, దాని సంయోగ పదార్థములయొక్క ఉత్పత్తి వివరములు కనపరచబడినవి. + ++ సంవత్సరములు గంధకము (టన్నులలో) గంధకికామ్లము (హండ్రెడు వెయిటులలలో) అమోనియం సల్ఫేటు (టన్నులలో) జిప్సమ్ (టన్నులలో) బెరైటీస్ (టన్నులలో) 1943 30,141 31.151 19,460 82,287 8,860 1953 - 327,753 317,721 585,839 9,400 1954 - 388,333 340,772 612,320 18,171 1955 - 488,569 392,808 689,905 7,623 1956 - - 388,432 845,583 6,315 1957 - - 379,734 922,000 12,913 1958 - - - 790,000 13,822 + +గజశాస్త్రము : + + 'అశ్వపూర్వాం రథమధ్యాం + హస్తినాద ప్రబోధినీం + శ్రియందేవీ ముపహ్వయే.’ + +అని హస్తినాదములచే ప్రబోధింపబడుచున్నదిగా జగన్మాత శ్రీదేవి స్తుతింపబడినది. గోవు, అశ్వము, గజము వంటి +కొన్ని జంతువులను భారతీయులు మంగళ ప్రదములనుగా భావించినారు. సేనాంగములుగా గజాశ్వముల యుపయోగ మానాడు విశేషముగా నుండెడిది. సంఘమునకు అనేక విధములుగా అవసరములైన యీ గజాశ్వాదులను గురించి ప్రత్యేకముగా కృషిసలిపి ప్రాచీనులు గ్రంథములను రచించియున్నారు. + +గజోత్పత్తి గాథ : కశ్యపబ్రహ్మ భార్యలలో పదుమూడవది క్రోధ యనునామె. అమెకు పండ్రెండుగురు పుత్రికలు. వారిలో భద్రముద్రకు ఐరావతమను దిగ్గజ శ్రేష్ఠమును, శతయను నామెకు తక్కిన దిగ్గజములును ఉద్భవించినవట ! మాతంగియను నామెకు పుట్టిన గజములే మాతంగములు. ఏనుగులు, సామజము లనబడుట కొక హేతువు చెప్పబడినది. మతంగ మహర్షి పరమేశ్వర సంతుష్టికై సామగానము గావించుచుండెనట ! అట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0269.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0269.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d5d2cb9beb4ee848c1b0c482ae03bc72ca8dd78f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0269.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +ఆనాహ ఉచ్చ్రయః పాదా + ద్విజ్ఞేయో యావదాసనమ్.' + (శివతత్త్వ రత్నాకరము VII. 11.32) + +ఏనుగు ముఖమునుండి తోక మొదటివరకును నిడుపు. పృష్ఠ పార్శ్వమునుండి ఉదరాంతరము వరకును వెడల్పు. +పాదతలమునుండి మూపు వరకును ఎత్తు అని తెలిసికొనవలెను. + +భద్రాది - గజభేదములు : భద్రగజములు, సమములు ఘనములునైన కక్షాండకోశములు, కూర్మములవంటి +మడమలు, దళసరి గోళ్ళు, గోళ్ళనడుమ రోమములతో కూడిన మాంసగ్రంధులు, బలిష్ఠములైన పాదములు గలిగి, +సమ విభక్తములైన యంగములతోను, తేనెవన్నె కన్నులతోను, దంతములతోను వెలయునవి. ఇవి అతికృశములును అతిపీనములునుగాక సమ ప్రమాణయుతములై, పద్మకశోభితములై, పర్వత సంచారశీలములై యొప్పుచుండును. భద్రగజారోహణ మిట్లు ప్రశంసింపబడినది. + +'ఆరోహణం భద్రనామ్నో మాతంగస్య యశస్కరః +ఆయుష్కరం పాపహరం బల తేజో వివర్ధనమ్'. + (శి. త. ర . VIII) + +భద్రగజము నారోహించుట కీర్తిదాయకము; బలము తేజస్సు వృద్ధినొంది దీర్ఘాయువు గలుగును. పాపము తొలగునని భావము. + +మందగజములు : తొండము, తల, చెవులు పెద్దవిగా నుండి, బానపొట్టగలిగి మిక్కిలి యెత్తైనవి మందగజములు. వీని కాయము పూర్వభాగమున వంగియుండును. లావైన దంతములతో కండలు తేలిన యవయవములతో, +పసుపుపచ్చని కన్నులతో ఈ మందగజము లొప్పారును. ఇవి విశేషముగా నదీతీరములందుసంచరించునవి. ఘాతుకములు. + +మృగ గజములు : ఈ జాతివి నిడుపైన గాత్రము, దంతములును, ప్రసన్నములైన చూపులును, నిద్దపు వన్నెయు, పెనువళులును కలిగియుండునవి. వీనికి ముఖమున దట్టములైన సిబ్బెము లుండును. పాదములును, మెడయు, తొండమును, సన్ననివిగాను, నోరు, పెదవులు, రోమములు, స్థూలములై కురుచలుగా నుండును. వీని వెన్ను చిన్నది. మోము చిన్నది, దంతములు సన్ననివి. అతి వక్రములైన యీ మృగగజములు వనములలో నివసించును. + +సంకీర్ణజాతి గజములలో అష్టాదశభేదములు గలవని కాశ్యపులు వచించిరి. అన్యజంతువుల గతి, చేష్ట, స్వరము, +బలములను అనుకరించుట యను గజచేష్టితమును అనూక మందురు. ఈ యనూకము శుభానూకము, నిందితా +నూకము అని రెండు విధములు. శుభజంతువులయొక్క చేష్టాద్యనుకరణము శుభానూకము. నింద్య జంతువుల +ననుకరించుట నిందితానూకము. + +గజములు - దేవతాంశములు : + +1. బ్రహ్మాంశకము : మల్లెపూలవలె తెల్లనై, చక్కనై యున్న సువ్యక్త బిందువులతో, ఎఱ్ఱనైన నేత్రాంశములతో, సుదృఢములైన దంతములతో విలసిల్లు దంతావళము బ్రహ్మాంశము గలది. దీనికి కక్ష, కంఠభాగములు సమములై యుండును. తల పెద్దది. ముఖమున ఎఱ్ఱ కలువ చాయయు, మృదురోమములును గలిగియుండు ఈ గజము ఉరుము సవ్వడికి హర్షించును. ఇది చిరకాలము మదస్రావియై యొప్పునది. పూజార్హమైన యీ బ్రహ్మాంశ గజమున్న వానికి విజయారోగ్య వంశాభివృద్ధ్యాదులగు అభ్యుదయములు గల్గును. + +2. ఇంద్రాంశకము : ముఖమున బిందుజాలకము, వక్షమున వళులు కలిగి స్వస్తిక వర్ధమాన నంద్యావర్తాది +రాజదేవభవనములకు సాటియై, ఎఱ్ఱకలువలవంటి కన్ను గవగలది ఇంద్రాంశజాతము. ఈ గజరాజము యుద్ధమున +విజయ మిచ్చి యైశ్వర్యమును పెంపొందించును. + +3. ధనదాంశకము : ఎఱ్ఱని పెదవులు, ఉసిరిక వన్నె నాలుక, కుసుమరంగు కనులు, అట్టివియే యగు దంతములును గలిగినది కుబేరుని యంశము గలది. ఇది రాజభవనము మందుండదగినది. ధనరత్న సమృద్ధి గల్గించునట్టిది. + +4. వరుణాంతకము : నల్లని వన్నెమేను, పేరిన నేతి కాంతిగల కొమ్ములు, చక్కని మూపు, చక్కని తలయు వెలయ గంభీరాకృతి గల హస్తి వరుణాంశకము. ఇది మేఘము గర్జించునట్లు ఘీంకరించును. ప్రచురముగా మదము వర్షించును. పగతురును చెండాడి యజమానికి జయము గూర్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0271.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0271.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fe72d9d101fa6592771782f4940399032b5e1ff7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0271.txt @@ -0,0 +1,49 @@ +కూటస్థగజములు – తదన్వయములు: 1. ఐరావతము, 2. పుండరీకము, 3. వామనము, 4. కుముదము, +5. అంజనము, 6. పుష్పదంతము, 7. సార్వభౌమము, 8. సుప్రతీకము. + +ఈ యెనిమిది దిగ్గజములును కూటస్థగజములు. ఏ తద్వంశీయములైన గజముల స్వరూప స్వభావము లివి: + +1. కేశలోమములును, వాలమును, పొత్తికడుపును, నేత్రములును తెల్లగానున్న కుంభి ఐరావతజాతిది. + +2. విశేషముగా తామరకొలకులలో విహరింప నభిలషించునదియు, యుద్ధకౌశలము గలదియు, స్థూల శీర్షయుతము నైనదియు పుండరీకవంశజము. + +3. అగ్నివర్ణము, బంగారువన్నె కన్నులు గలది, వేగవంతమై జలాసక్తి మిక్కుటముగా గలది వామనవంశ +సముద్భూతము. ఇది ఆయతము, విస్తృతము, వామనము అయిన కాయముతో ఒప్పియుండును. + +4. స్థూలమై తెల్లకలువ వన్నెగల తనువు, ఎఱ్ఱనివియు తీక్ష్ణములైనవియు నగు కనులు, నల్లనిదియు - వెడల్పై +నదియు నగు శుండాగ్రము గలది కుముదజాతి గజము. + +5. చిక్కని రోమములు గల పుచ్ఛము, స్నిగ్ధగండములు, తెల్లని పొట్ట, తెల్లని తొండము, ఉన్నతములైనవియు - స్థూలము లైనవియు అగు పిరుదులు గలది అంజనాన్వయసంభవము. + +6. స్థూలములైన బిందుజాలకమువెలయు అంసభాగములతో, కృష్ణ కేశములతో, కృశోదరముతో, సుందర దేహముతో ఎసగునది పుష్పదంత వంశీయము. + +7. చెవులు - వృష్ఠభాగము తెల్లనై, చెవులు పొట్టివై, తొండము కుఱుచయై కాయము స్థూలమై యున్నది సార్వభౌమము. ఇది తఱచుగా కరిణీయూధమునకు నాయకత్వము వహించి క్రుమ్మరుచుండును. + +8. నల్లకలువ వన్నెగల దేహము, పావురపు రంగు కన్నులు, చిన్న రోమములుగలిగి ప్రజ్ఞాశాలియు, పరాక్రవంతమునై +నది సుప్రతీక వంశోత్పన్నము. + +అన్వర్థ వేద్యాదులు - గజ భేదములు : స్వభావమును బట్టి గజములలో వర్గచతుష్టయ మేర్పడినది. అన్వర్థ వేది, +గంభీరవేది, ఉత్తానవేది, ప్రత్యర్థవేది యని ఇవి వర్గీకరింప బడినవి. వీనిలో : + +1. అన్వర్థవేది : శౌర్యము, ధైర్యము, పాటవము, వినయముగలిగి. భయస్థానములను గుర్తించి మెలగు గజరాజము అన్వర్థ వేది. + +2. గంభీరవేది : చెడు స్వభావము, సోమరితనము, నిద్రాళుత, మూఢత యను యవగుణములకు తావలమగు +దంతావళము -గంభీర వేది + +సుప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యాత మల్లినాథసూరి రఘువంశ వ్యాఖ్యానములో (IV. 39) రాజపుత్రీయ, గజచర్మీయ గ్రంథములలోని వనుచు గంభీరవేది గజస్వరూప నిరూపకములగు ఈ క్రింది శ్లోకముల నుదాహరించెను : + +'త్వగ్భేదా, చ్ఛ్రోణితస్రావా, న్మాంసస్య కథనాదపి +ఆత్మానం యోనజానాతి సస్యాద్గంభీర వేదితా'. + (రాజపుత్రీయే). +'చిరకాలేనయో వేత్తి శిక్షాం పరిచితామపి +గంభీరవేదీ విజ్ఞేయః సగజో గజవేదిభిః'. + (మృగచర్మయే). + +చర్మము తెగినను, నెత్తురు కారినను, మాంసము కోసినను, ఏది తనను గుర్తింపదో యది గంభీరవేది—తనకు +చిరాభ్యస్తమైన శిక్షనుకూడ ఏది వెంటనే గ్రహింపలేదో యది గంభీరవేది అని భావము. + +3. ఉత్తానవేది : చండత్వము, చాపల్యము, తొందరపాటు, కాముకత్వము, శౌర్యముగలది ఉత్తానవేది. + +4. ప్రత్యర్థవేది : వారించిన కొలదియు వడిగా పరుగెత్తునదియు, తనకు ప్రియమైన హస్తి వెంటబడిపోవునదియు నగు నది ప్రత్యర్థవేది. ఇది మిశ్రగజము. + +5. గంధ గజము : గజజాతులలో సర్వశ్రేష్ఠమైనది గంధగజము. ఆరోగ్యము, పూర్ణయౌవనముగల కరిణియందు అట్టిదియే యగు గజమునకు వసంత కాలమున ఉద్భవించినది గంధగజమగును. ఈ గజరాజు యొక్క మూత్ర స్వేదపురీషములు తేనెవాసన గలిగియుండును. దేని మదమూత్రాదులను మూచూచి అన్యగజములు మత్తిల్లునో యది గంధగజమని తెలియదగును. ఇట్టి గంధగజముయొక్క మదమూత్రాదులను వాసన చూచి ఏ యేనుగు కోపదీప్తమగునో అదియు గంధగజ జాతిదియే యగును. దూరముననున్న కరుల మదవాసననుబట్టి మఱియొక దిక్కుగా పోవుచున్న తాను మరలి ఆ మద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0272.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0272.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa2404f9d497fd736a2bf83d078c240d0e64f486 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0272.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +వాసనలు వచ్చువైపునకు పరుగెత్తు హస్తి గంధగజ మని యెరుంగునది. ఈ జాతి ద్విపములు సర్వఋతువుల +యందును మత్తిల్లి యుండును. ఇట్టి గంధగజము లెంతయు శుభకరములు. + +గజదేహలక్షణములు : ముంగాళ్ళు, శిరస్సు, వ్యక్తములై యుండుట, వక్షస్సు సమున్నతమై యుండుట, దంతములు బంగారు వన్నెకలిగి యుండుట, నేత్రములు తేనెవన్నెగా గాని, గోరోచనపు వన్నెగాగాని యుండుట, ఆరోహస్థలము విడిగా తేలియుండుట, కుక్షి, పార్శ్వములు నిండుగా నుండుట, వృష్ఠభాగము విపులముగానుండుట, సంధులు సమముగా నుండుట, ఛాయ స్నిగ్ధముగా నుండుట, నిడుపుదనము, వైశాల్యము, చక్కదనము అనునవి గజదేహమున కుండవలసిన గుణములు. + +అష్టాంగములు : తొండము, ముఖము, దంతములు, నేత్రములు, శిరస్సు, చెవులు, మెడ, వెనుక భాగము ఇవి +గజముల అష్టాంగములు . + +ఉపాంగములు : పెదవులు, నడుము, పొట్ట, బొడ్డు, అండములు, తోక మొదలు, అఱకాళ్ళు, గోళ్ళు, - ఇవి +గజముల ఉపాంగములు. + +ప్రత్యంగము : వ్రేళ్ళు, తొండము తుదిభాగము, కుంభస్థలము, మస్తకము, కేసరము (1) మణి(?) పాదాసనము +ఇవి ప్రత్యంగములు. + +అంగాధిష్ఠానదేవతలు : 1. తల - బ్రహ్మ; 2. నుదురు - కుమారస్వామి; 3. మస్తకము - వీరభద్రుడు; 4. నేత్రములు - సూర్యచంద్రులు; 5. నాసిక - విఘ్నేశ్వరుడు; 6. శ్వాసము - రుద్రులు; 7. ముఖము భాగ్యలక్ష్మి; 8. దంతద్వయము - వీరలక్ష్మి ; 9. దంతాగ్రములు - యముడు: 10. కపోలము - నృసింహస్వామి; 11. పాదములు - వేదములు ; 12 తొండము - శ్రీమహావిష్ణువు; 13. నఖాగ్రము-అష్టమిచంద్రుడు; 14. వేగము - మారుతము; 15. నాభి - అగ్ని; 16. కుక్షి - బ్రహ్మ; 17. మేడ్రము - ప్రజాపతి; 18. అన్యావయవములు - దిక్పాలకులు, + +గజాయుఃప్రమాణము : గజముల సంపూర్ణాయుఃప్రమాణము నూటయిరువది సంవత్సరములని శాస్త్రజ్ఞులు నిశ్చయము. సర్వలక్షణ సంపన్నములైన భద్రజాతి సంపన్నములకే యీ సంపూర్ణాయుషు జీవనభాగ్యము గలుగును. మందజాతిహస్తి యెనుబదియేండ్లును, మృగజాతి కుంభి నలువదియేండ్లును, ఆయుఃప్రమాణము గలవియై +యుండును. హస్తి జీవితప్రమాణము వాని దేహముల యందున్న క్షేత్రము లనబడు లక్షణములనుబట్టి యేర్పడును. ఇట్టి గజదేహక్షేత్ర పరిజ్ఞానము వాని యాయుః ప్రమాణమును తెలిసికొనుటకే గాక, తత్పోషణ చికిత్సాదులకును, మిక్కిలి యవసరమని హరిహర చతురంగ గ్రంథమున నిట్లు చెప్పబడినది : + +'ప్రదేశాన్ గజదేశస్థాన్ యోనజానాతి తత్త్వతః +లక్షణం న సజానాతి నాపివేత్తి చికిత్సితమ్'. + (గజపరిచ్చేదము 159 శ్లో:) + +ఈ క్షేత్రములు పండ్రెండు. 1. తొండము, 2. ముఖము, 3. దంతయుగ్మము, 4. శిరస్సు, 5. నేత్రద్వయము, 6. కర్ణ యుగళము, 7. మెడ, 8. ముందటి కాళ్ళభాగము, 9. వక్షము, 10. వెనుకటి కాళ్లభాగము, 11. మేడ్రము, 12. తక్కినకాయము. ప్రథమ క్షేత్రమయిన తొండము, లక్షణానుగుణముగా లేదేని ఆయుఃప్రమాణములో పది సంవత్సరములు తగ్గినట్లు తెలిసికొనవచ్చును. అనగా ఇట్టి భద్రజాతి గజము నూటపది సంవత్సరములు మాత్రమే +జీవించునని భావము. ఏవైనను రెండు క్షేత్రములలో లోపముండెనేని యట్టిది నూఱేండ్లు జీవించును. ఇట్లు +హీనమైన లక్షణము ఒక్కొక్క దానికిని పదేండ్ల చొప్పున తగ్గించి గజాయుఃప్రమాణమును నిర్ణయించుకొనవలెను. +మందమృగజాతి హయముల విషయములో ఆయుఃప్రమాణమును పండ్రెండుభాగములు చేసి, హీనక్షేత్ర +మొక్కొక్క దానికి ఆ పండ్రెండవ భాగమునకు వచ్చిన సంవత్సరములను ఆయుఃప్రమాణములను తగ్గించి శేషించిన మొత్తమునే ఆయుఃప్రమాణముగా నిర్ణయించి చెప్పవలెనని గోదావర మిశ్రుఁడు నుడివెను. (హ. చతు. గజప 11-12). ఈ ఆయుఃప్రమాణ లక్షణములు, బాహ్యములనియు, అభ్యంతరములనియు రెండువిధములుగా నుండవట! అభ్యంతర లక్షణజ్ఞానమున యోగులుమాత్రమే సమర్థులు. తక్కినవారు పూర్వోక్తబాహ్య లక్షణములను బట్టియే ఆయుఃప్రమాణము నిర్ణయింతురనియు గోదావరమిశ్రుడు వ్రాసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0273.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0273.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f161011fb3079deead1ab9d65cec03b6944a4a8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0273.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +గజవయోభేదములు : పది సంవత్సరములనుండి పదునాల్గు సంవత్సరముల ప్రాయమువరకు గజమునకు +ఉత్తమ వయస్సు. అటనుండి డెబ్బదవ యేడు వరకు అధమ వయస్సు. డెబ్బదికి పైబడిన కరులు వాహనాది క్రియల వేనికిని పనికిరావు. శిక్షణాదిక్రియల కన్నింటికి ప్రథమవయస్సే యోగ్యమైనది. + +మదము : గజమునకు, సహజము, శోభావహము అయిన భూషణము మదమే. కావున నే + +'సద్రత్నైశ్చామరై శ్చాపినతథా జాయతేరుచిః +మదపట్ట కృతాశోభాయథాభవతి దంతినః + (హ. చతు 55 పుట) + +అన్నారు. మద, రేఖవలన గలిగిన శోభ రత్నహారములచే గాని చామరములచేగాని కలుగదు. + +'మదహీనా నధావంతి నయుధ్యంతే మతంగజా' + (మా II 4 – 6) + +అని సోమేశ్వరుడు చెప్పెను. మదోత్పత్తి ఇట్లు వర్ణింపబడినది. + +కఫమేదః పిత్త రక్త మాంపై రన్యోన్యమూర్ఛితై 8 +ఈశ్వరేణ పరామృష్టో, జాయతే దంతినాం మదః + (హ. చతు. 55 పుట) + +కఫము, కొవ్వు, పిత్తము, రక్తము, మాంసములు అన్యోన్య ఘట్టితములై మదముగా ఏర్పడును. గండస్థలములు, మేఢ్రము, ముఖము, కన్నులు అనునవి మదస్రావస్థానములు. మదవాహకములైన నాడులు మొత్తము ఏబది; వీనిలో పది నేత్రగతములు, పది గండస్థల గతములు. మేఢ్రగతములు పదునైదు. ముఖగతములు పదునైదు. ఏడాకుల యరటి, మామిడి - మొగలి, నల్లకలువ, తామర అను నీ పువ్వులయు, చందనము, ఏలకి, అగురు అనువాని పరిమళముతో ఒప్పు మదము శ్రేష్ఠమును, శుభకరమును అగును. పురీషము, మూత్రము, రక్తము, వెల్లుల్లి, చెమ్మట, శుక్రము మొదలైనవాని వాసన కనిష్ఠము. అశుభకరము. + +మదావస్థలు : ఇవి సప్తవిధములు. మృగజాతి గజములకు మూడు, మందజాతి వానికి అయిదు, భద్రజాతికి +ఏడును మదావస్థలు కలుగును. 1. రోమాంచము గల గండములతో అరమోడ్చిన కనులతో నుండి నిచ్చలు +తొండముతో గండములను తాకుచు, మూచుచు నుండు గజము ప్రథమ మదావస్థలో నున్నదని గ్రహింపనగును. +2. శీకరములు వర్షించు కరముతో, గండములందు మాత్రము స్రవించు మదధారలతో వెలయుచు చిఱ్ఱుబుఱ్ఱులాడు చుండునది ద్వితీయావస్థాగతము. 3. గండములు, మేఢ్రము అను నవయవములనుండి మదము స్రవింప పలుమారు ఆవలించుచుండుట తృతీయావస్థకు గుర్తు. 4. సత్వశక్తు లధికములై అన్యకుంజరములను చూచుటచేతనే కోపోద్రిక్తమై మదపరిమళముచే దిక్కులను వాసిల్ల జేయునట్టిది చతుర్థావస్థకు వచ్చినది. 5. మదధార లతిశయింప, రోషము హెచ్చ, గతివేగ మినుమడింప, పదదంతక రాఘాతములు చేయుచు, అంకుశమునకుగూడ +లొంగని స్థితిలో నున్నది పంచమావస్థాగతము 6. ధనుష్టంకారనాదము, అన్యగజఘంటాధ్వని, అశ్వఖురఘట్టన శబ్దము వినబడగానే, కోపంపు పెల్లున పరువులు పెట్టునదియు, కరపాదాఘాతములతో నేలను మట్టునదియు, ప్రాకార భంజనము గావించుకొని పోవునదియు, షష్ఠావస్థకు చేరిన గజము. 7. కటాది మదస్థానము లన్నింటి నుండియు గురియు మదధారలచే నేలను తడుపునదియు, శరాది నిశితాయుధాఘాతములను గూడ లెక్క సేయక తిరుగునదియు, ఏ జంతువునకు భయపడనిదియు, ఏ శబ్దమును వినిపించుకొననిదియు, మన్నుమిన్ను కాననిదియు, అతివేగమున దిక్కులకు పారునదియు అయిన గజము సప్తమావస్థ కెక్కినదని గుర్తింపదగును. ఈ మహామదేభము యొక్క మదపరిమళమును దవ్వులనుండి ఆఘ్రాణించి అన్యగజములు భయకంపితములై ఓసరిల్లును. + +మదస్రావస్థానము లెనిమిది 'అన్నా రే' భీష్మ పర్వములో వ్యాసభగవానుడు 'కుంజరేణ ప్రభిన్నేన సప్త ధాస్ర వతా మదమ్' అని మదస్థానములను సప్తసంఖ్యాకములనుగా చెప్పెనుగదా! మరి యది యెట్లు? అని సందేహింపనక్కర లేదు. గండద్వయము, నయనద్వయము, మేఢ్రము, ముఖము, తుండమును నాసారంధ్రద్వయమునుబట్టి ద్విస్థానికముగా గ్రహించిన సమన్వయమగును. + +మదక్షీణత : అన్యమదేభములు క్రుమ్ముటవలనను, సారహీనమైన ఆహారమువలనను, అతిదూరము నడచుట +వలనను, ఉల్కాపాతదావాగ్నితాపముల వలనను, సింహా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0274.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0274.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..316ef0439a2aa069dfa91982e441b912bc61530f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0274.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +దులవలని భీతివలనను, గజములకు మదక్షీణత సంభవించును. మదము క్షీణించిన మాతంగ మిట్లుండును. కనుల చాయ గోల్పోవును. తొండము నేలవాల్చును, ఏవి తనకు వెరచుచుండెనో, ఆ జంతువులవలననే తాను వెరచును. మేను కొంత రేగియుండును. తల యాడింపదు. కరిణిని డాయదు. స్తంభములతో ఆడదు, గండములను +ఆఘ్రాణింపదు. కర్ణకటాదులను ఒరయదు. అన్యగజముల మూత్రపురీషాదులను మూచూడదు. అనాయాసముగా మావటివానికి లొంగిపోవును. చురుకుదనములేక నిద్రమత్తు గలదిగా కనబడును. + +గజచికిత్స: మదము క్షీణించిన నాగములకు తిరిగి మదముకలుగుటకు మానసోల్లాసములో పెక్కు విధములైన బృంహణౌషధములు చెప్పబడినవి. (చూ. మానసోల్లాసము. 192-194 పుటలు) గజములకు వచ్చు వివిధ +రోగములకు చికిత్సాక్రమము, ఔషధప్రయోగ వివరణ పూర్వకముగా అగ్నిపురాణమున (287 అధ్యా.) నిరూపితమైనది. ఇందు చటకాపురీషాది నేత్రాంజనములు, ధూపములుకూడ చెప్పబడినవి. అగ్నిపురాణములోనే (291 అధ్యా.) ప్రత్యేకముగా గజ శాంతివిధానము లిఖింపబడినది. ఈ శాంతి విధానమును శాలిహోత్రుడు చెప్పినట్లున్నది. 'గజశాంతిం ప్రవక్ష్యామి గజరోగ విమర్దనీమ్' అనుటచే గజ చికిత్సలో పూర్వులు ద్రవ్యౌషధములనే గాక మంత్రాగదములనుగూడ వినియోగించుచుండిరని తెలియుచున్నది. + +సప్తశోభలు : బలవర్ధకములును, మదహేతుకములును అను ఔషధములను సేవింపజేయుటచే, బృంహితము +లైన గజములకు ఏడువిధములగు శోభలు పొడమును. (1) సంజాతరుధిర (2) ప్రతిచ్ఛన్న (3) పక్షలేపని (4) వరిష్ఠ (5) సమకల్ప (6) వ్యతికేర్ణిక (7) ద్రోణిక. ఇవి సప్తశోభలు. ఆయాశోభలను గురించి గజస్వరూప చేష్టాదులలో గలుగు మార్పులును గ్రంథ కారులచే వర్ణితములైనవి. + +గజగమనరీతులు : మానవునకు గాని, గజమునకుగాని తేలికగా పాదముల నుంచుచు దూరదూరముగా అడుగులు వేయుచు, గాత్రవిక్షేప మెక్కువ కలుగని సమ వేగముతోడి గమనము యుక్తమైనది. ఆబోతు, సింహము +నడకవంటి నడక శుభమైనది. ఆయాసపూర్వకముగా గాత్రమును కదలించుచు ఎత్తుపల్లముల యందు అల్ప +క్రమముగలిగి, మందవేగముతోగూడి, నక్కయొక్కయు, గాడిద యొక్కయు నడకను బోలియుండు గజగమనము +అధమమయినది. పది యడుగుల దూరమునుండి తాను లేచినపుడే లేచి మానవవేగముతో పరుగిడు గజమును +ఏ గజము పరుగిడకుండ, ఏబదియడుగులు వేసి పట్టుకొన గలదో ఆ గజ వేగము ఉత్తమ మైనది. ఏడడుగుల +దూరము నుండి కడువేగముతో పరుగిడు మానవుని నూరడుగులు వేసి పట్టుకోగలిగినచో, ఆ గజ వేగము +మధ్యమము. అయిదడుగుల దూరమున నుండి అతి జవమున పరుగిడు మనుష్యుని నూటయేబది యడుగులు వైచి తాకగల్గినట్టి కరివేగము అధమము. ఇట్లే యింత సమయములో ఇంతదూరము నడచునది యిట్టిది అని శాస్త్రకారులు గజవేగమును నిర్ధారణము చేసియున్నారు. + +గజబలసత్వములు – పరీక్ష : ఎంత మంచిలక్షణములు గలది యైనను, బలహీనమైనచో అట్టి కరివలన ప్రయోజన +మేమి? కావుననే 'గుణే భ్యోపి బలం శ్రేష్ఠం తత్పరక్షేత పండితః' అన్నారు గజశాస్త్ర కోవిదులు. + +బలము పరీక్ష : ఏది 95 మణుగుల (స్వర్ణతామ్రరజతములలో ఒకదానిని) బరువును వేసికొని యెనుబదిమైళ్ళ +దూరమును అనాయాసముగా నడచిపోవునో అది యుత్తమబలసమన్వితమగు కుంభి యనవలెను. ఏది డెబ్బది +మూడు మణుగుల బరువు మోయుచు, ఏబదియారుమైళ్లు శ్రమలేక నడచిపోవునో యది మధ్యమబలయుతము. ఏబదిరెండు మణుగుల బరువుకట్టుకొని, నలుబదిమైళ్ళు అక్లేశముగా ఏది నడచిపోవునో యది నీచబలయుత గజమని గుర్తింపదగును. గజబలపరీక్షలో నితర విధానములును అవలంబింపబడును. 24 మూరల పొడవు - నాలుగు మూరల చుట్టుకొలతగల చండ్ర, యేగి, మద్ది వంటి దారుస్తంభమును అనాయాసముగా విరిచి వేయగల +యేనుగుయొక్క బలము ఉత్తమమైనదిగా నిర్ణయింప బడును. మధ్య మాధమ బలములను ఇట్లే పరీక్షింపనగును. + +సత్వపరీక్ష : దేహగురుత్వాదు లన్నింటిలో సత్వమే ప్రధానమైనది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0275.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0275.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a66d793947b95ed135d04330c2370bc5553d83e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0275.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +'గురుత్వం రూపతః శ్రేష్ఠంగురుత్వాదధికం బలమ్ +బలాదప్యధికం సత్వం 'తస్మాత్సత్వం నిరూపయేత్' + +అని శాస్త్రజ్ఞుల వాక్యము. + +అయిన ఈ సత్వస్వరూపమేమి? యని ప్రశ్నించుకొని దానిని నిర్వచించినారు. + +'శుద్ధస్ఫటిక సంకాశం, సత్యం హృది శరీరిణామ్ +దుర్లక్షం విద్యతే సమ్యగుపాయైస్తత్తు లక్ష యేత్' + +శరీరధారుల హృదయములో వెలికి కనుపింపక శుద్ధ స్ఫటికమువలె సత్వముండును. దానిని ఉపాయములచే +గుర్తింపవలెను. + +1. గజశ్రేణికవచముగా గల్గి భీషణాయుధోద్ధతమైన పదాత్యశ్వసమూహమును నిర్భయముగా తాకి చెల్లా చెదరు కావించు గజరాజు ఉత్తమ సత్వసంపన్నమనబడును. శార్దూలాది ఘాతుకములను ధైర్యముతో ముట్టి, కొమ్ములతో క్రుమ్మి చంపునట్టిది సత్వవంతము. నాలుకలు చాచి, కార్చిచ్చు చుట్టుకొని వచ్చుచున్నను చెదరక బెదరక అడవిలో క్రుమ్మరు ఏనుగు మేలిసత్తువకలది. + +2. ఆరోహకు డధిరోహించి, బలాత్కరించి నడుపగా ఘీంకరించుచు, సంకోచించుచు ఇష్టములేనిదైనను తప్ప దురా దైవమా యన్నట్లు జాలిగొలుప మెల్ల మెల్లగా అడుగు లిడుచు పోవునది మధ్యమ సత్వము గల హస్తి. + +3. మావటీడు ప్రేరేపింపగా ఏది దిక్కు అన్నట్లు ప్రక్కలుచూచుచు, సీత్కారములు చేయుచు, వెరపు దోపు చూపులతో ఎదిరి యేనుగును కాంచుచు, పరబలము నెల్ల ఒక పెద్ద మంటగా తలచి, తలకునట్టిది అధమసత్వము + +దంతాఘాతములు : మహావీరులకు ధనుర్వేదాదిపరిజ్ఞాన మెంత యవసరమో, యోద్ధృగజములకు దంతాఘాత +శిక్షణమంత యవసరము. దంతాఘాత శిక్షితము కాని హస్తిరూపబలసత్వములలో ఎంత యుత్తమమైనదైనను +యుద్ధసమయమున కొరగాని కొయ్యగా తేలును. + +'బలసత్వ గురుత్వాది గుణయుక్తోపి వారణః +దంతాఘాతాన్న జానాతి యో రణేనిష్ఫలోహిసః + +అని ప్రమాణము. దంతాఘాతము లివి : + +1. సంపాతము (సంఘాతము) 2. ఉల్లేఖము (లేఖః) 3. పరిఖేలము (పరిలేఖము) 4. కర్తరీఘాతము 5. తలఘాతము 6. పార్శ్వఘాతము 7. ఆరాఘాతము 8. సూచీఘాతము 9. తాడితఘాతము 10. సంధితా ఘాతము. అజాఘాత నిర్ఘాతాదులు మరి నాలుగు కలిపి మొత్తము పదునాల్గు దంతాఘాతములను సోమేశ్వర మహీపాలుడు చెప్పెను. (మానసో 209-10) వీనిలో కొన్నింటిని గ్రంథకర్త లిట్లు వివరించిరి. ప్రతి దంతిదంతముల క్రిందిభాగమున గాని, ముఖముమీద గాని చేయు దంతఘాతమును తలాఘాతమందురు. తలనడ్డము త్రిప్పి కొట్టు కొముదెబ్బ పరిఖేలము. కొమ్ములను నిటారుగా ఎత్తి దండముతో కొట్టినట్లు కొట్టుట ఉల్లేఖము. శత్రు గజముఖమును తన దంతయుగ్మము నడుమ ఇరికించుకొని యిటునటు త్రిప్పిత్రిప్పి పీడించుటయే కర్తరీఘాతము. తన దంతములతో ఎదిరి యేనుగుదంతములు ముక్కలు ముక్కలై పడునట్లు కొట్టుట తాడితాఘాతము. ముందరి కాళ్ళు పైకెత్తి శత్రుగజముపై, సింహము హస్తిపై దూకినట్లు దూకి, రేగిన యలుకతో చచ్చునట్లు దెబ్బపై దెబ్బగా వేయు వ్రేటులే సంధితాఘాతము. కట్టెదుట నిలిచి ప్రతి గజముఖమునే లక్ష్యముచేసి పొడుచుట ఆరాఘాతము. ఒక దంతముతోనే కొట్టుట ప్రతిఘాతము . ఒక కొమ్ముతో తొండము నడుమ గ్రుచ్చుకొనునట్లు పొడుచుట సూచీఘాతము. తిర్యగ్దంతప్రహారముచేయు దానిని పరిణతగజ మందురట! 'ఆషాఢస్య ప్రథమదివ సే మేఘమాశ్లిష్టసానుం వప్రక్రీడాపరిణత గజప్రేక్షణేయందదర్శ' (మే. సం. 1 2 శ్లో.) రామగిరి సానువులనున్న మేఘము వప్రక్రీడలాడు పరిణతగజమువలె ప్రేక్షణీయముగా నున్న దన్న భావమిచ్చు కాళిదాస మహాకవి వాక్యముననున్న పరిణతగజ శబ్దమును వివరించుచు, మల్లి నాధసూరి'పరిణతః తిర్యగ్దంత ప్రహారీ' అని చెప్పి తన వివరణమునకు ఉపష్టంభకముగా 'తిర్యగ్దంత ప్రహారీతు గజఃపరిణతో మతః' (తిర్యగ్దంత ప్రహారముచేయు గజము పరిణత మనబడును ) అను హలాయుధ నిఘంటు వాక్యమును ప్రదర్శించెను. + +గజములకు సాధారణముగా ప్రహరణ సాధనములైన దంతములు రెండే యుండును గాని అట్టివి నాలుగు దంతములు గల గజజాతులు కూడ ఉన్నట్లు పూర్వగాథలలో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0276.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0276.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21e676f28ca5c8efd43782f17efe6511e6536226 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0276.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఈ పక్షయుక్త గజములు పురాణకల్పితములని కొందరు అభిప్రాయపడవచ్చును. అయితే స్థూలకాయముగల జంతువులకు జీవశాస్త్ర రీత్యా మొదట మొదట రెక్కలుండుచుండెననియు, పరిణామదశలో రెక్కలు రాలిపోసాగెననియు ప్రకృతిశాస్త్రజ్ఞులు నిరూపించియున్నారు. ఇక రెండు, మూడు జతల దంతములుగల గజములున్న వనుటకును, ఇటీవల (బెల్జియం) కాంగోలో రెండు జతల దంతములుగల గజము కనబడుటయు, దానిని జంపియుండుటయు దృష్టాంతముగా నుండగలదు. ఇవి ఊహాజనితములు కావనుట నిక్కము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0278.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0278.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1731893b7002747df41b33a0bd5c6a1f53f17eb3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0278.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +విందుము. కొంతకాలము క్రిందట కాంగోలో వేటలో పట్టుబడిన యొక గజమునకు నాలుగు ప్రహరణ దంతము లున్నవని పత్రికలలో వార్త వచ్చెను. అట్టి చతుర్దంత దంతులను గురించి గజశాస్త్రకారు లేమియు వ్రాయలేదు. + +గజసాముద్రికము : 1. గజావయవముల శుభాశుభ లక్షణములు :తొండము : విశాలమైనదియు, గుండ్రముగా నున్నదియు, చక్కని బిందుజాలము గలదియు, చిగురుటాకువలె మృదువైనదియు, బంగారు వన్నెగలిగి సన్ననై యున్న రోమములు గలదియు, పరిమళించు నిశ్వాస వాయువు గలదియు స్రోతోయుతమైన పుష్కరము గలదియు, పొడవైన తదగ్రాంగుళిగలదియు నగు తొండము శుభకరమైనది.దంతములు : బంగారము, తేనె, మొగలిపూవు, నేయి, చంద్రుడు. జాజి అనువాని వన్నెగలిగి, గీట్లు లేనివై, +పృథులములు, సమములు, దృఢములు, స్థూలములు, ఉన్నతములును అయి, దక్షిణదిక్కున ఎత్తై, ఛేదింపగా +చక్రవజ్రబాణశూలదండాది ముద్రలతోగూడి డొల్లలు గానట్టి దంతములు ప్రశస్తములు.కనులు : నీలములు, దీర్ఘములు, మృదువులు నగు రోమములు గల రెప్పలతో, రక్త, కృష్ణ, శుక్లవర్ణములు గల మండలములతో గూడి విశాలములై చూడచక్కనైన నేత్రములు శుభదములు.చెవులు : మృదువులై, వర్తులములై, బిందుసందోహ యుతములై, విస్తృతములై, లంబమానములై, రేఖలు +లేనివై, ఛిద్రములులేని యంచులుగలవై ప్రకాశించు చూళికలవై (కర్ణమూలములు) దుందుభిధ్వనులతో వెలయునట్టి కర్ణములు మంగళాకరములు.శిరస్సు : ఉన్నతము, రోమసహితము, ఉత్తమ కుంభస్థలయుతము, సుందర నేత్రయుగ్మశోభితము అగు గజ +మస్తకము భవ్యము.మెడ : సన్ననిదియు, పొడవైనదియు, వ్రేలాడు గళ చర్మము గలదియు అగు మెడ శుభమైనదికాదు. దీనికి +భిన్నమైనది శుభకరము.వెన్ను : అరటియాకు వెన్ను కాడవలె శోభిల్లుచు, ధనుర్దండాకారమున వెలయుచు, మాంసలమై యుండు +వంశాదండము క్షేమకారి.మూపు : విశాలమై, తిన్ననై పుష్టమైయుండు స్కంధము కల్యాణప్రదము.రోమములు : చిక్కువడకుండుట, స్పష్టముగా కనిపించుట, శరీరమున వాలియుండకుండుట, జంటలుగా +మొలవకుండుట, సన్నగా నుండుట అనునవి ఉత్తమ రోమగుణములు. ముఖమున, వీపున, చెవులయందు, +కుక్షిని, అండములపైన, వాలమూలమున రక్తవర్ణ రోమము లున్న గజములు అశుభములు.నఖములు : తెల్లనివియు, స్నిగ్ధములైనవియు, అర్థచంద్రాకారములు గలిగినవియు అగు గోళ్ళు ప్రశస్తములు. అన్యములు అప్రశస్తములు. నఖసంఖ్య యిరువదిగాగాని, పదునెనిమిదిగాగాని యుండిన శుభము. ఇంతకన్న అధికసంఖ్యగలవైనను, అల్పసంఖ్యగలవైనను గజనఖములు అనర్థ హేతువులే యగును. 'అనుత్పన్ననఖం +నాగం సమర్థమపి సంత్యజేత్' అన్నారు. కావున సర్వలక్షణశోభితమైన దయ్యు నఖములు లేకున్నదైనచో, అట్టి గజము అమంగళకరము గావున విడిచి వేయదగినది.2. బిందుజాలకము : తెల్లనివి, పచ్చనివి, లేతయెరుపు వన్నెవి, బంగారు రంగువి యైన బిందువులు శోభదాయకములు. నెమలి, డేగ, కాకి, గ్రద్ద, గాడిద, కోతివంటి వన్నెలుగల బొట్లు అశుభములు.3. ఆవర్తములు :''' గజములకు సుళ్ళు సాధారణముగా ఆరుచోట్ల పుట్టును. చర్మములు, రోమములు, నెలవులు, +కేశములు, వాలము, బిందువులు అనునవి ఆవర్తము లుద్భవించు స్థానములు. రోమజ, కేశజ, దంతభంగజములైన ఆవర్తములు శోభహేతువులు. చర్మరోమవాలజములైన సుళ్లు కీళ్ళ కెల్ల గుళ్ళు. దక్షిణావర్తము శుభకరము. +వామావర్తము అశుభమూలము. శుభావర్తములైనను అస క్షేత్రసంభవములైనచో శుభముల నీయవు. నొసలు, మెడ, కనులు, కుంభస్థలము, చెవులు, రొమ్ము ఈ యవయవములం దున్న ఆవర్తములు శుభదాయకములు. +స్తనాంతరము, శిరోమధ్యమున, కుంభముల నడుమ, కర్ణమూలములయందు, వక్షస్థలమున ఆవర్తము లున్న +గజమును పంచమంగళగజ మందురు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0280.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0280.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4bc8a5a3f0e606f7fd339d069bc3022849d6bb8a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0280.txt @@ -0,0 +1,65 @@ +మణి నేత్రో మహోష్ఠచ్చ + మహాకర్ణో మహాముఖః +మహాకంఠో, మహాపాదో + భవేత్సాంగ్రామికో గజః. ' + +గజోపయోగములు : గజబృందము అమూల్యమైన వనసంపదగా పేర్కొనబడినది. వాని దంతములు మిక్కిలి +విలువగలవి. అవి ఆభరణములుగాను, విలాస వస్తువులుగాను, పీఠములు గాను, పాత్రములు గాను, కస్తూరి +మున్నగునవి దాచియుంచు బరిణలుగాను అనేక విధములుగా రూపొందింపబడుచున్నవి. గజమృగయ ప్రధానముగా దంతములకే యనుట ప్రసిద్ధి. ఏయే మృగముల నెందుకు వేటాడుదురో ఈ శ్లోకము వివరించుచున్నది: + +'చర్మణి ద్వీపినం హంతి దంతయోర్హంతి కుంజరమ్ +వాలేషు చమరీం హంతి సీమ్ని పుష్కలకో హతః.' + +వ్యాఘ్రము చర్మనిమిత్తముగను, కుంజరము దంతనిమిత్తముగను, చమరీమృగము వాల నిమిత్తముగను, కస్తూరి +మృగము కస్తూరి కోశ నిమిత్తముగను చంపబడునని తాత్పర్యము. వాహనములుగా ఉపయోగపడుట, శుభదాయకములగుటవంటి ఆనుషంగిక ప్రయోజనములు మరి యెన్ని యున్నను గజముల ప్రధాన ప్రయోజనము +మాత్రము దేశరక్షణమే యై యుండెను. తొల్లింటి రాజులకు, తన్మూలమున ప్రజలకు గజబలము శ్రీరామరక్ష. + +'ప్రాకారతః పురద్వార కవాటోద్ఘట్టనాదిషు +భంజనే మర్ద నేచై వ, నాగాః వజ్రోపమాః స్మృతాః.' + +ప్రాకారమును, పురద్వార కవాటములను భేదించుటలో గజములు వజ్రసన్నిభములు. అశ్వ పదాతు లల్పసత్వములు: గజము మహాసత్వము. + +'ఏకశక్తి ప్రహారేణ మ్రియతే౽శ్వో నరో౽పివా +సహేన్మహాప్రహారాణాం శతం యుద్ధేషు వారణః.’ + +యుద్ధములో ఒక్క చిల్లకోలపెట్టుతోనే అశ్వము, భటుడు పడి చత్తురు. ఏనుగో, నూరు దెబ్బలనైన ఓర్చి పోరాడును. యుద్ధమున గజవాహన వైశిష్ట్య మిట్లుగడింప బడినది. + +'రథయోగ్యా క్షి తిర్నైవ వాజియోగ్యాపి యత్రవా +మహావర్షాస్వపి గజాః తత్ర యాంతి సుఖం రిపూన్.' + +వర్షాకాలములో రథాలు పోలేని, గుఱ్ఱాలు చేరలేని కర్దమదుర్గమ ప్రదేశాలకు కూడ గజములు అనాయాసముగా పోయి శత్రువులను తాకగలవు. కావుననే, + +'జలే స్థలే చ దుర్గే చ శాఖిభిః సంకటే తథా +సమే చ విషమే చైవ జయో నాగవతాం ధ్రువమ్.' + +అన్నారు. జలమనియు, స్థలమనియు లేదు. చెట్లు అడ్డమని లేదు. సమ విషమ స్థలము లన్నింటిలో గజసేన గల వారికి జయము నిక్కము. మత్తమాతంగ మొక్కటి విజృంభించి తలపడేనా, ఆరువేల గుఱ్ఱములను మట్టు పెట్ట +గలదు. రథాశ్వశిబికాదులు వాహనములు మాత్రమే. గజమో! వాహనమగుచునే శత్రుసంహారక యోద్ధయునగుట విశేషము. గజశాస్త్రకోవిదుల వాక్యములలో గజప్రశంస యిట్లున్నది : + +అగ్నిపురాణము : + కుంజరాః పరమా శోభా శిబిరస్య బలస్యచ + అద్రుతః కుంజరైశ్చైవ విజయః పృథివీక్షితా' + +సేనావేశమునకు, సేనకు, ఏనుగులే పరమశోభాకరములు. రాజు గజములతోనే విజయము సాధించును. + +శివతత్త్వసారము : + రక్షంతి పక్షం ముదితాః స్వకీయం + మృదంతి సైన్యం కుపితాః పరేషామ్ + ప్రాణైర పీచ్ఛంతి హితం ప్రభూణాం + గజై స్సమానం క్వ బలం మహీయః. + +స్వపక్షరక్షణమును, పరపక్ష శిక్షణమును గావించుచు గజములు అవసరమైనచో ప్రాణములైన నర్పించి ప్రభు +శ్రేయమును కోరును. గజబలము సాటి యేది? + +హరిహర చతురంగము : + 'సహి రాజా యస్య చమూః + సా చమూర్యత్ర హస్తినః' (I-20) +సేనగలవాడే రేడు - గజము లున్నదే సేన. + 'నచ రుద్రాత్పరో దేవః నచ వేదాత్పరం శ్రుతమ్ + యానాంతరం పరం నాస్తి గజాదన్య న్మహీపతేః' + +శివునికంటె వేరు దైవము, వేదములకంటె వేరు జ్ఞానము, గజయానముకంటె వేరు యానము లేదు. + +రాత్రిర్యథా శశాం కేన యౌవనేన యథా స్త్రియః +తథా సేనా గజేంద్రేణ తయా రాజాచ శోభతే.' + +చంద్రునిచే రాత్రియు, జవ్వనముచే యువతియు శోభిల్లు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0281.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0281.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6712f3b16a9b1ab4c558bb53ceab63407ec0bd50 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0281.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +నట్లు కరీంద్రముచే సేన భాసిల్లును. అట్టి సేనచే రాజు శోభిల్లును. అట్టి సర్వలక్షణసంపన్నుడగు ప్రభువువలన ప్రజలు సుఖింతురు. + +గడియారములు : + +ఆధునిక యుగములో మానవునకు గడియారము అత్యవసరమైన యంత్రసాధనముగ పరిగణింపబడుచున్నది. +సామాన్యుడైన సేవకుని నుండి అత్యున్నత స్థానమలంకరించు అధికారివరకు దైనందిన కార్యకలాపములను +నిర్వహించుకొనుటకు గడియారము అత్యావశ్యకమైన సాధనముగా ఉపయోగపడు చున్నది. ఒక్కమాటలో +చెప్పవలెనన్న, కాలమునకు అమూల్యమగు విలువ గలిగిన ఈ యాంత్రిక నాగరిక యుగములో గడియారము +లేకున్నచో, అయోమయావస్థలో నున్నట్లు ఆందోళన చెందెడువారు పెక్కురు గలరు. + +మన మీనాడు చూచుచున్న గడియారము పదునెనిమిదవ శతాబ్దానంతరమే ఈ రూపములో పరిణామము చెంది, యంత్రసహాయముచే కోటానకోటులుగా తయారు చేయబడి విపణివీథు లందు విక్రయింప బడుచున్నవి. అయితే కాలమును దెలుపు పరికరము యాంత్రిక యుగావతరణమునకు పూర్వమే పెక్కు దేశములందు విచిత్రరూపములలో అవతరించినది. కాలము గడచిన కొలదియు, మానవుని సృజనాత్మక శక్తివలన, పరిశోధనా పాటవము వలన, అవిరామకృషి వలన ఈ యుపకరణము నేటి రూపమున పరిణతి చెందినది. + +వేర్వేరు దేశములందు, వేర్వేరు కాలములలో, వేర్వేరు రూపములలో గడియారము ఎట్లు కనుగొనబడి, క్రమముగ ఎట్లు మార్పులు చెందెనో వివరింతము. భారతదేశ మందేకాక, ఇతర ప్రాక్పశ్చిమ దేశములందును జనులు పగటివేళల సూర్యబింబము యొక్క సహాయముతోడను, రాత్రివేళల నక్షత్రములయొక్క చలనసహాయముతోడను కాలగమనమును గుణించి నిర్ణయించెడివారు. సూర్యబింబము ప్రకాశించునపుడు, ఎనిమిది పలకలు కలిగి, +అంకెలు, ఇతర సాంకేతిక చిహ్నములచే గురుతు వేయబడిన ఒక కఱ్ఱయొక్క నీడను కొలిచి, కాలనిర్ణయమును +చేసెడి విధానము గూడ ఆ కాలమందుండెడిది. ఇప్పటికిని కొందరు గ్రామీణులు ఈ ప్రాత పద్ధతినే పాటించు చున్నారు. + +ఈ సాధనముకంటె ఎక్కువ హంగులతో, ముఖాకృతి (dial) కలిగిన మేలురకపు మరియొక సాధనము +బాబిలోనియాలో తరువాత కనుగొనబడి గ్రీసుదేశమునకు కొనిపోబడినట్లు తెలియుచున్నది. గ్రీకు ప్రజలు +బాబిలోనియానుండి ఎన్ని యో విజ్ఞానశాస్త్ర రహస్యములను నేర్చిరి. కాలమును గంటలలోనికి విభజించు విధానమును ప్రప్రథముగ బాబిలోనియా శాస్త్రవేత్తలు గ్రీకులకు నేర్పిరి. తరువాత గ్రీకులనుండి ఇతర యూరపియను +దేశీయు లభ్యసించిరి. + +పైన జెప్పబడిన గడియారమునకు ముళ్లుండెడివి కావు. దానిని 'సన్‌డయల్ గడియారము' అని పిలిచెడివారు. దీని డయల్‌కు వెనుక ప్రక్క ముక్కోణాకారముగల ఇనుపపళ్ళె మొకటి అమర్పబడి, దాని అంచుల పొడవునా గంటలను సూచించు రోమన్ అంకెలు వ్రాయబడియుండెడివి. నూర్యబింబము ఆకాశమందు పైపైకి పయనించినకొలదియు +ఇనుప పళ్లెముయొక్క నీడ ముళ్ల వలె కదలి కాలమును జూపెడిది. సూర్య బింబముయొక్క గమనమును, నక్షత్రములయొక్క చలనమునుబట్టి కాలమును గుణించుట కంటె, ఈ సన్‌డయల్ గడియారమువలన మరింత తేలికగా, కచ్చితముగా కాలనిర్ణయము చేయగలిగెడివారు. ఇట్టి గడియారముయొక్క చిత్రములు చెక్కిన మైలురాళ్ళు రష్యాదేశములో పలుతావులందు కనిపించు చున్నవి. + +2500 సంవత్సరముల క్రిందట బాబిలోనియాలో నీటి గడియారముల సాయముచే కాలమానము లెక్క కట్టబడినట్లు చరిత్ర వలన తెలియుచున్నది. ఇది మిక్కిలి శ్రమతో కూడుకొన్న విధానము. ఈ గడియారము సూర్యుడు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0284.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0284.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ccae463537ca120a513bace9eacd53897d333080 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0284.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +గర్భ భాగమందు, అడుగున రంధ్రముగల 360 పాత్రలుండెడివి. ప్రతిదినము ఒక పూజారి ఈ పాత్రలను పాలతో నింపెడివాడు. ఈ పాత్రలు 24 గంటలలో ఖాళీ యగున ట్లేర్పాటు చేయబడెను. ఈ విధముగా సంవత్సరాంతము వరకు వంతుల ప్రకారము ఈ పాత్రలు నింపబడుచు, ఈ ప్రక్రియవలన కాలమానము గణింప బడుచుండెడిదని తెలియుచున్నది. + +ఇదిగాక 'ఇసుక గడియారమ' నెడి మరొకసాధనము స్వల్పమైన కాలపరిమితినిమాత్రమే నిర్ణయించుటకు ఉపకరించునదిగా నుండెను. ఇట్టి గడియారమును నిర్మించుటకు సశాస్త్రీయముగా తయారుచేయబడిన ఒకరకపు ప్రత్యేకమైన ఇసుకను సేకరించెడి వారు. + +స్వయంచోదిములైన (automatic) గడియారములు : 'స్వయంచోదితమైన గడియారము ' అనునది మరియొక విధము. గడియారముతో మానవుని అవసరము అంత కంతకు అధికమగుటచే, దానిని సులభముగను, చౌకగను, నిపుణముగను, అధికసంఖ్యలో తయారు చేయుటకు పరిశోధనలు ప్రారంభమయ్యెను. 2000 సంవత్సరముల +క్రిందనే ప్రథమముగా ఈజిప్టునందలి అలెగ్జాండ్రియా నగరములో స్వయంచోదిత గడియారములు తయారైనవి. ఈ గడియారముల పరిశ్రమ ప్రపంచములో ప్రప్రథమమున ఇచ్చటనే వెలసినట్లు చారిత్రకులు పేర్కొనినారు. మొదట ఈ పరిశ్రమ కొలదిమంది గుత్తవ్యాపారుల (monopolists) ఆధీనమందుండెడిది. కాని క్రమముగ అది సామాన్యులయిన పారిశ్రామికుల అధీనమయ్యెను. ఈ పారిశ్రామికులు "ఆటోమాటరిస్ క్లెపిడ్రన్” (ఆటోమాటిక్ నీటి గడియారములను తయారు చేసెడివారు) అని పిలువబడిరి. + +పైన ఉదాహరింపబడిన గడియారములేకాక క్రీ. శ. 760 సం. ప్రాంతములో ఈజిప్టు, ఇటలీ, గ్రీసుదేశములలో +విజ్ఞానశాస్త్రపరిశోధకులు 'వేయిన్నొక్క రాత్రుల గడియారములు', 'అలారంకొట్టు నిప్పుగడియారములు' అను +విచిత్రనామములతో నొప్పు మరికొన్ని గడియారములను తయారు చేసినట్లును, విలాసవంతులగు మహారాజులు, +మహారాణులు, ఐశ్వర్యవంతులు వీటిని అధికమూల్యమును చెల్లించి కొని వీటితో తమభవనములను అలంకరించుకొని నట్లును పెక్కు గాథలు కలవు. ఆనాడు లాంతరులోను, దీపపుప్రమిద మొదలైన వాటిలోను కాలెడి తైలమును బట్టియు, మైనపు వత్తులను బట్టియుగూడ కాలమానము నిర్ణయింపబడెడిది. + +చైనాలో అలారము కొట్టెడి నిప్పుగడియారము పూర్వము విరివిగా వాడుకయందుండెను రంపపుపొడితో చేయబడిన ఒక పుడక ఒక చిన్న తొట్టెలో ఉంచబడెడిది. ఆ పుడకమీద అడ్డముగ ఒక దారమునకు రెండు చివరల యందు రెండు చిన్న రాగిగంటలు కట్టబడియుండును. పుడకయొక్క ఒక చివర నిప్పునకు అంటింపబడినచో అది మండుచుపోయి దారమును కాల్చెడిది. దారము తెగిపోగా, రెండుగంటలును శబ్దము చేయుచు తొ ట్టెక్రింద +ఉంచబడిన పళ్ళెములో పడేవి. ప్రజ లీ గంటల శబ్దమును విని కాలమును తెలిసికొనెడివారు. అప్పటివరకు కాలమును విభజించుటలో శాస్త్రవేత్తలు వేర్వేరు విధానముల నవలంబించెడివారు. లోలకము (పెండ్యులమ్) తో +నున్న గడియారములు కనిపెట్టబడిన తరువాతనే కాలమును గంటలు, నిమిషములు, క్షణములలోనికి విభజించుట సాధ్యమయ్యెను. + +క్రీ. శ. 1300 సంవత్సరముప్రాంతమందు యూరపులో ప్రప్రథమముగ టవర్ గడియారము వెలసినది. బ్రిటిష్ పార్లమెంటు భవనముపైన, వెస్ట్ మిన్స్‌టర్ శిఖరముపైన ఒకటవ ఎడ్వర్డు ప్రభువు ఇట్టి గడియారమును అలంకారముగ పెట్టించెను. ఇతర దేశముల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0286.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0286.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3804ec37e5ae15b1b6b1bb26700ded56bf2c365 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0286.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +దించుటకు దీర్ఘకాలము పట్టెను. క్రీ. శ. 1500 వ సంవత్సరములో 'పీటర్ హెన్‌లిన్' తయారుచేసిన జేబు గడియారములో, పైకి కనబడకుండునట్లు 'డ్రమ్' అను చిన్న ఇత్తడిపెట్టె అమర్పబడియుండెను. దీనిలో గడియారమును నడపు యంత్రముండును. 'కీ' ఇచ్చినప్పుడు డ్రమ్ తిరుగును. దీనిలో ఇందమర్చబడియున్న యంత్రములోని భాగములన్నియు ఒకే సమయమున తిరుగుచు కాలమును తెలిపెడివి. చిక్కిరి బిక్కిరిగా నున్న ఈ జేబు గడియారములోని యంత్రభాగములు అయోమయముగా నుండెడివి. ఈ జేబు గడియారమునకు గంటముల్లొక్కటి మాత్రమే ' యుండెను. + +ప్రారంభములో జేబుగడియారములు కోడిగ్రుడ్డు ఆకారములోను, కాలక్రమమున పెక్కు విచిత్రరూపములలోను తయారు కాబడినవి. కొన్నిటియందు విలువైనరాళ్లుగూడ పొదగబడి ఐశ్వర్యవంతులకు అలంకార ప్రాయమగుచుండెను. క్లిష్టమైన ఇట్టి గడియారములను తయారు చేయుటకు ఆనాడు సున్నితమైన యంత్రసాధనములు లేకుండుటచే, పనితన మంతయు చేతులమీదుగనే జరుగవలసి యుండెను. + +పూర్వము హాలెండుదేశము 30 లేక 40 గంటలు కొట్టగలుగు గడియారములకు ప్రసిద్ధమై యుండెను. ఇప్పు డిట్టి వాద్యగడియారములలో జాతీయ గీతములు కూడ కొన్ని పాశ్చాత్యదేశములలో మనోహరముగ ఆలపింపబడుచున్నవి. + +లోలకమును ( పెండ్యులమ్) గడియారములో ప్రవేశపెట్టి, గడియారపు గమనము క్రమబద్ధముగ సాగునట్లు +ప్రప్రథమముగ పరిశోధనము నెరపినవాడు గెలిలియో. కాని లోలకగడియారమును తయారుచేయుటలో అతడు +కృతకృత్యుడు కాజాలక పోయెను. ఈ విజయము క్రిస్టియన్ హ్యూగెన్స్ అను మరియొక శాస్త్రవేత్తకు దక్కెను. గెలిలియో, హ్యూగెన్స్'లకు పూర్వమున గల గడియారములలో వలెనే ఈనాటి గడియారములలోను యంత్రభాగము లన్నియు అమర్పబడియున్నవి. అయితే లోలక గడియారమునకును తక్కిన వాటికిని గల భేద మొక్కటి మాత్రమే. లోలకగడియారములో 'విండ్ లాస్' గాని, 'బాలెన్స్' గాని ఉండదు. వాటి స్థానములో 'ఎస్కేవ్‌వీల్' ను పట్టుకొని బరువును త్వరగా క్రిందికి పోకుండునట్లు చేయు ఏర్పాటు ప్రవేశపెట్టబడినది. 'ఎస్కేవ్‌వీల్' నకు పైన 'యాంకర్' (anchor) అను పేరుతో వంగియున్న ఒక ప్లేటు ఉండును. తక్కిన చక్రము లన్నిటి క్రిందనుండి తిరిగెడి లోలకముతో సహా, ఈ యాంకర్ గూడ తిరుగును. + +'యాంకర్ ' కు ఏర్పడి యున్న వంకీ (hook) ఎస్కేవ్ వీల్ యొక్క పళ్ళమధ్యపడినపుడు చక్రముకొలది కాలమాగును. +కాని ఆ బరువు తన పనిని తాను నెరవేర్చి. వంకీని అవలకు నెట్టునట్లు చక్రమును ముందునకు త్రోయును. ఈ త్రోపిడివలన వంకీ పైకి వచ్చి, చక్రమందలి ఒక పన్ను పైకి పోవును. ఈ త్రోపిడివలన పెండ్యులము వెనుకకు ఊగును. యాంకర్‌కు గల కుడివంకీ మరల ఎస్కేవ్ వీలును ఆపును. ఈ యంత్రముల చలనము ఈ విధముగ ఎడతెగక జరుగుచునే యుండును. కుడివైపునుండి ఎడమ వైపునకు ఊగు పెండ్యులమ్ ప్రతి ఊపునకు చక్రమును ఒక పంటికంటె ఎక్కువగా తిరుగనియ్యదు. అందుచే వెండ్యులమ్ యొక్క ప్రతి ఊపు సమానకాలములో సాగిపోవును. దీనివలన మొత్తముగా యంత్రమంతయు నియమబద్ధముగా పనిచేయునట్లు పెండ్యులం సహాయపడగలదని స్పష్టమగును. + +పూర్వము గడియారములు తయారు చేయుటకు వలయు సాంకేతికశాస్త్ర పరిజ్ఞాన మంతయు వంశపారంపర్యముగ సంక్రమించుచుండెను. తా మార్జించిన ఇట్టి పరిజ్ఞాన మంతటిని నిపుణులు కర్మాగారములలో గడియారములను వేరు వేరు ఫణతులలో తయారు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0287.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0287.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2241bff5f3b0e5bccc8651b9a495202e73cda167 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0287.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +చేయుట ద్వారా నూతన పరిశోధనలు జరిపి, మిక్కిలి నవీనములగు గడియారములను రూపొందింప గలిగెడివారు, ఆర్క్ రైట్, హ్యూగెన్స్, జెన్నీ, ఫుల్టన్ మొదలైన మేధావు లందరు ఇట్టివారే. + +గోడగడియారములకు మాత్రమే పెండ్యులమ్ ఉండుననియు, పూర్వము పెద్ద గడియారములలో నున్న దోషములు పెండ్యులమ్ వలన తొలగిన వనియు, అందుచే గోడగడియారములు క్రమబద్ధముగ పనిచేయ నారంభించె ననియు విదిత మయినది. అయుతే, హ్యూగెన్స్, చేతి గడియారములలోను, జేబు గడియారములలోను గూడ పెండ్యులమును ఉపయోగించు పద్ధతిని కనిపెట్టెను. ఈ పెండ్యులమ్ ' ప్లైవీలు' వంటిది; ఒక్క వైపున ఉక్కుతో చేయబడిన స్ప్రింగ్ ఉండును. దానికి హెయిర్ స్ప్రింగు అమర్పబడి యుండును. హెయిర్ స్ప్రింగు యొక్క రెండవకొన కదలక స్థిరముగా నుండెడి ప్లేటుకు తాపటము చేయబడి యుండును. + +ప్లైవీలును కుడివైపునకుగాని, ఎడమవైపునకు గాని త్రిప్పి, తరువాత వదలినచో అది లోలకమువలె అటునిటు ఊగును. ఇదివరలో చెప్పియున్నట్లు, స్ప్రింగుకుగల లక్షణమే దీనికిని కలదు. పెద్ద గడియారములలోని పెండ్యులము, చిన్న గడియారములలోని "బాలెన్సువీలు" ఒకే పనిని నిర్వర్తించును. స్పైరల్ యొక్క ఊపులు, పెండ్యులం యొక్క ఊపుల వలెనే సరియైన కాలపరిమితిని కలిగియుండును. స్పైరల్ యొక్క ఈ విచిత్ర లక్షణమే గడియారములో పెండ్యులమునకు బదులుగా స్పైరల్ ను ఉపయోగింపవచ్చునను భావము హ్యూగెన్స్ మహాశయునకు స్ఫురించుటకు కారణ మయ్యెను. + +గడియారమను ఈ చిన్నయంత్రము యొక్క స్వస్థతను ఎప్పటికప్పుడు ఒక కంట కనిపెట్టు చుండవలెను. +సాధారణముగ దానిలో ఘటిల్లు స్వల్పక్రమ భంగములను మెకానిక్ సహాయము లేక యే మనము దిద్దుకొనవచ్చును. +ఎంతటి విలువగల గడియారమైనను ఒక నిమిష మటో, ఒక నిమిష మిటో నడచుచుండునని అనుభవము వలన +తెలియుచున్నది. కాని, ఈ గడియారముల కంటెను, ఓడలలో నావికు లుపయోగించు క్రోనో మీటరులకంటెను +సూర్యుడు, నక్షత్రములే సరియైన కాలమును తెలుపు అంతరిక్ష గడియారములు. పూర్వమువలెనే ఇప్పుడును +ప్రశాంతముగ పయనించు నక్షత్రములను బట్టియే, నక్షత్ర పరిశోధనాలయ శాస్త్రజ్ఞులు సరియయిన కాలనిర్ణయము +చేయగలుగు చున్నారు. + +గణపతిదేవుడు - కాకతి (క్రీ. శ. 1198 1261) : + +శాతవాహనుల తరువాత త్రిలింగదేశమును 'ఏకచ్ఛత్రము క్రిందికి తెచ్చి పాలింపగల్గిన రాజచంద్రుడు గణపతిదేవుడు. ఇతడు కాకతీయ చక్రవర్తులలో ఏడవ వాడు ; కడు సమర్థుడు; విపులసామ్రాజ్య నిర్మాత. + +కాకతి ప్రోలరాజు (1110-1158) యొక్క పుత్త్రులలో నొక్కడును, కాకతి రుద్రదేవుని తమ్ముడును ఐన మహాదేవరాజున కును, బయ్యమాంబకును జన్మించినవాడు గణపతి దేవుడు. వీరిది సూర్యవంశమనియు, వీరు క్షత్రియులుగా +పరిగణింపబడిరనియు, గణపతిదేవుని పాకాల, మోటుపల్లి కాంచీవర శాసనములవలన తెలియుచున్నది. +విద్యానాథుడు ప్రతాపరుద్రీయమున కాకతీయ ప్రభువులను 'అత్య ర్కేందుకుల ప్రసూతు'లని కీర్తించియున్నాడు. +అంతియకాక వీరు దుర్జయాన్వయులనియు, చతుర్థకులజు లనియు శాసన ప్రమాణములవలన (గారవపాడు శాసనము మొదలగునవి) తెలియుచున్నది. + +మొదటి ప్రతాపరుద్రుడని బిరుదముదాల్చిన కాకతి రుద్రదేవుడు పరిపాలన చేయుచున్న కాలమున, మహా +దేవరాజాతని రాజ్యమును హరించుటకు మాయోపాయములను పన్నుచు, రాజు నగరమున లేనిసమయము చూచి, సింహాసనమును అక్రమించుకొనెను. కాని రుద్రదేవు డాతనిని వధించి, అతని కుమారుడైన గణపతి దేవుని చెరపట్టెను శాణదేశాధీశుడును, యాదవరాజును అగు జైత్రపాలుడు (జైతుగి) ఈ సమయమున రుద్రదేవునిపై నురికి, వానిని చంపి, పిన్న వయస్కుడగు గణపతిదేవుని చెరనుండి విడిపించి క్రీ శ. 1198 లో ఆతనిని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0288.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0288.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2724b669804b1b07aa7e6ec8ed129abc0f858c2f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0288.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +సింహాసన మెక్కించెను. త్రిపురాంతక శాసనమునందు శా. శ. 1182 వ సం. ఈతని 62 వ రాజ్య సంవత్సరమని +చెప్పబడి యుండుటచే ఈతడు శా. శ. 1120 సం. నకు సరియగు క్రీ. శ. 1198 లో నే ఏలిక అయినట్లు ధ్రువపడు +చున్నది. + +రుద్రదేవ, మహాదేవుల పరస్పర వైరుధ్యమువలనను, జైత్రపాలుని దండయాత్రల వలనను దేశమునందు భద్రత సడలిపోయిన కాలమున గణపతిదేవుడు రాజ్యమునకు వచ్చెను. గొంటూరి (ఇప్పటి గుంటూరు) నాగదేవుడు మొదలుగా గల సామంతులు కొందరు ఆ యదను గాంచి స్వతంత్రింప నుంకించి, కాకతీయ రాజ్యమును కూలద్రోయ యత్నించిరి. కాని రాజనీతికోవిదు డగు గణపతిదేవుడు రేచర్ల రుద్రదేవుడు, బొప్పదేవుడు మొదలగు సమర్థులైన సేనానుల సహాయమున సామంతుల అలజడులను అణచివైచెను. అంతటితో ఆగక కృష్ణానదీ ముఖము మొదలు కాంచీపురము పర్యంతము వ్యాపించి, నామమాత్రముగా చోడ సామంతులమని చెప్పుకొనుచు పరిపాలించుచున్న కమ్మనాటి, పాకనాటి రెడ్లను జయించి తన ఏలుబడిక్రిందికి తెచ్చెను. + +గణపతిదేవుడు క్రీ. శ. 1212 వ సంవత్సరమున పూర్వ దేశ విజయయాత్రకు బయలుదేరెను. కొలనుపురము (ఏలూరు) రాజధానిగా, తెలుగునాయకులు కృష్ణాగోదావరీ మధ్య ప్రదేశము నేలుచుండిరి. వీరు నామమాత్రముగా వెలనాటి ప్రభువులకు సామంతులుగా వ్యవహరించుచున్నను, స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని వహించి యుండిరి. అట్టివారిలో శ్రేష్ఠులైన మహామండలేశ్వర, కేశవదేవరాజ, సామినాయకులను వారితో గణపతిదేవుడు యుద్ధములు సలిపి, క్రీ. శ. 1228 వ సం. నాటికి పూర్తిగా వారి నోడించి, వారి రాజ్యముల నాక్రమించెను. + +గణపతిదేవుడు సేవణ, కర్ణాట, లాట, కళింగ, చోళ రాజన్యులను జయించి వెలనాటిపై దండెత్తెను. 'అయ్య' +వంశమునకు చెందిన కమ్మనాటి పాలకుడగు నారపనాయకునిచే నిర్మింపబడిన 'చోడసముద్ర' ప్రాంతమును పట్టి రత్నాశ్వ గజ, ధన, కనక వస్తు వాహనాదులను ఓరుగంటికి తరలించెను. ఆతడు జైత్రయాత్రలో శత్రు విజయముతో నాగక వారితో నేవో సంబంధ బాంధవ్యముల నేర్పరచుకొని శాంతియుతముగా దేశమును రక్షింప దలచెను. చోడినాయక సేనానియు, 'అయ్య' వంశజుడును అయిన పిన్నచోడుని ఓడించి, ఆతని కొమరితలైన నారాంబ, పేరాంబలను పెండ్లియాడెను. జాయప నాయకు డనుశూరుడు ఆ రాణులకు రెండవ తమ్ముడు. గణపతిదేవు డాతని సూక్ష్మబుద్ధిని, ధైర్యసాహస గుణాదులను గమనించి తన గజసైన్యాధ్యక్షునిగా (గజసాహిణి) నొనర్చికొనెను. జాయపనాయకుడును రాజునకు శాత్రవ విజయమునందు అధికముగా తోడ్పడి 'వై రిగోధూమఘరట్ట' యను బిరుదమును పొందెను. + +కాకతిరుద్రదేవుని మంత్రియగు ఇందులూరి పెదమల్లన పుత్త్రులైన సోమరాజు, పెదగణ్ణగరాజు, అనువారు +గణపతిదేవునికి అండగా నిలిచి, ఓరుగంటికి తూర్పుననున్న రాజ్యములను గెలిచి, రాజున కప్పగించిరని 'శివయోగ +సారము' వలన తెలియుచున్నది. వీరిలో సోమరాజు మండలేశ్వరులైన తెలుగు నాయకులనుండి కొలనువీడు +(ఏలూరు) దుర్గమును క్రీ. శ. 1228 లో సాధించి కాకతీయ రాజ్యమున కలిపెను. + +రాజసేవా పరాయణులైన సేనానులు అకళంక భక్తిప్రపత్తు లాధారముగా, సహజముగా తనకున్న రాజకీయతంత్ర ప్రయోగ నైపుణ్యముతో రాజకీయ సాగరమును కడముట్ట ఈదుచున్నను, కళింగ గంగవంశపు రాజుల వలనను, తత్తీర సామంతుల వలనను కొంత అశాంతి గణపతిదేవునకు తప్పలేదు. మూడవ అనంగ భీమదేవుడును, అతని కుమారుడు మొదటి నరసింహదేవుడును కళింగమునుండి విజృంభించి, ఉత్తరమున బఖ్తియార్ ఖిల్జీ దండయాత్రలను నిగ్రహించి, దక్షిణమున కాకతీయ సామంత రాజుల కొందరిని గెలిచికొనిరి. క్రీ. శ. 1152, 1155 సంవత్సరములకు చెందిన రెండు శాసనములు అనంగ భీమునిపేర దాక్షారామమున కానబడుట బట్టి అతడు వేంగిని కాకతీయులనుండి జయించినట్లు చెప్పవచ్చును. ఈ ఉపద్రవమును దాటుటకై గణపతిదేవుడు తన ప్రధానియైన హేమాద్రి రెడ్డిని, గజసాహిణియైన జాయప నాయకుని, కళింగమును జయింప దండు నిచ్చి పంపెను. వారా ప్రాంతమును మరల జయించి శాంతి నెలకొల్పిరి. అందులకు శా. శ. 1159 నాటి హేమాద్రి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0289.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0289.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..266343dd025e9048270b754565782beabc265b68 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0289.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +శాసనము, శా. శ. 1175 నాటి జాయప నాయకుని శాసనమును దాక్షారామమున నుండుట ప్రబల నిదర్శనము. గణపతిదేవుని మోటుపల్లి, ఉప్పరపల్లి, ఏకామ్రనాథ, పాకాల శాసనాదులు గణపతిదేవుని కళింగ విజయమును పేర్కొనుచున్నవి. + +వెలనాటి చోడులకును, నెల్లూరి చోడులకును ఈతని కాలమున స్పర్థలు హెచ్చెను. నెల్లూరును ఏలు చోడతిక్క రాజు సుమారు శా. శ. 1175 లో చనిపోగా, మనుమసిద్ధి రాజ్యమునకు వచ్చెను. కాని ఆతని దాయాదులగు అక్కన, బయ్యన్నలు వెలనాటిని పరిపాలించుచున్న ద్రావిడ మూడవ కుళోత్తుంగ చోళుని సహాయమున మనుమసిద్ధిని పదభ్రష్టునిచేసి రాజ్యమాక్రమించిరి. అప్పుడు మనుమసిద్ధి మంత్రి తిక్కన గణపతిదేవునివద్ద కేగి తన పాండిత్య ప్రకర్షను ప్రకటించి తన ఆంధ్రభారతమును వినిపించి ఆతని మెప్పించి, ఆతనిని సహాయునిగా తోడ్కొని నెల్లూరునకు విచ్చేసెను. గణపతిదేవుడును సమయమును పురస్కరించుకొని దిగ్విజయముచేసి పరమండలములు సాధించి, నెల్లూరులో దక్షిణభాగమును గాల్చి తద్విరోధులైన పడిహారి బయ్యన, అక్కనలను చంపి, మనుమసిద్ధిని గద్దియపై నిల్పి ఆతనిచేత ఏనుగులను కాన్కగా బడసెను. దీనితోపాటు వెలనాటిని, కొట్యదొనను (కొణి దెన) ఏలు +మల్లచోడాదులను, అద్దంకిని ఏలు మాధవరావును, ములికినాడును, పొత్తపినాడును, రేనాడును, పెనదాడిని, +పెడకల్లును, సకిలనాటిని, ఏరువనాటిని, గండికోటను జయించి కాంచీపురమువరకు తన రాజ్యమును విస్తీర్ణ +పరచెను. + +క్రీ. శ. 1249 వ సంవత్సరమున కాంచీపురము రాజధానిగా నేలుచున్న జటవర్మ సుందర పాండ్యమహారాజు +విక్రమసింహ పురమునకు (నెల్లూరు) దిగువ దేశమును కల్లోలపెట్టు చుండగా గణపతి దేవుడు సామంతభోజుడను +తన మంత్రిని దండుతో కంచిపైకి పంపి సుందరపాండ్యుని తరిమించెనని ఏకామ్రనాథ దేవాలయమునందలి శాసనము తెల్పుచున్నది. ఆ తరువాత సామంత భోజునే సైన్యపాలునిగా, కాంచీపురపాలకునిగా నచ్చట నియమించెను. 1250 లో మరల సుందరపాండ్యుడు తెలుగు చోడరాజులలో కొందరి సహాయముగొని విక్రమసింహ +పురమును ఆక్రమించెను గాని, గణపతిదేవుని సేనానుల సాయముతో విజయగండ గోపాలదేవుడు మొదలగు తెలుగు చోడరాజు లాతని నెల్లూరునుండి తరిమివైచిరి. ఈ విధముగా ఇటు దక్షిణమున బళ్ళారి, రాయచూరు +మండలములనుండి అటు బస్తరువరకు, అట్లే ఆదిలాబాదు నుండి కంచివరకు సుమారు ఒక లక్ష చదరపుమైళ్ళ విస్తీర్ణముగల సువిశాల సామ్రాజ్యమును గణపతిదేవుడు నిర్మింపగల్గెను. + +గణపతిదేవుని కెందరు భార్యలున్నను, పుత్త్రసంతతి కలుగలేదు. అతని పట్టమహిషి సోమాంబాదేవి; అతనికి +రుద్రాంబ, గణపాంబ అను ఇద్దరు కుమార్తెలు మాత్రము కలరు. రుద్రాంబను నిరవద్యప్రోలు (నిడుదవోలు) +పాలకుడగు చాళుక్య వీరభద్రునకును, గణపాంబను కోటవంశీయుడగు కోట బేతరాజునకును ఇచ్చి పెండిలి చేసెను. గణపతిదేవునికి మేలాంబిక యను సోదరి కలదు. ఆమెను నతవాటి సీమ నేలు బుద్ధ రాజు కుమారుడగు రుద్రున కిచ్చెను. ఇట్లు సామ్రాజ్యములోని బలవంతులగు సామంతులతో సంబంధము నెరపి, అంతఃకల్లోలములు +లేకుండునట్లు కావించెను. + +గణపతిదేవుడు రుద్రాంబనే తన తరువాత రాజ్ఞిగా జేయుటకై రాజకీయ శాస్త్రాదులందు ఆమెకు శిక్షణ నిచ్చి, చివరకు ‘రుద్రదేవుడ'ను పురుష నామముతో గద్దె నెక్కించెను. గణపతిదేవుడు తాను పరిపాలించుచున్న కాలముననే రుద్రాంబ రాజ్య పరిపాలన వ్యవహారము లందు పాల్గొనునట్లు చేసెను. క్రీ. శ. 1261 లో ఆమె పట్టాభిషిక్తురాలయ్యెను. ఆమె సింహాసనమెక్కినక్రొత్తలో స్త్రీ పాలనము అంగీకరింపని కొందరు సామంతులు ముఖ్యముగా జన్నిగదేవ, త్రిపురాంతకదేవులు, అంబయదేవుడు, జటవర్మపాండ్యుడు, గొంటూరి నాగదేవుడు, దేవగిరి సేవణ వంశీయులు - తిరుగబడి స్వాతంత్ర్యము వహింప యత్నించిరి. కాని గణపతిదేవుడు వృద్ధుడైనను, రాజభక్తిపరులైన సేనానుల గట్టికొని వారి అలజడి నణచివైచెను. ఆవణ్యవనోద్భవులును, కాకతీయ సామంతులు నైన మహారాజసింహాదుల వలన వేంగీ విషయము కళింగగాంగుల హస్తగతము కాకుండ రక్షించుకొనెను. పడికము బొప్పదేవుని ప్రయోగించి నాగదేవాదులను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0290.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0290.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e71c146dca754646b9a510f38f85ffcc9947bb2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0290.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +జయించెను. అట్టి దుర్ఘట సమయమున తోడ్పడిన సేనానులకు సత్కారములను, బిరుదములను ప్రసాదించి గౌరవించెను. ఉదాహరణమునకు బొప్పదేవునకు “గోదావరీతీర సమర గాండీవి”, “గొంటూరి నాగదేవ తలగుండు +గండ" మొదలగు బిరుదము లిచ్చుట. ఈ విధముగా సామంతరాజుల తిరుగుబాటనెడి పెనుగాలికి పునాదులు +కదలబూనిన విపుల సామ్రాజ్య సౌధమును సురక్షితమొనర్చి క్రీ.శ. 1267 వ సంవత్సరమున గణపతిదేవుడు +దేహమును చాలించెను. + +రాజధాని : గణపతిదేవుడు రాజ్యవిస్తీర్ణమును పెంచి, సమర్థులైన సేనానుల సాయముతో దానిని రక్షించుటతో +పాటు దేశమునకు ఆయువుపట్టైన రాజధానీనగరమును గూడ పటిష్ఠ మొనర్చెను. అనుమకొండను కొన్నాళ్ళు +ముఖ్యనగరముగా నుంచుకొని, తరువాత రాజధానిని ఓరుగంటికి మార్చెను. అందు బలిష్ఠమైన దుర్గమును +(భూమికోట), తన్మధ్యమున సమున్నత రాజభవనమును, దాని చుట్టును ఎత్తైన శిలాప్రాకారమును, దానిని ఆనుకొని లోతైన అగడ్తను నిర్మించెను. రాజభవనములను గోపురములతోడను, బంగారు కలశములతోడను, అలంకరించి కోటయొక్క ప్రాకారములోనే రాజవీథులను, రధగజతురగపదాతి వర్గములకు అనువైన నెలవులను ఏర్పరచెను. అహోరాత్రములును వీరభటులచే కోటను కాపలా కాయించెను. నాటి ఓరుగంటి శోభకు ఢిల్లీ సుల్తానులకు సైతము కన్ను కుట్టినది. + +గణపతిదేవుని ఒద్దనున్న ఉద్యోగులు : విశ్వేశ్వర శివదేశికులు (శివదేవయ్య) సచివాగ్రణి, గోవిందనాయకుడు, +బయ్యపనాయకుడు, హేమాద్రిరెడ్డి, గంగయ సాహిణి, భోజమంత్రి, చెన్నాప్రగడ గణపామాత్యుడు, ఇందులూరి +సోమరాజు, పెద్ద గణ్ణనరాజు మహాప్రధానులు. మేచయ నాయకుడు ఏకశిలానగర పాలకుడు. ప్రోలరౌతు తంత్ర +పాలుడు. సివిరి అన్నయ చక్రవర్తికి సర్వాధికారి. దామనామాత్యుడు కార్యభరణుడు. ఇంకను తిక్కచమూపతి, పోతన, భాస్కరుడు, నూవుల మంచిరాజు, దేవరాజు మొదలగువారు మంత్రులుగా నుండిరి. + +మతము : గణపతిదేవుడు అద్వైత వాదియని గణపాంబ వేయించిన యెనమదల శాసనమువలన తెలియుచున్నను, ఆతడు శైవమునం దధికమైన గౌరవమును ప్రకటించెను. మతసహనము లేనివాడయి జైన బౌద్ధములను అవమానించెనట ! ముప్పదియారు జైనుల గ్రామములను నాశనము చేయుటయేగాక, పెక్కు జైన బౌద్ధ దేవాలయముల పడత్రోయించెనట ! బ్రాహ్మణులకు ప్రతికూలముగా నుండిన జైనులైన కంసాలుల నుండియు, సెట్టి పెద్దలయిన తెలగాల నుండియు గ్రామకరణోద్యోగములను తొలగించి వారి ఉద్యోగములను నియోగి బ్రాహ్మణుల కిప్పించెను. అనులోమ విలోమ వివాహముల నంగీకరించి రాజకుటుంబమునే దానికి ఉదాహరణ మొనర్చెను. + +గణపతిదేవుడు విశ్వేశ్వర శివాచార్యుని (శివదేవయ్య) ఒద్ద శివదీక్ష గైకొనెను. అతఁడు "మందర" మను గ్రామమును, రుద్రమదేవి వెలగపూడి గ్రామమును, ఆచార్యునకు దానము చేసిరి. (శా. శ. 1183) విశ్వేశ్వర శివుడా రెండు గ్రామములను గలిపి "విశ్వేశ్వర గోళకి" యను పేరిట ఒక అగ్రహారమును బ్రతిష్ఠించి యచట విశ్వేశ్వర దేవాలయమును, ఉచిత భోజన విద్యాసౌకర్యాదులతో సత్రమును, ప్రసూత్యారోగ్యశాలలను సమస్త సౌకర్య సంభరితముగ ఏర్పరచెను. ఈ గోళకీ మఠములు తమ శాఖలను క్రమముగా పుష్పగిరి, త్రిపురాంతకము, తిరుప్పురన్ కున్రం, దేవికాపురము లందు వ్యాప్తినొనర్చి విజ్ఞానప్రచార కేంద్రములై వరలెను. ఈ సంస్థలకు దొరికిన రాజాదరణము అమితము. వీని నన్నింటిని పర్యవేక్షించుటకై స్థానాచార్యు డనువాడు నియమితుడై యుండెను. ఈ విధముగా గోళకీ మఠములు స్వయం సమృద్ధములై, విద్యాసంస్థలుగనే గాక, ఆదర్శప్రాయమైన ఆర్థిక సంస్థలుగా గూడ పెంపొందినవి. వీనిని +పోషించిన కీ ర్తి గణపతిదేవునకు దక్కు చున్నది. ఈ సంస్థల కెల్ల విశ్వేశ్వర శివాచార్యులవారు సర్వాధికారిగా నుండెను. + +పరిపాలనము : గణపతిదేవుని పరిపాలనము నందు ముఖ్యరాజ్యతంత్రజ్ఞుడు ప్రధానమంత్రియైన శివదేవయ్య. +"ఈతడు ఈశ్వరుడు గాని మనుజమాత్రుండుగాడు" అని తిక్కనసోమయాజి యంతటివాడు శివదేవయ్యను కీర్తించినాడు. ఈతడు రచించిన 'పురుషార్థసార' మను గ్రంథమున రాజనీతిని—— \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0291.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0291.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5eaf9b8c3b37593358b776efb25341605d7016dc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0291.txt @@ -0,0 +1,50 @@ +“ప్రజఁ జెఱిచి కూడబెట్టిన + నిజధనమది వలయు వ్యయము నిచ్చలుఁ జేయన్ + బ్రజయును ధనమును బొలిపిన + భుజబలమున నిలువఁగలమె భూపతి కెందున్" + +అని ప్రతిపాదించినాడు. ఈతని చెప్పుచేతలలో నడచి గణపతిదేవుడు ప్రజారంజకుడై నాడు. + +గణపతిదేవుని రాజ్యమున డెబ్బది రెండు వినియోగంబుల వారుండిరి. ఈ డెబ్బది రెండు వినియోగంబుల వారిపై +అధికారి యగుటచే గంగయ సాహిణి 'బాహ త్తరినియో గాధిపతి' అను బిరుదాంకితు డయ్యెను. + +వ్యాపారము, ఆర్థిక వ్యవస్థ : దేశ ఆర్థికసంపద స్వదేశ విదేశ వ్యాపారముపైనను, పన్నులపైనను ఆధారపడి +యున్నదని గ్రహించి గణపతిదేవుడు చక్కని నియమములతో కూడిన ప్రణాళికలను శాసించెను. నేటి గుంటూరు +మండలమునందుగల బాపట్ల తాలూకాలోనున్న తీర గ్రామము మోటుపల్లి (వేలానగరము) నాడు సుప్రసిద్ధ +రేవుపట్టణము. కాని దానికి సరియైన రక్షణము, పోషణములేక ప్రాంతీయ పాలకులచేత తీరస్థమైన నావలు +కొల్లగొట్టబడుచు, అరాజక ప్రాయమైయుండెను దానిని గణపతి ఉద్ధరించి ఓడదొంగల బారినుండి నావలు రక్షింప బడునట్లేర్పాట్లు గావించి వర్తకుల రాకపోకలను నిరాటంక పరచెను. వర్తక సౌకర్యార్థమై ఒక్క కూపశుల్కము తప్ప తక్కిన సుంకములన్నిటిని ఎత్తివైచెను అచ్చట చెక్క బడియున్న శిలాశాసనమున నిబంధింపబడిన శుల్క +వివరణమిది : "శ్రీగంధము 1 కి గ 1; పచ్చకర్పూరమునకు, చీని కర్పూరమునకు, ముత్యాలకు వెల గ 1 కి +అ o ౻ ౾, పన్నీరు, దంతము, జవ్వాది, కర్పూర తైలము, రాగి, తగరము, సీసము, పట్టునూలు, పగడము, +సుగంధ ద్రవ్యములకు వెల గ 1 కి 6 1 - మిర్యాలు వెల గ 1 కి 6 ౻ - , పట్టు స్వరూపము 1 - కి గ 1 కి G) ౻ o,” మొత్తమునకు ఎగుమతి దిగుమతియగు సరకులపై ముప్పదింట నొక్కపాలు సుంకముగ నిర్ణయింపబడినది. దీనినిబట్టి ఊహించినచో నాటి సముద్ర వ్యాపారమెంత అధికముగా సాగుచుండెడిదో ఎరుకపడును. దానికి గణపతిదేవుడు చేయూతనిచ్చి అభివృద్ధి గావించినాడు. + +ఇంతియగాక స్థానిక మైన స్థల సుంకములు కొన్ని దేశవ్యా ప్తముగా వసూలు చేయబడుచుండెను. వానిని శాసన +రూపమున బెక్కించి, వేయించుట నాటి అలవాటు. ఉదాహరణమునకు ఓరుగల్లులో ఖాన్‌సాహెబ్ తోటవద్ద +రాతిపైనున్న శాసనము గైకొనవచ్చును. అందీ క్రింది విధముగా నున్నది : + +“నీలి - మాడకు రెండువీసాలు + +పోకలు - లక్షకు పాతిక + +కూరగాయలు, మామిడి, కొబ్బరి మొదలగునవి - బండికి పాదిక. + +నూవులు, గోధుమలు, పెసలు, వడ్లు, జొన్నలు, బండికి మానెడు . + +ఉప్పు బండికి - పది పెరుకల మానెడు. + +అవాలు మొ. - కాలకాండాలు - మాడ బాదిక.- + +తగరము, సీసము, రాగి - తులమునకు 1 ఫలము. + +కర్పూరము – వీసె 1 కి - 2 చిన్నాలు. +- +అవాలు మొ. కాండాలు మాడ బాదిక. + +పట్టునూలు - తులము 1 కి - 1 చిన్నం.” మొదలగునవి. ఇంతేగాక మాగామ పన్ను, ఉప్పుపన్ను గూడ +ప్రత్యేకముగా వసూలు చేయబడుచుండెడివి. + +ప్రజోపకారములు : గణపతిదేవు డెన్ని యో ప్రజోప కారకములగు కార్యము లొనర్చెను. ఇప్పటి వరంగల్లు +మండలములోని మొలుగు తాలూకాలోని గణపురమును నిర్మించి, అక్కడ ఒక పెద్ద తటాకమును త్రవ్వించెను. +ఎల్గూరు గ్రామమును నిర్మించి, అదే పేరున పెద్ద తటాకమును, ప్రసిద్ధమైన పాకాల చెరువును త్రవ్వించెను. +ఇట్లే లెక్కకు పెక్కగు గ్రామములను, శివాలయములను రాజ్యమంతటను వెలయించెను. దుర్గమారణ్యము లందు చక్కని బాటలు, సత్రములు, చలి పందిళ్లు వేయించి చోరాది బాధలనుండి ప్రజలను కాపాడెను. + +కళలు : గణపతిదేవుడు కళా పిపాసి. తనకు మతముపై నున్న మక్కువను - శిల్పములోను, వాస్తువు నందును ప్రకటించి, భగవంతునికి నీరాజనమెత్తెను. తాను స్వయముగనేగాక, తన సామంత, సేనానులచేత గూడ బహుముఖములుగా కళాసేవను చేయించెను. ఆతనికాలమునందే ఏకశిలానగరము, రామప్ప, పిల్లల మఱ్ఱి, కొండిపర్తి మొదలగు స్థలములలో సుందరమైన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0293.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0293.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d2933e39a2ac3f49033286949723b1a20999904 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0293.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +రెండవదాని పొడవు దీనికంటె 26.7 మైళ్ళు తక్కువ. కాబట్టి భూమధ్యరేఖమీది పరిథి (Circumference) +ధ్రువపరిధికంటె 42 మైళ్ళు ఎక్కువ. భూమియొక్క ఘనపరిమాణము (Volume) సుమారు 3959 మైళ్ళ వ్యాసార్థమును, 25,000 మైళ్ళ పరిథియుగల ఒక గోళముయొక్క ఘన పరిమాణముతో సమానముగా నున్నది. బెడ్ ఫర్డ్ యొక్క మట్టపు ప్రయోగము (level experiment) భూమిచుట్టు తిరిగివచ్చు నౌకాయానము, గ్రహణములయొక్క పరిశీలనము, వేరు వేరు ఎత్తులనుండి దిఙ్మండలము (Horizon) నందుండు విషయములను పరిశీలించుట, సూర్యోదయ క్రమ పరిశీలనము, వేరు వేరు ప్రదేశములందుండి ధ్రువనక్షత్రముయొక్క ఔన్నత్యమునందలి మార్పులను పరిశీలించుట, వీటినిబట్టి భూమియొక్క వంపును (Curvature) నిరూపింప వచ్చును. + +భూమియొక్క సాంద్రత: 5.5 గ్రాములు ఘ. సెం. మీ. శిలామండలము (Litho sphere) యొక్క సాంద్రత 2.5 గ్రాములు ఘ. సెం. మీ. మాత్రమే యుండును. ఈ విధముగా బేరీ స్ఫియర్ (Bary sphere) యొక్క సాంద్రత సుమారు 8 గ్రాములు ఘ. సెం. మీ. వరకు ఉండును. + +ప్రదేశముల మధ్య దూరము : 1 పటములో EQ రేఖ నిరక్షరరేఖను సూచించును. P ధ్రువమును తెలుపును. +P, A, Q; P,B, b అనునవి A, B అను రెండు ప్రదేశములకు చెందిన యామ్యోత్తర రేఖలు (మధాహ్నరేఖలు - Meridians) అనుకొనుడు. P అను కోణము ఆ రెండు యామ్యోత్తర రేఖల మధ్యనుండు భేదమును తెలుపును. Aa, Bb అనునవి A, B ల యొక్క అక్షాంశ గతమగు దూరమును (Latitudinal distance) తెలుపును. PA, PB లచే A, B ల యొక్క సమానాక్షాంశముల (Co-latitudes) తెలుపబడును. A, B లను ఒక బృహద్వృత్తము (great triangle) చే కలుపగా ఒక గోళ త్రిభుజము (Spherical triangle) ఏర్పడినచో యామ్యోత్తరరేఖ 1 వలన, B గుండా ఉపగమించు +(Pass) నిలువు సమతలము వలనను (Vertical Plane) ఏర్పడిన A అను కోణము B యొక్క సమాంశము +(Azemuth) అనబడును. B వద్ద ఏర్పడు ఇట్టి కోణము A యొక్క సమాంశమనబడును. A, B ల మధ్యదూరమును PAB అను గోళ త్రిభుజములో లెక్కకట్ట వచ్చును. + +భూమియొక్క దిశలు : భూమియొక్క స్థానములను, దిశలను నిర్ణయించుటలో ముఖ్యముగా ధ్రువములకు సూటిగా పైనున్న నక్షత్రములు తోడ్పడును. ఉత్తర ధ్రువమునకుపైన సూటిగా ఆకసమున దాదాపు ఊర్ధ్వబిందువు (Zenith) నందున్న ధ్రువ నక్షత్రము కచ్చితమైన ఉత్తరమును (True north) నిర్ణయించును. అట్లే దక్షిణ చతుష్పథము (Southern cross) అనబడు నాలుగు నక్షత్రముల సముదాయము దక్షిణ ధ్రువమునకు సమీపములో నున్నది. అయస్కాంత సూచీ సహాయమున భూమియొక్క అయస్కాంతిక ఉత్తర దక్షిణములను తెలిసికొనవచ్చును. కేవల ఉత్తరమునకు, అయస్కాంతిక - ఉత్తరమునకు మధ్యగల కోణ భేదము (Angular_Difference) అయస్కాంతిక క్రాంతి (Magnetic declination) అనబడును. దీని విలువ కొన్నిచోట్ల తగ్గును. మరికొన్నిచోట్ల ఎక్కువగును. + +స్థాననిర్ణయము : సమాంతర అక్షాంశవృత్తములు (Parallels of Latitudes) యామ్యోత్తరరేఖలు (Meridians) స్థాన నిర్దేశము చేయును. అక్షాంశరేఖలనగా భూమియొక్క దక్షిణోత్తర ధ్రువములను కలుపు ఇరుసుమీద కేంద్రము లుండునట్లు సమాంతర తలములందు ఉండు వృత్తములు. వాటిలో నిరక్షరరేఖ పెద్దవృత్తము. మిగిలిన సమాంతర వృత్తములు ధ్రువము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0294.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0294.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3afb2d97fd2e411b635dbcd9c468a9e02372b3ba --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0294.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +వైపుకు పోయిన కొలది యథాక్రమముగా చిన్న వగుచుండును. ధ్రువముల యొద్ద అవి బిందురూపమున +అదృశ్యమగును. 1° ఆంతరముగా గీయబడినపుడు అవి యామ్యోత్తరరేఖయొక్క ప్రతి నాలుగవ వంతును 90 +సమానచాపరేఖలు (arcs) గా విభజించును. ఒక్కొక్క చాపరేఖ, గోళముయొక్క కేంద్రమువద్ద 1° కోణము నేర్పరచును. సూర్యునియొక్కగాని, చంద్రునియొక్కగాని, నక్షత్రములయొక్కగాని స్థానమును పరిశీలించి అక్షాంశరేఖను తెలిసికొనవచ్చును. ధ్రువఊర్ద్వబిందువు (Zenith of the pole) నిరక్షరేఖవద్ద క్షితిజముపై నుండును. అక్కడినుండి 1° ఉత్తరముగావచ్చినచో ధ్రువ ఊర్ధ్వ బిందువు (Zenith of the pole) క్షితిజముకంటె 1° పై కి అగుపడును ఈ విధముగా ధ్రువోర్ధ్వ బిందువు క్షితిజమునుండి ఒక్కొక్క డిగ్రీ పెరిగినకొలది ధ్రువోర్ధ్వ బిందువు ఎత్తులో నొక్కొక్క డిగ్రీ పెరుగును. అది ధ్రువమువద్ద సరిగా నెత్తిపై నుండును. మిట్టమధ్యాహ్న మందలి సూర్యుని మూలమునగాని, ఇతర నక్షత్రముల మూలమునగాని అక్షాంశమును (Latitude) నిర్ణ యించుటకు క్షితిజముపైనున్న సూర్యునిగాని, నక్షత్రములనుగాని సెక్స్ టెంటు (Sextent) సహాయమున కొలిచి నావికుల పంచాంగమును (Nautical Almanac) ను చూచి నిర్ణయింపవచ్చును. 'బీమ్సు అండ్ రాడర్ ' అను పరికరములు మనకు సరియగు స్థానమును తెలుపును. + +భూభ్రమణము కారణముగా నిరక్షరేఖమీద నుండు ఎట్టి స్థానమునకు సంబంధించిన ఖస్వస్తిక (Zenith) యైనను ఖగోళ నిరక్షరేఖ (celestial equator) అనబడు ఒక బృహద్వృత్తమును ఏర్పరచును. దక్షిణోత్తరము లందలి ప్రతి ఇతర స్థానముయొక్క ఏ ఊర్ధ్వబిందువు అయినను (Zenith) నక్షత్రములలో భ్రమణపు ఇరుసు (axis) ఆకాశమును కలియు స్థానము చుట్టును ఒక చిన్న వృత్తమును నిర్మించును. ఈ స్థానము వద్ద ఏదైన నక్షత్ర ముండుచో అది స్థిరముగా నుండినట్లు కనిపించుచు, ఒకే ఎత్తును, దక్షిణదూరమును (azimuth) చూపుచుండును. కాని నిజమునకు అదియొక చిన్నవలయము ఏర్పడునట్లు పరిభ్రమించు చుండును. ధ్రువనక్షత్రముకూడ ఉత్తర +ధ్రువముపైన ఒక చిన్నవలయము నేర్పరచుచుండును. + +నక్షత్రములయొక్క స్థానములు వాటియొక్క విషువాంశము (Right Ascension) ను బట్టియు (భూ రేఖాంశమునకు ప్రతిగా) వాటి దిశనుబట్టియు, లేక ఖగోళ నిరక్ష రేఖనుండి ఏర్పడినవాటి కోణదూరమును (angular distance) బట్టియు, నిర్ణయింపబడును. ఆకాశములో వ్యాపించియుండు ఒకే యామ్యోత్తర రేఖ (meridian) కు చెందిన నక్షత్రములు ఒకే విషు .వాంశమును (Right Ascension) కలిగియుండును. కాల పరిభాషలో తెలిపినచో సున్నగంట (Zero hour) నుండి 24 గంటలవరకు అని అర్థము. నాక్షత్రిక కాలము (Sidereal time) ఖస్వస్తికము (Zenith) యొక్క విషువాంశమగును. నాక్షత్రిక ఘటికాసూచి (Sidereal clock) కాలమునే కాక నక్షత్రములయొక్క విషువాంశ +మునుకూడ చూపును. + +2 వ పటములో, రెండు చిన్న ఏక కేంద్ర వృత్తములు (Concentrics) వాటి వ్యాసార్ధములు మొత్తము ఒక సమకోణము (Right angle)నకు సరియగునట్లుగా గీయబడినవి. లోపలవృ త్తము నక్షత్రములలో A అను నొకనిర్ణీత స్థానము +యొక్క ఊర్ధ్వబిందువు (Zenith) ననుసరించి గీయబడుచో, పరిశోధనాస్థలపు పరివృత్త(circum) ధ్రువతారలు బాహ్యవృత్తముచే ఆవరింపబడి యుండును. A వద్ద వాటిఊర్ధ్వబిందువుదూరము (Zenith distance) ఒక సమకోణముకంటె తక్కువ ఉండును. దీనికి విరుద్ధముగా, A యొక్క పరివృత్త ధ్రువతారలను అంతరవృత్తము ఆవరించినపుడు, బాహ్యవృత్తము, దానియొక్క ఊర్ధ్వబిందువుచే తెలుపబడును. A యొక్క ఉచ్చ తమ స్థానమునకును, మరేదైన నక్షత్రమునకును మధ్య గల దూరము ప్రతి 12 గంటలకు గరిష్ఠ, కనిష్ఠ పరిమాణములను ఏకాంతరిత క్రమమున (alternately) పొందుచుండును. నక్షత్రములగుండా A యొక్క యామ్యోత్తర రేఖాక్రాంతి (Transit) అత్యున్నత స్థానమును పొందుట (Culmination) అని అనబడును. యామ్యోత్తర రేఖాక్రాంతిలో నున్న ఒకానొక నక్షత్రముయొక్క \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0295.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0295.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32242acef310267aee41ef50afd818e3d8b31282 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0295.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ఖస్వస్తిక దూరము (Zenith distance = నతాంశము) అక్ష రేఖను తెలుపును. అత్యున్నతస్థాన ప్రాప్తి (Culmination) ఉచ్ఛస్థానమునకు (Zenith) దక్షిణముగా నున్నపుడు, ఉచ్చస్థాన దూరముయొక్కయు, నక్షత్ర +దిక్పాతము (declination of the star) యొక్కయు మొత్తము ఆ పరిశీలన స్థానమునందలి ఉన్నతాకాశము యొక్క (zenith) అక్షరేఖను తెలుపును. నక్షత్రముయొక్క ఉత్తరదిశ యందలి అత్యున్నతస్థాన ప్రాప్తి యందుకూడ ఇదేవిధమగు సూత్రమును అక్ష రేఖానిర్ణయమునకై నిర్మింపవలెను. ఉన్నతాకాశముయొక్క సరియగు స్థానమును తెలుపు బిందువును, ఆకాశములో సుమారు 90° ఉన్నతస్థాన భేదముగల ఏవేని రెండు నక్షత్రముల గరిష్ఠదూరములను (zenith distances) పరిశీలించుచు స్థిరముచేయవచ్చును. 'త్రికోణమితి' లెక్కల ననుసరించి విషువాంశమును, ఉన్నతస్థాన ప్రాప్తిని (culmination) సులభముగా తెలిసికొనవచ్చును. ఉన్నత స్థానముయొక్క అక్ష రేఖ లేక మార్గము తెలిసినచో, నక్షత్ర కాలమునుగాని (sidereal time) ఉన్నతాకాశము యొక్క విషువాంశము (Right Ascension) గాని, తూర్పు లేక పడమరయందు ఉన్న ఒక నక్షత్రము యొక్క నతాంశమును (zenith distance) గాని, ఒకేసారి పరిశీలించి ఎప్పుడైనను నిర్ణయింపవచ్చును. + +ఒక బిందువు (Point) యొక్క నిట్ట నిలువుగా నుండురేఖను క్రిందికి పొడిగించినచో, అది గురుత్వాకర్షణముయొక్క దిశను (direction of gravity) చూపును. అది అక్షమును (axis) గురుత్వ కేంద్రమువద్ద (centre of gravity) ఖండించును. దానిని పైకి పొడిగించినచో అది ఉన్నతస్థానము (Zenith)లో ఆకసముతో కలియును. ఒక స్థానము (బిందువు) వద్దనున్న నిట్టనిలువు రేఖయొక్క సమతలములు ఆ బిందువుయొక్క సమతలములేయగును. నిట్రపు సమతలము (Vertical plane) దాని సమాంశ రేఖ సాహాయ్యమున నిర్వచింపబడును. సమాంశమనగా, నిట్రపు సమతలము యామ్యోత్తర రేఖల సమతలముతో నేర్పరచు కోణము. ఒక స్థానము (బిందువు) యొక్క ఖగోళ సమాంశము లేక భూగోళ సమాంశము అనునది ఆ ప్రదేశముయొక్క యామ్యోత్తరతలముచేతను, నిట్రపు +సమతలముచేతను ఏర్పడు కోణము. ఉపరితలమును స్పృశించు సమతలమును దృశ్యక్షితిజతలము (Horizon) . +అందురు. భూ కేంద్రముగుండా పోవు దీనికి సమాంతరముగా నుండు సమతలమును పరిమేయక్షితిజ సమాంతరము (Rational horizon) అందురు. ఇది భూమియొక్క కేంద్రమునుండి పోవుచుండును. ఒక స్థలమందు ఒక నక్షత్ర దిశను చూపు రేఖచేతను, నిట్రనిలువు రేఖచేతను ఏర్పడు కోణము ఆ నక్షత్రముయొక్క అత్యున్నత దూరమును తెలుపును. ఆ నక్షత్ర సూచక రేఖచేతను క్షితిజసమతలముచేతను ఏర్పడు ఊర్ధ్వకోణము ఔన్నత్యమును తెలుపును. + +భూభ్రమణ ప్రమాణములు: భూమి పడమర నుండి తూర్పునకు 24 గంటలలో ఒక ఆత్మ ప్రదక్షిణమును +పూర్తిచేయును. ఈ భ్రమణముయొక్క అక్షము భ్రమణ కక్షాతలమునకు 661/2 ° కోణము నేర్పరచును. ఏకాంతరిత +క్రమములో జరుగుచుండు సూర్యోదయ సూర్యాస్తమయములు, భిన్న యామ్యోత్తర రేఖలందుండు కాలభేదము, గ్రహాదులల (Heavenly bodies) యొక్క పశ్చిమాభిముఖమగు దృశ్యమాన చలనము, పోటుపాటుల వెల్లువ (tide flows) - ఈ అంశములు భూభ్రమణమును గూర్చి స్పష్టముగా తెలుపుచున్నవి. ఏ వస్తువుగాని భూమిపైన నిట్ర నిలువుగా పడకుండుట, లోలక గడియారము నిరక్ష రేఖవద్ద (equator) కాలమును కోల్పోవుట, తీగ త్రాసుతో (Spring balance) వస్తువులను తూచినపుడు ధ్రువములవద్ద వాటి బరువు అధికమగుట, పవనములు ఏటవాలు దిశలందే వీచుచుండుట - ఈ సంఘటనలకు భూభ్రమణమే కారణము, భూభ్రమణము ప్రశాంతమైన దగుటచేతను, భూమిమీదనుండు వస్తువులన్నియు భ్రమణ వేగముతో చలించుచుండుట చేతను, ఆచలనము మనకు +గోచరించుటలేదు. మిక్కిలి ఎత్తుగానుండు వాతావరణము కూడ ఈ భ్రమణముతో భ్రమించుచుండును. + +భ్రమణ వేగము : భూమిమీది ప్రతిస్థానము 24 గంటలలో చుట్టు తిరుగుచుండును. కాని భ్రమణ వేగము అన్ని +చోట్ల ఒకే విధముగా నుండదు. సమాంతర అక్ష రేఖల వ్యాప్తి (Extension) ధ్రువ ప్రాంతములకు పోవుకొలది తక్కువ అగుటనుబట్టి భ్రమణవేగము క్రమముగా తగ్గుచు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0296.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0296.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00a7d66149772579d31f4f31eef44ff319daf14f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0296.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పోవును. ధ్రువములయొద్ద ఆ వేగము శూన్యమగును. నిరక్షరేఖ యొద్ద అది గరిష్ఠముగా నుండును. నిమిషమునకు సుమారు 18 మైళ్ళు. + +భ్రమణము - కాలము : 24 గంటల పరిమితిగల ఒక పూర్తి భ్రమణము ఒక సౌరదినమనబడును. గంటకు 60 నిమిషములు, ఒక్కొక్క నిమిషమునకు 60 సెకండ్లు. సూర్యుని ప్రథమ కిరణముయొక్క ఆవిర్భావము ఉదయ మనబడును అట్లే అంత్య కిరణముయొక్క అంతర్ధానము అస్తమయమనబడును. సూర్యుడు ఆకసమున అత్యున్నత స్థానమును ఆక్రమించిన కాలము మిట్టమధ్యాహ్నమనబడును, పడమరనుండి తూర్పునకు భ్రమణముండుటచే తూర్పుభాగమునందు కాలము పురోగతిలో నున్నట్లును పశ్చిమ భాగమునందు వెనుక బడుచున్నట్లును ఉండును. ఈ భేదము యామ్యోత్తర రేఖలనుబట్టి ఒక్కొక్క డిగ్రీకి 4 నిమిషముల చొప్పున ఉండును. ప్రాక్పశ్చిమములను గూర్చి నిశ్చితాభిప్రాయము కలుగుటకై గ్రీనిచ్ గుండా ధ్రువములను కలుపుచు 0° రేఖాంశ వృత్తము (లేక ప్రధాన యామ్యోత్తర రేఖ) గీయబడెను (ఊహారేఖ). దానికి తూర్పుగా 180 యామ్యోత్తర రేఖామండలములు పడమరగా 180 యామ్యోత్తర రేఖామండలములు ఒక్కొక్క డిగ్రీ వ్యవధిలో కలవు. ఒక యామ్యోత్తర రేఖమీది సరియగు కాలము దానిమీదనుండు ప్రదేశము లన్నిటియందు స్థానిక కాలము (local time) అగు చుండును. రెండు ప్రదేశములందుగల స్థానిక కాలము లందలి భేదము, ఆ ప్రదేశములలో ఒక దానిమీద నున్న యామ్యోత్తరరేఖనుండి మరియొక ప్రదేశము మీద నుండు అట్టి రేఖమీదికి ఒక నక్షత్రము పోవుటకు పట్టు కాలమునకు సమానము. ఈ కాలభేదము ఆ రెండు ప్రదేశములమీద నుండు యామ్యోత్తరరేఖల (longitudes) అంతరమును (interval) తెలుపును. దానిని 24 గంటలకు 3600 చొప్పున డిగ్రీలలోనికి మార్చుకొనవచ్చును. కాల గణనమునందలి సౌలభ్యము కొరకై ప్రపంచము నెల్ల 24 కాల మండలములుగా విభజించిరి. ప్రతి వరుస మండలమునందును ఒక గంట భేదముండి అయా మాండలిక కాలము తెలుపబడు చుండును. గ్రీనిచ్ కాలము +సార్వత్రికముగా (universal) ప్రపంచమునకు చెందిన కాలము: ఇది పశ్చిమ యూరప్ దేశము లన్నింటిచేతను +స్వీకరింపబడుచున్నది. కాని బ్రిటనునందలి “వేసవికాలము (summer)"నకును పశ్చిమ దేశముల యందలివేసవి కాలమునకును భేదము కలదు. ఒక దేశమునకు రాజధానియగు నగరమునందుగాని, ఇతర ప్రధాన నగరమందుగాని, ఉండు స్థానిక కాలము ఆ దేశముయొక్క ప్రామాణిక కాలము (standard time) అని వ్యవహరింప బడును. తూర్పు పడమరలకు అధికముగా వ్యాపించి యున్న అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రములవంటి దేశము లందు స్వస్వ ప్రామాణిక కాలములుగల అనేక కాల మండలములు కలవు. తూర్పునందు లేక పడమరయందు గల 180° యామ్యోత్తరరేఖ అంతర్జాతీయ దినరేఖ యన బడును. ఈ రేఖ అధిగమించు ద్వీపములయొక్క తూర్పు పడమరలను ఇది ఆవరించి యుండును. ఒక దేశము ఈ రేఖను తూర్పుగా గాని, పశ్చిమముగా గాని అతిక్రమించి యుండుటను బట్టి క్యాలండరు (calendar) లోని తేదులు మారుచుండును. దీనికి పడమరగా అతిక్రమించినచో ఒక రోజు హెచ్చును. తూర్పుగా అతిక్రమించినచో ఒకరోజు తగ్గును. + +భూమియొక్క పరిభ్రమణము (Revolution) : భూగ్రహము సూర్యుని చుట్టు 3651/4 దినములలో ఒక ప్రదక్షిణము చేయును. అక్షముయొక్క వంపు సంవత్సరము నందు అంతటను ఒకే రీతిగా నుండును. తనచుట్టు తాను తిరుగుటవలనను (Rotation), పరిభ్రమణముల (Revolutions) వలనను, రేయింబవళ్ళ కాలపరిమితులలో మార్పులు, సూర్యకిరణ వ్యాప్తియందలి మార్పులు, ఋతుభేదములు కలుగును. మార్చి 21, సెప్టెంబరు 22 తేదులలో సూర్యుడు నిరక్షరేఖమీద నుండుటచే, ధ్రువములయొక్క క్షితిజ (horizon) మందుండును. అపుడు సూర్యకిరణములు నిరక్షరేఖవద్ద నిట్టనిలువుగా (perpendicular)గా నుండుచు దక్షిణోత్తరములందు సదృశమైన సమాంతర రేఖలమీద ఒకే విధమగు వంపుతో ప్రసరించుచుండును. కావున రేయింబవళ్ళు సమాన పరిమితి కలిగియుండును. మార్చి 21 నుండి జూన్ 21 వరకు సూర్యుని యొక్క లంబ కిరణములు (vertical rays) కర్కటకరేఖ వైపునకు జరుగుచుండును. తరు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0297.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0297.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dddab334e3cca95db8f6f580be91bbf05f9279e2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0297.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +వాతి మూడు నెలలును అవి నిరక్షరేఖ వైపునకు మరలును. సూర్యుడు ఉత్తరమువైపు వంగియున్న ఈ ఆరు నెలలు (ఉత్తరాయణము) అతని కిరణములు ఉత్తరార్థ గోళమునందు తక్కువ వంపుతో ప్రసరించు చుండును. ఈఅర్థగోళమందు ప్రతిఅక్షాంశము (parallel) లోను, సగముకంటె ఎక్కువభాగము సూర్యునియొక్క వెలుగును, వేడిమిని పొందును. తత్ఫలితముగా ఇచటి ప్రతిస్థలము రోజుకు 12 గంటలకు మించి ఉష్ణమును, కాంతిని పొందుచు, తక్కువ పరిమితిగల కాలమందు మాత్రమే చీకటిలో నుండును. కనుక ప్రసరణము (Radiation) +తక్కువగను, ఎండకాయుట (insolation) ఎక్కువగను ఉండును. ఉష్ణోగ్రత హెచ్చుచు వేసవి ఏర్పడును. ఈ ఆరు +మాసములు నిరంతరముగా ఉత్తర ధ్రువము వెలుగులో నుండుటవలన అచట చీకటి ఏర్పడదు. దక్షిణార్ధగోళమందు పరిస్థితులు దీనికి విరుద్ధము (reverse) గా నుండును. సెప్టెంబరు 22 నుండి మార్చి 21 వరకు దక్షిణార్ధ గోళమందు వేసవియు, ఉత్తరార్ధ గోళమందు శీతకాలమును ప్రవర్తిల్లును. దక్షిణ ధ్రువమందు పగలును, ఉత్తర ధ్రువమందు రాత్రియు, ప్రవర్తిల్లుచుండును. ఉత్తర ధ్రువమండలము (Arctic circle), లోను, దక్షిణ ధ్రువమండలము (Antarctic circle) లోను, ప్రతి సంవత్సరము వేసవికాలమందు సూర్యుడస్తమించని దినము కనీస మొకటియైనను ఉండును. అట్లే శీతకాలమందు పూర్తిగా అంధకారముతో నిండియుండు రోజు కూడ ఒకటియైనను ఉండును. 661/2° లు దాటి ఉత్తరమున, దక్షిణమున, అట్టి దినములు ఎక్కువగు చుండును. చివరకు ధ్రువములయొద్ద ఆరుమాసములు ఒక రాత్రిగాను, ఆరుమాసములు ఒక పగలుగను ఏర్పడును. + +దినపరిమాణ నిర్ణయము : 3వ పటములో దినపరిమాణమును కనుగొను విధానము వివరింపబడినది. +వృత్తము భూగోళమును తెలుపును. A B నిరక్ష రేఖ: C D భ్రమణాక్షము (axis of rotation), E F ప్రయోగస్థానము యొక్క అక్షాంశరేఖ. C O H అను కోణము సూర్యుని యొక్క ఉత్తర దిక్పాతము (declination) ను చూపును కనుక G H కు పడమరగానుండు భాగమంతయు సూర్యకాంతిని పొందుచు, దానికి తూర్పుగ నుండు భాగ మంతయు అంధకారములో నుండును. E అను స్థానము, ఒక భ్రమణము (ఆవర్తము)లో 180° + +దూరమునేగాక, సూర్యుని ముందట, LM కు రెట్టింపు దూరమును గూడ తిరుగుచుండును. కనుక దినపరిమాణము 12 గం. మించియుండవలెను. ఆ అక్షాంశముమీద నుండు భ్రమణవేగమును బట్టియు, ప్రయోగస్థానముచే పూర్తి ప్రయాణము చేయబడిన దూరమును బట్టియు దిన ప్రమాణమును సులువుగా గుణింపవచ్చును. నిరక్షరేఖ యొద్ద కోణమునందలి అట్టి అభివృద్ధిగాని, క్షయముగాని లేని కారణమున అచట రేయింబవళ్లు సంవత్సరము పొడుగున సమాన పరిమాణములు కలిగి యుండును. అన్ని అక్షాంశములమీద మేష సంక్రాంతి (spring equinox), తులాసంక్రాంతి (autumnal equinox) దినములందు (విషువత్తులందు) అహోరాత్రములు సమముగా నుండును. + +సూర్యుడు క్షితిజము క్రిందికి వ్రాలగా పగలు అంత మగుట స్పష్టము కాని సూర్యుడు అస్తమించిన తరువాత కూడ కొంతకాలము ఉన్నతాకాశములో వక్రీభవనము (Refraction) వలన కాంతి ఉండును. ఈ కాంతి నెమ్మదిగా అదృశ్యమై పోవుచుండును. సూర్యుడు క్షితిజము క్రిందికి 18° పోయినపుడు 3 వ బొమ్మలో J K అను బిందు రేఖచే చూపబడిన 108° పరిమాణము గల ఉన్నతాకాశదూరమున ఉన్నపుడు మాత్రమే చీకటి పడును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0298.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0298.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8dec23ab4bc357337b3c257064dd15aca863f807 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0298.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఇట్లు కాంతి వక్రీభవనము వలన దినప్రమాణము హెచ్చుచున్నది M. N ల మధ్యగల కోణమును కాలములోనికి +మార్చినచో అది సందెవెలుగు (twilight) యొక్క పరిమితిని తెలుపును. 3 వ పటములోని M. N బిందువులను దాటుచు బృహద్వృత్తము (Great circle) సూర్యునిగుండా కూడ పోవునపుడు సందెవెలుగుయొక్క పరిమితి అత్యల్పముగా నుండును. సూర్యుడు అత్యధికమగు ఉత్తర దిక్పతనము (declination) ను పొందె ననుకొన్నచో CH=231/2°; HK=18°; KB == 481/2° ఉండును. ఇట్టి పరిస్థితిలో 481° ఉత్తర అక్షాంశము మీద నుండు స్థానములు కొలది దినములపాటు 24 గంటలు పూర్తిగా సందె వెలుగులో నుండును. పూర్తి చీకటి ఏర్పడదు. దానికి దగ్గరలో దక్షిణముగానుండు ప్రదేశములందు హ్రస్వములగు దైనిక అంధకారాంతములు (short diurnal intervals of darkness) దక్షిణ ధ్రువముచుట్టు J D వెంబడి 51/2° అనగా GD-GJ లేక 231/2° - 18° మధ్య నిండుచీకటి యుండును. సూర్యుడు 9° దక్షిణ దిక్పాతము నొందినపుడు ఉత్తర ధ్రువము, సందె వెలుగు ఉండు మండలము యొక్క మధ్యభాగమున ఉండిపోవును. ఈ పరిస్థితిలో ఉత్తర ధ్రువమునకు చుట్టు 9° వరకు ఉండు ప్రదేశము లన్నియు సందె వెలుగులో నిరంతరము తిరుగుచుండును. అచట నిండు చీకటిగాని, స్పష్టమగు పగటి వెలుతురుగాని ఏర్పడనే ఏర్పడదు. నిజమునకు ధ్రువములో సంవత్సరమున 21/2 నెలలు మాత్రమే నిండు చీకటి యుండును. సూర్యుడు కర్కట మకర రేఖలమీద ఉండునపుడు నిరక్ష రేఖయొద్ద 1 గం. 18 నిమిషముల పరిమితిగల అత్యంత దీర్ఘకాలిక మైన (longest) సందె వెలుగు సంభవించును. విషువత్తు (Equinox) లో 1 గం. 12 ని. పరిమితిగల అత్యల్పకాలిక (Shortest) మగు సందె వెలుగు ఉండును. + +పట నిర్మాణము - కొలమానము : (Cartography Scales): ఏదేని పటమును వ్రాయవలెనన్నచో ఒక +కొలమానమును గ్రహించవలెను. ఆ పరిమాణము పటముమీద నుండు దూరములకును, భూమిమీదనుండు దూరములకును మధ్యగల సంబంధము (Ratio) ను తెలుపును. క్షితిజ సమాంతరముగా నుండు కొలమానములు +(Scales) భూమి పొడుగుననుండు దూరములను, నిలువుగానుండు కొలమానము (Vertical Scales) సముద్ర మట్టముపైగల ఎత్తులను తెలుపును. ఏ పటము నందైనను కొలమానము అన్ని ప్రదేశములందు, అన్ని దిశలందు కచ్చితముగా నుండదు. కొన్ని విక్షేపముల (Projections) మీద ఒక భాగములో కచ్చితముగా నుండు పటములు ఇతర భాగములో కచ్చితముగా నుండవు. కొలమానము (scales) పట లేఖనముయొక్క ఉద్దేశము ననుసరించి నిర్ణయింపబడవలెను. అట్లాసు (Atlas) పటములు సాధారణముగా చిన్న కొలమానములతో వ్రాయబడును. కాని నగర పటములు ఎప్పుడును పెద్ద కొలమానములతో వ్రాయబడును. చిన్నకొలమానములతో వ్రాయబడిన గొప్ప విస్తీర్ణముల యొక్క పటములు పెద్ద కొలపరిమాణములతో వ్రాయబడిన చిన్న అట్లాసులకంటె ఎక్కువ వ్యత్యాసములు +గలిగియుండును. కొలమానములు ఈ క్రింద చూపబడినట్లు మూడు విధములుగా సూచింపబడినవి : (1) 1"= 1 మైలు అను సరళమైన (direct) విధానము. దీనిలో పటము నందలి ఒక అంగుళము, భూమిమీద ఒక మైలు దూరమును చూపును. (2) ప్రత్యామ్నాయ అంశమును (fraction) 1/1oo0 గా తెలుపుట. ఈ విధానమందు +పటములోని ప్రతి ప్రామాణికాంశము (unit) భూమిమీద అట్టి 1000 ప్రామాణికాంశములను తెలుపుచుండును. +ఈ ప్రతిప్రత్యామ్నాయాంశము (representative fraction) ను ప్రతిపాదనము (statement) గను, ప్రతిపాదనమును ప్రత్యామ్నాయాంశముగను మార్చవచ్చును. (3) సాదాకాలమానము (పటము 4-A) ఇది ప్రతిపాదనమును బట్టిగాని, ప్రత్యామ్నాయాంశ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0299.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0299.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..909267cfa719910313924409a9adb69716e09441 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0299.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మును బట్టిగాని గీయబడు ఒక సరళరేఖను తెలుపును. భూమిమీద నుండు వాస్తవమైన గొప్ప దూరములను, కొలది దూరములను తెలుపుటకై ఆ సరళరేఖ తగినన్ని ప్రధానాంశములు (Primaries) గను, అప్రధానాంశములు (Secondaries) గను విభజింపబడును. కర్ణమాపకము (diagonal), అప్రధానాంశముయొక్క అత్యల్పతర విభాగములను గూడ తెలుపును. (చూడుము 4 B పటములో △ ABC). + +ఒక పటముయొక్క కొలమానమును సంకోచ పరచునపుడుగాని, విస్తృత మొనరించునపుడుగాని, ఉదా. A ను పొందవలెనన్న, మూల (Original) కొలమానము యొక్క భిన్నమును క్రొత్త కొలమానముయొక్క భిన్నాంశముచే విభజింపవలెను. పిదప మూలపటమును తగినన్ని సమ చతురస్రములు (Squares)గా విభజింప వలెను. సంకోచ పరచునపుడు నిజపటముయొక్క 1/A భుజముగాగల సదృశమగు (similar) సమ చతురస్రములను ఏర్పరచుచు క్రొత్త ఆకారరేఖ (outline) ను తయారు చేయవలెను, కొలమానమును విస్తృత మొనర్చునపుడు క్రొత్త ఆకారరేఖ (outline) యొక్క పార్శ్వములను మూల పటముయొక్క పార్శ్వములకు A రెట్లు ఉండు విధమున చూడవలెను. క్రొత్త పటముల యొక్క అల్లిక (hetwork) లోని చతురస్రములందు మూల పటముయొక్క వివరములను ఉల్లేఖింప వచ్చును. పెంటోగ్రాఫ్ కనిపెట్టబడిన తర్వాత విస్తృతీకరణముగాని, సూక్ష్మీకరణముగాని యాంత్రికముగా చాల త్వరగా జరుగుచున్నది. + +కొలతలనుబట్టి పటమును తయారుచేయుట సర్వేయింగ్ (భూమికొలత) అని అనబడును. గొలుసు (chain), సమతలముగల టేబిల్, ప్రిస్‌మాటిక్ కాంపస్ (Prismatic compass), క్లినో మీటర్(Clinometre) లేక థియోడొలైటు (theodolite) అనునవి భూమి కొలతకు ఉపయోగించు పరికరములు. + +నైసర్గిక స్వరూప నిరూపణము (Relief Representation) : నైసర్గిక స్వరూపములు (physical features) పటములందు ఈ క్రింది విధముగా చూపబడును. + +(1) త్వరగా కావలసిన మిలిటరీ, సివిల్ సర్వేలలో ఆకాశమునుండి ఛాయాపటమును (aireal photography) తీసికొనుట ముఖ్యము. క్షితిజ సమాంతర దిశలలో సులభముగా పరిశీలింపబడజాలని విషయములను అధోలోహిత కిరణములు (Infra red) ఛాయా చిత్రముతో విశదము చేయవచ్చును. ఛాయాచిత్రములను తీసికొనునపుడు కేమెరా యొక్క స్థానమును నాభ్యంతరము (Focal length) యొక్క విలువను గుర్తించవలెను. ఫిల్మును నిలువుగా గాని, తగినంత ఏటవాలుగా గాని ఉంచవలెను. బాగుగా కనిపించు వస్తువులమధ్య నుండు కోణములను థియొడొలైటుతో గాని, రెండు కాంపస్ బేరింగులతో గాని కొలువవలెను. ఈ పనిచేయునపుడు వస్తువులనుండి వచ్చు ఏకాంతికిరణములచే కెమేరాలోని ఫిల్ము మార్పుచెందునో ఆ కిరణములనే ఉపయోగించవలెను. ఈ విధముగా ప్రింటు (Print) లోని రెండు ప్రదేశముల మధ్యగల దూరములు వాటి కోణ దూరములగును. రేఖాపట నిర్మాణము (Graphic construction)ల వలన వాటిని సులభముగా కనిపెట్టవచ్చును. కెమేరా (Camera) సరియగు మట్టములో నున్నచో, ప్రింటులో సగముపైగా నున్న ఒక క్షితిజ సమాంతరరేఖ క్షితిజ సమతలమును తెలుపును. ఈ విషయమును దృష్టి +యందుంచుకొనినచో ఒక ప్రదేశముయొక్క ఎత్తునకును, దాని దూరమునకును గల నిష్పత్తి (Ratio) మట్టపు రేఖ (level line) నుండి ఆ ప్రదేశమునకు గల దూరమునకును, కెమేరా యొక్క నాభ్యంతరమునకును గల నిష్పత్తికి సమానముగా నుండును. ఆ ప్రదేశమునుండి మట్టపురేఖకు గల దూరమును కొలువవచ్చును. నిర్ణీత (selected) స్థానముయొక్క ఎత్తును సుమారుగా తెలిసికొనవచ్చును. పటలేఖనములో ఫోటోగ్రాఫులను ఉపయోగించునపుడు ఖండన పద్ధతులను (Methods of inter- sections), పర్ స్పెక్టివ్ గ్రిడ్ లను (perspective grids) ఉపయోగించవలెనని సూచింపబడెను. + +(2) నిమ్నోన్నత రేఖావిధానము (contouring) ను అనుసరించి నిస్సంశయముగా అత్యుత్తమమగు భౌతిక పటములను గీయవచ్చును. నిమ్నోన్నతరేఖ (contour) అనగా సముద్రమట్టముపై ఒకే ఎత్తులో నుండు ప్రదేశములను అన్నిటిని కలుపు రేఖ. ఈ రేఖలు పెద్ద కొల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0300.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0300.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d658a01f75fff3e6a5f20873c5cb4003473c59bf --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0300.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +మానముగల (large scale) పటములతో అనుకూలమైన నిట్రపు అంతరముల (Vertical intervals) తో గీయబడును. అంతరము తక్కువగుచో ఎక్కువ వివరములను చూపవచ్చును. అంతరము ఎక్కువగుచో, సాధారణ లక్షణములు మాత్రమే వ్రాయబడును. దగ్గర దగ్గరగా నుండు నిమ్నోన్నత రేఖలు (contours) నిట్రనిలువగు +పాతమును (steep gradient) చూపును. ఎక్కువ దూరముగా నుండు రేఖలు క్రమమైన ఏటవాలును తెలుపును. అత్యౌన్నత్యములను చూపు నిమ్నోన్నత రేఖలు అదేవరుసలో తక్కువ ఎత్తులను చూపు నిమ్నోన్నత రేఖలకంటె చాల దగ్గరగా నున్నచో, అట్టి ఏటవాలు (slope) నతోదరమై (concave) యుండును. అట్లుకాక ఆ రేఖలు దీనికి వ్యతిరేకముగానున్నచో, వాలుఉన్నతోదరమై (convex) ఉండును. క్రమరహితమగు (irregular) వాలులను తెలుపు నిమ్నోన్నత రేఖలు విషమమైన (irregular) దూరములలో నుండును. + +నైసర్గిక స్వరూపమునందలి విచ్ఛిత్తులు (Breaks of topography) ఆ దిశలలోని మార్పులవద్దనుండు నిమ్నోన్నత రేఖల మీదుగా గీయబడు సరళ రేఖలచే చూపబడును. 'కిటిరో' విధానము (Kitiro Method) ననుసరించి గీయబడు నిమ్నోన్నత రేఖల సాయమున ఉత్తమమగు భౌతిక పటములను గీయవచ్చును. ఏటవాలు యొక్క పోలికనుబట్టి పరస్పర దృగ్గోచరత్వము (natural visibility) ను నిర్ణయింపవచ్చును క్లుప్తముగా చెప్పవలయునన్నచో, నిమ్నోన్నతరేఖలు భూస్వరూపము యొక్క వివరముల నన్నిటిని చూపుచు సెక్షన్ డ్రాయింగు సందర్భమున దాని నిజస్వరూపమును తెలుపును. పటమును చదువునపుడు సహాయపడుట కొరకు నిమ్నోన్నత రేఖల మధ్య ఆకృతిరేఖలు సుమారుగా గీయబడును. + +వివిక్త ప్రదేశముల యొక్క స్థలౌన్నత్యము (Spot height) బెంచి గుర్తులు (bench marks), త్రికోణమితికి చెందిన ఔన్నత్యములు—ఈ మూడును భౌతిక నిర్మాణమునకు చెందిన స్వల్ప లక్షణములను గుర్తించుటకు మిక్కిలి ఉపయోగించును. + +భౌతిక పటముల (Relief maps) లో వ్రాయబడు “హెచూర్సు" అనబడు చిన్న సమాంతర రేఖలు ఏటవాలు యొక్క దిశను సూచించును. నిట్రనిలువగు వాలులను చూపు సమాంతర రేఖలు దట్టముగను, దగ్గరగను ఉండును. క్రమమైన ఏటవాలును చూపుటకు అవి సన్నముగను, ఎడముగను వ్రాయబడి యుండును. కాని ఒక్కొక్క ఘనాంగుళములో చూపబడు 'హెచూర్ల' యొక్క సంఖ్య అన్ని విధములగు ఏటవాలులకును సమీపముగనే యుండును. నిమ్నోన్నత రేఖలు 'హెచూర్లు', స్థలౌన్నత్య దర్శక రేఖలు (Spot heights) అను అంశములు అనేక భౌతిక వివరములను తెలుపును. + +వాతావరణోష్ణము (Atmospheric heat) : సూర్యోత్పన్న మైన శక్తిలో (Solar output) 1/2,000,000,000 కంటె తక్కువ భాగమును భూమి అడ్డగించును. సూర్యుని నుండి అత్యల్పమగు తరంగముల (1/10.000 నుండి +1/100,000 అంగుళముల పొడవు గలవి) రూపమున సెకండునకు 1,86,000 మైళ్ళ వేగముతో ప్రసరించు వికిరణశక్తి +సౌర వికిరణము (Solar Radiation) అనబడును. భూమిమీద ఒకస్థానమందు సంక్రమించు వికిరణముయొక్క +పరిమితి కిరణములయొక్క ఏటవాలుపైనను, దిన దైర్ఘ్యము (duration of the day) పైనను ఆధారపడి యుండును. + +సామాన్య పరిస్థితులలో ఔన్నత్యము హెచ్చినకొలది ఉష్ణోగ్రత తగ్గుచుండును. తగ్గుదలయొక్క క్రమము (rate) రోజుయొక్క వేళనుబట్టియు, ఋతువునుబట్టియు స్థానమును బట్టియు మారుచుండును. ప్రతి 1000 అడుగుల ఔన్నత్యమునకు సగటు తగ్గుదల 3.3°ఫారన్ హీటు ఉండును. నిరక్షరేఖ యొద్ద సుమారు 10 మైళ్ళ ఎత్తుపైన, 45-50° అక్షాంశ రేఖలమీద 6 మైళ్ళ ఎత్తుపైన, ధ్రువములవద్ద 4 మైళ్ల ఎత్తుపైన ఉష్ణోగ్రతలోని సాధారణమైన తగ్గుదల అకస్మాత్తుగా ఆగిపోవును. ఆకాశములో మరొక 12 మైళ్లవరకు ఉష్ణపరిస్థితులు స్థిరముగా నుండును. దీనిని సమతాపమండలము (stratosphere) అని అందురు. దీర్ఘములును, నిర్మలములును, నిశ్చలములును, చల్లనివియునగు కొన్ని శీత కాలపు రాత్రులందు భూమియంతయు మంచుచే కప్పబడి యున్నప్పుడు సాధారణ పరిస్థితి విపరీతమయి, ఉష్ణోగ్రతలో విలోమ పరిస్థితు లేర్పడును. సముద్రమట్టమునకు సమముగా తగ్గిపోవుచు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0301.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0301.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..166e8d883c0b68c0ff0843013753cb96cd4b4a1c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0301.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఒకే ఉష్ణోగ్రతను కలిగియుండు ప్రదేశములను కలుపు రేఖలను సమోష్ణ రేఖలు (Isotherms) అని అందురు. భూ +భాగము, జలభాగము ఒకదానివెంబడి యొకటి ఏకాంతరితముగా వ్యాపించియుండుటను బట్టియు, వాటియొక్క +ఉష్ణకరణ, శీతకరణ ధర్మములలోని భేదములనుబట్టియు, సమోష్ణ రేఖలు ముఖ్యముగా క్రింది వాతావరణములో +సమాంతరముగ నుండునని మన మూహింపజాలము. + +వాతావరణ పీడనము : ఎత్తునకు పోయినకొలది గాలియొక్క పీడనము తగ్గుచుండును. సముద్రమట్టమునకు +కొలదివేల అడుగుల ఎత్తువరకు పీడనముయొక్క హ్రాస క్రమము (Rate reduction) ప్రతి 900-1000 అడుగులకు 1" లేక 34 మిల్లి బారులు చొప్పున ఉండును. మిక్కిలి ఎత్తునకు పోయినకొలది, గాలి అధికముగా తేలికయగుచు పోవును. 18,000 అడుగుల ఎత్తున పరిశీలించినచో వాతావరణము యొక్క పీడనము సముద్రమట్టమున నున్న పీడనములో సగమగును. తరువాత మరొక 18,000 అడుగుల ఎత్తునకు పోయినచో మిగిలిన పీడనము మరల సగమగును. ఇట్లు ప్రతి 18.000 అడుగుల ఎత్తునకు వాయుపీడనము సగము వంతున తగ్గుచుండును. పీడనముయొక్క క్షితిజసమాంతరవ్యాప్తి (horizontal distribution) ఉష్ణోగ్రతారూపమైనట్టియు, చలన రూపమైనట్టియు (dynamic) ప్రభావమును కలిగియున్నది. ఈ విషయము పటములందు సమభారరేఖ (Isobars) లచే చూపబడును. సమభారరేఖ లనగా సముద్రమట్టపు సమపీడనమునకు తగ్గిపోవుచు ఒకే వాయుపీడనముగల ప్రదేశములనన్నిటిని కలుపు రేఖలు. సమభార రేఖలకు సమకోణము (Right angle) లో కొలువబడు పీడనము యొక్క హ్రాసక్రమము భారమితిపాతము (Barometic gradient) అనబడును. నావికా పరిమాణపుమైళ్ళలో (nautical miles) 1/100 అంగుళపు తగ్గుదల భారమితి పాతముయొక్క ప్రమాణమగును. పీడనము ఒకే పరిమాణములో హెచ్చునట్టిగాని, తగ్గునట్టిగాని ప్రదేశములను కలుపురేఖలు ఐసలోబార్స్ (Isallobars) అనబడును. + +విక్షేపములు (Projections) : గోళముమీద నుండు అక్షాంశ రేఖలను, రేఖాంశవృత్తములను, పటలేఖనము కొరకు సమతలముమీదికి మార్చు విధానములను విక్షేపములు (Projections) అందురు. చిత్ర దృశ్యముయొక్క పట నిర్మాణమందలి విక్షేపములు ఒక కాంతి జనక బిందువు (point) సహాయమున ఛాయల నేర్పరచును. అట్లు కాని విక్షేపములు రేఖాగణిత నిర్మాణములను కల్పించును. నిజమగు వైశాల్యముల విక్షేపములు తుల్యపరిమాణలేఖనము (Homolographic) అనబడును. కచ్చితమైన ఆకారములను తెలుపు ఇతర విక్షేపములను సువిక్షేపలేఖనము (Orthomorphy) అని అందురు. విక్షేపములు నాలుగు రకములుగానుండును. (1) స్తూపాకారములు (Cylindrical); (2) శంకువు ఆకారములు (Conical); (3) ఖస్వస్తికాకృతులు (Zenithal); (4) సంప్రదాయ సిద్ధములు (Conventional). + +(1) స్తూపాకార విక్షేపములు (Cylindrical Projections) : ఈ రకపు విక్షేపములు నిరక్షరేఖా ప్రాంతముల పట లేఖనమందుగాని, ఉత్తర దక్షిణములకు అధికముగా వ్యాపించియుండు సన్నని మాభాగముల పట లేఖనమందుగాని ఉపయోగించబడును. సాధారణమగు స్తూపాకారపు వల (అల్లిక = net) యందు నిరక్షరేఖయు, +యామ్యోత్తర రేఖలన్నియు లేఖల పరిమాణము (scale) ననుసరించి గీయబడును. అక్షాంశ రేఖల మధ్యనుండు +దూరములు కచ్చితముగా గీయబడును. కాని యామ్యోత్తర రేఖల మధ్యనుండు దూరములు ధ్రువముల వైపుకు +పోవుకొలది హెచ్చుచుండును. నిరక్షరేఖనుండి దూరము పోయిన కొలది అక్షాంశ రేఖల మీది కొలమానము (scale) క్రమముగా హెచ్చుచుండును. + +తుల్య పరిమాణ రేఖాత్మకమగు స్తూపాకారపు అల్లిక (Homolographic cylindrical net పటము 6 ఎ) యందు 30° అంతరముగా గీయబడు అక్షాంశ రేఖలు, రేఖాంశ వృత్తములు- అన్నియు ఒకదాని కొకటి సమకోణములో (లంబముగా) నుండు సరళరేఖలచే చూపబడును. అక్షాంశ రేఖలన్నియు సమముగానుండి సామాన్య +స్తూపాకారపు విక్షేపములలోనుండు లోపములను కలిగి యుండును. యామ్యోత్తర రేఖలన్నియు సమముగా నుండి, నిరక్షరేఖమీద సరియగు దూరములలో గీయబడినను, కొలమానము (scale) ప్రకారముగా నుండవు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0303.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0303.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab4a10e60a7361073adf29f2a7c7a5b5608f35df --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0303.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +(3) ఖస్వస్తికవిక్షేపములు (Zenithal projections): ఇవి సాధారణముగా ధ్రువ ప్రాంతముల పటములను +గీయుటకు ఉపయోగింపబడును. సమాన దూరములలో నుండు అల్లికవలన ఆక్షాంశములను చూపు ఏక కేంద్రవృత్తములు ఏర్పడును. ఇవి అన్నియు సరియగు దూరములలో వ్రాయబడి యుండును. కాని కేంద్రమునుండి దూరమునకు వ్యాపించుకొలది విస్తరింపబడుచుండును (Exaggerated). యామ్యోత్తర రేఖలు కచ్చితమగు కోణపు +(angular) అంతరములలో కేంద్రమునుండి విస్తరించు సరళ రేఖలు. వాటి కొలపరిమాణము (Scale) కచ్చితమైనది. అల్లికయందలి ప్రతి బిందువు కేంద్రమునుండి నికరమగు దూరములో నుండును. + +ఖస్వస్తిక సమవైశాల్య విక్షేపము (Zenithal equal area projection) ధ్రువప్రాంతములను సరిగా తెలుపుటకు ఉపయోగపడును. దాని అల్లిక సమదూరపు అల్లికను (equi distant net) పోలియుండును. కాని అక్షాంశముల మధ్యనుండు జ్యా దూరములు (chord distances) బయటికి తగ్గుచుండును. ఆ తగ్గుదల యామ్యోత్తర రేఖల మధ్యనుండు దూరముల హెచ్చుదలయొక్క సామ్యములో నుండును. కనుక ఈ అల్లిక తుల్య పరిమాణాత్మక మే (Homolographic) గాని, సువిక్షేపాత్మకము (Orthomorphic) కాదు. ఖస్వస్తికపు సువిక్షేపముల అల్లికలో, అక్షాంశముల ఏక కేంద్ర వృత్తములు, యామ్యోత్తర రేఖల మధ్యనుండు దూరము యొక్క హెచ్చుదల సామ్యములో హెచ్చుచుండు దూరములతో బయటికి గీయబడును. + +(4) సంప్రదాయ సిద్ధ వి క్షేపములు (Conventional projections) : ఇవి నాలుగు రకములుగా నుండును. (1) సేన్సన్ ఫ్లామ్‌స్టీడ్ (సినోసోయిడల్) విక్షేపము. దీనిలో అక్షాంశములు సమాంతర సరళరేఖలుగా చూపబడును. ఇవి స్కేలు (ప్రమాణము) ననుసరించి కచ్చితమగు చాపదూరములలో నుండును. అవన్నియు సరిగా విభజింపబడును. వాటికి సంబంధించిన విభాజక బిందువులను కలుపుట మూలమున యామ్యోత్తరరేఖలు ఏర్పడును. దీని అల్లిక సమాన వైశాల్యములో నుండును. కాని ఇది సువి క్షేపము (Orthomorphic) గా నుండదు. (2) మాల్‌వీడ్ లేక విషమకేంద్రక సమ వైశాల్య విక్షేపము (Elliptical equal area projection). ఇది సాధారణముగా ప్రపంచ విభాగములను సూచించెడి పటములను వ్రాయుటకు వాడబడును. ఇది సినో సోయిడల్ విక్షేపము ననుసరించి అభివృద్ధి కావింపబడినది. (3) పునః కేంద్రితము (Recentred) లేక విచ్ఛిన్న తుల్య రూపవిక్షేపము (Interrupted Homolographic projection). ఇది అముఖ్యభాగములందు అంతరముల (ఆటంకములను = breaks) ను కల్పించుటచే పై రెండు విక్షేపములందలి వికారములను తొలగించును. అల్లికయొక్క ప్రతి ముఖ్యభాగమునందు స్వీయమైన ఒక ప్రత్యేక కేంద్ర యామ్యోత్తరరేఖ ఉండును. ఇది వైశాల్యమునకు అనుగుణముగా నుండి చక్కని సువిక్షేపము అగును; కాని దిశకు అనుగుణముగా నుండక పోవుటచే ప్రపంచ సంబంధములు తప్పుగా నుండును. +(4) గోళాకార విక్షేపములు (Globular Projections): ఇది ప్రపంచ పటములకు ఉపయోగింపబడును. ఒక్కొక్క అర్ధగోళమునకు ఒక వృత్తము గీయబడును. దాని క్షితిజ సమాంతర వ్యాసము నిరక్షరేఖయొక్క అర్ధభాగమును తెలుపును. నిలువుగానుండు వ్యాసము కేంద్ర యామ్యోత్తర రేఖను తెలుపును. అక్షాంశరేఖలు నిరక్షరేఖకు ఉన్నతోదర వలయముల (Convex) యొక్క చాపరేఖలుగా నుండును. సమాంతరరేఖలనగా నిరక్షరేఖవద్ద ఉన్నతోదరములుగా (Convex) నున్న వృత్తములు (circles) యొక్క చాపములు (arcs). ఇవి సమానాంతరములలో నుండునట్లు హద్దులమీది కేంద్రీయ యామ్యోత్తర రేఖలనుండి గీయబడును. కేంద్రీయ యామ్యోత్తర రేఖలకు ఉన్నతోదరములుగా (convex) నుండు వలయముల చాపరేఖలే యామ్యోత్తర రేఖలు. ఇవి నిరక్ష రేఖ వెంబడి సమానవ్యవధులలో నుండునట్లు గీయబడును. + +గణితశాస్త్ర చరిత్రము : + +చరిత్ర పూర్వయుగము: మానవ మనో వికాసము ననుసరించియే గణితశాస్త్ర వికాసమును జరిగినదని చెప్పనగును. ఆదిమ మానవుడు తన దేశద్రిమ్మరి జీవిత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0304.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0304.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f0bd8d1d3753b09c3cda944fbad3debadb2b7a9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0304.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +మును మాని ఒక చోట స్థిరనివాస మెప్పుడేర్పరచు కొనెనో అప్పుడే నాగరికతా సోపానమున ఒక పెద్దమెట్టు ఎక్కినట్లు తలచవచ్చును. దానితో తన తినుబండారమును తానే ఉత్పత్తి చేసికొను అవుసరము అతనికి కలిగెను. అందుచేత లెక్కించుట, లెక్కలు కట్టుట మున్నగు కొన్ని గణితశాస్త్ర కల్పము లాతనికి అవసరమయ్యెను. ఇదియే గణిత శాస్త్రమునకు బీజావాపము. తృణ, కాష్ఠ, పర్ణ జల సమృద్ధములగు నదీతీరములు మానవజాతికి నివాసయోగ్యములై, ఆయా ప్రదేశములలో ప్రత్యేక సంస్కృతులు ఏర్పడుట సర్వజన విదితము. ఇట్లేర్పడినవే నైలు (ఈజిప్టు) నాగరికత, టైగ్రీస్, యూఫ్రిటీస్ (బాబిలోనియా) నాగరికత, సింధునదీ (హిందూ) నాగరికత, యాంగ్ ట్సీ, ఎల్లోనది (చైనా) నాగరికత మున్నగునవి. ఆయా దేశీయులందరును తమ తమ గణితశాస్త్రములను వేర్వేరుగా నిర్మించుకొని యుండవచ్చును. కాని వీటి విషయమున మనకు ఇప్పుడు తెలిసినది బహు స్వల్పము మాత్రమే. ఈజిప్టు, బాబిలోనియా దేశస్థులు తమకు తెలిసిన కొన్ని గణితవిషయములను కొన్ని మట్టి బిళ్ళలపై వ్రాసియుంచిరి. వీనిలో ఉపలబ్ధములైన వాటినిబట్టి చూడగా, వారికి కొంతవరకు భిన్నములు (fractions) తెలిసినట్లు ద్యోతకమగును. ప్రతి భిన్నమును ఏకాంక భిన్నముల (unitary fractions) మొత్తముగా వ్రాయుట వారికి అలవాటు. ఉదా : 2/7 ను వారు 1/4+1/28గా వ్రాయుచుండిరి. అదే కాలమున హిందూదేశమందును ఒక విధమగు గణితము వృద్ధి చెందినట్లు మనకు శుల్బ సూత్రములచే తెలియుచున్నది. యజ్ఞవేదికా నిర్మాణమునకై ఈ సూత్రములు నిర్మింపబడినవి. ఇవి అత్యంత ప్రాచీనములు. వీటిలో నొక విధమగు రేఖాగణితము కన్పట్టును. వారికి పలువిధములగు రేఖాగణిత చిత్రములు తెలియును. ఇప్పుడు మనము 'పైథాగరస్' సిద్ధాంతమని చెప్పుకొను సూత్రము ఒక విధముగా ఈ సూత్రకారులకు తెలిసియే యుండెననుట స్పష్టము. బాబిలోనియా వారికి గూడ ఇది కొంత స్థూలరూపమున తెలిసియే యుండినట్లు నిదర్శనములు కలవు. ఇవిగాక, భూమి కొలతలకును, ధాన్యపు కొలతలకును ఉపయోగపడు కొన్ని వైశాల్యములు, ఘన పరిమాణములు వీరు స్థూలముగ లెక్క కట్ట గలిగి యుండిరి. ఇక చైనా దేశమున ఎట్టి గణితశాస్త్ర ముండెనో వారి "దశ గ్రంథముల" (Suan-ching) చే తెలియనగును. ఇది పదిభాగములు కలిగి వారి ప్రభుత్వపు పరీక్షలలో ముఖ్య పాఠ్య గ్రంథముగా నుండెను. దీనిలో గణితశాస్త్రముకంటె యుక్తి ప్రశ్నలు, కొన్ని +జ్యోతిష విషయములు మున్నగునవి ఎక్కువ. మనకు తెలిసిన “ఆరున్నొక్కటి, ఎనిమిది..." అను చిత్ర చతురస్రము (magic square) ఈ గ్రంథములోనిదే. సంఖ్యలను వ్రాయుటలో అంకెలకు స్థానమునుబట్టి విలువ నిచ్చుటగూడ ఈ గ్రంథమున అచ్చటచ్చట కాననగును. + +గ్రీకు నాగరికత : గణిత శాస్త్రము నిజముగా గ్రీకుల కాలమునుండియే ఆరంభమైనదని భావింపవచ్చును. గ్రీకు సంస్కృతి, ఇతర సంస్కృతులకంటె కడు భిన్నమైనది. వారు వ్యవసాయముచే జీవించువారుకాక, వ్యాపారమే ముఖ్యవృత్తిగా కలవారు. అందుచే వారికి బహు దూరదేశస్థులతోడి సంపర్కము అవసరమై ఇతరులనుండి నేర్చుకొన దగినవన్నియు నేర్చుకొనుటకు అవకాశ మేర్పడెను. దేశము సర్వసమృద్ధమైనందున ప్రజలకు విశ్రాంతి ఎక్కువ లభించి, సంప్రదాయ సిద్ధముగా లభించిన మతము లేనందున స్వేచ్ఛగా ఆలోచించుటకు అవకాశ మేర్పడి, కొన్నిచోట్ల గూఢతత్త్వవాదము (mysticism) అతి గాఢముగా వ్యాపించుటయేగాక, కొన్నిచోట్ల తద్విరుద్ధమగు హేతువాదమును, ఆధునిక విజ్ఞాన దృష్టియుగూడ గాఢముగా ఏర్పడెను. ప్రతి విషయమును హేతువాదముచే సాధింపబడినగాని వారు దాని సత్యమును విశ్వసించువారుకారు. ఇదియే ఆధునిక గణితశాస్త్రమునకు జీవగఱ్ఱ. దీనికితోడు సృష్టి విషయములు, సృష్టికర్త విషయములు, జీవుల విషయము, మార్పు విషయము - అన్నియును గణితశాస్త్రముచే +తెలియనగునను ఒక విశ్వాసముగూడ ప్రబలియుండుటచే ప్రతి తాత్త్వికుడును గణితశాస్త్రమును కొంచెముగనో +గొప్పగనో అభ్యసింప వలసి యుండెను. + +గ్రీకుల గణితశాస్త్రము ముఖ్యముగా మూడు సమస్యల నుండి ఉద్భవించినదని చెప్పవచ్చును - + +(1) ఒక కోణమును మూడు సమ భాగములుగా ఖండించుట (Trisection of the angle). \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0306.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0306.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..734319de150a848bc50761a1658831215ba84f4f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0306.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ముగా సాగిపోయెను. ఈ గురుకులములలో వెలసిన గణితశాస్త్రజ్ఞులలో ముఖ్యుడు "ఎన్‌డాక్సెస్" అను నాతడు (Endoxes - క్రీ. పూ. 408-355). తరువాత యూక్లిడ్ (Euclid) రచించిన 'ఎలిమెంట్స్' (Elements) అను గ్రంథములోని "వికరణ్యంకముల వాదము" “థియరీ ఆఫ్ ప్రొపోర్షన్స్" (theory of Proportions) మొదలగునవి కనుగొనబడినది. ఈ గురుకులమునందే. ముఖ్యముగా 'ఎండాక్సెస్' చే నిర్మింపబడిన “మెథడ్ ఆఫ్ ఎగ్జాషన్" (Method of Exhaustion) అనుదాని ప్రాముఖ్యము ఇంతింతయన రాదు. దీని మూలమున 'జీనో' యొక్క అసంభావ్యములకు సంతృప్తికరములగు సమాధానములు లభించుటయేగాక, వృత్తములు మొదలగు వక్ర రేఖలచే పరిమితములగు అనేక ఆకారములకు (Figures), వైశాల్యములును, అసంఖ్యాకములగు ఘనరూపముల ఘనపరిమాణములును లెక్కకట్టబడినవి. ఇప్పుడు మనము కలనగణిత పద్ధతిచే కనుగొను వైశాల్యములు ఘనపరిమాణములలో చాలవరకు వారు కనుగొనినవే. + +ఇంతలో అలెగ్జాండరు జైత్రయాత్రలు మొదలై, గ్రీకు సంస్కృతిని ఈ జిప్టు, మధ్య ఆసియా, హిందూదేశమున కొంతవరకును వ్యాపింపజేసినవి. దీనితో వివిధ దేశ ప్రజలతో భావసంపర్క మేర్పడి, విజ్ఞానాభివృద్ధికి మిగుల దోహద మేర్పడినది. గ్రీకుల గణితశాస్త్రములోని అత్యంత ముఖ్యభాగము లన్నియు ఈ కాలమున (క్రీ. పూ. 350 – 200) ఏర్పడినవే. అలెగ్జాండరు గొప్ప సైనికుడే కాక, విజ్ఞానప్రియుడు గూడ. ఈజిప్టులోని అలెగ్జాండ్రియా విశ్వవిద్యాలయము ఆతనిపేరుతో వెలసినదే. ఇదిగాక ఏథెన్స్ నగరమందును, సైరక్యూస్ నగరమందును గొప్ప విజ్ఞాన కేంద్రము లేర్పడినవి. అలెగ్జాండ్రియా విశ్వవిద్యాలయము అలెగ్జాండరు మరణానంతరము వెలసినది. అప్పటికి ఈజిప్టు, 'టాలమీ' రాజుల పాలనము క్రింద నుండెను. టాలమీ రాజుల విజ్ఞాన ప్రియత్వమును అలెగ్జాండరుకు తీసిపోనిదే. అలెగ్జాండ్రియా విశ్వవిద్యాలయములోనే మొట్టమొదటి సారిగా, తాముచేసిన కష్టమునకై జీతమును పొందుచు, విజ్ఞానమునే జీవనోపాధిగా పెట్టుకొనిన శాస్త్రజ్ఞులు, పరిశోధకులు వెలసిరి. వీరిలో మొట్టమొదట మన స్మృతిపథమునకు వచ్చు వాడు యూక్లిడ్ (క్రీ. పూ. 306-283). ఇతడు విశ్వవిద్యాలయ గ్రంథాలయములో గ్రంథపాలకుడుగా నుండెనని చెప్పుదురు. ఇతడు 'ఎలిమెంట్స్' (Elements) అను గణితశాస్త్ర గ్రంథమును రచించెను. బైబిల్ గ్రంథము తరువాత, ప్రపంచములో ఇంత ప్రచారమును చెందిన గ్రంథము మరియొకటిలేదు. ప్రపంచమందలి అన్నిదేశములలోను ఇప్పటికిని, సెకండరీ విద్యలో ఈ గ్రంథములోని భాగములే కొన్ని మార్పులతో +పాఠ్య విషయములుగ నున్నవని చెప్పవచ్చును. కొన్ని నిర్వచనములు, అర్ధాపత్తులు, స్వీకృతులనుండి సక్రమమైన హేతు తర్కముతో సిద్ధాంతములను రుజువుచేయుట ఈతని పద్ధతి. అంతవరకుండిన గణితశాస్త్ర జ్ఞానమంతయును క్రోడీకరించుటయే ఆతని ఉద్దేశము. ఆతని అనుమితి పద్ధతి (Deductive method) ఇప్పటికిని గణిత శాస్త్రజ్ఞులకు ఉపాయముగనే యున్నది. అతనికి క్షేత్ర గణితముపై ఆసక్తి మెండు అందుచే బీజగణితమునకు సంబంధించిన విషయములకుకూడ క్షేత్రగణిత స్వరూప మొసగును. ఉదా : ā అనుటకు బదులుగా “a వైశాల్యముగల చతురస్ర భుజము" అనియు, ab అనుటకు బదులు "ఒక భుజము a, మరియొక భుజము b గల దీర్ఘ చతురస్ర వైశాల్యము" అగును. + +ఇతని తరువాత మన స్మృతిపథమునకు వచ్చువాడు ఆర్కిమిడిస్ (Archimedes) క్రీ. పూ.287-212) అను నతడు. ఇతడు సైరక్యూస్ పట్టణములో 'హైరో' (Hiero) అను రాజునకు సలహాదారుగా నుండెను. ఈతడు అసంఖ్యాక ములగు సిద్ధాంతములను కనుగొనెను. ఇప్పుడు మనము కలన గణిత పద్ధతిచే సాధించు విషయము లన్నియు అతడు కనుగొనినవని చెప్పవచ్చును. ఆనాటికి కలన గణిత పద్ధతిలేదు. + +ఆతడు రచించిన గ్రంథములు : + +(1) Computation of T(T విలువ లెక్క కట్టుట) + +(2) On the sphere and cylinder (గోళము, స్తూపము) + +(8) The Quadrature of parabola (పరవలయ వైశాల్యము) \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0307.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0307.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8b8f728956f52a02d8180da5ff4de22ea0ec98f3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0307.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +(4) Spirals (సర్పిలములు) ఈ గ్రంథముననే 'ఆర్కి మిడిస్ స్పైరల్' అని ప్రసిద్ధి వడసిన సర్పిలాకార రేఖయు, దాని ధర్మములన్నియు కనుగొనబడి, సంపూర్ణముగ చర్చించ బడినవి. + +(5) On Conoids and Spheroids. దీనిలో భ్రమణముచే నేర్పడు కొన్ని వస్తువుల ఘన పరిమాణములు లెక్క వేయబడినవి. + +(6) On Floating Bodies (తేలెడి వస్తువులు) ఈ గ్రంథముననే “ఒక వస్తువును ఒక ద్రవములో ముంచిన దాని సమాన ఘన పరిమాణముగల ద్రవభారమును అది కోల్పోవును." అను ఆర్కిమిడిస్ సూత్రము (principle) కలదు. + +ఈ గ్రంథము లన్నింటియందును అతడు చూపిన స్వతస్సిద్ధమగు ప్రతిభ (originality), లెక్కలు కట్టు సామర్థ్యము, ఉపపత్తుల హేతువాదశక్తి అద్వితీయములు. + +ఆర్కిమిడిస్ తరువాత చెప్పుకొనవలసినవాడు అపోలోనియస్ (Apollonius) అనునాతడు (క్రీ. పూ. 260-170). ఇతడు కొన్నాళ్లు అలెగ్జాండ్రియా విశ్వవిద్యాలయము నందును, కొన్నాళ్లు 'పెర్గనమ్' (Perganum) విశ్వవిద్యాలయము నందును పనిచేసినట్లు తెలియుచున్నది. ప్రపంచమునందలి క్షేత్ర గణితశాస్త్రజ్ఞులలో కెల్ల ఈతడు అగ్రగణ్యుడని కొందరి అభిప్రాయము. దీనికి ఇతడు రచించిన “శంకుచ్ఛేదములు" (conic sections) అను గ్రంథమే నిదర్శనము. దీనిలో వృత్తము, సరళ రేఖాద్వయము, పరవలయము, దీర్ఘవలయము, అతివలయము మున్నగు శంకుచ్ఛేదములు అతి క్షుణ్ణముగా చర్చింపబడినవి. ఈ గ్రంథములోని ఇంచుమించు అన్ని విషయములును ఆతడు కనుగొనినవే. గణితశాస్త్రముతో బాటు ఖగోళశాస్త్రము గూడ వృద్ధిబొందెను. ఆ రోజులలో గణిత శాస్త్రమును, ఖగోళశాస్త్రమును ఒక దాని నుండి మరియొకదానిని విడదీయుటకు వీలుగా నుండెడిది. ఒక దానిలో జరిగిన ప్రగతి రెండవదాని యభివృద్ధికి దోహదమగుచుండెను. గ్రీకుల కాలమునకు పూర్వమే బాబిలోనియావారు, హిందూదేశీయులు కొంత ఖగోళశాస్త్ర జ్ఞానమును సంపాదించియుండిరి. ఐనను ప్రాచీనకాలమునాటి మొట్టమొదటి ఖగోళశాస్త్రజ్ఞుడని చెప్పుకొనవలసినవాడు హిపార్కసు (క్రీ. పూ. 161-126). ఈతని రచన లేవియు మనకు సూటిగా లభింపకపోయినను, మూడు శతాబ్దుల తర్వాత టాలమీచే రచింపబడిన 'ఆల్మజిస్ట్' (Almagist) అను మహాగ్రంథములోని ఇంచుమించు +అన్ని విషయములును హిపార్కస్‌చే కనుగొనబడినవే. రవి, చంద్రులయొక్కయు, ఇతరగ్రహముల యొక్కయు +గమనమును నిర్థరించుటకు వికేంద్రవృత్తములను (eccentric circles) వాడినది అతడే. అయనాంశను కనుగొనినది గూడ ఆతడే. భూమిపై నుండు ప్రదేశములయొక్క అక్షాంశరేఖలను కనుగొనుటకు అత డొక పద్ధతిని కనిపెట్టెనని ప్రతీతి. త్రికోణమితి శాస్త్రమునకు ఆతడే మూలపురుషుడని చెప్పవచ్చును. ఇదియంతయు ప్రాచీ ప్రతీచీ +భావసమ్మేళనఫలమే. ఇంతలో రోమన్ సామ్రాజ్యవ్యాప్తి పెద్ద వెల్లువవలె ముంచుకొనివచ్చినది. క్రీ. పూ. 212 లో +సైరక్యూస్, క్రీ. పూ. 146లో కార్తేజి, అదే సంవత్సరములో గ్రీసుదేశము, క్రీ. పూ 64 లో మెసపోటేమియా, క్రీ. పూ. 30లో ఈజిప్టుదేశము, రోమన్‌సామ్రాజ్యము పాల బడినవి. ఈ దేశములు తమ స్వాతంత్ర్యమును గోల్పోవుటచే, ఆదేశీయుల మానసికాభివృద్ధియు స్తంభించిపోయెను. అటుతర్వాత వచ్చిన గ్రంథములు చాలవరకు వ్యాఖ్యానములు, క్రోడీకరణములు మాత్రమే. దీనికి తోడు రోమను సంఖ్యాపద్ధతి చాలప్రతిబంధకమయ్యెను. దీనితో లెక్కలు వేయుట సులభము కాదు. గ్రీకు శాస్త్రజ్ఞుల క్షేత్ర గణిత పక్షపాతము బీజగణితాభివృద్ధికి గొప్ప ఆటంకమై, గణితశాస్త్రవిజ్ఞానాభి వృద్ధి అసంభవమనిపించెను. ఒక విధమగు అంధ కారయుగము ప్రారంభమైనట్లనిపించెను. ఆ తర్వాత వచ్చిన గ్రీకు శాస్త్రజ్ఞులలో చెప్పుకొనదగినవాడు 'డియొఫాంటస్' (Diophontus, క్రీ.శ. 250) మాత్రమే. ఇతడు రచించిన గ్రంథములలో ఆరు మాత్రము ఇప్పుడు ఉపలబ్ధము లగుచున్నవి. ఎన్నిరచించెనో సరిగాతెలియదు. ఇతడు ముఖ్యముగా 'కుట్టకవ్యవహారము'న (Indetermi-nate Equations) ఎక్కువ పని చేసెను. అదివరకే బాబిలోనియా లోను, హిందూదేశములోను ఈ 'కుట్టకవ్యవహార జ్ఞానము' చాల వృద్ధిబొందియుండుటచే, ఇందులో ఆతని పని యెంతయో, ఇతరుల నుండి గ్రహించిన దెంతయో చెప్పుట కష్టము. బీజగణితములో ఒక విధ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0308.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0308.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b5c785ed203fa24506d3e8385d28fa110663417 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0308.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +మగు సంకేతములను ఉపయోగించిన మొదటి శాస్త్రజ్ఞు డితడే. + +ప్రాచ్యగణితము : ఈ కాలమున గణితశాస్త్రమున చెప్పుకొనదగిన అభివృద్ధి కనిపించకపోయినను, గ్రీకులకును, అరబ్బు, పారసీక, హిందూదేశములకును వర్తక సంబంధములు గాఢముగ అల్లుకొనిపోయి యుండుటచే, అదివర కుండిన జ్ఞానము ఈ దేశము లన్నిటియందును వ్యాపించుటకు అవకాశముగలిగి, ఆయా దేశస్థులు తమకు +ఉపలబ్ధమైన జ్ఞానమును వృద్ధిపరచుకొన నవకాశము పొందిరి. అందుచే ఈ కాలమున ఆరేబియా, హిందూ +దేశములలో గణితశాస్త్రమున కొంత ప్రగతి గల్గినది. + +ఆధునిక విజ్ఞానమునకు హిందూ దేశము సమర్పించిన మొదటికానుక సిద్ధాంతములు. వీటిలో సూర్యసిద్ధాంతము (క్రీ. శ. 300 - 400) ముఖ్యమైనది. ఇది ఖగోళ శాస్త్ర విషయము. దీనిలో గ్రీకు, బాబిలోనియా ఖగోళ శాస్త్రముల ప్రభావము స్పష్టముగకన్పడును. ఈ సూర్య సిద్దాంతములో మొట్టమొదటిసారిగా జ్యాపథకములు (Tables of Sives) కన్పించును. ఈ సిద్ధాంతములు క్రీ. శ. 773 లో అల్-ఫజారి అనునాతనిచే అరబ్బీ భాషలోనికి తర్జుమా చేయబడెను. క్రీ. శ. 500 ప్రాంతమున జీవించియుండిన ఆర్యభట్టు 'ఆర్యభటీయ'మను గణితశాస్త్ర గ్రంథమును రచించెను. దీనిలో కొంత గణితమును, కొంత ఖగోళశాస్త్రమును కలిసియున్నవి. T= 3.1416 అని అర్యభట్టు గ్రహించెను. క్రీ. శ. 625 +ప్రాంతముననున్న బ్రహ్మగుప్తుడును గణితశాస్త్రమున కొంత పరిశ్రమచేసెను. గ్రహగమనమాతనికి బాగుగ +తెలిసినట్లున్నది. ax+by=c (a, b, c లు పూర్ణాంకములు). ఈ కుట్టక సమీకరణమునకు సాధారణ సమాధానమును మొదట కనుగొనినవాడు బ్రహ్మగుప్తుడు. అందుచే ప్రథమఘాత కుట్టక వ్యవహారమున 'డియొఫాంటస్ 'కంటె బ్రహ్మగుప్తుడు ఒక అడుగు ముందునకు వై చెననుట స్పష్టము. క్రీ. శ. 1150 ప్రాంతమున ఉజ్జయినీ నగరమున భాస్కరాచార్యులు అనునొక గొప్ప గణితశాస్త్రజ్ఞుడుండెను. అతడు రచించిన “లీలావతి” అను గ్రంథము పెక్కు శతాబ్దములవరకు హిందూ దేశమున ప్రమాణగ్రంథముగా నుండెను. ఇతడు ద్వితీయ ఘాతకుట్టకవ్యవహారమున అతిదక్షుడు. ఇతడు విడదీసిన సమస్యలు కొన్ని బహుకాలము తర్వాతగాని ఐరోపా ఖండమున సాధింపబడలేదు. + +హిందూగణితము యొక్క ముఖ్యసాధన (achievement) దానిలో సంఖ్యలు వ్రాయుపద్ధతి. దీనిని దశాంశ స్థాన పద్ధతి (decimal position system) అందురు. శూన్యమును ఒక సంఖ్యగా గ్రహించిన మొదటివారు వీరే. ఈ రెండును క్రమక్రమముగా అరబ్బు ప్రపంచమునకును, అచ్చటినుండి యూరపు దేశమునకును ప్రాకి, అదివరకుండిన రోమను సంఖ్యలకు బదులు, ఇవి వాడుకలోనికి వచ్చెను. + +అరబ్ దేశములోని గణిత శాస్త్రజ్ఞులలో ముఖ్యుడు 'మహమ్మద్ ఖన్‌మూసా ఆల్ ఖవారిజ్మి' (క్రీ. శ. 825). ఇతడు గణితశాస్త్రము పైనను, ఖగోళ శాస్త్రము పైనను పెక్కు గ్రంథములు రచించెను. అతని అంకగణితము హిందువుల సంఖ్యాపద్ధతియే. అతని ఖగోళ శాస్త్రము హిందూదేశములోని సూర్యసిద్ధాంతము మొదలైనవాటి క్లుప్తీకరణమే. అతని బీజగణితము ప్రథమ, ద్వితీయవర్గ సమీకరణముల సాధనమే. అతని క్షేత్రగణితము కేవలము కొన్ని వైశాల్యములను, ఘనపరిమాణములను లెక్కకట్టు సూత్రముల పట్టికయే. దానిలో ఎచ్చటను గ్రీకు గణిత శాస్త్ర పద్ధతుల వాసనయే కానరాదు. అయితే ఈ గ్రంథముయొక్క ప్రాధాన్యము ఏదియనగా, దీనిమూలముననే హిందూ సంఖ్యాపద్ధతి యూరపునం దంతట వ్యాపించుటకు అవకాశమేర్పడెను. అరబ్ దేశములోని ఇతర శాస్త్రజ్ఞులు గణితమునకు చేసిన సేవ అత్యల్పము. + +అయితే అరబ్ దేశీయులు గణిత శాస్త్రమునకు చేసిన గొప్ప సేవ ఒకటి యున్నది. గ్రీసు విజ్ఞాన ప్రాముఖ్యమును వారు బాగుగా గ్రహించిరి. యూక్లిడ్, ఆర్కిమిడిస్, అపోలోనియస్, డైఫాంటస్, హిపార్కస్, టాలమీ మొదలగువారి రచనలన్నిటిని వారు సేకరించి, వాటి నన్నిటిని అరబ్బీ భాషలోనికి అనువదించుకొనిరి. తరువాత క్రైస్తవమత దౌష్ట్యమునకు పాల్పడి గ్రీకు విజ్ఞాన మంతయును ఉత్పన్నము (uprooted) కాగా ఈ అనువాదముల మూలముననే ఆ విజ్ఞానము మరల మానవ ప్రపంచమునకు ఉపలబ్ధమైనది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0309.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0309.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..36e0be06c43242320ccfcc837bc8f67c77fc560d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0309.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +యూరపు ఖండములోని మధ్య యుగపు గణితశాస్త్రము: విజ్ఞానాభి వృద్ధికి క్రైస్తవమత మొనరించిన అపకారము మరే మతమును చేయలేదు. ప్రజలలో విజ్ఞానాభి వృద్ధి కలిగినచో అది మత విశ్వాసములకు గొడ్డలి పెట్టై తమ ఆధిపత్యము తలక్రిందగునని మతాధికారులు భయమందిరి. అందుచే వారు దాని వినాశమునకు చేయ +గలిగినదంతయును చేసిరి. గ్రీకు విజ్ఞానము వారి ఈర్ష్యాగ్నికి ఆహుతియై పోయెను. ఐతే ఏడవ శతాబ్దినుండి +ఇస్లాము మతము వెల్లువవలె పై కుబికి, ప్రాచీ, ప్రతీచీ భూఖండములను ముంచివేసెను. ముసల్మానుపాలనములో +పరిస్థితులు కొంతవరకు మెరుగుగా నుండెను. వారి ఏలుబడిక్రిందనున్న ప్రదేశములలో అచ్చటచ్చట మరల గురుకులముల వంటివి ఏర్పడి పరిశోధనలు సాగనారంభించెను. కాని అప్పటికే గ్రీకులు రచించిన గ్రంథములన్నియు +నష్టములై పోగా, వాటి అరబ్బీ భాషాంతరీక రణములు మాత్రము ఉపలబ్ధములగుచుండెను. కాని అవియన్నియు +అరబ్బీ భాషలో నుండుటచేతను, ముసల్మానుల అధీనములో నుండుటచేతను, ఇతరులకు అందుబాటులో లేకుండెను. అప్పటి యూరపు ఖండమున వెలసిన మత విద్యాసంస్థలలో, గణితశాస్త్రము గూడ బోధనావిషయముగ +నున్నను, అది నామమాత్రమే. ఆ విద్యాప్రణాళికయు విజ్ఞాన తృష్ణను అణచివేయునదే గాని, ఉత్తేజకరమైనది కాదు. ఇట్టి పరిస్థితులలో కొందరు విజ్ఞాన పిపాసువులు అతికష్టము పై అరబ్బుల నుండి గ్రీకువిజ్ఞానమును గ్రహింప +గలిగియుండిరి. క్రీ. శ. 1120 లో 'అడెల్ హార్డ్ ఆఫ్ బాత్' (Adelhard of Bath) అను ఆంగ్లేయుడు ముసల్మాను +విద్యార్థి వేషమున సంచరించి యూక్లిడ్ రచించిన “ఎలిమెంట్స్" (Elernents) ను సంపాదించి, దానిని లాటిను +భాషలోనికి వెంటనే అనువదించెను. దీని మూలముననే యూక్లిడ్ యొక్క “ఎలిమెంట్స్" యూరపు ఖండమునకు పరిచయమైనది. లియనార్డో అను నొక వర్తకుడు తన వర్తక వ్యాపారమునకై ప్రాచ్యదేశమున సంచరించి కొంత గణితశాస్త్ర జ్ఞానమును ప్రాచ్య దేశీయుల నుండి సంపాదించి "లిబర్ అబాసి” (Liber Abaci) అను బీజగణిత గ్రంథమును 1202 లో రచించెను. 1220 లో "ప్రాక్టికా జామెట్రికా" (Practica Geometrica) అను క్షేత్రగణిత గ్రంథమును రచించెను. ఇతడు 'ఆల్-ఖవారిజోమి' (Al-khawarizomi) అను గ్రంథముల నుండి అనేక ఉదాహరణము లిచ్చెను. ఇట్లే రానురాను గ్రీకు విజ్ఞానము, హిందూ విజ్ఞానము, అరబ్బు విజ్ఞానము యూరప్ ఖండమునకు పరిచితము గాజొచ్చెను. 15 వ శతాబ్ది యందలి గణిత శాస్త్రజ్ఞులలో అగ్రగణ్యుడు కానిగ్జ్ బర్గ్ (konigsberg) నగర నివాసియగు 'జాన్ మిల్లర్ ' అనునాతడు. ఇతనినే 'రెజిమోంటేనస్ ' (Regimountañus) అని యందురు. ఇతడు అనేక గ్రీకుగ్రంథములను అరబ్బీ భాష నుండి లాటినులోనికి అనువదించెను. వాటిలో ముఖ్యమైనవి అపోలోనియస్, (Apollonius) ఆర్కిమిడిస్ (Archimedes), హెరన్ (Heron) ల యొక్క కృతులు. ఆ కాలమున చెప్పుకోదగిన గొప్ప గణితశాస్త్రజ్ఞు లెవ్వరును లేరు. అప్పుడు వృద్ధిబొందిన వ్యాపారముచే, నిపుణులైన అక్కౌంటెంట్లకును, రాకపోక లెక్కువైనందున ఇంజనీర్లకును ఎక్కువ గిరాకి తగిలెను. అందుచే స్థాపత్య శాస్త్రము, దాని కనుబంధరూపమగు స్థితిశాస్త్రము, ద్రవస్థితిశాస్త్రము, యంత్రశాస్త్రము మున్నగునవి కొన్ని వృద్ధిబొందెను. 'లియనార్డో-డ-విన్సీ' (Leanardo - da - Vinci) అను నాతడు (1450) ఒక గొప్ప చిత్రకారుడు, ఇంజనీయరు, యంత్ర నిర్మాత, గణితశాస్త్రజ్ఞుడు. ఇతడు +భౌతిక శాస్త్రాభివృద్ధికి చాలా తోడ్పడుటయేగాక, యంత్రశాస్త్రమును గట్టి పునాదులపై నిర్మించెను. ఇంచుమించుగా ఈ కాలముననే (1473) కొపర్నికస్ అను శాస్త్రజ్ఞుడు, ఈ విశ్వమునకు కేంద్రము సూర్యుడనియు, సూర్యుని చుట్టును భూమి మున్నగు గ్రహము లన్నియు తిరుగుచున్నవనియు ఊహించెను. అయితే, ఇది ఊహమాత్రమే గాని, దాని కత డేమియు ఉపపత్తి నీయ జాలకపోయెను. + +కాలానుగతముగా యూరపు ఖండమం దంతటను గొప్పపట్టణములు వెలసెను. ప్రాచ్యదేశములతో వ్యాపారము వృద్ధిచెందెను. కొన్ని కొన్ని వ్యాపార కేంద్రములలో విద్యాసంస్థలును వెలసెను. ఇట్టి విద్యా సంస్థలలో ముఖ్యమైనవి కొన్ని ఇటలీదేశమున నున్నవి. అచ్చటి 'బొలోనా' (Bologna) విశ్వవిద్యాలయము చాల ప్రసిద్ధి వహించి, యూరపు ఖండము యొక్క ప్రతిభాగము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0310.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0310.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..466911cbf0c5a457f3a346da08c39aa73ea974d4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0310.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +నుండియు విద్యార్థులను ఆకర్షించెను. అచ్చటి వారు కొందరు, గ్రీకులచేతను, అరబ్బులచేతను అసాధ్యమని +వదలివేయబడిన ఘనసమీకరణములను సాధించుటచే, అది విజ్ఞానక్షేత్రమున గొప్ప సంచలనమును కలుగజేసి, పరిశోధనాసక్తిని మరల వృద్ధిపొందించెను. (ఈ కాలముననే అచ్చుయంత్రము క నుగొనబడెను. అమెరికాఖండము గూడ ఇదేకాలమున కనుగొనబడెను) ఘనసమీకరణముల సాధనను మొదట కనుగొనినవాడు ప్రొఫెసర్ సిపియో +డెల్ ఫెర్రో (Scipio Del Ferro - క్రీ. శ. 1528). కాని ఇతడు తనపరిశోధనలు ప్రచురింపకయే కొందరు స్నేహితులతో +మాత్రము చెప్పి చనిపోయెను ఈ పద్ధతినే' తార్‌తాగ్లియా' (Tartaglia) అను నొక లెక్కగాడు మరల క్రీ. శ. 1535 లో కనుగొనెను. కాని దానిరహస్యమును ఇతరులకు వెల్లడించ నిష్టపడకపోయెను. కాని ఈతని స్నేహితుడును, మిలాన్ నగర వైద్యుడును అగు 'కార్టన్' అను నాతడు, ఇతరుల కెవ్వరికిని చెప్పనని ప్రమాణముచేసి, ఈ రహస్యమును ఆతనినుండి గ్రహించెను. వెంటనే 1545 లో తాను రచించిన 'ఆర్స్ మాగ్నా' (Ars Magna) అను గ్రంథములో దానిని ప్రచురించెను. అందుపై స్నేహితు లిరువురికిని వివాదము పెరిగి ఒకరి నొకరు దూయబట్టుకొనిరి. దీనిలో ఈయబడిన పద్ధతిని 'కార్టాన్' పద్ధతి యందురు. x3 + pn = q అను సమీకరణము యొక్క మూలము + +ఈ గ్రంథముననే మరియొక గొప్ప విషయము కూడ ఈయబడినది. అది ఏమనగా చతుర్థవర్గ సమీకరణ సాధనము. దీనిని కనుగొనినవాడు 'ఫెర్రా' (Ferra) అను నొక విద్యార్థి. ఈ పద్ధతి ఘనసమీకరణ సాధనపై ఆధారపడియుండును. + +పై చెప్పిన సమీకరణముల సాధనము సుసాధ్యమగుట కొక కారణము ఆనాటికి ప్రచారములోనికి వచ్చిన "క్లిష్ట +సంఖ్యలు" (complex numbers), notes + +17 వ శతాబ్ది ఆరంభమునాటికి 'కాంప్యుటేషనల్ టెక్నిక్ ' (computational technique) చాలా వృద్ధి బొందెను. 'జాన్ నేపియర్' (John Napier) అను స్కాట్లండుదేశీయుడు 1614లో 'లోగరిథమ్స్ 'ను (Logarithms) కనుగొని, పెద్దగుణకారములను కూడికలుగా మార్చివేయు పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టెను. దానిని కెప్లర్ మున్నగువారు ప్రచారములోనికి తెచ్చిరి. + +ఆధునికయుగము: 17 వ శతాబ్ది ఆరంభమునకే యంత్రయుగము ఆరంభమైనదని చెప్పవచ్చును. క్రొత్తక్రొత్త +యంత్రములను కనుగొనుట, వాటి కనుగుణమగు యంత్రశాస్త్ర మభ్యసించుట మున్నగునవి అనివార్యమాయెను. +1620 నాటికి 'స్టివెనస్' అను శాస్త్రజ్ఞుడు స్థితిశాస్త్రమునకును, ద్రవస్థితి శాస్త్రమునకును అత్యంతమైన సేవ యొనర్చెను. ఈ కాలముననే 'పీసా' విశ్వవిద్యాలయములో నుండిన గెలిలియో (1564-1642) చలన శాస్త్రమును, గణితశాస్త్ర పద్ధతిని వృద్ధిపరచెను. ఖగోళశాస్త్రమున కాతడు మిగులసేవ యొనరించెను. మొట్టమొదటగా టెలిస్కోపు కనుగొనిన దాతడే. దాని మూలమున గ్రహములను వీక్షించి అవి యన్నియు సూర్యునిచుట్టును తిరుగుచుండుట ఆతడు చూచెను. + +అప్పటివరకు జరిగిన యాంత్రిక శాస్త్రాభివృద్ధిని గమనించిన కలన గణితమును ఒక సక్రమపద్ధతిని వృద్ధిపరచుటకు అవసరమగు సమయము ఆసన్నమైనట్లు తోచెను. కలనగణితము లేకుండ, ఇకముందు పరిశోధనములు సాగునట్లు కనిపించలేదు. అందుచే కొందరు గణిత శాస్త్రజ్ఞుల దృష్టి కలనగణిత సృష్టివైపు మరలెను. వారిలో మొట్టమొదటి వాడు గెలిలియో శిష్యుడగు 'కావలీరీ ' (Cavalieri). ఇతడు 1635 లో "జామెట్రిస్ ఇన్డివిజిబిలిబిస్ కన్టిన్యు వోరమ్" (Geometrice Indivisibilibes Continuorum) అను గ్రంథమును రచించి కలన గణితమునకు ఒక స్వరూపమును కల్పించెను. అతి మందకొడిగా నడచిన కలనగణిత వికాసము 'డెకార్టే' (Descartes) అను ఫ్రెంచి తత్త్వవేత్త రచించిన 'జామెట్రిక్ ' (Geometric 1637) అను గ్రంథప్రచురణముచే చురుకెక్కెను. అప్పటినుండి ఆధునిక గణితశాస్త్రము +ప్రారంభమైనట్లు ఎంచవచ్చును. ఇప్పటి మన 'కో ఆర్డినేట్ జామెట్రీ' (Coordinate Geometry) అప్పటితో +ప్రారంభమైనట్లు భావింపవచ్చును. దీని విశిష్టత ఏమనగా, అంతకుముందు క్షేత్రగణితము, బీజగణితము ఒకదాని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0311.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0311.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1b1885e9da3b8473c3bbbf65a9d6a24286883e2e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0311.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +కొకటి సంబంధము లేకయుండెడివి; డెకార్టే కనుగొనిన పద్ధతిలో ఇవిరెండును కలిసిపోయినవి. అంతకుముందు, +వృత్తాది వక్రరేఖలు, ధర్మములు విడివిడిగా క్షేత్రగణిత పద్ధతులలో కనుగొనబడు చుండెడివి. ఈ కో ఆర్డినేట్ +జామెట్రీతో ఒక రేఖయొక్క ఒకధర్మము తెలిసినచో, బీజగణిత పద్ధతులను ఉపయోగించి, దానియొక్క ఇతర +ధర్మముల నన్నిటిని సాధింపవచ్చును. ప్రతి వక్ర రేఖయు ఒక బీజగణిత సమీకరణముచే సూచింపబడి, దాని +ధర్మము లన్నియు, బీజగణిత పద్ధతులచే సాధింపవచ్చును. ఇది సామాన్యవిషయము కాదు. దీనిచే గ్రీకులు నిర్మించిన క్షేత్రగణిత జ్ఞానమంతయును అతి సులభమగుటయేగాక, కలనగణిత పరిశోధనలకు అత్యంత సౌలభ్య మేర్పడినది. + +డెకార్టే నిర్మించిన 'కో ఆర్డినేట్ జామెట్రీ'ని అత్యంతము అభివృద్ధిపరచి దానికొక స్వరూపకల్పనము గావించిన వాడు, అతని సమకాలికుడగు ఫెర్మా (Fermat) అనునొక ఫ్రెంచి న్యాయవాది (1601-1665). ఈతడొక గొప్ప మేధావి. ఇతనికి గణితశాస్త్రమొక అభిమాన విషయము (hobby). ఇతడు అనేకవిషయములను కనుగొనెను. తాను కనుగొన్న విషయములన్నింటిని 1621 లో లాటినులోనికి అనువదింపబడిన 'డియొఫాంటస్' (Diophantus) అనుగ్రంథము యొక్క మార్జినులలో వ్రాసి పెట్టి యుంచెను. అంక సిద్ధాంతములోని ఫెర్మా సిద్ధాంతము, ఫెర్మా చరమసిద్ధాంతము మొదలగునవి ఈ మార్జినులలో వ్రాసి పెట్టబడినవే. ఈ రెండవదానికి ఇంతవర కెవ్వరును ఉపపత్తి కనుగొనలేదు. దీని ఉపపత్తి తనకు తెలిసినను, స్థలాభావముచే దానిని వ్రాయలేదని ఫెర్మా వ్రాసి పెట్టెను. ఫెర్మా "థియరీ ఆఫ్ ప్రాబబిలిటీ" (Theory of probability)ని కనుగొనెను. వీరికి సమకాలముననే ఫ్రాన్సుదేశమున మరి ఇరువురు గణిత శాస్త్రజ్ఞులుండిరి. ఒకడు డిసార్జియస్ అను నాతడు. ఇతడు 'పర్స్‌పెక్టివ్ జామెట్రీ' పై (Perspective geometry) ఒక బృహద్గ్రంధమును రచించెను. గ్రీకుల క్షేత్ర గణితజ్ఞానమున కిది స్థాయీభావమని చెప్పనగును. గ్రీకులక్షేత్ర గణితము +ఇంతకంటె ముందునకు సాగుట సంభవమా అనిపించు నంతటి ప్రతిభను ఆతడు తన గ్రంధమున ప్రదర్శించెను. +రెండవవాడు 'పాస్కల్ ' అను నాతడు (1623-1662). ఇతడొక తాత్త్వికుడు. మతాభినివేశము మెండు. ఐనను తన మతాభినివేశము అతని గణితశాస్త్ర పరిశోధనలకు ఏ విధముగను అడ్డుతగులలేదు. అతడు తన పదియారవ +సంవత్సరముననే 'పాస్కల్ సిద్ధాంతమ'నబడు దానిని కనుగొనెను. ఇదియొక శంకుశ్ఛేదములో నిర్మింపబడిన +షట్భుజ విషయము. దీనిలో అతనిపై డిసార్జియస్ ప్రభావము సువిదితము. ఇతడొక లెక్కలుకట్టు యంత్రమును నిర్మించెను. (Computing Machine). అంకగణిత త్రిభుజము గూడ (Arithmetical triangle) ఇతడు కనుగొనినదే. ఇది యిట్లుండగా, ఆ కాలమున ప్రచారములోనికి వచ్చుచుండిన బీమా (Insurance) పద్ధతివలన గూడ ధనికులు ఆడుకొనుచుండు జూదము, చీట్లాట మొదలగు వాటినుండి ఉత్పన్నమగు సమస్యలను విడదీయవలెనని, ఫెర్మా, పాస్కల్ ఇరువురును ప్రయత్నించి, ఈ విషయములో ఒకరితో నొకరు ఉత్తర ప్రత్యుత్తరములు జరుపుకొనుచు 'థియరీ ఆఫ్ ప్రాబబిలిటీ ' (అవ కాశ వాదము) అను వాదమును నెలకొల్పిరి. + +ప్రాన్సుదేశమున గణిత శాస్త్రమిట్లు అత్యం తాభివృద్ధి గాంచు చుండగా, ఇంగ్లండు దేశములో 'వాల్లిస్‌' (Wallis) అను ఆక్సఫర్డు విశ్వవిద్యాలయ గణితాచార్యుడు లోగడ 'కావలిరీ'చే నిర్మింపబడిన “అతిసూక్ష్మ విషయవాదము" (Theory of infinitesimals) ను వృద్ధిపరచి కలన గణితమున అనేక విషయములను కనుగొనెను. అయినను మనము ప్రస్తుతమున అభ్యసించు కలన గణితము సర్ ఇసాక్ న్యూటన్‌తో (Sir Isaac-Newton)తో (1642-1727) ప్రారంభమైనదనవచ్చును. ఇతడొక గొప్ప మేధావి. ఇతడు కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయమున గణితశాస్త్రాచార్యుడుగా చాలకాలము పనిచేసెను. ఇతడు కనుగొనిన గొప్ప విషయములలో ముఖ్యమైనది గురుత్వాకర్షణ సూత్రము. దీని సహాయముచే కెప్లర్ కనుగొనిన గ్రహ గమన సూత్రముల నాతడు గణితముచే సాధించెను. ‘ఆకర్షణ సిద్ధాంతము' (Theory of attractions) నకు ఇతడు గట్టి పునాదివైచెను. 'చాక్షుష' శాస్త్రమును (optics) ఇతడు ప్రారంభించెను. +ఇతడును, జర్మనీ దేశములోని లూబ్రిటీ (Lubrity) అను రాజనీతిజ్ఞుడును కలిసి ఆధునిక కలన గణితమునకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0312.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0312.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3104feafea8ffb32a36ac77d7ed628701753fb35 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0312.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +పునాది నిర్మించిరి. కలన గణితమును 'లీబ్నిట్జ్' కనుగొనెనా? లేక న్యూటన్ కనుగొనెనా? అను వివాదము +బహుకాలము చెలరేగినది. 'న్యూటన్' స్వాభావికముగా తాను కనుగొనిన విషయములను ప్రచురింపక గోప్యముగా నుంచుటయు, వీటి ప్రచురణమునకు ముందుగనే 'లీబ్నిట్జ్' కనుగొనిన విషయములు ప్రచురింపబడుటయు ఈ వివాదమునకు దోహద మొసగినవి. ఆధునిక కలన గణిత సంకేతములు “లీబ్నిట్జ్' ప్రవేశ పెట్టినవియే. "న్యూస్ మెథడ్ ఆఫ్ ఫ్లక్షన్స్" అనునది ప్రస్తుతము మనకు సుపరిచితమగు dy/dr మాత్రమే. అది కాక సమీకరణములయొక్క రమారమి మూలములను కనుగొనుటకు న్యూటన్ ఒక పద్ధతిని కనుగొనెను. + +లీబ్నిట్జ్ (1646 - 1716) ఇదివరలో చెప్పినట్లు ఒక జర్మను రాజనీతిజ్ఞుడు. రాజనీతియే ఆతని వృత్తి. గణితము, తత్త్వశాస్త్రము ఆతని అభిమాన విషయములు, ఆతనికి చరిత్ర, మతము, భాషాశాస్త్రము, జీవశాస్త్రము, భూగర్భ శాస్త్రము, క్రొత్త విషయములు కనుగొను కళ మున్నగు వాటిలో అభినివేశము కలదు. గణితశాస్త్ర సంకేతములను నిర్మించిన వారిలో లీబ్నిట్జ్ అగ్రగణ్యుడని చెప్పవచ్చును. ఈ విశ్వములోని చలనమునకును మార్పునకును మూలసూత్రమును కనుగొను తత్త్వ జిజ్ఞాసలో అతడు కలనగణితమును కనుగొనెను. + +18 వ శతాబ్దములో గణితశాస్త్ర పరిశోధనలు పెక్కులు జరిగినవి. వాటిలో ముఖ్యమయినవి కలన గణితము, దానిసహాయమున ఘటిల్లిన యాంత్రిక శాస్త్రాభివృద్ధియునై యున్నవి. అప్పటివరకును చలనశాస్త్రము, స్థితిశాస్త్రము, ద్రవస్థితి శాస్త్రము, ద్రవ చలన శాస్త్రము, స్థాపత్యము మున్నగువాటిలో క్షేత్ర గణిత పద్ధతులే ఎక్కువగా ఉపయోగింపబడు చుండెడివి. న్యూటన్, లీబ్నిట్జ్ లు నిర్మించిన కలనగణితమును ఈ శాస్త్రములలో ప్రయోగించుటయే 18 వ శతాబ్దిలో జరిగిన గణితశాస్త్ర ప్రగతి. ఆ శతాబ్దిలోని ముఖ్యులగు గణిత శాస్త్రజ్ఞులు : + +1. జాకబ్ బెర్నోలీ (1654-1705) మరియు ఆతని సోదరుడగు జాన్ బెర్నోలీ (1667–1748) + +2. ఆయిలర్ (1707–1783) + +3. లెగ్రాంజ్ (1736-1813) + +4. లెప్లాస్ (1749-1827) + +వీరుకాక, చిల్లర గణితశాస్త్రజ్ఞులలో ముఖ్యులు క్లైరో, డి-లాంబర్ట్ మున్నగు ఫ్రెంచి శాస్త్రజ్ఞులు. + +స్విట్జర్లాండ్ లోని బాసిల్ (Basle) నగర విశ్వవిద్యాలయము చిరకాలము నుండియు గణిత శాస్త్రజ్ఞులకు ప్రసిద్ధి +కెక్కియుండెను. వీరిలో ముఖ్యులు బెర్నోలీ (Bernoulli) కుటుంబమువారు. 17వ శతాబ్దినుండి ఈనాటివరకును ఈ కుటుంబములో ప్రతితరము నందును గొప్పశాస్త్రజ్ఞు లుద్భవించిరి. వారిలో జాకబ్ బెర్నోలి, జాన్ బెర్నోలీ అనువారలు ప్రథములు. వీరిరువురును ప్రథమమున వైద్యశాస్త్రమును అభ్యసించినను. అనంతరము లీబ్నిట్జ్ పరిశోధనలను గూర్చి విని గణితశాస్త్రము నభ్యసించి, బాసిల్ నగర విశ్వవిద్యాలయములో ఒకరి తర్వాత నొకరు గణితశాస్త్రాచార్యులుగ నియమింపబడిరి. జాకబ్ మొదట లీబ్నిట్జ్‌తో ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు జరిపి, ఇరువురు సోదరులును లీబ్నిట్జ్ కలన గణిత పద్ధతికి సంపూర్ణ వికాస మొసగి, ఈ శాస్త్రమున అనేక నూతన విషయములు కనుగొనిరి. + +పోలార్ కో అర్డి నేట్స్ యొక్క ప్రయోజనము, కాటినరీ (catenary), లెమ్ని స్కేట్ (Lemniscate), లోగరిథమిక్ సర్పిలము (Logarithmic Spiral) మొదలగు అనేక వక్ర రేఖల ధర్మములను కనుగొనుటయేగాక, 'కాల్క్యులస్ ఆఫ్ వేరియేషన్స్' (Calculus of Variations) లో అనేక సమస్యలను క్షుణ్ణముగా చర్చించి, దత్త పరిధితో గరిష్ఠతమవైశాల్యము గల రేఖ వృత్తమని కనుగొనిరి. ఇట్లే సామాన్యవ్యవకలన సమీకరణములలో వీరు సాధించిన సమీకరణము వీరి పేరుతో ఇప్పటికిని ప్రసిద్ధికెక్కి యున్నది. ఇక వీరు అవకాశశాస్త్రమున కనుగొనిన 'బెర్నోలీ సంఖ్యలు' (Theorem of Bernoulli) మున్నగునవి వీరి కీర్తిపతాకములు. వీరి కుటుంబములోని డేనియల్ బెర్నోలి అను నాతడు మరల బాసిల్ విశ్వవిద్యాలయములో గణితశాస్త్రాచార్య పదవి నాక్రమించి, అణుచలనవాయు వాదమును (Kinetic theory of Gases) స్థాపించెను. ద్రవచలన శాస్త్రములోని 'బెర్నోలి సమీకరణము' ఇతడు సాధించినదే. తన పూర్వికులు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0313.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0313.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ecc9f080b046a89de11eed9d027fe6b25a8156b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0313.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +సాధారణవ్యవకలన సమీకరణములలో గొప్ప పని చేసి యుండగా, ఇతడు ఆంగికవ్యవకలన సమీకరణములలో +(Partial Differential Equations) పరిశోధనలు గావించెను. + +18 వ శతాబ్దిలోకెల్ల గొప్ప గణితశాస్త్రజ్ఞుడని చెప్పదగు 'లియోనార్డ్ ఎన్లర్ ' (Leonard Enler, 1707-83) గూడ ఈ బాసిల్ విశ్వవిద్యాలయమునుండియే వచ్చెను. ఇతడు జాన్ బెర్నోలీవద్ద గణితశాస్త్రము నభ్యసించి, కొంతకాలము బెర్లిన్‌లోను, కొంతకాలము సెయింట్ పీటర్స్‌బర్గులోను నివసించెను. ఈతనికి 1735 లో మొదటి నేత్రమును, 1766 లో రెండవ నేత్రమును నష్టమయ్యెను. అయినను, ఇతని గణితశాస్త్ర పరిశోధనల కేమియు తన్మూలమున ఆటంక మేర్పడలేదు. అసాధారణమగు తన జ్ఞాపకశక్తిచే అత డా శాస్త్రమున ఇదివర కుండిన జ్ఞానమంతటిని క్రోడీకరించి క్రొత్త విషయములను అనేకములను చేర్చి, చిన్నవి, పెద్దవి మొత్తము సుమారు 900 రచనలు గావించెను. గణితశాస్త్రమున ఆతని ముద్ర పడని భాగమే లేదు. (“ఆయిలర్ "అను వ్యాసమును చూడుడు). గణితశాస్త్రముననే గాక, అనువర్తిత గణితశాస్త్రమునను ఆతని పరిశోధనలు అమూల్యములు. నౌకా నిర్మాణశాస్త్రమున, సైన్యపరికర శాస్త్రమున, సంగీతశాస్త్రమున ఆతని సేవ చిరస్మరణీయము. ఆయిలర్ రచించిన గ్రంథములు చదివినవారి నెల్లరను ఆతని నిరంతర సృజనాత్మక శక్తి ఆశ్చర్యచకితులను చేసినది. అతని తర్వాత వచ్చిన గణితశాస్త్రజ్ఞులలో పేరెన్నికగన్నవా రందరును ఆతని గ్రంథములను క్షుణ్ణముగా చదివి ఆతని ప్రభావమునకు లోబడినవారే. ఇది యిట్లుండగా ఆ కాలమున ఫ్రాన్సుదేశమందు అత్యంత ముఖ్యమగు పరిశోధనములు జరిగెను. ఆకాలపు ఫ్రెంచి శాస్త్రజ్ఞులందరి ధ్యేయమును ఒక్కటియే. అది ఏమనగా, న్యూటన్ కనుగొనిన గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతమును కలనగణిత పద్ధతులచే అభివృద్ధిపరచుటయే . ఈ విశ్వములోని చలనమున కంతటికిని కారణభూతమగు ఒకే ఒక సూత్రమును కనుగొనవలయునని ప్రయత్నించి 'కనిష్ఠతమకార్యసూత్రము' (principle of least action) ను కనుగొనిరి. దీనినే ఆయిలర్ గణితశాస్త్ర పద్ధతిని m v d s కనిష్ఠతమముగా నుండ వలయునని నిర్వచించి, దానిలో గణితశాస్త్రపు పద్ధతిని ప్రవేశ పెట్టెను. ఈ సూత్రమును తరువాతవచ్చిన లెగ్రాంజి (Legrange), హామిల్టన్ (Hamilton) మొదలగు గణితజ్ఞులు పుష్కలముగా ఉపయోగించుకొనిరి. ఆ కాలముననే పురాతన మతభావములను వ్రేళ్ళతో పెకలించి వేసి ఫ్రెంచి విప్లవమునకు దారితీసిన విశ్వవిఖ్యాతమగు ఫ్రెంచి విజ్ఞాన సర్వస్వము రచింపబడెను. ఈ విజ్ఞాన సర్వస్వ నిర్మాతలలో డి లాంబెర్టు (D'Alambert) అను నొక గణితశాజ్ఞుడును కలడు. చలనశాస్త్రములోని డి లాంబెర్టు సిద్ధాంతము (D'Alambert principle) అనునది ఈతడు నిర్మించినదే. ఆంగిక వ్యవకలన సమీకరణములలో ఈతని పేర బరుగు సమీకరణమును ఈతడు సాధించెను. ఇతడు అవకాశశాస్త్రమున గూడ అతిముఖ్యములగు కొన్ని పరిశోధనలు సలిపెను. + +ఆ కాలమున ఇంగ్లండు దేశములో చెప్పుకొనదగిన వారు డా. మాయివర్ (Dr. Moiver), స్టర్లింగ్ (Stirling). లాండీ (Landy) మెక్‌లారిన్ (Maclaurin) అనువారు మాత్రమే. వీరెవ్వరును ఆ కాలమున ఐరోపా భూఖండమున వెలసిన సమకాలిక శాస్త్రజ్ఞులతో పోల్చదగిన వారుకారు. వీ రెల్లరును ప్రాంతీయ దురభిమానముచే తమ న్యూటన్ నిర్మించిన పద్ధతులనే అవలంబించి, అభివృద్ధి నిరోధక ములగు ఆతని సంకేతములనే వాడుచు, అంతకంటెను ప్రబలతరమగు లీబ్నిట్జ్ సంకేతములను పరిహరించి, ఇంగ్లండు దేశమున గణిత శాస్త్రాభివృద్ధికి నిరోధకులైరి. వీరిలో మెక్లారిన్ (Maclaurin) అను ఎడింబరో విశ్వవిద్యాలయ గణితశాస్త్రాచార్యుడు తమ పాత పద్దతులతోడనే ఆకర్షణ శాస్త్రమున కొన్ని ముఖ్య పరిశోధనలు జరిపెను. అతని పేరబరగు 'మెక్లారిన్ శ్రేఢి' అనునది జగత్ప్రసిద్ధము. కాని దీనిలో ఏమియు క్రొత్తదనము లేదు. దానిని లోగడ 'టెయిలర్' అను శాస్త్రజ్ఞుడు కనుగొనియే యుండెను. అయితే ఈ శ్రేఢిని ఆయిలర్ తన వ్యవకలన గణితములో ఉపయోగించునంతవరకు దాని ప్రాముఖ్య మెవ్వరును గుర్తించక +పోయిరి. + +దాని ప్రాముఖ్యమును గుర్తించినవారిలో ముఖ్యుడు జోసెఫ్ లూయీ లెగ్రాంజ్ (Joseph Louis Lagrange. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0314.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0314.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6d124f7d90443de29e066b26d562c22156d5473 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0314.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +1736 - 1813). తాను నిర్మించిన 'ప్రమేయ శాస్త్రము' (Theory of functions) నకు దీనిని అతడు ప్రాతిపదికగా నిర్మించెను. 'లెగ్రాంజి' టూరిన్ నగరములో జన్మించి, 19 వ యేటనే ఆ నగరమున గణితశాస్త్రాచార్య పదవి నాక్రమించెను. ఆయిలర్ సెయింట్ పీటర్స్ బర్గుకు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత ఫ్రెడరిక్ ది గ్రేట్ (Frederick the Great) అతనిని బెర్లిన్ నగరమునకు ఆహ్వానింపగా, అచటకుపోయి, ఫ్రెడరిక్ మరణానంతరము వరకు, అతడచ్చటనే యుండి అనంతరము ఫ్రాన్సు దేశమున వివిధ ప్రాంతములలో గణితశాస్త్రాచార్య పదవి నధిష్ఠించెను. 'లెగ్రాంజి' తన ప్రథమ పరిశోధనమందు, విశిష్ట కలన గణితములో Calculus of Variations లోగడ ఆయిలర్ గావించిన పరిశోధనలను గణిత విశ్లేషణ పద్ధతులచే మెరుగొనరించి, అనేక నూతన విషయములను అందు చేర్చుటయేగాక, అదివరకుండిన విషయము నంతయును క్రోడీకరించెను. ఈ విశిష్టకలనమును చలన శాస్త్రమునకు అనువర్తింపజేసి, అదివరకే ఆయిలర్ చే నిర్వచింపబడిన 'కనిష్ఠతమ కార్యసూత్రము' (Principle of least action) నకు గణితపద్ధతి నిర్మించెను. ఇతడు అంకశాస్త్రమునను, సమీకరణ శాస్త్రమునను గావించిన పరిశోధనలు అతి ముఖ్యములు. తనజీవితమందలి ఉత్తరార్ధమును ఇతడు 'విశ్లేషక ప్రమేయశాస్త్రము'(Theory of analytic functons), 'విశ్లేషక +యాంత్రిక శాస్త్రము' (Analytic mechanics) అను గ్రంథముల రచనకై వినియోగించెను. వీటిలో రెండవది న్యూటన్ రచించిన “ప్రిన్సిపిక్ మాథిమాటికా" (Principic mathematica) అనుగ్రంథము తర్వాత సుమారు నూరు సంవత్సరములకు రచింపబడి, న్యూటన్ తర్వాత వెలసిన గణితవిశ్లేషణ పద్ధతుల ప్రతిభను సంపూర్ణముగ +ప్రదర్శించెను. "లెగ్రాంజి చలనసూత్రము" (Legrange Equations of motion) లని ప్రసిద్ధిబడసిన సూత్రములు +ఈ గ్రంథములోనివే. న్యూటన్ యొక్క క్షేత్రగణిత పద్ధతు లంతటితో స్వస్తిచెప్పబడి విశ్లేషణ గణితపద్ధతులు +వాడుకలోనికి వచ్చెను. లెగ్రాంజి రచించిన 'విశ్లేషక యాంత్రికశాస్త్రము' విశ్లేషక గణితమునకు అఖండ విజయపతాకము. + +18వ శతాబ్ది చివరలో జీవించిన గణిత శాస్త్రజ్ఞులలో చెప్పుకొన దగినవాడు లెప్లాస్ (Leplace 1725-1799) అను ఫ్రెంచి శాస్త్రజ్ఞుడు. ఇతడు నెపోలియన్ వలనము, 18 వ లూయీ వలనను అనేక గౌరవములనుపొంది ఆ కాలపు గొప్ప గణితశాస్త్రవేత్తలలో నొకడుగా పరిగణింపబడెను. అతడు రచించిన “విశ్లేషక అవకాశ శాస్త్రము", "ఖగోళ యాంత్రిక శాస్త్రము", అతి ముఖ్యగ్రంథములు. న్యూటను నుండి అప్పటివరకును పోగైన విజ్ఞానమంతయు ఈ బృహద్గ్రంథములలో క్రోడీకరింపబడినది. దీనిలో రెండవది 5 సంపుటములుగా నున్నది. 'లెప్లాస్ సమీకరణము', 'లెప్లాస్ పరివర్తనము' మున్నగునవి ఈ గ్రంథములలోనివే. + +19వ శతాబ్దమున గణితశాస్త్రము సర్వతోముఖాభివృద్ధిగా౦చెను. 18 వ శతాబ్ది చివరిభాగమున నున్న లెగ్రాంజ్, లెప్లాస్, ఆయిలర్ మున్నగు మహా మేధావులు తమ పరిశోధనా ఫలితముగ గణితశాస్త్రమున నిక మిగిలినదేదియు లేదనిపించినారు. ఫ్రెంచి విప్లవమునకు కారణభూతములగు మానవ మానసిక ప్రవృత్తులు, ముఖ్యముగా పురాతన విజ్ఞానముతోడి తెగతెంపులు విజ్ఞాన విషయమున నూతన దృక్పథములు మున్నగునవి, ఈ శాస్త్రమునను ప్రవేశించి క్రొత్తమార్గము లనేకము లన్వేషింపబడెను. ఇదివరలో గణితము, యంత్ర శాస్త్రమునకును, జ్యోతిశ్శాస్త్రమునకును అనుబంధరూపముగా నుండెను. ఆ శాస్త్రములలో ప్రగతికి వలయు గణితపరిశోధనములే జరుగుచుండెను. ఇప్పటినుండి ఇట్లుగాక గణితశాస్త్రము గణితశాస్త్రము కొరకే యను భావము గాఢముగా నాటుకొనిపోయి, పూర్వపు నియమములను, నిబంధనములను అన్నిటిని త్రెంచుకొని మహాప్రవాహము వలె వెల్లివిరిసినది. పూర్వపు గణితజ్ఞు లెల్లరును యంత్ర శాస్త్రమునను, జ్యోతిశ్శాస్త్రమునను పరిశోధనలు జరిపిన వారే. ఇప్పటినుండి ఇట్లుగాక, ప్రత్యేక శాస్త్రశాఖలలో అత్యున్నత ప్రవీణులు (Specialists)బయలుదేరిరి. పూర్వ గణితజ్ఞులవలె అన్ని శాఖలలోను సమానప్రావీణ్యము గలవారు ఈ శతాబ్దిలో ప్రపంచ మేధావులలో నత్యుత్తమ శ్రేణికి చెందగలవారు నలుగురైదుగురు మాత్రమే కనిపించుచున్నారు. అట్టి మహామేధావులలో మొదట చెప్పు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0315.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0315.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c433fae617bb31e7ce92941f2f47d435f3f6ee94 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0315.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కొనదగినవాడు కార్ల్ ఫ్రెడ్రిక్ గావూస్ (Carl Friedrich Gauss-1777-1855). + +గావూస్, బ్రన్స్‌విక్ అను జర్మను పట్టణములో జన్మించి, గాటింజిలోను, హెల్ముస్టాట్ (Helmstadt) లోను విద్య నభ్యసించి 1807 మొదలు 1855 వరకు (తన జీవితాంతమువరకు) గాటింజ్‌న్ విశ్వవిద్యాలయమున కనుబంధరూపమున నున్న ఖగోళశాస్త్ర పరిశోధనాలయ సంచాలకుడుగా పనిచేసెను. శుద్ధగణితమునను, అనువర్తిత గణితమునను ఈతనికి ఉండు ప్రావీణ్యము, తరచు లాటిను భాషను వాడుచుండుట మున్నగువానిచే నీతని సనాతన తత్త్వాభిలాష సూచితమైనను ఈతని పరిశోధనల యందెల్లెడల నూతనయుగపు సరిక్రొత్త భావముల శక్తి సామర్థ్యములు ప్రస్ఫుటము లగుచున్నవి. ఈతడు చిన్నతనమునుండియే యనేక క్రొత్తవిషయములను గనుగొన మొదలిడెను. ఆధునిక అంకశాస్త్రము ఈతనినుండియే మొదలిడిన దనవచ్చును. దీనిలో నీతడు పరస్పరవర్గ సిద్ధాంతమును (Law of quadratic reciprocity) కనుగొనెను. బీజసమీకరణ మూలముల అస్తిత్వమును ఈతడే ప్రథమమున రుజువు చేసెను. క్లిష్ట సంఖ్యలు (Complex numbers), వాటి గుణములు, వాటి ప్రమేయము, మొదలగువాటిలో ఆతని ప్రావీణ్యము అనల్పము. "అతి జ్యామితిశ్రేణి” (Hypergeometric series) నాతడు కనుగొని, దాని సంభిన్నతను (convergence), దానిసాధన (Solution) గుణములను అతిక్షుణ్ణముగ చర్చించెను. ఇదిగాక దీర్ఘవృత్త సంకలన విలోమక్రియచే (By the process of inversion of elliptic integrals) ద్విధాపర్యాదిక ప్రమేయములు (Doubly periodic functions) ఉద్భవించునని యాతడు గ్రహించెను. అయూక్లిడ జ్యామితి (Non +Euclidian Geometry) యొక్క మూలభావములు ఆతనికి తెలియనివి కావు. చతుష్ఫలములు (Quarternions) ఆత డెరుగును. ఇక అనువర్తిత గణితశాస్త్రములో నాతని కింతయే సామర్థ్యము కలదు. క్రొత్తగా కనుగొనబడిన సీరీసు (series) అను గ్రహకము (Planetoid) యొక్క చలనమును సంపూర్ణముగ లెక్క వేసి కనుగొనెను. భూతల విజ్ఞానకృషిలో (Geodesy) ఆతడు కనుగొనిన తలవక్రతా (Curvature of surfaces) గణనవిధానము అంద రెరిగినదే. అయస్కాంతశాస్త్రములో ఆతని పరిశోధనలు శాశ్వతకీర్తి నార్జించినవి విద్యుచ్ఛక్తి సహాయముతో టెలిగ్రాఫును కనుగొనవలెనని యీతడు ప్రయత్నించెను. ఆకర్షణ శాస్త్రములో ఆతని పరిశోధనలు తరువాత 'పొటెన్షియల్ థియరీ' (Potential Theory) కి ప్రాతిపదిక యాయెను. ఇతడు ప్రపంచ మేధావులలో నొకడుగా లెక్కింపదగినవాడు. + +జర్మనీ దేశములో ఇట్లు గావూస్ పరిశోధనలు సాగిపోవుచుండగా, ఫ్రాన్సు దేశమునను గొప్ప గణితశాస్త్ర ప్రగతి జరిగెను. గావూస్ స్పృశించిన శాఖ లన్నిటి యందును లెజాండర్ (Lezandre- 1752-1838) పరిశోధనలు జరిపెను. ఈతనిచే నిర్మింపబడిన లెజాండర్ ప్రమేయములును ప్రసిద్ధములే. ఆకాలమున ఫ్రాన్సు దేశములో నుండిన బహుసాంకేతిక (Polytechnic) పాఠశాలలలో గొప్ప గణితజ్ఞు లుండిరి. అట్టి వారిలో ముఖ్యుడు మాంజె (Monge) అను గణితజ్ఞుడు. ఈతని కృషిఫలితముగ ఫ్రాన్సుదేశమున అనేకులు గణితజ్ఞు లుద్భవించిరి. వీరందరికిని క్షేత్ర గణితము అభిమాన పాత్రము. ఈ కాలమున పాఠశాలలలో బోధన కుపయోగించు పాఠ్యపుస్తకము లనేకములు వెలసినవి. మాంజె యొక్క ప్రభావముచే ఆతని శిష్యులనేకులు జ్యామితి శాస్త్రమున అత్యంత ప్రావీణ్యమును గడించి దానిలో చాలా ముఖ్యపరిశోధనలను గావించి యీ శాస్త్రమును ఫ్రెంచి విశ్వవిద్యాలయము లన్నిటియందును అత్యంత +వ్యాప్తిలోనికి తెచ్చిరి. అట్టి వారిలో ముఖ్యుడు విక్టరు పాన్సిలెట్ (Victor Poncilet). ఈతడు విక్షేపక జ్యామితి (Projective Geometry) శాస్త్రమునకు సృష్టికర్త. అప్పటి ఫ్రెంచి విద్యాలయములలో లెగ్రాంజ్ రచించిన విశ్లేషక యంత్రశాస్త్రము అతిక్షుణ్ణముగా పఠింప బడుచుండెను. ఆ కాలపు మహామేధావులలో పేరెన్నిక గన్నవారు లెగ్రాంజ్, మాంజే. తరువాత చెప్పుకొన దగినవారు జోసెఫ్ ఫోరిన్, అగస్టిన్ కాంచి (Joseph Fourin, Augustin Canchy) అను వారు. ఫోరియర్ (Fourior) రచించిన ఉష్ణశాస్త్రములో మొట్టమొదట ఫోరియర్ శ్రేఢి చర్చింపబడెను. ఈ కాలమున ఈ ఫోరి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0316.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0316.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a0d16c7d5c6f89d5bf7c8a160b5fe386de7190a9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0316.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +యర్ శ్రేఢి కున్న ప్రాముఖ్యము గణితశాస్త్రజ్ఞు లంద రెరింగినదే + +కోషీ గణిత విశ్లేషణమున సాధించిన ఘనవిజయములు, కాంతి శాస్త్రమునకును, యాంత్రిక శాస్త్రమునకును అతడు కావించిన సేవను అవి కప్పివేసినవి. స్థితిస్థాపక శాస్త్రమున కీతడు మూలపురుషుడు. సంభిన్నతాశాస్త్రమునను, క్లిష్టసంఖ్యలప్రమేయములలో నాతడు కావించిన పరిశోధనలును, క నుగొనిన క్రొత్తవిషయములును నేటికిని ఆతని కీర్తిపతాకలు. ఆధునిక గణితములో గల కర్కశ హేతువాదపద్ధతి కాతడు మూలపురుషుడు. ఈతని పేరు +గణితశాస్త్రమున మాటిమాటికి ఆవృత్తమగుచుండును. + +ఇట్లుండగా 1830 ప్రాంతములో ఫ్రాన్సుదేశములో, గణితశాస్త్రాకాశపథమున ఒక మహోజ్వలతార ఆకస్మికముగా కనుపించి అంతలో ఉల్కాపాతమువలె నదృశ్యమయ్యెను. ఆతడే గాల్వా. ఈతడు 21 వ సంవత్సరముననే ఒక ప్రేమకలాపమున దగుల్కొని, ద్వంద్వయుద్ధమున ప్రత్యర్థిచే నిహతుడయ్యెను. ఈతడు నిర్మించిన“సమూహవాదము” (Theory of Groups) ఆధునిక బీజగణితమునకును, ఆధునిక క్షేత్రగణితమునకును, అనంత రత్న భాండారపు గదితలుపులు తీయు తాళపుచెవివంటిది. ఇంతవరకును పరస్పర సంబంధములేక విడివిడిగా అభివృద్ధి కాంచుచుండిన అనేక గణితశాస్త్ర శాఖలు, దీనిచే ఏక సూత్రమున కట్టివేయబడినవి. దీనితో, కోణముల +త్రిధావిభజనము, ఘనమును రెట్టించుట, బీజసమీకరణముల సాధనము మున్నగు ప్రాచీన సమస్యలు విడిపోవుటయేగాక, బహు శాఖలలోని గణిత సూత్రములకు ఏక వాక్యత లభించెను. ఇది 19వ శతాబ్దిలోని గొప్ప +గణిత నిర్మాణములలో నొకటి. ఇదిగాక ఈతనికి బీజ ప్రమేయముల సంకలన విషయమునను సరికొత్తభావము +లుండెను. ఇవియే కాలక్రమమున 'అబెల్ ప్రమేయములు'గా పరిణమించినవి. ఈతడే చిరకాలము జీవించి +యుండినచో, గణితశాస్త్ర మేవిధముగా వృద్ధిపొందెడిదో చెప్పుట కష్టము. + +ఇంచుమించు ఈతనికి సమకాలికుడుగనే, నార్వేదేశమున అబెల్ (Abel) అను నొక మహా మేధావి యుద్భవించి 27వ సంవత్సరముననే క్షయరోగ పీడితుడై మరణించెను. ఈతడు అపరిమిత శ్రేఢుల సంభిన్నతను సుస్థిరమగు పునాదులపై నిలిపి, ఆ విషయమున పెక్కు క్రొత్త సిద్ధాంతములను కనుగొనెను. ఐదవఘాత బీజ సమీకరణముల మూలములను ఘాత మూలముల సహాయమున సాధించుట యసంభవమని రుజువుచేసి, చిరకాలము నుండియు గణితశాస్త్రజ్ఞులను ఆందోళన పెట్టుచుండిన సమస్యకు అంతిమ పరిష్కారము చేసెను. దీర్ఘ వృత్త సంకల్యము (Elliptic Integrates) లలో ఆతడు గొప్ప పరిశోధనలను గావించి యనేక విషయములను గనుకొనెను. ద్విధాపర్యదిక ప్రమేయము లాతనితోనే మొదలయినవని చెప్పవచ్చును. + +1829 లో, అనగా అబెల్ మరణించిన సంవత్సరముననే కోనింగ్స్‌బర్గులో గణితాచార్యుడుగా నున్న జాకోబి (Jacobi) అనునాతడు దీర్ఘ వృత్త సంకల్యముల విషయికమగు తన క్రొత్తవాదమును ప్రచురించెను. ఈ దీర్ఘ వృత్తప్రమేయము లాతడు నిర్మించిన తీటా ప్రమేయముల (theta functions) పై నాధారపడి యుండును. ఇదిగాక జాకోబీ ప్రధూపకము (Determinants) లోను, వ్యవకలన సమీకరణములలోను, చలన శాస్త్రమునను అతిముఖ్య పరిశోధనలు గావించెను. చలన శాస్త్రమున నీతనిపరిశోధన(William Rowan Hamilton) అను ఐర్లండుదేశ శాస్త్రజ్ఞుని అతిముఖ్య పరిశోధన యగు 'హామిల్టన్ జాకోబి' సమీకరణమునకు దారితీసినది. ఆధునిక సాపేక్ష సిద్ధాంతమునను, ప్రమాణ వాదమునను దీనిప్రాముఖ్యము శాస్త్రజ్ఞులంద రెరింగినదే. ఈ కాలముననే డిరిషిలే (Dirichlet) అను గణిత శాస్త్రజ్ఞుడు, ఫోరియర్ శ్రేఢి సంభిన్నతా విషయమునను, అంక శాస్త్రమునను, వై శేషిక కలన గణితమునను, అనేక నూతన విషయములను కనుగొనెను. అతనిపేర బరగిన డిరిషిలే శ్రేఢి (Dirichlet's series) అతని శాశ్వతకీర్తి చిహ్నము. + +ఆధునిక గణితశాస్త్రమును తీర్చిదిద్దిన వారిలో ముఖ్యుడు రీమాన్ (Riemann 1826-1866). ఈతడు గాటింజ్ విశ్వవిద్యాలయములో గణితాచార్యుడుగ పనిచేసి అస్వస్థశరీరుడగుటచే నలుబది సంవత్సరముల వయసుననే మరణించెను. ఈతడు రచించిన విమర్శక వ్యాస \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0317.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0317.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..deb2d1b5a1fb5a348878ec98001a5ac671570771 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0317.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ముల సంఖ్య చాలా తక్కువయే యైనను దానిలో ప్రతి ఒకటియు, ఆధునిక గణితమున క్రొత్తక్రొత్త మార్గముల నేర్పరచి, ఆ శాస్త్రముయొక్క ఉత్తరోత్తరాభివృద్ధికి దారితీసినవి. క్లిష్టసంఖ్యా ప్రమేయములలోని కోషీ-రీమాన్ వ్యవకలన సమీకరణములు ఆతని డాక్ట రేట్ వ్యాసములోనివి. సదృశచిత్రణము (Conformal mapping) లోని రీమాన్ సిద్ధాంతమును అతడప్పుడు కనుగొనినదే. దానిమూలమున నాతడు రీమాన్ తలముల నిర్వచించగలిగి స్థలవాదము (Topology) తో దాని స్వభావ స్వరూపములను చర్చింపగలిగెను. సంకలనప్రక్రియను ఆతడు గట్టిపునాదులపై నిర్మించి, దానిని ఫోరియర్ శ్రేఢికి వర్తింపజేసి, దానిచే ప్రమేయముల స్వభావములను ఆధునిక పద్ధతిపై నిర్మించెను. త్రికోణమితి శ్రేఢుల పరిశోధనా ఫలితముగ సంకలన ప్రక్రియ కాతడు క్రొత్త నిర్వచనము నొసగి దానికి సుస్థిరమగు శాస్త్రీయపద్ధతిని నిర్మించెను. ఈ సందర్భముననే ఆతడు వ్యవకలన రహితమగు అవిచ్ఛిన్న రేఖను నిర్మించగలిగెను. ఈతడు క్షేత్రమితి శాస్త్రమునకు చేసిన సేవ యనల్పము. 1854 లో నాతడు “రీమాన్ క్షేత్రమితి" యను ప్రత్యేక క్షేత్రగణితమును నిర్మించెను. దాని ప్రయోజనము ఆధునిక సాపేక్షతావాదమున నంద రెరింగినదే. దీనిచే నదివరకుండిన క్షేత్రమితి శాస్త్రములోని ప్రత్యేకశాఖ లన్నియును ఏక సూత్రమున బంధింపబడుట యేగాక ఇది క్రొత్త క్రొత్త శాఖలనుగూడ లేవదీసెను. ఈతడు అవిభాజ్యాంకముల వాదమునను క్రొత్త విషయములను కనుగొనెను. + +కార్ల్ వియెర్ స్ట్రాస్ (1875-1897) అను నాతడు బెర్లిన్ విశ్వ విద్యాలయములో గణితాచార్యుడుగ నుండెను. ఈతడు క్లిష్టసంఖ్యా ప్రమేయముల అపరిమితశ్రేఢుల సంభిన్నతా విషయమునను, అపరిమిత లబ్ధముల విషయమునను, వై శేషిక కలనగణితమునను ముఖ్యపరిశోధన గావించెను. అన్నిటికన్నను ముఖ్యమైనది యీతడు గణితశాస్త్రమున కొసగిన హేతువాదకర్కశత్వము. గణితములోని ప్రతి శాఖయును సక్రమమును, నిర్దాక్షిణ్యమును అగు హేతువాద పద్ధతిపై నిర్మించుట యీతని నుండియే మొదలైనదని చెప్పవచ్చును. ఈ విధముగనే బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయములో పనిచేసిన గణితశాస్త్రజ్ఞు లందరును కర్కశహేతువాదమున పేరుబడసినవారే. వారిలో ముఖ్యులు, కుమ్మర్, క్రోనీకర్, +డెడికిండ్, కాంటర్ (Kummer, Kronecker, Dedikind, Cantor) మొదలగువారు. వీరిలో కుమ్మర్ అను నాతడు "ఆదర్శసంఖ్య" లను నిర్వచించి, వాని గుణములను కనుగొని, వాని మూలమున క్లిష్టసంఖ్యల ఏకైక కారణాంక విభాజన సూత్రమును రుజువుచేసెను. క్రోనీకర్ అను నాతడు సంఖ్యాశాస్త్రమున చాలావిషయములను కనుగొనెను. డెడికిండ్ నిర్వచించిన సత్యసంఖ్యల వివరణమును అంద రెరిగినదే. జార్జి కాంటర్ (George Cantor) కరణ్యంకముల వాదమున అతిముఖ్య పరిశోధనలను జేయుటయేగాక, సముదాయ సిద్ధాంతము (Theory of aggregates) నకు మూలపురుషు డాయెను. అధిపరిమిత (Transfinite) సంఖ్యలను ఆతడు కనుగొని వాని స్వరూప స్వభావములను చర్చించి వాటి విషయమున నొక ప్రత్యేక వాదమునే లేవదీసెను. + +గణితవిశ్లేషణమును, బీజగణితమును ఈ విధముగా అభివృద్ధిచెందుచుండగా, క్షేత్రగణితము కూడ చెప్పనలవి +గాని ప్రగతిని సాధించినది మాంజే శిష్యుడగు పొన్సిలే (Poncelet) స్థాపించిన సంయోగ (Synthetic) క్షేత్ర గణితము క్రమముగా వృద్ధినొంది విక్షేపక క్షేత్రగణితముగా మారెను. ఈ క్షేత్రగణితమున పలువురు ఫ్రెంచి శాస్త్రజ్ఞులును, జర్మను శాస్త్రజ్ఞులును పరిశోధనలు జరిపిరి. అట్టివారిలో ముఖ్యుడు జాకొబు స్టీనర్ (Jacob Steiner-1796 - 1863). అపోలోనియస్ అను గ్రీకు క్షేత్ర గణితజ్ఞుని తర్వాత ఇంతటి క్షేత్ర గణితజ్ఞుని ఈ ప్రపంచము చూడలేదనియే చెప్పవచ్చును. ఆతని పరిశోధనల నన్నిటిని ఇట ఏకరువు పెట్టుటకు తావులేదు, ఈ కాలముననే లోబాచెవిస్కీ (Lobachevsky-1793 - 1856) అను రష్యన్ శాస్త్రజ్ఞుడును, బోల్యాయ్(Bolyai) అను హంగరీదేశస్థుడును వేర్వేరుగా ఆయూక్లిడజ్యామితిని కనుగొనిరి. ఇది ఇట్లుండగా గ్రాస్మన్ (Grassmann)అను జర్మను శాస్త్రజ్ఞుడు 'ఎన్' పరిమాణముగల (n-dimentional) జ్యామితిని నిర్మించెను. ఈతని కాలమున ఇంగ్లండు దేశమున ఆర్థర్ కెలే (Arthur Cayley - 1821 - 1895) అను శాస్త్రజ్ఞుడు ఈ జ్యామితిని చాలా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0318.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0318.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3449c01933c3878ade84490f7b1a45ad9de6bb8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0318.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +వృద్ధిపరచెను గ్రీన్ (Green) అను శాస్త్రజ్ఞుడు విద్యుత్తు, అయస్కాంత శాస్త్రములను గణితశాస్త్రమును ఉపయోగించి క్రొత్తవిషయముల గనుగొనెను. దీనితో ననేకులు అనువర్తిత గణితశాస్త్రమున పరిశోధనలను మొదలిడిరి. హామిల్టన్ (Hamilton 1805 - 1865) అనునాతడు చతుష్ఫలములను (Quarternions) కనుగొనెను. + +ఇట్లు 1870 నాటికి గణితశాస్త్రము అత్యద్భుతముగ వృద్ధిజెంది, ఎంతగొప్పవారైనను, దాని కొన్నిశాఖలను మాత్రమే అధ్యయనము చేయగలిగి యుండిరి. ఐనను ఈ గణితశాస్త్రములోని వివిధశాఖల నన్నిటిని ఏకసూత్రమున +బంధింపవలయునను ప్రయత్నము జరుగుచునే యుండెను. 18 వ శతాబ్దిలో నిట్టి ప్రయత్నము జరిగి, లెగ్రాంజ్, లెప్లాస్ మున్నగువారు దీనిని కొంతవరకు సాధించిరి. ఇక 19 వ శతాబ్దిలో దీనిని సాధించ సమకట్టి చాలవరకు కృతకృత్యులైనవారు ఫెలిక్సు క్లీన్ (Felix Klein—–1840-1925) అను జర్మనుశాస్త్రజ్ఞుడు, సోఫస్ లీ (Sophus Lie – 1842-1899) అను ఫ్రెంచిశాస్త్రజ్ఞుడు వీరిరువురును, రీమాన్ భావములచే ప్రభావితులైన వారే. ఇరువురును ఏకీకరణసూత్రము కనుగొన ప్రయత్నించినవారే. ఇట్టి ఏకీకరణసూత్రము వారికి గాల్వా నిర్మించిన “సమూహవాదము" న దొరకినది. ఫెలిక్సు క్లీన్ "పరిమిత సమూహముల (Finite Groups)" ను, లీ అనువాడు అపరిమిత, అవిచ్ఛిన్న సమూహములను చేపట్టెను. జ్యామితిశాస్త్రములోని వివిధశాఖలన్నియు, ఒకానొక పరివర్తన సమూహముయొక్క (Transformation Groups) సంకోచవ్యాకోచములచే నేర్పడునని క్లీన్ రుజువు చేసెను. అయూక్లిడజ్యామితి, కైలే +(Cayley) చే నిర్మింపబడిన మిత్రక (Metric) సహాయముచే నేర్పడు విక్షేపక (Projection) జ్యామితి యని రుజువు చేసెను. క్లీన్ శిష్యులు కొందరు ఈ సమూహ వాదమును వ్యవకలన సమీకరణములకును. దీర్ఘవృత్తప్రమేయముల కును అనువర్తింపజేసిరి. ఇది ఇట్లుండగా పారిస్ నగరములో సోఫస్ లీ 'స్పర్శీయ పరివర్తన సమూహము'ను కనుగొని దానిచే హామిల్టన్ నిర్మించిన చలన శాస్త్రమంతయు ఈ సమూహవాదములోని అంతర్భాగమని రుజువు చేసెను. ఈ సూత్రముచే, చలనశాస్త్రమునకును, జ్యామితిశాస్త్రమునకును, వ్యవకలన సమీకరణములకును ఏకసూత్ర మేర్పడినది. + +ఇట్లు జర్మనుదేశమును, ఫ్రాంసుదేశమును, ఒకదానితో నొకటి పోటీపడి గణితశాస్త్రమును అత్యంతాభివృద్ధి +నొందించినవి. జర్మనుదేశములో వీన్సుట్రాస్ (Weinstrass)కు ప్రతిగా ఫ్రాంసుదేశమున హర్‌మైటు (Hormite) అను శాస్త్రజ్ఞుడును, క్లీన్‌కు పోటీగా దర్బాన్ (Darboun) అను శాస్త్రజ్ఞుడును, హెల్బర్టు (Helburt)కు పోటీగా హడమార్డు (Hadamard) అను శాస్త్రజ్ఞుడును గణితశాస్త్రమున కత్యంత సేవచేసిరి. + +19 వ శతాబ్దపు రెండవభాగములోని ఫ్రెంచిశాస్త్రజ్ఞులలో అగ్రగణ్యుడు హెన్రి పాయిన్ కేర్ (Henri Poincare-1854-1912) అను నాతడు. గణితశాస్త్రములో ఈతడు స్పృశించని శాఖ లేదు. స్పృశించిన ప్రతిశాఖ యందును అత్యద్భుత పరిశోధనలను జరుపని శాఖ లేదు. ఇతనికి శుద్ధగణితమునను, అనువర్తి తగణితమునను సమాన ప్రతిభావ్యుత్పత్తు లుండి ప్రపంచ మేధావులలో నొకడుగా లెక్కింపదగినవాడు. ఈతని పరిశోధనలను అన్నిటిని ఇట +ఏకరువు పెట్టుటకు తావులేదు. ఫ్రాంసు, ఇంగ్లండు, జర్మనీ దేశములలోనేగాక 19 వ శతాబ్ది చివరిభాగములో ఇటలీ +దేశమునను గణితశాస్త్రము వృద్ధిచెందెను. రిక్కీ (Ricci), లెవి-సివెటా (Levi-Civeta) మొదలగు ఇటలీ దేశ +శాస్త్రజ్ఞులును, రీమాన్ భావములచే ప్రభావితులై, పరమ వ్యవకలన గణితము (Absolute Differential Calculus) నకు మూలపురుషులైరి. + +ఇట్లు 19 వ శతాబ్ది చివరకి గణితశాస్త్రము అత్యంతాభివృద్ధి గాంచెను. ఇక నీ ఇరువదవ శతాబ్దిలోని గణితశాస్త్ర ప్రగతి ఇంతింత యనరాదు. శుద్ధగణితమునను, అనువర్తితగణితమునను అనేక ప్రత్యేకశాఖ లేర్పడి +ప్రతిదానియందును క్రొత్తక్రొత్త విషయములను కనుగొనుటకై శాస్త్రజ్ఞులు అహరహమును కృషిచేయు చేయుచున్నారు. వీరి కృషిలో, సర్వకాలము నిలుచున దేదియో, త్వరలో నశించునదేదియో చెప్పుట ఇప్పుడే కష్టము. దానిని కాలమే నిర్ణయించగలదు. + +గణితశాస్త్రము + +సంఖ్యలు, సాంకేతికములు, పరిమాణములు వీని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0319.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0319.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e52f09a3accb49a62955c43719bb33dbb311717f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0319.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +మధ్య సహేతుకముగా వ్యక్తీకరింపబడిన అనేక విజ్ఞాన విషయ విభాగములకు గణితశాస్త్రమను పదము సాధారణముగా వర్తించును. గణితమునకు చెందిన విషయ విశేషమును ఈ క్రింది భాగములుగా విభజింపవచ్చును. + +1. అంకగణితము : +G +సామాన్య సంఖ్యలకు లేక ధనాత్మక పూర్ణాంకములకు చెందిన గణిత సిద్ధాంతము అంకగణిత మనబడును. ఇది సంకలనమునకు సంబంధించిన వ్యత్యయ సూత్రము (Commutative law) వంటి కొన్ని నిర్దిష్ట సూత్రములపై ఆధారపడియుండును. + +2. బీజగణితము : + +దీనిని రెండు భాగములుగా విభజింపవచ్చును. + +(1) ప్రాచీన బీజగణితము : గణితశాస్త్రముయొక్క ఈ విభాగము సంఖ్యలయొక్క సంబంధములను, గుణములను గూర్చి సామాన్య సంకేతముల సహాయమున చర్చించును. ఒక దీర్ఘ చతురస్రముయొక్క వైశాల్యము, దాని భూమి యొక్కయు, ఎత్తు యొక్కయు, దైర్ఘ్య పరిమాణముల లబ్ధమునకు సమానమనుటను, సంకేత పదములతో A =bxh అని వ్రాయనగును. ఇచట, A వైశాల్యము యొక్క చదరపు పరిమాణముల సంఖ్యను, b, h లు భూమి, ఎత్తుల యొక్క దైర్ఘ్య పరిమాణముల సంఖ్యలను దెల్పును. ఇట్లే అంకగణిత సమస్యలు బీజగణిత సంకేతములతో కూర్చబడినపుడు చాల సులభమగును. + +(2) నవీన బీజగణితము : నవీన బీజగణితముయొక్క విషయ విశేషము - సముదాయములు, వలయములు, +క్షేత్రములు, దిక్సహిత – అంతరాళములు (Vector Spaces) మున్నగు నిరాకార విధానముల (abstract systems) కు చెందిన సిద్ధాంత ధర్మములయొక్క అనుమేయముగా నున్నది. ఉదా. గుణనక్రియాసూత్రము నిర్వచింపబడిన ఒక ప్రధానాంశ సమూహము క్రింది స్వయం సిద్ధాంతములను సమన్వయపరచిన 'G' అను సముదాయమనబడును. 'G' కి సంబంధించిన A, B అను ప్రధానాంశముల ప్రతి జంటకును, G యొక్క C అను ఏకైక ప్రధానాంశముండి, C = AB అని A, B, ల యొక్క లబ్ధముగా వ్రాయనగును. + +(1) సంవరణము (closure) : G కి సంబంధించిన A, B అను మూలకాంశములయొక్క ప్రతి జంటకు 'C' అను ఒక ఏకైక (unique) మూలకాంశము ‘G' కి సంబంధించి యుండును. అది C = AB అని వ్రాయబడి, A, B, ల గుణన లబ్ధమని గూడ పిలువబడును. + +(2) సంసర్గ సూత్రము (Associative law) : A, B, C అనునవి Gకి సంబంధించిన ఏవేని మూడు మూలకాం +శములైనచో, (AB) C=A (BC) అని, ఏ పార్శ్వమునైనను ABC చే చూపనగును. 'G' అనునది వ్యక్తము కానవసరము లేదు. + +(3) పరిమాణ మూలకాంశము (Unit Element) : A అను G యొక్క ప్రతి మూలకాంశమునకు AI = IA = A +అగునట్లు, I అనబడు పరిమాణ లేక సం కేత మూలకాంశమును G కలిగియుండవలయును. + +(4) విలోమ మూలకాంశము (Inverse Element) : G యొక్క A అను ప్రతిమూలకాంశమునకు సంబంధించి నట్టి +A అను ఒక మూలకాంశము G లో ఉండవలయును. అపుడు AAÔ'=A-1A = 1 అగును. + +3. రేఖాగణితము : + +సమతలమందు గాని, అంతరాళమందు గాని ఉండు బిందువులు, రేఖలు, కోణములు, ఉపరితలములు మున్నగు +ఆకృతుల యొక్క ధర్మములను గూర్చి ఈ గణితభాగము చర్చించును. ఇది ఇంకను అనేక విభాగములుగా విభజింప +బడును. + +(అ) స్వయంసిద్ధ రేఖాగణితము : ఈ పేరు యూక్లిడు (క్రీ. పూ. 300) యొక్క మూల సిద్ధాంతముల నుండి +బయలుదేరెను. ఈ రేఖాగణిత విభాగము ఉపపత్తి రహితముగనే సత్యములుగా అంగీకరింపబడునట్టి స్వతః సిద్ధ +ప్రమాణములు లేక స్వీకృత ప్రమాణములపై (postulates) ఆధారపడియున్నది. ఉదా : సమాంతర స్వయం +సిద్ధము అనునది (Playfair's Axiom) “ఒక దత్తరేఖ మీద లేనటువంటి దత్తబిందువు గుండా ఆ దత్త రేఖకు ఒకే ఒక సమాంతర రేఖను గీయవీలగును" అని తెలుపును. స్వయం సిద్దముల యొక్కయు, కొన్ని నిశ్చిత నిర్వచనముల యొక్కయు సహాయమున త్రిభుజములు, సమాంతర చతుర్భుజములు మున్నగు ఆకృతులయొక్క ధర్మ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0320.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0320.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8859b22b530d557596917292334e033f2bc7ce10 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0320.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ములు అనేకములు నిష్పన్నములగుచున్నవి. ఒక త్రిభుజము మూడు కోణముల యొక్క మొత్తము 180° లకు +సమానమని చూపబడెను. + +(ఆ) వైశ్లేషిక రేఖాగణితము (Analytic Geometry) : సంఖ్యా సంతనన ధర్మము (number continuum) యొక్క భావన (concept) ను ఉపయోగించుచు బీజగణిత సంకేతముల సహాయమున అభ్యసింపబడు రేఖాగణితము వైశ్లేషిక రేఖాగణిత మనబడును. బీజగణిత సంకేతములు రేఖాగణిత విద్యను సమీకరణ విద్యగా సులభతరము చేయును. అక్ష రేఖలను (co-ordinates) ప్రవేశపెట్టుటయే వైశ్లేషిక రేఖా గణితము యొక్క ప్రధానోద్దేశము. అనగా ఒక రేఖాగణితమునకు చెందిన ఆకృతికి సంఖ్యలను అనుషక్తమొనర్చి (attach) ఆ యాకృతిని పూర్తిగా వివరించుట. ఉదా : ఒక సమతలమందు ఒకదాని కొకటి లంబముగా నుండు రెండు స్థిర రేఖల వెంబడి కొలువబడు x, y అను రెండు సంఖ్యలచే ఒక బిందువును ఆ సమతలమందు గుర్తించుదుము. ఈ లంబరేఖలు 'కార్టీసియన్ సమకోణ అక్షములు 'అనబడును. మూలబిందువు (origin) అనబడు ప్రారంభ బిందువు ఈ లంబరేఖల యొక్క ఖండన బిందువుగా గ్రహింపబడును. (a, b) అను బిందువు కేంద్రముగను, r వ్యాసార్ధముగను కల వృత్తముయొక్క పరిధి మీద నుండు ప్రతి బిందువుయొక్క అక్ష నిరూపకములు ఈ క్రింది సమీకరణమునకు అనుగుణముగ నుండును. + +(x-a)2 +(y-b)2 = r2 + +కనుక దీనిని వృత్తమును నిరూపించు సమీకరణముగా గ్రహింపవచ్చును. ఇదేవిధముగా ఒక సరళ రేఖమీద నుండు +ఏ బిందువైనను ఈ క్రింది ప్రథమ పరిమాణపు సమీకరణమును అనుసరించియుండును. + +ax+by+c=0 + +(ఇ) విక్షేపక రేఖాగణితము(Projective Geometry): రేఖాగణితముయొక్క ఈ విభాగము విశేపము (projection) వల్ల కలుగు రేఖాగణితపు స్థిరధర్మములను గూర్చి చర్చించును. ఉదా : చిత్రకారునిచే తయారుచేయబడిన చిత్తరువు (image) ను, చిత్రకారుని కంటియొద్ద విక్షేవ కేంద్ర ముండునట్లు, కాన్వాస్‌ వంటి చిత్రఫలకములోనికి చొచ్చుకొని యుండు నిజరూపముయొక్క విక్షేప మని భావింపవచ్చును. ఈ విధానమందు చిత్రింపబడు పలురకములగు వస్తువులయొక్క సాపేక్షిక స్థితుల ననుసరించి పొడవులను, కోణములను అనివార్యముగా మార్పుచేయ +వలసియుండును. అయినప్పటికిని నిజరూపముయొక్క రేఖాత్మక మగు ఆకృతి (Geometrical structure) +మాత్రము, విక్షేపములో స్థిరముగా నిలచియుండు రేఖాగణిత ధర్మములను బట్టియే ఇంకను గుర్తించబడు చుండును. ఒక సరళ రేఖలోని బిందువులకు సంబంధించిన విచిత్రమగు విక్షేపధర్మములలో నొకటి ఇట్లుండును : + +A, B, C, D మరియు A1, B1, C1, D1 అనునవి వరు +సగా రెండురేఖలమీద విక్షేపముద్వారా సంబద్ధములై యుండు బిందువు లగుచో... +A' +CA DA CA¹ D¹A¹ +CB DB C'B¹ D'B¹ + +(ఈ) యూక్లిడుకు భిన్నమగు రేఖాగణితము : కొన్ని స్వయం సిద్ధ నిష్పన్నములగు యూక్లిడుయొక్క అనురూప +సిద్ధాంతముల స్థానమును విరుద్ధములగు ప్రతిరూప సిద్ధాంతములు ఆక్రమించెను. అట్టి స్వయం సిద్ధములనుండి నిష్పన్నములైన బిందువులను, రేఖలను గూర్చి చెప్పు రేఖా గణిత వివరణముల పద్ధతులు యూక్లిడుకు భిన్నమగు +రేఖాగణితముగా వ్యవహరించబడును. + +ఒక దత్తరేఖమీద లేనట్టి ఒక దత్తబిందువు గుండా ఆ దత్తరేఖకు అసంఖ్యాకములగు సమాంతరరేఖలు గీయ +వీలగునని స్వీకరింపబడుచో అపగత కేంద్రాభ మగు (Hyperbolic) సమతల రేఖాగణితము మనకు సిద్ధించును. +దీనినిబట్టి, ప్రతిత్రిభుజము యొక్క మూడుకోణముల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0322.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0322.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed32c738bc4b4dc456b09e24ac4c0d85d50fb1ae --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0322.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +సుప్రసిద్ధమైన తమ ఆర్థిక శాస్త్ర గ్రంథములలో వివరించిన రాజకీయ తత్త్వ సిద్దాంతమునకు గతితార్కిక భౌతిక +వాదమని పేరు. 1917 వ సంవత్సరమున రష్యాదేశ మందు కమ్యూనిస్టు వ్యవస్థ నెలకొనినప్పటినుండి, ఆ దేశ +మందును, ప్రపంచమందలి ఇతర సామ్యవాద దేశము లందును ఈ గతితార్కికవాదము అధికారిక సిద్ధాంతమైనది. + +గతితార్కిక భౌతికవాద మనగా నేమి ? భౌతిక వాద మొక శాస్త్రీయమైన తాత్త్విక సిద్ధాంతము. భౌతికవాదము బహుభంగుల నిర్వచింపబడి వివరింపబడి ఉన్నది. అన్ని దృక్పథములందును ఒక అంశము సర్వసాధారణ మైనది (common) గా నున్నది. ఈ విశ్వమున మనస్సునకు స్వతంత్రమైన, ఐచ్ఛికమైన ప్రవృత్తిలేదు. దాని ప్రవృత్తి మానసేతర విషయముల యొక్క (non-mental entity) చలనముచే తుదకు నిర్ణయింపబడును. ఆ చలనములను మనస్సు తనయం దిముడ్చుకొని పర్యాలోచన చేయును. ఇట్టి మానసేతర విషయము సామాన్యముగా భౌతిక పదార్థమని భావింపబడుచున్నది. కొందరు భౌతికవాదులు మనస్సు యొక్క అస్తిత్వమును పూర్తిగా నిరాకరింతురు. కాని స్వతంత్రమైన చొరవ (Initiative) మనస్సునకు లేదను విషయమున మాత్రము భౌతికవాదు లందరును ఏకీభావము ప్రకటించెదరు. కారల్ మార్క్స్ రెండవ బృందమునకు చెందినవాడు. ప్రాచీన, ఆధునిక తత్త్వశాస్త్రములను మార్క్స్ రెండు తరగతులుగా వర్గీకరించెను : (1) పదార్థము (Matter) మనస్సుకంటె తార్కికముగను (logical), కాలక్రమాను గతముగను (chronological), ముందరిదే (prior) నని విశ్వసించెడి భౌతికవాదులు. (2) మనస్సు పదార్థము కంటె తార్కికముగను, కాలక్రమానుగతముగను పూర్వపుదే నని భావించెడి ఆత్మవాదులు. వీరిలో మార్క్స్ మొదటి తరగతికి చెందినవాడు. కాని 18, 19 వ శతాబ్దుల నాటి భౌతికవాదులకంటె మార్క్స్ భిన్నాభిప్రాయము గలవాడు. ఈ శతాబ్దులనాటి భౌతికవాదులు ప్రతిపాదించిన సిద్ధాంతము ప్రకారము మనస్సు మైనము వంటి పదార్థమని తెలియుచున్నది. బాహ్య ప్రపంచమునుండి ఈ పదార్థముపై ఇంద్రియ గ్రహణముల (sensations) వలె భావముద్రలు (impressions) ప్రసరించును. ఇట్టి భౌతిక వాద సిద్ధాంతము నెడల మార్క్స్ తన ఆక్షేపణము ప్రకటించెను. కారణమేమన, బాహ్య ప్రపంచమునుగూర్చి 'తెలియుట' (Knowing = మననము లేక ధ్యానము చేయుట) అను భావము లేదనియే అతడు వాదించును. తద్విరుద్ధముగా, బాహ్యప్రపంచము నుండి బయలువెడలు భావ పరంపరల నుండియు, సంఘటనల నుండియు కలుగు మానసిక పరివర్తనలచేతనే మానవుడు ఏ ఆలోచననైనను, కార్యమునైనను చేయనారంభించునని మార్క్స్ అభిప్రాయము. బాహ్య ప్రపంచమును తెలిసికొనుటయే గాక, దానిని పరివర్తనము చేయుట మానవ ప్రవృత్తిలో గల సార్థక్యము. బాహ్య ప్రపంచమును గూర్చి తెలిసికొనుట వలననే మనము తృప్తిపడుట లేదన్న అంశమును కాదనలేము. కాని బాహ్యప్రపంచమును తెలిసికొనుట మాత్రమే మానవుని ధ్యేయము కాగూడదు. ఏదేని యొక కార్య మాచరించుటకే మన మొక విషయమును తెలిసికొందుము. ఆచరణకు అన్వయింపబడని ఎట్టి జ్ఞానమైనను స్వతంత్రముగ మానవునకు సంక్రమింపజాలదు . సిద్ధించిన జ్ఞానముతో తెలిసికొనిన పదార్థమును మార్చుట వలననే, అట్టి జ్ఞానము సార్థకమగును. కార్యాచరణము వలననే పరిసరముల ప్రభావము మారును. ఆ కార్యాచరణము వలననే కర్తగూడ మారగలడు. ఈ విధముగ మానవ ప్రకృతి గాని, లేక విశ్వము గాని, చలనరహితముగ నుండదని మార్క్స్ +యొక్క విశ్వాసము. మానవుడును, ఆతని ప్రకృతియు నిరంతరముగ పరివర్తనము చెందుచు, అతనితో పాటు +నిర్విరామముగ మారెడు విశ్వమును గూర్చి జ్ఞాన మార్జించుచు, తనకు సిద్ధించిన జ్ఞానముచే ఇతోధికముగ మార్పును కలుగజేయుటకై ఆతడు ఉత్సాహముతో ఉద్యమించును. + +ఇట్టి భౌతికవాదరూపమునకు 'గతితార్కికము' అను విశేషణపదమును చేర్చుటచే, సామాజిక పరిణామమునకు +గతితార్కిక సిద్ధాంతములను అన్వయముచేయు పునాది ఏర్పడుచున్నది. గ్రీసుదేశములో ప్రప్రథమముగా 'గతితార్కికము' అను పదము ప్రయోగింపబడెను. ప్రత్యర్థుల నడుమ చర్చలమూలమున వాస్తవవిషయమును తెలిసి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0323.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0323.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50950ea516bfb1f2c50b3a36eb3298574584d6fd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0323.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కొనుటయే 'గతితార్కికము' అను పదమున కర్ణము . హెగెల్ అభిప్రాయమును బట్టి, మానవజీవితానుభవముల యొక్కయు, చారిత్రకానుభవముల యొక్కయు సంఘర్షణమే గతితార్కికవాదమున కర్థము. భావములు, అనుభవములు, సంఘటనలు సంఘర్షించి ఒకదానిపై మరొకటి ఆధిపత్యము వహించు క్రమవిధానములో నొక సంయోగీకరణము (Synthesis) ఉద్భవించును. సంఘర్షించు ఇరుపక్షములందలి కొన్ని సత్యములు సంయోగీకరణమందు ప్రవేశము కల్పించుకొనును. ఇట్లు సాధింపబడిన సంయోగీకరణము మరల నొక నూతన సంయోగీకరణ మగును. ఇట్లీ విధానము నిర్విరామముగను, చర్వితచర్వణముగను కొనసాగుచు, ఒక +సంయోగీకరణము కంటె, దాని తరువాతి సంయోగీకరణము నిర్మలమైనదిగను, ఉన్నతమైనదిగను రూపొందును. +తార్కిక చర్చలను ప్రతిబింబింపజేయు ఈ విధానమునకు మార్క్స్ 'గతితార్కిక ' మని పేరిడెను. ఈ విధాన +క్రమమును క్రమపద్ధతిలో కొనసాగించినచో, తుట్టతుదకు, సచ్చిదానందమయ మగు సత్యమును గ్రహింపనగును. +కాని మార్క్స్, ఎంగెల్సులు ఈ భావమును నిరాకరించిరి. మానవ మేధస్సును ప్రతిబింబించుచు, విభిన్నములయిన భావనారీతులలో పరివర్తన నొందు ఆదర్శవంతమైన విశ్వము తప్ప, మార్క్, ఎంగెల్స్ ఇద్దరును మరొక విషయము భావన చేయలేదు. + +మార్క్స్, గతితార్కిక భౌతికవాద సూత్రమును చారిత్రక, సామాజికగతులయొక్క వివరణపరముగా అన్వయించెను. దీని ఫలితముగా, మార్క్సిస్టు తత్త్వశాస్త్రమనునది పరిణామ మొందెను. ఎంగెల్స్ ఈ తత్త్వశాస్త్రమును గూర్చి ఇట్లు వ్యాఖ్యానించెను. “మానవ జీవితాధారములైన పదార్థముల ఉత్పత్తి, ఉత్పత్తియయిన పరార్థముల వినిమయము (exchange) మాత్రమే సామాజిక నిర్మాణమునకు పునాది యగును. ఈ ప్రతిపాదనము నుండియే చరిత్రయొక్క భౌతికవాదభావన ప్రారంభమగును. మానవచరిత్రలో గత సామాజికవ్యవస్థలయందు ధనము పంపకము జరిగిన విధానము, సమాజము వర్గములుగా విభజింపబడిన తీరు - ఈ రెండును ఉత్పత్తియైన పదార్థములపైనను, ఉత్పత్తివిధానము మీదను, సరకులు వినిమయ మయ్యెడి క్రమముపైనను ఆధారపడి యుండెను. ఈ దృక్పథము ననుసరించి, సాంఘిక పరివర్తనములకును, రాజకీయ విప్లవములకును గల కారణములు మానవుల మనస్సులయందును, బాహిరములైన సత్యములందును, న్యాయములందును గాక, ఉత్పత్తి, వినిమయ +విధానములందు మాత్రమే కాననగును. అనగా, ఆ కారణములు తత్త్వశాస్త్రమందుగాక, ఆయా ప్రత్యేక సామాజిక వ్యవస్థలయొక్క ఆర్థికవిధానములందు మాత్రమే గోచరించును. ఈనాటి సాంఘికసంస్థలు అక్రమమైనవనియు, అన్యాయమైనవనియు, న్యాయము అన్యాయముగను, ధర్మము అధర్మముగను పరిణమించిన స్థితి కలవనియును స్పష్టమగుచున్నది. ఉత్పత్తి, వినిమయ విధానములలో పరివర్తనములు శాంతముగను, సౌమ్యముగను +జరుగుటవలననే పైని పేర్కొన్న సత్యము ధ్రువపడుచున్నది. ప్రాచీనపరిస్థితులతో ముడివడిన సాంఘికవ్యవస్థ +ఆథునిక పరిస్థితులకు సరిపడదు. ఆకాలపు వ్యవస్థలయందు పొడసూపిన అసంబద్ధములే అనంతర కాలములో మారిన ఉత్పత్తివిధానములందును మరొక రూపములో ప్రత్యక్షమైనవని పై అంశములవలన తేటపడుచున్నది." + +కారల్‌మార్క్స్, ఎంగెల్స్‌లచే ప్రతిపాదింపబడిన సిద్ధాంతముయొక్క వివరణమునుబట్టి ముఖ్యమైన రెండు +విషయములు ఉత్పన్న మగుచున్నవి. (1) సంఘర్షణములచే సమాజములో పరివర్తనము లేర్పడును. ఈ సంఘర్షణములు ఏ మానవుని మనస్సునుండి బయలుదేరునవి కావు. అవి మానవుని వాంఛలయందుగాని, లేక భావముల యందుగాని పొడచూపవు. కాగా, ఆ సంఘర్షణములు ఉత్పత్తిక్రమములందే ఉద్భవించును. ఈ ఉత్పత్తి +విధానములందే సామాజిక పరివర్తన క్రమము గూడ గోచరమగును. (2) సాంస్కృతిక జీవితమునకు రూపము +కల్పించు వివిధ విషయములు నైతిక, మత, న్యాయ, కళాత్మక సంస్థలన్నియు ప్రాథమిక ఆర్థిక నిర్మాణము యొక్క ఉపఫలములు (Bye-Products). + +ఈ సిద్ధాంతమునే ఇంకను విపులీకరించినచో ఈ క్రింది అంశములు విదితములగును. + +మానవులకు, పదార్థములకు ఎల్లపుడును పరస్పర సంబంధము కలదు ఈ సంబంధము కారణముగా మాన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0324.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0324.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a683ea0c361079977eba57c464e138e3b64f30f5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0324.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +వులకు మానవులకు నడుమ అన్యోన్య సంబంధము లేర్పడుచున్నవి. దీని ఫలితముగా కార్మికలోకములో పని విభజనము (Division), శ్రామికులలో ప్రత్యేక నైపుణ్యము (Specialization of Labour), కార్మికుల హక్కులు, వారిని పీడించుట (Exploit) కు తోడ్పడు చట్టములు, అదేసమయములో శ్రామికులపీడను (Exploitation) నివారించుటకై కొన్ని ఉత్తరువులు తయారగును. ఇట్టి పరిణామములన్నియు మానవునకు మానవునకు నడుమ పరస్పర సంబంధములుగా మారును. + +ఇట్టి సంబంధములు మానవ చరిత్ర మొదలైననాటి నుండి నేటివరకు కొనసాగుచునే ఉన్నవి. వివిధ సామాజిక వ్యవస్థల చారిత్రక పరిణామ దశలలో శ్రామికుల పీడన విధానము పెక్కు రూపములు ధరించెను. బానిస సమాజము, ఫ్యూడల్ (జమీందారీ) సమాజము, పెట్టుబడిదారీ సమాజము పరిణామముచెందిన దశ లన్నిటిలో ఒక వర్గము మరియొక వర్గమును పీడించినట్లు మనకు బోధ పడగలదు. + +మానవుల పరస్పర సంబంధములలో కలుగు మార్పుల వలన, సాంకేతిక విధానములలో సంభవించు పరిణామముల వలన, శాస్త్ర పరిశోధనల వలన, నూతనావిష్కరణముల వలన మానవుని విజ్ఞానము, నైపుణ్యము అభివృద్ధి కాగలవు. వాని మూలమున ఉత్పత్తిస్థానములను నిర్మించు నూతన మార్గములను అవలంబించుటకు అవకాశమేర్పడుచున్నది. ఈ నూతన నిర్మాణములు, నూతన ఆర్థికనిర్మాణ రూపములను నిర్ణయించును. ఈ నూతన ఆర్థిక నిర్మాణములు మరల సమాజమును ఒక దశ నుండి మరొకదశకు అభివృద్ధిపరచుటకు మార్గమును సుకరముచేయును. + +సమాజము యొక్క ఏ అభివృద్ధి దశయందైనను, ఆ సమాజము యొక్క నైతిక, న్యాయజీవిత విధానము, దాని యొక్క మౌలిక ఆర్థిక నిర్మాణము ప్రతిబింబించును. ఉదాహరణమునకు బానిసదశ యందు ఆనాటి సమాజము +నైతికముగను, న్యాయశాస్త్ర ప్రకారముగను బానిస వ్యవస్థనే సమర్థించెను. అందుచే రాజకీయ విధానములు, +ప్రభుత్వ చట్టములు, మతము, కళలు, నైతిక నియమములు ఆ యా కాలములనాటి ఆర్థిక నిర్మాణమును +నిర్థరించును. + +వివిధసామాజికవ్యవస్థల యొక్క గర్భాశయములందే ఆ వ్యవస్థలు అంతరించెడి బీజములు ఇమిడియున్నవని +మార్క్స్, ఎంగెల్స్‌లు సిద్ధాంతీకరించిరి. ఈ కారణము వలననే సమాజము ఒకదశ నుండి వేరొకదశకు మారుచు +అభివృద్ధినొందుచున్నది. ఈ మార్పులు శాంతముగను, నెమ్మదిగను, క్రమానుగతముగను కాక. వేగముగను, +ఉగ్రముగను జరుగుచున్నవి. దీనికి కారణములు గలవు. ఆర్థిక నిర్మాణ ప్రాతిపదికపై పెరిగి, పెంపొందు రాజకీయ, న్యాయ, నైతిక సంస్థలు వాటికి అనువగు జీవిత విధానమును సృష్టించుకొనును. ఆర్థిక విధానము తలక్రిందై విచ్ఛిన్న మగుచున్నను, ఈ సంస్థలు జలగల వలె తమ స్థానములను అంటిపెట్టుకొని చిరకాలము బ్రతుకుటకు ప్రయత్నించును. ఇట్లే స్వప్రయోజనములను పరిరక్షించుకొనుటకై పాలకవర్గము (Governing Class) గూడ తన ప్రత్యేక హక్కులను (privileges) వదలక పట్టుకొని వ్రేలాడును. ఇట్టి పాలకవర్గము సంఘర్షణము, పోరాటము లేకయే తన అధికారమును పరిత్యజింపదు. శాస్త్రీయ పరిశోధనముల వలన, ఉత్పత్తి రంగములో, నూతనమైన సాంకేతిక ఆవిష్కరణముల వలన జరుగు పరివర్తనములు క్రమానుగతము లగుచుండగా, రాజకీయ జీవిత విధానములో జరుగు మార్పులు ఉద్రేకపూరితము లగుచున్నవి. + +మార్క్స్, ఎంగెల్స్‌లు ప్రతిపాదించిన ఈ గతితార్ధిక సిద్ధాంతము కొందరిచే తీవ్రముగా విమర్శింపబడెను. వీటిలో వేదాంతశాస్త్రము నెడల భక్తిప్రపత్తులు ప్రకటించని సిద్ధాంతము ప్రధానమైనది. పెక్కు సామాజిక సంఘటనలను మనము చరిత్ర యని పిలిచెదము. ఈ చారిత్రక సంఘటనలను వ్యక్తీకరించుటలో వేదాంతమునకు కొంత స్థానము కలదు. మార్క్స్ ఈ విషయమును ఊహించెను. కాని తత్త్వమీమాంసకు వాస్తవ విషయములతో గల సంబంధము నిస్సారమైన వ్యాసంగమని ఆతని అభిప్రాయము. సిద్ధాంతమునకును, దాని ఆచరణమునకును నడుమగల సమైక్యముయొక్క ఆవశ్యకమును గూర్చి మార్క్స్ నొక్కి చెప్పెను. ఆలోచన (భావన) మానవుని కార్యవాదిగా చేయును. కార్యము లేనిదే ఆలోచన నిష్ప్రయోజన మగును. ఈ రెండింటికిని అవినాభావ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0325.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0325.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87052a1577caf4b0906d1207f2fe072cc3eae895 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0325.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +సంబంధము కలదు. ఒకటి లేనిదే మరొకటి ఉండదు. ఈ కారణముచే, మార్క్స్ తన గతితార్కిక భౌతిక వాద +సిద్ధాంతమును ఇతరములైన తాత్వికభావములతో మిళితము చేయలేదు. వేదాంత విషయములకును, వాస్తఒక విషయములకును ఎట్టి సంబంధము లేదని గూడ ఆతడు వాదించెను. ప్రపంచమన నెట్టిదో తెలిసికొనుటకై వేదాంతము సంప్రదాయముగ ఒక సాధనముగ మాత్రమే ఉపయోగపడుచున్నదని ఆత డెరుగును. కాగా, వాస్తవమును తెలిసికొనుట యనగా, విధిగా దానిని పరివర్తనము చేయుటగూడయని మార్క్స్ సిద్ధాంతము బోధించును. + +మార్క్స్ సిద్ధాంతములకు వ్యతిరేకముగా మరికొన్ని విమర్శనములు బయలుదేరినవి. చారిత్రక పరిణామదశలో విభిన్నాంశములు ఇమిడియున్నవి. మార్క్స్ నుడివినట్లు, ఆర్థిక కారణములచే బ్రహ్మాండమైన శక్తులు ఉద్భవమగునను విషయమును అంగీకరించినను, బెర్ట్రాండ్ రస్సెల్ చెప్పినట్లు, అవన్నియు ఒక్కొక్కప్పుడు దురదృష్టకరములైన స్వల్పసంఘటనలమీద ఆధారపడియుండును. ఈ సంఘటనలే చారిత్రకసంఘటనలను నిర్ధరించును. ఒక సంఘటన జరుగుటకు పెక్కు పరిస్థితులు కారణభూతములగును. మానవుడు అవన్నియు తెలిసికొనజాలడు. అందుచే ఆర్థికకారణములు మాత్రమే బ్రహ్మాండమైన శక్తులను సృష్టింపగలవని చెప్పుట సరియైనది కాదు. + +ఇదియేగాక, లిఖితపూర్వక మైన చారిత్రకాంశములకు ఒక్కొక్క సమయములో గతితార్కిక సిద్ధాంతము +అన్వయమగునట్లు కన్పింపదు. పెట్టుబడిదారీ విధానమునకు కమ్యూనిస్టు విధానము ప్రత్యర్థియని గతితార్కిక +వాదము ఒక వంక సిద్ధాంతీకరించుచునే, మరొకవంక పెట్టుబడిదారీ విధానములో గల సద్విషయములను +కమ్యూనిస్టు విధానము తనలో ఇముడ్చుకొనగలదని వాదించును. కాగా, ఉదాహరణమునకు, అంతర్జాతీయ +ఉద్రిక్తత యుద్ధమునకు త్రోవతీసి, నాగరికతయంతయు నశింపగా, ఆ తర్వాత కమ్యూనిజముకాక, అనాగరికత +మాత్రమే విలయతాండవము చేయగలదుకదా ! అణు, ఉదజనిబాంబులు ఈనాడు కలిగింపగల వినాశమును +మార్క్స్ తన కాలములో ఊహింపలేదు. అందుచే అతడు ప్రతిపాదించిన గతితార్కిక భౌతిక వాదము +అన్నివిధముల అప్రామాణ్యమైనది. + +గద్యవాఙ్మయము (తెలుగు) : + +గద్యము - వచనము : ఆంధ్ర లాక్షణికులు 'గద్య', 'వచన' పదములను గురించి ఆయా సందర్భములందు +ప్రస్తావించియున్నారు. ఆదికవి నన్నయభట్టు తన మహాభారతమునందలి అవతారికలో “వచనరచనావిశారదులైన మహాకవులును" అని ప్రస్తావించెను. తిక్కన సోమయాజి తన విరాటపర్వ పీఠికలో "పద్యముల గద్యములన్ +రచియించెదన్ కృతుల్" అని గద్యపదమును. “వచనము లేకయు వర్ణన-రచియింపగ కొంతవచ్చు బ్రౌఢులకు" అని +నిర్వచనో త్తరరామాయణ పీఠికలో 'వచన పదమును' వాడెను. దీనిచే తిక్కనసోమయాజి కాలమునాటికి (క్రీ. శ. 13 వ శతాబ్ది) గద్య, వచనపదములు సమానార్థకములుగా తెలుగునాట వ్యవహరింపబడజొచ్చెనని స్పష్టమగుచున్నది. +కన్నడభాషలోగూడ బసవేశ్వరుడు రచించిన షడ్‌స్థలవచనము, కాలజ్ఞానవచనము అను గద్యకృతులు వచనములు +గానే పేర్కొనబడినవి. అనంతామాత్యుడు (15 వ శతాబ్ది) తన ఛందోదర్పణ గ్రంథమున నిట్లు చెప్పెను : + +"కనుగొనఁ బాదరహితమై + పనుపడి హరిగదైవోలె బహుముఖరచనం + బున మెఱయు గద్యమది దాఁ + దెనుఁగుకృతుల వచనమనఁగ దీపించు కడున్". + +మరియు అప్పకవి (1656) ఇట్లు చెప్పెను : + +"ధరసాహిత్యము గద్యపద్యములనం + దా రెండు భేదంబులై + పరుగు న్గద్యమునందు బాదనియతుల్ + భావింపగాలేవు వా + క్స్ఫురణంబై విలసిల్లగా నుడువ నొ + ప్పుం గావ్య మెంతేనియున్ + మరు తండ్రీ మఱి దీనికే వచన నా + మంబయ్యె నాంధ్రంబునన్ " + (అప్పకవీయము IV-23, పేజీ 184) + +కందుకూరి వీరేశలింగముగా రిట్లు చెప్పిరి : + +“రమారమి నలువది సంవత్సరముల క్రిందట తెలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0327.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0327.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1f4ce0959b17d8209b010fa5604ef7c1fe1b35a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0327.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +1. పద్యములను గూర్ప వలనుపడని వంశక్రమాది వృత్తాంతములను చెప్పుటయందు. + +2. సుదీర్ఘములగు కథలను సంగ్రహించుటయందు. + +3. పాత్రరసోచిత సంభాషణములయందు. + +4. శైలీవైవిధ్య సంపాదనమునకై పద్యముల మధ్య భాగములందు. + +5. వైదిక, లౌకిక, రాజకీయాది సూక్తులను చెప్పవలసిన సందర్భములందు. + +సంస్కృత లాక్షణికులు గద్య విభాగములుగా పేర్కొన్న చూర్ణము, ఉత్కలికాప్రాయము, వృత్తగంధి, ముక్తకమువంటి రచనలు నన్నయ వ్రాసిన వచనములందు కనిపించుచుండును. వృత్తగంధికి ఉదాహరణము : + +"ఇట్లు పెక్కు మృగంబుల నెగచి చంపె." ఇది గీతపద్య పాదమువలె నున్నది. + +“ఇట్టి మహోత్పాతంబులు పుట్టిన సురపతి" ఇది కంద పద్యభాగమువలె నున్నది. + +ఆంధ్ర మహాభారత భాగములను రచించిన తిక్కన సోమయాజి, ఎఱ్ఱాప్రెగడ - ఈ ఇరువురును వచన రచనమున దాదాపు నన్నయ్యగారి యడుగుజాడలనే అనుసరించిరి. తిక్కన సోమయాజి వచనశైలి నన్నయ్య వచన శైలి కంటె స్వల్పముగ భిన్నమైనది. ఇతడు తన పద్యములందు వలెనే వచనమునందును దేశిపదములను అధికముగా +నుపయోగించి యుండుటయే ఈ భేదము. నీతిని బోధించు చోట తిక్కనవచనమును ఉపయోగించియున్నాడు. ఎఱ్ఱాప్రెగడ వచనరచనమున నన్నయ్య, తిక్కనల ననుసరించినాడు. కాని ఎఱ్ఱన తాను రచించిన నృసింహపురాణ +మున స్తంభోద్భవ వచనమను నొక రచనను చేసినాడు. ఇది ఉత్కలికాప్రాయమనదగును. దీనివలన వచన రచనలో +ఎఱ్ఱన నైపుణికలవాడే యనవలసియున్నది. + +ప్రబంధములలో వచన రచన : ప్రబంధము లనబడు తెలుగు కావ్యములందు, మహాభారతమునందువలె విరివిగా వచనము ఉపయోగింపబడలేదు. మొత్తము రచనమున దాదాపు ఐదింట నొక భాగము వచనమున కీయ +బడినది. సరళ శైలితో రచించిన వచనములు ప్రబంధములందు చాల తక్కువ. ఒక్కొక్కసారి పద్యములకంటె +వచనములే కఠినములుగా నుండును. పెద్దన, భట్టుమూర్తి, చేమకూర వెంకటకవి, నంది తిమ్మన మొదలగువారీ +పద్ధతినే అవలంబించిరి. + +"ఇట్లు సనుదెంచి నిజజనకు నూరుపీఠం బలంకరించుచున్న గౌరి నమ్మునివరులు గని, తదుత్తమ స్త్రీలక్షణ లక్షితంబగు సర్వాంగోపాంగ ప్రత్యేక సముదాయశోభ లుపలక్షించి చూచి ప్రముదిత హృదయులగుచు నిప్పరమేశ్వరి +పరమేశ్వరు నగ్రమహిషియగు టేమి యపూర్వంబని నిశ్చయించి, పార్వతి ముద్రారోహణంబుసేసి, నగపతి చేత +సత్కృతులై వీడ్కొని చనుదెంచి రంత నంతకుమున్న తద్వృత్తాంతం బెల్ల నెఱింగి హరి, పరమేష్ఠి, పురందర +ప్రముఖ సురాసురోరగ సిద్ధ విద్యాధరా ద్యఖిల భువన భవనాధీశ్వరు లీశ్వరాచలంబున కరిగి..." - (కుమార +సంభషము. ఆ. 7–141) + +"అపవిత్రంబగు పుత్రలాభంబు దత్కళత్రంబునందును సంభవించె నిట్లా నష్టపూర్వ ద్విజన్ముండు కష్టమార్గంబున +నెలసి నెలతయుం దానును బ్రాలుమాలి మృణాళనాళ పేశలంబగు ఫణాధర పరివృఢ ఫణాఫలక తలిమతలంబున +నంట సిలంబడ నెడనెడం బెక్కు పాతకంబు లుపార్జించుచు, వర్తించి వర్తించి యొక్క నాఁ డొక్కరుండునుం గుర్కుర కుమారయుగళంబు, గుపితశరభ నిభంబగు దాని గళగళాయమాన గళనిగళ నియమితంబుగఁ గేలఁ గేలించి +యొంటిపాటున వేటపైఁ గల తివుట నూటాడుచు సమీ పాటవీమధ్యంబు జొచ్చి" - (పాండురంగ మాహాత్మ్యము. +ఆ. 3-89.) + +"అని బహు ప్రకారమ్ముల హిమగిరి ప్రభావమ్ము వక్కాణించుచుఁ దత్ప్రదేశంబున శిఖా శిఖోల్లిఖిత గ్లావృక్షంబగు నగస్త్య వటవృక్షంబు గనుంగొని యచట నికట విశంకట కటక కమనీయ మణిశృంగంబగు మణిశృంగంబుఁ గని, యగణ్యపుణ్యాగమ సమర్థంబగు హిరణ్య బిందు తీర్థమ్మునఁ గృతావగాహుండై, గో హిరణ్య ధరణ్యాది దానంబు లనేకంబులు గావించి, ప్రాగ్భాగమునఁ గలి కలిత నర శరణ్యంబగు నైమిశారణ్యంబు సొచ్చి..." -(విజయ విలాసము. ఆ. 1-128.) + +ఇట్లీ వచనములు అంత్యప్రాసములు, యమకాద్యలం కారములు కలిగి శాబ్దిక చమత్కృతితో కూడియుండును. + +ఆంధ్ర సాహిత్యమున శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముడు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0329.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0329.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d8a5737c1c4d8cdd09ff650dd38e97d80f494a3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0329.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +శతాబ్ది పూర్వార్థమున వర్ధిల్లినాడు. ఈ వచనముల నీయన స్వామివారి సన్నిధిలో నాలాపించువాడు. వీటికి +తాళగంధి చూర్ణములని పేరుండుటచే ఇవి పాడుకొనుటకు కూడ నుపయుక్తములై యుండెనని చెప్పవలెను. ఈ వచనము లన్నింటియందును శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామి స్తుతింపబడినాడు. ఇందు విశిష్టాద్వైత మతసిద్ధాంతములు సర్వత్ర కనిపించును. దీనితో వచనరచనారీతిలో అనంతామాత్యుడు చెప్పిన గద్య (వచన) లక్షణము సరిగా సరిపోయినది. దూరాన్వయము, సమాస కాఠిన్యము, అనుప్రాస విన్యాస పరిశ్రమము ఇందు లేవు. కృష్ణమాచార్యుల వచన రచనారీతులు కొన్ని ఇందు కాన్పించును. ఉదా : + +"శ్రీ వేంకటగిరిదేవా ! నా దేహంబు నీవుండెడి నిత్య నివాసంబు. నాజ్ఞాన విజ్ఞానంబులు నీ యుభయపార్శ్వంబుల దీపంబులు; నాముకుఁజెఱమల యూర్పులు నీ యిరు దెసలంబట్టెడి యాలవట్టంబులు; నా మనోరాగంబు నీకు +చంద్రకావి వలువ. నీకు మ్రొక్క నెత్తిన నాచేతులు రెండును మకర తోరణంబులు. నా భక్తియె నీకు సింహాసనంబు. నా మేనం బొడమిన పులకలు నీకు గుదులు గ్రుచ్చి యర్పించిన పూదండలు. నేను నిన్ను నుతియించిన నుతుల +యక్షర రవంబులు నీకు భేరీ భాంకార ఘంటా నినాదంబులు. నా పుణ్య పరిపాకంబులు నీకు నై వేద్య తాంబూలాదులు. మదీయ నిత్యసేవాసమయ నిరీక్షణంబు నీకు సర్వాంగంబు నలందిన తట్టుపునుంగు. నాసాత్త్విక +గుణంబు నీకు ధూప పరిమళంబు. నీవు దేవదేవుండవు. నే నర్చకుండను. ఈ రీతి నిత్యోత్సవంబు నాయందు ఆవ ధరింపవే శ్రీ వేంకటేశ్వరా!" + +‘వేంకటేశ్వరా’అను మకుట ముండుటచే నీ గ్రంథమునకు వేంకటేశ్వర వచనము లను పేరు కలిగినది. + +ఇదికాక, 15, 16 శతాబ్దుల మధ్యకాలమున బయల్వెడలిన వాటిలో శఠకోప విన్నపములు, భవానీ మనోహర వచనములు లేక శంకర వచనములు, కాశికాధీశ్వర వచనములు, కాలజ్ఞాన వచనములు, సభాపతి వచనములు ముఖ్యములైనవి. రచనయందును, సంప్రదాయము నందును, ఇవి సింహగిరి వచనముల యొక్కయు, వేంకటేశ్వర వచనముల యొక్కయు ఛాయలందే నడచినవి. స్తోత్రరూపములుగా నీ కాలమున కొన్ని వచన గ్రంథములుకూడ రచితములైనవి. + +వేదాంత వ్యవహారసార సంగ్రహము : మాహురి క్షేత్రమున ప్రసిద్ధుడై, దాసగోపాలస్వామి మొదలగు శిష్యులకు జ్ఞానమార్గోపదేశకు డగు దత్తాత్రేయయోగి ఈ గ్రంథమును రచించెను. వ్యాసకృత మగు బ్రహ్మసూత్రములకు శంకరకృత మగు శారీరకమీమాంసా భాష్యము ననుసరించి సంగ్రహరూపమున వ్యావహారిక భాషలో రచింపబడిన గ్రంథ మిది. ఇందలి శైలి ఇట్లుండును. + +“వేదాంత మనగాను శారీరకసూత్ర భాష్యము. ఆ శారీరకసూత్ర భాష్యార్థము సంగ్రహించిన గ్రంథములన్నియు వేదాంతప్రకరణము లనంబడును. ఆ శారీరక సూత్రభాష్యానకు యే అనుబంధ చతుష్టయము కలదో, అదే వేదాంతసార సంగ్రహ మనేటి గ్రంథానకు ఆలోచించేటిదే అనుబంధ చతుష్టయ మనబడును. అనుబంధ చతుష్టయం బనగాను అధికార విషయసంబంధ ప్రయోజనాలును, అధి కారి అనగాను సాధ్య చతుష్టయ సంపన్ను +డనంబడును..." + +ఈ గ్రంథము సాహిత్య ప్రయోజనము కన్న ప్రచార ప్రయోజనమే హెచ్చుగా కలది కావున సులభ వ్యావహారిక శైలి చక్కగా రాణించినది. + +భారత సావిత్రి : క్రీ. శ. 1511 - 1568 మధ్యకాలమున జీవించిన ఎల్లనర నృసింహకవి యీ గ్రంథమును రచించి +నాడు. ఇతడు ప్రసిద్ధ వైష్ణవాచార్యుడు. తిరుమల లక్ష్మణమునికి శిష్యుడు. ఈ గ్రంథము భారతమునకు సంగ్రహ రచన. శైలి గ్రాంథికముగా నుండును. మచ్చునకు : + +“కురుక్షేత్రంబు యజ్ఞ వేదియు, జనార్దనుండు యూపంబును, దుర్యోధనుండు పశువును, కర్ణుండు హవిస్సు, +పాంచాలి యరణియు, భీమసేనుం డగ్నియు, నర్జునుండు హోతయు, భీష్మద్రోణు లాజ్యంబును, రణంబు యాగంబు +గావించి, ధర్మరాజు యజమానుండును, గాండీవంబు సృక్‌స్రువంబులును, సమస్త రాజరాజసంఘంబులు కొనియాడ హోమంబు చేయించె." + +పరమానంద బోధప్రకరణము : క్రీ. శ. 1560 ప్రాంత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0331.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0331.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0194a2dfc4b9fa862ce2e8a9a81fec1a6510261c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0331.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +గూడ మేలైన దూడఆవును, వృషభమ్మును నెవ్వ డొసంగు నతండు స్వర్గంబునందు సుఖంబు జెందు.” + +శ్రీరంగ మాహాత్మ్యము : క్రీ. శ. 1704-31 వరకు రాజ్యమును పాలించిన విజయరంగచొక్కనాథు డిగ్రంథమును రచించెను. ఇది శ్రీరంగక్షేత్ర మాహాత్మ్యమును తెలుపు పది అధ్యాయముల గ్రంథము. గ్రంథకర్త ఈ కృతిని శ్రీరంగేశ్వరుని కంకితముచేసి తన వైష్ణవభక్తిని ప్రకటించుకొనెను. ఇందలి వచనశైలి ఇట్లుండును : + +“శ్రీరంగ విమానరాజంబు తొలుదొల్త బ్రహ్మలోకంబున నుండు. తదనంతరంబు నీవు తపంబుచేసిన జతుర్ముఖుండు నీ కీయంగలడు. అయోధ్యానగరంబున నీవు నీవలన జనించిన రాజులును పెక్కండ్రు పూజింపగలరు.” + +విజయరంగచొక్కనాథుడే మాఘమాహాత్మ్య మను వేరొక వచనగ్రంథమును రచించియున్నాడు. + +జైమిని భారతము : విజయరంగచొక్కనాథునికి సమకాలికుడైన సముఖము వెంకటకృష్ణప్పనాయకు డీగ్రంథమును రచించెను. ఈ జైమిని భారతము పిల్లలమర్రి పినవీరభద్రుని పద్యకృతికి వచనానువాదము. ఇది అయి దాశ్వాసములు గల గ్రంథము. విజయరంగచొక్కనాథునికి అంకితమైనది. ఇందు పినవీరన ఉపయోగించిన జాతీయములు, సామెతలు, సమాసములు తిరిగి ఉపయుక్తములైనవి. అచ్చటచ్చట స్వతంత్రరచనయు గలదు. శైలి +ప్రౌఢముగానుండును. + +సారంగధర చరిత్ర : ఈ గ్రంథమునుకూడ సముఖము వెంకటకృష్ణప్పనాయకుడే రచించెను. ఇది శ్రీరంగనాథునికి అంకితమైనది. ఇందలి శైలియు ప్రౌఢము. ఉదా : + +"అప్పుడు ప్రోడలగు చేడియ లాచేడియలం జూచి యిక్కుమారుని చక్కదనంబును, నీ చక్కెరబొమ్మ యక్కరయు, జూచిన నేటి కిచ్చోటి కేమోపాటు వచ్చునని తోచుచున్నది. ఇత్తరి యిబ్బిత్తరి కింత తత్తరం బేటికి?" + +ఇవికాక ఈ కవి రాధికాసాంత్వనము, అహల్యా సంక్రందనము అను ప్రబంధములను కూడ రచించినట్లు +తెలియుచున్నది. + +ఇవిగాక విజయరంగచొక్కనాథుని కాలముననే శ్యామరాయకవిగారి రామాయణవచనము, శ్రీపతి రామభద్రుని హాలాస్యమాహాత్మ్యము, దేవకి వేంకటసుబ్బకవి రామాయణ వచనము అను గ్రంథములు కూడ రచితములైనవి. + +కళువె వీరరాజు : క్రీ. శ. 1704–31 వరకు మైసూరును పాలించిన చిక్క దేవరాయల కాలమున ఈ కవి నివసించి, +మహాభారతమును వచన కావ్యముగా రచించెను. ఇందు ఆది సభా భీష్మ పర్వములు మాత్రమే లభ్యమగుచున్నవి. +గ్రంథాంత పద్యమును బట్టి ఈ గ్రంథము క్రీ. శ. 1730 వ సంవత్సరమున రచించినట్లు తెలియుచున్నది. + +హాలాస్య మాహాత్మ్యము: క్రీ. శ. 1760 ప్రాంతమున నివసించిన కళువె నంజరాజు ఈ గ్రంథమును రచించెను. +ఇతడు కళువె వీరరాజు కుమారుడు. హాలాస్య మాహాత్మ్యము దక్షిణ మధురాక్షేత్ర మాహాత్మ్యమును తెలుపు డెబ్బది అధ్యాయముల గ్రంథము. ఇందు సుందరేశ్వరుని అరువది నాలుగు లీలలు వర్ణితములైనవి. ఈ కవియే +కాశీఖండమునకు ఆంధ్రవచనరూపమగు కాశీ మహిమార్థ దర్పణమును రచించెను. + +తుపాకుల అనంత భూపాలుడు: ఇతడు కళువెవీరరాజునకు సమకాలికుడు. చంద్రగిరి కృష్ణరాజు కుమారుడు. +ఇతడు నాలుగు వచన గ్రంథములను రచించెను. 1. విష్ణు పురాణము. 2. భగవద్గీతలు. 3. రామాయణ వచనము +(సుందర కాండము మాత్రమే). 4. భారత వచనము (సభా, భీష్మపర్వములు). ఈ గ్రంథకర్త తన్ను గురించి “నిఖిల పురాణేతిహాసకథా సంధాన సమేధమానచాతుర్య వచన రచన వైచక్షణ్య" అని వర్ణించుకొనియున్నాడు. ఇతని రచనములను దృష్టియందుంచుకొనిన ఈ మాటలు యథార్థము లనిపించును. రామాయణ సుందరకాండము +నుండి ఉదాహరణమునకు కొన్ని వాక్యములు : + +“ఓ పురుషపుంగవా! నీ వుత్సాహ సంపన్నుండవగుచు నను గరుణింపుము. నీవంటి వల్లభు డుండి యే ననాథ +తెఱంగున నున్నదాన. భూకారుణ్యంబు పరమ ధర్మంబని పూర్వంబున నీ వలననే వినియుందును. నీవు మహా +వీరుండవనియు, మహోత్సాహుండవనియు, మహాబల సమన్వితుండవనియు, నెవ్వరికిం గాని కార్యంబు నీకు +శక్యంబనియు నెఱుంగుదును.” + +ఆంగ్లేయ రాజ్యారంభము - కుంపిణీయుగము : ఈ కాలమున లిఖితములైన గ్రంథముల ననుసరించి ఈయుగమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0332.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0332.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a3d73e477e4d40d5857bda044e82ae2f0f139908 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0332.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +రెండుగా విభాగము చేయవచ్చును. 1. మెకంజీయుగము 2. బ్రౌనుయుగము. + +1. మెకంజీయుగము : (క్రీ. శ. 1720-1840) ఈ కాలమున వెలువడిన గ్రంథములు క్రైస్తవ మతమునకు +సంబంధించినవి. సాహిత్యకముగా వీటికి ప్రాధాన్యము లేకపోయినను ఇవి వ్యావహారికమై, సులభగ్రాంథికముగా +నున్న రచనము లగుటచే వచనములుగా చెప్పదగినవి. క్రైస్తవమత సంబంధమైన ఈ సాహిత్యమువలన ఆంధ్ర +భాషకు ముద్రణ సౌకర్యము లభించినది. మొదట ఈ కాలమున క్రైస్తవ గ్రంథములు ముద్రణము నొందినవి. రానురాను ఇతర గ్రంథములు కూడ ముద్రింపబడ సాగినవి. తెలుగుభాష కీ మహావకాశము లభించుట క్రైస్తవ +గ్రంథములవలననే. ఈ కాలమున ఈ క్రింది గ్రంథములు ప్రచురితములైనవి. 1. క్రైస్తవపురాణకథాసంక్షేపము (1720), ఆ.పి. మిషన్ వారిది. 2. బెంజిమనుషూల్జి వ్రాసిన మోక్షానికికొంచుపొయ్యేదోవ (1746) 3. ఎ.డి. గ్రాంజెన్ అనువదించిన మార్కు, మత్తయి, లూకా సువార్తలు (1812). 4. ఏసుప్రభువు. రక్షకుని నూతననిబంధన— ఇవి గ్రీకు భాషనుండి ఎడ్వర్డ్ ప్రిచ్చెట్ గారు అనువదించినవి (1818). + +2. బ్రౌనుయుగము : (క్రీ. శ. 1840-1860) ఈ కాలమున పేర్కొనదగిన గ్రంథము జ్ఞానబోధము. ఇది క్రీ. శ. 1840లో ప్రచురితము. ఇది క్రైస్తవ గ్రంథము. తమిళము నుండి యనువదించబడినది. ఇది బైబిలు గ్రంథమున కనువాదము కాదనియు, క్రైస్తవ మతమునకు సంబంధించిన నీతులను గురించి వర్ణించు గ్రంథ మనియు బ్రౌనుగారు వ్రాసిరి. ఇది వ్యావహారిక భాషలో నున్నది. + +కథావాఙ్మయము: ఆంగ్లేయు లాంధ్రదేశమున ప్రభుత్వోద్యోగులుగా నుండుటచేత వారు తెలుగుభాష నేర్చుకొన +వలసివచ్చినది. సులభముగా నున్న భాషలో రచింపబడిన తెలుగు కథలు ఆంధ్రీతరుల నాకర్షించుటచే కొంత క థా +సాహిత్యరచన జరిగినది. ఈ క్రిందివి ముఖ్యమైనవి : + +విక్రమార్కుని కథలు, పంచతంత్ర కథలు – ఈ రెండు గ్రంథములను ఫోర్టు సెంటు జార్జి కళాశాలలో +ఆంధ్రోపాధ్యాయులుగా నుండిన రావిపాటి గురుమూర్తి శాస్త్రిగారు రచించిరి. క్రైస్తవ సాహిత్యేతర గ్రంథములలో ముద్రణమునందిన ప్రథమ గ్రంథము 'విక్రమార్కుని కథలు'. ఇది క్రీ. శ. 1819 లో ముద్రితమై, 1828, 1850, 1858 సంవత్సరములలో పునర్ముద్రితమైనది. ఇందు విక్రమార్కుని సాహసగాథలు సరళ భాషలో వర్ణితములైనవి. పంచతంత్ర కథలు సంస్కృత గ్రంథమునకు అనువాదము. ఇది 1834 లో ప్రచురితమైనది. ఈ సందర్భమున పాటూరి రామస్వామి రచించిన శుక సప్తతి కథలు (1840), ధూర్జటి లక్ష్మీపతి వ్రాసిన 'హంస వింశతి' (1842), వాడ్రేవు వెంకయ్యగారి బత్తిసుపుత్లీ కథలు (1847) మున్నగునవి పేర్కొనతగినవి. + +ఈ కాలముననే కొన్ని పురాణములు, ప్రబంధములు కూడ వచనమున రచితములైనవి. అందు సింగరాజు +దత్తాత్రేయులు, వెంకటసుబ్బయ్య రచించిన రామాయణ వచనము (1840), పైడిపాటి పాపయ్యవ్రాసిన రంగనాథ రామాయణవచనము (1840), పాటూరి రంగశాస్త్రులు లిఖించిన విజయవిలాసము (1841), వైయాకరణము రామానుజాచార్య కృతమైన ఆదిపర్వవచనము (1847), ముదిగొండ బ్రహ్మలింగారాధ్యులుగారి శివరహస్య ఖండము (1852) ముఖ్యములైనవి. + +యాత్రా చరిత్రలు : ఈ విభాగమున ప్రప్రథమమున పేర్కొనదగినది ఏనుగుల వీరాస్వామయ్యగారి కాశీయాత్రా చరిత్ర. వీరాస్వామయ్యగారు కాశీయాత్ర చేసిన సందర్భమున ఈ గ్రంథమును దినచర్యారూపమున సరళ వ్యావహారిక భాషలో రచించిరి. దీనిని వారి మిత్రులు కోమలేశ్వరపు శ్రీనివాస పిళ్ళెగారు క్రీ. శ. 1830 సంవత్సరమున ముద్రింపించిరి. ఇదిగాక కోలా శేషాచల కవి “నీలగిరియాత్ర" కూడ ఈ సందర్భమున చెప్పతగినది. శేషాచల కవి థామస్ సిమ్సన్ అను ఆంగ్లేయుని వెంట నీలగిరి (ఉదకమండలము) యాత్ర చేసి రచించిన గ్రంథమిది. ఇది ప్రౌఢశైలీ సమన్వితము. క్రీ.శ. 1846-1847 మధ్యకాలమున రచితమైనది; విశాఖ జమీందారగు గోడే శ్రీ వేంకట జగ్గ నృపాలున కంకితమైనది. + +పత్రికా ముఖమున గూడ కొంతవచన రచన ఈ కాలమున జరిగినది. 19 వ శతాబ్దపు ప్రథమార్థమున పేర్కొనదగిన తెలుగు పత్రిక 'వర్తమాన తరంగిణి.' ఇందు వివిధ సాహితీ ప్రక్రియలు ప్రచురితములైనవి. ముఖ్యముగా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0333.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0333.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d6ffaaa8206cc16cb07106123cba67f0c156c8f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0333.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +లేఖారూపమున వచనరచనలు ప్రచురితములగుచుండెడివి. చిన్నయసూరి ప్రభృతు లిందు వ్రాయుచుండువారు. ఈ యుగమున లేఖా వాఙ్మయముకూడ వచనరచనకు చక్కని యభివృద్ధిని కలిగించినది. ఈ వాఙ్మయమునకు మూలపురుషుడనతగినవాడు చార్ల్స్‌ఫిలిప్సు బ్రౌను అనునాతడు. బ్రౌను లేఖలు పది సంపుటములుగా నున్నవి. అందు నాటి సాంఘిక, సారస్వత పరిస్థితులు చక్కగా ప్రతిఫలించినవి. ఈ లేఖలలో వ్యావహారిక, గ్రాంథిక రచన +లున్నవి. ఈ కాలమున చారిత్రిక, శాస్త్రీయ గ్రంథములు కూడ కొన్ని రచితములైనవి. కర్నల్ మెకంజీగారికి +మార్గదర్శకుడైన కావలి వేంకటబొర్రయ్య వ్రాసిన కాంచీపుర మాహాత్మ్యము (1802), సరస్వతీబాయిచే వ్రాయబడి కావలి వేంకటరామస్వామిచే ఆంగ్లమున కనువదింపబడిన పాకశాస్త్రము (1836), అల్లాడి రామచంద్రశాస్త్రిగారి సిద్ధాంత శిరోమణి (1837), వైద్యనాథ సిద్ధాంతిగారి భూఖగోళ దీపిక (1843) ప్రభృతములు ప్రధానములైనవి, + +చిన్నయసూరి యుగము : క్రీ. శ. 1857 వ సంవత్సరము రాజకీయముగానే కాక సాంస్కృతికముగా కూడ +భారతదేశమునకు ముఖ్యమైనది. మనదేశమున ఈ సంవత్సరముననే విశ్వవిద్యాలయ స్థాపన ప్రారంభమైనది. 1857వ సంవత్సరమున మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయము స్థాపించుటయు, అందు తెలుగుభాష పఠనీయముగ ఏర్పాటు +చేయుటయు జరిగినవి. దక్షిణదేశమున రచితములైన వచన గ్రంథము లీనాటికి ప్రకాశములు కాలేదు. అందుచే +గ్రాంథికమును, సలక్షణము నగు వచన రచన నాటి విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థుల కావశ్యకమైనది. ఇట్టి రచనకు +ప్రథమమున పూనుకొన్నవాడు చిన్నయసూరి. 1856 లో నవీన గ్రాంథిక వచన రచనమునకు శ్రీకారప్రాయమైన +నీతిచంద్రికను రచించి ముద్రింపించినాడు. చిన్నయసూరి గ్రాంథిక భాషాభిమాని యగుటచేతను, అతనికి విద్యాశాఖలో తగిన గౌరవ ముండుటచేతను, తన గ్రాంథికవచనములు పాఠ్యములుగా నుండుటకు అవకాశము లభించినది. చిన్నయసూరి పంచ తంత్ర హితోపదేశ కథలను గ్రహించి, మిత్రలాభము, మిత్రభేదము, సంధి, విగ్రహము అను నాలుగు భాగములుగ “నీతి చంద్రిక "యను గ్రంథమును రచింపబూనెను. కాని ఈతడు రచించినవి +మిత్రలాభము, మిత్రభేదము అను భాగములు మాత్రమే. నీతిచంద్రిక పేరుతో నున్న ఈ గ్రంథము సలక్షణ గ్రాంథికమున నున్నది. విశ్వ విద్యాలయమున పాఠ్య గ్రంథముగా నుపయుక్తమైనది. నీతి చంద్రికా రచనా ప్రభావముచే నాటి కాలమున గ్రాంథిక భాషకు ప్రాబల్యము దేశమున నధికమైనది. పాఠ్య ప్రణాళికలు, పత్రికలు, వ్యాఖ్యలు, లేఖలు, ఉపన్యాసములు గ్రాంథికభాషనే ప్రోత్సహించినవి. చిన్నయసూరి తరువాత రాజధాని కళాశాలలో +ప్రధాన పండితులైన కొక్కొండ వెంకటరత్నము పంతులుగారు, సూరిగారు ప్రారంభించిన గ్రాంథిక భాషా మహోద్యమమును స్థిరీకరించిరి. 1866 లో సూరి విడచిన సంధివిగ్రహతంత్రములను అట్టి శైలిలోనే రచించి, 1872 లో +విగ్రహమును ముద్రింపించిరి. అది విశ్వవిద్యాలయమున అదే సంవత్సరము పఠనీయమైనది. 1871 లో వీరు “ఆంధ్ర +భాషా సంజీవని" యను పత్రికను ప్రారంభించి ఇరువది సం. రములు నడపిరి . ఇది గ్రాంథికభాషా ప్రచారమునకే +వినియోగింపబడినది. వెంకటరత్నము పంతులుగారు 1877 లో ప్రిన్స్ ఆఫ్ వేల్సు హిందూస్థాన దర్శనము అను గ్రాంథిక వచనగ్రంథమును రచించిరి. ఇదియు పాఠ్యగ్రంథముగా నియమితమైనది. + +ఒకవైపు విశ్వవిద్యాలయము స్థాపితమై గ్రాంథిక రచన జరుగుచుండగా వేరొకవైపున ప్రజాసామాన్యము కొరకు సులభశైలిలో వచన కథారచనలు వెలువడినవి. ఇట్టివాటిలో పరమానందగురువుల కథలు (1861), తడకమళ్ళ వెంకటకృష్ణారావు రచించిన అరేబియన్ నైట్సు కథలు (1862), కంబుధరచరిత్ర (1866), తెలుగు వెలుగు ముగుద కథ (1879), ఎర్రమిల్లి మల్లికార్జునుడు వ్రాసిన చారుదర్వీషు కథలు (1881), చదలువాడ సీతారామశాస్త్రిగారి దక్కను పూర్వకథలు ముఖ్యములైనవి. ఇవికాక నీతిచంద్రికకన్న కొలది తేలికరచనలు పాఠ్యగ్రంథముల వంటివి ప్రచురితములైనవి. ఎనమచింతల సంజీవ రాయశాస్త్రిగారి దశకుమారచరిత్ర (1886), దాసు శ్రీరాములుగారి అభినవ గద్యప్రబంధము (1893) పేర్కొనదగినవి. ఈకాలమున కొన్ని పౌరాణికములుకూడ వెలసినవి. కార్మంచి సుబ్బరాయలునాయని వారి దశావ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0334.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0334.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..52b1ef28527baceb927debcb3358d9e0514bde79 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0334.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +తార చరిత్ర సంగ్రహము (1861). తిమ్మరాజు లక్ష్మణరాయకవిగారి శ్రీ మార్కండేయపురాణసార సంగ్రహము (1876), శ్రీ కూర్మపురాణ సంగ్రహము (1877), శ్రీమత్స్యపురాణసార సంగ్రహము (1877). ఈ గ్రంథములన్నియు సులభగ్రాంథిక వచనమున రచితము లైనవే. + +వీరేశలింగయుగము (1890 నుండి) : క్రీ. శ. 1890 నుండియే కందుకూరి వీరేశలింగముగారి రచన ప్రచారము +చెందినను, వారి రచనా ప్రభావము 1900 నుండి స్ఫుటముగా కానిపించును. 1899 వ సంవత్సరమునాటికి వారి +రచనలన్నియు సంపుటములుగా వెలువడినవి. అందువలన విద్యా సంస్కారము కలవారు వారిరచన లనేక ముఖములుగా పరిశీలించి నూతనరీతిని వచనరచన ప్రారంభించిరి. వీరి రచనలలో శైలీకాఠిన్యము లేదు. తేలికగను, +గ్రాంథికముగను నుండు శైలిని వీరవలంబించిరి. వీరేశలింగ యుగమున వచన వాఙ్మయశాఖ పలు భిన్నముఖములుగా చిగిర్చినది. ముఖ్యవిభాము లివి: + +నవల : ఆంగ్ల భాషా ప్రభావమున ఆంధ్ర భాషలో నుద్భవించిన ప్రక్రియలలో నవల మొదటిది. వీరేశలింగము +గారికి పూర్వమే కొక్కొండ వేంకటరత్నము పంతులుగారు 1867సం.న 'మహాశ్వేత' యను నవలను ప్రకటించిరి +1872 లో నరహరి గోపాలకృష్ణమ్మ సెట్టి 'రంగరాజ చరిత్ర' యను నవలను ప్రకటించెను. కాని వీరు వీనిని నవలలుగా పేర్కొనలేదు. వీరేశలింగముగారు గోల్డుస్మిత్ వ్రాసిన “వికార్ ఆఫ్ ది వేక్ఫీల్డు" అను నవల ననుసరించి రాజశేఖర చరిత్ర యను నొక నవలను రచించిరి. నవల కుండదగిన లక్షణము లన్నియు దీని కుండుటచే నాంధ్రభాషలో నిది ప్రథమనవలగా ప్రఖ్యాతి నార్జించినది. వీరేశలింగముగారు నడిపిన "చింతామణి” పత్రికా ప్రోత్సాహమున కొన్నినవలలు ప్రచురితములైనవి. 1893లో ఖండవిల్లి రామచంద్రుడు వ్రాసిన ధర్మవతీ విలాసము, తల్లాప్రగడ సూర్యనారాయణరావు రచించిన సంజీవరాయ చరిత్రము అనువాటికి ఈ పత్రిక బహుమతుల నిచ్చినది. ఈ నవలలీ పత్రికలో ప్రకటింప బడినవి. సాహిత్యరంగమున చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహకవి యొక్క ఆవిర్భావముతో తెలుగు నవలా రచనకు మంచి వికాసము కలిగినది. “చింతామణి” పత్రికా ప్రోత్సాహమున చిలకమర్తి కవి తన ప్రథమ రచన +రామచంద్రవిజయమును ప్రచురించెను. దీనికి బహుళ ప్రచారము కలిగినది. ఈ పత్రికాముఖముననే ఈయన +రచించిన అహల్యాబాయి (1897). కర్పూరమంజరి (1898), వెలుగును చూచినవి. ఇవికూడ ప్రజాదరమును +బడసినవి. ఇవికాక ఖండవిల్లి రామచంద్రుడుగారి మాలతీ రాఘవము, టేకుమళ్ళ రాజగోపాలరావుగారి త్రివిక్రమ +విలాసము, రెంటాల వెంకటసుబ్బారావుగారి కేసరీ విలాసము, కూనపులి లక్ష్మీనరసయ్యగారి 'బక్షీ' పేర్కొన దగినవి. + +ఈ కాలమున చరిత్రకు సంబంధించిన కొన్ని వచన గ్రంథములు ప్రచురితమైనవి. బుక్క పట్టణము రాఘవాచార్యులు "తెనుగు రాజుల చరిత్రలు" అను గ్రంథమును 1881 లో రచించిరి. ఇది ముద్రణమునందలేదు. 1885 లో ఒడయరు వీరనాగయ్యగారు చాణక్య చరిత్రను వ్రాసిరి. గురుజాడ రామమూర్తిపంతులు "కవి జీవితము" లను పేర కవుల చరిత్రను రచించిరి. వీరే బెండపూడి అన్నమంత్రి చరిత్ర (1897), తిమ్మరుసు చరిత్ర (1898) కూడ రచించిరి. + +ఆంగ్ల భాషా ప్రభావమున ఈ కాలమున తెలుగులో వ్యాసములు, ఉపన్యాసములు కొన్ని రచితములైనవి. 1881 లో రచింపబడిన వావిలాల వాసుదేవశాస్త్రిగారి 'ఆంధ్ర భాషను గూర్చిన ఉపన్యాసము'ను మొదట పేర్కొనవలెను. కాల్డ్వెలుగారి భాషాసిద్ధాంతములను పరిశీలించి వ్రాయబడినది ఈ వ్యాసము. గోపాలరావునాయడుగారు 1896 లో 'ఆంధ్ర భాషా చరిత్ర సంగ్రహము' అను ఉపన్యాసమును గ్రంథ రూపమున ప్రకటించిరి. 1885-1900 వరకు బహువిధములైన భాషాసాహిత్య విషయక వ్యాసములు 'చింతామణి' యందు ప్రకటితమైనవి. తెలుగులో వాఙ్మయవిమర్శన మను ప్రక్రియ కూడ ఆంగ్లభాషాప్రభావమున కలిగినదే. ఈ కాలమున నిట్టి విమర్శనములు కొన్ని వెడలినవి. చెన్నరాజధానీ కళాశాలలో దక్షిణామూర్తిగారు పింగళి సూరననుగూర్చి విమర్శనాపూర్వకముగ నుపన్యసించిరి. ఇది 1893 లో ముద్రితమైనది. 1896 లో శ్రీ కొచ్చర్లకోట రామచంద్ర వెంకట కృష్ణారావు బహద్దరువారు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0335.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0335.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8eed936a76088ac13b81888b79caed4122315aac --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0335.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +'ఆంధ్రభాషాభివృద్ధి' అను వాఙ్మయవిషయక వ్యాసము ప్రకటించిరి. కాశీభట్ట బ్రహ్మయ్యశాస్త్రిగారి భాస్కరరామాయణ కర్తృత్వమును గురించిన వ్యాసము (1898), వెన్నేటి రామచంద్రరావుగారి 'మనువసు ప్రకాశిక', బ్రహ్మయ్యశాస్త్రిగారే రచించిన వసుప్రకాశిక విమర్శనము, నన్నయభట్టారక చరిత్రము కూడ విమర్శనాత్మక గ్రంథములే. + +వీరేశలింగము - అతని రచనలు : చిన్నయసూరితో అభివృద్ధిని పొందిన వచనవాఙ్మయము వీరేశలింగముగారి +రచనలలో మరింత వికాసము పొందినది. సూరి రచనలు కేవలము గ్రాంథికములై సులభబోధకములు కాకపోవుటచే అవి పండితులకు మాత్రమే పఠనీయము లైనవి. కేవలము సాహిత్యసేవయేకాక, సాంఘికసంస్కరణము కూడ వీరేశలింగముగారి ధ్యేయమగుటచే వారు సులభ బోధకములగు రచనలు చేసిరి. వీరేశలింగముగారి గ్రంథములలో అధికభాగము వచనమే యగుట యొక విశేషము. అందుకే ఈయనకు గద్యతిక్కన యను పేరు కలిగినది. "నే నేర్పరచుకొన్న భాషాభివృద్ధి మార్గము తెలుగుభాషలో మృదువైన సులభశైలిని, సలక్షణమైన వచనరచన చేయుట" అని వారే 'వివేక వర్ధనీ' పత్రికా ముఖమున తెలిపిరి. వీరి రచనలలో సుబోధత, వైశద్యము, సమత, జీవము ముఖ్యలక్షణములుగా పేర్కొనవలెను. వీరి గద్యరచనయందలి విభాగములు నవల, కథలు, జీవిత చరిత్రలు, వ్యాసములు, ప్రహసనములు, గ్రంథ విమర్శనములు, చారిత్రక గ్రంథములు, పత్రికా రచనములు, శాస్త్రగ్రంథములు, ఉపన్యాసములు అను నవై యున్నవి. + +బాలురకు పఠనీయములుగా నుండు పెక్కు కథలను వీరేశలింగముగారు రచించిరి. వీరి 'సత్యరాజాపూర్వదేశ +యాత్రలు' మున్నగు కథాగ్రంథములు ప్రౌఢులుసైతము చదువతగినవి. ఇవి ఆంగ్లానుసరణములే యైనను సలక్షణ +స్వతంత్ర రచనలతో నున్నవి. + +ప్రసిద్ధ స్త్రీపురుషులయొక్క జీవిత చరిత్రలను వ్రాసిన వారిలో ప్రథములు వీరేశలింగముగారు. వీరి విక్టోరియా +మహారాజ్ఞీ చరిత్ర, జీసస్ చరిత్ర, భవిష్యద్రచయితలకు మార్గదర్శకములైనవి. ప్రత్యేక శీర్షికలతో అతిదీర్ఘము కాక, అతిక్లుప్తమును కాక విషయ వివరణము కలిగియున్న లఘురచనకు వ్యాసమని పేరు. ఇట్టి రచనలను +వీరేశలింగముగారు పెక్కు వెలయించిరి. దేశాభిమానము, సంఘ సంస్కరణము, సత్ప్రవర్తన మున్నగు విషయములను గూర్చి వీరు వ్రాసిన వ్యాసములు పెక్కులున్నవి. సాంఘిక దురాచారములను విమర్శించుచు హాస్యప్రధానముగా వీరు రచించిన ప్రహసనములు పెక్కులు కలవు. ఈయన 58 ప్రహసనములు రచించెను. బ్రహ్మవివాహము, అపూర్వ బ్రహ్మచర్యము, విచిత్ర వివాహము, మహాబధిర ప్రహసనము ఆదిగా గలవి ప్రఖ్యాతములు. + +గ్రంథవిమర్శన విషయమున కూడ వీరేశలింగముగారే అగ్రేసరులు. వేంకటరత్నకవి 'విగ్రహతంత్రవిమర్శనము' +పేర్కొనదగినది. విమర్శ వ్యక్తిగతముగా కాక సాహిత్య ప్రధానముగా నుండుట గమనింపతగినది. + +వీరేశలింగముగారు రచించిన చారిత్రక గ్రంథములను మూడు విభాగములు చేయవచ్చును. 1. స్వదేశ సంస్థాన +చరిత్రలు, 2. స్వీయ చరిత్ర, 3 ఆంధ్ర కవుల చరిత్రలు. వీనిలో చివరిది ముఖ్యమైనది. ఈ వచన గ్రంథము క్రీ. శ. 11 వ శతాబ్దమునుండి 19 వ శతాబ్దమువరకు గల కవుల చరిత్రను సులభశైలిలో వివరించు చున్నది. వచనమున స్వీయచరిత్ర వ్రాయుటకు వీరేశలింగముగారే ప్రథములు. 'వివేక వర్ధనీ' పత్రికా ముఖమునను, 'హాస్య సంజీవని' యందును వీరు వ్రాసిన వ్యాసములు పత్రికా రచనమున వీరికిగల నేర్పును ప్రకటించును. ప్రాచ్య పాశ్చాత్య సంబంధ శాస్త్రీయ గ్రంథములను కూడ వారు రచించిరి. ఈ గ్రంథములందుపయోగింపబడిన పారిభాషిక పదజాలము కొంత ప్రాచీనమును, కొంత స్వయంకల్పితమునై యున్నది. తర్క సంగ్రహము, కావ్య సంగ్రహము, అలంకార సంగ్రహము, +జ్యోతిశ్శాస్త్రము, జంతుశాస్త్రము, శారీరక శాస్త్రము (Physiology) అనునవి వీరినవీనగ్రంథములు. వివిధ సభల +యందు ఉపన్యసించు సందర్భమున వీరేశలింగముగారు ముందు తమ ప్రసంగములను వ్రాసికొని చదువుట పరిపాటి. తరువాత వాటిని పత్రికా ముఖమున ప్రకటించు చుండువారు. ఈ ఉపన్యాసములు విషయ వైవిధ్యము +కలవై సులభశైలిలో సరళముగా నుండును. "దేశీయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0336.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0336.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3675df1a57ac2c63d8eace5b1c5221d70f809556 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0336.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +మహాసభ — దాని యుద్దేశములు,” “సంఘ సంస్కరణ, మహాసభాధ్యక్షోపన్యాసము" మొదలగునవి వారి ప్రఖ్యాతములైన ఉపన్యాసములు. + +ఆధునిక యుగము : (1910-55) వీరేశలింగముగారు ప్రారంభించిన వచన రచనోద్యమము ఆధునిక యుగమున +గొప్ప అభివృద్ధిని పొందినది. ఈ విస్తరణమునకు ముఖ్యకారణము గిడుగు రామమూర్తి పంతులుగారి వ్యావహారిక భాషా ప్రచారము. తత్ప్రభావముచే కేవలము పద్యకవిత్వమునందే కాక వచనమునందును రచయితలు +వ్యావహారిక భాషను ప్రవేశపెట్టిరి క్రీ. శ. 1910 నుండి 1955 వరకు సాహిత్యము నవలలు, కథానికలు, విమర్శనములు, వ్యాసములు అను రూపములలో వర్ధిల్లినది. (పూర్వము ఎప్పుడును వెలువడని విస్తృతమైన సాహిత్య ప్రక్రియ లీ కాలమున ప్రతి విభాగమున వెలసినవి.) + +నవల : పాశ్చాత్య భాషా సంస్కారముల ప్రభావమున వృద్ధినొందుచు ఆధునికాంధ్ర వాఙ్మయమునకు పరిపుష్టి +కలిగించుచున్న సాహిత్య ప్రక్రియలలో నవల యొకటి. ఆధునికాంధ్ర నవలా రచయితలలో అగ్రేసరులని చెప్ప +దగినవారు విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు. 'ఏక వీర ' వీరి ప్రథమ నవల. అందలి శైలియు, కథాని ర్మాణ +కౌశలమును, పాత్ర పోషణమును అనన్యాదృశము లైనవి. చెలియలికట్ట, ధర్మచక్రము, బద్దన్న సేనాని, స్వర్గానికి నిచ్చెనలు, తెఱచిరాజు, మాబాబు మొదలైనవి వీరి ఇతర రచనలు. వీరి 'వేయిపడగలు' పరిమాణమునందును, గుణమునందును పెద్దది. ఇది ఆధునికాంధ్రదేశ సాంఘిక, మత, రాజకీయ పరిస్థితులకు ప్రతిబింబము. +నవలకుండవలసిన గుణములన్నియు దీనికి గలవు. భాష సరళ గ్రాంథికము . ఇది ఆంధ్ర విశ్వకళాపరిషత్తు బహుమతిని పొందినది. కీ. శే. అడివి బాపిరాజుగారు కూడ నవలా రచనలో సిద్ధహస్తులు. సాంఘిక నవలలైన +నారాయణరావు, కోనంగి, చారిత్రక నవలయైన 'హిమబిందు' మున్నగు బాపిరాజుగారి నవలలు ఆంధ్రదేశమున +ప్రశస్తిని పొందినవి. బుచ్చిబాబుగారి 'చివరకు మిగిలేది', జి. వి. కృష్ణారావుగారి 'కీలుబొమ్మలు', బలివాడ కాంతారావుగారి 'గోడమీద బొమ్మ' ఇవి సాంఘిక వస్తువుతో నున్న వ్యావహారిక వచన రచనలు. శ్రీ నోరి నరసింహ +శాస్త్రిగారు చారిత్రక నవలా రచయితలలో చేయి తిరిగినవారు. నారాయణభట్టు, రుద్రమదేవి, మల్లారెడ్డి అను నవలలు సులభ గ్రాంథికముతోనుండి కవిత్రయ జీవితములను హృద్యముగా వివరించుచున్నవి. కీ. శే. ఉన్నవ లక్ష్మీనారాయణగారు వ్రాసిన మాలపల్లి, ఆంధ్ర నవలా ప్రపంచమునకు అలంకార ప్రాయము. ఇందలి భాష మాండలిక మేయైనను, ఇది ఆంధ్ర దేశమునందంతటను ప్రచారమును పొందినది. దీనిలో సాంఘిక, రాజకీయ పరిస్థితు లెన్నియో చిత్రించబడినవి. 'బారిష్టరు పార్వతీశం' మొక్కపాటివారు రచించిన హాస్యప్రధానమైన నవల. మునిమాణిక్యం నరసింహారావుగారి 'నేనూ, మా కాంతం', 'కాంతం కథలు', 'తిరుమాళిగ' అనునవి కూడ హాస్యప్రధాన రచములే. వ్యావహారికాంధ్రమున నున్న ఈ రచనలు ఆంధ్రుల అభిమానమును సంపాదించినవి. నవలా రచయితలలో పలువురు స్త్రీలును కలరు. 'సుదక్షిణా చరిత్రము'ను వ్రాసిన శ్రీమతి జయంతి సూరమ్మ, 'వసుమతి' అను నవల రచించిన కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మ, 'చంపకము' వ్రాసిన శ్రీమతి మాలతీ చందూరు +పేర్కొనదగినవారు, కొన్ని ఆంగ్లనవలలు ఆంధ్రములోని కనువదింపబడినవి. వానిలో ఫాస్టు, నౌకాభంగము, అనా +కెరినీనా, మేరీరాణి, సంజీవి ఇత్యాదులు పేర్కొనదగినవి. + +కథానిక : పాశ్చాత్యభాషాసంపర్కమువలన ఆధునికముగా ఆంధ్రభాషలో ఉద్భవించిన సాహితీవిభాగమిది. ఒక చిన్న సంఘటననుకాని, కొన్ని సంఘటనలనుకాని వస్తువుగా తీసికొని రచించినది కథానిక యనిపించుకొనును. ఇది క్లుప్తముగనుండి కొలదికాలమున మాత్రము చదువుకొనుటకు వీలుగానుండును. ఇట్టి శిల్పమును దృష్టియం +దుంచుకొని పలువు రాంధ్రరచయితలు ఉత్తమ కథలను సృష్టించిరి. కీ. శే. గురజాడ అప్పారావుగారి క థానికలే +ఆంధ్రమున మొదటి రచనలుగా భావింపబడుచున్నవి. చిలకమర్తివారు కథానికలనదగిన 'చమత్కారమంజరి', +'భారతకథామంజరి' మొదలగువాటిని రచించిరి. కాని ఇందలి భాష గ్రాంథికము. విశ్వనాథ సత్యనారాయణగారు కూడ కొన్ని చిన్నకథలు వ్రాసినారు. వ్యావహారిక వచనమున నున్న అడివి బాపిరాజుగారి తరంగిణి, రాగమాలిక, అంజలి అను సంపుటములు ఉత్తమ కథానిక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0338.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0338.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..374acafd52af0de564f433e58829cc2d5bdc960d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0338.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +వీథులు' ఆధునిక సాహిత్యమున సమగ్ర సమీక్షాగ్రంథము. ఇవన్నియు సులభ గ్రాంథిక వచనములుగా నున్న వే. + +కీ. శే. వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రిగారు ఆంధ్ర పరిశోధకులలో ప్రముఖస్థానము నాక్రమించగలవారు. వీరు రచించిన శృంగార శ్రీనాథము చారిత్రకముగను, సాహిత్యకముగను పెక్కు నూత్న విషయములను తెలుపు గ్రంథము. మరికొన్ని వ్యాసములు వీరు రచించినవి మీగడ తఱకలు, సింహావలోకనము అను పేర ప్రచురింపబడినవి. ఇవియు పరిశోధనాత్మకములే. శ్రీ నిడదవోలు వెంకట్రావుగారి ఆంధ్రకవులు జీవితములు, దక్షిణాంధ్ర కవులు అనునవి మదరాసు విశ్వవిద్యాలయమువారు ప్రకటించిన సాహిత్య పరిశోధన గ్రంథములు. కీ. శే. ప్రతాపరెడ్డిగారు బహువిధముల మత సాంఘిక విషయములను శోధించి, ఆంధ్రుల సాంఘిక చరిత్రమును కూర్చిరి. వివిధ వస్తు సంబంధములైన పరిశోధన వ్యాసములు పెక్కు సాహిత్య పత్రికలలో ప్రచురితమైనవి. ఈకాలమున భాషావిషయమగు పరిశోధన కూడ జరిగినది. ఆంధ్రము ద్రవిడ భాషాజన్యమను కాల్డ్వెలు గారి సిద్ధాంతమును గ్రహించి కోరాడ రామకృష్ణయ్యగారు భాషాచారిత్రక వ్యాసములు, గంటి జోగిసోమయాజిగారు ఆంధ్రభాషా వికాసము అను +గ్రంథములను వ్రాసిరి. శ్రీ సోమయాజిగారి గ్రంథము పరిశోధనాత్మకములలో బృహత్తరమైన గ్రంథము. ఆంధ్రము సంస్కృతభాషా జన్యము అను సిద్ధాంతమును బలపరచిన కీ. శే. చిలుకూరి నారాయణరావుగారి గ్రంథముకూడ పెక్కు పరిశోధన విషయములతో కూడి యున్నది. పరిశోధనమునకు సంబంధించిన పటములకు విశ్వవిద్యాలయము లందు పరిశ్రమించిన పలువురు పండితులు ఉత్తమ బృహద్వ్యాసములను రచించియున్నారు. ప్రాఙ్నన్నయ యుగమునందలి భాష, ఆంధ్రభాషపై నాంగ్లభాషా ప్రభావము, ఆంధ్ర జానపద వాఙ్మయము, యక్షగానము మొదలగు శీర్షికలతో ప్రామాణిక పరిశోధనలు జరిగినవి. + +ఆధునిక కాలమున ఇరత సాహిత్య ప్రక్రియలకన్న హెచ్చు వేగముగాను, సర్వతో ముఖముగాను వచనము +అభివృద్ధిచెందుట ముదావహము. + +గద్యవాఙ్మయము (సంస్కృతము) : + +సంస్కృతభాష విశ్వభాషాప్రపంచమున ప్రాచీనతమ మైనది. అది అఖిలభాషలకు జనని. భాషాంతర విలక్షణములును, విశిష్టములునైన ప్రకృతి ప్రత్యయాది సంస్కార విశేషములచే సంస్కరింపబడినదగుటచే దానికి సంస్కృతమని పేరు. ‘భాష్యతే, భాషణాది వ్యవహారః అనుష్ఠీయతే, యయా సా భాషా'. దేనిచే భాషణాది వ్యవహారము కావింపబడునో అది భాషయగుచున్నది. అట్టి సంస్కృత భాషచే నిర్మింపబడిన కావ్యములు సంస్కృత కావ్యములు. తాదృశకావ్యముల సముదాయమే సంస్కృత వాఙ్మయ మగుచున్నది. 'కవితే చాతుర్యేణేతి కవిః తస్య కర్మ కావ్యం.' పద్యకావ్య మనియు, గద్యకావ్య మనియు కావ్యము ద్వివిధము. ఛందోబద్ధమైనది పద్యకావ్యము. +తద్భిన్నమైనది గద్యకావ్యము. + +వేదములందలి గద్యభాగములే ప్రాచీన మహర్షి విరచిత గద్యములకును. తదనంతర మహాకవి విరచితము లయిన గద్యములకును మూలభూతములని తెలియుచున్నది. లౌకికభాషగా సంస్కృతము వాడుకలోనున్న ప్రాచీన కాలమున సంభాషణ ప్రతి సంభాషణములకు గద్యమే సాధనమయ్యెను. + +వేదములందలి బ్రాహ్మణములు వేదమంత్రార్థ వివరణాత్మకములు. బ్రాహ్మణములలో కొన్ని విధినిషేధములను బోధించుచున్నవి. కొన్ని స్తుతిపరములుగా, నిందాపరములుగా నుండి, విధినిషేధములకు ప్రోద్బలకములై విరాజిల్లుచున్నవి. తైత్తిరీయ యజుర్వేదము నందు తప్ప ఇతర వేదములందలి బ్రాహ్మణములన్నియు ప్రాయశః . గద్యాత్మకములుగానే కనిపించుచున్నవి. తైత్తిరీయ యజుర్వేదమునందు ఏడు కాండములుగా నున్న సంహితాభాగము ముప్పాతిక మూడువంతులు గద్యాత్మకమైయున్నది. బ్రాహ్మణ శేషభూతములయిన +ఆరణ్యకములును, ఆరణ్యకోత్తరకాలికము లయిన ఉపనిషత్తులును గద్యమయములుగ నున్నవి. + +వేదముల అపౌరుషేయత్వమును విశ్వసించువారు వేదములందలి వివిధభాగములగు బ్రాహ్మణ - ఆరణ్యక +ఉపనిషత్తులందుగల భాషాకాఠిన్య లాలిత్యము లేక కాలికములును, స్వతస్సిద్ధములునై యున్నవనుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0340.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0340.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ef13225a980c53a75558f922c69414c4a72f1ee --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0340.txt @@ -0,0 +1,61 @@ +తదల్పం । యోవైభూమా తదమృత మథ +యదల్పం తన్మర్త్యం. + +సూత్రసాహిత్యమున గల గద్యము అత్యంత సంక్షిప్తమును, అత్యంత గభీరమును, విపుల వ్యాఖ్యానము నపేక్షించునదియునై యున్నది. ఉదా : + +ఇకోయణచి । అనచిచ । వృద్ధిరేచి । హశిచ । +రోరి । ఓసిచ । జసః శీ వోతోగుణవచనాత్ । +క్తస్యచవర్తమానే ! + +అథాతోబ్రహ్మజిజ్ఞాసా । జన్మాద్యస్యయతః +శాస్త్రయోనిత్వాత్ । తత్తుసమన్వయాత్ । +శ్రుతత్వాచ్చ ! +(శాంకర బ్రహ్మసూత్ర భాష్యము, జిజ్ఞాసాధికరణము). + +సంస్కృత భారతాదిని పౌష్యపర్వములో- + +సౌతిరువాచ - గద్యమ్ : + +“జనమేజయః పారిక్షితః సహ భ్రాతృభిః కురుక్షేత్రే +దీర్ఘసత్రముపాస్తే" + +ఇత్యాదిగా మూడుపుటల గ్రంథమును, సంభవపర్వమున: + +"శంతనుః ఖలు గంగాం భాగీరథీముపయేమే. +తస్యామస్య జజ్ఞే దేవవ్రతోనామ యమాహు +ర్భీష్మమితి." + +ఇత్యాదిగా రెండుపుటల కథయు కనబడుచున్నవి. ఇందలి వాక్యములు చిన్నవై, సరళములై, కారకమర్యాదో పేతములై శోభిల్లుచున్నవి. + +భరతాచార్యుడు మున్నగువారి నాట్యశాస్త్రాదుల యందలి గద్యభాగము లింతకంటె ఒకించుక ప్రౌఢములుగ నున్నవి. పురాణసాహిత్యమునందలి సంస్కృతగద్యము సుమనోహరమైనది. ఉదా : + +"యథైవ వ్యోమ్ని వహ్నిపిండోపమం త్వామహమ పశ్యం, తథైవా౽ద్యాగ్రతో గతమప్యత్ర భగవతా కించిన్న ప్రసాదీకృతం విశేష ముపలక్షయామీత్యు క్తేన భగవతా సూర్యేణ నిజకంఠాదున్ముచ్య స్యమంతకం నామ మణివర మవతార్య ఏకాంతే న్యస్తం.” + +నిరుక్తమునందు గద్యరూప సూత్రములు కలవు. అందలి యాస్కాచార్యుని నిర్వచన శైలి విలక్షణము, హృదయంగమము. ఉదా : + +నరకం – న్యరకం నీచైర్గమనం నాస్మిన్ రమణం స్థాన మల్ప మప్యస్తివా ! +నాకం - కమితి సుఖనామ తత్ప్రతిషిద్ధం +సూర్యం - సత్తేర్వా స్వీర్యతేర్వా ఇతి । +భద్రం – భజనీయం, భూతానామభి ద్రవణీయం భవద్రమయతీతి । + +యాస్కుని వ్యాఖ్యాన ప్రకారము సర్వోత్కృష్టము. ఆతని గద్యశైలి సరసము, సులభము. ఉదా : + +హిరణ్య గర్భః సమవర్తతాగ్రే +భూతస్య జాతః పతిరేక ఏవ + +"హిరణ్యగర్భః హిరణ్మయో గర్భో౽స్యేతి. హిరణ్యం కస్మాత్ ? హ్రియతే ఆయమ్యమానం వా, హ్రియతే జనాజ్జనమితివా, హితరమణం భవతీతివా, హర్యతేర్వాస్యాత్ప్రేప్సా కర్మణః । అగ్రే సమభవత్ । భూతస్యజాత ఏక ఏవ పతిః । సదాధార పృథివీం దివంచ । సూర్య ఏవ ఆకర్షణద్వారాపృథివీం ధారయతి దివంచేతి భావః.” + +“మహాభాష్యం వా పఠనీయం, + మహారాజ్యం వా శాసనీయం” + +అను సూక్తికి నిదాన భూతమైన భగవత్పతంజలి మహా భాష్యము నందలి గద్యసరణి సుస్పష్టము, ఉదాత్తము, +మనోహరము, ఆదిపాఠకులకు షడ్రసోపేత భోజనము. + +ఉదా : + +"అథ గౌరిత్యత్ర కశ్శబ్దః ? కిం యత్తత్సాస్నా లాంగూల కకుద ఖురవిషాణ్యర్థ రూపం సశబ్దః ? నేత్యాహ | ద్రవ్యం నామతత్। యత్తర్హి తదింగితం చేష్టితం నిమిషిత మితి సశబ్దః ? నేత్యాహ। క్రియానామసా। యత్తర్హి తచ్ఛుక్లో నీలః కపిలః కపోత ఇతి । స శబ్దః ? నేత్యాహ | గుణోనామ సః । యత్తర్హి తద్భిన్నే ష్వభిన్నం ఛిన్నేష్వ చ్ఛిన్నం. సామాన్యభూతం సశబ్దః? నేత్యాహ॥ ఆకృతి ర్నామసా । కస్తర్హి శబ్దః ? యేనోచ్చారితేన సాస్నా లాంగూల కకుద ఖురవిషాణినాం సంప్రత్యయో భవతి సశబ్దః ।" + +........ ........ ........... ........... ........... + +“ఊహః ఖల్వితి" - న సర్వైర్లింగైర్నచ సర్వాభిర్వి భక్తి భిః వేదే మంత్రా నిగదితాః । తేచావశ్యం యజ్ఞగతేన +పురుషేణ యథాయథం విపరిణమయితవ్యాః । తాన్నా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0341.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0341.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..947ea58d5619cb483571128fc1221450475f515e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0341.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +వైయాకరణః శక్నోతి యథాయథం విపరిణమయితుం। తస్మాద ధ్యేయం వ్యాకరణం।" + +“ఆగమః ఖల్వితి” - బ్రాహ్మణేన నిష్కారణో ధర్మః షడంగో వేదో౽ధ్యేయో జ్ఞేయశ్చేతి। ప్రధానం చ షడంగేషువ్యాకరణం. ప్రధానేకృతో యత్నః ఫలవాన్భవతి." + +సంక్షిప్త సూత్రార్థ వివరణాత్మక ములయిన దార్శనిక భాష్యములందలి గద్యగుంఫము అతి ప్రౌఢము. కొన్ని +ఉదాహరణములు : + +వైశేషికదర్శన ప్రమాణభూత భాష్యకారులగు ప్రశస్తపాదాచార్యుల గద్యగుంఫశైలి ప్రగల్భమై, అద్భుతావహముగ నున్నది. + +“ఇహేదానీం చతుర్ణాం మహాభూతానాం సృష్టిసంహార విధిరుచ్యతే. బ్రాహ్మాణేన మానేన వర్షశతాంతేన వర్తమానస్య బ్రహ్మణో౽పవర్గ కాలే సంసార ఖిన్నానాం సర్వప్రాణినాం నిశి విశ్రామార్థం సకలభువనపతేర్మహేశ్వరస్య సంజిహీర్షాసమకాలం శరీరేంద్రియమహాభూతోప నిబంధకానాం సర్వాత్మగతానాం అదృష్టానాం వృత్తి నిరోధే సతి మహేశ్వరేచ్ఛాత్మాణుసంయోగజ కర్మభ్యః శరీరేంద్రియకారణాణువిభాగేభ్యః తత్సంయోగనివృత్తౌ, తేషామాపరమాణ్వంతో వినాశః ; తథా పృథివ్యుదక జ్వలనపవనానామపి మహా భూతానాం అనేనైవ క్రమేణ +ఉత్తరస్మిన్సతి పూర్వస్య నాశః, తతః ప్రవిభక్తాః పరమాణవో౽వతిష్ఠం తే." + +న్యాయమంజరీ ప్రణేతయు న్యాయదర్శనాచార్యుడు నగు జయంతభట్టు నిర్మించిన గద్యసరణి ప్రౌఢమును, +సాలంకారమును, సహృదయ చేతో మోదావహమునై వరలుచున్నది. ఉదా : + +“తేన ప్రామాణ్యాధిగమోపాయ విశేషాత్ సమాన యోగక్షేమతయా చత్వారో౽పి వేదాః ప్రమాణం వ్యవ । హారో౽పి సర్వేషాం సారతరవిచార చతురచేతసాం చతుర్భిరపి వేదైశ్చతుర్ణాం వర్ణాశ్రమాణాం చతసృషు దిక్షు చతురబ్ధి మేఖలాయామవనౌ ప్రసిద్ధ ఇతికో౽యమత్రాన్య థాత్వభ్రమః? శ్రుతిస్మృతి మూలశ్చార్యావర్తినాం భవతి వ్యవహారః| తేచశ్రుతి స్మృతీ చతురో౽పి వేదాన్ సమాన కక్షానభివదతః ఋగ్యజుస్సామవేదేష్వపి అథర్వవేదా శంసీని భూయాంసి వచాంసి సంతి." + +ప్రౌఢమీమాంసకుడును పూజ్యుడునగు శబరస్వామి గద్యశైలి మధురోదాత్తమైనది. ఉదా : + +"ఇచ్ఛయా౽త్మానముపాలభామహే కథమితి । ఉపలబ్ధవూర్వేహ్యభిప్రేతే భవతీచ్ఛా । యథా మేరుముత్తరేణ +యాన్యస్మజ్జాతీయైరనుపలబ్ధపూర్వాణి స్వాదూని వృక్షక ఫలాని తానిప్రత్యస్మాకమిచ్ఛా భవతి. " + +శ్రీమచ్ఛంకర - శ్రీమద్రామానుజ శ్రీమధ్వాచార్య భగవత్పాదుల ప్రౌఢోదాత్త గద్య రచనా శైలి గంగా ప్రవాహము భంగి గంభీరమై పాఠకులను అత్యంత విస్మయావిష్టమనస్కుల నొనర్చును. ఉదా : + +"యుష్మదస్మత్ప్రత్యయగోచర యోర్విషయవిషయిణోసమఃప్రకాశవద్విరుద్ధస్వభావయో రిత రేతర భావా నుప పత్తౌ సిద్ధాయాం, తద్ధర్మాణామపి సుతరామితరేతర భావానుపపత్తిరి త్యతో౽స్మత్ప్రత్యయగోచరే విషయిణి చిదాత్మకే యుష్మత్ప్రత్యయ గోచరస్య విషయన్య తద్ధర్మాణాం చాధ్యాస స్తద్విపర్యయేణ విషయిణ స్తద్ధర్మాణాం విషయే౽ధ్యాసో మిథ్యేతి భవితుం యుక్తం తథాప్యన్యోన్య స్మిన్నన్యోన్యాత్మక తామన్యోన్య ధర్మాం శ్చాధ్య స్యేతరేతరా వివేకేనాత్యన్త వివిక్తయో ర్ధర్మ ధర్మిణోర్మిథ్యాజ్ఞాననిమిత్తస్సత్యానృతేమిథునీకృత్యాహ మిదం మమేదమితి నైసర్గికో౽యం లోకవ్యవహారః। ఆహ కోయమధ్యాసోనామేతి ఉచ్యతే ? స్మృతిరూపః పరత్ర పూర్వదృష్టావభానః. తం కేచి దన్యత్రాన్యధర్మో ధ్యాస ఇతివదంతి: కేచిత్తు యత్ర యదధ్యాసస్ద్వివే కాగ్రహ నిబంధనోభ్రమ ఇతి। అన్యేతు యత్రయదధ్యాస స్తస్యైవ విపరీత ధర్మత్వకల్పనామాచక్షత ఇతి। సర్వథాపి త్వన్యస్యాన్యధర్మావభాసతాం న వ్యభిచరతి | తథాచ లో కే౽నుభవః ‘శుక్తి కాహి రజతవదవభాసతేఏకశ్చంద్ర స్సద్వితీయవదితి'' (శాంకర బ్రహ్మసూత్ర భాష్యము - జిజ్ఞాసాధిక రణము.) + +క్రీ. శ. 14 వ శతాబ్దియందు సాయణాచార్యులవారు వేదార్థప్రకాశమను పేర రచించిన ఋగాది సంహితా +బ్రాహ్మణారణ్యకాదుల భాష్యములు కల్పతరువులై, కూలంకషముగ సకలార్థబోధకములై యొప్పారుచున్నవి. ఈ మహాపండితుని వేదభాష్యములకు భట్టభాస్కర మిశ్రాదుల భాష్యములు మార్గదర్శకములైనట్లు విదితమగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0343.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0343.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..38061c279d5910e201c0c1432d311f83eb01dd58 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0343.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +పేర్కొనెను. వరరుచి రచించిన 'చారుమతి', శ్రీపాలితుడు వ్రాసిన 'తరంగవతి' అను రెండు ఆఖ్యాయిక లున్నట్లు విదితమగుచున్నది. శ్రీపాలితుడు హాలుని ఆస్థానమున సుప్రసిద్ధకవియై వరలెను. తరంగవతి యనునది ప్రాకృతమున రచింపబడియుండును. రామిల సోమిలులు శూద్రకకథను రచించిరి. భోజుడు చారుమతి, మనోవతి, 'శాతకర్ణి హరణము' అను గద్యకృతులను పేర్కొ నెను. ఇవి క్రీస్తుశకారంభమునకు చెందియున్నట్లు ఊహింపబడినవి. + +భట్టార హరచంద్రుని గద్యబంధము పదబంధోజ్జ్వల మనియు, 'వర్ణక్రమ సుశోభిత' మనియు బాణునిచే +ప్రశంసింపబడినది. భోజుడు 'శృంగారమంజరి' అను ఆఖ్యాయికను, కులశేఖరుడు 'ఆశ్చర్యమంజరి' అను గద్య కృతిని రచించినట్లు తెలియుచున్నది. రుద్రటుని 'త్రైలోక్యసుందరి' యందు శ్రీకృష్ణునికథ కీర్తింపబడి నట్లు ఊహింపబడుచున్నది. అపరాజితునిచే రచితమైన 'మృగాంకలేఖ' అను కావ్యమును రాజశేఖరుడు పేర్కొనెను. విశ్వేశ్వరుడు 'మదనమంజరి'ని, జగన్నాథుడు 'ఆసఫీ విలాసము'ను రచించిరని తెలియుచున్నది. + +ఆఖ్యాయికా స్వరూపమును సుందరముగ తీర్చిదిద్దిన త్రిమూర్తులు దండి, బాణుడు, సుబంధుడు అను కవి +ప్రకాండులు. గద్య కవికుల లలామ భూతుడును, గద్యబంధ ధురంధరుడును, పండిత పురందరుడునైన దండి +మహాకవి సంస్కృత సాహిత్యాంబరమున అంబరమణిగా విశ్రుతుడయ్యెను. ఇతడు క్రీ. శ. 635-700 సంవత్సరముల మధ్యకాలమున నున్నవాడని పెద్దల నిర్ణయము. దండిమహాకవి విరచితముగా ఉదహరింపబడిన అవంతి +సుందరీ కథనుబట్టి అతడు వీరదత్తుడను దార్శనికునివలన గౌరియను విదుషీమణియందు జనించినవాడు. కంచుకీ పురి (కాంచి) అతని నివాసస్థానము. బాల్యముననే అతని తలిదండ్రులు గతించిరి. పలాశదండధారియు, నైష్ఠిక బ్రహ్మచర్య నిష్ఠితుడు నగు దండి స్వధర్మానుగుణముగ ఒక్కొక వర్షర్తువునందు ఒక్కొక పట్టణములో నివాసముగా నుండుచుండెను. ఒక పట్టణపు రాజాతనిని అంతఃపుర కన్యలకు విద్యగరపుటకై నియోగించెను. పిదప ఆతని రసికతాప్రకర్షమును గూర్చిన వృత్తాంతము రాజు చెవిని బడెను. రాజాతని శీలమును శంకించెను. ఆ విషయము దండికితెలిసెను. దండి అంతట రాజును దారిద్ర్యాష్టకమును రచింపప్రోత్సహించెను. రాజు అష్టకమును వ్రాసి దండి కొసగెను. దండి చిరునవ్వు నవ్వెను. దండి మనోవృత్తిని రాజు వెంటనే గ్రహించెను. రాజిట్లు తలచెను. +తాను దారిద్ర్యమనుభవించి యుండలేదు. ఐనను అనుభవించిన వానివలె దారిద్ర్యాష్టక మును రచింపగల్గెను. తన +దారిద్ర్యానుభవము కృత్రిమము. అట్లే దండి రసికతయు కృత్రిమము - అని రాజు గ్రహించి యథాపూర్వముగ దండిని గౌరవించెను అని తెలియుచున్నది. + +దండి కృతమయిన దశకుమార చరితము సుప్రసిద్ధమైనది. ఇది కవితాకలాలంకృతమై, అత్యంత హృద్యమై +అనవద్యమై భాసిల్లుచున్నది. ఇది పూర్వపీఠిక, చరితము, ఉత్తరపీఠిక అను మూడు విభాగములచేతను, ఎనిమిది +ఉచ్ఛ్వాసములచేతను అలరారుచున్నది. 'దండినః పదలాలిత్యం' అను సూక్తినిబట్టి సులలిత పదావళిచే సమలం +కృతమయిన ఈగద్య కావ్యమునందలి మధ్యభాగము మాత్రమే దండి కృతమని కొందరు తలచిరి. ఈ కావ్యము నందు పదిమంది రాజకుమారుల దేశ విదేశాటనాను భవములును, ఉచ్ఛావచక్రియాకలాపోపక్రమములును, వివిధ పరాక్రమములును, మనోరంజకముగా, మధుర రీతిచే వర్ణింపబడినవి. ప్రసాద మధురములు, లలిత లలితములు, భావగర్భితములునైన పదములను ప్రయోగించుట యందు కృతహస్తుడీ మహాకవి. పదార్థ విస్పష్టత, +భవ్యభావనాభివ్యక్తి, కోమల కల్పనాకమనీయత, ఇతడు మెచ్చి స్వాయత్త మొనర్చుకొనిన కావ్యగుణములు. ఇతడు కావించిన చరిత్ర చిత్రణము విలక్షణము. ఇతని పాత్రలు సజీవములు. వ్యంగ్యభంగి హృదయంగమము ; వాక్య విన్యాసము మహోజ్జ్వలము. వార వనితలు, బ్రాహ్మణబ్రువులు, కులటలు, కుట్టినులు, తదానీంతన సామాజిక పరిస్థితులు-కవి, సజీవముగ చిత్రించినాడు. +ఉదా : + +క్షామవర్ణనము : “నవవర్ష వర్షాణి ద్వాదశ దశశతాక్షః, క్షీణసారం సస్యం, ఓషథ్యోవంధ్యాః, న ఫలవంతో వనస్పతయః, క్లీ బామేఘాః, క్షీణస్రోతసః స్రవంత్యః, పంక శేషాణి పల్వలాని, నినిన్ స్యందాన్యుత్సమండలాని, విరళీ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0344.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0344.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..848d892468251cf339a4c7144f2bfb48a6282fe9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0344.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +భూతం కంద మూలఫలం అవహీనాః కథాః, గలితాః కల్యాణోత్సవక్రియాః, బహులీ భూతాని తస్కర కులాని, +అన్యోన్యమభక్షయ న్ప్రజాః, పర్యలుఠన్నితస్తతో బలాకా పాండురాణి నరశిరః కపాలాని, పర్యహిండంత శుష్కా: +కాకమండల్యః, శూన్యభూతాని నగర గ్రామ ఖర్వటపుట భేదనాదీని" + +బాణుడు సర్వకవి మూర్థాభిషిక్తుడు; మహా మేధావి, గద్య రచనా విశారదుడు. ఇతని ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులు +అనితరతుల్యములు. ఇతడు శ్రీ హర్ష చక్రవర్తికాలమున నున్న వాడు. ఇతని హర్షచరితము తొమ్మిది ఉచ్ఛ్వాసములు కల గద్యకావ్యము. కాన్య కుజ్జేశ్వరుడగు హర్షవర్ధనుని చరిత మిందు కీర్తింపబడినది. కవి తొలిమూడు +ఉచ్ఛ్వాసములలో స్వీయ వృత్తాంతమును సంగ్రహముగ చెప్పికొనియున్నాడు. దానిని బట్టి ఇతడు కవిసార్వ భౌముడని, వాత్స్యాయన వంశ సంభవుడని తెలియుచున్నది. శేషించిన ఉచ్ఛ్వాసములలో రాజవర్ధన హర్షవర్ధనుల శౌర్యాది గుణములు, మాళ వాధిపతినాశము మొదలగు నంశములు వర్ణితములైనవి. ఈ కవీంద్రుని చారు రచనా చాతురి, లోకోత్తర పదవిన్యాసోల్లాసము, సురుచిర క థా చిత్రణము, కావ్య రసికులకు చేతో మో దావహములు. ఉదా : + +"యస్మింశ్చ రాజని నిరంతరై ర్యూపనికరై రంకురిత మివ కృతయుగేన, దిఙ్ముఖ విసర్పిఖి రధ్వరధూమైః పలాయిత మివ కలినా, ససుధైః సురాలయైరి వావతీర్ణ మివ స్వర్గేణ, సురాలయ శిఖరోద్ధూయమానైర్ధవల ధ్వజైః పల్లవిత మివ ధర్మేణ, బహిరుపచరిత వికట సభాసత్రప్రపా ప్రాగ్వంశ మండపైః ప్రసూత మివ గ్రామైః, కాంచన మయ సర్వోపకరణై ర్విభవై ర్విశీర్ణ మివ మేరుణా, ద్విజ దీయమానై రర్థకుశలైః ఫలిత మివ భాగ్య సంపదా. " + +కాదంబరి బాణుని ద్వితీయ గద్యరత్న సృష్టి. 'బాణోచ్ఛిష్టం జగత్సర్వం', 'కాదంబరీ రసజ్ఞానా మాహారో౽పి నరోచతే'- ఇత్యాది సూక్తులకు నిదాన భూతమయిన దీ మహా కావ్యము. ఇందలి కథ గుణాఢ్య విరచిత బృహత్కథా గృహీతము. ఇది కవి ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులచే సుపరిష్కృతమును, రసగుణాలంకారాది విశిష్టమును, సర్వోత్కృష్టమునై అలరారుచున్నది. ఇందలి ప్రధానేతి వృత్తము కాదంబరీ చంద్రాపీడులకు సంబంధించినది. ఇందు అవాంతర కథలు పెక్కులు కలవు. శృంగార మంగిరసము. తక్కు రసము లంగములుగా ప్రవేశము నొందినవి. శుకనాసోపదేశము, అచ్ఛోద సరో వర్ణనము, తదితర ప్రకృతివర్ణనములు కవియొక్క వర్ణన సామర్థ్యమునకు నిదర్శనములు. + +ప్రశస్తశుకనాసోపదేశో దాహరణము : + +"యౌవనారంభే చ ప్రాయః శాస్త్రజల ప్రక్షాళన నిర్మలాపి కాలుష్య ముపయాతి బుద్ధిః. అనుజ్ఝితధవళతాపి సరాగైవ భవతి యూనాం దృష్టిః. అపహరతి వాత్యేవ శుష్కపత్రం, సముద్భూతరజోభ్రాంతి రతిదూరమాత్మేచ్ఛ యా యౌవనసమయే పురుషం ప్రకృతిః. ఇంద్రియ హరిణ హారిణీ చ సతత దురంతేయ ముపభోగ మృగతృష్ణి కా' + +అచ్ఛోద సరో వర్ణన మత్యంత హృద్యము. ఉదా : + +"యౌవన మివోత్కలికా బహులం, షణ్ముఖ చరిత మివ శ్రూయమాణ క్రౌంచ వనితావిలాపం, భారత మివ పాండవ ధార్తరాష్ట్ర కులకృతక్షోభం, కద్రూస్తన యుగల మివ నాగ సహస్రపీతపయో గండూష మచ్ఛోదం నామ సరోదృష్టవాన్ ." + +పాంచాలరీతి నాశ్రయించి రచన యొనర్చినవా డీ కవి వర్యుడు. వర్ణ్యవస్తువునకు అనురూపమైన పదములను +కూర్చుటయం దితడు ప్రదర్శించిన కౌశల మనన్య సామాన్యము. వికటవింధ్యాటవిని వర్ణించు సందర్భమున ఇతడు +వికటశబ్దాటోపములను ప్రయోగించెను. ఉదా : + +"క్వచిత్ప్రళయ వేళేవ మహావరాహ దంష్ట్రా సముత్ఖాత ధరణిమండలా, .................. క్వచిదుద్దత మృగపతినాదభీతేవ కంటకితా." + +వసంతమును వర్ణించుపట్టున ఇతడుపయోగించిన మృదులపదజాల మెన్నదగినది. ఉదా: + +"అశోకతరుతాడనరణిత రమణీమణినూపుర ఝంకార సహస్రముఖరేషు, సకలజీవలోక హృదయానంద దాయకేషు, మధుమాసదివనేషు.” + +ధర్మరాజ, త్రిలోచన, గోవర్ధనాచార్య, త్రివిక్రమభట్ట ప్రభృతుల ప్రశంసల నందుకొనిన కవిచతురానను డీ బాణుడు. ఇట్టి మహామహుడు కాదంబరిని పూర్తి చేయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0346.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0346.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0996d2a7746c629d5a72adb3221a525af7f3658 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0346.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +1325 సంవత్సరముల మధ్యకాలమున వరంగల్లు నేలిన ప్రతాపరుద్రదేవుని ఆస్థాన పండితుడుగ నున్న వాడు. +మాధవానల కామకందలా నామమున నొక గద్యకావ్యమున్నది. ఇందలి కథ కల్పితము. అనంతభట్ట రచితమయిన పంచోపాఖ్యాన సంగ్రహము, విష్ణుశర్మ పంచతంత్రమునకు సంగ్రహరూపమైయున్నది. + +15 వ శతాబ్దారంభముననున్న వామనభట్టుచే నిర్మితమును, వీరనారాయణ చరితమను నామాంతరముచే +శోభితమును అగు వేమభూపాలీయమను గద్యకృతి గణనార్హము. ఇందు అద్దంకి రాజధానిగా నేలిన ప్రోలయ +వేమభూపాలుడు మున్నగు త్రిలింగ దేశాధిపతుల చరితము సంకీర్తిత మయినది. పెదకోమటి వేమభూపాలుడు +(వీరనారాయణుడు) కొండవీటి రెడ్డిరాజు. ఇతడు క్రీ. శ. 1403 -1420 సం. రముల నడిమి కాలమున కొండవీటిని +పాలించెను. వామనభట్టు అభినవబాణుడను బిరుదము ధరించెను. బాణుని అనంతరము ఆతనివలె సరస గద్య +రచన మొనర్చు కవి ఎవ్వడును లేడని లోకమున స్థిరపడి యున్న అపకీర్తిని తొలగింపగల వాడనని ఆత్మప్రశంస +నొనర్చుకొనుచు, 'బాణకవీంద్రా దన్యే కాణాః ఖలు సరస గద్యసరణీషు, ఇతిజగతి రూఢమయశోవామన బాణోప మార్ష్టి వత్సకులః' అను శ్లోకమున ఇతడు సగర్వముగ వాక్రుచ్చి యున్నాడు. చరిత్ర గ్రంథములలో ఉత్తమమైన ఈ గద్యకావ్యమున, కవి, వేమభూపాలుని దిగ్విజయ యాత్రావర్ణనములను సమర్థమును, మధురమును, సాలంకృతమునైన గద్యగుంఫముచే నొనర్చి, తన వర్ణన సామర్థ్యమును ఆవిష్కరించి యున్నాడు. + +రాజవిజయసూరి శిష్యుడైన దేవవిజయగనియను నతడు క్రీ. శ. 1596 వ సంవత్సరమున 'రామచరిత'మను గద్య కావ్యమును శ్రీ మాలపురమువద్ద వ్రాసెను. ఇందు ఈ కవి, హేమచంద్రుని రామాయణము ననుసరించెను. +చెంగల్పట్టుజిల్లా చిన్నంపట్టులో, 1809 వ సంవత్సరమున జన్మించినవాడును, తిరుమలాచార్యుడను నామాంతర +విలసితుడును అగు శ్రీశైల దీక్షితుడు రచించిన శ్రీకృష్ణాభ్యుదయమను గద్యకావ్యము, రమ్యవచన రచనోప శోభితమై, సంస్కృతవచన వాఙ్మయమున కలంకార మనదగినది. ఇందు రెండుభాగములున్నవి. ఈ కావ్యమున శ్రీకృష్ణుని చరితము భక్త్యావేశముతో సమగ్రముగ వర్ణింపబడినది. + +అర్వాచీన గద్యరచనలు పెక్కులున్నవి. బంకించంద్రుని ‘లావణ్యమయి', 'కపాలకుండల' అను నవలలకు అనువాదములును, కళాపూర్ణోదయ సంస్కృతీకరణమును పేర్కొనదగినవి. + +'మంజుల భాషిణి', 'ఉద్యానపత్రిక', 'సహృదయ', 'సంస్కృతము' వంటి సంస్కృత పత్రికలందు ప్రచురింప బడిన వ్యాసములు సులభమును, లలితమును, బహుజనోప యోగకరము నగు సంస్కృత గద్యరచనకు మార్గదర్శకము లైనవి. 'సహృదయ' యందు ప్రకాశితము లయిన మదాలసాచరితాది సంస్కృత కథానికలు మంజుల సులభ గద్య సుశోభితములు. + +'లాంబ్స్ టేల్స్ ఫ్రమ్ షేక్స్పియర్' అనుదాని పద్ధతి ననుసరించి మహాలింగశాస్త్రి వ్రాసిన భాసనాటక కథా సంగ్రహము, తదితర సంగ్రహములు పేర్కొనదగినవి. + +శ్రీమల్లాది సూర్యనారాయణశాస్త్రి విరచిత సంస్కృత కవి జీవితములు, పండిత ద్విజేంద్రనాథశాస్త్రిచే రచితమైన సంస్కృతసాహిత్య విమర్శము - ఇత్యాది సంస్కృత సారస్వత విమర్శాత్మక గ్రంథములు అల్పసంఖ్యాక ములు +లభించుచున్నవి. + +సంస్కృత గద్యవాఙ్మయ స్వరూపము గద్యమయ కావ్యములందు కంటె, భాష్య- వ్యాఖ్యానగ్రంథములందు మిక్కిలి విపులముగ కనిపించుచున్నది. వేద - శాస్త్ర - స్మృతి - సూత్ర - పురాణాదులకు సరస - సరళ - సంపూర్ణ - సంస్కృత వ్యాఖ్యలను సంతరించి, సంస్కృత గద్యమును సుసంపన్న మొనర్చిన ప్రాచీన పండితప్రకాండు లనేకు లున్నారు. సంస్కృత వ్యాఖ్యానములు వెలయించిన వారిలో ఆంధ్రపండితులు పెక్కురు కలరు. సాయణాచార్యుని వేదభాష్యములు జగద్విదితములు. మహామహోపాధ్యాయ మల్లినాథసూరి (క్రీ. శ. 1400 - 1414) వ్యాఖ్యాతృ చక్రవర్తిగా అజరామరమయిన కీర్తిచే వలయితు డై నాడు. “అన్వయముఖముననే సర్వమును వ్యాఖ్యానించెదను. అమూలములును, అన పేక్షితములు నైన అంశములను వ్రాయను.” (ఇహాన్వయ ముఖేనైవ సర్వం వ్యాఖ్యాయతే మయా । నామూలం లిఖ్యతే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0347.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0347.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7759fc1b1348057a993ccae0e5173c76b5f3d9b2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0347.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +కించిన్నానపేక్షిత ముచ్యతే) అనునది ఈ మహాపండితుని ప్రతిజ్ఞ. ఇతడు కాళిదాసత్రయమునకు 'సంజీవినీ' వ్యాఖ్యను, కిరాతార్జునీయమునకు 'ఘంటాపథ' వ్యాఖ్యను, మాఘమునకు సర్వంకష వ్యాఖ్యను, భట్టి కావ్యమునకు సర్వపథీన వ్యాఖ్యను, శ్రీహర్షుని నైషధమునకు జీవాతు సమాఖ్యాన వ్యాఖ్యను, ఏకావళీ వ్యాఖ్యను వ్రాసి వాసిగాంచెను. మల్లి నాథసూరి సరస వ్యాఖ్యాన సరణికి ఉదా : + +హేత్వేతి- + +తస్మిన్ క్రీడాశైలే కైలాసే 'కైలాసః కనకాద్రిశ్చ మందరో గంధమాదనః, క్రీడార్థం నిర్మితాః శంభోర్దేవైః క్రీడాదయో౽భవన్.' ఇతి శంభురహస్యే. శంభునా శివేన భుజగఏవ వలయః కంకణం, తంహిత్వా గౌర్యా భీరుత్వా త్త్యక్త్వా దత్తహస్తా దత్తహస్తావలంబనాసతీ. గౌరీ, పాదచారేణ, విహరేత్ విచరేత్, యది తర్హి, అగ్రయాయీ పురోగతః, తథాస్తంభితః ఘనీభావం ప్రాపితః, అంతర్జలస్య ఓఘః ప్రవాహో, యస్య స తథాభూతస్సన్, భంగీనాం పర్వణాం భక్త్యా రచనయా, విరచితవపుః కల్పిత శరీరః సన్‌మణీనాం తటం మణితటం తస్యారోహణాయ సోపానత్వం కురు సోపాన భావంభజ'. + +సర్వజ్ఞ సింగభూపాలుడు (క్రీ. శ. 1420) సంగీత సుధాకరమను సంగీత రత్నాకర వ్యాఖ్యను రచించెను. మల్లి నాథుని కుమారుడు కుమారస్వామి సోమపీథి (1439) ప్రతాపరుద్ర యశోభూషణమునకు 'రత్నాపణ' వ్యాఖ్యను, సర్వజ్ఞ చక్రవర్తి పెదకోమటి మేమారెడ్డి (1420) సప్తశతీసార వ్యాఖ్యను, శృంగారామరుక వ్యాఖ్యను, రచించిరి. కాటయవేముడు (1415) కాళిదాస మహాకవి నాటకత్రయమునకు కుమారగిరి రాజీయ వ్యాఖ్యను వ్రాసెను. క్రీ. శ. 16 వ శతాబ్ది మధ్యకాలమున నున్నవాడును గరికపాట్యుపనామకుడునైన అన్నంభట్టు ఉద్దండ పండితుడై వరలెను. తర్కశాస్త్రమున, స్వరచిత తర్క సంగ్రహమునకు దీపికయను మహోజ్జ్వలమయిన వ్యాఖ్యను, జయదేవుని ఆలోకమను తత్త్వ చింతామణికి ఆలోకసిద్ధాంజనమను వ్యాఖ్యను రఘునాథ శిరోమణికృత 'దీధితి'కి సుబుద్ధి మనోహరమను వ్యాఖ్యను; మీమాంసా శాస్త్రమున భట్ట సోమనాథుని రాణకమునకు రాణకోజ్జీవిని అనుటీకను, తంత్రవార్తి కటీకను; వేదాంతశాస్త్రమున, బ్రహ్మసూత్రములపై మితాక్షర అను వృత్తిని; వ్యాకరణశాస్త్రమున, పాణిని అష్టాధ్యాయిపై వ్యాకరణ మితాక్షర అను సులభమయిన వ్యాఖ్యను; కైయటుని ప్రదీపముపై భాష్య ప్రదీపోద్యోతనమను వ్యాఖ్యను; వేదముపై స్వర లక్షణమను +గ్రంథమును నిర్మించి, అన్నంభట్టు విఖ్యాతుడయ్యెను. వ్యాఖ్యాతగా అన్నంభట్టునకుగల స్థాన మత్యున్నతము. +'తర్క సంగ్రహదీపిక' అతని ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులకు గీటురాయి. 'టీకాం శిశుహితాం కుర్వే తర్క సంగ్రహ దీపికాం' అని అన్నంభట్టు గ్రంథాది యందు చెప్పియున్నను, ఆతని తర్క సంగ్రహ దీపికయను టీక అత్యంత ప్రౌఢముగను, పండితైక వేద్యముగను అలరారుచున్నది. ఉదా : + +నిధాయేతి- + +“నను మంగళస్య సమాప్తి సాధనత్వం నాస్తి మంగళే కృతే౽పి కిరణా వళ్యాదౌ సమాప్త్య దర్శనా న్మంగళా భావే౽పి కాదం బర్యాదౌ సమాప్తి దర్శనా చ్చాన్వయ వ్యతిరేకాభ్యాం వ్యభిచారాది తిచేన్న, కిరణావ ళ్యాదౌ విఘ్న బాహుళ్యా త్సమాప్త్య భావః । కాదంబర్యాదౌ గ్రంథా దృహిరేవ మంగళం కృతమతో నవ్యభిచారః నను, మంగళస్య కర్తవ్యత్వే కిం ప్రమాణ మితిచేన్న. శిష్టాచారానుమిత శ్రుతేరేవ ప్రమాణత్వాత్ । తథాహి । మంగళం వేదబోధిత కర్తవ్యతాకం । అలౌకికా౽విగీత శిష్టాచార విషయత్వాత్ । ధర్మాదివత్ । భోజనాదౌ వ్యభిచార వారణాయా లౌకితేతి । రాత్రిశ్రాద్ధాదౌవ్యభిచార వారణాయా విగీతేతి. శిష్టపదం స్పష్టార్థం । నకుర్యా న్నిష్ఫలం కర్మేతి జలతాడనా దేరపి నిషిద్ధత్వాత్ । తర్క్యంతే ప్రతిపాద్యంత ఇతి తర్కాః ద్రవ్యాది పదార్థా స్తేషాం సంగ్రహ స్సంక్షే పేణ స్వరూప కథనం +క్రియత ఇత్యర్థః. + +గద్య భేదములు : + +ముక్తకము, వృత్తగంధి, ఉత్కళికాప్రాయము, చూర్ణిక, స్తవము అనునవి - అప్రధానములయిన గద్య భేదములు, ఛందోమంజరి యందు గద్యము మూడు రీతులుగా విభజింపబడినది. అవి (1) వృత్తకము (2) ఉత్క \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0348.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0348.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89c5c8565f6fb700c977bc0bdb6aa5e53bce431c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0348.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +లికా ప్రాయము (3) వృత్తగంధి అనునవి. అందు కఠోరాక్షరములు లేనిదియు, స్వల్ప సమాసములు కలదియు +మనోహరమైనదియు నగు గద్యరచన వృత్తకము. ఉదా : + +“స హి త్రయాణామేవ జగతాం గతిః పరమ పురుషోత్తమో దృప్తదానవ భరేణ భంగురాంగీ మవని మవలోక్య కరుణార్ద్రహృదయ స్తస్యా భార మవతార యితుం రామకృష్ణ స్వరూపేణాంశతో యదువంశే౽వత తార, యస్తు ప్రసంగే౽పి స్మృతో౽భ్యర్చితో వా, గృహీతనామా, పుంసాం సంసారసాగరపార మవలోక యతి.” + +(2) సమాసాఢ్యమును దృఢాక్షరోపేతమును నైన గద్యరచన ఉత్కలికాప్రాయ మనబడును. ఉదా : + +"ప్రణిపాత ప్రవణ సప్రధానాశేష సురాది బృంద సౌందర్య ప్రకట కిరీటకోటి నివిష్ట స్పష్ట మణిమయూఖ చ్ఛటాచ్ఛురిత చరణ నఖచక్ర విక్ర మోద్దామ వామపాదాం గుష్ఠ శిఖరఖండిత బ్రహ్మాండ వివర నిస్సరచ్ఛరదమృత కరప్రకర భాసుర సురవాహినీ ప్రవాహ పవిత్రీకృత విష్టపత్రితయకైటభారే! క్రూరతర సంసారసాగర నానా ప్రకారా వర్తమాన విగ్రహం మా మనుగృహాణ.” + +(2) వృత్తైకదేశ సంబంధముగల గద్యము వృత్తగంధి యనబడుచున్నది. ఉదా : + +“జయ జయ జనార్దన ! సుకృతి మనస్తడాగ విక స్వర చరణ పద్మ ! పద్మపత్ర నయన! పద్మాపద్మినీ వినోద రాజహంస ! భాస్వర యశఃపటల పరిపూత భువనకుహర! హరకమలాసనాది బృందారకబృంద వందనీయ పాదార వింద ! ద్వంద్వనిర్ముక్తయోగీంద్ర హృదయ మందిరా విష్కృత నిరంజనజ్యోతి స్స్వరూప! నీరదరూప ! విశ్వ +రూప ! అనాథనాథ ! జగన్నాథ! మా మనవధి భవదుఃఖ వ్యాకులం రక్ష! రక్ష ! రక్ష !" + +అనుగ్రహ చూర్ణికోదాహరణము : + +“నిజభక్తజనానుగ్రహకారణ శ్రీదేశిక స్వరూపిణి ! శ్రీమహా త్రిపురసుందరి! పాహిమాం, పాహిమాం, నమస్తే, నమస్తే, నమస్తే, నమః" + +స్తవోదాహరణము : + +“నమోస్తు పురుషోత్తమాయ పరమరిపు పరపుర హరణ పరాక్రమాయ ............. జాగ్రత్సుప్తతూర్య చతుర్భుజాయ +నారాయణాయ, నరసింహ వామనాయ ............ గంధర్వ మధురగీత - సురవిద్యాధర ఋషిప్రభృతి సేవితాయచ ..... +పురుషో౽నంత సముద్రాశ్రయః ....... శ్రీప్రియో ధనదప్రియో వైశ్రవణాంగకో౽స్మాన్‌రక్షతు, ఆస్మాన్ గోపయతు స్వాహా". + +దండకోదాహరణము : + +“జయ జయ జగదంబ ! దాసో౽స్మ్యహంతే రమావాసకాంతే త్వమేవాఖిలస్య ప్రపంచస్య మాతేతి వాణ్యా పురాణ్యా మహత్యాపి సత్యాపితం సో౽హమేవం భవత్యాః కిశోరో౽స్మి భృత్యో౽స్మి దాసో౽స్మి తస్మాత్కృపాంగై రపాంగైః ప్రసన్నం శిశుం మాం కుర్వహం చానవద్యాత్మ భక్తో౽స్మి సంద్యోత సేత్వం పరం జ్యోతి రిత్యంబ! మహ్యందయేథాః సుధారాశికన్యే ! రమే! పద్మహస్తే ! ప్రసీద ! ప్రసీద ! ప్రసీదాంబ! మే. + +ఇట్లు సంస్కృతగద్యము నానాశాఖా పరిపుష్టమై, వేదములందు ఛాందస ప్రయోగబహుళమును, బ్రాహ్మణారణ్య కోపనిషత్తులందు ఉత్తరోత్తర క్రమముగ సుపరిష్కృతమును, సుగమమును; మహాభారతాది యందు స్వల్ప సులభ వాక్యయుతమును, కారక మర్యాదోపేతమును; నాట్యశాస్త్రాదులందు ఒకించుక ప్రౌఢమును; పురాణసాహిత్యము నందు మనోహరమును; ఋగాది సంహితా బ్రాహ్మణారణ్యకాది భాష్యము లందు సుగమమును, కూలంకషమును, సకలార్థ బోధకమును; దార్శనిక భాష్యములందు ప్రౌఢోదాత్తమును, అనర్గళమును, విస్మయావహమును; +రూపకములందు ప్రాయికముగ సజీవమును, సరళమును, సరసమును; శాసనములందు, ఆఖ్యాయికలందు, చంపువులందు, ఉత్కలికాదులందు, ప్రౌఢమును, ఓజోగుణ భూయిష్ఠమును; కావ్యనాటకాది వ్యాఖ్యానములందు సులలితమును, మనోజ్ఞమును; అర్వాచీన గద్య కావ్యములందును, పత్రికలందును, సులభమును, సుబోధమునునై సంస్కృత గద్యము విరాజిల్లు చున్నది. + +గద్యరచనము పద్యరచనమంత సులభసాధ్యమైనది కాదు. నిర్దుష్ట సరస గద్యరచనము. కవికి అత్యంతోత్కర్షా ధాయకము. కావుననే, 'గద్యం కవీనాం నికషం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0349.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0349.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d64bd4b4bc7d6850a85ec316294d5a8766ad95b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0349.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +వదంతి' అను నాభాణక మెంతయు అన్వర్థమగు చున్నది. + +గద్వాలసంస్థాన చరిత్ర : + +గద్వాల ప్రస్తుతము మహబూబునగరంజిల్లాలో చేరిఉన్నది. ఈ సంస్థానము పూర్వము రాయచూరుజిల్లాలో +నుండియుండెను. + +ఇది సికింద్రాబాదు-కర్నూలు రైలుమార్గమున కృష్ణా, తుంగభద్రానదుల నడుమ నడిగడ్డగా నున్నది. ఈ సంస్థానము అతిప్రాచీనమైనది. హైద్రాబాదులోని ఇతర సంస్థానముల కంటె అన్నిటను ఇది ప్రత్యేక ప్రతిపత్తి కలిగియుండినట్లు అనేక ఆధారము లున్నవి. + +గద్వాలసంస్థానము దాదాపు 600 సంవత్సరముల వయస్సు కలది. పశ్చిమ చాళుక్యులు, ఆంధ్రచోళులు, కాకతీయ, విజయనగర రాజులు, మొగల్, బహమనీ, బిజాపురం నవాబుల క్రింద ఈ సంస్థానము సామంతరాజ్యముగా నుండి, అనంతరము నైజాముపాలన క్రిందకు వచ్చినది. భారత రాజ్యాంగశాసనము ప్రకారము నిజామురాజ్యము విచ్ఛిన్నమైనప్పుడు గద్వాలసంస్థానము ప్రతిపత్తిని గోల్పోయి, ఆంధ్రప్రదేశ రాష్ట్రములో విలీనమైనది (1956). గద్వాలసంస్థానమునకు బుడ్డారెడ్డి (పోలని రెడ్డి యని నామాంతరము) మూలపురుషుడని తెలియుచున్నది. క్రీ. శ. 1290 సంవత్సర ప్రాంతములో మానలీ, బెళుదోణీ, రాయచూరు, మోసలకల్లు, అలంపురము, ఆద వేని, అయిజ అను ఏడు పరగణాలపై కాకతి ప్రతాపరుద్రునిచే బుడ్డారెడ్డికి 'నాడ గౌడరికము' ఇవ్వబడినది. 1686-1687 సంవత్సర ప్రాంతమున బనగానిపల్లె. శిరివెళ్ల, నంద్యాల, శిరిగుప్ప, సిద్ధాపురము, బండాత్మకూరు అహోబిలమువరకును గద్వాలసంస్థానాధిపతులు జయించి తమ రాజ్యమును విస్తరించుకొనిరి. అనంతరము కర్నూలు నవాబును గెలిచి, విజయచిహ్నముగ ఆ నవాబుయొక్క పతాకమును తెచ్చి గద్వాలయం దుంచుకొనిరి. + +దాదాపు 300 సంవత్సరముల క్రిందటివరకు 'నాడగౌడు', 'సర్ నాడ గౌడు' లాంఛనములతోడను, తరువాత +సర్వరాజరిక లాంఛనాధికారములతోడను ఈ సంస్థానాధీశులు వెలసినారు. వీరు ముష్టిపల్లివంశమునకు చెందిన +పాకనాటి రెడ్లు. ఆదినుండి వీరు వైష్ణవభక్తులు. క్రీ. శ. 1663 - 1713 నడుమ ఇప్పటి గద్వాల నగర ప్రదేశముననే +దుర్గ నిర్మాణము జరిగినది. ఈ స్థలనిర్ణయమునకు అనేకములగు కథలు, గాథలు చెప్పుదురు. మొదటి నుండియు +ఈ రాజ వంశమునకు అచటికి సమీపమున గల పూడూరు చెన్న కేశవస్వామి ఇలవేలుపు. అందుచే ఆ సంస్థానపు +రికార్డులలో దానికి కేశవనగరము అనునామము లిఖితమై యున్నది. ఐనను గద, వాలు అను రెంటిచే ఈ సంస్థానపు రాజులు ఇతరులను జయించి, రాజ్యవిస్తీర్ణము గావించుకొనిన కారణముగా, దానికి 'గదవాల' అను పేరు వచ్చి ప్రజల నోట నాని క్రమముగ గద్వాల అయినదందురు. గద్వాల సంస్థానమును ఈ దిగువ వివరించిన పదకొండుగురు పురుషులును, ఎనిమిదిమంది స్త్రీలును పాలించినట్లు ఆధారములున్నవి. + +1. రాజ శోభనాద్రి : ఇతడు కర్నూలు జిల్లా కొంతలపాడు గ్రామ మునసబైన వీరారెడ్డి కుమారుడు. తాను పూడూరు నాడ గౌళ్ళ పక్షమున వారసుడనని చెప్పుకొనెను. శా. శ. 1585 సం. లో ఇతడు బక్కమ్మ అనునామె పోషణలో నుండి శా. శ. 1310 నుండి 1619 వరకు యుద్ధము చేసి, అయిజపరగణాను గెలిచి స్వాధీన మొనర్చుకొనెను. బక్కమ్మ పేర అయిజలో ఒక బావిత్రవ్వించి, శా. శ. 1620 నుండి శా. శ. 1627 వరకు కోట నిర్మాణమందు నిమగ్నుడై యుండెను. పిమ్మట శా. శ. 1628నుండి శా. శ. 1634 వరకు ఇతడు కాశీలో రామలింగ ప్రతిష్ఠ ఇత్యాదులు చేసి శా. శ. 1634 వరకు జీవించియుండెను. + +2. శోభనాద్రి అనంతరము శా. శ. 1641 సం. వరకు కల్లా వెంకటన్న యను నాతడు రాజకార్య పర్యవేక్షకుడుగా నుండెను. + +3. కల్లా వెంకటన్న అనంతరము శోభనాద్రి భార్యలు (రాణులు) రాచకార్య నిర్వహణమునకై రమణయ్య అను నొక వైదిక బ్రాహ్మణుని నియమించుకొనిరి. ఈ రమణయ్య శా. శ. 1641 నుండి 1646 వరకు తన బాధ్యతను నిర్వహించెను. + +4. రాణి అమ్మక్కమ్మ : ఈమె శోభనాద్రి మొదటి భార్య. రమణయ్య అనంతరము శా. శ. 1646-1647 వరకు ఈమె స్వయముగా రాజ్యభారము వహించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0350.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0350.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6b16cc33a88b0044a504e49dc332d982d6af1c0e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0350.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +5. రాణి లింగమ్మ : (శోభనాద్రి రెండవభార్య) శా. శ. 1647 నుండి 1660 వరకు సంస్థానమును పాలించెను. ఈమె సంస్థానమునందలి ముండ్లదిన్నె గ్రామవాసి నాగన్న కొడుకగు తిరుమలరాయుని దత్తుచేసికొనెను. ఈమె బీచుపల్లి వద్ద నిజాంకొండ కోటయొక్క నిర్మాణ మారంభించెను. సంగాల చెరువును, తాండ్రపాటి చెరువును, గద్వాలలో లింగమ్మ బావియును నిర్మించెను. + +6. రాజా తిరుమలరావు: ఇతడు శా. శ. 1660 నుండి 1664 వరకు సంస్థానము నేలెను. ఇతనికి ఇద్దరు కుమారు +లుండియుండిరి. బీచుపల్లివద్ద ప్రారంభింపబడిన నిజాంకోట నిర్మాణమును ఇతడు పూర్తిచేసెను. + +7. రాణి మంగమ్మ : ఈమె రాజా తిరుమలరాయుని మొదటి భార్య. తనభార్య అనంతరము ఈమె శా. శ. 1664 న కొన్ని మాసములు రాజ్యభారము వహించినది. + +8. రాణి చొక్కమ్మ : రాణి మంగమ్మ తరువాత, తిరుమలరావు రెండవ భార్యయగు చొక్కమ్మ శా. శ. 1664–1669 వరకు సంస్థానమును పాలించెను. బీచుపల్లి వద్ద నిజాంకోటలో ఆంజనేయ ప్రతిష్ఠగూడ గావించినది. ఈమె తన మరదియు, బోరవెల్లి గిరెమ్మ దత్తపుత్రుడును అగు రామారాయుని పిలిపించి తన ఇద్దరు కుమారులతో పాటు, అతనికిగూడ రాజ్యము స్వాధీనముచేసి, రామారాయుని తన కుమారులపై పర్యవేక్షకునిగా నియమించెను. + +9. రాజా రామారావు: ఇతడు శా. శ. 1668 నుండి 1683 వరకు గద్వాల సంస్థానమును పాలించెను. తనకు +సంతానము లేనందున చొక్కమ్మ అనుమతితో ఆమె ఇద్దరు కుమారులను స్వపుత్రులుగా భావించి, తనదగు +బోరవెల్లి సీమయందలి గ్రామములను గూడ గద్వాల సంస్థానములో చేర్చి పాలించెను. రాజప్రోలు జమీందారులతో యుద్ధముచేసి, అతని జమీలోని 8 గ్రామములను సంస్థానములో చేర్చెను. కర్నూలు నవాబును గెల్చి అచ్చటి పసుపు జెండా, ఢంకా, నగారా మొదలగు వాటిని స్వాధీనపరచుకొనెను. అంతేగాక ఇతడు ఆవుక్ తాలూకా వరకు జయించి, బేతండ్ల గ్రామములో చెన్న కేశవ ప్రతిష్ఠ చేసెను. + +10. రాజా చిన్నసోమ భూపాలుడు : రాజా రామారావు అనంతరము రాజా చిన్నసోమ భూపాలుడు శా. శ. 1684 నుండి 1715 వరకు గంగనపల్లె దొరలు, ఉప్పేరు నవాబుల (గంగనపల్లె, ఉప్పేరు గద్వాల తాలూకాలో ఇప్పటికిని గల +గ్రామములు; సంస్థానము కాలములోను ఇవి అందులోనివే) గెల్చి, దరూరు (నేటి గద్వాల తాలూకాలోని గ్రామము) పరగణా గ్రామాలను సంస్థానములో చేర్చుకొని భూపాలు బిరుదమందెను. శా. శ. 1692 లో భార్యపేర కోటలోని కేశవాలయ విమాన (శిఖర) ప్రతిష్ఠయు, 1701 లో రామాలయ నిర్మాణమును, 1710 లో భూదేవి ఆలయ ప్రతిష్ఠయు +ఇతడు చేయించెను. + +11. రాజా చిన్నరామ భూపాలుడు: ఇతడు తన అన్న యగు చిన్నసోమ భూపాలుని అనంతరము శా. శ. 1716 +నుండి 1728 వరకు గద్వాల సంస్థానమును పాలించెను. ఇతడు రాయచూరు దేశాయి హనుమంతరావు, నర్సింగ +రావులతో దోరణాల శివారు విషయములో (దోరణాల గ్రామము గద్వాల తాలూకాలోనిది) కలహించి, నిజాం నవాబు పక్షమున సుబహనుల్లాఖాన్ అనువానిని రప్పించి తగాదాను పరిష్కారము చేయించెను. ఇతడు తన ఏకైక +పుత్రికయగు లింగమ్మను జోళాపుర వాస్తవ్యుడైన నల్లారెడ్డి కుమారుని కిచ్చి వివాహముచేసి అల్లుని ఇల్లరిక +ముంచుకొనెను. అల్లుని పేరును సీతారాం భూపాలుగా మార్చి అతనికి రాజ్యపాలనాధికారమును దత్త మొనర్చెను. + +12. రాజా సీతారాంభూపాలుడు: ఇతడు శా. శ. 1728 నుండి 1761 వరకు సంస్థానమును పాలించెను. ఇతనికి +అనంతమ్మ, లింగమ్మ, వెంకటలక్ష్మమ్మ అను మువ్వురు భార్యలుండిరి. ఇతడు నిస్సంతువు. + +13. రాణిలింగమ్మ : సీతారాంభూపాలుని మరణానంతరము శా. శ. 1761 నుండి 1763 వరకు రాణి లింగమ్మ +రాజ్యపాలన మొనర్చెను. (సీతారాం భూపాలుడు తన మొదటి భార్యయగు అనంతమ్మ మరణింపగా, లింగమ్మను +వివాహమాడి యుండవచ్చును. లింగమ్మ జీవించియున్నను సంతానార్థము ఆతడు వెంకటలక్ష్మమ్మను గూడ పెండ్లాడి యుండవచ్చును.) + +14. రాజా సోమ భూపాలుడు : రాణి లింగమ్మ, వెంకటలక్ష్మమ్మలు సంతానహీనలైనందున, వారు వడ్డెపల్లి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0351.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0351.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f745ee6e1834de578813448fe6f89552c82b14f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0351.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +యల్లారెడ్డి కుమారుడు రామన్న అను నతనిని దత్తుగొని, ఆతనికి సోమ భూపాలుడని నూతననామ మిడిరి. సోమ +భూపాలుడు శా. శ. 1763 నుండి 1766 వరకు సంస్థానమును పాలించెను. + +15. రాణి వెంకటలక్ష్మమ్మ: దత్తపుత్రుని అనంతరము రాణి వెంకటలక్ష్మమ్మ జనానా నిబంధనలను తొలగించుకొని శా. శ. 1766 నుండి 1787 వరకు స్వయముగా రాజ్యమును పాలించెను. ఆమె పాలనలో శా. శ. 1771 సం.న రాచనగళ్ళలో కేశవాలయ మహాద్వారమును, గోపురము వగైరాలను నిర్మించెను. అనంతరము వేంకటాపురమునకు చెందిన గోమం కృష్ణారెడ్డి కుమారుడు రామన్న అను నతనిని దత్తుగొని, నైజాం నవాబుచే దత్తును మంజూరు చేయించుకొనెను. ఈ దత్తు కుమారుని పేరు రాజారాం భూపాలుడు. + +16. రాజారాం భూపాలుడు: ఇతడు శా. శ. 1765 న జననమందెను. శా. శ. 1768 లో రాణి వెంకటలక్ష్మమ్మకు +దత్తుబోయెను. శా. శ. 1787 నుండి రాజ్యభారము వహించెను. ఇతని సోదరుడు, వెంకటాపురవాసియైన భీమి రెడ్డి కుమారుడు వేంకట రామిరెడ్డిని దత్తుకొనెను. సీతారాం భూపాలుడు అని దత్తునామము. రాజారాం భూపాలుడు శా. శ. 1823 వరకు రాజ్యభారము వహించెను. + +17. రాణి లక్ష్మీదేవమ్మ : రాజారాం భూపాలుని దత్తపుత్రుడు మహారాజా సీతారాం భూపాలుడును, రాణి లక్ష్మీదేవమ్మయు కలిసి శా. శ. 1823 నుండి 1835 వరకు నైజాం నవాబు పర్యవేక్షణ క్రింద గద్వాల సంస్థానమును పాలించిరి. 1835 నుండి 1846 వరకు సీతారాం భూపాలుడు స్వతంత్రముగా రాజ్యము నేలెను. ఆ కాలమున లక్ష్మీదేవమ్మ జీవించియే యుండెను. 1835 న మహారాణి ఆదిలక్ష్మీదేవమ్మ వివాహితయై, వరలక్ష్మీదేవమ్మ, శ్రీ లక్ష్మీదేవమ్మ అను నిద్దరు కుమార్తెలను కనెను. వీరి దాతృత్వమును ప్రశంసించుచు వీరికి 'మహారాజా' బిరుదు ఒసగబడెను. + +18. మహారాణి ఆదిలక్ష్మీదేవమ్మ : శా. శ. 1816 లో ఈమె జననము. 1835 లో మహారాజా సీతారాం భూపాలుని వివాహమాడెను. భర్త అనంతరము శా. శ. 1846 నుండి నైజాం నవాబు 'నిగ్రాని' (పర్యవేక్షణము) నుండి +సంస్థానమును వదలించుకొని స్వతంత్రించి పాలించెను. గత విజయనామ సంవత్సర శ్రావణ శుద్ధ విదియనాడు +ఈమె కాలధర్మము నొందెను. ఈమె హయాములోనే గద్వాల సంస్థానము ఆంధ్రప్రదేశలో విలీనమయ్యెను +(17 వ సెప్టెంబరు 1949). ఈమె పెద్ద కుమార్తె వరలక్ష్మీ దేవమ్మ యొక్క జ్యేష్ఠ పుత్రుడగు రాజా కృష్ణరాం భూపాలును విక్రమ సంవత్సర కార్తీక బ. పంచమి బుధవారమునాడు దత్తస్వీకారము చేసికొనెను. + +గద్వాల దుర్గ నిర్మాణ సందర్భములో నొక విచిత్రమైన గాథ ప్రజలు చెప్పికొందురు. దుర్గమును కట్టినవెంటనే అది కూలిపడుచుండెడిదనియు, నిర్మాతలకు స్వప్నమున నొక వ్యక్తి సాక్షాత్కరించి ఒక పుణిక బ్రాహ్మణుని బలియిచ్చినచో దుర్గము నిల్చునని చెప్పెననియు, అంతట కేశవాచార్యులు అను నాతనిని బలియిచ్చి, అచ్చటనే అతనికి సమాధి నిర్మించిన ఫలితముగా దుర్గము నిలిచిన దనియు, తత్పాప పరిహారమునకై అచ్చోట కేశవాంకితముగ దేవాలయము నిర్మింపబడినదనియు చెప్పుదురు. + +ఈ సంస్థానము క్రింద 103 పెద్దగ్రామములు, 26 జాగీరులు ఉండియుండెను. ఒక్కొక్క గ్రామము క్రింద కొన్ని +కుగ్రామములు గలవు. అన్నియు కలిసి సంస్థానములో 360 గ్రామము లుండెను. ఈ సంస్థానమునకు తూర్పున +అలంపురము తాలూకాయును, దక్షిణమున తుంగభద్రా నదియు (ఆదవేని సరిహద్దు), పడమర రాయచూరు +తాలూకాయును, ఉత్తరమున కృష్ణానదియు గలవు. ఈ సంస్థానము కొంతకాలము బీజపురపు రాజులకు సామంత +రాజ్యముగా నుండినందుననేమో, తెనుగు రాజ్యమైనను, తెనుగు తేటదనమునకు కన్నడపు కస్తురి గుబాళింపు +కలిగినది. + +సంస్థానపాలకులు వైష్ణవమతానుయాయు లగుటచే విశిష్టాద్వైతులు తిరునక్షత్రము వగైరా పర్వదినములకు +విశేషప్రాధాన్య మేర్పడినది. అయినను సంస్థానమందంతటను, గద్వాల నగరములోను గల పెక్కు వీరభద్ర, శివాలయములు రాజాదరమును పొందియున్నవి. స్మార్తు లనేకులు ఆస్థాన కవిపండితులుగను శ్రౌతస్మార్తాధికారులు +గను ఆదరింపబడిరి. పండితులు, పౌరాణికులైన మాధ్వ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0352.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0352.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..472a5d16c732ef9cb5acd1fa03f70a66d8a4daa0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0352.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +లును (ద్వైతులు) కొంద రున్నారు. వివిధ ప్రభుత్వ శాఖలలో గ్రామకరణములే అధికారులుగ నున్నారు. ద్వైత, అద్వైత, విశిష్టాద్వైతులకును, దేవాగారములకును, మహమ్మదీయులకును, వారి మసీదులకును సంస్థానముయొక్క ఆదరాభిమానములు లభించెను. + +ఈ సంస్థానము దాదాపు 880 చ. మైళ్ళ వైశాల్యము గలది. రాయచూరు జిల్లాలోని దాదాపు 25 గ్రామములు సంస్థానమునకు సంబంధించిన తెలుగు గ్రామములే. పరిపాలనా సౌలభ్యమునకై గద్వాల తాలూకాలో తూర్పుననున్న దాదాపు 50 గ్రామములు అలంపురము తాలూకాలో చేర్చబడి గద్వాల, అలంపురము తాలూకాలు గ్రామముల సంఖ్యలో సరిసమానములుగా చేయబడినవి. + +ఈ సంస్థానము సముద్రమట్టమునకు 1068 అడుగుల ఎత్తున నున్నది. 1345, 1347 ఫసలీల ప్రభుత్వపు లెక్కల +నివేదిక ప్రకారము ఈ తాలూకాలో సగటు వర్షము 35 అంగుళములు. ఇందు 30,300 గృహములు దాదాపు +61,600 పురుషులు, 57,600 స్త్రీలును కలరు. ఇచ్చటి ముఖ్యమైన ఆహారపంటలు జొన్న, సజ్జ, కొఱ్ఱ. ముఖ్యమైన వాణిజ్యపు పంటలు పత్తి, వేరుసెనగ, కంది, పెసర వంటి కాయధాన్యములుగూడ ఇచ్చట పండును. పూర్వ మొక కవి నుడివినట్లు, "కలిగియు గృష్ణనెత్తిన జగజ్జన కల్మష నాశన క్రియామలగుణ పుష్టదర్శన విమర్దిత లౌకిక తృష్ణక్రిందనే ! పొలిచియు తుంగభద్ర నిజ భూరి తరంగసముద్ర గద్దువాల్ తలగలవ్రాలదేమొ వరిధాన్యము సేద్యము శూన్య మెప్పుడున్". సంస్థానములో నాటికిని, నేటికిని కేవలము బావులక్రింద పండించుకొనిననేగాని వరియన్నము లభ్యముకాదు. + +సంస్థానముయొక్క రెవెన్యూ ఆదాయము 1,97,413 రూపాయలు. (26 జాగీర్లు కాక 102 గ్రామములవి మాత్రమే) జాగీర్ల ఆదాయమును కలుపుకొనినచో రు. 25204 ల వరకుండగలదు. అటవీశాఖ నుండి రు. 8,0484 లు; ఆబ్కారినుండి రు. 3,48, 962 లు; ప్రెస్ నుండి రు. 18,175 లు; రిజిస్ట్రేషను నుండి రు. 1,792 లు; న్యాయశాఖనుండి రు.2,719 లు. ఇవికాక భూమి రెవెన్యూశిస్తుపై రూపాయకు 0-1-3 వంతున వసూలయ్యే విరాళమునుండి రు. 46,576 లు. ఇవికాక ఇతర ఆదాయము కలిసి లెక్కలలోమాత్రము రు. 7,31,745 లు కనిపించును. కాని ఆస్తులు వారివారి వారసుల పేర పట్టాలు చేయుట వలన, నజరానాలు, కానుకలు పుచ్చుకొనుట వలన, సంస్థానమునకు సం. 1కి దాదాపు పదిలక్షల రూపాయల ఆదాయము లభించెను. ఈ విరాళ మనునది సంస్థానములో కార్తీక, మాఘ మాసములలో జరుగు +పండిత, కవి, గాయక సన్మానముల నిమిత్తము వసూలు చేయబడెడిది. దీనికితోడు సంస్థానాధీశుల కళాభిరుచికి, +దాతృత్వమునకు అభినందన పూర్వకముగా నైజాం నవాబు ప్రతి సంవత్సరము రు. 50.000 లు గ్రాంటు రూపమున ఇచ్చుచువచ్చిరి. ప్రభుత్వ నివేదికప్రకారము సంస్థానముయొక్క సాంవత్సరిక ఖర్చు రు. 7,31,308 లు. ఇప్పటి ఆదాయము రెవెన్యూనుండి దాదాపు రు. 3 లక్షలు, ఆబ్కారినుండి రు. 5 లక్షలు. తదితరము లన్నియు కలిపిన ఇంచుమించు పది లక్షల వరకున్నది. + +ఈ సంస్థానమునకు సివిల్, క్రిమినల్, జుడిషియల్ అధికారములుండినవి. ఇచ్చట కోర్టు మునసబు, సెషన్స్ జడ్జి, పోలీసు సూపరింటెండెంటు, కలెక్టరు (తాలూకా దారు) హోదాలకొరకు అధికారులు, ప్రభుత్వశాఖలవారు ఉండిరి. రాజలాంఛనములైన గుర్రములు, ఏనుగులు, ఒంటెలు, పదాతిసైన్యము, గుఱ్ఱపు సవారులు, అరబ్బులు, ఫిరంగులు, తోపులు మున్నగునవి కలవు. ఈ సంస్థానమున శ్రీ చెన్న కేశవ ముద్రణాలయము సీతారాం భూపాలు కాలమునను, వైద్యశాలలు, రహదారులు, విద్యుచ్ఛక్తి, పార్కులు, అనాథ శరణాలయములు, పాఠశాలలు మొదలైనవి రాణి ఆదిలక్ష్మీదేవమ్మ (తుట్టతుద పాలకురాలు) కాలమునను నెలకొన్నవి. + +చారిత్రక స్థలములు, క్షేత్రములు : గద్వాలకు దాదాపు 7 మైళ్ళలో పూడూరు అను గ్రామము కలదు. ఈ గ్రామము 9 వ శతాబ్దమున అత్యున్నతదశ యందుండినట్లు తెలియుచున్నది. ఇచ్చట గమనార్హమైన దుర్గ మొకటి కలదు. ఈ గ్రామము గద్వాల రాజులకు మొదటి నివాసస్థానము. పూర్వము ఈ నగరము జైనమత కేంద్రముగా నున్నట్లు చిహ్నములు కలవు. దీని పూర్వనామము "పుండ్ర పురము." \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0353.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0353.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c6d0503fa70e24fef2f5efcf7c14d81fb59672b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0353.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +వల్లూరు: ఈ పురము కాకతి గణపతిదేవుని సామంతుడగు గంగయ సాహిణికి రాజధానిగా నుండెను. రుద్రమాంబా ప్రతాపరుద్రుల సామంతుడగు త్రిపురాంతకుడు ఈ వల్లూరు నుండియే రాచరికము నెరపినాడు. గద్వాలకు 15 మైళ్ళలో తుంగభద్రానదీ తీరమున నున్న వేణీ సోంపురమునందు శ్రీవ్యాస తత్వజ్ఞులచే నొక చెరువు +నిర్మింపబడుచుండగా, అచ్చట భూమిలో దొరకిన రెండు వేణుగోపాలస్వామి విగ్రహములలో నొకటి వల్లూరులో +ప్రతిష్ఠింపబడినది. + +రాజవోలు : ఇచ్చట నొకకోట, అగడ్తయు, గద్వాల నగరములోవలెనే ఒక సభామంటపము (ఏడు అంగణముల సోఫాదర్బారు హాలు) ను కలవు. రాజవోలు (రాజప్రోలు) రాజులకు నిలయము. + +ఐజ : గద్వాల సంస్థానపు మూలపురుషుడగు బుడ్డారెడ్డియొక్క జన్మస్థానము. ఈ గ్రామనామమునుబట్టి +రాజరికమువారు “ఐజ గౌడులు" అని పేర్కొనబడినారు. + +మొదలుకల్లు : ఈ గ్రామము బ్రహ్మాండపురాణమున 'ఆది శిలాక్షేత్రము'గా పేర్కొనబడినది. 'ఆదిశిల' అను +పదమునకు ' మొదలుకల్లు' తెలుగు రూపము. ఇది యొక పుణ్యస్థలము. + +చాగదొన : ఇచ్చట ఒక పెద్ద పరుపుబండ కలదు. దాని మీద నీటి దొన యొకటి కలదు. దాని ప్రక్కనే రామలింగేశ్వరాలయ మున్నది. ఈస్వామి అభిషేకార్థము, చ్యవనుని కోరికపై ఈ నీటి దొన ఏర్పడినదట. చ్యవనక దొన 'చాగ దొన' గా మారినట్లు తెలియుచున్నది. + +బీచుపల్లి : ఇచ్చటి దేవాలయము గద్వాల సంస్థానము కంటె ప్రాచీనము. పూర్వమిది కణ్వాశ్రమమని చెప్పుదురు. +ఆంజనేయక్షేత్రము ; అడవిప్రాంతము విరాగులకు, కళోపాసకులకు వసించుటకును, విహరించుటకును, ఏకాంతమైన ప్రశస్త ప్రదేశము. గద్వాల సంస్థానాధీశులు ఇచ్చట వేదోక్తముగా పూజాదికములు జరుగుటకై మాధ్వబ్రాహ్మణులను ఈనాము లిచ్చి నియమించినారు. కాని దేవుడు వెలసిననాటినుండి వాల్మీకులే (బోయవారు) అర్చన విధానాదులను జరుపుట సంప్రదాయసిద్ధముగా వచ్చుచున్నది. + +శ్రీరామ అవధూత అగ్రహారము : ఇది గద్వాల నగరమునకు రెండు మైళ్ల దూరములో నున్న కృష్ణానదీ తీరమున గల యొక మఠము. రామావధూత అను కశ్చిత్ రాష్ట్రీయుడు కృష్ణానదిలోని ఎర్రగుండు మీద యోగసమాధిలో కూర్చుండి యున్నట్లు గద్వాల రాజా చిన సోమనాద్రి తెలిసికొని, అవధూతను దర్శించి, వారికోరిక ననుసరించి, ఈ మఠమును నిర్మాణము చేసెను. ఇచ్చట పెక్కు దేవాలయములు నిర్మింపబడినవి. అవధూత యొక్క మహిమలచే పునీతమైన క్షేత్ర మిది. ఇచ్చటి మఠ, దేవాలయాదుల నిర్వహణమునకై గద్వాల రాజులు బాధ్యత వహించి, సౌకర్యములు కల్పించి యున్నారు. ఇది యాతాయాతజనమునకు భోజనాది సౌకర్యములు కలిగించు మంచి మజిలీ. శ్రాద్ధాది అపర కర్మలు జరుపుటకు అనుకూలమైన ప్రశాంత ప్రదేశము. + +సాహితీవికాసము : హైదరాబాదు రాష్ట్రమునందలి సంస్థానము లన్నిటిలో గద్వాలయందు సాహితీపోషణము +అత్యధికముగా జరుగుచుండెడిది. ఈ సంస్థానాధీశులు బ్రాహ్మణ భక్తియు, వైష్ణవ గురుత్వమును కలిగియుండినను, వైష్ణవేతర, బ్రాహ్మణేతర, హైందవేతరులగు విద్యావేత్తల యెడలను, కళావేత్తల యెడలను నిష్పాక్షికముగ ఆదరమును ప్రకటించి, వారిని సన్మానించిరి. ఈ సంస్థానము కవులకును, కళావేత్తలకును, పండితులకును +విహారరంగమై వర్ధిల్లినది. ఇచటికి వచ్చి తమ కౌశల్యమును ప్రదర్శించి సంస్థానాధీశుని వలన సన్మానమును +పొందని కవి, పండితుడు, తాత్వికుడు, గాయకుడు, శాస్త్రజ్ఞుడు లేడు. 'అష్టదిగ్గజముల' కు తిక్కనవంటి కాణాదం పెద్దన సోమయాజులకు ఇది నివాసభూమి. + +ఈ సంస్థానమునకు పూర్వము బోరవెల్లి రాజధానిగా ఉన్నప్పుడు దాదాపు 400 సంవత్సరముల క్రిందట +ఆస్థానపండితుడుగా నుండిన అయలూరి కందాళాచార్యు లను వారు సంస్కృతమున 'అలంకార శిరోభూషణము' +అను అలంకార శాస్త్రమును రచించిరి. క్రీ. శ. 1620 వ సం. న రెంటూరి రంగరాజుచే వ్రాయబడిన 'భానుమతీ +పరిణయము' అను తెలుగు పద్యకావ్యమును 1929 లో రాణి లక్ష్మీదేవమ్మ తన ఆస్థానపండితుడగు యామునా +చార్యునిచే పరిష్కరింపించి ముద్రణ చేయించెను. ‘దేవకీ నందన శతక 'మను తాళపత్ర ప్రతిని విక్రాల వెంకటా +చార్యులను మరొక విద్వాంసునిచే పరిష్కరింపించి ప్రచు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0355.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0355.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af29eb0e8220ef6d1e69c97d2f366515d650756a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0355.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +యము, నరస భూపాలీయముల శైలిలో ఇతడు గద్వాల రాణిపేర విరచించెను. వీరి కుమారుడగు శ్రీనివాసాచార్యులు కూడ వ్యాకరణపండితులు. సంస్కృతమున 'వేదపాదస్తవము' 'సంస్కృత భాషా బోధిని' మొదలగునవి వీరిరచనలు. పోకూరి కాశీపతియను పల్నాటి వాస్తవ్యుడు గద్వాల ఆస్థానముననుండి శుద్ధాంధ్ర నిరోష్ఠ్య, నిర్వచన హరిశ్చంద్రోపాఖ్యానమును, సారంగధరీయమను త్ర్యర్థికావ్యమును రచించి గద్వాలప్రభువులకు అంకితము చేసెను. గాడేపల్లి వీరరాఘవశాస్త్రియను నతడొక శతావధాని; గద్వాల ఆస్థానపండితుడుగా ఇతడు ప్రసిద్ధి కెక్కినవాడు. కవిత్వమున ఇతడు పోని పోకడలులేవు. భూమ్యాకాశములంత పొడవుగల సమాసములైనను, అత్యాశువున చెప్పగలశక్తి వీరికి పుట్టువిద్య. ఇతడు బహుకావ్య నిర్మాత. + +గన్నవరము కుల్యవాహిక (అక్విడక్టు) : + +గన్నవరము అనెడి యూరు రాజమహేంద్రవరమునకు దక్షిణమున 32 మైళ్ల దూరములో, గన్నవరము కాలువ పొంత, వైనతేయమను నదీ శాఖ యొక్క ఒడ్డున కలదు. గన్నవరమునకు గరుడపుర మని పూర్వము పేరుండెనట ! దేశవిఖ్యాతిగాంచిన మహాదాత్రి డొక్కా సీతమ్మ నివసించినది ఇచ్చటనే. ఇచ్చట కాలువ నీరు, 31/2 ఫర్లాంగుల పొడుగు గల యొక తొట్టివంటి కట్టడము ద్వారా నదీ శాఖ మీదుగా ఎడమనుండి కుడివైపునకు దాటింపబడుచు నగరము ఖండమను తాటిపాక సీమకు తీసికొనిపోబడుచున్నది. ఈ తొట్టియే గన్నవరము అక్విడక్టు. పామరులు దీనిని అక్కి లేరందురు. + +గోదావరీనది అఖండ గౌతమి యను పేరుతో రాజమహేంద్రవరము వరకును ప్రవహించి, అట ఏడుశాఖలై +సప్తసాగరములు అను ఏడు చోట్ల సాగరములో సంగమించుచున్నది. "తుల్యా౽౽త్రేయీ భరద్వాజీ, గౌతమీ వృద్ధ గౌతమీ, కౌశికీచ వసిష్ఠాచ, సప్త శాఖాః ప్రకీర్తితాః". ఈ ఏడు బాహువులతో గోదావరీమాత డెల్టా భూదేవి నాలింగనము చేయుచున్నది. ఈ శాఖలలో తుల్య, ఆత్రేయి, భారద్వాజి, వృద్ధ గౌతమి, కౌశికి అనునవి మురుగు కాలువలుగా రూపాంతరము నొందినవి. కౌశికీ (కౌంతేయ) నదీప్రాంతము కోనసీమ యనబడును. శ్రీనాథ మహాకవి కౌశికీ తీరస్థ పలివెల క్షేత్రమును దర్శించి, కోనసీమ నుండి తూర్పుగా, భీమఖండమునకు బోవుచు గోదావరీ సప్తశాఖలను స్మరించెను. గౌతమీ మాత తన యేడు ముఖములతో అపార జలరాశిని సాగరములో పారబోయుచుండ ప్రక్కభూముల జనులు తమ పంటలకు నీరులేక మేఘుని వైపు బిక్క మొగములతో చూచుచుండిరి. ఈ గౌతమీ శాఖల కడ్డముగా ధవళేశ్వరము, బొబ్బర్లంక, విజ్ఝేశ్వరముల కడ బ్రహ్మాండమైన +ఆనకట్టలు కట్టి, నదీజలము నాపి, కాలువలు త్రవ్వించి, లాకులు కట్టించి, దేశమును సస్య శ్యామలము గావింప +సంకల్పించిన మహాశయుడు సర్ ఆర్థరు కాటను. ఈతడీ ఆనకట్టలను 1842-1852 సంవత్సరములలో నిర్మించి, +నదిని జయించుటలో కృతకృత్యుడాయెను. ఈతని అఖండ నిర్మాణములోని భాగమే గన్నవరము అక్విడక్టు. ఈ ఆనకట్ట, అక్విడక్టులకు పూర్వము పెక్కుమార్లు వరపులచే కాటకములు సంభవించి ప్రజలు నశించిరి. పెక్కండ్రు +వలసపోయిరి. అప్పుడు మెట్టపంటలును కొబ్బరి, మామిడి తోటలును ఉండెను. + +ధవళేశ్వరము, విజ్ఝేశ్వరము ఆనకట్టల మధ్య బొబ్బర్లంక యొద్ద గన్నవరము కాలువ పుట్టెను. ఈ కాలువ గన్నవరము కడ వైనతేయమును దాటిన గాని నగరము ఖండమునకు నీరులేదు. నగరము ఖండము వైనతేయ, వసిష్ఠలకు మధ్య సముద్రము వరకు వ్యాపించియున్న డెల్టాభాగము. ఇది ఇప్పటి రాజోలు తాలూకాలోని దిగువ భాగము. వైనతేయ మిచ్చట అరమైలు వెడల్పు. ఇది గోదావరియొక్క యేడు శాఖలలో నెన్నబడలేదు. గన్నవరమునకు మీదుగా 11/2 మైలు దూరములో భర్తృ హరి మడుగు అనుచోట నిది వసిష్ఠ యొక్క యెడమ బాహువుగా విడిపోయినది. కోనసీమకు తాటిపాకసీమకు మధ్యగా ప్రవహించి, ఇది బెండమూర్లంక కడ కడలిని చేరుచున్నది. + +వసిష్ఠుడు గౌతమీజలమును సముద్రగామిగా గొనిపోవుచు అనుష్ఠానము కొరకు కమండలము నేల నుంచగా +వైనతేయుడు (= గరుత్మంతుడు) తన ముక్కుతో కమండల జలము హరించి వైనతేయ మను పేరున ప్రవహింప \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0356.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0356.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fa6201b9d95c8a88ccab942bdb817c1b3c97124b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0356.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +జేసెనట. అంత వసిష్ఠుడు ఆ యేరు స్నానార్హము కాకుండునట్లు శపించెనట. వైనతేయుడు ప్రార్థింప ఆదివారము లందు మాత్రము వైనతేయము స్నానయోగ్యమగునని వసిష్ఠు డనుగ్రహించెనట. + +వైనతేయము మీదుగా గన్నవరము కాలువనీటిని 31/2 ఫర్లాంగుల తొట్టిలో ప్రవహింపజేయుటకు కాటన్‌దొర పర్యవేక్షణము క్రింద, లెఫ్టినెంటు జి. టి. హైగ్ నిర్వహణమున, సంకల్పింపబడిన పథకమును అప్పటి బోర్డు ఆఫ్ డై రెక్టరులు 14-2-1852 న ఆమోదించిరి. వరదలు తుడిచివేయుటకు పూర్వము పనిని ముగించు భగీరథ ప్రయత్నమునకు హైగ్ పూనుకొనెను. ముంగండ వాస్తవ్యుడు ముక్కుగణపతిశాస్త్రి యను ప్రసిద్ధ జోస్యుడు పనికి ముహూర్తము పెట్టి విస్తారమైన తన తోటలలోని మామిడిచెట్లు ఇటిక కాల్పు నిమిత్తము కొట్టివేయకుండ దొరనుండి సమ్మతి నొందెనట. ఆనకట్ట ఇటికలకొరకు ఆప్రాంతమున లెక్కలేనన్ని చెట్లు నరికివేయబడెను. నాటి ఇటిక లిప్పటి ఇటికలకంటె సుమారు ఆరు రెట్లు పెద్దవి. కూలివాండ్రంత పెద్ద ఇటికలను చేతులతో నందించు చుండిరి. + +ఇచ్చట నదీగర్భముపై వరదనీరు సుమారు 25 అడుగుల ఎత్తు లేచును. ఇటికతో, సున్నముతో ఒక్కొక్కటి 40 అడుగుల వెడల్పుగల 49 కమానులు, కమానులమీద 7 అడుగుల మందముపై 22 నుండి 24 అడుగుల వెడల్పుగల కాలువ యొకటి నిర్మింపబడెను. కమానుల స్తంభములు ఇసుక అడుగున 7 అడుగుల లోతునుండి 5 లేక 6 అడుగుల వ్యాసము గల గుండ్రపు గోడలతో కట్టబడెను. పరికరములు సమకూర్చుకొన్న తేది మొదలు నాలుగు మాసములలో 2248 అడుగుల తొట్టిని హైగ్‌దొర పూర్తిచేసెను. మరినాలుగు నెలలలో కాలువలో నీరు ప్రవహించెను. యంత్ర సహాయము లేని మారుమూల 5000 మంది కూలీలతో, తగినంత అనుభవములేని యిద్దరు ముగ్గురు ఓవర్‌సీర్లతో ఒక్క ఋతువులో ఇంత గొప్ప నిర్మాణము ముగించుట ప్రపంచమందలి అత్యద్భుత కార్యములలో నొకటి యని హైగ్ ప్రజ్ఞను కాటన్‌దొర వేనోళ్ళ పొగడెను. ఈ కాలువ మొదట 40,000 ఎకరముల భూమి సాగునకు నీరందించెను. + +మొదట - ఈ కాలువ వ్యవసాయమునకును పడవల రాకపోకలకును ఉద్దేశింపబడెను. ఈ నిర్మాణమునకు 1852 లో 1.68 లక్షల రూప్యములు వ్యయమయ్యెను. పిమ్మట కాలువకు రెండుప్రక్కలను 4 అడుగుల బాటలు కట్టబడెను. కమానుల క్రింద వైనతేయపు జలమును, మీద తొట్టితో కాలువనీరును ప్రవహించుట మహా గంభీరమగు దృశ్యముగా నుండును. వరదలలో తూములను కాలువను ముంచుచు నదీజల మావలకు ఉరుకుచుండును. + +1944 లో వరదల వలన సుమారు ఆరు కమానులు బ్రద్దలాయెను. నగరము ఖండమునకు పోవు కాలువ తెగెను. తాత్కాలికముగ ఇనుప పంట్లమీద నీరు అందింపబడెను. అక్విడక్టు నంతయు పడగొట్టి మరల నిర్మింపదలచి +వ్యయమునకు భయపడి కూలిన కమానులను మాత్రము మరల కట్టిరి. పూర్వపు తొట్టిని చేర్చి యెడమవైపున +11 అడుగులు వెడల్పుగల ఇంకొక తొట్టిని పొడుగునను నిర్మించిరి. దీని మూలమున పదివేల ఎకరములకు అదనముగా నీరందును. ఈ అదనపు తొట్టిమీద పూర్వపు అక్విడక్టు రోడ్డును ఆనుకొని బలమైన రోడ్డువంతెన 19 అడుగుల వెడల్పయినది నిర్మింపబడెను. ఇది మోటారు కార్లును బండ్లును పోవుటకు వీలైనది. ఈ నిర్మాణమున కంతకును 22.7 లక్షల రూప్యములు వ్యయమయ్యెను. ఈ రోడ్డు వంతెన 21-1-1949 న తెరువబడెను. ఈ రోడ్డు వంతెన +అమలాపురము రాజోలు తాలూకాలను దృఢముగా కలుపుచున్నది. తొట్టిక్రింద నలుబదియైదు వేల ఎకరముల +నేలకు జలదానము చేయుచు, ఇంకను ఐదు వేల ఎకరముల భూమియొక్క సాగునకు అవకాశము చూపుచు, +సులభప్రయాణ సౌకర్యము చేకూర్చుచు, ఈ నిర్మాణము గోదావరీనదియొక్క డెల్టా భాగమును సౌభాగ్యవంతము +గావించుచున్నది. + +గయానా (భూగోళము) : + +దక్షిణ అమెరికాయొక్క ఉత్తరభాగమునందుగల విశాలమగు పీఠభూమిని, ఇరుకైన సముద్రతీర మైదానమును గయానా దేశము ఆక్రమించియున్నది. ఈ దేశము భూమధ్యరేఖకు 10 డిగ్రీలలోపల భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరముగా 3° 30' N నుండి 8° 40' N ల వరకు వ్యాపించి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0357.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0357.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..516de9aeb1e0bf319b91245dfe45c51207497a94 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0357.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +యున్నది. రేఖాంశము (longitude) నందు గయానా దేశము గ్రీన్‌విచ్ నగరమునకు పశ్చిమముగా 53° W - 62° W డిగ్రీల నడుమనున్నది. రాజకీయముగా గయానా ఈ క్రింద ఉదాహరించిన మూడుభాగములుగా విభజింప +బడియున్నది. + +1. పశ్చిమ ప్రాంతమున 'జార్జిటౌను' రాజధానిగా బ్రిటిష్ గయానా. + +2. కేంద్రప్రాంతమున 'పారమారిబో' రాజధానిగా డచ్ గయానా. + +3. తూర్పు ప్రాంతమున 'కేయన' రాజధానిగా ఫ్రెంచి గయానా. + +దక్షిణ అమెరికా భూభాగమునగల యూరపియనుల వలస ప్రాంతములు ఈ మూడు మాత్రమే. స్వాతంత్ర్య +సముపార్జనము కొరకై బలీయమయిన పోరాటములు సాగించుచున్నను, పై ఉదహరించిన మూడుప్రాంతముల +గయానా ప్రజలు ఇప్పటివరకును పరాధీన దశయందే ఉన్నారు. + +పొగాకును ఉత్పత్తిచేసి సరఫరా చేయుట మూలముగా గయానా దేశమునకు ప్రారంభమునందే ప్రాముఖ్యము అబ్బినది. తర్వాతి దశలో ఆఫ్రికాఖండమునుండి బానిస కూలీలను నియోగించుటవలనను, భారతదేశముతో ఏర్పరచుకున్న ఒడంబడిక మూలముగా కార్మికులను సేకరించుటవలనను, గయానా దేశమునందు చెరకుతోటలు స్థాపింపబడి సాగు చేయబడినవి. ఈ చెరకుతోటలలో పనిచేసిన కార్మికుల యొక్క సంతతివారే నేటి గయానాదేశము నందలి ప్రజలలో ముఖ్యమైనవారు, ఐరోపియనులును, అమెరికన్ ఇండియనులు అని పిలువబడువారును స్వల్ప సంఖ్యాకులుగా నున్నారు. 25-30 మైళ్ళ వెడల్పుగల సముద్రతీర ప్రాంతమునుండి నిలువ ఉన్న నీటిని తొలగించినచో, ఆ ప్రదేశము సారవంతమైన భూమిగా రూపొంది అనేకములైన ఉష్ణమండలపు పైరులు, తోటలు (tropical plantations) పండగలవు. దేశాంతర్భాగముననున్న పీఠభూమిలో రవానా, రాకపోకల సౌకర్యములు లేకుండుట ఒక ఇబ్బందిగా నున్నది. పీఠభూమి యొక్క అంచువద్ద ప్రవహించు నదులయొక్క వొడ్డులు తరచుగా విరిగి నదులలో పడుచుండుట మరియొక ఇబ్బంది. + +గయానా దేశముయొక్క శీతోష్ణస్థితి అత్యుష్ణముగాను, మిక్కిలి తేమగాను ఉండుటవలన, తెల్లజాతులవారు విరివిగా తమ వలసలను అచ్చట ఏర్పాటు చేసుకొనుటకు వీలులేకున్నది. ఎల్లప్పుడును ఉష్ణోగ్రత తీవ్రముగా నుండును. ఆ ఉష్ణోగ్రత 70°F అధమోష్ణత మొదలుకుని 95°F పరమోష్ణత వరకు మారుచుండును. సగటున ఉష్ణోగ్రత 80°F నుండి 84°F వరకు కొంచెము భేదించు చుండును. సంవత్సరములో అత్యధిక కాలము సముద్రపు గాలులు ఉష్ణ వాతావరణమును శీతలపరచుచున్నవి. వర్షపాతము గాఢముగా నున్నది. బ్రిటిష్ వారి అధీనమందున్న గయానాలోను, డచ్చివారి అధీనమందున్న గయా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0358.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0358.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90c2b5d33f4a0fafcf437009840a2aaee929faed --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0358.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +నాలోను సంవత్సరమునకు సగటున 75 నుండి 100 అంగుళముల వరకును, ఫ్రెంచివారి అధీనమందున్న గయానాలో అంతకంటె గాఢముగా వర్షపాతముండును. ఒక్కొక్కప్పుడు అది సంవత్సరములో 150 అంగుళముల +వరకు పెరుగును. ఉద్భిదజాలము (vegetation) అసాధారణమైన సమృద్ధి గలదిగాను, ఫలవంత మైనదిగాను +ఉండును. అసంఖ్యాకములైన వృక్షములు లభించును. వాటి కలప గృహ నిర్మాణమునకు, నౌకా నిర్మాణమునకు, ఇండ్ల కప్పులకు, బీరువాల నిర్మాణమునకు పనికివచ్చును. అచటి శీతోష్ణస్థితిని బట్టి ఉష్ణమండలానుగుణములైన ఫల పుష్పములు తప్పక ఎడతెగక లభించును. గయానా దేశమునందు సాంబ్రాణి, లక్క, చెట్టుపట్ట (bark). నారపీచు, నూనె, పోకచెక్కలు, ఇండియా రబ్బరు, బలాటా (Balata), సింకోనా, కొ పెయి బాబల్ సామ్ (మందుగా నుపయోగించు సాంబ్రాణి వంటి జిగురు పదార్థము), కరప అను గింజల నూనె. సుగంధిపాలవ్రేళ్లు. చిక్కుడు, ప్రత్తి, పొగాకు మొదలగునవి పండును. అన్నిటికంటె అత్యుత్తమములైన ఈ క్రింది ఆహారపు పంటలు గయానాలో పండుచున్నవి. 'కాసరా' అను దుంపజాతి, చిలగడము, కేప్సికమ్ అను స్పానిష్ జాతికి చెందిన మిరియములు, టుమాటో ఫలములు, గావా, చెర్రీ ఫలములు, అరటి ఫలములు, ఖర్బూజా ఫలములు, అనాస ఫలములు మున్నగునవి గూడా లభించును. ఇవి కాక పలురకముల తీగెలు, అడవి మొక్కలు, పుష్ప వృక్షములు మొదలగునవియు కలవు. గయానాలోని జంతువర్గములో (fauna) స్టింక్ బైరల్, రాబందులు, గుడ్లగూబలు, 'ఆసకప్పెరగాడు' (right jars), బెల్స్, బాతులు, నీటిలో లోతునకు మునుగగల పక్షులు ముఖ్యములైనవి. సస్తనజాతి జంతువుల (Mammals) లో ఒక రకపు చిరుతపులులు, టైగర్ కాట్స్, టాపిక్స్, దేవాంగి పిల్లులు (sloths), చీమలను తిను జంతువులు (ant-eaters), కేపి బారాస్, రక్కూన్స్, కోటీస్, ఉడుతలు, కోతులు, ముంగిసలు మొదలగునవి ముఖ్యమైనవి. జలచరములలో మొసళ్ళు, షార్క్ అను చేపలు, ఎండ్రకాయలు, కప్పలు మొదలగునవి ముఖ్యములైనవి. + +బ్రిటిష్‌వారి అధీనమందున్న గయానాలో ఆసియా జాతులవారికి చెందిన ప్రజలుండుట గమనించదగిన అంశము. వీరిలో కొందరు చైనా కార్మికుల సంతతివారును, కొందరు హిందువుల సంతతికి చెందినవారును కలరు. అచ్చటి హిందువులందరు పూర్వము ఉత్తర హిందూదేశమునుండి గయానాకు వలస వెళ్ళినవారి యొక్క సంతతివారు. వీరు తమ మాతృదేశములో ఉష్ణాధిక్యమగు వాతావరణమునకు అలవాటుపడినవారుకారు. దాదాపు ఒకశతాబ్దమువరకు ఉష్ణాధిక్యముగల గయానాలో నివసించుచున్నందున అచ్చటి వాతావరణము ఫలితముగా కలుగు రోగముల వాతబడి హిందువులు శారీరకముగను, మానసికముగను దుర్బలులయిరి. 'అమెరికన్ ఇండియనుల' సంఖ్య గూడా క్రమముగా క్షీణించుచున్నది. కొలదివేల మంది మాత్రమే దేశాంతర్భాగమున జీవనము చేయుచున్నారు. + +బ్రిటిష్ గయానా, అననుకూలమగు శీతోష్ణస్థితి కారణముగా, దేశాభివృద్ధికి వలయు పెట్టుబడులను ఆకర్షించ లేక పోవుచున్నది. సాగుబడి క్రిందకు వచ్చిన భూభాగములో మూడవవంతు ప్రదేశమునందు చెరకుపంట +ప్రధానమైనది. బ్రిటిష్ గయానాలో ఏడాదికి 2 లక్షల టన్నుల పంచదార ఉత్పత్తి యగుచున్నది. బియ్యము ఉత్పత్తి రెండవస్థానము నాక్రమించియున్నది. హిందువులకు బియ్యము ప్రధానమగుటయే ఇందుకు కారణము. కొలది మాత్రముగ బంగారమును, ఎక్కువగా వజ్రములును ఈ దేశమునందు ఉత్పత్తి అగుచున్నవి. అల్యూమినియం పరిశ్రమకు అనువైన బాక్సైట్ ఆను ముడి లోహము జార్జిటౌన్ నుండి విదేశములకు ఎగుమతి చేయబడుచున్నది. జార్జిటౌన్ యొక్క జనాభా 66,000. + +డచ్ గయానా భూభాగము 'సూరినమ్' అని గూడ వ్యవహరింపబడుచున్నది. దీని వైశాల్యము 58,000 చ. మైళ్ళు. అనగా ఆంధ్రదేశముయొక్క వైశాల్యములో ఇది సగము కలదు. ఇక్కడి జనసంఖ్యలో, ఒక లక్ష అరవై వేలమంది ముఖ్యముగా నీగ్రోలు, అసియా జాతులవారు, సంకరజాతులవారు అయియున్నారు. 2000 మందికి లోపుగా శ్వేతజాతీయు లున్నారు. నదులకు చేరువగా సముద్రప్రాంతమునందు మాత్రమే నూతనముగా సాగులోనికి తీసికొని రాబడిన ప్రదేశమునందు వ్యవసాయము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0359.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0359.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d893cd840edd1601a4c7b1bfda12fd4bce0af6a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0359.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +చేయబడుచున్నది. పంచదార, కాఫీ, కోకో ప్రధానములైన పంటలు. కొలది ప్రమాణములో, బంగారము దొరకు గనులు కలవు. ఆమెరికాయందు గల అల్యూమినియం కంపెనీ ఉపయోగముకొరకై బాక్సైట్ ఉత్పత్తి కాబడుచున్నది. దీనియొక్క రాజధానియైన 'పరమారిబో' యందు 50,000 మంది ప్రజలు నివసించు చున్నారు. + +గయానాయందు గల మూడు వలసప్రాంతములలో ఫ్రెంచి ప్రాంతము మిక్కిలి తక్కువ ప్రాముఖ్యము కలది. దీని వైశాల్యము ఆంధ్రప్రదేశము యొక్క వైశాల్యములో మూడవవంతు మాత్రమే. కాని సాగుచేయబడుచున్న భూమి 12 నుండి 14 చ. మైళ్ళకంటె అధికముగా లేదు. రాజధానియైన 'కేయన్న' యందు మిశ్రమజాతులకు చెందిన 14,000 మంది ప్రజలు నివసించుచున్నారు. ఫ్రాన్సుదేశమునుండి పంపబడు నేరస్థుల నివాసమునకై కొంత ప్రాంతము ప్రత్యేకింపబడియున్నది. + +గర్భధారణము - ప్రసవసమస్యలు : + +ఏ జాతియైనను వృద్ధి యగుటకు సంతానోత్పత్తి అవసరము. మానవులలో స్త్రీల యొక్క పాత్ర ప్రధానమైనది. స్త్రీ ప్రసవించుటకుముందు పిండము ఆమె గర్భములో తొమ్మిదినెలల కాలము పెరుగును. + +గర్భధారణ చిహ్నములు: రెండురకములకు చెందిన స్త్రీలు కలరు. వీరి విషయమున ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరము. (1) ఆలస్యముగా వివాహమైన స్త్రీలు, ముట్టు (రజస్సు) ఆగిపోవు సమయములో, తాము గర్భముధరించి యున్నట్లు తెలిపి వైద్యులను పెడత్రోవలో పెట్టుదురు. (2) అవివాహితలైన స్త్రీలు నీతివిరుద్ధముగా ప్రవర్తించి, గర్భమేర్పడునేమో యని భయపడి తెలిసియో తెలియకయో వైద్యులు పెడదారిపట్టు రీతిగా చెప్పుదురు. + +గర్భధారణ చిహ్నములు కొన్ని ఈ క్రింద పేర్కొనబడినవి. వీటిలో ఒక్కొక్కటి వేర్వేరుగా కాక అన్నిటిని మొత్తముగా, సమగ్రముగా గ్రహించిన యెడల గర్భధారణమును గుర్తించుటకు అవి ఉపయోగపడగలవు. + +1. ముట్టు ఆగిపోవును. + +2. వేవిళ్ల చిహ్నములేర్పడును. + +3. స్తనములు పెద్దవగును. చను మొనలు నలుపెక్కును. ఇది మొదటిసారిగా గర్భధారణము జరుగునప్పుడు గోచరించు చిహ్నము. + +4. మూడవ మాసము మొదలుకొని గర్భాశయము (యుటిరస్) క్రమక్రమముగా పెద్దదియై 24 వ వారము నాటికి బొడ్డు ఎత్తునకు వచ్చును. 36 వ వారమునాటికి అది సుమారు కాలేయము (liver) తోను, క్రిందివైపున ప్రక్క ఎముకల (lower ribs) తోను సమానమైన మట్టమునకు వచ్చును. ఆఖరు 4 వారములలో దాని యెత్తు కొంచెము తగ్గును. + +5. గర్భస్థమైన శిశువు చలించుట : గర్భధారణస్థితిలో స్త్రీ మధ్యకాలములో తన గర్భస్థపిండముయొక్క చలనమును తెలిసికొనగలదు. + +6. తరచుగా మూత్రవిసర్జనము చేయవలెనను కోరిక కలుగును. ఇది తొలిదశలో కొన్నివారములలోను, చివర రెండు మూడు వారములలోను ఉండును. + +7. వివిధములయిన వస్తువులు తినవలెనను కోరికయు, మానసిక స్వభావములో మార్పును, నిరాశయు, చిరాకును మొదలగు మానసిక లక్షణములు కనబడుచుండును. వీటితోపాటు ఆ కారములో వైకల్యము గోచరించును. + +8. గర్భాశయముయొక్క ముఖద్వారము (cervix) మెత్తబడును. + +9. భగ రంధ్రము నీలివర్ణముగా మారును. + +10. గర్భస్థపిండముయొక్క భాగములను కడుపుమీద తడిమి గుర్తించవచ్చును. + +11. గర్భాశయమునందుగల పిండముయొక్క గుండెధ్వని వినబడును. + +12. యక్స్ రే ద్వారా గర్భస్థమైన పిండముయొక్క ఎముకలు గోచరించును. + +గర్భధారణ పరీక్ష (అషిమ్ జొండల్ రియాక్షన్) : + +ఈ పరీక్ష నూటికి 98 కేసులలో ఫలవంతము కాగలదు. గర్భధారణమైన తరువాత 15 రోజుల స్వల్ప కాలములోనే ఈ పరీక్ష సత్ఫలితము నొసగగలదు. ఉదయమున విసర్జించు మూత్రములో కొన్ని ఔన్సుల మూత్రమును తీసికొని, మూడు రోజులపాటు కొద్ది పరిమాణములో పరిపూర్ణావస్థ చెందని ఆడ చిట్టెలుకకు సూది ద్వారా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0360.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0360.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..560285ef2a8df66c1c20f5cd94381ede5ac212f4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0360.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +ఎక్కింతురు. ఆ స్త్రీ గర్భవతి యైనచో ఆ చిట్టెలుక యొక్క అండకోశములు (ఓవరీస్) పెద్దవి యగును. అందు ఎర్రని చుక్కలు గోచరించును. + +గర్భధారణ కాలము : గర్భోత్పత్తికిని ప్రసవమునకును గల మధ్యకాలము 265 రోజులకంటె హెచ్చుగను, 273 రోజులకంటె తక్కువగను ఉండును. + +ప్రసవమునకు ముందు తీసికొనవలసిన శ్రద్ధ; గర్భధారణ సమయములో ఆచరించవలసిన ఆరోగ్య విధులు : +ప్రసవమునకు ముందు తీసికొను చర్యలవలన కలిగినంతటి సత్ఫలితములు ఏ ఇతర వైద్యశాఖకు చెందిన చికిత్స +వలనను కలుగలేదు. క్షయ, గుండెజబ్బు, అతిమూత్రము, రక్తక్షయరోగము మొదలగు ఎట్టి తీవ్రవ్యాధులకైనను +అవకాశము లేకుండ మొదటనే రోగిని పరీక్షింప వలయును. గర్భధారణము జరిగిన తొలి నెలలలోనే పై వ్యాధులను కనుగొనిన యెడల వాటిని నయము చేసి ప్రసవకాలములో గర్భవతికి సాధ్యమైనంత ఎక్కువ ఆరోగ్యస్థితి కలుగునట్లు చేయవచ్చును. + +రక్త వర్గీకరణము (Blood grouping) జరుపవలెను. రక్తము, వాసర్ మన్ రియాక్షన్ ప్రకారము రోగ పరిస్థితిని సూచించిన యెడల, అనగా సాంకేతిక పరిభాషలో 'పాజిటివ్ ' అయినచో, అందుకు తగిన చికిత్స చేయవలెను. +రక్తపుపోటు యొక్క కొలతలు తీసికొనవలెను. మూత్రము పరీక్షింపవలెను. వ్యాధి తొలిచిహ్నములు గోచరించినయెడల వాటిని వారించు విషయమున శ్రద్ధ వహించవలెను. ప్రసవమునకు ముందుగా ఈ క్రింది విషయములను కనుగొనినయెడల ప్రసూతి సమయములో తీసికొనవలసిన చర్యలను ముందుగా నిర్ధారణ చేసికొన వచ్చును. అవి పెల్విస్ (కూపకము) యొక్క కొలతలు, గర్భస్థమైన పిండపు తలయొక్క పరిమాణము, శిశువు లోపలి భాగము క్రిందికి ఉన్నదా అను విషయములు. + +గర్భవతియైన స్త్రీ యొక్క ఆహారము : ఇందు మాంస కృత్తులు, విటమినులు (శరీరపోషక పదార్థములు) సమృద్ధిగా నుండవలెను. దీనిచే గర్భములోని పిండము యొక్క పెరుగుదలకు అవకాశమేర్పడును. పాలు, మాంసకృత్తులు సమృద్ధిగాగల ఆహారము మంచిది. స్తనములను గూర్చియు, చను మొనలను గూర్చియు తగినంత శ్రద్ధ +తీసికొనవలెను. చను మొనలకు చివరి వారములలో వేసిలైను పట్టించి మర్దన చేయవలెను. అందువలన అవి +చిట్లుటకు అవకాశముండదు. + +గుండెలలో మంట ఉన్న యెడల క్షారపుపొడుల (అల్కలైన్ పౌడర్స్)తో దానిని నయముచేయవచ్చును. + +గర్భవతి యొక్క మనస్తత్వమును గ్రహించి ఆమెకు ధైర్యము, ప్రోత్సాహము కల్గించవలెను. ప్రసవసమయములో చిక్కు పరిస్థితులు కల్గునని అనుమానము కలిగిన యెడల గర్భవతిని ముందుగా వైద్యశాలలో ప్రవేశపెట్టుటకై ఏర్పాటు చేయవలెను. లేనిచో అనుకూలమైన, పరిశుభ్రమైన ఒక గదిని ప్రసవము కొరకు కేటాయించ వలెను. క్రిమిసంహారక వస్తువులు మొదలగు వాటిని సిద్ధముగా పెట్టి ఉంచవలయును. + +సాధారణ ప్రసవము : సాధారణముగా ప్రసవము సమీపించుననగా, చివరి రోజులలో దాని సూచనలు గోచరించును. గర్భాశయములోనుండి రసము ఎక్కువగా స్రవించును. ఆ స్రవము కేవలము లాంఛనమాత్రముగా +గాక ఎక్కువగా ఉండును. + +ప్రథమ దశ : గర్భాశయము ఎక్కువగా సంకోచము చెంది నొప్పులు కొంతకాలమున కొకసారి వచ్చును. క్రమముగా తరచుగావచ్చుటకు మొదలుపెట్టును. గర్భాశయ ముఖద్వారము (cervix) సడలిపోవును. నెత్తురు మరకలు చిందిన గుర్తులతో స్రవించుట జరుగును. ఈ పరిస్థితి 12-18 గంటలవరకు ఉండును. ఈ దశ ముగియగానే గర్భాశయ ముఖద్వారము పూర్తిగా సడలి, సంచి పగిలి, గర్భాశయద్రవము వెలుపలికి వచ్చును. + +రెండవ దశ : నొప్పులు ఆగిన కొన్ని నిముషముల తరువాత రెండవసారి అంతకన్న పెద్ద నొప్పులు ప్రారంభమగును. ఈసారి వచ్చిన నొప్పులు పై నుండి క్రిందికి వ్యాపించును. ఈనొప్పుల ఫలితముగా పిండము పెల్విస్ ద్వార క్రిందకు త్రోయబడుట ప్రారంభమగును. యోని తెరచుకొనుట ప్రారంభమగును. పెరీనియం (గుదద్వారమునకును యోనికిని గల మధ్యప్రదేశము) ముందునకు త్రోసికొనివచ్చును. పిండము యొక్క నెత్తిమీది వెండ్రుకలు కనబడును. నొప్పులు ఎక్కువైనకొలదియు, తలయొక్క ఎక్కువభాగము వచ్చి యోని ద్వారముపై \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0361.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0361.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3cdf112cdb48a8f628f936a02bc76b1c467eab6f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0361.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ఆనినకొలదియు, ఆ ద్వారము గుండ్రని ద్వారముగా మారును. సాధారణ పరిస్థితులలో తల ముందుగా బయటకు వచ్చును. అది క్రిందికి వంగియుండును. తీవ్రమైన నొప్పులచే యోని ద్వారమున తల వెలుపలికి బలవంతముగా రప్పింపబడును. మెడ వెనుకకు చాపుటవలన తల త్వరగా బయటికివచ్చును. తల వెలుపలికి వచ్చినతరువాత +కొంచెము కాలవ్యవధి యుండును. నొప్పులు మరల ప్రారంభించును. సామాన్యముగా శిశువు యొక్క తల తల్లియొక్క కుడివైపునకు తిరుగును. దాదాపు వెంటనే శిశువు యొక్క మొండెము, క్రింది అవయవములు వెలుపలకు వచ్చును. ఆ పిమ్మట ఒక్కసారిగా లోన మిగిలిన ద్రవము బయటకు వచ్చును. ఇది యంతయు జరుగుటకు 2-3 గంటల కాలము పట్టును. ఎక్కువ కాన్పులు అయిన వారికి ఇది త్వరితముగానే జరుగును. + +మూడవ దశ : ఇది కొలది నిమిషములనుండి ఒక గంట వరకు ఉండును. కొలదికాలము తర్వాత నొప్పులు ఆగగానే గర్భాశయము (యుటిరస్) మరల సంకోచము చెంద నారంభించును. లోపలనున్న మావి వేరుకాగానే +కొద్దిగా రక్తము చిమ్మును. తర్వాత మావి బయటకు వచ్చును. + +ప్రసవించుచున్న స్త్రీల విషయమున వహించవలసిన జాగ్రత : స్త్రీ నొప్పులుపడునపుడు క్రిమిరహితములైన +తువాళ్ళు, గాజుగుడ్డ మొదలగునవి వాడవలెను. శిశువుయొక్క బొడ్డును శుభ్రపరచి, క్రిమిరహితముగా చేయబడిన కత్తెరతో దానిని కోయవలెను. అట్లు చేయని యెడల క్రిమిజన్య విషదోషమే గాక ధనుర్వాయువు (titanus) అను వ్యాధికూడ వచ్చు ప్రమాదముకలదు . యోనిస్థానమును సాధ్యమైనంతవరకు పరిశీలించకూడదు. పరిశీలనము అవసరమైనచో ముందుగా చేతులు శుభ్రము చేసికొని, వాటికి డెట్టాల్ వంటి క్రిమిసంహారకద్రవమును పట్టించుకొన వలెను. ప్రసవించు స్త్రీ యొక్క పెరీనియము పగులకుండుటకు దూదిమడతను పెరీనియమువద్ద నొక్కవలెను. పగులుట అనివార్యమని తోచినయెడల దానిని సుస్పష్టముగా క త్తెరతో కత్తిరించి, ప్రసవము జారిన తరువాత దానిని తిరిగి కుట్టవలెను. మావి పడిపోయిన తరువాత అది పూర్తిగా పడినదో, పడలేదో యని పరీక్షింపవలెను. మావియొక్క ముక్కలు ఇంకను లోపల మిగిలిపోయి యున్న యెడల అవి స్వయముగానే బయటకురావచ్చును. లేక అవి విస్తరించియున్న యెడల వాటిని తీసివేయవలసిన అవసరము కలుగవచ్చును. బాలెంతను ప్రసవానంతరము శుభ్రపరచి, నడికట్టుతో మంచముమీద పరుండ పెట్టవలెను. కొందరు స్త్రీలకు ప్రసవానంతరము నొప్పులు ఎక్కువగానుండును. ఆ నొప్పులకు చికిత్స చేయవలయును. స్రవించుట సాధారణముగా 7 వ లేక 8 వ రోజున ఆగిపోవును. + +పుట్టిన బిడ్డను గూర్చి తీసికొనవలసిన జాగ్రత్త : శిశువునకు ఆలివ్ నూనె పట్టించి, నులి వెచ్చని నీటితో శుభ్రముగా కడుగవలెను. ఒడలు తుడిచిన పిమ్మట మల ద్వారము లేకుండుట, తొఱ్ఱ యుండుట మొదలగు అవలక్షణములను జాగ్రత్తగా పరిశీలించవలెను. ఉన్నచో వాటి విషయములో తగుచర్యలు తీసికొనుట అవసరము కావచ్చును. 1/2% సిల్వరు నైట్రేటు చుక్కలను గాని, సల్ఫసెటమైడ్ చుక్కలనుగాని శిశువు కండ్లలో వేయవలెను. మొదటిరోజున తల్లి స్తన్యమిచ్చు స్థితి వచ్చువరకు శిశువునకు గ్లూకోసు నీళ్ళు పోయవలెను. పుట్టగానే సరిగా శ్వాసపీల్చలేని నీలివర్ణముగల పిల్లలకు వారి నోటిని శుభ్రపరచి ప్రాణవాయువును ఎక్కించవలెను. ప్రాణవాయువు లభ్యముకానిచో, నోటితో గాలిని ఊది శిశువునకు తెలివిని కల్పించవలెను. + +ప్రసవకాలమున బాధలు లేకుండ చేయుట : ఈరోజులలో అనేకమంది స్త్రీలు సుఖముగా ప్రసవించవలెనని కోరు +చున్నారు. టైవీన్ లేక నైట్రస్ ఆక్సయిడ్‌లో ప్రాణవాయువును (oxygen) కలిపిగాని, లేక తిడిన్‌తో స్కోఫలమైన్ కలిపిగాని ఇయ్యవచ్చును ఇట్టి పనులను వైద్యుల పర్యవేక్షణక్రింద జరుపవలెను. మోతాదుకు మించి ఇచ్చిన ఎడల శిశువునకు ప్రమాదము కలుగవచ్చును. ప్రసవానంతరము శిశువు బ్రతుకుట కష్ట సాధ్యమగును. + +శిశువు అసహజస్థితిలో వెలుపలికి వచ్చుట: సహజస్థితిలో జన్మించిన శిశువుయొక్క తల ముందునకు వంగివచ్చును. ఆసహజస్థితిలో ముఖము వెలుపలికి వచ్చుటయో, లేక కాలు వచ్చుటయో, లేదా పిరుదులు, భుజము లేక చేయి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0362.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0362.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..04fec94d53338c22beae17d269138ef80b51b590 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0362.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +బయటకు వచ్చుటయో జరుగవచ్చును. చేయి ముందుగా వెలుపలకు వచ్చుటనుబట్టి శిశువు అడ్డముగా ఉన్నట్లు + +తెలియును. తల అసహజస్థితిలో ఉన్న యెడల తలను కొంచెముగా నొక్కుటవలన సహజమగు ప్రసవము కలుగ +గలదు. ప్రసవమునకు ముందుగా లోపమును నిర్ధారణ చేసినయెడల శిశువు సరియగు స్థితిలో బయటికి వచ్చు +నట్లు సవరింపవచ్చును. పిండము అడ్డముగా నున్న యెడల సహజమగు ప్రసవము కలుగదు. ఈ చికిత్సయందు రెండు ప్రధాన సూత్రములు కలవు. గర్భస్థపిండము సజీవముగా నున్నదా యనునది మొదటి విషయము ; గర్భాశయ ముఖద్వారము (cervix) పూర్తిగా పెద్దదైనదా యనునది రెండవ విషయము. + +గర్భాశయములోనిపిండము సజీవముగా నున్న యెడల మత్తుమందు నిచ్చి, గర్భాశయము లోనికి చేతినిపోనిచ్చి, శిశువును వ్రేళ్ళతో పట్టుకొని బయటికిలాగ వచ్చును. లేదా కడుపుమీద ఆపరేషన్ చేసి కడుపు నుండి బిడ్డను తీయవచ్చును. దీనినే 'సిజేరియన్ ఆపరేషన్‌' అందురు. చరిత్ర ప్రసిద్ధుడైన జూలియస్‌సీజరు శిశువుగా గర్భమునం దున్నప్పుడు అట్లుతీయబడుటవలన ఇట్టి ఆపరేషనుకు ఆ పేరు కలిగెను. గర్భములో శిశువు చనిపోయిన ఎడల +దాని తలను చిదుకకొట్టి ముక్కలను వెలుపలికి తీసివేయవచ్చును. ఒక్కొక్కప్పుడు శిశువు తల మిగులపెద్దదిగా ఉండుటచేత సహజముగా ప్రసవము జరుగకపోవచ్చును. అప్పుడా పిండమును చిదుగగొట్టి బయటికి తీయవలసి యుండును. + +కూపకము ( పెల్విస్) సంకోచమునొందుట : కటిప్రదేశమందలి ఎముకలు తరచుగా సంకోచమొందుచున్న యెడల అనుసరింపవలసినమార్గము ఒక్కటే. పిండమును పూర్తిగా పెరుగనిచ్చి, ఎదిగిన తర్వాత సిజేరియన్ ఆపరేషన్ చేయవలెను. అటూఇటూ కానిపరిస్థితిలో నున్న స్త్రీ విషయములో, ఆమె నొప్పులుపడువరకు ఊరకుండి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0363.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0363.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8fb5dbb1e2424779e98ac7af9020517c3708569b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0363.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +అప్పుడు పరిస్థితిని గమనించవలెను. శిశువు తల సక్రమ రూపములో నుండినచో సహజమగు ప్రసవము జరుగ వచ్చును. పురోగమనము సంతృప్తికరముగా లేనిచో సిజేరియన్ సెక్షను ననుసరించుట అనివార్యమగును. + +మావి (ప్లెజంటా ప్రీవియా) : మావి గర్భాశయము యొక్క అంతర్భాగమును అంటిఉండుటకు బదులుగా, క్రింది భాగమును అంటియుండి, పిండము బయటికివచ్చు ద్వారమును అడ్డగింపవచ్చును. మావి కొనయందున్న + +యెడల, సహజమగు ప్రసవము కలుగును. అది మధ్య భాగమునం దున్నయెడల, సహజముగా ప్రసవమునకు +ముందే వేరుకాగలదు. అందువలన రక్తస్రావము, గర్భమునందలి పిండము చనిపోవుట సంభవింపగలదు. దానిని త్వరగా కనుగొని రక్తము ఎక్కించి, సిజేరియన్ శస్త్రచికిత్సచేయుటయే ఈ విషయమున అనుసరించవలసిన మార్గము. + +ఫోర్ సెప్స్ : శిశువును మెల్లగా బయటికి లాగుటకు + +ఈ పరికరమును ఉపయోగింతురు. ఇది ఒకవిధమైన అనుబంధము. దీనిని ఉపయోగించుటకు వీలయిన పరిస్థితులు రెండు. (1) మార్గము పెద్దదియైయుండుట. (2) ముందుకు వచ్చు శిశువు యొక్క శరీరావయవములు +క్రమమైన రీతిలో ఉండుట; నొప్పులు తక్కువగా నుండుట. + +బహుళసంఖ్యలో జననములు : కవలలు జన్మించుట సాధారణవిషయమే. కాని ముగ్గురు, నలుగురు, అయిదు +గురు శిశువులు జన్మించుటకూడ జరుగవచ్చును. అయిదుగురు జన్మించుట ఇప్పుడు ప్రసిద్ధ విషయము. వీరు బ్రతుకుట కూడ జరుగుచున్నది. వారు సమరూపులు కాని అసమరూపులు కాని కావచ్చును. ఒక్క మావి కాని +రెండు మావులు కాని ఉండవచ్చును. సహజముగ ప్రతి శిశువు కొంత బరువును కోల్పోవును. కాబట్టి సమయము +రాకముందే (అకాలమున) పుట్టిన శిశువుల విషయములో ఎక్కువ జాగ్ర త్త అవసరము. శిశువు యొక్క శరీరము +నందలి ప్రతిభాగమును తాకిచూచి గాని, ఎక్స్ రేద్వారా గాని లోపములను కనుగొనవచ్చును. ఒకప్పుడు శిశువు +గర్భములోనే మృతిచెంది ఎండిపోవచ్చును. అట్టి తీరున శిశు రూపమును "పేపి రేషియస్ పిండము" అందురు. + +ఒక్కొక్కసారి “సయామీస్" కవలలోవలె రెండు పిండములు శరీరములందలి ఏదో ఒక భాగము నొద్ద - కటి +ప్రదేశమువద్దనో, మొండెమువద్దనో - అతుకుకొనిపోయి యుండును. ఆ కవలలను వేరు చేయుటవలన వారు మరణించునట్టి అవకాశము ఎక్కువకలదు. ముందుగా సక్రమ రీతిని విచారణ జరిపియే అట్టి పనికి పూనుకొనవలెను. + +'''ప్రసవానంతర "ప్యూర్ పీరియం" : గర్భాశయము ఆరు వారములలో సహజమగు పరిమాణమును పొందును. +ప్రసవించిన స్త్రీకి 10 రోజులవరకు పూర్తి విశ్రాంతి కావలయును. రెండు మాసముల తర్వాత ఆమె తన +గృహకృత్యములు నిర్వర్తించుకొనవచ్చును. ప్రసవానంతరము ఆమె పరీక్ష చేయించుకొనుట అవసరము. అందు +వలన గర్భాశయము స్వస్థానమున లేకుండుట మొదలగు లోపములకు చికిత్స చేయించుకొనుటకు వీలుకలుగును. + +ప్రసవసంబంధమైన క్రిమిజన్య విషదోషము ఈ క్రింది \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0364.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0364.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b2141081ec163f4b85ac00874d7436b6835b530 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0364.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +పరిస్థితులలో కలుగవచ్చును. మావిలో కొన్ని భాగములు మిగిలిపోయి అవి రక్తగత విషదోషమునకు దారితీయ వచ్చును. ప్రసవకాలములో వాడిన పనిముట్లవలన విషదోషము గర్భాశయ రంధ్రములోనికి ప్రవేశింపవచ్చును. +ముక్కలు ఏవేని ఉండిపోయిన యెడల వాటిని తీసివేయవలయును. ఈ వ్యాధివలన మరణము జరుగవచ్చును. +ఈ వ్యాధి నేడు మిగుల అరుదుగా నున్నది. ఇందులకు రెండు ప్రధాన కారణములు గలవు : + +(i) నేడు ప్రసవము క్రిమి వ్యతిరేక పరిస్థితులలో జరుగుట. + +(ii) క్రిమిసంహారక ఔషధములు వ్యాప్తిలోనికి వచ్చుట. + +అయినప్పటికిని క్రిములవలన గర్భాశయ అవయవములలో వాపులు కలిగి జ్వరము వచ్చుట, ఒక కాలు వాచుట, ఎక్కువ నెత్తురు పోవుటవలన రక్తలోపము కలుగుట మున్నగు చిక్కులకు అవకాశము కలదు. అప్పుడు సక్రమముగా రోగనిరూపణము చేసి, సరియగు చికిత్స చేయవలసియుండును. + +ప్రసవానంతరము రక్తము కారిపోవుట : మావి పడునప్పుడు గాని, లేక పడిన తరువాత గాని అధికముగా +రక్త స్రావము అయిన ఎడల ఒక చేతితో గర్భాశయమును పట్టుకొని మర్దనచేసి, రెండవ చేతిని గర్భాశయములోనికి పోనిచ్చి ముక్క లున్న యెడల వాటిని తీసివేయ వలయును. 'ఆర్గోమెట్రిన్'ను, 'పిట్ విటర్ ఎక్‌స్ట్రాక్టును' ఇంజక్ష ను చేయవలయును. ప్రమాదకరమైన కేసులలో గర్భాశయములోనికి 1:1000 ఎడినలిన్ ద్రావకములో ముంచిన గాజు గుడ్డను పూర్తిగా లోనికి త్రోయవలెను. ద్వారములో ఎక్కడ నైనను పగుళ్ళవలన వచ్చిన నెత్తురును పగిలినచోట కుట్టి ఆపవచ్చును. ప్రసూతి కాలములో కాళ్ళు, చేతులు చల్లబడుట ప్రసవకాలము దీర్ఘముగానుండి, అంతర్గతముగా రక్తస్రావము కలిగినపుడు సంభవించును. ఇది చాల ప్రమాదకరమైన పరిస్థితి. ఈ పరిస్థితి సర్దుకొనువరకు మరి ఎట్టి చికిత్సయు చేయరాదు. మార్ఫియా ఇంజక్ష ను ఇచ్చుట, నెత్తురుఎక్కించుట, రక్తపుపోటు పైకి పోవునట్లు చేయుట ఇందుకు జరుగ వలసిన చికిత్సలు. + +గర్భాశయము పగులుట : ప్రసవమునకు ఆటంకము కలిగినపుడు గర్భాశయము పగులుట సంభవించును. +ఇట్టి స్థితిలో కాళ్ళు, చేతులు చల్లబడును. దీనికి ముందుగా చికిత్సచేసి, ఆ పిమ్మట శస్త్రచికిత్స చేయవలెను. బిడ్డను +తీసివేసి గర్భాశయమును కుట్టవలసియుండును. ఇది చాలా అవసరమగుటచే, వెంటనే చేయవలెను. + +గొట్టపు గర్భధారణ : అండము గొట్టమునందే ఫలించి అందే పెరుగును. గొట్టము అతి పలుచగా నుండును. +కాబట్టి పిండము 8-10 వారములకు మించి పెరుగ + +జాలదు. అందుచే అది పగిలి అంతర్గత రక్త స్రావము, కాళ్ళు, చేతులు చల్లబడుట సంభవించును. కొందరు స్త్రీలకు, వెలుపల నున్నప్పుడు క్రింది కడుపులో తీవ్రమగు నొప్పియు, రక్త స్రావమును ఏర్పడును. అట్టి పరిస్థితిలో వెంటనే చికిత్స చేయవలయును. నెత్తురు ఎక్కించి, క్రింది కడుపును కోసి, గొట్టమును తీసివైచి రక్త స్రావమును ఆపవలెను. + +ఉదర కుహరములో గర్భధారణ : సిద్ధాంతరీత్యా అండము గర్భ కుహరములో పడి పెరుగవచ్చును. ఇది చాలా అరుదుగా సంభవించును. ఇట్టి ఉదాహరణములు 30 మాత్రము వర్ణింపబడినవి. + +అండసంబంధమైన గర్భధారణ : అండము అండకోశములో పడి పెరుగ నారంభించును. ఇదికూడ పగులును. +గొట్టపు గర్భధారణవిషయములో వలెనే ఇందును శస్త్రచికిత్స అవసరమగును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0365.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0365.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a2db627fac1212a4f5c2dea92a8e349ce495bce --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0365.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +"హైడెటి ఫారం మోల్": మావి గుత్తుల సమూహముగా మార్పుచెందును. అది గర్భాశయమంతయు ఆక్రమింపవచ్చును. అది గర్భాశయపు గోడను తలక్రిందులు + +చేసి రక్తప్రవాహముద్వార ఇతరప్రాంతములకు ప్రాకుట అరుదుగా సంభవించును. అట్లు జరిగిన యెడల అది చాల +ప్రమాదకరము. గర్భస్థమైన పిండపు భాగములు స్పర్శకు గోచరింపవు. యోనినుండి వచ్చిన స్రవములో చిన్న +గుత్తులవంటివి కనబడును. గర్భాశయములోని తిత్తులను తీసి వేయుటయే ఇందులకు జరుపవలసిన చికిత్స. + +హైడ్రోమియాస్ (గర్భాశయములో ఎక్కువ నీరు పట్టుట) : గర్భాశయములోని పిండము 'యేమ్నియాటిక్ ద్రవము' అనుదానిచే కప్పివేయబడును. అది 3000 C.C. కంటె ఎక్కువగా ఉండరాదు. హైడ్రోమియాస్‌లో అది చాలా ఎక్కువగా ఉండును. గర్భాశయము మిక్కిలి పెద్దదియగును. శరీరావయవములపై ఒత్తిడి కలుగుటచే ఊపిరి ఆడకపోవుట, గుండె కొట్టుకొనుట జరుగును. కొద్ది తరహాలో వచ్చినచో, సవ్యమగు ప్రసవము జరుగవచ్చును. కాని తీవ్రముగా వచ్చినయెడల తల్లి ఆరోగ్యమును రక్షించుటకై సకాలమునకు చాలా ముందుగనే ప్రసవము కలిగింపవలసి యుండును. + +ఆలిగో హైడ్రామ్నియాస్ : ఇందులో నీరు తక్కువగా నుండును. కావున శిశువు యెమ్నియాటిక్ పొరకు అంటుకొని ఉండుటచే, పిండము చనిపోవుటకు ఎక్కువ అవకాశము కలదు. + +గర్భాశయపు త్రాడు : ఇందు నిజమైనవి కాని కృత్రిమమైనవి కాని ముడు లుండవచ్చును. ఈ త్రాడు 4-5 +అడుగుల ఎక్కువ పొడవునుగాని, 2-3 అంగుళముల తక్కువ పొడవునుగాని కలిగియుండవచ్చును. ఈ రెండు +పరిస్థితులలోను ప్రసవ సమయమున ఎక్కువ కష్టము కలుగును. ప్రసవ సమయమునం దీ త్రాడు శిశువునకు +పూర్వమే ముందునకు వచ్చును. దీనిని తిరిగి స్వస్థానములో చేర్చవలెను. గర్భమందలి పిండమునకు ఆహారమైన ప్రాణవాయువు ఈ త్రాడు గుండానే పోవును. కనుక అట్లు దీనిని స్వస్థానమున చేర్చినయెడల బిడ్డ బ్రతుకును. + +మావి (బీజబంధము) : గర్భస్థ పిండమునకు ఈ అవయవము వలన మిక్కిలి మేలు కలుగుచున్నది. వ్రేళ్ళ వలె ముందునకు వచ్చు దీని భాగములు గర్భాశయము యొక్క గోడలోనికి చొచ్చుకొని యుండును. ఈ విధముగా గర్భస్థ పిండము తల్లి యొక్క రక్తము దగ్గరకు వచ్చును. కాని ఈ రెండును కలియవు. ఎందుచేతననగా ఈ రెంటికి మధ్య సన్నని పొర యొకటి ఉండును. దీని ద్వార శిశువు వాయువును, ఆహారపదార్థములను గ్రహించును. కొన్ని మావులు రెండు మూడుగా విభజింపబడి యుండును. లేదా మరొక చిన్న మావు వేరుగా ఉండ వచ్చును. ఇది ఒక్కొక్కసారి వాచుట లేక గట్టిపడుట జరుగవచ్చును. లేదా దానికి క్షయ మొదలగు రోగములు అంటవచ్చును. + +గర్భస్రావము: దీనిని గర్భ విచ్ఛిత్తి అని కూడ అందురు. అనగా గర్భధారణ కాలమునందు మధ్యలో గర్భములోని పిండమునకు పూర్తిగా శక్తి సంపన్నత కలుగకపూర్వమే, అనగా 28 వారములకు ముందుగనే అది బయటకు వచ్చుట అని అర్థము. తల్లి యొక్క అనారోగ్యము, సెగవ్యాధి, రసాయనిక టాక్సినులు తమ 'పని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0366.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0366.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb9977708ce5c5ca0959db5dbc63924c5447916e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0366.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +నెరవేర్చుటలో ఆటంకములు కలుగుట, ఎండోక్ట్రెన్ కల్లోలములు ఇందులకుగల కారణములు. గర్భస్రావము +సహజముగా కలుగవచ్చును; లేదా కృత్రిమముగా వైద్య కారణములచే తల్లి ప్రాణమును కాపాడుటకై కల్పింప +బడవచ్చును. లేక చట్టవిరుద్ధముగా తెచ్చిపెట్టుకొన్నది కావచ్చును. ఒక్కొక్కప్పుడు గర్భస్రావము కలుగునను భయమును కల్గించు సూచనలు - అనగా నొప్పి, కొద్దిగా రక్తస్రావము—కలుగును. సరియైన విశ్రాంతిని, చికిత్సను +ఏర్పాటు చేసినయెడల అట్టి పరిస్థితిలో గర్భస్రావమును నిరోధింపవచ్చును. గర్భాంతర్గత భాగములు యోని యొక్క ముఖము గుండ ముందునకు వచ్చినచో గర్భస్రావము అనివార్యము. గర్భాశయమునందలి భాగము లన్నియు స్వచ్ఛందముగా వెలుపలికి వచ్చిన యెడల, అపుడు దానిని పూర్తి గర్భస్రావమందురు. అసంపూర్ణమైన గర్భస్రావ విషయమున ఆ భాగములలో కొన్ని స్వచ్ఛందముగా బయటకు వచ్చును. కొన్ని లోపలనే ఉండును వాటిని లోపల ఉండనిచ్చినయెడల రక్తస్రావము కుళ్లి చీముపట్టుట కూడ జరుగవచ్చును. వాటిని సాధ్యమైనంత త్వరలో బయటికి తీసివేయవలెను. తప్పిపోయిన గర్భస్రావమనగా, గర్భస్రావపు చిహ్నములు గోచరించి ఏమియు బయటకు రాకుండ తప్పిపోవుట. ఇది ఒకటి రెండుసార్లు జరుగవచ్చును. కొన్ని వారముల తర్వాత శుష్కించిన పిండము గర్భమునుండి బయటికి వచ్చును. ఆపిండ మిదివరకే మొదటిదెబ్బలోనే చనిపోయి యుండుట వాస్తవము. పిండము ఎండిపోవుట, బొమ్మవలె అగుట సంభవించును. + +గర్భధారణ కాలములో కలుగు రక్తజన్య విషదోషము: తేలికయైన కేసులో గర్భవతి ఏమియు చెప్పకుండును. +పరీక్షించిన యెడల హెచ్చుస్థాయిలో రక్తపుపోటు, మూత్రములో ఆల్బుమిన్ చిహ్నములు లేక కొద్ది పాటి కాళ్ళవాపు కూడ ఉండవచ్చును. కాని తీవ్రమైన కేసులలో రక్తపుపోటు మిక్కిలి ఎక్కు వయగును. తలనొప్పి, శరీరమందంతటను వాపు, కన్నులు తిరుగుట, వాంతులు, మూత్రములో హెచ్చుగా ఆల్బుమిన్ ఉండుట, మూర్ఛలు వరుసగా వచ్చి పడిపోవుట సంభవించును. గర్భాశయములోని శిశువునకు హానికలుగు అవకాశము కలదు. శిశువు కూడ చనిపోవచ్చును. ఈ పరిస్థితిని ఎంత ఎక్కువకాలము నిర్లక్ష్యము చేయుదుమో, మూత్ర పిండములు అంత ఎక్కువగా చెడిపోవుటకు అవకాశము కలదు. దానిని త్వరగా గుర్తించి సాధ్యమైనంత త్వరితముగా చికిత్స చేయుట అవసరము. కాలేయముకూడ చెడిపోవు అవకాశము కలదు. వ్యాధి చిహ్నములు తీవ్రముగా నున్న యెడల గర్భాశయమును కాళీచేయించవలెను. అట్టి పరిస్థితి కలుగకుండుటకై తల్లి మరల గర్భధారణ చేయకుండ హెచ్చరింపబడవలెను. తలిదండ్రులలో నొకరు గర్భనిరోధక చికిత్స పొందవలెను. + +విపరీతాకారముగల శిశుజననము : హెనన్ కఫాలిక్ - విపరీతాకారముగల శిశువు, అనగా చిన్న తల కలిగి, +మెదడులేని శిశువు ; నాలుగు తలలు గల శిశువు; ఒకే కన్నుగల శిశువు పుట్టుట జరుగును. ఇట్టి శిశువు పుట్టిన వెంటనే మరణించును. + +గాంధి (ఆర్థిక సిద్ధాంతములు) : + +మోహన్ దాసు కరంచందు గాంధిగారి జీవితము సమగ్రమైనది. ఆతని ప్రతిభ సర్వతోముఖమైనది. రాజకీయ, తాత్త్విక సాంస్కృతిక రంగములలో వలెనే ఆర్థికరంగములో కూడ గాంధీ మహాత్ముడు తీవ్రమైన కృషి చేసెను. మానవుడు తిండికొరకే జీవింపరాదు; కాని తిండి లేకుండ జీవించుట కూడ మానవునకు సాధ్యమైన విషయము కాదు. ఈ సంగతి గురించియే మన పూర్వికులు అర్థమును చతుర్విధ పురుషార్థములలో నొకదానినిగ పేర్కొని యున్నారు. ప్రజానీకముయొక్క సౌభాగ్య సంక్షేమముల కొరకు అహర్నిశములు పరితపించిన గాంధీగారు ఇందలి సత్యమును గుర్తించియే "ఆకలితో అటమటించే వానిముందు రొట్టె రూపములోతప్ప మరొక రూపములో సాక్షాత్కరించు సాహసము భగవంతునకు కూడ ఉండదు." అని వాక్రుచ్చి యున్నాడు. దారిద్ర్యము, ఆర్థిక అసమానత్వము మొదలగు ఆర్థిక రుగ్మతలను నివారించుటకై కొన్ని మార్గములను అతడు సూచించి యుండెను. ఇవియే గాంధి మహాత్ముని ఆర్థిక సూత్రము లనబడుచున్నవి. + +గాంధీమహాత్ముడు ఆర్థిక రంగములో ప్రవేశపెట్టిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0367.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0367.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..911a1f25ecb197f8cd788f7bc84066fb7abcb45f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0367.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +సూత్రములయొక్క నిజస్వరూప మెట్టిది అను విషయములోనే ఒకింత వివాదము గలదు. ఒకవంక వాటిని తారక +మంత్రమువలె జపించు ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు కలరు. మరొకవంక ఈ సూత్రము లన్నియు కేవలము ఒక రాజకీయవేత్త చెప్పిన ధర్మపన్నములు అని నిరసించువారును కలరు. ఆర్థికవేత్తగా గాంధిమహాత్ముడు కీన్సు, ఆడమ్‌స్మిత్తు, మిల్ మొదలగు వారి ప్రక్కన నిలువగలడా అను సందేహించువారును కలరు. + +గాంధీమహాత్ముని ఆర్థిక సిద్ధాంతములలో శాస్త్ర దృక్పథము కొరవడినదని చెప్పుట ఎంతమాత్రము సమంజసము కాదు. కేవలము కొన్ని పడికట్టు రాళ్ళవంటి పదములను ఆధారము చేసికొను ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలవలె గాక ఆయన ఆర్థిక సమస్యలను వాస్తవిక దృక్పథముతో పరికించెను. అందుచేతనే ఆయన సిద్ధాంతములయందు, అనేక ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలలో కొరవడిన సుస్పష్టత. సరళత్వము గోచరించు చుండును. ఇతర ఆర్థిక వేత్తలవలెనే, గాంధీమహాత్ముడు కొన్ని ప్రాతిపదికలను ఆధారము చేసికొనెను. అంతేకాక ఆశయములకును తదాచరణ మార్గములకును మధ్య వ్యత్యాసము ఉండరాదని ఉద్ఘాటించి అతడు అర్థశాస్త్రమునకు ఒక క్రొత్త వెలుగు చూపి యున్నాడు. + +గాంధీమహాత్ముని ఆర్థికసిద్ధాంతముల విషయములో ఒకటి రెండు అననుకూల విషయములనుకూడ అంగీకరింపక తప్పదు. ఆయన ఆర్థిక సిద్ధాంతములు బహుళ గ్రంథ పఠనము యొక్కయు, శాస్త్రపరిశ్రమయొక్కయు ఫలితములుగా ఉద్భవించినవి కావు. అంతియకాక ఆయన ఎన్నడును తన సిద్ధాంతములను క్రోడీకరించి వాటిని సమన్వయపరచి రూపొందించి యుండలేదు. ఆయన ఎన్నడును ఇట్టిపనికై ప్రయత్నించి యుండలేదు. ఎడతెగని రాజకీ యోద్యమములు, నిర్విరామసంఘసంస్కరణ కార్యములు కారణముగా, ఆయనకు అందులకు అవకాశము +చిక్కలేదు. తక్కిన రంగములలోవలెనే ఆర్థికరంగములోను మహాత్ముడు అహింసాత్మక వ్యవస్థను ప్రాతిపదికగ చేసి యున్నాడు. అట్టి ఆదర్శవ్యవస్థ ఆధునిక మయిన కలుషిత వాతావరణములో ఆచరణయోగ్యమగునా కాదా అను సంశయము పెక్కుమందిని బాధించుచున్నది. భారతదేశమునందు ఆర్థికపరిస్థితులను వీరు గుర్తించుటయే కాక, గ్రామీణ జీవితములో మార్పులు కావించి గ్రామీణ పరిశ్రమలను పునరుద్ధరించిననాడే భారతప్రజల పేదరికమును రూపుమాపనగునని చెప్పెను. ఈ ఆశయ సిద్ధికై అవిరామముగ కృషిసలిపెను. ఇతర శాస్త్రవేత్తలకును, ఇతనికిని గల భేద మిదియే. ఈనాడు భారత ప్రభుత్వము గాంధీజీయొక్క సిద్ధాంతములనే అనుష్ఠించు చున్నది. ఆతని ఆర్థికతత్త్వ ప్రశస్తిని గుర్తించియున్నది. + +గాంధిజీ తాను ప్రతిపాదించిన తత్త్వవిషయమున రస్కిన్‌చే, టాల్‌స్టాయిచే, భగవద్గీతచే ప్రభావితుడయ్యెను. వీటినుండియే సాంఘిక ప్రయోజనముకొరకు, ప్రతివ్యక్తియొక్క శ్రేయస్సుకొరకు సంఘము పనిచేయ వలయుననియు, సామూహిక శ్రేయస్సుకొరకు ఏపనియైనను నిరసింపబడరాదనియు, ఆయన అభిప్రాయపడెను. ఆర్థిక శాస్త్రవేత్తలు మానవునియందు కొన్ని లక్షణములను ఆరోపించిరి. మానవులు వస్తువులను మిక్కిలి చౌకగా దొరకు అంగడిలోనే కొందురును సిద్ధాంతము అట్టిదే. సర్వశ్రేయస్సే ఆదర్శముగాగల గాంధిజీ అట్టి సిద్ధాంతములను నిరసించెను. పైన పేర్కొనబడిన సిద్ధాంతము మిక్కిలి అమానుషమైనదిగా ఆతనిచే గర్హింపబడెను. 1937 వ సంవత్సరమునందలి 'హరిజన' పత్రిక యందు ఆర్థికశాస్త్రప్రయోజనమును ఆత డిట్లు నిర్వచించెను: “విశిష్టమయిన నైతిక సిద్ధాంతము ఎట్లు విధిగా న్యాయబద్ధమైన ఆర్థిక సూత్రమగునో, అటులనే వాస్తవికమైన ఆర్థికసూత్రముగూడ అత్యున్నతమయిన నైతిక ప్రమాణమునకు ఎన్నటికిని భిన్నము కాజాలదు. బలహీనులను పీడించి, ధనమును ప్రోగుచేయు తత్త్వమును, +ధనదేవతనే ఆరాధించు మనస్తత్వమును ప్రబోధించెడి ఆర్థికవిధానమును కృత్రిమమైనట్టి, ఘోరమైనట్టి ఆర్థిక +శాస్త్రము." + +గాంధి మహాత్ముని ఆర్థికసిద్ధాంతములలో ముఖ్యమైనది ఆర్థిక వికేంద్రీకరణ సిద్ధాంతము (economic decentralization). ఈనాటి పరిశ్రమలలోగల లోపములను - యంత్రమునకు మానవుడు దాసుడగుటయు, +గ్రామములందలి కోటానుకోట్ల ప్రజలకు జీవనోపాధి పడి పోవుటయు గ్రహించి గాంధిజీ ఈ అభిప్రాయమునకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0368.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0368.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..754988b0f0ba13b61106d0b9d3474307502c408a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0368.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +వచ్చెను. అభివృద్ధిపొందని ఆర్థికవ్యవస్థలో పెట్టుబడి కొదువగా, మానవశక్తి సమృద్ధిగా ఉండుట సహజము. అట్టి పరిస్థితులలో గ్రామపరిశ్రమలను, చేతిపనులను ప్రోత్సహించి, గ్రామములను స్వయంపోషకములుగా చేయుటయే, దేశమునందలి పెక్కుకోట్ల ప్రజల జీవన ప్రమాణమును వృద్ధిచేయుటకు సవ్యమైన మార్గమని అతడు చెప్పెను. అయితే, అట్టిది ఈ యాంత్రిక, పారిశ్రామికయుగములో సాధ్యమా? అది గడియారమును వెనుకకు నడిపించుట వంటిది కాదా ? అని సంశయించువారు అనేకులు గలరు. కాని గాంధీజీ అభ్యుదయ వ్యతిరేకి కాదు. తనకు యంత్రముల విషయమున ప్రతికూలభావము లేదనియు, విద్యుచ్ఛక్తి, నౌకానిర్మాణము, ఇనుపకర్మాగారములు, యంత్రముల తయారీ మొదలగు కార్యక్రమములు గ్రామీణుల చేతిపనుల సరసనే వర్ధిల్ల వచ్చుననియు అయన నొక్కి చెప్పెను. + +గాంధిగారి ఆర్థిక సిద్ధాంతములలో ఆర్థిక అసమానత్వమును, దోపిడిని అరికట్టవలెననునది మరియొకటి. ఆయన +తనను దరిద్రనారాయణుని సేవకునిగా పరిగణించుకొనెను. స్వరాజ్యము పేదలస్వరాజ్యము కావలయునని +వాంఛించెను. కొలదిమంది స్వప్రయోజనపరులై, పేదల సమాధులపై సౌధములు నిర్మించుకొనుటకు తోడ్పడు ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆతడు నిరసించెను. ఆర్థిక అసమానత్వమును అవినీతికి మారుపేరుగ ఆతడు పరిగణించెను. + +ఇందుండియే గాంధి మహాత్ముడు సామ్యవాదియా అను మరియొక ముఖ్యప్రశ్న ఉదయించుచున్నది. +సామ్యవాదమునకును గాంధీ తత్త్వమునకును పెక్కు పోలికలు ఉన్నమాట నిజమే. గాంధి. మార్క్స్ అను +నిరువురుకూడ తమ కాలములయందలి అర్థిక వ్యవస్థలలోని లోపములను ఎత్తి చూపి దానిపై తిరుగుబాటు +చేసినవారే. ఇర్వురును 'లాభాపేక్ష' (Profit motive) అను విషయమును నిరసించినవారే. ఇర్వురును సమానత్వముపై ఆధారపడిన ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆశించినవారే. + +అయితే ఈ రెండువాదములకును మధ్యగల సామ్యము కంటె భేదములే పెక్కులున్నవి. గాంధిజీ బోధించిన అహింస, ధనికుల హృదయములలో పరివర్తనము కల్గించి వారిని పేదలయొక్క క్షేమమునకు ధర్మకర్తలను చేయుట, ఈ సిద్ధాంతమునకును, ఇట్టి మరికొన్ని సిద్ధాంతములకును మార్క్స్ బోధించిన సామ్య వాదములో తావు లేనేలేదు. వర్గకలహము మొదలగు సిద్ధాంతములకు గాంధీజీయొక్క ఆర్థిక తత్త్వములో స్థానములేదు . సామ్యవాదులు బలప్రయోగముపై ఆధారపడి తామాశించిన ఆర్థిక వ్యవస్థను రూపొందించుకొనవలెనని అశించిరి. గాంధీజీ మాత్రము నైతిక ప్రవర్తనముపై ఆధారపడెను. వాస్తవమునకు గాంధీ తత్త్వములో ప్రభుత్వమునకు (State) స్థానమేలేదు. ఆయన స్వయంపోషకములైన గ్రామముల సమ్మేళనమును కాంక్షించెను. + +ఇట్లు గాంధిమహాత్ముని ఆర్థిక సిద్ధాంతములలో విశిష్ట లక్షణములు గలవు. అదృష్టవశమున నేటి మేధావులు +గాంధీ తత్త్వము విషయమున తమకు మున్నుగల ఉదాసీనతను విడనాడి దానిని గ్రహించుటకు ప్రయత్నించు +చున్నారు. అనేకమంది పాశ్చాత్య మేధావులలో కూడ ఇట్టి ఆకాంక్ష దినదినము వృద్ధిపొందుచున్నది. నేటి అనేక విశ్వవిద్యాలయములలో గాంధీమహాత్ముని సూత్రములు అర్థశాస్త్ర విద్యార్థులకు బోధింపబడుచున్నవి. నేటి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వములు ఆతని ఆదేశములకు అనుగుణ్యముగా అనేక సంస్థలను నెలకొల్పి, గృహ పరిశ్రమలను పునరుద్ధరించుటకు కృషిచేయుచున్నవి. ప్రజల జీవన ప్రమాణమును వృద్ధికి తెచ్చుటలో ఆ ప్రయత్నములు పొందిన విజయమే బాపూజీ సిద్ధాంతముల ప్రసక్తికి ప్రబల నిదర్శనము. + +ఇతర దేశములందలి కొందరు ఆర్థికశాస్త్రవేత్తలు తాము ప్రతిపాదించిన ఆర్థిక సూత్రములను తమ కాలములో స్వయముగా అమలు జరిపి, తమ ప్రజల ఆర్థిక పరిస్థితులను చక్కదిద్దలేక పోయిరి. వారి సిద్ధాంతములను ఇతరులు అమలులో పెట్టిరి. కాని గాంధి మహాత్ముడు తన సిద్ధాంతములను ప్రజలకు బోధించుటయేగాక స్వయముగా వాటిని అమలులోపెట్టి గ్రామీణ జీవితములోను, ఆర్థిక సిద్ధాంతములలోను నూతనములైన పద్ధతులను ప్రవేశ పెట్టెను. అనాటి ఆర్థికశాస్త్ర పండితులలో పెక్కురు గాంధీజీని దూషించుచుండిరి. కాని భారత దేశమునకు స్వాతంత్ర్యము వచ్చిన తరువాత గ్రామీణ పరిశ్రమలలో, స్వదేశ పరిశ్రమలలో క్రొత్త ఉత్సాహము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0369.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0369.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a869ec0bff10d4ec028f757874c24fb78031155 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0369.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +రేకెత్తెను. గ్రామీణ జీవితములో నూతన తేజస్సు పొడమెను. గ్రామ సీమలలోని కొనుగోలుశక్తి హెచ్చెను. ఇది యొక మహత్తరమైన విజయము. గాంధిజీ స్థాపించిన అఖిలభారత చరఖా సంఘము, గ్రామ పరిశ్రమల సంఘము ఈనాటి ఖాదీ, గ్రామీణ పరిశ్రమల అభివృద్ధికి పునాదివేసెను. ఈనాడు చిన్నతరగతి కుటీర పరిశ్రమలకు విలువ ఒసగబడుచున్నది. దీనికి కూడా గాంధీజీ వేసిన పునాదియే కారణ మనవలయును. గాంధీజీ దూరదృష్టి +కలవాడు. అందుచేత నే విద్యుచ్ఛక్తి కూడ మన పరిశ్రమలలో ఉపయోగింపదగినదని ఆతడు వచించెను. కావున +ఆర్థిక సిద్ధాంతములలో గాంధి సిద్ధాంతములకొక ప్రత్యేకస్థానము గలదు. + +గాజు పరిశ్రమ : + +అగ్నిపర్వతములు బ్రద్దలైన ఫలితముగా ఒక్కొక్కప్పుడు కొన్ని సమ్మేళనముల వలన గాజుపదార్థ మేర్పడును. ఇట్టి పదార్థము 'వాల్కానిక్ గాజు' అని కూడ పిలువబడును. ప్రకృతిలో 'అబ్సీడియన్' అను ద్రవ్యముగా గాజు లభ్యమైనను, ఇది ప్రముఖముగా కొన్ని పదార్థములయొక్క సమ్మేళనమువలన కృత్రిమముగా రూపొందునని మాత్రమే చెప్పనగును. కొన్ని లోహపు ఆమ్లజనిదములను (Oxides) ఇసుకలో మిశ్ర మొనర్చి, కరగబెట్టిన ఫలితముగా గాజు తయారగును. ఇది స్ఫటికనిర్మాణము కలదిగా కనిపించక, గట్టిగా, వెళుసుగా గూడ నుండును. గాజు పగిలినప్పుడు, పగులువారిన ప్రదేశమున నతోదరములైన నొక్కులును, (Concave depressions) ఉన్నతోదరములైన ఉబ్బెత్తులును (Convex elevations) ఏర్పడును. ఇది 'కంకాయిడల్ పగులు' (Conchoidal fracture) అను విశిష్ట గుణము కలది; నియతముగా వెలుతురును పరావర్తనము చేయు లేక వక్రీభవనము (Refraction) చేయు స్వభావము గల ఉపరితలమును కలిగియుండును. + +సంపూర్ణ పారదర్శకత్వము (Transparence) గాజునకు గల అత్యంత అమూల్యమైన భౌతిక లక్షణములలో నొకటి. వివిధములైన ద్రవ్యములయొక్క అనుకూల సమ్మేళనముచే, గాజుయొక్క సంపూర్ణ కిరణభేద్య గుణమును (Transparence), అసంపూర్ణ కిరణ భేద్య గుణమును (Translucence), వర్ణములును ప్రతి స్వల్పాంశమున ఎప్పటికప్పుడు మారుచుండును. సాధారణముగా తెల్లని గాజుపలకలు గవాక్షములకు విరివిగా ఉపయోగింపబడు చున్నవి. దృక్పరికరములు (Optical instruments) తయారు చేయుటకు ఎక్కువ కిరణభేద్యత కలిగి, వక్రీభవన (Refractive), వికిరణ (Dispersive) శక్తులను కలిగియున్న ప్రత్యేక తరగతుల గాజు అవసరము. గాజుపాత్రలయందు గాని, గాజుసీసాలయందుగాని సాధారణముగా ఎట్టి విషద్రావకము లుంచినను. వాటి దుష్ప్రభావములను ఆ గాజుపాత్రలు ప్రతిఘటింప గలవు. అందుచే ఆ ద్రావకములవలన గాజుపాత్రల కెట్టి నష్టమును ఘటిల్ల నేరదు. ఇట్టి శక్తి కలిగిన పదార్థముల సమ్మేళనముతో గాజుసామాను తయారగును. కాని గాజు ఉదజప్లవ కామ్లము (Hydrofluoric acid) లో వేసినంతనే కరగిపోవును. + +కరిగిన గాజును పోత పోయవచ్చును. సన్నని గొట్టముల ద్వారమున మూసలలోనికి ఊదవచ్చును; అంతే కాక, కడ్డీలుగా లాగవచ్చును; లేదా, దారపుపోగులుగా గూడ తీయవచ్చును. మనము కోరిన మరే యితర రూపమున నైనను దానిని తయారు చేయవచ్చును. + +చరిత్ర : గాజు నిర్మాణ కళ అతి ప్రాచీనమైనది. థీబ్జు నగరము (ఈజిప్టు) కడనున్న సమాధులపై గల చిత్రణములే ఇందుకు నిదర్శనములు. క్రీ. పూ. 1400 వ సంవత్సర ప్రాంతమున వెలసిన ఈచిత్రణములు, ఆధునిక యుగమున మానవుడు తయారుచేయు గాజు పదార్థముల పనితనమును పోలియున్నవి. అస్సీరియనులు, ఫొయినీషియనులు, గ్రీకులు, ఎట్రుకనులు అభ్యసించిన ఈకళ అత్యంత ఉన్నతదశకు చెందియున్నది. మధ్య యుగములలో కళాత్మకమైన గాజువస్తువులను తీర్చి దిద్దుటలో వెనీసు నగరము (ఇటలీ) ప్రఖ్యాతిగాంచియున్నది. + +క్రీ. శ. 1790 లో గ్వినార్డ్ (Guinard) అను గడియారములు చేయు స్విట్జర్లండ్ దేశీయుడు ప్రథమమున సులోచనములకు ఉపయోగపడు గాజును కరగించి కలియబెట్టు (stirring) విధానమును కనుగొనెను. అనంతరము అతడు ఏకజాతీయమైన (homogeneous) కళ్లద్ద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0374.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0374.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd9e3ea4682d820ba52e2796c34cac7dea65ea0e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0374.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ముల పళ్ళెములు (discs) ఉత్పత్తిచేసెను. ఇవి దూరదర్శక (telescopic) పరికరములను నిర్మాణము చేయుటకై అనుకూలపడెను. + +ఫారడే (1824), హార్ కోర్ట్ (1834 - 1871) అను ఇంగ్లండు దేశీయులును, స్కాట్, అబ్బె (1880) అను జర్మనీ వాస్తవ్యులును ప్రత్యేక తరగతికిచెందిన గాజు పదార్థములను తయారుచేసి, కళ్లద్దములను నిర్మాణము చేయుట కుపయోగపడు పలురకములగు ధాతువుల (metals) సంఖ్యను, ఆ ధాతువులయొక్క భౌతిక ధర్మములకు సంబంధించిన పరిజ్ఞానమును అభివృద్ధిపరచిరి. + +వర్గీకరణము : గాజుయొక్క ఉపయోగమునుబట్టి, దానిని పలురకములుగా వర్గీకరింప వీలగును. ఉదా : కిటికీగాజు, సీసాగాజు, ఉక్కు మూసలో నొక్కి చేయు గాజు (pressed glass), బోలుగానున్న ఉక్కు గొట్టముతో ఊదబడెడిగాజు (blown glass), సులోచనముల గాజు. సులోచనములకు ఉపయోగపడుగాజు (optical glass) వీలయినంత వరకు పారదర్శకముగా (transparent) ఉండవలెను. తక్కిన రకములకు చెందిన గాజు పదార్థము రంగుగలదిగా నైనను లేక స్వచ్ఛత గలదిగా నైనను ఉండవచ్చును. + +మిశ్రమము : కొన్ని రకములయిన కళ్లద్దములకు ఉపయోగపడు గాజులో ఆమ్లపు ఇసుక ( acid silica) కలియ +కున్నను, ఇతరములయిన అన్ని గాజుపదార్థములయందును ఇసుక (silica) ప్రధాన ద్రవ్యమై యున్నది. పై పేర్కొన +బడిన కొన్ని రకములయిన కళ్లద్దముల గాజులో ఇసుక స్థానమును స్ఫురితామ్ల నిర్జరామ్లము (phosphoric anhydride), లేక బోరిక్ ఆమ్లజనిదము (boric oxide) ఆక్రమించును. ఒక్క ఇసుకను మాత్రమే కరిగి చేయబడిన గాజునందు ఉష్ణోగ్రతయందు వేగముగా జరుగు మార్పులను నిరోధించు శక్తి కలదు. కావుననే ఈ గాజు వస్తువులను ప్రయోగశాలల యందును, రసాయన పరిశ్రమలయందును ఉపయోగింతురు. + +1200-1400 డిగ్రీల సెంటిగ్రేడుల నడుమనుండు ఉష్ణోగ్రతయందు, ఇసుకతో సమ్మేళన మొనర్చి, కరిగించి గాజును తయారుచేయుటకై పెక్కురకముల ద్రవ్యములు లభ్యమగును. ఇసుకతో క్షారకామ్లజనిదము (alcaline oxide) ను మేళవించి గాజును తయారుచేసినచో, అట్టి గాజు ఆర్ద్రతాకర్షక లక్షణము (hygroscopic) ను కలిగి యుండగలదు. +అనగా, గాలియందున్న తడిని గాజు స్వీకరించి, కొంతకాలమునకు పిమ్మట అది బలహీనత నొందును. అయినను సున్నమువంటి క్షారమృత్ ధాతువును (alcaline earth metal) వలసినంతగా మేళవించుటచే, వాతావరణ పరిస్థితులవలన కలుగు అరుగుదలకు గాజును లోనుగానీయక, దానికి మన్నిక చేకూర్చవచ్చును. + +క్షారమృత్ ధాతువు స్థానములో సీసామ్లజనిదము (lead oxide) ను మిశ్ర మొనర్చి గాజును తయా రొనర్పవచ్చును. చెకుముకిగాజు (flint glass) ను తయారు చేయుటకై చేర్పబడు వస్తువులలో సీసామ్లజనిదము ముఖ్యమైనది. గాజు తయారుచేయుటకై కలుపబడిన పదార్థములలో కొన్నిటి యొక్క పాళ్లు అధికముగా నున్న యెడల, కరగిన గాజు మెల్లగా చల్లారునప్పుడు, స్వచ్ఛముగా (transparent) పరిణామ మొందక, దానికి కిరణ అభేద్యగుణము (devitrification) సంక్రమించును. అనగా, అది తెల్లగానుండును. గాజుకు అధికోష్ణము కలిగించి, దానిని వేగముగా చల్లార్చినచో, స్వచ్ఛమైన (transparent) గాజు రూపొందును. + +ఆమ్లజనిదములను (Metallic oxides) కరగుచున్న గాజులో కలిపిన యెడల, సొగసైన పలురకములగు రంగులు గాజునందు సంక్రమించును. గాజునందు ఇనుమును కలుపుటవలన దానికి ఆకుపచ్చ రంగును, మాంగనమును' (Manganese) కలుపుటవలన ఎరుపు - ఊదా రంగును, మణిశిలను (Cobalt) కలుపుటవలన నీలము రంగును, బంగారమును, రాగిని కలుపుటవలన కెంపు - ఎఱ్ఱదనమును (ruby-red), క్రోమియమును (chromium) కలుపుటవలన ఆకుపచ్చ రంగును, వరుణమును (uranium) కలుపుటవలన పసుపు రంగుతో కూడిన ఆకుపచ్చ రంగును (yellow-green) సంక్రమింప గలవు. + +ఇంచుమించు ప్రతి పదార్థ మందును కొలదిగనో, గొప్పగనో ఇనుము గర్భితమై యుండును. అందుచే ఇనుము లేకయే గాజును తయారుచేయుట కష్టము. కంటి అద్దములందు కాక, తక్కిన గాజుపదార్థము లన్నిటియందు ఇనుమువలన కలిగెడి స్వల్పపు నీలిరంగు ఛాయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0375.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0375.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c7aeccc743a3d6c7be955d2204ac3d476ffc88b1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0375.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +లను మాంగనీసువంటి కొన్ని ప్రత్యేక విరంజన ద్రవ్యములను కలుపుటవలన తొలగింపవచ్చును. + +తయారుచేయు విధానము : స్వల్ప మొత్తములలో (small batches) గాజును కరిగించుటకు కాలిన సుద్దమన్ను (fire clay) తో చేయబడిన మృణ్మయపాత్రలు ఉపయోగపడుచున్నవి. ఇనుము కాని, మరి ఏ యితర నిషిద్ధము లయిన కల్మష పదార్థములు గాని లేని మృదువైన సుద్ద మన్నులో అవసరమయిన నీటినికలిపి కొంత కాలమువరకు అట్లే ఉంచవలెను. ఈ సుద్దమన్ను ఎండిన పిదప అది సహజముగ సంకోచము చెందును. దాని యందు 25-30 శాతము ప్రమాణము గల మెత్తని కాలిన మన్నును (grog) కలిపెదరు. ఇట్లు కలిపినచో, సుద్దమన్ను అంత అధికముగా సంకోచము చెందదు. మరియు, ఈ మన్నుతో తయారగు పాత్రలను వేడిచేసినప్పుడుగాని లేక వాటియందు గాజును కరుగబెట్టినప్పుడు గాని అవి పగులవు. సామాన్యముగా కొలిమికి (furnace) ధూమము (Producergas) తో ఉష్ణము కలిగించెదరు. ధూమము, గాలియు కలిసి కొలిమియందు ప్రవేశింపగనే మంట ప్రారంభ మగును. మంట ప్రారంభ మగుటకు పూర్వమే పై జెప్పబడిన రెండు పదార్థములు, ఉష్ణధారణ దక్షత (thermal efficiency) అధిక మగుటకై పునరుద్ధారక గొట్టముల (regenerators and recuperators) ద్వారా కొలిమిలోనికి పంపబడుచు, వేడి చేయబడును. + +గాజును తయారు చేయుటకై సిద్ధపరుపబడిన మిశ్రమ ద్రవ్యములన్నియు క్షుణ్ణముగా చూర్ణము చేయబడి +సంపూర్ణముగా సమ్మిళిత మొనర్పవలెను. ఈ మిశ్రమము త్వరగా కరగుటకై పగిలిన గాజుముక్కలను (cullets) దానిలో కలిపెదరు. గాజు కరగుచున్న సమయములో కర్బనముల (carbonates) యొక్కయు నత్రజనుల (nitrates) యొక్కయు, ఇతర పదార్థముల యొక్కయు క్షయకరణము (reduction) మూలమున, గ్యాసు (gas) పై భాగమునకు వచ్చును. + +గ్యాసు సంపూర్ణముగా వెలికిరాక లోననున్నచో, తడిసిన బంగాళాదుంపలనుగాని, తడిసిన కొయ్యముక్కలనుగాని కరగెడి గాజులో వేసిన యెడల గ్యాసు వెలికి వచ్చును. ఇట్లు జరుగుటవలన ఆవిరితో నిండిన పెద్ద బుడగలు కరిగిన గాజుపై తేలి గాజు మరింతగా కలిసిపోవుటకు అవకాశమేర్పడును. కరగని ద్రవ్యములు అందున్న యెడల ఉష్ణోగ్రతను అధికతర మొనర్పవలసి యుండును. + +సులోచనములకు ఉపయోగపడు గాజును కరిగించునపుడు కొన్ని విధములయిన చారలు (Veins and striae) తయారయిన గాజు పదార్థములమీద ఏర్పడ కుండుటకై మరగుచున్న గాజుద్రవమును బాగుగా కలియబెట్ట వలయును (stirring). కరగుచున్న గాజు పదార్థమును డొల్లగానుండు పొడవైన ఇనుప గొట్టము యొక్క చివరి భాగముతో వెలికితీసి, దానిని నేర్పుతో గుండ్రముగ త్రిప్పుచు కావలసిన ఆకృతులుగల మూసలలోనికి ఊదుదురు. ఈ విధముగా ఉద్దిష్టములయిన వస్తువులు తయారగును. మాల రూపముననుండు మండెడు చిమ్నీలను, గోళాకారముననుండు ఇతర వస్తువులను రూపొందించుటకై కరగుచున్న గాజును గొట్టముల ద్వారా మూసలలోనికి ఊది, అది గట్టిపడిన వెంటనే, మూసను రెండు భాగములుగా విడదీసి, గాజువస్తువును వెలికి తీయుదురు. + +గాజు సామానులను - ముఖ్యముగా సీసాలను - విస్తారముగా ఉత్పత్తి చేయుటకై స్వశక్తి ప్రేరిత యంత్రమును (automatic machine) ఉపయోగించెదరు. కరగిన గాజుపదార్థము ఈ యంత్రములోనికి వలసినంత మాత్రమే ప్రవేశించునట్లు ఏర్పాటు చేయబడి యుండును. టాంకు కొలుముల (tank furnaces) వద్ద ఇట్టి స్వశక్తి ప్రేరిత యంత్రములు అధికతరముగా వినియోగింపబడు చున్నవి. + +గాజువస్తువులు తయారయిన వెంటనే అవి పగిలి పోకుండుటకై మెల్లగా చల్లార్పబడవలెను. కొన్ని వత్తిడులకు (stresses) గాజు వస్తువులు లొంగి తుదకు పగులుట సంభవించును. అందుచే ఈ వత్తిడులను తగ్గించుటకై, గాజు వస్తువులు తయారయిన వెంటనే క్రమ విధానములో వాటిని చాల నెమ్మదిగా చల్లార్చుట అవసరమగుచున్నది. ఈ విధానముచే గాజు వస్తువులకు గట్టి దనము కలుగును. + +ప్రత్యేకావసరముల నిమిత్తమై పలురకములయిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0376.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0376.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d2e15f351ca049edb80922e0ce6b5fdee05a58c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0376.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +గాజువస్తువులు తయారుకాబడుచున్నవి. వంపైన కళ్ళద్దములును (crooked spectacles), అతి ప్రకాశమును +నివారించు (anti glare) కొన్ని రకములయిన కళ్ళద్దములును పూర్వనీలలోహిత కిరణములను (ultra-violet rays) లోనికి చొరనీయక నిరోధించును. అయినను, దృశ్యమానకాంతి కిరణములను (visual rays) ఈ అద్దములద్వారా చూడవచ్చును. ఈ పైగుణములన్నియు శ్రీకము (cerium), డిడిమియము (didymium) అను లవణపదార్థములను ఉపయోగించుటచే గుర్తింపబడు చున్నవి. + +అలంకరణ వస్తువులకొరకు పెక్కురంగుల మెరుగు గాజు తరచుగా ఉపయోగింపబడును. దీనిని 'ఫ్లాషింగు గ్లాస్' అని పిలిచెదరు. గడ్డకట్టిన తెల్లని గాజుపదార్థము లోనికి కరిగిన గాజును ఊది, అనంతరము దానిని రంగు గాజు ద్రవములో ముంచి, మరల తుదిసారిగా ఊదుదురు. రంగుగాజు ద్రవములో ముంచిన పిమ్మట, గాజువస్తువు యొక్క వెలుపలిభాగముపై పలుచటి రంగుపొర ఏర్పడును. గుండ్రని సానరాళ్ళపై (abrasive wheels) గాజును అరగ దీయుటవలనను, రంగుపొరమీద ద్రావకముల సాయముతో అలంకరణములను చిత్రించుటవలనను, గాజు వస్తువులకు మనోహరమయిన అలంకారమును కల్పింపవచ్చును. + +బాయిలర్లలో అధిక మైన ఒత్తిడికి తట్టుకొనగల దృఢమయిన గాజుపలకలను తరచుగా వాడుచున్నారు. ఇట్టి పలకలు బాయిలర్లకు రక్షణగా అమర్చబడును. అధికోష్ణ మొనర్పబడిన మందపుగాజు పలకను వెచ్చటి నూనెలో వేసినచో వెలుపలిభాగము చల్లారును. గాజు పగులక, దాని లోపలిభాగము యధాప్రకారముగ నునుపుగనే యుండును. లోపలిభాగము చల్లబడగనే, అది సంకోచము చెందును. అప్పుడు ఉపరిభాగము కుదించుకొనిపోవును. ఇట్లు జరిగిన పిమ్మట ఉపరిభాగము పై ఏర్పడిన పగుళ్ళు, విస్తరించుటకు మారుగా మూసికొనిపోవును. అట్టి గట్టి పడిన రేకు (plate) పగిలిపోవుటకు బదులుగా ఎట్టి గొప్ప బాహ్యశక్తినైనను నిరోధించగలిగి యుండును. ఒకప్పుడు సెల్యులాయిడ్ పలకలను రెండు గాజుపలకల నడుమ బిగించి తాపటముచేసినచో (గాజుపలకలు సెల్యు లాయిడ్ పదార్థముతో సంపర్కము చెందుటవలన), గాజుపలకలు పగులనేరవు. ఈ విధానమువలన 'పగులని గాజులు' (unbreakable glasses) ఏర్పడుచున్నవి. + +గాజులబండ : + +హైదరాబాదుపురాతత్త్వశాఖవారు 1947 సంవత్సరములో 'గాజులబండ' బౌద్ధారామమును కనుగొన్నారు. గాజులబండ బౌద్ధారామము నల్లగొండజిల్లా, సూర్యాపేట తాలూకాలో ఏటూరు గ్రామ సమీపమున నున్న గుట్టల ప్రాంతమున గలదు. గాజులబండ ఆంధ్రదేశములో విరాజమానములయిన బౌద్ధక్షేత్రములలో నొక్కటిగా విలసిల్లినట్లు పరిశోధకులు నిర్ణయించినారు. మరియొక బౌద్ధ క్షేత్రముగా 1940 లో కనుగొనబడిన ఫణిగిరి బౌద్ధవిహారమునకు ఇది 5 మైళ్ళ దూరములో నున్నది. + +గాజులబండలో పురాతత్త్వ శాఖవారు త్రవ్వకములు సాగించగా బౌద్ధయుగమునాటి చిహ్నములు కనబడినవి. ఈ అవశేషములు పరిసర ప్రదేశమునందలి భూతలమునకు సుమారు 50 అడుగుల ఎత్తున బ్రహ్మాండమయిన నొక ప్రస్తరతలముపై నెలకొనియున్నది. ప్రాచీన కట్టడముల శిథిలావశేషములు ఒక దిబ్బరూపముగా ఏర్పడి యున్నవి. అచ్చట సులభముగా కుండల పెంకులు, ఇటికలు ఏరుకొనవచ్చును. గాజులబండలో దొరకిన వస్తు జాలమునుబట్టి రెండువేల సంవత్సరముల క్రిందటి మన పూర్వుల సంస్కృతీ సభ్యతలు ఎంత గొప్పవో తెలిసికొన వచ్చును. + +ఈ క్షేత్రముయొక్క వయః పరిమాణమును నిర్ణయించుటకు రెండు ప్రబలాధారములు దొరకినవి. ఒకటి చిన్న సీసపు నాణెము. ఈ నాణెమునకు ఒక వైపున ఒక గజ విగ్రహముకలదు. మరియొక వైపున స్వస్తిక చిహ్నము కలదు. ఆంధ్రరాజులు అత్యంత ప్రాచీన కాలములో ముద్రించిన సిక్కానాణెముగా ఇది భావింపబడుచున్నది. ఆంధ్రరాజుల ప్రారంభదశలో ఈ నాణెము చెలామణిలో నున్నట్లు తేలుచున్నది. రెండవ ఆధారము, వంకర టింకరగానున్న భాండశకలములు. ఈ శకలములు సుమారు మూడడుగుల పొడవు. అంతే వెడల్పు కలిగినట్టివిగా నున్నవి. ఒక భాండశకలము మీద ఒకానొక బౌద్ధగాథకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0378.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0378.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0c036f0665b87113b9d31e0cbebfce8d88f67049 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0378.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +యుగముల పరిణామదశా వైవిధ్యమును నిర్ణయించు విలువగల సాధనసామగ్రి లభించునను ఆశ కలదు. ప్రాచీన +ఆంధ్రదేశము యొక్క చరిత్రాధ్యాయములలో లుప్త భాగములను గాజులబండ పూర్తి చేయగలదని తలంపబడు చున్నది. ముందుముందు గాజులబండ క్షేత్ర వైభవము, చరిత్ర ప్రాధాన్యము వెల్లడికాగలవు. + +గాణపత్యము : + +మానవుడు నిరతిశయ సుఖము నందుటకు భారతీయ సంస్కృతిలో సోపానములుగ నిర్దేశింపబడిన ఉపాసన +మార్గములలో గాణపత్యము ఉన్నతస్థానము వహించి యున్నది. 'ఆదౌ పూజ్యో గణాధిపః' అను ఆర్యోక్తి ప్రకారము మిగిలిన వివిధ దేవతల యుపాస్తికి గణపత్యుపాసన పునాదివంటిది. సుముఖాది స్కంద పూర్వ జాన్త షోడశ నామములను స్మరించినచో, విద్యారంభము, వివాహము, ప్రవేశము, నిర్గమము, సంగ్రామము మున్నగు సర్వకార్యములును నిర్విఘ్నముగ పరిసమాప్తి చెంది ఫలించునని హిందువుల విశ్వాసము. + +గణపత్యుపాసనలోని సూక్ష్మాంశములు చాలవరకు విస్మృతప్రాయము లైనట్లు కనపడును. శైవశాక్త తంత్రములందు గణపతి ప్రసక్తి బాగుగనే ఉన్నది. పురాణములందు విపులముగా గణపత్యాఖ్యానములు వివరింపబడి యున్నవి. కేవల గణపత్యుపాసకులు మాత్రము నర్మదా తీరస్థిత ఋష్యాశ్రమము లందును, మలయాళ దేశీయ ఉచ్ఛిష్ట గణపత్యుపాసకు లందును తప్ప తక్కిన ప్రాంతములందు అరుదుగ కాన్పింతురు. మంత్రశాస్త్ర సర్వస్వ మనదగిన శ్రీవిద్య నవలంబించు ఉపాసకులలో గణపతి మంత్రసిద్ధులు ఎందరో నేటికిని కలరు. కాని వారికి అంబికయందే చరమలక్ష్యము. + +మాధవాచార్య కృత శంకర విజయనామక గ్రంథ మందును, దానికి వ్యాఖ్యగ ధనపతిసూరి రచించిన శంకర విజయ డిండిమ మందును గాణపత్య మతస్వరూపము నిరూపింపబడి యున్నది. ఈ గ్రంథములను బట్టి గాణపత్యము ఆరు విధములు . ఇవి-మహాగణపతి, హరిద్రా గణపతి, ఉచ్ఛిష్ట గణపతి, నవనీత గణపతి, స్వర్ణ గణపతి, సంతాన గణపతి అను ప్రభేదములు గల దేవతలకు చెందినవి. ఈ విభాగమునకును శ్రీవిద్యా నిత్యాహ్నికగత పురశ్చరణ ప్రకరణ మందలి పూర్వామ్నాయము ప్రకారము చెప్పబడు షడ్విధ గణపతి మనువులకును ఈషద్భేదమున్నది. ఇందులో మహా గణపతి సనాతనాచార ప్రవర్తకులగు శిష్టజనులచే గ్రాహ్యముగ పరిగణింపబడు చున్నాడు. తక్కిన విభేదములు, ముఖ్యముగ ఉచ్ఛిష్ట గణపతి అధికార భేదమునుబట్టి ఎవరికోగాని సరిపడవని తలపబడుచున్నవి. మొత్తముమీద గాణపత్యము తప్తాంక ధారణమును బోధించుటను బట్టి శ్రీ శంకరాచార్యుల వారిచే నిరసింపబడినది. అయినను, అతప్తాంకము, వేద విరుద్ధము, అద్వైత భావనో పేతము అగు గణపత్యుపాసనము నిషిద్ధముకాదు; మీదు మిక్కిలి అజపామంత్ర తత్పరులకు మూలాధారాది షడ్చక్రములందు గణేశాది ధ్యానము ఆచార్యుల వారిచే విహితముగ ప్రతిష్ఠింప బడినది. + +వేదమునందు గణపతి నుద్దేశించిన ప్రార్థనా సూక్తము లెన్నియో ఉన్నవి. కాని గణపతియను నామముతోబాటు +బ్రహ్మణస్పతియను నామము ప్రాముఖ్యము దాల్చి యున్నది. ఇది సుప్రసిద్ధమైన 'గణానాంత్వా గణపతిమ్... బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణస్పత ఆనశ్రుణ్వన్నూతిభి స్సీద సాదనం' అనుమంత్రమందు స్పష్టమగుచున్నది. ఈ బ్రహ్మణ +స్పతి విఘ్నేశ్వరుడు కాడనియు, ఈ మంత్రమందలి గణపతి పదము గౌణము మాత్రమే అనియు తలప పని లేదు. +ఏల యనగా, జైమిని మహర్షి కృత వేదపాదస్తవమందు గణపతి ప్రశంసగల స్తోత్రము : 'విఘ్నేశ విధి మార్తాండ +చంద్రేంద్రోపేంద్ర వందిత నమో గణపతే తుభ్యం బ్రహ్మణాం బ్రహ్మణస్పతే' అనునది పై సిద్ధాంతము నిరాధారము కాదని రుజువు పరచుచున్నది. కాలక్రమమున జనబాహుళ్యమునకు సుబోధకములగు పౌరాణిక వర్ణనల మూలముగా విఘ్నేశ్వరుడు, గజాననుడు, లంబోదరుడు మొదలగు గౌణనామములే ప్రచారములోనికి వచ్చి, వైదిక నామములు వెనుకబడ సాగినవని ఊహించ వచ్చును. గణపత్యథర్వశీర్ణోపనిషత్తునందు గణపతి మంత్రస్వరూపము, మాహాత్మ్యము, సర్వదేవ తాత్మకత్వము సువ్యక్తము చేయబడినవి. తైత్తిరీయారణ్యక భాగమగు నారాయణోపనిషత్తులో గణేశునిదగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0380.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0380.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f25e9302acc82927bf3ee3f0256b065adb46d322 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0380.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +మును మించిపోలేదనియు వినికిడి. దీని స్వారస్య మేమనగా, మహాభారత రచన కొనసాగుటకు శ్రీకృష్ణ పర +బ్రహ్మముయొక్క అనుగ్రహము కన్నను గూడ తదభిన్నుడయిన గణపతి ప్రసాదమే ముఖ్యావలంబనమైన దనుట. +కృష్ణుడు శ్యమంతక మణిని గురించి అపనిందపాలైన సందర్భములో గణేశపూజ చేసిన పిదపనే నిందలు తొలగెనని స్కాందపురాణ మందు గలదు గదా! + +విఘ్నేశ్వరాష్టోత్తరశతనామము లందు 'బ్రహ్మచారిణేనమః' అను నామమును బట్టి కొందరు గణపతికి వివాహము లేదందురు. దుర్వాసముని విరచిత 'ఆర్యా ద్విశతి'లో శ్రీనగర వర్ణన ఘట్టమందు, 'వందే గజేంద్రవదనం వామాంకారూఢ వల్లభాశిష్టం కుంకుమ పరాగశోణం, కువలయినీజారకోరకా పీడం' అని స్తుతింపబడినాడు గణపతి. దీనినిబట్టి ఒకే భార్య అనుకొనవలసి యుండును. కాని సిద్ధి, బుద్ధి అను శక్తులిద్దరు కలరని గణపతి పురాణము. స్కాందపురాణమందు అణిమా, మహిమాది అష్టసిద్ధులను భార్యలుగ గణపతికి ప్రజాపతి యొసగెనని చెప్పబడి యున్నది. నిజము నరసినచో, గణపతి స్వశక్తికు డనకతప్పదు గదా ! ఆ శక్తికి అనేక రూపతయు ఉపపన్నమే యగును. + +పార్వతికిని శివునకును చంద్రకళా శేఖరత్వమున్నటులే గణపతికిని కువలయినీజారకోరకాపీడత్వ మున్నదనుటను బట్టి అమృతత్వద్యోతన మున్నది. కావున అమృత పర్యాయమగు బ్రహ్మచారి నామముగూడ సమంజసమే. + +శివకుమారుడగు గణపతిని శివారాధకులందరు శిరసా వహించుటేకాక, శివాభిన్నునిగను భావించుచుందురు. +బ్రహ్మాండ పురాణాంతర్గత లలితోపాఖ్యానమందు శ్రీనగరవర్ణనావసరమున మహాపద్మాటవికి వెలుపల శతరుద్రులతో నిండిన షోడశావరణములు కలిగి రుద్రాలయ మున్నదనియు, అందు మహారుద్రుడు వసించుననియు, లలితా భక్తులకు వీరు నిర్విఘ్న ఫలప్రదులగుదురనియు చెప్పబడియున్నది. రుద్రాలయము యొక్క నవమావరణమునందు గృత్సపతి, వ్రాత, వ్రాతపతి, గణ, గణపతి, విరూప, విశ్వరూప మున్నగు అష్టాదశ రుద్రులు కలరందురు. ఇటులే విష్ణ్వారాధకులలో గణపతిని విష్ణురూపునిగను, విష్ణువునకు మేనల్లునిగను ధ్యానించుట కలదు. ఇక, రత్నత్రితయములో మిగిలిన దేవిని ఉపాసించెడి వారలకు శక్తిజన్మయగు గణేశుడు అత్యంత ముఖ్యదేవతయై యున్నాడు. బ్రహ్మ గణపతిని పూజించిన పిదపనే తానొనర్చు సృష్టి వెర్రితలలు వేయుట మానెనని పురాణగాథ కలదు. + +సాధకులకు మాయీయ, కార్మణ, ఆణవములు అను మలములు మూడు బ్రహ్మవిద్యా ప్రతిబంధకములుగ +నుండుననియు, అందు మాయీయ మలమును గణేశతత్త్వమే నివర్తింప జేయుననియు, కార్మణ మలమును +శివతత్త్వము నివర్తింప జేయుననియు ఆణవమలమును అంబికా తత్త్వమే నివర్తింప జేయునవియు తద్జ్ఞులు +చెప్పుదురు. ఈ త్రివిధమలములతో అసంభావన, సంశయము, విపరీత భావన అను మూడింటిని క్రమరీతిలో +పోల్చవచ్చును. + +మహార్థమంజరీపరిమళమను గ్రంథమందు గణపత్యుపాస్తి ఆవశ్యకత, 'వాసనా మాతృలాభే౽పి యో౽ప్రమత్తో న జాయతే । తమనిత్యేషు భోగేషు యోజయంతి వినాయకాః' అను శ్లోకమున స్ఫుటీకరింపబడినది. విఘ్న శబ్దమునకు లలితోపాఖ్యాన రీతిగా అష్ట లక్షణములు చెప్పబడినవి: "అలసా కృపణాదీనా, నిద్రా తంద్రా ప్రమీలికా, క్లీబాచ నిరహంకారా" అని. విశుక్రుడను రాక్షసుడు లలితాకటకములోనికి జయవిఘ్నయంత్రమును విసరివేయుటతో, పైన చెప్పిన ఎనిమిది విఘ్న దేవతలు శక్తి సైన్యమును ఆవరించెనట. ఇట విశుక్రుడే జీవభావమని సౌభాగ్యభాస్కరమందు వ్యాఖ్యానింప బడినది. స్వసైన్యము వికావిక లగుట చూచి, విఘ్న యంత్రమును నిర్భిన్నము చేయుటకై లలితాంబ కామేశ్వర ముఖావలోకనము చేయగా, గణేశుడు ప్రాదుర్భవించెనట. 'మహాగణేశ నిర్భిన్న విఘ్నయంత్ర ప్రహర్షితా' అను నామమునకు వ్యాఖ్యలో పుర్యష్ట కాధీశ్వరుడగు ప్రమాత స్వాత్మస్వరూపనిష్కగ్షజ్ఞానజన్యమయిన చిదానంద లాభప్రదమధ్యవికాసము నందుటే గణేశ పదార్థమని తెలుపబడినది. ఈ మధ్య వికాసము యొక్క సహాయము చేతనే దేహాత్మభ్రాంతి యనబడు భండాసురుని సంహారము సాధ్యమగునని వివరణ. + +కేరళదేశమున భగవత్సేవ జేయు దినమున తెల్లవారక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0381.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0381.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3c583c2358f4060194d4dddee27e5405c4be34e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0381.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ముందే గణపతి హోమము గావించి బ్రహ్మచారికి పెరుగన్నముతో భోజనము పెట్టి, సూర్యోదయానంతరము +రంగవల్లులతో సింహాకృతి రచించి, స్వస్తికము, సర్వతో భద్రము లిఖించి, వానిపై దీపారాధన గావించి, మొదట +గణపతిని ఆవాహనచేసి, పూజించి జొన్న పేలాలు నివేదింతురు. గణపతిని విసర్జించకుండనే దేవీపూజ నిర్వర్తించి, +దేవిని విసర్జించిన తరువాత గాని గణపతిని విసర్జించరు. దీని అభిప్రాయము బహుశః, గణపతిసేవ జరుగుచున్నంత వరకును పుత్రప్రీతిచే అంబికయు ప్రసన్నురాలై యుండునని కావచ్చును. + +తమిళనాడులో గణపతి చాల ముఖ్యమయిన ఇలవేలుపు. పిళ్లయార్ కోవెలలేని గ్రామము అరుదు. ప్రతి గోపురముపైన, ప్రతి యింటిపైన వినాయకుని విగ్రహము చూడగలము. విఘ్నేశ్వరునకు ప్రణామము చేయునపుడు ఆ ప్రాంతపు జనులు విశేషభక్తిప్రపత్తులతో గుంజిళ్లుతీయుట, కణతలపై పిడికిళ్ళతో గ్రుద్దుకొనుట, ఆ విధాన మెరుగని క్రొత్తవారికి వింతగా కన్పించును. ఆంధ్రప్రాంతములో గూడ గుంజిళ్ళుతీయు ఆచారము కలదు. కాని వినాయక చవితి అనబడు భాద్రపద శుద్ధ చతుర్థినాడు మాత్రమే ఇట్లు చేయుదురు. ఆనాడు పార్థివ గణపతిని పూజించుటకు ఊరుంబాలెములు తిరిగి నేరేడు, మారేడు, నెలవంక, మామిడి ఆకులను, దూర్వార, చెంగల్వ, ఉత్తరేణి పత్రములను, వివిధ పుష్పజాతులను వేరువేరుగ తెచ్చి వేడుకతో పూజించు ఆచార మున్నది. గణపతి నవరాత్రుల ఉత్సవముచేయు అలవాటు కలదు. మహారాష్ట్ర దేశమున గణపతిపై చాల ప్రియము. ఔత్త రాహులలో సామాన్యజనము రామకృష్ణులకు, కాళీ మాతకు చూపు భక్తి మరి యే మూర్తికిని ఇవ్వరు. శిష్టులలో గాణపత్యము లేకపోలేదని యనుకొనవచ్చును. + +ఈ విధమున భారతదేశమందు ఆసేతు శీతాచలము, ఆబాలగోపాలమునకు విదితమైన జాతీయ దైవము +గణపతిదేహముపై తప్తాంకలింగ చక్రధారణము లేకుండ, సురాపాన స్వేచ్ఛావిహారము లేకుండ, శ్రద్ధాభక్తులతో +చేయబడు గణపత్యుపాస్తి ప్రశస్తము. అధవా, ద్వంద్వ మోహనిర్ముక్తులు కాని సాధారణ జనులు చేయునట్టి +గణపతిదేవతాపూజ ఏ దేశాచార ప్రకారము జరిగినను, ఆయా సంప్రదాయములోని వారలకు నిఖిల పురుషార్థముల నొసగగలదని శాస్త్రసిద్ధాంతము. + +గానము : + +ఏ కళకైనను, ఏ విద్యకయినను శాస్త్ర మత్యంత ప్రధానమైనది. కార్యాకార్యవ్యవస్థితి యందు నిర్దుష్టమైన, నిష్కర్షయైన విచక్షణాజ్ఞానమును కల్గించుటేగాక, ధర్మసమ్మతముగ నాయా విద్యలకును, ఆయా కళలకును ప్రమాణత్వమును కల్గించుటకు శాస్త్రములే సమర్థములు. సమస్త విజ్ఞానానుభవములచే పరిపక్వమైన మేధస్సంపద గలవారును, తత్ప్రకటన దక్షులును ఐన మహాయోగులును, వీతస్పృహులును, స్వార్థరహితులునై, ఆచార్య పరంపరకు చెందిన ఆధికారిక పురుషులు లోకకళ్యాణము నాశించి రచించిన శాస్త్రములు మానవ సంఘమున కత్యంత ఉపాధేయము లనుటలో సందేహ మేమియును లేదు. "శాస్త్రం యత్ప్రమాణం కురుతే తదనువర్త నీయం" అను వాక్యమువలన పై యంశము స్పష్టపడుచున్నది. అనిష్టమును, అరిష్టమును, అమంగళమును పరిహరింపగల సమర్థతకూడ శాస్త్రమునకే కలదను నంశము కూడ “శాసనాత్ శాస్త్రమ్" అను వాక్యముచే తెలియబడుచున్నది. శాస్త్రకారులయిన మహా ఋషులు బహురూపమగు లక్ష్యప్రపంచమును మనమునం దుంచుకొని, ఆయా లక్ష్యములలో ఉత్తమములయిన వాటికి ప్రమాణత్వమును కల్పించుటకై శాస్త్రములను నిర్మించిరి. అట్టి శాస్త్రజ్ఞానముచే చిత్తసంస్కారమను ఉత్తమ ప్రయోజనము తప్పక సిద్ధించును. + +శ్రావ్యము, చిత్తాకర్షకము, నాదాత్మకము, రంజక గుణప్రధానము, ఆకృతివహించు మధ్యమవాక్కునుండి +జనించినదియునైన గానకళకు శాస్త్రమువలన నెట్టి ప్రయోజనము సిద్ధించుచున్నదో తెలిసికొందము. + +విద్యాధిష్ఠాత్రియగు సరస్వతికి మిక్కిలి ప్రీతిపాత్రములైన సంగీత, సాహిత్యములలో సంగీతము ఆపాతమధుర +మగుటకు కారణము అది నాదాత్మకమును, రంజకగుణ ప్రధానము నగుటయే. + +గానమునకు జన్మస్థానమగు నాదము స్పందనాత్మకము. ఉచ్చరింపబడు శబ్దముయొక్క బలమునుబట్టియు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0382.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0382.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..762195dc90c934124163272735418b2e42b83fe9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0382.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +స్వభావమునుబట్టియు, తీవ్రము, కోమలము, మృదులము, తీక్ష్ణము, మధురము, వికృతమునైన ధర్మములను కలిగి +యుండు నాదము శిరఃప్రభృతిపాద పర్యంతము కలనాడులను, ధమనులను, రక్తనాళాదులను స్పందింప చేయును. దానివలన యావద్దేహపర్యంతము భావోద్రేకోద్దీపనములతో కూడిన వలనములతో రక్తావర్తములు కల్గును. +అంతట నవి ఆక్షేప విక్షేపాదులకును, సంక్షోభ విక్షోభములకును ఆకరమగు చైతన్యమువలన కలుగును. ఈ +చైతన్యము వ్యక్తిగత స్వభావమును బట్టియు సన్ని వేశమును బట్టియు, తత్తద్రాగరస భావ ప్రకర్ణస్థితినిబట్టియు, +మంద్ర, మధ్యమ, తారస్థాయిలును కూడినదై తత్త దుచితఫల ప్రయోజనములను కల్గించుచుండును. అట్టి +మహాశక్తిగల నాదము ప్రధాన ధర్మముగాగల సంగీతము సృష్టియందలి సదసత్ప్రవృత్తులతో నిండియున్న +యావజ్జీవరాశిని ఆకర్షించి ఆయా విభిన్న ప్రవృత్తులపై తన ప్రభావముద్రను శ్రవణాపాతముతోడనే ముద్రించి, లోగొని, సదసత్ప్రయోజనములను కల్గించుటలో సందేహము లేదుకదా ! "శిశుర్వేత్తి పశుర్వేత్తి వేత్తిగాన రసం ఫణిః" అను వాక్యము ఈ యంశమునే సుస్పష్ట మొనర్చుచున్నది. పూర్వప్రపూర్వములగు ఏ యనుభవములనో, ఏ స్మృతులనో రేపుచు, క్షోభమునో చైతన్యమునో కల్గించుట రమణీయదృశ్యములకు, మధుర శబ్దములకును సహజమని మహాకవి కాళిదాసు ధీరనాయకుడైన దుష్యంతునినోట "రమ్యాణివీక్ష్య మధురాంశ్చనిశమ్య శబ్దాన్, పర్యుత్సుకోభవతి యత్సుఖితోపిజంతుః" అని అనిపించినాడు. అనేకవిధముల ఆధికారికసంపద కల్గిన దుష్యంతాది మహానాయకులకే గానాకర్ణనమున చిత్తవికారము దుస్సహమగునెడ సామాన్య ప్రకృతులలో కల్గు చిత్తవికారము మరింత దుస్సహమగునను నంశమున సందియముండబోదు. కావుననే గానకళకు శాస్త్ర మవశ్యంభావియగు చున్నది. అందునను, నిత్యజీవిత వ్యవహారమునకు మూలములగు అర్థకామములను కళాధర్మముతో మేళవింప జేసికొని, ధర్మపురస్కృతముగ మధుర మార్గమున విషయములను అనుభవించుచు, మోక్షమును లక్ష్యముగ జేసికొని జీవించుటయే, భారతీయుల సంస్కృతి యందలి విశిష్టత. ఇట్టి భారతీయుని నిత్యజీవిత తరంగముతో మధుర నాదాత్మకమగు గానకళ అవినాభావ సంబంధ మేర్పరచుకొని యుండుట అబ్బురముకాదు. గానమునకు ప్రవేశములేని జీవితము ఏభారతీయ సంస్కృతి యందును కానరాదు. భారతీయుని ప్రవృత్తికిని, ప్రవర్తనమునకును ఆచార్యత్వము వహించి, ఆదర్శము దిద్దిన వేదచతుష్టయమునందు నాదస్వర ప్రధానమైన సామవేద +మొకటిగానుండుట, గాంధర్వవేద ముపవేదమై భారతీయుని విజ్ఞానమునకు మకుటాయమానముగ నుండుటయు +భారతీయుల గానకళాభిరతికి ఉపబలకములు. గానకళకును మానవజీవితమునకును ఇంత యవినాభావసంబంధ +ముండుటచేతనే, రంజకగుణప్రధానమై, చిత్తవిభ్రాంతిని కల్గించుట కవకాశము గల గానకళవలన లోకభద్రతకు +భంగము వాటిల్లి ఉపద్రవము లుప్పతిల్లుట కవకాశము లుండుటవలన, అన్నిటికంటెను గానకళకు శాస్త్రావశ్యకము హెచ్చుగా కన్పించుచున్నది. నట, విటులతో కలిపి గాయకులను కూడ పంక్తిబాహ్యులుగ నిషేధించుటయు, 'గాయతే బ్రహ్మచారిణే న దేయమ్' అని నిషేధించుటయు పైన సూచించిన విప్లవోత్పాతములను నివారించుట కొరకేనని తెలియుచున్నది. ఈ సందర్భముననే సుప్రసిద్ధ గ్రీకు తత్త్వవేత్తయగు ప్లేటో మహాశయుడు "పవిత్ర సృష్టిసంకల్పమగు కల్యాణపంథనుండి ఈశ్వరపుత్రులను సులభముగ వంచితులను జేయు నాట్యాదులను మానవులకు నేర్పుట కూడనిపని. ఆత్మశక్తిని వికసింపజేయు సంగీతమునే మానవులకు నేర్పవలసి యున్నది." అని పేర్కొని యుండుట కూడ గమనింపదగినది. + +ఇక శాస్త్రమువలన గానకళకు కలుగు ప్రధాన ప్రయోజనములను వరుసగ చూచుకొందము. నాదము, స్వరము, రాగము, తాళము, సాహిత్యము, సాహిత్యభావము మున్నగు గానకళాప్రధానాంగముల ఉత్పత్తిని, పరిణామమును, ఆయా సందర్భములలో వాటి ప్రామాణ్యాప్రామాణ్యములను, ప్రాధాన్యాప్రాధాన్యములను తెలిసికొనుట, శాస్త్రజ్ఞానమువలన కలుగు చిత్తసంస్కారముతో లోకకల్యాణముకొరకు మాత్రమే, నిష్కామ ప్రవృత్తితో గానకళను ప్రచలింపజేయుట, నిర్దిష్టపద్ధతితో నిర్దుష్టమైన సంగీత కళాసృష్టి నొనర్పగలుగుట, శాస్త్ర సంస్కారమువలన కల్గిన- తెలిసికొనబడిన బహువిధరూప \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0383.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0383.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..00045296439d94baba95a69ccc7c75f88a46f003 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0383.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +లక్ష్య ప్రపంచజ్ఞానముచే దేశవ్యాప్తము స్థిరమైన ఉత్తమ ప్రమాణములతో నూత్న వినూత్న ప్రబంధ నిర్మాణ మొనర్చి తద్వారా సత్ఫలితములను సాధించుట, గాన కళచే సంవర్ధితములగు నాట్యాది ఇతర కళలను కూడ నిర్దుష్టముగ సంపుష్ట మొనర్చుట, లోకుల అభీష్టము ననుసరించి ఎప్పటికప్పుడు పెరిగిపోవుచున్న బహువిధములగు +లక్ష్యప్రబంధములలో గల లోపములను, దోషములను ఎప్పటికప్పుడు సంస్కరించుచు, సత్పరిణామములకు గతి +కల్పించుచు లోకమంగళస్థితిని సంరక్షించుట, వాగ్గేయకారులకుమార్గదర్శకమై ఆయాగాయకుల చిత్తప్రవృత్తుల +యందలి మాలిన్యమును తొలగించి ఉత్తమ గాన కళావిర్భావమునకు తగినట్లు వారి మానసిక ప్రవృత్తులను +సంస్కార మొనర్చుట అనునవి శాస్త్రమువలన గానకళకు కలుగు ప్రయోజనములై యున్నవి. + +గానకళయం దొక ప్రధానాంశమైన 'ఆర్చిక, గాథిక, సామిక, సర్వాంతర, ఔడవ, షాడవ' పద్ధతులలో నడచిన +రాగముల చరిత్ర ముఖ్యముగ గానకళకు శాస్త్రము వలన కలుగు ప్రయోజనమును ఉటంకించుటకు ఉపకరించు చున్నది. చరిత్ర కందని ప్రాచీనకాలము నందును, ఋగ్వేద కాలము నందును, వేదమును ఉదాత్త అను దాత్తాది స్వరభేదము లేకుండ ఒకే స్వరములో ఉచ్చరించెడువారు. దీనినే ఏకస్వర గాయన పద్ధతి యనియు, ఆర్చికపద్దతి - అనగా అర్చా= పూజాపద్దతి - యనియు నందురు. తరువాత గాథలను గానము చేయవలసి వచ్చినపుడు రెండు స్వరముల నుపయోగించెడువారు. దీనినే గాధికమందురు. తరువాత ఉదాత్తానుదాత్త, స్వరితరూపములగు త్రిస్వరములతో వేదమును గాన మొనర్చిన పద్ధతినే త్రిస్వరగాయన పద్దతి యనియు, సామవేద కాలమునాటికి ఆచార వ్యవహారసిద్ధమై యుండుటచే సామికమనియు వ్యవహరించిరి. తరువాత క్రమముగ సర్వాంతర అనగా నాలుగు స్వరములతో గానపద్దతి ఔడవ-షాడవ అయిదు, ఆరు స్వరములతో గీతపద్ధతి - వాడుకలోనికి వచ్చినది. ఇంకను కాలము జరిగిన కొలది, సామవేద కాలమునాటికే సప్తస్వరములతో కూడిన గానపద్ధతి ప్రచారములోనికి వచ్చుటయు, సామవేదము ఆ స్వరములను ఉత్కృష్ట, ప్రథమ, ద్వితీయ, తృతీయ, చతుర్థ, మంద్ర, స్వరితనామములతో వ్యవహరించుటయు గానశాస్త్రజ్ఞులకు బాగుగ తెలిసిన యంశమే. తరువాత ఈ సప్తస్వరములే శ్రుతిభేదములతో శతాధికముగ ప్రస్తరింపబడుటయు సువిదితము. ఈ స్వరపరిణామ చరిత్రమును, భరతుడు మొదలు సుబ్బరామ దీక్షితుల వరకు గల సంగీత శాస్త్రజ్ఞు లెల్లరు గుర్తించుచు ఆయా స్వరములకు ప్రమాణత్వమును కల్పించుచునే వచ్చిరి. + +ఇట్లే రాగముల విషయమున గూడ జరిగిన పరిణామమును ఆయా శాస్త్రవేత్తలు శాస్త్రసమ్మత మొనర్చి యుండిరి. బృహద్దేశి యను గానశాస్త్రమునకు కర్తయగు మతంగుని కాలము నాటికి వ్యవహారమునందున్న. టక్క, బోట్ట, సౌరాష్ట్ర, ఘూర్జరి, ఆంధ్రి, మాలవి, షాడ్జోదీచ్య, గాంధారి, సౌవీర, ఆభీరి, హిందోలక, అను స్వల్పసంఖ్యా +పరిమితరాగములతో చాలవరకు ఆయా దేశముల పేర్లే రాగముల పేరులుగా నున్నట్లు తెలియ గలదు. మరి ఇప్పుడో, ప్రస్తారపద్ధతి వలనను, జన్యజనక పద్ధతి వలనను అన్యదేశ గానపద్ధతి సంసర్గము వలనను రాగములు అనంతములుగా నుప్పతిల్లినవి. భిన్నభిన్న దేశములయందలి, విశిష్ట సౌందర్య స్ఫూర్తితో అభిరుచుల కనుగుణముగ క్రొత్తక్రొత్తరుచులను సంతరించు కొనుచు బలసిపోయిన రాగ ప్రపంచమున రంజకత్వధర్మము మిక్కిలి హెచ్చుగా కన్పట్టు చుండుట చేతనే, అంతకుపూర్వము భరతాచార్యుడు చెప్పిన “రజ్యతేయేనయః కశ్చిత్ సరాగః" అను రాగ +లక్షణమును జనసామాన్యమంతకును వర్తించునట్లుగా మార్చి, రాగముల యందలి ముఖ్యపరిణామ మగు రంజక +ధర్మమును గుర్తించి “రంజకో జన చిత్తానాం సరాగ ఉదాహృతః" అని తీర్చిదిద్దినాడు. తరువాత ఇంకొక ముఖ్య విశేష మేమన: స్వరములు సప్తస్వర పద్ధతికి వివృద్ధము చేయబడినప్పుడు 'మ, గ, రి, స, ని, ద, ప, ' అను రీతిగా సప్తస్వరము లుండెడివి. ఈ స్థాయీ స్వరపద్ధతి కనిపెట్టిన విధానమే చాలా ముఖ్య మైనదియు, అప్పటినుండియే సంగీతకళ యథార్థముగా ప్రారంభమై అనంతములైన రాగములను సృష్టించుటకు అనువుపడినదనియు, భారతీయ సంగీతశాస్త్రజ్ఞులు వ్రాసియుండిరి. అట్టియెడ ఆధునిక గానప్రపంచమున 'సరిగమపదని, సనిదపమగరి' అను విధముగ షడ్జమముతో ఆరోహణ అవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0384.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0384.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75d21f3670428fc9277d0e44eee1ce729378ef1e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0384.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +రోహణ విధానము సప్తస్వరములు ప్రవర్తింపజేయబడు చుండుట గమనింపదగినది. ఈ పరిణామమును గూడ +ఆధునిక శాస్త్రజ్ఞులు గుర్తించి ఈ పద్ధతికి గూడ శాస్త్రప్రమాణమును కల్పించిరి. ఈ సందర్భముననే నారదుని +రాగవిభాగ పద్ధతి, మతంగ, పార్శ్వదేవుల రాగవిభాగ పద్ధతి. రామామాత్యుని రాగవిభాగ పద్ధతి, వాటి యందుండు భేదములు, పార్శ్వ దేవుని రాగపద్ధతి క్రమముగ నాచారమునుండి తొలగుటయు, శౌర్య, వీర్య, శృంగారాది రస భావ గుణ వ్యంజకత్వము స్ఫుటముగగల్గి గంభీరమగు గమనపద్ధతి కల్గిన అయిదు ప్రధాన రాగములను ఘనరాగ పంచకమని నిర్దేశించుటయు, ఆరాగములలో ప్రత్యేకించి వాగ్గేయకార చక్రవర్తియగు త్యాగబ్రహ్మ ధాతు మాతువుల గంభీరత స్పష్టపడునట్లుగా అయిదు కృతులను రచించుటయు. గమనించినచో, రాగ ప్రపంచమున కలిగిన మార్పులును, వాటికి శాస్త్రకారులు ప్రామాణికత్వమును కల్పించి, వాగ్గేయకారులకు నూత్న మార్గములను చూపి దోహద మొసంగుటయు మనకు ద్యోతకము కాగలదు. ఇట్లే గ్రామముల సందర్భమునను శాస్త్రకారులు విభిన్న మతములను, ఆయా కాలములనాటి ప్రాధాన్యమునుబట్టి ప్రమాణములు మారుటయు మనము తెలిసికొనగలము. షడ్జ, మధ్యమ, గాంధార గ్రామములలో గాంధార గ్రామము సప్తస్వరములు కలదియై గానయోగ్యముగ నున్నదని ప్రాచీన లక్షణకర్తయైన రామామాత్యుడు చెప్పియుండెను. అన్ని దేశీయరాగములు నీషడ్జ గ్రామమునకు చెందినవే యని కూడా ఆతడు పేర్కొనెను. పంచమమునకు ఒక శ్రుతి మాత్రము తక్కువగా నుండి, సప్తస్వరములుకల మధ్యమ +గ్రామముకూడా గానయోగ్యమైనదనియే శాస్త్రకారు లభిప్రాయ పడిరి. ఇక మూడవదగు గాంధార గ్రామము +సప్తస్వరములు కలదైనను, మానవప్రాణికి గానయోగ్యము కాని వికృతస్వరములతోకూడి యుండుటచే, ప్రాచీనలక్షణ కారులే ఊరక శాస్త్రమున ఈగాంధార గ్రామమున్నదను విషయమును చెప్పుటయేకాని, వ్యవహారమునుండి దానిని తొలగించిరి. నాట్యశాస్త్రముకూడ దీనినిగూర్చి ప్రస్తావింపకపోవుటకూడ దీనికి ఉపబలక ము. ఇట్టి యెడ వాగ్గేయ కారులకును, గాయకులకును, శాస్త్రజ్ఞానమువలన కలుగు ప్రయోజనమును గూర్చి చెప్ప నవసరములేదు. + +ఇక తాళ విషయమునకూడ శ్యామశాస్త్రిచే కనిపెట్టబడిన 'శరభానంద తాళము', రఘునాథనాయకునిచే కనిపెట్టబడిన 'రామానంద తాళము' మున్నగువాటిని గూర్చి పరిశీలించినచో, సమర్థుడగు వాగ్గేయకారుడు +సృష్టియొనర్చుచో నూతనతాళాదులు కూడ స్వీకార యోగ్యములే యను నంశము స్పష్టపడి ఆధునిక వాగ్గేయకారులకు శాస్త్రము ప్రోత్సాహము కల్గింపజాలుచున్నది. లక్ష్యలక్షణ గీతములు రచించిన వెంకటమఖి, పురందరదాసు మున్నగు శాస్త్రకారులచే గానప్రపంచమునకు కలిగిన మేలు అనూహ్యము. ఈ సందర్భమున మతంగుడు 49 దేశీప్రబంధములను పేర్కొని యుండుటయు, శార్జదేవుడు 75 ఇతర ప్రబంధములను పేర్కొనియుండుటయు, ప్రాచీనములగు, ఠాయాదిప్రబంధములకు, సూళాదులకు గల తారతమ్యములను గుర్తించి ఆయా లక్షణ భేదములను శాస్త్రప్రమాణ పూర్వకముగ శాస్త్రజ్ఞులు ప్రజల కర్పించుటయును గమనింపదగినది. + +ఈ పట్టున గమనింపదగిన ఇంకొక ముఖ్యాంశము కలదు. పదకవితాపితామహుడని ప్రసిద్ధినొందిన తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు గానశాస్త్రమున తనకు పూర్వము వ్యవహారమునందున్న సంగీత రచనలకు పదము, గేయము +అను పేర్లు కలవనియు, తాను సృజించిన ఒకానొక సంగీత రచనను 'సంకీర్తన'మని వాడ దగుననియు సూచించెను. +సంకీర్తనమను సంగీతరచనకు సంస్కృతమున “హరేర్వా, ప్రభోర్వా, కీర్తనమ్ సంకీర్తనమ్" అను నిర్వచనము +కన్పడుచున్నది. ఈ సంకీర్తనమే' కీర్తనమై గాయక త్రిమూర్తులలో నొకడు త్యాగబ్రహ్మరచనాకాలము నాటికి 'కృతీనామ సౌభాగ్యము' వడసినది. 'కృతి'యను పదమున నిపుణుడగు వాగ్గేయకారుని రచనాచాతుర్యమే ప్రధానముగ ధ్వనించుచున్నది. ఈ పరిణామములన్నియు ఆ యాకాలపు శాస్త్రకారుల ఆమోదముద్రను పొందుచునే వచ్చినవి. దీనికిగల మూలకారణమేమన ప్రసిద్ధులగు ఏ వాగ్గేయకారులు కాని, తమతమ రచనలకు పరమేశ్వర +లీలాసంకీర్తనమును ఆదర్శముగ తీసికొనుటను నిరాకరింపక యే అమేయము, అపారమునగు స్వకీయప్రజ్ఞలను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0386.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0386.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a1a17209c14708df688c4060482749e59fcf3d2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0386.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +వలన ధర్మము, అర్థము, కామము, అను మూడు పురుషార్థములను మాత్రమే కలుగజేయునట్టి దాన, యజ్ఞ, జపాదుల కంటెను సంగీతము ఉత్కృష్టమైనదిగా చెప్పబడినది. గానము యజ్ఞాంగముగ గూడ వినియోగ మగుచున్నది. పూర్వము బ్రహ్మ ఋగ్వేదము, యజుర్వేదము, సామవేదము, అధర్వవేదము అను నాలుగు వేదముల నుండి క్రమముగా వాద్య, అభినయ గీత రసములను సంగ్రహించి గాంధర్వ వేదమును నిర్మించెను. అట్టి గాంధర్వ +వేదమే కాలక్రమమున నాట్యవేదము. భరతము, తౌర్య త్రికము, సంగీతము అను పేర్లతో వ్యవహరింప బడుచు +వచ్చినది. నేడు సంగీతశాస్త్ర మనునది వ్యవహారములో ఉన్నది. గీత, వాద్య, నృత్యముల చేరిక యే సంగీతమని +ప్రథమమున నిర్ణయింపబడినది. తరువాత కొందరు గీతవాద్యముల చేరిక యే సంగీతమని వ్యవహరించిరి. నేడు +కేవల గాను పరముగనే ఈ పదము వినియోగమగు చున్నది. + +గీతము సామవేదము నుండి ఉద్దరింప బడినది. బ్రహ్మ దీనిని భరతమునికి ఉపదేశించెను. పిమ్మట భరతముని తన నూర్గురు కుమారులకు బోధించెను. తదాది కాలక్రమమున అనేకులు ఈ విద్యను ఉద్ధరించుచు గ్రంథములను రచించి యుండిరి. + +(1) పదునైదవ శతాబ్దము వరకు గల గ్రామరాగకాలము. (2) అప్పటి నుండి పదునెనిమిదవ శతాబ్దము వరకు గల మేళ రాగకాలము. (3) అప్పటి నుండి నేటివరకు గల ప్రస్తార మేళరాగ కాలము - అని చారిత్రక కాలమును మూడు విభాగములుగ చేయదగును. + +గ్రామరాగకాలము (క్రీ.శ. 15వ శతాబ్దము వరకు): గ్రామరాగకాలమున భాషారాగ విధానము గాంధర్వ వేదమున కలదు. + +పంచభరతులు : శారదాతనయుని "భావప్రకాశము"న పంచభరతులనుగూర్చి చెప్పబడెను. వీరు (1) భరతుడు, +(2) మతంగుడు, (3) నంది కేశ్వరుడు, (4) దత్తిలుడు, (5) కోహలుడు అనువారు. + +(1) భరతుడు: ఇతడు క్రీ. పూ. 4 వ శతాబ్దమున “నాట్యశాస్త్రము” ను రచించెను. అందాతడు విశేషముగ నాట్యమునుగూర్చి చెప్పెను. అందు (1) సాత్త్విక, (2) ఆంగిక, (3) వాచిక, (4) ఆహార్యములు అను విభాగములు గలవి. అది 36 అధ్యాయములు గల గ్రంథము. నాట్యోత్పత్తి, ప్రేక్షక గృహలక్షణము, దైవతపూజ, తాండవలక్షణము. పూర్వరంగము, అంగాభినయము, చారీవిధానము, మండలకల్పనము, గతిప్రచారము, అష్టోత్తశతకరణములు, నటీనటుల వేషము, అలంకారము, దుస్తులు, వీరి అవస్థాభేదములు, రంగప్రవేశ నిష్క్రమములు, వాచిక విధానము, ఛందోలక్షణము, దశరూపకములు, నాల్గువృత్తులు, ఎనిమిది రసములు, నాట్య ప్రయోజనము - ఈ అంశములు అందు విపులముగా చెప్పబడినవి. గాన విషయమున శ్రుతులు, స్వరావళి, స్వరసాధారణములు, మూర్ఛనలు, జాతులు మున్నగునవి విశదీకరింపబడినవి. + +(2) మతంగుని "బృహద్దేశి" అచ్చయినది. అందు భాషాదిరాగములు మార్గసంగీతముగ నెంచి, గ్రామ మూర్ఛనలు, జాతిరాగములు చెప్పెను. + +(3) నందికేశ్వరుని " నందీశ్వర సంహిత" నుండి గ్రహింపబడిన ఉదాహరణములు 17 వ శతాబ్దమునాటి “సంగీతసుధ” యందు కలవు. నందికేశ్వరుని గ్రంథము అలభ్యముగ నున్నది. + +(4) దత్తిలాచార్యుని "గాంధర్వ వేదసారము"న స్వరమూర్ఛనలతో గ్రామరాగములు తెలుపబడెను. ఈ గ్రంథము గూడ అలభ్యముగ నున్నది. + +(5) కోహలుని “సంగీతమేరు" అను గ్రంథముగూడ అలభ్యముగ నున్నది. స్థాయియందు, అనగా, ఏడు స్వరములందు 22 శ్రుతులు ఎంచెను. ఏడు భాషారాగములు తెలిపెను. + +భారతీయ సంగీత సంప్రదాయమునకు ముఖ్య గ్రంథమగు “నాట్యశాస్త్రము"నకు పెక్కురు వ్యాఖ్యాతలు వెలసిరి. వీరిలో (1) ఉద్భటుడు, (2) లొల్లటుడు, (3) శంకుకుడు, (4) భట్టనాయకుడు, (5) రాహులుడు, (6) భట్ట యంత్రుడు, (7) అభినవగుప్తుడు, (8) కీర్తిధరుడు, (9) మాతృగుప్తుడు అనువారు ముఖ్యులు. కొందరు నాన్యదేవ, భోజదేవ, సోమేశ్వర, మమ్మటాదులు భరతుని నాట్యమునకు సంబంధించిన వివిధాంశములను పురస్కరించుకొని స్వతంత్రగ్రంథములు వెల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0387.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0387.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8647774cc03721fe3c0fdfe20e232eaee84eb9cb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0387.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +యించిరి. యక్షటిక, కీర్తిధరులు భాషా-విభాషాంతర భాషలు అను విధమున మతంగుని మతము ననుసరించి +రాగములను విడంబించిరి. + +నారదుడు 7 వ శతాబ్దమున “సంగీత మకరందము" అను గ్రంథమును రచించెను. అందతడు 22 శ్రుతులు; 29 స్వరతానములు, 93 దేశీరాగములు, స్త్రీ - పుం నపుంసక రాగములు, 108 చచ్చత్పుటాదులు వివరించెను. + +అభినవగుప్తుడు (క్రీ. శ. 1050) : భరతుని నాట్యరీతులు 14 వ శతాబ్దికి అనంతరము దేశకాలముల ననుసరించి మారుచుండుట వింతగొల్పదు. మార్గ సంగీతము శాస్త్రీయమైనది. దేశి సంగీతము గూడ ఆదరణీయమని ఆయా కాలములందలి శాస్త్రజ్ఞులు చెప్పుచుండిరి. అభినవ గుప్తుడు 96 రాగములను తెలిపి, వాటిని (1) శుద్ధ, (2) భిన్న, (3) గౌడ, (4) వేసారి, (5) సాధారణములు అని పంచవిధములుగ విభజించెను. ఒక శతాబ్దము పిదప 'నాన్యభూపాలుడు' (క్రీ.శ. 1093-1133) అభినవగుప్తుని పంచవిధ రాగములకు భాష, విభాషలను చేర్చి, వాటిని ఏడు విధములుగ చెప్పెను. ఇతడు భరతుని అంతర్భాషలను చెప్పలేదు. + +శారదా తనయుడు (క్రీ. శ. 1175-1250) : “భావ ప్రకాశన" యందు 104 రాగముల వరకు చెప్పెను. భరతుని +భాషాదులనే అనువదించెను. క్రీ శ. 1165 కాలమునాటి పార్శ్వదేవుని “సంగీత సమయసారము"న 108 తాళములు, భాషాది రాగ విధానములు చెప్పబడెను. + +శార్జ్గ దేవుడు (క్రీ. శ. 1210-1247): ఇతడు “సంగీత రత్నాకరము" అను స్వతంత్ర గ్రంథమును రచించెను. షడ్జ, మధ్యమ గ్రామములే కాక, గాంధార గ్రామముకూడ చెప్పెను. కాని అది గంధర్వలోకముననే ఉండినట్లు చెప్పెను. ఇతడు 14 మూర్ఛనలతో గ్రామ రాగముల నెంచి అందు భరతుని వలె ఏడు జాతి రాగములను చెప్పెను. మరియు యక్షటికుని భాషాదిరాగ విధానము పూర్వోక్తముగా గణించి రాగములను రాగాంగోపాంగ భాషాంగ క్రియాంగములు అను నాలుగు విధముల పేర్కొనెను. మార్గదేశిరాగముల మొత్తమును 264 గా చెప్పెను. రాగాలప్తి, రూపకాలప్తి విధానములు జెప్పెను. ఇతడు రాగమునకు "శ్లో. గ్రహాంశతార మంద్రాశ్చ న్యాసా పన్యాసకౌ తథా ! అపి సన్యాస విన్యాసౌ బహుత్వం చాల్పతా తతః | ఏతా న్యంతర మార్గేణ సహలక్ష్మాణి జాతిషు | షాడవౌడువితే క్వాపీ త్యేవమాహుస్త్రయోదశ" (సం. ర.) అని 13 లక్షణములను చెప్పెను. రాగనిరూపక గమక విషయమున (1) తిరుపము, (2) స్ఫురితము, (3) కంపితము, (4) లీనము, (5) ఆందోళితము, (6) వళి, (7) త్రిభిన్నము, (8) కురీళము, (9) ఉల్లాసితము, (10) ప్లావితము, (11) హుంపితము, (12) ముద్రితము, (13) నామితము, (14) మిశ్రితము, (15) అహతము - అనునవి చెప్పెను. వీటి నిప్పుడును గ్రహింతుము-ఇతడు భరతుని తాళదశప్రాణములను, చచ్చత్పుటాది 108 తాళములను వివరించెను. మరికొన్ని తాళములను, స్వకల్పితమగు నిశ్శంక తాళమును కలిపి 120 తాళములను చెప్పెను. + +పాల్కురికి సోమనాథుడు (క్రీ. శ. 1199-1260) : ఇంచు మించు శార్జ్గదేవుని కాలము నాటి వాడు. ఇతడు తన +"పండితారాధ్య చరిత్రమున" గాన విషయము గూడ వివరించుచు ద్వావింశతి శ్రుతుల పేర్లు, ద్వివిధ గ్రామములు, 14 మూర్ఛనలు, 32 శుద్ధతానములు, రాగాంగోపాంగ– భాషాంగ – రాగ విభాగములు సంపూర్ణ షాడవ ఔడవ రాగ విధములు, స్త్రీ - పుం - నపుంసక రాగములు, చచ్చత్పుటాది అష్టోత్తరశతతాళములు, జాతీయ, దేశీయ నృత్యరీతుల వర్ణనలు, ప్రేరణ, ప్రేంఖన, కుండలి, తాండవ లాస్య నృత్యములు, 108 కరణములు చెప్పెను. పెక్కు రాగముల పేర్లు శార్జ్గదేవు డెంచిన చొప్పున ఇతడు తెలిపెను. + +తిక్కన సోమయాజి కూడ (13వ శతాబ్దము) దేశీయ నృత్యము లిట్లు అర్జునుని నోట పలికించెను- + +"అభ్యసించితి శైశవ మాదిగాగ + దండలాసక విధమును, గుండలియును, + ప్రేంఖణంబు తెఱంగును బ్రేరణియును" + +ఈనాటి కవుల గ్రంథములను బట్టి అప్పటికి వీణ, వేణు, మృదంగములు; ఆనకములు, కాహళము, పటహము, భేరి, ఢంకా, బుడుబుడుక్క, డమరుకము మున్నగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0388.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0388.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e51f062685494904dd394b6a9aa7058580934af9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0388.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +వాద్యములు దేశమున విశ్రుతములై యుండినట్లు తెలియుచున్నది. + +జయదేవుడు: 13 వ శతాబ్దము నందలి సంగీత శాస్త్రమును తెలిసికొనుటకు "సంగీత రత్నాకరము" వలె లక్ష్య +విషయమున జయదేవుని “గీతగోవిందము" కూడ తోడ్పడును. ఇతడు 24 అష్టపదులందును "మాలవ, ఘూర్జరి, +వసంత, రామక్రియ, మాళవగౌడ, కర్ణాట, దేశాఖ్య, దేశవరాళి, గుణకరి, వరాళి, విభాస, భైరవి" అను రాగములును, “రూపక, యతి, నిస్సారుక, ఏక, అష్టతాళము”లును చేర్చి పాడెను. ఇవి భక్త్యను సరణ, నృత్యానుకూల గేయములు. నాయికా నాయక భావభరితముగ నున్నవి. ఈ తాళములు చచ్చత్పుటాది 108 తాళవిధానము లందలివి. అనంతర కాలమున 15వ శతాబ్దము వరకు వేమభూపాలుడు, గోపేంద్ర తిప్పభూపాలుడు, సింగభూపాలుడు, వసంతరాయలు మున్నగువారు సంగీత గ్రంథములు వెలయించిరి. + +ద్వివిధ సంగీతములు: ఇప్పుడు మనకు శ్రుతమగుచున్న హిందూస్థానీ, కర్ణాటక గానరీతులు 15 వ శతాబ్దికి వ్యాప్తిలో నున్నట్లు కానము. మొగలాయి రాజ్యము ఉత్తరమున స్థిరపడినప్పటినుండి హిందూస్థానీ పద్ధతి వెలసినట్లు చరిత్రము వలన తెలియుచున్నది. అప్పటికి పారశీక ఆఫ్ఘన్ స్థానములందలి సంగీత విద్వాంసులు తమ దేశపు ఏలికలతో ఢిల్లీప్రాంతములకు వచ్చి, స్థిరపడి తమగాన విధానమును నెలకొల్ప దొడగిరి. 17వ శతాబ్దినాటి అక్బరు ఆస్థాన గాయకులైన 'తాన్ సేన్', 'అమీర్ ఖుస్రు', 'రాజామాన్ సింగ్ ' మున్నగువారు 'ధ్రుపద్ ' గానము, 'సారంగ' వాద్యము, హమ్మీర్, కమాచ్, మాల్ కౌస్, బేహాగ్, సారంగ్ మున్నగు రాగములు తమ పద్ధతుల చొప్పున ప్రవేశపెట్టిరి. + +మేళరాగకాలము (క్రీ.శ. 15, 16,17,18 శతాబ్దములు): విద్యారణ్యులు (క్రీ. శ. 1330-1450) కర్ణాట రాజ్యస్థాపన మొనర్చెను. ఇతడు శుద్ధ వికృత స్వరములను క్రమముగ జేర్చిన పంచదశ మేళ రాగములను చెప్పిరి. ఇతడు తక్కినరాగములు వీటి జన్యము లని చెప్పెను. అనంతరము రామామాత్యుడు మున్నగువారు ఈ పద్ధతిని అనుసరించిరి. + +తాల్లపాకవారు : 15, 16 శతాబ్దములందు తాళ్లపాకవారు సంకీర్తన పద్ధతియందు తమ గేయములను దేశీయ +రాగములందు పాడిరి. అన్నమాచార్యుడు (1425 - 1503) శృంగార కీర్తనలలో, నాయకుని శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగను, +నాయికను అలివేలుమంగగను ఎంచి విశ్రుత రాగములందు రచించెను ఇతని కుమాళ్లు, మనుమలుకూడ కీర్తనలు రచించిరి. ఇప్పుడు ప్రచారమున కొంతవరకు తగ్గిన ఆహిరి, సామంత, పాడి, దేశాక్షి, ఘూర్జరీ మున్నగు రాగములు వీరి కీర్తనలందు కలవు. + +రామామాత్యుడు (క్రీ. శ. 1550): “స్వరమేళ కళానిధి" అను గ్రంథమును రచించెను. ఏడు వికృత స్వరములలో 9వ శ్రుతిని పంచశ్రుతి ఋషభముగను, 10 వ శ్రుతిని సాధారణ గాంధారముగను, 11 వ శ్రుతిని అంతర గాంధారముగను, 12 వ శ్రుతిని చ్యుత మధ్యమముగను, 16 వ శ్రుతిని చ్యుతపంచమముగను, 22 వ శ్రుతిని పంచశ్రుతి ధైవతముగను, 1 వ శ్రుతిని కైశికి నిషాదముగను, 2 వ శ్రుతిని కాకలి నిషాదముగను తెలిపెను. శుద్ధములతోగూడ చేర్చి (1) ముఖారి, (2) మాళవగౌళ, (3) శ్రీరాగము, (4) సారంగనాట, (5) హిందోళము, (6) శుద్ధరామక్రియ, (7) దేశాక్షి, (8) కన్నడగౌళ, (9) శుద్ధనాట, (10) ఆహిరి, (11) నాదనామక్రియ, (12) శుద్ధవరాళి, (13) గౌళ, (14) వసంత భైరవి, (15) కేదారగౌళ, (16) హెజ్జజ్జి, (17) సామవరాళి, (18) రేవగుప్తి, (19) సామంత, (20) కాంభోజి +అను మేళ రాగములను పేర్కొనెను. + +సోమనార్యుడు : క్రీ. శ. 1609 వ సంవత్సరమున “రాగవిబోధ" అను గ్రంథమును రచించెను. ఈతని వికృత +స్వరములలో (1) చతుశ్రుతి ఋషభము, (2) సాధారణ గాంధారము, (3) అంతరగాంధారము, (4) షట్ఛ్రుతి +మధ్యమము, (5) చతుశ్శ్రుతి ధైవతము, (6) కైశికి నిషాదము, (7) కాకలి నిషాదము అను వాటిని శుద్ధములతో చేర్చి (1) ముఖారి, (2) రేవగుప్తి, (3) సామ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0389.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0389.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6da5e86d740a51cdd3b8cce656a562d72c8b9be7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0389.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వరాళి, (4) తోడి, (5) నాదనామక్రియ, (8) భైరవి, (7) వసంత, (8) వసంత భైరవి (9) మాళవగౌళ, (10) రీతిగౌళ, (11) అభేరి, (12) హమ్మీరు, (18) శుద్ధనాట, (14) శుద్ధరామక్రియ, (15) శ్రీరాగము, (16) కల్యాణి, (17) కాంభోజి, (18) మల్లారి, +(19) సామంత, (20) కర్ణాటగౌడ, (21) దేశాక్షి, (22) శుద్ధనాట (29) సారంగ అను మేళములు, వీటియందు +ప్రచారమునగల 74 రాగములు జన్యములుగ జెప్పబడినవి. + +రఘునాథరాయలు : క్రీ.శ. 1614-1633 వరకు తంజావూరు రాష్ట్రము నేలెను. ఈయన తన “సంగీతసుధ” యందు 15 మేళములు, తజ్జన్యములు చెప్పెను. ఇతడు చచ్చత్పుటాది 108 తాళములు పేర్కొనుటను బట్టి అప్పటికి సూళాది తాళము లుండియున్నను పూర్వపద్ధతిని త్యజించనివారు కొందరు కలరని తెలియవలెను. రఘునాథనాయకుని వాల్మీకి చరిత్ర అను ప్రబంధమువలన భరతుని 108 కరణములును, తాండవ, లాస్య, ప్రేంఖన, ప్రేరణ, కుండలీ, నృత్యములును దేశమున ఆ కాలమందు సాగుచుండినట్లు విదితమగును. + +ప్రస్తార మేళరాగకాలము (18, 19, 20 శతాబ్దములు) : + +వేంకటమఖి : ఈతడు గోవిందదీక్షితుల రెండవ కుమారుడు. “చతుర్దండి ప్రకాశిక" అను సంగీత గ్రంథము +రచించెను. ఈతడు (1)చతుశ్శ్రుతి రిషభము, (2) షట్ఛ్రుతి రిషభము, (3) సాధారణ గాంధారము, (4) అంతర +గాంథారము, (5) వరాళి మధ్యమము, (6) చతుశ్శ్రుతి ధైవతము, (7) షట్ఛ్రుతి ధైవతము, (8) కైశికి నిషాదము, (9) కాకలి నిషాదము అను తొమ్మిది వికృత స్వరములతో శుద్ధస్వరము లేడింటిని జేర్చి 16 స్వరములు తెలిపెను. కాని చతుశ్శ్రుతి రిషభ శుద్ధగాంధారములు ; షట్ఛ్రుతి రిషభ సాధారణ గాంధారములు; చతుశ్శ్రుతి ధైవత శుద్ధనిషాదములు; షట్ఛ్రుతి ధైవత కైశికి నిషాదములు ఒక్క స్థానమునందే చెప్పబడుటచేత స్వరస్థానములు పండ్రెండుగ విదితములుగ నున్నవి. వీటిని ప్రస్తరించి శుద్ధ మధ్యమముతో 36 మేళములును, ప్రతి మధ్యమముతో 86 మేళములును మొత్తము 72 మేళములను ప్రస్తారక్రమముగ వివరించి, వాటియందు లక్షణ గీతములను గూర్చి, వేంకటమఖి మార్గదర్శకు డాయెను. ఈతని 72 మేళములు 'కనకాంబరి' మున్నగు పేర్లతో కలవు. ఇవి ఇప్పుడు వాడుకలో గల 'కనకాంగి', 'రత్నాంగి' మొదలగు పేర్లకంటె భిన్నములుగ నున్నవి. వేంకటమఖి తన కాలమునాటి మేళము లిట్లు పేర్కొనెను --(1) ముఖారి, (2) సామవరాళి, (3) భూపాలము, (4) హెజ్జజ్జి, (5) వసంతభైరవి, (6) గౌళ, (7) భైరవి, (8) ఆహిరి, (9) శ్రీ రాగము, (10) కాంభోజి, (11) శంకరాభరణము, (12) సామంత, (13) దేశాక్షి, (14) నాట, (15) శుద్ధవరాళి, (16) పంతువరాళి, (17) శుద్ధ రామక్రియ, (18) సింహారవ, (19) కల్యాణి. ఇతడు తక్కిన రాగములు వీటి జన్యము లనెను. + +పురందర విఠలుడు: ఇతడు “సద్రాగ చంద్రోదయము", “రాగమాల" అను గ్రంథములు రచించెను. విద్యార్థులకు +వలయు పిళ్ళారి గీతములు, రాగలక్షణము నిలుపు లక్షణ గీతములు, పెక్కు కీర్తనలు కన్నడ భాషలో ఇతడు చెప్పెను. సూళాది సప్తతాళములు విశ్రుతము లగుటకు స్వరాలంకారములను గూర్చెను. నేటికిని ఇవి ఆదరింప బడుచున్నవి. + +క్షేత్రయ : తంజావూరు నేలిన విజయరాఘవుని కాలమున (క్రీ శ. 1639-73) నాయికారీతుల చొప్పున శృంగారభావము పుంఖానుపుంఖముగా వెలయ దేశీయ రక్తిరాగములందు వేనవేలు పదములు పాడినవాడు. +పదవాఙ్మయమునకు మార్గదర్శకుడు. అంగోపాంగాభి నయము చూరగొను భావము, రాగవిన్యాసాదికమున +విలంబకాలమున తాళము నడచుట వీటియందు కన నగును. ఈతని మధురభావో పేతములయిన పదములు +అనతికాలముననే దేశమున విశ్రుతములై, నర్తకులకు అమృతతుల్యములై వరలెను. పెక్కుపదములు త్రిపుట, +రూపకము, ఆది అను తాళములలో ఇతనిచే చెప్పబడెను. + +నారాయణతీర్థులు సంస్కృతమున గానయోగ్యముగ "శ్రీకృష్ణ లీలాతరంగిణి" ని రచించెను. + +మరికొందరు పదకర్తలు : క్షేత్రయ పదవాఙ్మయ రీతులను అనుసరించి 18. 19 శతాబ్దము లందలి గోవింద సామయ్య, కూవన సామయ్య, ఘనం సీనయ్య, వీర భద్రయ్య, ఆది అప్పయ్య (క్రీ.శ.1720). సారంగపాణి మున్నగు నాట్యాచార్యులును, గాయకులును పదములు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0390.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0390.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cca497f0aa3a6639c735ceac9da46387bc402bb4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0390.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +పద వర్ణములు, తాన వర్ణములు, జతి స్వరములు, తిల్లానాలు, జావళ్ళు మున్నగువాటిని నాట్యానుకూలముగ చెప్పిరి. మాతృభూతయ్య, వేంకట్రామయ్య, వీణ పెరుమాళ్ళయ్య మొదలగువారు కొందరు కీర్తనాదులను చెప్పి పాడిరి. + +19 వ శతాబ్దమున మరికొందరు శొంఠి వేంకటసుబ్బయ్య, రామస్వామి దీక్షితులు, ముద్దుస్వామి దీక్షితులు, పైడాల గురుమూర్తి శాస్త్రి, శ్యామశాస్త్రి, త్యాగరాజు, వడివేలు, స్వాతి తిరునాళ్ళు మహారాజు మొదలగువారు 72 ప్రస్తార మేళరాగములను పురస్కరించుకొని గేయవాఙ్మయము రచించిరి. రామస్వామి దీక్షితులు పెక్కు రాగమాలికలు నూతన పద్ధతిలో రచించెను. వేంకటమఖి 72 ప్రస్తార మేళరాగములలో, 108 తాళములలో కొన్నిటిని చేర్చి రాగమాలిక పాడెను. +గురుమూర్తి శాస్త్రి లక్షణ గీతముల రచించెను. శ్యామశాస్త్రి కదళీపాకమున కామాక్షిప్రార్థనారూపమున కీర్తనలను జెప్పెను. విశేషముగ ఆనందభైరవి రాగమును, చాపుతాళము (మిశ్రగతి) ను వినియోగించెను. ముద్దుస్వామి దీక్షితులు నారికేళపాక రాగవిన్యాసమున 72 మేళ కర్తలందును, వీటి జన్యములందును సంస్కృతపాండిత్య +యుతముగ కీర్తనలను జెప్పెను. మధ్యమకాలావృతములు, చిట్టస్వరములు కూడ వీరి కీర్తనలందు గలవు. సూళాది సప్తతాళములందు నవావరణకీర్తనలు, నవగ్రహ కీర్తనలు, షోడశ గణపతులనుగూర్చియు, సుబ్రహ్మణ్యుని గూర్చియు వందలాదిగా కీర్తనలను ఇతడు రచించెను. + +త్యాగరాజు : ఇతడు రామభక్తుడై ద్రాక్షాపాకయుత రాగశైలితో పెక్కు కీర్తనలు భావమునకు తగిన రాగములతో పాడెను. ఊటలూరు భక్తిభావములతో సంకలిత మగునట్లు తన దైనందిన చర్యలు, తన కష్టములు, తన యిష్టదైవ మగు రామునకు నివేదించుకొనుచు ఇతడు పాడినపాటలు కడుంగడు శ్లాఘ్యములు, శ్రావ్యములు . వాటిలో కొన్ని భావ ప్రకటీకృత రాగ విధానమునకు తార్కాణములై ఆతని అనన్య సామాన్య ప్రతిభను ప్రకటించుచున్నవి. + +వడివేలు అటతాళమున, పదవర్ణములను కాంభోజి, శంకరాభరణ రాగములందు చెప్పెను. స్వాతి తిరునాళ్లు +మళయాళమున, సంస్కృతమున, తెనుగున, తమిళమున పెక్కు కీర్తనలు రచించెను. పెక్కు గాయకులను పోషించెను. గోవింద మారారీ కూడ యితని ఆస్థాన విద్వాంసుడే. పల్లవి గోపాలయ్య ఘన, నయ రాగములలో కీర్తనలను రచించెను. తోడి సీతారామయ్య తోడిరాగమును, శంకరాభరణం నరసయ్య శంకరాభరణ రాగమును దినములకొలది పునరుక్తి రహితముగ అలాపనము చేయగలిగిరట. + +ఇక 20వ శతాబ్దియందు మహారాజపురం వైద్యనాథ అయ్యరు "కనకాంగ్యా "ది నామములు గల 72 మేళకర్తలను రాగమాలికగా పాడెను. ప్రజాదరణమును చూరగొను సంగీతకచేరి పద్ధతిని ప్రవేశ పెట్టి పండితాళి మెచ్చు పల్లవులు, పాటలు కచేరీలందు ఇతడు పాడుచుండెను. స్వరకల్పనలు కీర్తనలందుగూడ చేయుచుండెను. పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరు, తచ్చూరి సింగరాచార్యులు, కోనేరి వైద్యనాథయ్యరు, రామనాథపురం (పూచ్చి) శ్రీనివాసయ్యంగారు, మధుర పుష్పవనం, మున్నగువారు ఘన, నయ రాగములందు కీర్తనలు పాడిరి. + +ఫిడేలునందు తిరుక్కోడికావల్ కృష్ణయ్యరు, గోవిందస్వామిపిళ్లె మున్నగువారు నిపుణులైరి. అప్పటి నుండి ఫిడేలు గాత్రమునకు సహకార వాద్యముగ ఇట నెలకొన్నది. + +తుమురాడ సంగమేశ్వరశాస్త్రి, వీణ వేంకటరమణ దాసు, ఈమని అచ్యుతరామశాస్త్రి, వీణధనం, కరైక్కుడి +సాంబశివయ్యర్ ప్రభృతులు వీణాగానమునందు అసమానమైన పాండిత్యమును సంపాదించిరి. మైసూర్ నారాయణ అయ్యంగారు గోటువాద్యమున పాండిత్యమును సంపాదించిరి. + +పొన్నూరు రామసుబ్బయ్య, ప్రయాగ తిరుమలయ్య, పాపట్ల కాంతయ్య, సుసర్ల దక్షిణామూర్తి శాస్త్రి, రాజనాల వేంకటప్పయ్య, దుడ్డు సీతారామయ్య, నారుమంచి చినసీతారామయ్య, గద్వాల ఆస్థాన విద్వాంసుడగు +అనంతశాస్త్రి, బలిజేపల్లి సీతారామశాస్త్రి, తాడిగడప శేషయ్య, పారుపల్లి రామకృష్ణయ్య పంతులు, పిరాట్ల శివరామయ్య, ముక్త్యాల ఆస్థానవిద్వాంసు డగు పిరాట్ల శంకరశాస్త్రి, పురాణం కనకయ్యశాస్త్రి, టైగర్ వరదా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0391.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0391.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ef12ceb9560d00c281932d3fd758b8cb6b3cd21 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0391.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +చారి, బెంగుళూరు నాగరత్తమ్మ, జంగం కోటయ్యదేవర, మునుగంటి పానకాలు ప్రభృతులు గాత్రగానమున సుప్రసిద్ధ విద్వాంసులు. హరికథా పితామహు డగు ఆదిభట్ల నారాయణదాసు గాయకుడుగా, నర్తకుడుగా, కవివర్యుడుగా గొప్పఖ్యాతిని గాంచెను. చదలవాడ కుమారస్వామి ఫిడేలు, మృదంగ వాద్యముల యందును, అశ్వధాటి రామమూర్తి, పొట్లూరి వీరరాఘవయ్య చౌదరి, వారణాసి ఘంటయ్యశాస్త్రి మృదంగ వాద్యమందును; టి. యన్. రాజరత్నం పిళ్లె, జి. పైడిస్వామి నాగస్వర (కాహళ) వాద్యమందును గొప్పప్రతిభను సంపాదించిరి, ఇంకను ఎందరో పెక్కురు మహానీయులు గతించిరి. + +గానసాహిత్యము : + +భారతీయ సంగీతము ప్రాచీనకాలమునుండి సంస్కృత భాషారచిత గేయఫణుతుల నాశ్రయించి యున్నది. +వైదికగానము సంస్కృతమయములగు మంత్రముల నాశ్రయించినది. భరతుని కాలమునుండి శార్జ్గదేవుని +కాలమువరకు గేయఫణుతు లన్నియు సంస్కృత సాహిత్యయుతములుగానే ఉన్నవి. జయదేవుని అష్ట పదులును, నారాయణతీర్థుని శ్రీకృష్ణలీలాతరంగిణియు గీర్వాణభాషామయములే. కాలక్రమమున దేశభాషా సాహిత్యములతో గూడిన గేయములు సంగీతయుతము లైనవి. ఆంధ్రభాషయందు మనుచరిత్ర, వసుచరిత్రల వంటి ప్రబంధములు అలంకార భూయిష్ఠములుగను, రసవద్ఘట్టయుతములుగను, బహువిధ భాషాచమత్కార సహితములుగను వెలసి యున్నట్లు ప్రాచీన సంగీత వాఙ్మయమున బహువిధములగు ప్రబంధము లనబడు గేయఫణుతులు వెలసి యున్నవి. శార్ఙ్గదేవుడు రత్నాకరమున సుమారు నూరు ప్రబంధముల లక్షణములను దెల్పి కొన్నిటికి స్వర సాహిత్య రూపముల +నుదాహరించి యున్నాడు. ఏలలు, రాసలక్షణము, వర్ణస్వరము, రాగ కదంబము, శ్రీరఙ్గ ప్రబంధము, పంచతాళేశ్వరము, గీతములు, లక్షణగీతములు, త్రిపద, షట్పద, అష్టపది, హంసలీల, సింహలీల మొదలగు నూరు ప్రబంధములు తెలుపబడినవి. + +భారతీయ సంగీతము కాలక్రమమున హిందూస్థానీ, కర్ణాటకసంగీతములని రెండు విధములుగ ఏర్పడి వాడుకలో నున్నది. కర్ణాటక సంగీత విభాగ మేర్పడిన తరువాత దేశభాషా గేయఫణుతులు విపరీతముగ ఏర్పడినవి. కర్ణాటక సంగీతమునందలి గేయఫణుతులలో గీతములు, వర్ణములు, కీర్తనలు, పదములు, జావళులు, రాగమాలికలు, దరువులు, తిల్లానలు, యక్షగానములు, అధ్యాత్మ రామాయణకీర్తనలు, శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు, శ్రీ భద్రాద్రి +రామదాసు మొదలగు మహాభక్తులు రచించిన కీర్తనాదులు పెక్కులు, రసవంతములుగ ఏర్పడియున్నవి. ఈ గేయఫణుతులన్నియు శుద్ధ సంస్కృతములును, సంస్కృతాంధ్ర మిశ్రితములు నగు సాహిత్యములలో నున్నవి. ఈ గేయఫణుతులయందు విశేషించి సలక్షణమగు భాషయే గ్రహింపబడినది. అచ్చటచ్చట గ్రామ్య పదప్రయోగములు రంజకత్వము కొరకు చేయబడినవి. + +ఈ కర్ణాటక సంప్రదాయమున శాస్త్రీయ సంగీతమనియు, లలితసంగీతమనియు రెండురీతులు గలవు. +లలితసంగీతమని పాడబడు పాటలు లక్షణవిరుద్ధ భాషా ప్రయోగయుతములుగ నున్నవి. + +కర్ణాటక సంగీత సంప్రదాయమున వాగ్గేయకారు లందరు సంస్కృతాంధ్ర భాషాపాండిత్యముగల వారలు. వీరిలో శ్రీనారాయణ తీర్థులు, శ్రీ క్షేత్రయ, శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు, శ్రీ త్యాగరాజస్వామి, శ్రీ ముత్తుస్వామి దీక్షితులు, శ్రీ శ్యామశాస్త్రి, శ్రీ సుబ్రహ్మణ్య కవి, శ్రీ భద్రాచల రామదాసు అనువారి రచనలే కర్ణాటక సంగీతమును శోభింపజేయు చున్నవి. ఈ రచనల యందలి భాషను విచారించినచో గానసాహిత్య విశేషములు తేటతెల్లముగ దెలియనగును. + +కర్ణాటక సంగీతమందలి గీతముల సాహిత్యములు చాలవరకు కన్నడభాషలో నున్నవి. శ్రీ పైడాల గురుమూర్తి శాస్త్రులుగారి గీతములు సంస్కృత భాషయందే రచింపబడినవి – వీరాంధ్రులు. ఆంధ్రదేశమున సంచారము చేయుచు ఆయా పుణ్యక్షేత్రములందలి ప్రధాన దేవతలను గూర్చి గీత కీర్తనాదులు రచించిరి. + +బిలహరి గీతము : + +పాలయ నాగేశ్వర - వంది బుధావళి +పారిజాత నమామి తవచరణం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0392.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0392.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8892cdeff9fa8adbb1234749db5e9e587bc42f3c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0392.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +వాంఛతిధీరపిమే గానవైఖర్యా +మహిమానం తవ గాతుం +కృష్ణాతటవాసిన్ కదళీవనమందిరజయరే. + +ఈ గీతము కృష్ణాతీరమందు కృష్ణా జిల్లా దివి తాలూకాలోని పెదకళ్ళేపల్లి అను అగ్రహారములోని నాగేశ్వరస్వామిపై చెప్పబడినది. ఇట్టివి వందలకొలది గీతములను వ్రాసియున్నాడు. వాటియందు సంస్కృతసాహిత్యములోని సొగసు లన్నియు చేర్చబడి యున్నవి. వర్ణముల సాహిత్యములలో అచ్చటచ్చట పటిష్ఠమైన తెనుగు సాహిత్యములు గలవు. + +శంకరాభరణ రాగమున ఆటతాళ వర్ణములో- + +పాపము ! అపార మధుపాళుల ఎడ కృ +పారహితమై సపా యనుచు పాటలను +పాడు, చెలి పాలిటి కపాయ +మగు పాటిగను (పా) + +స్వరజతులయందు గూడ + +(1) కుందముకుళ రద, సురబృందవినుత పద, భువిలో వర +దాయకి గద, నామొఱలు చెవులను వినవా గిరిసుత. + +(2) నీపవననిలయా, సురసముదయాకర, విధృత కువ +లయ, మదదనుజవారణ మృగేంద్రార్చిత, కలుష +దహన, ఘనాపరిమిత వైభవము గల నీ స్మరణ +మదిలో దలచిన జనాదులకు బహుసంపదల నిచ్చే +విభుడు మా కభయ మియ్యవే. + +ఈపైవి శ్రీ శ్యామశాస్త్రిగారి స్వరజతులలోని రచనలు. ఇవియు శబ్దార్థాలం కారయుతములు . + +ఇక కీర్తన రచనా విశేషములు, కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులలో శ్రీ ముత్తుస్వామిదీక్షితులవారు తమ గేయముల నన్నిటిని సంస్కృతభాషయందే రచించిరి. “సహితానాం భావః సాహిత్యం" అను సంస్కృతో క్తి ననుసరించి సర్వశాస్త్ర భావములతో గూడినదియే సాహిత్య మనబడును. ఈ నానుడి ననుసరించినవి శ్రీ దీక్షితులవారి కీర్తనముల సాహిత్యములు. వేదాంతశాస్త్ర, మంత్రశాస్త్ర, జ్యోతిశ్శాస్త్ర, అలంకారశాస్త్ర సంప్రదాయములతో నిండియున్నవి. + +"శ్రీ వరలక్ష్మీ" అను శ్రీరాగ కీర్తనమున : + +"శ్రీ సారసపదే, రసపదే, సపదే, పదేపదే" అను ప్రయోగమును ; “మా యేత్వం" అను తరంగిణి రాగ కీర్తనలో “సారసకాయే, రసకాయే, సకాయే" అను నదియు; "త్యాగరాజ యోగవైభవం" అను కీర్తనలో "త్యాగరాజ యోగవైభవం, అగరాజ యోగవైభవం, రాజయోగ వైభవం, యోగవైభవం, వైభవం, భవం, వం" అను ప్రయోగమును; "శం. ప్రకాశం, స్వరూప ప్రకాశం, తత్త్వస్వరూప ప్రకాశం సకల తత్త్వస్వరూప ప్రకాశం" అను ప్రయోగమును శబ్దాలంకార విలసితములై భాషా చమత్కృతిని దెల్పుచున్నవి. వీరి కీర్తనములలో ఇట్టి ప్రయోగములు అసంఖ్యాకములు గలవు. నవావరణ కీర్తనములు మంత్రశాస్త్ర సంప్రదాయములతో నిండి యున్నవి. నవగ్రహ కీర్తనములు, జ్యోతిశ్శాస్త్ర సంప్రదాయములతో నిండియున్నవి. అనేక శాస్త్ర సంప్రదాయముల నెరిగినవారు కాని వీరి కీర్తనముల అర్థమును గ్రహింపజాలరు. + +శ్రీ శ్యామశాస్త్రులవారి కీర్తనములు ప్రౌఢసాహిత్య శోభితములు; సంస్కృత సమాస భూయిష్ఠములు ; శబ్దాలంకార విలసితములు; ప్రశస్త భావపూరితములు. + +సావేరి కీ ర్తనలో : + +“ధారాధర వినీల కచలసితా - సరస కవితా నిచితాసార ఘనసార సిత - దరహసితా వారిరుహ వారి వదనో చిత వాగీశ వినుత భృతనత నారాయణి శ్యామకృష్ణ నుత నా-మనవిని విను గిరిసుత దురుసుగా కృపజూచి సంతత మరోగ దృఢశరీరినిగ సల్పు నను" వీరి కీ ర్తనములలో పలుతావుల ఇట్టి ప్రౌఢభాషా పరిశోభితములును, +రసవంతములు నగు వాక్యములు గలవు. ఈ రచనలు మనుచరిత్ర రచనా తుల్యములని తెల్ప సందియము లేదు. + +శ్రీ త్యాగరాజస్వామి కీర్తనలు ఆంధ్రభాషా సాహిత్యము యొక్క ఉత్తమ లక్షణములతో అలరారుచున్నవి. మరియు ఆంధ్రభాషలోని రసవంతములైన సామెతలతోను జాతీయములతోను తులదూగుచున్నవి. శ్రీ త్యాగరాజ స్వామియు, వారి పూర్వులును చిరకాలము నుండి తమిళదేశవాసు లగుటచే, ఆ భాషలోని జాతీయములనుగూడ శ్రీ స్వామివారు తమకీర్తనములలో ప్రయోగించిరి. వీరి కీర్తనములందలి సుందరభాషా ప్రయోగములకు ఉదాహరణములు : \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0395.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0395.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ae029bc4ec52ae8d942980cc26392969437c4d1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0395.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +విద్య బాగుగా అభివృద్ధి చెందియుండవలెనని తోచు చున్నది. శ్రీ హర్షుని “రత్నావళి"లో కూడ ఈ విద్యను గురించి వ్రాయబడి యున్నది. మనదేశపు త్రాడుతో చేయు మాయ (The Indian Rope Trick) ఖండాంతర ఖ్యాతి గడించినది. + +జహంగీరు చక్రవర్తి స్వీయచరిత్రకు సంబంధించిన వృత్తాంతములలో (Autobiographical Memoirs) ఆయన చూచిన అపూర్వమైన గారడి విద్యా ప్రదర్శనలను వర్ణించినాడు. అందు, భూమిలో విత్తునాటిన వెంటనే, పండ్లతో, ఆకులమధ్య పక్షులతోసహా కోరినచెట్టు మొలిపించుట; నాలుక, పెదిమలు కదుపకుండగనే ఏడుగురు వ్యక్తులు ఎక్కడను అపస్వరము లేక ఒకేమాదిరి ధ్వనులు చేయుట (ఇప్పుడు దీనినే “ventriloquism" అందురు); ఒక మనిషియొక్క కాళ్ళు, చేతులు, తల, మొండెము, వేరుచేసి, దూరదూరముగ పడవేసిన తర్వాత వానిమీద ఒక దుప్పటి కప్పియుంచిన కొద్ది సమయమునకే మామూలు మనిషి (అవయవము లన్నియు కలిగిన మొదటి మనిషి) దుప్పటి క్రిందినుండి బయటికి వచ్చుట మొదలగు అపూర్వమగు వింతలను వర్ణించినాడు. + +గారడివిద్యాప్రదర్శనము కావించువానికి హస్తలాఘవము, తగిన పరికరములతో పాటు మానవ మనస్తత్వము కూడ తెలిసియుండవలయును. హస్తలాఘవము చూపు సందర్భమున, ప్రదర్శనలోని ప్రతివిషయము అపూర్వ మైనదిగ తోచునట్లు చేయుటకు, ప్రేక్షకుల దృష్టి అసలు విషయముపై కాక వేరు విషయముపై వాక్చమత్కృతి ద్వారా మరల్చుట గారడిచేయువాని ముఖ్యలక్షణములు. అటువంటివానికి సభాభీతి ఎంతమాత్రము ఉండరాదు. + +ఈజిప్టుదేశములోను, పాశ్చాత్యదేశములలోని, గ్రీకు, రోమను పూజారులు ప్రప్రథమమున ప్రజలను దైవసంబంధమైన విషయములలో నమ్మించుటకు గారడికి సంబంధించిన మాయలుచేసెడివారు. కాని, తరువాత ఈ గారడివిద్యా ప్రవీణులు ప్రభువులవద్దను, సంతలలోను తమ విద్యాప్రదర్శనలు జరిపెడివారు. విరిగిన బంతులు, పాత్రలు(cups and balls), కఱ్ఱలు, పళ్ళెములు (sticks and saucers), సరిచూపుట కత్తిరింపబడిన త్రాడు తెగిపోకుండ పూర్తిగా నుండునట్లు చేయుట; మానవునకు అపాయము కలుగకుండ వాని దేహములోనికి కత్తులు విసరుట మొదలగు కొన్ని మాయలు అన్ని దేశములలోను ఆదికాలమునుండియు ప్రయోగింపబడుచున్నవి. + +మధ్యయుగమువరకు పాశ్చాత్యదేశములలో సామాన్యులు ఎవరైనను ఈ మాయలను చూపినచో వారు దయ్యములతో సంబంధము కలవారుగా పరిగణింపబడి కాల్చబడుచుండెడివారు. రెజినాల్డు స్కాట్ అను నతడు. వ్రాసిన “మంత్రవిద్య" ("Discovery of witch Craft", 1584) అను గ్రంథము అట్టి పుస్తకములలో మొదటిది. దయ్యములతో సంబంధమున్నదని ప్రజలు తమ నెక్కడ బాధింతురో యను భీతిచే 1614 లో స్కాట్, సామ్యుయల్ రిడ్ అనువారలు గారడి విద్యను (The art of Jugglery -1614) గూర్చి వ్రాసిన గ్రంథముల యందు తమ కర్తృత్వమును వెల్లడిచేయ లేదు. ఐనను, మూఢనమ్మకములు గల ప్రజలు స్కాట్ పుస్తకమును కాల్చి వేసిరి. + +తరువాత తరువాత, గారడివాళ్ళు ఊరూరను తిరుగుచు తమ ప్రదర్శనముల నిచ్చెడివారు. 18 వ శతాబ్దమున పాశ్చాత్యులు స్టేజిపై ప్రదర్శన లిచ్చుటకు ప్రారంభించినారు. రాబర్టు హౌడిని (1805 - 71) అను ఫ్రెంచి దేశీయుడు ఆధునిక గారడి విద్యకు పిత (Father of Modern Conjuring) అని చాల ప్రసిద్ధి చెందినాడు. ఇతని “The Floating Boy" అను ప్రదర్శనము చాల పేరుపొందినది. ఇట్టి గారడి ప్రదర్శనములను పెక్కు సంవత్సరములనుండి భారతదేశములో చేసెడివారని చూపుటకు తగు ఆధారములు కలవు. + +ఇంకను “Wizard of the North" అని ప్రసిద్ధి చెందిన జాన్ హెన్రి ఆండర్ సన్ (1812-74) అను మంత్ర గాడు, హెర్మన్ దిగ్రేట్' అని ప్రసిద్ధిపొందిన అలెగ్జాండర్ హెర్‌మన్ (1843 -1896), జాన్ నెవిల్ మాస్కెలిన్ (1839-1917), హారీ కెల్లర్ (1849 - 1922), చైనా దేశస్థుడైన 'చీలింగ్ క్వా' (1854-1918) చాల ప్రసిద్ధి చెందిన విదేశీ గారడీ ప్రదర్శకులలో కొందరు. మన దేశమున పి. సి. సర్కార్, గోగియా పాషా మొదలగువారు ఈ విద్యలో ప్రపంచఖ్యాతి నార్జించిన కొందరు +వ్యక్తులు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0396.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0396.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1016d94312513bd4db9ee972fd5b7575e8dbe558 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0396.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ప్రదర్శన లిచ్చువారు ఆ ప్రదర్శనలోని మూల రహస్యమును ఎవరికిని తెలియకుండ కాపాడుకొనుట పైననే +ప్రదర్శనయొక్క జయము ఆధారపడి యున్నది. కనుకనే సాధారణముగ గారడీ విద్యాప్రవీణుల మాయలు +మిగిలినవారికి తెలియుట కష్టము. ఐనను 19 వ శతాబ్దము నుండి ప్రపంచములోని గారడి విద్యాప్రవీణు లందరు +సాధ్యమైనంతవరకు ఒకరిని గురించి మరియొకరు తెలిసి కొనుటయు, వారివారి విద్యలను పోల్చుకొని అన్యోన్యముగ అందలి మర్మములను తెలిసికొని సహకారము నెరపుకొని తమ విద్యను అభివృద్ధి చేసికొనుటయు జరుగుచున్నది. దీనికై 'అంతర్జాతీయ ఐంద్రజాలికుల సంఘము (International Magicians Circle) అను సంస్థయు కూడ నెలకొల్పబడినది. + +గారిబాల్డి : + +సుమారు నూరు సంవత్సరముల క్రిందట ఇటలీదేశము ఒక్క రాజ్యముగా నుండి యుండలేదు. ఆ దేశముయక్క +వేర్వేరు భాగములను వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించు చుండిరి. ఇట్లు పెక్కు ప్రభుత్వముల మధ్య పడి యుండుటచే, ఏకీభావము లేక మానసికముగ, సాంఘికముగ, రాజకీయముగ ప్రజలు ఎన్నో బాధలు పడుచుండిరి. ఈ దుస్థితిని తొలగించి ఇటలీ ప్రజలు ఒక్క ప్రభుత్వము క్రింద నుండి కష్టసుఖములు సమానముగా ననుభవించునట్లు ప్రయత్నించ కొందరు దేశభక్తులు బయలుదేరిరి. ఇట్టి దేశభక్తులలో "గారిబాల్డి" ఎన్నదగినవాడు. + +జోసెఫ్ గారిబాల్డి 1807 వ సంవత్సరములో నైస్ అను పట్టణములో జన్మించెను. ఇతడు చిన్నతనములో తండ్రితో సముద్ర యానము చేయుచుండగా, సముద్రతీరము లందు కొందరిని చూచుట తటస్థించెను. వారందరు ఇటలీ దేశీయులే. వారు తమ మాతృదేశపు విముక్తికై ప్రయత్నించిన కారణమున, దేశద్రోహులుగా పరిగణింపబడి వెళ్లగొట్ట బడినవారు. వీరితో యువకుడగు గారిబాల్డియు చేరెను. వారందరు ఒక కూటమిగా చేరి వివిధ రాజరికములను మట్టుబెట్ట సంకల్పించిరి. వీరు ధైర్యము కలవారే కాని అంతగా వివేకము కలవారు కారు. కావున మొట్టమొదట ఇటలీ ప్రజలను కూడగట్టుకొన వలయునను జ్ఞానము లేక ప్రభుత్వము పయి తిరుగుబాటుచేసి విఫలులయినట్టి వారు. నాయకు లెందరో వధింప బడిరి. గారిబాల్డి ఎట్లో తప్పించుకొని దక్షిణ అమెరికాకు పారిపోయెను. + +మాతృభూమినివీడి గారిబాల్డి పదునాలుగు సంవత్సరములు ప్రవాసములో నుండెను. అతడు దక్షిణ అమెరికాలో వర్తకము చేయుచు, అచ్చటి యుద్ధములలో పాల్గొనుచు దినములు గడుపుచున్నను, దేశవిముక్తి కొరకు సన్నాహములు చేయుచునే యుండెను. + +దక్షిణ అమెరికాలో నున్నప్పుడే గారిబాల్డి యొక కన్యను వివాహమాడెను. గాలిబాల్డి వలెనే ఆమెయు ధీరురాలు. అచ్చటజరిగిన యొక యుద్ధములో ఆమె శత్రువులచేతిలో పడెను. ఏలాగయినను తప్పించుకొనిపోయి భర్తను కలియుటకు ఆమె నిశ్చయించుకొనెను. ఆమె యొకనాడు రక్షకభటుల కండ్లలో దుమ్ముకొట్టి, చురుకైన గుఱ్ఱమునెక్కి దౌడుతీసి శిబిరమునుండి బయటపడెను. నాలుగు దినములుగా గుఱ్ఱముమీదనే స్వారిచేయుచు, బయళ్లను గడచి, అరణ్యములనుదాటి, మహానదులనీది, గుట్టలెక్కి పోయిపోయి చివరకు భర్తను గలిసెను. ఆమె తనభర్తయెడ చూపిన గాఢవిశ్వాసము, పతిభక్తి గారిబాల్డికి ఎంతో ప్రోత్సాహమును, ఆనందమును కలిగించెను. + +ఇటలీలో స్వాతంత్ర్య భావములు ప్రబలుచుండెను. ఇటలీ ప్రజలు గారిబాల్డిని మాతృదేశమునకు ఆహ్వానించిరి. అవసరమయిన సన్నాహములు జరుగుచుండెను. కనుక, గారిబాల్డి 1848 లో మరియొకసారి మాతృభూమికి వచ్చెను. + +స్వదేశమునకు రాగానే గారిబాల్డి ఏమియు చేయలేదు. కాని, పోపురాజ్యము రిపబ్లికు (ప్రజాప్రభుత్వము) కాగానే ఇతడు క్రొత్త ప్రభుత్వము పక్షమున నిలిచెను. ప్రజలకిప్పుడు గారిబాల్డివంటి నాయకమణి కావలసి యుండెను. నేపుల్సు, ఫ్రాన్సు ప్రభుత్వముల వారు రిపబ్లికుపయి దండయాత్రచేసిరి. యుద్ధములో రిపబ్లికు ఓడిపోయెను. అయినను గారిబాల్డి నిరుత్సాహపడక ప్రజలతో ఇట్లనెను. + +“ఏ భాగ్యదేవత నేడు మనలను వంచించినదో. ఆమె రేపు మనలను ప్రేమించును. నేను రోము నగరమునకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0397.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0397.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4d1a5caa62c04f5371bbc06bd8b70fbe8fee193 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0397.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +పోవుచున్నాను. విదేశీయులతో పోరాటము సాగింపగోరువారు నావెంటరండు. నేను జీతబత్తెములను ఇయ్యజాలను. నానుండి మీకు లభించునవి ఆకలి, దప్పిక, యుద్ధములు, మరణము మాత్రమే." + +గారిబాల్డి చేసిన యిట్టి గంభీర వాక్యార్థములను గ్రహించి, అతని శంఖారావమును విని, నాలుగువేల మంది ఆతనితో బయలుదేరిరి. వారితోబాటు గారిబాల్డి సతియు నుండెను. ఈ దండు సాగిపోవుచు, దారి పొడుగునను ఎన్నో కష్టములు పడవలసివచ్చెను; కొందరు చనిపోయిరి ; మిగిలినవారు గమ్యస్థానము చేరగలిగిరి. కాని త్రోవలో గారిబాల్డి భార్య జబ్బు పడెను. ఒక బెస్తవాని గుడిసెలో ఆమె మరణించెను. వెనుకనుండి శత్రుసేనలు తరుముకొని వచ్చుచుండుటచే, భార్యశవమును బెస్తవానికి నొప్పజెప్పి గారిబాల్డి ముందు ప్రయాణము సాగింపవలసివచ్చెను. + +కొంతకాలమువరకు ఏమియు జరుగలేదు. గారిబాల్డి 'కాప్రెరా' ద్వీపములో శాంతముగ జీవితము గడపు చుండెను. తరువాత వేయిమంది సైన్యముతో ఓడ ప్రయాణముచేసి సిసిలీ ద్వీపముపై దాడిసలిపెను. ఎంతో కష్టముమీద భూమిపై దిగిరి. ఆ యుద్ధములో గారిబాల్డి నేపుల్సు రాజును ఓడించెను. ఇప్పుడు గారిబాల్డి యొద్ద ఇరువదివేల సైన్యముండెను. ఈ సైన్యముతో గారిబాల్డి ఇటలీ నడిగడ్డపై నడుగిడెను. గారిబాల్డిని ఎదుర్కొని యుద్ధము చేయుటకు ఎవరును సాహసింపరైరి. అచ్చటి సైన్యమంతయు నతనికి లొంగిపోయెను. ప్రజలు జయధ్వానములు చేయుచు గారిబాల్డికి స్వాగత మిచ్చిరి. గారిబాల్డిని తమ ముక్తిదాతగా ప్రజలు కీర్తించిరి. ఇటలీ యందలి వివిధ ప్రాంతములు కలుపబడి ఒక్క ప్రభుత్వము క్రిందికి తేబడెను. ప్రజల యభిప్రాయము ప్రకారము విక్టరు ఎమ్మాన్యుయల్ ఇటలీ దేశమునకు రాజుగా ఎన్నుకోబడెను. + +తనదేశము అఖండమై వృద్ధినొందుచుండుట చూచుచు గారిబాల్డి చాల కాలము జీవించెను. గారిబాల్డి చేసిన +ఆలోచనలకు, సన్నాహములకు ఫలితము ఇదియే. + +ఇప్పటికిని ఇటలీ ప్రజలు గారిబాల్డిని భక్తిభావముతో స్మరించెదరు. నిష్కాపట్యము, నిస్వార్థత, గారిబాల్డి యొక్క +ప్రత్యేక గుణములు. ఆతని దేశభక్తి స్వార్థరహితమైనట్టిది. గారిబాల్డి అందరకు ఆదర్శపురుషుడు. + +గాలి - జడవాయువులు : + +భూమిని చుట్టియున్న వాతావరణమును గాలి యందురు. ఇది కంటికి కనిపించక పోయినను ఇది వీచుట వలనను, వస్తువులలో కలుగు చలనము వలనను, స్పర్శ వలనను దీని ఉనికిని గుర్తించనగును. వాన్ గెరిక్ (Von Guerike) మున్నగు శాస్త్రవేత్తలు తమ పరిశోధనముల మూలమున, గాలి తన బరువు వలన భూమిపై కొంత ఒత్తిడిని కలిగించునని నిర్ణయించి, ప్రమాణ వైశాల్యముపై గల ఈ ఒత్తిడికి వాయుపీడనమని పేరు పెట్టిరి. ప్రాచీనకాలమున గాలి సహజశక్తిగా పరిగణింపబడెను. నౌకా యానమునకును, పిండిమరలు మొదలగు యంత్రములను నడుపుటకును, గాలి ఉపయోగింపబడెను. హీసోయిడ్ (Hesoid) అను శాస్త్రజ్ఞుడు గాలిలో కలుగు చలనమునకు కారణము సూర్యుని వేడిమియై యుండునని ఊహించెను. + +ఈ గాలి అనాది నుండియు మూల పదార్థములలో నొకటిగా భావింపబడుచు వచ్చెను. టెసిబియసు (ctesibius), హీరో (Hero) మున్నగు శాస్త్రవేత్తలు గాలియొక్క ధర్మములను తెల్పు న్యూమేటిక్సు (Pneumatics) అను శాస్త్ర భాగమును కనుగొనిరి. ఈ శాస్ర సహాయమున, గాలి అంతకుముందు భావింపబడినట్లు ఒకే మూల పదార్థము కాదనియు, అది వేరు వేరు వాయువుల కలయికచే ఏర్పడి యుండుననియు గుర్తించిరి. 17, 18 శతాబ్దములలో దహనక్రియను (Combustion) గూర్చిన పరిశోధనల మూలమున ముఖ్యముగా ప్రాణవాయువు (Oxygen ), నత్రజని (Nitrogen), అను వాయువులను గాలి కలిగి యున్నదను విషయము రూఢమైనది. కేవన్‌డిష్ (Cavendish), ప్రీ స్ట్లే (Priestley), లెవోజి (Lavoisier), మొదలగు శాస్త్రజ్ఞులు ఈ విషయము పైననే పరిశోధనలు జరిపి గాలియందు ప్రాణవాయువు నూటికి 20.833 భాగములును, నత్రజని 79.167 భాగములును కలవని నిర్ణయించిరి. + +కొన్ని ప్రయోగముల ఫలితముగా గాలియందు వస్తువులు మండుటకు సహాయపడు భాగము ప్రాణవాయువు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0398.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0398.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ecac0a24580564ac97a9a7329603d846347ce2f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0398.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +అనియు, మండుటకు సహాయపడని భాగము నత్రజని అనియు, అవిరెండును ఘనపరిమాణములో 1 : 4 నిష్పత్తిలో ఉండుననియు కనుగొనబడినది. 18 వ శతాబ్దమున డ్యూమాస్ (Dumas) అను శాస్త్రవేత్త తన వివిధ ప్రయోగముల ద్వారమున గాలిలోని ప్రాణవాయువు యొక్కయు, నత్రజని యొక్కయు భార నిష్పత్తి 23.2 : 75.5 అని కనుగొనెను. + +1774 సంవత్సర ప్రాంతమున లెవోజి అను ఫ్రెంచి శాస్త్రజ్ఞుడు గాలిలో వస్తువులు ఉండుటకు సహాయపడని భాగము కేవలము నత్రజనియేగాక, నత్రజని కర్బన ద్వ్యమ్లజనిదము (Carbon dioxide), నీటియావిరి అను వాటియొక్క మిశ్రమ రూపమని గ్రహించెను. మరికొన్ని ప్రయోగములద్వారా గాలిలో, పై వాయువులతోబాటు నవాసారము (Ammonia), నత్రికామ్ల వాయువు (Nitric acid air), ఓజోను, ఆరానువంటి కొన్ని జడవాయువులు కూడా కలవని గ్రహింపబడినది. గాలిలోని ప్రతి పదివేల భాగములకు వివిధ వాయువులు ఈ క్రింద నుదాహరింపబడినవిధముగా నుండునని నిర్ణయింపబడినది. ++ ప్రాణవాయువు 2,065.94 ఒజోను 0.015 నత్రజని 7,711.60 నత్రికామ్ల వాయువు 0.08 నీటియావిరి 140.00 జడవాయువులు 79.00 నవాసారము 0.005 కర్బనద్వ్యమ్లజనిదము 3.36 + +గాలిలోని ఘటకములైన వాయువు లెవ్వియు తమ సహజధర్మములను కోల్పోకుండుటచేతను, వాటిని సులభ +పద్ధతులద్వారా వేరుచేయగల్గుటచేతను, వివిధ ప్రాంతములలోని గాలిలో ముఖ్య ఘటకములైన నత్రజని - +ప్రాణవాయువుల సామ్యములో భేద ముండుటచేతను, గాలి పై నుదాహరింపబడిన వాయువు లన్నిటిని కలిగి +యున్నప్పటికిని అది మిశ్రమమేగాని సంయోగద్రవ్యము కాదని స్పష్టమగుచున్నది. + +జడవాయువులు : గాలి మిశ్రమమని నిర్ణయింపబడినను, 19 వ శతాబ్దపు చివరవరకు దానిలో జడవాయువులు కలవను అనుమానమైన కలుగలేదు. రసాయన సమ్మేళనములలో ఈ వాయువులు పాల్గొనకపోవుటవలన వీటికి స్తబ్ధవాయువులు లేక జడవాయువులు అనునామము సార్థకమైనది. ఇందు హీలియము, నియాను, ఆర్గాను, క్రిప్టాను, జినాను, రేడాను అను వాయువులు పేర్కొన దగినవి. + +1785 వ సంవత్సర ప్రాంతమున ప్రాణవాయువు తొలగింపబడిన గాలిని నైటరుగా మార్చనగుననియు, ఎంత ప్రయత్నించినను దానిలో సుమారు 1/120 వ భాగము మాత్రము ఏ విధమైన మార్పును పొందదనియు, కేవన్ డిష్ అను శాస్త్రవేత్త కనుగొనెను. కాని దానిని అతడు ఉపేక్షించెను. 1892 వ సంవత్సరమున రేలే అను శాస్త్రజ్ఞుడు రాసాయనికముగా తయారుచేసిన నత్రజనికంటె వాతావరణములోని నత్రజని 1/2% ఎక్కువ బరువుగా నున్నట్లు కనుగొనెను. తరువాత రామ్సే, రేలే మున్నగు శాస్త్రజ్ఞుల పరిశోధనమువలన గాలిలో ఒక క్రొత్త మూల పదార్థము ఉండియుండుటయే ఈ భారభేదమునకు కారణమని గ్రహించి దానికి ఆర్గాను అని పేరిడిరి. + +ఆర్గాను అనుదానికి తరువాత కనుగొనబడిన వాయువు, హీలియము అనునది. 1860 వ సంవత్సర ప్రాంతమున +సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణ సమయమందు సూర్యుని చుట్టు నున్న క్రోమోస్ఫియరును (chromo sphere) లేక వర్ణమండలమును వర్ణమాల దర్శినితో (spectro scope) పరిశీలించి, వర్ణమాలలో కనిపించిన ఒక క్రొత్త పసుపుపచ్చ చారనుబట్టి జాన్‌సెన్ (Janssen) అను శాస్త్రజ్ఞుడు, హీలియము ఉన్నదేమో యని అనుకొనెను. అటు పిమ్మట లాకియరు (Lockyer) తన పరిశోధనములవలన వర్ణమండలములో గల ఈ పసుపుపచ్చని చార హీలియము వలననే ఏర్పడినట్లుగా నిర్ణయించెను. 1895 వ సంవత్సరములో ఈ వాయువును రామ్సే అనునతడు క్లెవైటు (clevite) అను ఖనిజమునుండి తయారు చేసెను. + +రామ్సే, ట్రావర్సు అను శాస్త్రవేత్తలు 'నియాను' ను 1898 వ సంవత్సరమున కనుగొనిరి. వీ రిరువురే 1908 వ +సంవత్సరమున “జినాను వాయువు" ను కూడ కనుగొనిరి . ఈ వాయువు గాలిలో ప్రతి పది లక్షల భాగములకు +సుమారు 95 భాగము లుండును. రామ్సే, గ్రే అను శాస్త్రజ్ఞులు “ రేడాను” వాయువును కనుగొనిరి. కాని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0399.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0399.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f85d89ce2fd5fba554919fb34b6689e9ec70353c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0399.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +వారు దానికి “నైటాను (Niton)" అను పేరు బెట్టిరి. గాలిలో దీని ఉనికి వలనను, ఋణవిద్యుత్ పూరకము గావింపబడిన తీగపై ఏర్పడు "రేడియో ఏక్టివ్ పొర (Radio active layer) వలనను, రేడియము లవణములను నీట కరగించినపుడు వెలువడు వాయువులలో ఇది ఉండుట వలనను, రేడియం పరమాణువు ఒక ఆల్ఫాకణమును (L-Particle) కోల్పోవుటచే ఇది లభించుట వలనను, దీనికి రేడాను అను పేరు వచ్చెను. + +గాలి-దాని ఉపయోగములు : గాలి వివిధ వాయువుల మిశ్రమము ఐనందున దాని ఉపయోగములు దాని వివిధ ఘటకములపై ఆధారపడి యుండును. + +వస్తువులు మండుటకొరకును, ప్రాణికోటియొక్క శ్వాసక్రియలకొరకును, గాలియందు ఆక్సిజను మిక్కిలి అవసర మగుచున్నది. కనుకనే ఆక్సిజనును ప్రాణవాయు వని పిలిచిరి. గాలియందలి ఆక్సిజను యొక్క గాఢతను తగ్గించి అగ్నిప్రమాదములకు లోనుగాకుండునట్లు చేయుటకును, వృక్షములకు నైట్రేటులను తయారుచేయుటకును, నత్రజని ఉపయోగకారిగానున్నది. గాలిలోని కర్బన ద్వ్యమ్లజనిదమును ఆధారముగ చేసికొని వృక్షములు కిరణజన్య సంయోగక్రియ (Photo synthesis) ద్వారా పిండిపదార్థములను (Carbo hydrates) తయారుచేసి కొనుచున్నవి. + +ఆర్గానును ఎక్కువ కాంతివంతమైన దీపములలో (incandescent lamps) ఉపయోగింతురు. ఆర్గాను, పాదరసపు టావిరుల మిశ్రమముతో దీపముల నింపినపుడు చక్కని నీలికాంతిని వెలువరించును. హీలియము గాలి ఓడలను +నింపుటకు ఉపయోగపడును. హీలియము, నియానుల మిశ్రమముతోనింపిన విద్యుద్దీపములు బంగారు వన్నె వెలుతురు నిచ్చును. నియాను గుర్తులు గాలి ఓడల ప్రయాణమునకు పొగమంచుగల వాతావరణములో మిక్కిలి సహాయకారులుగా నున్నవి. రేడాను సామాన్యమైన గాజునకు ఊదా రంగును కల్పించును. + +గాల్టను ఫ్రాన్సిస్ : + +సర్ ఫ్రాన్సిస్ గాల్టను పందొమ్మిదవ శతాబ్దమునకు చెందిన బ్రిటిష్ శాస్త్రజ్ఞులలో అగ్రగణ్యుడు. గాల్టను యొక్క బహుముఖప్రజ్ఞ ఇతడు గావించిన అనేకములైన పరిశోధనములలో ప్రస్ఫుటముగ కనిపించుచున్నది. శాస్త్రదృష్టితో సంకలితమయిన గాల్టనుయొక్క అభిరుచుల ప్రభావము మనస్తత్త్వ శాస్త్రమునందలి పెక్కు నంశములపై ప్రసరించెను. ఆతనియొక్క విజ్ఞానప్రభావము బ్రిటిషు, అమెరికను దేశములందలి మనస్తత్త్వ శాస్త్ర పరిశోధనలపై విశేషముగ అభివ్యక్తమయినది. + +గాల్టను 1822 వ సం. ఫిబ్రవరి 16 వ తేదీన బర్మింగుహామునందు జన్మించెను. విద్యాభ్యాసానంతరము ఇతడు ఆఫ్రికాఖండమునందు 1845-55 సం.ల మధ్య కాలమున మానవశాస్త్రము (Anthropology) నందు పరిశోధనము కావించెను. 1853 వ సం. లో “దక్షిణాఫ్రికా పరిశోధనలు" (An Explorer in Tropical South Africa), అను గ్రంథమును, 1855 వ సం. లో "కళా విహారము" (Art Travel) అను గ్రంథమును రచించెను. + +పిదప గాల్టను వాతావరణశాస్త్రము (Meteorology) నందు పరిశోధన మొనర్పగడగెను. వాతావరణ పటములను శాస్త్రపద్ధతి ననుసరించి నిర్మించుటయందు గాల్టను మొట్టమొదటివాడని చెప్ప వచ్చును. 'ప్రతిచక్రవాత' (Anticyclones) సిద్ధాంతమును మొదట స్థిరీకరించినవాడు గాల్టనే. + +ఈ కాలమున తన బంధువగు డార్విన్ వ్రాసిన 'జీవరాసుల పుట్టుక' (Origin of Species), అను గ్రంథ (1859) పఠనముచే ఉత్తేజితుడై గాల్టను మానవశాస్త్ర (Anthropology) పఠనమునందు నిమగ్నుడయ్యెను. + +గాల్టను తన జీవితమునందలి విశేష భాగమును మనస్తత్త్వ శాస్త్రమునందలి వివిధ విషయములలో పరిశోధన మొనర్చుటయందే గడిపెను. వ్యక్తి భేదములను (Individual Differences) గూర్చి సంఖ్యాశాస్త్ర (Statistics) సహాయమున పరిశోధనము చేయదొడగెను. మానవలక్షణముల (Human traits) పై సంఖ్యాశాస్త్ర ప్రయోగమును గావించి పరిశోధనములను కొనసాగించినట్టి ఖ్యాతి మొట్టమొదట గాల్టనునకే దక్కినది. జీవాభివృద్ధి శాస్త్రము (Eugenics) నకు గాల్టను జనకుడుగా పరిగణింపబడు చున్నాడు. + +గాల్టను, వంశపారంపర్యముగా సంక్రమించు మానవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0400.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0400.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a6a3a2b012558a8dce797990ac92a899f3448748 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0400.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +లక్షణములపై పరిశోధనములను సలిపి కొన్ని ముఖ్య విషయములను నిర్ణయించెను. ప్రతిభ, బుద్ధిమాంద్యము, వంశానుగతములు అను విషయము ఇతడు కనిపెట్టెను. వంశానుగత లక్షణములయొక్క తీవ్రత గణితశాస్త్ర సహాయమున కనుగొనుటకు కొన్ని పద్ధతులను గూడా ఇతడు కనిపెట్టెను. ఈ పరిశోధనముల సహాయమున ఇతడు జీవాభివృద్ధిశాస్త్రము (Eugenics) నకు పునాదులు వేసెను. + +జీవాభివృద్ధిశాస్త్రవిషయమున ఇతడు ప్రతిపాదించిన వాదము చరిత్రాత్మక మయినది. మానవజాతి సక్రమాభివృద్ధి సంపాదింపవలయునన్న, అర్హులే సంతానమును కను పద్ధతిని ప్రోత్సహించి, అనర్హులయినవారు సంతానోత్పత్తి చేయకుండ నిరోధించుట ఉత్తమ మార్గమని ఇతడు వాదించెను. ఉత్తమ మానవలక్షణములు ఎట్లు వంశానుగతములగునో తెలుపుటకు, గాల్టనువంశమును తార్కాణముగా తీసికొనవచ్చును. వెడ్జివుడ్, డార్విను, గాల్టను అనువారి వంశములలోని వ్యక్తులు రాయల్ సంఘములో వరుసగా ఐదు తరములు సభ్యులుగా నుండిరి. + +గాల్టను తరువాత ఇతని స్నేహితుడు కార్ల్ పియర్సను (Karl Pearson) అను నాతడు ఈ పరిశోధనములను +కొనసాగించెను. వీరిద్దరును, ఒక తరములో నిర్దిష్టములయిన లక్షణములు గల తల్లిదండ్రులకు కలుగు సంతానమునకును, వారి తరువాతి తరములలో ఉద్భవించు సంతానమునకును, దాదాపుగా ఏర్పడగల లక్షణములను ముందుగనే సూచించు కొన్ని పద్దతులను గూర్చి పరిశోధనములు సాగించిరి. గాల్టను తన పరిశోధనములలో ఉపయోగించు విషయసేకరణకై ఒక ప్రశ్నావళి పద్ధతిని (Questionaire method). మానసిక లక్షణములను నిర్ణయించుటకై కొన్ని మానసిక పరీక్షలను (Mental test) ఏర్పరచెను. ఈ మానసిక పరీక్షలలో ఉయోగించుటకై కొన్ని పరికరములను కూడ ఇతడు నిర్మించెను. వీటిలో ముఖ్యమైనది—(1) గాల్టను ఈల (Galton +whistle). ఇది శబ్దగ్రహణ పరిమితిని నిర్ణయించుటకు తోడ్పడును. (2) గాల్టన్ బార్ (bar). ఇది ప్రతివ్యక్తి యొక్క దృష్టి పరిమితిని నిర్ణయించుటకు ఉపయోగించును. + +గాల్టను ఈ క్రింది విషయములపైగూడ పరిశోధనములను సాగించెను. (1) రంగులు - కొన్ని రకముల దృష్టి లోపములు వాటి పరస్పర సంబంధము (colour blindness), (2) మానసిక ఊహా చిత్రణములు (mental imagery), (3) సహజ ప్రవృత్తులు (instincts), (4) నేరస్థుల లక్షణములు - చేతి వేలిముద్రలను బట్టి నేరస్థులను పట్టుకొను ఒక శాస్త్ర పద్ధతి. + +గాల్టను జె. డి. హెచ్. డిక్సను అను నాతని సహాయమున సంఖ్యాశాస్త్రమున తరచుగ ఉపయోగించు పరస్పర సంబంధ సిద్ధాంతమును (Statistical Correlation) కనిపెట్టెను. తండ్రుల యొక్కయు, పుత్రుల యొక్కయు ప్రజ్ఞ (intelligence) లను నిర్ణయించు పద్ధతిలో గల పరస్పర సంబంధమును ఇతడు పరిపరిశోధనముల ద్వారమున తెలిసికొని పై సిద్ధాంతమును కనిపెట్టెను. + +1904 వ సంవత్సరమున లండను విశ్వవిద్యాలయము నందు జీవాభివృద్ధి (Eugenics) శాస్త్రపరిశోధన కార్యములకై ఇతడు కొంత ధనమును పరిశోధన భృతిగా ఏర్పరచెను. ఇదే, తరువాత "ఫ్రాన్సిస్ గాల్టను జాతీయ జీవాభివృద్ధి పరిశోధనాలయము"గా రూపొందెను. ఈ సంస్థ ఉపన్యాసములను, పరిశోధనములను ప్రచురణముల రూపమున విడుదల చేయుచుండును. 1908 లో ఇతడు జీవాభివృద్ధి విద్యాసంస్థ నొకదానిని స్థాపించెను. ఈ సంస్థచే +కావింపబడిన జీవాభివృద్ధి విమర్శనములను వెలువరించు 'త్రైమాసిక పత్రిక' (Eugenics Review) మిగుల విఖ్యాతి కాంచినది. + +గాల్టను రచించిన గ్రంథములలో ముఖ్యమయినవి : (1) వంశానుగత మేథావి (Hereditary genius-1911) (2) మానవలక్షణ పరిశోధనము (Inquiries in Human Faculty-1883), (3) వంశలక్షణముల చరిత్ర (Records of Family Faculties-1884), (4) జాతిపారంపర్యము (National Inheritance-1889), (5) చేతి వ్రేలి ముద్రలు (Finger Prints-1892), (6) ప్రఖ్యాత కుటుంబములు (Noteworthy Families-1906), (7) జీవాభి వృద్ధిపై వ్యాసములు (Essays in Eugenics-1909). + +1909 వ సంవత్సరమున గాల్డన్‌నకు 'సర్' అను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0402.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0402.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f7ff8b820079667d3dbe83484593255fb2d657ee --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0402.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +గ్రంథములు రచింపవలెనన్న అభిలాష రామమూర్తిగారికి మెండయ్యెను. వారు సవర, ఒరియా, తెలుగు భాషలు తెలిసిన ఒక పైడిజాతి వానిని గురువుగా పెట్టుకొని సవరభాష నభ్యసించిరి. కాని అది స్వచ్ఛమైన సవరభాష కాక, ఒరియా తెలుగు పదములతో కలసియుండెను. అందుచే గురువు అలవరచిన పరిజ్ఞానముతో వీరు వేసవి సెలవులలో సవరలు మెండుగానుండు గుణుపురము మొదలగు ప్రదేశములలో తిరిగి, స్వచ్ఛమైన సవరభాష నభ్యసించిరి; వారి ఆచార వ్యవహారములు, సంప్రదాయములు తెలిసికొనిరి. ఆ సమయములో రామమూర్తిగారు +మాళువా (మన్య) జ్వరముతో బాధ పడుచు, తన్నివారణార్థము మిక్కుటముగా 'క్వినైన్' మ్రింగిన ఫలితముగా క్రమముగా వారికి చెవుడు సంక్రమించినది. + +ఈ వ్యాసంగముతో పాటు, మరొక కార్యములోగూడ వీరు నిమగ్నులైరి. 1890 లో రామమూర్తిగారు ముఖలింగమునకు +వెళ్ళి అచ్చటి అచ్చటి దేవాలయము లందలి శాసనములలో గల ప్రాచీనకాలపు లిపిని అలవరచుకొన ప్రారంభించిరి. ఆ కాలము వరకును ఆ లిపిని నేర్చినవారెవరును ఆ ప్రాంతమందు లేరు. రామమూర్తిగారికి పర్లాకిమిడి రాజావారి కనిష్ఠ సోదరునితో చెలిమి కలిగినది. ఆతని కొక గ్రంథాలయ ముండెను. ప్రాచీనలిపి స్వరూపము తెలియజేయు 'బర్నెల్ ' విరచిత గ్రంథము తన కుపకరింపగలదని రామమూర్తిగారు మనవి చేయగా, ఆ రాజకుమారుడు ఆగ్రంథమును తెప్పించి గ్రంథాలయమం దుంచెను. ఆ గ్రంథసహాయమున ముఖలింగమందలి శిలాశాసనములను స్వయంకృషితో చదువ గల శక్తిని వారు అలవరచుకొనిరి. + +1894 లో దీర్ఘాసి శాసనమందలి సీసపద్యమును చదివి, 'ఎపిగ్రాఫియా ఇండికా' అను పత్రికకు వ్యాసము పంపిరి. ఆ సంవత్సరమే ముఖలింగమునకు సంబంధించిన ప్రాచీన చారిత్రకవిషయములనుగూర్చి వ్రాసినవ్యాసము 1895లో +మద్రాసు లిటరరీ సొసైటీ పత్రికలో ముద్రితమైనది. + +సవరలనుగురించి వీరు వ్రాసిన మరొక గ్రంథము ననుసరించి 'థర్‌స్టన్' రచించిన “దక్షిణ భారతములోని కులములు, +తెగలు" (Castes and Tribes of Southern India) అను గ్రంథసంపుటిలో 'సవరలు' అను శీర్షికక్రింద పెక్కు విషయములు ప్రకటితములైనవి. వజ్రహస్తుని తామ్ర శాసనము మొదలైన తూర్పు గాంగవంశరాజుల దాన శాసనముల కొన్నిటిని వీరు ప్రకటించిరి. ఈ రాజుల రాజధాని ముఖలింగనగరమేకాని కళింగ పట్టణము కాదనియు, ముఖలింగనగరమునకు ప్రక్కనున్న నగరికటకము చతురంగబలములకు నిలయమనియు, కళింగపట్టణము రాజులకు రేవు పట్టణమనియు వీరు రుజువు చేసిరి. 'నగరం' మను పేరు రాజధానికిని, 'పట్టణ' మను పేరు రేవుస్థలమునకును పెట్టుట ప్రాచీన సంప్రదాయమని గూడ వీరు తెలియజేసినారు. + +1895 లో పర్లాకిమిడి ఉన్నతపాఠశాల సెకండ్‌గ్రేడ్ కళాశాలగా మారగా, మరుసంవత్సరము రామమూర్తిగారు అందులో చారిత్రకోపాధ్యాయులుగా నియమింపబడిరి. వారు ఆచార్యత్వమును విరమించునంతవరకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0403.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0403.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41de8b2d1abf1d05aa32aed30bd3555421c71c94 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0403.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +(1910) మరి పెక్కు వ్యాసంగములలో నిమగ్నులై యుండిరి. అందు (1) మూడు జిల్లాలకు ఆనాడు విద్యాధికారిగా నుండిన 'యేట్స్' దొర ప్రోత్సహించిన వ్యావహారిక భాషావాదము. (2) ఇంగ్లీషుభాష నేర్చుకొన ప్రారంభించిన విద్యార్థులకు అనువాదపద్ధతికాక, ఇంగ్లీషులోనే 'డై రెక్ట్ ' పద్ధతిలో 'ఫోనెటిక్ ' లిపిలో బోధించుట. (3) పర్లాకిమిడి పరిసరములలోని సవరబాలురకై స్వంత ధనము వెచ్చించి పెట్టిన బడులు సక్రమముగా నడచునట్లు చూచుకొనుట అనునవి మూడును ముఖ్యమైన వ్యాసంగములు. ఈ కార్యములలో వీరి ప్రథమపుత్రుడైన సీతాపతి తన తండ్రికి సహాయుడుగా నుండెడివాడు. వ్యావహారిక భాషావాదమునకు కావలసిన పరికరములను రామమూర్తి గారు సేకరించుచుండెడివారు. వీరు బాల్యము నుండియు తెలుగు ప్రబంధములు, తెలుగు వ్యాకరణములకంటె, సంస్కృతగ్రంథములను ఎక్కువగా పరిశీలించుచుండెడివారు. తెలుగు ప్రబంధములను, తెలుగు వ్యాకరణమును ఎక్కువగా చదివి యుండలేదు. కాని భాషాతత్వమును వీరు లెస్సగా గ్రహించియుండిరి. అంతియేకాక ప్రప్రథమముగ సవరభాషకు వ్యాకరణము నిర్మించుటలో వ్యాకరణ సంప్రదాయములను అలవరచుకొన్నారు. అందుచేత వీరు తెలుగుభాషను స్వయంకృషిచే వేగముగ నేర్వగలిగిరి. యేట్సుదొర ఏర్పరచిన ఉపాధ్యాయ పరిషత్తులో రామమూర్తి గారు ప్రసంగించుచు వ్యావహారిక భాషకును, గ్రాంథిక భాషకును గల తారతమ్యమును విశదీకరించిరి. నన్నయ కాలమునుండి తెలుగుభాష ఎట్లు మారుచు వచ్చినదో, జీవభాషలకు గల ఉత్కృష్టత ఎట్టిదో వీరు నిరూపించిరి. గ్రాంథిక భాషాభిమానులకు వీరి ప్రసంగము వెగటుగా తోచెను. + +రామమూర్తిగారు 1910 లో పర్లాకిమిడి కళాశాల ఉద్యోగమునకు రాజీనామా నిచ్చి, విశాఖపట్టణముజిల్లా లోని జయపుర మందలి బోర్డు హైస్కూలునందు ప్రధానోపాధ్యాయ పదవిని స్వీకరించిరి. + +తెలుగువారికి మాతృభాషలో తగిన కృషి, ప్రోత్సాహము లేకుండెననియు, గ్రాంథికమైన తెలుగు భాషా +భ్యసనమువలన ప్రసంగములలోను, ఇతర విషయము లందును స్వేచ్ఛ యుండదనియు, తెలుగుభాష సజీవమైన +భాషగా పరిణతి చెందవలెనన్నచో గ్రంథరచనయందు వ్యావహారిక భాష ప్రవేశపెట్టవలెననియు రామమూర్తిగారు తన రచనలలో, ఉపన్యాసములలో ఉద్ఘాటించిరి. ఇది గ్రాంథిక భాషాభిమానుల కసమ్మత మగుటచే, వ్యావహారిక భాషాభిమానులకును, గ్రాంథికభాషాభిమానులకును వాదములు చెలరేగినవి. వ్యావహారికభాషాభిమానులలో రామమూర్తి, ఏట్సుదొర, పి. టి. శ్రీనివాస అయ్యంగారు, గురజాడ అప్పారావు గార్లు ముఖ్యులు. గ్రాంథికవాదులు వీరిని 'దుష్టచతుష్టయము'గను, వీరభిమానించిన భాష 'గ్రామ్యభాష' గను ఎంచి, తెలుగుదేశ మంతటను సభలు నడిపించి, తీవ్రమైన అలజడి కావించి, ప్రభుత్వమునకును, విశ్వవిద్యాలయములకును వేలకొలది సంతకములతో నివేదికలు పంపిరి గ్రాంథిక వాదులకు నాయకత్వము వహించిన వారిలో ముఖ్యులు శ్రీ జయంతి రామయ్య పంతులుగారు. ఇరుపక్షముల మధ్య ఖండన మండనములు ఉచ్ఛస్థాయి నందుకొనెను. ఈ 'దుష్ట చతుష్టయము' లో మిగిలినవారి కంటె రామమూర్తిగారు వ్యావహారిక భాషావాదము నెగ్గితీరవలెనని మిగుల పట్టుదలతో నుండిరి. అందులకై వారు బరంపురము నుండి మద్రాసు, అనంతపురము వరకును గల కళాశాలలకు వెళ్లి తిక్కనకాలము నుండి ఆనాటికానాటికి తెలుగు గ్రంథములందు వ్యావహారిక భాషారూపము లెట్లు ఎక్కువగుచు వచ్చినవో ప్రయోగములు చూపించుచు, కళాశాలాధికారులకు, అధ్యాపకులకు నచ్చచెప్పిరి. ఇంతకును తమవాదము వచన రచనలకే గాని, కావ్యరచనకు కాదనియు ఇది నూతన విప్లవముగా పుట్టినది గాదనియు, చిన్నయసూరికి పూర్వమే వందలకొలది వచన రచనలు వాడుకభాషలో సాగినవనియు, వీరు సప్రమాణముగ రుజువు చేసిరి. విప్లవము తెచ్చిపెట్టినవాడు చిన్నయసూరియే యనియు, చిన్నయసూరి రచించిన వ్యాకరణ సూత్రములను బట్టి చూచినచో, తిక్కన మొదలైన మహాకవుల ప్రయోగములు గ్రామ్యము లనవలసి వచ్చుననియు రామమూర్తిగారు సోదాహరణముగా వాదించిరి. వారి వాదన పెక్కుమంది పండితులకును. విద్యాధికులకును నచ్చినది. + +1916 అనంతరము రామమూర్తిగారు 'తెలుగు' అను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0404.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0404.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ce7f767dcdb0dad9a47ba06d2be2d3c53516d8e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0404.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +మాసపత్రికను నెలకొల్పి అందులో వ్యావహారిక భాషావాదమునకు అనుకూలములైన వ్యాసములను, 'పండిత +భిషక్కుల భాషా భేషజము' అను వ్యాసమును, "బాలకవి శరణ్య" మనుపేర కవి ప్రయోగములను ప్రదర్శించుచు కొన్ని వ్యాసములను ప్రకటించిరి. 1921 సం. వచ్చుసరికి వారి వాదమును అంగీకరించిన వారు తెలుగుదేశ మంతటను వ్యాపించి యుండిరి. 1925 లో తణుకులో జరిగిన ఆంధ్ర సాహిత్య పరిష ద్వార్షికోత్సవ సందర్భములో చెళ్ళపిళ్ళ వెంకటశాస్త్రి, శ్రీపాద కృష్ణమూర్తిశాస్త్రి మున్నగు కవి పండిత దిగ్గజముల సమక్షములో రామమూర్తిగారు వ్యావహారిక భాషా వాదమును సమర్థించుచు మహోపన్యాసము గావించిరి. వారి వాదమును ఎదిరించుచు ఎవరును సభాముఖమున ప్రసంగింపలేదు. ఈ వాదమునకు అనుకూలమైన తీర్మానము గూడ సభాసమ్మతమైనది. + +దేశమందు దినదిన ప్రవర్థమానముగా వ్యాపించు చుండిన వ్యావహారిక భాషోద్యమమును గ్రాంథిక వాదులు +అరికట్టలేకపోయిరి. వందల కొలదిగా గ్రంథములు వాడుక భాషలో రచితములగుచుండెను. వ్యావహారిక భాషను ఆమోదించి, అందులో గ్రంథరచన సాగించుటకై ఏర్పడిన సాహిత్య సమాజము, నవ్యసాహిత్య పరిషత్తు వర్ధిల్లి, వాడుకభాషలో గ్రంథములను తగిన వారిచే రచియింపించినవి. + +రామమూర్తిగారు అస్వస్థులై చికిత్సకొరకు మద్రాసు చేరి 1940 జనవరి 20 వ తేదీన స్వర్గస్థులైరి. తన జీవితకాలములో తమ భాషా వాదమును ప్రభుత్వమువారు, విశ్వవిద్యాలయములవారు అంగీకరింపకపోయినను, ప్రజా బాహుళ్య మామోదించినందులకును, రచయితలు, పత్రికాధిపతులు దానిని శిరసావహించి ఆచరణయందు పెట్టు +చున్నందులకును రామమూర్తిగారు ఆనందమును ప్రకటించిరి. + +రామమూర్తిగారు 1910-12 లో సవరభాషకు సంబంధించిన గ్రంథములను తెలుగు లిపిలో రచించిరి. వీటిని మద్రాసు ప్రభుత్వమువారు ప్రకటించి రామమూర్తిగారికి ' రావుసాహెబ్' బిరుదము నొసంగిరి. అనంతరము 1929-31 లో రామమూర్తిగారు ఇంగ్లీషు-సవర, సవర-ఇంగ్లీషు నిఘంటువులను 'సవరమాన్యుయల్ 'ను ఇంగ్లీషు భాషలో రచింపగా, వాటినిగూడ మద్రాసు దొరతనమువారే ప్రకటించి, రామమూర్తి గారికి 'కైజర్-ఇ-హింద్' బంగారు పతకమును 1934 లో ఇచ్చి గౌరవించిరి. + +1934 లో రామమూర్తిగారి సప్తతితమ మహోత్సవము రాజమహేంద్రవరములో నవ్య సాహిత్య పరిషత్తువారు జేగీయమానముగా జరిపినారు. ఆ ఉత్సవము నాటికి నవ్య సాహిత్య పరిషత్తువారు ఈ క్రింది అయిదు గ్రంథములు ప్రకటించి రామమూర్తిగారికి కానుకగా సమర్పించినారు. + +1. “వ్యాససంగ్రహము” ఇందులో ఇతరులు రచించిన వ్యాసములుక లవు. + +2. రామమూర్తిగారు రచించిన వ్యాసములు-కొన్ని ఇంగ్లీషులో నున్నవి. కొన్ని తెలుగులో నున్నవి. అన్నియు భాషకు సంబంధించినవే. + +3. “పండితభిషక్కుల భాషాభేషజము"- రామమూర్తి కృతము. + +4. "బాలకవి శరణ్యము"-రామమూ ర్తికృతము. + +5. “గద్యచింతామణి" - రామమూర్తిగారు సంప్రతించినది. ఇందులో చిన్నయసూరికి ముందుకాలము నుండియు వాడుక భాషలో రచితములయిన గ్రంథముల నుండి రామమూర్తిగారు ఎత్తిచూపించిన తునుకలుగలవు. + +రామమూర్తి గారు ఉదార స్వభావులు. హరిజనోద్యమము పుట్టక పూర్వమే చాలకాలము క్రిందట హరిజనుల వలెనే అంటరానివారుగా ఉండిన సవరల పిల్లలను నలుగురిని వారు తన యింట నుంచుకొని, వారికి విద్య నేర్పించిరి. విధవా వివాహములను, స్త్రీలకు ఉచిత విద్యాలయములను ప్రోత్సహించిరి. యువతీ వివాహములను ప్రోత్సహించు 'శారదా చట్టము'నకు అనుకూలముగ పనిచేసిరి. వీరి శిష్యులు, ప్రశిష్యులు, అభిమానులు ఈనా డాంధ్రదేశమందు పెక్కురు గలరు. వీరికి నలుగురు కొడుకులు - సీతాపతి (ఈ వ్యాస రచయిత) వీర రాజు, రామదాసు, సూర్యనారాయణ అనువారలు కలిగిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0405.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0405.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41bd981c863ad116125be4ceab633028fc9c16df --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0405.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +గిబ్బను, ఎడ్వర్డు (1737-1794) : + +ఎడ్వర్డు గిబ్బను మహాశయుడు ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల చరిత్రకారుడు. ఇతడు రచియించిన రోమను సామ్రాజ్య పతన చరిత్ర (The History of the Decline and fall of the Roman Empire) వలన, ఈతని కీర్తి ఐరోపా ఖండమందు మాత్రమేగాక, యావత్ప్రపంచము నందును వ్యాపించినది. + +గిబ్బను లండను నగరమునకు సమీపమున గల 'పుట్ని' అను గ్రామమున 27 ఏప్రియలు 1737 వ సంవత్సరములో +'ఎడ్వర్డు గిబ్బన్ ' మరియు 'జూడెత్ పోర్టెన్' అను దంపతులకు ప్రథమ సంతానముగా జన్మించెను. ఇతని తరువాత +ఆ దంపతులు కార్గురు జన్మించిరి గాని, వారందరు బాల్యముననే మరణించిరి. + +గిబ్బను బాల్యమున మిక్కిలి అనారోగ్యవంతుడుగా నుండి నరములకు సంబంధించిన వ్యాధితో మిక్కిలి బాధపడెను. బాల్యమున తల్లి చనిపోవుటవలన ఇతనిని పినతల్లి పెంచినది. ఆమెయందీతని కపారమైన ప్రేమయు, భక్తియు గలదు. + +గిబ్బను తొమ్మిది, పదకొండు సంవత్సరముల మధ్యవయస్సులో తన స్వగ్రామములోని ఒక బోర్డింగుస్కూలులో +కాయకష్టముతో మిక్కిలి దుర్భరమైన జీవితమును గడపి 'లాటిన్' భాషయందలి వ్యాకరణ లక్షణమును నేర్చుకొనెను. 1749-1750 సంవత్సరముల మధ్యకాలములో 'వెస్టు మిన్‌స్టరు' నందు మూడవ ఫారమువరకు అతి కష్టముమీద చదివెను. ఆ తరువాత మూడు సంవత్సరముల కాలము, నిలకడలేని జీవితముతో అనేక బాధల ననుభవించుచు, నేనెన్నియో చారిత్రక గ్రంథములను పఠించెను. + +గిబ్బను తండ్రి 3 వ ఏప్రియలు 1752 సంవత్సరమున గిబ్బనును 'ఆక్సుఫర్డు' విశ్వవిద్యాలయములోని "మేక్ డోలెన్ " కాలేజియందు చేర్పించెను. అచ్చట పదునాలుగు మాసములు మాత్ర మీతడు విద్య నభ్యసించెను. కాని ఆ విద్యవలన అతని కేమాత్రమును లాభము కలుగలేదు. అందువలననే గిబ్బను తన జీవిత చరిత్రలో ఆనాటి విద్యా +విధానమును గురించి వివరించుచు ఆక్సుఫర్డు విశ్వవిద్యాలయములోని విద్యావిధానము మిక్కిలి క్షీణదశలో నుండి, ఆ విశ్వవిద్యాలయపు చరిత్రకే కళంకము తెచ్చునదిగా నున్నదనియు, ఉపాధ్యాయులు విలాసవంతమగు జీవితము గడపుచు, తమ యిచ్చవచ్చినట్లు ప్రవర్తించు చుండెడి వారనియు, గనుకనే తానా విశ్వవిద్యాలయమున ఏ మాత్రపు లాభమును పొందజాలక పోతిననియు, తన జీవితములో అంత ఎక్కువకాలము వ్యర్థముగా గడపిన సందర్భము మరియొకటి లేదనియు ఆతడు వ్రాసెను. + +ఇచ్చట విద్య నభ్యసించుచున్న రోజులలో గిబ్బనునకు శరీరారోగ్యము బాగుపడి, క్రమముగా మేధాశక్తియు విద్యాతృష్ణయు అధికము కాజొచ్చెను. ఇతనికి బాల్యము నుండియు మతవిషయకమైన చర్చలయందును, తత్సంబంధములైన గ్రంథములను పఠించుటయందును అభిలాష మెండు. అందువలననే యీతడు తన 17 సంవత్సరముల వయస్సునందే రోమన్ కేథలిక్ మతమునందు ప్రవేశించెను. అందువలన నీతనిని ఆక్సుఫర్డు విశ్వవిద్యాలయము బహిష్కరించినది. అంతట తండ్రి యీతనిని కవియు వేదాంతియునగు, మాలెట్ నొద్ద ప్రవేశ పెట్టెను. కాని విద్యాతృష్ణ గల యీతనికి అచ్చట అంత ప్రయోజనము కలుగలేదు. అందువలన తండ్రి యీతనిని 'లాసినా' కు పంపెను . అచ్చట 'పెవిలియార్డు' అను విద్వాంసునియొద్ద నివసింప సాగెను. పెవిలియార్డు చాల బీదవాడైనను గొప్ప విద్యావేత్త. మంచి తెలివితేటలు గలవాడు. దానికితోడు గొప్ప అభివృద్ధికరమైన భావములు గలవాడు. ఇతడు తన శక్తినంతను ఉపయోగించి గిబ్బనును మరల ప్రొటెస్టెంటు మతములోనికి చేరునట్లు చేయుటమాత్రమే గాక, అతని విజ్ఞానతృష్ణకు తగినవిధముగా, మంచి మంచి గ్రంథములనుజూపి, వానిని చదువుటకు ప్రోత్సహించెను. ఈమహాశయుని ప్రభావమువలన గిబ్బను అనవసర మతసంబంధమైన చర్చలను మానివేసి, నిజమైన విజ్ఞానము నార్జించుటకు కృషి ప్రారంభించెను. దానికితోడు అచ్చటి వాతావరణముగూడ, అతని భావములకును, ఆశయములకును తగినట్లుగా మిక్కిలి ఉన్నతముగానుండి ప్రోత్సాహకరముగా నుండెను. అందువలన నిచ్చట 'ఫ్రెంచి' భాషా వాఙ్మయమునంతను కూలంకషముగా పఠించి 'లాటిన్’ భాషనుగూడ నేర్చుకొని ఆ రెండు భాషలయందును అసమానమైన పాండిత్యమును సంపాదించెను. 1753 వ సంవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0407.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0407.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b67dc505fdc86cbbb9b647a38341dac8beb10be --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0407.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దలతోను, ఉత్సాహముతోను తాను ప్రారంభించిన చరిత్ర రచనను విజయవంతముగా సాగించెను. + +గిబ్బను మహాశయుడు తన గ్రంథమును ముగించిన నాటి పరిస్థితి నిట్లు తన జీవిత చరిత్రలో వ్రాసెను. + +"1787 వ సంవత్సరము జూన్ 27 వ తేదీ రాత్రి పదకొండు పన్నెండు గంటలమధ్య నా తోటలోని వేసవి గృహములో, నా రోమను సామ్రాజ్య పతన చరిత్ర చివరపుటలోని, చివర వాక్యమును ముగించి, కలమును క్రిందబెట్టి, తోటలోగల చెట్లమధ్యలో ఎన్నో పర్యాయములు పచారు చేసితిని. అచటి నిర్మానుష్యమైన సుందర ప్రకృతి, నిర్మలాకాశములోని చంద్రుడు, చుక్కలు, కొండలు, గుట్టలు, చెట్లు ఆ సమయములో సరస్సులో ప్రతిబింబించుచుండెను. ఆ పవిత్ర సమయములో నేను చిరకాలమునుండి, పడిన శ్రమకు ఫలితముగా లభించిన విశ్రాంతిని గురించిగాని, లేదా నాకు రాబోవు ఘనకీర్తిని గురించిగాని, నేను పొందిన ప్రథమానందమును వర్ణింపనుగాని, నేను నా చిరకాలమిత్రమైన గ్రంథము నుండి శాశ్వతముగా వీడిపోవుచున్నందుకు కలిగిన దుఃఖభావమును, విచారమును వినమ్ర హృదయముతో ప్రకటింపక తప్పదు. కారణ మేమనగా, భావికాలమున 'ఆ చరిత్ర గ్రంథమునకు సరియైన గౌరవాదరములు లభించునా, లభింపవా ?' అని నా కేమాత్రము విచారము లేదు. ఎందువల్లననగా 'చరిత్రకారునియొక్క జీవితము మిక్కిలి చిన్నదిగానుండి అనేక అపాయములతోను, బాధలతోను నిండియుండును' అని నాకు తెలియును.” + +గిబ్బను అంత్య జీవితము చాల విషాదముగా గడచినది. చివరదినములలో అనేకమంది స్నేహితులు, ఆప్తబంధువులు చనిపోవుటవలన అనేక విచారములకు గురియై 1793 వ సంవత్సరపు వేసంగిలో 'ససెక్సు' అను గ్రామములోని తన స్నేహితుడయిన 'షెఫీల్డు' అనువానితో గడపుటకు వెళ్లెను. కాని దురదృష్టవశాత్తు ఆతని జీవిత +అంతిమాధ్యాయము క్రమముగా సమీపించుటచే లండను నగరమునకుపోయి, జలోదర రోగముతో సెంటు జేమ్సు +స్ట్రీటునందు 1794 వ సంవత్సరము 16 జనవరినాడు శాశ్వతముగా కన్నుమూసెను. + +గిబ్బను తాను రచియింప దలచిన రోమను సామ్రాజ్య పతన చరిత్రను 98 A.D. లో రోమను సామ్రాజ్యమును +పరిపాలించిన 'టిటస్ ' చక్రవర్తితో ప్రారంభించి 1453 వ సంవత్సరమున 'టర్కీ' వారు 'కాన్‌స్టాంటి నోపిలు' పట్టణమును స్వాధీనము చేసికొనినంతవరకును రచించెను. ఆతడు అతిపురాతన కాలమునుండి నేటి నవీన +నాగరికత వరకును సంభవించిన అనేక మార్పులను గ్రహించి, చిందరవందరగా నున్న అనేక చరిత్రాంశములను, ఒక దానితో నింకొకదానికిగల సన్నిహిత సంబంధమును క్రమపద్ధతిపై నేర్పరచి, పదునాలుగు శతాబ్దముల మధ్యకాలమున నున్న సువిశాలమయిన రోమను సామ్రాజ్య చరిత్రను సుస్థిరమైన పునాదులపై నిర్మించి చరిత్ర రచనయందు చక్కని రాచబాటను ఏర్పాటుచేసి, ఆ చరిత్రకును, ప్రపంచమునకును మహోపకారము చేసెను. + +గిబ్బను ఈ చరిత్ర రచనయందు కొన్ని లోపములు చేసెను. అతడు మతమునకు సంబంధించిన సరియైన పరిజ్ఞానము లేకుండగనే నిర్దయతో ఆవిషయములను గురించి చర్చించుటయేగాక పూర్తి క్రైస్తవ మతమునకు సంబంధించిన అనేక విషయములను అనవసరముగా నుదాహరించుచు, లేనిపోని వాదములను లేవతీసెను. అందువలన ఆతని చరిత్ర గ్రంథముపై వాదప్రతివాదములు బయలు దేరినవి. + +గిబ్బను తన చరిత్ర గ్రంథమును శిల్పరీత్యా సర్వాంగ సుందరముగా తీర్చిదిద్దుటలో ప్రతిభావంతుడైన స్వతంత్ర కళాకారునివలె ప్రవర్తించెనేగాని, అనవసరముగా ఇతరులను అనుకరించుట కేమాత్రమును ప్రయత్నించలేదు. + +గిబ్బను కావించిన ఉత్తమ చారిత్రక రచనవలన, చరిత్రకు ఒక విశిష్టత లభించినది. ఈనాడు చరిత్ర సారస్వతము నందొక ముఖ్య భాగముగ పరిగణింపబడుటకు గిబ్బను మహాశయునివంటి ఉత్తమ చారిత్రకుల కృషి యే మూలము. + +గుంటుపల్లి : + +ఆంధ్రప్రదేశములో నున్న అతి పురాతనమైన బౌద్ధ క్షేత్రములలో గుంటుపల్లి ఒకటి. ఇది క్రీ. పూ. రెండవ, మూడవ శతాబ్దులలో ఆంధ్రదేశమును పరిపాలించిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0409.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0409.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7204210027bbf138807088810a00da40de3acb33 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0409.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +శిలాచైత్యమున్నది. దీనిచుట్టును ప్రదక్షిణపథము గలదు. చైత్యవేదికయొక్క వ్యాసము 11 అడుగుల 8 అంగుళములు. దీనిఎత్తు 3 అడుగుల 9 అంగుళములు. దీనిపైన 9 అడుగుల 2 అంగుళముల వ్యాసమును, 4 అడుగుల 9 అంగుళములు ఎత్తునుగల 'అండ' మొకటి కలదు. అండముపైన హర్మికలో ఛత్రపుకాడను దించుటకు అనుకూలముగా నుండునట్టి ఒక గుంట యున్నది. ఈ గుహాలయము పైకప్పు చేజెర్ల కపోతేశ్వరాలయపు పైకప్పును పోలి యున్నది. గుహాముఖము ఒక పెద్ద గుఱ్ఱపులాడపు ఆకారముతో నున్నది. అంతేగాక గయవద్ద గల 'బారాబరు' +కొండలలోని 'లోమక ' ఋషి గుహాముఖము వలెనే దీని ముఖముగూడ నున్నది. దానియందలి లోపలి కొలతలతో +దీనియందలి లోపలి కొలతలు సమానముగ నున్నవి. అందుచేత ఈ రెండు గుహలును క్రీ. పూ. రెండు వందల +సంవత్సరముల ప్రాంతమున నిర్మింపబడినవని పురాతత్త్వ శాస్త్రజ్ఞులు పరిశోధనలు సల్పి నిర్ణయించియున్నారు. + +(2) విహారము : పైన తెల్పిన చైత్యగృహమునుండి ఈ విహారము చేరుటకు ఒక దారియున్నది. ఈ విహారము +చైత్యగృహమునకు పైభాగమున ప్రాగుత్తరముగా + +నుండును. ఇది అడ్డదిడ్డముగా చెక్కబడిన గదులతోను, కంతలతోను నిండియుండును. అంతేగాక ఈ విహారము +కార్లి, నాసిక, భేడ్సా మొదలైన మహారాష్ట్ర దేశమందలి విహారములవలె, అంత అందముగాలేదు. గుహకు +మధ్యభాగమున ఒక కిటికియు, రెండువైపుల రెండు కిటికీలును, వాటిపైన ద్వారముల పైభాగములయందు +చైత్యవాతాయనములును గలవు. ఇతర అలంకారములు లేవు. ఈ విహారమునందు కొన్నిగదులు అసంపూర్ణముగా +నిర్మితమైనట్లు కనిపింపగలవు. + +(3) వేరొక విహారము : ఈ పెద్ద విహారమునకు సమీపమున పై భాగమందు అయిదు గదులుకల వేరొక విహార మున్నది. కాని ఈ విహారము మిక్కిలి శిథిలావస్థలో నున్నది. ఇది అంత ఆకర్షణీయమయినది కాదు. + +II. ఇటుక, రాతి కట్టడములు: పై నుదహరించిన ప్రాచీన గుహావిహార శిథిలములకు సమీపముననే కొన్ని ఇటిక కట్టడములును, రాతి కట్టడములును ఉన్నవి. ఈ కట్టడము లన్నియు ఈ బౌద్ధతీర్థమునకు సంబంధించినవే యైయున్నవి. కాని, కట్టడములన్నియు శిథిలావస్థలో నున్నవి. వీటి నిర్మాణము గుహావిహారములకు తర్వాతి కాలములో జరిగినట్లు చరిత్రకారులు భావించుచున్నారు. + +(1) ఇటుక స్తూపములు : చైత్య గుహ నుండి విహారగుహకు పోవు దారిలో కొండచాలుపైన అనేక స్తూపముల యొక్క పునాదులు వరుసగా గానిపించుచున్నవి. వీటి పైభాగములన్నియు శిథిలములైపోయినవి. ఈ ఇటిక స్తూపములు మిక్కిలి చిన్నవి. ఇవిఆరాధ్యస్తూపములని చరిత్రకారులు ఊహించుచున్నారు. + +(2) చైత్య గృహము : ఈ చైత్య గృహము, పై స్తూపములకు సమీపమున పడమరవైపుగా నున్నది. ఇది +గుఱ్ఱపులాడపు ఆకారముతో నిర్మింపబడియున్నది. దీని పొడవు 54 అడుగుల 5 అంగుళములు ; వెడల్పు 14 అడు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0410.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0410.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..df5b907c8a74c85dd337a7ad51cc15ec502146dc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0410.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గుల 6 అంగుళములు, గోడలమందము సుమారు 4 అడుగులుండును. దీని పునాదులు మిక్కిలి బలిష్ఠములుగా +నున్నవి. దీనిపైన కోళ్ళగూడువంటి కప్పుగూడ నున్నది. దీనిలోపలను, మధ్యభాగమునను ఎత్తైన ఒక ఇటుక దిమ్మయు, దానిపైన బుద్ధ విగ్రహము నున్నవి. ఈ విగ్రహము అమరావతి మహాచైత్యములోని మూడవ దశకు చెందిన బుద్ధవిగ్రహమును పోలియుండుటచే ఈ చైత్యాలయము క్రీ. శ. ఒకటవ శతాబ్దపు మధ్యభాగములో నిర్మింపబడి యుండునని ఊహింపబడుచున్నది. + +(3) మంటపము : ఇది చైత్యగృహమునకు తూర్పువైపున నున్నది. దీని పొడవు 56 అడుగులు; వెడల్పు 34 అడుగులు. ఇది ఒక సమావేశ స్థలమని పెద్దలూహించుచున్నారు. దీనిలో పెక్కుమంది కూర్చుండుటకు తగునట్లుగా వసతియున్నది. ఈ మంటపములో బౌద్ధ భిక్షువులు కూర్చుండి బౌద్ధ ధర్మములను గూర్చి చర్చించుచుండెడి వారట. + +(4) ఇతర స్తూపములు : ఈ మంటపమునకు సమీపముననే ఇతర స్తూపములు అనేకములు కలవు. ఇవి అనేక +పరిమాణములలోనుండి, అనేక విధములుగా నిర్మింపబడి యున్నవి. ఈస్తూపముల నిర్మాణ విధానమందు ఎంతయో వైవిధ్యము గోచరించును. ఈ స్తూపములలో ఒకదాని యందు ఒక అవశేష (Relic) పాత్ర లభించినది. అందుచే ఇవన్నియు భిక్షువుల సమాధు లని పెద్దలు తలంచు చున్నారు. ఈ ప్రదేశములో ఇట్టి చిన్న స్తూపములు 35 +కన్పడుచున్నవి. ఈ స్తూపము లన్నింటిలోను పెద్దదగు స్తూపముయొక్క వేదికకుగల మెట్ల పైభాగమునందు, +సుయజ్ఞనాథుని శిష్యురాలైన 'సానాదా' యను నామె ఆ మెట్లను కట్టించినట్లు తెలుపు శాసనములు గానిపించు +చున్నవి. అందుచే ఈ స్తూపములు క్రీ. శ. రెండవ శతాబ్దమునకు సంబంధించినవని పురాతత్త్వ శాస్త్రజ్ఞులు +నిర్ణయించుచున్నారు. + +(5) శిలా చైత్యము : ఇది ఒక రాతి అరుగుమీద నిర్మింపబడినది. దీని వెలుపలి భాగమంతయు చిన్న చిన్న రాళ్ళతో నిండియుండి చిందరవందరగా నున్నది. ఈశిలా చైత్యమునందు ఒక అవశేషపాత్ర లభించినది. దీనిలో ఒక రాతిబరణి, ఒక స్ఫటికపుపూస, ఒక బంగారపు భిక్షా పాత్ర లభించినవి. ఈ శిలాచైత్యము క్రీ. పూ. రెండవ +శతాబ్దమునాటి 'భీల్సా' చైత్యములతో అన్ని విధములను పోలియుండి ఒక ప్రత్యేక విలక్షణతతో నొప్పారుచున్నది. + +విశ్వ విఖ్యాతిగాంచిన ఈ పురాతన బౌద్ధ సంఘారామములను సందర్శింపనెంచిన ప్రజలు ఏలూరునుండి +కామవరపుకోట వరకు బస్సులపై ప్రయాణముచేసి, అక్కడినుండి గుంటుపల్లికి నడచికాని, బండ్లపై నెక్కిగాని +వెళ్ళుదురు. ప్రతిసంవత్సరము దేశపు నలుమూలలనుండి యాత్రికులు అనేకులువచ్చి ఈ పవిత్ర బౌద్ధ క్షేత్రమును +సందర్శించి పోవుచుందురు. + +గుంటూరు జిల్లా: + +ఉనికి : ఆంధ్రదేశములో సముద్రతీరమందున్న జిల్లాలలో గుంటూరుజిల్లా యొకటి. ఈ జిల్లా 15° 18'-16° 50' +ఉత్తర అక్షాంశముల మధ్యను, 79°10′- 80°55′ తూర్పు తులాంశముల మధ్యను ఉన్నది. ఈ జిల్లా రూపము +చూచుటకు ఒక గొడుగు ఆకారములో నుండును. దాని పిడికఱ్ఱ దక్షిణమును చూపుచుండును. దీనికి ఉత్తరమున +కృష్ణానదియు, దాని వెంబడి తెలంగాణములోని నల్లగొండ జిల్లాయు, తూర్పున కృష్ణాజిల్లాయు, బంగాళాఖాతమును, దక్షిణమున నెల్లూరుజిల్లాయు, పశ్చిమమున నెల్లూరు, కర్నూలు, మహబూబునగరు జిల్లాలును సరిహద్దులుగా నున్నవి. + +ఈ జిల్లా విస్తీర్ణము 5,771 చ. మై. ఇందలి గ్రామముల సంఖ్య 727. పురములు 25. జనాభా 1951 లెక్కల ప్రకారము 25,49,996. ఇందు పురుషుల సంఖ్య 12,91,745, స్త్రీల సంఖ్య 12.58, 251. జనసాంద్రత 442. పట్టణవాసులు 5,01,921. గ్రామీణులు 20,48,075, గృహముల సంఖ్య 4,91,670. 1961 జనాభా లెక్కల ప్రకారము జనాభా 30,09,997. + +ఈ జిల్లాలో 9 తాలూకాలు కలవు. + +1. నర్సారావు పేట తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము చ. మై. 716 గ్రామములు 106 పురములు (నర్సారావుపేట, చిలకలూరి పేట) 2 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0411.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0411.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..52434985a3fdccaa999b4028a3fcaed6482c50d9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0411.txt @@ -0,0 +1,29 @@ ++ జనాభా (1951) 2,66,400 పురుషులు 1,35,120 స్త్రీలు 1,31,280 జనసాంద్రత 372 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 3,21,909 + +2. వినుకొండ తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము చ. మై. 644 గ్రామములు 73 పురము (వినుకొండ) 1 జనాభా (1951) 1,16,365 పురుషులు 59,021 స్త్రీలు 57,344 జనసాంద్రత 181 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 1,24,825 + +3. పల్నాడు తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము చ. మై. 1,041 గ్రామములు 86 పురములు (గురజాల, మాచర్ల, రెంటచింతల) 3 జనాభా (1951) 1,92,776 పురుషులు 96,522 స్త్రీలు 96,254 జనసాంద్రత 185 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 2,28,002 + +4. గుంటూరు తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము చ. మై. 541 గ్రామములు 118 పురములు (గుంటూరు, మంగళగిరి, తాడేపల్లి) 3 జనాభా (1951) 4,42,073 పురుషులు 2,25,722 స్త్రీలు 2,16,351 జనసాంద్రత 817 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 5,78,913 + +5. సత్తెనపల్లి తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము చ. మై. 718 గ్రామములు 130 పురములు (సత్తెనపల్లి, ఫిరంగిపురము) 2 జనాభా (1951) 2,46,029 పురుషులు 1,25,468 స్త్రీలు 1,20,561 జనసాంద్రత 341 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 2,44,680 + +6. తెనాలి తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము 324 చ. మై. గ్రామములు 96 పురములు (తెనాలి, చేబ్రోలు, కొల్లిపర, కొల్లూరు, దుగ్గిరాల) 5 జనాభా (1951) 3,57,839 పురుషులు 1,79,692 స్త్రీలు 1,78,147 జనసాంద్రత 1,104 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 4,00,538 + +7. రేపల్లె తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము 297 చ. మై గ్రామములు 57 పురములు (భట్టిప్రోలు, రేపల్లె) 2 జనాభా (1951) 1,91,010 పురుషులు 96,961 స్త్రీలు 94,049 జనసాంద్రత 643 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 2,35,105 + +8. ఒంగోలు తాలూకా : + ++ విస్తీర్ణము 820 చ. మై. గ్రామములు 159 పురములు (ఒంగోలు, అద్దంకి, అల్లూరు, కొత్తపట్టణము) 4 జనాభా (1951) 3,33,995 పురుషులు 1,69.681 స్త్రీలు 1,64,314 జనసాంద్రత 407 1961 లెక్కలప్రకారము జనాభా 3,88,832 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0412.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0412.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d70bd53ab64c47e5da73084f9f048e0d2e81f0ca --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0412.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +9. బాపట్ల తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము 670 చ. మై. గ్రామములు 102 పురములు (చీరాల, బాపట్ల, పొన్నూరు, వేటపాలెం) 4 జనాభా (1951) 4,03,509 పురుషులు 2,03,558 స్త్రీలు 1,99,951 జన సాంద్రత 602 1961 లెక్కల ప్రకారము జనాభా 4,87,213 + +నైసర్గికస్థితి : ఒంగోలు తాలూకా జిల్లా కంతకు దక్షిణమున సముద్రతీరమున నున్నది. రేపల్లె, బాపట్ల, ఒంగోలు తాలూకాలు బంగాళాఖాతముయొక్క తీరమును కలిగి యున్నవి. పల్నాడు తాలూకా వాయవ్య దిశలో నున్నది. దీనికి దక్షిణముగా వినుకొండ తాలూకా కలదు. వీటికి తూర్పుగా గుంటూరు, సత్తెనపల్లి, తెనాలి తాలూకా లున్నవి. + +జిల్లాలో తెనాలి, రేపల్లె, బాపట్ల తాలూకాలు కృష్ణానదియొక్క డెల్టా భాగమందున్నవి. వీటికి కృష్ణ కాలువల నీరు లభించుటచే ఇచట పల్లపు సేద్యము జరుగును. పల్నాడు, సత్తెనపల్లి, గుంటూరు, నర్సారావుపేట తాలూకాలు తూర్పు కనుమలతో కూడిన మెట్ట తాలూకాలు. పల్నాడు, సత్తెనపల్లి తాలూకాలయందు తూర్పు కనుమలు, నర్సారావుపేట తాలూకాలో కొండవీటి గుట్టలు, ఒంగోలు తాలూకాలో చీమకుర్తి కొండలు ఈ జిల్లాలో ముఖ్యమగు గుట్టలు. మిగిలిన భాగము నల్ల రేగడి నేలను కలిగియుండును. + +నదులు : జిల్లాకు ఉత్తర సరిహద్దుగా నున్న కృష్ణానది ముఖ్యమగు నది. ఇది కొంత భాగమునకు తూర్పు సరిహద్దుగా కూడ నున్నది. ఈ నదియే గుంటూరు జిల్లాను నల్లగొండ, కృష్ణా జిల్లాలనుండి వేరుచేయు సరిహద్దుగా +నున్నది. ఈ నదికి విజయవాడ వద్ద నొక ఆనకట్ట నిర్మింపబడి అటనుండి ఇరువైపుల పెద్ద పెద్ద కాలువలద్వారా పొలములకు నీరు అందించబడుచున్నది. మాచర్ల సమీపములోనున్న నందికొండ వద్ద కూడ నొక గొప్ప జలాశయము నిర్మింపబడుచున్నది. గుండ్లకమ్మ అను మరియొక నది, కర్నూలుజిల్లాలోని కంబం చెరువు నుండి బయలుదేరి +వినుకొండ, ఒంగోలు తాలూకాల గుండా ప్రవహించుచున్నది. ఇది వర్షకాల మందే ప్రవహించు చుండును. నాగులేరు వినుకొండ తాలూకాలోని కొండలలో పుట్టి ఉత్తరముగా ప్రవహించి కృష్ణలో కలియుచున్నది. అట్లేచంద్రవంక యను మరియొక చిన్ననది కూడపల్నాడుతాలూకాగుండా ప్రవహించి కృష్ణలో కలియును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0413.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0413.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b25a32f5b0e0ed5a210a7b26f0b19c4148781e16 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0413.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +అడవులు : ఈ జిల్లాయందు మొత్తము 781 చ. మైళ్ల విస్తీర్ణముగల అడవు లున్నవి. అవి అంత ముఖ్యమైనవి +కావు. వీటిలో తీరప్రాంతమందున్న వాటిలో సర్వి, మడకఱ్ఱ పెరుగును. ఈ కఱ్ఱ వంటచెరకుగా నుపయోగ పడుచున్నది. మిగిలిన ప్రాంతమందలి అడవులలో చెప్పతగిన కలప పెరుగదు. పశుగ్రాసము పుష్కలముగా +నుండును. + +శీతోష్ణస్థితి, వర్షపాతము : మొ త్తముమీద జిల్లాఅంతయు ఉష్ణప్రాంత మనవచ్చును. తీరప్రాంతములందు సముద్ర ప్రభావముచే కొంత తక్కువ ఉష్ణోగ్రత యుండును. ఏప్రిల్, మే, జూన్ నెలలు వేసవికాలముగను, జులై, ఆగస్టు, సెప్టెంబరు నెలలు నైరృతి ఋతుపవనముల మూలమున వర్షములు కురియు కాలముగను, అక్టోబరు, +నవంబరు నెలలు ఈశాన్య ఋతుపవనముల మూలమున వర్ష ము కురియు కాలముగను, డిసెంబరు, జనవరి, ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలు శీతకాలముగను ఉండును. ఈ జిల్లాలోని తీరపు తాలూకాలకు పై రెండు ఋతుపవనముల మూలమునను వర్షములు కురియును. అందుచే ఈ ప్రాంతమందు వర్ష పాత మధికముగా నుండును. కాని మెట్ట +తాలూకాలలో నైరృతి ఋతుపవనముల వలన కొలదిగా వర్షించును. తెనాలి, రేపల్లె తాలూకాలలో సంవత్సరములో 38" ల వరకు అధిక వర్షపాత ముండును. మెట్ట తాలూకాలలో 26" లు అధిక వర్షపాత ముండును. రెంటచింతల, గుంటూరులలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 118°F (48°C) ఉండును. + +నేలలు : జిల్లా మొ త్తము విస్తీర్ణములో 85% నల్లనేల. ఇది మిక్కిలి సారవంతమైనది. గుంటూరు - గుంతకల్లు +రైలుమార్గము వెంట ఎఱ్ఱచెక్కు నేల కలదు. సముద్రప్రాంతములందు ఇసుక నేల కలదు. కృష్ణానది వెంబడి కొంత వండ్రు మట్టితో కూడిన నేల యున్నది. + +నీటి పారుదల : జిల్లాకు ఈశాన్య మందు సరిహద్దుగా నున్న కృష్ణానదికి విజయవాడ వద్ద 1850 లో ఆనకట్ట +నిర్మింపబడెను. అచటి నుండి కుడివైపుగా బకింగ్ హాం కాలువ మద్రాసువరకు పోవును. దానినుండి ఒకశాఖ +తెనాలితాలూకా గుండా రేపల్లెవరకును, మరియొకశాఖ బాపట్ల తాలూకాలోని నిజాంపట్టణము వరకును పోవును. +ఈ రెండు శాఖలు తెనాలి, రేపల్లె తాలూకాలలోని భూములకు పూర్తిగాను, బాపట్ల తాలూకాలోని భూములలో అధిక భాగమునకును సేద్యమునకు ఉపయోగపడు చున్నవి గుంటూరు, ఒంగోలు తాలూకాలలో కూడ కొలదిభూములు ఈ కృష్ణ కాలువల మూలమున సేవ్యమగు చున్నవి. పల్నాడు, వినుకొండ, నర్సారావుపేట, సత్తెనపల్లి తాలూకాలు కేవలము దేవమాతృకములై తరచు క్షామములచే పీడింపబడుచుండును. ఒంగోలు తాలూకాలోను, గుంటూరు తాలూకాలోను వర్షాధారముగల చెరువులక్రింద కొంత సాగు జరుగుచుండుటచే కరువుల బాధ అంతగా ఉండదు. భారతదేశపు ద్వితీయ పంచవర్ష ప్రణాళికక్రింద పల్నాడు తాలూకాలోని నందికొండవద్ద కృష్ణానదిమీద నాగార్జునసాగరమను బ్రహ్మాండమగు జలాశయము నిర్మింపబడుచున్నది. ఈ నిర్మాణముయొక్క పథకము ననుసరించి ఈ జిల్లాయందలి మెట్టతాలూకాలే గాక నెల్లూరుజిల్లాలోని కొంతభాగము కూడ సేవ్యము కాగలదు. జిల్లాయందు చిన్న నీటివనరులు 277 కలవు. చిన్న, పెద్ద వనరులక్రింద మొత్తము 4,37,258 ఎకరముల భూమి సాగుచేయబడుచున్నది. + +పంటలు : గుంటూరుజిల్లాలో వరియే ప్రధానమగు పంట. చోళ్లు, రాగులు, కొఱ్ఱలు, మొక్కజొన్న, జొన్న మెట్ట తాలూకాలలో పండించబడుచున్నవి. మిర్చి, పొగాకు, వేరుసెనగ, ప్రత్తి ముఖ్యమైన వ్యాపారపు పంటలు. చీరాల ప్రాంతమందు జీడిమామిడితోటలు పెంచబడును. తెనాలి తాలూకాలో దుగ్గిరాలవద్ద పసుపు విస్తారముగా పండించబడుచున్నది. ఇది యితర రాష్ట్రములకు ఎగుమతి చేయబడును. + +రహదారులు : గుంటూరు పట్టణమునుండి విజయవాడకు, నెల్లూరు జిల్లాలోని భాగములకు రోడ్లుకలవు. +జిల్లాయందు మొత్తము 1,659 మైళ్ళు నిడివిగల రోడ్లు కలవు తెనాలి, గుంటూరు, ఒంగోలు, నర్సారావుపేట అను పట్టణములు రోడ్ల కూడలి స్థానములు. + +ఈ జిల్లాయందు మొత్తము 2951/4 మైళ్ళ పొడవుగల ఇనుపదారులు కలవు. తెనాలి, బాపట్ల, ఒంగోలు తాలూకాలగుండా కలకత్తా-మద్రాసులను కలుపు దక్షిణరైల్వే ప్రధాన మార్గమొకటి పోవుచున్నది. గుంటూరు, రేపల్లె \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0414.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0414.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33f60506dbad2ea230540b7c3a0263124a9e8a55 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0414.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +లను కలుపుచు మరియొక శాఖామార్గము తెనాలిగుండా పోవును. ఈరెండును బ్రాడ్‌గేజ్‌కి చెందినవి. వీటినిడివి +1331/4 మైళ్ళు. విజయవాడనుండి గుంటూరు మీదుగా గుంతకల్లునకొకటి, మాచెర్లకొకటి పోవునట్టి రెండు +మీటరుగేజిలైన్లు కలవు. వీటినిడివి 162 మైళ్ళు (ఈ జిల్లాలో). ఈ మార్గములు గుంటూరు, సత్తెనపల్లి, నర్సారావుపేట, వినుకొండలను కలుపును. మొత్తముమీద అన్ని తాలూకాల ముఖ్యస్థానములు రైలు మార్గములచే కలుపబడి యున్నవి. + +ఈజిల్లాలో జలమార్గములుకూడ రవాణా సౌకర్యములలో చేరియున్నవి. కృష్ణానది, బకింగుహాముకాలువ, రేపల్లెకాలువ, నిజాంపట్టణపు కాలువ, సరకులరవాణాకును, ప్రయాణములకును ఎంతయో ఉపయోగపడు చున్నవి. + +వైద్యము : గుంటూరు జిల్లాలో 100 వైద్యశాలలు కలవు ఇందు 13 ప్రభుత్వమువి. గుంటూరులోని ప్రభుత్వ +వైద్యశాలలో 'X' రే విభాగముకూడ కలదు. మొత్తము ప్రభుత్వ వైద్యశాలలలో 405 పడకల వసతులు కలవు. ఇవి గాక స్థానిక ప్రభుత్వముల (డిస్ట్రిక్టు బోర్డుల, లోకల్ బోర్డుల) యాజమాన్యమున నిర్వహింపబడునవి 87 వైద్యశాలలు చిన్నవి, పెద్దవి కలవు. వీటియందు 28 పడకల వసతులు కలవు. గుంటూరు, చీరాల, ఒంగోలు, రెంటచింతల +పట్టణములలో క్రైస్తవ మిషనరీలచే నిర్వహింపబడు వైద్యశాలలు కలవు. బాపట్లలో 200 పడకల వసతులుగల క్రైస్తవ మిషనరీవారి కుష్ఠురోగ వైద్యశాల కలదు. + +తంతి - తపాలాలు : జిల్లాలో మొత్తము 35 పెద్ద తపాలా కార్యాలయములు, 24 తంతి - తపాలాకార్యాలయములు, 532 శాఖా కార్యాలయములు కలవు. + +విద్య: (1951) ఈజిల్లాలో 7 కళాశాలలుకలవు. ఇందు కళలకు, సైన్సుకు సంబంధించినవి 4, వ్యవసాయకళాశాల 1, సంస్కృత కళాశాలలు 2, వీటిలో 3,453 మంది బాలురు, 183 మంది బాలికలు చదువుచున్నారు. + +ఉన్నతపాఠశాలలు 82 కలవు. వీటిలో 33,565 మంది బాలురు, 4,887 మంది బాలికలు కలరు. + +సంస్కృత పాఠశాలయొకటి కలదు. ఇందు 31 మందిబాలురు, 11 మంది బాలికలు కలరు. + +ట్రైనింగుస్కూళ్ళు 13 కలవు. వీటిలో 1.070 మంది బాలురు, 696 మంది బాలికలు కలరు. + +మాధ్యమిక పాఠశాలలు 29 కలవు. ఇందు 3,381 మంది బాలురు, 650 మంది బాలికలు కలరు. + +ప్రాథమికపాఠశాలలు 2,569 కలవు. ఇందు 1,33,465 మంది బాలురు, 90,682 మంది బాలికలు కలరు. + +బేసిక్ స్కూళ్ళు 20 కలవు. ఇందు 1,427 మంది బాలురు, 1,177 మంది బాలికలు కలరు. + +వయోజన విద్యాశాలలు 68 కలవు. వాటిలో 1,735 మంది పురుషులు, 51 మంది స్త్రీలు కలరు. + +జిల్లా మొత్తమున అన్ని విధములయిన విద్యాసంస్థల సంఖ్య 2,789 కలవు. వీటిలో 1,78,127 మంది విద్యార్థులు. 98,337 మంది విద్యార్థినులు, మొత్తము 2,76,464 మంది చదువుకొనుచున్నారు. + +ఈజిల్లాలో మొత్తము చదువు వచ్చినవారు 4,41,224 మంది. + +పరిశ్రమలు : గుంటూరు, బాపట్ల, ఒంగోలు, సత్తెనపల్లి తాలూకాలలో పొగాకు పరిశ్రమ కలదు. ఈ తాలూకాలలో నున్న 117 పొగాకు పరిశ్రమాగారములలో 20,710 మంది కూలీలు పనిచేయుచున్నారు. గుంటూరులో ఒక గోనెసంచుల ఫ్యాక్టరీ కలదు. దుగ్గిరాలలో పసుపు ఫ్యాక్టరీలు, గుంటూరు, తెనాలి, స త్తెనపల్లి, నర్సారావుపేట తాలూకాలలో నూనెఫ్యాక్టరీలు కలవు. మంగళగిరియొద్ద రెండు సిమెంటుఫ్యాక్టరీలు, ఒక గుడ్డలమిల్లు కలవు. బాపట్ల తాలూకాలో జీడిపప్పు పరిశ్రమాగారము కలదు. ఈ జిల్లాలో మొత్తము 236 పెద్ద పరిశ్రమాగారములు కలవు. వాటియందు 27540 +మంది కూలీలు పనిచేయుచున్నారు. (1951) + +ఇవిగాక కంబళ్ళునేయుట, తాళ్ళునేయుట, చాపలు అల్లుట, బట్టల అద్దకము, బీడీలుచుట్టుట, కంచరి, వడ్రంగి +పనులు, తోళ్ళపరిశ్రమ, మున్నగు కుటీరపరిశ్రమలు కూడ జిల్లాయంతటను కలవు. చీరాల, గుంటూరు, మంగళగిరి, పేటేరు గ్రామములలో చేనేత పరిశ్రమ ప్రసిద్ధిచెందియున్నది. + +వృత్తులు : వ్యవసాయమే ఈ జిల్లాయందలి ప్రధాన వృత్తి. పెదవడ్లపూడి, చిలువూరు ప్రాంతములందు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0415.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0415.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8b7fdd13f8e13ef9d449f63e290d33a2558ccc0e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0415.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నారింజ, బత్తాయి, నిమ్మతోటల పెంపకము విరివిగా సాగుచున్నది. మెట్ట తాలూకాలలో పశువుల పెంపకము, +గొఱ్ఱెల పెంపకము ఉపవృత్తులై యున్నవి. + +యాత్రాస్థలములు : గుంటూరుకు ఉత్తరముగా 20 మైళ్ళ దూరమున కృష్ణానదీతీరమున ఉన్న అమరావతి గొప్ప శైవక్షేత్రము. ఇది పంచారామములని ప్రసిద్ధిచెందిన అయిదు శైవక్షేత్రములలో అమరేశ్వరక్షేత్రమై యున్నది. ఇంద్రప్రతిష్ఠితమని ప్రసిద్ధిగాంచిన ఇచటి శివలింగము సుమారు 10 గజములయెత్తు ఉండును. ఇంతే గాక ఈ అమరావతి జగద్విఖ్యాతమైన బౌద్ధ క్షేత్రము. ఇచట నొక గొప్ప బౌద్ధస్తూపము కలదు. ఇచట త్రవ్వకముల వలన అనేక బౌద్ధ శిథిలములు బయల్పడినవి. దీనికి సమీపములోనున్న ధరణికోట ఒకప్పుడు ఆంధ్ర సామ్రాజ్యమునకు ప్రధానపట్టణమై వెలసినది. దీనినే ధాన్యకటకమని చెప్పుదురు. + +మంగళగిరిలో ఫాల్గున పౌర్ణమికి గొప్ప రథోత్సవము జరుగును. ఇది నృసింహ క్షేత్రము. ఇచట కొండమీద నున్న పానకాలస్వామిని గూర్చి అనేక విచిత్రగాథలు కలవు. నర్సారావుపేట తాలూకాలోని కోటప్పకొండలో శివరాత్రి మహోత్సవము, చిలుకలూరిపేటలో రథోత్సవము ఎన్నతగినవి. తెనాలిలో శ్రీరామనవమికి గొప్ప ఉత్సవము జరుగును. తెనాలి తాలూకాలోని సంగం జాగర్లమూడి, చుండూరు, వేజెండ్ల అను గ్రామములు కూడ యాత్రాస్థలములు. ఇవిగాక వెల్లటూరు, కామరాజుగడ్డ, అరవపల్లి, బాపట్ల, చిన్నగంజాం. భట్టిప్రోలు, చెరుకుపల్లి, పొన్నూరు, కారెంపూడి (పల్నాటి +వీరులకు చెందినది), చిలువూరు మున్నగునవి కూడ స్థానికముగా యాత్రాస్థలములై యున్నవి. గుత్తికొండబిలము, +చేజెర్లలోని కపోతేశ్వరాలయములు కూడ హైందవ క్షేత్రములు. పల్నాడు తాలూకాలో 'ఎత్తిపోతలు' అను పేరితో ఒక జలపాతము కలదు. + +భాషలు: ఈజిల్లాలో తెలుగు ప్రధానభాష. మొత్తము 27 మాతృభాషలు మాటాడువారు కలరు. (1951) ++ తెలుగు మాతృభాషగా కలవారు 2,359,100 ఉర్దు 1,64,474 లంబాడి 7,510 తమిళము 6,145 హిందీ 3,804 ఎరుకల 2,829 హిందూస్థానీ 1,852 మళయాళము 1,664 ఇతర భాషలు (19) 2,618 మొత్తము జనాభా 25,49.996 + +ఆంధ్రేతర భాషలు మాతృభాషలుగా కలవారిలో 1,26,361 మంది తెలుగు వచ్చినవారుగా నున్నారు. + +మతములు - వారి సంఖ్యలు : ++ హిందువులు 19,84,375 మహమ్మదీయులు 2,09,276 క్రైస్తవులు 3,56,039 జైనులు 273 ఇతరులు 33 మొత్తము 25,49,996 + +ముఖ్యపట్టణములు : + +1. గుంటూరు: ఇది జిల్లా కేంద్ర పట్టణము. ఇది 1,25, 255 మంది జనాభా గల మునిసిపలు పట్టణము. దీనికి పూర్వము గర్తపురి యను నామాంతరము కలదందురు. ఇది యొక రైల్వే కూడలి. తెనాలి నుండి ఒక బ్రాడ్‌గేజి లైను, విజయవాడ, మాచెర్ల, గుంతకల్లుల నుండి మీటరుగేజి లైన్లు వచ్చి యిచట కలియును. ఇచట పొగాకు వ్యాపారము విరివిగా సాగును. మిర్చి, వేరుసెనగ, చేనేత వస్త్రములు కూడ ఇచ్చటి నుండి ఎగుమతి యగు చుండును. + +2. తెనాలి : ఇది 58,116 జనాభా కల మునిసిపాలిటీ. ఇది మద్రాసు - కలకత్తా రైలుమార్గముమీద నున్నది. రేపల్లె - గుంటూరు రైలు మార్గముకూడ ఈ పట్టణము గుండా పోవును. కృష్ణకాలువలు కొన్ని ఈ నగరము గుండా పోవును. ఇచట ఒక కళాశాల కలదు. + +3. చీరాల : ఇది 37,729 మంది జనాభాకుల మునిసిపాలిటీ. ఇది బాపట్ల తాలూకాలో సముద్ర తీరమందున్నది. ఇచట చేనేతపరిశ్రమ విరివిగా జరుగును. రెండవది పొగాకు పరిశ్రమ. ఈ నగరము బ్రాడ్‌గేజి రైలు మార్గముమీద నున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0416.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0416.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f33502ccd4b11999668d2cf657e9501765c4cd47 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0416.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ఒంగోలు (27,810 జనాభా); బాపట్ల (22,748 జనాభా); నర్సారావుపేట (22,243 జనాభా) అనునవి యితర ప్రసిద్ధ పట్టణములు. + +ఇతరపురములు 19 కలవు: పొన్నూరు, నిడుబ్రోలు, మంగళగిరి, సత్తెనపల్లి, వేటపాలెము, భట్టిప్రోలు, చేబ్రోలు, +రేపల్లె, అద్దంకి, చిలకలూరుపేట, వినుకొండ, అల్లూరు, కొత్తపట్టణము, కొల్లిపర, కొల్లూరు, గురజాల, తాడేపల్లి, +ఫిరంగిపురము, దుగ్గిరాల, మాచెర్ల, రెంటచింతల. ఇవి పంచాయతీ సభలుగల పురములు. + +చరిత్ర : క్రీస్తు శకారంభ ప్రాంతీయ శతాబ్దములలో బౌద్ధమత బ్రాబల్య మిచట హెచ్చుగా నుండెను ఈ జిల్లాలోని నాగార్జునకొండ, అమరావతి, భట్టిప్రోలు, ఉండవల్లి, చందవోలు అనుచోట్ల లభ్యములగుచున్న శిథిలములనుబట్టి ఈ నగరములు ఆనాడు బౌద్ధమత ప్రచారమునకై ఏర్పరుపబడిన ప్రధాన కేంద్రము లని చెప్పవచ్చును. అందును నాగార్జునకొండ, అమరావతి మిక్కిలి ప్రసిద్ధములు. ప్రప్రథమముగా ఆంధ్రరాజ్యమును స్థాపించిన శాతవాహనులు నాలుగున్నర శతాబ్దములు ధాన్యకటకము (ధరణికోట) నుండి పరిపాలించిరి. ధాన్యకటక మందలి బౌద్ధ విహారములు, బౌద్ధ విశ్వవిద్యాలయము లోక ప్రసిద్ధిని పొందియుండెను. ఇప్పుడు శిథిలావశేషములు మాత్రమే కనబడును. + +తరువాత ఈ జిల్లా 3 వ శతాబ్ద ప్రాంతమునుండి 7 వ శతాబ్దము వరకు పల్లవుల యధీనమం దుండెను. వారి +తరువాత విష్ణుకుండినులు, చాళుక్యులు, చోళులు, వరుసగా ఈ జిల్లాను పాలించినట్లు నిదర్శనములు కలవు. +విష్ణుకుండినుల జన్మస్థానమునకే వినుకొండ యను పేరు కలదు. వేంగీచాళుక్యుల రాజ్యము 12 వ శతాబ్దములో +అంతమొందగనే వెలనాటిచోడులు తెనాలితాలూకాలోని చందవోలును రాజధానిగా చేసికొని ఒక శతాబ్దమువరకు +పాలించిరి. 12 వ శతాబ్దములో ఈ జిల్లా కాకతీయుల వశమయ్యెను. పల్నాటియుద్ధము 12 వ శతాబ్దములోనే +కారెంపూడి వద్ద జరిగెను. హైహయ వంశములోని ఒక రాజకుటుంబములో జరిగిన యుద్ధ మిది. 1324 లో +ప్రోలయ వేమారెడ్డి ఒంగోలు తాలూకాలోని అద్దంకి రాజధానిగా కొండవీటి రెడ్డిరాజ్యమును స్థాపించెను. ఇది +1424 వరకు కొనసాగెను. భారతములోని అరణ్య పర్వ శేషమును తెనిగించిన ఎఱ్ఱాప్రెగడ ప్రోలయ వేమారెడ్డి యొక్క ఆస్థానకవియై యుండెను. ప్రోలయ కొడుకైన అనపోతారెడ్డి రాజధానిని అద్దంకినుండి కొండవీటికి మార్చెను. శ్రీనాథ మహాకవి వీరి యాస్థానములో విద్యాధికారిగా నుండెను. 1424 తరువాత కొండవీటి రాజ్యము (గుంటూరుజిల్లా) విజయనగరాధీశుల వశమయ్యెను. తరువాత 1565 లో తళ్ళికోట యుద్ధానంతరము కోస్తాజిల్లా లన్నిటితోబాటు గుంటూరుజిల్లాకూడ గోల్కొండ నవాబులకు అధీనమయ్యెను. నైజాముచే 1765 లో సర్కారుజిల్లాలు ఇంగ్లీషువారికి ఇయ్యబడెను. ఇంచుమించుగా అప్పటినుండి గుంటూరుజిల్లా ఆంగ్లేయుల వశమం దుండిపోయెను. 1794 లో గుంటూరుజిల్లా ప్రత్యేక జిల్లాగా నేర్పడియుండి, 1859లో కృష్ణాజిల్లాతో కలిపివేయబడెను. 1904 లో తిరిగి గుంటూరుజిల్లా ప్రత్యేకించబడెను. 1953 లో కర్నూలు రాజధానిగా ఆంధ్రరాష్ట్ర మేర్పడినపుడు ఇచట హైకోర్టు నెలకొల్పబడెను. తరువాత 1956 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడగనే అది హైదరాబాదునకు తరలింపబడెను. + +గుంటూరు నగరము : + +గుంటూరు నగరము గుంటూరు జిల్లాకు ప్రధాన స్థానము. ఈ పట్టణము వేయి సంవత్సరములకు పూర్వమే +ప్రసిద్ధిగాంచిన పట్టణమని నిరూపించుటకు కొన్ని శాసనాధారములు కనిపించుచున్నవి. శాలివాహనశకము 1069 కు +సరియైన క్రీ. శ. 1147 వ సంవత్సర శాసనమొకటి విజయవాడ నగరములోని మల్లేశ్వరస్వామి దేవాలయ మంటపమున నున్నది. ఈ శాసనము, దత్తనామాత్య సోముడను ఒకమంత్రి గుంటూరు పురమున దేవాలయములు కట్టించి, చెరువులు త్రవ్వించినట్లు తెలుపుచున్నది. అచటనే కల మరి రెండు శాసనములలో మొదటిదానిని బట్టి ఉదయ రాజను నాతడు గుంటూరు ప్రభువై యుండగా. అతని యొద్దనున్న కూచన యను మంత్రి ఆశాసనమును చెక్కించినట్లు తెలియుచున్నది ఈ శాసనము తిక్కన జననకాలము నాటిదై యున్నది. (క్రీ. శ. 1280) రెండవ శాసనము +1255 వ సంవత్సరమునాటిదై యున్నది. ఈ శాసనము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0417.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0417.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14383eba275a4aabc6517eaf2290ee72244c90c5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0417.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +గుంటూరు ప్రభువువద్ద సేనానిగానున్న రాయన మంత్రి చెక్కించినది. + +ప్రాత గుంటూరు నందలి అగస్త్యేశ్వరాలయమున పాండురాజ శాసన మొకటి కలదు. ఇది శాలివాహన శకము 1079 వ సంవత్సరమునకు సరియైన క్రీ శ 1157 వ సంవత్సరమునాటిది. ఇందు ఆ సంవత్సరమున అగస్త్యేశ్వరస్వామి గుడియు, మంటపము, పరివారపు గుళ్ళు, ప్రాకారము కట్టించబడినట్లు వ్రాయబడియున్నది. ఇందు “గడ్డి పూండివలయు చుట్టు పొలము చతుశ్శ్రమము" ఆచంద్రార్కముగ దేవాలయమున కియ్యబడినట్లు వ్రాయ బడియున్నది. 'గడ్డిపూండి' అను గ్రామము ఇపు డిచట లేదు. కాని గుంటూరునుండి మంగళగిరికి పోయెడి +మార్గమున గడ్డిపూడి వంతెన యనుపేర నొక వంతెన యుండెడిదని తెలియవచ్చుచున్నది. ఆ ప్రదేశమున నివసించెడు కొందరు మాలలను గడ్డిపూడి మాలలని ఇప్పటికిని పిలుచుచున్నారు. ఈ ఆధారములనుబట్టి ఒకప్పుడిచట గడ్డిపూండి యను గ్రామమున్నట్లు మన మూహింపవచ్చును. + +తిక్కనకవి, తన తాతయగు మంత్రి భాస్కరుడును, తన తండ్రి కొమ్మనయు గుంటూరు విభులని వ్రాసి యున్నాడు. వీరందరు పండ్రెండవ శతాబ్దినాటివారు. + +గుంటూరునందు ఇప్పుడు ఎఱ్ఱచెరువుగల స్థలమున ఒక పెద్ద రాతిగుండు ఉండెడిదనియు, పూర్వము మోహనరాజు, గోపాలరాజు అను నిద్దరు రాజపుత్రులు కుష్ఠవ్యాధిచే పీడితులై తీర్థయాత్రా సందర్భమున ఇచ్చటికి వచ్చి ఎఱ్ఱచెరువులో స్నానముచేసి యొడలు తుడుచుకొనగా వారి వ్యాధి కొంతవరకు తగ్గెననియు, అందుచే వారు ఈ గ్రామముననే ఆరునెలలుండి ప్రతిదినము స్నానముచేసి పరిశుద్ధదేహులై ఆరోగ్యవంతులైరనియు, అచటి రాతిగుండును వారు పగులగొట్టించి దానితావున పెద్ద తటాకమును గావించిరనియు, ఇచట అగస్త్యుని పేర అగస్త్యేశ్వర దేవాలయమును కట్టించి ప్రతిష్ఠ గావించిరనియి, తూర్పుభాగమున మెట్లు కట్టించి వినాయకుని ప్రతిష్ఠించి, ఆ భాగమునకు వినాయక ఘట్టమని పేరుపెట్టిరనియు ఒక ప్రతీతి కలదు. పగులగొట్టబడిన గుండువలన ఈ గ్రామమునకు 'గుండూరు', 'గుంటూరు' అను పేర్లు వచ్చెనందురు. పై విషయములలోని సత్యాసత్యములు తెలియవు. ఒకప్పుడు ఈ గ్రామమునకు 'గుండూరు' అను పేరును సాధించుచు సి. పి. బ్రౌనుపండితుడు వ్రాసియున్న లేఖ ఒకటి ఒకానొక ప్రాచ్య పుస్తకాలయమున నున్నట్లు తెలియుచున్నది. గుంటూరునగరము, పూర్వము నిజాము కాలములో 'ముర్తుజానగర్ ' అని పిలువబడుచుండెడిది. 1788 వ సంవత్సరములో నిజాము ఈ నగరమును బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీవారికి ఇచ్చివేసినట్లు ఆధారములు కలవు. + +ప్రాత గుంటూరని ఇపుడు వ్యవహరింపబడుచున్న భాగమే పురాతనమైన గుంటూరుపట్టణమై యుండెను. +ఫ్రెంచివారు కోటప్పకొండను తమ స్వాధీనమున నుంచుకొని, అచటనే తమ సైన్యమునుంచిరి. పిదప గుంటూరు +నందు గల రెండు చెరువుల యందును నీరు సమృద్ధిగ నున్నందున తమ సైన్యమును గుంటూరు నగరమునకు +తరల్చుకొనివచ్చి, ప్రాత గుంటూరునందు 1752 వ సంవత్సరమున వీరు ఒక కోటను కట్టించియుండిరి. + +ఇప్పుడు రామచంద్రపుర అగ్రహారము అనబడు ప్రాంతము 1718 వ ప్రాంతమున రామచంద్ర పాలెము అని వ్యవహరింపబడుచుండెడిది. అనంతరము ఈగ్రామము యొక్క పొలిమేరలోని భూమి కొందరు సద్బ్రాహ్మణులకు దానము చేయబడినందున ఈ ప్రాంతమునకు రామచంద్రపుర అగ్రహార మను నూతన నామధేయము కలిగెను. ఈ అగ్రహార మిప్పుడు గుంటూరు నగరములోని అంతర్భాగమై యున్నది. + +ఆ కాలముననే చాకలివాండ్రు తమకు అనుకూలముగ నుండునట్లు వారిలో పెద్దయగు సంగడు అనువానిపేర ఒక పేట కట్టి అచటనే గుంట నొకదాని నేర్పరచుకొనిరి. గుంటూరులో నొక భాగమైన ఈ పేట ఇప్పుడు సంగడి గుంట యనబడు చున్నది. + +చింతపల్లి జమీందారులైన వాసిరెడ్డివారు తమ రాజధానిని చింతపల్లి నుండి అమరావతికి మార్చిన పిమ్మట, +తాము గుంటూరు నగరమునకు వచ్చి నివసించుటకై నల్ల చెరువునకు ఉత్తరదిశ యందు కొన్ని గృహములు +నిర్మాణము కావించుకొని, చుట్టుప్రక్కల నుండు స్థలమును ప్రజల నివాసార్థమై ఉచితముగ నిచ్చిరి. అట్లీయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0418.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0418.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40e6d1b091cf549f944457630def80427285ad4c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0418.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +బడినవి రెండగ్రహారములు. అవి శ్యామలదాసు అగ్రహారము, కృష్ణారావు అగ్రహారము అనునవి. శ్యామలదాసు 1760 వ సంవత్సరములో హైదరాబాదు నుండి గుంటూరు వచ్చిన గుజరాతి వర్తకుడు. ఇతడు వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రిగారి తండ్రియగు జగ్గన్నరాజాగారి అనుమతిపై ఇరువదినాలు గిండ్లు కట్టించి, వాటిని ఇరువదినల్గురు బీద బ్రాహ్మణులకు ఉచితముగ నొసగెను. ఈ అగ్రహారమునే శ్యామలదాసు అగ్రహార మనిరి. 'జిన్నాటవరు' నుండి పాతగుంటూరు పోయెడి రోడ్డునకు ఉత్తర భాగమునను, క్రొత్తపేట రోడ్డునకు పడమటిదిశ యందును ఈ అగ్రహార మున్నది. వాసిరెడ్డి రాజుల వద్ద మంత్రిగ నుండిన పొత్తూరి కృష్ణారావుగారి పేర పాతగుంటూరు రోడ్డునకు ఉత్తరమునను, క్రొత్తపేట రోడ్డునకు తూర్పునను అగ్రహార మొకటి ఏర్పాటు చేయబడెను. ఇదియే కృష్ణారావు అగ్రహారము. దీనినానుకొని ఉత్తరదిశయందు వాసిరెడ్డివారు తమ కార్యాలయము నిమిత్తమై పెద్ద బంగళా నొక దానిని నిర్మించుకొనిరి. ఇదియే ఇప్పటి పెద్ద పోస్టాఫీసు బంగళా అయి ఉన్నది. కొంతకాలము జరిగిన పిమ్మట 'పట్మన్' అను నొక పాశ్చాత్య కంట్రాక్టరుచే ఈ బంగళా విక్రయించుకో బడెను. ఇప్పటికిని ఈ బంగళా యందు పోస్టాఫీసు ఉన్నది గాని, దీనిచుట్టు నున్న స్థలమంతయు కంట్రాక్టరు యొక్క వారసులచే విక్రయింపబడినది. ఈ బంగళాను ఆనుకొని ఉత్తరదిశనున్న స్థలమంతయు 'మన్నె సుల్తాన్ పేట' యని పిలువబడెడిది. పైని పేర్కొనబడిన శ్యామలదాసు, కృష్ణారావు అనువారి అగ్రహారములును, బావాజీ మఠస్థలమును మన్నె సుల్తాన్ పేటయును కలిసి క్రొత్తపేట అనుపేర బరుగు చున్నవి. + +ఆ సమయముననే బావాజి, శ్యామలదాసు అగ్రహారమునకు ఉత్తరభాగమున దరఖాస్తుపై కొంతస్థలమును +సంపాదించి ఆ చోట ఒక మఠమును, ఒక దేవాలయమును కట్టించెను. వానితోపాటు ఆచోటనే చెరువునుగూడ నొక +దానిని త్రవ్వించెనని తెలియుచున్నది. ఇప్పటికిని ఆ దేవాలయము మాత్ర మచ్చటనేయున్నది. కాని మఠముకాని, +చెరువుకాని నామమాత్రమునకైనను కనబడుటలేదు. పూర్వ మిచటనున్న చెరువు నేడు పూడిపోయినది. ఇపుడా చెరువుస్థలము క్రైస్తవ కళాశాలాధికారులచే క్రయమునకు దీసికొనబడి, విద్యార్థుల ఆటస్థలముగ ఉపయోగపడు చున్నది. బావాజీ వంశ్యు లిప్పటికిని ధర్మకర్తలుగనే ఉన్నారు. కాని దేవాలయ పరిపాలనము మాత్రము ప్రభుత్వము వారిచే నియమింపబడిన ఎక్జిక్యూటివ్ ఆఫీసరు స్వాధీనమునం దున్నది. + +1766 వ సంవత్సరములో ఇంగ్లీషువారికి కొండపల్లి పరగణాతో సహా ఉత్తర సర్కారు లీయబడెను. అప్పటికి గుంటూరు మాత్రము బసాలతుజంగు క్రిందనే యుండెను. ఫ్రెంచివారు తమ సైన్యమును కొండవీడు నుండి గుంటూరునకు తరలించి, 1752 లో ప్రాత గుంటూరునందు కోట కట్టించిరి. ప్రస్తుతము హిందూ కళాశాల యున్న స్థలమును తమ సైన్యమునకు విడిదిగా నుంచుకొనిరి. 1779 వ సంవత్సరాంతమున ఈ సైన్యములు హైదరాబాదునకు తరలించబడెను. తరువాత ఏడెనిమిది సంవత్సరముల వరకు గుంటూరు నగరము సైఫుజంగ్ అను ఫౌజుదారుయొక్క ఆధీనమున నుండెను. చివరకు 1788 వ సంవత్సరమున ఇది ఇంగ్లీషువారికి స్వాధీనము +చేయబడెను. తదాదిగ గుంటూరు నందు ఇంగ్లీషువారి పరిపాలన ప్రారంభమైనది. + +ఇంగ్లీషువారి పరిపాలన ప్రారంభమైన కొలదికాలమునకే ఇచట ముఖ్యములైన కచేరీలకు వసతు లేర్పాటు +చేయబడినవి. కలెక్టరు కచేరియు, బంగళాయు, జిల్లా కోర్టును, జడ్జి బంగళాయు, తహశ్శీలుదారు కచేరియు, పోలీసు స్టేషను, కొత్వాలు చావడియు, చెరసాలయు ఏర్పరుపబడెను. + +దైవభక్తుడును, పవిత్ర వర్తనుడును, మహమ్మదీయ పురోహితుడును అయిన మొహిద్దీను పాదుషా అను నాతడు 1810 వ సంవత్సరమున కాలధర్మము నొందెను. నరసారావుపేట జమీందారగు మల్రాజు వేంకటగుండారావు ఈ మహమ్మదీయ పురోహితునిపేర, గుంటూరు నుండి చిలకలూరుపేటకుపోవు ట్రంకురోడ్డు ప్రక్కన ఒక 'దరగా'ను కట్టించెను. అచట పూజలకొరకు సంవత్సరమునకు ఆకాలమున రెండువందల రూపాయల ఆదాయముగల నూట ఎనుబది యెకరముల భూమిని ధర్మముగ ఆతడిచ్చెను. ఇప్పుడా భూములవలన మూడు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0419.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0419.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..caab51742d00d1755ec8529bbabb96a87f8b0be6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0419.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వేలరూపాయల ఆదాయము వచ్చుచున్నది. ఈదరగావద్ద ప్రతి సంవత్సరము పెద్ద ఉత్సవము జరుపబడు చున్నది. ఈ ఉత్సవముయొక్క ప్రాముఖ్యమును గమనించి స్థానిక ప్రభుత్వమువారు ఒకరోజు సెలవును మంజూరు చేసి యున్నారు. రైల్వేశాఖవారు ఉత్సవదినమున ప్రత్యేకముగా రైళ్ళను నడిపించుచున్నారు. ఉత్సవమునకు జిల్లాలోని అన్ని భాగములనుండియు ప్రజలు తండోపతండములుగావచ్చి దరగావద్ద ముడుపులు చెల్లించి, కానుకల నర్పించి ప్రసాదమును గ్రహించి పోవుచున్నారు. ఈ దరగావద్ద జరుగు ఉత్సవమునకు అన్ని మతములవారును వచ్చి పూజలను గావించుచున్నారు. + +1832 వ సంవత్సరమున గుంటూరునందు పెద్ద కరవు సంభవించెను. ఇట్టికరవు ఎన్నడును ఈ దేశమున ఘటిల్లి +యుండలేదు. దీనినే నందనకరువనియు, డొక్కల కరవనియు చెప్పెడివారు. అప్పుడు ప్రజలు ఆకలిబాధకోర్వ జాలక సజీవముగనున్న జంతువులనుకూడ చంపి, పచ్చి మాంసమునే భుజించి రని చెప్పుదురు. + +1844 వ సంవత్సరమున 'ఫాదర్ హేయర్' అను క్రైస్తవ మత ప్రచారకుడు ఇచటికివచ్చి క్రైస్తవమిషన్ అను నొక సంస్థను ఏర్పాటుచేసెను. ఇతనితర్వాత 'గన్' అనునతడు వచ్చి సర్కారువారికి దరఖాస్తుచేసి కొంత స్థలమును సంపాదించెను. ఇచట నొకబంగళానుకట్టించెను. ఈ బంగళా పాతగుంటూరునకు పోయెడి మార్గమున +కృష్ణారావు అగ్రహారమునకు తూర్పుదిశయందు కలదు. ఇచటనే ఒక చర్చికూడ కట్టించబడెను. ఈ బంగాళాకు +ఇప్పటికిని 'గన్ బంగళా' అనియు 'వుల్ఫ్ బంగళా ' అనియు పేర్లు కలవు. ఈ వుల్ఫ్ అనునాతడు క్రైస్తవ +కళాశాలకు అధ్యక్షుడుగా నుండెను. + +గుంటూరు పట్టణమున 1866 వ సంవత్సరమున ప్రప్రథమముగా పురపాలక సంఘము ఏర్పాటు చేయబడెను. +అప్పుడు అధ్యక్షుడును, సభ్యులును ప్రభుత్వమువారిచే నియోగింపబడు చుండెడివారు. పురపాలక సంఘము +స్థాపింపబడిన పిదప గుంటూరు నగరము అన్ని విధముల అభివృద్ధి గాంచినది. గుంటూరు పురమున బహుకాలికముగ నుండిన నీటికరవును నివారించుటకై సంగంజాగర్లమూడివద్ద బకింగ్ హామ్ కాలువనీటితో కృష్ణోదక జలాశయము నిర్మింపబడినది. ఈ జలాశయమునుండి గుంటూరు పట్టణమునకు ఇప్పుడు పుష్కలముగ మంచినీరు లభించు చున్నది. + +గుంటూరు నగరము ప్రధానముగ పొగాకు, మిరపకాయలు, ధనియాలు, వేరుసెనగ, ప్రత్తి మొదలగు మెట్ట +పంటలకు ముఖ్యమైన వ్యాపార కేంద్రముగా నున్నది. + +ఈ పట్టణమున ప్రప్రథమముగా 1888 వ సంవత్సరములో రైలుమార్గము ఏర్పాటు చేయబడినది. అప్పు డీ +పట్టణమునకు ఉత్తరభాగమున రైలుస్టేషను కట్టబడినది. స్టేషను నిర్మింపబడిన అనంతరము క్రొత్తపేటకును, రైలు స్టేషనుకును మధ్యనున్న అరణ్యప్రాంతము వాసయోగ్యముగా మార్చబడెను. దానికి రైలుపేట యని నామకరణము చేయబడెను. రైలుస్టేషనుకు ఉత్తరముగా నున్న ప్రాంతముకూడ ఒకప్పుడు అరణ్యముగా నుండెను. కాని క్రమముగా ఈ ప్రాంతమువరకు ఇండ్లు వ్యాపించెను. ఒకప్పు డీ జిల్లాకు క లెక్టరులుగా నుండిన అరండేల్, బ్రాడీ అను పాశ్చాత్యుల పేర్లనుబట్టి ఈ ప్రాంతమున అరండేల్ పేట (1890), బ్రాడీపేట (1905) అను రెండు పేటలు రూపొందినవి. ప్రభుత్వ కచేరీలు, పాఠశాలలు, కళాశాలలు, పరిశ్రమలు, వ్యాపారసంస్థలు మొదలగునవి నానాటికి అభివృద్ధిగాంచుటవలన నేటి గుంటూరునగరము అనేకములైన పేటలతో అత్యంతము విస్తృతమైయున్నది. + +జాతీయ కాంగ్రెసు అగ్రనాయకులలో ఒకరైన శ్రీ 'దేశభక్త' కొండ వెంకటప్పయ్య పంతులు ఈ నగరముననే బాల్యమునుండి తన జీవితమును గడపి ఇక్కడనే పరమపదించిరి. + +ఈ పురమున ప్రథమములో, 1837 వ సంవత్సరమున పాశ్చాత్యులచే ఒక పాఠశాల స్థాపింపబడెను. కాని ఆ పాఠశాల కొలదికాలమునకే అంతరించెను. పిదప 1842 వ సంవత్సరమున క్రైస్తవ మిషనరీవారిచే ఆంగ్లో-వర్నాక్యులర్ పాఠశాల ఒకటి స్థాపింపబడెను. ఈ పాఠశాలయే 1885 వ సంవత్సరమున అమెరికన్ ఇవాంజెలికల్ లూథరన్ మిషన్ కళాశాలగా మారి ఇపుడు ఆంధ్రక్రైస్తవ కళాశాల యైనది. 1864 వ సంవత్సరమున పురజను లెల్లరు కలిసి హిందూ పాఠశాల నొక దానిని స్థాపించిరి. అది 1870 లో ప్రభుత్వ పాఠశాల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0420.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0420.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..77d87f1f85aaf09661f71f89a2184d7dfcd0d915 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0420.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +గను, తరువాత పురపాలకసంఘ పాఠశాలగను, అనంతరము కమిటీ పాఠశాలగను మారి, ఇపుడు హిందూ +కళాశాలగ ఆరు అనుబంధ పాఠశాలలతో మిక్కిలి అభివృద్ధి యందున్నది. + +1951 లో ప్రభుత్వము ప్రచురించిన జనాభా లెక్కలను బట్టి. ఇతర వివరములను బట్టి గుంటూరు నగరమునకు సంబంధించిన ఈ క్రింది కొన్ని అంశములు లభ్యమగు చున్నవి: ++ నగర వైశాల్యము చ. మై. 5.25 పేటల సంఖ్య 28 జన సంఖ్య 1,25,255 పురుషులు 63,028 స్త్రీలు 62,227 కళాశాలలు 2 బాలుర ఉన్నత పాఠశాలలు 4 బాలికల ఉన్నత పాఠశాలలు 2 బాలుర ట్రెయినింగు పాఠశాల 1 బాలికల ట్రెయినింగు పాఠశాలలు 3 పారిశ్రామిక సంస్థలు 604 హిందువుల సంఖ్య 85,724 పురుషులు 43,600 స్త్రీలు 42,124 ముస్లిముల సంఖ్య 26,190 క్రైస్తవుల సంఖ్య 13,123 జైనులు 213 సిక్కులు 2 జొరాస్ట్రియనులు 3 తెలుగు మాతృభాషగా గలవారు 100,725 ఉర్దు మాతృభాషగా గలవారు 22,130 తక్కిన 18 భాషలవారు వివిధ ప్రాంతీయ ప్రజలు 2,400 + +1951 వ సంవత్సరము నుండియు గుంటూరుపట్టణము సర్వతోముఖముగా అభివృద్ధిచెందుచున్నది. విస్తీర్ణము +అధికముగా పెరిగినది. జనసంఖ్య గూడ బహుళముగా ఎక్కువైనది. అనేక ఉన్నత పాఠశాలలు, మాధ్యమిక +పాఠశాలలు, ప్రాథమిక పాఠశాలలు, ట్రెయినింగు కళాశాలలు, వైద్యకళాశాలలు, ఇంజనీరింగుకళాశాలలు +మున్నగునవి స్థాపింపబడినవి. ఇచ్చట నూతనముగా పెద్ద ప్రభుత్వ గ్రంథాలయము, కేంద్ర గ్రంథాలయము నెలకొల్పబడినవి. ఇచ్చట బ్రహ్మాండమైన ప్రభుత్వ వైద్యశాల నిర్మాణము ఇటీవలనే పూర్తియైనది. రెండవ ప్రపంచ +యుద్ధకాలమున వాల్తేరులో నున్న ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయము తాత్కాలికముగా ఈ నగరమునకు తరలించుటయు, 1953 లో ఆంధ్ర రాష్ట్రము ఏర్పడినప్పుడు హైకోర్టు ఇచ్చట స్థాపింపబడుటయు ఈ నగర ప్రాధాన్యమునకు, విశిష్టతకును ప్రబల దృష్టాంతములు. + +గుండ్లకమ్మ : + +కృష్ణా, గోదావరీ, పెన్నా నదుల తరువాత, ఆంధ్ర దేశమందున్న ముఖ్యమైన నదులలో గుండ్లకమ్మ అనునది ఒకటియై యున్నది. ఈ నది కర్నూలు జిల్లాలోని నల్లమల కొండలలో జన్మించి, కంబము తాలూకాలో తూర్పు వైపుగా ప్రవహించి, మార్కాపురము తాలూకాలో ప్రవేశించి, ఆ తాలూకాలోని తూర్పు భాగములో ఈశాన్యదిశగా నడక సాగించి, 'కందిలేరు', 'దువ్వలేరు' అను రెండు ఉపనదులను తనలో కలుపుకొని, గుంటూరు జిల్లా యందలి వినుకొండ తాలూకాలో ముమ్మడివరము వద్ద ప్రవేశించుచున్నది. గుండ్లకమ్మ, వినుకొండ తాలూకాలోను, ఒంగోలు తాలూకాలోను దక్షిణ భాగము గుండ ప్రవహించి, పెదదేవరంపాడు అను గ్రామమువద్ద బంగాళాఖాతములో కలియుచున్నది. దీని మొత్తము పొడవు 145 మైళ్ళు. + +ఈ నది వానకాలములో నిండుగా ప్రవహించుచుండును. అప్పుడు దీనిని దాటుట మిక్కిలి భయంకరమును, +ప్రమాదకరమునై యుండును. అందువల్లనే. మన తెలుగుదేశములో “నిండి దరిజేయనీయదు గుండ్లకమ్మ” అను సామెత ఏర్పడియున్నది. దీనికి తరచుగా వరదలు వచ్చి, చుట్టుపట్టులనున్న గ్రామములకును, ప్రజలకును, జంతువులకును, పంటభూములకును నష్టము కలుగు చుండును. + +ఈ నదీ ప్రవాహముయొక్క వేగమునకు పెక్కు గులకరాళ్ళును, పెద్ద పెద్ద గుండ్లును కొట్టుకొని వచ్చు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0421.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0421.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ec92a1e153ef91634113d240c424d2958f31be7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0421.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +చుండును. ఈ కారణమునుబట్టియే ఈనదికి “గుండ్లకమ్మ" అను నామము ఏర్పడినదని పెద్దలు చెప్పుదురు. అంతేకాక గుండ్లకమ్మకు సంస్కృతములో "కుండి తరంగిణి" అను పేరు ఉన్నట్లు ప్రోలయ వేమారెడ్డినాటి శాసనములవలన మనకు తెలియుచున్నది. అందులో పూంగినాటి విస్తీర్ణమును తెలుపుచు "అస్తి శ్రీగిరి పూర్వపాద నికటాదాపూర్వపాథోనిధే | ర్దేశః కుండితరంగిణీ ముభయతః శ్రీ పూంగినామాంకితః" అని యున్నది. +చరిత్ర ప్రసిద్ధిగాంచిన ఈ పూంగినాడే కాలక్రమమున పూఁగినాడుగా, పోఁకనాడుగా, పాకనాడుగా మారినది. ఈ పాకనాటిసీమ గుండ్లకమ్మ నదికి ఇరువంకలను, శ్రీశైల పర్వతము యొక్క తూర్పు భాగమునుండి తూర్పు సముద్రమువరకు వ్యాపించియున్నది. మరియు జమదగ్ని మహర్షి ఒకానొక కొండమీద “గుండ్ల బ్రహ్మేశ్వరస్వామి" కి ఆలయము కట్టించి, దానికి అంగముగా గుండిక నదీతీరమున ఆశ్రమమును ఏర్పాటు చేసికొని ఉండెనని ఒక ఐతిహ్యము కలదు. ఈ గుండిక నదియే కంబము చెరువునకు మూలాధారము. ఈ గుండిక నదియే గుండ్లకమ్మ నది యనియు భావించుచున్నారు. + +ఈ విషయ విచారమునుబట్టి, గుండ్లకమ్మ అను నదికి పూర్వనామము 'కుండిక' లేక 'గుండిక' అను సంస్కృత పదమున్నట్లుగా కనబడుచున్నది. ఈ సంస్కృత నామము 'గుండ్లకమ్మ' అను తెలుగు పేరుగా ఏ శతాబ్దములో ఎట్లుమారినదో ఇదమిత్థమని తేల్చిచెప్పుట చాలకష్టము. + +గుండ్లకమ్మ అను పదమును విడదీసినచో గుండ + కమ్మ అను రెండుపదములు వచ్చును. గుండ్లు=గుండ్లతో పారు కమ్మ=కమ్మని నీటిప్రవాహము కలది అని అర్థము చెప్పుచున్నారు. 'గుండ్లతోవచ్చు మంచినీటి ప్రవాహము' లేదా 'గుండ్లతో నిండిన మంచినీటి ప్రవాహము' అనుటకు గుండ్లకమ్మ నదిలోని నీరు దగ్గర సంబంధము కలిగియున్నది. “గుండ్లబ్రహ్మేశ్వరస్వామి" ఉండనే ఉన్నాడు కదా! + +గుండ్లకమ్మ నదీ జలములను సవ్యముగా ఉపయోగించుకొనుటకును, దీనిపై ఆనకట్ట కట్టుటకును, ఎన్నియో ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. ఈ నదీ జలముల సాయముతో వినుకొండ, ఒంగోలు తాలూకాల ప్రజలు స్వల్పముగా వ్యవసాయము చేసికొనుచున్నారు. అయినను వారు తగినంత ఫలితమును పొందుటలేదు. + +ఒంగోలు పట్టణప్రజలు మంచినీటికొరకు పడుబాధలు వర్ణనాతీతములు. అందువలననే ఈ మధ్యకాలమున ఈ పట్టణమునకు పదునొకండు మైళ్ళ దూరములో 'వెలంపల్లి'కి సమీపమునగల గుండ్లకమ్మ నదివద్ద బావులు త్రవ్వించి, అక్కడినుండి గొట్టముల ద్వారా ఒంగోలు ప్రజలకు నీరు సరఫరాచేయుటకు ఆంధ్రప్రభుత్వమువారు గుండ్లకమ్మ నీటిపథక మొకదానిని తయారుచేసిరి. ఈ 'గుండ్లకమ్మ నీటి పథకము'ను అమలు పరచుటకు మొత్తముమీద 36 లక్షల రూప్యములు ఖర్చు కాగలవని అంచనా వేయబడినది. ఈ పథకము వలన ఒంగోలు నగరవాసులకు మాత్రమేకాక, పరిసరగ్రామముల ప్రజలకును, పశువులకును ఎంతో లాభము చేకూరగలదని ఆశింపబడు చున్నది. + +గుండ్లకమ్మనదికి రెండువైపులను ఒడ్డులయందు తుంగ విశేషముగా పెరుగుటచే, అచ్చటి ప్రజలు ఆ తుంగతో చిరిచాపలు విశేషముగా తయారు చేయుచున్నారు. అందువలన ఈ పరిశ్రమ ఆ ప్రాంతములో మిక్కిలి అభివృద్ధిలో నున్నది. వినుకొండ తాలూకాలోని ఐనవోలు గ్రామము ఈ చిరిచాపల పరిశ్రమకు చాల ప్రసిద్ధినొందినది. + +గుండ్లకమ్మ నదీపరీవాహ ప్రాంతములందు అచ్చటచ్చట నీటిబుగ్గలు కలవు. అందు కొన్ని వేడిగానుండును. వాటిలో రాసాయనిక ద్రవ్యములున్నట్లు శాస్త్రజ్ఞుల అభిప్రాయము. + +ఈ నది యొడ్ల వెంబడి అనేకములైన పురాతన శాసనములును, నాణెములును లభించినవి. వీటివలన గుండ్లకమ్మ నదీపరిసరములు కొంత చారిత్రక ప్రాధాన్యము కలవియని తేలుచున్నది. + +గుంప్లొవిజ్ లుడ్విగ్ (1848-1909) : + +గుంప్లొవిజ్ లుడ్విగ్ అను నతడు పోలెండు దేశములో క్రాకోయను నగరమునందు 1838 లో ఒక పోలిష్ - +యూదు కుటుంబములో జన్మించెను. క్రాకో, వియన్నా విశ్వవిద్యాలయములలో విద్యను పరిపూర్తి చేసికొనిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0423.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0423.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..15beab5a3fc75426072a387b6abac99bc4c3c688 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0423.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +లోని తొలి గ్రంథములలో ఒకటి యగు "ముగ్దావబోధ మౌక్తికము" క్రీ. శ. 1394 నాటిదై యున్నది. అది గుజరాతీ భాషలో రచింపబడిన సంస్కృత వ్యాకరణము. మరి యేబది ఏండ్ల తరువాత నరసింహమెహతా భక్తిగీతములతో గుజరాతీ కాల్పనిక సాహిత్య మవతరించెను. గుజరాతీ భాషకు పశ్చిమ హిందీ, రాజస్థానీ భాషలతో అత్యంత సన్నిహిత సంబంధము కలదు. అది మన దేశమునందేగాక ఆసియా, ఆఫ్రికా ఖండములలోని మరి కొన్ని ప్రాంతములలోకూడ వాడుకలో నున్నది. + +సాహిత్యము : గుజరాతీ భాషలో మొదట శృంగార గేయములును, వీరరసప్రధానమైన జాతీయ గాథలును, రాస, నృత్యగీతములును, ప్రశ్నోత్తర రూపమున ప్రకృతిలోని వింతలను, విశేషములను చమత్కారముగ వర్ణించు +పొడుపుకథలును, పల్లెపట్టుల యందు మౌఖిక ప్రచారము నందుచుండెను. ఈ జానపద సాహిత్యము అచ్చటి +గ్రామీణ జీవన మాధుర్యమును మనోహరముగ ప్రతి ఫలింప జేయుచున్నది. మొదట శిష్ట సాహిత్యమునకు +రూపురేఖలు దిద్దినవారు జైనభిక్షువులు. వారు తర్క వ్యాకరణాది శాస్త్రములను, ధార్మిక - ఆధ్యాత్మిక గ్రంథములను, నీతి కావ్యములను పెక్కింటిని రచించిరి. క్రీ. శ. 15 వ శతాబ్దమున గుజరాతీ సాహిత్యరంగమున +జైనపండితుల ప్రాముఖ్యము అంతరించెను. + +అది దేశము కృష్ణకథా సుధారస తరంగములలో ఓలలాడుచుండిన కాలము. నాడు ఏ వంక జూచినను కవులు గోకులమునందలి గోగోపికాగణమును, యమునా తటమున విరియబూచిన కదంబవృక్ష పంక్తులను, బృందావనమున శారద రాత్రులలో రాధికా శ్యామ సుందరుల మహారాసోత్సవమును కోరికోరి వర్ణించుచుండిరి. అప్పుడే మహాభక్తురాలైన మీరాబాయి ' గిరిధర' గోపాలునిపై తన అనురాగాతిశయమును వెల్లడించు ప్రేమభక్తి గీతములను రచించెను. మీరాబాయి రాజపుత్ర స్థానమునందలి చిత్తోడులో నివసించెను. ఆమె గీతములు గౌర్జరీ +అపభ్రంశములో రచింపబడినవి. గౌర్జరీ అపభ్రంశము నుండి గుజరాతీ, మేవాడీ, మార్వాడీ బాష లేర్పడినవి. +మీరాబాయి గోపికా భావముతో కృష్ణమందిరములో నాట్యముచేయుచు అప్రయత్నముగ ఆలపించిన గీతము లవి. ఆమె కవిత మధురభక్తికి నిధానము. మీరాబాయి భజన గీతములు ఉత్తర హిందూస్థానమున మిక్కిలి +ప్రచారములో నున్నవి. + +నాటి భక్త కవులలో అగ్రగణ్యుడు నర్సీ (నరసింహ) మెహతా అనునాతడు. అతడు సౌరాష్ట్రములోని జునాగడ్ లో వసించెను. అతడు భక్తిపూరితములైన పద్యములను, గీతములను పెక్కింటిని రచించెను. పరుల బాధను +తెలిసికొనగలవానినే వైష్ణవుడందురనుఅర్థముగల" వైష్ణవ జనతో తేనే కహియే జో పీడ పరాయా జాణేరే" అను +సుప్రసిద్ధ భజనగీతము గాంధీమహాత్మునకు అత్యంత ప్రియమైనది. ఇది నర్సీ మెహతా రచించినదే. అతని గీతములు అక్షర రమ్యతకును, మధురభావనకును మిక్కిలి ప్రశస్తి గాంచినవి. నర్సీ మెహతా వర్ణ విభేదములను పాటింపక 'అస్పృశ్యుల' తో చేరి దైవము నారాధించుచున్నాడని సాటివారు అతనిని కులమునుండి వెలివేసిరి. కాని ఆ మహనీయుడు అందులకు చలింపక తాను చిత్తశుద్ధితో నమ్మిన విశ్వాసములను జనులకు బోధించుటకు కవిత్వము నొక సాధనముగ జేసికొనెను. + +గుణాఢ్యుని బృహత్కథలోని కథలవంటి శృంగార వీరరస సమంచితములయిన కల్పనాకథలు గుజరాతు రాష్ట్రములో చాల కాలముగ ప్రచారములో నుండెను. వాటిలో ప్రణయపథమున తటస్థించు చిక్కులును, కథానాయకు లొనర్చు వివిధ వీరోచిత సాహస కృత్యములును, నాయికా నాయకుల చతుర సరసా లాపములును మనోరంజకముగా వర్ణింపబడినవి. సామల్ భట్టు అను కవి 17 వ శతాబ్దములో ఇట్టి కథలను ఒక్కచో జేర్చి వాటికి కావ్యరూపమును కల్పించెను. చదువు, చక్కదనము, జాణతనము, సంస్కారముగలిగి, జీవితయాత్రలో ఎదురగు చిక్కులను అతిక్రమించుటలో నాయకులను మించిన లోకజ్ఞానమును ప్రదర్శించు కథానాయికలను ఆతడు తన కావ్యములో వర్ణించెను. + +నాటి కవులలో ప్రేమానంద్ అను కవి ముఖ్యుడు. అతడు రామాయణ భారతములందలి సన్నివేశములతో +గూడిన రసవంతమైన ఆఖ్యానములను, ప్రసిద్ధ భక్తుడైన నర్సీ మెహతా జీవిత విశేషములను చిత్రించు ఒక కావ్యమును రచించెను. కథన శిల్పమునం దతడు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0424.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0424.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2c6b545002ba077ff383672ec765290a94c50df --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0424.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +సిద్ధహస్తుడు. ప్రాచీన పౌరాణిక కథలకు అతని లేఖిని క్రొత్త సొగసులను చేకూర్చెను. అతని కృతులలో +సమకాలిక సాంఘిక జీవితము చక్కగా చిత్రింపబడినది. ఆభో అను కవి నాడు సమాజములో వ్యాపించిన వంచనను, దుర్నీతిని వ్యంగ్య, హాస్యధోరణిలో అతి నిశితముగ విమర్శించెను. మతముపేర అమాయికులైన పామర జనులను పలు విధములు వంచించు కపటగురువుల రహస్యములను అతడు ప్రజలకు చాటిచెప్పెను. కావ్య రచనకు కావలసిన ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులులేని కారణమున శ్రమపడి ఎట్లో నీరసపు మాటలను జోడించి కవిత్వమును చెప్పెడి కుకవులు రోహిణీకార్తెలోని ఉరుములవలె వ్యర్థముగా ధ్వనిచేయుచుందురని అతడు నిరసించెను. + +అటుపిమ్మట 18 వ శతాబ్దములో మొగల్ సామ్రాజ్యము విచ్ఛిన్నమయిన తరువాత మహారాష్ట్రుల దండయాత్రల మూలమున గుజరాతు ప్రాంతమున ప్రజలలో శాంతిభద్రతలు లేకుండెను. ఆ అనిశ్చితస్థితిలో ప్రజలు మనశ్శాంతి సంపాదనమునకై ఆధ్యాత్మిక గ్రంథముల నాశ్రయించిరి. నాటి గుజరాతీ కాల్పనిక సాహిత్యములో నవ్యతయు, రమ్యతయు లోపించెను. కొంతకాలమునకు ఈ యరాజకస్థితిపోయి దేశములో పరిస్థితులు చక్కబడెను. రాజకీయాధికారము బ్రిటీష్ ప్రభుత్వమువారి హస్తగతమయ్యెను. ఆనాటి కవులలో దయారామ్ అను కవి చాల ప్రతిభావంతుడు. అతడు 1760 లో జన్మించెను. దయారామ్ గొప్ప విద్వాంసుడగుటచే వ్రజ భాషలో గూడ కవిత్వము చెప్పగలిగి యుండెను. ధ్యేయకవితా రచనయందు అతడు అందెవేసినచేయి అయ్యెను. "గర్భీ" అను నృత్యగీతములను అతడు అతిరసవంతముగ రచించెను. భావోచితమును, లలితమధురమును అగు పదావళిని కూర్చుటయందు అతడు అసమాన నైపుణ్యమును ప్రదర్శించెను. అతడు వల్లభాచార్య సంప్రదాయమునకు చెందిన రాగాత్మక భక్తిని అనేక మధుర గీతములలో వర్ణించెను. శ్రీకృష్ణుని అధరామృతము నాస్వాధించు వేణువును సంబోధించుచు అతడు రచించిన భావగీతము అత్యంత మనోహరమైనది. దయారామ్ 1852 లో మరణించెను. నాటితో గుజరాతీ సాహిత్యమునందలి ప్రాచీన యుగము సమాప్త మయ్యెనని చెప్పవచ్చును. + +దేశములో బ్రిటిషు ప్రభుత్వము నెలకొన్న తరువాత సాంఘిక – సాంస్కృతిక రంగములలో పెక్కు మార్పులు కలిగెను. తమ మతమును విద్యను బోధించుటకు క్రైస్తవ మిషనరీలు మన దేశములో క్రొత్తగా విద్యాలయములను +స్థాపించిరి. వారి కృషి మూలమున పాశ్చాత్య సభ్యతా సంస్కృతుల ప్రభావము నానాటికి విస్తరింప నారంభించెను. ఆ ప్రభావమునకు లోనైన యువకులలో సంఘ సంస్కరణాభిలాష హెచ్చెను. నిరక్షరాస్యతను, మూఢ విశ్వాసములను, బాల్యవివాహమువంటి దురాచారములను నిర్మూలించి, విధవా పునర్వివాహము మున్నగు నూతన సంస్కరణములను వ్యాప్తిలోనికి తెచ్చుటకై వారు పట్టుదలతో పనిచేసిరి. సామాజిక వ్యవస్థలో కలిగిన ఈ సంచలనము నాటి సాహిత్య క్షేత్రమును సైతము ఆవరించెను. అపుడే నర్మదా శంకర్, దల్పత్ రామ్ అను యువనాయకులు గుజరాతీ సాహిత్యములో నవయుగో దయ నాందీ గీతమును ఆలపించిరి. + +నాటి సాంఘిక దురాచారములను గూర్చి ప్రజలలో ప్రబోధము గావించుటయే ముఖ్య లక్ష్యముగా జేసికొని దల్పత్ రామ్ పెక్కు లఘు కావ్యములను రచించెను. గుజరాతీ కవితారచనకు అతడు సంస్కృత వృత్తములను +ఉపయోగించి, ఛందో వైవిధ్యమును ప్రదర్శించెను. అతని కావ్యములలో అడుగడుగునను సరసహాస్యము +తొంగిచూచుచుండును. దల్పత్ రామ్ గుజరాతీ వచన వాఙ్మయ వికాసమునకు గూడ ప్రశంసనీయమైన సేవ +చేసెను. క్లిష్టాన్వయమును, శబ్ద కాఠిన్యమును లేని సరళమైన వచనశైలిని అతడు రూపొందించి ఇతరులకు మార్గ +దర్శకుడయ్యెను. + +నర్మదాశంకర్ స్వాతంత్ర్యసిద్ధిని అభిలషించు జాతీయ గీతములను, ప్రణయమును, ప్రకృతి సౌందర్యమును +వర్ణించు భావగీతములను వ్రాసెను. పాశ్చాత్య సభ్యతలో మానవుని వ్యక్తిత్వమున కొసగబడు ప్రాధాన్యము +అతనిని విశేషముగా ఆకర్షించెను. అతని రచనలలో నవ చైతన్యముతో నిండిన వచన గ్రంథములు ముఖ్యముగా +ఎన్నదగినవి. ఇతరుల తోడ్పాటులేక యే గుజరాతీభాషకు అతడు తొలి నిఘంటువును గూర్చెను. నర్మదాశంకర్ +గుజరాతీ సాహిత్యమునందు ఒక యుగకర్తగా పరిగణింప \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0425.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0425.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17c219b6ba4f9ef325f42fd923c3489f34aef809 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0425.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +బడుచున్నాడు. ఆకాలమున గుజరాతీ భాషలో ఆత్మాశ్రయ కవిత్వమునకు ప్రాముఖ్యము హెచ్చెను. ప్రహసనములు, చారిత్రక నవలలు, వ్యాసములు, స్వీయచరితములు మొదలైన నూతన సాహిత్యప్రక్రియ లేర్పడెను. + +క్రమముగా మన దేశస్థులకు మొదట పాశ్చాత్య సభ్యతపై ఏర్పడిన వ్యామోహము గళితమయ్యెను. వారి దృష్టి భారతీయ సంస్కృతి మీదికి మరలెను. బొంబాయి విశ్వవిద్యాలయము 1857 లో స్థాపింపబడెను. అచ్చటి పట్టభద్రులలో కొందరు ప్రాచ్య, పాశ్చాత్య సంస్కృతులలోని మేలి గుణములను గ్రహించి సాహిత్యములో క్రొత్త విలువలను కల్పించిరి. యూరప్ ఖండమును 19 వ శతాబ్దములో ఆవరించిన మానవత్వవాదము వారి నాకర్షించెను. షెల్లీ, కీట్సు వంటి ధ్యేయ కవుల ప్రభావమునకు వారు లోనైరి. నరసింహారావు దివేటియా చేసిన కృషి మూలమున గుజరాతీలో అపుడు భావగీతరచనకు ప్రాముఖ్య మేర్పడెను. ప్రకృతితో మానవునకుగల సన్నిహిత సంబంధమును చిత్రించుటలో “కలాపి" అను కవి వర్డ్స్‌వర్త్ మార్గము ననుసరించెను. బాలశంకర్, మణిలాల్ ప్రభృతులు పర్షియన్ భాషలోని “ఘజల్" వంటి గేయములను గుజరాతీలో అతి నిపుణతతో రచించిరి. + +నాటి రచయితల యందు అగ్రగణ్యుడై వరలినవాడు గోవర్ధనరామ్ త్రిపాఠీ అను నతడు. అతడు భారతీయ +సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవన విశేషములను విపులముగ చిత్రించు “సరస్వతీ చంద్ర" అను పెద్ద నవలను నాలుగు +భాగములుగా రచించెను. అది గుజరాతీ భాషలో సర్వోత్కృష్టమైన గ్రంథమని విమర్శకుల అభిప్రాయము. జీవకళ తొణకాడు పాత్రలను సృష్టించుటలో అతడు అద్వితీయుడు. ఆతడు సృజించిన కుసుమ, కుముద, గుణ సుందరి, చంద్రావతి ఇత్యాది పాత్రలు సాహిత్యప్రపంచమున కలకాలము నిలచియుందురు. అసహజము, క్లిష్టము నగు కృతకభాషలో ఆ గ్రంథము రచింపబడుట మాత్ర మొక లోపమని చెప్పవలెను. + +డాక్టర్ ఆనందశంకర్ ధ్రువ ప్రాచీన భారతీయ సంస్కృతిని గూర్చి లలితమయిన శైలిలో వ్రాసిన గ్రంథములు విశేషముగా పాఠకుల మెప్పును పొందినవి. ప్రార్థన సమాజమునకు చెందిన రమణభాయ్ నీలకాంత్ అను రచయిత ఆ సమయముననే “భద్రం భద్ర" అను తనహాస్య విలసితమయిన నవలలో, సనాతనాచారపరా +యణతను పరిహసించెను. ఆ కాలపు కవులలో ప్రముఖుడైన నానాలాల్ అనునతడు పద్య రచనా విషయమున +సంస్కృత వృత్తములను వాడుటను మాని శ్రావ్యమైన వచనమును ఉపయోగించి క్రొత్తదారి త్రొక్కెను. అతడే పెక్కు గేయనాటికలనుగూడ వ్రాసెను. సుకుమారమైన భావన అతని సొత్తు. అపుడే గుజరాతు దేశచరిత్రమునందలి +విశిష్ట ఘట్టములను ఆధారముగచేసికొని కే. యం. మున్షీ సుహాశయుడు “పృథ్వీవల్లభ్" వంటి చార్రితక నవలలను వ్రాసెను. మున్షీ పండితుని నవలలకు అమితముగా ప్రజాదరణము లభించినది. ఆతని హాస్యనాటికలుగూడ జన రంజకత్వమునకు పేరు వడసినవి. + +గాంధీ మహాత్ముడు 1914 లో భారతదేశమునకు మరలివచ్చెను. వచ్చిన కొలదికాలమునకే తన ప్రభావ పూర్ణమైన వాక్కుచే దేశమును ఉత్తేజితమొనర్చెను. ఆత్మకథ, హింద్ స్వరాజ్ మొదలైన గాంధీజీ గ్రంథములన్నియు మొదట గుజరాతీ భాషలో రచింపబడినవే. ఆయన వచన శైలి చాలా సరళమైనది. గాంధీజీ స్థాపించిన గుజరాతు విద్యాపీఠము అచటి ప్రజల సాంస్కృతిక జీవనమునకు నూతన చైతన్యము నొసగెను. గాంధీజీ అనుచరులలో కాకా కాలేల్కర్, కిశోరీలాల్ మష్రూ వాలా, మహాదేవదేశాయ్ మున్నగువారుకూడ చారిత్రక ప్రాముఖ్యము, ప్రబోధాత్మకత గల రచనలతో గుజరాతీ సాహిత్యమును సుసంపన్నము గావించిరి. + +"ధూమ కేతు”, “రామనారాయణ్ పాఠక్"అనురచయితలు రసవంతమైన కథానికలను సృష్టించుటలో అనితరసాధ్యమైన నేర్పును ప్రదర్శించిరి. ధూమకేతు అనుకవి సృష్టించిన చిన్న కథలలో గ్రామీణ జీవితము, అనామకులును, నిర్భాగ్యులు నగు వారి దీనస్థితి సహజముగా చిత్రింపబడినది. నాడు దేశమంతటను వ్యాపించిన స్వాతంత్ర్య పిపాస గుజరాతీ భాషయందు అనేక కావ్యముల యందు ఇతివృత్తముగా గ్రహింపబడెను. ఆచార్య ఠాకూర్ పాశ్చాత్య భాషా చ్ఛందోరీతులతో గుజరాతీ భాష యందలి నూతన పద ప్రయోగములతో కవిత్వ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0426.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0426.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f830695ecead933b619ad87cabe1ac681b30d90 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0426.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +మున కొక క్రొత్త వింతదనమును కూర్చెను. 'అభ్యుదయ' పథగాములైన కవులు సూర్యచంద్రులను, తారకాపంక్తులను, వసంతఋతువును, పుంస్కోకిలాలాపములను తమకావ్య ప్రపంచము నుండి బహిష్కరించి, కాగితపు పువ్వులను, చీకి పారవేయబడిన మామిడి టెంకలను, మిల్లు కార్మికులను, పడుపువృత్తి నాశ్రయించిన పేద యువతులను తమ కావ్యవస్తువు జేసికొనిరి. కాని 1940 నాటికి ఈ నూతనోద్యమపు వేడి చల్లారగా, కవులు తిరిగి ప్రాచీనుల సౌందర్యాన్వేషణ మార్గమును అనుసరింప నారంభించిరి. + +తరువాత గుజరాతీలో పలువురు సాహిత్యారాధకులు వివిధ సాహిత్య ప్రక్రియలలో చక్కని రచనలను కావించిరి. రమణలాల్ దేశాయి. చునీలాల్‌షా, గుణవంతరాయ్, మేఘానీ, పన్నాలాల్, దర్శక్ అనువారు రచించిన నవలలును ; బ్రోకర్, పన్నాలాల్, పెట్లీకర్, ఉమాశంకర్ జోషీ అనువారు వ్రాసిన చిన్నకథలును ; చంద్రవదన్ రచించిన నాటకములును; జ్యోతీంద్ర అనుకవివ్రాసిన వినోద వ్యాసములును; రామనారాయణ్ పాఠక్, విజయరాయ్ వైద్య, విశ్వనాథ భట్, విష్ణుప్రసాద్ త్రివేదీ, అనంత రాయ్ రావల్ ప్రభృతులు కావించిన సాహిత్య విమర్శలును ప్రసిద్ధికెక్కినవి. కవులలో చంద్రవదన్, సుందరమ్, మన్‌శుక్ లాల్, స్నేహరశ్మి, పూజాలాల్, రాజేంద్రషా, నిరంజన్‌భగత్, బాలముకుంద్ దావే, వేణీభాయ్ పురోహిత్, బేటాయ్ అనువారు ప్రముఖులై శోభిల్లిరి. కబర్దార్‌వంటి ఫార్సీ మతస్థులు కొందరు గుజరాతీభాషలో చక్కని సాహిత్యమును సృష్టించిరి. వినోదిని నీలకాంత్, లభుబెన్ మెహతా కుందనికా కపాడియా, ధీరూబెన్ పటేల్, గీతాపారిఖ్ మొదలైన రచయిత్రులు తమ మేలిరచనలతో సాహిత్యమునకు క్రొత్త సొగసులను సమకూర్చిరి. + +నేడు అణ్వస్త్రయుగమున జీవించుచున్న మానవులకు సుందరోజ్జ్వలమైన భవిష్యత్తును గూర్చిన సుఖస్వప్నములు +చెదరిపోయినవి. అంతటను నిరాశయు, నిస్పృహయు ఆవరించినవి. మానవుని భవితవ్యమును గూర్చి జిజ్ఞాసువులు తర్కించుచున్నారు. ప్రపంచమంతటను అలముకొన్న ఈ అనిశ్చిత స్థితి నేటి గుజరాతీ సాహిత్యములో గూడ ప్రతిఫలించుచున్నది. + +గుజరాతుదేశచరిత్రము : + +భారతప్రభుత్వ ప్రాంతీయ పునర్విభజనానంతరము రెండుమూడు ప్రదేశములు కలిసి ఒక ప్రాంతముగా +ఏర్పడెను. కాని వేరువేరు ప్రాంతములందలి భాష, నాగరికత కొంతవరకు వేరువేరుగా నుండును. భాష, యందును, నాగరికతయందును, మార్పులు వచ్చుటకు కారణము ఆ ప్రాంత పరిపాలనాధికారులే. అదేవిధముగ +మహాగుజరాతు ప్రదేశమునందు గుజరాతు, సౌరాష్ట్రము, కచ్ఛిప్రాంతములు కలిసియున్నవి. ఈ మూడుప్రాంతములు కలిసి 'మహాగుజరాతు' అయినప్పటికిని, వీని భాషా సంస్కృతులయందు కొంత భేదమున్నది. దీనికి కారణము రాజకీయ పరిస్థితులే. మొదట కచ్, మహారాష్ట్రుల పరిపాలనయం దుండెను. సౌరాష్ట్రమున అనేక చిన్న రాజ్యములుండి, అనేకజాతులకు సంబంధించిన రాజులు రాజ్యము లేలిరి. గుజరాతు బ్రిటీషు ప్రభుత్వాధీనములో నుండెను. కాన, సామాజిక వ్యవహారములలో కొంత భేదము వచ్చినది. వీనిచరిత్ర వివిధకాలములలో వివిధ రీతులలో నడచినది. ఆ చరిత్రను పూర్తిగా పరిశీలించినచో, బహు విచిత్రముగ నుండును. + +క్రీ. శ. ఆరవశతాబ్దమునందు ఈ ప్రాంతమున కొందరు విదేశప్రజలు స్థావరముల నేర్పరచుకొనిరని శాస్త్రజ్ఞుల +నమ్మకము. కాని వీరు ఏ యే ప్రదేశములనుండి ఏతీరున వచ్చినదియు ఎవరికిని తెలియదు. ఆతరువాత, కొన్ని +పరిశోధనల ఫలితముగా తేలినదేమన, ప్రథమమున గుజరాతుప్రాంతమున స్థావరములు ఏర్పరచుకొనినవారు +"కాస్మయం" అను ప్రదేశమున నివసించియుండవచ్చు ననియు, ఈ కాస్మయం ప్రదేశమునకు వారు రష్యా, +దక్షిణోత్తరములనుండి వచ్చిరనియు, వీరు ఒకే పర్యాయము పెద్ద సమూహముగా వచ్చిరనియు, ఈ సమూహమునకు ' శ్వేతసమూహ' మని పేరనియు తేలినది. ఈ సమూహము నందలి కొందరు రాజస్థానము, కచ్ +ప్రాంతములలోగూడ స్థావరములు ఏర్పరచుకొనిరి. + +గుజరాతుభాష 'శౌర సేని' అపభ్రంశమునుండి పుట్టినది. ఈ అపభ్రంశమును మూడుకాలములక్రింద విభజించిరి. (1) శౌర సేని అపభ్రంశభాష క్రీ. శ. 900 - 1100 వరకు ; (2) మధ్య అపభ్రంశ భాష 1100-1500 వరకు ; \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0427.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0427.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cf9a17b00117adddc62430b4c21d25863a9ec181 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0427.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +(3) అంతిమ అపభ్రంశభాష 1500-1600 వరకు. గుజరాతుభాష అంతిమ అపభ్రంశభాషనుండి ఉద్భవించినది. +గుజరాతుభాషను ఆదిగుజరాతు ; మధ్యగుజరాతు, అర్వాచీన గుజరాతు అని మూడు భాగములుగ విభజించిరి. ఆది గుజరాతు 1600-1700 వరకు; మధ్యగుజరాతు 1700–1750 వరకు; 1750 నుండి అర్వాచీన గుజరాతు. కొందరు శాస్త్రజ్ఞులు 1300 – 1400 నడుమ మధ్య అపభ్రంశమునుండి గుజరాతీభాష పుట్టినదనికూడ వాదింతురు. + +గుజరాతుయొక్క ప్రాచీనసంస్కృతిని తెలియపరచు ఆధారములు మిక్కుటముగా లేకపోవుటచే దాని ప్రాచీన +సంస్కృతి అంతగా చెప్పుకోదగినది కాదనియు, అట్టి నిదర్శనములు కొన్ని యున్నను, వాటిచే పూర్తిసంస్కృతి +తెలియదనియు చరిత్రకారులమతము. ప్రాచీన గుజరాతు సంస్కృతిని తెలియజేయు కొన్ని ఆయుధములు, శిల్పములు సబర్మతీనదీ మైదానమందును, అచటికి సమీపమున నున్న “సాడోలియా" అను గ్రామమందును, సబర్మతీ నదియందును దొరకినవి. ఇచ్చట లభించిన ఆయుధములు రాతితో చేయబడినవి. వాటి పిడులపై అనేకవిధములైన చెక్కడములు, శిలావిగ్రహములుకూడ దొరకినవి. అందలి శిల్పకళ చూపరులకు అద్భుతము కలిగించునదిగ ఉన్నది. కాన నీ ప్రాంతమున నొక ప్రాచీననగరముండె నని చెప్పుదురు. + +సబర్మతీనదీ ప్రాంతమున దొరకిన ఆయుధములును, మూడవశతాబ్దమున దక్షిణ భారతదేశమందు దొరకిన +ఆయుధములును ఒకేవిధముగ నున్నవి. కాన మొదట దక్షిణదేశమున జనసంఖ్య ఎక్కువ యుండుటచే ఇచటి +వారు గుజరాతునకును, ఉత్తరదేశమునకును వెళ్ళినట్లు శాస్త్రజ్ఞు లూహించుచున్నారు + +పురాతన గుజరాతు చరిత్రను రెండు భాగములుగ విభజింపవచ్చును. (1) ప్రాచీన పాషాణయుగము (2) నూతన పాషాణయుగము. ప్రాచీన పాషాణయుగమున రాతితో ఆయుధములను తయారుచేసిరి. కాని అవి చూచుటకు అందముగగాని, సున్నితముగగాని లేవు. నూతన పాషాణయుగమున రంగు రంగుల రాతి ఆయుధములు తయారయ్యెను. ఈ ఆయుధములు నునుపుగను, చూచుటకు అందముగను ఉండి పనితనమును కలిగి +యుండెను. ఇట్టి ఆయుధములు, శిల్పములు “లాంధరజ్ " అనుచోట త్రవ్వకములు జరుగగా అందు బయల్పడెను. త్రవ్వకముల ఫలితముగా లభించిన వస్తుజాలము “మోహంజదారో” నాగరికతకంటె మూడు నాలుగు వేల సంవత్సరములకు పూర్వమైనవని తెలియుచున్నది. ప్రాచీన పాషాణయుగమున ఎక్కువ జాతులు లేవనియు, 'హేమరట్' అనుజాతి యుండెననియు పరిశోధనలవలన తెలిసెను. నూతన పాషాణయుగమున ముఖ్యజాతులు నాలుగనియు (బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్ర అనునవి) ఈ కాలమున గూడ 'హేమరట్' జాతి అను నది ఉండెననియు, ఈ జాతివారు పై నాలుగు జాతులతో కలియక కొండప్రాంతములలో ఉండెడివారనియు వీరు ఎక్కువగా చేపలను, జింకలను వేటాడి వాటివలననే జీవించెడివారనియు ప్రాచీన చరిత్రలు తెలియజేయు +చున్నవి. 1700 సంవత్సరములకు పూర్వపుయుగమునకు తామ్రయుగమనియు 1500 సంవత్సరములకు పూర్వపు +యుగమునకు లోహయుగమనియు పేర్లు. + +గుజరాతు చరిత్ర అనేక మహత్తర సంఘటనలతో నిండి యున్నది. భారతదేశ స్వాతంత్ర్యము కొరకు ఎన్నో పర్యాయములు ఈ ప్రాంతీయులు యుద్ధరంగమున తమ శౌర్యమును ప్రదర్శించిరి. ప్రాచీన చరిత్రను తెలియజేయు శాసనములు ఈ ప్రాంతమున నెన్నోగలవు. ఇందు అశోకుని, రుద్రదాముని, స్కంధగుప్తుని శాసనములు ఎక్కువగా కన్పించును. + +గుజరాతుచరిత్రలో " మైత్రక, వలభీయుగ" మనునది గలదు. మైత్రక, వలభీ అను రాజులు మహా పరాక్రమ +వంతులు. తమ క్షాత్రతేజమున 300 సంవత్సరములు గుజరాతును ఈ వంశమువారు పరిపాలించిరి. మైత్రక, +వలభీలు మొదట మాళవ, సత్యాద్రిరాజుల మన్ననలను పొంది తమ స్వామిభక్తిని నిరూపించుకొని, తత్ఫలితముగా కొంత రాజ్యమును పొంది, దానిని తమ పరాక్రమముచే విస్తరింపజేసికొనిరి. అదియే గుజరాతు. 'వలభీ' అను పేరుతో ముఖ్యపట్టణమును నెలకొల్పిరి. వీరి సైన్యము గుప్తరాజుల సైన్యమును ఓడించి, తమ పరిసర +ప్రాంతములకు తిరిగి రాకుండునట్లుగా జేసెను. వలభీ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0428.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0428.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b53e4cc64ad576b54b539c513a3bd756618bf738 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0428.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +యందు మహాపండితులును, కోటీశ్వరులైన వైశ్యులును ఉండిరి. ఈ పండితులనే ఆనందపురిబ్రాహ్మణులని కూడ యందురు. వీరు భారతదేశమందు విద్వత్తులో మొదటివారని చెప్పుదురు. ఇచట నలందా విశ్వవిద్యాలయమువంటి విద్యాలయ ముండెను. ఈప్రాంతమున జైను లెక్కువగా నుండిరి. కాని విద్యాధికులు బౌద్ధులే. వలభీయందలి విద్యాలయములో మాగధీ, పాలీ అపభ్రంశ భాషలను, సంస్కృతమున బోధించు చుండెడివారు. ఇచటి జైనసిద్ధాంత సంగ్రహాలయములను వైశ్యస్త్రీలు అతిశ్రద్ధతో సంరక్షించిరని వినికిడి. కొందరు నేటికిని జైనసిద్ధాంతములనే ప్రమాణములుగా తలంతురు. మైత్రక రాజవంశజులు విద్యాభిమానులు; భగవద్భక్తులు. వీరు అనేక దేవాలయములను కట్టించిరి. వీరు కట్టించిన ఆలయములలో నేటికిని వేణుగోపాలస్వామి మందిరము వలభీనగరమం దున్నది. ఈ నగరము నౌకాయానమునకు ప్రసిద్ధి. ఈ వంశము తరువాత “ధుమలీ సైంధవ” వంశ మనునది వచ్చి సప్తసముద్రములపై యధికారము సంపాదించినదని చెప్పుదురు. సోలంకీ యను రాజు గుజరాతు సరిహద్దులను పెంపొందించెను. ఇతడు కర్నాటక, రాజస్థాన్, మాళవ రాజ్యములపై దండెత్తి వానినుండి కొంతభాగమును తన రాజ్యములో కలుపుకొనెను. ఇతడు సోమనాథుని ఆలయమును కట్టించెను. ఇది గొప్ప యాత్రాస్థలము. నేటికిని సోమనాథుని దర్శించుటకు యాత్రికులు వెళ్ళుచునే యుందురు. + +సోలంకీ తరువాత కోటయాధీశు డను వాడు గుజరాతును పరిపాలించెనని కొందరు చరిత్రకారులు చెప్పుదురు +కాని, ఇతనిని గూర్చిన చరిత్ర అంతగా తెలియదు. నాటి ప్రసిద్ధపట్టణములు, గ్రామములు నేటికి గూడ ఆ పేరుతో +ప్రసిద్ధిచెందియున్నవి. పూర్వకాలమున ఈ దేశమందు శిల్పశాస్త్రము నానా ముఖముల వృద్ధిజెందెను. నాటి ప్రజలకు దేశాభిమానము మెండుగ నుండెడిది. + +ఈ ప్రాంతము క్రీ. శ. 1300-1400 వరకు పరదేశీయుల హస్తగతమయ్యెను. క్రీ. శ. 1411 లో తిరిగి, ఇది స్వతంత్ర +రాజ్యముగా మారెను. తిరిగి ఇది క్రీ. శ. 1573లో మహమ్మదీయుల అధీనమయ్యెను. భారతీయ సైన్యములో గుజరాతు సైన్యము మహమ్మదీయుల కాలములో ప్రఖ్యాతి గాంచెను. ఈ సైన్యము రాజస్థాన్, మాళవ, ఢిల్లీ రాజ్యముల ముఖ్యపట్టణములలో నుండెడిది. గుజరాతునందు “తోపుఖానా” యనునది ప్రసిద్ధిచెందినది. ఈ తోపుఖానా అహమదాబాద్, సూరత్ పట్టణములకంటె విస్తృతముగా నుండెడిది. మొగలులను ఎదుర్కొనుటకై వీరు అనేక సాహసకృత్యములుచేసిరి. మొగలులు గుజరాతును స్వాధీనపరచుకొనియు, అచ్చట చక్కని రాజ్యాంగ వ్యవస్థను ఏర్పాటుచేయలేకపోయిరి. ఇచటి ప్రజలు విదేశీయ పరిపాలనయందు నలిగిపోయిరి. 1734 నుండి ఈ దేశవాసులలో నవచైతన్యము పొడచూపెను. అదేసమయమున మహారాష్ట్రులు విజృంభించి మహమ్మదీయుల నిరంకుశత్వమును అణచుటకై అచ్చటచ్చట మొగలులకు వశమైన కోటలను స్వాధీనపరచుకొనిరి. ఈకాలముననే గుజరాతు, పూనానగరాధికారముక్రిందికి వచ్చెను. కొద్దికాలములోనే ఈ రాజ్యము చిన్న చిన్న రాజ్యములుగా విభజింపబడెను. + +భారతదేశమును పారతంత్ర్య పంకమునుండి విడిపించిన గాంధీమహాత్ముడు ఈ రాష్ట్రమునకు చెందిన వాడే. చతుర్విధ సిద్ధాంతములతో కూడుకొనిన గాంధీ వాదము ఇచ్చటనే దృఢపడినది. క్రీ. శ. 1921 నుండి 1942 వరకు జరిగిన సత్యాగ్రహ సంగ్రామమందు గుజరాతు సంస్కృతి వికసించెను. + +గుజరాతు సంస్కృతి: మానవునికి ప్రకృతి సరిహద్దు వంటిది. ఈ ప్రకృతి ననుసరించి మానవుడు తన సంస్కృతిని పెంపొందించుకొనును. ప్రాచీన కాలమున ఆర్యులు మొట్టమొదట గుజరాతునందు స్థావరముల నేర్పరచుకొనిరి. ఈ ప్రాంతము సముద్రసామీప్యమున నుండుటచే వ్యాపారమునకు అనుకూలమైనది. ఇచ్చట పూర్వకాలము నుండియు దేశీయుల, పరదేశీయుల కలయిక జరుగుచునే యున్నది. నాటినుండి నేటివరకు ఇచటి ప్రజలు ఉదారులు, ధార్మికులు. వ్యాపార విషయమున మంచి యోగ్యత గలవారు, ఈ ప్రాంతీయులకు రాజకీయ సంబంధముకంటె వ్యాపారసంబంధము ఎక్కువ. ఓడలను తయారు చేయుటయందు వీరు నిపుణులు. చాలకాలము నుండి వీరికి ముఖ్యవృత్తి ఓడలను కట్టుటయే. ఈ ప్రదేశము నౌకాశ్రయములకు అనువుగ నుండుటచే, 1920 సంవత్సరములో మొదటిసారిగా ఆంగ్లేయిలు 'సింధియా' అను కంపెనీని ఇచ్చట ప్రారంభించిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0429.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0429.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81e702e134d9d48a7fef370c1b47808eb467b48e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0429.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ఈ ప్రాంతమున జైన, బౌద్ధ మతములు సమాన బలముతో వ్యాపించెను. రానురాను ఈ రెండు మతములు +విజృంభించి ఒకదానిని మరియొకటి అణచవలెనను పట్టుదల పెరిగెను. ఇది ఇట్లుండగా, ఆర్యవైదికమతము గూడ ఇచట పెంపొందెను. జైన, బౌద్ధ సంఘర్షణల ఫలితమే ఈ ఆర్య వైదికమత ప్రాబల్యము. ఆర్యవైదిక మతమునందు గల లోపముల కారణముగా జైన, బౌద్ధమతములు దీనిని ఖండించెను. ఇచట పారసీకులు, అరబ్బులు ఎక్కువ సంఖ్యలో నుండిరి. విదేశీయుల హస్తగతమైన తరువాత ఈ ప్రాంతము అనేక సంఘర్షణలకు గురికావలసివచ్చెను. సోలంకీరాజుల కాలమున ఏ సంస్కృతి ఈ ప్రాంతమున వికసించినదో, అదే నేడుకూడ ప్రచారములో నున్నది. కాని క్రొత్తమార్పులు ఎక్కువగా గానరావు. రాజకీయ, సైనిక వృత్తులలో ఈ ప్రాంతము ప్రాముఖ్యత వహించుటకు మూలరాజ్, సిద్ధరాజ్, కుమారపాల్, తగేపాల్ అనువారలు ముఖ్యులు. ఈ ప్రాంతము మహమ్మదీయ పరిపాలనలోనికి వచ్చిన తరువాత, ఇచ్చటి సంస్కృతిలో కొన్ని మార్పులు కలిగెను. అక్బరు కాలమున ఈ ప్రాంతమును ఒక మహమ్మదీయుడు పరిపాలించెను. ఆతనిని అక్బరు ఓడించి అతని రాజ్యమును తన రాజ్యమున కలుపుకొనెను. అక్బరు సృష్టించిన “దీన్ ఇల్లాహి” అను మతము ఈ ప్రాంతమున కొంతవరకు ప్రబలెను. ఇచట ముస్లిములు ఎక్కువగా ఉండుటచే, అక్బరుయొక్క నూతన మతము ప్రచారమునకు వచ్చి విస్తృతి జెందుటకు కారణమయ్యెను. ఈ మతము అచటి హిందూ, ముస్లిములకు ఐక్యతను సమకూర్చెనని కూడ చెప్పుదురు. గుజరాతునందు నివసించుచుండిన మహమ్మదీయులకు అరబ్బీ, పార్సీభాషలు వచ్చినప్పటికిని, వారు గుజరాతు భాషనే తమ మాతృభాషగా అంగీకరించిరి. మహమ్మదీయ యుగముననే ఇచట భక్తిమార్గము వెల్లివిరిసెను. ఈభక్తి మార్గమును ప్రవేశపెట్టినవారు వల్లభాచార్య, చైతన్యులు. వీరిరువురు కృష్ణభక్తి ప్రధానమని శ్రీకృష్ణుని అద్భుత లీలలను తెల్పు గీతములను రచించి, పామర జనుల యందు భక్తి మార్గమును ప్రవేశ పెట్టి హిందూ సంప్రదాయమును కాపాడిరి. + +గుజరాతుభాష మృదుమధుర మైనది. హేమచంద్ర నరసింహ మెహతా, భక్తమీరా మొదలగు భక్తులు ఈ +ప్రాంతమున జన్మించినవారే. ప్రారంభమున ఇచ్చటి కవులు పద్యమునందే అనేక భక్తి కావ్యములను రచించిరి. +ఆ తరువాత గద్యరచన, మతసంబంధమగు సాహిత్యము, కథాసాహిత్యము, రాసా, వర్ణనాత్మక వ్యాసములు, +నవలలు, క్రమేణ వృద్ధిలోనికి వచ్చెను. సంగీత, నాట్యములనిన యిచ్చటి వారికి బహుప్రీతి. కావుననే సంగీతము +వృద్ధిచెందినది. శ్యామలా సంగీత మనునది బహుముఖముల వృద్ధిచెందెను. రసమూర్తి యైన శ్రీకృష్ణుడు తన మురళీ నాదముచే ఈ ప్రాంతీయులకు భక్తిసారమును చవి చూపెను. శ్రీకృష్ణుడు ఇచ్చటి వారికి యిష్టదైవము. +శ్రీకృష్ణుని బాల్య క్రీడలను అతని మహిమను గూర్చి పాడు పాటలు అతి శ్రావ్యములై యుండును. వీరు భక్తి +గీతములు పాడుచు, పరమానందములో భక్తి సారమును గ్రోలుచు తన్మయత్వమును పొందుదురు. మీరాబాయి +వ్రాసిన శ్యామలాగీతములకు తగు సంగీతమును గూర్చి వానినెంతో భక్తిశ్రద్ధలతో భజింతురు. + +గుజరాతు స్త్రీల వస్త్ర, భూషణములు ఇతర ప్రాంతములకంటె భిన్నమై యుండును. వీరి వేషభూషణములు +గోపికాంగనల వంటివని ప్రతీతి. వీరి ఆభరణములు కొంత మొరటుగానే యుండును. కొంతవరకు తెలంగాణ ప్రాంతమున నివసించు లంబాడివారి ఆభరణములను పోలి యుండును. లంగాలపై (పావడ) బంగారు జరీతో లతలుగా కుట్టి చూచుటకు అందముగా నుండు పనితనము కలిగి యుండును. అదే విధముగ పైటవస్త్రము పైనను ఇట్టి జరీపనియే కనపడును. సోలంకీరాజు పరిపాలనకాలమునను, తరువాతి కాలమునను కొన్ని సంగీతశాస్త్ర గ్రంథములు ఇచ్చట లభించెను. అవి ' సంగీత ప్రకాశ'', 'సంగీత రత్నావళి', 'మానసోల్లాస్ ' అనునవి. +సంగీత గ్రంథములను చూడ, గుజరాతీ ప్రజలు సంగీత ప్రియులని తెలియుచున్నది. ఈ ప్రాంతమున శ్రీ +సంగీతాచార్య ఓంకారనాథ్ ' అను నతడు నివసించెను. అతడు సమస్త భారతదేశమున ప్రసిద్ధి కెక్కిన వాడు. + +ప్రాచీన కట్టడములు నేటికిని కొన్ని గుజరాతులో కాననగును. గుజరాతీ కళాపరిచయము లోధల్ అను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0430.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0430.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c4d96aca12c29f0c09900023dc12729fb2d993b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0430.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +చోట మనకు కల్గును. 'లోధల్' నందు అనేక చక్కని కట్టడములు గలవు. ఇచట రాసలీలను అనగా శ్రీకృష్ణుని +శృంగారచేష్టలను ఒక ఆలయ కుడ్యములపై అత్యంతాకర్షకముగా శిల్పులు చెక్కియుండిరి. జైనబౌద్ధ విగ్రహములు, ధర్మచక్రము మొదలగునవి ఎన్నియో ఇచ్చట కాననగును. “గిరినార్" అనుచోట మౌర్యుల శాసనములు గలవు. ప్రాచీనకాలపు కట్టడములు కొన్ని నేటికిని అదే దశయందున్నవి. ఆ కట్టడములవలన ఈ ప్రాంతమున +నిష్ణాతులైన వాస్తుశాస్త్రజ్ఞులున్నట్లు తెలియును. అదియునుగాక మొగలుల కాలమున కట్టడములందు గుజరాతు వాస్తుశాస్త్రజ్ఞుల హస్తమే ప్రధానమైనదని చెప్పుదురు. ఇచటివారు వాస్తుశాస్త్రమునందే గాక చిత్రకళ యందు కూడ ఆరితేరినవారని చెప్పవచ్చును. వస్త్రములపైగల జరీ పనితనము చూపరులకు వింతగొల్పును. జరీ పనితనము ఇచటివారి చిత్రకళా నై పుణ్యమును తెలియజేయును. గాజుపై వీరు రంగురంగులతో చిత్ర విచిత్రము లైన ఆకృతులను చిత్రించిరి. చిత్ర సమేతములైన పింగాణీ పాత్రలు కూడ పూర్వకాలమందలివి లభ్యమైనవి. ఈ +ప్రాంతమున ఒక్కొక్క కళ ఒక్కొక్క స్థాయిలో పెంపొందెను. వీరి ఉత్సవములలో 'డోలోత్సవ' మనునది +ప్రసిద్ధిగాంచినట్టిది. ఈ ఉత్సవమును శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి నాడు ఎంతో వేడుకగా జరుపుకొందురు. తమ గృహాంగణమునందు ఊయెలను కట్టి దాని నత్యంత సుందరముగా నలంకరించి, అందు శ్రీకృష్ణుని విగ్రహమునుంచి, భక్తిశ్రద్ధలతో పూజించి, శ్యామలగీతములను అతి శ్రావ్యముగా పాడుచు, ఊయెల నూపుదురు. ఈ ఉత్సవమునందు ఆబాలగోపాలము పాల్గొని అమితానందమును పొందుదురు. పౌరాణిక యుగము నుండియు క్రమేణ వచ్చుచున్న కొన్ని కళలు ఆంగ్లేయ పరిపాలనా కాలమున మందగించె నని చెప్పుదురు. + +ఈ ప్రాంతీయుల ముఖ్యవృత్తి అధికముగా వ్యాపారమే. వీరు సాహసచాతుర్యములు గలవారు. వ్యాపారమునందు ముందంజవేసి ఉన్నతస్థితికి వచ్చినవారు వీరేనని చెప్పవచ్చును. ఇచ్చటిరైతులు ఉదారులు ; ఉత్సాహవంతులు. ఇచ్చటివారు వ్యాపారవిషయమున ఆరితేరినవారు గావుననే, షాజహాన్ తన టంకశాకలయందు +గుజరాతుశ్రేష్ఠులను నియోగించెను. వీరు లెక్కలయందు అతి నిపుణులు. + +సౌరాష్ట్రము : సౌరాష్ట్రమునకు ప్రాచీననామము సురాష్ట్రము. మహాభారతమున ఈ సౌరాష్ట్రమును 'కృష్ణభూమి' యనిరి. మౌర్య, గుప్తరాజులకాలమున 'సురాష్ట్రమ' ని వ్యవహరించిరి. మహమ్మదీయుల కాలమున +ఈ రాష్ట్రమును 'సోదర్ ' అనియు, మహారాష్ట్రుల కాలమున 'కఠియావాడ్' అనియు వ్యవహరించిరి. 1948 నాటికి పూర్వము ఇది చిన్న చిన్న సామంతరాజ్యములుగా విభజించబడియుండెను. 1948 సం॥ న వీనినన్నిటిని కలిపి సౌరాష్ట్రమని పేరిడిరి. + +వైదికకాలమున యీ సౌరాష్ట్రముయొక్క భోగోళిక స్థితి వేరుగానుండెను. సింధునది సౌరాష్ట్రమందలి 'ఝాల్‌వాడ్' అను ప్రదేశమున ప్రవహించుచు, 'ఖండాత్ ' అఖాతమున కలియుచుండెడిది. ఐతిహాసిక కాలమందు సౌరాష్ట్ర మధ్యప్రాంతమున దట్టమైన అడవులుండెడివి. కావున జనులాప్రాంతమున నివసించలేదనియు, సాగర +తీరముననే యెక్కువగ నివసించిరనియు చరిత్రకారుల ఊహ, సౌరాష్ట్రీయుల సంస్కృతికి 'సాగర సంస్కృతి' +యని పేరుగూడ కలదు. కాన పౌరాణికులు సాగరతీరములందు నివసించుటచేతను, అచటనే వారి సంస్కృతికి సంబంధించిన చిహ్నములు ప్రాప్తించుటచేతను వారి సంస్కృతికి 'సాగరసంస్కృతి' యని నామకరణముచేసి +యుండవచ్చును. ఆనాడు ద్వారక సామాజిక, సాంస్కృతిక, వ్యాపార కార్యకలాపములకు కేంద్రమైయుండెను. + +సౌరాష్ట్రమున త్రవ్వకపు పరిశోధనలవలన బయల్పడిన వస్తుజాలము సింధు సంస్కృతికి సంబంధించినది. ప్రాచీన నవీన శిలాయుగమునకు సంబంధించిన వస్తుజాలము ఈ ప్రాంతమున అధికముగా దొరకెను. ఇచ్చట లభ్యమైన సాంస్కృతిక వస్తుజాలమునుబట్టి ఈ ప్రాంతము సంస్కృతుల సంగమస్థానమని తెలియుచున్నది. సౌరాష్ట్ర, గుజరాతు సంస్కృతులు ఇంచుమించు ఒకే సంస్కృతికి సంబంధించినవై యున్నవి. ఆదిమవాసులైన ఆర్యులు సౌరాష్ట్ర మధ్యభాగమున నున్న దుర్గమారణ్య ప్రాంతమున నివసించిరి. కాలక్రమమున ఆ యడవి ప్రదేశమున నున్నవారు ముఠాలుగా బయలుదేరి బాటసారులను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0431.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0431.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45cd7607d00d92c816667a1b88f217de19de51f2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0431.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +దోచుకొనెడివారు. ఈ సమూహమునకే 'బందిపోటు దొంగలు' అని పేరు. మధ్యకాలమున 'చావడా' అను +(రాజపుత్రులకు సంబంధించిన ఒకజాతి) వారు గుంపులుగా బయలుదేరి సముద్రతీరమున ఓడలను దోచుకొనుచుండెడి వారు. ఇట్టి కృత్యములు చేయువారు మొన్నటివరకు కూడ ఉండిరి. ఇప్పటికిని కొన్ని ప్రదేశములలో గజదొంగలు కలరు. కాని వీరిసంఖ్య అల్పము . + +శ్రీకృష్ణుడు ఈ ప్రాంతమందు గల ద్వారకను రాజదానిగా జేసికొని పరిపాలించెను. వీనిని 'యాదవ గణ రాజ్య'మనికూడ వ్యవహరించిరి. శ్రీకృష్ణునకు పూర్వము ఈ ప్రాంతమున దైత్యులు నివసించిరి. వీరు కౄర +కర్మముల జేయుచు ప్రజలను బాధించెడివారు; అందమైన ఆడవారిని అపహరించుకొని పోయెడివారు. శ్రీకృష్ణుడు పరిపాలనకు వచ్చిన తరువాత, రాక్షస కృత్యములు జేయువారిని హతమార్చి, వారు అపహరించి తెచ్చిన స్త్రీలను విముక్తుల జేసెను. ఇట్లు అపహరింపబడిన స్త్రీలలో కొందరు అస్సామునకు చెందినవారై యుండిరి. వీరు అస్సామునకు పోవక, సౌరాష్ట్రమునందే నిలచిపోయిరి. ఇట్టి వారికి శ్రీకృష్ణుడు నివసించుటకు తగు వసతులను కల్పించెను. ఈ అస్సాము యువతులు నృత్యకళయందు ప్రవీణలు. వీరి నృత్యమునకు శ్రీకృష్ణుని వేణునాదము చక్కనిరూపమును ఏర్పరచినది. కాన నీ ప్రాంతమున కొంత అస్సాము నాగరికత వ్యాపించెను. ఈ ప్రాంతమునకు రాసక, హల్లీసక నృత్యములు శ్రీకృష్ణు డొసగిన దివ్యకళ. నేటికిని ఈ నృత్యములు ప్రచారములో నున్నవి. శ్రీకృష్ణుని పౌత్రుడైన అనిరుద్ధుని భార్య పేరు ఉష ; ఈమె 'లాస్య'మను నృత్యమును, గానవిద్యను, చిత్రకళను పోషించి, వాటి నందరకు నేర్పెను. లాస్యనృత్యమును ఇప్పుడు 'గజరా' అని వ్యవహరించుచున్నారు. +'ఉషా చిత్రకళ' యను పేరుతో నేటికిని సౌరాష్ట్రమందు విచిత్రములైన చిత్రములు కన్పడును. శ్రీకృష్ణయుగమునకు అంధకారయుగమని యనిరి. తగుచరిత్రాధారములు లేకపోవుటయే ఇందుకు కారణము. కాని కొందరు చరిత్ర +కారులు ఈ కాలమున మౌర్యులు పరిపాలించిరనియు, దీనిని కౌటిల్యుడు గణరాజ్య మని తన అర్థశాస్త్రమున +తెల్పెననియు వాదింతురు. అశోకుడు ఈప్రాంతమున బౌద్ధమత ప్రచారము గావించి, స్తంభములపై శాసనములు +చెక్కించెను. మౌర్యుల అనంతరము 'క్షాత్రప'వంశమునకు చెందిన పదునెనిమిదిమంది రాజులు పరిపాలించిరి. వీరిలో 'రుద్రదామన్' అను వాడు ప్రసిద్ధికెక్కెను. రాజకీయ, సాంస్కృతికదృష్టితో చూచినచో, సౌరాష్ట్రముతో రాజస్థాన, మాళవదేశములకు ఎక్కువ సంబంధముగలదని తెలియును. క్షాత్రపులతరువాత గుప్తవంశపు రాజులగు సముద్ర గుప్తుడు, స్కంధగుప్తుడు, కుమారగుప్తుడు ఇచ్చట పరిపాలించినట్లు దేవాలయములను బట్టియు, విగ్రహములను బట్టియు తెలియుచున్నది. గుప్తరాజుల పతనానంతరము గుప్త సర్దారైన 'భట్టాంక్ ' అనువాడు వలభీయందు తన రాజధానిని స్థాపించి, హిందూ సంస్కృతిని వికసింపజేసి సౌరాష్ట్రమును విస్తృతినొందించెను. సౌరాష్ట్రమందు తక్షశిల, నలందలతో పోల్చదగిన విద్యాపీఠములుండెను. విదేశములనుండి వచ్చిన విద్యార్థులు అందువిద్యలనభ్యసించి తిరిగి స్వదేశమునకు వెళ్ళెడివారు. విద్యావిధానము, మహాకవి 'భట్టి' నుండి ప్రారంభమై క్రమముగా వర్థిల్లుచు 1916 వరకు సక్రమ స్థితిలో వికసించెను. వలభీరాజ్య పతనాంతరము దేశమున అశాంతి ప్రబలెను. రాజకీయముగ అనేకములైన మార్పులు వచ్చెను. ఇంటి పరిస్థితులను పురస్కరించుకొని సమయమునకు తగు లాభమును పొందుటకై “చావడా, ఔఠనా, చుడాసమా, ఝాలా, యాదవ, రాజపూత్" వంశములు వచ్చి కొన్ని గ్రామములను వశపరచుకొని, సంస్థానాధీశులవలె నిలిచిపోయిరి. “చుడాసమా” వంశజులు 'నూనాగఢ్'ను రాజధానిగా జేసికొని ఆ ప్రాంతమును పాలించిరి. సౌరాష్ట్రమున ఈ విధముగ చిన్నచిన్న రాజ్యములు ఏర్పడుటచే ఆ ప్రాంతము అంతఃకలహముల కాలవాలమయ్యెను. క్రొత్తగా వచ్చిన వంశజులు తమ ప్రతిభను చూపించుటకై కలహించు చుండెడివారు. ఈ కాలముననే ఈ ప్రదేశము ఆంగ్లేయుల హస్తగతమయ్యెను. ఆంగ్ల ప్రభుత్వము ఈ ప్రాంతమున ఏర్పడినప్పటికిని వారి సంస్కృతి ఎక్కువగా విస్తరించలేదు. బౌద్ధ, జైన, ఆర్యసమాజ్ మొదలగు మతములు ప్రబలములై యుండుటచే, ప్రజలు హిందూధర్మమునకు దూరముకాలేదు. + +మహాగుజరాతునందు కలిసిన 'కఛ్' ప్రదేశమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0432.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0432.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0020f35a384f8ccfd91d677ed3ea0b0624999a6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0432.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +గూర్చి కొంత విచారింతము. 'కఛ్' భారతదేశమునకు పశ్చిమమున నున్నది. ఈ ప్రాంతపు చరిత్ర అతి ప్రాచీనమైనది. ఈజిప్టు దేశ చరిత్ర ఎంతటి ప్రాచీనమైనదో, ఇది కూడ అంతటి ప్రాచీనమైనదే. ప్రాచీనకాలమున “సమో " వంశమను రాజవంశ ముండెను. 'మహేంద్ర' అను రాజుయొక్క పౌత్రుడు 'సమాపత్' అనునాతడు, ఈ +పేరునుండియే 'సమో' యను పదము వచ్చినది. ఈ వంశమునకు జెందిన 'లాభాదురారా' అను రాజునకు +మానాయి, మోడ్ అను నిరువురు పుత్రులు గలరు. ఈ ప్రాంతమును సంపూర్ణముగా వీరు వశపరచుకొనిరి. 9 వ శతాబ్దము వరకు వీరి వంశజులు, ఈ ప్రాంతమును పరిపాలించిరి. క్రీ. శ. 1007 నుండి 1143 వరకు చావడా +వంశమునకు జెందిన పదునెనిమిదిమంది రాజులు ఇచ్చట పరిపాలించిరి. తరువాత విక్రమశకము 16 వ శతాబ్ది +మధ్య భాగము వరకు ఈ ప్రాంతమున అశాంతి ప్రబలెను. + +క్రీ. శ. 1510 లో 'భెంగార్ ' అనునతడు అశాంతిని రూపుమాపి దానిని శాంతియుత రాజ్యముగా మార్చెను. తరువాత అంజారు, భూజా, మాండవీ వంశజులు పాలించిరి. వీరి వంశముల పేర్లతో 1546 సం. లో అంజారు, +1549 సం. లో భూజా, 1580 సం. లో మాండవీ అను పేర్లు గల పట్టణములను నెలకొల్పిరి. ఈ ప్రాంతమును +400 సంవత్సరములలో 15 రాజవంశములు పాలించెను. + +ఈ ప్రాంతము 150 సం. లకు పూర్వము భూకంపము వలన చాల నష్టపడెను. ఈ ప్రాంతము సముద్రతీరమున +నుండుటచే లభ్‌పత్, కోటేశ్వర, జాభే, మాండవీ, ముంద్రాతుణా, కండలా, భారీరోహర్ అను పేర్లు గల చిన్న రేవుపట్టణములు పెక్కులు వెలసెను. ఈ ప్రాంతము ఎనిమిది తాలూకాలుగా నున్నది. ప్రాంత మధ్యమున భూజా ; దక్షిణమున మాండవీ, ముంద్రా, అంజారు ; తూర్పున రాఫర్, భచావు; పశ్చిమమున లభ్‌పత్, అవడాసా అను తాలూకాలు గలవు. ఇచటి జనసంఖ్య 5,00,000. భూజా, మాండవీ ముంద్రా, అంజారుల యందు కోటలు గలవు. అంజార్ నందలి కోట భూకంపము వలన నేలపాలై పోయినది. మిగిలినవి నేటికిని శిథిలావస్థలో నున్నవి. ఈ ప్రాంతము చిన్నదైనను ఇందు నదులు, అడవులు, పర్వతములు, ఇసుక మైదానములు, గడ్డిబీళ్ళును చాల కలవు. ఇది చూచుట కెంతో ఆకర్షవంతముగా నుండును. ఇచ్చటివారి నాగరికత అతిప్రాచీనమైనది. నాటినుండి నేటివరకు వారి నాగరికత యందు ఎక్కువ మార్పులు రాలేదని చరిత్రకారులు చెప్పుదురు. భారత స్వాతంత్ర్యమునకు పూర్వము ఇచ్చటి రాజులను 'మహారాజులు' అనుచుండెడివారు. ఇవి మొగలు లొసంగిన బిరుదులట ; 'రాజ, మహారాజ, మీర్‌ఝా' అనునవి కూడ రాజబిరుదములు. ప్రజలు ఆ బిరుదులచే ఆ రాజులను పిలుచుచుండిరి. జహంగీరు కాలమున నీ ప్రాంతమును 'రాజశ్రీ భారమల్లు' అనునతడు పాలించుచుండెను. ఇతడు మహావీరుడు ; మంచి ప్రతిభ గలవాడు. జహంగీరు ఈతనికి స్వంత నాణ్యములు చెలామణి చేసికొనుటకు అనుమతి నొసగెను. రాజశ్రీ భారమల్లు మహాదేవనాకుమీ అనుచోట టంకశాలను స్థాపించి +బంగారు, వెండి నాణెములను తయారు చేయించెను. 'కోరీ, పాంచియో, అరధియో' యను పేర్లుగల నాణెములు తయారు చేయించి చెలామణి చేసెను. + +ఈ ప్రాంతమున విద్యావ్యాప్తి గావించినవాడు మహా రాజశ్రీ దేశల్‌జీ (క్రీ. శ, 1851) 'ప్రామగల్లు' రాజు పాలనములో విద్య సవ్యమైన బోధనాపద్ధతులతో నడచెను. ప్రస్తుతదశలో 'భూజ్' యనుచోట నొక కళాశాల కలదు. ఇచటి ముఖ్య సాహిత్యకారులు నారాయణ్ విసన్‌జీ, ఠక్కుర్, దులేరాయ్, కారాణీ, డుంగరశీ, ధరమశీ, సంపత్, మొదలగు వారలు. ముఖ్య పండితులు కర్మవీర్, వ్యాపారీ అనువారలు. కఛ్ భాషకు మొదట లిపి లేదనియు, దానికి సింధీ భాషతో సంబంధము గలదనియు భాషా శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయము. ఈ ప్రాంతమునకు రాజధాని 'భూజ్'. + +ఇచటి స్త్రీల వస్త్రాభరణములు మార్వాడీ స్త్రీల వస్త్రాభరణములను పోలియుండును. విద్యతక్కువగుటచే వీరి యందు అజ్ఞానము మెండు. పురుషులకు కూడ స్త్రీ విద్య యందు ఎక్కువగా శ్రద్ధలేకపోవుటయే వారిలో +అజ్ఞానము పెంపొందుటకు కారణము. కాని వారి హృదయము నవనీత తుల్యమైనది; భగవద్భక్తి మెండు. ఇచట +ఆడపిల్లలను విక్రయించుట, భార్య యుండగా మరియొక భార్యను చేసికొనుట, మున్నగు దురాచారములు నేటికిని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0435.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0435.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8016e8e3482937a1380402f9026316798105c77a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0435.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +పూర్వము అసంఖ్యాకముగా గుళ్ళతో నిండి ఉండుట చేతనే ఈ గ్రామమునకు 'గుళ్ళవాడ' 'గుడులవాడ' అని పేరు వచ్చియుండె ననియు, చివరకు అది గుడివాడగా మారినదనియు చెప్పెదరు. + +గుడివాడలో రెవెన్యూ డివిజనల్ ఆఫీసు, రెజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసు, సబ్ కోర్టు, మున్సిఫ్ - మేజిస్ట్రేటు కోర్టులు, జుడిషియల్ సెకండ్ క్లాస్ మేజిస్ట్రేటు కోర్టులును, అసిస్టెంటు సూపరింటెండెటు ఆఫీసుయును, ఇంకా అనేకములగు ఇతర ప్రభుత్వ కార్యాలయములును కలవు. + +స్టేట్ బ్యాంకు, ఇండియన్ బ్యాంకు, ఆంధ్ర బ్యాంకు, భారతలక్ష్మీ బ్యాంకు, సెంట్రల్ బ్యాంకుల శాఖలును, +కో-ఆపరేటివ్ అర్బన్ బ్యాంకును ప్రజల ఆర్థిక వ్యవహారములలో తోడ్పడుచున్నవి. + +విజయవాడ, భీమవరము, బందరు పట్టణములకు పోవు మీటర్ గేజ్ రైలుమార్గమునకు గుడివాడ కూడలిగా +నున్నది. ఇక్కడినుండి బందరు - విజయవాడ రోడ్డును కలుపుచు పామర్రు, కంకిపాడు గ్రామములకును, ఏలూరు, భీమవరము, తిరువూరు, బంటుమిల్లి, బందరు నగరములకును రాజమార్గములు కలవు. ఈ పట్టణము లన్నిటికి ఇక్కడినుండి బస్సు రవాణా సౌకర్యములు ఉన్నవి. + +గుణగ విజయాదిత్యుడు (క్రీ. శ. 848 - 91): + +క్రీ. శ. 625 నుండి సుమారు నాలుగు శతాబ్దులకాలము తూర్పు చాళుక్యవంశపురాజులు వేంగి రాజధానిగా ఆంధ్రదేశమును అతి వైభవముగా పరిపాలించిరి. ప్రఖ్యాతులైన వీరిలో గుణగ విజయాదిత్యుడు అగ్రగణ్యుడు. ఇతని రాజ్యకాలములో తూర్పు చాళుక్యసామ్రాజ్యము అనేక మార్గాల విస్తరించెను. ఇతనికీర్తి నలుదిశల వ్యాపించెను. అయిదవ విష్ణువర్ధనునికి రాష్ట్రకూట రాజపుత్రికయగు శీలామహాదేవియందు జన్మించిన నలుగురు పుత్రులలో గుణగ విజయాదిత్యుడు అగ్రజుడు. ఇతడు క్రీ. శ. 848 లో తండ్రి మరణానంతరము వేంగీ సింహాసనమును అధిష్ఠించెను. + +గుణగ విజయాదిత్యుడు రాజ్యమునకు వచ్చుసరికి ద్రవిడదేశములో పల్లవులు; నేటి మైసూరురాష్ట్రములో +గాంగులు, నోలంబ పల్లవులు, నేటి తెలంగాణ ప్రాంతములో రాష్ట్రకూటులు. వారికి ఉత్తరముగా చేది +హైహయులు పరిపాలనము చేయుచుండెడివారు. ఈ రాజవంశములమధ్య పరస్పరము యుద్ధములు జరుగు +చుండెడివి. గుణగ విజయాదిత్యుడు తన రాజ్యముయొక్క క్షేమముకొరకు, ముఖ్యముగా రాష్ట్రకూటుల విజృంభణమును అరికట్టుటకొరకు ఆనాటి రాజవంశములతో అనేక యుద్ధములు చేయవలసినవాడయ్యెను. ఈతడు సుమారు 43 సంవత్సరములకాలము రాజ్యము చేసెను. ఈ దీర్ఘకాలములో అధికభాగము యుద్ధములు చేయుటతోనే సరిపోయెను. + +ఇతడు రాజ్యమునకు వచ్చిన మొదటి సంవత్సరములోనే దక్షిణసీమలో ఉన్న బోయజాతివారు అలజడి +కలిగించిరి. ఈ బోయలు పల్లవరాజులకు సామంతులుగా ఉండెడివారు. వీరుచేయు కల్లోలములను అణచివేయు +నిమిత్తము పాండురంగడను బ్రాహ్మణసేనానిని విజయాదిత్యుడు దక్షిణదిశకు పంపించెను. ఈ సేనాని బోయల +ముఖ్య కేంద్రములైన నెల్లూరు, కట్టెం దుర్గములను నాశనముచేసి వారి భూములను వేంగీరాజ్యములో చేర్చెను. దానితో తృప్తినొందక పాండురంగడు ఇంకను దక్షిణముగా దండువెడలి పులికాట్ సరస్సువరకుగల +ప్రాంతమునెల్ల జయించి వేంగీసామ్రాజ్యములో చేర్చెను. భవిష్యత్తులో బోయలు తిరిగి అలజడులు కలిగించకుండ +కట్టుదిట్టముచేయు నుద్దేశముతో విజయాదిత్యుడు ఈ ప్రాంతమున కంతటికిని కందుకూరు ముఖ్యపట్టణముగా +జేసి పాండురంగని పాలకునిగా నియమించెను. + +ఇది జరిగిన కొద్దికాలమునకే విజయాదిత్యునికి అప్పటి రాష్ట్రకూటరాజై న అమోఘవర్షునితో పోరు ప్రారంభమై +లింగవల్లి వద్ద ఘోరయుద్ధము జరిగెను. ఇందులో వేంగీ చాళుక్యసైన్యములు ఓడిపోయి విజయాదిత్యుడు తాత్కాలికముగా రాష్ట్రకూటులకు లోబడవలసివచ్చెను ఇట్లు రాష్ట్రకూటులకు లోబడియున్న కాలములో అమోఘవర్షుని కోరికను అనుసరించి విజయాదిత్యుడు, రాష్ట్రకూట రాజుపై తిరుగుబాటుచేసిన గాంగులమీద దండయాత్ర సాగించవలసి వచ్చెను. దండువెడలిన విజయాదిత్యుడు దారిలో నోలంబరాజైన మంగిని ఓడించి కడకు గంగివాడి ప్రవేశించి, అక్కడ గాంగులనుగూడ ఓడించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0436.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0436.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac402439c1f44c90f725e93231d761ce16b70aad --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0436.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +గాంగులు లోపలిభాగమునకు పారిపోయి గంగకూటమను చోట తలదాచుకొనిరి. కాని విజయాదిత్యుడు వెంటనంటి పోయి అక్కడకూడ వారిని ఓడించి తిరిగి రాష్ట్రకూటుల ఆధిపత్యమును వారు అంగీకరించునట్లు చేసెను + +ఈ దండయాత్ర ముగిసినతరువాత రాజధానికి తిరిగివచ్చి కొంతకాలమువరకు విజయాదిత్యుడు తన రాజ్య +వ్యవహారములలో నిమగ్నుడయ్యెను. క్రీ. శ. 800 సం. లో అమోఘవర్షుడు మరణించగా రెండవకృష్ణుడు రాష్ట్రకూట రాజ్యమునకు ఏలికఅయ్యెను. ఇది జరిగిన కొన్నిరోజులకే ఘూర్జర ప్రతీహారవంశపు రాజైన భోజుడు +రాష్ట్రకూట రాజ్యముమీద దండెత్తివచ్చి మాలవరాష్ట్రమును వశపరచుకొనెను . పూర్వము అమోఘవర్షుని +కాలములో తనకు జరగిన అవమానమునకు ప్రతీకారము చేయుటకయి తగిన సమయముకొరకు వేచియున్న +విజయాదిత్యుడు, కృష్ణరాజునకు ఈ విధముగా కలిగిన కష్టమును పురస్కరించుకొని స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించెను. పాండురంగ సేనానిని రాష్ట్రకూటులపై దండుతో పంపించెను. కృష్ణరాజునకు ఈ సమయములో, అతని +బావమరదియు, దాహళ మండలమునకు రాజును అయిన సంకిలుడు బాసటగా నిలిచెను కాని వీరిద్దరు కలిసికూడ వేంగీచాళుక్య సైన్యముల ధాటికి తట్టుకొనలేకపోయిరి. ఈ విధముగా ఓడిపోయి కృష్ణరాజు తన రాజ్యమును సహితము వదలిపెట్టి దాహళమండలములో తలదాచు కొనెను. ఈలోగా ద్రవిడ దేశములో ఒక ఉపద్రవము సంభవించెను. అక్కడి చోళరాజు ఒకడు - పాండ్య, పల్లవరాజుల వత్తిడికి తట్టుకొనలేక గుణగ విజయాదిత్యుని సహాయమును అర్థించెను. ఈచోళరాజునకు సహాయార్థము విజయాదిత్యుడు సైన్యమును పంపించి పాండ్య పల్లవ రాజులను ఓడించి వారివద్దనుండి అపారధనమును సంపాదించెను. + +తరువాత విజయాదిత్యుడు రాష్ట్రకూటులమీద మరియొక దండయాత్ర సాగించెను. ఈ యాత్రలో వేంగీ +చాళుక్య సైన్యములు కళింగదేశములోనుండియు, కళింగమును అంటియున్న చక్రకూటమండలములో నుండియు, +పోవలసివచ్చెను. దీనివలన విజయాదిత్యునకు, కళింగరాజయిన భూపేంద్రవర్మతోను, చక్రకూట మండల +పరిపాలకుడైన బద్దెగ రాజుతోను పోరు సంభవించెను. కడకు భూపేంద్రవర్మను, బద్దెగరాజును ఓడించి విజయాదిత్యుడు దాహళమండలము ప్రవేశించి దాని రాజధాని అయిన కిరణపురమును ముట్టడించెను. అక్కడ జరిగిన యుద్ధములో ఓడిపోయి సంకిలుడు, కృష్ణునితో లోపలి భాగమునకు పారిపోయెను. కిరణపురమును దహించి విజయాదిత్యుడు శత్రువులను వెంబడించెను. దారిలో దాహళ, నిరూట, దలెనాడు మొదలయిన దుర్గములను స్వాధీనము చేసికొని శత్రువులిద్దరును తలదాచుకొన్న అచలపురమును ముట్టడించెను. ఇక్కడ జరిగిన యుద్ధములో కూడ కృష్ణరాజు ఓడిపోయి సంధికోరెను. రాష్ట్రకూటరాజ్యము యావత్తు వేంగీ చాళుక్యుల అధీనములోనికి వచ్చెను. కాని, విజయాదిత్యుడు కృష్ణరాజును కనికరించి, అతని రాజ్యమును అతనికి ఇచ్చివేసి, రాష్ట్రకూట బిరుదములను కొన్ని ధరించి, వారి రాజ్యచిహ్నములైన గంగా యమునలను, పాలి ధ్వజమును మాత్రము పరిగ్రహించి, తన రాజధానికి తిరిగి వచ్చెను. + +ఈ రాష్ట్రకూట దండయాత్రానంతరము విజయాదిత్యుడు మూడు, నాలుగు సంవత్సరములు మాత్రమే +రాజ్యము చేసెను. ఈ కాలమంతయు ప్రశాంతముగనే గడచిపోయెను. ఈ విధముగా మొత్తము 43 సంవత్సరముల కాలము రాజ్యముచేసి క్రీ. శ. 891 లో ఈ మహారాజు దివంగతు డయ్యెను. + +గుణగ విజయాదిత్యుడు పరరాజులతో అనేక యుద్ధములు జయప్రదముగా సాగించుటకును, 43 సంవత్సరముల కాలము దేశములో ఏ విధమయిన ఆంతరంగిక కలహములు అలజడులులేకుండ శాంతియుతముగా రాజ్య +మేలుటకును ఇతని ఆశ్రితవర్గము ఒక ముఖ్యకారణము. వీరిలో పాండురంగసేనాని, వినయడిశర్మ, రాజాదిత్యుడు అనువారు ముఖ్యముగా ప్రశంసాపాత్రులు. పాండురంగనిని పండరంగడుగా కొన్ని శాసనములు వాక్రుచ్చు చున్నవి. పాండురంగ సేనాని తూర్పు చాళుక్యవంశరాజుల ప్రాపకములో ఉండుచు, వారికి నమ్మినబంటుగా ప్రఖ్యాతి చెందిన బ్రాహ్మణ వంశ్యులలో నొకడు. ఇతని తండ్రి కటకరాజు ఎల్లప్పుడు విజయాదిత్య మహారాజును అంటిపెట్టుకొని ఉండి. అతడు నొలంబులతో చేసిన యుద్ధ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0437.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0437.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e2567ed5989037d85035909388c48d6248d34ffe --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0437.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +ములో మరణించెను. పాండురంగడు మొట్టమొదటిసారి వేంగీ సామ్రాజ్యపు దక్షిణ సరిహద్దులలో బోయలతో +జరిగిన యుద్ధములలో ప్రముఖపాత్ర వహించి మహారాజును ఆకర్షించెను. పాండురంగని శక్తిసామర్థ్యములు, +స్వామిభక్తి పరాయణత గుర్తించి మహారాజు ఇతనిని దక్షిణసీమకు పాలకునిగా నియమించెను. తరువాత చాల +కాలము వరకు పాండురంగని వంశ్యులు ఈ ప్రాంతములోనే వేంగీ చాళుక్యుల ఉద్యోగులుగా ఉండుచు వచ్చిరి. +కందుకూరు ముఖ్యపట్టణముగా పాండురంగడు ఈ ప్రాంతమును పాలించుచు తన విజయములకు సూచకముగా నేటి నెల్లూరుజిల్లాలోని శ్రీహరికోట ద్వీపమునకు సమీపమున తన పేర పాండురంగము అను గ్రామమును కట్టించెను. ఈ గ్రామములోనే ఒక శివాలయము కూడ కట్టించి అక్కడ తన పేర పాండురంగేశ్వరుని ప్రతిష్ఠించెను. అంతటినుండి తన తండ్రివలెనే ఇతడు కూడ గుణగ విజయాదిత్యుడు సాగించిన యుద్ధము లన్నిటిలోను మహారాజునకు కుడిభుజముగా ఉండెడివాడు. ఈ విధముగ ఆ మహారాజు ఆర్జించిన అనేక విజయములకు ఇతడు కారణము అయ్యెను. కృతజ్ఞతా సూచకముగ మహారాజు ఇతనికి ద్వితీయ భీభత్సుడను బిరుదమును ప్రసాదించెను. + +విజయాదిత్యునకు ఎక్కువగా సహాయపడిన వారిలో అతని ఆశ్రితవర్గములోని వినయడిశర్మ మరియొకడు. ఇతడు కౌశికగోత్రుడు, ఆపస్తంబసూత్రుడు, తైత్తిరీయ శాఖాధ్యాయి అయిన తుక్కశర్మకు పౌత్రుడు. దామోదర శర్మకు పుత్రుడు. ఉప్పుటూరు గ్రామవాస్తవ్యుడు. వేదవేదాంగములలోను, రణవిద్యలోను అసమాన పాండిత్యము, ప్రతిభకలవాడు. ఇతడు, గుణగ విజయాదిత్యుడు నొలంబ రాజైన మంగితో చేసిన యుద్ధములో అమూల్యమైన సలహా నిచ్చి మహారాజుయొక్క విజయమునకు కారణ మయ్యెను. ఈ సహాయమునకు తన కృతజ్ఞత వెలిపుచ్చుచు మహారాజు ఇతనికి గుద్రవాడ విషయములో త్రాండిపఱ్ఱు అను గ్రామమును అగ్రహారముగా ఇచ్చెను. + +రాజాదిత్యుడను మరియొక బ్రాహ్మణసేనాని ఈకాలములో ప్రసిద్ధుడుగా ఉండెడివాడు. ఇతనితండ్రి కుమారమూర్తి తొండమండలములో కాడువెట్టి అను పల్లవరాజునకు ఆశ్రితుడుగా ఉండుచు అభిప్రాయ భేదము కారణముగా ఆ ప్రాంతమును వదలి వేంగీరాజ్యమునకు వలస వచ్చి, ఉండి అను గ్రామములో స్థిరపడెను. రాజాదిత్యుడు విజయాదిత్యుడు చేసిన అనేక యుద్ధములలో చాల సహాయపడెను. ఈ సహాయమునకు కృతజ్ఞతా సూచకముగ మహారాజు ఇతనికి కాట్లపఱ్ఱు అను గ్రామమును దానముచేసెను. + +తన విజయపరంపరలకు, శాంతియుత పరిపాలనకు ప్రఖ్యాతులైన సేనానులు, మేధావంతులయిన అమాత్యులు ముఖ్య కారకులయినప్పటికిని, సచివాయత్తసిద్ధులని వ్యపదేశోక్తిగా చెప్పబడు మహారాజులలో విజయాదిత్యుని +ఒకనిగా పరిగణించుటకు వీలులేదు స్వయముగా ఇతడు మహాపరాక్రమశాలి, గొప్పసేనాని, దక్షుడైన రాజ్య +పాలకుడు. తన పరాక్రమమునకు తన విజయములకు, వైభవ ప్రాభవములకు చిహ్నములుగా మనుజపరాక్రమ, +రణరంగశూద్రక, పరచక్ర రామ, నృపతిమార్తాండ, వీరమకరధ్వజ, అరసంక కేసరి, గుణక్కెనల్ల, త్రిపురమర్త్య +మహేశ్వర, భువనకందర్ప, సమస్త భువనాశ్రయ మొదలైన బిరుదములను ధరించెను. + +పరాక్రమశాలి అయిన గొప్పసేనానిగా, దక్షుడైన పరిపాలకుడుగా మాత్రమేకాక, గుణగ విజయాదిత్యుడు +కళాప్రియుడు గాను, విద్యాపోషకుడుగాను కూడ వాసికెక్కెను. పెక్కు దేవాలయములు ఈ మహారాజు యొక్క కళాప్రియత్వమునకే కాక వేంగీ చాళుక్య యుగమునాటి వాస్తు, శిల్పకళాభివృద్ధికి కూడ చక్కని నిదర్శనములు. వేద వేదాంగములు, పురాణేతిహాసములు మొదలయిన విద్యలలోను, ఇతర కళలలోను ప్రవీణులు, షట్కర్మనిరతులు అయిన బ్రాహ్మణోత్తములకు సాతులూరు, ఉరవటూరు మొదలయిన గ్రామములను అగ్రహారములుగా ఇచ్చి విజ్ఞానాభివృద్ధికి ఎంతో దోహదము చేసెను. విజయాదిత్యుడు ఎక్కువ ధర్మచింతన కలవాడు. దేవాలయములకు, మఠములకు ఎన్నో భూరిదాన ధర్మములు చేసెను. కల్పోక్తములయిన తులాభార దానములు అనేకములు చేసెను. + +ఈ విధముగా ఉదాత్తక్షాత్ర మహితుడు, రాజనీతి ప్రవీణుడు. దయార్ద్రహృదయుడు, దానధర్మ పరాయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0438.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0438.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..638792917640baca59a23bdcee66f3775ac342d4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0438.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ణుడు, అయి వాసికెక్కిన గుణగ విజయాదిత్య మహారాజు ప్రఖ్యాతులయిన తూర్పు చాళుక్యవంశ రాజులలో అగ్రగణ్యుడని, ఆంధ్రదేశమును పరిపాలించిన రాజులలో ప్రథమశ్రేణికి చెందినవాడనియు నిస్సందేహముగా చెప్పవచ్చును. + +గుణాఢ్యుడు : + +గుణాఢ్యుడు అత్యంత ప్రాచీన కాలములో ప్రకాశించిన ప్రతిభాశాలి; పండిత గ్రామణి; కవివతంసుడు; కథావాఙ్మయ నిర్మాత; ఆంధ్రుడు. గుణాఢ్యుని దేశ కాలాదులనుగూర్చి పరిశోధకుల దృష్టిలో అభిప్రాయ భేదములు గన్పట్టుచున్నవి. కాశ్మీర మందును, నేపాలు నందును ఇతనినిగూర్చిన కథలు కొన్ని వ్యాపించియున్నవి. కాశ్మీరమందలి కథలకు జయద్రథ (క్రీ. శ. 1140) రచితమైన 'హరచరిత చింతామణి' యను శైవగ్రంథమును, +సోమదేవ (1029 - 1064) రచితమగు 'కథా సరిత్సాగరము'ను ప్రసిద్ధ మూలములు. + +ఒకప్పుడు శివుడు పార్వతికి కొన్ని యపూర్వ విచిత్ర కథలను చెప్పుచుండగా, వారి భక్తుడగు పుష్పదంతుడను +సేవకుడు కీటకరూపధారియై ఆ కథలను రహస్యముగా విని ఇంటికేగి తన ప్రేయసియగు జయ అను నామెకు +వాటిని వినిపించెను. పార్వతి యొకప్పుడు తన చెలికత్తెల కీకథలను క్రొత్తగాచెప్పదొడగెను. కాని జయకు అవి శ్రుత +పూర్వములేయగుటను గ్రహించి, పార్వతి పుష్పదంతు డొనర్చిన అపచారమునకు గినిసి, అతడు మర్త్యుడై పుట్టునట్లు శపించెను. ఈ సందర్భముననే అతని మిత్రుడగు మాల్యవంతునిగూడ అట్లేశపించెను. అంత జయ, పార్వతి, పాదములపై బడి వారి శాపవిముక్తిని వేడుకొనెను. అంత పార్వతి “కుబేర శాపహతుడగు సుప్రతీకు డనువాడు (యక్షుడు) కాణభూతి యనుపేర వింధ్యాటవిలో చరించు చుండును వానికి నీ ప్రియుడు ఈ కథలను చెప్పుచో శాపవిముక్తుడగును. కాణభూతి మరల మాల్యవంతునికి ఈ కథలను వినిపించుచో వా రుభయులుగూడ శాప విముక్తి నొందగలరు" అని అనుగ్రహించెను. పుష్పదంతుడు ఈ శాపమువలన భూలోకములో జనించి, వరరుచి యనుపేర నందరాజునకు మంత్రి అయ్యెను. తరువాత కాణభూతికి ఆ కథలు వినిపించి వరరుచి శాపవిముక్తు డయ్యెను. + +ఇంక మాల్యవంతుని వృత్తాంతము; ఈశ్వరుని నిరంతరము మాలావిభూషితునిజేసి యా దేవుని యనుగ్రహమున మాల్యవంతుడను సార్థకనాముడై రుద్రగణములో నొకడుగా పుష్పదంతునివలె ఈశ్వరుని సన్నిహిత భృత్యవర్గములో ఉండెను. కథాశ్రవణ సందర్భమున పుష్పదంతుని సమర్థించుటకు కడంగి మాల్యవంతుడుకూడ పార్వతీశాపమునకు గురియయ్యెను. మాల్యవంతుడు భూలోకములో జన్మించి గుణాఢ్యుడుగా ప్రసిద్ధిచెందెను. గుణాఢ్యుని జన్మకథ క్రిందివిధముగా నున్నది: + +ప్రతిష్ఠానమను నగరమందు సోమశర్మ యను విప్రుడు కలడు. అతనికి వత్సుడు, గుల్మకుడు అను ఇరువురు పుత్రులు, శ్రుతార్థయను కన్యయు గలరు. కాలవశమున ఆ బ్రాహ్మణుడును, అతని భార్యయు కాలధర్మమునొందగా +ఆ సోదరులిరువురు తమ సోదరిని కాపాడుచు కాలము గడుపుచుండిరి. కొంతకాలమునకు శ్రుతార్థ గర్భవతి +యయ్యెను అన్నదమ్ములీ విపరీతమును జూచి ఒకరినొకరు అనుమానింపదొడగిరి. శ్రుతార్థ వీరి వైఖరిని కనిపెట్టి, +“నాగాధిపతియగు వాసుకియొక్క సోదరుని పుత్రుడగు కీర్తి సేనుడనురాజు కలడు. నేనొకప్పుడు గోదావరికి +స్నానార్థ మేగుచుండగా అతడు కామోపహతుడై నన్ను గాంధర్వమున వివాహమాడెను. కనుక మీరు కలహింప +బనిలేదు" అని చెప్పెను. కాని వారీమాటలను విశ్వసించ లేకపోవుటచే ఆమె ఆ నాగరాజును స్మరించెను. అంత +ఆ నాగరాజు ఆ సోదరుల నిద్దరినిగూర్చి “నేనీమెను వివాహమాడినది సత్యమే. మీరు ముగ్గురును దేవతలే ; ఈమె అప్సరస. శాపోపహతులై యిట్లు మీరు జన్మించితిరి. ఈమెకు కుమారు డుద్భవింపగలడు. అంత మీకు శాప విముక్తి యగు" నని చెప్పి యంతర్థానమయ్యెను. కొంత కాలమునకు శ్రుతార్థ ఒక పుత్రుని గనెను. అపుడు ఆకాశవాణి "రుద్రగణములోని ఒకడిట్లు జన్మించెను. ఇతడు గుణాఢ్యుడని ప్రసిద్ధినొందును" అని పలికెను. త్వరలోనే తల్లియు, మేనమామ లిద్దరును మరణింపగా, ఆ బాలుడు ధైర్యమును వీడక దక్షిణమున కేగి గురుకులములందు సకలవిద్యల నభ్యసించి స్వదేశమునకు వచ్చెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0439.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0439.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb8c40fef8010cf5747d46e3100dba03b9b13994 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0439.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తరువాత ప్రతిష్ఠాన పురాధీశ్వరుడగు శాతవాహనుని మంత్రియగు శర్వవర్మ సహాయమున గుణాఢ్యునికికూడ +ఆ రాజాశ్రయము లభించెను. ఆ యాస్థానమం దతనిని బహు శాస్త్రజ్ఞునిగను, మంత్రిగను గౌరవించుచుండిరి. +శాతవాహనునకు మొదట సంస్కృతజ్ఞానము లేకుండెను. అతని పట్టమహిషియగు మలయవతి సంస్కృత పాండిత్యము గలిగి రసజ్ఞురాలై యుండెను. ఒక నాడా రేడు మలయవతితో జలక్రీడలాడుచుండగా, క్రీడావశమున సంభవించు జలతాడనమును ఆమె సహింపజాలక రాజుతో “మోదకైస్తాడయ” (మా, ఉదకైః, తాడయ = నీటితో కొట్ట వలదు) అనెను. సంస్కృతజ్ఞానములేని ఆరాజు మోదకైః తాడయ ( మోదకములతో కొట్టుము) అని అర్థముచేసికొని మోదకములు (లడ్లు) తెమ్మని పరిచారికల నాజ్ఞాపించెను. అంత మలయవతి సమధిక పాండిత్య గర్వము చేత, “రాజా! నీళ్ళలో మోదకముల (లడ్ల) కేమి సంబంధము? ఇంతమాత్రము వ్యాకరణ జ్ఞానము మీకు లేదా?" యని పకపకనవ్వెను. శాతవాహనుడు తన అజ్ఞానమునకు చాల సిగ్గుపడి సభాముఖమును చూడక, పాండిత్యములేని జీవితము రాజ్యమున్నను నిరర్థకమని పరితపించు చుండెను. పరిచారికలవలన ఈ యుదంతమును కనిపెట్టి శర్వవర్మ, గుణాఢ్యుడు రాజసన్నిధి కేగి పరితాప కారణమును అడిగిరి. అంత రాజు తనకు సంస్కృత వ్యాకరణమును త్వరలో నేర్పవలె నని గుణాఢ్యుని కోరెను. ఇతరులకు పండ్రెండు సంవత్సరములలో గాని సాధ్యపడని వ్యాకరణ శాస్త్రమును రాజునకు ఆరు సంవత్సరములలోనే నేర్పగలనని యతడు ప్రత్యుత్తర మొసగెను. అంత శర్వవర్మ, మహారాజు అంత దీర్ఘకాలము శాస్త్ర మభ్యసింప జాలడనియు, తాను ఆరు మాసములలోనే వ్యాకరణమం దాతనికి పరిపూర్ణ జ్ఞాన మేర్పడునట్లు చేయగలననియు చెప్పెను. అట్లొనర్చుట అసాధ్యమనియు, శర్వవర్మ అట్లు చేయగలిగినచో తాను సంస్కృత, ప్రాకృత, దేశభాషలను మూడింటిని సర్వాత్మనా విడిచిపుచ్చి, ఎన్నడు వాటిని ఉచ్చరింపనని ప్రతిన బూనెను. గోదావరీ ప్రాంతమునం దపుడు ఎట్టి దేశభాష యుండి యుండెనో ! శర్వవర్మ తాను ఆరు మాసములలో అట్లు చేయజాలనిచో గుణాఢ్యుని పాదుకలను పండ్రెండేండ్లు శిరస్సుపై వహించెదనని చెప్పి వెడలిపోయెను. ఇట్లు పట్టుదలబూని శర్వవర్మ కార్తికేయుని ఉపాసించి, ఆ దేవుని యనుగ్రహమున 'కాతంత్ర వ్యాకరణము ' లేక 'కాలాప వ్యాకరణము'ను బడసి రాజునకు ఆరు నెలలలో సంస్కృత వ్యాకరణమందు పరిపూర్ణ జ్ఞానము కలుగునట్లు చేసెను. అంత గుణాఢ్యుడు 'ప్రతిజ్ఞా సమయము ననుసరించి, భాషాత్రయముతోపాటు ప్రతిష్ఠానపురమును +గూడ విడచి, వింధ్యాటవికిపోయి మౌనముతో తిరుగాడు చుండెను. అచట అతనికి పిశాచజాతితో స్నేహ మేర్పడి +ఆ భాషయందు పరిజ్ఞానము కలుగుటచే నతడు మౌనము విడిచి ఆనాలవ భాషయందు మాటాడుటకు, లిఖించుటకు పూనెను. + +అప్పటికే వరరుచివలన కాణభూతి ఈశ్వర ప్రోక్తములగు కథల నన్నింటిని విని తాను తిరిగి చెప్పుటకై యెవరు దొరుకునా యని నిరీక్షించుచుండెను. గుణాఢ్యుడు కనిపించినందులకు కాణభూతి సంతసించి, తాను +వరరుచివల్ల వినిన కథల నన్నిటిని అతనిని తన పిశాచ భాషయందు వినిపించెను. గుణాఢ్యుడు వాటిని సాకల్యముగా విని, భూర్జపత్రములపై తన రక్తముతో పిశాచ భాషలో ఏడు లక్షల గ్రంథముగా లిఖించెనట. దానికి +'బృహత్కథ' యను పేరిడి శాతవాహనునికి వినిపించ వలసినదిగా తన శిష్యుల కిచ్చి పంపెను. ఆ రాజు ఈ +గ్రంథమును సాదరముతో స్వీకరించు నని గుణాఢ్యు డాశపడెను. కాని రక్తముతో పిశాచభాషలో వ్రాయబడి, ఏడు లక్షల పరిమితిగల ఈ బృహత్కథను శాతవాహనుడు ఈసడింపుతో తిరస్కరించెను. అంత గుణాఢ్యుడు విరక్తుడై, ఒక్కొక్క పత్రమును చదివి పశుపక్ష్యాదులకు వినిపించుచు అగ్నిలో వేయదొడగెను. ఇంతలో రాజునకు అనారోగ్యము వలన బలహీనత ఏర్పడగా, వైద్యులు పరీక్షించి, అతడు భుజించుమాంసాహారము నీరసమై యుండుటయే దీనికి కారణమనితెలిపిరి. ఆ మాంసమును తెచ్చు వేటగాండ్రను విచారింపగా, వారు అడవిలోని పశుపక్ష్యాదు లన్నియు ఆహారమును గూడ మాని, గుణాఢ్యునికథలను వినుచున్నవి గనుక, వాటి మాంసము +కడు నీరసించి యుండవచ్చునని చెప్పిరి. అంత తాను తిరస్కరించిన గుణాఢ్యుని కథయొక్క మహి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0440.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0440.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f69862e800bfbd5622cd69379542ee15f4fc205c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0440.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మను గుర్తించినవాడై, స్వయముగా తానే ఆతని ఆశ్రమము కడకు జని, తనను మన్నించి ఆ గ్రంథమును కాల్చ +వలదని వేడుకొనెను. కాని అప్పటికే ఆరులక్షల గ్రంథము దహింపబడెను. మిగిలిన ఒక లక్షగ్రంథము మాత్రమే +శాతవాహనునికి దక్కెను. దాని నతడు గుణాఢ్యుని శిష్యుల సహాయమున తిరుగవ్రాసి భద్రపరచెనట ఇదియే మన మనుకొను బృహత్కథాశేషము. గుణాఢ్యు డనబడు మాల్యవంతుడు శాప విముక్తినొంది ఈశ్వర సన్నిధి కేగెను. + +సోమదేవుని కథా సరిత్సాగరమందు గుణాఢ్యుని గూర్చిన కథ పై విధముగా నున్నది. జయద్రథుని హర చరిత చింతామణియందు కూడ ఇంచుమించుగా నిట్లే యున్నది. ఈ రెండును కాశ్మీర సంప్రదాయమునకు చెందినవి. + +ఇంక, నేపాల మాహాత్మ్యము నందలి కథ ఇట్లుండును: ఈశ్వరుడు పార్వతికి ఈ కథలను చెప్పుచుండగా భృంగి యను ప్రమథుడు ఒక తుమ్మెద రూపముదాల్చి రహస్యముగా ఆ కథలను విని, తన భార్యయగు విజయకు చెప్పెను. శివుడు భృంగిని శపించెను. అంత భృంగి ఆశాపము యొక్క విముక్తిని వేడుకొనెను. 90,00,000 శ్లోకముల గ్రంథముగా ఆ కథను వ్రాయుచో శాపవిముక్తియగు నని శివు డాదేశించెను. మరియు ఆ గ్రంథము శృంగార కావ్యముగను, నాటకమున కనువగు కథాసన్నివేశములు కలదిగను, రససమన్వితముగను ఉండవలెనని నిర్దేశించెను. భృంగియే మధురలో గుణాఢ్యు డను పేర జన్మించి, ఉజ్జయినికిపోయి మదనుడను రాజుయొక్క ఆశ్రయము పొందెను. ఆ రాజుభార్య లీలావతి. శర్వవర్మయను పండితుడుగూడ ఇదివరకే యచట చేరియుండెను. శేషించిన కథ శాతవాహనుని కథయందువలెనే పూర్తియగును. + +కేవల మీ కథలయొక్క ప్రచారమునే ఆధారముగా గైకొని గుణాఢ్యుడు కాశ్మీరము వాడనియు, నేపాలములోని హిమవత్ప్రాంతము వాడనియు, కథాసన్ని వేశములనుబట్టి వింధ్యపర్వత ప్రాంతము వాడనియు, ఉజ్జయిని +వాడనియు అనేక అభిప్రాయములను విమర్శకులు వెలిబుచ్చుచుండిరి. గుణాఢ్యుని ఒక దైవాంశ సంభూతునిగా +అభివర్ణించు ఈ కథలు చరిత్ర కెంతవరకు ఉపకరించునో నిర్ణయింపజాలము. ఇది యిట్లుండగా గాథాసప్తశతి +యొక్క ప్రతులలో నొకదానియొక్క సప్తమ శతక సమాప్తియందు “ఇతి శ్రీమత్కుంతల జనపదేశ్వర ప్రతిష్ఠాన పత్తనాధీశ, శతకర్ణోపనామక, ద్వీపి (ప) కర్ణాత్మజ. మలయవతీ ప్రాణప్రియ, కాలాపప్రవర్తక శర్వవర్మధీసఖ, మలయవత్యుపదేశ పండితీభూత, త్యక్తభాషాత్రయ, స్వీకృతపైశాచిక, పండితరాజ గుణాఢ్య నిర్మిత, భస్మీభవద్బృహత్కథావశిష్ట, సప్తమాంశావలోకన ప్రాకృతాది వాక్పంచక ప్రీత, కవివత్సల హాలాద్యుపనామక. శ్రీసాతవాహనరేంద్ర నిర్మితా, వివిధాన్యోక్తిమయ ప్రాకృత గీర్గుంఫితా, శుచిరసప్రధానా, కావ్యోత్తమా, సప్తశత్యవసాన మగాత్" అను గద్యము కానవచ్చుటనుబట్టి బృహత్కథా ప్రణేతయగు గుణాఢ్యుడు ప్రతిష్ఠాన పురాధీశ్వరుడగు హాల శాతవాహన రాజాస్థానములో కాతంత్ర వ్యాకరణ నిర్మాతయగు శర్వవర్మతోబాటు ఉండియున్నట్లు స్పష్టముగా తెలియుచున్నది. కథా సరిత్సాగరములోని కథయు పూర్తిగా దీనినే సమర్థించుచున్నది. ప్రాచీనాంధ్ర రాజవంశమునకు చెందిన అరిష్ట శాతకర్ణి పుత్రుడు హాలుడను నామాంతరము గల సాతవాహనుడు క్రీ. పూ. 490 ప్రాంతమందలివాడని కొందరుచరిత్రకారుల అభిప్రాయమైయున్నది. కాని గుణాఢ్యునినాటి శాతవాహనుడు వేరనియు, అతడే శకకర్తయై శాలివాహనుడను పేర క్రీ.శ 78 నుండి రాజ్యమేలెననియు మరికొందరి మతము. ఇట్లు శాతవాహనుని కాలమునుబట్టి గాని, గుణాఢ్యునికాలము నిర్ణయింప వీలుగాకున్నది. శాతవాహన నామము వంశనామముగా, అనేక రాజులకు చెల్లియున్నట్లు నిదర్శనము లుండుటచేత, గుణాఢ్యుడు క్రీ. పూ. 400 నుండి క్రీ.శ. మొదటి శతాబ్దమువరకుగల కాలములో ఎప్పటివాడో నిర్ణయింప శక్యముగాకున్నది. అయినను క్రీ. పూ. 200-150 సంవత్సరముల ప్రాంతములో ఇతడు ఉండియుండునని పలువురు నిర్ణయించుచుండిరి. బృహత్కథయొక్క సంస్కృతానువాదములగు క్షేమేంద్రుని బృహత్కథామంజరిని బట్టియు, సోమదేవుని కథా సరిత్సాగరమును బట్టియు, గోదావరీతీరమందలి సుప్రతిష్ఠిత నగరమే ఈతని జన్మస్థానమని తెలియుచున్నది. (నేటి ఔరంగాబాదు జిల్లాలోని 'పైఠన్' ఇదియే). \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0442.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0442.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8171476e8da3f81b12f474372b684ef2281df305 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0442.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +మందు ప్రచారములో నున్న బృహత్కథ మూలమై యుండవచ్చును. ఈ మొత్తము గ్రంథము యొక్క 28 సర్గలలో 6 మాత్రమే ప్రస్తుతము లభించుచున్నవి. + +2. క్షేమేంద్ర రచితమగు బృహత్కథా మంజరి. ఈకవి కాశ్మీరదేశపు రాజగు అనంతుని ఆశ్రితుడు. ఇతడు 11 వ శతాబ్దిలోనివాడు. ఇతని గ్రంథమందు 7500 శ్లోకములు మంచి కవిత్వపటిమను కలిగియుండును. కవిత్వమున కెక్కుడు ప్రాధాన్యము నిచ్చియుండుటచే ఇతడు మూలము నెంతగా అనుసరించెనో చెప్పుట కష్టము. + +3. సోమదేవునిచే రచింపబడిన కథాసరిత్సాగరము. ఈ కవి గూడ కాశ్మీరాధిపతియగు అనంతుని (1029-1081) ఆశ్రితుడు. క్షేమేంద్రుని సమకాలికుడు. అనంతుని భార్య యగు సూర్యమతీదేవి యొక్క ప్రోత్సాహమున సోమదేవభట్టు పైశాచిభాషలోని బృహత్కథను కథాసరిత్సాగరమను పేరుతో సంస్కృతభాషలోనికి అనువదించెను. ఈతని యనువాదమే మిగిలిన రెండింటికన్న సంపూర్ణ మైనదై బహుళప్రచారము నొందియున్నది. దీనియందు 24,000 శ్లోకములు కలవు. ఈ కవి తన అనువాద రచనను గూర్చి, + +"యథా మూలం తథైవైతన్నమనాగ ప్యతిక్రమః + ఔచిత్యాన్వయ రణా చ యథాశక్తి విధీయతే + కథారసా విఘాతేన కావ్యాంశ స్వచయోజనా + వైదగ్ధ్యఖ్యాతి లాభాయ మమనై వాయ ముద్యమః + కింతు నానాకథాజాల స్మృతిసౌకర్య సిద్ధయే” + +“మూలమును ఏమాత్రము అతిక్రమించకుండ యథా తథముగను, ఔచిత్యాన్వయములను చెడగొట్టకుండగను, +కథయొక్క రసభంగము జరుగకుండునట్లుగను, కావ్యాంశమును పాటించునట్లుగను, ఈ యనువాదమును చేయుచుంటిని ; స్వప్రతిభను చాటుటకుగాని, కవిత్వాడంబరము కొరకుగాని, నా యీ ప్రయత్నము యొక్క ఉద్దేశము కాదు. నానావిధములగు కథలను సులభముగా తెలుపుటయే, దీని ప్రయోజనము" అని సవినయముగా చెప్పుకొని యుండుటనుబట్టి ఈతని యనువాదము యథా మూలముగనే యుండునని ఊహింపవచ్చును. కావున బృహత్కథను గూర్చి ఏమి చెప్పదలచినను సోమదేవుని కథాసరిత్సాగరమును అనుసరించియే యుండును. + +కథాసరిత్సాగరములోని విషయము 18 భాగములు, 124 తరంగముల క్రింద విభజింపబడెను. క్షేమేంద్రుని +బృహత్కథామంజరి యందుకూడ 18 భాగములే యున్నవి. కనుక మూలము కూడ అంతే గ్రంథమయి యుండును. కథాభాగములు హైందవనాగరికతా సంస్కృతులతో, అనగా పాపపుణ్యములందలి నమ్మకము, లోకాంతర ప్రాప్తి, జన్మాంతర సంభవము, దైవరాక్షసభూతపిశాచాదుల సంబంధము, యౌగికశక్తులు, మున్నగు సన్నివేశములతో కూడినవై, అప్పటి సాంఘికస్థితి యొక్క ప్రత్యేకతను ప్రతిబింబింపజేయుచుండును. గుణాఢ్యుని +కీర్తిని ఈ మాత్రమైనను నిలబెట్టినది, సంస్కృత కథా సరిత్సాగర మనక తప్పదు. దీని యనుకరణములు, అనువాదములు భారతదేశ భాషలందును పాశ్చాత్యభాష లందును అనేకములు వెలసినవి. మహామహోపాధ్యాయ వేదం వేంకటరాయశాస్త్రిగారు ఆంధ్రభాషలోనికి దీనిని చక్కగ అనువదించి యున్నారు. + +గురుజాడ వేంకట అప్పారావు : + +తొలుత వీరి పూర్వులది కృష్ణాజిల్లా, గన్నవరం తాలూకా, గురుజాడ గ్రామము. వీరి ప్రపితామహులు +పట్టాభిరామయ్యగారు మచిలీపట్టణమున స్థిరపడిరి. + +పట్టాభిరామయ్యగారి జ్యేష్ఠపుత్రులు సీతాపతిగారు, సీతాపతిగారి జ్యేష్ఠపుత్రులు వేంకట రామదాసుగారు, +విజయనగర సంస్థానమున మొదట కుమఠాం ఠాణాలోను తరువాత జలంత్రా ఎస్టేట్ లోను అటుతరువాత +శృంగవరపుకోటలోను, చివరన విజయనగరమునందు ఖిల్లేదారులుగను ఉద్యోగము చేసి అచటనే స్థిరపడిరి. +వీరి సతీమణి కౌసల్యమ్మ ఎలమంచిలి తాలూకా, రాయవరం గ్రామస్థు లగు గొడవర్తి కృష్ణయ్యపంతులు గారి కూతురు. వేంకట రామదాస కౌసల్యాంబల తొలి చూలు మన గురుజాడ వేంకట అప్పారావుగారు. వీరు దుందుభి సంవత్సర భాద్రపద శుద్ధ 13 ఆదివారము (30–11–1861) న జన్మించిరి. జననము, శైశవము, అక్షరాభ్యాసము మాతామహుల ఇంటనే జరిగినది. తరువాత గులివిందాడలో వెలిపల రామమూర్తిపంతులుగారి కడ వీరికి సంస్కృతాంధ్రాంగ్లము లభ్యస్తము లైనవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0443.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0443.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..017ee9bb6a40d8308d33478e841e9b7908c81dc6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0443.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +అటుతరువాత కొంతకాలము చీపురుపల్లిలో గూడ విద్యాభ్యాసము జరిగినది. 1872 వ సంవత్సరమున వేంకట +అప్పారావుగారు విజయనగరం మహారాజావారి ఆంగ్ల కళాశాలకు చెందిన ఉన్నత పాఠశాలలో ప్రవేశించిరి. వీరికి కీ. శే. గిడుగు రామమూర్తిపంతులుగారు సహాధ్యాయులుగ నుండిరి. + +మెట్రిక్యులేషన్లో ఉండగనే అప్పారావుగారు ఆంగ్లమున కవిత్వము రచించి ఆనంద గజపతుల నాకర్షించిరి. +మహారాజావారి ఆంగ్ల కళాశాలా ప్రధానాధ్యాపకులైన చంద్రశేఖరశాస్త్రిగారి మన్ననలను బొంది వారి ఇంటనే, వారి చెంతనే భాషాసారస్వతములను జీర్ణించుకొనిరి. + +చంద్రశేఖరశాస్త్రిగారు అప్పారావుగారిని గూర్చి తమ అభిప్రాయము నిట్లు చాటిరి. "అఖండ మేధాసంపత్తిగల కొద్దిమంది విద్యార్థులలో అప్పారావొకడు. విద్యార్థిగా ఉంటూ గురువుల మన్ననలను పొందిన యువకుడు. +నిరంతర సాహిత్య వ్యాసంగము అతని వ్యసనము. సహజ ప్రేరేపణవలన కలిగిన అతని కవితాశక్తి అపారమైనది. సాధనవల్ల అది ప్రకాశవంతమై ఎప్పటికిని మనం మరువ లేని కవుల స్థానమును అప్పారావుకు ప్రసాదిస్తుంది. ఇందుకు సందేహము లేదు. వినయము, సౌశీల్యము, అతని సహజగుణములు. జీవితమున అతను అన్నిటా ఔన్నత్యమును పొందవలెనని నా అభిలాష. అతని ఔన్నత్యమే నాఔన్నత్యము. అతని ఆనందమే నాఆనందము.” పుట్టుకతోడనే పూవు పరిమళించు రీతి పిన్నతనమందే ఇట్టి మన్నన లందుకొన్న మహా +పురుషుడు గురుజాడ. మెట్రిక్యులేషన్ పరీక్షలోను, బి.ఎ. పరీక్షలోను (1886) ప్రథమశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడయ్యెను. + +పట్టభద్రులు కాకపూర్వమే 1884 వ సంవత్సరమున కొంతకాలము అప్పారావుగారు హైస్కూలులో ఉపాధ్యాయులుగా నుండిరి. అప్పుడాయనకు లభించిన వేతనము నెలకు 25 రూపాయలు మాత్రమే. ఆ యుద్యోగ +మిష్టము లేక వీరు 1887 లో డిప్యూటీ క లెక్టరు కచేరీలో గుమాస్తాపని గూడ చేసినారు. కాని, ఆ యుద్యోగము కూడ వారికి సరిపడలేదు. న్యాయవాదిగా రాణించవలె నను వారి కోర్కి ఆర్థికపు చిక్కులవలన సఫలము కాలేదు. ఆయన ఉపజ్ఞను విద్యాలయములు ఉపయోగించుకొనవలెనని ఆనందగజపతి మహారాజావారు ఆ సంవత్సరమే (1887), తమ కళాశాలలో ఆతనిని నాలుగవ ఉపన్యాసకునిగ నెలకు నూరురూపాయల జీతముపై నియమించిరి. ఉపన్యాసకులుగా నుండి అప్పారావుగారు మహా రాజావారికి వార్తాపత్రికలు చదివి వినిపించు ఉద్యోగము కూడ చేయుచుండిరి. అందుకై రాజాగారు వారికి ఏబది రూపాయలు అదనముగా ఇచ్చుచుండిరి. 1891 లో అప్పారావుగారు మూడవ ఉపన్యాసకులుగా ప్రమోషను పొందిరి. వారు ఎఫ్. ఏ., బి.ఏ. తరగతులకు తత్త్వశాస్త్రము, ఆంగ్లము, సంస్కృతసాహిత్య చరిత్రము, అనువాదము, వ్యాకరణము, గ్రీకు, రోమను చరిత్రములను బోధించెడివారు. అనారోగ్యము కారణముగా అప్పారావుగారు ఉపన్యాసక పదవిని విడిచిపెట్టి 1896 లో సంస్థాన శాసన పరిశోధక పదవి నలంకరించిరి. ఆనంద గజపతి మరణానంతరము వారి సోదరి రీవా మహా +రాణిగారికి ఆంతరంగిక కార్యదర్శిగా 1898 లో నియుక్తులై, ఆమరణాంతము ఆ యుద్యోగమున నుండియే కావ్య +కళాస్రష్టలై వెలుగొందిరి. అప్పారావుగారు 30-11-1915 దివంగతులైనారు. + +దేశభక్తుడుగా, ఉత్తమ కళావేత్తగా, సంస్కారిగా, కవిగా, నాటకరచయితగా, విమర్శకుడుగా, పరిశోధకుడుగా గురుజాడ అప్పారావుగారు చేసిన సేవ అపారము. "దేశమును ప్రేమించుమన్నా" అను దేశభక్తి ప్రబోధక గేయమును 1910 లో రచించి, అప్పారావుగారు మనజాతికి మేలుకొలుపులు పాడినారు. 1887 ప్రాంతము లందే కాంగ్రెసు సభలకు పోయి ఉపన్యాసము లిచ్చిరి. వారు రచించిన ముత్యాలసరములు, పూర్ణమ్మ, కన్యక, కాసులు, లవణరాజు కల, మొదలైన ఖండ కావ్యములు ప్రాతక్రొత్తల మేలుకలయికలును, సంఘసంస్కరణోద్దేశ పూర్వకములునై యున్నవి. గిడుగు రామమూర్తి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0444.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0444.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..97a252042094ed7b6b9278ec660ef3d5e3213e1c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0444.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +పంతులుగారి వ్యావహారిక భాషోద్యమమునకు అప్పారావుగారు కుడిభుజమై నిలిచిరి. గిడుగువారి లక్షణములకు +అప్పారావుగారి రచనములు లక్ష్యము లయ్యెను. + +అప్పారావుగారు ఉపన్యాసకులుగా నుండినప్పుడే 1896 లో కన్యాశుల్కమను నాటకమును, సంఘసంస్కర +ణోద్యమమును బలపరచుటకును, తెలుగుభాష నాటకరంగమునకు అనుకూలమైనది కాదు, అను అపోహ నెదుర్కొనుటకును తాము వ్రాసినట్లుగా చెప్పుకొన్నారు. గిరీశంపాత్ర అప్పారావుగారి సృష్టి. ఆంధ్రదేశ మా పాత్రము నెన్నటికిని మరువజాలదు. ఇతివృత్త స్వీకరణము తన్నిర్వహణము, హాస్యరసపోషణము, పాత్రోన్మీలనము, +ఇత్యాద్యంశముల యందు తెలుగు నాటకములలో కన్యాశుల్కము అత్యుత్తమమైనదని విమర్శకుల అభిప్రాయము. సాంఘిక వాస్తవికత దర్పణమునందువలె యథాతథముగా ప్రతిబింబించిన కళాఖండ మిది. కొండు భట్టీయమనునది కూడ కన్యాశుల్కము వలెనే సామాజికేతివృత్తమును స్వీకరించి, హాస్యరస ప్రధానముగా రచింపబడిన మరియొక సంపూర్ణ నాటకము. ఈ రెండింటికిని పోలిక లనేకములు గలవు. సంపూర్ణమైనచో విషాదాంతముగా పరిణమించి యుండెడి నాటక మిది. అప్పారావుగారు రచించిన మరియొక అసంపూర్ణ నాటకము బిల్హణీయము. ఇది ప్రాచీన శృంగార కథాసంబంధి యైనను పాత్రములు మాత్రము యథార్థ ప్రపంచమునుండి గ్రహింప బడినట్లు పండితుల అభిప్రాయము. అప్పారావుగారి సమకాలికులైన విజయనగరాస్థాన కవిపండితుల ప్రవృత్తులు, ఈర్ష్యాసూయలు బిల్హాణీయమున చిత్రింపబడినవని పరిశోధకులు అభిప్రాయపడిరి. పూర్వ సంస్కృతాంధ్ర బిల్హణీయ కథలకన్న అప్పారావుగారి బిల్హణీయకథ భిన్నమును ఉదాత్తమునునై యున్నది. అప్పారావుగారు ఆంగ్లమున చిత్రాంగి నాటకమును రచించినారు. ఆధునిక కథానికా రచనమున కాద్యు లెవరు?- శ్రీ గురుజాడ వారా? శ్రీ మాడపాటివారా? అనునది పరిశోధింప దగిన విషయము. గురుజాడవారి డైరీలు, లేఖలు, ఇంగ్లీషు కవిత్వము మున్నగు రచనలను విశాలాంధ్ర ప్రచురణాలయమువారు ఇటీవల ఆరు సంపుటములుగా ప్రచురించినారు. తాము పరిశోధించి వ్రాయదలచిన పూసపాటి గజపతుల చరిత్ర, విశాఖ చాళుక్యుల చరిత్ర, కళింగ చరిత్ర మున్నగువాటికి కావలసిన వస్తుజాతమును గురుజాడవారు ప్రోగుచేసిరట ! కాని చరిత్ర రచనము మాత్రము జరగలేదు. ఆధునికాంధ్ర వాఙ్మయాకాశమునకు అరుణోదయముగా భాసిల్లిన శ్రీ గురుజాడ మనజాతికి ప్రాతస్స్మరణీయుడు. + +గురుత్వాకర్షణము (Gravitation) : + +ఎట్టి ఆధారము లేని భౌతికపదార్థము క్రింద పడునను విషయము అంద రెరిగినదే. అంద రెరిగినదే అయినను, పదార్థ విజ్ఞానశాస్త్రములో మార్గదర్శకులైన పెక్కురకు ఇదియొక పరిశోధన విషయమై యున్నది. ఇది భౌతిక శాస్త్రాభివృద్ధిలో అత్యంత ప్రముఖమైన విషయము. రాకెట్లు, స్పుట్‌నిక్కులు గల ఈ కాలమందు గూడ ఈ ప్రాథమిక సమస్యకు పరిష్కార మేర్పడి యుండలేదు. గురుత్వాకర్షణ మనునది స్పష్టముగా గుర్తింపబడవలసిన ప్రకృతిశక్తులలో మొట్టమొదటిదియై యున్నను, దాని స్వభావము ఇంతవరకును బోధపడ లేదు. ఒక భౌతిక పదార్థము మరియొక భౌతిక పదార్థమును ఆకర్షించుటకు గల అసలు కారణమేదియో ఇప్పటికిని మనకు తెలియనే తెలియదు. సర్వసామాన్య గురుత్వాకర్షణ సూత్రమును కనిపెట్టిన గౌరవప్రతిష్ఠలు న్యూటనుకే దక్కవలసి యున్నను, గతిశాస్త్రమందు (Dynamics) గెలిలియో కావించిన ప్రతిభావంతములైన పరిశోధనములను, కెప్లర్ దీర్ఘకాలము శ్రమచేసి అనుమేయించిన (deduced) గ్రహసంబంధ (planeto) చలనములను గూర్చిన ప్రయోగ సిద్ధసూత్రములను (empirical laws), ఇతడు ఉపయోగించుకొనకున్నచో, ఇతని ప్రయత్నములు నిష్ఫలములై యుండెడివి. పైన పేర్కొన్న శాస్త్రజ్ఞులకు తాను ఋణపడియున్నట్లు న్యూటన్ అంగీకరించెను. “నేను నా పరిశోధనములో ముందుకు పోగలిగి యుండుటకు కారణము, నేను మహామేధావులగు శాస్త్రజ్ఞుల భుజములపై నిలచి యుండుటయే" అని అత డొప్పుకొనెను. ఐనప్పటికిని న్యూటన్ భిన్నభిన్న క్షేత్రముల నుండి సంపాదించిన జ్ఞానమును సంశ్లేషణ మొనర్చి ప్రముఖ భావో పేతములైన అట్టి సూత్రములను జయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0445.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0445.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f41091ee9105a39f45f7c2b626647cf0cc037272 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0445.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ప్రదముగ ప్రతిపాదింప గల్గుటచే, అతని ప్రతిభ గొప్ప ప్రశంసకు పాత్ర మగుచున్నది. ప్రముఖమైన ఈ సూత్రావిష్కరణ మందలి ప్రధానాంశములను గురించి దూరవ్యాప్తి గల తదంతర్గతాంశములను, ఇటీవలి భావపథములను తెలిసికొందము. + +గతిశాస్త్రమందు గెలిలియో సాధించిన ఘనకార్యములు : గెలిలియోకు పూర్వమే చలనములను గూర్చిన రెండు +అపార్థములు ప్రచారమం దుండెను. (1) ఒకే ఎత్తునుండి రెండు భౌతిక పదార్థములు నిరాటంకముగా భూమిపై +పడుటకు వలసినకాలము వాటి బరువుపై ఆధారపడి యుండునని విశ్వసింపబడినది. (2) అనవరత గతి వేగము (Constant velocity) తో నొక భౌతిక పదార్థమును చలింపజేయుటకు శక్తిని ఉపయోగించుట అవసరమని భావింపబడినది. ఆతడు తన బుద్దికౌశల్యముతో ఆలోచించి, యుగములనుండి వ్యాప్తియందున్న ఈ అపార్థములందు గల దోషములను బయలుపరచెను. గెలిలియో ఇట్లు వాదించెను : 'A', 'B' అను రెండు భౌతిక పదార్థము లున్నవనుకొనుము. 'A' కంటె 'B' బరువైనది. ఒకే ఎత్తునుండి 'A' యును, 'B' యును క్రిందికి జారవేయ బడినవనుకొనుము. అపుడు బరువైన భౌతిక పదార్థము తేలికయైన భౌతిక పదార్థముకంటె వేగముగా పడునని అనుకొనినచో, 'B' కంటె 'A' పడుటకు ఎక్కువకాలము పట్టును. ఈ రెండు పదార్థములను జతపరచి ఒకే ఎత్తు నుండి జారవిడచినచో, తేలికయగు 'A' అను పదార్థము అంతకంటె బరువయిన 'B' అను పదార్థముకంటె మెల్లగా క్రిందపడుటకు యత్నించును. కావున 'B' 'A' చే పైకి లాగబడును. ‘A' యొక్క సంబంధముచే 'B' యొక్క +చలనము మందీకృతమగును. 'B' ఒంటరిగా నున్నచో వదులుటకు పట్టు కాలముకంటె, 'A' 'B' లు కలిసి +యున్నపుడు దీర్ఘకాలము పతనమందు అవసరమగును. ఈ రెండు విషయములందలి ఫలితములలో పరస్పర +వైరుధ్యము కలదు. అందుచే, గురుతరమైన భౌతిక పదార్థములు ఎక్కువ వేగముగా క్రిందపడునను అంగీకృత +ముఖ్య సూత్రమును గూర్చి సందేహము జనించుచున్నది. ఆ రెండు భౌతిక పదార్థములు ఒకే ఎత్తునుండి క్రిందపడుటకు వలసిన కాలము సమానమే అని అనుకొనినచో ఈ రెండు ప్రయోగములను తృప్తికరముగా వివరింప వచ్చును. దీనిచే ప్రేరేపితుడై, గెలిలియో తా నొనర్చిన సుప్రసిద్ధ ప్రయోగమందు భిన్నమైన బరువులుగల రెండు భౌతిక పదార్థములను 'పైసా' నగరమందలి గోపురము నుండి క్రింద పడవైచెను. ఆ పదార్థములు ఏక కాలముననే భూమిపై పడెను. దీనితో బహుకాలమునుండి వ్యాప్తి యందున్న దోషము సవరింపబడెను. అనంతరము గెలిలియో ‘T' అను కాలములో 'S' అను ఎత్తునుండి పడు భౌతిక పదార్థము S=1/2GT2 అను సంబంధముచే ప్రతిపాదింపబడునని కనుగొనెను. ఇందు 'G' అనునది గురుత్వాకర్షణమువలన నేర్పడిన వేగాధిక్య (acceleration) మగుచున్నది. శాస్త్రవిజ్ఞానమునకు గెలిలియో చేసిన +అమూల్యమగు సేవ మరియొకటి కలదు. అది అతడు కనుగొనిన జడిమత్వ సిద్ధాంతము (Law of Inertia). +అతడు ఊహాజనితమైన ఒక ప్రయోగమును దర్శించుటచే ఈ నిశ్చయమునకు వచ్చెను. ఆ ప్రయోగములో వంగిన రెండు తలములు (inclined planes) క్రింది చూపబడిన రీతిగా ఉంచబడెను. సంఘర్షణము లేనిచో, ఒక తలమునకు సంబంధించిన ‘b1’ అను ఎత్తునుండి క్రిందికిపొర్లు పదార్థము రెండవ తలముపై ‘b2' అను ఆ ఎత్తునకే ఎక్కును. ఇందు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0447.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0447.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8e2a6066fd0380fb81007679981f73903d4fa51a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0447.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +K=GM° అని వ్రాసినచో F= GMM°/2 అగును. G అనునది సర్వ సామాన్య స్థిరాంకమగునో కాదో యనునది న్యూటన్ పిదప నిర్ణయింపవలసిన సమస్యయైయుండెను. ఈ ఆకర్షణము సూర్యునకును గ్రహములకును మాత్రమే చెందిన అసాధారణ లక్షణమా, లేక ఇతరములకునుగూడ ఇది వర్తించునా? భూమి అన్ని పదార్థములను తన వైపునకు ఆకర్షించుకొనునట్లు కనిపించును. చంద్రుడు భూమి చుట్టును ప్రదక్షించునని గూడ మన మెరుగుదుము. కావున భూమ్యాకర్షణముచే చంద్రుడు తన కక్ష్యలో ఉంచబడుచున్నాడా? G యొక్క విలువయే చంద్ర-భూగ్రహములకు గూడ వర్తించునా? అను సమస్యలు పుట్టుచున్నవి. ఈ సందర్భముననే 'బదరీ వృక్షోదాహరణము'ను (apple tree example) పేర్కొననగును. క్రింద పడుచున్న బదరీఫలమును చూచి న్యూటన్ ఈ విధముగ ఆలోచింపదొడగెను : ఎంతదూరమువరకు భూమ్యాకర్షణము వ్యాపించును ? అది మిక్కిలి ఎత్తయిన వృక్ష శిఖరము వరకు వ్యాపించినచో, చంద్రమండల పర్యంతము అది వ్యాపింపవలదా ? అట్లయినచో భూమిచుట్టును చంద్రుడు కదలుచుండునట్లు చేయుశక్తి ఇదియే అయియుండ వచ్చును. అన్ని గ్రహములకును, సూర్యునికిని 'G' అనునది ఒకే స్థిరాంకమైనచో, చంద్ర - భూగ్రహములకు గూడ నదియే స్థిరాంకమై యుండవచ్చును. సర్వ ద్రవ్యమును సర్వసాధారణమైనట్టిదే. గ్రహములను వాటి కక్ష్యలయం దుంచునట్టి ఆకర్షణ సిద్ధాంతమే చంద్రుడు భూమిచుట్టు తిరుగుటకు కారణమైయుండునని లెక్కలవలన నిరూపింప బడినది. అన్ని పదార్థములు ఒండొంటిని ఒక శక్తిచే ఆకర్షించుకొనును. ఆ శక్తి వాటి రాశిలబ్ధమై ప్రత్యక్షముగా విభేదించుచు, వాటిని విడదీయు దూరముల యొక్క చదరముగానుండి, విలోమముగా మారును. + +న్యూటన్ గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతము యొక్క అన్వయము : అనంతరము న్యూటన్ సిద్ధాంతమునకు అనుగుణమైన సాక్ష్యాధారము అధికముగా ప్రోగుచేయబడెను. సముద్రము యొక్క ఆటుపోటులు చంద్రునియొక్కయు, సూర్యునియొక్కయు ఆకర్షణము యొక్క పరిణామముగా వర్ణింపబడెను. మొదటిది రెండవదానికంటె ఎక్కువ ముఖ్యముగ నెన్నబడినది. చంద్రుడు భూమికి ఎక్కువ దగ్గరగ నుండుటయే దానికి కారణము. పరిభ్రమించు భూమ్యక్షముయొక్క మెల్లనైన శాంక్వాకారపు చలనమునకు భూమ్యగ్రగతి (Precession) అనిపేరు. భూమధ్య రేఖాగతమైన ఉబ్బునందు సూర్యచంద్రుల యొక్క ఆకర్షణము ఒక 'కపుల్' (couple) ను సృష్టించును. అది భూమధ్యరేఖయొక్క వంపును మార్చుటకు కారణమగుచున్నది. ఎడ్మండ్ హాలే అనునతడు, 1682 సం. లో కనిపించిన తోకచుక్క విషయములో, గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతమును బాగుగా అన్వయించి, అది మరల ఎన్నడు ప్రత్యక్షమగునో జయప్రదముగా జోస్యము చెప్పెను. పురోగమించిన గణితశాస్త్ర, సాంకేతిక విధానముల సహాయమున లాగ్రాంగ్ (Lagrange 1736-1813), లాప్లెస్ (Laplace 1749-1827) అనువారు ఖగోళ +యంత్రగతిశాస్త్రమును (celestial mechanics) ఉన్నత తరమైన పరిపక్వస్థితికి తెచ్చి, సూర్యమండలముయొక్క +(Solar system) స్థైర్యమునకుచెందిన సమస్యను చర్చించిరి. 1846 వ సంవత్సరమందు ఆడమ్స్ (Adams) లెవెరియర్ (Leverrier) అను శాస్త్రజ్ఞులు యురేనస్ గ్రహము (Uranus) యొక్క చలనమునందు కనిపించిన పరస్పర విరుద్ధములనుబట్టి ఆగ్రహమునకు ఆవల నెప్ట్యూన్ (Neptune) అను మరి యొక గ్రహము కలదని ముందుగా దర్శింప గలిగిరి. సర్ విలియమ్ హెర్‌షెల్ (Sir William Herschel 1738-1823) అనునతడు కనిపెట్టిన జంట నక్షత్రములు (binary stars) వలన గురుత్వాకర్షణ సిద్ధాంతమును ఆకాశమునకు (stellar space) అన్వయించు విషయమున సాక్షాత్ప్రమాణము (direct evidence) చే కూరినది. దీనివలన శాస్త్రచరిత్రమున గొప్ప ప్రజ్ఞా విషయక విజయము చేకూరినట్లు భావింపవచ్చును. + +గురుత్వాకర్షణము యొక్క స్థిరాంక నిర్ణయము : 1740 సం. న బౌగ్వర్ అనునతడును, 1774 సం.న మాస్కెలిన్ +అనునతడును భూగోళరాసులయొక్క ఆకర్షణ మను విషయముపై ప్రప్రథమముగ ప్రయోగములను జరిపిరి. +వారు పర్వతముయొక్క గురుత్వాకర్షణమును గుండు బల్లకు సంబంధించి వ్రేలాడు సీసపుగుండును ఆధారము +చేసికొని భూమియొక్క గురుత్వాకర్షణముతో పోల్చిరి. పర్వతముయొక్క ఈడ్పు (pull) ఫలితముగా ఊర్ధ్వ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0449.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0449.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e6ef3c27ebde4cba734654e92feb4cc3ab7ea1c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0449.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +యందున్న ఒక పదార్థముయొక్క చలనమును ప్రతిరోధించుశక్తి). సీసపుకడ్డీ, తుల్య జడత్వముగల యొక +గ్లాసుముద్దకు గల ఆకర్షణశక్తినే కచ్చితముగ కలిగియున్నది. ఐన్‌స్టెన్ ఈ సుప్రసిద్ధమైన అపేక్షణాత్మక సత్యమును (observational fact) - ఒక పదార్థము యొక్క ఒకేగుణము ఒకపరిస్థితియందు జడత్వముగా ఆవిష్కృతమగు ననియు, మరియొక పరిస్థితియందు బరువుగా ఆవిష్కృతమగు ననియు అర్థము ధ్వనించు నట్లుగా వివరించెను. గురుత్వాకర్షణశక్తి లేనపుడు త్వరణము (acceleration) తో చలించు నొక ప్రణాళికకును (system) గురుత్వాకర్షణశక్తి విశ్రాంతియందున్న మరియొక ప్రణాళికను భేదము చూపుట అసంభవమని ఆతడు ఊహించెను. "గురుత్వాకర్షణ - జడత్వముల సమత్వ" సూత్రము నాధారముగ గొని ఐన్‌స్టెన్ 'దూరక్రియ' (action at a distance) అను న్యూటన్ సిద్ధాంతమును రద్దుపరచుటకై గురుత్వాకర్షణ సంబంధి క్షేత్రసిద్ధాంతమును (a field theory of gravitation) విశదపరచెను. న్యూటన్-ఐన్‌స్టెనుల భావముల యందలి భేదము, ఒక్కొక్కప్పుడు ఒకబాలుడు నిమ్నోన్నతమైన భూమిపై గోలిగుండు లాడుకొను సన్నివేశమును చిత్రించుట ద్వారా స్పష్టపడుచున్నది. ఒక ఎత్తయిన కట్టడము యొక్క పైభాగమునుండి చూచువానికి నేలపై నున్న హెచ్చుతగ్గులు కనిపింపవు. కావున అతడు గోలిగుండు సదానేలపై కొన్ని భాగములవైపు కదలుటను చూచి, గురుత్వాకర్షణశక్తి ఈ దిశలయందు పనిచేయుచున్నదని అనవచ్చును. నేలపై నుండి చూచినవానికి మాత్రము గోలిగుండుయొక్క మార్గము కేవలము నేలయొక్క ఏటవాలుపై ఆధారపడి యున్నదని తెలియగలదు. ఐన్‌స్టెన్ నేలపైనుండి చూచువానివలె క్షేత్ర వక్రతయందు గురుత్వాకర్షణమును ఆరోపించును. ఐన్‌స్టెన్ సిద్ధాంతము బుధగ్రహముయొక్క చలనమందుగల భేదమునకు హేతువులుచూపెను. ఈ సిద్దాంతము దీప కిరణము గురుత్వాకర్షక క్షేత్రములో వంకర తిరుగవలెననియు సాంద్రగురుత్వాకర్షక క్షేత్రములో నుండి వచ్చు వెలుతురు నందలి విచ్ఛిన్న కిరణ రేఖలు (spectranal lines) దీర్ఘతర తరంగ దైర్ఘ్యము వైపు వంకరగ తిరుగవలెననియు జోస్యము చెప్పెను. ఈ ఫలితములు అత్యల్పపరిమాణము కలవి అగుటచే వాటి ద్వారా రెండవసారి చెప్పిన రెండు విషయములతో ఐన్‌స్టెన్ సిద్ధాంతమును సరిచూచుట గుణ సంబంధి స్వభావమే కాగలదు. + +మాక్ సూత్రము . తదంతరార్థములు: మాక్ అను నాతడు గురుత్వాకర్షణము వలె జడత్వము (inertia) కూడ పదార్థముల మధ్య గల పారస్పరిక క్రియపై ఆధారపడియుండునను అభిప్రాయమును ప్రతిపాదించెను. వారము కొరకు పరిశోధనమున కుపయోగపడు ఒక అణువు తప్ప విశ్వమందలి తక్కిన పదార్థమంతయు నశించినదను కొనుము. ఈ అణువులో జడత్వము కలదా? లేదా? దానిలో జడత్వమే లేదని మాక్ అభిప్రాయము. అనగా జడత్వము పదార్థము యొక్క సహజ ధర్మముగా మాక్ పరిగణింపడు. విశ్వమందు గల సర్వ పదార్థమును +పరిశోధన వస్తువు (test body) తో ఘటిల్లిన అంతర క్రియా ఫలితార్థముగా అతడు భావించును, మాక్ యొక్క ఆలోచనావిధానమును బట్టి ఈ క్రింది ఫలితములు అపేక్షింపబడినవి : + +1. భారము గల రాసులు సమీప ప్రదేశమున దొంతులుగా పెట్టబడినపుడు పదార్థము యొక్క జడత్వము +అధికము కావలయును. + +2. సమీపమందున్న పదార్థములు త్వరణము నొందినపుడు పదార్థము త్వరణ శక్తిని అనుభవింపవలయును. +వాస్తవమునకు ఆ శక్తి త్వరణమున్న దిశ యందే నడువ వలయును. + +3. పరిభ్రమించు ఒక బోలు పదార్థము తనలో నొక కొరియోలిస్ (coriolis) క్షేత్రమును సృష్టింపవలెను. ఆ క్షేత్రము (పరిభ్రమణార్ధమున) చలించు పదార్థములను వ్యాపారమునకు సంబంధించిన సాధారణ మధ్యారంభి +క్షేత్రములను (radial centrifugal fields) విక్షేపింప జేయును. + +పై ఫలితములు సాధారణ సాపేక్షత్వ సిద్ధాంతము వలన గూడ లభించును. అవి చాల స్వల్ప పరిణామము గలవి. అందుచేత ఐన్‌స్టెన్ వచించినట్లు వాటిని పరిశోధనశాలాప్రయోగముల మూలమున ధ్రువపరచుటకై +యత్నించుట ఆలోచనీయమే కాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0451.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0451.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..946eae0c27ffe2e8a7ee7d4dbd73d67c95192fbf --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0451.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +గీతము, లక్షణగీతము, ప్రబంధము, దరువు, స్వరజతి, తానవర్ణము, పదవర్ణము, పదము, కృతి, కీర్తన, తిల్లానము, జావళి మొదలైన సంగీత రచనా భేదము లతని కాలమునకే ప్రచారమునకు వచ్చియుండెను. ఐనను +సమకాలికు లెల్లరును గీత, ప్రబంధ రచనల యందే మిక్కుటముగ ఆసక్తి గలవారలై ఆ రచనలనే చేయుచుండిరి. + +క్రీ. శ. 16 వ శ తాబ్దమునందు పురందర విఠలదాసు, 17 వ శతాబ్దములో వేంకటమఖి, 18 వ శతాబ్దమునందు +కవి మాతృభూతయ్య మొదలగువారు గీత, ప్రబంధ రచనా విశేషముల నధికముగా చేసియుండిరి. పురందర +విఠలదాసు సంగీత క్రమశిక్షా విధానములతో పిళ్ళారి గీతములు మొదలైనవాటిని రచించియుండెను. క్రీ. శ. +1577 మొదలు 1614 వరకు చోళమండలము నేలిన అచ్యుతప్ప మహారాజును, ఆతని మంత్రియగు గోవింద +దీక్షితులును కలిసి అనేక సంగీత గ్రంథములను రచించి యుండిరి. + +"త్రినా మాద్యంత నామానౌ మహీక్షి ద్దీక్షితావిభౌ + శస్త్రే, శాస్త్రేచ కుశలా వాహవేషు హవేషుచ. + +సంప్రదాయముగా వ్యవహారములో నుండిన అచ్యుత, అనంత, గోవింద అను మూడు నామములలో మొదటి +నామము అచ్యుతప్ప మహారాజు శస్త్రము నందును, యుద్ధమునందును, అంత్యనామము గల గోవిందదీక్షితులు +శాస్త్రము నందును, యజ్ఞకర్మ యందును కుశలురని వారి గ్రంథములందు శపథముచేసియుండిరి. అట్టి గోవింద +దీక్షితుల ద్వితీయ పుత్రుడును. చతుర్దండి ప్రకాశిక అను మహా గ్రంథమును రచించినవాడును నగు వేంకటమఖి +యొక్క గీత, లక్షణాగీత రచనల ననుసరించి గురుమూర్తిశాస్త్రి స్వనామాంకితముగ వేయి గీతములను +రచించియుండెను. అందువలన నితనికి "వేయిగీత" అను బిరుదముగూడ లభించినది. + +సంగీత సాహిత్యము లందును, ఆంగ్ల భాషాద్యనేక భాషలయందును విచక్షణుడై సంగీతభోజుడని బిరుదము +వహించిన శ్రీ మణలి చిన్నయ ముదలియారు, శ్రీ గురుమూర్తిశాస్త్రిని రావించి వారి పాండిత్యమును, గీత రచనా చాతుర్యమును తెలిసికొని ముగ్ధుడై అనేక విధముల వారిని బహూకరించెను. + +ముత్తుస్వామి దీక్షితులవారి జనకుడును, సంగీత సాహిత్య విశారదుడును నగు శ్రీ రామస్వామి దీక్షితునకు గురుమూర్తిశాస్త్రి, తన రచనలను వినిపించి వారి మన్ననల నందినట్లును తెలియుచున్నది. ఈ గీత రచనా +చాతుర్యమును గూర్చి విన్న సమకాలికులగు విద్వాంసులును, సంగీత విద్యాసక్తులును ఈ గీతముల నభ్యసించి +అనేక విధముల ప్రచారము చేయదొడగిరి. + +సంగీత రచనా విధానములలో అనేక మార్గముల నవలంబించి రచనలను చేసి సంగీతప్రపంచమున అపూర్వ +సృష్టికర్తలుగా విఖ్యాతి నొందిన త్యాగరాజు, ముత్తుస్వామి దీక్షితుడు, శ్యామశాస్త్రి అనువారల రచనా విధానములలో ఇప్పటి సంగీత ప్రపంచము ఊయల లూగుచున్నప్పటికిని శ్రీ గురుమూర్తిశాస్త్రి విరచితము లయిన గీత రచనలను అభ్యసించని సంగీత విద్వాంసు డుండుట చాల అరుదు. + +సంగీత విశారదులగు తర్చూరు సింగరాచార్యులవారు రచించిన గ్రంథములలో “గాయక గాయనీయ పారిజాతము" అనుదానియందును, తదితర గ్రంథములయందును గురుమూర్తిశాస్త్రి, విరచితములయిన గీతములను కొన్నింటిని ముద్రించి యున్నారు. అవి ప్రస్తుత కాలమునందు మిక్కిలి ప్రచారములో నున్నవి. గురుమూర్తిశాస్త్రి గీతములే గాక కీర్తనలు గూడ రచించినట్లు తెలియుచున్నది. శ్రీ గురుమూర్తిశాస్త్రివర్యులు రచించిన కొన్ని గీతారంభము లీ దిగువ జూపబడుచున్నవి: ++ గీతారంభము (రాగము) (తాళము) 1. జయకరుణాసింధో ధన్యాసి ధ్రువ 2. గానవిద్యాధురంధర నాట ధ్రువ 3. కంసాసుర ఖండన శహన మఠ్య 4. ఆరేయానక దుందుభి నాట ధ్రువ 5. ఆరభి రాగలక్షణం ఆరభి జంపె 6. పాహీ శ్రీరామచంద్ర ఆనందభైరవి ధ్రువ 7. పాలయనాగేశ్వర బిలహరి మఠ్య 8. భువనత్రయ మోహన కాంభోజి ధ్రువ 9. జానకీరమణ తే నమోనమో నీలాంబరి త్రిపుట + +ఇట్లనేక రాగతాళములలో గీత - లక్షణ గీతలను రచించి వాసిగాంచి విద్వజ్జన శ్లాఘనీయుడయిన మహా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0453.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0453.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a9245e0c845cb9005b084a938dd7168d11975e0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0453.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +బడెను. ఇది క్రీ. పూ. 14 వ శతాబ్దిలో విరచితమయి యుండునని పండితులు అభిప్రాయ పడుచున్నారు. ఈ +గ్రంథములో ఐకవర్తన్న - తేరవర్తన్న - పంజవర్తన్న- సత్తవర్తన్న—నావర్తన్న అనెడి పదములు (సెమెటిక్ భాషకు సంబంధించనివి) కనిపించుచున్నవి. ఇవి అశ్వక్రీడలను తెలిపెడు ఏకవర్తనము, త్రివర్తనము, పంచవర్తనము, +సప్తవర్తనము, నవవర్తనము అను సంస్కృత పదముల యొక్క అపభ్రష్టరూపములు. అనగా వేదకాలపు భారతీయులు గుఱ్ఱములకు శిక్షణనిచ్చుట మాత్రమే గాక, అశ్వక్రీడలనుగూడ అభివృద్ధి పరచియున్నారని తెలియుచున్నది. ఈ క్రీడలను తెలిపెడి పారిభాషిక పదములను ఇతర దేశములు సహితము గ్రహించినవనినచో, వాటి వ్యాప్తి ఎంతటిదో గ్రహింపవచ్చును. వేదకాలమందు అశ్వశాల లున్నవని మాత్రము అంగీకరింపవలసి యున్నది. + +"వాయుశ్చ మనుశ్చ పంచవింశతి సంఖ్యాకాః + గంధర్వా శ్చేతిమిలిత్వా సప్తవింశతి సంఖ్యాకాః + మేపురుషాః తేసర్వే అగ్రే అస్మత్తః పూర్వం + రద్గే సంయోజితవంతః తేపునస్సర్వే పృష్ఠ సమ్మా + ర్జనాద్యుపచారేణ అశ్మిన్న శ్వేవేగం సంపాదితవంతః" + (కృ. య. బ్రాహ్మణము అష్టకము 3 వ ప్రశ్నము 5 వ అనువాకము). + +పైన ఉదాహరించిన శ్లోకమంత్రము వలన వేదకాలమున గుఱ్ఱములకు 'మాలీషు' చేయు విధానము కలదనియు, ఇట్లు మాలీషు చేయుటవలన గుఱ్ఱమునకు నూతనశక్తియును, నవ్యోత్సాహమును సమకూడు ననియు స్పష్టమగుచున్నది. ఇంకను, ఇరువదిఏడుమంది ఆశ్వికులకు తక్కువగాని ఆశ్వికదళములానాడు ఉపయోగింప బడెననియు ధ్రువపడుచున్నది. ఈ ఆశ్వికులు 'ఆజిందావనము' నకును (గుఱ్ఱపు పందెములకు), రాక్షసులపై యుద్ధమునకు వెడలుటకును ఉపయోగపడు చుండిరని పై మంత్రార్థమును బట్టి ఊహించుకొన వచ్చును. + +భారతయుద్ధమందు చతురంగబలములలో ఒకటిగా ఆశ్వికదళమునకు ప్రాముఖ్యమున్నట్లు భారత ఇతిహాసము +వలన బోధపడగలదు. ఒక అక్షౌహిణీ సైన్యములో 65,610 గుఱ్ఱములుండెను. నకులుడు అశ్వశిషయందు కుశలుడై యుండెను. అయితే రథ, గజ, పదాతి బలములతో పాటుగా, ఆశ్వికదళములకు సమాన ప్రతిపత్తి +యున్నట్లు తోచదు. ఈనాడు వ్యూహరచనయందు, శత్రువును తునుమాడుటలో కౌశల్యమును ప్రదర్శించుట +యందు, క్లిష్టమైన పెక్కు ఇతర బాధ్యతలను నిర్వర్తించుట యందు, సుశిక్షణము అలవరచు కొనుటయందు +ఉన్నతమైన ప్రజ్ఞావిశేషమును, అభివృద్ధిని ఆశ్వికులు సాధించినంతగా, ఆనాటి కౌరవ పాండవుల ఆశ్వికులు +సాధించియుండలేదేమో! ఈ విషయమందు ఇంతకంటె అధికముగా సమాచారమును సేకరించుటకు చారిత్రకాధారములు కానరావు. + +క్రీ. పూ. 4 వ శతాబ్దిలో కౌటిల్యునిచే రచింపబడిన "అర్థశాస్త్రము" అను గ్రంథమందు అశ్వికదళమును గూర్చిన ప్రశంసకలదు. అశ్వములలోగల అనేకరకములను గూర్చియు, వాటి స్వరూప స్వభావాది లక్షణములను గూర్చియు, ఆహార విహారాది. నియమములను గూర్చియు, పెంపకమును గూర్చియు కౌటిల్యుడు వివరముగా పేర్కొని యున్నాడు. పలు తరగతులకు చెందిన అశ్వములు యుద్ధకలాపములకు అనుపయోగ కరములనియు, శౌర్య, పౌరుష, పరాక్రమములు, చలన శక్తి, నైపుణ్యము మొదలైన విశిష్ట లక్షణములతో అలరారు ఉత్తమాశ్వములే సమరమందు వాటి పాత్రను జయప్రదముగ నిర్వహింపగలవనియు కౌటిల్యుడు వాక్రుచ్చియున్నాడు. యుద్ధ ప్రక్రియలందు ఉపయోగ పడని అశ్వములను పౌర, జానపదుల కొరకు వినియోగింపవచ్చునని అతడు +చెప్పియున్నాడు. + +సమరోపయోగకరములగు అశ్వములలో కాంభోజ, సైంధవ, ఆరట్టజ, వనాయుజములు ఉత్తమములనియు, +బాహ్లిక, పా పేయక, సౌవీరక, తైతలములు మధ్యమము లనియు కౌటిల్యుడు అభివర్ణించియున్నాడు. వీటియొక్క +తీక్ష్ణ, భద్ర, మందగతుల ననుసరించి కొన్నిటిని సన్నాహ్యములుగను, మరికొన్నిటిని ఔపవాహ్యములుగను విభజించియున్నాడు. గుఱ్ఱములకు సంక్రమించు వ్యాధులను చికిత్సచేయుటకై కౌటిల్యుడు అమూల్యములగు ఔషధ విధానములను గూడ నిర్దేశించియున్నాడు. + +కౌటిల్యుని కాలమున అమలునందున్న యుద్ధవ్యూహ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0454.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0454.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ff06fbf40d5cfbdee52fbc39f1531509062758b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0454.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +రచన యందలి చతురంగ బలములలో ఆశ్వికదళము యొక్క ప్రాశస్త్యమును, దాని విశిష్టతను అతడు ఉదాహరణ పూర్వకముగా వివరించియున్నాడు. యుద్ధరంగ మందు పదాతులు నెచ్చట నిలుపవలెనో, రథముల నెచ్చట ఉంచవలెనో, ఏనుగుల నెచ్చట మోహరింపవలెనో, అశ్విక దళములు నెచ్చట, ఎట్లు ప్రయోగింపవలెనో, శత్రుసైన్యములపై చతురంగబలములను ఎట్లు సమైక్యముచేసి లంఘింపజేయవలెనో కౌటిల్యుడు కన్నుల కట్టినట్లు అద్భుతముగా చిత్రించియున్నాడు. + +ఆనాటి యుద్ధాశ్వములు కవచములను ధరించెడివి. యుద్ధ కలాపములలో ఇట్టి ఉత్తమాశ్వములను నియోగించిన కారణముచే ప్రత్యేకమైన నేర్పుతో 'అశ్వ వ్యూహముల'ను పన్నుట ఆరోజులలో పరిపాటియైనది. పక్షముల యందు శుద్ధములగు పదాతులను, పార్శ్వముల యందు అశ్వములను, పృష్ఠభాగముల యందు ఏనుగులను, పురోభాగమున రథములను ఉంచవలెనని కౌటిల్యుడు నిర్దేశించెను. + +ఆశ్వికదళ వ్యూహము : ఆశ్వికదళ ప్రవీణుల యుద్ధ వ్యూహము ప్రకారము ఆశ్వికదళములను పదాతిసైన్యముల వెనుక భాగమున సంపూర్ణమైన సంసిద్ధతలో నిలిపెదరు. ఇట్టి ప్రదేశము, ఆశ్వికదళములు స్వేచ్ఛగా కదలుటకు, మెదలుటకు అనువుగా ఉండవలెను. వాటిని శత్రువుపై ప్రయోగించుటకు ఇతర అంగములు వాటికి రక్షణ నియ్యవలెను. ఆత్మరక్షణకై నియోగింపబడు ఆశ్వికదళములు ఇతర అంగములను రక్షించుటలో అప్రమత్తతతో వ్యవహరించును. నిర్మాణమందు శత్రువర్గము బలహీనముగా నున్నప్పుడుగాని, సంధిగ్ధత, అనిశ్చితత్వము +గోచరించినపుడుగాని, ఆశ్వికదళములు అదను చూచి శత్రువుపై లంఘించి విధ్వంస మొనర్చును. + +శత్రువర్గముపై దాడిచేయు సందర్భములో రెండు శ్రేణులుగా ఏర్పడిన ఆశ్వికదళములు పదాతిదళముల +సహకారమును పూర్తిగా పొందగలవు. వెనుకభాగమున సిద్ధముగా నుండు ఇతర ఆశ్వికదళములు ప్రమాద సమయములందు, తమకంటె పూర్వము శత్రువుపై దాడిచేసిన ఆశ్వికదళముల స్థానమును ఆక్రమించును. తమ +పార్శ్వభాగములమీద శత్రువు ఆకస్మికముగా దాడి సల్పినపుడు నిలువ (Reserve) లో నున్న ఆశ్వికదళములు +ప్రమాదమునకు లోనైన తమపక్షమువారికి సత్వరమే సహాయపడును. కాన, తమకు అండగా పృష్ఠభాగమున +తగు సంఖ్యలో అశ్వికదళములు, ఇతర అంగములు సర్వసిద్ధమగు దనుక ప్రథమములో శత్రుసేనలమీద లంఘింప దలచిన ఆశ్వికదళములు అట్టి అవకాశము వచ్చువరకు వేచియుండవలెనుగాని, త్వరపడి సాహసముతో వ్యవహరింపరాదు. మెలకువ, సమయస్ఫూర్తి, చురుకుదనము ప్రదర్శించినగాని గుఱ్ఱపుదళములు శత్రుఘాతము నుండి తప్పించుకొనలేవు. + +పృష్ఠభాగమునగల సైనిక దళములకు తగిన రక్షణలేనిదే పదాతి దళములు అగ్రభాగము నుండి శత్రువుపై +దాడిచేయుట వ్యర్థమైనసాహసకార్యముగా భావింపబడు చున్నది. సాధింపబడిన కీలకస్థానములను సంరక్షించుకొననిదే, ఆశ్విక దళములు అగ్రభాగమున నుండుట అనర్థదాయకమగును. ఒక్కసారిగా పదాతిదళములు, ఆశ్విక దళములు ఏకమై యుద్ధచర్యకు ఉపక్రమించునపుడు, పదాతిదళములు స్వేచ్ఛగా సంచరించుటకై అవసరమైన స్థావరములను ఏర్పరచుకొనుటయు, ఆశ్విక దళములు దాడి వెడలుటకు అనువైన పాటవమును సమీకరించు కొనుటయు ప్రయోజనకరములుగా నుండును. వీటిలో పదాతి సైన్యమును ఫిరంగితోను, ఆశ్విక సైన్యమును గుండుతోను పోల్చవచ్చును. ఫిరంగి, గుండు ఈ రెండును అన్యోన్య సహాయముతో శత్రువునకు నష్టము ఘటిల్ల జేయునట్లు కాల్బలము, గుఱ్ఱపుదళము ఈ రెండును అన్యోన్య సహాయ సహకారములతో బలీయమైన విధ్వంసకశక్తిగా రూపొందగలవు. + +అనాదినుండి ఈ నాటివరకుగల యుద్ధచరిత్రమును సమీక్షించిన యెడల, పార్శ్వరక్షణమందు ఆశ్విక దళము +అతిముఖ్యమైన పాత్ర నిర్వహించినట్లు స్పష్టము కాగలదు. కాన యుద్ధములలో ఉభయపార్శ్వములనురక్షించు ఆశ్విక దళములను హతమొనర్చుట ముఖ్యమైన కర్తవ్యముగా పరిగణింపబడుచున్నది. ఆశ్విక దళములను నిర్మూలింపగనే, ఉభయపార్శ్వములపైననే గాక, వెనుకభాగముపై గూడ జయప్రదముగా దాడిచేయ సాధ్యమగును. ఆశ్విక దళములు శత్రువులపై దాడి సల్పుటకు అనువైన స్థావర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0455.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0455.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..454052a1bca8d2c4955036d32b7469371d22876a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0455.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ములను నిర్మించుట పదాతి దళముయొక్క లక్ష్యమని చెప్పనగును. శత్రువుయొక్క ఆశ్విక దళములను తెగటార్చుటగూడ స్వపక్షమునకు చెందిన ఆశ్విక దళముయొక్క ప్రధానలక్ష్యమై యుండవలెనని యుద్ధనిపుణుల +అభిప్రాయము. శత్రు పదాతిదళములను కనుమరగి వంచించుట, అదనుచూచి ప్రతిఘటించుటకు శత్రువునకు +అవకాశము నియ్యకుండ వెనుక భాగమును దునుమాడుటకు అవసరమైన వేగమును సంపాదించుకొనుట రెండవ బాధ్యతగా గుర్తెరుగవలెననిరి. శత్రువుయొక్క సైనిక వ్యూహ నిర్మాణము, యుద్ధపాటవము తమవాటికంటె +మిన్నగా నున్నపుడు, పైన పేర్కొన్న చర్యక్లిష్టమైనదిగా నుండును. కాన నిర్మాణము, వ్యూహము, నాయకత్వము, +సహకరించి శక్తిమంతములుగా నున్నపుడే, ఆశ్వికదళము యొక్క చతురత, చలనశక్తి, త్వరితగతి, అభివృద్ధియై +ప్రచండమైన యుద్ధాంగముగా వ్యవహరింప గల్గును. + +అలెగ్జాండరు కాలమునుండి ఆశ్వికదళము ప్రధానమైన యుద్ధాంగమాయెను. క్రీ. పూ. 218, 216 సం. లలో జరిగిన 'ట్రెబ్బియా' 'కాన్నా' యను యుద్ధములలో రోమనులకు ఆశ్వికదళములు లేనందువలన కార్తేజియన్ ఆశ్వికబలములు వారిని నుగ్గునూచము చేయగలిగెను. ఇదే విధముగ రోమకచక్రవర్తి యగు జూలియస్ సీజర్ +కాలములో, పార్థియన్ సేనానివలన, రోమన్ సైన్యములు, ఘోరమైన ఓటమి చెందెను. ఆశ్విక పదాతిదళములను సంయోగము చేయుటకు మారుగా, రెండింటిని వేరుపరచి, ఒక్కదాని మీదనే ఆధారపడుటవలన ఈ ఓటమి సంభవించెనని చరిత్రకారులు వ్రాసియున్నారు. + +క్రీ. శ. 378 లో జరిగిన 'ఏడ్రియా నోపిల్' యుద్ధముతో అశ్వికదళ శకము ప్రారంభమాయెను. సంగ్రామ చరిత్రలో ఇది నూతనాధ్యాయముగా చెప్పబడుచున్నది . మొట్టమొదటిసారిగా ఆశ్వికదళము జయాపజయములు +నిర్ణయింపగల 'షాక్ ట్రూప్స్' (ఆకస్మికముగ అదురు దెబ్బ కొట్టగలది) గా పరిణామము చెందినది. పూర్వమువలె గాక, 'షాక్ ట్రూప్స్' స్వతంత్ర శక్తిగా శత్రువుతో తలపడి విజయము సాధించుటకు ప్రారంభించెను. అప్పటినుండి 1000 సంవత్సరముల వరకు యుద్ధ వ్యూహమునందు ఆశ్విక దళములదే పైచేయి యైనది. ఈ కాలమందు అత్యద్భుతమైన కౌశల్యము కలిగిన విలుకాండ్రతో మాత్రమే ఆశ్వికదళములను నిర్మించుటకు సైనికనిపుణులు నిశ్చయించిరి. అత్తిలుని అనంతరము అఖిలప్రపంచమును గడగడలాడించిన మంగోలియా నాయకుడు చెంఘిస్ ఖాన్ యొక్క నాయకత్వమున విలుకాండ్రతో ఆశ్వికదళముల నిర్మాణము సంపూర్ణముగా అభివృద్ధిచెందెను. అనుపమానమైన ఈ ఆశ్వికదళముల సహాయమున చెంఘిస్ ఖాన్ అసంఖ్యాకములైన +విజయములను సాధింపగల్గెను. ఇతడు ప్రయోగించిన షాక్ ట్రూప్స్ యొక్క ప్రచండమైన శక్తి, పెక్కు భంగులలో జర్మన్ ఫాసిస్టులు గతయుద్ధమున ప్రయోగించిన “బ్లిట్జ్ క్రిగ్” విధానమును పోలియుండెనని ఆధునిక సైనిక వ్యాఖ్యాతలు అభిప్రాయపడిరి. + +17 వ శతాబ్దిలో అశ్వికదళముల సంఖ్య ఇతర సేనాంగములకంటె అత్యధికముగా నుండెను. ఆ శతాబ్దములో ఇంగ్లండులో జరిగిన అంతర్యుద్ధములో ప్రజాప్రతినిధుల సైన్యములోకంటె రాజుపక్షపు (Royal) సైన్యములో, ఆశ్విక సైనికుల సంఖ్య అధికతరముగా నుండెను. ఈ యుద్ధమందును, పిదప ఐరోపాఖండములో జరిగిన అనేక యుద్ధములందును కత్తులు, కటారులు, బల్లెములు, ఈటెలు, తుపాకులు మొదలైన ఆయుధములు ధరించగల పెక్కు శ్రేణులకు చెందిన అశ్వికదళములు ఉపయోగపడినవి. అయితే శక్తిమంతములైన నూతనాయుధములు అవతరించినంతనే, ఆశ్వికుని ఖడ్గకుంతలాదులు ప్రాతపడి, ఆశ్వికదళముల ఉపయోగము నుండి దూరమయ్యెను. + +వేయిసంవత్సరముల కాలము అప్రతిహతమైన శక్తిగా వెలుగొందిన ఆశ్వికదళము ఇపుడు తన ప్రత్యేకమైన +ప్రాముఖ్యమును కోల్పోయి ఇతర యుద్ధాంగములలో ఒకటియైనది. శత్రుస్థావరములను కనిపెట్టుటకు, శత్రువునకు నష్టము కలుగజేయుటకు శత్రువుల రహదారులకు, సరఫరాలకు చీకాకు కల్గించి ధ్వంసముచేయుటకు +ఆశ్వికదళములు అత్యావశ్యకములే కాని, శత్రువును నిర్మూలించుటకు ఆధునిక యాంత్రికయుగములో అశ్వికదళము స్వతంత్రమైన శక్తిగా వ్యవహరింపజాలదని పెక్కు యుద్ధశాస్త్రపారగులు నుడువుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0456.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0456.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c85106f797e45be59068c487e109b6b6f7ca581e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0456.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +"ఫ్రెడరిక్ ది గ్రేట్" అను ప్రష్యాప్రభువు కాలములో ఆశ్వికదళముల ప్రాధాన్యము మరల హెచ్చెను. అతడు చేసిన 22 యుద్ధములలో, 15 యుద్ధములందు తుపాకుల సహాయమును పొందిన, సుశిక్షితములైన ఆశ్వికదళముల యొక్క ప్రయోగమువలన విజయము సిద్ధించెను. 1775-81 లో జరిగిన అమెరికా విప్లవములోను, ఫ్రెంచి విప్లవములోను ఆశ్వికదళముల ప్రాముఖ్య మంతగా కనిపించదు. నెపోలియన్ తన దండయాత్రలందు అనేకములైన ఆశ్వికదళములను ఉపయోగించినను, వాటిని ప్రముఖముగా శత్రువుల జాడలను అరయుటయందును, +రహదారుల యొక్క పరిశీలనమందును, ఆత్మరక్షణ మందును, శత్రువును తరుముటయందును మాత్రమే వినియోగించెను. + +భారతదేశమందు 1857లో బ్రిటిషు ప్రభుత్వముపై జరిగిన ప్రథమ స్వాతంత్ర్య పోరాటములో భారతీయులును, బ్రిటిష్ సైనికులును భారీయెత్తున ఆశ్వికదళములను ఉపయోగించినట్లు లిఖితపూర్వకములైన ఆధారము లున్నవి. అంతకుపూర్వము హిందూ-ముస్లిమ్ ప్రభువుల నడుమ జరిగిన పెక్కు యుద్ధములలోను, మహారాష్ట్రులకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమునకు మధ్య జరిగిన పోరాటములలోను, ఇరుపక్షములవారును ఆశ్వికదళములను విరివిగా ఉపయోగించినట్లు చారిత్ర కాధారము లున్నవి. + +రైఫిల్‌యొక్క ప్రవేశముతో ఆశ్వికదళ వ్యూహములు అంతరించినవనియు, ప్రత్యేకమైన కీలక ప్రాముఖ్యముగల కొన్ని యుద్ధకలాపములలో మాత్రమే ఆశ్వికదళము లుపయోగపడగలవనియు ఆధునికులైన కొందరు యుద్ధతంత్రజ్ఞులు అభిప్రాయపడిరి. కాని 1914 వ ప్రపంచ సంగ్రామములో బహుళ సంఖ్యాకములైన ఆశ్విక దళములు పాల్గొనెను. బ్రిటిష్, ఫ్రెంచి, జర్మన్, రష్యను ప్రభుత్వములు ప్రత్యేకమైన పెక్కు ఆశ్విక దళములను నిర్మించెను. చరిత్రలో మున్నెన్నడును కనివిని ఎరుగని రీతిని మొదటి ప్రపంచ సంగ్రామమున 1916లో పదిలక్షల ఆశ్వికులు యుద్ధరంగములన్నిటిలో పాల్గొనిరి. వీరి పాత్ర అత్యంత ప్రాముఖ్యము వహించినదని పెక్కురు భావించి యున్నారు. ఈ యుద్ధమందు విమానదాడుల భీతి నుండి విముక్తమైన ఇరుపక్షముల యొక్క ఆశ్వికదళములు +శత్రువర్గముయొక్క సైనిక నివహములపైగాక ప్రధాన సైనిక కార్యాలయములపై, సరఫరా కేంద్రములపై, రైలు మార్గములపై తమ దృష్టిని కేంద్రీకరించి వాటిని విశేష నష్టముల పాల్జేసెను. + +ఆధునిక యుగములో అనుపమానమైన విధ్వంసకశక్తి గల మారణాయుధములు పెక్కులు కనుగొనబడినను, +ఆశ్విక దళమునకు గల ప్రాధాన్యములో ఇప్పటికిని మార్పురాలేదు. దీనికి సంబంధించిన యుద్ధ వ్యూహమునకు భంగమువాటిల్లలేదు. ఆధునిక సైనికావసరములను పురస్కరించుకొని ఆశ్వికదళములు గూడ యాంత్రిక +(Mechanised) మొనర్పబడినవి. తరగతుల వారిగా యాంత్రిక మొనర్పబడిన ఆశ్వికదళములు వాటి కర్తవ్యములను పూర్వము కంటె చురుకుగా, శక్తిమంతముగా నెరవేర్చుచున్నవి. వీటికి సహాయపడు ఇతర యుద్ధాంగములు కూడ తమ ప్రత్యేక బాధ్యతలను సౌలభ్యముతో నిర్వహించుచు, త్వరగా జయమును సాధింపగలుగుచున్నవి. మారణ యంత్రములందు కాలానుగుణములైన మార్పులు ప్రవేశపెట్టబడనిచో యుద్ధశాస్త్రము పరిణతి నొందదు. భౌతికావసరములను బట్టి మానవుని యొక్క సృజనాశక్తి ఇతర రంగములలో వలెనే సైనిక రంగమందును అతిశయించుచున్నది. ఈ శక్తిని వినియోగించుకొనుటలో నేటి యుద్ధశాస్త్ర ప్రవీణులు దూరదృష్టిని ప్రదర్శించుచున్నారు. ఆశ్విక దళములలోను, ఇతర యుద్ధాంగములలోను కలుగుచున్న అభివృద్ధులు, మార్పులు ఇందుకు తార్కాణములు. ఆశ్విక దళములు ఈ కాలపు యుద్ధప్రస్థానమునందు అత్యల్ప పాత్రను వహించుననియు, అందుచే నిరుపయోగకరములనియు కొందరు సిద్ధాంతీకరించియున్నారు. అమెరికా సైన్యములో ఆశ్వికదళశాఖ రద్దుచేసియున్నారు. కాని రష్యావారు ఈసిద్ధాంతము నంగీకరించలేదు. రష్యా జర్మనీయుద్ధములో యాంత్రికమొనర్పబడినసోవియట్ ఆశ్వికదళముల పాత్ర ప్రపంచమును చకితముగా నొనర్చినది. రష్యనులు మూడు డివిజనులలో 20,000 మంది ఆశ్వికులను వినియోగించుట నిరుపమానమైన అంశముగా సైనిక శాస్త్రవేత్తలు ప్రశంసించియున్నారు. జర్మనులు ఒక్క ఆశ్విక దళమును మాత్రమే యాంత్రిక మొనర్చినందులకు ఆనాటి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0458.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0458.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..42108d38de6b4853ed2cfc8b6f16e498ed148213 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0458.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +కొనును. ఐరోపాలో క్రైస్తవులు నిర్మించిన మహోన్నత దేవమందిరములును, ఉత్తరభారతమున తాజమహలును, +కుతుబ్‌మీనారును, గులుంద్ దర్వాజాయును, దక్షిణభారతమునగల పెక్కుగోపురములును. కేవలము ఆశ్రయస్థానములుగా నిర్మింపబడిన కట్టడములు కావు. వీటిని నిర్మించినప్పుడు మానవుడు ఆనాడు ఉన్నతమయిన నాగరకతా దశయందున్న వాడని మాత్రము మనమంగీకరింతుము. + +కేవలము గుహను నివాసముకొరకే ఏర్పరచుకొనిన ఆదిమ మానవునకు వాస్తుశిల్పదృష్టి ఎట్లుండగలదు ? +ప్రాథమిక దశయందున్నప్పుడు మానవునకు గుహా వాసమే శరణ్యమయ్యెను. ఆతని ప్రకృతిలో కళాత్మక చైతన్య బీజములు సహజముగా నిమిడియుండెను. కాని అవి కళాబీజములుగా గుర్తింపదగినంత స్ఫుటముగా అంకురించి యుండలేదు. భారతదేశమునగల ప్రఖ్యాతము లయిన గుహలయొక్క చరిత్రపు జాడలను పరిశీలించినచో, వాటియందు పొడసూపు అద్భుతమయిన వాస్తుశిల్ప లాలిత్యము, మనలను ఆశ్చర్యచకితుల +నొనర్చును. + +భారతదేశమునందు మానవుడు ప్రాథమిక దశలను దాటి ప్రగతితో, వివేకమానవదశను పొందినప్పుడు ఆతడు భగవంతుని ధ్యానించుకొనుటకై పిచ్చిపోకడలు పోవు జనసమూహపు వ్యర్థ కలహ వాతావరణమునకు +దూరముగానుండు లాగున, ప్రశాంత వాతావరణముతో కూడిన ప్రదేశమును సంపాదించుకొనుట యందు +ఉత్సుకుడయ్యెను. ప్రస్తరములను, బండరాళ్ళను, పర్వతములను జీవచైతన్యవంతములుగా నుండునట్లు +గుహలుగా తొలుచుటలో మరియొక యుద్దేశము కూడ కలదు. అది నిర్మాణములను దృఢమైనవిగను, బ్రహ్మాండ +మయినవిగను చేయు తలంపే. అన్యమతముల స్పర్ధనుండి దూరముగ నుండగోరుట కూడ గుహ నిర్మాణపు ఉద్దేశములలో మరియొకటియై యున్నది. + +అయితే స్థపతియొక్క కళాహృదయము వాటిని అత్యంత రమణీయములుగా నొనర్చెను. దీనినిబట్టి కేవలము ఆశ్రయాన్వేషణమే (ప్రధాన) లక్ష్యము కాదని తెలియగలదు. ఇట్లే పర్వత గుహలకును, వాస్తు శిల్పమునకును పరస్పర సహసంబంధము ఏర్పడెను. కొన్ని గుహలయందు విశాలములైన పడసాలలు, బ్రహ్మాండ మయిన స్తంభములు, స్తంభావళులు, వరండాలు, గ్యాలరీలు, ద్వారబంధములపైని బల్లరాళ్ళు అబాక్యూసెస్ (abacuses), తోరణములు (arches). గోడలయందలి గూళ్ళు, లోకప్పులు, మెట్లు, శిఖరములు, మూర్తి నిర్మాణములు, చిత్రపటములు, కుడ్యచిత్రములు రూపొందింప బడినవి. అవన్నియు ఆనాటి శిల్పికి గల రమ్యమయిన +శిల్పకళాచాతురికి నిదర్శనములు. గుహలకు దృఢతరమయిన పునాదులు సహజముగా నుండెను. అందుచేత +వాస్తుశిల్పికి దృఢతరమయిన పునాదులను గూర్చి ఆలోచింపవలసిన అవసరమే లేకుండెను. + +ఈ గుహా నిర్మాణములలో గోచరించు పెక్కు వివరములను బట్టి స్థపతులు కొయ్యతో మలచబడిన నమోనాలను తమ ముందుంచుకొని వాటి ననుసరించి గుహలను నిర్మించెడివారని కొందరు కళాభిజ్ఞులు విశ్వసించుచున్నారు. బీహారులో బార్హూత్‌వద్ద నున్న లోమకఋషి గుహల యొక్కయు, బొంబాయి నగరములో భజ వద్దనున్న గుహ యొక్కయు పురోభాగములు ఈ అంశమును స్పష్టముగా సూచించుచున్నవి. ఈ గుహలను పెక్కు విధముల వర్గీకరింపవచ్చును. కాని ఆ యా స్థానములను బట్టి వాటిని వర్ణించి వర్గీకరించుటయే ఉత్తమమార్గము. బౌద్ధమత గుహలు. జైనమత గుహలు, బ్రాహ్మణమత గుహలు అనునవి వర్గీకరణమున మరికొన్ని భేదనిరూపకాంశములై యున్నవి. + +కాని వాస్తు శిల్ప దృష్టిచే, ఇట్టి విభాగాంశములకు ప్రాధాన్యములేదు. సాధారణముగా మందిరనిర్మాణము +అడుగుభాగము నుండి ఆరంభమయి శిఖరము (పై భాగము) వరకు కొనసాగును. కాని గుహా వాస్తువునందు +నిర్మాణము అడ్డముగనో లేక కైలాస గుహలందు వలె పై నుండి అధోముఖముగనో నిర్మాణ ప్రగతి జరుగును. + +బౌద్ధమతము ఉత్తర భారతమున గల మగధ నుండి బయలుదేరెను. కావున ఆదిమమైన గుహలు ఉత్తర +భారతదేశమున బుద్ధభగవానుని జన్మస్థలమునకు సమీపముననే కలవు . + +బార్హూత్ గుహలు 'గయ' నగరమునకు ఉత్తరముగా 16 మైళ్ల దూరమున 'ఫల్గు' నదీ తీరమునకు ఎడమ వైపున \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0460.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0460.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9d6f8d08bd781b7238d3a52d1ef4dc16e5dbb773 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0460.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +కూడ చూపబడినవి. విహారములనునవి వాసస్థానములు. బొంబాయిరాష్ట్రములోని భజ, బెడ్సా, కార్లీ అను తావు +లందు గల గుహలలో దారుశిల్పము అధికముగా కన నగును. 'సోనీభండార్ ' అను గుహ జీర్ణావస్థలో నున్నది. +దానియొక్క పైకప్పు భాగము నెఱ్ఱెలు విచ్చియున్నది. కాని బల్లలు అమర్పబడిన కంతలుమాత్రము నేటికిని కనిపించుచునే యున్నవి. ఆ గుహ పొడవు 22 అడుగులు, వెడల్పు 17 అడుగులు. + +'రాజగృహ'కు ఈశాన్యదిశగా మూడుమైళ్ళ దూరమున 'గృధ్రకూటము' అను నొక కొండకలదు. అచ్చట కొన్ని గుహలు కలవు. అవి అంత నయనాకర్షకములు కావు. కాని అందు బుద్ధభగవానుడు తన సహచరుడయిన +ఆనందునితో నివసించెనని తెలియుచున్నది. ఈ గుహా సముదాయములో 'సీతామర్హి' అను మరియొక మిక్కిలి +పురాతనమయిన గుహయున్నది. ఇది దీర్ఘ చతురస్రాకారమున 15 అ. 9 అం. పొడవును, 11 అ. 3 అం. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0461.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0461.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b52d6b182078d677dd3b9daf493f6addbc8665d7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0461.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +వెడల్పును కలిగియున్నది. విడివడియున్న ఒక ప్రచండ ప్రస్తరములో ఈ గుహ మలచబడియున్నది. ఈ గుహాంత +ర్భాగము మిక్కిలి నునుపుగా నొనర్పబడి యున్నది. ఈ గుహాముఖము కోసుగల సాగ్రమయిన యొక తోరణాకారమున నున్నది. ఇది దీర్ఘ చతురస్రాకార ద్వారము యొక్క లోతట్టున లోతుగను, పై భాగమున ఇరుకు +గను అడుగుభాగమున ఎక్కువ వెడల్పుగను ఉన్నది. + +ఒరిస్సాలో కటక గుహ లనబడు మరియొక గుహా సముదాయము కలదు. భువనేశ్వరమునకు వాయవ్య దిశగా, నాలుగుమైళ్ళ దూరముననున్న 'ఉదయగిరి' 'ఖండగిరి' అను పర్వతములం దీ గుహలు కలవు. ఉదయగిరిపై దాదాపు 16 గుహలును, ఖండగిరిపై ఒక గుహయు తొలువబడి యున్నవి. వాస్తుశిల్ప దృష్ట్యా గుహలకు ప్రాముఖ్యము లేదు. వాటిపై శాసనము లున్నవి. కాని అవి చారిత్రకముగా ఏ ప్రభువు కాలములో చెక్కబడినవో గుర్తించుటకు వీలు లేకున్నది. + +'రాణి కా నూర్', 'గణేశ్ గుంఫ' అనెడి గుహలను యాత్రికులు తరచుగ దర్శించుచుందురు. అవి క్రీ. పూ. 1 వ శతాబ్ది నాటివి. ఉదయగిరిపై నున్న 'బాగ్ ' అను గుహ మిక్కిలి మనోహరమైనది. అదియొక బ్రహ్మాండ మయిన ఇసుకరాతిబండ. అది పెద్దపులి తలయొక్క ఆకృతి కలిగి యుండునట్లు తొలచినారు. అతి భయంకర మయిన దంష్ట్రపంక్తితో, విరళమయిన దవుడలు కలిగి యున్నది. ఆ తెరిచియున్న దానినోరు ఒక వరండాగాను, +గుహాద్వారము ఆ పులియొక్క కంఠనాళ స్థానముగాను ఏర్పరుచబడినవి. ద్వారములలో నొకదానిపై ఒక శాసన +మున్నది. దీనినిబట్టి బ్రాహ్మణమతస్థులై యుండి, నూతనముగా బౌద్ధమతమును స్వీకరించిన ఒకరు దీనిని నిర్మించినట్లు కనిపించును. ద్వారపార్శ్వములు లోతట్టునకు ఏటవాలుగా నున్నవి. 'అనంతగుహ' అనునది మరి యొక మనోహరమయిన గుహ. ఇది క్రమబద్ధమయిన పథకమును అనుసరించి కట్టబడినది కాదు. లోతట్టువ దాని గరిష్ఠమయిన నిడివి 24 అ. 6 అంగుళములు . దాని ఎత్తు 7 అడుగులు మాత్రమే యున్నది. దాని వరాండా 27 అడుగుల పొడవును, 5 అడుగుల వెడల్పును కలిగియున్నది. భిత్తితక్షణ చిత్రమునందు సూచ్యగ్రాకారము గల యొక మెట్లవరుస కలదు. మెట్టుమెట్టునకు నడుమ ఒక పద్మము చెక్కబడి యున్నది. ద్వారపార్శ్వములు లోపలికి ఏటవాలుగానున్నవి. + +రాణి కా నూర్ లేక రాణి మహల్ అను గుహ, వాస్తుశాస్త్ర కౌశల్యము నందుకంటె ప్రతిమాశిల్ప కౌశల్య విషయమున పేరెన్నికగన్నది. దానియందు రెండంతస్తు లున్నవి. అయితే, ఆ అంతస్తులలో ఒకదానిపై నొకటి సూటిగా లేదు. క్రింది అంతస్తునకు భారము తొలగించుటకై ఈ విధానము ప్రవేశపెట్టబడినట్లున్నది. క్రింది అంతస్తునందున్న వసారాయొక్క పొడవు 43 అడుగులు; పై అంతస్తుమీద నున్న వసారాయొక్క పొడవు 63 అడుగులు. పై అంతస్తులో ఎనిమిది ద్వారములతో క్రమ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0464.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0464.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e9ee720a17b8c39ba00a02e540e5de03beb401f7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0464.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +రహితమయిన నాలుగు గదులు కలవు. ఈ గుహ యందు ఉబ్బెత్తుగా మలచబడిన విగ్రహముల శిల్పకళ +విస్మయావహముగ నున్నది. అందుచే వాటిని బౌద్ధ, జైన, బ్రాహ్మణ పురాణకథలకు చెందినవిగా గుర్తింప జాలము. + +"గణేశ్ గుంఫ" అను గుహయందు తామర మొగ్గలను తొండములతో పట్టుకొనిన రెండు ఏనుగుల విగ్రహములు కలవు. 'గణేశ్ గుహ' లను పేరు ఈ ఏనుగులను బట్టి ఏర్పడినదే. ఇదియొక చిన్నగుహ. దీనియందు రెండు +గదులున్నవి. 40 అడుగుల పొడవును, 6 అడుగుల వెడల్పును కలిగిన వసారాలోనికి ఈ గదులనుండి ప్రవేశ +మార్గములు కలవు. ఈ వరండాలో 5 స్తంభములుండెను. వాటిలో ప్రస్తుతము 3 మాత్రమే మిగిలియున్నవి. ఈ +స్తంభములు బ్రహ్మాండమైనవై క్రింది భాగమునందును పై భాగమునందును చతురస్రాకారమును, మధ్య భాగమున అష్టకోణాకృతిని కలిగియున్నవి. స్తంభాగ్రము లందు సాలభంజికలున్నవి. ఇవి దారునిర్మితమయిన నమూనాలను చూచి, మలచబడియుండవచ్చును. వసారాలో నుండి గదిలోనికి పోవుటకు నాలుగు ద్వారములు నిర్మింప బడియున్నవి. + +విజయవాడ చెంతనున్న ఉండవల్లి గుహలకు మిక్కిలి ప్రాముఖ్యము కలదు. కృష్ణా గోదావరీనదుల ముఖద్వారముల నడుమ నొక ఉత్తమమయిన ఓడరేవుపట్టణము కలదు. బౌద్ధు లీ రేవుపట్టణముగుండా జావా, కాంబోడియా దేశములకు వలసపోయి అచ్చట నివాసము లేర్పరచుకొనిరి. తాబన్, మర్తబాన్ ల చెంతనున్న 'గోల్డెన్ చెసోనీస్' (Golden Chesonese) అను ప్రాంతముతో రాకపోకలు, ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు నాడు జరుపబడుచుండెను. చైనా రాయబారి యగు 'హుయ్యీన్ త్సాంగ్ ' క్రీ. శ. 637 సంవత్సరములో ఈ ప్రదేశమును దర్శించి ఇచ్చటనున్న 'పూర్వశిలా సంగ్రామ్' 'అపరశిలామఠము' అను రెండు ప్రదేశములను తన గ్రంథములలో +పేర్కొ నెను. మొదటి శిథిలావశేషము లింకను ఆప్రదేశమునగలవు. రెండవది స్పష్టముగా అమరావతియే +అగుచున్నది. ఆ సమీపమున గల ప్రధానగుహ నారాయణుని దేవాలయమో, అనంతశయనుని దేవాలయమో యైన వైష్ణవదేవాలయము. అది మొదట బుద్ధదేవాలయమై యుండి పిదప బ్రాహ్మణమత దేవాలయముగా మార్చబడి యుండునని శంకించుచున్నారు. కాని ఈ సందేహమును సమర్థించుటకు తగిన సాక్ష్యము లేదు. వేంగి చాళుక్యరా జెవ్వడో ఈ గుహను చెక్కించి యుండునని తలపబడుచున్నది. ఈ గుహ నాలుగంతస్తులు కలిగి +ఎత్తుగా నున్నది. అంతస్తులు ఒకదానిపై మరియొకటి నిర్మింపబడి యున్నవి. అడుగుభాగమున కుడిప్రక్కగా 5 వ అంతస్తు కూడ కలదు. అది పూర్తి కావింపబడి యుండ లేదు. శిఖరముననున్న అంతస్తుయొక్క ముఖభాగము +సుమారు 90 అడుగుల పొడవు కలది. క్రీ. శ . 7 వ లేక 8 వ శతాబ్దిలో వేంగిలిపిలో చెక్కబడిన శాసన మొకటి +ఈ గుహ ముఖభాగముమీద నున్నది. రెండవ అంతస్తు మరింత ఎక్కువ వైశాల్యము కలదిగా నున్నది. ప్రప్రథమమున ఈ అంతస్తునందు నాలుగు విభాగము లుండెను. అనంతరము మూడవ, నాలుగవ విభాగముల నడుమ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0465.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0465.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd3bbf3a092aa05bf3e87e4fee9785734f22fdd6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0465.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ద్వారము అమర్పబడుటచే అవి కలిసిపోయినవి. దక్షిణదిశ యందు అనగా ఎడమప్రక్కనగల చావడి 191/2 చతురపు టడుగుల వైశాల్యము కలిగియున్నది. దీని పైకప్పు, ముందుభాగమున నున్న రెండు మామూలు స్తంభముల మీదను, లోపలనున్న రెండుస్తంభములమీదను ఆధారపడి యున్నది. ఈ స్తంభచూళికలపై సాలభంజికలు చెక్కబడి యున్నవి. వెనుకభాగమున పది చ. అడుగల విస్తీర్ణము గల ఒక దేవాయతనము కలదు. అందొక వేదికగలదు. ఈ చావడియొక్క ముందుభాగమును ఎక్కుటకు 101/2 అడుగుల వెడల్పుగల ఒక వేదికపైనుండి 8 మెట్లు కలవు. ఈ వేదికయొక్క ఎడమ చివరకు వెలుపలిభాగమున, 61/2 అడుగుల పొడవును, 41/2 అడుగుల వెడల్పును గల యొక గది కలదు. దానికి వెనుక భాగమున 3 అడుగుల పొడవును 2 అడుగుల వెడల్పును గల మరియొక చిన్నగది యున్నది. పై నున్న రాతిబండ మీద ఏనుగులు, సింహములు చెక్కబడిన ఒక భిత్తితక్షణ చిత్రము కలదు. చిన్నగది మీది ముఖభాగమందు బాతులు చెక్కబడిన భిత్తితక్షణ చిత్ర మొకటి యున్నది. దీని పైభాగమున చైత్యగవాక్ష మలంకారముగానున్నది. ముందునకు ఉబుకుచున్న యొకభాగము కలదు. దానిమీద ముందున కుబికియున్న 5 గ్రంధుల వరుస యొకటి గోచరించును. ఇవి గుర్తించుటకు వీలులేనంతగా వాతాహతములై యున్నవి. మరల దానిపై సమతలమున జాగ్రత్తతో చెక్కబడిన చిత్రదుకూలధారణ విధానమొకటి కనిపించును. వేదికకు ఉత్తర దిశగానున్న రాతిబండమీద శా. శ. 13 వ +శతాబ్దినాటి సుదీర్ఘ శాసన మొకటి తెలుగు భాషలో కన్పడుచున్నది. ఈ శాసన మందు దేవాలయమునకు చేయబడిన యొక ధర్మమును గూర్చి తెలుపబడినది. ఆ కాలము నందు గూడ ఈ దేవాలయము నెడ ఎట్టి అత్యున్నతమైన గౌరవప్రపత్తు లుండెడివో ఈ శాసనలిఖితము సూచించు చున్నది. దీనికి కుడివైపున 10 అడుగుల దూరమున 29 అ. 9 అం. పొడవును, 13 అ. వెడల్పును 8 అడుగుల ఎత్తును గల ఒక పెద్ద మండపమున్నది. పైకప్పు భారమును వహించుచు 16 స్తంభములు కలవు. ఈ 16 స్తంభములు ఒక్కొక వరుసలో నాలుగేసి చొప్పున సమాంతరమున నున్నవి. ఈ మండపము దాటగానే, 131/2 చ. అడుగుల వైశాల్యముగల దేవాయతనము కలదు. అందు దేవతావిగ్రహ ప్రతిష్ఠార్థము నిర్మితమై శూన్యముగనున్న ఒక వేదిక గలదు. ఈ దేవాయతన ప్రవేశద్వారముయొక్క ఉభయపార్శ్వముల యందు నిలుచుండియున్న రెండు విగ్రహములు కలవు. ఈ రెండింటిలో ఒకటి నిస్సందేహముగా నరసింహస్వామియే. ఈ విగ్రహముయొక్క శిరోభాగముపై మకరతోరణ +మొకటి కలదు. అచట హిందూదేవతాగణమంతయు సర్వలక్షణసమన్వితముగ రూపొందియున్నది. విశాలమయిన చావడికి ఎడమ ప్రక్కననున్న మెట్ల పంక్తి పైమూడవ అంతస్తునకు గొంపోయి ఒక పెద్ద చావడిలోనికి చేర్చును. ఈ చావడి వరండాతోసహా 52 అ. 9 అం. పొడవును, 30 అ. 3 అం. వెడల్పు కలిగియున్నది. వసారాకు స్తంభములున్నవి. లోపలి భాగముననున్న చావడి యెత్తు 8 అడుగులు. వరుసకు 6 స్తంభముల చొప్పున, దానియందు రెండు వరుసలున్నవి. ఈ స్తంభములు స్థూలములై చతుష్కోణాకారము కలవి. స్తంభముల మధ్య భాగమున కొలదిగ అష్టముఖాకారములు కలవిగా నుండునట్లు చెక్కబడియున్నవి. ఇచ్చట గూడ హిందూ దేవతాశిల్ప రూపములు గోచరించును. దక్షిణ దిశగానున్న మెట్ల పంక్తిని ఎక్కిపోయినచో పై అంతస్తునకు చేరుకొన గలము. ఈ చివరి అంతస్తు కలశాకారములో నిర్మింప బడినది. ద్రవిడ కళాసంప్రదాయాను సారము సూచ్యగ్రస్తూపాకారములో నుండు చౌకమైన ప్రతిదేవాలయమును కలశా కారమున తీర్చి దిద్దబడినవి. ఉండవల్లి గుహాలయమును పరిశీలించినచో ఏతన్నిర్మాతలు వాస్తు, శిల్ప ఖండములను చెక్కు కౌశల్యమును బౌద్ధులనుండి అనగా ప్రాచీన హిందువులనుండి నేర్చిరని తేటపడగలదు. + +సముద్రతీరమున మదరాసునకు దక్షిణముగా 35 మైళ్ల దూరముననున్న మహాబలిపురమునందు 7 దేవాలయము (పెగోడా) లున్నవి. ఇవి విశిష్ట నిర్మాణములు. గుహావాస్తు శిల్పసంపదయందు వీటినిగూడ చేర్పదగును. సాధారణముగా గుహయొక్క వెనుకభాగము ప్రతిమా ప్రలంబ శిల్పమునందువలె మూసివేయబడి యుండును. అయితే చుట్టునున్న శిల్పవిన్యాసమంతయు ఒకే శిలాఖండమునుండియే మలచబడినది. ఈ పెగోడాలు, లేక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0466.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0466.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc3b50ec2f3a0c819157ec37017bba616a9b2a49 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0466.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +రథములు అన్నియు పూర్తిగా రాతికొండలనుండి తొలువబడినవే. వివిధ వస్తుసంజాతముచే నిర్మితమైన దేవాలయములవలె ఈ రథములు నిలిచియుండును. ఇవన్నియు ఎల్లోరా యందలి కైలాస గుహకు ప్రతిబింబములై యున్నవి. + +ఈ ఏడు రథములలో అయిదు మిక్కిలి శోభావంతములు. ఇవన్నియు మహాబలిపుర పర్వతమునకు దక్షిణమున దగ్గరదగ్గరగా కలిసియున్నవి. ఈ పర్వతమునందు కొన్ని గుహలుగూడ కలవు. మహాభారతాంతర్గత మహావీరుల నామములే ఈ దేవాలయములకు పెట్టబడినవి. స్థూలమును, విచిత్రమునైన దానికెల్ల ఒక పౌరాణిక వీరుని నామముతో సంబంధము కల్పించి వ్యవహరించుట ఒక సంప్రదాయముగ నుండెను. వాటిలో మిక్కిలి దక్షిణాగ్రముననున్న రథము 'ధర్మరాజు' అను పేర పిలువబడుచున్నది. దానికి ఆవలనున్నది 'భీమ' అనియు, దానికి ప్రక్కనున్నది 'అర్జున' అనియు, నాల్గవది 'ద్రౌపది'అనియు పిలువబడుచున్నవి. ఈ నాలుగు రథములును ఉత్తర దక్షిణములుగా సాగి 160 అడుగుల పొడవున నున్నవి. ఇవి వేరువేరుగా నున్న ప్రస్తరములనుండి తొలువబడినవో, లేక ఒకే ఎడతెగని పర్వతపంక్తినుండి తొలువ బడినవో స్పష్టీకరించుట సంశయాస్పదము. 5 వ రథము నకుల సహదేవుల నామములతో ఒప్పుచున్నది. ఇది పై నాల్గింటికి కొంచెము పశ్చిమదిశగా నున్నది. ఆరవదానికి 'గణేశ్' రథమని పేరు. ఇది కొండలవరుసకు ఉత్తర దిశాగ్రమున ఆరు ఫర్లాంగుల దూరమున కలదు . దీని చెంతనే పూర్తిగావింపబడని తక్కిన మూడు రథములును కనిపించుచున్నవి. అవి మూసివేయబడినవి. + +ఈ రథములు దక్షిణ భారతదేశములోగల మిక్కిలి తొలికాలపు దేవాలయములై యున్నవి. అవి ఏ చారిత్రక +పురుషుల కాలమునందు నిర్మింపబడెనో స్పష్టముగా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0467.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0467.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..318dcf36387ab90661eba09aa32fdbb3be8db4ca --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0467.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +తేల్చుట కష్టము. కాని అవి క్రీ. శ. 7 వ శతాబ్దికి పూర్వమే నిర్మింపబడియుండునని మాత్రము చెప్పవచ్చును. + +'గణేశ్ ' రథమనునది చిన్నదైనను అసామాన్యమైన సౌందర్యము కలది. ఇది మిక్కిలి ప్రాచీన మైనదిగా +గన్పట్టుచున్నది. దీని పొడవు 19 అడుగులు, వెడల్పు 11 అడుగుల 3 అంగుళములు; ఎత్తు 28 అడుగులు. +దీనిలో మూడు అంతస్తులున్నవి. దీని గోపుర నిర్మాణము నందు సుందరమైన ద్రవిడ వాస్తు, కళాసంప్రదాయ +వివరములు గోచరించు చున్నవి. పై కప్పు సూటిగా పోయి శివుని త్రిశూలాకృతిలో నున్నది. దేవాలయము +నందలి స్తంభములు అతిరుచిరములుగ నున్నవి. వాటి చూళికలు ఏనుగుల ఆకారముననున్నవి. వాటి పీఠములు యాళి లేక సింహాకృతులతో శోభించుచున్నవి. ప్రవేశ ద్వారమునందు ఇద్దరు ద్వారపాలకులు గలరు. 'జయరాణ స్తంభుని' పేర్కొను శాసన మొకటి కలదు. నాల్గింటిలో 'ద్రౌపది' రథము ఉత్తరాగ్రమున కలదు. ఇది 11 చతురపు టడుగుల పరిమాణముకలిగి అన్నిటికంటె చిన్నదిగా నున్నది. దీని పైకప్పుభాగము వక్ర రేఖావృతమై 18 అడుగుల ఎత్తుననున్నది. గోపురాగ్రభాగమున చిత్రాలంకార కలశము ఉండియుండును. కాని ప్రస్తుత మది కనిపించుట లేదు. లోపలిభాగమున 6 అ. 4 అం. పొడవును, 4 అ. 6 అం. వెడల్పునుగల గది యొకటి కలదు. అందు వైష్ణవ లాంఛన భూషితయగు చతుర్భుజలక్ష్మి విగ్రహము కలదు. ఆమె పద్మాసనాసీనయై యున్నది. + +దీనితర్వాత అర్జునరథము, పిదప భీమరథము కలవు. చివరనున్నది ధర్మరాజ రథము. కాని ధర్మజ, అర్జున +రథములకు పోలిక కలదు. + +అన్నిటికంటె భీమరథము మిక్కిలి పెద్దది. అందు రెండంతస్తులు మాత్రమే కలవు. అందలి చావడి ఒక పెద్ద ధర్మశాలవలె కన్పడును. దాని పొడవు 48 అడుగులు; ఎత్తు 25 అడుగులు; అందు కనిపించు అవశేషములనుబట్టి మధ్యభాగమునందు ఆనాడు 30 అడుగుల పొడవును, 10 అడుగుల వెడల్పును గల ఒక చిన్న చావడి తప్పక యుండవచ్చునని తోచుచున్నది. అందు కప్పుగల రెండు కుడ్యములును, కప్పులేని రెండు కుడ్యములును గలవు. దాని చుట్టును 5 అడుగుల వెడల్పుగల ఒక వసారాయున్నది. చిత్రిత కొయ్యనమూనాలను పురస్కరించుకొని స్తంభములు నిర్మింపబడినవి. అడుగు భాగమున సింహరూపములు చెక్కబడినవి. కాని పైకి పోనుపోను ఆ స్తంభముల మందము ఉద్దిష్టమైన విధమున చెక్కి తగ్గించకపోవుటచే ఆ నిర్మాణము కొంతకాలమునకు బీటలువారినట్లు కన్పించెను. + +అదే శ్రేణిలో 2, 4 స్థానములయందున్న అర్జున, ధర్మరాజ రథములు వాస్తుశిల్ప దృష్ట్యా ఒకే రూపమున నున్నవి. కాని భీమ రథముకంటె రథము చిన్నది. పరిమాణమున, అర్జున రథము ద్రౌపది రథమును పోలియున్నది. . అర్జున రథము 11 అ. 6 అం. ల సమ చతురస్రాకారము కలది. అది మంటపము, వైపున 16 అడుగు లుండును: దాని ఎత్తు దాదాపు 20 అడుగులు. లోతట్టున నున్న చావడియందు 4 అ. 6 అం. పొడవును, 5 అ. వెడల్పును గల ఒక గది కలదు. ఇందుచేతనే కాబోలు పైనుండి క్రిందివరకు రథము వీగినది. శిఖర మందలి గోపుర కలశముయొక్క కొంత భాగముకూడ దొర్లిపడి యున్నది. దానికి రెండంతస్తులు కలవు, రెండంతస్తులును +కృత్రిమము లయిన చిన్న గూళ్ళ వరుసలతో అలంకృతములై యున్నవి. ఇవి ద్రవిడదేశము నందలి దేవాలయములకు గల విశిష్ట లక్షణములు. గర్భాగారములో విగ్రహము లేదు. కాని మొదటి గ్యాలరి, ఒక్కొక్క దిశ +యందు మూడు చొప్పున 12 విగ్రహములచే అలంకృతమై ఉన్నది. + +ధర్మరాజ రథము అన్నింటికంటె మిక్కిలి సుందరమును మిక్కిలి గొప్పదియునై యున్నది. కాని అది పూర్తి గావింపబడియుండలేదు. దాని పొడవు 26 అ. 9 అంగుళములు, వెడల్పు 28 అ. 8 అంగుళములు. ఎత్తు 35 అడుగులు. ఈ రథము ఇంత పరిమాణము కలదయ్యు ఒక నమూనా మోస్తరుగానుండునే కాని ఏ విధముగను వాసయోగ్యమైన భవనముగా లేదు. అది సూచ్యగ్రస్తూపాకారములో ఒకదానిపై నొకటి నిలిచి యుండునట్లు నిర్మింపబడిన నాలుగు అంతస్తులుగల భవనము. అదియొక గోపురమును పోలియుండును. కాని గోపురములలో పై అంతస్తులు ఇటికలతో నిర్మింప బడెను. స్తంభముల యొక్క వేదికలు యాళి, లేక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0468.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0468.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f6beee4310e175761231478dd4db04bdaa28e328 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0468.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +సింహాకారములతో సన్నగానుండును. గదులేమో అన్నట్లు భ్రాంతిగొల్పు విచిత్రాలంకారములు పై అంతస్తులలో +నుండును. వీటిలో మొదటి అంతస్తునందు 16 గదులును, రెండవదానియందు 12 గదులును, మూడవదాని యందు 8 గదులును కలవు. ఈ గదులకు ముందుగల భాగము అర్ధచంద్రాకారమున మోరపాక ఆకృతిలో గవాక్షములచే అలంకరింపబడి యున్నది. ఆ గదులకు వెనుక భాగమున గోడలు సన్నని చతురస్రస్తంభములచే పొడుగైన గదులుగ విభజింపబడియున్నవి. వాటియందు దేవతా విగ్రహములు ప్రతిష్ఠింపబడియున్నవి. నిరాడంబరములయిన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల ప్రతిమలును, పెక్కు అర్ధనారీశ్వర విగ్రహములును అందు కనిపించు చున్నవి. + +ఈ రథములన్నియు-ముఖ్యముగా అర్జున, ధర్మరాజ రథములు అత్యధిక సహనశీల పరిశ్రమకు ఉదాహరణములై యున్నవి. ఈ గుణమునకు భారతీయులు ప్రసిద్ధికెక్కియున్నారు. వాస్తుశిల్పదృష్ట్యా ఈ రథములు దక్షిణ +భారతములోగల వేలకొలది హిందూ దేవాలయముల ఆరంభావస్థను పోలియున్నవి. అయిదవదగు సహదేవ +రథము అవతలికొండకు సమీపమున నున్నది. దాని పొడవు 18 అడుగులు, వెడల్పు 11 అడుగులు, ఎత్తు 16 అడుగులు. దాని తూర్పుభాగము పూర్తిచేయబడలేదు. ఈ రథము, కొలది ప్రమాణములో, చైత్యగుహయొక్క బహిరాకారమును పోలియున్నది. పశ్చిమముననున్న గుహాసముదాయములో ఇదియొక ముఖ్యలక్షణము. కప్పుయొక్క అంతర్భాగము అర్ధవలయాకారముగ నుండును. + +మహాబలిపురము వద్ద గల కొన్ని గుహలు మిక్కిలి సుందరముగ నున్నవి. కాని వాస్తుశిల్పదృష్ట్యా వాటికి +ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యములేదు. పశ్చిమ భారతదేశమందలి ఇతర గుహలయందువలె వాటియందు కల్పనౌచిత్యమును, గాంభీర్యమును కానరావు. ఈ గుహల స్తంభములు సన్నగా నుండును. వాటియందు వాస్తుశిల్పమునకు సంబంధించిన వివరములు గోచరింపవు. + +ఈ పంక్తికి దక్షిణాగ్రమునందు ఇప్పటికిని చెక్కుచెదరక ఒక గుహ కనిపించుచున్నది. దానిపేరు 'ధర్మరాజ +మండపము', దాని పొడవు 17 అడుగులు, వెడల్పు 121/2 అడుగులు. అందు నాలుగు స్తంభములున్నవి. స్తంభములు అడుగుభాగమునందు, అగ్రభాగమునందును చతురస్రాకారమును, మధ్యభాగమున అష్టకోణాకృతిని కలిగి యున్నవి శిల్ప విన్యాసముకల దక్షిణ ప్రస్తరము వెనుక భాగమున రెండు స్తంభములుకల ఒక గుహకలదు. ఇది పూర్తి కావింపబడినది కాదు. + +మొదటిదానికి ఉత్తరమున యమపురి లేక 'మహిషాసురమర్దని' అను పేరుగల ఒక మండపమున్నది. దీని +పొడవు 331/2 అడుగులు, వెడల్పు 15 అడుగులు. స్తంభాగ్రములందు దృఢమయిన చూళికలు కలవు. వాటిపై +సమచతురస్రాకృతిలో పెంకు లమర్పబడి యున్నవి. శేష శాయి, నారాయణునివంటి కొన్ని ఉబ్బెత్తు చిత్రములు +కలవు. చావడికి మరియొక చివరియందు దుర్గామహిషాసురుల పోరును రూపొందించు మహోద్రేక సంభరితమగు శిల్పవిన్యాసము కలదు. దీనికి పశ్చిమముగా కొండకు పశ్చిమ భాగమునందు వరాహస్వామి ఆలయమొకటి కలదు. అచటనే రాముని పూజించుచున్నట్లు ఆంజనేయుని శిల్ప విగ్రహముకూడ ఒకటి కాననగును. + +దానికి సమీపమున 'రామాయణ మండప' మను మరియొక గుహ కనిపించును. దానిపొడవు 181/2 అడుగులు, +వెడల్పు 10 అడుగులు. అందు సింహవిగ్రహముల శిరములపై మోపబడియున్న రెండు స్తంభములున్నవి. +ఓలక్కా మేశ్వరస్వామి గుహయొకటి అచ్చట నున్నది. ఇది పూర్తి కావింప బడలేదు. ఇందు సింహవిగ్రహముల +శిరములపై అమర్పబడిన నాలుగు స్తంభములు కలవు. ఉత్తరమునకు పోయినచో అచ్చటి మొట్టమొదట కనిపించునది కృష్ణధర్మశాల అనునది. ఇది అనంతరకాలమున త్రవ్వబడినట్లు కనిపించును. దీనిపై చోళశిల్పకళా సంప్రదాయ ప్రభావము ప్రసరించినది. ఇచ్చటి మండపము 48 అడుగుల పొడవును, 23 అడుగుల వెడల్పును కలిగి యున్నది. ఇందు మూడు శ్రేణులుగా 12 స్తంభ నిర్మాణములు కలవు. ఆరు స్తంభములలో మూడింటికి అడుగుభాగమున యాలీలు (yalis) లేక శార్దూలములో ఉన్నవి. స్తంభాగ్రములను కలుపు చూరుబల్లయొక్క పై భాగమున ఒండొంటిపై అమర్పబడిన రాతిపలకలచే మండపము యొక్క కప్పు ఏర్పడియున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0469.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0469.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20d6f4b4452afc68e778e4fefc85f53b9c66d6eb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0469.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +పై దానికి ఉ త్తరమున కొన్ని గజముల దూరములో పంచపానన(Panchapanana Mandapa) అను మండప +మొకటి కలదు. దాని ముఖభాగముయొక్క వెడల్పు 50 అడుగులు, కుడివైపు ఎత్తు 40 అడుగులు, ఎడమ వైపు ఎత్తు 33 అడుగులు. ఈ మండపము అష్ట కోణాకృతి గల స్తంభములపై నిలిచి యున్నది. ఈ స్తంభములు పెద్దపులి ఆకృతులుగల పీఠములపై ముందుభాగమున ప్రతిష్ఠింపబడినవి. గణేశ్ గుహదగ్గర వైష్ణవగుహ ఒకటి కలదు. హిందూ దేవతాగణమునకు సంబంధించిన వరాహము, గజలక్ష్మి, వామనుడు, త్రివిక్రముడు మున్నగు +పెక్కు దేవతా విగ్రహముల చెక్కడములు కలవు. పూర్తిగావింపబడనివి, గొప్ప విస్తీర్ణము కలవి మరి రెండు +గుహలుకూడ ఇందు గలవు. మూడవ గుహ 'కోటి కళామండప' మై యున్నది. ఈ కళామండపము శక్తికి అంకితమై యున్నది. దీనికి మూడు మైళ్ళు ఉత్తరముగా సముద్రపు టొడ్డునగల ఇసుక తిన్నెలయందు కొన్ని రాతిబండలున్నవి. రెండింటిలో గదులు తొలువబడియున్నవి. ఈ రెండింటిలో ఒకదానికి అహిచండేశ్వర +మండపమని పేరు. దీనిపై ఒక శాసన మున్నది. అందు అహిచండుడను పల్లవరా జొకడు పేర్కొనబడినాడు. +ఇతడెవరో తెలియదు. రెండవగుహ ఒక చిన్న బండలో తొలువబడినది. ఈ గుహకు ముందుభాగమున, చుట్టును +తొమ్మిది "యాలీల" శిరోభాగములు కలవు. ప్రతి ద్వార పార్శ్వముయొక్క ముందుభాగమునను, ఉద్రిక్తస్థితి +కలవిగా మలచబడిన సింహ విగ్రహములును గలవు. + +తిరునల్వేలికిని, శ్రీవిల్లిపుత్తూరునకును నడుమనున్న “కులుములు” అను ప్రదేశమున ఒక్కొకదానికి 30 మైళ్ళ +దూరమున రాతిబండలలో తొలువబడిన దేవాలయములును, ఇతర శిల్పవిగ్రహములును కలవు. వీటిపై జైన శిల్పకళా సంప్రదాయముయొక్క ప్రభావము గోచరించుచున్నది. కాని వీటినిగురించిన వివరములు ఏవియు తెలియుటలేదు. ద్రావిడులు తమ కళా సంప్రదాయమునకు చెందిన వక్రరేఖావృతమైన దేవళముల వంటి కొన్ని విశిష్ట శిల్పలక్షణములు గుహావాస్తుశిల్పమున ప్రవేశపెట్టిరని ఈగుహాలయములు తెలియజేయుచున్నవి. + +పశ్చిమ భారతదేశమందలి గుహవాస్తు శిల్పము బీహారు, ఒరిస్సా, మద్రాసు, ఆంధ్రప్రదేశము అను తావులందలి శిల్పములకంటె అత్యుత్తమమైనది. ఆ ప్రాంతమున గొప్ప పరిమాణముగల గుహలు త్రవ్వబడి అంతస్తులు కలవిగా నున్నవి. ఇవి దాదాపు వేయివరకు కన్పించుచున్నవి. అవి విస్తృతములై, కళ యొక్కయు సౌందర్యము +యొక్కయు, గాంభీర్యముయొక్కయు దృష్టిచే విశిష్టములైనవి. పశ్చిమ కనుమలయందలి శిలాసంచయము తేమకు +చొరరానిదై వాస్తుశిల్పమునకు అనువుగా మెత్తని రాళ్ళ పొరలచేతను, కఠినమైన రాళ్ళ పొరలచేతను అంతరితమై +యున్నవి. ఈ వేయి గుహలలో 72 బౌద్ధమత గుహాలయములును, 160 బ్రాహ్మణ మత దేవాలయములును, 35 +జైనమత దేవాలయములును గలవు. బౌద్ధ గుహాలయములు మరల హీనయాన గుహాలయము లనియు, +మహాయాన గుహాలయము లనియు ద్వివిధముగా వర్గీకరింపబడవచ్చును. వీటిలో ప్రాచీన విభాగమునకు చెందిన హీనయానమువారు కేవలము నైతిక దృక్పథమును ఆధారము చేసికొనిరి. అందుచే వారు బుద్ధుని విగ్రహమును పూజింపరు. సాధారణముగా స్తూపమును, అతని పాదములను లేదా చక్రమువంటి బౌద్ధచిహ్నములను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0470.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0470.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a25a5061f8f05cf496956b10cc7a49682ec4a080 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0470.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మాత్రమే వారు పూజింతురు. బుద్ధునికి పిదప దాదాపు 500 సంవత్సరములకు నాగార్జునాచార్యుడు మహాయాన +మతశాఖను ప్రవేశపెట్టి, అందు బుద్ధ విగ్రహమునకు పూజారాధనలు కల్పించెను. నాగార్జునుని మహాయాన +మతశాఖ మూలకముగా శిల్పకళాభివృద్ధికి ఎక్కువ అవకాశము కలిగినది. బౌద్ధ వాస్తుశిల్పమునందు ఈ క్రింది వివరములు కాననగును. (1) స్తూపములు (2) అలంకృతమైన ప్రాకారములు (3) చైత్యశాలలు (4) విహారములు +(5) పొంధీలు అనబడు నీటి కుండములు. + +కథియవాడ : కథియవాడ ప్రదేశమునందు మిశ్రమజాతి ప్రజలు నివసించుచున్నారు. అశోకుని కాలమందును, +తదనంతర కాలమందును వీ రందరును బౌద్ధమత ప్రవిష్టు లైనట్లు కన్పడుచున్నది. ఈ ప్రాంతమున అశోకచక్రవర్తి వ్రాయించిన ప్రఖ్యాతశాసనములు కొన్నికలవు. గిర్నార్ పర్వత మందును, దానిపరిసర ప్రాంతము లందును ఈనాటికిని అశోకుని శాసనములయొక్క శిథిలావశేషములు కానవచ్చుచున్నవి. కథియవాడలోకూడ దాదాపు 140 గుహలున్నవి. కాని గణనీయమైన చైత్యశిల్ప మొకటియు అచ్చట కానిపించదు. 15 నుండి 20 అడుగుల లోతుగల పెక్కు ఆలయములనదగినవి కలవు. వీటియందు దాగోబాలు (ధాతుగర్భములు) కలవు. కాని స్తంభములులేవు. విహారములు కూడా స్తంభములులేని శాలలుగ నున్నవి. వరండాలకు మాత్రము స్తంభాధారములు కలవు. + +జునగడ్ వద్ద, జుమ్మామసీదునకు ఉత్తరమునగల ఉపార్కోట దుర్గము దిగుడు వంపులలో రాతిలో మలచబడిన +కొన్ని శాలలున్నవి. అచ్చటి శిల్పము చాలవరకు మాసిపోయి యున్నది. ఐనను, అచ్చట క్రింది అంతస్తునందున్న +పడసాల యందలి ఆరుస్తంభములపై కాననగు స్థాపత్య రచనా సంపదలు నిస్తులములుగ నున్నవి. 11 చదరపు +అడుగుల వైశాల్యముగల సుందరమయిన కొలనుకలదు . ఆ కొలనికి మూడుప్రక్కలయందు శిల్పవిన్యాసముకల +ఒక వసారాయును అచ్చటకలదు. కొండ పైభాగమునకు ఈ కొలను నుండి గొట్టములద్వారమున నీటిని చేరవేయు +గొప్ప ఏర్పాటుకలదు. ఈ కొలను పైభాగమున స్తంభములుగల సాలలును, రేఖావిన్యాసముగల ఎబాసీ (abaci)యు గలవు. + +గృహజంతువులు, పెంపుడుజంతువులు : + +గృహజంతువులను ప్రజలు తమ స్వప్రయోజనము నాశించి పెంచుకొనెదరు. పలురకములైన పశువులు, +మహిషములు, గుఱ్ఱములు, గొఱ్ఱెలు, మేకలు, పందులు, ఒంటెలు, గాడిదలు, కోళ్లు గృహజంతువులలో ముఖ్యములైనవి. ఈ జంతువులన్నియు మానవునకు ఫలితముల నొసగునవియే. ఇవికాక పెంపుడు జంతువులను కొందరు మక్కువతోడను, గారాబముతోడను పెంచుకొనియెదరు. కుక్కలవంటి కొన్ని పెంపుడుజంతువులు మాత్రమే ఉపయోగకరములు. పిల్లులు, పావురములు, చిలుకల వంటి పిట్టలు, సీమకుందేళ్లు, సీమపందికొక్కులు, తాబేళ్లు, దుప్పులు, సింహములు, పెద్దపులులు, చిరుతపులికూనలు మున్నగు జంతువులు వినోదముకొరకు పెంచబడుచున్నవి. పాములవాడు పాములను మచ్చిక చేసికొని వాటిద్వారా +జీవయాత్ర గడుపుకొనుచున్నాడు. పైన ఉదహరించబడిన జంతువులను సేకరించి వాటికి వసతులను కల్పించు విధానములను గూర్చియు, వేర్వేరు ఋతువులలో వేర్వేరు వాతావరణ, పరిసర పరిస్థితుల ననుసరించి వాటికివ్వదుగు ఆహార పానీయాది విషయములను గూర్చియు, గర్భము ధరించిన దశయందును, ప్రసవసమయమునను, శిశువుల యొక్క బాల్యదశయందును, వాటిని పెంచి పోషించు పద్ధతులనుగూర్చియు, ఈ దిగువ సంక్షిప్తముగా వివరింపబడినది. ఈ జంతువుల నన్నిటిని సాధారణముగా పీడించు రోగములనుగూర్చి తరువాత ముచ్చటించెదము. + +ఎన్నిక : పెంపుడు జంతువులను అభిమానించువారు కలితీలేని మేలిరకములకు చెందిన కుక్కలను సేకరించుటకు యత్నింతురు. ఇట్టి మేలిరకములను సంపాదించవలె నన్నచో వాటి తాతముత్తాతల పుట్టుపూర్వోత్తరములను విచారింపవలెను. ఇట్టి సమాచారములను ఆ జంతువులలో వ్యాపారము చేయువారివద్దను, గొప్ప నగరమ్ములయందుండు "కెన్నెల్ క్లబ్బుల” (Kennel clubs) యందును మాత్రమే లభింపగలదు. వివిధ జాతులకు చెందిన పెంపుడు జంతువులలో పరిమాణమునందును, ఇతర లక్షణముల +యందును ఎంతో వైవిధ్యము కలదు. ఎవరి అభిరుచి ననుసరించి వారు ఇట్టి జంతువులను సేకరించి, శ్రద్ధాసక్తులతోడను, మక్కువతోడను పెంచుకొనియెదరు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0471.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0471.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f1498d038dd1b030064b34416347f911a85b988d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0471.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ఈ పెంపుడు జంతువుల ఉత్పత్తివిషయములో 'జాతి' (breed) ప్రధాన మైనట్టి, నిశ్చితమైనట్టి పాత్ర వహించును. సరియైన ఆహారము నొసగి, సమర్ధవంతముగ వాటిని పెంచి పోషించిననే గాని, వాటి ఉత్పత్తి పాటవము శక్తిమంతము కాజాలదు. పెక్కు మేలిరకములకు చెందిన పెంపుడుజంతువుల ఉనికి కొన్ని నిర్ణీత ప్రాంతములకే పరిమితమై యున్నది. అట్టి నిర్ణీత ప్రాంతముల యందు పెంచుటవలననే, వాటి పాటవము అభివృద్ధి +నొందగలదు. దాదాపు విస్పష్టమైన పన్నెండు జాతులకు చెందిన భారతీయ జంతుసంతతి ప్రముఖముగ పేర్కొన +బడుచున్నది. పనిచేయుటకైనను లేక పాలనిచ్చుటకైనను పనికివచ్చు మేలిజాతి జంతువులను వాటి జన్మస్థలము నుండియే యేరుకొని తేవలయును. అచ్చటి జంతువుల యందు శుద్దరక్తము హెచ్చు శాతములో నుండగలదు. దానికి తోడుగా, ప్రభుత్వ వ్యవసాయ క్షేత్రముల యందును, ఇట్టి జంతువ్యాపారము చేయువారి యొద్దను సిసలైన శుద్ధజాతి జంతువులు లభ్యము కాగలవు. గుఱ్ఱములకు సంబంధించిన ఇట్టి సమాచారము 'టర్ఫ్‌క్లబ్బుల' యందు దొరకగలదు. అండోత్పత్తికి గాని, మాంసోత్పత్తికిగాని ఎల్లప్పుడును సిసలైన మేలుజాతి కోళ్ళనే ఎన్నుకొనవలెను. ఇవిగూడ ప్రభుత్వ వ్యవసాయక్షేత్రము లందును, కొందరు ఇతర వ్యక్తులవద్దను లభించును. + +ఆధునిక కాలమున ప్రభుత్వ కేంద్రములయందు ఆవులకును, గుఱ్ఱములకును, గొఱ్ఱెలకును, మేకలకును మేలి +జాతి జంతువులయొక్క శుక్లములతో ఉచితముగ కృత్రిమ గర్భధారణము బహుళముగా గావింపబడుచున్నది. +ఉన్నత పశుసంపదాభివృద్ధికి ఇట్టి అవకాశములను వినియోగించుకొనవలసి యున్నది. + +గృహవసతి : ఎట్టి ఆచ్ఛాదనముతో నిర్మించిన శాలల యందైనను వివిధములైన గృహజంతువులను ఉంచ +వచ్చును. ప్రధానముగా యజమానియొక్క ఆర్థిక పరిస్థితి ననుసరించి, మానవులకు వలెనే ఈ జంతువులకును వాసయోగ్యమైన ఆశ్రయము నేర్పరుప దగును. బలమైన గాడ్పులు వీచు ప్రదేశములలో ఈ శాలలకు గోడలు +అవసర మగును. పాదములు దిగబడకుండునట్లును, జారుటకు వీలులేనట్లును నేలభాగమును రాతితోగాని, సిమెంటుతోగాని బలిష్ఠముగా నిర్మించవలెను. ఇట్లు చేసినచో పశువులశాల పరిశుభ్రముగ నుండగలదు. ప్రత్యేకముగా అమర్చిన తొట్టెలయందు వీటికి ఆహారము నొసగెదరు. + +కోళ్ళను వృక్షములుగల పశువుల దొడ్డిలోనుంచి, చుట్టును ఇనుపతీగచే అల్లికను నిర్మింపవలెను. ఆ ప్రాంత +మంతయు నేలపై సున్నపు నీటిని చిలుకరించవలెను. గ్రుడ్లు పెట్టుటకై చిన్నచిన్న పేటికల నేర్పరుపవలెను. +నడుమనడుమ కోళ్ళను ఇంటిగదులయందుగూడ నుంచ వచ్చును. + +ఈ జంతువులకు సమీపముననే ఎల్ల వేళలయందును నీరు సిద్దముగా ఉంచవలెను. లేదా, దినమునకు అధమము నాలుగు పర్యాయములయినను వాటికి దాహ మార్పవలెను. ఒంటెవిషయములో ఈ నియమము అవసర ముండదు. ఈ జంతువునకైనను అవకాశమున్నపుడెల్ల నీటిని అందించుచునే ఉండవలెను. + +ఇతర జంతువులకంటె గేదెలకు, దున్నలకు భిన్నమగు లక్షణమొకటి కలదు. ఈ రెండుజాతుల జంతువులును +ఉష్ణప్రాధాన్య లక్షణముగలవి. ఇవి త్వరగా వాటి శరీరములనుండి ఉష్ణమును పోగొట్టుకొనజాలవు. అందులకై +ఇవి బురదగుంటలయందును, చెరువులయందును, కాలువల యందును వాటి శరీరమును శీతలమొనర్చు కొనుటకై తనివితీరునట్లుగా దీర్ఘ కాలము పడియుండును. + +గృహజంతువుల పరిపోషణమునకై తమ తమ ఆర్థిక పరిస్థితికి తగినట్లు సౌకర్యముల నొనగూర్చుచుందురు. +పెంపుడు జంతువుల విషయమున అట్లుగాక, పసిబిడ్డల రక్షణమునకు గైకొను శ్రద్ధాసక్తులే వాటియెడలగూడ +మనము చూపెదము; అట్టి గారాబమే వాటియెడలకూడ చూపెదము . పసిబిడ్డలకువలెనే వాటికిగూడ సమాన +స్వేచ్ఛ నొసగెదము. సామాన్యముగ కుక్కలు, పిల్లుల కొరకు ప్రత్యేకముగా పరుపులు కుట్టించి పరుండ బెట్టుటయో, లేక మనప్రక్కలలోనే అవిపడుకొనుటయో జరుగుచుండును. సీమకుందేళ్లు, సీమపందికొక్కులు కొయ్య +పెట్టెలయందును, గడ్డిపరుపుల మీదను పండుకొనును. కొన్ని అసాధారణమైన పెంపుడు జంతువుల నివాసమునకై, వాటి సహజగృహము (natural abodes) లను బోలు ఆశ్రయములు నిర్మింపబడును.. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0472.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0472.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c0d94dda2ae3dc9d175b4341e2126b869f1ce25a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0472.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ఆహార పానీయములు: మానవుడు భుజించు ఎట్టి ఆహారమునైనను కుక్కలు తినగలవు. తియ్యని పదార్థములు కుక్కలకు హానికరములను జనవాక్యము కలదు. కాని ఈ అభిప్రాయము నిరాధారమైనది. యధార్థమునకు కుక్కలు తియ్యని పదార్థములను ముట్టనే ముట్టవు. వరి, గోధుమ, జొన్న ధాన్యములతో తయారైన +పదార్థములు, పప్పుదినుసులు, కాయగూరలు, మాంసము, పాలు మున్నగునవి కుక్కలకు అనువైన ఆహారములు. యజమాని భుజించు పదార్థములే కుక్కకుకూడ ఆహారమగుటచే, దాని కవసరమగు బలవర్ధక పదార్థములన్నియు అందు లభింపగలవు. శాకాహారమువలన గూడ కుక్కలు ఆరోగ్యకరముగను, పుష్టికరముగను జీవింపగలవు. జంతువులు వాటి సహజజ్ఞానముచే (instinct) చాలినంత ఆహారమును మాత్రమే తినగలుగును. అందుచే కుక్కలకు సరిపడు పరిమాణముగల ఆహారము నివ్వ వచ్చును. + +ముఖ్యముగా ఫలోత్పాదకములైన గేదెలకును, ఆవులకును ఆహారమును సమపాళములో మితముగానిచ్చుట +పొదుపుతనము దృష్ట్యా ప్రధానమైన విషయము. పశువులఆహారమును రెండు తరగతులుగా విభజింపవచ్చును. + +1. గడ్డి: ఏరకమైన గడియైనను పశువులకు ఘనమైన పరిమాణములో లభింపగలదు. వరిగడ్డి, జొన్నచొప్ప, +జనపచొప్పు, పచ్చగడ్డి మున్నగునవి పశువులకు కడుపు నిండు ఆహారపదార్థములు. + +2. సారభూతమైన ఆహారములు : (Concentrates) బియ్యపుతవుడు, గోధుమతవుడు, పప్పులపొట్టు, జొన్న +తొక్కు, మున్నగునవి సారభూతమైన ఆహార పదార్థములు. వీటివలన పశువులకు శక్తి సామర్థ్యములు కలుగును. తెలకపిండి, సెనగలు, ఉలవలు, ప్రత్తిగింజలు మున్నగు మాంసకృత్తులవలన పశువుల అంగనిర్మాణము, శరీర సౌష్ఠవము పెంపొందగలదు. + +సారభూతమైన ఆహారములో ఒకవంతు మాంసకృత్తులును, (proteinations), 4 వంతులు బలవర్ధక పదార్థములు (energy feeds) ను కలిసియుండవలెను. పశువులకు ఒక్కరకమగు ఆహారముకాక, పలురకములగు పదార్థముల నివ్వవలెను. ఒక పదార్థములో లోపించి యున్న శక్తిని ఇతరపదార్థములు పూరించగలుగుటయే దీనికి కారణము. + +పశువులు దినమునకు 6 నుంచి 8 గంటలవరకు పచ్చిక బయళ్ళయందు మేతమేయవలెను. దీనికితోడుగా ఇంటి +వద్ద దినమునకు 15 పౌనుల ఎండుగడ్డియు, 3 పౌనుల సారభూతమైన ఇతర ఆహారములను ఇయ్యవలెను. ఇది కాక, ప్రతి 10 పౌనుల పాలకును ఆవుకు 3 పౌనుల సారభూతమైన ఆహారమును, ప్రతి 10 పౌనుల పాలకును గేదెకు 4 పౌనుల సారభూతమైన ఆహారమును ఇయ్యవలెను. కష్టించి పనిచేయు ఎద్దులకును, దున్నలకును ఒక గంట శ్రమకు 1 పౌను సారభూతమైన ఆహారము నియ్యవలెను. వీటితోపాటుగా 1ఔన్సు బొమికల ఆహారమును (bonemeal), మరియొక ఔన్సు ఉప్పును ఇయ్యవలెను. + +గుఱ్ఱములకుగూడ ఈ విధముగనే ఆహారమునిచ్చి పోషింపవలయును. అయినను వ్యక్తిగతముగ, పశువుల +యొక్క బరువును అనుసరించి వాటియొక్క ఆహారములు ఎక్కువగా మారుచుండును. అందుచే పైన పేర్కొనిన సూచనల నన్నిటిని యుక్తాయుక్తముల నెరిగి జాగరూకతతో పాటింపవలెను. + +గర్భధారణస్థితి: పశువులు గర్భధారణస్థితి యందున్నపుడు వాటికి ఆహారమునిచ్చు విషయములో మిక్కిలి +శ్రద్ధ వహింపవలెను. సారభూతమైన పదార్థములను, బొమికల ఆహారములను ఇతోధికముగా నివ్వవలెను. +పశువులు ఈనుటకు ఒక వారము ముందుగా తేలికయైన ఆహారము నియ్యవలెను. లేనిచో, వాటికి మలబద్దకము +చేయును. చూడి జంతువులను చివరదశలో పనిభారము నుండి తప్పింపవలెను. + +గర్భధారణకాలము : ఆవులు, గేదెలు సుమారు 280-290 రోజులు; గుఱ్ఱము 330-345 రోజులు; గొఱ్ఱెలు, మేకలు 144-151రోజులు; ఒంటె 410 రోజులు; గాడిద 365 రోజులు, కుక్క 58-63 రోజులు; పిల్లి 63-65 రోజులు; సింహము పెద్దపులి 105 - 110 రోజులు ; ఏనుగు 20-22 నెలలు. + +ప్రసవము : పుట్టిన దూడలకు గాయములు తగుల కుండుటకై, పశువులు ఈనుసమయమున గడ్డితో చక్కగా +ప్రక్కను అమర్చవలెను. ప్రసవవేదన అధికముగా కలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0475.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0475.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f76c18d505c2b1b4bdf77256206f7872acf69631 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0475.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +తెలియవచ్చినది. వీటిని నివారించుటకు శక్తిమంతములైన టీకామందులు లభ్యమగుచున్నవి. కాని వీటివలన రోగము నివారణమైనట్లు తెలియదు. ఆన్‌థ్రాక్స్ (anthrax) గొఱ్ఱె మశూచి (sheep-pox), మేక మశూచి (goat-pox) అను వ్యాధులనుండి రక్షించుటకై గొఱ్ఱెలకు, మేకలకు సంవత్సరమున కొకసారి, టీకాలు వేయబడును. రాజస్థాన్, పంజాబువంటి ప్రదేశములయందుగల ట్రైపానా సోమియాసిస్ (trypana somiasis) అను ప్రాంతీయ రోగములనుండి ఒంటెలను, గుఱ్ఱములను, గాడిదలను రక్షించుటకు ప్రతిసంవత్సరము వాటికి ఔషధము లివ్వబడును. కుక్కలకు సంక్రమించు రోగములన్నిటిలో "పిచ్చికుక్క కాటు" (rabies) అత్యంత ప్రమాదమైనది. ఈరోగము ఇతరకుక్కలకును, మనుష్యులకును వ్యాపించును. ఇందులకు రోగనివారకమగునట్టియు (prophylactic), రక్షక మగునట్టియు (protective) టీకాలు లభ్యముకాగలవు. పిచ్చికుక్కకాటు (Rabies) నుండి రక్షించుటకై కుక్కలకు 9 మాసముల కొకసారి టీకాలు వేయవలెను. మనఃక్షోభము (distemper) వలన కలుగు పిచ్చితనము కుక్కలకు కలుగు మరియొక ప్రమాదకరమైన రోగము. 21/2 మాసముల వయస్సుగల కుక్కపిల్లలకు టీకాలు వేయవచ్చును. ఒక్కొక్కప్పుడు కుక్కనోటిలో మొటిమలవంటి పొక్కులు (nodules) లేచును. మందులవలన అప్పుడప్పుడు ఇవి అణగిపోవును. అట్లు కానిచో, శస్త్రచికిత్సవలన తాత్కాలిక ఉపశమనము కలుగగలదు. ఇట్లే, ఆడ, మగకుక్క లయొక్క జననేంద్రియముల (genitalia) మీద గ్రంధులు (tumors) విరివిగా లేచును. సంయోగముద్వారా ఈ సుఖ సంకటవ్యాధి వ్యాపించును. శస్త్రచికిత్సవలన వీటిని రూపుమాపుట ద్వారానే తాత్కాలికోపశమనము కల్గును. + +ముఖ్యముగా మశూచికము వలనను, నులిపురుగుల వలనను, ఇంకను పెక్కు జాడ్యములవలనను కోళ్ళు +మరణమొందు చున్నవి. కోళ్లు రెండుమాసముల వయస్సులో నున్నపుడు కొన్ని ఔషధములను సమ్మేళనము +చేసి టీకాలుపొడుచుటద్వారా వీటిలో కొన్నిరోగములను నివారింపవచ్చును. పైవాటిలో స్పిరోచటోసిస్ (spirochatosis)అను వ్యాధినుండి కోళ్ళను రక్షింపవలెనన్నచో 'టిక్ ' అను రక్తము పీల్చు నొకవిధమగు కీటకములను, కోళ్ళను దాచు ప్రదేశములకు చేరకుండునట్లు అరికట్టవలెను. ఈరోగము సోకినపుడు, పాషాణసంబంధమగు ఔషధములచే (arsenical drugs) చికిత్స చేయవలెను. కోళ్ళు తరచుగా అంగిలివాపు (Diptheria) వలన బాధపడును. అట్టి సమయములో ఒక విధమైన జిగట పదార్థము గొంతుకు అడ్డముతగిలి ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసములను అరికట్టును. జిగటపదార్థమును పటకారుతో తీసివైచి, 'పెనిసిల్లిన్ ఇంజక్షన్లతో బాధను నివారణ చేయవచ్చును. కొక్కిడియోసిస్ (coccidiosis) అనబడు రోగము, త్రాగెడు మంచినీటితో స్వల్పముగా 'సల్ఫాస్' (sulfas) ను కలిపినయెడల కోళ్ళకు సోకజాలదు. అప్పుడప్పుడు కడుపులోనికి మందుల నిచ్చుటద్వారా కోళ్ళను క్రిమికీటకముల, నులిపురుగుల బారినుండి తప్పింపవలెను. + +గెటే (Goethe) : + +జర్మన్ వాఙ్మయమునందు నవయుగోదయమునకు మూలపురుషుడై, యూరోపియన్ సాహిత్య ప్రపంచమునకు మకుటము లేని మహారాజని సమకాలికులచే కొనియాడబడిన జర్మన్ రచయిత జొహాన్ వుల్ఫ్ గాంగ్ వాన్ గెటే క్రీ. శ. 1749 ఆగస్ట్ నెల 28 వ నాడు జర్మనీ దేశము నందలి 'ఫ్రాంక్ ఫర్ట్-ఆన్ ది మెయిన్' పట్టణమున సంపన్నుల యింట జన్మించెను. న్యాయవాదియైన తండ్రినుండి చిత్తస్థైర్యమును, రసజ్ఞురాలైన తల్లివలన చక్కని కవితాశక్తియు ఆతని కలవడెను. అతని బాల్యము సంస్కృతి సూచకములైన పుస్తకములతో, చిత్రములతో, సంగీతముతో నిండిన వాతావరణము నడుమ గడచెను. పిన్ననాటనే గెటే ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచి, లాటిన్ భాషల నభ్యసించెను. అప్పుడు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో ప్రదర్శింపబడిన ఫ్రెంచినాటకము లతనికి రంగస్థలముపై నభిమానమును కలిగించెను. క్రైస్తవ మతగ్రంథ మగు బైబిల్‌లోని కథ లాతనిని అమితముగ ఆకర్షించెను. పది సంవత్సరముల ప్రాయమునందే గెటే కవిత్వ రచన మారంభించెను. + +తండ్రి కోర్కెపై, గెటే పదునారవ యేట న్యాయశాస్త్రము నభ్యసించుటకు లైవ్ జిగ్ విశ్వవిద్యాలయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0476.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0476.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4ce6f7a9ab7d2a94642cb2b0434554f944fcb36e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0476.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +మున కేగెను ; కాని చదువుమాత్ర మచుట క్రమబద్ధముగ సాగలేదు. గ్రంథపఠనమునం దాతని కాసక్తి లేకుండెను. తన కచట సంఘటిల్లిన ప్రణయోదంతమునే కథావస్తువుగా గ్రహించి, యతడొక నాటకము నపుడు రచించెను. తన హృదయమును అత్యంతము సంచలింపచేసిన వివిధానుభూతులను అతడు చిన్న గీతికలలో వర్ణించుచు, ఆత్మాశ్రయ కవిత్వమునకు పెక్కు క్రొత్త సొగసులను తీర్చెను. ఈ విధముగ లైవ్ జిగ్ లో మూడేండ్లు గడచిన వెనుక అతడు తీవ్రమైన యనారోగ్యమునకు గురియగుటచే ఇంటికి తిరిగి పోవలసివచ్చెను. శరీరము చాల నీరసించుటచే సుమారు రెండుసంవత్సరముల పాటాతడు మంచము పట్టియుండెను. అప్పుడతనికి వాన్‌క్లెటెన్‌బర్గ్ అను స్నేహశీలతో సన్నిహిత సంబంధ మేర్పడెను. ఆమె స్నేహ ప్రభావమున గెటే తన దృష్టిని ఆధ్యాత్మిక పథము మీదికి మరల్చెను. మతమును గూర్చి, దైవమును గూర్చి, ముక్తిని గూర్చి పెక్కు రచనలలో గెటే వెల్లడించిన భావము లన్నిటికిని ఆతని హృదయక్షేత్రమునం దపుడే బీజ నిక్షేపము కావింపబడెను. అపు డతడు ప్రచురించిన మధుర గీతములను తానే గడ్డిపువ్వులతో పోల్చెను. + +శరీరమునకు స్వస్థత చిక్కిన తరువాత గెటే న్యాయశాస్త్ర పఠనమును ముగించుటకు ఈ పర్యాయము స్ట్రాస్‌బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయమున కరిగెను. అచ్చట అతనికి ప్రసిద్ధ జర్మన్ రచయిత హెర్డర్ తో సఖ్యమేర్పడెను. ఈ మైత్రికి +పర్యవసానముగ సాహిత్యము నందలి వివిధ రీతులను గూర్చి గేటేకు సునిశ్చితమైన దృక్పథమేర్పడెను. ఉత్తమ +సాహిత్యమునకు స్వచ్ఛందమైన యనుభూతియే నికషోపలము వంటిదని హెర్డర్ విశ్వాసము. అతనితోడి మైత్రి +వలన గెటే జర్మన్ జానపదవాఙ్మయ సౌందర్యమును, హోమర్, షేక్స్‌పియర్ మహాకవుల కావ్యనాటకము లందలి రసరామణీయకములను చక్కగా గ్రహించెను. నాటి నుండి యతడు ఫ్రెంచి సాంప్రదాయిక కవిత్వపు నియమ బంధములను త్రెంచివేసి, తన వ్యక్తిత్వమునకు అనుకూలమైన నూత్నపథములలో కవిత్వ రచనకు ఉపక్రమించెను. అచట నొక పల్లెపడుచుపై తనకు జనించిన యనురాగమును వెల్లడించుచు గెటే రచించిన భావగీతములు జర్మన్‌భాషలోని గేయ వాఙ్మయమునందు అత్యున్నత స్థానమును ఆర్జించుకొన్నవి. ఈ గీతముల విశిష్టతకు మూలమందు అడుగడుగున కానవచ్చు రసధ్వని, వాచ్యముగ వాని యందు ప్రకటితమైన భావముల కంటె అవి స్ఫురింపజేయు వ్యంగ్యార్థము అత్యంత రమణీయముగ నుండుటయే వాని ప్రశస్తికి ముఖ్య కారణము. + +గెటే 1771 లో న్యాయశాస్త్రమున పట్టభద్రుడై ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ పట్టణమునకు తిరిగివచ్చి న్యాయవాద వృత్తిని స్వీకరించెను. మూడేండ్ల తరువాత, 1774 లో “ది సారోస్ ఆఫ్ యంగ్ వెర్తర్" అను నవల నతడు ప్రకటించెను. ప్రకృతిని, పసిపాపలను, కల్లకపటము లెరుగని కష్టజీవులను, నిరాడంబర జీవితమును ప్రేమించు సుకుమార హృదయు డొకడు సమాజమునందు వ్యాపించియున్న స్వార్థపరత్వమును, కాఠిన్యమును చూచి భరింపలేక, పరునకు భార్యగా నిశ్చయింపబడిన పడుచుపై తనకు గలిగిన ప్రేమను అణచుకొనలేక, నిరర్థకమును, నిరాశాపూరితము నగు బ్రతుకు బరువును మోయలేక, తుద కాత్మహత్య గావించుకొనుట ఇందలి ఇతివృత్తము. ఆ నవల ప్రకటితమైన యనతికాలముననే జర్మన్ పాఠక లోకమును ఆశ్చర్య చకితము గావించి, క్రమముగ గెటే కీర్తిలతలను యూరప్ ఖండమునందంతటను అలముకొన జేసెను. అతని కృతులలోనికెల్ల తలమానికమని పండితులచే భావింపబడుచున్న 'ఫాస్ట్' నాటకమునకు సైతము అంకురార్పణ మపుడే జరిగెను. + +తరువాత 1775 లో గెటే 'ఎగ్మాంట్' అను విషాదాంత నాటకమును రచించుచుండగా 'వీమార్' పరిపాలకుడగు కార్ల్ అగస్టస్ అతనిని సగౌరవముగ తన సభ కాహ్వానించెను. క్రమముగ వారి స్నేహము దృఢమగుటచే, కార్ల్ అగస్టస్ గెటేకు తన కొలువులో నొక మంత్రిపదవి నొసగి, యావజ్జీవిత మతనిని తన చెంతనుంచుకొనెను. నాటినుండి రాజకీయ వ్యవహారములలో తల మున్కలగుచుండుటవలన గెటే కొంతకాలము సాహిత్య +వ్యాసంగమునకు స్వస్తి చెప్పవలసివచ్చెను. ఈ నూతన వాతావరణమునం దతడు అవకాశము లభించినపు డెల్ల +వృక్ష, జంతు, ఖనిజ, భూగర్భశాస్త్రముల నభ్యసించుచు, తన పరిశోధనలకు పర్యవసానముగా వృక్షజీవితము నందలి పరిణామములనుగూర్చి యొక వ్యాసమును ప్రకటించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0477.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0477.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fce1205f59c7ffe86b10a59d11fbb427cf246494 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0477.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +రాజకీయ వ్యవహారము లతని కళామయజీవితమునకు అంతరాయమును కలిగించుచుండుటచే 1786 లో అతడు విహారార్థము ఇటలీదేశమునకేగి, రెండేండ్లపాటచ్చట నుండెను. అతని కళాకౌశలమచట పునరుజ్జీవితమై, “ఇఫిజీనియా”, “టాసో” వంటి ప్రశస్తరచనల రూపమున వ్యక్తమయ్యెను. ఇటలీనుండి వీమార్ పట్టణమునకు తిరిగివచ్చినతరువాత గెటే ప్రభుత్వ కార్యనిర్వహణము నందు జోక్యము కలిగించుకొనక తన కాలమును శాస్త్ర సాహిత్య కార్యకలాపములలో గడపెను. + +“ఫాస్ట్" నాటకపు ప్రథమభాగము తొలిసారి 1790లో ప్రకటితమయ్యెను. ఆకాలమున విషయవాంఛలకు వశుడై తన భోగలాలసతకు బలిగా శరీరాత్మలతో సైతానునకు అమ్ముడుపోయిన జర్మన్ మాంత్రికుడైన జాన్‌ఫాస్టు యొక్క గాథ వివిధభాషలలో బహుకావ్య నాటకముల రూపమున బహుళ ప్రచారము నందియుండెను. ఆ కథను తిరిగి గెటే తన నాటకమునకు ఇతివృత్తముగా గ్రహించి, సృష్టిరహస్యమును, జీవిత పరమావధిని గ్రహించుటకు విఫల ప్రయత్నములను గావించుచున్న ఫాస్ట్ హృదయా వేదనలో యావన్మానవులు భావమధనమును ప్రతిఫలింప జేసి, ఫాస్ట్‌కథకు విశ్వజనీనతను ఆపాదించెను. జీవిత చరమ లక్ష్యములను గూర్చిన శుష్కమైన యోచనల యందును, క్షణికమైన ప్రాపంచిక సుఖానుభూతుల తళుకులందును గడచు కాలము వ్యర్థమనియు, మానవుడు తోడి మానవునకు సేవచేసిన క్షణమే సార్థకమనియు నొక సందేశము నందు అంతర్లీనమై యున్నది. గెటే తన యావజ్జీవితము ఈ నాటకమునకు మెరుగులు దిద్దుచునే యుండెననిన, అతనికీ నాటక మెంత యభిమాన పాత్రమైనదో తెలియగలదు. + +తరువాత 1794 లో గెటేకు జర్మన్ రచయిత షిల్లర్ తో సఖ్యమేర్పడెను. అప్పుడే గెటే రచించిన నవలలలో మిక్కిలి ప్రసిద్ధమైన “విల్హెల్మ్ మెయిస్టర్” ప్రకటితమయ్యెను. అతని భావగీతములలో అత్యంత మధురమైనవి కొన్ని ఈ నవలలో నున్నవి. గెటే 1806 లో క్రిస్టియానే అను యువతిని పెండ్లియాడెను. + +“ఫాస్ట్" నాటకమును కొంత సంస్కరించి ప్రథమ భాగమును 1808 లో మరల గెటే ప్రకటించెను. అంతకు +ముందెన్నడును అంతటి విశిష్టమైన నాటకము జర్మన్ భాషలో రచింపబడలేదని విద్వాంసులు ఏకగ్రీవముగ +నంగీకరించి, తమ హర్షమును వెలిబుచ్చిరి. అప్పుడే నెపోలియన్ దండయాత్రల మూలమున యూరప్ ఖండమంతయు కల్లోలితస్థితిలో నున్నను, గెటేమాత్రమిక రాజకీయములతో ప్రమేయము పెట్టుకొనక, తన కాలమును శాస్త్రపరిశోధనయందును, సాహిత్య సేవయందును గడిపెను. "నా జీవితమునుండి కవిత్వము - సత్యము” అను శీర్షికతో అతడు తన యాత్మకథను అపుడే ప్రకటించెను. తుదినాళ్ళలో నతడు తన దృష్టినంతను “ఫాస్ట్ " నాటకముపై కేంద్రీకరించి, 1831 లో ద్వితీయభాగమును కూడ పూర్తి చేసి లోకమున కర్పించెను. తరువాత కొలది కాలమునకే 1832 మార్చి నెల 18 వ నాడు గెటే మరణించెను. + +రచయితగా గెటేలో ముఖ్యముగా ప్రశంసింపదగినది అతని విశ్వజనీనదృష్టి. దైనందిన జీవితములోని సామాన్య +సంఘర్షణలవెనుక దాగియున్న చిరంతన సత్యములను అతడు సునిశితముగ పరీక్షించి, తన నవలలలోను, నాటకములలోను వెల్లడించెను. కాళిదాస మహాకవికృతమైన శాకుంతల నాటకానువాదమును చదివి గెటే వెల్లడించిన యానందోత్సాహములు అతనిని మన కత్యంత సన్నిహితుని గావించినవి. + +గెలిలియో : + +మొట్టమొదటి సారిగా మానవునిలో పరిశోధనాభిలాషను, వైజ్ఞానిక జిజ్ఞాసను రేకెత్తించిన మహామేధావి +గెలిలియో. వైజ్ఞానిక విషయములలో పలువురు మహామహులు తమతమ నమ్మకము లాధారముగా ప్రవచించిన +పెక్కు సిద్ధాంతములకన్న ఒక సామాన్య వ్యక్తి నిదర్శనాత్మకమైన ప్రయోగదృష్టితో నెలకొల్పిన స్వల్ప విషయమైనను +వేయి మడుంగులు విలువకలిగి యుండునని చాటిన ధీరు డాతడు. + +గెలిలియో ఇటలీదేశమున ఒక నిర్థన గౌరవ కుటుంబములో క్రీ. శ. 1564 సం. ఫిబ్రవరి 18వ తేదీన జన్మించెను. చిన్న నాటినుండియు అతనికి ఆటవస్తువులు, యంత్రములు మొదలైనవానిని తయారు చేయుటయందు అధికమైన ఆసక్తి ఉండెడిది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0478.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0478.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a2822c92633a35cb81a6319a25bc0a41f4d732ad --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0478.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +గెలిలియో పదునేడవ యేట (1581) లో వైద్యవిద్య నభ్యసించుటకై 'పైసా' విశ్వవిద్యాలయమున చేరెను. అచ్చట ఒకనా డొక చర్చిలో వ్రేలాడగట్టబడిన దీపము ఊగులాడుట చూచి, తన నాడితో దానిని పోల్చి, "లోలకముల సమకాలికత్వము” (Pendulum isochronism) అను సూత్రమును కనిపెట్టెను. తరువాత లోహపు గుండు నొక దానిని దారముతో వ్రేలాడగట్టి, లోలకము కురుచ అగుచున్న కొలది అది ఊగుటకు తక్కువ కాలము పట్టుననియు, అది ఊగుచున్న దూర మెంత అయినను ఒకసారి ఊగుటకు పట్టుకాలము మారదనియు +నిశ్చయించెను. + +యూక్లిడుయొక్క గణిత గ్రంథములను చూచుట తటస్థించుటచే, నాత డట్లే గణిత, భౌతికశాస్త్రము లందు మంచి పాండిత్యము సముపార్జించెను. ప్రాచీనుడగు అర్కిమెడీసు వ్రాసిన ద్రవస్థితిశాస్త్ర (Hydrostatics) విషయములు శ్రద్ధగాచదివి, ద్రవస్థితిత్రాసు (Hydrostic balance) ను కనుగొనెను. 1584 సం. నాటికి 'పైసా' విశ్వవిద్యాలయము నందే ఈతడు గణిత శాస్త్రాచార్యుడుగా నియమితు డయ్యెను. + +గెలిలియోకు పూర్వము శాస్త్రజ్ఞులలో ప్రయోగాత్మకముగా విషయ నిరూపణ మొనరించు అలవాటు లేకుండెను. అట్టిస్థితిలో వారికి మొట్టమొదటిసారిగా వైజ్ఞానిక దృష్టిని కలుగజేయుటకై ప్రయత్నము సలిపినవా డాతడు. మానవుడు తాను చూచు విషయము లన్నియు ఎందుల కట్లు జరుగుచున్నవని ప్రశ్నించుట కన్న అవి ఎట్లు జరుగుచున్నవను విషయమును గూర్చి విచారించుట ఈతని దృష్టి. అనగా ఒక కార్యము ఎందులకు జరిగినదని విచారించుటకన్న ఆ కార్యము జరిగిన క్రమమును పరిశీలించుట వైజ్ఞానిక దృష్టి యని అర్థము. + +రెండువేల సంవత్సరముల క్రిందట చనిపోయిన అరిస్టోటిల్ సిద్ధాంతములనే ఈతని కాలపువారు విశ్వసించు +చుండిరి. కాని గెలిలియో స్వేచ్ఛగా నాలోచించు శక్తిమంతుడు, అరిస్టోటిల్ సిద్ధాంతము ప్రకారము రెండు వస్తువుల నొకేదూరము నుండి ఒకేసమయమున భూమిపై పడవేసినపుడు వాటిలో బరువైన వస్తువు రెండవదానికన్న వేగముగా భూమిని చేరవలెను. గెలిలియో దీనిని అశాస్త్రీయమని నిరూపించుచు, పైసానగరమున ఏటవాలుగా నున్న ఒక ఎత్తైన భవనము మీది నుండి గురు, లఘు పరిమాణములు గల రెండు ఇనుప గుండ్లను జారవిడిచి, రెండును ఒకేసమయమున భూమిని చేరునని నిదర్శన పూర్వకముగా నిరూపించెను. + +క్రీ. శ. 1592 నుండి 1610 వరకు 'పడువ' (padua) విశ్వ విద్యాలయము నందు గణిత శాస్త్రాచార్యుడుగా నుండి, గొప్ప ఉపాధ్యాయుడుగాను, ఉపన్యాసకుడు గాను చాల ప్రసిద్ధిగాంచెను. ఆ రోజులలో ఆయన గాజు గోళమునకు పొడుగాటి గొట్టము తగిలించి, గొట్టముయొక్క కొనను నీటిలో ముంచి, కొంతవరకు నీటితో పూరింపబడిన +గొట్టమును ఉష్ణమాపకముగా ఉపయోగించెను. అట్లు గెలిలియో మొదటి ఉష్ణమాపకమును తయారుచేసెను. + +గెలిలియో మొదటి నుండియు కోపర్నికస్ సిద్దాంతము లందు నమ్మకము కలిగియున్నను, దానిని బహిరంగపరచ లేదు. అరిస్టోటిల్ సిద్ధాంతము ప్రకారము ఖగోళమునందు మార్పులేమియు జరుగవు. (Incorruptability of heavens). గెలిలియో 1604 లో అంతరిక్షమున తేజోవంతముగాప్రకాశించు ఒకానొక నక్షత్రమును గమనించి, దానిని సూర్య కుటుంబమున కెంతో ఆవలగల ఒక స్థిరమైన నక్షత్రమని నిరూపించెను. ఆకాలము నందే +వెలుతురు, రంగు, గతిశాస్త్రము (Dynamics), యంత్ర గతిశాస్త్రము (Mechanics) మొదలగు విషయములపై +గ్రంథములను రచించెను. స్ల యిడు రూలు తయారుకాక పూర్వమే సంవర్గమానములు (Logorithms) కనిపెట్ట +బడక పూర్వమే క్రీ. శ. 1606లో ప్రొపోర్షనల్ కాంపస్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0479.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0479.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..164344cd0f49f6edfa04090bb956177de0659d73 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0479.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +(proportional compass) అనుదానిని తయారుచేసెను. దీనితో గుణకారభాగహారములను త్వరగా చేయవీలగును. దీనిని ఆయన 'జ్యామెట్రికల్ మిలటరీ కాంపస్ ' (Geometrical Military Compass) అనెను. + +క్రీ. శ. 1609 లో గెలిలియో 'కుంభకటకము' (Convex Lens), 'పుటకటకము' (Concave Lens) లను చేర్చి, వానిని సీసపు గొట్టములో నమర్చెను. అదియే ప్రథమ దూరదర్శినియంత్రము. దీని సాయముతో ఖగోళములో ననేక అద్భుత విషయములను కనిపెట్టెను. 'పాలపుంత' (Galaxy) నిండ నక్షత్రములే కలవనియు, చంద్రుని నిండ మిట్టపల్లములు, పర్వతశ్రేణులు, లోతైన లోయలు కలవనియు, కాంతికూడ అన్ని భాగములయందు సమముగా లేదనియు కనుగొనెను. క్రీ. శ. 1610 లో బృహస్పతి గ్రహమునకుగల 11 ఉపగ్రహములలో నాల్గింటిని గెలిలియో కనుగొనెను. అవి బృహస్పతి గ్రహముచుట్టును పరిభ్రమణము చేయునని కనిపెట్టెను. శుక్ర గ్రహముయొక్క కళలు (Phases) కోపర్నికస్ ఎట్లుండునని జోస్యము చెప్పెనో, అట్లేయున్నవని ఇతడు నిరూపించెను. + +గెలిలియో యొక్క గొప్పతనమును గుర్తించి 'పడువా' విశ్వవిద్యాలయమువారు ఆయనను జీవిత పర్యంతము గణితాచార్యునిగా నియమించిరి. గెలిలియో తన దూరదర్శిని యంత్రమును అభివృద్ధిచేసి, సూర్యుని పరీక్షించెను. సూర్యునియందు కొన్నిమచ్చలు కలవనియు, సూర్యుడంతయు తేజోవంతమైన గోళము కాదనియు, సూర్యునిలోని మచ్చలు క్రమముగ కదలుచుండుటచే సూర్యుడుకూడ ఒక అక్షము (Axis) మీద తిరుగుననియు నిరూపించెను. 1611లో రోములో సన్మానమును పొందుటకు వెళ్ళి అచ్చటగల పెద్దలకు తన దూరదర్శినిద్వార సూర్యునిలోని మచ్చలు మొదలైనవానిని చూపెను. కాని చాలమంది అది అంతయు ఏదో కనికట్టు విద్యక్రింద జమకట్టి ఆయనపై కత్తికట్టిరి. గెలిలియో శనిగ్రహము చుట్టును వలయములు (Rings) ఉన్నట్లు తెలిసికొనెను. 1614లో ఈయన మొదటి సూక్ష్మదర్శినినిచేసి, ఈగలు మొదలగువాని ఒంటిమీదగల రోమములను పెద్దవిగా కనిపించునట్లు చూపెను. కాంతి యొక్క వేగమును నిర్ణయించుటకు ప్రయత్నించెను కాని, ఈయన కనుగొన్న బుధ చంద్రుల సాయముతో కొలది కాలములోనే రోమర్ (Romer) కాంతివేగమును కనుగొనెను. + +గెలిలియో చేయు పరిశోధనములన్నియు మతాధికారులు విశ్వసించుచున్న భావములను, అరిస్టోటిల్ +సిద్ధాంతములను ఖండించుచుండుటచే రోమన్ చర్చికి ఆతనిపై ద్వేషము కలిగెను. ఆయనను పాషండుడనిరి. +కోపర్నికస్ వ్రాసిన గ్రంథములను, గెలిలియో సమకాలికుడగు కెప్లర్ వ్రాసిన గ్రంథములను మతగురువులు +నిషేధించిరి. 1615 లో గెలిలియోను ఎనిమిదవ పోప్ అర్బన్ (Pope urban VIII) అను నాతడు రోమ్‌లో +గౌరవించెను. కాని గెలిలియో కోపర్నికస్ సిద్ధాంతములను బాహాటముగా సమర్థించుటచే మతవిరుద్ధములగు +ప్రచారములను మానుకొనవలెననియు, లేనిచో అతడు కఠిన కారాగారశిక్షకును, చిత్రహింసకును గురికావలసి +యుండుననియు పోప్ అర్బన్ హెచ్చరించెను. + +1615 లో గెలిలియో 'పడువా' నుండి ఫ్లారెన్సుకు తిరిగివచ్చెను. 1632 లో “టోలమీ, కోపర్నికస్‌ల జగత్సిద్ధాంతముల చర్చ" ("Dialogue Concerning the two chief world systems of ptolemaic and Copernican") అను గ్రంథము ప్రకటించెను. దీనితో ఈయనకు చర్చితో తలపట్లవరకు వచ్చెను. విరోధులు పరవళ్ళు త్రొక్కిరి. మతాధికారుల నిరంకుశ ధర్మవిచారణ సభలో గెలిలియోను చిత్రహింసలకు గురిచేసి అతడు ప్రవచించిన అభిప్రాయములు మార్చుకొనుచున్నట్లుగా క్షమార్పణ ప్రమాణమును వ్రాయించి సంతకము చేయించిరి. మూఢులైన మతాధికారుల హింసలనుండి బయట పడుటకు గెలిలియో తన పరిశోధనలు తప్పని చెప్పెను. వృద్ధాప్యము, కుటుంబనష్టములు మొదలగు వానివలన గెలిలియో కృశించిపోయెను. ఆతనిని తన గృహము వదలిపోరాదని కట్టడిచేసిరి. అజ్ఞానుల దౌర్జన్యమువలన లోకసత్యములు కొంతకాలము వరకు మరుగు +పడవచ్చును. కాని, సత్యము శాశ్వతముగా దాగలేదు అనుటకు గెలిలియో జీవితమునందలి ఈ ఘట్టము +తార్కాణము. + +గెలిలియో శారీరకముగా కృశించుచున్నను, అతని బుద్ధిసూక్ష్మత తగ్గలేదు. ఆ కాలముననే ఆయన వస్తువుల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0480.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0480.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9216a4b01b63b6013cb65fb2b7e5603581c16aaf --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0480.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +యొక్క స్వేచ్ఛాపతనమును గురించియు, ద్రవస్థితిని (Hydrostatics) గురించియు కావించిన పరిశోధనలు న్యూటన్ చలనసూత్రములకు (Laws of motion) మార్గదర్శకములుగా నుండి, ఆర్కి మెడీసు సిద్దాంతములను ధ్రువపరచుచున్నవి. + +1636 లో “నూతనశాస్త్ర విజ్ఞానముపై సంభాషణము" అను గ్రంథమును ఇతడు వ్రాసెను. 1637 లో గెలిలియో +చంద్రునిలోని పర్వతముల ఎత్తును నిర్ణయించెను. ఇవియే ఆయన జరపిన కడపటి పరిశోధనములు. + +గెలిలియో ఆరోగ్యము త్వరగా క్షీణింప మొదలిడెను. ఆయనకు చెవుడు, గ్రుడ్డితనము కలిగెను. ఆరోజులలో ఆయనను చూచుటకు జాన్‌మిల్టన్ మొదలగు వారు వచ్చిరి. లోలకము, గడియారమును నిర్మించుటలో ఎట్లు పనికివచ్చునని జీవితాంతమువరకును ఆలోచించెను. కాని గృహచ్ఛిద్రములు, మతాధికారుల సాధింపులు, +బెదరింపులు, అనారోగ్యము మొదలగువానితో కృశించి, చివరకు క్రీ. శ. 1642 జనవరి 8వ తేదీన గెలిలియో +చనిపోయెను. చనిపోయినతర్వాతకూడ మతాధికారులు అతని శవ సంస్కారమునకు అనుజ్ఞ నీయలేదు. సమాధిపై స్మారక చిహ్నముంచుట 95 సంవత్సరముల పిదపగాని జరుగలేదు. మరణశాసనము చెల్లదనిరి; అముద్రిత గ్రంథములను నాశనము చేసిరి. + +గెలిలియో ప్రపంచ ప్రఖ్యాత పురుషులలో నొకడు. విషయ పరిశీలనమునందు నిశితమైన ప్రశ్నలనిడు అతని +దృక్పథమే అతనికి అధికమైన ప్రఖ్యాతిని తెచ్చి పెట్టినది. ఒక్కమాటలో చెప్పవలెనన్న, గెలిలియో మానవులకు +విజ్ఞానమునేగాక, వైజ్ఞానిక దృక్పథమునుగూడ ప్రసాదించిన మహామేధావి. + +గొట్టపు బావులు : + +పశుపక్ష్యాది సమస్త జీవకోటికిని నీరు అత్యవసర మయిన పదార్థము. మానవుడు తన దైనందిన జీవనమునకై నీటిని ఉపయోగించుటతో పాటుగ, పారిశ్రామిక తదితర వ్యాసంగములయందు గూడ దానిని వాడుచున్నాడు. అన్ని పరిశ్రమలందుకంటె వ్యావసాయక రంగమందు పంటలు పండించుటకై నీరు ప్రాణాధారముగ భావింపబడుచున్నది. + +నీరు నదులనుండియు, కాలువలనుండియు, చెరువుల యందు నిలువచేయుటవలనను లభ్యమగుచున్నది. పెక్కు దేశములందు ఈ విధమయిన నీటి వనరులనుండి ప్రత్యక్షముగ జలము లభించుటలేదు. ఈ కారణమున బావులు త్రవ్వుట అవసర మగుచున్నది. + +అయితే నీరు పుష్కలముగా ఎక్కడ లభించునో తెలిసికొనకుండ గ్రుడ్డిగా బావులు త్రవ్వుచు పోయిన, వృథా శ్రమగా పరిణమించు నవకాశము గలదు. కావున “బోరింగు" (గొట్టములు దింపు) విధానము నుపయోగించి నీరున్న చోటును కనిపెట్టెదరు. ఈ బోరింగు విధానమువలన మూడు ప్రయోజనములు కలవు: + +1. పెద్ద బావులు త్రవ్వుటకై స్థలనిర్ణయము చేయుట. + +2. అదివరకే త్రవ్వబడియున్న బావులలో నీటి ఉత్పత్తిని అధికము చేయుట. + +3. గొట్టపు బావులను నిర్మించుట. + +వ్యవసాయదారుడు తాను బావి త్రవ్వుటకు పూర్వము త్రవ్వకము పూర్తి అగువరకు, మంచినీరు పుష్కలముగ లభ్యమగునో, కాదో అను విషయమును నమ్మకముగా చెప్పలేడు. త్రవ్వకము పూర్తియై నీరు పుష్కలముగా పడనియెడల తాను వ్యయపరచిన వందల రూపాయల వ్యయమంతయు వృథాయగును. అందుచే ఒకేసారి పెద్దబావి త్రవ్వబూనుట ప్రమాదముతో కూడిన సాహసకార్యము. ఇట్టి ప్రమాదములోపడి పెద్ద బావి త్రవ్వకమునకై ధనము వృథాచేయకయే, గొట్టపుబావులు దించుట శ్రేయస్కరము. పెద్దబావులవలె ఈ గొట్టపు బావులు వ్యయశీలమైనవి కావు. గొట్టపుబావులవలన వ్యవసాయదారుడు పుష్కలమయిన మంచినీరు నిర్ణీత మయిన స్థలమందు లభింపగలదో, లేదో నమ్మకముగా తెలిసికొనగలడు. పెద్దబావులు త్రవ్వుట మిగులఖర్చుతో +కూడినపని. అందుచే రయితు 30 అడుగులకంటె ఎక్కువ లోతుగల బావిని త్రవ్వించలేడు. కాని అంతకంటె ఎక్కువ లోతు తెగిన బావులలో లభించునీరు ఆరోగ్యకరముగను, రుచికరముగను, పుష్కలముగను ఉండును. అందుచే బోరింగు పరికరములచే లోతు ప్రదేశములందలి నీటిని సాధింప సాధ్యమగును. + +బోరింగు లేక గొట్టపు నూతులవలననే స్వచ్ఛమగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0482.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0482.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b5eed19da51f8c8271f5ef91cfa63ffe9c433c45 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0482.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ఆంధ్రప్రదేశమందు వ్యవసాయశాఖవారు ఎక్కువగా పెర్కషన్ విధానమును అనుసరించుచున్నారు. ఆంధ్రప్రభుత్వమువా రీక్రింది బోరింగు యంత్రములను ప్రయోగించుచున్నారు. + +(1) రస్టస్ – బుసినస్ బోరింగు యంత్రములు (Ruston Bucynus Well-Drilling machines.) + +(2) యమ్-3 కాలిక్స్ (M-3 calyx) + +(3) నేషనల్ కాలిక్స్ (National calyx). + +(4) ముస్టో యంత్రములు (Musto Plants). + +(5) ఎడికో యంత్రములు (Edico Plants.) + +బోరింగ్ కార్యక్రమాభివృద్ధి : బోరింగు కార్యక్రమాభివృద్ధి భూగర్భమునందలి వివిధములయిన రాతిపొరలను +బట్టి కొనసాగుచుండును. భూమి మృదువుగా నున్నచో పని చురుకుగా సాగును. కఠినముగ నున్నచో మందముగా +మాత్రమే జరుగును. భూమి మృదువుగాను ఇసుక మయముగాను ఉన్నపుడు, బోరింగుతోపోటు ప్రక్కప్రక్కన +లైనింగుగొట్టములు గూడ అమర్చబడును. కాని రాతి భూములలో ఇట్టి గొట్టములు అమర్చ నవసరముండదు. + +ఆంధ్ర తెలంగాణా ప్రాంతములందు సగటున రోజునకు బోరింగు చేయు కొలతప్రమాణము ఈ క్రింద ఉదాహరింపబడినది : ++ ప్రాంతము భూమియొక్క లక్షణము రోజుకు సగటున బోరింగుచేయు ప్రమాణము తెలంగాణము మన్ను 15 నుండి 20 అడుగులు " మురమ్ 8 నుండి 10 అడుగులు " రాయి 1/2 నుండి 1 అడుగు ఆంధ్రప్రాంతం ఒండుమన్ను 10 అడుగులు " కఠినమైనరాయి 2-3 అడుగులు + +1958-59 సంవత్సరములోను 1959-60 సంవత్సరములోను ఆంధ్ర తెలంగాణ ప్రాంతములందు నిర్వహించిన +గొట్టపు బావులయొక్కయు, ఫలప్రదములైన బావుల యొక్కయు పట్టిక ఈ క్రింద ఉదాహరింపబడినది : + +ఆంధ్రప్రాంతము——— ++ " 1958-59 1959-60 జిల్లాలు గొట్టపు బావులు - ఫలప్రదమైన బావులు గొట్టపు బావులు - ఫలప్రదమైన బావులు శ్రీకాకుళం 20 ------------------ 10 20 ----------------- 14 విశాఖపట్టణము 69 _____________ 42 80 ________________55 తూర్పుగోదావరి 120 _____________ 64 87 __________________53 పశ్చిమగోదావరి 24 _______________ 23 50 ________________42 కృష్ణా 114 _______________ 88 126 _______________ 81 గుంటూరు 22 ____________ 11 44 ____________ 26 నెల్లూరు 67 _______________ 19 195 ______________ 60 చిత్తూరు 19 _______________ 8 16 _______________ 10 కడప 27 ______________ 13 57 ________________ 29 కర్నూలు 26 ____________ 19 56 _____________ 50 అనంతపురం 105 _________ 84 39 ____________35 మొత్తము 613 ___________ 381 770 _________ 445 " (62%) (59%) + +తెలంగాణా ప్రాంతము - ++ " 1958-59 1959-60 జిల్లాలు అడుగులలో త్రవ్వకము - బోరింగులుచేసిన సంఖ్య అడుగులలో త్రవ్వకము - బోరింగులుచేసిన సంఖ్య " అ. అం. అ. అం. వరంగల్లు 146-9 ___________ 3 204-6 ____________ 4 మెదక్ 378-6 _____________7 178-6 _____________ 5 హైదరాబాదు 937-7 __________ 21 690-0 ___________ 25 మహబూబ్ నగర్ 337-0 __________ 8 424-2 ___________ 8 నల్లగొండ 407-6 _____________ 12 172-6 ____________ 3 కరీంనగర్ 41-6 ____________ 1 85-0 _______________ 3 నిజామాబాద్ - __________ - 19-0 ______________ 1 ఖమ్మం - ______________ - 90-0 ____________ 1 మొత్తం 2248-10 _________ 52 1863-8 ____________ 50 + +తెలంగాణములో ఆంధ్రప్రదేశ వ్యవసాయశాఖవారు నిర్వహించిన గొట్టపుబావుల కార్యక్రమములో అధిక +భాగమును విజయవంతముగా కొనసాగించిరి. + +ముగింపు: దుష్టగుణ విరహితము, పరిశుద్ధము అగు పానీయజలము లభించుటకును, విశాలప్రాంతమును సాగుచేయుటకును, వలయు జలసమృద్ధిని సంపాదించుటకును బోరింగు చేయబడిన గొట్టపుబావులే అత్యుత్తమమైనవి. భారీఎత్తున బావులు త్రవ్వుటకు ముందుగా భూమిలోనికి బోరింగు దించినచో పుష్కలముగ జలము లభింపగలదను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0483.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0483.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..621475ed7210a02a53dde895bbcb88e70baa11c9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0483.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ధైర్యము వ్యవసాయదారునకు కలుగును, అట్టి ధైర్యముతో ఆతడు బావి త్రవ్వించుటకు ఉపక్రమింపగలడు. +ఈ విధముగా అతడు అనవసరమయిన వ్యయమును తగ్గించుకొనగలడు. + +గొప్ప గ్రంథాలయములు : + +గ్రంథాలయములనగా 'అచ్చుపుస్తకముల నిలయములు' అను నర్థము నేడు వ్యాప్తికి వచ్చినది. ఇది ఒక +నాగరికతాచిహ్నముగ నున్నది. కాని వ్రాతప్రతులున్న తంజావూరు సరస్వతీ పుస్తక భాండాగారమునకును ఈ +నామము తగియున్నది. + +పూర్వకాలమున రాజుల చరిత్రములు, వీరులకథలు, గేయరూపమున తరతరములుగా గానము చేయబడు +చుండెడివి. లేఖనము ప్రచారములోనికి వచ్చినతరువాత మత, రాజకీయ సంఘటనలను లిఖించి, ఆ వ్రాతలను +దేవాలయములలో భద్రము చేయుచుండిరి. ఇట్లు దేవాలయములు ప్రథమ పుస్తక భాండాగారములుగను, అర్చకులు ప్రథమ గ్రంథాలయాధిపతులుగను వర్తిలినట్లు మనమూహింపవచ్చును. + +గ్రంథాలయోద్యమముయొక్క లక్ష్యము సంస్కృతి యొక్కయు, విజ్ఞానముయొక్కయు వ్యాప్తియైయున్నది. + +ప్రాచీన గ్రంథాలయములు : + +అస్సిరియా : ప్రప్రథమ గ్రంథాలయ నిర్మాతలు అస్సిరియా దేశస్థులు. 1850 లో 'నినవే' వద్ద త్రవ్వకముల +మూలమున బయల్పడిన అషుర బనిపాలుని (క్రీ. పూ. 668-626) గ్రంథాలయమునగల 1 మొదలు 12 అం. ల +చతురముతో నొప్పు మట్టిపలకలలో లిఖితములు కొన్ని విరిగినవి కనుపించినవి. ఆచ్చటగల పదివేల ఉద్గ్రంథములు చక్కనిపద్ధతిలో అమర్పబడినవి; గ్రంథసూచి యొకటి కలదు. ఆనాడు ప్రజలందరకు గ్రంథాలయమును ఉపయోగింప నవకాశములుండెను. అందలి చాలభాగము బ్రిటిష్ మ్యూజియమున ప్రదర్శింపబడియున్నది. + +ఈజిప్టు : ఈజిప్టునందలి ప్రాచీన గ్రంథాలయములను గూర్చిన విషయములు అసమగ్రముగా తెలియుచున్నవి. +అచటి గ్రంథాలయములలో క్రీ. పూ. 6,000 సంవత్సరముల క్రిందటి రాజుల దినచర్యలు, గృహజీవితములు, +వ్యాపారవిషయములు వ్రాయబడిన గ్రంథములు కలవు. ఇంతేకాక, మతగ్రంథములు, చారిత్రక గ్రంథములు, +నీతి - వేదాంత - వైద్య - శాస్త్రగ్రంథములు, కథలు, హాస్యకథలు, సామెతల గ్రంథములుకూడ నుండెడివి. ప్రతి దేవాలయమందును మత, శాస్త్రములకు సంబంధించిన గ్రంథములుండెడివి. రెండవ 'పిరమిడ్' నిర్మాత యగు కూపూయొక్క గ్రంథాలయమును గూర్చియు, నాలుగవవంశపు రాజగు కూపూ గ్రంథాలయమును గూర్చియు లిఖిత పత్రములు గలవు. 'ఎడ్ఫూ' వద్ద దేవాలయపు గదియే గ్రంథాలయముగా నున్నది. గది గోడమీద పుస్తకముల జాబితా కలదు. 'యెండెన్ వద్ద కాల్చబడిన మట్టిపలకలే గ్రంథములు (charred books) గాగల భాండాగార మొకటి కలదు. ప్రఖ్యాత ద్వితీయ రామ్‌సేస్ (క్రీ. పూ. 1383-1236) గా గుర్తింపబడిన +ఒసిమాండ్యాసునిగ్రంథాలయము "ఆత్మచికిత్సాలయము" అను పేరు కలిగియున్నట్లు డైడొరస్ నికలన్ అను +నాతడు వ్రాసెను. ఆ గ్రంథాలయమొక కార్యాలయమువలె నుండెడిదట. అందు రాజునకు సంబంధించిన లిఖితము లుండెడివి. గ్రంథములను పెట్టెలయందును, జాడీల యందును భద్రపరచెడివారు. వాటిని తిరిగివ్రాయుట కొక విద్యాలయ ముండెడిది. మెంఫిస్‌వద్ద నొక పెద్ద గ్రంథాలయ ముండినట్లు చెప్పబడుచున్నది. పారసీకుల దండయాత్రా సందర్భములో ఇచ్చటి గ్రంథములను విజేతలు గొంపోయిరి. + +గ్రీసు : గ్రంథములను సేకరించినవారిలో పిసిస్ట్రేటస్, పాలిక్రేటస్, యూక్లిడ్, నికోక్రేటస్, యూరిపిడిస్, అరిస్టాటిల్ అను ప్రాచీనులు ప్రముఖులు. స్నైడస్ వద్దగల గ్రంథాలయములో వైద్యగ్రంథములు కలవట. ఆలస్ గెలియస్ అనునాతడు మొట్టమొదటి జనతా గ్రంథాలయమును (Public Library) స్థాపించెను. ఈ గ్రంథాలయమును జెర్‌క్సెస్ (Zerxes) అను నాతడు (క్రీ. పూ. 485 - 465) పర్షియాకు తీసికొనిపోయెను. అనంతరము సెల్యూకస్ నికటార్ తిరిగి దానిని ఏథెన్స్ నగరవాసుల కిచ్చెనట. ప్లేటోవద్ద పెక్కుగ్రంథములు ఉండెనని తెలియుచున్నది. అరిస్టాటిల్ గ్రంథాలయము ఆతని శిష్య ప్రశిష్యులకు పరంపరగా దక్కినది. పెర్గమమ్ రాజుల యొక్క గ్రంథ లుబ్ధతకు జడిసి, అరిస్టాటిల్ ప్రశిష్యు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0484.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0484.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a75485b03b01ba3de7f165a4e78f55a772c1af49 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0484.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +డగు నెల్యూస్ ఆ గ్రంథాలయమును పెప్సిన్ అనుచోట భూమిలో పాతి భద్రపరచెను. ఈ గ్రంథాలయమునే +టాలమీ ఫిలడెల్ఫస్ అనునతడు కొనెను. 'స్ట్రాబో' అంచనా ప్రకారము గ్రంథాలయ స్థాపనకు అరిస్టాటిల్ +ప్రథముడు. అతడే ఈజిప్టు ప్రభువులకు అట్టి అభిరుచిని కలిగించెను. గ్రంథ సేకరణమును ప్రారంభించుటలో +టాలమీ సోటర్ ప్రథముడై యున్నను, టాలమీ ఫిలడెల్ఫసు యొక్క గ్రంథాలయములు సువ్యవస్థితములై +వేర్వేరు భవనములయం దుండెను. రాజధాని యగు అలెగ్జాండ్రియాకు పండితులు, శాస్త్రజ్ఞులు ఆకర్షింపబడిరి. ఉత్తమ గ్రంథ సేకరణకై టాలమీ ఫిలడెల్ఫసు గ్రీసు, ఆసియాలలోని ప్రతి మారుమూలకును తగినవారిని పంపెను. ఆతని తరువాతివాడగు టాలమీ యూర్గటెస్ ఈజిప్టునకు వచ్చిన విదేశీయుల పుస్తకములను లాగికొని, వాటి ప్రతులను మాత్రమే తిరిగి యొసంగుచుండెనట. ఆతడు గ్రంథాలయోద్ధరణ కృషి విషయమున పాపమునకును, +సాహసమునకును జంకక, ఉత్సాహమును పెంచెను. ఆనాటి పండితుల కృషివలన హీబ్రూ, ఈజిప్టు +వాఙ్మయములు గ్రీకు భాషలోనికి అనువదింపబడెను. + +అలెగ్జాండ్రియాలో రెండు గొప్ప గ్రంథాలయము లుండెను. అందు మొదటిదాని యందు 7 లక్షల పుస్తకములును, రెండవదానియందు 4 లక్షల పుస్తకములును ఉండెను. పుస్తకములపట్టిక తయారుచేయుపద్ధతి అప్పుడే +ప్రారంభమైనది. సుఖాంత, విషాదాంత నాటకముల విభజనము జరిగినది. జూలియస్ సీజరు (క్రీ. పూ. 100-44) +అలెగ్జాండ్రియాకు నిప్పు పెట్టిన సందర్భమున అచటి పెద్ద గ్రంథాలయము బూడిద అయ్యెను. అందువలననే పెర్గమమ్ నుండి ఆంటోనీ గ్రంథాలయమును సీజరు తెప్పించి క్లియోపాట్రాకు బహూకరించెనట ! + +పెర్గమమ్ ప్రభువులు టాలమీలతో కీర్తికై స్పర్ధించి గ్రంథాలయమును అభివృద్ధి పరిచిరి. పెర్గమమ్ గ్రంథాలయము ఈజిప్టు చేరుసరికి అందు 2 లక్షల గ్రంథములు కలవట. క్రీ. పూ. 221 లో ఘనుడగు ఆంటియోకసు ; కవియు, వ్యాకరణవేత్తయు, కాల్సిస్ నివాసియు నగు యూఫరన్ అనునాతనిని తన గ్రంథాలయాధికారిగా నుండ నాహ్వానించెను. + +రోమ్ : రోమనులు సహజముగా యుద్ధప్రియులు. వారి కీగ్రంథాలయములు, యుద్ధమున చెడిపోయిన +సామగ్రిగా కనిపించినవి. వారు వాటిని ధనరాసులతో పాటు రోమ్‌నగరమునకు చేర్చిరి. అచ్చటి ధనికులు వాటిని +సేకరించుకొని, ధనముతోపాటు గ్రంథసంఖ్యనుకూడ పెంచుకొనిరి. సెరనస్ సమ్మోనికస్ అనునతడు 62 వేల +గ్రంథములను తన శిష్యున కిచ్చి పోయెనట. రోములో జనతాగ్రంథాలయస్థాపన మనునది జూలియస్‌సీజరు పథకములలో నొకటి. పుస్తక సేకరణకు, తద్వ్యవస్థకు 'వారో' అను నతడు నియమింపబడెను. ఇతడు గ్రంథాలయముపై నొక పుస్తకము సైతము రచించెను. ఎవంటైన్ పర్వతముపై పోలియో అనునతడు మొదటి జనతా గ్రంథాలయమును స్థాపించెను. తరువాత అగస్టస్ పెక్కు జనతా గ్రంథాలయములను నెలకొల్పెను. అతడు ఆక్టేవియస్ గ్రంథాలయమును తన సోదరి గౌరవార్థము స్థాపించెను. అతడు స్థాపించిన పాలటైన్ గ్రంథాలయము అనంతరము టైటస్ కాలమున దగ్ధమాయెను. అగస్టస్ తరువాతి ప్రభువులు అతనితోసములు కాకపోయినను, గ్రంథాలయములను స్థాపించుటలోను, వాటిని సువ్యవస్థీకరించుటలోను ఆతనికి తగినవారసు లనిపించుకొనిరి. ఆతని తరువాతివాడగు టైబీరియస్ 'టైబీరియన్ ' గ్రంథాలయమును స్థాపించెను. నీరోకాలమున రోమ్‌నగరము దగ్దమైన పిదప, డొమిషియన్ అనునతడు అలెగ్జాండ్రియా నుండి ప్రతులు వ్రాయించి తెప్పించి గ్రంథాలయమును పునరుద్ధరించెను. ప్రభుత్వ గ్రంథాలయములలో ప్రసిద్ధిచెందిన ఉల్ఫియస్ గ్రంథాలయమును ఉల్ఫియస్ ట్రోజనస్ అను ప్రభువు స్థాపించెను. రోమ్‌లోనే కాక ఇటలీదేశ మంతటను 24 ప్రదేశములలో గ్రంథాలయములు స్థాపింప బడినవనుటకు ఆధారములు కలవు. గ్రంథాలయములకు తోడు పఠనాలయములుకూడ నుండెడివి. అవి అర్థచంద్రాకారమున గాని లేదా, దీర్ఘచతురస్రాకారమున గాని +ఉండెడివట, పెర్గమమ్‌దేశములోని గ్రంథాలయములలో మినర్వా దేవతాశిల్పముండెడిది. అట్లే ఇటలీలోని +గ్రంథాలయములలో దేవతాశిల్పములను నిల్పెడివారు. పఠనాలయములు ప్రముఖ రచయితల పటములతో అలంకరింప బడెడివి. పుస్తకములు గ్రహించుటకు వీలుగా కేటలాగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0485.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0485.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..46ff5af54b19524ff68af16ff2ff0814b8b70a4f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0485.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +ంనదలి సంఖ్యలు వాటిపై లిఖింపబడెడివి. గ్రంథాలయాధికారుల నామములు రాజులపేళ్ళవలె జాబితాగా వ్రాయబడుచుండెను. + +కాన్ట్సాంటినోపిల్ : కాన్ట్సాంటైన్ చక్రవర్తి తన సామ్రాజ్యకేంద్రమును బాస్ఫరస్ నదిపైగల యొక క్రొత్త నగరమునకు మార్చినపుడు, అచట నొక ప్రభుత్వ గ్రంథాలయమును ఆతడేర్పరచెను. అందు క్రైస్తవ +వాఙ్మయమునుగూడ చేర్చియుండవచ్చును. అతని తరువాతి ప్రభువులగు జూలియన్, థియొడోసియస్ అను +వారలు గ్రంథాలయ సంపుటములను 6900 నుండి ఒక లక్షవరకు పెంచిరి. జూలియన్ కాలమున కాన్ట్సాంటి +నోపిల్ గ్రంథాలయాధికారిక్రింద ఏడుగురు వ్రాయసగాండ్రు ఉండెడివారట ! + +మధ్యయుగములో ప్రాచీనగ్రంథములు నిషేధింప బడినవి. విజ్ఞానము మతమునకు దాస్యము చేసినది. ఐరోపా +యందు మోడువారిన గ్రంథాలయోద్యమ లత బ్రిటిష్ ద్వీపములందు చిగురించినది. 'టార్ససు' నివాసియగు +థియొడారు రోమునుండి కాంటర్బరీకి పెక్కు పుస్తకములను తెచ్చెను (క్రీ. శ. 7 వ శతాబ్ది). ఆర్చిబిషప్ విగ్బర్టు +స్థాపించిన యార్కు నగర గ్రంథాలయము కాంటర్బరీ గ్రంథాలయముకంటె గొప్పది. నాటి గ్రంథాలయాధికారి ఆల్షన్ (alcuin) తన ఆధీనమునగల గ్రంథముల కర్తల నామావళిని పద్యములలో వర్ణించెను. దీనినిబట్టి అట్టి గ్రంథాలయము 12 వ శతాబ్దినాటికైనను ఇంగ్లండు ఫ్రాన్సులయందు సహితము లేదనిన అత్యుక్తి కాదు. కాని అది 12 వ శతాబ్దమున దగ్దమాయెను. క్రీ. శ. 774లో 'ఫుల్టా' వద్ద స్థాపింపబడిన గ్రంథాలయమును చార్లిమాన్ +అనునతడు అభివృద్ధిపరచెను. అది మధ్యయుగములో అసమానమైన కీర్తిని గడించెను, ఆ యుగములో అతడు సిల్వెస్టరువంటి గ్రంథసేకరణపిపాసాయుతుడు. అతడెంతో ధనమును వెచ్చించి ఇటలీ, జర్మనీ, బెల్జియమ్ దేశముల నుండి గ్రంథములను సేకరించెను. ప్రతి క్రైస్తవ ప్రార్థనాలయమున గ్రంథాలయమొకటి ఉండవలె ననునది 'బెనెడిక్టు' ఋషియొక్క ప్రధానసూత్రము. ప్లూరి, మెల్క్‌గాల్ ఈ ఋషి యొక్క పీఠస్థానములు. ఇవి స్వీయ గ్రంథాలయముల మూలమున ప్రసిద్ధికెక్కినవి. + +ఇటలీలోని 'మాంటికాస్సినో' గ్రంథాలయము ఎన్నో కడగండ్లపాలై నేటికిని వర్థిల్లుచున్నది. మొదట (6 వ శ .) అది లంబార్డుల యొక్కయు, తరువాత సారసేనుల యొక్కయు ముట్టడులకు తట్టుకొన్నను, 9 వ శతాబ్దమున దగ్ధమై పునర్నిర్మింపబడెను. + +ఫ్రాన్సులో ఫ్లూరి, కూని, కొర్చి అను ప్రదేశముల యందును; జర్మనీలో ఘల్డా, కార్వే, స్వన్హెమ్ అనుచోట్ల యందును ప్రప్రథమమున గ్రంథాలయములు వెలసినవి. ఇట్లే ఇంగ్లండులో కాంటర్బరీ, యార్క్, పేర్మత్‌జారో, విట్బి, గ్లాస్టన్‌బరీ, క్రాయ్‌లాండ్, పీటర్‌బరో, డర్హమ్ అను కేంద్రములందు మొట్టమొదట గ్రంథాలయములు బయలుదేరెను. నాటి ప్రార్థనాలయములు గ్రంథాలయములుగ పనిచేసి, లాటిన్ వాఙ్మయమును సంరక్షించెను. + +సర్వప్రజోపయోగార్థము గ్రంథాలయములు వెలయ వలెనను సిద్దాంత బీజములు మొట్టమొదట అమెరికాలో +మొలకెత్తెను. అవి సుదూర దేశములందు సైతము వ్యాపించెను. 1876 లో 103 మందితో స్థాపించబడిన +అమెరికా గ్రంథాలయ సంఘముయొక్క సభ్యుల సంఖ్య 103 నుండి 12,000 లకు పెరిగినది. ఆ సంఘముయొక్క +నిర్విరామ కృషి ఫలితముగా 644 గ్రంథాలయములు 6500 వరకు పెంపొందెను. 1925 లో ఒక ప్రత్యేకోద్యోగి +గ్రంథాలయ పరిశీలనమునకై నియమింపబడెను. ఒక సంవత్సర తీవ్రకృషివలన ఒక నివేదిక వెలువడెను. 6 కోట్ల +40 లక్షలమంది ప్రజలు సాలునకు 24 కోట్ల పుస్తకములు చదివి రనియు, 9 కోట్ల రూపాయలు వ్యయము చేయబడె +ననియు ఆ నివేదికలో పేర్కొనబడెను. + +అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములలో ఘనతమమైన గ్రంథాలయము "లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెసు" (Library of Congress) అను పేరుతో నొప్పుచున్నది. ఇది క్రీ. శ. 1900 లో స్థాపిత మయినది. ఈ గ్రంథాలయమున 98,50,000 గ్రంథములు కలవు. న్యూయార్క్ నగరములోని పబ్లిక్ లైబ్రరీలో 55,00,000 గ్రంథములు కలవు. గ్రంథాలయముల అభివృద్ధి విషయములో అమెరికా విశ్వవిద్యాలయముల కృషి అమోఘముగా పెంపొందినది. ఈ క్రింది విశ్వవిద్యాలయములలో పుస్తక సంఖ్య లిట్లున్నవి : \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0487.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0487.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9125fcd63ea63e5ad1851c61f1123168beef151e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0487.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +1629 నాటి ఇటాలియను నిఘంటువును, తదితర అమూల్య సంపుటములును ఇందు చేరియున్నవి. 1814 లో స్థాపింపబడిన లెనిన్‌గ్రాడ్ గ్రంథాలయములో నిర్మింపబడిన 25 పఠనాగారములలో 2099 మంది ఒకేసారి కూర్చుండి చదువుకొను సౌకర్యము కలదు. పెక్కు విదేశసంస్థలకు మార్పిడిపద్ధతిపై ఈ గ్రంథాలయము బహుళసంఖ్యలో గ్రంథములను, సరఫరా చేయుచున్నది. బాలురకును,అంధులకును కార్మికకర్షకులకును ప్రత్యేకముగా గ్రంథాలయము లేర్పరచుట సోవియట్ రష్యా యందొక ప్రత్యేక విశిష్టత. + +జర్మనీ : ప్రపంచములో ఒక్క జర్మనీలో మాత్రమే ప్రత్యేకమైన శాస్త్రగ్రంథములు పరిశోధకుల కుపయోగించునవి బహుళ సంఖ్యలో ప్రకటింపబడినవి. బెర్లిను నగరమందలి ప్రష్యను రాష్ట్రీయ గ్రంథాలయము చెప్పదగినది. దానియందుగల 20 లక్షల గ్రంథములకు తోడుగ ఏటేట 50 వేల క్రొత్త గ్రంథములు చేరుచుండును. ఇందు మాస, పక్షాదులయందు ప్రచురింపబడు పత్రికలు 20 వేలు కలవు. 2 లక్షల చ. అ. వైశాల్యము గల 13 అంతస్తులతో ఈ గ్రంథాలయ భవనము ఒప్పారు చుండును. వివిధ విజ్ఞానములకు వర్గీకృతము లయిన గ్రంథసూచికలు (కేటలాగులు) వేయి కలవు. అక్షర క్రమమున 3 వేల గ్రంథసూచికా సంపుటములు కలవు. అట్టివి 90 సంపుటములు ఏటేట అందు చేరుచుండును. అందు 320 మంది సిబ్బందియు, 76 మంది ప్రత్యేక శాస్త్ర నిపుణులును గలరు. వీ రందరును గ్రంథవర్గీకరణములోను, పాఠకులకు వలసిన గ్రంథముల నందిచ్చుటలోను సాయపడుదురు. సర్వశాస్త్రీయ గ్రంథాలయములకును కలిపి సమష్టిగ్రంథ సూచిక యొకటి ప్రకటింపబడెను. దీని మూలమున పాఠకుడు తన స్థానిక గ్రంథాలయముద్వారా ప్రష్యానుండి తనకు కావలసిన గ్రంథములను తెప్పించుకొనవచ్చును. పై నుదహరింపబడిన ప్రష్యను గ్రంథాలయము కాక, జర్మనీయందు ఈ క్రింది గ్రంథాలయములుగూడ గలవు. ++ గ్రంథములు 1. స్టేట్ లైబ్రరీ, బెర్లిన్ ( రెండవ ప్రపంచ సంగ్రామములో నశించినవి పోగా) 15,00,000 2. స్టేట్ లైబ్రరీ, మ్యూనిక్ 20,00,000 3. లీప్జిగ్ గ్రంథాలయము 20,00,000 + +రెండవ ప్రపంచసంగ్రామములో జర్మనీలో మొత్తము 25,00,000 గ్రంథములు నశించినవి. + +ప్రాన్సు : ఫ్రాన్సుదేశము యొక్క రాజధానీ నగరమయిన పారిసు గ్రంథాలయము ప్రపంచములో అన్నిటికంటె అద్భుతానందవహ మయినట్టిది. "బిల్లి యోధీఖ్ నేషనేల్" అని దీనికి పేరు. ఇందు దాదాపు 60,00,000 +సంపుటములు, 1,50,000 వ్రాత ప్రతులు, 4,50,000 పతకములు, నాణెములు, 50,00,000 ముద్రణములు +(prints), చెక్కడముల దిమ్మెలు (engravings) కలవు. + +ఇంగ్లండు: ఇంగ్లండులో 1341న ఒకానొక మతగురువు ఒక గ్రంథాలయమును, బోడ్లీ అను నాతడు ఆక్స్‌ఫర్డ్ +నందు మరొక గ్రంథాలయమును స్థాపించిరట. 1425 లో రిచర్టు వెల్లింగ్టన్, విలియమ్ చెరి అనువారు లండన్‌లో +స్థాపించిన 'లా' గ్రంథాలయమే నేటికి నిలిచియున్న వాటిలో పురాతనమైనది. 16 వ శతాబ్దమున స్థాపింప +బడిన 'ఇన్నర్ టెంపుల్ గ్రంథాలయము'లో శిలాశాస్త్ర గ్రంథములు 40 వేలు ఉన్నవట. ఈ గ్రంథాలయము ప్రజా పరిపోషితము. + +ఆంగ్ల దేశమున 1850 వ సంవత్సరమున 'ఎవర్టు' గ్రంథాలయ చట్టముతో ప్రారంభమైన గ్రంథాలయోద్యమము చాలకాలము మందముగా సాగెను. 1880 - 90 మధ్య విక్టోరియారాణి జూబిలీ ఉత్సవసందర్భమున సంపాదితములయిన గ్రంథములతోను, 'కార్నిగీ' సంస్థవారి ప్రోత్సాహముతోను (1890-1899), కార్నిగీసంస్థ వారి +దేశీయ గ్రంథాలయ విస్తరణ పథకముతోను (1920-27), 1927 నాటికి 50 దేశీయ గ్రంథాలయములును, 480 +ఇతర గ్రంథాలయములును వెలసినవి. వీటి మూలమున గ్రంథాలయ విస్తరణోద్యమము బ్రిటనులో చక్కగా +సాగినది. జనాభాలో నూటికి 96.3 వంతులు పుస్తకములను చదువగలుగుట కవకాశమేర్పడినది. గ్రామ నగర ప్రాంతములందు మొత్తముమీద 1 కోటి 30 లక్షల పుస్తకములున్నవి. సంవత్సరమునకు చదువబడిన పుస్తకములసంఖ్య 8 కోట్లు. నేడు బ్రిటనులోని గ్రంథాలయ పటిష్ఠీకరణ, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0489.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0489.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70684443c9861f4bdc78ffaca0ca085f28e805a7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0489.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +గోండు సామంతరాజ్యముగా పేర్కొనబడినది. ఔరంగజేబు కాలములో ఈ 'చాంద', 'ది యోగర్' అను ప్రదేశములు బీరారు సుబాలో చేర్చివేయబడినవి, మొగలురాజుల కాలములో ఇంచుమించుగా స్వేచ్ఛ ననుభవించిన ఈ రాజ్య స్వాతంత్ర్యము మహారాష్ట్ర విజృంభణముతో అంతమొందినది. 1749 లో 'చాంద' పట్టణము మహారాష్ట్ర సైనికుల ముట్టడికి లొంగిపోయి వారికి స్వాధీనమయ్యెను. మరి రెండు సంవత్సరముల తరువాత ఈ రాజ్యము భోన్ల్సే రాజ్యములో కలిపివేయబడి గోండుల కడపటిరాజు ఖైదీ చేయబడెను. గోండ్వానారాజ్యము హైదరాబాదులోని ఆదిలాబాదు జిల్లాయందలి రాజూరా తాలూకావరకు వ్యాపించియున్నట్లు కనిపించుచున్నది. ఈ రాజ్యములో 'మానిక్‌గడ్' (మాణిక్యగడము) అను కోట ముఖ్యమైనది + +గోండులు పాలకజాతిగా నున్నంతవరకు వారి జీవన ప్రమాణము, భౌతికసంపద ఎంతమాత్రము తీసికట్టుగా +లేనట్లు కనబడును. అనాగరికులైన గోండులు పలురకములైన ఆహారపదార్థములను సమకూర్చుకొందురు. వారు +అడవులనుండి పువ్వులు, పండ్లు, ఆకులు, దుంపలు, మొదలైనవి సమృద్ధిగా సంపాదించెదరు. అట్లే వారి ఆహారమందు చిన్నవి, పెద్దవి పలురకములగు జంతువులుకూడ చేరియున్నవి. గుట్టలయందుండు గోండులు తమ వ్యవసాయమును ఒక ప్రదేశమునుండి మరియొక ప్రదేశమునకు మార్చుచు స్వల్ప పరిమాణములలో ధాన్యములను పండించుచున్నారు. + +గోండులలో రెండు ముఖ్యమైన విభాగము లున్నవి. వాటిలో 'ధూర్వే' గోండులు ఒక తెగ. వీరిపై నాగరకతా ప్రభావము పనిచేయలేదు. వీ రింకను అడవులలోనే యున్నారు. రెండవ తెగవారైన 'రాజ' గోండులు +మైదానములలో నివసించుచు వ్యవసాయ భూములను కలిగియున్నారు. వృత్తులను బట్టి గోండులు అనేక విధములగు గుంపులుగా విడివడి యున్నారు. అగరియా (కమ్మరి), ఓఝా, బైజా (సోదె చెప్పువారు), పర్ధాన్ +(పురోహితులు), సోలహా (వడ్రంగులు), గౌరి (గొల్లవారు), భుంజియా, ఖైర్వారు, నాగరేటి మొదలైన గుంపులు కలవు. + +పల్లెటూరిలో శయన మందిరములఏర్పాటు గోండుల సాంఘికసంస్థ లన్నిటిలో విచిత్రమగు ప్రయోజనకర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0491.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0491.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0eb7887062612f3622bddbffbeb5a6707ec6ec4f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0491.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +పదిమంది కనబడుచున్నారు వీరిలో న్యాయదర్శనకర్త ఎవ్వడో నిర్ణయించుటకు ప్రాచ్య పాశ్చాత్య పండితులు +అధికముగ శ్రమించినారు. ఆయా గోతముల కాలములను బట్టి న్యాయదర్శనకర్తను, తద్రచనా కాలమును +బుద్ధునికాలము మొదలుకొని క్రీ. శ. 4, 5 శతాబ్దముల వరకుగల నడిమి కాలములో నిటునటు లాగి, తమ తమ +వివేచనానుసారము ప్రాచ్య, పాశ్చాత్య పండితులు నిర్ణయించియున్నారు. గోతము డెవడా యని చేసిన చర్చ +యంతయు పరస్పర విరుద్ధముగా నున్నది. అయితే న్యాయదర్శనకర్తను నిర్ణయించుటకు విలక్షణమైన రెండు +సంకేతములు కలవు. ఒకటి అతని పేరు గోతముడయి యుండవలెను. రెండవది, అతనికి అక్షపాదుడను విశేష +సామముకూడ నుండవలెను. ఈ రెండు లక్షణములు ఎవ్వని కుండునో వాడే న్యాయదర్శనకర్తయని మనము +నిర్ధారణ చేయవచ్చును. + +గోతమవంశ జాతుడు గౌతముడగును. కావున గౌతముడను నామధేయము కలవారు ఈ వివాదరంగము నుండి తొలగిపోయెదరు. ఇక పండితులయిన వారిచే చర్చితులైన గోతములకు 'అక్షపాద' బిరుదము కనబడదు . కావున వీరును వివాదరంగమునుండి తొలగవలసియే యుండును. అయితే ఈ న్యాయదర్శన కర్తయగు అక్షపాద గోతముడెవడు అను ప్రశ్న మిగిలియున్నది. + +న్యాయదర్శనకర్త గోతముడు. ఇతనికి అక్షపాదుడను బిరుదము కలదు. ఇతడు వేదకాలమునాటివాడు. మంత్ర +ద్రష్ట. మహర్షి . ఈ విషయములను సప్రమాణముగా స్పష్ట పరచెదము. + +అపౌరుషేయములగు వేదములందే అన్ని దర్శనములు ఆరంభింపబడినవి. ఋగ్వేదీయ, యజుర్వేదీయ చరణ +వ్యూహములలో న్యాయశాస్త్రము ప్రస్తావింపబడినది. ఋగ్వేదస్థమయిన 1-164-43 లో న్యాయశాస్త్రము నందు ప్రధానమయిన అనుమానమునకు సర్వ ప్రసిద్దో దాహరణమైన 'పర్వతో వహ్నిమాన్ ధూమత్' అనునది +(syllological statement) తెలుపబడినది. (శకమయం ధూమమారాదపశ్యం విషూవతాపర (అగ్నిః) ఏనావరేణ +ఉక్షాణం పృశ్నిమపచంతవీరాస్తాని ధర్మాణి ప్రథమాన్యాసన్). ముండకోపనిషత్తునందు "ఇతిహాస పురాణాం న్యాయో మీమాంసాధర్మశాస్త్రాణి" అని న్యాయదర్శనమున పేర్కొనబడినది. ఋగ్వేదము మొదటి అష్టకము, +5వ అధ్యాయము, 62వ సూక్తమున 'సనాయతే గోతమ ఇంద్రనవ్యం' అని గోతముడు పేర్కొనబడినాడు. అధర్వ +వేదమున, నాల్గవ కాండమునందలి ఆరవ అనువాకము నందును గోతమునిపేరు కలదు. అందుచేత గోతముడును ఆతని న్యాయసూత్రములును వేదకాలమునాటివని నిర్ణయము. + +గోతముడు ( గౌతముడుకాడు) న్యాయసూత్ర కర్త యను విషయము ఈ క్రిందివాటిచే బలపడుచున్నది. + +(i) కణాదేవతు సంప్రోక్తం శాస్త్రం వై శేషికం మహత్, గోతమేన తథాన్యాయం సాంఖ్యంతు కపిలేనవై (పద్మపురాణమ్. ఉత్తరకాండము. 263 అధ్యాయం.) + +(ii) గోతమఃస్వేన తర్కేణ ఖండయన్ తత్రతత్రహి (స్కాందపురాణము. కాలికాఖండము. 17 వ అధ్యాయము.) + +(iii) షోడశపదార్థవాదినో గోతమస్య (కిల్హారన్ సంపాదితమగు అమరకోశము) + +(iv) ముక్తయే యశ్ళిలాత్యాయ + శాస్త్రమూచే సచేతసాం + గోతమం తవవేత్యేవ + యథావిత్థ తథైవసః + +(అనగా సుఖదుఃఖాద్యనుభవము లేకుండుటకై పాషాణ కల్పమగు (శిలాత్యాయ) ముక్తి నుపదేశించు న్యాయ +శాస్త్రమును రచించిన గోతముడు మీకు తెలిసినట్లుగా గోతముడే (గొప్పఎద్దే. ప్రకృష్టోగౌః గోతమః అని వ్యుత్పత్తి) అని చార్వాకుడు నిందించెను. + +శ్రీహర్షుని నైషధ మహాకావ్యము 17 వ సర్గము న్యాయ శాస్త్రకర్త గోతముడని పేర్కొనినది. + +ఈ న్యాయసూత్ర కర్తయగు గోతముడు అక్షపాదు డనుటకును ఆధారములు కలవు. న్యాయసూత్ర కర్తను పేర్కొనిన పెద్దలందరును అతడు అక్షపాదుడని వచించిరి. న్యాయసూత్ర భాష్య కర్తయగు పక్షిలస్వామి వాత్స్యాయనుడు (ఇతడు కామసూత్ర ప్రణేత కాడు) స్వీయ భాష్యాంతమున 'యో౽క్షపాదమృషిం న్యాయః \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0492.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0492.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a383bd6d6b8edd63761aa65146ea76f69ea0e949 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0492.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +ప్రత్యభాద్వదతాంవరం' అని వ్రాసెను. 'నైయాయి కస్త్వథపాదః' అని కీల్హారన్ సంపాదితమైన అమరకోశమున గలదు. మహాభారత టీకలో నీలకంఠుడుకూడ “కణభక్షమక్షచరణం జైమిని కపిలౌ పతంజలించనుమః" అని దర్శనకర్తల ప్రసంగములో అక్షచరణుని కీర్తించెను. + +న్యాయ సూత్రకర్తయగు గోతముడు అక్షపాదుడని నిరూపించు రెండు కథలుకూడ లోకమున ప్రచారమున కలవు. వ్యాసుడు బ్రహ్మ సూత్రములలో 'తర్కాప్రతిష్ఠానా దన్యథాప్యనుమేయమితిచేదేవమప్య నిర్మోక్షప్రసంగః' అని సూత్రించి తర్క (న్యాయ) శాస్త్రము అప్రతిష్ఠితము, అనగా ప్రమాణము కాదని నిందించెనట. గోతముడు +కుపితుడై వ్యాసుని మొగమును చూడనని ప్రతిజ్ఞ యొనర్చెను. ఒకప్పుడు వ్యాసుడే గోతమ దర్శనార్థమై ఏగెను. అపుడు గోతముడు వ్యాసునివైపు తనకాలు సాచి అందులో కన్ను మొలిపించి తన్మూలమున ఆతని జూచి సంభాషించెనట. ఇది మొదటికథ. గోతముడు తర్కమూలమున జీవేశ్వరభేదమును సాధించెనను కారణమున వ్యాసుడాతని మొగమును జూడ నొల్లడయ్యెనట ! గోతము డాతని జూచి సంభాషించుటకు తన కాలిలో కన్ను మొలిపించుకొనె ననునది రెండవకథ. కాగా, న్యాయసూత్ర కర్తయగువాడు గోతముడు; అతడు అక్షపాదుడని తేలినది. ఈ గోతము డెక్కడివాడు అనునది విమర్శనీయము. + +విదేహదేశము న్యాయశాస్త్రమునకు పుట్టిల్లు. న్యాయ దర్శనమున ఉద్దండ పండితులయిన ఉదయనాచార్యుడు, +వాచస్పతి మిశ్రుడు, గంగేశోపాధ్యాయుడు అనువారు మైథిలులు కావున గోతముడును మైథిలుడను హేతువు +సమంజసముగ కనిపించును. మాథ్యందినుల శతపథబ్రాహ్మణము నందలి ఒకటవ కాండమునగల 4 వ అధ్యాయములో 'విదేఘోహ మాధవో౽గ్నిం వైశ్వానరం ముఖేబభార తస్య గోతమో రాహుగణ ఋషిః పురోహిత ఆసతస్మై హస్మామన్త్రయాణోన ప్రతిశృణోతి తన్మేగ్నిర్వైశ్వానరో ముఖాన్నిప్పద్యా ఇతి' అనునదియు గోతముడు విదేహవాసియనియు, ఆతడు రాహుగణుడగు గోతముడనియు తెలుపుచున్నది. ఇతడు ఉశిజుని కొడుకుగాని, ఉళిక్కు కొడుకుగాడు. + +శ్రీమద్రామాయణము నందలి బాలకాండమునుబట్టి గోతముని ఆశ్రమము విదేహరాజధానియగు మిథిలకు +సమీపమున నున్నట్లు తెలియుచున్నది. అతని కొడుకగు శతానందగౌతముడు మిథిలాధిపతియగు జనకునకు +పురోహితుడని భవభూతివాక్యము సాక్ష్యమిచ్చుచున్నది. ఆ గోతముడు అహల్యాపతియని 'యద్యాన్తిక సుఖదుఃఖ +హానరూపం కైవల్యం కథమశపద్భవానహల్యాం' అను నీలకంఠ దీక్షితుని శ్లోకము విశదీకరించుచున్నది. + +గోతముడు న్యాయసూత్రములను రచించెను. వీటికే న్యాయదర్శనము అని పేరు. ఈ శాస్త్రము వేదాది +ప్రమాణముల నాదరించి, తదవిరుద్ధముగ ప్రవర్తించినది. కణాదుని వై శేషికదర్శనముకన్న ఈ న్యాయదర్శనము +తరువాతిదే. ఆదర్శన మిట "ప్రతితంత్ర" మనబడినది. ఆత్మస్వరూపము, శబ్దానిత్యత్వము, అనుమానము, +హేత్వాభాసము వీటి చర్చలో గోతముని న్యాయదర్శనముయొక్క ఆర్వాచీనత కనిపించును. వైశేషికతంత్రములో లేని ఈశ్వరుడు, అతని జగత్కారణత్వము ఇందు విచారింపబడినవి. వై శేషికములో పదార్థనిరూపణము కలదు. అయితే ఇందులో ఆ విచారమున కెక్కువ ప్రాధాన్యము కలదు. + +గోతముని న్యాయసూత్రములు అయిదధ్యాయములు గాను, ప్రతి అధ్యాయము రెండు ఆహ్నికములుగాను +విభజింపబడినవి. గోతముడు ఈ శాస్త్రమును “ప్రమాణ ప్రమేయ-సంశయ - ప్రయోజన - దృష్టాంత - సిద్ధాంత- +అవయవ-తర్క-నిర్ణయ వాద - జల్ప-వితండా- హేత్వాభాస - ఛల - జాతి - నిగ్రహస్థానానాం తత్త్వజ్ఞానా +న్నిశ్రేయసాధిగమః" అను సూత్రముతో నారంభించెను. ప్రమాణాదులగు పదునారు పదార్థముల తత్త్వజ్ఞానము +నిశ్శ్రేయసము నధిగమింపజేయును. అదెట్లనగా-“దుఃఖజన్మప్రవృత్తిదోష మిథ్యాజ్ఞానానాముత్తరోత్తరాపాయే +తదనన్తరాపాయాదపవర్గః" అని రెండవ సూత్రములో గోతముడు బోధించెను. దానితీరు ఇది: తత్త్వజ్ఞానము +మిథ్యాజ్ఞానమును తొలగించును. అది తొలగుటవలన దోషములు (రాగద్వేషములు) తొలగును. అందువలన +ప్రవృత్తి కలుగదు. అది లేనిదే జన్మ మేది ? జన్మ లేదు కనుక సకల దుఃఖములును నివర్తించును. అదియే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0493.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0493.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d55cf32dc099b4ab5edd8a3bd3425dacd17135f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0493.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +కదా నిశ్శ్రేయసము – మోక్షము. ఈ మోక్షమును కలిగించు తత్త్వజ్ఞానము, ఈ శాస్త్రమువలన కలుగునని +ప్రయోజనమును, మొదటనే గోతముడు ప్రదర్శించి, తన శాస్త్రమున ప్రవృత్తిని కలిగించెను. + +ఈ న్యాయశాస్త్రము సంశయాది పదార్థములతో పయనించినది. కనుకనే ఈ శాస్త్రము ఉపనిషత్తులవలె నొక అధ్యాత్మశాస్త్రము మాత్రముగా కాక త్రయి, దండనీతి, వార్తలతో బాటుగా నొక పృథక్ప్రస్థానపు శాస్త్రమైనది. + +త్రయి (వేదత్రయము) యందు ఊరక విషయములు తెల్పబడినవే కాని, వానికి ఉపపత్తి తగినంత చూపబడ +లేదు. అది శబ్దప్రధానము కదా! అందు విషయమై ఆస్తికులకు గానీ, నాస్తికులకు గానీ విశేషదర్శనము-ఉపపత్తి నిరూపింపబడక పోవుటవలన సంశయము తప్పదు. దానినిబట్టియే, పక్ష ప్రతిపక్షములు - న్యాయ ప్రవృత్తి ఏర్పడును. దానివలన తత్త్వము నిర్ధరింప నగును. కనుక ఈ దృష్టిలో సంశయాదులు ప్రధానములే కదా ! అవి లేకున్న న్యాయమెట్లు ప్రవర్తింప గలుగును? ఇట్టి న్యాయమును సవిస్తరముగా ప్రవర్తింప జేయునది న్యాయదర్శన మనియు, న్యాయశాస్త్ర మనియు పేర్వడసినది. + +అన్యాయ ప్రవిస్తర మేమనగా - స్వార్ధానుమానము, పరార్ధానుమానమునని. ఇట ప్రత్యక్షము, అనుమానము, +ఉపమానము, శబ్దము అనునవి నాల్గు ప్రమాణములు. ఈ నాలుగును ఒకే విషయమున ప్రవర్తించి, అర్థమును +నిర్ణయించును. ఇట్లు సర్వ ప్రమాణముల సమాహార మగుటచే ఈ న్యాయము ప్రధానతమము. + +అది ఎట్లనగా - ఈ న్యాయమునకు అయిదు అవయవము లున్నవని గోతముడు తెలిపినాడు. ప్రతిజ్ఞ, హేతువు, +ఉదాహరణము, ఉపనయము, నిగమనము అనునవి ఆ యవయవములు . (భద్రబాహుడు మొదలగు జైనులు- +మరొక అయిదు అవయవములను-జిజ్ఞాస, సంశయము, శక్యప్రాప్తి, ప్రయోజనము, సంశయ వ్యుదాసము - అను +వాటిని కలిపి పది అవయవములనిరి. కాని అది సరిగాదు) మొదటిది ప్రతిజ్ఞ . ఉదా : కొండయందు నిప్పున్నది ఇది శబ్ద ప్రమాణము. ఇది పరునిగూర్చి తాను స్వతంత్రముగా నిర్దేశించు శబ్దముగదా ! రెండవది — హేతువు. ఉదా : పొగయున్నది కనుక. ఇది అనుమానము. మరొ= దానిని సాధ్యమును (నిప్పును) అనుమానింపజేయు సాధనము కనుక . మూడవది—ఉదా : పొగయున్నచోట నంతను నిప్పుండును ; వంటయింటిలో వలెనే ఇది ప్రత్యక్షము. నాల్గవది—ఉపనయము. ఉదా : ఆ వంటయింటి వలెనే ఈ కొండయు పొగతో నున్నది. ఇది ఉపమానము. అయిదవది నిగమనము. ఉదా : కనుక ఈ కొండయందును నిప్పుండును. వెనుకటి ప్రమాణములన్నియు నొక చోటచేరి అర్థమును సాధింపగల్గినవని వాని సామర్థ్యమును ఇది ప్రదర్శించి నిగమించును అని గోతముని సిద్దాంతము. + +ఈ న్యాయము సంశయములేనిదే ప్రవర్తింపదు. అది ఎట్లనగా——అసలేమియు తెలియనపుడుగానీ, బాగా తెలిసి +నపుడుగానీ, మన మూహింపబోము. కొంత తెలిసి, కొంత తెలియక సందిగ్ధముగా నుండునపుడే మనయూహ +ప్రసరించును. కనుక న్యాయప్రవృత్తికి సంశయము ముఖ్యమే కదా! అట్లే ప్రయోజనమును ముఖ్యమే. కాకదంత +పరీక్ష నొనర్పముకదా ! న్యాయ ప్రయోజనమగు సిద్ధాంతము దృష్టాంతముతోనే నిర్ణయమగును. ఇదియు నూహా +పోహలతోనె——తర్కముతోనే ఏర్పడును. ఊహపోహాత్మకమగు విచారము లేకున్న ప్రతికూలములెట్లు తొలగును? కనుక ఈవిచారమున తర్కసాహాయ్యమత్యావశ్యకము. ఈ విచారమును - వాదము, జల్పము, వితండయని +మూడు రకములుగా గోతముడు విభజించి యున్నాడు. ఈ మొత్తమును కథ యందురు. ఛలము, జాతులు, +నిగ్రహ స్థానములు, హేత్వాభాసములు ఈకథలోనే ఉపయోగించును. వీనిని సరిగా తెలియనిచో తత్త్వము +ఎరుకపడదు. అంతేకాక తర్కసాహాయ్యమున ఛలాదులను తొలగించి ప్రమాణసర్వస్వ మగు న్యాయమును +ఉపయోగింపనిచో తత్త్వ మవధారింప వీలు కలుగదు. ఇక నిశ్శ్రేయస మెట్లు? కనుక ఈ ప్రమాణ సంశయాదులతో పృథక్ప్రస్థానము సాగించి, కడమ శాస్త్రములచే ఇది గతార్థము కాకపోగా, సకల శాస్త్రములను ప్రదీపమువలె ప్రకాశింపజేయును. అన్ని పనులకును ఉపాయమగును. అన్ని ధర్మములును దీని నాశ్రయించియుండును. ఇది లేనిదే మరేదియు నిష్కృష్టమగు జ్ఞానమును కలిగింప \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0494.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0494.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4226bef23f17407a31cb7bb8232f5a0696d10eaf --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0494.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +జాలదు. ఇది ప్రమాణములతో అర్థమును జక్కగా పరీక్షించును. ప్రత్యక్షమునకును, ఆగమమునకును అవిరుద్ధముగా ప్రవర్తించి వానితో పరీక్షింపబడిన విషయమును సరిగా పరీక్షించునని దీనిని 'అన్వీక్షకి' అనియు నందురు. ప్రత్యక్షాగమములకు విరుద్ధ మగునేని అది న్యాయాభాస మగును. ఇట్లిది ప్రవర్తించి అన్వీక్షకి యనియు, న్యాయప్రధాన మగుటవలన, న్యాయవిద్య యనియు, న్యాయదర్శన మనియు పిలువబడుచున్నది. + +దీనివలన ఎరుగవలసినవి నాల్గు విషయములు——- 1. హేయము, 2. దానిని నిర్వర్తించునది, 8. హానము, +4. దానికి ఉపాయము. దీని వివరణ మిట్లు : మోక్షమే గదా పరమ పురుషార్థము. మోక్షమన విడుచుట. దేనిని? +ఆ విడువవలసిన దానిని తెచ్చి పెట్టిన దేది ? అసలు విడుచుట యననేమి ? దాని కుపాయము లెవ్వి? ఈ నాల్గింటిని సరిగా తెల్పు ఉపాయమగు ప్రమాణము సరిగా నుండవలెను. దీనిని సరిగా తెల్పునదే ప్రమాణము. +అట్లు తెల్పనిచో ప్రమాణము కాదు. సరియగు జ్ఞానమును కలిగించిననే అనగా ప్రమితిని ఉదయింపజేసిననే ప్రమాణము సార్థకమగును. అది సార్థకమైననే, దానిని తన త్యాగభోగములకై ఉపయోగించుకొనునట్టి ప్రమాత సార్థకమగును. అపుడే ఆప్రమితియు సార్థకమగును; అందు గోచరమగునది ప్రమేయముగాను సార్థకమగును. ప్రమాణమే సార్థకముగానిచో, ఇవియేవియు సార్థకములు కాజాలవుకదా ! ఆప్రమాణము నాలుగు విధములు : 1. ప్రత్యక్షము, 2. అనుమానము, 3. ఉపమానము, 4. శబ్దము. అందు ప్రత్యక్షము రెండు రకములు : బాహ్యము, ఆభ్యంతరమును. బాహ్యేంద్రియములవలన కల్గునది బాహ్యము. అంత రింద్రియమగు మనస్సు మాత్రమున గల్గునది అభ్యంతరము. బాహ్యేంద్రియము లైదుగనుక, అప్రత్యక్ష మైదు రకములు. అంతరింద్రియ మొక్క టేకనుక అది యొకరకమే. ఈ జ్ఞాన ముదయించునపుడు ఆత్మ మనస్సుతోను, మనస్సు ఇంద్రియముతోను, ఇంద్రియము వస్తువుతోను కలియును. ఈ కలయికను సన్నికర్ష మందురు. ఇది యారురకములు 1. సంయోగము, 2. సంయుక్త సమవాయము, 3. సంయుక్త సమవేత సమవాయము, 4. సమవాయము, 5. సమవేత సమవాయము, 6. విశేషణవిశేష్యభావము. ఘటము ప్రత్యక్షమగునపుడు ఇంద్రియమగు చక్షుస్సునకును. విషయమగు ఘటమునకును ఉండు సంబంధము సంయోగము. దానిరూప ప్రత్యక్షములో సంయుక్త సమవాయము ఆ రూపమందున్న నీలత్వపీతత్వాదుల ప్రత్యక్షములో సంయుక్త సమవేత సమవాయము, శబ్దపు ప్రత్యక్షములో గగనమగు శ్రోత్రమునకు శబ్దము గుణమేకనుక, గుణగుణులకు సంబంధము సమవాయమే. ఆ శబ్దమందలి +శబ్దత్వ జాతి ప్రత్యక్షములో సమవేత సమవాయము. "భూతలము ఘటాభావము కలది" అను అభావ ప్రత్యక్షములో భూతలమునకును ఘటాభావమునకును విశేషణ విశేష్యభావమేకదా సంబంధము. ఇట్లు విషయములగు ద్రవ్యగుణక్రియా - జాతి - సమవాయ - అభావములకును ఇంద్రియములకును ఉండు సంబంధములే సన్నికర్షములు - అని గోతముడు నిరూపించెను. + +ఈ నిరూపించిన ప్రత్యక్షమును బట్టి ప్రవర్తించు ప్రమాణము అనుమానము. ఇది (1) స్వార్థము (2) పరార్థము +అని రెండురకములు, మొదటిదానిలో వాక్యముపైకి ప్రయోగింపకున్నను ఆలోచనము అట్లున్ననే, తత్త్వ +నిర్ణయమగును. రెండవదానిలో ఐదవయవములు ఉపయోగింపబడును. ఆ మహావాక్యమే న్యాయము . +దానిలోని అవాంతర వాక్యములే అవయవములు అని తెలియుచున్నది. దీని ఉపయోగప్రక్రియ ఇట్లు చెప్పబడినది. ఒకడు ఒక కొండకడ కేగినపుడు, అతనికి అచ్చట పొగ అగపడును. ప్రక్కనున్న వాడు తానిదివరలో నిప్పునకును గల వ్యాప్తిసంబంధమును ఎరుగును గనుక, నిప్పు నూహించి, అది తెలియని తన సహచరునకు పైరీతిగా మాటలతో (న్యాయముతో) బోధించును. ఇతడు అదివరకే ధూమమును కొండమీద (పక్షధర్మత) జూచెను +కనుక, ఆ న్యాయమువలన వహ్నిధూమముల వ్యాప్తిని తెలిసికొనును. పిమ్మట వెనుకటి పదధర్మతాజ్ఞానము +జ్ఞప్తికలిగి ఈ రెంటికిని పరామర్శకలుగును. "ఈ కొండమీద నిప్పును వీడనిపొగ యున్నది" అని వెంటనే కొండమీద నిప్పున్నదని అనుమితి కల్గును. ఇచ్చట పక్షత, వ్యాప్తి, పక్షము, సపక్షము, విపక్షము అనునవియున్నవి. +నిషాధయిషా విరహావిశిష్టసిద్ధ్యభావము పక్షతయనబడును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0495.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0495.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f3fbb1dcf443fb58a1e5b8318440cb39196f0f00 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0495.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +సాధ్యమును హేతువు వీడకుండుట వ్యాప్తి, సాధ్యమును ఊహించు చోటు (పర్వతాదికము) పక్షము, దృష్టాంతము సపక్షము (వంటఇల్లు). సాధ్యము లేనిది విపక్షము (నీళ్ళనుడుగు). ఈ సామగ్రితో వాది ప్రతివాదులు నడపు ప్రసంగము కథయనబడును. వా రిరువురు సంప్రతిపత్తితో వస్తుతత్త్వము తెలియు తలంపుతో చేయునది వాదము. విప్రతిపత్తితో, నొకరి నొకరు జయించు తలంపుతో నొనర్చునది జల్పము. ఒకడు మరొకని వాదమును ఖండించుటే కాని తానొక పక్షము స్వీకరింపక నడుపునది వితండము. మొదటిదానిలో హేత్వాభాసములు మాత్రమే ప్రసక్తించును. వీనిలో అవియేకాక ప్రతివాది నిగ్రహమునకు ఉపయోగించు ఛలము, జాతి, నిగ్రహస్థానములు ఉపయోగింపబడును. ఈ అనుమానము మరొక త్రోవను బట్టి మూడురకములుగా చెప్పబడినది. (1) పూర్వవదనుమానము (2) శేషవదనుమానము (3) సామాన్యతోదృష్టానుమానము అనునవి ఈ మూడురకములు. కారణముతో కార్యము నూహించుట - మబ్బుపట్టగా వర్షము వచ్చుననుకొనుట పూర్వవదనుమానము. అథవా, పూర్వమువలె - వెనుకటి మోస్తరుగా కనిపించిన వహ్నిధూమములను బట్టి ధూమ మగుపడగా, వహ్నినూహించుటయు నిదే కార్యముతో కారణము నూహించుట శేషవదనుమానము. ఏటికి వేగముతో క్రొత్తనీరు తగులగా, పైన నెక్కడో వాన కురిసినదని ఊహించుట, అథవా చిట్టచివరకు తేలిన యూహకూడ అనగా పరిశేషానుమానముకూడ, శేషవదనుమానమే. హేతుసాధ్యములకు సాక్షాత్సంబంధ మగపడకున్నను, ఏదో సామ్యమునుబట్టి సాధ్యము నూహించుట సామాన్యతో దృష్టానుమానము. ఇచ్ఛాదులకును, ఆత్మకును సాక్షాత్తుగా సంబంధమగపడకున్నను, ఇచ్ఛాదులు గంధాదులవలె గుణములు కావున, వాటి ఆశ్రయము ద్రవ్యమే- అది ఆత్మయే అని ఊహించుట. ఈ అనుమానప్రమాణము +సదసత్తులనుగూర్చి ప్రవర్తించును. దీనికి మూలమగు ప్రత్యక్ష మొక సత్తునందుండుదానిని వర్తమానమునం +దుండుదానినిగూర్చి ప్రవర్తించును. అనుమానము కాలత్రయమం దుండువాటినిగూర్చి కూడ ప్రవర్తించును. +ఇదియే ప్రత్యక్షమునకును అనుమానమునకును భేదమగు చున్నది. ప్రసిద్ధమైన దానితోడి పోలికనుబట్టి తెలుపవలసిన దానిని తెలుపుట ఉపమానము. ఉదా : గోవుతోడి పోలిక కనబడగానే ఇది గవయమని తెలియుట. పేరునకును, వస్తువునకును సంబంధము బోధపడుట ఈ ప్రమాణము యొక్క ఫలము. + +ఆప్తుని ఉపదేశము శబ్దప్రమాణము. తాను సరిగా ఎరిగిన దానిని ఇతరులకు తెలుపు ఇచ్ఛతో తెలుపువాడు +ఆప్తుడు. ఆప్తి అన విషయమును సరిగా తెలియుట. ఈ లక్షణము ఋషులకు, ఆర్యులకు, అనార్యులకుకూడ +సాధారణమే కనుక అట్టివారందరి మాటలను పరిగ్రహించియే వ్యవహారము నడచును. ఈ శబ్దము ఒక దృష్టవిషయముననేగాక, కనిపించని స్వర్గనరకాదులయెడ గూడ ప్రమాణమే. అవి అనుమానమునకు గోచరములేగదా ! + +ఈ ప్రత్యక్ష, అనుమాన, ఉపమాన, శబ్దములు అను ప్రమాణములను నాల్గింటిని ఉపయోగించి తెలియవలసినది ప్రమేయము. అది ఆత్మ, శరీరము, ఇంద్రియములు, అర్థములు, బుద్ధి, మనస్సు, ప్రవృత్తిదోషములు, ప్రేత్య భావము, ఫలము, దుఃఖము, అపవర్గము అనునవి. ఇందు మొదట ఎవడీ ప్రపంచమునంతయు జూచుచు అనుభవించుచున్నాడో అట్టి ఆత్మను ఎరుగుట అత్యంతావశ్యక మేగదా ! ఆ యాత్మకు భోగస్థానము శరీరము. +భోగోపకరణములు ఇంద్రియములు. భోగగోచరములు అర్థములు, భోగమే బుద్ధి. బాహ్యాంతర విషయముల +నన్నింటిని తెలిసికొనుటకు సాధనమైనది మనస్సు. దాని ద్వారముననే పుణ్యపాపకర్మలందు ప్రవృత్తి కల్గును. +కల్గించునవి రాగద్వేష మోహములు. ఇవే దోషములు. ఈ శరీరము ఈ ఆత్మకు ఇదివరలో నున్నదియుకాదు. +ఇకముందుండునదియుకాదు ఇట్టివెన్నియో యైనవి. ఇది తొలగి తిరిగి జనించుట ప్రేత్యభావము. సుఖదుఃఖములను ససాధనముగా ననుభవించుట ఫలము ఇచట దుఃఖమనగా దానితో నిత్యానుషక్తమగు జన్మమే. దీనిని ఇట్లు ఏకాగ్రముగా భావించుటకే “దుఃఖ" మని యుపదేశము. ఇట్లు భావింపగా నిర్వేదము కలిగి వైరాగ్య మొదవును. దానివలన అపవర్గము - మోక్ష మేర్పడును. జనన మరణముల నిరంతర ప్రవాహమింకిపోయి దుఃఖములన్నియు తొలగుటయేకదా ఇది ! \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0496.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0496.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b7900d8a04bbb713582248cbdb42466bfad0684f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0496.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ఇట్లీ పదార్థములన్నింటిని పేరు పేరున బేర్కొనుటయు (ఉద్దేశము), వానిని లక్షించుటయు మొదటి అధ్యాయములో మొదటి ఆహ్నికముననైనవి. వాని పరీక్షణము, తరువాత ఆరంభింపబడినది. ఈ శాస్త్రమును, ఈ యుద్దేశ లక్షణ పరీక్షలను ఈతీరున (పృథక్ప్రస్థానమున ప్రవర్తింప జేసి కడమవానికన్న విలక్షణముగా గోతముడు రచించినాడు. + +రెండవ అధ్యాయపు మొదటి ఆహ్నికములో అసలు పరీక్షకు అంగమైన సంశయము పరీక్షింపబడినది. దాని +వ్యవస్థకు అనుగుణముగా విప్రతిపత్తి వాక్యమును వాదమునకు పూర్వాంగముగా గోతముడు స్థాపించెను. ప్రత్యక్షాదుల ప్రామాణ్యమును, వాని బలాబల తారతమ్యమును పరీక్షించెను. రెండవ దానిలో ప్రమాణములు +నాలుగే అని (మతాంతరవాదములను ఉన్మూలించి) స్థాపించెను. అందులోని శబ్దము అనిత్యమే అని స్థాపించి, +దాని శక్తినిగూర్చి ఆహ్నికము చివరవరకును గోతముడు విచారించెను. + +మూడవ అధ్యాయపు మొదటి ఆహ్నికములో దర్శన, స్పర్శనములచే ఒకే వస్తువును గ్రహించుటవలన ఇంద్రియములకు అతిరిక్తుడును, క్షణభంగ మొందని వాడును ఆత్మయని గోతముడు స్థాపించెను. సాత్మకమగు శరీర దాహమున పాపము జనించుటయు, నిరాత్మకమగు శరీర దాహమున అది లేకపోవుటయు లోకవ్యవహారము కనుక శరీరాతిరిక్తుడే ఆత్మయని గోతముడు స్థిరపరచెను. కనులు చెవులు మొదలగునవి రెండేసి యయినను ఇంద్రియ మొక్క టే అనియు, సాధనమగు మనస్సుకన్న కర్తయగు ఆత్మ వేరనియు, అది నిత్యమనియు, శరీర మనిత్యము, పాంచభౌతికమనియు, ఇంద్రియములును అట్టివే అనియు గోతముడు స్థాపించెను. ఉత్పత్తి వినాశములు కలవు. ఈ జ్ఞానము అనిత్యము అది ఆత్మగుణమే కాని, శరీరగుణము కాదు. మన తనువే (శరీరము) కర్మకారితమే కాని, అకర్మ నిమిత్తము కాదు. అని రెండు ఆహ్నికములలో గోతముడు విచారించి స్థాపించెను. + +నాల్గవ అధ్యాయమున మొదటి ఆహ్నికములో రాగ ద్వేష మోహములు అను మూడు కారణములవలన +మూడు రకముల ప్రవృత్తి కలుగును. శూన్యమునుండి గాని, ఈశ్వరునినుండి గాని, ఆకస్మికముగా గాని ఆత్మ +ఏర్పడలేదు. స్వతస్సిద్ధుడే. సర్వమును అనిత్యము కాదు. క్షణికమును కాదు. నిత్యమును కాదు. శూన్యమును +కాదు. అపవర్గమున్నది. సంసారము సకల దుఃఖమయము. అందులో ఏక దేశమగు సుఖముగూడ దుఃఖము వంటిదే; ఏ విధమయిన సుఖదుఃఖములును లేశమైన లేకుండుటయే అపవర్గము అని గోతముడు నిరూపించెను. + +రెండవ ఆహ్నికములోని విషయములు : దోష నిమిత్తములగు అర్థములను సరిగా తెలియుటవలన అహంకారము నివర్తించును. సావయవులు, నిరవయవులు నగు పదార్థముల స్వరూపము సరిగా తెలిసినచో, వానియందు మమత తొలగును. రాగద్వేషము లుదయింపవు. ప్రవృత్తి గలుగదు. ఇక జన్మాది ప్రసంగమే యుండదు! కనుక ఇట్లు మోక్షము సిద్ధించును. బాహ్యార్థము లేదనరాదు. ఉన్నది. ఆయా వాని పరిజ్ఞానమువలన అహంకారము తొలగును. తత్త్వజ్ఞానము వృద్ధియగును. అని గోతముడు విశదపరచెను. + +అయిదవ అధ్యాయములో జాతి నిగ్రహస్థానములు విచారింపబడినవి. ఇట్లు అయిదధ్యాయము లందును, +షోడశ పదార్థముల నుద్దేశించి, పరీక్షించి, న్యాయము ద్వారా తత్త్వవిజ్ఞానమున మిథ్యాజ్ఞానమును తొలగించి, +ఆ క్రమమున నిశ్శ్రేయసము నధిగమింపజేయు న్యాయ దర్శనమును రచించినది అక్షపాద గోతముడే. + +గోదావరినది - 1 + +గోదావరి దక్షిణ హిందూదేశములోని నదులన్నింటి కంటె చాలా పెద్దది. భారత దేశములోనెల్ల పెద్దదైన గంగానది తరువాత ఈనదియే చెప్పదగినది. గోదావరిని కూడ గంగవలెనే ప్రజలు చాల పవిత్రమైనదానినిగా ఎంచుదురు. దీనిలో స్నానముచేయుటకు ప్రజలు అనేక ప్రాంతములనుండి వచ్చుచుందురు. గంగా యమునా సరస్వతులతో పాటు గోదావరికూడ రామాయణములో అనేకచోట్ల పేర్కొనబడినది. ఈ నదీతీరమునను, తత్పరి సరపు అడవులయందును ఘటిల్లిన అనేక విశేషములు ఆ గ్రంథమున వివరింపబడినవి. + +ఈనది పడమటి కనుమలలో బొంబాయికి ఈశాన్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0498.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0498.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44da9f38d87e85833cd06211a3ce246a1a29d04b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0498.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +రాజమహేంద్రవరమునకు 20 మైళ్ళ దూరములో నదికి ఎగువన పోలవరము వద్ద 'రామపాదసాగర్' అను ఒక ఆనకట్ట నిర్మింపవలెనని సుమారు 10 సంవత్సరముల క్రిందట కొంతప్రయత్నము జరిగినది. దానిక్రింద సుమారు +10 లక్షల ఎకరముల భూమి సాగుచేయబడగలదని ఇంజనీర్లు అంచనా వేసిరి. ప్రాజెక్టు నిర్మాణమునకు ముందు +కొన్ని పరిశోధనలు జరుపగా 2,000 అడుగుల లోతువరకు అడుగున రాతినేల లేదని తేలినది. అంత లోతువరకు పునాదులు తీసికట్టుటకు కోట్లకొలది రూపాయలు ఖర్చుచేయ వలసి యుండునని ఈ రామపాదసాగర్ ప్రాజెక్టును +కట్టు నుద్దేశము పూర్తిగా మార్చుకొనబడినది. + +క్రొత్త ప్రాజెక్టు పోలవరమువద్ద కాక ఇప్పూరు అను మరియొక చోట కట్టుటకు రెండు, మూడు సంవత్సరముల +నుండి కొన్ని పరిశోధనలు జరుపుచున్నారు. ఇక్కడ రాతినేల 50-60 అడుగుల లోతుననేకలదు. ఇక్కడ ఒక ఆనకట్టయును, పోలవరమువద్ద ఒక బేరేజియు కట్టవలెనని ప్రభుత్వమువారికి సంకల్పముకలదు. పోలవరము వద్ద కట్టబోవు బేరేజినుండి కాలువలు పోవును. ఈ ప్రాజెక్టు కట్టినను నూటికి ముప్పదివంతులు నీరు మాత్రమే వినియోగింప బడును. + +గోదావరీ నదీద్వారమునను, దాని కాలువల ద్వారమునను, సగటున సంవత్సరమునకు 2 కోట్లరూపాయల విలువ కలిగిన సరకులును, 2 కోట్లరూపాయల విలువ కలిగిన కలపయు రవాణా అగుచున్నవి. + +గోదావరీ నదియొక్క పరివాహ ప్రాంతమున బొగ్గు విస్తారముగా దొరకుచున్నది. అదికాక యీ ప్రాంత మంతయు దట్టమైన అడవులతో నిండిఉన్నది. క్రొత్తగా నిర్మింపనున్న ప్రాజెక్టులనుండి జలవిద్యుచ్ఛక్తి లభించును. ఈ విద్యుచ్ఛక్తిని ఈ ప్రాంతమున లభ్యమగు ఖనిజములను, అటవీ సంపదను వినియోగించి అనేక పరిశ్రమలు నెలకొల్పవచ్చును. మెట్టభూములను సాగుచేయుటకును, నీటిని పంపులమూలమున సరఫరా చేయుటకును +ఈ విద్యుచ్ఛక్తి ఉపయోగపడును. నూటికి 93 వంతులు వృథా అగుచున్న గోదావరి నీటిని క్రొత్త ప్రాజెక్టులు కట్టి ఎంతేని వినియోగించుకొనవచ్చును. + +— ఆంధ్రభూభువన మధ్యమున గోదావరినదీశాఖాతీరము నంటియున్న భీమమండలీ క్షేత్రము పరమపవిత్రము, +సకల దేవతానిలయము, వివిధ సస్యారామ సమృద్ధమునగు దేశము. భీమమండల మనగా దక్షారామ భీమేశ్వరుడు నెలకొనియున్న తావునుండి చుట్టును ఇరువదినాలుగు మైళ్ళ దూరమునందున్న ప్రదేశము. ఈ మండలమునకు తూర్పున భైరవపాళెపు సముద్రము, దక్షిణమున అంత ర్వేదిపుణ్య క్షేత్రము, పశ్చిమమున రాజమహేంద్రవరము, ఉత్తరమున పిఠాపురము సీమలుగా నున్నవి. రాజమహేంద్రవరమునకు రెండుకోసులు క్రిందనుండి గోదావరీనది 'గౌతమి' 'వసిష్ఠ' యను పేళ్ళతో రెండుశాఖలుగా విడి ప్రవహింపజొచ్చినది. ఈ గౌతమీ శాఖనుండియే యిటు నటు మరియైదు శాఖలు బయలుదేరినవి. ఇవియన్నియు కాకినాడకు అంతర్వేదికి నడుమ నుండెడి తూర్పుసముద్రములో కలియుచున్నవి. ఆ శాఖలు : 1. తుల్య, 2. ఆత్రేయి, 3. భారద్వాజ, 4. గౌతమి, 5. వృద్ధగౌతమి, 6. కౌశికి, 7. వసిష్ఠ యనునవి యేడు. ప్రధానశాఖలయిన గౌతమీ వసిష్ఠల నడుమ నుండెడి ప్రదేశమును ప్రాచీనకాలమున కోనమండలమనియు, రెండేర్ల నడిమి విషయమనియు వ్యవహరించిరి. ఇపుడా ప్రదేశమును 'కోనసీమ' యని వ్యవహరించు చున్నారు. గౌతమీ శాఖలలో నొకటియగు కౌశికీనదీశాఖ ప్రధానముగ నీ కోనసీమలోని ప్రతి గ్రామమును జుట్టి ప్రవహించినది. ఈ కౌశికిశాఖకు ప్రారంభము 'పలివెల' కొక క్రోసు మేర పయిన 'మందపల్లి ' యను క్షేత్రమునుండి మొదలిడినది. ఈ శాఖాతీరమున ప్రసిద్ధములైన ఈశ్వరమూర్తులు, అగస్త్యప్రతిష్ఠితులైన మందేశ్వర కొప్పులింగేశ్వరులు, వ్యాఘ్రేశ్వరుడు, ఈ నదీశాఖ సముద్రమున గలిసిన విష్ణు సంవేద్యమున రామలింగేశ్వర లక్ష్మణేశ్వరులును గలరు. + +గోదావరినది - 2: + +నీటిపారుదల: విద్యుదుత్పాదక పాటవములు: భారత దేశముయొక్క భవిష్యదభివృద్ధికై అనుసంధింపవలసి +యున్న నదీజలములు మనదేశములో ఇంకను పుష్కలముగా గలవు. నీటిపారుదలకు ఉపయోగపడు నదీ జలముల పరిమాణమును శాతరూపములో లెక్కించి ఉదహ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0500.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0500.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0348f63c45c7fb8d65e1385d698e0397aaf8b5ef --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0500.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +గోదావరీ నదీ ప్రవాహ ప్రాంతములో ఎక్కువ భాగము నైరృతి (జూన్-సెప్టెంబరు) ఋతుపవనముల కాలములో గరిష్ఠ వర్షపాతమును, ఈశాన్య ఋతుపవనముల కాలములో కొద్ది వర్షపాతమును పొందును. తత్పర్యవసానముగ గోదావరీనది, జూన్-సెప్టెంబరు నెలలనడుమ తననీటిలో అత్యధికభాగము గ్రహింప +గలుగుచున్నది. సామాన్యముగా వరదల ఉధృతము సెప్టెంబరు మాసములోను, సకృత్తుగా అక్టోబరులోను +సంభవించును. ఈశాన్య ఋతుపవనముల కాలము ముగియుట తోడనే గోదావరీనది 2,107,660 క్యూసెక్కుల +(cusecs) గరిష్ఠ ప్రవాహమునుండి 5,100 క్యూసెక్కుల కనిష్ఠ ప్రవాహమువరకు క్రమముగా తగ్గుచు పోవును. +(ధవళేశ్వరమువద్ద వర్షేతరకాలపు సగటు ప్రవాహమును పరిశీలింపగా తేలిన ఫలితము). గోదావరినదిలో చేరు ఉపనదుల పట్టిక ఈ దిగువన ఉదాహరింపబడినది. ఈ ఉపనదుల పేళ్ళకు ఎదురుగా వాటి అరగాణి విస్తీర్ణమును, ప్రధానమైన తల్లినదికి వాటియొక్క ఉపనదులు సేకరించిపెట్టు జలపరిమాణమును పేర్కొనబడ్డవి — ++ వరుస సంఖ్య ఉపనది పేరు ఆరగాణి విస్తీర్ణము చ. మైళ్ళు సేకరణ జలము 1. శివనా 1,050 - 2. పూర్ణ 6,100 - 3. ప్రవర 6,575 - 4. సింధుఫనా 1,490 - 5. మంజీర 11,700 5% 6. మానేరు 1,565 - 7. పెనుగంగ 17,300 - 8. వార్ధా మరియు ప్రాణహిత 22,800 40% 9. ఇంద్రావతి 15,700 20% 10. శబరి 7,500 10% 11. ఇతరములు 8,500 - 12. ప్రధానమైన గోదావరీనది 20,086 - + +ఈ ఉపనదు లన్నిటియొక్క మూలమున గోదావరీ నది బ్రహ్మాండముగా ప్రవర్ధిల్లినది. గోదావరీ నదీజలములను ఇంతవరకు దాదాపు వినియోగింప లేదనియే చెప్పవచ్చును. ధవళేశ్వరమువద్ద నిర్మింపబడిన ఆనకట్ట మూలమున నూటికి 6 నుండి 8 వంతులవరకును, ఈ శతాబ్దారంభమున (1911 నుండి 1931 వరకు) నదికి ఎగువ భాగమున నిర్మింపబడిన ప్రాజెక్టుల మూలమున నూటికి 5 వంతుల వరకును మాత్రమే గోదావరీ జలము వినియోగములోనికి వచ్చుచున్నది. ఏడాదికి 18,500 లక్షల ఘనపు టడుగుల అమూల్య జలము ఈ లోయగుండా ప్రవహించుచు, అదుపులో లేకయు, వినియోగపడకయు, వ్యర్థముగా బంగాళాఖాతమున కలియుచున్నది. + +ఈ లోయయందు ప్రస్తుతము పనిచేయుచున్న ప్రాజెక్టుల వివరములు, వాటియొక్క శక్తిపాటవములు ఈ క్రింద ఉదాహరింపబడినవి : ++ వరుస సంఖ్య ప్రాజెక్టు పేరు. నికరపు పెట్టుబడి వ్యయము రూపాయలలో. సాగయ్యెడి భూమి వైశాల్యము 1. వాఘా ఆనకట్ట 6,83,800 4,581 2. దార్నా ఆనకట్ట 34,27,465 60,442 3. రామ్‌తక్ ఆనకట్ట 12,62,986 14,895 4. ఖైరాబంద్ ఆనకట్ట 1,96,597 5,702 5. చందాపూర్ ఆనకట్ట 2,01,200 10,891 6. ఆసోలామెంథ్ ఆనకట్ట 6,01,211 24,500 7. జూనానయా ఆనకట్ట 2,89,695 5,858 8. ఘోర్ ఝేరి ఆనకట్ట 1,79,841 4,308 9. సారథి ఆనకట్ట 4,78,778 8,995 10. చరభోమర ఆనకట్ట 4,17,068 6,690 11. బడల్ కసా ఆనకట్ట 1,63,164 6,869 12. విల్సన్ ఆనకట్ట 84,14,188 55,934 13. రాయనపల్లి ఆనకట్ట 3,17,531 1,250 14. బోరి ఆనకట్ట 10,67,262 6,312 15. నిజాంసాగర్ ఆనకట్ట 2,18,48,000 2,75,000 16. ధవళేశ్వరము ఆనకట్ట 2,20,00,000 11,30,500 17. మానేరు ఆనకట్ట 9,77,000 17,250 +ప్రప్రథమముగా, అవిభక్త మద్రాసు రాష్ట్రప్రభుత్వ కాలములో గోదావరినదిపై, ధవళేశ్వరముయొద్ద 1857 సం॥లో ఒక పెద్ద ఆనకట్ట నిర్మింపబడినది. ఈ ఆనకట్ట \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0502.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0502.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6f8400f176faef15e9d950ae9b76f6a57ab9047c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0502.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నుండి 47 నుండి 79 మైళ్ళ దూరమునగల పంట భూములకు గూడ ఈ కాలువనీరు సరఫరా కాగలదు. ఇదియే +కాక, ఈ రిజర్వాయరుక్రింద ఇదివరకే స్వతస్సిద్ధముగా నున్న జలముతో 65,000 ఎకరముల భూమి తడుపబడు +చుండుటచేత, మొత్తముమీద నీటినిపొందు భూమి 1,89,000 ఎక రము లగుచున్నది. + +(3) 'గోదావరి సౌత్ కెనాల్' (గోదావరి దక్షిణపు కాలువ) అను పేరుతో 251 మైళ్ళు నిడివిగల కుడి పార్శ్వపు కాలువను నిర్మించుటకుగూడ పథకము నిర్ణయింపబడెను. ఈ కాలువ నిజామాబాదు, వరంగల్, నల్లగొండ, ఖమ్మం జిల్లాలలోని 18,06.000 ఎకరముల పంటభూమిని సాగు చేయుటకై 17,240 క్యూసెక్కుల నీటిని విడుదల చేయునట్లు ఏర్పాటు గావింపబడెను. ఈ కాలువకు చెందిన ముఖ్యమైనశాఖలలో నొకటి కరీంనగరముజిల్లాలో విద్యుదుత్పాదకశాఖగా నుండి మొత్తము మీద 290 అడుగుల ఎత్తుగల మూడు జలపాతములు కలిగి, 20,000 కిలోవాట్ల విద్యుచ్ఛక్తిని జనింపజేయునదిగా నుండగలదు. 'మోరువంచశాఖ' అను మరియొక కాలువ, గోదావరి కృష్ణా లోయలను విడదీయు గట్టుల వరుసగుండ ప్రవహించుచు, కేవలము భూమిని సాగుచేయుటకు వలసిననీటిని మాత్రమే సరఫరా చేయును. ఈ కాలువ ద్వారా 2.68,000 ఎకరముల భూమిని సేద్యము చేయుటకు చాలిన 2473 క్యూసెక్కుల నీరు విడుదల చేయబడును. మొత్తముమీద ఈ కాలువక్రింద 7,91,450 ఎకరముల భూమి సేద్యముకాగలదు. + +మధ్యరకపుప్రాజెక్టు: మూడుసంవత్సరములలో పూర్తిచేసి ఫలితములను పొందగలిగిన మధ్యరకపు ప్రాజెక్టులకు గోదావరీనదీజలము ఉపయోగపడునట్లు పథకమును నిర్ణయించుట యే ఇప్పటి సూచనల యుద్దేశము. ఈ సూచన లీ క్రిందివిధముగా నుండును : + +(1) 2,500 అడుగుల నిడివిగల సిమెంటు కాంక్రీటు ఆనకట్టను (masonry weir) నదీ గర్భములో నిర్మించి, నీటి ప్రవాహమును కాలువలోనికి మరలించుటకై తెరచుటకును, మూయుటకును వీలయిన 6 అడుగుల నమూనా +తలుపులను (6 ft lift-type collapsible shutters) అమర్చవలెను. + +(2) 'పోచంపాడు దక్షిణపు కాలువ' అను 68 మైళ్ళ నిడివిగల కుడి పార్శ్వపు కాలువను నిర్మించి నిజామాబాదు, కరీంనగరం జిల్లాలలోని 3,60,000 ఎకరముల భూమిని సాగుచేయుటకు చాలినంతగా, 4260 క్యూసెక్కుల నీటిని విడుదల చేయవలెను. + +గోదావరిజిల్లా (తూర్పు) : + +ఉనికి : తూర్పు గోదావరిజిల్లా ఆంధ్రప్రదేశములో కోస్తా జిల్లాలు లేక సర్కారు జిల్లాలు అనబడు భాగములో +చేరియున్నది. ఇది భారతదేశము యొక్క తూర్పుతీరమందు బంగాళాఖాతము నంటి 16°30' – 18°30' తూర్పు +అక్షాంశముల మధ్యను, 80025' - 82035' తూర్పు రేఖాంశ వృత్తముల మధ్యను వ్యాపించి యున్నది. ఈ జిల్లాకు ఉత్తరమున విశాఖపట్టణము జిల్లాయు ఒరిస్సా, మధ్యప్రదేశ రాష్ట్రములును, తూర్పు, దక్షిణములందు బంగాళాఖాతమును, పశ్చిమమున పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాయు ఖమ్మం మెట్టు జిల్లాయు సరిహద్దులుగా కలవు. జిల్లాకంతకు దక్షిణ పశ్చిమములందు గోదావరీనది సరిహద్దుగా నున్నది. ఆ నది వెంట నీ జిల్లా పొడవుగా నుండును. 1951 లెక్కల ననుసరించి ఈ జిల్లాకు సంబంధించిన వివరము లీ దిగువ విధముగా నుండును. + +జిల్లా విస్తీర్ణము 5,682 చ. మైళ్లు; గ్రామములు 1816; పురములు 20; ఇండ్లు 4,36,570; జనాభా 2.414,808; +పురుషుల సంఖ్య 12,06,483; స్త్రీల సంఖ్య 12,08, 325; జనసాంద్రత 425. + +5 రెవెన్యూ డివిజనులలో 12 తాలూకాలు కలవు. (1) భద్రాచలము డివిజను దీనియందు భద్రాచలము, నూగూరు తాలూకాలు కలవు. (2) రాజమహేంద్రవరము డివిజను—దీనియందు రాజమహేంద్రవరము, రామచంద్రపురము, రంపచోడవరము తాలూకాలు కలవు. (3) పెద్దాపురము డివిజను - దీనియందు పెద్దాపురము, తుని, +పిఠాపురము, ఎల్లవరము తాలూకాలు కలవు. (4) అమలాపురము డివిజను - దీనియందు అమలాపురము, రాజోలు తాలూకాలు కలవు. (5) కాకినాడ డివిజను- దీనియందు కాకినాడ తాలూకా మాత్రమే కలదు. ఈ జిల్లాయందలి 12 తాలూకాల వివరము లీ దిగువ నీయబడినవి : \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0503.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0503.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41d19a749a3c16361521df572bc7b37bf62fabd1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0503.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +1. భద్రాచలము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 911 చ. మై. జనాభా 77,620; వీరిలో పురుషులు 39,016 మంది, స్త్రీలు 38,604 మంది; జన సాంద్రత చ. మైలు 1కి 85 మంది; గ్రామములు 327. + +2. నూగూరు తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 593 చ.మైళ్లు; జనాభా 35,366; వీరిలో పురుషులు 17,880, స్త్రీలు +17,486; జనసాంద్రత చ. మై. 1 కి 60 మంది, గ్రామములు 146. + +షరా : భద్రాచలము, నూగూరు తాలూకాలు ఖమ్మము జిల్లాలో చేర్చబడినవి (1960). + +3. రంపచోడవరము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 710 చ. మైళ్లు; జనాభా 40.273; వీరిలో పురుషులు 20.119, +స్త్రీలు 20,154; జనసాంద్రత చ. మై. 57 మంది; గ్రామములు 232. + +4. ఎల్లవరం తాలూకా : దీని వి స్తీర్ణము 850 చ.మైళ్లు; జనాభా 54,525; వీరిలో పురుషులు 27,589; స్త్రీలు +26,956; జనసాంద్రత చ. మై. 1 కి 64 మంది, 'గ్రామములు 323. + +5. '''రాజమహేంద్రవరము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 378 చ. మైళ్లు; జనాభా 321,984; వీరిలో పురుషులు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0504.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0504.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b9e5c5b0e4deb4d1d72385f2fc58d64cbcb1c70 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0504.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +1,61,000; స్త్రీలు 1,60,984 జనసాంద్రత చ. మై 1కి 852 మంది; గ్రామములు 80; పురములు 2 (రాజమహేంద్రవరము, ధవళేశ్వరము). + +6. పెద్దాపురము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 602 చ. మైళ్లు; జనాభా 2,87,764; వీరిలో పురుషులు 1,43,571; +స్త్రీలు 1,44,193; జనసాంద్రత చ. మై 1కి 478 మంది; గ్రామములు 197; పురములు 3 (పెద్దాపురము, కిర్లంపూడి ఎల్లేశ్వరము). + +7. పిఠాపురము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 138 చ. మైళ్లు; జనాభా 1,47,070; వీరిలో పురుషులు 72,985: స్త్రీలు 74,085; జనసాంద్రత చ. మై. 1కి 1,066 మంది; గ్రామములు 46; పురములు 2 (పిఠాపురము, గొల్లప్రోలు). + +8. తుని తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 183 చ. మైళ్లు; జనాభా 1,16,971; వీరిలో పురుషులు 58,816; స్త్రీలు 58,155; జనసాంద్రత చ. మై 1కి 639 మంది; గ్రామములు 48; పురము 1 (తుని). + +9. రామచంద్రపురము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 289 చ. మైళ్లు; జనాభా 3,46,056; వీరిలో పురుషులు 1,72,575; స్త్రీలు 1,73,481; జనసాంద్రత చ. మై. 1కి 1,197 మంది; గ్రామములు 112; పురములు 5 (రామచంద్రపురము, మండపేట, బిక్కవోలు, అనపర్తి, ద్రాక్షారామము). + +10. కాకినాడ తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 384 చ. మైళ్లు; జనాభా 3,55,502; వీరిలో పురుషులు 1,77,405; +స్త్రీలు 1,78,097; జనసాంద్రత చ. మై. 1కి 926 మంది; గ్రామములు 100; పురములు 2 (కాకినాడ, సామర్లకోట). + +11. రాజోలు తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 291 చ. మైళ్లు; జనాభా 3,14,910; వీరిలో పురుషులు 1,56, 759 స్త్రీలు; +1,58,151; జనసాంద్రత చ. మై. 1కి 1,082 మంది, గ్రామములు 103; పురములు 2 (రాజోలు, కొత్తపేట) + +12. అమలాపురము తాలూకా : దీని విస్తీర్ణము 353 చ. మైళ్ళు; జనాభా 3,16,767; వీరిలో పురుషులు 1,58,788; +స్త్రీలు 1,57,979; జనసాంద్రత చ మై. 1కి 897 మంది; గ్రామములు 102; పురములు 3 (అమలాపురము, +ముమ్మిడివరము, మాచవరము). + +ఈ 12 తాలూకాలలో నూగూరు, భద్రాచలము, రంపచోడవరము, ఎల్లవరము తాలూకాలు నాలుగు మన్య +ప్రాంతమని వ్యవహరింపబడును. ఈ ప్రాంత మందు 'కోయలు' అనబడు ఆటవికులు అధికముగా నుందురు. +అడవులు కూడ నిచట మెండు. నూగూరు, భద్రాచలము, రంపచోడవరము, రాజమహేంద్రవరము, రామచంద్రపురము, రాజోలు, అమలాపురము తాలూకాలు గోదావరీతీరమందున్నవి. తుని, పిఠాపురము, కాకినాడ తాలూకాలు బంగాళాఖాత తీరమందున్నవి. జిల్లాలో సగభాగము దాదాపు తూర్పుకనుమలచే ఆవరింపబడి యున్నది. ఈ విధముగా ఈ జిల్లాను మూడు ప్రకృతి మండలములుగా విభజింపవచ్చును: 1. మన్యప్రాంతము లేక కొండలతో కూడిన అరణ్యప్రాంతము 2. సముద్ర తీరమందున్న గోదావరి నదియొక్క డెల్టాభాగము 3. మిగిలిన మెట్టప్రాంతము (తుని, పెద్దాపురము, పిఠాపురము తాలూకాలు). + +నదులు : ఈ జిల్లాయందు ప్రధానమగునది గోదావరి. ఈ నది వెంట నూగూరు, భద్రాచలము, రంపచోడవరము, రాజమహేంద్రవరము, రామచంద్రపురము, అమలాపురము, రాజోలు తాలూకాలు కలవు. భద్రాచలమున కెగువున 12 మైళ్ళ దూరమున దుమ్ముగూడెము వద్ద గోదావరి కొక ఆనకట్ట నిర్మింపబడెను. ధవళేశ్వరము వద్ద ఈ నదికి మరియొక పెద్ద ఆనకట్ట నిర్మింపబడెను. అచటినుండి నది గౌతమి, వసిష్ఠ అను రెండు ముఖ్యమైన శాఖలుగా చీలి ప్రవహించును. ఈ రెండుశాఖల మధ్య నున్న లంకభూమిలో అమలాపురము, రాజోలు తాలూకాలు కలవు. ఈ భూఖండమునే కోనసీమ యని వ్యవహరింతురు. ఇది మిక్కిలి సారవంతమైన భూమి. గౌతమినుండి విడిపోయిన తుల్యభాగ, అత్రి అను రెండు పాయలు కాకినాడకు దగ్గరలోనున్న చొల్లంగి, కోరంగి అను గ్రామములవద్ద వరుసగా సముద్రములో సంగమించును. మిగిలిన గౌతమి, కౌశిక, కాశ్యప, భరద్వాజ, +వైనతేయ, వసిష్ఠ అను శాఖలు కోనసీమనంతను ఆవరించి సముద్రములో కలియుచున్నవి. తరువాత ఈ జిల్లాలో ముఖ్యమైన నది ఏలేరు. ఇది ఎల్లవరము తాలూకాలో ఉద్భవించి పెద్దాపురము, పిఠాపురము, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0505.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0505.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3cd58ebba61a568af09627ba93e9e076572d464 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0505.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +కాకినాడ తాలూకాలగుండా ప్రవహించి సముద్రములో చేరును. ఈ నదిని సేద్యమున కుపయుక్తముగా చేయ +వలెనన్న ప్రయత్నములు సాగుచున్నవి. అవి ఫలించినచో మెట్టతాలూకాల కెక్కుడు లాభించగలదు. + +అరణ్యములు : ఈ జిల్లాలో 1,880.48 చ. మైళ్ళ రిజర్వుడు అడవులు, 85.33 చ. మైళ్ళ తీసికొనబడిన ఎస్టేటు +అడవులు, 23.30 తీసికొనబడని ఎస్టేటు అడవులు మొత్తము 1,989.11 చ. మైళ్ళ అడవులు కలవు. + +శీతోష్ణస్థితి, వర్షపాతము : జిల్లాకంతకు ఏప్రిల్, మే, జూన్ నెలలు వేసవిగను; జులై, ఆగస్టు, సెప్టెంబరునెలలు +నైరృతి ఋతుపవనములచే వర్షముకురియు వర్షాకాలముగను; అక్టోబరు, నవంబరు నెలలు ఈశాన్య ఋతుపవనములచే వర్షములు కురియు ఋతువుగను; మిగిలిన డిసెంబరు, జనవరి, ఫిబ్రవరి, మార్చి నెలలు శీత కాలముగను ఉండును. సాధారణముగా వాయవ్య ఋతుపవనములవలననే అధిక వర్షము కురియుచున్నను, తూర్పుతీరమందు ఈశాన్య ఋతుపవనములు కూడ ఎక్కువ వర్షము నిచ్చుచున్నవి. ఈ రెండవ వర్ష ఋతువునందు అప్పుడప్పుడు గాలివానలు వచ్చుచు, తీరప్రాంతమందు విస్తారమగు నష్టమును కలిగించుచుండును. జిల్లా యందలి సగటు వర్షపాతము 45.24 అంగుళములు, వేసవిలో అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత భద్రాచల ప్రాంతమందుండును. అచట సుమారు 50°C వరకు ఉష్ణాధిక్యము కనబడుచుండును. జిల్లాలోని తీరప్రాంతమందు సముద్రప్రభావ మధికముగా నుండుటచే వేసవి యందు అధికమగు ఉష్ణముగాని, శీతకాలమందు మిక్కిలి చలిగాని లేకుండ సమశీతోష్ణమై మంచి వాసయోగ్యముగా నుండును. సతత హరితములగు ఫలవృక్షముల తోటలు, పైరులు, అడవులు కూడ ఇందుకు తోడ్పడుచున్నవి. + +నేలలో నధిక భాగము డెల్టాకు సంబంధించిన సారవంతమగు ఒండ్రుమట్టితో నిండియున్నది. మన్యపు ప్రాంత +మందును, మెట్టతాలూకాలలోను రేగడి నేలలు కలవు. ఇవియు సారవంతమైన భూములే. + +నేలల రకముల వివరము: డెల్టాభూమి 3,60,000 ఎకరములు, అభివృద్ధికి తేబడిన భూమి 700 ఎకరములు, +నల్ల రేగడిభూమి 63,000 ఎకరములు, ఎఱ్ఱరేగడినేల 2,51,500 ఎకరములు, ఇసుక నేల 46,200 ఎకరములు . + +నీటిపారుదల : ధవళేశ్వరము వద్ద 1852 లో సర్ ఆర్థర్ కాటన్ అను మహాశయునిచే ఆనకట్ట నిర్మింపబడెను. +దానినుండి అనేకములగు కాలువలు ఇరువైపుల త్రవ్వబడెను. ఎడమవైపు కాలువ లి జిల్లాకు పుష్కలముగా +నీటిని అందజేయు చున్నవి. వాటి ద్వారమున రాజమహేంద్రవరము, కాకినాడ, రామచంద్రపురము, అమలాపురము, రాజోలు తాలూకాల భూములు సేవ్యము చేయబడుచున్నవి. రాజోలు తాలూకా గన్నవరము వద్ద +గోదావరి కాలువను వైనతేయనది మీదుగా దాటించుటకై గొప్ప అక్విడక్టు నిర్మింపబడెను. గోదావరి కాలువలక్రింద +సుమారు 9 లక్షల యెకరముల భూమి సేవ్యము చేయబడుచున్నది. ఈ కాలువలలో సంవత్సర మంతయు +నీరుండుటచే రెండవ పంటకుకూడ నీరు లభించి ఎల్లప్పుడును భూములు పైరులతో నిండియుండును. ఇదియే +యీ జిల్లాలోని ప్రధానమగు నీటి సౌకర్యము. రెండవది ఏలేరునది. దీని క్రింద 17 వేల ఎకరములకు పైగా +సేవ్యమగుచున్నది. ఈ నదికి సరియైన జలాశయము నిర్మించి యింకెక్కువ నీటివనరును మెట్టతాలూకాలకు +కల్పించవలెనను పథకములు ప్రభుత్వ దృష్టిలో కలవు. ఇవిగాక చెరువులు, వాగులు, బుగ్గబావులుకూడ సేవ్యమునకై ఉపయోగపడుచున్నవి. జిల్లాలలో మొత్తము 1052 చిన్న నీటి వనర్లు కలవు. వాటి క్రింద 37,260 +ఎకరములు భూమి సాగు అగుచున్నది. పెద్ద నీటి వనరుల క్రింద 4,28,673 ఎకరములు భూమి సాగు అగు చున్నది. + +పంటలు : తూర్పు గోదావరిజిల్లా ఆంధ్రప్రదేశ మందలి అన్నిజిల్లాలలోను పంటల విషయమున అగ్రస్థానమును +వహించుచున్నదనవచ్చును. గోదావరీమతల్లి చలువ వలన నదియొక్క డెల్డా భాగమంతయు సారవంతమగు భూమి కలిగియుండుటయేగాక సంవత్సరము పొడుగున నీటి కొరతలేని కారణమున రెండు ఋతువులలో వరి, చెఱకు విస్తారముగా పండును. చోడులు, రాగులు, వేరుసెనగ, నువ్వులు, ప్రత్తి, పొగాకు — ఇతర పంటలు. ఇవిగాక మామిడితోటలు, కొబ్బరితోటలు, అరటితోటలు, పోకతోటలు, జీడిమామిడి తోటలు ఈ జిల్లాయం దధికముగా నున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0507.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0507.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4faad626a3afc66fa1bd8d6b0282ab8439fabd4b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0507.txt @@ -0,0 +1,21 @@ ++ ఆంగ్లో ఇండియన్ స్కూళ్ళు 2 289 ట్రైనింగుస్కూళ్ళు (బాలురవి 3 బాలికలవి 3) 6 1080 బేసిక్ ట్రైనింగుస్కూలు 1 75 మాధ్యమిక పాఠశాలలు (బాలురవి) 19 4,658 (బాలికలవి) 1 175 ప్రాథమిక పాఠశాలలు 1,761 1,72,119 బేసిక్ పాఠశాలలు 3 773 వయోజన పాఠశాలలు 52 1,601 + +జిల్లాలో మొ త్తము 3,94,733 మంది అక్షరాస్యులు కలరు. వారిలో 2,68,013 మంది పురుషులు, 1,26,720 మంది స్త్రీలు కలరు. + +ముఖ్యపట్టణములు : కాకినాడ జిల్లా కేంద్రము. జనాభా 99,952 మంది. మునిసిపాలిటీ పట్టణము. రైలు, రోడ్డు, +సముద్రపు ఓడల సౌకర్యములు ఈ నగరమునకు కలవు. పలువిధములగు విద్యావసతులను కలిగియున్నది. గొప్ప వర్తక కేంద్రముగను, వ్యాపారకేంద్రముగను తూర్పు ఇండియా కంపెనీలనాటినుండియు ప్రసిద్ధికెక్కి యున్నది + +రాజమహేంద్రవరము 1,05,276 జనాభాగల మరియొక మునిసిపాలిటీ, రాజరాజనరేంద్రుని కాలమునుండి అనగా క్రీ. శ. 10 వ శతాబ్దమునుండి ఆంధ్ర సంస్కృతికి రాజకీయములకు కేంద్రమై విలసిల్లిన పురవతంసమిది. +గోదావరీ నదీతీరమందుండుటచేతను, ముఖ్యమైన ఇనుపదారిలోను, ట్రంకురోడ్డుప్రక్కను ఉండుటచేతను ఈ +నగరము అనేక సౌకర్యములు కలిగి మిక్కిలి వాసయోగ్యముగా నుండును. ఫలసమృద్ధికి పెట్టినదిపేరు. కలప, కొబ్బరికాయలు, పండ్లు, మొక్కలు, నూనె యిచటినుండి విశేషముగా నెగుమతి యగుచుండును. + +ఇవిగాక పెద్దాపురము, అమలాపురములుగూడ మునిసిపాలిటీలుగల పట్టణములు. సామర్లకోట, రామచంద్రపురము, తుని, మండపేట మున్నగు ననేక చిన్న పట్టణములు ఈ జిల్లాయందు కలవు. సంస్థానాధీశులచే నిప్పటి వరకు పాలింపబడిన పిఠాపురము, తుని, కిర్లంపూడి పట్టణములు పూర్వము నుండియు సాంస్కృతికముగ ప్రసిద్ధి కెక్కియున్నవి. + +యాత్రాస్థలములు : యాత్రాస్థలములకుకూడ ఈ జిల్లా అగ్రస్థానమును వహించుచున్నది. భద్రాచలముయొక్క +ప్రాముఖ్యము తెలియనివా రుండరు. ఆంధ్రులకు ఇలవేల్పనదగు శ్రీరామచంద్రు డిచటనే భక్తరామదాసును +తరింపజేసి తాను ప్రసిద్ధికెక్కినాడు. వైకుంఠఏకాదశికి, శ్రీరామనవమికి ఇచట జరుగు మహోత్సవముల +సందర్భమున దేశమందలి పలుప్రాంతములనుండి లక్షల కొలది యాత్రికులు వచ్చుచుందురు. భద్రాచలము +దగ్గర పర్ణశాల, శ్రీరామగిరి అనునవి గోదావరి తీరస్థ పవిత్ర క్షేత్రములు. ఈ ప్రదేశములకు అఖిలభారతము +నుండి యాత్రీకులు వచ్చుచుందురు. (భద్రాచలము ఖమ్మముజిల్లాలో చేర్చబడినది. 1960). తరువాత చెప్ప తగిన గొప్ప క్షేత్రము రామచంద్రపురములోని దాక్షారామము. పంచారామము లనబడు ఐదు శైవక్షేత్రములలో నిది యొకటి. శివరాత్రి కిచట గొప్పతీర్థము జరుగును. ఇచటి శివలింగము సూర్యప్రతిష్ఠితమని పురాణప్రసిద్ధి. వ్యాసుడు కాశినుండి యిచటికి తరలి వచ్చెననియు, ఇదియే దక్షాధ్వరవాటికయనియు భీమఖండాది పురాణములలో కలదు. కోటిపల్లికూడ ఈ తాలూకాలోని మరియొక శైవక్షేత్రము. కోట అనునొక వైష్ణవక్షేత్రముకూడ నిచటనే శిథిలమై యున్నది. ఇది గోదావరీతీరమం దున్నది. పాదగయాక్షేత్ర మన బరగు కుక్కుట క్షేత్రము పిఠాపురమున మిక్కిలి ప్రసిద్ధి గాంచినది. శివరాత్రి కిచట గొప్ప ఉత్సవము జరుగును. ఇచటనే కుంతీ మాధవాలయముకూడ కలదు. తుని తాలూకాలోని అన్నవరములో నొక కొండపై నున్న సత్యనారాయణస్వామివారి ఆలయము గొప్ప యాత్రాస్థలము. వైశాఖపూర్ణిమ కిచట జరుగు ఉత్సవమునకేగాక ప్రతి యేకాదశికి వందలకొలది యాత్రికులు వచ్చు చుందురు. రాజమహేంద్రవరములోని కోటిలింగాలగుడి, మార్కండేయస్వామి గుడి కూడ స్థానిక క్షేత్రములై యున్నవి. కోనసీమ యందు ముక్తేశ్వరము (శైవ), అంత ర్వేది(వైష్ణవ), వాడపల్లి(వైష్ణవ), ర్యాలి మున్నగు పేర్వడ్డ క్షేత్రములే గాక గోదావరీశాఖల తీరములం దంతటను తీర్థము లనేకములు కలవు. + +బృహస్పతి గ్రహము సింసారాశిగతమై యుండు సంద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0509.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0509.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1fcdc56dc36fe42fa3474b3013b5f1a08ee2f55 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0509.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +మును దక్షిణపు సరిహద్దు. కృష్ణాజిల్లాయొక్క మరికొంత భాగమే పశ్చిమపు హద్దగు చున్నది. ఉత్తరపుటెల్ల ఖమ్మం మెట్టుజిల్లా. తూర్పున తూర్పుగోదావరి జిల్లాయు, బంగాళాఖాతమును సరిహద్దులై యున్నవి. + +ఈ జిల్లాకు చెందిన వివరము లీ విధముగా నున్నవి. (1951). జిల్లామొత్తము విస్తీర్ణము 3,015 చ మై; గ్రామములు 789, పురములు 20; జనాభా 16,97,727; గ్రామవాసులు 13,66,458; పురవాసులు 3,31,269; పురుషులు 8,48,990; స్త్రీలు 8,48,737 ; జనసాంద్రత 563. ఈజిల్లాలో ఎనిమిది తాలూకాలు నాలుగు రెవెన్యూ డివిజనులలో +చేర్చబడియున్నవి. ఏలూరు, చింతలపూడి తాలూకాలు ఏలూరు డివిజనులోను; కొవ్వూరు, పోలవరము +తాలూకాలు కొవ్వూరు డివిజనులోను; భీమవరము, తాడేపల్లిగూడెము తాలూకాలు భీమవరం డివిజనులోను; +నర్సాపురము, తణుకు తాలూకాలు నర్సాపురము డివిజనులోను చేరి యున్నవి. + +1. పోలవరము తాలూకా : విస్తీర్ణము 551 చ. మై గ్రామములు 128; జనాభా 97,245; పురుషులు 48,830; +స్త్రీలు 48,415; గ్రామవాసులు 97,245; జనసాంద్రత 176. + +2. చింతలపూడితాలూకా : విస్తీర్ణము 418 చ. మై; గ్రామములు 84; జనాభా 1,00,187; పురుషులు 51,137; +స్త్రీలు 49,056; గ్రామవాసులు 1,00,187: జనసాంద్రత 240. + +3. కొవ్వూరుతాలూకా : విస్తీర్ణము 391 చ. మై; గ్రామములు 92; పురములు 2 (కొవ్వూరు, నిడదవోలు); జనాభా 2,14,522 ; గ్రామవాసులు 1,90,587; పురవాసులు 23,935; పురుషులు 1,08,390: స్త్రీలు 1,06,132; జనసాంద్రత 549. + +4. ఏలూరుతాలూకా : విస్తీర్ణము 510 చ.మై; గ్రామములు 126; పురము 1 (ఏలూరు); జనాభా 2,60,599 +గ్రామవాసులు 1,73,386; పట్టణ వాసులు 87,213; పురుషులు 1,30,090; స్త్రీలు 1,30,509; జనసాంద్రత 511. + +5. తాడేపల్లి గూడెము తాలూకా : విస్తీర్ణము 360 చ. మై; గ్రామములు 98; పురములు 2 (తాడేపల్లిగూడెము, పెంటపాడు) ; జనాభా 2,17,123; గ్రామవాసులు 1,95,046 పట్టణవాసులు 22,077; పురుషులు 1,09,105; +స్త్రీలు 1,08,018; జన సాంద్రత 603. + +6. భీమవరము తాలూకా: విస్తీర్ణము 292 చ. మై; గ్రామములు 85; పురములు 4 (భీమవరం, వీరవాసరము, ఆకివీడు, (ఉండి); జనాభా 2,36,092 గ్రామవాసులు 1,78,834; పట్టణవాసులు 57,258; పురుషులు 1,18.462; +స్త్రీలు 1.17,630; జనసాంద్రత 808. + +7. తణుకుతాలూకా : విస్తీర్ణము 214 చ. మై. గ్రామములు 91 ; పట్టణములు 7 (తణుకు, పెనుగొండ, వేల్పూరు, అత్తిలి, రేలంగి, మారుటేరు, పెనుమంట్ర); జనాభా 2,78,186; గ్రామవాసులు 2,03,987; పట్టణవాసులు 74,199; పురుషులు 1,37, 119; స్త్రీలు 1,41,067; జనసాంద్రత 1300. + +8. నరసాపురం తాలూకా : విస్తీర్ణము 279 చ.మై; \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0511.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0511.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ddfe8c830ed2ff60e49fafec55a2bdb99b427cce --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0511.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +దలను పొందుచున్నది. చింతలపూడి తాలూకాయందు తమ్మిలేరు, ఎఱ్ఱకాల్వ, జల్లేరనెడి ముఖ్యమగు కొండ +వాగులు కలవు. వాని కడ్డకట్టలు లేని కారణమున అధిక ప్రయోజనము నీయజాలకున్నవి. తమ్మిలేరుపై అడ్డకట్ట నిర్మింప బడుచున్నది. కొవ్వూరు తాలూకా యందు రాళ్ళమడుగు కాల్వ వ్యవసాయోపయోగి. గుండేరు, కొల్లేరు సరసు ఏలూరు తాలూకా భూముల కుపయోగ పడుచున్నవి. యనమదుర్రు, ఉప్పుటేరు కాల్వలు భీమవరము తాలూకాయందు ప్రధానమగునవి నరసాపురం కాల్వ, గోస్తనీ నది, వేలూరుకాల్వ, అత్తిలి బ్యాంకు కాలువలు ముఖ్యములు. కానూరు లంక కాల్వ ప్రణాళికను ప్రభుత్వము అమలుచేయుచున్నది. + +ఈ జిల్లాలో 976 చిన్న రకపు నీటి వనరులు కలవు. వీటిక్రింద 38,899.69 ఎకరముల ఆయకట్టు గలదు. పెద్ద రకపు నీటి వసతులక్రింద మొత్తము 7,45,883 ఎకరముల ఆయకట్టు గలదు. + +పంటలు: నరసాపూరు తాలూకా యందలి పాలకొల్లును, చింతలపూడి తాలూకాయు నారింజపండ్ల +(Batavian Oranges) తోటలకు ప్రసిద్ధములు. తణుకు, నరసాపూరు తాలూకాలయందు కొబ్బరి తోట లధికము. +ఈ జిల్లాయందు వరి ధాన్యము ముఖ్యమగు ఆహారపు పంట. చోళులు, కంబు, రాగి, కొర్ర, వరుగు, సమాయి +(Samai), జొన్నలు కూడ పండుచుండును. మెరప, చెఱకు, వేరుశెనగ, పొగాకు ఇక్కడ పండు వ్యాపారపు +పంటలు. బియ్యము ఈ జిల్లానుండి ఇతర ప్రాంతములకు విరివిగా ఎగుమతి చేయబడును. + +రహదారులు: ఈ జిల్లానుండి రహదారిబాటలు, కృష్ణాజిల్లా యందలి విజయవాడ, గుడివాడలకు వ్యాపించు +చున్నవి. రోడ్ల నిడివి 1,172 మైళ్లు. ఇందు 40 మైళ్లు జాతీయ రహదారి మార్గములు. 47 మైళ్లు రాష్ట్రీయ +మార్గములు; 515 మైళ్లు జిల్లా పెద్దబాటలు; 110 మైళ్లు ఇతర జిల్లా రోడ్లు; 348 మైళ్లు గ్రామ మార్గములు; 17 +మైళ్లు పబ్లిక్ వర్క్సు మార్గము (Public Works), 95 మైళ్లు మునిసిపల్ మార్గములుకలవు. కొవ్వూరుతాలూకా +యందు తప్ప మిగిలిన తాలూకాల యందలి రహదారి మార్గము లుత్తమ స్థితియం దున్నవి. + +రైలు మార్గములు : ఈ జిల్లాయందు 1073/4 మైళ్లు పెద్ద రైలు మార్గము ; 133/4 మైళ్లు చిన్న రైలు మార్గము +కలవు. మద్రాసు నుండి కలకత్తా పోవు పెద్ద రైలుమార్గముఏలూరు, తాడేపల్లిగూడెము, కొవ్వూరుతాలూకాల గుండా పోవును. నిడదవోలు నుండి నర్సాపురము వరకు ఒక బ్రాడ్ గేజ్ శాఖా రైలు మార్గము కలదు. దానిలోని భీమవరము నుండి ఒక మీటర్ గేజ్ రైలుమార్గము గుడివాడమీదుగా విజయవాడవరకు పోవును. పోలవరము, చింతలపూడి తాలూకాలు తక్క మిగిలిన తాలూకాలు రైలు మార్గములచే కలుపబడి యున్నవి. + +తంతి - తపాలా ఆఫీసులు : ఈ జిల్లా యందు 288 బ్రాంచి పోస్టాఫీసులును, 17 పోష్టు-టెలెగ్రాఫు ఆఫీసులును, 19 సబ్ -తపాలా ఆఫీసులు (Non-combined Sub-post Offices) ను గలవు. + +వైద్యము : ఈ జిల్లాలో 8 పెద్ద హాస్పిటలులు గలవు. 21 చిన్న వైద్యశాలలు గలవు. తణుకునందు కుష్ఠరోగ +నివారణాలయము గలదు. హెడ్ క్వార్టర్సు అగు ఏలూరు నందున్న హాస్పిటలులో ఎక్సురే విభాగమును, కండ్ల +విభాగమును గలవు. మరియు ఇది మంత్రసానుల (Maternity Assistants) ను తయారుచేయు శిక్షణాలయముగ గూడ పనిచేయుచున్నది. నరసాపురమునందలి మిషను హాస్పిటలు అన్నిటికన్న పెద్దది. ఇందు 160 మంచములు గలవు. పంపులద్వారా నీరు ఏలూరు, పాలకొల్లు, నరసాపురములకు పంపించబడుచున్నది. 362 బావులు నిర్మింప బడినవి. + +జాతరలు : ఈ జిల్లాలో 10 యాత్రాస్థలములు గలవు. పాలకొల్లు, ఆచంట, ద్వారకాతిరుపతి, పట్టి సంగ్రామములు చెప్పదగిన యాత్రాస్థలములు. 4 సంతలు గలవు. పాలకొల్లు సంతయందు లక్షలకొలది వ్యాపారము జరుగుచుండును. విలక్షణమైన చరిత్రగలిగిన "పేరంటాలు" తిరుణాలు చింతలపూడి తాలూకా లింగపాలెము గ్రామములో జరుగుచుండును. + +విద్య : ఈ జిల్లాయందు మొత్తము 1,717 సంస్థల ద్వారా విద్యాప్రచారము జరుగుచున్నది. వీటియందు +విద్య నేర్చెడివారు బాలురు 1,07,838 మంది, బాలికలు 68,352 మంది గలరు. విద్యాసంస్థలలో కళాశాలలు 4; \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0512.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0512.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a0a193669a0cc73eb857a5afd3135f0d373b9f5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0512.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +హైస్కూళ్లు 42 ; బేసిక్ ట్రైనింగ్ పాఠశాలలు 3 ; వికలాంగుల బడి 1; బాలుర మిడిల్ స్కూళ్ళు 6; ఎలిమెంటరీ పాఠశాలలు 1,576; బేసిక్ పాఠశాలలు 52; వయోజన విద్యాలయములు 33 కలవు. కుష్ఠరోగుల కొరకై ఒక విద్యాలయము నరసాపూరు నందు కలదు. + +భారీపరిశ్రమలు : ఈ జిల్లాలో బియ్యపు మిల్లులు ప్రధానమై యున్నవి. మొత్తము 97 మిల్లులు కలవు. ఒక +గోనెసంచుల మిల్లు ; 11 తోళ్ళ కార్ఖానాలు; 9 పొగాకు బేరనులు ; 9 ఉక్కు పెట్టెలుచేయు కార్ఖానాలు గలవు. వీటిలో మొత్తము 9,492 మంది కార్మికులు పనిచేయుచుండిరి. + +కుటీరపరిశ్రమలు : నరసాపూరు, చింతలపూడి తాలూకాలయందు భారీ పరిశ్రమలు లేవు. మిగిలిన తాలూకాల యందు 127 ఫ్యాక్టరీలు గలవు. నూలునేత, నూలు అద్దకము, ఉన్ని వడకుట, నేయుట, పట్టునేత, త్రాళ్ళను పేనుట, నూనె గానుగలు, పొగాకుతో బీడీలు మొదలగు వస్తువులను తయారొనర్చుట, కుండలు జేయుట, తట్ట లల్లుట, పాడి చేయుట, బెల్లము వండుట, జరీ అల్లికలు అల్లుట - ఈ జిల్లాలోని ముఖ్యమగు కుటీర పరిశ్రమలు. + +మతము : హిందువులు 15,64,551; క్రైస్తవులు 99,005; ముస్లిములు 34,147 ; జైనులు 4; ఇతరులు 20 మంది. మొత్తము 16,97,727 మంది జనాభా గలదు. + +భాషలు : మాట్లాడువారి సంఖ్య : (1) తెలుగు 16,47,308 ; (2) ఉరుదు 22,979; కోయభాష 19,812; తమిళము 1,908 ; హిందీ 1,320; హిందుస్థానీ 1,022; ఒరియా 786 ; లంబాడీ 610; కన్నడము 589 ; మళయాళము 490 ; బెంగాలీ 287 ; మరాఠీ 250 ; కొరవ 220 ; గుజరాతీ, అరబిక్, ఇంగ్లీషు మాట్లాడువారు బహు అల్ప సంఖ్యాకులుగ నున్నారు. + +చరిత్ర : పశ్చిమగోదావరి జిల్లా వేంగి దేశములోని భాగమైయుండెను. గోదావరినది వేంగీదేశమును కళింగ +దేశమునుండి వేరుచేయుచుండెను. క్రీ. పూ. మూడవ శతాబ్దమునుండి సుమారు నాలుగున్నర శతాబ్దములు +ఈ ప్రాంతమంతయు శాతవాహన సామ్రాజ్యములో చేరియుండెను. ఆనాడు గోదావరీ ముఖద్వారమువద్ద ప్రాలూరను రేవుపట్టణముప్రసిద్ధిచెంది యుండెనని “టాలెమీ” అను భూగోళ శాస్త్రజ్ఞుని వ్రాతలనుబట్టి తెలియుచున్నది. ఈ జిల్లాలోని గుంటుపల్లి అను గ్రామములో నొక బౌద్ధ సంఘారామము ఆకాలమందుండి యున్నట్లును, ఆసంఘారామములో “సూయజ్ఞ నాథుడ”ను శ్రమణకుడు బౌద్ధమతాన్ని బోధించినట్లును, అక్కడ దొఱకిన శాసనాలను బట్టి తెలియుచున్నది. శాతవాహనుల తరువాత ఇక్ష్వాకులు ఈ ప్రాంతమునకు పాలకులైరి. వీరు మొదట శాతవాహనులకు సామంతులుగా ఉండిరి. వారు బలహీనులైన సమయములో స్వతంత్రులైరి. తరువాత కృష్ణా, గోదావరీనదుల మధ్యప్రాంతమును బృహత్ఫలాయనులు పరిపాలించిరి. క్రీ. శ. నాలుగవ శతాబ్దములో శాలంకాయనులు వేంగీదేశమున కధిపతులయిరి. వీరికాలముననే వేంగీనగరము రాజధానిగా నిర్మించుకొనబడెను. తరువాత 500 సంవత్సరములవరకు వేంగీనగరము ఆంధ్రపాలకులకు ముఖ్యనగరమై యుండెను. తూర్పు చాళుక్యరాజైన మొదటి అమ్మరాజు రాజధానిని వేంగి నుండి రాజమహేంద్రవరమునకు మార్చెను (క్రీ. శ. 10వ శతాబ్దములో). శాలంకాయనుల తర్వాత విష్ణుకుండినులు అధికారమునకు వచ్చిరి. వీరి రాజధాని ఏలూరునకు సమీపమందున్న దెందులూరు. ఈ వంశపు రాజైన మూడవ మాధవవర్మకు, చాళుక్యరాజైన రెండవ పులకేశికి కొల్లేటి చెరువుదగ్గర పెద్దయుద్ధము జరిగెను. ఆ చాళుక్యులే తరువాత వేంగీచాళుక్యులై ఆంధ్రను పాలించిరి. వీరినే తూర్పుచాళుక్యు లందురు. వీరి తర్వాత 14వ శతాబ్దములో వెలనాటి చోడులు పశ్చిమ గోదావరీ ప్రాంతమును ఏలిరి. 13వ శతాబ్దములో కాకతీయులు ఇతర తీరపుజిల్లాలతోపాటు, వేంగీప్రాంతమును కూడ లోబరచుకొనిరి. కాకతీయులు ఢిల్లీ సుల్తానులచే ఓడింప బడగా, కాకతీయసామ్రాజ్యము ఢిల్లీ చక్రవర్తుల వశమయ్యెను. మహమ్మదీయులను ధిక్కరించి, కొండవీటి రాజులు ఆంధ్రను ఏలిరి. రాజమహేంద్రవరపు రెడ్డి రాజులకు, కొండవీటి రెడ్డిరాజులకు అనేక యుద్ధములు జరుగుచూ వచ్చెను. 1424 లో కొండవీటిరాజ్యము పతనమయ్యెను. ఏలూరుకోట కొండవీటిరాజులు నిర్మించినదే. తరువాత విజయనగర చక్రవర్తులు మిగతా ఆంధ్రప్రదేశముతోపాటు దీనినిగూడ వశపరచుకొనిరి. తళ్ళికోట \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0513.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0513.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e881e30c82ccec14ce8d176c8daaa0fdd949331 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0513.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +యుద్ధములో (1565 లో) గోలగొండ సుల్తానులు విజయనగరాధిపతుల నోడించి ఆంధ్రదేశమును లోబరచుకొనిరి. +1628 లో గోలకొండ నవాబుల అనుమతితో డచ్చివారు నరసాపురములో ఇనుప ఫ్యాక్టరీని నిర్మించుకొనిరి. దానికి సమీపములోనున్న మాధవాయిపాలెంలో ఆంగ్లేయులు 1677 లో ఒక ఫ్యాక్టరీని నిర్మించుకొనిరి. నిజాం ఉల్ ముల్కు మరణానంతరము సలాబత్‌జంగును గోలకొండ సింహాసనము ఎక్కించినందుకు వానిచేకోస్తాజిల్లాలు ఫ్రెంచివారి కీయబడెను. తరువాత విజయనగరంరాజు సహాయముతో ఇంగ్లీషు సేనానియగు కల్నల్ ఫోర్డు ఫ్రెంచివారి నోడించి సలాబత్ జంగునుండి కోస్తాజిల్లాలను ఇంగ్లీషువారికి సంక్రమింపజేసెను. + +1925 వరకు పశ్చిమ గోదావరిజిల్లా వేరుగా లేకుండెను. ఈ భాగమంతయు కొంత కృష్ణాజిల్లాలోను, కొంత తూర్పు +గోదావరిజిల్లాలోను చేరియుండెను. 1925 ఏప్రిల్ 15 వ తేదీన తూర్పుగోదావరి జిల్లానుండి పోలవరం తాలూకాను, కృష్ణాజిల్లా నుండి మిగిలిన తాలూకాలను వేరుచేసి పశ్చిమ గోదావరి యను జిల్లా నేర్పాటుచేసిరి. + +II

+ +చారిత్రక ప్రాముఖ్యముగల స్థలములు : + +1. ఏలూరు : ఇది పూర్వము కొంతకాలము రెడ్డి రాజులకు ముఖ్యపట్టణముగ నుండెను. ఇపుడు మ్యునిసిపల్ పాఠశాల, తాలూకా కార్యాలయములున్న తావున రెడ్డిరాజులు కట్టించిన కోటయుండెడిది. అది ఇపుడు +శిథిలమైనది. 1480 (క్రీ.శ.) వరకు ఉత్తరమునుండి ఒరిస్సా రాజు సైన్యములును, వాయువ్యమునుండి ముసల్మాను +సైన్యములును, పడమటినుండి విజయనగర సైన్యములును ఏలూరు పరిసరప్రాంతమును వశపరచుకొనుటకు +యుద్ధములు చేయుచుండెడివి. 16వ శతాబ్దమున ఏలూరు గోలకొండ నవాబులకు స్వాధీనమయినది. ఆతరువాత మొగల్ రాజ్యమునకు దక్కన్ సుబేదారుగా నున్న నిజామునకు లోబడి క్రమముగా బ్రిటిష్ పరిపాలనకు వచ్చినది. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ మేర్పడిన తరువాత ఏలూరు మచిలీపట్నము జిల్లాలో నుండెడిది. 1859 లో దీనిని గోదావరి జిల్లాలో చేర్చిరి. 1925 లో పశ్చిమ గోదావరిజిల్లా ప్రత్యేకముగా నేర్పడిన తరువాత నిది దానికి +ముఖ్యస్థానమైనది . + +2. పెదవేంగి : ఇది ఏలూరు సమీపమున నున్నది. తూర్పు చాళుక్య రాజ్యమునకు మూలపురుషుడయిన +కుబ్జవిష్ణువర్ధనుడు ఇచటనే తూర్పు చాళుక్యరాజ్యమును స్థాపించెను. అతని కాలమునుండి అనగా క్రీ.శ. 642 నుండి 935 సం॥ వరకు నిది ఆ రాజ్యమునకు రాజధానిగా నుండెను. ఇతఃపూర్వము గోదావరి మండలమును పాలించిన సాలంకాయన రాజులకుగూడ వేంగి రాజధానిగా నున్నట్లు తెలియుచున్నది. సాలంకాయనులచే నిర్మితమైన సూర్యదేవాలయ మిచ్చట శిథిలావస్థయందున్నది. ఈ వంశపురాజగు విజయనందివర్మ సూర్యవిష్ణు భక్తుడనియు, ఇచటి విష్ణ్వాలయమున కనేక దానములుచేసి నాడనియు పెదవేంగి శాశనమువలన తెలియుచున్నది. వేంగీనగర మా ప్రాంతమున నుండుటచేతనే ఆంధ్రతీర ప్రదేశమునకు వేంగిమండలమని పేరువచ్చినది. + +3. దెందులూరు : ఇది వేంగి సమీపమున నున్నది: విష్ణుకుండినరాజులకు ముఖ్యపట్టణముగా కొంతకాలము +గౌరవము పొందినది. + +4. నరసాపురము : ఇచట క్రీ. శ. 1665వ సం॥లో డచ్చివారు ఇనుపకార్ఖానాను నిర్మించినారు. 1677 సం॥న +నరసాపురమునకు ఉత్తర భాగముననున్న మాధవాయ పాలెమను గ్రామమును, ఆంగ్లేయు లాక్రమించి ఒక +ఫ్యాక్టరీ స్థాపించిరి. 1658 లో పరాసువారుకూడ ఒక కర్మాగారమును ఇచట నెలకొల్పిరి. + +5. ప్రాలూరు ఓడరేవు : క్రీ. పూ. 3 శతాబ్దము మొదలుకొని సుమారు నాలుగున్నర శతాబ్దములవరకు +శాతవాహనరాజులచే పరిపాలింపబడిన ఆంధ్రభూభాగమున పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాకూడ ఉండెను. వీరికాలమున +గోదావరీ ముఖమునందు ప్రాలూరు అను రేవుపట్టణము ఉండెడిదని టాలెమీ యను గ్రీకు భూగోళశాస్త్రజ్ఞుని +వ్రాతలను బట్టి తెలియుచున్నది. కాని ఈ రేవుపట్టణ మిపుడు కనిపించదు. బహుశః ఇది సముద్రగర్భమున +కలిసియుండవచ్చును. + +6. గుంటుపల్లి బౌద్ధారామము : ఏలూరు తాలూకా గుంటుపల్లిలో శాతవాహనుల బౌద్ధసంఘారామ మొకటి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0514.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0514.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dca086a286f562d48eae322d34360c269bfb3bfd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0514.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +యున్నది. ఇది క్రీ. పూ. మూడవ శతాబ్దమున నిర్మితమైనదని చారిత్రకుల అభిప్రాయము. క్రీ.పూ. రెండవ శతాబ్దమున నీ సంఘారామమున సుయజ్ఞ నాథుడను శ్రమణకుడు బౌద్ధమత ప్రచారము గావించెనని ఇచటి శాసనములనుబట్టి తెలియుచున్నది. ఇపు డిచట ఏకశిలా నిర్మితమైన స్తూపమున్నది. స్తూపముపై నర్ధచంద్రాకారమున నొక హార్మిక, దానిపై ఛత్రాకారమున నొకకప్పు నుండెడివట. అవి ఇపుడు శిథిలమైనవి. బౌద్ధభిక్షువుల నివాసార్థము పరిసరములందు ఆరామములున్నవి. ఈ బౌద్ధ క్షేత్రము హీనయాన బౌద్ధమునకు చెందినదని చరిత్రకారుల యూహ. + +7. నిడుదవోలు దుర్గము : వేంగినగరమును రాజధానిగా జేసికొని, తెలుగుదేశమును పాలించిన పూర్వ +చాళుక్యరాజుల కాలమున నిడుదవోలు ఒక దుర్గముగా నుండెడిది. క్రీ. శ. 918 వ సంవత్సరమున రాష్ట్రకూటులు +ఆంధ్రదేశముపై దండెత్తగా, ఆంధ్రభూపతి చాళుక్య భీముడు నిడుదవోలు దుర్గము నాధారముగా జేసికొని, +రాష్ట్రకూటులను పారద్రోలెను. ఇదియే నిరవద్య పురమను నామముతో శాసనములలో కానవచ్చుచున్నది. + +పుణ్య క్షేత్రములు : 1. ద్వారకా తిరుమల : ఇది ఏలూరు తాలూకాలో నున్నది. ఇచట కొండమీద వెంకటేశ్వ +రాలయము కలదు. దీనికి చిన తిరుపతి యని పేరు. + +2. పెనుగొండ : తణుకు తాలూకాలో నున్నది. వైశ్యులకు గొప్ప పుణ్య క్షేత్రము. వైశ్యులకు దేవతయగు +కన్యకాపరమేశ్వరి పూర్వము తన్ను తా నిచటనే యగ్నికి యర్పించికొన్నట్లు ఐతిహ్యము గలదు. ఇచట కన్యకాపరమేశ్వరీ ఆలయమున్నది. + +3. తడికలపూడి : ఏలూరునకు ఈశాన్యమున 14 మైళ్ల దూరమున నీ గ్రామము గలదు. ఇచ్చట ప్రాచీనకాలపు +గంగేశ్వరాలయమున్నది. భీష్ముడు దీనిని నిర్మించెనని వాడుక + +ఇవిగాక బలివె, కొండగనిజెర్ల, తేతలి, తీపర్రు, దువ్వ, నత్తారామేశ్వరము, ఆచంట మొదలగు పుణ్యక్షేత్రము లిచట గలవు. ఈ క్షేత్రములందు సంవత్సరమున కొకటి రెండు పర్యాయములు ఉత్సవములు జరుగుచుండును. + +గోపమంత్రి – నాదిండ్ల + +శ్రీకృష్ణ దేవరాయల కాలమున ప్రఖ్యాతి చెందిన మంత్రి కుటుంబములలో 'నాదిండ్ల' వారి కుటుంబ మొకటి. వీరు ఆర్వేల నియోగిశాఖా బ్రాహ్మణులు. ఆపస్తంబ సూత్రులు, కౌశికగోత్రులు, గుంటూరు మండలమున నర్సారావుపేట కెనిమిది మైళ్ళ దూరమున నున్న 'నాదిండ్ల' అను గ్రామమున నివసించుటచే నీ వంశము వారికా యూరిపేరు ఇంటిపే రయినది. + +నాదిండ్ల వంశములో చిట్టి గంగనామాత్యుడను ప్రసిద్ధ రాజకీయవేత్త జనించెను. ఈ చిట్టి గంగనామాత్యుని +యొద్దనే సాళ్వ తిమ్మరుసు శుశ్రూషచేసి రాజనీతి విద్యలను గరచెను. చిట్టి గంగనామాత్యుని అన్నగారి పౌత్రుడు +తిమ్మనామాత్యుడు ఈ తిమ్మనమంత్రియు, మహామంత్రి తిమ్మరుసును బావమరదు లయిరి. అనగా తిమ్మన సోదరి లక్ష్మమ్మను తిమ్మరుసు వివాహ మాడెను. తిమ్మరుసు సోదరి కృష్ణమాంబను తిమ్మనమంత్రి వివాహమాడెను. కృష్ణమాంబ యొక్క ఒక కొడుకగు అప్పనమంత్రికి (మేనల్లునకు) తిమ్మరుసు తన కూతురగు తిరుమలాంబ నిచ్చి వివాహము చేసెను. మన గోపనమంత్రి కృష్ణమాంబ యొక్క మరియొక కుమారుడు; తిమ్మరుసు మేనల్లుడు. ఈ బాంధవ్యములు ప్రబోధ చంద్రోదయ వ్యాఖ్యయందు స్పష్టముగా వివరింపబడినవి. వీ రందరు మంత్రి, దండనాయకాది పదవులను వహించి ఆంధ్రదేశ చరిత్రలో ప్రసిద్ధిగన్నవారు. సంస్కృతాంధ్ర భాషలయందు నిస్తుల పాండిత్యవిలసితులు, వితరణశీలురు. + +గోపమంత్రి తొలుత క్రీ. శ.1510 ప్రాంతములో నేటి అనంతపుర మండలమున గల గుత్తిదుర్గ పరిపాలకుడుగా నుండెను. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కొండవీటి దుర్గమును క్రీ. శ. 1515 లో జయించి అచ్చట పాలకులుగా నున్న గజపతులను తరిమివేసెను. అప్పుడు రాజకార్య సంసిద్ధికొరకు దక్షుడైన గోపమంత్రి కొండవీటి దుర్గాధిపతిగా నియమితు డయ్యెను. గోపనమంత్రి క్రీ. శ. 1520 నుండి 1533 వరకు కొండవీటిసీమను దక్షతతో పాలించెను. + +మంత్రిత్వము : ఒకప్రక్క రాచకార్యములను దిద్దుకొనుచు, మరియొకప్రక్క సాహిత్య కార్యకలాపములనుగూడ గోపనమంత్రి చూచుకొనుచుండెను. రాజ్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0515.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0515.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aebb3d8e42ea2e8489cc566190417646552f55a1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0515.txt @@ -0,0 +1,44 @@ +కార్య నిర్వహణమునందు గోపప్రభునకు 'యూరదేచ యామాత్యుడను నాతడు మంత్రిగానుండెను. ఈ యూర +దేచమంత్రియు సంస్కృతమున గట్టిపండితుడు. మహా విద్వాంసుడగు లొల్లలక్ష్మీధరుని శిష్యుడు. ఆంధ్రభాష +యందభిమానముగల మనీషి. ఈ దేచమంత్రికే కుమార భారతియను బిరుదునందిన తెనాలి రామలింగకవి శైవుడై యున్నప్పుడు ఉద్భటారాధ్య చరిత్రమను ప్రశస్త శైవ ప్రబంధమును రచించి కృతినిచ్చెను. ఉద్భటారాధ్య చరిత్రమునందు గోపమంత్రిని తెనాలి రామలింగకవి ఎంతో మనోహరముగా స్తుతించియున్నాడు. + +గ్రంథరచన : సంస్కృతమున గోపనమంత్రి కృష్ణమిశ్ర విరచితమై ప్రఖ్యాతమైన ప్రబోధ చంద్రోదయము అను +వేదాంతాంతరార్ధకథా సమన్వితమైన నాటకమునకు "చంద్రికా" అను సంస్కృత వ్యాఖ్య రచించినాడు. ఈ +వ్యాఖ్యానము తోడనే సంస్కృతమున నీ నాటకము ముద్రితమైనది. ప్రబోధచంద్రోదయము ఉపనిషదర్థ ప్రతిపాదితమైన గంభీరార్థముగల నాటకము. ఇందు భౌద్ధ, జైన, చార్వాక మతఖండనాదులు కలవు. వేదాంత +శాస్త్రమున నిరూఢ ప్రజ్ఞగలవారికి మాత్రమే ఈ నాటకము గ్రాహ్యమగుట కవకాశము గలదు. అట్టి శబ్దశ్లేష +పారిభాషిక పదబంధురమైయున్న ఆ మహానాటకమునకు గోపన చక్కని వ్యాఖ్య రచించినాడనుటచే అతనికి +సంస్కృత భాషయందు, శాస్త్రవిశేషములందు ఎట్టి దండిపాండిత్యముగలదో స్పష్టమగుచున్నది. వ్యాఖ్యా +నారంభమున గోపమంత్రి వ్రాసిన శ్లోకము లాతని సంస్కృతకవితాశ క్తిని ప్రదర్శించునవిగా నున్నవి. + +శ్లో. అస్తి ప్రశస్తమహిమా నరసింహసూనుః + శ్రీకృష్ణరాయనృపతి ర్నృపసార్వభౌమః + యస్యోద్ధతా సమరసీమ్ని కృపాణవల్లీ + దూతీ భవ త్యమరలోకవిలాసినీనామ్. + +శ్లో. తస్య శ్రీకృష్ణరాయస్య ప్రాజ్యరాజ్యధురంధరః + కులక్రమాగతో మంత్రీ సాళ్వతిమ్మచమూపతిః. + +శ్లో. ఆపూర్వపశ్చిమసముద్ర మదత్తరాజ్యమ్ + ఆసేతుసింహగిరి చాత్ప్రతిమప్రతాపః + యః కృష్ణరాయనరపాలకదండనాథః + కౌండిన్యగోత్రతిలకః కవిపారిజాతః. + +గద్య: ఇతి శ్రీమద్రాజాధిరాజపరమేశ్వర శ్రీమత్ప్రతాప శ్రీకృష్ణరాయమహాసామ్రాజ్య ధురంధరసాళ్వతిమ్మ +దండనాయక భాగినేయ నాదిండ్లగోపమంత్రిశేఖర విరచితాయాం ప్రబోధచంద్రోదయ వ్యాఖ్యాయాం షష్టో౽ంకః సమాప్తః. + +సంస్కృతగ్రంథములు వ్రాసిన తెలుగువారిలో గోపనకు ప్రముఖస్థానమున్నది. + +నాదిండ్లవారి వంశచరిత్రము నెరుంగుటకు శాసములు గూడ మనకు తోడ్పడుచున్నవి. + +1. క్రీ. శ. 1515 నాదిండ్ల అప్పమంత్రి మంగళగిరి శాసనము. + +2. క్రీ. శ. 1520 నాదిండ్లగోపమంత్రి కొండవీటి శాసనము. + +ఈ రెండు శాసనములును సంస్కృతభాషలో ప్రశస్తమైన కవితతో వెలయుచున్నవి. ఈ శాసనములను రచియించిన మహాకవి లొల్ల లక్ష్మీధరుడు. మహావిద్వాంసుడగు నీతడు గజపతుల యాస్థానమున నుండినవాడు. తరువాత కృష్ణదేవరాయలవారి ఆస్థానమున కలంకారభూతుడయినాడు. అప్పమంత్రి మంగళగిరిశాసనమున సాళ్వతిమ్మరుసుమంత్రి ప్రశస్తి - నాదిండ్ల సాళ్వవంశీయుల సంబంధములు తెలుపబడినవి. అప్పమంత్రి యొనర్చిన దావాదికములు, అగ్రహారములు, తటాకప్రతిష్ఠ, దేవాలయప్రతిష్ఠాపనము మున్నగునవి ఆయా కాల ప్రమాణములతో లిఖితములైనవి. ఇందు తిమ్మరుసున కల్లుడును, గోపనకు +అగ్రసోదరుడును అగు నాదిండ్ల అప్పమంత్రి వినుకొండ గుత్తిసీమలకు పరిపాలకుడుగా నియమితుడైనట్లు చెప్ప +బడినది. + +గోపమంత్రి కొండవీటిశాసనము మంగళగిరి శాసన ప్రారంభ శ్లోకములతోడనే మొదలిడి వంశవృత్తాంతమును అట్లే వివరించుచున్నది. ఆ శ్లోకములుగూడ రెంటను సమానములే. గోపమంత్రి కొండవీటి యజ్ఞ వాటికా రఘు +నాయకులకు దేవాలయశిఖరము - మండపగోపురములు - తిరుచుట్టుమాలియ కట్టించి ఆ దేవరకు లేంబల్లె, మైదవోలు అను రెండు గ్రామములు సమర్పించెనను విషయము ఈ శాసనమున నుట్టంకింపబడినది. + +కృష్ణార్జున సంవాదము : గోపన తెలుగున ద్విపదకావ్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0516.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0516.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2498352f28d3a6eb043427f37c41c46e26f9f693 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0516.txt @@ -0,0 +1,59 @@ +ముగా "కృష్ణార్జున సంవాదము" రచించియున్నాడు. ఇది గయోపాఖ్యాన కథ. + +ప్రారంభము : + +శాంత మానసునకు జానకీపతికి +నెంతయుఁ బ్రీతిగా నే రచియించు +చారు కృష్ణార్జున సంవాదమునకు +నారఁ గథా సూత్ర మది యెట్టి దానిన + +గ్రంథాంతము : + +భాసురకీర్తి గోపప్రధానుండు +చారు కృష్ణార్జున సంవాద మొనర +గా రచియించె సత్కవులు నుతింప. + +గయోపాఖ్యాన కథ మహాభారతమున గానరాదు. శ్రీకృష్ణునికి సంబంధించిన హరివంశమునగాని, భాగవతము +నందు గాని యీ కథ యెంతమాత్రము గానరాదు. ఇది రామాయణ కథయందు, అవాల్మీకములవలె భారత +కథయందు క్రొత్తగా చేరినకథ. కావుననే వీనిని కల్పిత కథలుగా పరిగణింతురు. గోపన సమకాలికుడైన చరిగొండ +ధర్మనకవి రచించిన "చిత్రభారతము” న ఈ కథ గలదు. కృష్ణార్జున సంవాదములోని గయుని పేరునకుబదులు చిత్ర భారతమున చతుర్ధనుడని కలదు. గయుని నోటినుండి పడిన నిష్టీవనమునకు బదులు చిత్రభారతమున చతుర్ధనుడను రాజు ఆకాశ మార్గమున బోవుచుండగా ఆ రాజు ఎక్కిన గుఱ్ఱము నోటినుండి నురుగుపడెనని కలదు. ధర్మన తానీ కథను బ్రహ్మాండ పురాణమునుండి గ్రహించినట్లు వ్రాసియున్నాడు. కాని నేటి బ్రహ్మాండపురాణ ప్రతులలో నిది గానరాదు. గోపమంత్రి తన కాలములో ప్రచారమున నున్న గయుని కథను గ్రహించి కృష్ణార్జున సంవాదముగా రచించెనని చెప్పవచ్చును. ఈ కృతి విశేషములు. + +1. ఇందు వర్ణనలకంటె కథకు ప్రధానస్థానము కలదు. + +2. కావ్యశైలి, సంస్కృతాంధ్రములు సమపాళము గను, నిర్దుష్టముగను ఉన్నవి. + +3. వర్ణనములు సముచితములుగ కావింపబడినవి. + +4. జాతీయములు, సామెతలు సందర్భానుసారముగా వాడబడినవి. + +ఇలపులి దాసర్ల కిడియెద ననిన +వలనేది నమ్మి పోవచ్చునే చెపుమ + +చింతింప గతజలసేతుబంధనము +నలిని క్షీరోదక న్యాయమై యుండ +గోర్చుట్టమీద రోకటిపోటు +తంగేటిజున్ను రాధా భర్త మనకు. + +5. ఇందలి ద్విపదలలో 'ప్రాసయతి' ప్రయోగములు లేవు సలక్షణమైన భాష. సాధారణముగ ద్విపదపాదము +లొక దానితో నొకటి కులకముగ నేర్పడక విడివడి యుండును. శృంగారవర్ణనలు మచ్చునకైన లేక వీరరస స్ఫోరకమై, నీతి బోధకమై యున్నది. + +కృష్ణదేవరాయల కాలములో ప్రబంధములే గాని యితర వాఙ్మయప్రక్రియలు లేవు అను నపవాద మొకటి +సారస్వత లోకమున వ్యాపించి యున్నది. కాని గోపమంత్రి ద్విపదకృతి యా యభిప్రాయమునకే యపవాదము. ఈ ద్విపదకృతియే గాక కృష్ణదేవరాయల కాలమున భద్రకవి లింగకవి సానందోపాఖ్యానము, దేవాంగ పురాణము మున్నగు ద్విపదకృతులు వెలసినవి. + +గోపమంత్రి రచన వెనుక గయోపాఖ్యాన కథ యెన్ని యో రూపములు వెలసినది. + +ప్రబంధములు : కృష్ణార్జున సంవాదము : (1) వెలిచేరు వెంకటరామ ప్రధాని క్రీ. శ. 1700 ప్రాంతము. అముద్రితము. + +(2) కస్తూరి రంగకవి క్రీ. శ. 1750 ప్రాంతము. అముద్రితము. + +యక్షగానము : గయనాటకము : ఎమ్. కాశీపతి ఆచారి. ముద్రితము. + +గయోపాఖ్యానము : ధేనువుకొండ వెంకయ్య (జంగం కథ) ముద్రితము. + +హరికథ : గయోపాఖ్యానము: బాలాజీదాసు. ముద్రితము. + +నాటకము : గయోపాఖ్యానము : చిలకమర్తి లక్ష్మీ నరసింహము, కాశీనాథుని వీరమల్లయ, డి. సీతారామారావు, పి. సూర్యనారాయణ. + +వచనము: గయోపాఖ్యానము: పి.శివరామన్న, పి. రామబ్రహ్మము, ఎస్ . వెంకటసుబ్బశాస్త్రి, మావిపెద్ది కోటయ్య. + +గయోపాఖ్యానమను పేరుతో నున్న గ్రంథములు ఏ వాఙ్మయ ప్రక్రియల ననుసరించినను కథమాత్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0518.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0518.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dbfa4e2097f6ebf7dfd8a953d81399b67d234796 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0518.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +కాశిలో జరిగిన జాతీయ మహాసభకు అధ్యక్షుడయ్యెను. ఆంగ్ల దేశమునకేగి అచట భారతప్రజల ఆశయములను +స్పష్టముగా, సమగ్రముగా వెల్లడించెను. భారతదేశము నందలి రాజకీయ సంస్కరణములయొక్క ఆవశ్యకమును +గూర్చి ఆనాటి భారతదేశ వ్యవహార కార్యదర్శియగు మార్లేకు ఇతడు నచ్చచెప్పెను. + +1905 లో గోఖలే భారత సేవకసమితిని నెలకొల్పెను. దక్షిణాఫ్రికాయందు పర్యటించి అచ్చటి భారతీయుల +కష్టములను నివారించు నుద్యమములో మహాత్మునకు చేదోడు వాదోడై నిలచెను. బ్రిటిష్‌ప్రభుత్వము తనకు +ఒసంగిన సి. ఐ. ఇ. బిరుదును నిరాకరించి, గోఖలే తన త్యాగశీలమును చాటెను. 1915 సం. ఫిబ్రవరి 19 వ తేదీ +యందు ఇతడు స్వర్గము నలంకరించెను. స్వదేశీయులీ విషాద వార్తను విని దుఃఖవారధిలో మునిగిరి. బొంబాయిలో జరిగిన సంతాపసభలో ప్రసంగించుచు మహమ్మదాలీ జిన్నా -గోఖలే రాజకీయ ఋషి యనియు, భారత దేశీయ ఆర్థిక సమస్యా పరిష్కార విషయమున అందెవేసిన చేయి యనియు, త్యాగధనుడగు మహావ్యక్తి +యనియు ప్రశంసించెను. ఇతడు ప్రాక్పశ్చిమ దేశముల మధ్య చక్కని సమన్వయమును కల్పించినవాడు అని +సర్ విలియం వెడర్ బర్న్ ఇతనిని ప్రశంసించెను. + +గోఖలే మహాశయు డొనర్చిన భారత ప్రజాసేవ ఒక ఎత్తు; ఆర్థిక సమస్యల విషయములో ఇతడు చేసిన అపార కృషి మరియొక ఎత్తు. ఆర్థిక శాస్త్రములో ఇతడు చేసిన కృషికి కారణములైనవి మూడు. చరిత్ర, ఆర్థిక శాస్త్రము ఇవి ఇతని అభిమాన విషయములై ఈ శాస్త్రములను విద్యార్థులకు బోధించుటయందు ఇతనికి గల అసమానమైన సామర్థ్య మొక కారణము; దారిద్ర్య దేవత ఒడిలో పెరిగి తన దేశీయులను బాధించుచున్న దారిద్ర్యమును నిర్మూలింపవలయునని ఈ మహనీయునికి కలిగిన ఆవేదన రెండవ కారణము; రెనడే మహాశయుని శుశ్రూష లభించి అతనిచే ఇతడు ప్రజాహితమునకై ఉపయోగింపబడు విధమున తీర్చి దిద్దబడుట మూడవ కారణము. + +అంకెలతోను, వివరములతోను గూడిన విషయపరిజ్ఞాన సాహాయ్యమున శాసనసభలలో ఆర్థిక సమస్యలపై ఇతడు చేసిన ప్రసంగములు చిరసంస్మరణీయములు. వాటిలో ప్రభుత్వ ఆదాయవ్యయపట్టిక పై ఇతడొసగిన ఉపన్యాసములు విశిష్టము లయినవి. ఆర్థిక సూత్రములమ భారతీయ పరిస్థితుల విషయమున అన్వయించి తన ప్రతిపాదనలను సమర్థించిన విధానము అద్వితీయము. తాను విశ్వసించిన విషయమును జంకులేక చెప్పుటయం దితడు కడుంగడు దిట్ట. అప్రియములును, కఠినములునైన విషయములను సముచితరీతి మృదులముగా ప్రతివాదించు నేర్పునం దీతని కీతడేసాటి. శుష్క విమర్శనముల పొంత బోక నిర్మాణాత్మకములైన సూచనలు చేయు విషయమున ఇతడు కుశలుడు. వెల్బీకమీషన్ సమక్షమున సాక్ష్యమిచ్చుచు ఇతడు బ్రిటిష్ వాణిజ్యవర్గము నెడ ప్రభుత్వము చూపుచున్న అత్యంత సానుభూతిని, దేశమునకు నష్టదాయకముగ జరుగుచున్న అనవసర వ్యయమును ఖండించెను. ఇంగ్లండు మొదలగు దేశములలో ప్రజల క్షేమార్థమై ప్రభుత్వము ధనము వ్యయించుచున్న దనియు, ఇండియాలో అట్టిపద్ధతి అమలులో లేకుండుట న్యాయము +కాదనియు ఇతడు నొక్కి వక్కాణించెను. 1901 వ సం.లో బొంబాయిరాష్ట్ర శాసనసభలో 1879 సం. ల్యాండు రెవెన్యూ చట్టమునకు కొన్ని సవరణలను ప్రభుత్వము ప్రతిపాదించెను. సవరణలవలన వ్యవసాయదారులకు కలుగబోవు కష్టనిష్ఠురములను సమగ్రముగా ఇతడు ఆవిష్కరించెను. కాని ప్రభుత్వమువారు వాటిని ఆలకింపని కారణముచే సర్ ఫిరోజిషా మెహతా మొదలగువారితో ఇతడు సభనుండి బయటికి వచ్చెను. ఉప్పు పన్ను తగ్గించవలెననియు, ఆదాయముపై వేయదగిన కనీసపుపన్ను పరిమాణము హెచ్చింపవలెననియు, సైనిక +వ్యయమును తక్కువ జేయవలెననియు, ఇండెంచరు పద్ధతి ననుసరించి భారతీయ కార్మికులను దక్షిణాఫ్రికాకు +పంపరాదనియు, రైతుల ఋణబాధను తొలగించవలె ననియు ఇతడు ఖండితముగా చెప్పెను. + +భారతదేశము పారిశ్రామికముగా అభివృద్ధి చెందవలెనని గోఖలే ఆశయము. పారిశ్రామిక, సాంకేతిక విద్యా +వసతులు కలిగింపవలసిన ఆవశ్యకమును ఇతడు తన కాంగ్రెసు అధ్యక్షోపన్యాసములో ఉద్ఘాటించెను. దేశ మందు పారిశ్రామికాభివృద్ధికై కృషిచేయుట భారత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0520.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0520.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4dcb494ebcb792919349a30537827002c51f96ba --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0520.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +సుల్తాను కులీ మొదట గోలకొండ పరిసరములందుగల ఒకానొక ప్రాంతమును ప్రధానకేంద్రముగ గ్రహించినట్లు +తెలియుచున్నది. కాని సుల్తాన్‌కులీ, గోలకొండదుర్గము, నగరము నిర్మింపబడిన తరువాతనే స్వాతంత్య్రమును ప్రకటించు కొన్నట్లు చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడుచున్నారు. ఇతడు క్రీ. శ. 1518 లో స్వతంత్రుడయ్యెను. కావున +గోలకొండ దుర్గముతోపాటు గోలకొండ నగరస్థాపనము కూడ 1518 వ సంవత్సరమునకు ముందే జరగెనని నిర్ణయించుటయే సమంజస మగుచున్నది. కులీసుల్తానునకు వశముకాకపూర్వము గోలకొండ, చాళుక్యులయొక్కయు, కాకతీయులయొక్కయు అధీనమున నుండెను. ఈదుర్గము తెలంగాణమునకు కేంద్రస్థానమున లేకుండినను, శత్రువుల దండయాత్రలను కనిపెట్టుటకు రక్షణ దృష్టిచే ప్రాధాన్యమును వహించి యుండెనని మాత్రము చెప్పవచ్చును. + +సుల్తాను కులీ గోలకొండ దుర్గమును, నగరమును విస్తృతపరచుటకు తగిన ప్రయత్నము లొనర్చెను. ఆతని +అనంతరము గోలకొండ సామ్రాజ్య పాలన భారమును వహించిన సుల్తానులు నగరాభివృద్ధికై కృషి సల్పిరి. +సుల్తాన్ కులీ కాలమునను, తదనంతరము కొంతకాలము వరకును, గొలకొండ ప్రభువులు తమ రాజ్యమును సుస్థిర పరచుకొనుటయందు అధిక మైన శ్రద్ధను వహించిరి. కొంత కాలమైన తరువాత సుల్తానుల దృష్టి నగరాభివృద్ధిపై కేంద్రీకృత మయ్యెను. కులీ కుతుబుషా, ఇబ్రహీం కుతుబుషా, మహ్మద్ కులీ కుతుబుషా, అబ్దుల్లా కుతుబుషా మొదలగు సుల్తానులు గోలకొండ నగరమును సుందరముగ తీర్చిదిద్దుట యందు శ్రద్ధ వహించిరి. + +గోలకొండనగర వైశాల్యమును, నగరమునందు నివసించు ప్రజల సంఖ్య మున్నగు వివరములను తెలుపుటకు +ఆధారములు స్వల్పముగ నున్నవి. శతాబ్దములు పై బడిన కొలది గోలకొండ నగరము ఎంతయు అభివృద్ధి నొందినది. అది కులీకుతుబుషా నాటికే జనసంకీర్ణమై వేరొక నగర నిర్మాణమునకు దారితీసినది. గోలకొండ నగర +వైశాల్యము దినదినము మారుచుండెను. ఈ కారణము వలననే, నగరము హైదరాబాదు వరకు విస్తృతమైనది. +గోలకొండనగరము సుల్తానులకు గాని, అచ్చట నివసించు ప్రజలకు గాని చాలని కాలముకూడ వచ్చినది. కొందరు +సుల్తానులు గోలకొండను విస్తృత పరచుటయే గాక, క్రొత్త నగరములను, కోటలను నిర్మించుటకు పూను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0521.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0521.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2225c1c6a03f2df36847762eef5ff77b22b056fe --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0521.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +కొనిరి. సుల్తాన్‌నగరము, నయాఖిల్లా, హైదరాబాదు మున్నగునవి నిర్మింపబడినవి. + +మొదటి గోలకొండపట్టణము దుర్గప్రాకారమధ్యగతమున నిర్మింపబడినది. మూడు ప్రాకారములతో అలరారిన గోలకొండ దుర్గముయొక్క కైవార మేడు మైళ్ళు. గోలకొండ నగరమునందు కాంక్రీటుతో నిర్మింపబడిన 50 వేల గృహము లుండెననియు, నగరమున దాదాపు రెండు లక్షల పరిమితికల జనసంఖ్య ఉండెననియు, చరిత్రకారులు అంచనావేసిరి. కాని పరిసరప్రాంతములను, విస్తృత నగర వైశాల్యమును గమనించినచో గోలకొండజనాభా అంతకు మించి యుండు ననవచ్చును. నగరాభివృద్ధికై గోలకొండ సుల్తానులు దాదాపు 78 లక్షల హోనులు వ్యయమొనర్చిరి. + +గోలకొండ నగరమన కేవలము సామాన్యప్రజలు నివసించు వీథులుగల ప్రాంతమే కాదు. దుర్గమున నిర్మితము +లైన సౌధములు, అక్కడి ఉద్యోగులు, రాజాధికారులు, రాజులు, అంతఃపురస్త్రీలు మున్నగువారి నివాసగృహములు - అన్నియు నగరపరిధిలో చేరును. గోలకొండకు దూరమున నిర్మితములయిన కొన్ని భవనములు, శ్మశాన +వాటికలుకూడ నగరమున చేరును. నగరపరిధినుండి దుర్గ ప్రాంతమును తదితరప్రాంతములను తొలగించుట సమంజసము కాదు. + +గోలకొండ పట్టణమును నిర్మించుటకు తగిన పథకములను దీర్చినవాడు 'ఆజంఖాను' అను ఇంజనీరు. విస్తృత +గోలకొండ నగరనిర్మాణమునకు తదనంతరము భాగ్యనగర నిర్మాణమునకు, నాజర్ - ఉల్ - ముల్క్ వంటి +ఇంజనీర్లు ఎందరో పథకములను సిద్దము చేసిరి. + +గోలకొండనగరమును మూడు ప్రధానభాగములుగ విభజింపవచ్చును. (1) సామాన్యప్రజానీకము నివసించు +భాగము, విపణివీథులు, వర్తక కేంద్రములు మున్నగునవి. (2) రాజసౌధములు, అధికారులనివాసగృహములు +సైనికుల వీథులు మొదలగునవి. (3) విస్తృతనగర ప్రాంతము. + +తొలిదశయందు మొదటి ప్రాకారమునకును రెండవ ప్రాకారమునకును మధ్యగల ప్రాంతమున గోలకొండ +నగరము నిర్మితమైనది. ఇచ్చట సామాన్యప్రజలు నివసించుటకు తగిన సౌకర్యములు కలిగించబడినవి. ఈ ప్రాంతమునగల వీధులు 'మొహల్లా'లని వ్యవహరింపబడినవి. గోలకొండనగరమునందు మీరుజుమ్లామొహల్లా, మాదన్న మొహల్లాలవంటి వెన్ని యో యుండెను. నేటికిని హైదరాబాదులోగల కొన్ని వీథులు మొహల్లాలనియే వ్యవహరింపబడుచున్నవి. రాజమొహల్లా. పంచమొహల్లా — మొదలగునవి యిట్టివే. గోలకొండలోని మొహల్లాలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0523.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0523.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6f43bac2585671677de356fcbbdba586fb2950d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0523.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +లకు మట్టిగొట్టములు అమర్పబడి యున్నవి. వేడినీళ్ల సప్లయి కొరకు ప్రత్యేకమయిన గొట్టము లమర్పబడినవి. నదీతీరమున నగర నిర్మాణమొనర్చుట శ్రేయస్కరమను ప్రాచీనుల ఆశయమును సవాలుచేయుటకో యనునట్లు గోలకొండయందలి ఇంజనీర్లు జలాశయములను, హవుజులను, బావులను, దుర్గ తటాకములను, నిర్మించి. +ప్రజలకు, రాజులకు నీటి సౌకర్యములు కలిగించుటయే కాక, ఉపరితలోద్యానములకు, ద్రాక్షవనములకు, సుందరోద్యానములకు, నీటినందించుటకు పెక్కు ప్రయత్నములు కావించిరి. + +సైనిక ప్రాధాన్యముగల దుర్గమునందు కళాదృష్టితో, సుందర నగర నిర్మాణమునకు సంకల్పించుట కుతుబుషాహీ సుల్తానులకును, నాటి ఇంజనీర్లకును గౌరవకారణ మైనది. బాలాహిస్సారు ప్రాంతమున రెండు కమానులు గల భవనములు కలవు. దీని సమీపమున విశాలమైన అవరణమున్నది. ఇచ్చట గోలకొండ సుల్తానులు సైనిక +వందనమును స్వీకరించెడివారు. ఈ ఆవరణమును "జల్వే ఖానా అలీ" అందురు. దీనికి కొలనిదూరమున మూస +బురుజు కలదు. ఈ బురుజునకును ఫతేదర్వాజాకును మధ్య ఎన్నియో శిథిలములు కలవు. కోటపైని రాజసౌధములలో తొమ్మిది సౌధములు సముదాయముగగల సౌధరాజము, 'మోతీమహలు' అనునది. + +రాజప్రాసాదముల సమీపమున రాయబారులు, విదేశీయులు నివసించుటకు సౌధములు నిర్మింపబడినవి. +ఈరాన్‌దేశపు రాయబారి వచ్చినపు డీ భవనమునందే అతనికి సమస్త సౌకర్యములు కలిగించబడినవి. ప్రభువులు దర్భారుచేయుటకు తగిన భవనములు కలవు. రాజ సింహాసనము 'దీవాన్‌ఖాన్' అను భవనమున గలదు. న్యాయ సభలందు ప్రజలువచ్చి తమ కష్టనిష్ఠురములను విన్నవించు కొనుటకును, వారు కూర్చుండుటకును తగిన వసతులు కలవు. 'దౌలత్‌ఖానా' అనునది దర్భారుహాలుగ సుప్రసిద్ధమైనది. బాలాహిస్సారు ప్రాంతముననే 'తానాషాగద్ది' అని ప్రసిద్ధివహించిన రెండంతస్తులభవనము గలదు. 'నగీనా బాగు' అను ఉద్యానవనమొకటి కలదు. జింకల రక్షణము కొరకు గోలకొండ సుల్తానులు ప్రత్యేకోద్యానమును +నిర్మించిరి. ఈ వనమునగల జింకలను బాధించుటగాని చంపుటగాని తగదని రాజాజ్ఞ యుండెను. గోలకొండ +ప్రాంతమున కొన్ని రాజప్రాసాదములు నిర్మింపబడినవి. ఇవి కోటకు కొన్నిమైళ్ల దూరమున గలవు. మహమ్మదు +కులీ హుస్సేన్ సాగరము సమీపమున 'Black Hills' ప్రాంతమున వేసవి విశ్రాంతిగృహమును కట్టించుకొనెను. +వర్షర్తువులందు కొన్ని దినములు సుఖముగ కాలక్షేపము చేయుటకు 'మహల్ కోహినూర్‌' అను భవనమును +కట్టించెను. ఈ భవనము ప్రస్తుతము 'ఫలక్‌సుమా' సౌధముగల ప్రాంతమున నిర్మితమై యుండెను. + +గోలకొండ నగరమున రాజసౌధములకు సమీపమున \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0524.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0524.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c04724b23eb5852c82c6b0bdfdc1cc87a7e54ef0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0524.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +అంతఃపురస్త్రీలకొరకు నిర్మింపబడిన జనానామహల్ ఉండెను. స్త్రీలకొరకు ప్రత్యేకముగ నిర్మింపబడిన ఇట్టి +భవనములు మరికొన్ని ఉండెను. అంతఃపురమునందే చక్కనితోట లుండెను. అంతఃపురరక్షణకై ప్రత్యేకముగ +హబ్షీలు నియమితులగుచుండిరి. ఔరంగజేబు గోలకొండ కోటపై దాడిచేసిన సందర్భమునందు సైన్యము కోటలోనికి ప్రవేశించినపుడు అంతఃపురస్త్రీలను రక్షించుటకు హబ్షీలు తమ ప్రాణములను సైతము ధారపోసిరి. అంతఃపురస్త్రీలు ఆత్మాభిమానము కలవారుగుటచే శత్రువుల చేజిక్కుటకు ఇచ్చగింపక, సమీపమునగల బావులందు దూకి, ప్రాణములను కోలుపోయిరి. ఆ బావుల శిథిలములు నేటికిని కలవు. + +ఉమ్రావులు, రాజాధికారులు, మంత్రులు మున్నగువారి కొరకు ప్రత్యేకమందిరములు నిర్మింపబడెను. ధనికులు, +రాజాధికారులు, కోట వెలుపల, పరిసర ప్రాంతములందు కూడ ఎ త్తైన భవనములను, విశాలమైన ఉద్యానవనములను, నిర్మించుకొనిరి. అట్టి నిర్మాణ విషయమున గోలకొండ సుల్తానులు ప్రోత్సాహము నొసగిరి. తత్ఫలితముగ కోటయందు, దాని సమీపమునందు నగరము విస్తృతమగుటకు ఏమాత్రము అవకాశము లేని పరిస్థితు లేర్పడెను. అట్టి సందర్భముననే మహమ్మద్ కులీకి హైదరాబాదు నగర నిర్మాణ విషయమున సంకల్పము కలిగినది. + +సైనికుల నివాసముకొరకు ప్రత్యేకము అయిన మందిరములు నిర్మింపబడినవి. ఆయుధసామగ్రిని నిక్షిప్తము +చేయుట కొరకును ప్రత్యేక మందిరము లుండెను. రాజ ధనాగారములు సైనికాధికారులచే రక్షింపబడుచుండెను. +రాజ ధనాగారము లందలి ధనమును దొంగిలించుటగాని, దుర్వినియోగ పరచుటగాని గొప్ప నేరముగ పరిగణింప +బడుచుండెను. రాజ ధనాగారమును 'అంబరఖానా' అని వ్యవహరించుచుండిరి. రాజధనమును దుర్వినియోగము కావించినందులకు, అబుల్ హసన్ కాలమున 'మూసా' అను అధికారి కఠినముగ శిక్షింపబడెను. 'మూసా' ఇంటిని సోదాచేసి, 5 లక్షల విలువగల రొక్కమును ప్రభుత్వము వారు తిరిగి పొందగలిగిరి. + +సామాన్య ప్రజలు నివసించు వీధులందును. రాజ ప్రాసాదము లందును మసీదులు, ధర్మశాలలు, భిక్షా +గృహములు, యాత్రిక భవనములు, పాఠశాలలు, వైద్యశాలలు, పెక్కులు నిర్మింపబడెను. మసీదు గోడలపై, +గుంబదుల గోడలపై చిలుకలను, గబ్బిలములను, ఉడుతల రూపములను వివిధములయిన రంగులతో చిత్రించు +చుండిరి. కోట ద్వారములపై సింహములను చిత్రించిరి. + +గోలకొండ నగరమున సామాన్య ప్రజలు సుఖముగ జీవించిరి. వారి ఆస్తిపాస్తులను రక్షించుటయందును, +నగరమున శాంతిభద్రతలను నెలకొల్పుటయందును, సిటీ పోలీసు కమీషనరు (కొత్వాలు) శ్రద్ధ వహించుచుండెడి +వాడు. మూడుకాళ్ళ ముసలమ్మ కూడ నిర్భయముగ ఆభరణములతో వెడలుటకు ఎట్టి ఆటంకము లేకుండెను. +కాసింబేగ్ వంటి ప్రముఖులు పోలీసు కమీషనరు పదవియందుండి అత్యంత సమర్థులుగా స్థిరకీర్తి నార్జించిరి. మహమ్మద్‌కులీ కాలమున ఎవరికిని మరణశిక్ష విధింపబడలేదు. నగరమునవచ్చు విదేశీయులపై పోలీసువారు గూఢచారులను నియోగించి, వారిచర్యలను అనుక్షణము గమనించు చుండిరి. గూఢచారులు, రక్షకభటులు, విదేశీయులు ఎట్టి విద్రోహచర్యలకు పూనుకొనకుండ జాగ్రత్తవహించిరి. + +గోలకొండ ప్రజలలో వివిధ వృత్తులు స్వీకరించిన వారుండిరి. వారి ప్రధానవృత్తి వ్యవసాయము. ప్రభుత్వోద్యోగములలో చేరినవారు కొలదిమంది మాత్రమే ఉండిరి. ప్రభుత్వమునందలి ఉన్నతోద్యోగములు బ్రాహ్మణుల ఆధీనమునం దుండెను. సైన్యములో ఈరాక్, పర్షియాదేశములనుండివచ్చి గోలకొండలో స్థిరపడినవారే కాక, పాశ్చాత్యులుకూడ నుండిరి. నేతపనివారు, కుటీర పరిశ్రమలవారు, కత్తులు మొదలగు ఆయుధములు చేయువారు, నగారా మ్రోగించువారు, నాట్యముచేయువారు, శిల్పులు, చిత్రకారులు, భవననిర్మాతలు, ఉద్యానకృషిలో నిపుణులయినవారు, పల్లకీలు మోయువారు, బోయలు, చక్కని దస్తూరి వ్రాయువారు, ఇట్లు వివిధవృత్తులను స్వీకరించినవారు, ఎందరో ఉండిరి. జ్యోతిష్కులు, పండితులు, మతగురువులు పూజనీయులై యుండిరి. + +గోలకొండ, ప్రధానముగ వర్తకకేంద్రము. ఇక్కడి వజ్రములు ఈ నగరమునకు ప్రపంచఖ్యాతి నార్జించినవి. +యాత్రికులవలన, వర్తకవ్యాపారము లొనర్చుటకై వచ్చు వారివలన, వింతవింతలయిన విశేషములు తెలియు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0526.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0526.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..479ad8f51093856d582cc0ff9a4770431bc47832 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0526.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +బీదలకు అన్నదానము, విద్యార్థులకు వేతనములు విద్వాంసులకు సత్కారములు జరిగెడివి. 'నౌరోజా' (పర్షియనుల ఉగాది) ఉత్సవ మారంభ మయిననాడు సుల్తాను ఆస్థాన జ్యోతిష్కుల వలన సంవత్సర ఫలములను చెప్పించుకొను చుండెను. సామంతులు ఇట్టి ఉత్సవ సందర్భములందు కప్పములు చెల్లించుచుండిరి. + +వసంతోత్సవము తెలుగువారికి ప్రియతమ మైనది. రెడ్డిరాజుల కాలమునుండి ఈ ఉత్సవములు మహావైభవముతో జరుగుచు వచ్చినవి. ఢిల్లీసుల్తానులలో అమీరుఖుస్రో కాలమునుండి వసంతోత్సవములు మహమ్మదీయులకు అభిమాన పాత్రములైనవి. వారు వసంతోదయమున చిగిర్చిన పుష్పములను పెద్దల సమాధులపై నుంచెడివారు. స్త్రీలు కేశములను పుష్పములచేత అలంకరించుకొనెడివారు. గులాబిరంగు వస్త్రములను ధరించెడివారు. +కుతుబుషాహీ సుల్తాను లీవిధముగ వసంతుని ఆగమనమునకు సంతసించి, తమ ఉత్సాహమును వివిధరీతుల ప్రదర్శించుచుండిరి. కుతుబుషాహీ ప్రభువులలో మహమ్మదు కులీకి అత్యంతా మోదమును, ఉల్లాసమును కూర్చునట్టిది మృగశిరాప్రవేశోత్సవము. ఈ చక్రవర్తి వర్షర్తువులో విహారమునకు బయలుదేరెడివాడు. విలాసముగ కొన్ని వారములు ఆనందమున కాలక్షేపము చేసెడివాడు. 'కోహినూర్ ' భవనమునకు సపరివారముగ వెడలి అచ్చట అనుక్షణము ప్రియాపరిరంభణ సుఖాసక్తుడై మహమ్మదుకులీ మైమరచుచుండెను. చందనము. కస్తూరి, కర్పూరము, కుంకుమపువ్వు మున్నగువాటి వాసనలచే ఆతని సౌధభాగములును, నగరమును గుబాళించుచుండెను. నగరోద్యానములందుగల ద్రాక్షలు రసధునులై, సుందరాంగనల నవయౌవనమును, ప్రేయసీ ధమ్మిల్ల సుమసౌరభములను, కామినీచంచల నేత్రాంచల కజ్జలరేఖాలం కృతులను తమలో రంగరించుకొని, అంతఃపుర ప్రాసాద ప్రాంగణములందు, పానశాలలందు ప్రవహించి, భాగ్యమతీ హృదయ విహారి యగు మహమ్మదు కులీని బ్రహ్మానంద మగ్ను నొనర్చుచుండెను. + +గోలకొండ సుల్తానులకాలమున రంజాను, మొహరము వంటి పండుగలు ప్రత్యేక వైభవము కలవై యుండెను. +ప్రభుత్వముచే వేలకొలది ధనము వెచ్చింపబడుచుండెను. ఆలంను స్థాపించి రోదన దినములవరకును ఈ పండుగలు మహమ్మదీయ మత సంప్రదాయానుగుణముగ జరుగుచుండెను. ఇందు హిందువులు సమధిక సంఖ్యలో పాల్గొనుచుండిరి. నేటికిని హైదరాబాదులో జరుగు మొహరం పండుగలో హిందువులు అధిక సంఖ్యలో పాల్గొనుచున్నారు. + +పట్టాభిషేక వసంతోత్సవాది సందర్భము లందేకాక, సామాన్యకాలము లందును, మహమ్మదీయ సుల్తానులు, +అధికారులు, ధనికులు, భోగలాలసత్వమున జీవించు చుండిరి. గోలకొండ రసికుల చిత్తవృత్తి ననుసరించి +వేలకొలది వేశ్యాంగనలు, గోలకొండలో స్థిరనివాసముల నేర్పరచుకొనిరి. ఆ కాలమున దాదాపు 25 వేల వేశ్య +లుండిరని అనేకములయిన ఆధారములవలన తెలియుచున్నది. రాజులు తమ ఉంపుడుకత్తెలకు ప్రత్యేక మందిరములు నిర్మించెడివారు. ఇరాను తుర్కీదేశములనుండి వచ్చిన సుందరాంగనలుకూడ రాజాంతఃపురములలో చెలికత్తెలుగ ప్రవేశించిరి. గోలకొండ రాజులలో మహమ్మదు కులీయు, తానీషాయు, రసికులుగ ప్రశస్తినొందిరి. మహమ్మద్ కులీకి ప్రియురాండ్రెందరో ఉండిరి. వారిలో భాగ్యమతి, మహమ్మదు కులీ హృదయ దేవతయైయుండెను. భాగ్యనగర నిర్మాణము, ఆమె స్మృతిచిహ్నముగ నేటి హైదరాబాదు రూపమున, కనులపండువై ఒప్పుచున్నది. సరోజిని, పద్మిని, మున్నగుప్రియురాండ్రు ఆతని హృదయమును తమవశ మొనర్చుకొనియుండిరి. గోలకొండ నగరోద్యానములనుండి వీచిన మందమారుతములు ప్రేయసీ ప్రియుల ప్రణయ సౌరభ సంవాసితములై వందలకొలది ప్రేమగాథలకు ఊపిరిపోసినవి. ప్రియురాండ్రపేరనిర్మితములయిన ఉద్యానవనములు, మందిరములు, శిథిలములై నామమాత్రావశిష్టములై, గోలకొండ సుల్తానుల రసికత్వమును వేనోళ్ళ కీర్తించుచున్నవి. గోలకొండ నగరమునగల వేశ్యలలో నృత్యము చేయువారికి ప్రభుత్వము వలన కొంత ధనము బత్తెమురూపమున లభించుచుండెను. వేశ్యలకు నాయకురాండ్రుండిరి. తమ నాయకురాండ్ర ద్వారా వారు వారమున కొకసారి అధికారులను దర్శించుచుండిరి. + +గోలకొండ సుల్తానులు తమతమ మత సంప్రదాయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0527.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0527.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..076e8c3d27b632e30d7247dbe0eb14f2e3b124c0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0527.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +ముల ననుసరించి దుస్తులు ధరించెడివారు. వీరిలో మహమ్మద్ కులీమాత్రము స్థానిక వేషభాషల ననుకరించెను. +గోలకొండ ప్రభువులలో మహమ్మదు కులీ ఒక్కడే గడ్డమును తీయించివేసెను. ఆతడు తెలుగుభాషను అభ్యసించి +కొన్ని పద్యములు వ్రాసెను. అవి ఇపుడు అలభ్యములు. స్థానికములుగు జరుగు ఉరుసులలో అతడు పాల్గొను +చుండెడివాడు. + +స్థానిక ప్రజలు తమతమ సంప్రదాయముల ననుసరించి కోట్లు, పాగాలు, దోవతులు, ధరించుచుండిరి. హుక్కా +పీల్చుట గౌరవ సూచకముగా భావింపబడుచుండెను. ధనికులు మద్యపానప్రియులై, వేశ్యాలోలురై యుండిరి. +ఇక్కడి ప్రజలు శుభ్రమయిన వస్త్రములు ధరించెడివారనియు, చక్కని దేహచ్ఛాయ కలవారై యుండిరనియు +ఎత్తైనవారనియు, సుందరాకారము కలిగియుండిరనియు, విదేశీయుల వ్రాతల వలన తెలియుచున్నది. రాజులు, +రాజాధికారులు బ్రాహ్మణుల కన్నియలకు వివాహములు కావించుట పుణ్యకార్యముగ భావించెడివారు. వస్త్రదానము, అన్నదానము విరివిగ జరుగుచుండెను. + +పెండ్లిండ్ల సందర్భమున, పెండ్లి కుమార్తె కన్నులకు కాటుక, సుర్మా తీర్చెడివారు. చంద్రబింబమువంటి +తిలకమును దిద్దువారు. ముత్యాలపాపట తీర్చెడివారు. వివిధ పుష్పములచే కేశాలంకరణము చేసెడివారు. +పెండ్లికుమార్తె పాదములకును, చేతులకును, పారాణి నలంకరించెడివారు. ఈ సందర్భమున ముత్తైదువులకును, +కన్నియలకును, ముత్యాల అంచు చీరలను కానుకలుగ నొసగుచుండిరి. + +గోలకొండ నగరము వివిధ కళలకు విద్యలకు కేంద్రముగ వర్ధిల్లినది. శిల్పము, చిత్రకళ, చక్కని వ్రాత, అభిమాన విషయములుగ నుండెను. భవన నిర్మాణ నైపుణి ఆనాటి వారికి వెన్నతోబెట్టిన విద్యయై యుండెను. సుల్తానుల దర్బారులలో, సమర్థులగు ఇంజనీర్లుండిరి. జ్యోతిష్కులకు, విద్వాంసులకు, మతగురువులకు, కవులకు, గోలకొండ దర్బారునందు సముచితస్థానము లభించినది. యూనానీ, డచ్చి వైద్యులు రాజగౌరవమునకు పాత్రులైరి. సంవత్సరమునకు 800 లు పగడాల వేతనమునిచ్చి ఒకానొక డచ్చి శస్త్ర చికిత్సకుని తన ఆస్థాన వైద్యునిగ +నియమించి సుల్తాను గౌరవించెను. రాజు ఫర్మానాలు పారశీకభాషలో నుండెడివి. + +చక్కని దస్తూరియే కాక, ప్రత్యేక లేఖనపద్ధతు లెరిగిన గూఢచారులుండిరి. అట్టి లేఖనలను చదువగలిగిన +కారణముననే అక్కన్న మాదన్నలు గోలకొండ సుల్తాను ఆదరానుగ్రహములకు పాత్రులైరని జనశ్రుతి. గోలకొండ సుల్తానులు పారసీకము, అరబ్బీ, ఉర్దూ, తెలుగు అను భాషలకు ఉచితరీతి ఆదరము కల్పించిరి. పండితులను +కవులను సత్కరించి, వారిచేత కృతులు వ్రాయించిరి. అమీర్ షా, మహమ్మద్ షీరాజీ, కాసింబేగ్ వంటి పండితులు నేటికిని ఉర్దూ, పారసీక వాఙ్మయ చరిత్రలో పేరుపొందిన కవులు. నాటి ఉర్దూ కావ్యములు ప్రత్యేకతను కలిగియుండి, సాహిత్యమునకు అలంకార ప్రాయములయిన రచనలుగా కీర్తింపబడుచున్నవి. + +గోలకొండ సుల్తానుల కాలమున తెలుగు కవులు ప్రత్యేకాదరమునకు పాత్రులైరి. రాజులేకాక రాజాధికారులును పండితుల సత్కరించి వారిచేత గ్రంథములు వ్రాయించిరి. ఆనాడు వ్రాయబడిన కావ్యములు ఆంధ్ర +వాఙ్మయమునందు ప్రత్యేక గుణములుకలవై యున్నవి. అచ్చ తెనుగు కావ్యరచన కుతుబు షాహీల కాలమున +వెలువడుట వారికి స్థిరకీర్తిదాయకమైనది. అద్దంకి గంగాధర కవి రచించిన 'తపతీ సంవరణోపాఖ్యానము', పొన్నగంటి తెలగనార్యుని 'యయాతి చరిత్ర' గోలకొండ సుల్తానులకు, అధికారులకు గొప్పకీర్తి నార్జించినవి. మరిం +గంటి సింగరాచార్య కవివంటివారెందరో సుల్తానొసగిన మన్ననలకును, గౌరవ బిరుదములకును పాత్రులైరి. +రామదాసు కీర్తనలు తానాషా కాలమున రచింప బడినవే. + +గోలకొండ సుల్తానులు ప్రదర్శించిన మత సామరస్య మెన్నదగినది. ప్రభువులు మహమ్మదీయులు. పాలిత +ప్రజలలో అధికసంఖ్యాకులు హిందువులు. ఒకటి రెండు సందర్భములందు తప్ప గోలకొండ చరిత్రలో, హిందూ +మహమ్మదీయ మత సామరస్యమునకు ఎట్టి భంగము కలుగలేదు. ఔరంగజేబు గోలకొండను ముట్టడించుటకు +గల హేతువులలో తానాషా హిందూప్రజలయందు చూపిన అభిమాన మొకటి యని చరిత్రవలన తెలియును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0528.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0528.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..367612ca18b0654b6d96c96a5e7e1a204bd89366 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0528.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +పలువురు హిందువులు గోలకొండ రాజ్య నిర్వహణమున ప్రధానపాత్ర వహించిరి. అది గిట్టనివారికి అసూయా +ద్వేషములు కలిగెననుటకు సందేహములేదు. అక్కన్న మాదన్నలు ఉన్నతపదవులలో నుండుట అట్టి అసయా +పరులకు మరింత ద్వేషకారణమైనది. గోలకొండసుల్తానులు షియాశాఖకు చెందినవారు. స్థానిక దక్కను ముసల్మానులు సున్నీ శాఖవారు. సుల్తానులు వీరిలో అందరియందును సమదృష్టిని పరపిరి. గోలకొండ సుల్తానుల సర్వమత సమదృష్టి కారణముగా ప్రజలు సుఖమయమయిన జీవితమును గడిపిరి. + +మహమ్మదుకులీ కుతుబుషా కాలమునాటికి గోలకొండ పట్టణము జనసంకీర్ణమైన కారణమున అది క్రమముగ +విస్తరింప నారంభించెను. భాగ్యమతీ మహమ్మదుకులీ ప్రణయము, మహమ్మదుకులీ వర్షర్తువులో విలాసము +కొరకు నెలలతరబడిగా రాజ్యమునుండి దూరముగ నుండుట, హుస్సేనుసాగరు సమీపమున వేసవిగృహము +నిర్మితమగుట, గోలకొండలో మహామారి సంభవించి తగ్గిన తరువాత చార్మినారు నిర్మింపబడుట, మక్కామసీదు +నిర్మాణాదులు - అన్నియు క్రమముగ మూసీనది తీరమందొక క్రొత్తనగరమును సుందరోద్యానములతో నిర్మింప +వలయునను సుల్తానుసంకల్పమునకు మరింత దోహదము కల్పించినవి. దీని ఫలితముగ భాగ్యమతిపేర భాగ్యనగర నిర్మాణము అచిరకాలముననే పూర్తియైనది. గోలగొండ సౌధములను మించు సౌధరాజములు, రాజభవనములు, అంతఃపురములు, దర్భారుహాలులు, న్యాయశాలలు, విద్యాలయములు, వైద్యాలయములు, లెక్కకు మించిన ఉద్యానవనములు నిర్మితములైనవి. జనసంకీర్ణమయిన గోలకొండనుండి కుతుబుషాహి సుల్తానులు పదునారవ శతాబ్దిప్రాంతమున, రాజధానిని హైదరాబాదు నగరమునకు మార్చిరి. ఐనను, గోలకొండ, సైనిక కేంద్రముగ తుదికాలమువరకు సుల్తానుల అధీనముననుండి అభివృద్ధి పొందినది. హైదరాబాదునకు తూర్పున సుల్తాన్‌మహమ్మద్ ఆరంభించిన సుల్తాన్‌నగర నిర్మాణము ఆతని మరణముతో పరిసమాప్తమై భాగ్యనగర మేకైక రాజధానియయ్యెను. భాగ్యనగరము రాజధానికాకపూర్వము మహమ్మద్ కులీ కాలమున దర్బారు 'దౌలత్‌ఖానా' లో జరిగెడిది. ఖుదా దాద్ మహల్ వంటి సౌధములు రాజకీయ కార్యకలాపములకు ఉపయోగించినవి. + +గోలకొండ నగరవర్ణనము, గోలకొండ శ్మశానవాటికల వర్ణనములేనిది పూర్తి కానేరదు. లంగర్ హౌజునకు +కార్వాన్‌సరాయికి సమీపమున విశాలమైన ఆవరణమున గోలకొండ సుల్తానులు, రాజబంధువులు, పట్టపురాణులు, రాజుల ప్రియురాండ్రు మున్నగువారి సమాధులన్నియు నిర్మింపబడి నేటికిని కుతుబుషాలకాల స్మృతిచిహ్నములై యున్నవి. ప్రపంచమునం దెచ్చటను, ఇన్ని సమాధులు, రాజులకు సంబంధించినవి, ఒక్కచో వినిర్మితములైనవి లేవని గోలకొండను సందర్శించిన టెవర్నియర్ అను ప్రముఖుడు తమ అనుభవములందు వ్రాసెను. గోలకొండ సుల్తానులకు తమ జీవితకాలమునందే తగిన గుంబదులను నిర్మించుకొనుట పరిపాటయినది. ప్రశాంత వాతావరణమున గల ఈ గుంబదులన్నియు, గోలకొండ సుల్తానుల కాలమున చక్కని ప్రాకార కుడ్యములతో భద్రపరచబడినవి. అన్నివేళలందు జనసామాన్యమునకు ఈ గుంబదులందు ప్రవేశ సౌకర్యములు లేకుండెను. హైదరాబాదు ప్రభుత్వమువారిలో సాలారుజంగు ఈ గుంబదుల రక్షణమున ప్రత్యేక శ్రద్ధను చూపెను. ఔరంగజేబు దాడివలన గోలకొండ శిథిలమైనదికాని, ఈ గుంబదులు మాత్రము చెక్కు చెదరక నిల్చియున్నవి. దండయాత్ర లొనర్చినవా రెవరును గుంబదు భవనములను నాశనము చేయుటకు పూనుకొనలేదు. ఇవన్నియు హిందూ - మహమ్మదీయ శిల్పకళా సమ్మేళనమునకు తార్కాణములుగ నిల్చియున్నవి. గోలకొండ సుల్తానులు తమ జీవితకాలమున మహోన్నత సౌధరాజములను నిర్మించుకొని, అందు సుఖించినటుల, మరణించిన తరువాతగూడ, పారలౌకిక సుఖాసక్తులై సుందరతర శిల్పములతో నొప్పు సమాధు +లందు దీర్ఘనిద్రనొందిరి. గోలకొండ గుంబదులలో గల పెక్కు సమాధులలో కొన్నిటిపై ఆయా వ్యక్తులయొక్క +మరణకాలముకూడ వ్రాయబడినది. కొన్నిటిపై ఎట్టి లిఖితాధారములు లేవు. అవి ఎవరివో తెలిసికొనుట +కష్టసాధ్యము. మొత్తముమీద రాజాధికారులు, రాజబంధువులు, ప్రియురాండ్రు మున్నగువారి కొరకే ఈ సమాధులు నిర్మితములైనవనినిశ్చయముగ చెప్పవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0529.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0529.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45a9b2f39925d8634522f1ba87f1b99daa87f82f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0529.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ఈ గుంబదలకు సమీపమున 'షాహీహమామ్' కలదు. గోలకొండలో చనిపోయినవారి శవములను బంజారా దర్వాజా ద్వారా కార్వానుసరాయి ప్రాంతమున గల యీ స్నాన భవనమునకు తెచ్చెడివారు. ఇచ్చట చక్కగ నిర్మింపబడిన అరుగులపై శవములనుంచి స్నానము చేయించి, మత సంప్రదాయము ననుసరించి అన్ని కార్యకలాపములు పూర్తిచేసెడివారు. గదుల పై భాగమున హవుజులలో నీటిని వేడిచేయుటకు, అక్కడి నుండి గదులకు ప్రత్యేకపు నీటి గొట్టముల ద్వారా వేడి నీటి నందించుటకు చక్కని సౌకర్యములుండెను. చల్లని నీటి నందిచ్చుటకై ప్రత్యేకపు గొట్టములుండెను. స్నానములు చేయించు గదులు నేటికిని చెక్కు చెదరక యున్నవి. +ఇక్కడికి వచ్చువారు పాదరక్షలను వదలిపెట్టుటకు ప్రత్యేక స్థానము కలదు. శవములను ఇక్కడినుండి సమాధికి తీసికొనివెళ్ళి సమాధి చేసెడివారు. గోలకొండ రాజ్యస్థాపకుడగు కులీ సమాధి గుంబదు నిరాడంబరముగ నున్నది, గోరీ తలపై ఖురాను భాగములు వ్రాయబడినవి. ఇతడు 1543 సం॥రమున తన కుమారునిచే వధింపబడెను. ఈ సమాధిప్రక్క 21 సమాధులున్నవి. ఇవన్నియు ఆతని బంధువులవై యుండును. + +క్రీ. శ. 1580 సం. జూను రెండవతేదినాడు చనిపోయిన ఇబ్రహీం కుతుబుషా సమాధి గుంబదు పై భాగమున గోడలపై రంగుపూతలు చెక్కుచెదరక యున్నవి. ఇతని సమాధియొద్ద ఇతని బంధువుల 16 సమాధులు కూడ నున్నవి. + +క్రీ. శ. 1608లో భాగ్యమతి చనిపోయినది. 17 వ డిసెంబరు 1611 సం॥లో మహమ్మద్ కులీ మరణించెను. ఇరువురికి సమాధులు గలవు. మహమ్మద్ కులీ గుంబదు గోలకొండ సుల్తానుల గుంబదులలో సుందరాతి సుందరమైనది. దీని శిల్పనిర్మాణ నైపుణి వర్ణనాతీతము. విశాలమైన రెండు అరుగులు ఒకదానిపై మరొకటి కలవు. క్రింది అరుగు 200 చ, ఆడుగుల వైశాల్యము కలది. పై అరుగు 120 చ. అడుగుల వైశాల్యము కలదిగ +నున్నది. దీనిపై 180 అడుగుల ఎత్తు గుంబదు నిర్మింప బడినది. ఇది గ్రెనైటు రాళ్ళతో అందముగ నుండును. +గుంబదులోపల మహమ్మద్ కులీ నల్లరాతి సమాధి కలదు. విశాలములైన ఈ గుంబదు అరుగులపై బ్రిటిషు ప్రభుత్వమువారి కాలమున విందులు జరిగెడివి. ఇపుడు ప్రతి సంవత్సరము 11 జనవరినాడు మహమ్మదు కులీ స్మృతిచిహ్నముగ వైభవముతో ఉత్సవములు చేయబడుచున్నవి. మహమ్మద్ కుతుబుషా సమాధి సమీపమున ఇతని ప్రియురాలు తారామతి సమాధియు, ఇతని కుమారుని ప్రియురాలు ప్రేమామతి సమాధియు క లవు. + +ఇబ్రహీం గుంబదు సమీపమున గోలకొండ సైన్యాధిపతి నేక్‌నాంఖాన్ సమాధికలదు. ఇతడు 1763 సం. మార్చి 30 వ తేదినాడు చనిపోయెను. ఈ గుంబదులో గల సమాధిరాతిపై శాసనమొకటి కలదు. గోలకొండ సమీపమునగల మంగళారము అను పల్లెయొక్క రెవెన్యూ ఆదాయము, ఈ సమాధివద్ద ఖురాను చదువువారికి, సమాధి దగ్గర రేపగలు ఉండి కార్యకలాపములు నిర్వహించువారికి, సమాధిదగ్గర దీపములు వెలిగించుటకు, వినియోగింప వలయునని శాసన భావము. ఇంకను కొన్ని గుంబదులు కలవు. + +1645-53 ప్రాంతమున గోలకొండను దర్శించిన టెవర్నియరు అను పాశ్చాత్యుడు ఈ గుంబదులను జూచి ముగ్ధుడై పోయెను. సాయంకాలము ఆరుగంటల సమయమున ఈగుంబదులకు వచ్చిపోవువారికి రొట్టెలు, పులావు +పంచిపెట్టుచుండిరని టెర్నియరు వ్రాతలవలన తెలియుచున్నది. విలువగల జంపుఖానాలు ఈగుంబదు ప్రాంతమున ఎల్లప్పుడును పరచి ఉంచెడివారట. + +తానాషా కాలములో జరిగిన ఔరంగజేబు ముట్టడివలన గోలకొండ మొగలు సైన్యములకు వశమైనది. 'లారీ' వంటి స్వామిభక్తులు, దేశాభిమానముగల వీరులు, కొందరుండి యున్నచో గోలకొండ దుర్గము శత్రు హస్తగతము కాకుండెడిది. గోలకొండ కోటలోనికి శత్రుసైన్యము వచ్చునపుడు ఒక కుక్క మొరిగి స్థానిక సైన్యమును మేల్కొల్పినదట. దానికి 'ఫెరోజ్ జంగ్ ' అను బిరుదు నిచ్చిరి. దాని కంఠమును బంగరుపట్టాతో అలంకరించిరి. వీరుల దేశాభిమానమున కిది చిహ్నప్రాయము. కోటద్వారములు తెరచిన స్వామిద్రోహి అబ్దుల్లాఖానును గోలకొండ ప్రజలెన్నడును విస్మరింపలేదు. మొగలువారు సమర్పించిన ధనరాసులకు దాసులై వారి సైన్యములో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0530.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0530.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0fb83123a183a933e608d185767bf973b70c3fa3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0530.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +చేరిన ఇతర స్వామిద్రోహులవలె అబ్దుల్లాఖాన్ కూడ మొగలు సైన్యమున చేరియున్న బాగుగ నుండెడిది. కాని +అతడు గోలకొండ సైన్యమున నుండి 1686 వ సం. రము 21 సెప్టెంబరునాడు అర్ధరాత్రమందు కోటద్వారములు +తెరచి మొగలుసేనలకు స్వాగత మొసగెను. ఈ దాడిఫలితముగ 11/2 శతాబ్దికిపైగా వైభవదశ ననుభవించిన గోలకొండనగరము ఔరంగ జేబు చేజిక్కి తన సౌభాగ్యమును కోల్పోయినది. + +గోలకొండ వైభవమును తెలుగుకవులు, ఉర్దూకవులు ఎందరో కీర్తించియున్నారు. మహమ్మద్‌కులీ వ్రాతల వలన, ప్రణయగీతికలవలన, చరిత్రకారుల అనుభవముల వలన, విదేశీయులు, రాయబారులు వ్రాసిన గ్రంథముల +వలన, గోలకొండ వైభవము నేటికిని కన్నుల గట్టినట్లున్నది. పొన్నగంటి తెలగన్న తన యయాతిచరిత్ర కావ్య +పీఠికయందు గోలకొండను ఈ విధముగ వర్ణించెను : + +"తెఱగంటి దొరఱాల తెగలఁదీఱినకోట + నిగనిగల్ నలుగడల్ నిండియుండఁ + దమ్ముల పాదు రాకొమ్మల దగదగల్ + వేలుపుఁ బ్రోలిర్లు విరియఁజేయఁ + గొత్తడంబుల కెంపు క్రొత్తడంబుల రంగు + నింగికిఁ దోపు వన్నియలు నింపఁ + గడలి యోనని చిల్వపడతి చాల గడిత + తెలనీటి నే ప్రొద్దు గలసియుండ + + మిసిమి బంగారు మేడలమీఁది యెదల + నిడిన ముత్యాలుఁ జుక్కలుఁ దడవడంగఁ + దెలియకెల్లరు వెఱగంద నలరునెపుడు + మేలు వజ్జీర్లగమికొండ గోలకొండ. + +గోలకొండ సుల్తానులు : + +దక్షిణభారత చరిత్రలో గోలకొండ యుగ మొక ప్రత్యేక స్థానమును గడించుకొని యున్నది. ఇది ఒక విధముగ మహమ్మదీయ యుగముగ కీర్తింపబడుచున్నను, సమకాలిక సాంఘిక, రాజకీయ, సారస్వతాది ప్రభావముల వలనను, గోలకొండనవాబులు పాలించిన ప్రాంత మాంధ్రదేశాంతర్గత మగుటవలనను, పాలిత ప్రజ లాంధ్రు +లగుటవలనను, కొందరు మహమ్మదీయ ప్రభువుల ప్రాంతీయ దేశ భాషాభిమానము వలనను, గోలకొండ +సుల్తానులు ఒక విధముగ ఆంధ్రప్రభువు లనియే నిర్ణయించుట సమంజస మను విషయమున పలువురు చరిత్ర +కారులు ఏకాభిప్రాయులై యున్నారు. + +ఆంధ్రుల చరిత్రకును గోలకొండ చరిత్రకును విడరాని సంబంధము కలదు. కావున గోలకొండ స్థాపనోదంతమును +వివరించు సందర్భమున సమకాలికాంధ్ర రాజకీయముల ప్రసక్తి అత్యవసరము. దక్షిణాపథ చరిత్రలో మహమ్మదీయ యుగము కాకతీయుల కాలమునుండి ప్రారంభమగుచున్నది. ఓరుగల్లు రాజధానిగా పండ్రెండవ శతాబ్ది నుండి పాలించుచున్న కాకతీయ ప్రభువుల ప్రాభవ వైభవములను క్షీణింపజేసి, దక్షిణాపథమును కైవస +మొనర్చుకొనుటకై ఉత్తరమునుండి మహమ్మదీయుల దండయాత్రలు ప్రారంభమైనవి. క్రీ.శ. 14 వ శతాబ్ది +ప్రారంభమున ఖిల్జీ, తుఘలకు దండయాత్రలు కాకతీయుల పరిపాలనాంగమును ఛిన్నాభిన్న మొనర్చినవి. +మొదటి దశయందు వారి దండయాత్రలు విఫలములైనను తరువాత జయప్రదములై కాకతీయుల పతనమునకు దారితీసినవి (1323). వీరి విజయపరంపరయే బహమనీ రాజ్య స్థాపనకు నాంది యయ్యెను (1347). +కాకతీయ సామ్రాజ్య పతనముతో దేశము నిర్జీవమైనది. ప్రోలయనాయకుని అకుంఠిత దేశాభిమానము, వీరుల +హృదయమున నుబికిన ప్రగాఢ స్వాతంత్ర్యేచ్ఛ, హైందవ మత ధర్మరక్షణకై పునాదులు వేసినవి. వాటి ఫలితమే +విజయనగర సామ్రాజ్యావతరణము (1336). కాని నాటికే సమయము మించిపోయినది. మహమ్మదీయుల కొక చిన్న రాజ్య మేర్పడినది. అదియే బహమనీ రాజ్యము (1347-1512). బహమనీరాజులు కొంత కాలమువరకు దేశీయ +ప్రభువుల ధాటిని అడ్డగింపలేకపోయిరి. పరిస్థితుల ప్రోద్బలమువలన బహమనీ రాజ్యము వివిధ రాజకీయ మండలములుగా చీలిపోయినది. క్రీ. శ. 1490 ప్రాంతమున మహమూదుషా కాలమున బిజాపూరు, అహమ్మద్ నగరు, బిరారు ప్రాంతములేర్పడినవి. విజయనగర ప్రభువుల సామ్రాజ్యము బలిష్ఠముగా నుండినను. మహమ్మదీయ మండలాధికారులు రాజకీయ చతురంగమున వివిధములయిన పన్నాగములను పన్ని తమ ఆటలు సాగించుకొను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0531.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0531.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21f11974298bb0d00de5162528a4d24d4b36d312 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0531.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +చుండిరి. ఆ కారణమున వీరు విజయనగర సమ్రాట్టులకు కంటక ప్రాయులై యుండిరి. సమయానుకూలముగ వివిధ మండలాధిపతులతో చేతులు కలిపి తమ స్థానములను స్థిరపరచుకొనుటకై మహమ్మదీయులు అహోరాత్రములు కృషిసలిపిరి. విజయనగర ప్రభువుల ఔదార్యముకూడ కొంతవరకు వీరికి అనుకూలమయ్యెను. మహమ్మదీయుల రాజకుటుంబములలో ప్రస్తుతము పేర్కొనదగినది గోలకొండ సుల్తానులను గూర్చియే. కొంతవరకు దేశప్రజల యొక్క సంస్కృతికి దోహదమొనర్చి, భాషాపోషణ మొనర్చి గౌరవమునకు పాత్రమైనది ఈ గోలకొండ కుతుబుషాహి రాజకుటుంబమే (1512 - 1686). + +గోలకొండ సుల్తాన్ ఖులీ : ఈతడు తుర్కిస్థాన్లోని సుప్రసిద్ధ కుటుంబమునకు చెందినవాడు. ఈ కుటుంబము +వారు వీరాధివీరులై దక్షిణ ఇరాన్‌లోని “హమ్దన్ "అను దానిని రాజధానిగచేసికొని దేశమును పాలించి కీర్తినొందిరి. అట్టి రాజన్యులలో పీర్ ఖులీ సుప్రసిద్ధుడు. ఈతడు హమ్దన్‌లోని సంపన్నుడగు 'మలిక్ ‌సాలె' అను నాతని +కుమార్తెయగు "మరియమ్ ఖాతూన్" అను నామెను వివాహమాడెను. ఈ దంపతులకు జన్మించినవాడే గోలకొండ రాజ్యస్థాపకుడుగ కీర్తింపబడుచున్న సుల్తాన్ ఖులీ కుతుబుషా అను నాతడు. + +దేశమున శత్రువర్గము విజృంభించి, సుల్తాన్ ఖులీకి ప్రాణభయమేర్పడినందున ఆతడు తండ్రి ఆనతి ననుసరించి హిందూదేశమునకు వచ్చెను. కొందరు చరిత్రకారు లీతని రాక కేవలము గుఱ్ఱముల వ్యాపారము నిమిత్తమే యై యుండెనని భావించుచున్నారు. ఏది యెటులున్నను సుల్తాన్ ఖులీ మాత్రము హిందూదేశము వచ్చి దక్కనులో బీదరు ప్రాంతమును పాలించుచున్న మహమూద్ షా దర్బారులో ప్రవేశించెను. ఆనాడు విదేశములనుండి వచ్చిన మహమ్మదీయులకు బీదరు దర్బారు సముచితముగ ఆతిథ్య మొసగుచుండెను. సుల్తాన్ ఖులీకూడ రాజును సందర్శించి, ఆతని ఆశ్రయమును సంపాదించుకొని స్థిరనివాస మేర్పరచికొనెను. మహమూద్ షా క్రమముగ సుల్తాన్ ఖులీ పాండితీగరిమను, దక్షతమ గ్రహించి ఆతనిని ఆదరించెను . +కొంతకాలము తరువాత మాతృదేశమున ప్రశాంత వాతావరణ మేర్పడినందున సుల్తాన్ ఖులీ తనదేశమునకు పయన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0532.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0532.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7502d76f78fd03d3f5e13a08bf6437186425db72 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0532.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మగుటకు సంకల్పించుకొని ప్రభువుయొక్క అనుమతి నర్థించెను. కాని స్నేహప్రియుడగు మహమూదుషా, సుల్తాన్ +ఖులీని వెడలనీయలేదు. కాలక్రమమున దేశములో ఒకానొక ప్రాంతమున చెలరేగిన విప్లవమును అణచుటలో +తోడ్పడి, తనకుగల గణితశాస్త్రాది విద్యలయందలి ప్రావీణ్యమును ప్రదర్శించి, బీదరు సుల్తాను మన్ననలనొంది, బిరుదు సత్కారములచే పూజితుడై సుల్తాన్‌ఖులీ ఒక గ్రామాధిపత్యమును సంపాదించుకొనెను. ఇంతలో తెలంగాణా సుబేదారు మరణించెను. తర్వాత తత్కార్యభారమును నిర్వహించు నిమిత్తము సుల్తానుఖులీ నియుక్తుడయ్యెను. (1496). కొన్ని సంవత్సరములవరకు సుబేదారుగానుండి సుల్తాన్‌ఖులీ, మహమూద్‌షా యొక్క మరణానంతరము క్రీ. శ. 1512 లో గోలకొండ ప్రాంతమున స్వాతంత్ర్యమును ప్రకటించెను. ఈ సంఘటన క్రీ. శ. 1518 ప్రాంతమున జరిగియున్నట్లు కొందరు మహమ్మదీయ చరిత్రకారులు విశ్వసించుచున్నారు. + +నాటి తెలంగాణాసుబా, కోహిరు-వరంగల్లుల మధ్య ప్రాంతము నావరించియుండెను. ఈ ప్రాంతమునకు +అధిపతియై, స్వతంత్రుడై రాజ్యస్థాపన మొనర్చిన సుల్తాన్‌ఖులీ బలవంతుడై ఇరుగుపొరుగు ప్రాంతములను, దుర్గములను జయించుకొనుటకు సంకల్పించుకొనెను. సంకల్పించుకొని, రాచకొండ, దేవరకొండ, కొండపల్లి, +కంభముమెట్టు, మెతుకు, పానగల్లు, కోయిలకొండ దుర్గములను క్రమముగ అచిరకాలమున సాధించి ఆక్రమించెను. ముప్పది సంవత్సరముల పరిపాలానా కాలమున, సుల్తాన్‌ఖులీ గోలకొండ రాజ్యమునకు గట్టిపునాదు లేర్పరచెను. ఒక విజయనగర ప్రభువులను మాత్రము ఎదుర్కొని పరాజితుడయ్యెను. + +సుల్తాన్‌ఖులీకి హైదర్, జమ్షీదు, ఇబ్రహీం అను మువ్వురు కుమారులుండిరి. ఇంకను మువ్వురు కుమారు +లుండిరనియు, వారేనాడో మరణించిరనియు కొందరు చరిత్రకారు లూహించుచున్నారు. ఆ మువ్వురు కుమారులలో నొకరిద్దరు విద్రోహచర్యలకు పాల్పడినందున బందీకృతులై యుండిరని కొందరి యూహ. హైదర్‌ఖులీ అనుకొడుకు సుల్తాన్‌ఖులీ జీవితకాలముననే మరణించెను. + +జమ్షీదుఖులీ-ఇతడు మొదటి నుండియు తండ్రిరాజ్యము నాక్రమించుకొనవలయునని విద్రోహచర్యల నొనర్చు +చుండెను. తత్ఫలితముగ అతడు గోలకొండదుర్గమున బంధింపబడెను. కారాగారమున నుండికూడ రాజ్యమును +చేబట్టవలయునని సంకల్పించి, ఒక దుర్గపాలకుని లోగొని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0533.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0533.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..32368354ba2a0dc58f4416947daf371a80121679 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0533.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +గోలకొండదుర్గమున నిర్మాణదశయందున్న యొక మశీదునకు నమాజు నిమిత్తమై వచ్చిన తండ్రిని వధింపజేసెను +(1543). ఇంతియే కాక రాజ్యము నాక్రమించుకొనిన తర్వాత రహస్యములు తెలిసికొని యుండిన దుర్గపాలకుని వధింపచేసిన కఠినహృదయుడు జమ్షీదు. దేశప్రజలు, అధికారవర్గమువారు, జంషీద్‌కుతుబ్‌షాసుల్తాను ప్రవర్తనమును ఏవగించుకొనిరి. సోదరుడైన ఇబ్రహీం విజయనగరముచేరి, మహమ్మదీయ చరిత్రకారులవలన 'రాయ్ ఆజమ్'గా కీర్తింపబడిన అళియ రామరాయలను శరణు వేడెను. ఈ విధముగ దాదాపు ఏడు సంవత్సరముల వరకు నిరంకుశముగ పాలించి జమ్షీద్‌ఖుతుబ్‌షా' మరణించెను (1550). కొన్నాళ్లవరకు సుభాన్ ఖులీ నామమాత్రముగ పాలించెను. పిదప విజయనగరము నుండి ఇబ్రహీం కుతుబ్‌షా వచ్చి గోలకొండ సామ్రాజ్యాధిపత్యమును స్వీకరించెను (1550). + +ఇబ్రహీం కుతుబ్‌షా : తెలుగు కవులచేత 'మల్కిభ రాము'గా ప్రశంసింపబడిన గోలకొండ సుల్తాను ఇబ్రహీం +కుతుబషాయే. సుల్తాన్‌ఖులీ తర్వాత రాజ్యభారమును అత్యంత సామర్థ్యముతో నిర్వహించిన ఇబ్రహీం కుతుబ్‌షా +ప్రశంసాపాత్రుడు. ఈతడు రాజ్యమును స్థిరపరచుటయే కాక, నిర్మాణ కార్యకలాపములందు కూడ అధికముగ కృషి సలిపినవాడు. కత్తిని, కలమును ఏకధాటిగా నడపిన మహనీయుడు. ప్రజాసంక్షేమ కార్యములను రూపొందించుటలోను, రాజ్య విస్తరణ బాధ్యతను స్వీకరించుటయందును కవియై, పండితుడై, కవిపండిత పోషకుడై వాఙ్మయమును పోషించుట యందును, కుల మత వర్గ పక్షపాతము లేక అశేషజనాదరణము నొందుటయందును, ఇబ్రహీం కుతుబ్‌షాకు సాటియగు మరియొక గోలకొండ సుల్తాను లేడనియే చెప్పవచ్చును. ఇట్టి మహనీయ బహుగుణ విరాజితుని కీర్తికాయమున స్వామిద్రోహ రూప కళంక మేర్పడుట దురదృష్టము. దాదాపు ఏడు సంవత్సరముల వరకు అళియ రామరాయల భుజదండము నాశ్రయించియుండి తాళికోట యుద్ధమున (1565) ఆతని పరాజయమునకు కారకులైనవారిలో ఇబ్రహీం ఒకడై యుండెనని గ్రహించినవారు 'ఇబ్రహీమును' స్వామి ద్రోహిగ పరిగణింపక మానరు. + +మహమ్మదు ఖులీ కుతుబుషా : ఇబ్రహీం మరణానంతరము ఆతని మూడవ కుమారుడు మహమ్మద్ ఖులీ +ఖుతుబ్‌షా గోలకొండ రాజ్యాధికారి యయ్యెను (1560-1612). హైదరాబాదు నగరమును స్థాపించినవా డీతడే +(1591). ఈ సుల్తాను భాగ్యమతి యను హిందూసుందరిని ప్రేమించి, వివాహమాడి ఆమె పేర భాగ్యనగరమును +నిర్మించెను (1591). కాని దర్బారులోని మహమ్మదీయానుచరుల తీవ్ర విమర్శలకు గురియగుటచే మహమ్మదు +ఖులీ ఖుతుబుషా భాగ్యమతికి 'హైదర్ మహల్' అను బిరుదము నొసగి, భాగ్యనగర మను పేరును హైదారాబాదుగా మార్చెను. గోలకొండ ప్రాంతము జనసమ్మ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0534.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0534.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6a9463be74b18cfb25ffd41d50862a16203646bc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0534.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ర్దము కలదగుటచేత, మూసీతీరమున సుందర నగరముగా భాగ్యనగరమును నిర్మించిన తర్వాత గోలకొండ ప్రాభవము క్రమముగ సన్నగిల్లినది. మహమ్మద్ ఖులీ రసజ్ఞుడు, మహాకవి, పరిపాలనా దక్షుడు, భాగ్యనగర నిర్మాణ మను సుందర స్వప్నమును రూపొందించినవాడు. ప్రియాపరిరంభసౌఖ్య రసైకలోలుడయ్యు, ప్రజాహితై కాభిలాషిగా వరలినవాడు. ఈతని ఏకైక దుహిత హయాత్ బక్షీబేగమ్. ఈ రాజకుమార్తె పట్టపురాణికి జన్మించినదని స్థానిక చరిత్రకారులు అభిప్రాయ పడుచున్నను, ఈమె భాగ్యమతి యొక్క కుమార్తె యనియే ప్రబలమైన జన శ్రుతికలదు. ఈమెను సుల్తాన్ మహమ్మద్ అను నాతనికిచ్చి 1607 లో వివాహము గావించిరి. + +మహమ్మదు ఖుతుబుషా : మహమ్మద్ ఖులీ తర్వాత సుల్తాన్ మహమ్మద్ గోలకొండ ప్రభు వయ్యెను (1612- +1626). కాని అతడు తన 34 వ ఏటనే మరణించెను. + +అబ్దుల్లా ఖుతుబుషా : ఇతడు బాలుడుగా నుండుటచే తల్లియగు హయాత్ బక్షీ బేగమ్ రాజ్యరక్షణ భారమును స్వీకరించి, కుమారుడగు అబ్దుల్లా ఖుతుబ్ షాకు (1626-1672) చేదోడుగా నుండెను. గోలకొండ పట్టపురాణులలో హయాత్ బక్షీ బేగము గొప్ప అదృష్టవంతురాలని చెప్పవచ్చును. ఏల యన ఈమె తండ్రి, భర్త, కుమారుడు వరుసగ గోలకొండ సుల్తాను లగుటచేత ఈమె రాజకుమార్తెగను, పట్టపురాణిగను, రాజమాతగను మూడు కాలాలపాటు సుఖముగా జీవించి మహోన్నత దశను అనుభవించిన భాగ్యమతి ఈమె. + +అబుల్ హసన్ కుతుబుషా : కుతుబషాహి వంశమున చివరి రాజు అబుల్ హసన్ కుతుబ్‌షా (1672-1687). +అక్కన్న మాదన్నల మూలమునను, భక్త రామదాసు మూలమునను తెలుగువారికి సుపరిచితుడైన భోగియు, +విలాసజీవియు నైన తానాషా ఈతడే. మహోన్నత ప్రాభవ వైభవముల ననుభవించిన గోలకొండ రాజ్యము ఈతని కాలమున మొగలు సామ్రాజ్యాధిపతుల దృష్టి నాకర్షింప గలిగినది. స్వయముగ ప్రభువు భోగలాలసు డగుటచేతను, హిందూ మంత్రులగు అక్కన్న మాదన్నల ప్రాభవమును ద్వేషదృష్టితో చూచిన మొగలుల అగ్రహమునకు గురియగుటచేతను, దురాశాపరులును, మూఢాత్ములు నైన మహమ్మదీయుల విద్రోహచర్యల ఫలితముగను, గోలకొండ రాజ్యము కొన్ని మాసములలో ఔరంగజేబు వశమయ్యెను. క్రీ. శ. 1687 లో సుల్తానుల +ధ్వజము గోలకొండదుర్గమునుండి తిరోధానము నొందెను. + +ఇక గోలకొండ యుగమునకు సంబంధించిన ఇతర విషయము లెన్ని యోకలవు. గోలకొండసుల్తానుల ప్రజాహిత +కార్యములు, కట్టడములు, వాఙ్మయపోషణము, నాటి సాంఘికపరిస్థితులు, మున్నగునవి చరిత్రకారుల దృష్టి +నాకర్షించినవి. + +ప్రజాహితకార్యములు; కట్టడములు : గోలకొండ సుల్తానులు పెక్కు ప్రజాహితకార్యముల నొనర్చిరి. అందు హర్మ్య, ప్రాసాద, తటాకాది నిర్మాణములు ముఖ్యమైనవి. గోలకొండను స్మరించుసరికి మొదట మన మనఃఫలకమున ప్రతిబింబించునది గోలకొండ దుర్గము. ఆంధ్ర ప్రాంతమునగల సుప్రసిద్ధములైన దుర్గములలో నిది \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0535.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0535.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5395e69c405a4a84d07f3aaadc318c8f06ef5c2f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0535.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +యొకటి. ఇది హైదరాబాదు నగరమునకు ఆరుమైళ్ళ దూరమున కలదు. ఇది మొదట మట్టికోటగ నుండినదట. +ఇది 14 వ శతాబ్దమున బహమనీ సుల్తానుల వశమైనది. ఒకానొక కాలమున 'మానుగల్లుకోట' అను పేర ఈ +దుర్గము ప్రసిద్ధమై యుండినటుల 'తేవనాట్' వ్రాతల వలన స్పష్టమగుచున్నది. ఈ దుర్గనిర్మాణమున గొల్లవాని +సహకారముండి యుండెననుటకుకూడా తగిన ఆధారములుకలవు. సుల్తాన్ కులీకుతుబ్‌షా కాలమున ఈ దుర్గము బలిష్ఠ మొనర్పబడెను. భోనగిరి దుర్గమును నిర్మించిన ధనగరుకొండయ్యయొక్క ఆశీర్వాదమునొంది అహమ్మద్ నగరుగా పేర్కొనబడియున్న దుర్గమును గొల్లకొండగా సుల్తానులు మార్చిరి. గోలకొండదుర్గము క్రీ. శ. 1651 ప్రాంతమున పునర్నిర్మితమైనది. ఈ దుర్గమున మూడు కోటగోడలు ఒకదాని నొకటి చుట్టుకొని యున్నవి. +దుర్గముచుట్టును పర్వతప్రాంత మొకటి కలదు. ప్రాకార కుడ్యముల కై వారము దాదాపు మూడుమైళ్ళుండును. +87 బురుజులతోను, ఎనిమిది ద్వారములతోను ఈదుర్గము బలిష్ఠముగా నుండినది. ఆనాటి కోటద్వారములలో +ప్రస్తుతము ఫత్తేదర్వాజామాత్రమే నిలచియున్నది. + +గోలకొండదుర్గశిఖరమున 'బాలాహిస్సారు' కలదు. ఇచట రాజప్రాసాదములు, అంతఃపురములు, ఉద్యాన +వనములు, మసీదులు, దేవాలయములు, ఆయుధాగారములు, అంగళ్ళు, భాగ్యమతియొక్కయు, తారామతి +యొక్కయు వాసగృహములు, మాదన్నమంత్రి పూజామందిరము మున్నగున వెన్నియో కలవు. గోలకొండ నుండి కొన్ని సొరంగములు గోషామహలు, చార్మినారుల వరకు భూగర్భమున కలవని జనశ్రుతి బలీయముగ నున్నది. +గోలకొండ సుల్తానుల సమాధులు 'లంగర్ హౌసు' ప్రాంతమున కలవు. ఈ సమాధులు, దక్కనీమహమ్మదీయ శిల్పమునకు చక్కని తార్కాణములు. భాగ్యమతి సమాధికూడ ఇచ్చటనే కలదని తెలియుచున్నది. చక్కని పర్వత +ప్రాంతమునుండి సుందర బలిష్ఠ ప్రాకారకుడ్యములతో నొప్పారిన గోలకొండ దుర్గమును ముట్టడించి వశపరుచు +కొనుటకు ఔరంగజేబు సైన్యమునకు ఎనిమిది మాసములు పట్టెననుటయే దీని ప్రతిష్ఠను చాటుచున్నది. + +కేవలము దుర్గమేకాక, గోలకొండ ప్రాంతమునను, మూసీతీరమునను ఎన్నియో హర్మ్యములు, ప్రాసాదములు గోలకొండ సుల్తానుల కాలమున నిర్మింపబడినవి. కొన్ని శిథిలావస్థలో నున్నవి. మరికొన్ని నేటికిని చెక్కుచెదరక హైదరాబాదును సందర్శించువారికి నేత్రపర్వముగ నున్నవి. అట్టివాటిలో చార్మినారు, మక్కా మశీదు ముఖ్యమైనవి. బారాదరి, గోషామహల్ మున్నగు భవనములు పెక్కులు భాగ్యనగర నిర్మాణానంతరము +కట్టబడినవి. ఎటు చూచినను ఉద్యానవనములు, హర్మ్యములు, ప్రాసాదములు ఉండెను. కావుననే విదేశయాత్రికు డొకడు “నగరమంతయు సుందరోద్యానము" గ నుండెనని వర్ణించెను. హుస్సేన్ సాగరు వంటి తటాకములుకూడ నిర్మింపబడినవి. యాత్రికులకు సత్రములు కట్టబడినవి. ప్రాసాదములయొక్కయు, సుందర భవనములయొక్కయు శిథిలచిహ్నములు నేటికిని గోలకొండను దర్శించువారిని విస్మయమగ్నుల నొనర్చుచున్నవి. దుర్గమును బలపర్చుటయే గాక వివిధ నగర నిర్మాణ కార్యక్రమములయందు కూడ సుల్తానులు శ్రద్ధవహించిరి. ఇబ్రహీంపట్టణము, హయాత్‌నగరమువంటివి నాడు వెలసినవే. + +సాంఘికపరిస్థితులు : గోలకొండనగరము శతాబ్దముల వరకును వర్తక వ్యాపారకేంద్రముగ విలసిల్లినది. కోహినూర్ వజ్రముల వలననే గోలకొండపేరు సర్వ ప్రపంచమునకును సుపరిచితమైనది. రత్నములకు, వజ్రములకు, కస్తూరీ మొదలగు సుగంధ ద్రవ్యములకు గోలకొండ వ్యాపార కేంద్రముగ నుండినది. విదేశములనుండి వర్తకులు వచ్చి సరకుల నమ్మి ధనరాసులను సంపాదించుకొను చుండిరి. కొన్ని సంవత్సరములు తప్ప తక్కిన కాలమును గోలకొండ సుభిక్షముగ నుండినది. కృషియందు కూడ గోలకొండ ఏ ప్రాంతమునకు వెనుకబడినది కాదు. గోధుమ, జొన్న, పప్పుధాన్యములు, ఆముదములు, తాటిబెల్లము, ఆమ్ల ఫలములు, నారింజ ఫలములు, మున్నగునవి విరివిగ ఆర్థిక సంపత్తిని కూర్చినవి. దట్టమైన అడవుల వలన వంట చెరకు విరివిగా లభించెడిది. వన్యమృగములు కూడ ఎన్నియో యుండెను. అన్నిటివలన దేశమున +కెంతయో ఆదాయము లభించెడిది. గోలకొండలో గల 23 గనుల వలన కూడ దేశమునందలి ఆర్థికపరిస్థితులు +పటిష్ఠముగ నుండెను. అందుచేత దేశమున ప్రజలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0536.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0536.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5dd1dfe3eea60b8c5e2a56a96bf366a551a21a92 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0536.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +ఏదియో ఒక వృత్తియందు సిద్ధహస్తులై యుండిరి. కరువు కాటకములులేక ప్రజలు సుఖముగ జీవించుచుండిరి. గోలకొండ నేతపనికి కూడ ప్రసిద్ధమై యుండెను. ఇచ్చటి వస్త్రములు విదేశములకు గూడ ఎగుమతి యగుచుండెను. నిర్మల, ఇందోల్ ప్రాంతమును ఇనుము, ఉక్కు పనిముట్లు తయారగుచుండెను. దారు శిల్పము కూడ ప్రసిద్ధమై యుండెను. నేటికిని కొండపల్లి బొమ్మలు ఆకర్షకములయి యున్నవి. కస్తూరి, చందనము, చైనాసిల్కు, పంచదార పోరస్ పాత్రలు, చైనా వస్త్రములు మున్నగునవి గోలకొండకు దిగుమతి యగుచుండెడివి. దేశమునగల ప్రశాంత పరిస్థితులవలన భాషా వాఙ్మయ పోషణ మొనర్చుటకు గోలకొండ సుల్తానులకు సదవకాశము లభించినది. + +గోలకొండ వాఙ్మయపోషణము : గోలకొండ సుల్తానులు సంస్కృతాంధ్ర వాఙ్మయములను, పారసీక, ఉర్దూ +భాషావాఙ్మయములను చక్కగా పోషించిరి. సంస్కృతమున శృంగారమంజరి యను అలంకారగ్రంథము ఈయుగమున రచింపబడినదే. ఆంధ్రభాషావాఙ్మయ పోషణమునను, కవిపండితాదరణమునను గోలకొండ సుల్తానులు చూపిన అభిరుచి ప్రశస్తమైనది. మహమ్మదీయ ప్రభువులలో సుల్తాను ఇబ్రహీం కుతుబుషా ఏడు సంవత్సరములవరకు విజయనగరమున నుండి తెలుగు భాషా పాండిత్యమును సంపాదించుకొని గోలకొండసింహాసనము నధిష్ఠించిన తరువాత తెలుగుపండితులను, కవులను ఆదరించి తద్రచిత కావ్యములకు కృతిభర్తయై స్థిరకీర్తివిరాజితుడయ్యెను. నాటినుండియు విద్యానగరముతోపాటు గోలకొండకూడ ప్రధాన విద్యారంగమయ్యెను. అద్దంకి గంగాధరకవి 'తపతీసంవరణోపాఖ్యానము', పొన్నగంటి తెలగనార్యుని 'యయాతి చరిత్ర', రుద్రకవి 'నిరంకుశోపాఖ్యానము', 'సుగ్రీవవిజయ యక్షగానము', మట్ల అనంతభూపాలుని 'కకుత్సవిజయము', సారంగు తమ్మయ 'వైజయంతీ విలాసము', భద్రాచల రామదాసు 'భద్రాద్రిశతకము', 'రామదాసు కీర్తనలు' మున్నగు వివిధ ఆంధ్రవాఙ్మయ ప్రక్రియలు గోలకొండ సుల్తానులకాలమున వెలువడినవే. ప్రప్రధమముగ అచ్చతెనుగు కబ్బమగు యయాతిచరిత్రము 'ఈ కాలమున రచితమగుట గమనించదగిన విశేషము. + +పై కావ్యపీఠికల వలన గోలకొండ సుల్తానుల యొక్కయు, తత్ప్రధానాధికారులయొక్క యు వాఙ్మయాభిరుచి తేటపడుచున్నది. అంతియేకాక మహమ్మదీయ చరిత్రకారులకు తెలియని విశేషాంశము లెన్నియో బయల్పడినవి. భాగ్యనగర నిర్మాతయగు మహమ్మద్‌కులీ స్వయముగ తెలుగులో పద్యరచన గావించినటుల స్థానిక చరిత్రకారుల వ్రాతలవలన రుజువగుచున్నది. కాని నేటికిని అట్టి పద్యములు లభింపకుండుట దురదృష్టము. తండ్రి వారసత్వమునను, భాగ్యమతి పరిచయ భాగ్యమునను మహమ్మద్ కులీ తెలుగునేర్చి పద్యరచన గావించి +యుండుటలో ఆశ్చర్యముకాని, సందేహముకాని, ఉండబోదు. మహమ్మద్‌కులీ వ్రాసిన ఉర్దూగీతములందు భ్రష్ట +రూపమున తెలుగుపదములెన్ని యో ఉపయోగింపబడినవి. + +గోలకొండ సుల్తానులు పారశీక ఉర్దూ భాషావాఙ్మయముల కొనర్చిన సేవను ప్రత్యేకముగ ప్రశంసింప నవసరము +లేదు. ప్రభువుల భాషాభిమానమును పురస్కరించుకొని విదేశములనుండియు, మొగలు దర్బారునుండియు ఏతెంచిన ఎందరో పారశీక కవులు గోలకొండ దర్బారు నలంకరించిరి. వీరు సుల్తానుల చరిత్రను, గోలకొండయందలి తమ అనుభవములను గ్రంథరూపమున ప్రకటించిరి చరిత్రకారుల కాగ్రంథము లెంతయు నమూల్యములు. + +కులీకుతుబుషా కాలమున నొక సాహితీసమితి ఏర్పడెను. జమ్షీదు కాలమునుండి సుల్తానుల దర్బారు సుప్రసిద్ధి +కెక్కెను. జమ్షీదు ఉర్దూ కవిత్వమున సిద్ధహస్తుడు. అతడు ఒక్కొకసారి ఆవేశమునకు లోనై ఆశుకవిత చెప్పెడి +వాడట. ఇబ్రహీంకాలము పారశీక ఉర్దూ వాఙ్మయములకు స్వర్ణయుగమని చెప్పవచ్చును. అమీన్‌షా, మహమ్మద్ +అంజూ, అమీర్ ఇమాముద్దీన్, కాసింబేగ్, హుస్సేన్ కులీమీర్జా మొదలగువా రెందరో ఈతని దర్బారు నలంకరించిరి. “తారీఖె ఖుతుబ్ షాహి” (కుతుబ్‌షా చరిత్ర) ఈ కాలమున రచింపబడినదే. రసికాగ్రేసరుడగు మహమ్మద్ కులీకాలమున ఉర్దూభాషావాఙ్మయములకు మహోన్నత స్థానము లభించినది. ఈతని పేష్వా 'మీర్ మోమిన్' పారశీకపండితుడు. మీర్జామహమ్మదు అమీన్ వంటి పండితులెందరో ఉండిరి. సుప్రసిద్ధకవి, మహమ్మదు కులీఖుతుబుషా సమకాలికుడు 'ముల్లావజీ' యనువాడు 'కుతుబ్ ముష్తరి' యనుకావ్యమును రచించెను. ఈ కావ్యము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0537.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0537.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f094b20f0907bb88624e09908881781cbffe5689 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0537.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +భాగ్యమతి నుద్దేశించి వ్రాయబడినదని పండితులు చెప్పుచున్నారు. మహమ్మద్ కులీ స్వయముగ గొప్పకవి. ఇతడు తన ప్రియురాండ్ర నుద్దేశించి వ్రాసిన ప్రేమగీతికలు నేటికిని సహృదయుల నాకర్షించుచున్నవి. మహమ్మదీయులయొక్కయు, హిందువులయొక్కయు పండుగలపైకూడ ఇతడు కొన్ని గీతికలు రచించెను. అబ్దుల్లా కాలమునకూడ ఎన్నియో చారిత్రకగ్రంథములు రచింపబడినవి. ఈతని సోదరి ఉత్తమకవయిత్రి. గోలకొండ సుల్తానులు 'దక్కనీ ఉర్దూ' అను ఉర్దూమాండలికమును అభివృద్ధి పరచి పోషించినందున ఉర్దూ వాఙ్మయచరిత్రలో వారికి ప్రత్యేకస్థానము లభించినది. దక్కనీ ఉర్దూకూడ కావ్యరచనాస్థాయి నందకొనజాలెనని బీజాపురము, గోలకొండవారు సోదాహరణముగ నిరూపించిరి. ఈ కాలమున ప్రణయగాథా కావ్యములు, వీరగాథలు, మస్నవీ, గజల్, ద్విపద, పద్యసంకలనములు, ప్రణయగీతికలు, మర్సియా మున్నగు కావ్యప్రక్రియలకు అధికమైన ఆదరము లభించినది. కావుననే ఉర్దూ వాఙ్మయమున కిది స్వర్ణయుగమని చెప్పవచ్చును. + +గోలకొండ కథలు - గాథలు : విజయనగర సామ్రాజ్య సంపదకును, తదితర రాజ్యవైభవములకును సంబంధించిన గాథలు జనబాహుళ్యమున ప్రచారము నొందినట్లే, గోలకొండకు సంబంధించిన గాథలును నేటికిని హైదరాబాదులో పెద్దలలో వ్యాప్తిలో నున్నవి. ఇట్టి గాథలలో చారిత్రికాధారములు కలవి కొన్నియు శ్రుతి ఆధారములు గలవి కొన్నియు, కేవల కల్పితములు మరికొన్నియు కలవు. ఇట్టి గాథలలో, భాగ్యమతి ప్రణయగాథ, గోలకొండ కోహినూరు వృత్తాంతము, అబ్దుల్ రజాక్ లారి వీరరసాత్మకగాథ, గోలకొండ సుల్తానులకును, ప్రధానాధి +కారులకును సంబంధించిన గాధలు, చార్మినారు మక్కామసీదు, గోషామహలు, బారాదరి, మిల్క్ మహల్, +పురానాపూల్ మున్నగువాటి నిర్మాణమునకు సంబంధించిన వింతగాథలు, ఆంధ్ర మంత్రులగు అక్కన్న మాదన్న +వృత్తాంతములు, రాజకుమారులకు, రాణివాసములకు, రాజకుమార్తెలకు, ప్రియురాండ్రకు, మతగురువులకు సంబంధించిన చిత్రవిచిత్రములైన గాథలు ఎన్నియో కలవు. + +గోలకొండ పరిపాలనా యంత్రము: గోలకొండ ప్రభువులు నిరంకుశులై వర్తించినను, తగిన అధికారవర్గమును +నియమించి వారి సలహా ననుసరించి దేశమును పాలించిరి. అన్ని విషయములందును సుల్తానుల మాటయే వేదవాక్కుగా భాసిల్లెను. అయినను రాజ్యనిర్వహణమునకు సంబంధించిన ప్రధానాధికారులు కొందరుండిరి. ప్రధానమంత్రి పదవిని అలంకరించువానిని ' పేష్వా' అనుచుండిరి. ముస్తఫాఖాన్, మీర్ మోమిన్ అనువారు పేష్వాలై, సింహాసనమునకు ఎడమ వైపుననున్న గౌరవస్థానమును అలంకరించిరి. రెవిన్యూ, ఆర్థిక శాఖల ఆధిపత్యమును వహించువారిని 'మీర్ జుంలా' అనుచుండిరి. ముల్లాతఖీ, మీర్జామహమ్మద్ మున్నగువారు ఈ పదవి నలంకరించిన వారు. సైన్యాధికారిని 'ఆయిన్ ఉల్ ముల్క్' అని పేర్కొనుచుండిరి. అక్కౌంట్సు, ఆడిట్ శాఖలను నిర్వహించిన ఉపమంత్రిని 'మజుందార్ ' అనుచుండిరి. 'నాజిర్ ' అనగా ఇనస్పెక్టరు. ఇప్పటికిని విద్యాశాఖలో కొందరు నాజిర్ అను పదవిని నిర్వహించుచున్నారు. రాజకీయవ్యవహారములు, ఉత్తర ప్రత్యుత్తరములు నిర్వహించుట, శాసనములు, ఉర్దూలోను, తెలుగునందును వ్రాయించుట మున్నగు పనులు చేయువారిని 'దబీరు' అని పేర్కొనిరి. పోలీస్ కమీషనరును 'కొత్వాలు’అని పిలుచుచుండిరి. ఈ పదవికూడ +మొన్న మొన్నటి వరకును అమలులో నుండెను. వీరుకాక హవల్దారు, జమేదారు మున్నగు ఇతర అధికారు లెందరో ఉండిరి. గోలకొండ ప్రధానాధికారవర్గమును గూర్చి వ్రాయునపుడు ఆంధ్రమంత్రు లగు అక్కన్న మాదన్న +మహాభాగులను గూర్చియు, భద్రాచలము తహసీల్దారుగ నున్న కంచర్ల గోపన్న మహాశయుని గూర్చియు విస్మరింపజాలము. సుల్తానుల అత్యాదరణము నొంది ప్రధానాధికారులై వరలిన వీరు ఆంధ్రులై యుండుట గర్వ +కారణము. వీరు తమ మేధా సంపన్నతచేతను, పరిపాలనా దక్షతచేతను, దూరదృష్టి చేతను, మహమ్మదీయ +సుల్తానుల అనుగ్రహమునకు పాత్రులై, అపర యుగంధరులుగా కీర్తి నొందిరి. వీరు పారశీక వాఙ్మయమునందు +పాండిత్యము కలిగి ప్రఖ్యాతులైనవారు. వీరి పాండితీ గరిమను, పరిపాలనా దక్షతను గుర్తించక అసూయాపరులై వీరిని పదవీభ్రష్టులను చేసినందున అచిరకాలముననే దేశము అన్యాక్రాంతమైనది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0542.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0542.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f07ad6df10d352c132e874336bb274b39ad33091 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0542.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఈ విధముగ గోలకొండ రాజకీయ చతురతకు, వివిధ భాషావాఙ్మయ పోషణమునకు, దేశీయ విదేశీయ వర్తక +వ్యాపారములకు, తదితర అభ్యుదయ కార్యములకు దాదాపు మూడు శతాబ్దములు ప్రధాన కేంద్రముగ మహోన్నత వైభవము ననుభవించినది. + +గౌతమబుద్ధుడు : + +భారతదేశమునకు ఉత్తరమున నేపాళమునందు శాక్యనామక క్షత్రియవంశమున శుద్దోదనుడను రాజు ఉండెను. +అతని రాజధాని కపిలవస్తునగరము. అతనిభార్య మాయాదేవి. ఆమె గర్భవతియై కపిలవస్తు పట్టణమునుండి +పురిటికై పుట్టింటికి ప్రయాణము చేయుచుండెను. మార్గమధ్యమున లుంబిని యను ఆరామమునందు ఆమెకు ఒక మగశిశువు జనించెను. ఆ శిశువునకు సిద్ధార్థుడని నామకరణము చేయబడెను. ఈ శిశువే అనంతరము గౌతమ బుద్ధుడుగా ప్రసిద్దు డయ్యెను. + +గౌతమబుద్ధుని జన్మసంవత్సరమును గూర్చి చారిత్రకులలో అభిప్రాయభేదము కలదు. కాని క్రీ. పూ. 563 సం. ప్రాంతమున అతడు జన్మించినట్లు పెక్కురు అంగీకరించిరి. అతడుపుట్టినపుడు వచ్చిన జ్యోతిష్కులు పరిపాలింప దలచినచో అతడు చక్రవర్తి కాగలడనియు, సన్యసించినచో జ్ఞానసిద్ధిని పొందగలడనియు తెలిపిరి. సిద్ధార్థుడు +జన్మించిన వారమురోజులకే అతని జనని మాయాదేవి మరణించెను. అందుచేత శుద్దోదనుని రెండవభార్యయగు మహా ప్రజాపతి గౌతమి ఈ శిశువును వాత్సల్యముతో పెంచెను. + +సిద్ధార్థుడు యౌవనమునందు యశోధర యను కన్యను వివాహమాడి, ఆ మెయందు రాహులుడను పుత్రుని బడసెను. సిద్ధార్థుడు చిన్ననాటి నుండియు ఇతర క్షత్రియ బాలురవలె క్రీడాసక్తుడుగాక నిరంతరము దీర్ఘాలోచనా నిమగ్నుడై యుండెడివాడు. అతని అట్టి విచిత్ర ప్రవర్తనమును గాంచి, అతడు విరాగి యగునేమో యని భీతిల్లి తండ్రియగు శుద్దోదనుడు అతని మనస్సును ప్రాపంచిక విషయములపై మరల్చుటకయి అనేకవిధముల యత్నించెను. అయినను, కారణజన్ముడైన సిద్ధార్థుని విషయ సుఖములు ఆకర్షింపజాలకుండెను. + +సిద్ధార్థు డొకనాటి సాయంకాలము వాహ్యాళికై పురబాహ్య ప్రదేశమునకు వెడలెను. అచ్చటచ్చట త్రోవలో మున్ముందు కనిపించిన వృద్ధ, రోగి, శవ దృశ్యములవలన అతని హృదయము దుఃఖావిష్టమయ్యెను. పిదప నొక +సన్యాసి కనిపించెను. సిద్ధార్థుడు సన్యాసిని పిలిచి యడుగగా ఆ సన్యాసి తాను మోక్షము కొరకు సన్యసించితి ననియు, ఆసన్యాసమే తన నిత్యతృప్తికి, నిత్య సంతోషమునకు కారణమైన దనియు చెప్పెను. ఆ సన్యాసి వృత్తాంతమును వినిన తోడనే సిద్ధార్థుడు దీర్ఘాలోచనా నిమగ్నుడై రథమును మరలించి స్వీయనగరము చేరెను. + +సిద్ధార్థునకు ప్రపంచమున సర్వత్ర దుఃఖమే కనిపించెను. ప్రజల దుఃఖమును నివారించి వారుశాశ్వతమైన ఆనందమును పొందుటకై మార్గమును అన్వేషించుటకు అతడు నిశ్చయించుకొనెను. తోడనేఅతనికి ఇంద్రియ +భోగములపై ఏవగింపును, ప్రాణి వర్గముపై అపారమైన దయయు, సంసారమును పరిత్యజింప తలంపును కలిగెను. ఆ పరిత్యాగము స్వీయ మోక్షమునకై \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0543.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0543.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9aa6b407ddfc53306636ccb9ffce5b50c5c040c1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0543.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కాదు. దుఃఖభూయిష్ఠమైన జీవితమును గడపుచున్న మానవులకు దుఃఖములేని శాశ్వతానంద పదవికి మార్గమును చూపించుట కొరకు సిద్ధార్థునకు కాంక్ష కలిగెను. అట్టి నిశ్చయముతో అతడు ఒకనాటి అర్ధరాత్రమున +నిద్రామగ్నులయిన దార సుతాదులను విడచి, రథారూఢుడై వెడలిపోయెను. పురమునకు కొంత దూరముననున్న అరణ్యములో రథము దిగి తన దుకూలములను, భూషణములను రథసారథియగు ఛన్నున +కిచ్చియతనినిపంపివేసెను. దీనిని మహాభి నిష్క్రమణ మందురు. పిదప భిక్షు వస్త్రములను ధరించి అతడు ఏకాకియై తిరుగజొచ్చెను. అప్పుడు సిద్ధార్థుని వయసు 29 సంవత్సరములు. + +సిద్ధార్థుడు ప్రప్రథమమున ఆలారకాలముడు, ఉద్దక రామపుత్రుడు అను నిరువురుయోగులవద్ద ఉపదేశమును పొందెను. కాని అతనికి తృప్తి కలుగలేదు. అంతట వారిని విడచి మగధరాజ్యమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0544.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0544.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d344f800eedf6dae5e6ac20a4c28d52ed35b3be --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0544.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దాటి ఉరువేల యను పట్టణము చేరెను. అచ్చట ఒక తోట యందు ఆహారము మాని అనేక కాయక్లేశములను +సహించి తపస్సుచేసెను. కాని జ్ఞానోదయము కాలేదు. అంతట అతడు భయమును, భోగవాంఛను జయించి +మనస్సును నిగ్రహించెను. కాని సమాధి సిద్ధింపలేదు- ఈ సమాధి ప్రాప్త్యభావమునకు కారణము తాను ఆహారమును మాని కాయక్లేశము సహించుటయని తలంచెను. అతడు మరల ఆహారమును భుజించుటకు ఉద్యమించెను. అంతటితో శిష్యులయిన సన్యాసులు ఆతనిని విడిచి పోయిరి. క్షుధార్తుడయిన అతడు సుజాతయను నొక వణిక్పుంగవుని కుమార్తె యిచ్చిన పాయసాన్నము తిని స్వస్థపడెను. పిదప సమాధి స్థితిని పొందనిదే అచటినుండి పదచలనము చేయ రాదను దృఢనిశ్చయముతో అతడు ఒక వృక్షముక్రింద పద్మాసన స్థితుడయ్యెను. అది వైశాఖ పూర్ణిమానిశి. అప్పు డాతని వయస్సు 35 సంవత్సరములు. + +సిద్ధార్థుడు క్రమముగా నాలుగు విధములైన ధ్యానావస్థలను దాటి ప్రశాంతమైన ధ్యానమునందు నిమగ్ను +డాయెను. ఇట్లు ధ్యానస్థితుడయిన అతనికి తన పూర్వ జన్మములు, తత్కారణములు అన్నియు గోచరించెను. +ధ్యానము క్రమముగా గాఢతరముకాగా, సమాధిప్రాప్తి కల్గెను. సమాధిప్రాప్తిచే ఆజ్ఞానము నశించి జ్ఞానోదయము +అయ్యెను. అతడు బుద్ధు డాయెను. బుద్ధత్వమునకు కారణమయిన ఆ ఆశ్వత్థ వృక్షము క్రిందనే ఆతడు వారము +దినము లుండెను. ఆ అశ్వత్థ వృక్షము బోధివృక్షముగా పేరొందెను. + +బుద్ధుడు తాను కనుగొనిన ధర్మములను మానవులందరికినిబోధించుటకు నిశ్చయించుకొనెను. అతడు కాశీ పురమునకు పోయెను. అచ్చట ఇశిపట్టణము అనుచోట (సారనాథము) ఒక తోటయందు పూర్వశిష్యులగు ఐదుగురను జూచెను. వారును అతనితో మైత్రిగావించిరి అంత బుద్ధుడు తనకు కలిగిన జ్ఞానోదయమును గూర్చి వారికి తెలిపెను. వారును మిక్కిలి సంతసించిరి. + +ఆషాఢశుద్ధ పౌర్ణమినాటిరాత్రి అతడు ఆతోటయందు తన మిత్రులకు ప్రథమబోధ గావించెను “మోక్షమార్గము +ఇంద్రియార్థ సేవనమందుగాని, శరీర శోషణమందుగాని లేదు, ఈ రెండింటికిని మధ్యమార్గమే ఉత్తమము. అదియే మధ్యేమార్గము" ఇది ప్రథమబోధన సారాంశము. పిదప అతడు నాల్గు దివ్యసత్యములను ప్రతిపాదించెను. అవి (1) ప్రపంచము దుఃఖభూయిష్ఠము. (2) ఈ దుఃఖమునకు కారణము కలదు. (3) ఈ దుఃఖమును నివారింపవలెను. (4) ఈ దుఃఖమును నివారించుటకు ఉపాయము అష్టాంగ సాధనావిధానము అనునది. ఆ సన్యాసులకు నాయకుడైన కొండవ ఈ యుపదేశముల అంతరార్థము గ్రహించి బుద్ధుని ప్రథమశిష్యుడాయెను. తరువాత మిగిలిన నలువురు గూడ బుద్ధునిచే ఉపదిష్టమయినట్టి ధర్మమును గ్రహించి +ఆతనికి శిష్యులైరి. పిదప బుద్ధుడు తన ద్వితీయోపదేశమును చేసెను. + +కాలక్రమమున బుద్ధుని శిష్యసంఖ్య పెరిగెను. మానవజాతికి ఈ ధర్మమును బోధించుటకై బుద్ధుడు తన శిష్యులను నలుమూలలకు పంపెను. తాను తిరిగి ఉరువేలకు వచ్చుచు మార్గమధ్యమున ముప్పదిమంది యువకులను జూచెను. వారచట తమ భార్యలతో సరససల్లాపములు చేయుచుండిరి. వారిలో ఒకనికి భార్య లేకుండుటచే అతడు ఒక స్త్రీని తనవెంట గొనివచ్చెను. ఆమె అచటి వస్తువులను అపహరించి పారిపోయెను. ఆమెకై వెదకుచు ఆ యువకుడు బుద్ధునిజూచి ఆమె జాడనుగూర్చి ప్రశ్నించెను. అందులకు బుద్ధుడు "ఓయీ ! ఆ స్త్రీకొరకు వెదకుట నీకు శ్రేయస్కరమో, ఆత్మకొరకు వెదకుట నీకు శ్రేయస్కరమో నీవే నిశ్చయించుకొనుము" అనెను. +అందుల కాతడు సిగ్గుపడి వెడలిపోయెను. బుద్ధుడు ప్రప్రథమమున ఆత్మనుగూర్చి ప్రసంగించినది ఇచ్చటనే. + +ఉరువేలయందు బుద్ధుడు కశ్యపుడను అగ్ని దేవతారాధకుని గలిసెను. అతనికి అగ్నినిగూర్చి ఇట్లు ఉపదేశించెను. "అన్నియు అగ్నిచే మండుచున్నవి. కామక్రోధము లనెడు అగ్నిచే సర్వమును అగ్నిమయమగు +చున్నవి. వీనిచే ఇంద్రియములును అగ్నిమయములగు చున్నవి. కావున బుద్ధిమంతుడయినవాడు ఇంద్రియ సుఖములందు వై రాగ్యమును, కోరికలవిషయమున ఏవగింపును అలవరచుకొనినచో, హృదయమునందలి బాధకు గల కారణములను తీసివేసినవా డగును." అంతట కశ్యపుడుకూడ తన శిష్యులతో బుద్ధునికి శిష్యుడాయెను. + +పిమ్మట అటనుండి బుద్దుడు రాజగృహమను పట్టణ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0545.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0545.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..411f78ce6a4f9211272f9024e4f0a07ec68ae3fb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0545.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +మునకు పోయెను. అచ్చట బింబిసారుడను రాజు బౌద్ధ ధర్మమును స్వీకరించుటయేగాక బౌద్ధసంఘమునకు ఒక +ఆరామముకూడ దానముచేసెను. అచ్చట నే శారీపుత్రుఁడు, మౌద్గలాయనుడు అను ఇరువురు బుద్ధునిచే ఉపదిష్టులై అతనికి ప్రముఖశిష్యులై వరలిరి. + +ఇట్లుండ బుద్ధుడుగా సుప్రసిద్ధుడైన తన కుమారుని చూడగోరి శుద్దోదనుడు సందేశములు పంపదొడగెను. తుదకు బుద్ధుడు ఇష్టపడి ఒక వసంతకాలమున తన శిష్య వర్గముతో కపిలవస్తుపురమున కేగెను. ఇల్లు విడచిపోయిన పిదప మొదటి పర్యాయముగా అతడు తన తండ్రిని, భార్యాపుత్రులను చూచుట తటస్థించెను. అతడు నగరముయొక్క వాకిట నిలుచుండెను. యశోధర తనకుమారుడగు రాహులుని తండ్రియగు బుద్ధునికడకు పంపెను. రాహులుడు బుద్ధుని కడకు వచ్చి తన వారసత్వము తన కిమ్మని యాచించెను. బుద్ధుడు శారీపుత్రునివై పు తిరిగి రాహులుని సంఘమునందు చేర్చుకొమ్మని ఉత్తరువిచ్చెను. ఇట్లు బుద్ధుడు తన కుమారునకు భౌతిక రాజ్య వారసత్వము కంటె శ్రేష్ఠమగు ఆధ్యాత్మిక వారసత్వ మొసగెను. + +అటనుండి బుద్ధుడు రాజగృహమునకు తిరిగి వచ్చెను. శ్రావస్తీ నగరమందు అనాథపిండికుడను వర్తకుడు ఆతని శిష్యు డయ్యెను. ఆ వర్తకుడు రాజగృహమునుండి శ్రావస్తి వరకు గల మార్గమున ప్రతి క్రోసు దూరమునను బౌద్ధసంఘమునకై విశ్రాంతి గృహములు కట్టించెను. శ్రావస్తీనగరమున జేతుడను నొక రాజకుమారుని +ఆరామమును కొని బౌద్ధసంఘమున కొక సంఘారామమును కట్టించెను. దీనికి జేతవనమని పేరు. ఇది నాటి +నుండి బుద్ధునకు తన ధర్మప్రచారమునకు కేంద్రస్థాన మాయెను. శ్రావస్తియందు మరియొక వణిక్పుంగవుని +కుమార్తె విశాఖయను నామె బౌద్ధమతము స్వీకరించి తన అమూల్యాభరణములను సంఘమునకు దానమిచ్చెను. దీనిపై వచ్చు నాదాయముతో మరియొక సంఘారామము కట్టింపబడెను. బుద్ధుడు ఈ సమయముననే ఇరువురురాజుల మధ్య జరుగనున్న యుద్ధమును వారించెను. వారు బుద్ధుని ఉపదేశములను విని వాటి ననుసరించి వర్తించిరి. + +ఇంతవరకును పురుషులే సంఘమునందు చేరుటకు అర్హులై యుండిరి. స్త్రీలకు ప్రవేశము లేకుండెను. శుద్ధోదనుని మరణానంతరము, మహాప్రజాపతి గౌతమి కాషాయాంబరములను ధరించి బుద్ధునికడకు వచ్చి సంఘమునందు చేర్చుకొమ్మని ఆతని నర్థించెను. బుద్ధుడు మొదట అంగీకరింపలేదు. కాని అతని శిష్యులలో ప్రముఖుడైన ఆనందుడు ఆమె పక్షము వహించి అనేక విధముల ప్రార్థించెను. బుద్ధు డామెకు ప్రవేశ మొసగెను. బుద్ధుడు స్త్రీలను సంఘమునందు చేర్చుకొనుటకు చాల విముఖుడై యున్నట్లు అత డేర్పరచిన కఠిన నియమముల వలన తెలియవచ్చుచున్నది. + +అప్పటినుండి బుద్ధుడు నలుబదియైదు సంవత్సరములు ఈశాన్య భారతదేశమున పర్యటించుచు ధర్మచక్ర ప్రవర్తనము కావింపదొడగెను. తనకడకు వచ్చినవా రందరకును ధర్మమును బోధించుచుండెను. రాజాధిరాజుల +నుండి అధమజాతివారి వరకు అందరును అతనికి శిష్యులై సేవ చేయుచుండిరి. బింబిసారుడు, అతని కుమారుడు, కోసల దేశాధీశుడైన ప్రసేనజిత్తు అతనికి శిష్యులైరి. ఆమ్రపాలియను వేశ్యగూడ బుద్ధుని ఆదరాభిమానములను పొందెను. ఆమె బౌద్ధసంఘమునకు సంఘారామములను, విహారములను దానముచేసెను. + +ధర్మప్రచారార్థము పర్యటించుచు బుద్దుడు 'పావా' యను పట్టణమునకు బోయెను. అచ్చట కుందుడను కమ్మర +వాని యింట భోజనము గావించెను. ఆహారపదార్ధములు జీర్ణముకాకపోవుటచే బుద్ధుడు మరణించె నని చెప్పుదురు. కాని ఇది సత్యదూరముగా కాన్పించుచున్నది. భోజనా నంతరము బుద్ధుడు సాలవనమునకు పోయి తాను బడలిక చెందితి ననియు, తనకు శయ్య సిద్ధము చేయుమనియు ఆనందునితో చెప్పెను. భిక్షువులు బుద్ధుని అవసానము సమీపించె నని తెలిసికొని చుట్టును చేరిరి. అత్యల్పకాలములో బుద్ధుని అవసానదశను గూర్చిన సమాచారము పరిసర గ్రామవాసులకు తెలిసెను. ఆ గ్రామవాసులందరు వచ్చిరి. బుద్ధుడు అందరకును ధర్మము నుపదేశించెను. అతడు దుఃఖాక్రాంతుడైన తన ముఖ్య శిష్యుడగు ఆనందుని పిలిచి అతనిని ఓదార్చెను. అందరకును “మీ ఆత్మ యందే శరణుపొందుడు. ధర్మమునే ఆశ్రయింపుడు. భిక్షుకులారా ! మీరందరును కష్టించి ముక్తిని సాధించు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0546.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0546.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13942d3ee1f7f6f73ef154428d21b6735e66c785 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0546.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +కొనుడు" అని బోధించెను. ఇవి బుద్దుని తుది వాక్యములు. ఇట్లు బోధించి అతడు కన్నులు మూసికొనెను. క్రమ +క్రమముగా అతని మనస్సు గాఢసమాధి గతమయ్యెను. అనంతరము అతని ఆత్మశరీరమునువీడి ఊర్ధ్వలోకమునకు పోయెను. గౌతమబుద్ధుడు తథాగతుడై నిర్వాణము చెందెను. దీనిని మహాపరినిర్వాణ మందురు. అప్పుడు అతని వయస్సు ఎనుబది సంవత్సరములు. ఈ నిర్వాణకాలము క్రీ. పూ. 483 వ సం. అని చారిత్రకు లంగీకరించిరి. నిర్వాణానంతరము వారముదినముల పిదప బుద్ధుని శరీరమునకు అంత్య సంస్కారములు చేయబడెను. బుద్ధుని చితిభస్మము పదిభాగములుగా చేయబడెను. అది అతడు పర్యటించిన దేశములకు అందజేయబడెను. ఆ బూదిపై స్తూపములు నిర్మింపబడెను. + +బుద్ధుని ఉపదేశములు : జ్ఞానోదయమైన పిదప బుద్ధుడు సారనాథమునందు ఉపదేశించిన ఈ క్రింది నాల్గు దివ్య సత్యములే బుద్ధునియొక్క మూలబోధనము లాయెను. (1) ప్రపంచము దుఃఖభూయిష్ఠము. (2) ఈ దుఃఖమునకు కారణముకలదు. (3) దీనిని నివారింపవలెను. (4) ఈ నివారణకు మార్గములు కలవు. జనన మరణములు, జరావ్యాధులు దుఃఖకారణములు. ప్రపంచమున ప్రతి విషయమునకు ఒక కారణము కలదు. ఆ కారణమునకు ఒక ఫలము కలదు. ఈ దుఃఖమునకు గూడ అట్లే కారణము కలదు. దీనికి “తన్హా” (తృష్ణ) అనునది కారణము. జీవింప వలయునను తృష్ణయే మానవుని దుఃఖమునకు కారణమగుచున్నది. ఈ తృష్ణకు అజ్ఞానము కారణము. అజ్ఞానము, తృష్ణ - ఈ రెండును జీవితమును దుఃఖముగా చేయుచున్నవి. ఈ అజ్ఞానమును నిర్మూలించుటకు శీలము, ప్రజ్ఞ అనగా సత్ప్రవర్తనము, సుబుద్ధి అవశ్యములు. దీనికై +అష్టాంగసాధనా విధానము జనులు అభ్యసింపవలెను. (1) సుజ్ఞానము, (2) సద్భావన, (8) సువాక్కు, (4) సత్ప్రవర్తనము, (5) సుజీవితము, (6) సత్ప్రయత్నము, (7) సన్మనో నిగ్రహము, (8) సత్ ధ్యానము అనునవి +అష్టాంగములు . దివ్యసత్యమును గూర్చిన సరియైన జ్ఞానమే సుజ్ఞానము. లోకులయందు ప్రేమ భావన, ద్వేష రాహిత్యము కలిసి రెండవ సాధనమైన సద్భావనమగుచున్నది. అనుద్వేగ కరమును, సత్యమును, ప్రియమునైన వాక్కు సువాక్కు. అహింసామయ ప్రవర్తనము, ఇంద్రియ లోలత్వ రాహిత్యము వీటి కలయిక సత్ప్రవర్తనమగు +చున్నది. నిషిద్ధజీవిత విధానమును త్యజించుట సుజీవితము. దుర్వాంఛాస్థితులు లేకుండుట, ఉన్నచో అట్టివాటిని నిర్మూలించుట, సద్భావనలు కలిగియుండుట, మనస్సును సద్భావనాపూరితము చేయుటకు ప్రయత్నించుట వీటి సమాహారము సత్ప్రయత్నము. సరియైన విధమున మనస్సును నిగ్రహించుట సన్మనో నిగ్రహము. సరియైన విధమున ధ్యానము చేయుట సిద్ధ్యానము. ఈ అష్టాంగ మార్గానుష్ఠానము వలన క్రమముగా అజ్ఞానము, తృష్ణ, దుఃఖము నశించి, పిదప శాశ్వతమైన ఆనందమయమైన నిర్వాణము కలుగును. బుద్ధుడు ఈశ్వరుని గూర్చి ప్రశంస చేయలేదు. ఆత్మనుగూర్చి అచ్చటచ్చట ప్రశంస గావించెను. వేదములందలి కర్మకాండాది విశేషములను అతడు త్రోసి పుచ్చెను. జాతి, మత, వర్ణభేదరహితముగా ఎల్లరును, ఈనిర్వాణమును సాధించుటకు అర్హులని ఆతడుపదేశించెను. + +గౌతమీ గ్రంథాలయము : + +గ్రంథాలయములన నెట్టివో జనసామాన్య మెరుగని కాలమది. 1898 వ సంవత్సరమున రాజమహేంద్రవరమున శ్రీ నాళము కృష్ణారావు అను ఒక సంపన్న యువకునకు గ్రంథాలయ స్థాపనోద్దేశము కలిగినది. అతడు కొన్నివందల పుస్తకములతో ఆతని కుటుంబమువారిచే కట్టింపబడిన “నాళమువారిసత్రము”న ఒక గ్రంథాలయమును నెలకొల్పెను. ఆతడును ఆతని ఈడువారును దాని అభివృద్ధికై కృషిచేయదొడగిరి. అప్పటికి దానికెట్టి పేరు +పెట్టబడి యుండలేదు. తరువాత కొన్ని నెలలకు దానిని మరియొక ఇంటికి మార్చిరి. శ్రీ కృష్ణారావునకు అప్పటికి +ఇరువదియేండ్ల వయస్సు. అతడు శ్రీ కందుకూరి వీరేశలింగము పంతులుగారికి ముఖ్యులయిన అనుచరులలో ఒకడు. పంతులుగారి ఎడల గల గౌరవము కారణముగా ఆ గ్రంథాలయమునకు 'శ్రీ వీరేశలింగ పుస్తక భాండాగారము' అని పేరు పెట్టబడెను. కొంతకాలమునకు ఆ గ్రంథాలయము శ్రీ పంతులుగారిచే స్థాపింపబడిన +పురమందిరములోనికి మార్చబడినది. తరువాత 1914 వ సంవత్సరము నుండి గ్రంథాలయము “సర్వజన పుస్తక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0547.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0547.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3ff5b612371022a27e3e58885d9bc64ff1fec92 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0547.txt @@ -0,0 +1,49 @@ +భాండాగారము" అనుపేరున వ్యవహరింపబడదొడగెను. అది పిదప పురమందిరమునుండి వేరొక ఇంటికి మార్చ +బడెను. అప్పటికే మిక్కిలి ఉపయోగకారిగ నున్న ఆ పుస్తక భాండాగారము విద్యాధికులయిన యువకుల +నాకర్షించినది. తదాదిగ యువకుల కృషివలన అది మిక్కిలి అభివృద్ధి నొంది తెలుగునాట ఉత్తమ గ్రంథాలయముగా పేరుగొన్నది. + +అప్పటికే, ఆ భవనమునందే 'శ్రీ సూక్తిసుధానిధి వడ్డాది సుబ్బారాయకవి ' గారిపేర “వసురాయగ్రంథాలయము" అనుపేరుతో శ్రీ అద్దంకి సత్యనారాయణశర్మ గారిచే 1911 వ సంవత్సరమున స్థాపింపబడి వేరొక గ్రంథాలయము నడుపబడుచుండెను. ఈ రెండు గ్రంథాలయములకు పాలకవర్గమునకు సభ్యులు ఎక్కువమంది ఒక్క రే +అయియుండుట వలన వారందరు, ఆ రెండుగ్రంథాలయములను కలిపి యొక పెద్దగ్రంథాలయ మొనర్చినచో, +అది తప్పక ప్రజాదరమును ప్రభుత్వాదరమును పొందగలదని తలచిరి. ఆ రెండింటిని సమ్మేళన మొనర్చిరి. దానికి 'గౌతమీ గ్రంథాలయము' అను నామకరణ మిడి 1920వ సంవత్సరములో రెజిస్టరు చేసిరి. + +అంతట ఆ గ్రంథాలయమున కొక నూతన గృహ నిర్మాణముచేయు తలంపు కార్యనిర్వాహకులకు కలిగెను. +కొంతకాలమునకు వారి యత్నము సఫలమయ్యెను. వారు 1923 వ సం. రమున పట్టణమునకు మధ్యభాగమున నున్న ఒక విశాలభవనమును సంపాదించిరి. దాని యందు ఆ గ్రంథాలయము అభివృద్ధి చెందుచు వచ్చెను. +ఇట్లుండ ఆ పట్టణముననే మరియొక దిక్కున శ్రీ కొక్కొండ వేంకటరత్నకవిగారిపేర కొందరిచే ఒక గ్రంథాలయము +నడుపబడుచుండెను. గౌతమీగ్రంథాలయములో నొక కార్యకర్తయగు శ్రీ బోడపాటి సత్యనారాయణగారి కృషివలన ఈ 'రత్నకవి' గ్రంథాలయము ఈ గౌతమీ గ్రంథాలయమున విలీనము గావింపబడెను. ప్రజలవలనను, +ప్రభుత్వమువలనను, సహాయసంపత్తి నొందుచు ఇది దిన దినాభివృద్ధి నొందసాగెను. + +ఈ గౌతమీ గ్రంథాలయమున ప్రస్తుతము లిఖితతాళపత్ర గ్రంథములును, తదితరములయిన వ్రాతప్రతులును, +సంస్కృతము, ఆంధ్రము, ఆంగ్లము, హిందీ, ఓడ్రము, కన్నడము, అరవము, అను భాషలలో ముద్రితములయిన +గ్రంథములును కలిసి ఇప్పటికి సుమారు 50,000 గ్రంథము లున్నవి. ఇందు చరిత్రకు సంబంధించిన పుస్తకములు చాల కలవు. ఋగ్వేదమునకు తెలుగుపద్యరచనము (అముద్రితము) కలదు. కైఫీయతులును గలవు. ఇది పరిశోధన గ్రంథాలయముగ విశ్వవిద్యాలయములచే గుర్తింపబడినది. + +ఇందలి గ్రంథము లిట్లు విభజింపబడినవి : (1) ఆర్ష గ్రంథములు - శ్రుతులు, ఉపనిషత్తులు, స్మృతులు, ధర్మ +శాస్త్రములు, పురాణములు, ఇతిహాసములు, మాహాత్మ్యములు, వ్రతములు, స్తోత్రములు, మతము, వేదాంతము, కులపురాణములు, వంశచరిత్రలు. + +(2) పద్యములు - పద్యకావ్యములు (ప్రాచీనములు, ఆధునిక ములు), నీతిపద్యములు, శతకములు, దండకములు, అవధానములు, చాటువులు. + +(3) నాటకములు, ప్రహసనములు; + +(4) నవలలు. + +(5) గద్యము : వచన కావ్యములు, కథలు, వినోదములు; పౌరాణిక కథలు ; + +(8) చరిత్రము : దేశ చరిత్రములు, జీవిత చరిత్రములు, + +(7) ఉపన్యాసములు (నై తిక సాంఘిక ములు) ; + +(8) శాస్త్రములు : ఆర్థిక, పారిశ్రామిక, కృషి, గాన, భరతశాస్త్రములు, జ్యోతిశ్శాస్త్రము, న్యాయశాస్త్రము, +పాకశాస్త్రము, ప్రకృతి శాస్త్రము, జీవశాస్త్రము, భూగోళశాస్త్రము, రాజ్యాంగశాస్త్రము, సివిక్సు, వాస్తుశాస్త్రము, వైద్యశాస్త్రము, శరీర - ఆరోగ్య శాస్త్రము, వివిధ శాస్త్రములు. + +(9) భాషా గ్రంథములు: నిఘంటువులు, లోకోక్తులు, వ్యాకరణము, అలంకారము, లక్షణ గ్రంథములు, విమర్శనములు, కవుల చరిత్రలు. + +10. పదములు, కీర్తనలు, హరికథలు, యక్షగానములు, పదములు, పాటలు. + +11. వాచకములు. + +12. వార్షికచర్యలు, నిబంధనలు, పట్టికలు. + +13. పత్రికలు. + +14. సంస్కృతగ్రంథములు, కావ్యములు, నాటకములు, లక్షణగ్రంథములు. + +15. హిందీ గ్రంథములు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0548.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0548.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..967fbaf0cfe63e24b22d4621723f0c91543808f4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0548.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +16. కన్నడగ్రంథములు. + +17. ఓఢ్రగ్రంథములు. + +18. సంపుటములు. + +19. తాళపత్ర గ్రంథములు, తెలుగు, సంస్కృతము వ్రాతప్రతులు కలవు. + +ఇంతేకాక ఇండియాకును, ప్రపంచమునకును సంబంధించిన చరిత్రకును, సారస్వతమునకును, వివిధశాఖలకును చెందిన ఆంగ్ల గ్రంథములును, పత్రికలును ఈ గ్రంథాలయమున గలవు. + +ఇట్లు వివిధ అమూల్యగ్రంథములు గల ఈ గ్రంథాలయము నేడు సాహితీపరుల దృష్టిని విశేషముగ ఆకర్షించి +యున్నది. ముందుతరములవారికి గూడ ఉపయోగకారిగ నుండగలదు. ఈ గ్రంథాలయమునకు విశాలమైన ఆవరణము గలదు. ఇందు గ్రంథాలయ ముఖ్య కార్యకర్తలలో నొకరగు శ్రీకంచుమర్తి వేంకట సీతారామచంద్రరావు +గారు తమ కూతురి స్మారకచిహ్నముగ 'శ్రీ కంచుమర్తి బాబాయమ్మ మెమోరియల్ హాలు' అను పేరున పెద్ద +హాలుగల మేడను నిర్మింపించి ఇచ్చియున్నారు. ఈ హాలు సాహిత్యసభలు, సమా వేశములు, సంగీత కచ్చేరీలు, హరికథలు, భరతనాట్యములు మొదలగు ప్రజాహిత కార్యక్రమములకు మిక్కిలి ఉపయోగపడుచున్నది. + +గౌతమీపుత్త్రశాతకర్ణి : + +దాదాపు నాల్గున్నర శతాబ్దముల కాలము దక్షిణా పథమునందు ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యము నెరపి, ఆంధ్రులకు +గర్వకారణమై యొప్పిన వంశము శాతవాహన వంశము. ఇట్టి మహావంశమునందు ఉద్భవించిన విజేతలలో, మేధావులలో, గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి మిక్కిలి కొనియాడ దగినవాడు. ఇతడు చిరస్మరణీయమైన గౌతమీబాలశ్రీ +కుమారుడు. శివస్వాతి మహారాజు ఈతని తండ్రియని కొందరు తెల్పుచున్నారు. కాని ఈ యంశము వివాదాస్పదము. శివస్వాతి తరువాత ఆంధ్ర సామ్రాజ్యలక్ష్మిని వరించి పట్టము కట్టుకొనిన మహావీరుడు గౌతమీపుత్త్రశాతకర్ణి. + +గౌతమీపుత్త్ర శాతకర్ణికి పూర్వము శాతవాహన సామ్రాజ్య పరిస్థితులు మిక్కిలి క్లిష్టముగను, సందిగ్ధముగను ఉండెను. ఉత్తర హిందూస్థానమునందలి కుషాణుల విజృంభణము వలనను, హాలశాతవాహనుని తరువాత +వచ్చిన పాలకులు సమర్థులు కాక పోవుట వలనను, క్షహరాటులును, ఉజ్జయినీ క్షాత్రపులును శాతవాహన సామ్రాజ్యముయొక్క పశ్చిమ భాగమును, పశ్చిమోత్తర దేశమును ఆక్రమించుకొని పరిపాలనము సాగించుచుండిరి. +పాటలీపుత్త్రముపై ఆంధ్రుల ఆధిపత్యము అంతరించి యుండెను. శకులు దేశమున బహుభాగముల నాక్రమించి స్వతంత్రరాజ్యముల నెలకొల్పిరి. ఇట్లు అరాజకము ప్రబలుటయే గాక నాటి హిందూసంఘమునందు గూడ +కల్లోలము లేర్పడినట్లు గోచరించును. నహపాణుడు మున్నగు క్షహరాటులును, రుద్రదాముడు మున్నగు ఉజ్జయినీ క్షత్రపులును విదేశీయులయ్యు, హిందూమతము నవలంబించి క్షత్రియోచితములగు రాజ, మహరాజ +బిరుదములను వహించిరి. ఇతర ప్రాంతములందు కొందరు యవనులు హిందూ మతావలంబకులైరి. ఇట్టి సంక్షుభిత వాతావరణమున గౌతమీపుత్రుడు క్రీ. శ. 78 ప్రాంతమున సింహాసనము నధిష్ఠించి క్షీణదశలో నున్న శాతవాహనవంశ కీర్తి ప్రాభవములను సముద్ధరించుటయేగాక గొప్ప విజేత యయ్యెను. + +ఆత్మరక్షణము, వంశగౌరవ పాలనము ఇతనిని విజయ యాత్రోన్ముఖుని జేసినవి. వైజయంతీ సైన్యముయొక్క +విజయస్కంధావారమునుండి చేయబడినదాన శాసనమును బట్టియు, గౌతమీబాలశ్రీ వేయించిన నాసిక శాసనమును బట్టియు ఇతడు రెండు విజయయాత్రలను చేసినట్లు తెలియుచున్నది. ఇతడు మొదట పశ్చిమ దిగ్విజయము చేసి యుండును. దీనిని ఫలితముగనే ఇతనికి అసిక, అసక, ముళక, సురఠ, కుకుర, అపరాంత, అనూప, విదర్భ, అక రావంతి అను రాజ్యములు లభించెను. ఇతని పశ్చిమ దిగ్విజయము ప్రాగాంధ్రము నుండి ప్రారంభింపబడి మహోత్సాహముతో వరుసగ, ముళక, అసిక, అకరా వంతి, విదర్భ, సౌరాష్ట్రముల విజయముతో పూర్తి గావింపబడెను. పశ్చిమ దిగ్విజయమును ముగించుకొని, ఈ రాజు దక్షిణ దిగ్విజయమునకు బయలుదేరెను. నాడు ఆంధ్ర ద్రవిడదేశముల మధ్యభాగమున అరువలారును, నాగులును ప్రబలురుగ నుండిరి. శాతకర్ణిమహారాజు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0549.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0549.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50ee1b2cdd157ecf14f3d3739bb23d27a7b5921d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0549.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +మొదట ఈ భాగములను జయించి, చోళ రాజ్యముపై విజయయాత్ర సాగించి దక్షిణ సముద్రమువరకు పోయి +జయలక్ష్మీ సమేతుడై తిరిగివచ్చెను. + +శాతకర్ణి పరాక్రమమునకు వెరచి, యవన, శక, పహ్లవాదు లనేకులు ఆతనికి వశులై రాజభక్తిని జూపుచు +మ్లేచ్ఛత్వమును విడిచి పెట్టి జైన, బౌద్ధమతముల నవలంబించి సర్వవిధముల నీ మహారాజునకు తోడ్పడుచుండిరి. శాతకర్ణి తనకు సుముఖులుకాక ప్రతిఘటించిన శాత్రవులను తరుముచు వారి దేశములపై దాడి వెడలుచు, అనేక దినములు వారలతో ఘోరయుద్ధములను జేయుచు, విజయము గాంచుచుండెను. యుగాంత కాలరుద్రుడై దేరిచూడరాకయున్న ఈ శూరాగ్రణి పరాక్రమధాటి నోపలేక పలువురు శత్రువులు ఇతనిని శరణుజొచ్చిరి. కావుననే నాసికాశాసనము నందు "తన భద్రగజముపై నుండి ఆకాశమున దూకి పవన, గరుడ, సిద్ధ, యక్ష, రాక్షస, విద్యాధర, భూత, గంధర్వ, చారణ, చంద్ర, దివాకర, నక్షత్రగ్రహములతో ఢీకొనుచున్నాడో యను +నట్లు, అపరిమితము, అక్షయము, అచింత్యము, అద్భుతము అగు విధమున సమరమున శత్రుసైన్యములను జయించిన వాడు" అని ఇతని యుద్ధనైపుణ్యము వర్ణింపబడినది. + +ఇట్టి విజయపరంపరలకు ఫలితముగ ఈ మహారాజు సామ్రాజ్యము పశ్చిమోత్తరమున పుష్కరతీర్థము మొదలు +ప్రాగ్దక్షిణమున కడలూరు వరకును, ప్రాగుత్తరమున కళింగనగరము మొదలు పశ్చిమ - దక్షిణమున వైజయంతి +వరకును వ్యాపించెను. కావుననే బాలశ్రీ శాసనమునం దితడు త్రిసముద్రతోయ పీతవాహనుడని వర్ణింపబడి +నాడు. నాసిక శాసనమునం దితడు రాజాధి రాజనియు, అస్మిక, అసక, మూలక సురాష్ట్ర, కుకుర, అపరాంత, +అనూప, విదర్భ, అక రావంతి దేశములకు పాలకుడనియు, వింధ్యావతము, పారియాత్రము, సహ్యము, కృష్ణగిరి, +మలయము, మహేంద్రము, శ్రేష్ఠగిరి, చకోరము మొదలగు పర్వతములకు అధినాథుడనియు కీర్తింపబడినాడు. ఆతని కాలమున ఆంధ్రరాజ్యము గంగాతీరము మొదలుకొని, కాంచీపురము వరకు వ్యాపించి యుండెననియు తోచుచున్నది. మహారాష్ట్రములో దొరికిన పదునాల్గువేల నహపాణుని నాణెములలో తొమ్మిదివేల నాణెములవెనుక వైపున "రాణ్ణో గోతమిపుతా ససిరి శాతకానినో" అని గోతమీపుత్త్ర శాతకర్ణి పేరు ముద్రింపబడి యుండుట ఇతని విజయపరంపరలకు చిహ్నముగా నున్నది. + +ఇట్లు మహావిజేత, సమ్రాట్టు అయిన గౌతమీపుత్త్రుడు ప్రియదర్శనుడు, చారుగమనుడు అగుట ముదావహమైన +విషయము. ఇత డేక బ్రాహ్మణు డనియు, ఏక ధనుర్ధరుడనియు, రామ- కేశవ-భీమార్జునులతో సమానమైన పరాక్రమము కలవాడనియు, నాభాగ - నహుష - జనమేజయ - సగర - యయాతి - రామ - అంబరీషాదులతో సమానమైన తేజస్సు కలవాడనియు, క్షత్రియ దర్పమాన మర్దనుడనియు, శకయవన - పహ్లవ-నిషూదను డనియు, అనేక సమర పరాజిత శత్రుసంఘుడు" అనియు పొగడబడి యున్నాడు. ఈతడు తల్లికి అవిపన్నమైన శుశ్రూష చేయువాడనికూడ సూచింపబడుట ఈతని వినయసంపత్తికిని, గురుజన విధేయతకును నిదర్శనముగా నున్నది. వినీతుడు కావుననే ఈతడు పూర్వ శాతవాహన చక్రవర్తులవలె గాక తన పేరునకు ముందు 'గౌతమీపుత్త్ర ' అని తల్లి పేరును చేర్చుకొనెను. + +ఈతని ధర్మ చరిత మెంతయు మనోహరమైనది. శాతవాహనవంశ కీర్తి ప్రతిష్ఠాపనకరుడైన ఈ గౌతమీ పుత్త్రుడు బహుభోగముల ననుభవించినప్పటికిని మదాంధుడు కాలేదు. సర్వరాజ లోకమస్తక పరిగృహీతశాసను డయ్యు పౌరజనులతో సమానముగ తన సుఖదుఃఖములను పంచుకొనుట గౌతమీపుత్త్రుని సత్స్వభావమునకు +దృష్టాంతముగ నున్నది. వర్ణ సాంకర్యము నరికట్టి, అనేక ద్విజ కుటుంబములను పోషించినవా డనియు, ఆగమ +నిలయు డనియు స్తుతింపబడిన ఇతడు బుద్ధదేవునియందు అధిక భక్తి ప్రపత్తులు చూపుట ఇతని మత సామరస్యమునకును, హృదయ వైశాల్యమునకును తార్కాణము. సర్వ సద్గుణ గరిష్ఠుడైన ఇతడు ధర్మమార్గముననే పన్నులను స్వీకరించెను. "శాస్త్రీయముగా విధించిన సుంకములను గూడ గౌతమీపుత్త్ర శాతకర్ణి తీసివేసెనని" నాసికలోని శాసనము చాటుచున్నది. ఇత డనేక శత్రురాజులను జయించి వారి స్వాధీనములో నుండినట్టి భూములను సాధువుల ఉపయోగార్థము దానము చేసినాడు. ఉదా : నాసిక గుహలోని బౌద్ధాలయముయొక్క సంరక్షణకై \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0551.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0551.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20b24cf50a06280597f20729e93b7877d5b1da90 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0551.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +మును దానముచేసి యుండుట ఈమె సౌభాగ్యమహిమను దర్పణమునందువలె స్ఫుటముగా జూపుచున్నది. ఇట్టి మహాసాధ్వియు, మహా ధర్మపరాయణయునైన గౌతమీ బాలశ్రీ, సౌగతధర్మమునం దాసక్తయై, రాచకార్యము +లందు చేదోడు వాదోడై అఖండమైన గౌరవ ప్రతిపత్తులను పొంది స్త్రీలోకమునకు గర్వకారణమై, మరువరానిదైనది. + +గౌతముడు (ధర్మసూత్రప్రణేత) : + +ప్రాచీన భారతచరిత్రమును నిర్మించుటకు మన చరిత్రకారుల కుపయోగించిన సాధనములలో శ్రుతి - స్మృతి - +సూత్ర - ఇతిహాస - పురాణములు ముఖ్యములు. అందు 'సూత్ర' వాఙ్మయమునకును మంచిస్థాన మున్నది మన +ఆర్యుల ధర్మశాస్త్రగ్రంథములలోని కెల్లను సూత్రగ్రంథములు మిక్కిలి పురాతనములయినట్లు విజ్ఞుల అభిప్రాయము. 'సూచనాత్సూత్రమిత్యాహుః' అన్నట్లు, సూత్ర గ్రంథములలో వేదత్రయవిజ్ఞానమును, త్రివర్గమును +గూర్చిన పరిజ్ఞానమును పూర్ణ - లుప్త వాక్య విశేషములలో నిక్షిప్తమై యున్నది. అవి శ్రౌత-గృహ్య-ధర్మసూత్రములని వివిధరూపముల కానబడుచున్నవి. మనకిప్పుడు ప్రసక్తమైనవి 'గౌతమధర్మసూత్రములు'. వానికి కర్త గౌతమ మహర్షి · + +భారతీయవాఙ్మయమున గౌతమమహర్షులు పెక్కురు కానవచ్చుచున్నారు. ఇతిహాసములలో అహల్యాపతి గౌతముడును, శాస్త్రకర్తలలో న్యాయశాస్త్రప్రణేతయగు గౌతముడును-ఈతడు 'గోతముడు' అను శీర్షికక్రింద +వర్ణితమయినాడు – సూత్రకర్తలలో ప్రకృతము మన గౌతముడును ముఖ్యులుగా కన్పింతురు. ఈ గౌతమ +మహర్షినిగూర్చి తెలియవచ్చిన చరిత్రాంశములు చాల తక్కువయని చెప్పవలయును. ఇతిహాసములకంటె శాస్త్రములును, వానికంటెసూత్రములును ప్రాచీనతరములగుటచేత, ఇతర గౌతములకంటె సూత్రకర్తయగు +గౌతముడు మిక్కిలి ప్రాచీను డని చెప్పవచ్చును. ఆ సూత్రవాఙ్మయమునను ఆపస్తంబుడు, బోధాయనుడు, +కాత్యాయనుడు, మున్నగువారి సూత్రగ్రంథములకంటె చారిత్రకదృష్టిచేతను, పారంపర్యదృష్టిచేతను, ఈ ధర్మ +సూత్రములే పురాతనములగుటచేత, వాని నిర్మాతయగు గౌతముడే ఆపస్తంబాదులకంటె పూర్వుడని చెప్పనగును. + +ఆపస్తంబుడు క్రీ. పూ. 800-600 మధ్యనున్నట్లు చరిత్రకారులు నిర్ణయించినందున ఈ గౌతముడు క్రీ. పూ. 800 కు ముందున్నవాడనియో లేక ఆ ప్రాంతమువాడనియో భావింపవచ్చును. ఇతడు సుమారు మూడువేల +సంవత్సరములక్రింద నున్న వాడనుటలో ఎట్టి విప్రతి పత్తియు నుండదు. యజుర్వేదులు కాపస్తంబసూత్రము +అనుసరణీయములైనట్లుగా ఛాందోగ్యులకు (సామవేదులకు) గౌతమధర్మసూత్రములు అనుసరణీయములై నట్లు +పెద్దలవలన వినికి. దానినిబట్టి మన గౌతముడు సామవేద శాఖకు చెందినవాడై యుండునని విద్వాంసుల అభిప్రాయము. ఈ ధర్మసూత్రములను రచించిన శక్తి సామర్థ్యములనుబట్టి గౌతమమహర్షి శ్రుతిస్మృత్యాది +పరిశీలనముచే ధర్మనిర్ణయముచేయు నధికారముగల ప్రజ్ఞాశాలి యని యేర్పడుచున్నది. + +గౌతమధర్మసూత్రములు 'ధర్మసూత్రము' లనబడుటచేత అవి ధర్మములను వివరించు వాక్యగ్రంథమని తెలియ +గలదు. 'ధర్మ' మనగా 'ధరతిలో కానితి ధర్మః - ధ్రయతే పుణ్యపురుషై రితి ధర్మః' అని వివిధముగా వ్యుత్పత్తి +చెప్పబడి యున్నది. సాధారణముగా సుఖప్రవృత్తిని దుఃఖ నివృత్తిని గోరు జీవులకు సత్కర్మలవల్ల సుఖమును +దుష్కర్మలవల్ల దుఃఖమును గల్గుచున్న దని భారతీయుల సిద్ధాంతము. సత్కర్మ - దుష్కర్మల పరిజ్ఞానము ధర్మా +ధర్మ వివేకముచే గల్గును. ధర్మము తెలిసినయెడల తద్భిన్నముగా అధర్మము తెలియబడవచ్చును. కావున ధర్మ +ప్రబోధమునకై మన దేశమున ధర్మశాస్త్రములు, ధర్మసూత్రములు రచింపబడినవి. వానిలో గౌతమధర్మ +సూత్రములు ప్రముఖస్థానమునుపొంది యున్నవి. ఈగ్రంథమును గూర్చి పాశ్చాత్యపండితులగు బూలర్ మొదలగు వారు విమర్శించి వ్రాసియున్నారు. + +ఈ ధర్మసూత్ర గ్రంథము సామవేదమునకు సంబంధించిన యొకానొక గౌతమచరణమునకు సంబంధించినదిగా భావింపబడుచున్నది. అందులకు 'గౌతమ' మను పేరుతో సామవేదశాఖయొకటి యుండెడిదను సంప్రదాయము బలమొసగు చున్నది. సామవేదమునందలి వంశ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0552.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0552.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5ab0e4f4a074bc779f74a4045e1546db429d3eca --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0552.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +బ్రాహ్మణమున సామవేదాచార్యులుగా నల్గురు గౌతమాన్వయులు కానవచ్చుచున్నారు. (1) గాతృగౌతములు, +(2) సుమంత్రబాభ్రవ గౌతములు, (3) శంకరగౌతములు, (4) రాధాగౌతములు - అని. ఇప్పటి శ్రౌత - గృహ్య +సూత్రములలో గౌతముని-స్థవిర గౌతముని-అభిప్రాయములుగూడ తెల్పబడినవి. అనగా ఒకప్పుడు గౌతమ శ్రౌత గృహ్యసూత్రములుగూడ వాడుకలో నుండెనని యూహింపబడు చున్నది. గౌతముడు కృచ్ఛ్రాదులను దెలుపు 26 వ అధ్యాయమును సామవేద సంబంధియగు 8 వ బ్రాహ్మణములో ఒక సామవిధానమునుండి గ్రహించుటయు, సామవేదానుసారముగ 5 వ్యాహృతులకు చెందునట్లు సూత్రములు రచింపబడుటయునుబట్టి మన గౌతముడు సామవేదియే యని చెప్పవచ్చును. మరియు ఆపస్తంబాది సూత్రములకు పూర్వపువి అగు బోధాయన వాసిష్ఠ సూత్రములలో గౌతముడు ప్రామాణికుడుగా గ్రహింపబడుటను బట్టియు, గౌతమ ధర్మమునుండి దోధాయనాదులు ఒక యధ్యాయమునే పూర్తిగ తమ సూత్రములలోనికి స్వీకరించుటనుబట్టియు, ఈ సూత్ర +గ్రంథమే అన్నిటికంటె పురాతనమైనదని ఏర్పడుచున్నది. కాని కొందరు ఆధునికులు మన కనుపలబ్ధమైన మను +ధర్మసూత్రము లుండెడి వనియు - అందుచే నవి గౌతమ ధర్మసూత్రములకంటె ప్రాచీనతరమైన వనియు చెప్పెదరు గాని ఆ గౌతమునికే యిష్టమైనట్లు 21.7 సూత్రమున నతడు మనువుయొక్క అభిప్రాయము నుదాహరించుట చేత తెలియుచున్నది. అయినను, ఆ సూత్రము లనుపలబ్ధములగుటచే, లభ్యమైన సూత్రవాఙ్మయమున ఈ గ్రంథ మే ప్రప్రథమ మయినట్లు భావింపదగును. + +గౌతమ ధర్మసూత్రములలో 3 ప్రశ్నములలో 28 అధ్యాయములును, 1005 సూత్రములును, 1360కి పైగా +విషయములును గలవు. వాని వివరము లిట్లున్నవి : ++ ప్ర. అ. సూ. విషయము 1. 9 380 500 2. 9 376 520 3. 10 249 340 + +మన గౌతమ ధర్మసూత్రములు 'వేదోధర్మమూల'మ్మని ప్రారంభించి, 'ధర్మిణాం విశేషేణ స్వర్గం లోకం ధర్మ +విదాప్నోతి జ్ఞానాభినివేశాభ్యామితి ధర్మోధర్మః' అని ముగింపును పొందుచున్నవి. సర్వధర్మములకును వేదమే +మూలమని ప్రతిపాదించి, అట్టి ధర్మమును గ్రుడ్డిగా నాచరించు వారికంటె తదర్ధాశయములను తెలిసికొని శ్రద్ధతో +అనుష్ఠించువారే శ్రేష్ఠులని చెప్పి ఉపసంహరింపబడినది. అనగా అట్టి ఉపక్రమోపసంహారములచేత ఇట్టి ధర్మ +సూత్రముల తత్త్వమును బాగుగా తెలిసికొని ఆచరింప వలయునని భావము. + +ఇందు ప్రతిపాద్యమైన ధర్మము వేదనిష్ఠమగుటచేతను, వేదాధ్యయనమే ధర్మజ్ఞానమునకు మూలాధారమగుట +చేతను వేదాధ్యయన రూపమైన 'విద్యావిధాన, ప్రశంసతో ఈ గ్రంథము ప్రారంభించును. చాతుర్వర్ణ్వ విశిష్టమైన +ఆర్యసంఘములో త్త్రెవర్ణికులకు - బ్రాహ్మణ క్షత్రియ వైశ్యులనబడు ద్విజాతులకు - వేదాధ్యయనము విధింప +బడినది. అది ఉపనయన మూలకమగుటచే, ప్రప్రథమమున ఉపనయన ప్రశంస గావింపబడి 'ఉపనయనం బ్రాహ్మణ స్యాష్టమే (1-6 సూ)' అని విధింపబడినది. 'ఉపనయన కాలచర్చయు, బ్రహ్మచారికి తగిన వస్త్రాది విధానమును, ఆ సందర్భముననే వస్తుశుద్ధియు, శౌచప్రక్రియయు బోధింపబడినది. తరువాత బ్రహ్మచారి గురూపసదనము, పాదోపసంగ్రహాదులు చేయు విధానములు నిర్దేశింపబడినవి. నాటి విద్యావిధానమును నేటి విద్యావిధానముతో పోల్చి చూచినయెడల, ఎంతయో వ్యత్యాసము గోచరింపగలదు. విద్యార్థులు ధర్మాచరణము ప్రధానముగా విద్య నభ్యసింపవలయునను ముఖ్యసూత్రములపై నాటి విద్యాపద్దతి నిలువద్రొక్కుకొని యున్నదని చెప్పదగును. నాటి బ్రహ్మచారులు ద్వివిధముగా నున్నారు. కొంతకాలము విద్యార్జనచేసి పిదప గృహస్థులై వ్యవహరించు వారును, యావజ్జీవము బ్రహ్మచర్య పూర్వకముగా విద్యార్జనము చేయుచునుండువారు అని. + +గురుకులవాసము చేసి ముగించిన పిమ్మట గృహస్థు కాగోరువారు ఆచరింపదగు ధర్మములు తరువాత వివరింపబడి యున్నవి. “విద్యాంతే గురురర్దేననిమంత్ర్యః (1-26-54 సూ.)" అని గురుదక్షిణ యొసగి ఐకాశ్రమ్యం +త్వాచార్యాః (1-3-35) అని గృహస్థాశ్రమపు ప్రాధాన్యము వివక్షింపబడి, తదుపరి తదాశ్రమ ధర్మములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0553.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0553.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0c6153dedf597abd559fe5d0850ff4f0b3301284 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0553.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ప్రవంచింపబడి యున్నవి. అందు వివిధ వివాహ స్వరూపములును, అనులోమాది భేదములును, గృహస్థుని కామచర్యా నియమములును, అతిథి పూజాదికమును, అర్థార్జన రూపమగు యోగక్షేమ విధానమును విశదీకరింప బడినవి. వానినిబట్టి గుణశీలాదుల యందలి పక్షపాతమును, ధర్మాచరణమునం దభినివేశమును, సంఘమును ఏక ముఖముగా నడపించుకొని పోవుట మున్నగునవి తత్సంస్కృతి లక్షణములని చెప్పవచ్చును. బ్రహ్మచర్య ధర్మదశలో గురుకులవాస ముపదేశింపబడినట్లు గృహస్థునికి అంత ప్రయోజన మతముగా 'వృద్ధోపసేవనము' ప్రబోధింపబడినది ! ప్ర-6 అధ్యాయమున ఈ విషయమునకు సంబంధించిన చర్చలు చాల గలవు. + +పిమ్మట 'ఆపత్కల్పము' ఆరంభ మగుచున్నది. అందు కేవలము విద్యావృత్తిచే లోకముల కాశ్రితుడగు బ్రాహ్మణుడు ఆపత్సమయమున క్షత్రియ - వైశ్య వృత్తులనుగూడ అవలంబించు అవకాశము గల్పింపబడి, ఎంతయో ఔదార్యము కన్పఱుపబడినది. ఇట్టి అపద్ధర్మములు సార్వత్రికములు గాకున్నను, తాత్కాలికముగా సంఘర్షణ కెంతయు నుపకరింపజాలినవై యుండును. అయినను త్రైవర్ణికులగు గృహస్థులకు విధించిన భోజన నియమములుగాని, వారి ఆచార వ్యవహారములు విధి నిషేధములుగాని పరస్పర మర్యాదలు, సంభాషణలు, ప్రయాణములు, ఇతర గృహస్థ జీవితాంశములు మున్నగువానిని గూర్చిన విషయములుగాని, ఆనాటి సంస్కృతిశిక్షణ - వినీతులను, పరలోక శ్రద్దను, సంఘపు యోగ క్షేమాభినివేశనమును, ధర్మదీక్షను, మోక్షదృష్టిపై నిలువరింపబడిన జీవిత స్వరూపమును ప్రతిబింబించుచున్నవి ! + +ఈ సందర్భముననే బ్రాహ్మణాదులగు నాల్గు వర్ణముల సామాన్య ధర్మవిచారమును గావించి, అందు బ్రాహ్మణుని విశిష్ట ధర్మములును అతని విద్యావృత్తి మూలకమైన ధర్మ ప్రవర్తకత్వమును ఉద్ఘాటింపబడినది. పిదప, క్షత్రియ ధర్మవిచార మను పేరిట రాజధర్మము - రాజనీతి విపులముగా ప్రస్తావింపబడినది. అర్థశాస్త్రము రాజధర్మమున కాధార మనియు, వర్ణాశ్రమ రక్షణ యతని కర్తవ్య మనియు, స్వధర్మచ్యుతులు పునఃస్థాపింప దగినవారనియు, దేశ - జాతి-కుల ధర్మాలు గూడ తత్తత్సానోచితముగా పరిగణింపవలసినవే యనియు తెల్పి దండవిధానము సాధింపబడినది. చతుర్వర్ణముల వారికిని పరస్పరాక్రోశనకు దండ పద్ధతి, పశుపీడనము, వృద్ధిపీడనము, +చోరాదులు, ఉద్యానవనాది పీడనము (2-3 అ.) మొ. వాని విషయమున దండవిధానములు విపులీకరింప బడినవి. దండవిధానమునకు పూర్వము న్యాయవిచారణ మవసరము గనుక 2-4 అధ్యాయమున అది విస్తరింపబడినది. సాక్ష్యము సేకరింపవలసిన విధానము, శూద్రులకు సాక్ష్యార్హత, సాక్ష్యము చెప్పవలసిన రీతులు, సాక్షుల నడుగవలసిన రీతులు, సాక్ష్యానర్హులు, అనృత సాక్ష్యముచే వచ్చు పాపములు మొ. నంశములు చక్కగా విచారింపబడినవి. నిజముగా ఈ సందర్భపు వ్యవహారకాండ నేటికిని అవలంబనీయమే అని అనిపించును. + +ఆ తర్వాత ఆశౌచ ప్రకరణము (2-5 అ.), శ్రాద్ధ ప్రకరణము (2–6 అ.) అందు భక్ష్యాభక్ష్యవస్తు విచారము (2.8 అ.) లును నిబంధింపబడినవి. వాని పరిశీలనచే ఆనాటి శాస్త్రజ్ఞు లపార లౌకిక దృష్టి శ్రద్ధలును, ఆ దృష్టిని +శ్రాద్ధాదుల ఆచరణము ద్వారా పోషించుటయు, అందుపయోగ్యము లగు వస్తువివేకమును మనకు దెలియ +బడుటయేగాక, గౌతమాది మహర్షులయొక్క లౌకిక ప్రజ్ఞతోబాటు పారలౌకిక ప్రజ్ఞయు మనకు మహోన్నతముగా గోచరింపగలదు. రెండవప్రశ్నము 'అస్వతంత్రా ధర్మే స్త్రీ (2-9 అధ్యా)' అని స్త్రీధర్మ విచారముతో ముగియును. ధర్మవిషయమున స్త్రీ భర్త ననుసరింపదగునని దానికర్థము. స్త్రీ ధర్మవిచారమును, ఆమెకు వలసిన వాగాది నియమములు, సంతానార్థమై ఆమె అనుసరింప దగు విధులు, భర్త దేశాంతరగతుడై జాడ తెలియనప్పుడు చేయవలసిన పద్ధతులు, కన్యల స్వయంవరణపద్ధతి మొ. అంశము లిందు చర్చింపబడి స్త్రీధర్మము నిరూపింప +బడినది. ఇందు స్మృతులు, అనుశాసనములు సమన్వితము లైనవనవచ్చును. + +మూడవప్రశ్నము ప్రాయశ్చిత్త విచారముతో ప్రారంభించును. విహిత కర్మత్యాగముచేతను, నిషిద్ధ కర్మాచరణము చేతను, మానవుడు పాపలిప్తుడగును గనుక, తన్నివృత్తి ప్రాయశ్చిత్తాదులచే కల్గునని సిద్ధాంతము. ప్రాయశ్చిత్త మవసరమా, కాదా యన్న మీమాంస \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0554.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0554.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bbe600bb286218c9e5ab2caf640b5d998ffef708 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0554.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చేయబడి, ప్రాయశ్చిత్త సాధనములో ఉపనిషత్తులు మొ. వాని పారాయణము, మేధ్యవ్రతములు, పయోవ్ర +తత్వాదులు, బ్రహ్మచర్యాది తపములు, దానధర్మములు, కృచ్ఛాతికృచ్ఛా చాంద్రాయణాదులు మొ. నవి కూర్పబడి యున్నవి. మూడవప్రశ్నపు టంతిమాధ్యాయమున దాయభాగ విచారణము చక్కగా గావింపబడినది. అందు +దాయవిభాగమే ధర్మవృద్ధి కారణమని సిద్ధాంతీకరింప బడినది. పుత్రసంతానము కేవల పుత్రికా సంతానము +గలవారి విషయమున దాయభాగ నిర్ణయము గావింపబడినది. అట్లే స్త్రీధనము స్త్రీధనమునకు దాయభాక్కులు మొ. అంశములును, బ్రాహ్మణుని దాయము అసవర్ణా పుత్రుల విషయమున పంచబడు రీతులును, విపులముగా విచారింపబడినవి. మరియు జడక్లీబాదుల విషయమున గమనింపదగిన విధులు, ప్రతిలోమ సుతుల దాయభాగక్రమము, విభాగసందర్భమున సందేహాదులు కల్గినప్పు డనుసరింపవలసిన విధానము మొదలగునవి యెంతో హృదయంగమముగా నిర్దేశింపబడినవి. ఇట్టి ప్రశ్న త్రయాత్మకమైన ధర్మసూత్రగ్రంథ పరిశీలనచే చారిత్రకముగా నాటి ఆర్యసంఘపు ధార్మికపుమర్యాదలు, తత్సంస్కృతి విశేషములును మనకు విశదముగా తెలియగలవు! + +విశేష మేమనగా శ్రుతిమంత్ర గర్భితములగు ధర్మ విషయములు స్మృతులలో శ్లోకరూపమునుధరించి వ్యాప్తిలోనికి వచ్చి, సులభగ్రాహ్యములైనవి. కాని అందలి గహనవిషయములు సులభముగా జ్ఞప్తియం దుంచుకొనుటకు వీలుగా తత్సూచనాత్మకములైన సూత్రము లావశ్యకములైనట్లు గుర్తించి - మనకు తెలిసినంతవరకు - ప్రథమతః గౌతమమహర్షి ఈ ధర్మసూత్రములు నిర్మించి తద ధ్యేతల కెంతయు నుపకారము గావించియున్నాడు! ఈ గ్రంథముద్వారా గౌతముడు తనకు పరిపూర్ణముగా గల వైదికవిజ్ఞానమును, లౌకిక పరిజ్ఞానమును, నాటి ధర్మజ్ఞుల ధర్మవిధాన సమన్వయశక్తిని సమగ్రముగా ప్రదర్శించి యున్నాడు. అట్టి గౌతమునికి భారతదేశ మెంతయు ఋణపడి యున్నదనవచ్చును. + +గ్రంథాలయశాస్త్రము : + +శాస్త్ర మనెడి పదము ప్రథమమున భౌతికధర్మములను గూర్చిన విజ్ఞానమునకు ఉపయోగించుచు వచ్చిరి. +కొంతకాలమునకు జీవజాలమును గూర్చిన విజ్ఞానమును కూడ దీనిలో చేర్చిరి. నేడీ పదము చాల విశాలమై +జీవితమునకు సంబంధియైన సర్వ విషయములను తనయం దిముడ్చుకొనుచున్నది. ఈ విధముగా గ్రంథాలయ విషయముకూడ నేడు శాస్త్రముగా పరిగణింపబడుచున్నది. + +గ్రంథాలయ శాస్త్రము అమెరికా, బ్రిటన్ మున్నగు పాశ్చాత్యదేశములలో బాగుగా వ్యాప్తిలోనికి వచ్చినది. +చాలకాలమునుండి ఆ దేశములలో దాని బోధనలకై ప్రత్యేకము పాఠశాల లేర్పడి పనిచేయుచున్నవి. అక్కడ +గ్రంథాలయ శాస్త్రములో పట్టభద్రులు తయారగు చున్నారు. అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రములలో పదేండ్ల క్రిందనే దాదాపు 50 మంది యువకులు గ్రంథాలయ శాస్త్రములో పండితపట్టము (డాక్టరేట్ డిగ్రీ) లను కూడ +సంపాదించియున్నారు. అచ్చట వెలువడిన గ్రంథాలయ వాఙ్మయపు విలువ దరిదాపు రు. 20,000 లు ఉండవచ్చునని విజ్ఞులైనవారి అంచనాయై యున్నది. దీనికి సంబంధించిన పుస్తకములతోపాటు పత్రములుకూడ అమెరికాలో అధికముగా వెలువడుచున్నవి. + +బ్రిటనులోకూడ గ్రంథాలయశాస్త్ర బోధనమునకు చక్కని యేర్పాటు లున్నవి. లండన్ యూనివర్సిటీవంటి వివిధ విశ్వవిద్యాలయములతోబాటు, బ్రిటిష్ లైబ్రరీ అసోసియేషన్ వారు కూడ గ్రంథాలయశాస్త్రములో పరీక్షల నేర్పాటుచేసి, వీనిలో నెగ్గినవారికి పట్టములను ప్రసాదించుచున్నారు. + +మన దేశములో కొన్ని విశ్వవిద్యాలయములును, గ్రంథాలయ సంఘములును ఈ విషయములో కొంత కృషి చేయుచున్నవి. ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయమువారు గ్రంథాలయ శాస్త్రమునందు డిగ్రీకోర్సునుకూడ ఏర్పాటుచేసి నడుపుచున్నారు. మదరాసు విశ్వవిద్యాలయములో నీ విషయమున ఆచార్యపీఠము నెలకొల్పెడి విషయమై +డాక్టరు యస్. ఆర్. రంగనాథన్‌గారు లక్ష రూపాయలు విరాళ మిచ్చియున్నారు. + +గ్రంథాలయ నిర్వాహకులు తమ విధి నిర్వహణములో అవలంబించెడి విధానములు, దీనికై వలయు విజ్ఞానము, ఈ కార్యక్రమమునందు వారి పాత్రయు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0555.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0555.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ab4b188361fd400ec778cbed5f71808afc8b5f1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0555.txt @@ -0,0 +1,47 @@ +ప్రయోజనములు మున్నగువాటిని గురించి వివరించెడి సమస్త విషయములు గ్రంథాలయ శాస్త్రమునకు సంబంధించిన అంశములే. + +గ్రంథాలయ శాస్త్రములో గ్రంథాలయముల నిర్మాణము, గ్రంథాలయముల నిర్వహణము ముఖ్యమైన భాగములు. నిర్మాణ కార్యక్రమములో గ్రంథాలయముల యాజమాన్యమున కొక సంఘము, పరిపాలన కొక కార్యవర్గము ఏర్పడి, గ్రంథ భాండాగారిని నియమించును. కాని ఈయన సలహా సంప్రదింపులతో స్థల నిర్ణయము చేసి, భవనమునకు పథకమును వ్రాయించి, దీనిని నిర్మాణ మొనర్చి, గ్రంథాలయమునకు కావలసిన బీరువాలు మొదలయిన పరికరములను సేకరించుకొనిన పిమ్మట, దీని నిర్వహణమున కవసరమైన నిబంధనలను తయారు చేయుట జరుగును. + +విధి భేదముల ననుసరించి గ్రంథాలయ నిర్వహణమునకు సంబంధించిన ప్రధాన కార్యములను డాక్టరు రంగనాథన్‌గారు ఎనిమిది శాఖలక్రింద విభజించినారు : + +1. గ్రంథ వరణము. + +2. గ్రంథ సేకరణము. + +3. పత్రికలు. + +4. గ్రంథ ప్రవేశము. + +5. సాంకేతిక కార్యములు, సంపుట సంస్కారము. + +6. గ్రంథప్రచారము. + +7. ఆచూకీ. + +8. బీరువాలు. + +ఇవి గ్రంథాలయముల నిత్యనిర్వహణమునకు సంబంధించిన ప్రత్యక్ష కార్యక్రమములు. వీటి కనుబంధముగా +నుండినవి గ్రంథాలయ నిర్వాహకులు సాగించెడు వివిధ కార్యకలాపాలు, ప్రచారము, లెక్కలు, ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు, అచ్చు పనులు, బైండింగు, నివేదికల తయ్యారీ, పట్టికల వ్రాత మున్నగునవి. ఒక్కొక్క సమయమునందు ప్రజానీకమునందలి కొన్ని వర్గములు విషయమై గ్రంథాలయములు ప్రత్యేక శ్రద్ధను చూపవలసియుండును. ఇట్టి వర్గములకు సంబంధించిన ప్రత్యేక సమస్యలుకూడ గ్రంథాలయ శాస్త్రములోని భాగములే. + +పరిశోధన కార్యముల కెక్కువగా ఉపయోగపడెడి గ్రంథవర్గీకరణము (Classification), సూచీకరణము +(Cataloguing), ఆచూకీసేవ (Reference Service), వాజ్మయ సూచిక (Bibliographies) లకు సంబంధించిన విజ్ఞానము గ్రంథాలయ శాస్త్రములో నేడత్యంత ప్రాముఖ్యము వహించినది. వీటికి సంబంధించిన సమస్యలపై ఇటీవల జరిగిన పరిశోధనలలో డాక్టరు రంగనాథన్ గారు ప్రముఖ పాత్రను వహించినారు. + +గ్రంథాలయ నిర్వాహకులు గమనించదగిన ప్రధాన విషయములను- + +1. అధ్యయనము కొఱకు పుస్తకములు. + +2. అందరకును పుస్తకములు. + +8. ప్రతి పుస్తకమునకు తన చదువరి - ప్రతి చదువరికిని తన పుస్తకము. + +4. చదువరికాలము, సిబ్బందికాలము వ్యర్థపుచ్చరాదు. + +5. గ్రంథాలయము నిత్య వర్థిష్ణువులైన అంగములు కలిగిన జీవసంస్థ. + +అను సూత్రములలో డాక్టరు రంగనాథన్‌గారు ఇమిడ్చినారు. వీటి ననుసరించి గ్రంథాలయ కార్యక్రమము నడిచెడి పక్షమున గ్రంథాలయ నిర్వహణమునందు వృథా వ్యయమునకుగాని, కాల విలంబనమునకుగాని యేమియు +అవకాశముండదు. దీని మూలముగ గ్రంథాలయ ఉపయోగముకూడ బాగుగ పెరుగునని నుడువవచ్చును. + +గ్రంధిస్రుతములు (హార్మోనులు): + +శరీరముయొక్క కొన్ని అవయవములనుండి రక్తప్రవాహములోనికి విడుదల చేయబడు పదార్థములకు +గ్రంధిస్రుతములనియు, ఇంగ్లీషులో హార్మోనులనియు పేరు. రక్తప్రవాహముద్వారా ఈ పదార్థములు మరికొన్ని అవయవములకు చేర్చబడి, అచట దేహారోగ్యమునకు సంబంధించిన కొన్ని ప్రత్యేకక్రియలకై పాటుపడును. ఈ విధముగా హార్మోనులవలన శరీరముయొక్క కొన్ని అవయవములు మరికొన్ని అవయవములపై ఒక విధమగు ప్రభావమును కలిగియున్నవి. మనకు తెలిసి యున్న హార్మోనులలో పెక్కులు నిర్వాహికలగు గ్రంధుల (Ductless glands) నుండి జనించుచున్నవని తెలియు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0556.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0556.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d10bf707477ebe72ead0508a05f84bbdfb3c866 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0556.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చున్నది. ఈ గ్రంధులకు హార్మోనులను ఉత్పత్తిచేయు బాధ్యతతప్ప వేరొకపని యేదియులేదని భావింపవచ్చును. +కాని, నిర్వాహికలుకాని గ్రంధులనుండి కూడ కొన్ని హార్మోనులు శరీరములో లభ్యమగుచున్నవి. వృక్యము లేక క్లోమము (pancreas) నుండి జనించు ఇన్స్యులిన్, వీర్యస్థానములనుండి (gonads) ఉద్భవించు లింగాధార +హార్మోనులు (Sex hormones) ఇందుకు ఉదాహరణములు : ఒక జంతువు యొక్క శరీరమునుండి ఒక అవ +యవము కోసివేయబడినపుడు, అట్టి అవయవజనితమగు పదార్థములు ఆ జంతువునకు అందజేసినచో, ఆ జంతువు తిరిగి తన ఎప్పటి ఆరోగ్యమును పొందగలిగినయెడల, అట్టి పదార్థము హార్మోనుల తరగతికి చెందిన దని చెప్పవచ్చును. ఈ హార్మోనులన్నియు జీవ రాసాయనిక పదార్థములే. కాని, వేరువేరు హార్మోనుల నిర్మాణాకృతిలో అనేకవిధములగు భేదములు కానవచ్చును. పైన తెలుపబడిన జంతు సంబంధమగు హార్మోనులవలెనే, వృక్షజాతి కూడ కొన్ని హార్మోనులను ఉత్పత్తిచేయును. ఉదా : “ఆక్సిన్” అను పదార్థము. + +కొన్ని ముఖ్యమగు హార్మోనులు : + +I ఎడ్రినల్ గ్రంధి హార్మోనులు : ఎడ్రినల్‌గ్రంధి, అనునది “ మెడ్యుల్లా”, “కార్టెక్సు" అను రెండు భాగములను +కలిగియుండును. "మెడ్యుల్లా" నుండి స్రవించు హార్మోనునకు ఎడ్రెనలీన్ అని పేరు 'కార్టెక్సు' నుండి లభించు +హార్మోనులకు ఎడ్రెనల్ కార్టెకల్ హార్మోను అని పేరు. + +1. ఎడ్రెనలీన్ : ఈ హార్మోనునకు ఎపినెఫ్రిన్, సుప్రా రెనిన్ అనునవి నామాంతరములు. వధింపబడిన జంతువుల ఎడ్రెనల్ గ్రంధులనుండి ఈ హార్మోను తయారు చేయబడుచున్నది. ఈ హార్మోను మూలముగా రక్తపు +పోటు, రక్తములోని చక్కెర ప్రమాణము హెచ్చును. అందువలన ఈ హార్మోను, ఇన్స్యులిన్ అను హార్మోనునకు +వ్యతిరిక్తముగా పనిచేయును. శరీరమునందలి ఏభాగమైనను తెగినచో ఏర్పడు రక్తస్రావమును అరికట్టునట్టి +శక్తి ఈ హార్మోనునకు కలదు. ఈ కారణముచేత ఎడ్రెనలీన్ హార్మోను శస్త్ర చికిత్సలో ఉపయోగపడుచున్నది. +శరీరమునందలి సిరల (Veins) లోనికి సూదులద్వారమున హార్మోను ఎక్కించబడును. ఎడ్రెనలీన్ అనునది +నత్రజనితో కూడుకొనిన క్షార సంబంధమగు ఒక జీవ రాసాయనిక పదార్థము. + +2. ఎడ్రెనల్ కార్టెకల్ హార్మోనులు: ఎడ్రెనల్ గ్రంథి తొలగింపబడినచో, జంతువుల జీవితమును ఎడ్రెనల్ +కార్టెక్సునుండి తీయబడిన మందుల ద్వారమున పొడిగింప వచ్చునని 1929 లో కనుగొనబడినది. దీని నాధారముగా గొని స్విట్జర్లాండులో రైచ్‌స్టైన్ అను శాస్త్రజ్ఞుడును, అమెరికాలో కెండాలును, అతని అనుయాయులును, కార్టెక్సులోగల రాసాయనిక పదార్థముల విషయమున తీవ్రమైన పరిశోధనములను సాగించిరి. ఈ పరిశోధనముల ఫలితముగా 29 క్రొత్త జీవరాసాయనిక పదార్థములు కనుగొనబడినవి. వీటిలో 7 మాత్రమే హార్మోనులుగా పనిచేయగల వని తెలియుచున్నది. కార్టెక్సోన్, ఆల్డోస్టెరోన్ అను రెండును ఈ ఏడింటిలో అత్యంత శక్తిమంతమైన హార్మోనులై యున్నవి. ఈ తరగతికి చెందిన హార్మోనులు శరీరమున తక్కువైనచో, రక్తములో నుండవలసిన నీరు, సోడియమ్, పొటాషియమ్ అనువాటియొక్క నిష్పత్తి క్రమము తప్పుటయు, క్రొవ్వుపదార్థములను, పిండిపదార్థములను శరీరము సరిగా ఇముడ్చుకొనలేక పోవుటయు సంభవించును. ఈ హార్మోనులు క్లిష్టతరమైన నిర్మాణాకృతిని కలిగియున్నవి. ఈ విషయమై రైచ్‌స్టైన్, అతని బృందము అత్యంత ముఖ్యమగు పరిశోధనములు చేసియున్నారు. + +II. మాంసకృత్తు సంబంధమగు హార్మోనులు : శరీరములోని అనేక హార్మోనులు మాంసకృత్తు మయమగు క్లిష్టమైన నిర్మాణమును కలిగియున్నవి. ఈ క్రింద తెలుపబడిన నాలుగును ఇందు ముఖ్యములు. + +1. థైరోగ్లాబ్యులిన్ : ఈ హార్మోను థైరాయిడ్ గ్రంధినుండి జనించును. ఇది శరీరముయొక్క క్రమమైన అభివృద్ధికి తోడ్పడును. చర్మము ఎండిపోవుటయు, బుద్ధి మాంద్యము కలుగుటయు, సంధాయక ధాతువులు (connective tissues) ఉబ్బుటయు ఈ హార్మోను లోపించుటచే కలుగు చిహ్నములు. ఈ హార్మోనును కలిగియున్న నాళములనుండి క్షారముల సహాయముతో థై రాక్సిన్ అను పదార్థమును, కెండాల్ అనునాతడు 1915 లో వేరు చేయ కలిగెను. థైరోగ్లాబ్యులిన్‌లో గల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0558.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0558.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a5ae02ac25dacf5bbe29af232ddc8bf62cb8162c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0558.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +ముగ పెరుగుటకును, ఆయిస్ట్రస్ (వేడిమి) రేకెత్తించుటకును ఆయిస్ట్రోనులు అవసరము. గర్భధారణమునకు +ప్రోజెస్టెరోన్ అనివార్యమైనది. గర్భకోశము (uterus) నందలి ఆమత్వచము (Mucous Membrane) లో +గర్భధారణకు సంబంధించిన కొన్ని ముఖ్యమయిన మార్పులను ఇది కల్పించును. పైగా గర్భము నిలుచుటకుకూడ +ఈ హార్మోను సహాయపడును. టెస్టోస్టెరోన్ ముష్కముల (testicles) లో తయా రగును. ఆండ్రోస్టెరోన్ +మూత్రమునుండి పొందబడును. కొన్ని లక్షల శేర్ల మూత్రమునుండి కష్టతమమగు మార్గముల ననుసరించి +బ్యుటనాంట్ అనునాతడు కొన్ని మిల్లీగ్రాముల ఆండ్రోస్టెరోన్‌ను బడయగల్గెను, ఈ హార్మోనులు లోపించిన, +నిర్వీర్యత కలుగును, అట్టివారికి వీటిని సూదిమందుగా అందచేసినచో ఆలోపము తొలగిపోవును. ఈ రెండింటి +లోను టెస్టోస్టెరోన్ ఎక్కువ శక్తిమంతమైనది. + +లింగాధార హార్మోనులన్నియు స్థూలముగా పరికించినచో ఒకేరకమగు నిర్మాణమును కలిగియున్నట్లు తెలియ గలదు. వీటి నన్నిటిని ఒకే తరగతికి చెందిన వాటిని గావించవచ్చును. ఈ సందర్భములో పైత్యరసామ్లము +(Bile acids) కూడ నిర్మాణాకృతిరీత్యా ఈ తరగతికే చెందినదను విషయము గమనింపదగినది. కాని వీటి యొక్క నిర్మాణాకృతి అతిక్లిష్టమైనది. వీటి తత్వము పూర్తిగా విశదమగుటకు రాసాయనిక శాస్త్రజ్ఞులు అనేక సంవత్సరములు నిర్విరామముగా కృషి చేయవలసి వచ్చినది. + +గ్రహణములు : + +సూర్యగోశీయ వ్యాసార్ధము 4,32,000 మైళ్ళు; భూమి సూర్యునికి 9,30,00,000 మైళ్ళదూరములోనుండి సూర్యుని చుట్టు పరిభ్రమించుచున్నది. భూగోళీయ వ్యాసార్ధము 4000 మైళ్లు. భూచ్ఛాయ సూచ్యగ్ర రూపముతో (Shadow cone) భూమితోపాటు ఆకాశమున పరిభ్రమించుచుండును. ఈ భూచ్ఛాయను మన ప్రాచీన సిద్ధాంతములందు భూ ఛా అని వ్యవహరించిరి. భూ ఛా యొక్క పొడుగు రమారమి 8,70,000 మైళ్ళుండును. చంద్రుడు భూమిచుట్టు 2,40,000 మైళ్ళలో పరిభ్రమించుటచేత ఒకప్పుడు ఈ భూ ఛా ప్రవిష్టుడగును. అప్పుడు. +చంద్రగ్రహణము పట్టినదందుము. చీకటియందున్నవస్తువు దృగ్గోచరముకానట్లు, చంద్రుడు దృగ్గోరము కాడన్న +మాట. చీకటియందు దృగ్గోచరము కాని వస్తువు ఎటునుండి చూచినను దృగ్గోచరము కాదు. కావున చంద్ర +గ్రహణము ఒక దేశమందే పట్టి మరియొక దేశమునందు పట్టకపోదు. అనగా చంద్రగ్రహణము పట్టినప్పుడు ఏ +భూగోళార్ధమున కప్పుడు రాత్రికాలమో ఆ భూగోళార్ధ మందంతట చంద్ర గ్రహణము పట్టునన్నమాట. “తమస్తు +రాహుః" అను అమరోక్తి ననుసరించి రాహు వనగా చీకటియనియు, చంద్రుడు చీకటిలో ప్రవేశించెననియు, మన ప్రాచీనులకు గ్రహణోపపత్తి బాగుగా తెలియును. తెలియుటయేకాక వారు గ్రహణకాల గణితమును బాగుగా తెలిసికొనిరి. రాహు కేతువులు. సర్పరూపమున నున్న రాక్షసులనియు, వారు చంద్రసూర్యులను గ్రసింతు రనియు పౌరాణిక గాథలు చెప్పుచున్నవి. కాని అది శాస్త్రపద్ధతి గాదు. గణితశాస్త్ర పద్ధతినే భారతీయ సిద్ధాంతులు పాటించియున్నారు. + +సూర్యగ్రహణమనిన సూర్యుడు చీకటిలో ప్రవేశించుట కాదు. తేజోరూపుడయిన సూర్యునికి తమఃప్రవేశము +అసంభవము. చంద్రమండలము సూర్యునికిని భూమికిని మధ్యగా ప్రవేశింపగా సూర్యునకును, భూమికిని కన్పడకుండ ఆచ్ఛాదించును. అప్పుడు సూర్యగ్రహణము పట్టిన దందుము. చంద్రుడు మనకు దగ్గరగానున్న ఒక చిన్న గోళము. చిన్న గోళమైనను దగ్గరగా నుండుటచేత పెద్ద గోళమగు సూర్యుని కప్పివేయ గలుగును. దాని కుదాహరణ మేమన, ఒక చిన్న మేఘము సూర్యుని ఆచ్ఛాదించినట్లే. కాని సూర్యగ్రహణమునం దున్న విశేష మేమనగా, ఏ ప్రకారముగా ఒక ప్రదేశమునందు సూర్యుడు మేఘచ్ఛన్నుడై కన్పట్టకపోయినను, మరియొక ప్రదేశమునందు కన్పట్టునో, అట్లే ఒక ప్రదేశమందు సూర్యుడు చంద్రబింబచ్ఛన్నుడై కన్పట్టకపోయినను, మరియొక +ప్రదేశమునందు కన్పట్టును. అందుచేతనే సూర్యగ్రహణము అన్ని ప్రదేశము లందును పట్టదు. ముందు చూపబోవు గణితము ప్రకారము ఒక సంవత్సరమందు పట్టు చంద్రగ్రహణముల సంఖ్యకంటె, సూర్యగ్రహణముల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0560.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0560.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..180bf0c0d89ec2d4af9eb69a8d7a79be4ada4c9b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0560.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ప = తభసకోణము = రవిబింబీయ వ్యాసార్ధము = Sun's angular radius. + +బ = చభటకోణము = చంద్రకక్ష యందు భూఛా వ్యాసార్ధము = దమరేఖా ఖండము = angular radius of the shadow cone at the moon. + +భతకకోణము = రవి లంబనము = ల = Sun's parallax. + +భదకకోణము = చంద్రలంబనము = ళ = Moon's parallax. + +సటతకోణము = భూఛాకోణార్ధము = డ. + +ఫ = చంద్రబింబీయ వ్యాసార్ధము = చద రేఖాఖండము. = Moon's angular radius. + +చంద్రబింబము భూ ఛా ప్రవేశమందు చ అను బిందువు వద్దనున్న దనుకొనుము. అప్పుడు చంద్రునిశరము = +చభట కోణము + చంద్రబింబీయ వ్యాసార్ధము + +సటత కోణము = ప - ల +507 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0561.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0561.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61d95c3c8a5ca25ef12bc04aa9a87dcfbf76c140 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0561.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +బ = ళ + ల - ప +కావున స్పర్శకాలమందు చంద్రశరము = ళ+ల - ప+ఫ. పూర్ణిమాంతమునకు గ్రహణము పట్టవలయునన్న +చంద్రబింబ కేంద్రము చ అను బిందువునకు ఇంకను క్రిందుగా నుండవలయును. అనగా చంద్రశరము శ+ల - ప + ఫ కంటె తక్కువగా నుండవలయును, రెండవక్షేత్రము చూడుడు. దానియందు చంద్రుడు పూర్తిగా భూఛా +ప్రవిష్టుడై యున్నాడు. అప్పుడు చ అను బిందువుయొక్క అనగా చంద్రునియొక్క శరము ళ+ల - ప - ఫ యగును. +సామాన్యముగా ళ అనగా చంద్రపరమ లంబనము 58 లిప్తలు. ల = రవిపరము లంబనము = 8 విలిప్తలు. ప అనగా రవి బింబీయ వ్యాసార్ధము 16 లిప్తలు. ఫ అనగా చంద్ర బింబీయ వ్యాసార్ధము 16 లిప్తలు. కావున అసంపూర్ణ చంద్రగ్రహణము పట్టవలయునన్న పూర్ణిమాంతమునకు చంద్రశరము. + +57'+8" - 16'+15' అనగా దాదాపు 56' లిప్తలు లోపుగా నుండవలయును. సంపూర్ణ చంద్రగ్రహణము +పట్టవలయునన్న పూర్ణిమాంతమునకు చంద్రశరము 57' +8" - 16' - 15' అనగా దరిదాపు 26' లిప్తలుండ +వలయును. ఇక సూర్యగ్రహణ విషయము. మూడవ క్షేత్రము చూడుడు. చంద్రబింబము సూర్యబింబము +నాచ్ఛాదింపవలయుననిన దాని బింబకేంద్రము చ; అది పటమునందున్న స్థలమునకు క్రిందుగా నుండవలయును. దమ రేఖాఖండము సభద కోణముతో సమానము. = ళడ; కాని డ= ప - ల కావున, దమ = ళ + ప - ల. కాన అసంపూర్ణ సూర్యగ్రహణము పట్టవలయునన్న చంద్రశరము అమావాస్యాంతమునకు ళ+ప - ల + ఫ కంటె తక్కువగా నుండవలయును. అనగా 58' + 16' - 8" + 15' = 58. లిప్తలకు తక్కువగా నుండవలయును. + +ఈ పై గణితమునుబట్టి ఒక ముఖ్యవిషయము మనకు గోచరించును. చంద్రుడు క్రాంతివృత్త తలమునుండి +దాదాపు 300 లిప్తల వరకును సంచరించుచుండగా పూర్ణిమాంతమునకు చంద్రశరము 26 లిప్తలలోపుగా +నుండిన, అసంపూర్ణ చంద్రగ్రహణ మనియు, అమావాస్యాంతమున 88 లిప్తలు లోపుగా నుండిన, అసంపూర్ణ +సూర్యగ్రహణ మనియు, 58 లిప్తలుగా నుండిన సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణ మనియు తేలినది. దీనినిబట్టి సూర్యగ్రహణము పట్టుట తేలిక యనియు, చంద్రగ్రహణము పట్టుట అంతకంటె అరుదనియు తేలినది. కాని సాధారణముగా ఒక ద్రష్ట తరచు చంద్రగ్రహణములనే చూచును. సూర్యగ్రహణములను అంతగా చూడడు. దీనికి కారణ మేమన, చంద్రగ్రహణము భూగోళార్ధమునకు పట్టుట; సూర్యగ్రహణము భూగోళములో ఎక్కడో ఒక్కచోట పట్టి +మిగిలిన ప్రదేశములకు కన్పట్టకపోవుటయే యనియు తెలియనగును. + +సపాతసూర్యుడు: పూర్ణిమాంతమునకు చంద్రగ్రహణము, అమాంతమునకు రవిగ్రహణము పట్టవలయునన్న +తత్కాలమందు చంద్రశరము ఒక హద్దు లోపుగా నుండవలయునని తెలిసికొంటిమి. ఈ క్రింది క్షేత్రములో రామ +వృత్తము క్రాంతివృత్త మనుకొనుము. + +క్రాంతివృత్తమనగా, సూర్యుడు సంచరించు వృత్తము. చ బిందువు చంద్రబింబ కేంద్ర మనుకొనుము రాచ వృత్తము చంద్రుడు సంచరించు విక్షేపవృత్త మనుకొనుము. చమ రేఖాఖండము చంద్రశరము. ఈ చంద్రశరము తక్కువగా నుండవలయునన్న చంద్రుడు రా బిందు సమీపములో నుండవలయును. రా బిందువును 'పాత' +యందురు. పాత లనగా రవి సంచరించు క్రాంతిమండలమును చంద్రుడు మొదలగు ఇతర గ్రహములయొక్క +విక్షేపవృత్తములు ఖండించు బిందువులు. ప్రతి గ్రహ విక్షేపవృత్తము క్రాంతివృత్తమును రెండు రెండు బిందువులలో ఖండించును. చంద్రవిక్షేపవృత్తము ఖండించు పాతలకే రాహు కేతువు లని పేరు. కావున చంద్రుడు పూర్ణిమాంత సమయములందు రాహుకేతువుల సమీపమం దున్నచో గ్రహణము పట్టునన్నమాట. అందుచేతనే \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0563.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0563.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d7e8b78c324db01e5b2e256f58a737e626238c2c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0563.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +భాస్కరాచార్యోక్తి ననుసరించియు 56 లిప్తలే. కాని సూర్యగ్రహణ విషయములో భాస్కరాచార్య మతమునకు, నవీనమతమునకు కొంత తేడా కలదు. నవీన మతములో భూగోళమం దెచ్చటనైనా సూర్యగ్రహణము సంభవించునా అని తర్కించెదము. కాని ప్రాచీనమతములో స్వదేశములో సూర్యగ్రహణము సంభవించునా అని +తర్కించుటచేత మానై క్యార్ధము చంద్రరవిబింబ యోగార్ధముగానే గ్రహించి 32 లిప్తలుగా గ్రహించిరి. ఇదియు +గణితోపపన్నమే. + +భాస్కరాచార్యుడు చంద్రుని పరమ విక్షేపమును 4 భాగల 30 లిప్తలుగా గ్రహించెను. నవీన మత ప్రకారము ఈ పరమ విక్షేపము 4 భాగల 58 లిప్తలనుండి 5 భాగల 18 లిప్తలవరకు మారుచుండును. అట్లే భాస్కరుడు గ్రహించిన భూఛావ్యాసార్ధముకూడ నవీన మతమునకు సరిపోవును. నవీన మతమునందు గ్రహణ గణితములో ఏయే సూక్ష్మాంశములు గలవో వాటినన్నిటిని భాస్కరుడు చక్కగా ప్రతిపాదించి ప్రాచీన భారతీయుల గణిత నై శిత్యమును ప్రకటించియుండెనని తెలియనగును. + +గ్రామ విద్యుదీకరణము : + +ఆధునిక యుగమున ప్రతి దేశముయొక్క ఆర్థికాభి వృద్ధియందును విద్యుత్తు సరఫరా అత్యంత ప్రముఖమైన +పాత్ర వహించుచున్నది. ప్రతి దేశముయొక్క అభ్యుదయము, ఆ దేశ మందలి ప్రతి వ్యక్తియు సంవత్సరమున +కుపయోగించు కిలోవాట్ల విద్యుత్తుపై ఆధారపడియుండు నని సర్వత్ర ఆమోదింపబడిన సిద్ధాంతము. అనగా ప్రజా సంక్షేమమును, వినియోగ మగుచున్న విద్యుత్పరిమాణమును (కిలో వాట్ల సంఖ్యలో) బట్టి లెక్కించెదము. ఇదియే సాంకేతికముగా 'పర్ కాపిటా కన్సంప్షన్' (percapita consumption) అనబడుచున్నది. + +గ్రామములయందు విద్యుచ్ఛక్తి సరఫరా యగుటచే అందలి ప్రజల ఆర్థికజీవితము అతిత్వరితముగ పరివర్తనము చెందుచున్నది. సహజముగ పేద స్థితియందుండి, జీవన ప్రమాణమును, ఉత్పత్తి పాటవమును అత్యంత +హీనస్థితిలో నున్న గ్రామము, విద్యుత్ సరఫరా ఫలితముగా, ఉత్పత్తిశక్తి యందును, జీవన ప్రమాణము నందును ముందంజ వేయుచున్నది. విద్యుత్తువలన పెక్కు కార్యకలాపములలో మానవుడు తన శరీర శ్రమను +తగ్గించుకొనుటయో, కాక కొన్ని రంగములలో అట్టి శ్రమతో అవసరమే లేకుండుటయో సంభవించుచున్నది. + +ఎలెక్ట్రిక్ మోటారులవలన నీటిపారుదల ఈనాడు సుకర మయినది. అందుచే ప్రాచీనకాలము నుండియు +ఎద్దుల సహాయముతో నీటిని తోడు విధానమునకు వ్యవసాయదారుడు స్వస్తి చెప్పగలుగుచున్నాడు. వ్యయశీల +మైన అట్టి ప్రాచీన విధానము ఈనాడు క్రమముగా అంతమొందుచున్నది. విద్యుచ్ఛక్తివలన చెఱకును నలగ +గొట్టుటకును, ధాన్యమును నూర్పిడిచేసి చెరగుటకును, ఇతర వ్యయసాయ కార్యక్రమములను కొనసాగించుటకును సాధనము లేర్పడినవి. అందుచే మానవుని శ్రమకు అవసరము తగ్గిపోవుచున్నది. వ్యవసాయ కలాపము లన్నియు చౌకగా, త్వరితముగా జరిగిపోవుచున్నవి. తత్ఫలితముగా, వ్యవసాయదారునకు విరామ మేర్పడుచున్నది. ఆ విరామమును వినోదములకును, ఇతర సాంఘిక కార్య క్రమములకును వినియోగించుకొన గల్గుచున్నాడు. + +ఆధునికములైన పాడికేంద్రముల (Dairy Farming) యందును, కోళ్ళ పెంపకము (Poultry Farming) నందును, పాలుపితుకుట, గ్రుడ్లను పొదుగుట మున్నగు ప్రక్రియలందును విద్యుత్తు ప్రముఖమైన పాత్ర దాల్చుచున్నది. ఉద్యానకృషి రంగములో పండ్లరసమును శాస్త్రీయ పద్ధతులపై నిలువచేయగలుగుట వలన, తోట యజమాని విపణివీథిలో తన ఉత్పత్తి ఫలితముమ తన ఇష్టము వచ్చినప్పుడు ఎక్కువ లాభకరముగా అమ్ముకొనుటకు అవకాశము గల్గుచున్నది. తన ఫలములు చెడి పోవునను భయము ఆతనికి లేకపోవుచున్నది. అంతేకాక +మార్కెటులో వాటిని చవుకపారుగా తెగనమ్ముకొన వలసిన దుస్థితియు తప్పుచున్నది. దీనికంతకును కారణము +ఆతనికి విద్యుత్తు లభించుటయే. విద్యుత్తు వలన పండ్లరసమును నిలువచేయ గలుగుటచే తోట యజమానికి +న్యాయమైన లాభము ప్రాప్తించుచున్నది. అందువలన ఆతడు క్రమబద్ధముగా తన ఉత్పత్తిని వివణి వీధికి వంప +గలుగుచున్నాడు. మొన్న మొన్నటివరకు వండ్లరసమును నిలువచేయు విధానము భారతదేశములో అభివృద్ధి నొంద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0564.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0564.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0d71f11fe50026b73013504c4c49073416afca7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0564.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +లేదు. కొంతకాలమునుండి గ్రామీణ ప్రాంతములలో విద్యుత్తు లభించుటచే ఈ పరిశ్రమ ఇప్పుడు అభ్యుదయ +పథమున పురోగమించుచున్నది. + +విద్యుత్తు సహాయమున గ్రామ ప్రజలకు కలుగు ప్రయోజనములలో కొన్నిటినిగూర్చి మాత్రమే పైన ముచ్చటింపబడినది. + +పైన పేర్కొనినవాటికి తోడుగా గ్రామసీమలయందు స్థాపింపబడుచున్న లఘుపరిశ్రమలయందును, గృహ పరిశ్రమలయందును విద్యుచ్ఛక్తి అతి ప్రధానమైన పాత్ర వహించుచున్నది. ఉదాహరణమునకు, పీచు పరిశ్రమ, +తాళ్ళ పరిశ్రమ, ఇత్తడి పాత్రలను పాలిష్‌చేయు పరిశ్రమ, కమ్మరి పరిశ్రమ, వడ్రంగి పరిశ్రమ. కుమ్మరి పరిశ్రమ ఇత్యాది పెక్కు లఘు పరిశ్రమలు విద్యుత్తు మూలమున పొదుపుతనమును (economy), సామర్థ్యమును, +అధికోత్పత్తియును సాధింపగలవు. శతాబ్దముల నుండియు బండచాకిరిచేయ నలవాటుపడిన మానవున కీనాడు విద్యుత్తువలన విముక్తి చేకూరినది. + +గ్రామ విద్యుదీకరణమునకు అవసరమైన పెట్టుబడిని గూర్చి విచారించినచో, అట్టి పెట్టుబడిని వెచ్చించుట +లాభదాయకమైన విషయముకాదు. నగర ప్రాంతములతో పోల్చి చూచినచో, దూరప్రాంతములం దుండు +గ్రామములకు విద్యుచ్ఛక్తిని అందించుట కష్టతరమైన విషయము. సాంకేతికమైనవి ఇందులకు కారణములు +గలవు. అట్లని ఈ సమస్యపట్ల ఉపేక్షాభావము గాని, ఉదాసీనభావము గాని వహింపగూడదు. గ్రామ సీమల +యొక్క ప్రత్యక్ష పరోక్ష ప్రయోజనములు దృష్ట్యా, ప్రజానీకముయొక్క సంక్షేమము దృష్ట్యా, విద్యుత్తును గ్రామసీమలకు వ్యాపింపజేయుట అభిలషణీయమైన అంశముగా గుర్తింపబడినది. అంతేకాని ఈ సమస్యను రూపాయలు, పైసల దృష్టితో విచారింపగూడదు. విద్యుదీకరణమువలన గ్రామీణులనుండి ప్రభుత్వమునకు ఎంత ఆదాయము వచ్చునా అను ఆలోచనయే కూడదు. ఈ దృక్పధము ననుసరించియే భారతప్రభుత్వమును, వివిధ రాష్ట్ర ప్రభుత్వములును గ్రామ విద్యుదీకరణ కార్యక్రమమునకు పూనుకొని వివిధ దశలలో దానిని అమలు జరుపుచున్నవి. ఈ ఆశయమును సాధించుటకై, పెట్టుబడి వ్యయమును తగ్గించు నుద్దేశ్యముతో గ్రామీణ పరిస్థితుల కనుగుణ్యమైన కొన్ని ఆర్థిక ప్రణాళికలను గూడ ఆచరణయం దుంచుచున్నవి. ఈ కార్యక్రమమును కొనసాగించుటకై వడ్డీ లేనట్టియు, వాయిదాల పద్ధతిపై వడ్డీ చెల్లించునట్టియు దీర్ఘకాలిక ఋణములు సేకరింపబడుచున్నవి. + +ఆంధ్రరాష్ట్రములో విద్యుదీకరణ కార్యక్రమము ఎంతవరకు ముందడుగు వేసినదో విచారించుదము. మన +రాష్ట్రములో 3 కోట్ల 59 లక్షలమంది ప్రజలు కలరు. రాష్ట్ర విస్తీర్ణము 1.06 లక్షల చ. మైళ్ళు; గ్రామములు 26,500. నూటికి దాదాపు 80 శాతము ప్రజలు గ్రామములలో నివసించుచున్నారు. + +ప్రథమ పంచవర్షప్రణాళికాంతమునకు (1956 మార్చి) 700 గ్రామములు మాత్రమే విద్యుదీకరణము గావింప బడెను. కాని రెండవ ప్రణాళికదశయందు (1956 ఏప్రిల్ నుండి 1961 మార్చి వరకు) విద్యుదీకరణ కార్యక్రమము +చాల చురుకుగా సాగుటచే, అదనముగా 2450 గ్రామములును, నగరములును విద్యుదీకరణము గావింపబడెను. +రాష్ట్రమందలి జిల్లా, తాలూకా ముఖ్య కేంద్రములన్నియు విద్యుదీకరణము గావింపబడెను. ఇట్లు విద్యుదీకరణ +మొనర్పబడిన గ్రామములసంఖ్య మొత్తము 3150 వరకు పెరిగెను. రెండవప్రణాళిక కాలములో ఒక్కగ్రామవిద్యుదీ +కరణమునకై 19 కోట్ల రూప్యములు వ్యయపరుపబడెను. 1956 మార్చి నెలాఖరునకు వ్యవసాయదారులకు విద్యుత్తుతో సహా సరఫరా చేయబడిన పంపుసెట్లు (pumpsets) 4,300 మాత్రమే కాగా, 1961 ఏప్రిల్ మాసాంతమునకు దాదాపు అట్టి సెట్లు 18,000 సరఫరా చేయబడెను. రాష్ట్ర మంతటిలో 1961 మార్చి నెలాఖరునకు విద్యుత్తును వినియోగించెడి గ్రామీణులసంఖ్య 2,68,000 వరకు పెరిగెను. అదనముగా సంవత్సరమునకు 500 గ్రామములచొప్పున విద్యుచ్ఛక్తిని ప్రవేశ పెట్టుటకు అవకాశమేర్పడెను. + +కాని ఇంతవరకు జరిగిన ఈ యభివృద్ధినిబట్టియైనను, రాష్ట్రములోగల 26,500 గ్రామములలో నూటికి 12 +శాతముగల గ్రామములలో మాత్రమే విద్యుత్తు ప్రవేశపెట్టబడెను. 1961 మార్చి ఆఖరుకు తల ఒకటికి 15 యూనిట్ల విద్యుత్తు మాత్రమే వినియోగమయ్యెను. 3వ ప్రణాళికాంతమునకు (1968 మార్చి) 40 యూనిట్లవరకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0569.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0569.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e415fb2855a2c1d8d7686854a3ac02c4ee4ee91f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0569.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వడసిరి. ఆ కాలముననే సరళసుందరమైన గ్రామీణ జీవనమును వర్ణించు “పాస్టరల్" కవిత్వ ముదయించెను. +“పాస్టరల్” కవులలో థియాక్రిటస్, బయన్, మాస్కస్ అను మువ్వురును ముఖ్యులు. + +క్రీ. పూ. 2వ శతాబ్దమున గ్రీసుదేశము రోమనుల వశమయ్యెను. ఆ యుగమునకు చెందిన గ్రంథకర్తలలో చరిత్ర రచనను గూర్చి స్వతంత్ర దృష్టిగల పోలీబియస్ ప్రత్యేకముగ నెన్నదగినవాడు. అపుడే ప్లూటార్క్ పండితుడు ప్రఖ్యాత గ్రీకు, రోమన్ మహాపురుషుల జీవిత చరిత్రముల నతి రసవంతముగ రచించెను. లూసియన్, వ్యంగ్యకావ్య రచనచే ప్రసిద్ధుడయ్యెను. ప్లాటినస్, మార్కస్ ఆరీవియస్ తాత్వికగ్రంథములను రచించిరి. అపుడే గ్రీకుభాషలో మొదట క్రైస్తవ వాఙ్మయ ముదయించెను. ఆ మతసంబంధమైన ప్రబోధములు, లేఖలు, మతాలయ చరిత్రాదు లనేకములు రచింపబడెను. ప్రణయపు ఘట్టములను, సాహసకృత్యములను వర్ణించు కథా వస్తువుతో కూడిన “రొమాన్స్” అను నూతన సాహిత్య ప్రక్రియ సైత మపుడే యేర్పడెను. + +తరువాత బై జాంటియమ్ (కాన్స్‌టాన్టినోపిల్) గ్రీకు సంస్కృతికి విహారభూమి యయ్యెను. సాహిత్యక్షేత్రము నం దపుడు బహుళమయిన కృషిజరిగెను. కాని యది ప్రధానముగ మత సంబంధమైనది. సృజనాత్మక రచన +లపుడధికముగ నవతరింపలేదు. నాటి విద్వాంసులు బహుళ పరిశ్రమ గావించి ప్రామాణిక నిఘంటువులను, విజ్ఞాన కోశములను, పూర్వగ్రంథములకు బృహద్వ్యాఖ్యానములను వెలయించిరి. క్రైస్తవ భక్తుల జీవిత చరిత్రము +లనేక మవుడు ప్రకటితమయ్యెను. నాటి మత గ్రంథ కర్తలలో డెమాస్కస్ నివాసి యగు సెయింట్‌జాన్ +ముఖ్యుడు. క్రీ. శ. 1453 లో కాన్స్‌టాన్టి నోపిల్ తురుష్కుల వశమగుటతో గ్రీకు విద్వాంసు లచటినుండి +నిష్క్రమింపవలసి వచ్చెను. + +క్రైస్తవులకును, మహమ్మదీయులకును నడుమ జరిగిన మత యుద్ధముల మూలమున గ్రీకు ప్రజలకు ఇటలీ, +ఫ్రాన్స్ దేశవాసులతో సన్నిహిత సంబంధ మేర్పడుటచే క్రీ. శ. 13-18 శతాబ్దముల నడుమ రచింపబడిన గ్రీకు +కవిత్వమునందు ఆదేశముల సంస్కృతి ప్రభావము కొంత కాన్పించును. అపుడు వెలసిన గ్రీకు "రొమాంటిక్ " +కావ్యములందలి ప్రణయ కథలలో నధిక భాగము ఫ్రెంచి మూలముల ననుసరించి యుండును. + +క్రీ. శ. 18 వ శతాబ్దమున గ్రీకుభాషలో జానపద గేయ వాఙ్మయము ప్రబలెను. లలితమయిన భాషయు, సుకుమార భావములును, సుందర గ్రామీణ చిత్రము లును అం దెల్లెడల కాన్పించును. తరువాత గ్రీకు ప్రజలు కోల్పోయిన తమ స్వాతంత్ర్యమును తిరిగి సాధించుటకు బద్దకంకణులగుటతో దేశమున జాతీయతా భావము వ్యాపించుటచే, జనులలో ప్రాచీనసాహిత్య సంస్కృతుల పట్ల భక్తి గౌరవములు వృద్ధియయ్యెను. సమకాలీన వ్యావహారిక భాష సాహిత్య గౌరవమున కర్హమైనది కాదనియు, ప్రాచీన కావ్యములలోని భాషయే గ్రంథ రచనకు తగినదనియు భావించు పండితులు కొందరపుడు “స్వచ్ఛ” భాషావాదమును లేవదీసిరి. అడమాంటియస్ కోరే మధ్యేమార్గము నవలంబించి, గ్రాంథిక, వ్యావహారిక భాషలకు సామరస్యమును కుదుర్చుటకు ప్రయత్నించెను. కాని క్రీ. శ. 1888 లో జీన్‌సిచారి "మై జర్నీ” అను నవలను వ్యావహారిక భాషలో రచించి ప్రకటించుటతో, వ్యావహారిక భాషావాదమునకే బలమెక్కువగ చేకూరెను. ఇటీవల రెండు ప్రపంచ సంగ్రామముల నడిమి కాలమున గ్రీకు రచయితలు నవలలను, చిన్న కథలను విరివిగా వ్రాయుచున్నారు. స్ట్రాటస్ మిరివిలిస్ వ్రాసిన "హిజ్ లైఫ్ ఇన్ ది టూంబ్" ఇలై యాస్ వెనెజిస్ వ్రాసిన “రిజిస్టర్ నెంబర్ 31328” ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామమును గూర్చి వెలువడిన నవల లన్నిట నత్యుత్తమము లని విమర్శకులు నిర్ణయించిరి. గ్రీకు భాష యందిపుడు వచన వాఙ్మయమే నానాటికి విజృంభించు చున్నది. + +గ్రీన్‌లాండ్ : + +విమానములో ప్రయాణించి గ్రీన్‌లాండ్ భూభాగముపై దిగ నుద్యమించు బాటసారికి, తాను మరియొక +గ్రహముపై దిగుచున్నట్లు గోచరించును. పై నుండి ఆతనికి యుగముల తరబడిగా నిరంతరము పడి పేరుకొనిన +మంచుచే కప్పబడి, నిర్జనమై, విశాలమైన మైదానము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0572.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0572.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b740f6389227d7b68eed92329b56fd7e49f47708 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0572.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +పుష్కలముగా లభించు ఫాస్సిల్స్ (శిలాఖచితములు) ఆ ప్రాంతమందు 'టెర్టియారీ' (Tertiary) కాలమువరకును +సమశీతోష్ణవాతావరణమే అంటిపెట్టుకొని యుండెనని రుజువు చేయుచున్నవి. 'టెర్టియరీ' అను అగ్నిపర్వత ద్రవములు, భూమి ఉపరితలముపై ప్రవహించినను, లేక భూగర్భములో అణగియుండినను అవి ఆ కాలమునాటి +పర్వతములకు సంబంధించినట్టిదే. ఏది ఎట్లయినను, గ్రీన్‌లాండు యావద్భాగమును 'లారెన్షియన్ షీల్డ్ ఆఫ్ +కెనడా' (Laurentian Shield of Canada) కు చెందిన ఒక భాగమనియే చెప్పవలయును. + +ఖనిజములు : డిస్కా ద్వీపమునందును, కేవ్ యార్క్ వద్దను ఉల్కా (meteoric) మూలకమగు ఇనుము కనుగొనబడినది. ఈ ముడిఇనుమునుండి ఎస్కిమో జాతీయులు వారికి అవసరమైన ఆయుధములు తయారుచేసి కొనిరి. ముఖ్యముగా ఉపర్నీవిక్ సమీపమునందు నల్ల సీసపురాయి (graphite) పుష్కలముగా లభించును. 'ఇవిగ్‌టట్' వద్దనే ప్రత్యేకముగా క్రియొలైట్ (cry-olite) అను ఖనిజము దొరకును. అనేక ప్రాంతము +లందు రాగిగూడా లభ్యము కాగలదు. తక్కువ తరగతికి చెందిన బొగ్గు డిస్కా అఖాతమునకు సమీపముగా నున్న +మండలములందు దొరకును. అక్కడి అనాదిజాతివారు దీపపుబుడ్లు, పాత్రలు తయారుచేసికొనుటకై చాలా కాలము వరకును 'స్టియటైట్' (steatite) లేక 'సోప్‌స్టోన్' (soapstone) అను ఖనిజపదార్థమును ఉపయోగించెడివారు. + +శీతోష్ణస్థితి : గ్రీన్‌లాండు నందలి మంచువలన ఉత్తరార్ధ గోళముయొక్క శీతోష్ణస్థితిపై కలుగు ప్రభావమును గూర్చి జరిగిన వాదోపవాదములు అనేక విధములుగా ఉన్నవి. మంచుకప్పుతో కూడిన గ్రీన్‌లాండు నందలి శీతోష్ణ పరిస్థితికి సంబంధించిన లక్షణములలో మిక్కిలి కలవరపరచునది అందులో అధోముఖముగా వీచు వాయు +పరంపరయే. (Downward Pressure of winds) పెక్కుమంది యాత్రికులు ఈ దృగ్విషయమును (phenomenon) ధ్రువపరచిరి. పియరీ అనునతడు ఈ సంఘటనమును ఎత్తు ప్రదేశమునుండి నిమ్న ప్రదేశమునకు ప్రవహించెడి నీటి ప్రవాహముతో పోల్చెను. అంతరిక్ష పరిశోధనశాలలనుండి జరుపబడిన పరిశోధనలవలన ఇటీవల ఈవిషయము ధ్రువపడెను. ఈ గాలులలో కొన్ని క్రిందినుండి ఎగువభాగమునకు గూడా వీచునని పరిశోధనలవలన నిరూపింపబడినది. పైని వివరింపబడిన అధోముఖ పవనములను (Downward slope winds) పరిశీలించియే ప్రొఫెసర్ డబ్లియు. హెచ్. హాబ్స్ అనునతడు గ్లేషియర్ ఆంటి సైక్లోన్ (Glacial Anti - Cyclone Theory) అను సిద్ధాంతమును ప్రతిపాదించెను. ఈ సిద్ధాంత విషయమున పలువురు శాస్త్రవేత్తలు మిక్కిలి శ్రద్ధాసక్తులను ప్రకటించిరి. ఈ పరిశోధనముల మూలముననే గ్రీన్‌లాండు 'ఉత్తరార్ధగోళముయొక్క శీతల ధ్రువము' (Cold pole of Northern Hemisphere) అను భావము ఉత్పన్నమైనది. + +గ్రీన్‌లాండు యొక్క శీతోష్ణపరిస్థితి అనిశ్చితమైనది. ఉన్నట్లుండి శీతోష్ణ వాతావరణ పరిస్థితులు మారును. దివ్యమైన సూర్యకాంతి ఆకస్మికముగా అదృశ్యమగును. దట్టమగు పొగమంచు ఏర్పడును. లేదా, మంచు కురియును. మిక్కిలి శీతలములైన వాయువులు వీచును. ఉదా : ఫిబ్రవరి నెలలో ఉపర్నీవిక్ యందలి వాతావరణము ఒకప్పుడు 60.8°F ఉన్నట్లును, మరల అదే నెలలో 44.1° ఉన్నట్లును, గ్రీన్‌లాండు సముద్ర తీరప్రాంతమందు కనీసపు శీతోష్ణస్థితి ఉన్నట్లును లెక్కకట్టబడినది. నిమ్నోన్నతమైన స్థలరచన చేతను, లోతైన ఇరుకుమూతి సముద్రపుశాఖలు కారణముగాను, స్థానిక పరిస్థితుల ప్రబల ప్రభావము గ్రీన్‌లాండు నందలి ప్రతిస్థలమునందలి శీతోష్ణస్థితులపైనను ప్రసరించుచున్నది. + +తీవ్రముగ ఎండలుకాయు మాసములయందును ‘ఇవిగ్‌టట్' అను ప్రదేశమున తప్ప, తక్కినతావులం దెల్లను +శరీరము గడ్డకట్టుకొని పోవునట్టి శీతలవాయువులు వీచునట్లుగా శాస్త్రజ్ఞులు లెక్కకట్టిరి. జులై నెలలో 'ఇవిగ్‌టట్' లో కనిష్ఠశీతోష్ణస్థితి 32.5F గాను ఉన్నట్లు వ్రాసి పెట్టబడినది. + +హిమపతనము : గ్రీన్‌లాండులో సంవత్సరమునకు ఈ క్రింది సరాసరి లెక్కలప్రకారము మంచు కురియు +చున్నది. 'ఉపర్నివిక్' (Upernivik) లో 9 అంగుళములు ; 'జాకబ్‌షేవెన్' లో (Jakobshaven) 8.5 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0575.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0575.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..96cf8eed36491125fe85616231e2f60514cdb926 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0575.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +రాస్ అనునతడు 1818 వ సంవత్సరము నాటి 'బఫిన్' అఖాతపు భాగములనుగూర్చి తెలిసికొనెను. 'స్మిత్‌సౌండ్' +సమీపమున 600 మైళ్ళ పొడవు గల తీరప్రాంతమునకు ఇంగిల్ ఫీల్డ్ అనునతడు సర్వేపటమును తయారుచేసెను. 'కౌన్' అను వ్యక్తి తన సర్వే పథకమును హంబోల్ట్ మంచుకొండ వరకును విస్తృతపరచెను. హాల్ అనునతడు అక్షాంశరేఖయొక్క 82°07′N డిగ్రీ వద్దకు 1871 లో చేరుకొనెను. 1876 వ సంవత్సరములో 'నారెస్స్' అన్వేషణ సంఘమువారు జరిపిన పరిశోధన ఫలితముగా 'రిపల్స్ హార్బర్ ' కు వెనుకగా నున్న తీరప్రాంతము కనుగొనబడెను. తూర్పుతీరమునందు 'స్కోర్స్‌బీ' అనునతడు 64° - 75° ఉత్తర అక్షాంశరేఖల మధ్య గల భూభాగమును 1822 వ సంవత్సరములో పటముగా చిత్రించెను. 1853 మొదలు 15 సంవత్సరముల కాలము డాక్టర్ హెచ్. రెంట్ అనునతడు దక్షిణ గ్రీన్‌లాండ్ ప్రాంతము నందు జరిపిన సుదీర్ఘమైన సంచారము ఫలితముగా ఒక మార్పు వచ్చెను. 1883 వ సంవత్సరములో నార్డెన్ స్కియోల్డ్ అనునతడు 'ఆలాట్ సిర్క్' అను ఇరుకు మూతి సముద్రశాఖనుండి దేశాంతర్భాగములో 75 మైళ్ళ దూరమువరకు చేరగలిగెను. 1886 వ సంవత్సరములో పియరీ అనునతడు పశ్చిమతీరమునుండి లోతట్టు 120 మైళ్ల దూరమునకు 69°30′N అక్షాంశరేఖ వరకు చొచ్చుకుని పోగల్గెను. ఆరు సంవత్సరముల తరువాత అతడు మరియొకసారి ప్రయాణ మొనర్చి 'ఇంగిల్ ఫీల్డ్' సింధుశాఖను పరిశోధించి దానిని ఈశాన్యదిశగా దాటి 'ఇండిపెండెన్స్ ఫియోర్డ్' కు చేరెను. ఆతని తర్వాత 1905 వ సంవత్సరములో డ్యూక్ ఆఫ్ ఆర్లియన్స్, 1912-13 లో జె. పి. కోచ్ అనువారు పరిశోధనలు జరిపిరి. 1926 వ సంవత్సరములో కేంబ్రిడ్జ్ పరిశోధన సంఘమువారు తూర్పు గ్రీన్‌లాండునకు ప్రయాణము చేసి, కొన్ని పరిశోధనలు జరిపిరి. ఇవిచాల ముఖ్యమైనవి. 1930వ సంవత్సరములో ప్రొఫెసర్ వెగ్నర్ నాయకత్వమున అంతరిక్ష పరిశోధనలకొరకు జరుపబడిన సంచార కార్యక్రమము పేర్కొనదగినది. మౌంట్ ఫోరెల్, స్కోర్స్ బీసౌండ్ +లకు మధ్యగల పర్వతమయప్రాంతమును పూర్తిగా పరిశోధించుటకు లెప్టినెంట్ యం. లిండ్సే అనునతడు 1934 వ +సంవత్సరములో మరల గ్రీన్‌లాండునకు వచ్చెను. పశ్చిమ దిశనుండి ఈ ప్రాంతమును చేరుటకు మిక్కిలి అనుకూలముగా నుండెను. తన పరిశోధన పరివారముతో ఇతడు జాకబ్‌షాన్ నుండి దుర్గమమైన మంచు ప్రాంతమును సునాయాసముగా దాటగల్గెను. + +ఇటీవలి సిద్దాంతములు: కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయమునకు చెందిన లేమాంట్ భూగర్భ పరిశోధనశాలకు +అధిపతియైన డాక్టర్ మారిస్ యూరింగ్ చేసిన పరిశోధన వలన ఆర్కిటిక్ మంచు క్రమముగా కుంచించుకుని పోవుచున్నట్లు తేలుచున్నది. 15 సంవత్సరముల క్రిందట వ్యాపించిన ప్రాంతముకంటె, ఈనాడు నూటికి 12 +వంతులు తక్కువప్రాంతమును ఇది ఆవరించియున్నది. ఇది మందమునందుకూడా ఆనాటికంటె ఈనాడు నూటికి 40 వంతులవరకు తగ్గినది. ఒకసారి ఈ మంచు విచ్ఛిన్న మగుట ప్రారంభించినయెడల, మనము ఊహించినదాని కన్న తక్కువ సమయములో ఎక్కువ వేగముగా అది కరగిపోవుట సంభవించును. కొందరు నిపుణులు తయారు చేసిన లెక్కలనుబట్టి, ప్రపంచములో భూఖండగతమైన మంచంతయు కరగినచో, ముఖ్యముగా అంటార్కిటికా, గ్రీన్‌లాండ్ దేశములలో 2 మైళ్లు మందముగల మంచు పొరలు సహితము కరగినయెడల, సముద్రజలముల పరిమాణము 100 మొదలు 200 అడుగుల ఎత్తువరకు పై కుబికి, న్యూయార్క్ నే ముంచివేయునంత నీరు ఏర్పడగలదు. + +డాక్టర్ మారిస్ యూరింగ్, డాక్టర్ విలియం యల్ . డాన్ అను ప్రఖ్యాత అమెరికా భూభౌతిక శాస్త్రవేత్తలు ఇటీవల “హిమయుగముల"ను (Ice Ages) గూర్చి సంభావ్యమైన ఒక నూతనసిద్ధాంతమును ప్రచురించిరి. ఆర్కిటిక్ +తీరమునందు స్థానికమైన భౌగోళిక పరివర్తనము జరుగుచున్నదని వీరు ప్రకటించిరి. గణితశాస్త్ర సంబంధమగు +లెక్కలతోడను,భూగర్భశాస్త్ర సంబంధమగు సిద్ధాంతముల యొక్క ఆధారములతోడను వీరు తమ సిద్ధాంతమును +బలపరచుకొనిరి. భూపరివేష్టితమైన (Land - locked) ఆర్కిటిక్ సముద్రమునకును, ఉత్తర అట్లాంటిక్ సముద్రమునుండి వచ్చెడి ఉష్ణపవనములకును నడుమ లోతులేని మార్గము లుండుటవలన ఈ భౌగోళిక పరివర్తనము జరుగుచున్నదని ఈ శాస్త్రజ్ఞులు అభిప్రాయపడిరి. అది \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0576.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0576.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dae21e867ae0e31950f4bf2d8d06e67f9cc54f2f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0576.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +యునుకాక, ఒకప్రక్క గ్రీన్‌లాండునకును కెనడాకును మధ్యనున్న ద్వీపములును, మరొకప్రక్క నార్వేదేశమును ఈ క్లిష్టసంఘటనమునకు దోహదమొసగినవనిగూడా వీరు ప్రకటించిరి. మరికొందరు శాస్త్రవేత్తల సిద్ధాంతము +ప్రకారము పై నుదహరించిన మార్గములు, ప్రపంచపు వాతావరణము మానవజీవితమునకు అనువుగా నుండు +నట్లుగా ఉపకరించుచున్నవని వీరు నుడివిరి. అనగా భూమి అత్యుష్ణముగా నున్నప్పుడు దానిని చల్లబరుచుటకును, అతి శీతలముగా నున్నప్పుడు ఉష్ణము కలిగించుటకును ఈ మార్గములు ఉపయుక్త మగుచున్నవని అర్థము. ఈ పరిణామము వలననే మన శీతోష్ణ వాతావరణ స్థితుల యందు మార్పులు కలుగు చున్నవి. + +ప్రభుత్వము, పరిపాలనా విధానము: 1917 వ సంవత్సరములో గ్రీన్‌లాండ్‌లోని అన్నిప్రాంతముల మీదను +అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రముల ప్రభుత్వము తన హక్కులను విసర్జించెను. తత్ఫలితముగా ఆ దేశముపైని డేనిష్ +ప్రభుత్వముయొక్క ఆధిపత్యము సంపూర్ణమయ్యెను. ఉత్తర, దక్షిణ 'ఇన్స్ పెక్టరేట్స్' అని పిలువబడు రెండు +ప్రాంతముల పరిపాలనకై డెన్మార్క్ రాజుచేత స్వయముగా ఒక్కొక్క ప్రాంతమునకు ఒక్కొక్క రాయల్ ఇన్‌స్పెక్టరు నియమితుడై నాడు, + +డెన్మార్క్ అంతరంగిక శాఖామంత్రిచేత అమలు జరుపబడిన చట్ట నిబంధనలను బట్టి ఎస్కిమో జాతీయులు, +స్థానిక మునిసిపల్ సంస్థల రూపములో స్థానిక స్వపరిపాలనమును అనుభవించుచుండిరి. 120 మంది స్వదేశీయులకు ఒక్కొకరు చొప్పున మతగురువు మునిసిపల్ సంఘ సమావేశములలో ప్రాతినిధ్యము వహించును. నైపుణ్యము గల వేటకాండ్రనుండి (providers) ఎస్కిమో సభ్యులు ఎన్నుకొన బడుదురు. వారు స్వల్పనేరములను +విచారించి తమ తీర్పుల నిచ్చుచు, బాధితులకు, వయోవృద్ధులకు 'గ్రీన్‌లాండ్ ఫండు' (Greenland fund) నుండి ధనసాహాయ్యమిచ్చుచు తమ బాధ్యతను నెరవేర్తురు. డిస్కా ద్వీపముపైనున్న 'గాడ్ హావెన్' అను నగరము ఉత్తర గ్రీన్‌లాండు 'ఇన్‌స్పెక్టరేట్'నకు రాజధానియై యున్నది. దక్షిణ 'ఇన్స్‌స్పెక్టరేట్'నకు గాడ్‌తాబ్ యనునది రాజధానియై యున్నది. + +గ్రీన్‌లాండ్ దేశీయులు ప్రప్రథమముగా 1861 వ సంవత్సరములో తమ వార్తాపత్రికను ప్రచురించుకొనిరి. అనేకములగు డేనిష్ గ్రంథములు ఇప్పుడు గ్రీన్‌లాండ్ భాషలోనికి అనువదింపబడి యున్నవి. ప్రస్తుతము పెక్కురు గ్రీన్‌లాండ్ దేశీయులు డేనిష్ భాషను చదువగలరు; వ్రాయగలరు. డెన్మార్క్ విశ్వవిద్యాలయములలో అనేకులు పట్టభద్రులు గూడ నయిరి. + +గ్రీన్‌లాండ్ దేశము కేవలము ఒక్క గ్రీన్‌లాండ్ దేశీయులకొరకే ఉద్దేశింపబడలేదనియు, గ్రీన్‌లాండ్ వలస +ప్రాంతమును అభివృద్ధిపరచుటకై డెన్మార్క్ దేశీయులు గూడ అచట నివాసమును ఏర్పరచుకొనుట అవసర +మనియు డేనిష్ ప్రధానమంత్రి 1946 వ సంవత్సరములో ప్రకటించెను. ఈ సందర్భమున గ్రీన్‌లాండు అభివృద్ధి +కొరకు ఒక ఆర్థిక విధానమును ఆతడు రూపొందించెను. ఈ విధానములోని ప్రధానాంశములు క్రింద పేర్కొన +బడినవి. + +(1) ప్రభుత్వమే వ్యాపారమును కొనసాగించు 'గుత్త' విధానమును ( monopoly system) విసర్జించుట. (2) గ్రీన్‌లాండు సముద్రతీరమునందు డెన్మార్క్ ప్రజలు చేపలు పట్టుకొనుటకు అనుమతి నిచ్చుట. (3) ఖనిజసంపదను, జలవిద్యుచ్ఛ క్తిని, వ్యవసాయమును అభివృద్ధి జరుపుటకు శాస్త్రపరిశోధనలు జరుపుట. (4) డేనిష్ భాషను విరివిగా బోధించి, వ్యాపింపజేయుట; గ్రంథాలయములను అభివృద్ధిచేసి, సాంస్కృతిక కార్యసంచలనమును విస్తృతపరచుట. (5) ఆరోగ్య విద్యావిషయక కార్యక్రమములను పెంపొందింప జేయుట. (6) డేనిష్ పార్లమెంటులో గ్రీన్‌లాండ్ నకు ప్రాతినిధ్యమును కల్పించుట. + +1953 జూన్ మాసములో గ్రీన్‌లాండ్‌దేశము డెన్మార్క్ రాజ్యములో అంతర్భాగముగ చేయబడెను. డేనిష్ +పార్లమెంటులో ఇద్దరు గ్రీన్‌లాండు సభ్యులకు ప్రాతినిధ్యము ఇయ్యబడెను. + +గ్రీసుదేశము (చరిత్రము) : + +ప్రాచీనయుగ చరిత్ర : గ్రీసు చరిత్ర నవశిలాయుగమున (క్రీ. పూ. 4000) ప్రారంభమగుచున్నది. ఈ కాలమునాటి +నాగరికత 'మైసీన్ ' నాగరికత యని పేరుగాంచినది. దీని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0577.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0577.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8beb36c41ec9dbc02335e36427e663f68caba085 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0577.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +నిర్మాతలు మధ్యధరాజాతులవారు. క్రీ. పూ. 2000-1500 సంవత్సరముల నడుమ ఆర్యజాతులవారు గ్రీసు దేశములోనికి దండెత్తి వచ్చిరి. వీరు 'మైసీను' నగరములను నిర్మూలించి గ్రీసుదేశము నాక్రమించిరి. వీరు ఏథెన్సు, +థెన్సరీ, కోరింత్, తెబెస్, బ్యూషియా, స్పార్టా రాజ్యములను ఏర్పాటు కావించిరి. ఈ నూతన జాతివారి నాగరికతకు 'హెల్లెన్' నాగరికత అనికూడ పేరు కలిగినది. అనతికాలములో ఈ గ్రీకులు ఏజియన్ దీవులు, ఆసియా మైనరు, దక్షిణ ఇటలీ, మార్సెయిల్సు (ఫ్రాన్సు) ప్రాంతము, సై ప్రెస్, క్రీటు, ఉత్తరాఫ్రికా అను తావులలో వలస రాజ్యములను ఏర్పాటు కావించుకొనిరి. ఇయోనియను గ్రీకులు (యవనులు) ఆసియా మైనరులో నున్న ఫ్రిజియనుల 'ట్రాయ్' అను నగరమును నిర్మూలించిరి. ఈ 'ట్రాయ్' యుద్ధమును వర్ణించుచు 'హోమరు' అను కవి 'ఇలియడ్' అను మహాకావ్యమును రచించెను. + +పౌరరాజ్యములు, రాజకీయములు : భౌతికమగు ఆటంకముల వలనను, సంప్రదాయసిద్ధమగు స్వాతంత్ర్యాభిలాష వలనను, గ్రీసుదేశ మందలి తెగలవారు సమైక్యమై పెద్ద రాజ్యములను నెలకొల్పజాలరైరి. అచ్చట పౌరరాజ్యములును, పౌరరాజ్య కూటములును మాత్రము ఏర్పడెను. ఈ పౌరరాజ్యములలో ప్రభుత్వ నిర్వహణ విధానము మార్పుచెందుచు వచ్చెను. మొట్టమొదట ఈ రాజ్యములలో రాజులు పరిపాలన కావించిరి. రాజునకు సలహా నిచ్చుట కొక సమితి (Council) యు, పౌరు లందరితో కూడిన ఒక మహాసభ (Assembly) యు +ఈ రాజ్యములలో నుండెడివి. బానిసలకు, స్త్రీలకు, విదేశీయులకు, పౌరజీవితములో ప్రవేశము లేకుండెను. న్యాయవిచారణకొరకై న్యాయాధిపతుల ప్రత్యేక సమితికూడ ఇచ్చట నెలకొని యుండెను. కాలక్రమమున గ్రీసుదేశమున పరిశ్రమలును, వర్తకమును వృద్ధినొందెను. పౌరు లనేకులు చాల ధనమును గడించిరి. ధనికవర్గమువారు సామాన్య పౌరుల రాజకీయాధికారములను తుదముట్టించి ధనిక స్వామ్యము (Aristocracy) ను స్థాపించిరి. ధనిక స్వామ్య ప్రభుత్వము సాగినప్పుడు సామాన్యప్రజలు పెక్కు బాధలకు లోనైరి. కావున ప్రజాపక్షమునకు చెందిన కొందరు నాయకులు ధనికస్వామ్యమును కూలద్రోసి నిరంకుశ ప్రభుత్వములను నెలకొల్పిరి. ఈ నిరంకుశ పరిపాలకులు ప్రజానురాగమును చూరగొనినవారు. ఇట్టి నిరంకుశ పాలకులలో ఏథెన్సు నగరమున పరిపాలన కావించిన డ్రేకన్ (క్రీ. పూ. 624) అనునాతడు చాల ప్రసిద్ధుడు. ఈతడు పరిపాలనా సౌకర్యముకొరకై పెక్కు శాసనములను కావించెను. అవి చాల కఠినమగు శాసనములు. ఏథెన్సు పట్టణమున అధికారము వహించిన నిరంకుశ పాలకులలో సోలన్ (క్రీ. పూ. 594) అను మహనీయుడు కూడ స్మరింపదగినవాడు. ఇతడు భూమితనఖాలను రద్దుచేసి, భూస్వాములకు ఉండదగిన గరిష్ఠ భూపరిమితిని నిర్ణయించెను. పాటకజనులకు మహాసభలో వోటుహక్కు నిచ్చెను. దారిద్ర్యముచే బానిసలైన ప్రజలకు విముక్తి కలిగించెను. అప్పు తీర్చుటకై దారపుత్రాదులను అమ్ము ఆచారమును నిషేధించెను. అనగా ఆనాడు గ్రీసులో +ఎందరో 'హరిశ్చంద్రు " లున్నట్లు తెలియుచున్నది. నిరంకుశులలో కొందరు దుష్టపరిపాలకులు కూడ ఉండిరి. +కొరింత్ రాజ్యమున నిరంకుశత్వము సాగించిన పెరియాంజరు అనువాడు అపర దుశ్శాసనుడై పెక్కండ్రు స్త్రీలను అవమానించెను. ఇట్టి ప్రభువు లుండుటచేతనే నిరంకుశత్వము సర్వత్ర నిరసింపబడినది. + +స్పార్టా, ఏథెన్సు రాజ్యములు : క్రీ. పూ. 5 వ శతాబ్దమున ఏథెన్సు నగరమున ప్రజాస్వామ్యము నెలకొని +యుండెను. గ్రీకుల పౌరరాజ్యములలో ఏథెన్సు, స్పార్టా రాజ్యములు అగ్రశ్రేణికి చెందినవి. ఏథెన్సుప్రజలు ప్రజాస్వామ్య విధానమును, వ్యక్తి స్వాతంత్ర్యమును మిక్కుటముగ గౌరవించిరి. క్రీ. పూ. 510 వ సంవత్సరమున క్లిస్తనీస్ అను ప్రముఖుడు ఈ నగరమున కొక ప్రజాస్వామ్య విధానమును సిద్ధపరచెను. దాని ప్రకారము పౌరులచే +ఎన్నుకొనబడిన 500 మంది సభ్యులుగల సమితియు, పౌరజనులందరితో గూడిన మహాసభయు, సమస్త రాజ్యాంగ వ్యవహారములను నడిపెడివి. స్పార్టారాజ్యమున ఇర్వురు రాజులు ఒకే కాలమున అధికారము వహించెడివారు. అచ్చటకూడ సమితియు, మహాసభయు ఉండెడివి. కాని స్పార్టనులకు ప్రజాస్వామ్య విధానమున విశ్వాసము లేకుండెను. తమ రాజ్యమందలి స్త్రీపురుషులు శరీర దార్ఢ్యము కలిగి, రాజ్య సంరక్షణమునకై, ధనప్రాణ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0578.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0578.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d97c1506c5f42752eb794161e472117489b4a6a1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0578.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మానములను అర్పించుటకై సంసిద్ధతవహించి యుండవలెనని స్పార్టనుల ఆశయము. స్పార్టారాజ్య ప్రభుత్వము +ఒక సైనిక నియంతృత్వమువంటి దని చెప్పవచ్చును. + +భిన్నత్వములో ఏకత్వము : గ్రీకు పౌరరాజ్యములలో ఎట్టి విభేదము లున్నను, తాము ఒకేజాతికి చెందినవార +మను భావమును వారందరు కలిగియుండిరి. వారందరును డెల్ఫీలోని అపోలో దేవాలయపు దివ్యవాణి +(Oracle) ని విశ్వసించుచుండిరి. హోమరుకవి రచించిన “ఇలియడ్”, “ఒడెస్సీ" అను మహాకావ్యములను చాల +మన్నించుచుండిరి. నాలుగు సంవత్సరముల కొక పర్యాయము గ్రీకులందరును ఒలింపియా ఆటలలో సఖ్యతతో +పాల్గొనుచుండిరి. పై అంశములు వారిని సంఘటిత పరచెను. + +గ్రీకు పారసీక యుద్ధములు : క్రీ. పూ. 5 వ శతాబ్దమున పారసీకులకును, గ్రీకులకును మధ్య భయంకరమగు +యుద్ధములు సాగెను. డేరియస్, జర్జస్ అను పారసీక చక్రవర్తులు గ్రీసుదేశముపై దండయాత్రలు సాగించిరి. +క్రీ. పూ. 490వ సంవత్సరమున ఎథీనియనులు మారథాన్ యుద్ధమున పారసీకులను ఓడించి పారద్రోలిరి. క్రీ. వె. +480 వ సంవత్సరమున పారసీక సేనలు మరియొకసారి గ్రీసుపై దండెత్తెను. ఈ యుద్ధమున స్పార్టారాజ్యము +వారు ఏథెన్సుకు సహాయపడిరి. స్పార్టారాజైన లియోనిడస్ అను మహావీరుడు 'ధర్మపోలీ' కనుమవద్ద పారసీకులతో అప్రతిమాన శౌర్యముతో పోరాడి తన సహచరవర్గముతో రణభూమిలో నిహతుడయ్యెను. పారసీకులు ఏథెన్సునగరమునకు చేరి, దానిని ధ్వంస మొనర్చిరి. కాని ఏథెన్సు రాజ్యమువారి నౌకాదళము పారసీక నౌకాదళమును సంపూర్ణముగ ఓడించెను. పారసీకులు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0579.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0579.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..50af426116e806f6b85291e4b05328634cc03ca5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0579.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +పలాయన మొనర్చిరి. ఈ విధముగ ఏథెన్సు రాజ్యమువారు గ్రీకుదేశపు కీర్తి గౌరవములను నిలువబెట్టిరి. + +ఏథెన్సురాజ్యపు స్వర్ణయుగము- పెరిక్లీసు పరిపాలనము : పారసీక యుద్దములలో విజయము సంపాదించిన తరువాత, ఏథెన్సురాజ్యము చాల బలపడెను. వారు సామ్రాజ్య నిర్మాణమునకు పూనుకొనిరి. క్రీ. పూ. 460-429 వరకును రాజనీతిజ్ఞుడును, మహాసమర్థుడు నైన పెరిక్లీసు అను నాతడు ఏథెన్సు రాజ్యమును పాలించెను. +ఈతడే ఏథెన్సు నగరముచుట్టును బలమైనకోటను కట్టించెను. పెరిక్లీసు అనేక సంస్కరణలను గావించి, ఉత్తమమగు ప్రజాస్వామ్య పరిపాలనమును నెలకొల్పెను. ఏథెన్సు నివాసులను ఉత్తమపౌరులను గావించుట ఈతని ఆశయము. పెరిక్లీసు కాలమున ఏథెన్సునగరము నందలి ఎథీనీదేవత యొక్క దేవాలయము సర్వాంగ సుందరముగ పునర్నిర్మింపబడెను. ఈతని కాలమున శాస్త్రములును, గ్రీకు సారస్వతమును అత్యద్భుతముగ పెంపొం దెను. పెరిక్లీసుయుగము ఏథెన్సు రాజ్య చరిత్రలో స్వర్ణయుగముగా కొనియాడబడుచున్నది. + +పెలో పొనీసియన్ యుద్ధములు - పౌర రాజ్యముల పతనము : పారసీకుల నోడించి, పారద్రోలిన అనతికాలము +లోనే గ్రీకు పౌర రాజ్యములలో కలతలు, విభేదములు ప్రారంభమయ్యెను. గ్రీకురాజ్యముల కూటమి యొకటి +ఏర్పడెను. దానికి నాయకత్వము నెవరు వహింపవలెనను విషయమున ఏథెన్సు స్పార్టా రాజ్యములకు వైర మేర్పడెను. తత్ఫలితముగ ప్రారంభమైన యుద్ధములే “పెలోపొనీసియన్ యుద్ధములు". ఈ యుద్ధములలో ఏథెన్సు బలము క్షీణించెను. కొంతకాలమువరకు (క్రీ. పూ. 404-377) గ్రీకురాజ్యములకు స్పార్టా నాయకత్వము వహించెను. కాని త్వరలోనే మరల అంతఃకలహములును యుద్ధములును చెలరేగెను. పౌర రాజ్యములన్నియు ఈ పోరాటములవలన క్రీ. పూ. 362 వ సంవత్సరమునాటికి పూర్తిగా దుర్బలములును, తేజోవిహీనములు నయ్యెను. + +గ్రీకుల నాగరికత - సంస్కృతి: ప్రాచీన యుగమునాటి జాతులలో గ్రీకులు అత్యుత్తమమగు నాగరికతను, +సంస్కృతిని పెంపొందించుకొనిరి. గ్రీకు సారస్వతము కూడ అత్యున్నతస్థాయినందు కొనెను. భారతీయులకు వాల్మీకివలె, గ్రీకులకు హోమరు ఆదికవి యయ్యెను. ఇతడు రచించిన “ఇలియడ్", “ఒడెస్సీ” అను మహా +కావ్యములు జగత్ప్రసిద్ధములు. ఎస్కైలెస్, (క్రీ. పూ. 525–456), సోఫోక్లీసు (క్రీ. పూ. 496-406), యురిపిడిస్ (క్రీ. పూ. 480 - 406) అను గ్రీకుకవులు ఉత్తమమగు నాటకములను రచించి ఖ్యాతిగాంచిరి. చరిత్ర రచనారంగమున కూడ గ్రీకులు చాల కీర్తిని గడించిరి. హెరోడోటస్, థ్యూసిడైడ్స్, జెనోఫన్ అనువారలు గొప్ప గ్రీకుచారిత్రికులై వరలిరి. + +గ్రీకులలో విద్యాభ్యాసము: గ్రీకులు తమ బాలకులకును, బాలికలకును చక్కగ విద్య గరపెడివారు. వారి +పాఠశాలలలో చదువుట, వ్రాయుట, లెక్కలు, కవిత్వము సంగీతము బోధింపబడుచుండెను. పైథాగరస్, ప్లేటో, +అరిస్టాటిల్ మున్నగువారు “అకాడమీలలో” ఉన్నత విద్యలను బోధించెడివారు. గ్రీకు విద్యావిధానములో శరీర వ్యాయామమునకు కూడ ప్రత్యేకస్థాన ముండెను. వ్యక్తిని సంపూర్ణ మానవునిగా జేయుటయే వారిలక్ష్యము. + +మతము : వైదికార్యులవలెనే గ్రీకులు ప్రకృతి దేవతలను ఆరాధించుచుండిరి. వారి ప్రధాన దైవమయిన జ్యూస్ మన పురాణములలోని ఇంద్రుని పోలియుండును. తమ దేవతలు ఒలింపస్ కొండపై నివసింతురని గ్రీకులు +భావించెడివారు. వారు తమ దేవతలకొరకై ఆలయము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0580.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0580.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f20a7dbfa4f0bd6f470b035a80620a83a0cdbe4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0580.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +లనునిర్మించి, అందు విగ్రహములనుప్రతిష్ఠించి, ఏటేటను ఉత్సవములు జరిపెడివారు. వారికి శకునము లందును, జోస్యము నందును నమ్మిక యుండెను. పరలోకముకలదని గ్రీకులువిశ్వసించిరి. + +గ్రీకు శిల్పము : గ్రీకులు శిల్పకళను చాల వృద్ధికావించిరి. డిలాస్ లోగల అపోలో దేవాలయమును, ఏథెన్సు నగర సమీపమున గలపార్థినానుదేవాలయమును, వారి శిల్పకళా కౌశల్యమునకు అత్యుత్తమ నిదర్శనములు. పెరిక్లీసునకు సమకాలికుడయిన ఫిడియస్ అను శిల్పి జ్యూస్ - ఎథీనాల విగ్రహములను సహజసౌందర్య ముట్టిపడునట్లు చెక్కెను. క్రీ. పూ. 3 వ శతాబ్దియందు గ్రీకువాస్తు నిపుణులు 105 అడుగుల ఎత్తుగల కంచు విగ్రహమును సిద్ధముచేసిరి. ఆ విగ్రహపు కాళ్ళక్రిందుగా నౌకలు సయితము నిరాటంకముగా రాకపోకలు జరుపుచుండెనట ! + +శాస్త్ర విజ్ఞానము: ప్రాచీన కాలమునాటి గ్రీకులు స్వతంత్రాలోచనాపరులు. వారు ప్రతి అంశమును గూర్చియు స్వయముగ ఆలోచించి, సత్యమును గ్రహించెడి వారు. కావున వారిలో శాస్త్రవిజ్ఞానము చక్కగా పెంపొందెను. వారిలో ఫైథాగరస్, యూక్లిడ్ అను గొప్ప గణిత శాస్త్రజ్ఞులును, ఆర్కెమిడిస్ అను ప్రకృతి శాస్త్రజ్ఞుడును, తదితర శాస్త్రజ్ఞులనేకులును ఉద్భవించిరి. + +తత్త్వశాస్త్రము : గ్రీకులు మానవజీవితపు లక్ష్యములను గూర్చి తీవ్రముగ విమర్శ చేయజొచ్చిరి. తత్ఫలితముగ +స్టోయిక్, ఎపిక్యూరియన్ అను తత్త్వశాఖలు వీరిలో తలయెత్తెను. కోర్కెలను జయించి శమదమాది గుణములను +అలవరచు కొనుటయే జీవితమునకు పరమ లక్ష్యమని స్టోయిక్కుల భావము. దేహసౌఖ్యమే జీవిత పరమలక్ష్య +మని ఎపిక్యూరియనులు భావించిరి. భౌతికవాదులు జీవితమే పరమసత్యమనియు, పునర్జన్మమనునది లేదనియు మరణమే జీవిత చరమావధియనియు బోధించిరి. కాని చార్వాకుల వలెనే ఎపిక్యూరియనులు కూడ సామాజిక వ్యవస్థకు నీతిప్రధానమని చాటిరి. క్రీ. పూ. 5 వ శతాబ్ది నుండి సోఫిస్టులు అను సంచారోపాధ్యాయులు, శాస్త్ర విజ్ఞానమును, తాత్త్విక సిద్ధాంతమును, ప్రజలకు బోధింప సాగిరి. గ్రీకు తత్త్వజ్ఞులలో సర్వ శ్రేష్ఠుడుగా సోక్రటీసు (క్రీ. పూ. 469-399) పరిగణింపబడెను. ఇతడు "ప్రశ్న- \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0582.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0582.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..adbac8c4beb1bcb37f40150d92ab8eddfa35883c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0582.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +రోమను సామ్రాజ్యములో గ్రీకు సభ్యత విస్తరించెను . కాని ఆ సామ్రాజ్యమున గ్రీకులు రాజకీయముగ పెక్కు బాధలకు లోనైరి. రోమనులయుగమందే క్రైస్తవ మతము గ్రీసుదేశమున ప్రవేశించెను. కాన్‌స్టంటైన్ అను +రోమకచక్రవర్తి (క్రీ. శ. 324-337) ఈ మతమును తన ప్రజలెల్లరును అంగీకరింపదగునని శాసించెను. + +మధ్యయుగపు చరిత్ర : కాన్‌స్టంటైన్ చక్రవర్తి బై జాంటియం అను ప్రాచీననగరము నెలకొనిన ప్రదేశమున, +'కాన్‌స్టాంటినోపిలు' అను నగరమును నిర్మించి, దానిని తన రాజధానిగ కావించుకొనెను. ఆతని యనంతరము +రోమను సామ్రాజ్యము తూర్పుపశ్చిమ విభాగములుగ విడిపోయెను. తూర్పు సామ్రాజ్యమునకు బైజాంటైన్ +సామ్రాజ్యము అను పేరు కలిగెను. గ్రీసుదేశమీ సామ్రాజ్యవిభాగమున చేరెను. ఆనాటికే క్రైస్తవ మతము ఐరోపాఖండమునం దంతటను వ్యాపించెను. కాని మతవిషయములలో తీవ్రమగు అభిప్రాయభేదములు +ఉత్పన్నమై, తూర్పు ఐరోపాక్రైస్తవులును, పశ్చిమ ఐరోపాక్రైస్తవులును వేరుపడిరి. తూర్పు క్రైస్తవులు గ్రీకుక్రైస్తవు లనబరగిరి. తూర్పు రోమకసామ్రాజ్యము ప్రాచీన గ్రీకు సభ్యతకు నిలయమయ్యెను. పాశ్చాత్య క్రైస్తవులు గ్రీకు సభ్యతను నిరసనదృష్టితో చూచి దానిని విస్మరించిరి. అనాగరికజాతుల దండయాత్రల వలనను, మహమ్మదీయ మతస్థులతో జరిగిన మతయుద్ధముల (క్రూసేడ్లు) వలనను, బైజాంటియన్ సామ్రాజ్యము క్రమముగ దుర్బలమయ్యెను. క్రీ. శ. 15 వ శతాబ్దమున, అట్టోమాను తురుష్కులు 'డార్డవెల్సు' జలసంధిని దాటి మాసిడోనియా వర్బియా, బల్గేరియా లను ఆక్రమించిరి. తుదకు క్రీ. శ. 1453 వ సంవత్సరమున కాన్‌స్టాంటినోపిలు నగరము నాక్రమించిరి. అట్టోమాను వంశీయుడగు రెండవ మహమ్మదు సుల్తాను తూర్పురోమక సామ్రాజ్యమును తుదముట్టించెను. + +ఆధునిక యుగపు చరిత్ర : కాన్‌స్టాంటినోపిలునగరము తురుష్కులవశమయిన తరువాత అచ్చట చిరకాలము +నుండి నివసించియున్న క్రైస్తవ (గ్రీకు) పండితులు తమ ప్రాచీనగ్రంథములను తీసికొని, పశ్చిమ ఐరోపా దేశములకు వలసవచ్చిరి. 13 వ శతాబ్ది నుండియే, పాశ్చాత్య క్రైస్తవులు ప్రాచీన గ్రీకు విజ్ఞాన సంస్కృతుల యెడల +అభిమానమును చూపసాగిరి. ఆ ప్రాచీన సంస్కృతితో కలిగిన పునః పరిచయము వలన పశ్చిమ ఐరోపా దేశములలో గొప్ప భావసంచలనము కలిగెను. దీనిని మానసిక వికాసోద్యమ (Renaissance) మని చరిత్రలు వర్ణించు చున్నవి. 15 వ శతాబ్దమున గ్రీకు పండితుల రాకవలన ఈ యుద్యమమునకు చాల బలిమి చేకూరెను. మానసిక వికాసోద్యమముతో, ఐరోపా ఖండమున ఆధునిక యుగము ప్రారంభమగుచున్నది. ప్రాచీన గ్రీకు సంస్కృతిచే ప్రభావితులై పాశ్చాత్య ఐరోపా జాతులవారు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0585.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0585.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6961a8fe3bb6ec88b46c6be4966cc66b3a4b5024 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0585.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +తమ శిల్ప చిత్రలేఖన కళలను, ప్రకృతి శాస్త్రవిజ్ఞానమును అభివృద్ధిచేసికొనిరి. నూతన సారస్వతమును సృష్టించిరి. భూగోళ శాస్త్రజ్ఞానము ద్వారమున ప్రపంచము యొక్క నిజస్వరూపమును తెలిసికొని, నూతన ఖండములను, ప్రదేశములను, కనుగొనిరి. కాని ఆధునిక ఐరోపా జాతులవారికి, ఆచార్యతుల్యులగు గ్రీకులు మాత్రము మతాంతరులగు మహమ్మదీయుల పాలనకు లోనై పెక్కు కష్టములను అనుభవించిరి. 18 వ శతాబ్ది ప్రారంభము నుండి అట్టోమాను సామ్రాజ్యము క్షీణింపసాగెను. ఆ శతాబ్ది తుది భాగమున ఫ్రెంచి స్వాతంత్ర్య విప్లవము చెలరేగెను. ఈ కారణములచే గ్రీకు దేశమున స్వాతంత్ర్య కాంక్ష హెచ్చెను. వారు తమ పాలకులగు తురుష్కులపై తిరుగుబాట్లు సాగించిరి. తురుష్కులు ఈ తిరుగుబాట్లను మిక్కిలి కాఠిన్యముతో అణచి వైచుటకు యత్నించిరి. కాని ఫలితము లేదయ్యెను. పశ్చిమ ఐరోపాదేశముల నుండి అనేకులు స్వచ్ఛంద సేవకులు గ్రీకుల సహాయమునకై పోసాగిరి. అట్టి స్వచ్ఛంద సేవకులలో అంగ్ల కవిపుంగవుడగు బైరన్‌ప్రభువు ఒకడు. ఇతడు గ్రీకు స్వాతంత్ర్యము కొరకు పోరాడుచు అసువులను బాసెను. ఐనను తురుష్కులు గ్రీసుదేశమునకు స్వాతంత్ర్యము నొసగరైరి. తుదకు బ్రిటను, ఫ్రాన్సు, రష్యాదేశములు ఏకమై తురుష్కులను రణరంగమున నోడించెను. 1829 వ సంవత్సరమున తురుష్క సుల్తాను గత్యంతరములేక గ్రీకుల స్వాతంత్య్రమును గుర్తించెను. 1832 వ సంవత్సరమున గ్రీసుదేశము స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని పొందెను. అచ్చట శాసనబద్ధమగు రాచరిక మేర్పడెను. గ్రీకులు బవేరియా రాకుమారుడైన ఆటోనును రాజుగా ఎన్నుకొనిరి. 1863 లో ఆటో పదచ్యుతుడయ్యెను. అంతట డెన్మార్కు రాకుమారుడగు జార్జి అనునాతడు గ్రీసుదేశమునకు రాజయ్యెను. + +రాజ్యవిస్తరణకై యత్నములు: మొదటి జార్జిరాజు కాలమున (1863-1913) తమ రాజ్యమును విస్తృత +మొనర్చుటకై గ్రీకులు యత్నించిరి. ఇందువలన తురుష్కులతో గ్రీకులు యుద్ధము చేయవలసినవా రైరి. +బల్గేరియా, సర్బియా, మాంటీనీగ్రో, గ్రీసులలో కూడ అంతఃకలహములు సంభవించెను. తుదకు గ్రీకులకు థెస్సరీయును, మాసిడోనియాలో కొంతభాగమును లభించెను. + +ప్రపంచయుద్ధములు : 1914 వ సంవత్సరమున, మొదటి ప్రపంచయుద్ధము ప్రారంభమైన తరువాత, కొంతకాలము గ్రీసురాజ్యము తటస్థవిధానము నవలంబించెను. కాని వెనిజిలాస్ అను మంత్రి ప్రోత్సాహమువలన 1917 వ సంవత్సరమున ఆ రాజ్యమువారు మిత్రమండలిలో చేరిరి. ఆంగ్లప్రధాని యగు లాయడ్ జార్జి, వెనిజిలాసునకు ఆప్త మిత్రుడై యుండెను. ఈతని సహాయమున బలహీనమగు తురుష్క రాజ్యమునుండి త్రేసు రాష్ట్రమును సంపాదింప వచ్చునని గ్రీకుప్రధాని ఆశపడెను. కాని తురుష్కుల ప్రతిఘటనమువలన ఈ ఆశయ మీడేరలేదు. 1919-39 నడుమ గ్రీకురాజ్యములో ఆర్థిక పునర్నిర్మాణమునకై వెనిజిలాస్ ప్రభృతులు చాల పాటుపడిరి. కాని రాజకీయ కల్లోలములవలన ఆ కార్యక్రమము చక్కగా సాగలేదు. ఇచ్చట కమ్యూనిస్టు పక్షమువారి ప్రాబల్యము హెచ్చసాగెను. కాని గ్రీకుప్రభుత్వము కమ్యూనిస్టులకు లోబడలేదు. గ్రీసులో సైనిక నియంతృత్వ మేర్పడెను. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధమందు గ్రీసురాజ్యము మిత్రమండలి పక్షమును వహించెను. యుద్ధ ప్రారంభదశయందు నాజీ పఠమువారు గ్రీసు నాక్రమించిరి. కాని తుదకు గ్రీకులకే విజయము లభించెను. అచ్చట స్వతంత్రప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వ మేర్పడెను. 1946 వ సంవత్సరమున ప్లెబిసైట్ ద్వారా గ్రీసులో రాచరికము పునరుద్ధరింప బడెను. రెండవ జార్జిరాజు సింహాసన మెక్కెను. ఆతని అనంతర మాతని సోదరుడు పాల్ అనునాతడు రాజయ్యెను (1947). + +కమ్యూనిస్టు ఉద్యమము : గ్రీసుదేశమున తమ ప్రాబల్యమును నెలకొల్పవలెనని 1935 నుండియు కమ్యూనిస్టులు యత్నములు చేయుచు వచ్చిరి. 1946 లో వారు గ్రీసు ప్రజాప్రతినిధి ప్రభుత్వముతో గోరిల్లాయుద్ధమునకు కూడ దిగిరి. కాని బ్రిటను అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రముల సహాయముతో 1949 నాటికి గ్రీకుప్రభుత్వము కమ్యూనిస్టు ఉద్యమమును అణచివై చెను. మితవాదపక్షములు అధికారమును వహించెను. అమెరికా సంయుక్తరాష్ట్రముల సహాయముతో, వారు ఆర్థిక పునర్నిర్మాణ కార్యక్రమమునకు పూనుకొనిరి. 1955 వ సంవత్సరమునందు నేషనల్ రాడికల్ యూనియనుపక్షమువారు అధికారము వహించిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0587.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0587.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b12e2c5adbafd83a2242810548d2f62e27dc5ad --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0587.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ఉన్నది. 1951 వ సంవత్సరపు లెక్కలనుబట్టి దీని విస్తృతి 51,168 చ. మైళ్ళు. జనాభా 76,32,801. ఇందు ప్రజాస్వామిక ప్రభుత్వము కలదు. ఇచటి ద్రవ్యమానమునకు (monetary unit) 'డ్రాక్మ' అని పేరు. ఇవి 84 అగుచో +ఒక పౌను (స్టెర్లింగు) తో సమానమగును. ప్రజలలో పెక్కురు ప్రాచీనసంప్రదాయపు (orthodox) చర్చికి చెందిన క్రైస్తవులు. రాజ్యాంగ విధానము ననుసరించి ఇతర మతములకు చెందిన జనులకు కూడ ఇచట మత +స్వాతంత్ర్యము కలదు. + +ప్రాచీన వైభవమునకు గ్రీసుదేశము మిక్కిలి ప్రసిద్ధి గాంచియున్నది. ఇది పశ్చిమఐరోపా నాగరకతయందును +పరిపాలనావిధానమునందును పురోగామిగా ప్రసిద్ధి నొంది యున్నది. కాని నేడు కేవలము జీవికకొరకే గ్రీకులు +ప్రకృతిని, తోటిమానవులను కఠినముగా ఎదుర్కొనవలసినవా రగుచున్నారు. తూర్పు మధ్యధరాసముద్రమునను +ఉపగమించు మార్గమును (టర్కీతో కలిసి) తన యధీనమునం దుంచుకొనుటకు తోడ్పడునట్టి గ్రీకుయొక్క నైసర్గికస్థితి మూలముననే అది యూరపుఖండమున ప్రాక్పశ్చిమదేశ గతములయిన రాజకీయ పక్షముల మధ్య ఏర్పడిన సంఘర్షమున ప్రప్రథమమున బలియయ్యెను. 1830 వ సంవత్సరమువరకు గ్రీసుదేశము టర్కీ దేశముయొక్క అధికారమునకు లోబడియుండెను. కాని దానికి స్వాతంత్ర్యము లభించినపిదప 1923 లో జనాభాయొక్క వినిమయము జరిగెను. అందుచే 6,00,000 మంది టర్కీ దేశీయులు స్వదేశమును విడిచిపోయిరి. 15,00,000 మంది గ్రీకుదేశీయులు గ్రీసుదేశమునకు వలస వచ్చిరి. ఇదివరకే దారిద్ర్యముతో పీడింపబడుచున్న గ్రీసుదేశములో ఇంత మంది కాందిశీకులు ఇముడుట అతికష్టసాధ్య మయ్యెను. కాని దేశమందు ఈ వినిమయమువలన ఒకేజాతికి చెందిన జనాభా ఏర్పడెను. ఇప్పటికిని అనేకమంది దేశాంతరములం దున్నారు. రెండవ ప్రపంచయుద్ధ కాలమందు గ్రీసుదేశము ఇతర ప్రధానశక్తులమూలమున ఉపద్రవమునకు గురి అయ్యెను. తదుపరి దేశముయొక్క ఉత్తరభాగమందున్న సోవియట్ రష్యాపక్షమువా రగు గోరిల్లాలకును ప్రజాస్వామిక మగు గ్రీసుప్రభుత్వమునకును మధ్య అంతర్యుద్ధము ప్రవర్తిల్లెను. అమెరికాదేశముయొక్క సహాయముతో గ్రీసుదేశము ఛిన్నాభిన్నమైన తన ఆర్థిక వ్యవస్థను పునర్నిర్మించుకొన్నది. నేడు గ్రీసు సంప్రదాయ సిద్ధమయిన తన ప్రాచీన వైభవానుగుణముగా ఆగ్నేయ యూరపునందలి ప్రజాస్వామికమున కొక ఉప స్తంభమువలె నిలిచియున్నది. + +గ్రీసుదేశము నిమ్నోన్నతమగు భూమి కలది. ఇది ఆయా ఋతువులందే మిక్కిలి వేగముగా ప్రవహించు నదులతో కూడి యున్నది. ఇందు మధ్యమధ్య విచ్ఛిన్నమయిన తీరపుమైదానములు కలవు. వాయవ్యదిశనుండి +ఆగ్నేయమువరకు వ్యాపించియున్న ఇందలి ఎగుడు దిగుడు కొండల వరుసలు బాల్కను పర్వతముల ధోరణిని అనుకరించుచున్నవి. వీటిలో పిండస్ పర్వతములు అత్యంతము ముఖ్యములైనవి. ఏజియన్, ఎడ్రియాటిక్ +మడుగుల క్రుంగుదలయొక్క ఫలితముగా ఈ దేశము అనేకములగు ద్వీపకల్పములతోను, ద్వీపములతోను +ఏర్పడియున్నది. దేశముయొక్క మిట్టపల్లములతో కూడిన నైసర్గికస్థితియు, విచ్ఛిన్న తీరరేఖయు గ్రీకులను సముద్రయానమందు అభిరుచి కలవారినిగా చేసెను. ప్రాచీన కాలమునుండియు వారు నౌకాయానమునకు సంబంధించిన సంప్రదాయమును కలిగియుండిరి. నేటికిని గ్రీసు యొక్క పరిమాణమును, ఉపపత్తుల (resources) ను బట్టి చూడగా దానికి అట్టి దేశము లన్నిటికంటె గురుతర భారమును మోయగల నౌకాసంపత్తి (shipping tonnage) కలదనవచ్చును. ఈ దేశమందు మధ్యధరామండలమునకు చెందిన ప్రత్యేక శీతోష్ణస్థితి కలదు. ఇచట సిరొకో (sirocco) అనబడు వాయువులు వీచుచుండును. పొడిగాను, ఉష్ణముగాను ఉండు వేసవియు, సౌమ్యవృష్టి గల శీతకాలమును ఇచట కనిపించును. దేశముయొక్క ఉత్తరభాగమం దున్న మేసిడోనియా, థ్రేస్ అను మైదానములు మాత్రమే తీవ్రమగు . శీతకాలములతో కూడిన ఖండాంతర్గత శీతోష్ణస్థితివంటి శీతోష్ణస్థితిని కలిగియుండును. మధ్యగత పర్వత సముదాయము కారణముగా పశ్చిమగ్రీసులో చాలినంత వాన పడును. ఆ వర్షపాతము తరచుగ 50" లకు మించి యుండును. కాని దేశము యొక్క తూర్పుభాగమున అల్ప వర్షపాతము, తరచుగ నీటిక్షామము ఘటిల్లును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0591.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0591.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2e72b41256355c18a89a34528a82a22d6669d9ed --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0591.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +తీరమును చేరును. అచట శీతాకాలమందు వర్షములు మిక్కుటముగా నుండును. భూమి వ్యవసాయమునకు +అనుకూలముగ నుండును. జనాభా దట్టముగ నుండును. అచట గోధుమ, ద్రాక్ష, పొగాకు, ఆలివు, మొక్కజొన్న పండును. భూమి స్వల్పభాగములుగ విభజింపబడి యుండును. వ్యవసాయ పద్ధతులు మిక్కిలి అనాగరికముగ నుండును. అమెరికా దేశముయొక్క సాంకేతిక సాహాయ్యమువలన వ్యవసాయపద్ధతి క్రమమగు అభివృద్ధి +నొందుచున్నది. + +గ్రీసు దేశమంతటిలోను తూర్పు గ్రీసు చారిత్రకముగా అత్యంత ప్రాముఖ్యము కలది. ఇచట ఏథెన్సు, డెల్ఫి, థెహెస్ మున్నగు ప్రసిద్ధమయిన ప్రాచీన నగరములు కలవు. కాని వీటిలో ఏథెన్సు తప్ప మిగిలినవి ఇవుడు ఎట్టి ప్రాముఖ్యములేని చిన్న పల్లెలుగా నున్నవి. మధ్య పర్వత శ్రేణులు చిన్నచిన్నవి అనేకములు తూర్పుగాను. +దక్షిణముగాను వ్యాపించి యున్నవి. వీటిమధ్య కొద్దిపాటి వండలినేలలు ఏర్పడి యున్నవి. ఇట్టి నేలలలో కిఫిస్సాస్ +(దీనికి బొయోషియా అని ప్రాచీన గ్రీకు పేరు) అనునది మిక్కిలి పెద్దది. ఇది లోతులేని ఒక పెద్ద సరస్సు వట్టి +పోవుటచే ఏర్పడి యుండెను. అటికామైదానము ప్రాచీన గ్రీకునాగరకతకు పీఠమై యుండుటచే దీనికంటె చిన్న +దైనను ఎక్కుడు ప్రసిద్ధమైనది. కొన్ని గుట్టలు విడిగా నున్నవి. వాటిలో నొక దానిమీద ఏథెన్సుకు చెందిన +ప్రసిద్ధమగు ఎక్రోపోలిస్ (Acropolis) కలదు. గ్రీసు యొక్క ముఖ్యపట్టణమగు ఏథెన్సు నగరము మొట్టమొదట గుట్టమీద వృద్ధి చెందెను. కాని మిక్కిలి విస్తరించి యుండుటచే సాలామిస్ (Salamis) సింధుశాఖలో నున్న పిరాయెన్సు రేవు నేడు దీనిలో చేరి యున్నది. ఏథెస్సు గ్రీకు ద్వీపకల్పమందు మిక్కిలి దక్షిణముగా నున్నప్పటికిని దీని ప్రాచీనకాలిక సంబంధమును బట్టియు, ఏజియన్ సముద్రమందు మధ్యగా నుండుటను బట్టియు ఇది యిప్పటికిని ప్రధాననగరముగా వరలుచున్నది. ఇప్పు డీనగరము గ్రీసుదేశమునం దెల్ల పెద్ద నగరమైయున్నది. +ఇందు సమస్త ఆధునిక సౌకర్యములు కలవు. పిరయెన్సు నందును, ఇందును కలిసి 1951 వ లెక్కల ననుసరించి +1,378,586 మంది జనులున్నారు. దేశముయొక్క ఈ భాగమందు శీతకాలమున స్వల్పముగా వానపడును. వేసవి ఉష్ణముగ నుండును. జులై నెలలో సగటు ఉష్ణోగ్రత 80 ఫారన్‌హీటు డిగ్రీలవరకు పెరుగును. ధాన్యపు పంటలు, పండ్లతోటలు నీటిపారుదలమీద ఆధారపడును. పండ్లు, పొగాకు తూర్పుమైదానమునుండి ఎగుమతి చేయ +బడును. + +మధ్యగ్రీసునందలి పర్వతములకు తూర్పుభాగమున నదులచే కోయబడిన కొండల వరుసలు కలవు. వీటి ఎత్తు +తక్కువ. ఉత్తరమున నున్న థెస్సలి మైదానము విశాలమైనది. అందు సారవంతములగు వండలి నేలలు కలవు. +కాని వరదల మూలమున ఆ ప్రదేశమందు మలేరియాకు అనుకూలమగు శీతోష్ణస్థితి ఏర్పడినది. అందుచే అచట +కొన్ని చిన్న నగరములు, పెక్కు గ్రామములు కలవు. వీటియందు నీటిపారుదల సహాయమున వ్యవసాయము +చేయబడుచుండును. త్రిక్కాల, లారిస్సా అనునవి ఈ ప్రాంతమునకు ముఖ్యకేంద్రములు. లారిస్సా నగరము +థెస్సలోనికానుండి ఏథెన్సుకు పోవు రైలుమార్గముమీద నున్నది. ఈ రైలుమార్గము ప్రసిద్ధమైన ఒలింపస్‌కొండ +(ప్రాచీన గ్రీకుదేవతలకు నిలయము) కును, ఒస్సా అను కొండకును మధ్యనున్న లోయగుండా మైదానములలోనికి +ప్రవేశించును. అట్లాంటే కాలువచే దేశముయొక్క ప్రధానభాగమునుండి ఇబోయియా అను ద్వీపము వేరు +చేయబడినది. ఇది కొండల వరుసలతో ఇరుకుగా నున్నది. ఇది విచ్ఛిన్నమగు తీరపుమైదానములతో కూడియున్న +దేశముయొక్క ప్రధానభాగమును విశేషముగా పోలియున్నది. పెలోపొన్నెసస్ అనునది కోరింత్, ఏజినా అను +లోతైన, ఇరుకైన సింధుశాఖలచే ద్వీపకల్పరూపమున నున్న గ్రీసుభాగమునుండి వేరుచేయబడి, దానితో కోరింత్ +అను ఇరుకైన భూసంధిచే కలుపబడియున్నది. కోరింత్భూ సంధియొక్క వెడల్పు 31/2 మైళ్ళుమాత్రమే. దీని +గుండా ఓడలు పోవుటకు వీలగు ఒక కాలువ త్రవ్వబడుటతో పెలో పొన్నెసస్ పూర్తిగా ఒక ద్వీపముగా మారినది. ఈ కోరింత్ కాలువ ఏర్పడుటవలన గ్రీసుయొక్క తూర్పుభాగమునుండి పశ్చిమభాగమునకు సముద్రమార్గమున పోవలసిన గొప్ప దూరము తగ్గిపోయినది. + +'పెలో పొన్నెసస్' పిండస్ పర్వతములయొక్క పొడి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0592.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0592.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be301caab4a9b6157dd9969230481dde6dc253f4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0592.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గింపుగా నుండును. ఈ పర్వతములు ఇచట ఎక్కువ వెడల్పుగా నుండి ప్రత్యేక శాఖలుగా చీలియున్నవి. ఇచట +పరస్పరము వేరుపడుచున్న అనేకములయిన నదీ పరివాహక ప్రాంతములుకలవు. ఆల్ఫియోస్, ఇవ్రోటాస్ అను +నదులు వాయవ్యమునుండి ఆగ్నేయమునకు పోవు ఒక నిర్మాణాత్మకమగు కందకము వెంబడి ప్రవహించును. +ఉత్తర, పశ్చిమ తీరముల వెంబడి నిమ్న భూమండలము కలదు. ఇచటి పట్రాయి (పట్రాస్) అను పట్టణమునందు 79,500 మంది జనులు కలరు. ఇది కోరింత్ సింధుశాఖపై ముఖ్యమగు రేవుపట్టణముగా నున్నది. ఈ నగరమునకును, ఏథెన్సు నగరమునకును ఒక రైలుమార్గముచే సంబంధము ఏర్పడియున్నది. ఇచటినుండి ముఖ్యముగా చిన్న రకపు నల్లద్రాక్షపండ్లు ఎగుమతియగును. ప్రపంచములో నెల్ల ఇట్టి ద్రాక్షపండ్లను మిక్కిలి విస్తారముగా ఎగుమతిచేయు దేశము గ్రీసే. ఈ భాగముయొక్క ఆగ్నేయదిశలో, సింధుశాఖల ముఖముల వద్ద చిన్న చిన్న మైదానములు కలవు. వీటిలో ఆర్గోస్, స్పార్టా అనునవి ప్రాచీన కాలమందు ప్రసిద్ధములై యుండెను కాని నే డివి చిన్న నగరములుగా ఉన్నవి. పూర్వకాలమందు సముద్రపు దొంగల భయమువలన నగరములు పెక్కులు కొండల మీద కట్టబడెను. కోరింత్‌లో 10,000 మంది జనులు మాత్రమే కలరు. పెలోపోనెస్సస్ యందలి శీతోష్ణస్థితి పశ్చిమ గ్రీసుదేశము నందలి శీతోష్ణస్థితికంటె సౌమ్యమైనది. ఎత్తైన ప్రదేశములలో దేవదారు వృక్షములు పెరుగును. కాని ఏటవాలు భాగములందలి అడవులు నరికివేయ బడుటచే అవి (ఆ భాగములు) విశేషముగా కోతపడి భయదము లగుచున్నవి. గోదుమ, ఆలివ్, ద్రాక్ష ప్రధానముగా పండించబడును. చిన్న నల్లద్రాక్షపండ్లు ముఖ్యమైన ఎగుమతి వస్తువులు. ఇచట మేకలు పెంచబడును. కాని వాటివలన చిన్న చెట్లకు మిక్కిలి హాని జరుగుచుండును. + +నీలసముద్రమునుండి పైకి లేచియున్న నిమ్నోన్నతములగు పర్వతముల మూలమున గ్రీసుదేశము సుందరముగా నుండును. కాని వ్యవసాయదృష్టిచే గ్రీసుదీవులు మిక్కిలి తక్కువ విలువకలవి. ఆ దీవులలో కొన్ని మేకలు మేయుటకు మాత్రమే ఉపయోగపడుచున్నని. వీలగుచోట్లలో ఆలివ్, ద్రాక్ష, స్వల్పముగా గోధుమలు +పండించబడుచుండును. ప్రాచీన గ్రీకుచరిత్రలో ఈ దీవులు ప్రసిద్ధికెక్కి యుండెను. కాని టర్కీచే జయించబడిన +పిదప ఈ దీవులు తమ ప్రాముఖ్యమునెల్ల కోల్పోయినవి. + +క్రీటుద్వీపము అన్నిటికంటె పెద్దది. ఇది ఏజియన్ సముద్రములోనున్న ఇతర ద్వీప సముదాయములకు +దక్షిణముగా నున్నది. తూర్పు పడమరలుగా దీని నిడివి 160 మైళ్లు. ఉత్తర దక్షిణములుగా దీని నిడివి 36 మైళ్లు. +ఇందు దక్షిణతీరమునకు నిట్టనిలువుగా వ్రాలియున్న పర్వతమధ్యభాగము కలదు. ఉత్తరతీరమందు కొద్దితీరపు +మైదాన మొకటికలదు. ఈ ప్రాంతమందు గ్రీసుయొక్క ఇతర ప్రాంతములందువలె మధ్యధరా మండలమునకు +చెందిన మాక్వి (Maqui) అనబడు సతతహరిత గుల్మజాతికి చెందిన వృక్షసంపద కలదు. పల్లపు భూములలో వ్యవసాయము జరుగుచుండును. కాని నీటికొరతయు, భూమి కోతబడుటయు వ్యవసాయమునకు ప్రతిబంధకము లగుచున్నవి. ఉత్తరతీరమందున్న చిన్న ఓడ రేవులనుండి ఆలివ్ నూనెయు, ఎండు ద్రాక్షపండ్లును ఎగుమతి యగు చుండును. + +గ్రీసు ద్వీపకల్పమునకు పశ్చిమముగానున్న అయోనియన్ దీవులందు మిగిలిన గ్రీసుదేశ మందుకంటె ఎక్కువ +వానలు కురియును. వీటియందు శీతోష్ణస్థితి సౌమ్యముగను, జనాభా దట్టముగను ఉండును. పర్వతపువాలు +లందు ఆలివ్‌వృక్షముల తోపులుండును. కిస్‌మిస్ పండ్లు ఎగుమతి యగుచుండును కోర్ఫు, ఇథాకె (ఒడెస్సెలోని +ఇథాక), సెఫెలోనియా, జంటా అనునవి ఈ దీవులలో ముఖ్యమైనవి. + +ఏజియన్ సముద్రములో టర్కీకిని, థ్రేసునకును సమీపములో థ్రేసియన్‌దీవులు కలవు. వాటిలో లెమ్నాస్‌లో +మంచి వ్యవసాయానుకూలమగు భూమి కలదు. ఇచట సురక్షితమయియున్న మండ్రోస్ అను రేవు కలదు. +సామోథ్రేస్, థాసోస్ అనునవి అడవులతో నిండియున్నవి. ఉత్తరముననున్న 'స్పొరాడీస్' అను చిన్నదీవులు శిలా +మయములు. + +సైక్లేడులు : ఇచటనున్న 20 దీవుల సముదాయమునకు చక్రీయదీవులు (cyclades) అని పేరు. వీటిలో నాక్సస్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0593.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0593.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3fe282d843bf56a13a66d89c368137f304d5eebc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0593.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +అను దీవి మిక్కిలి పెద్దది. వీటిలో పెక్కుదీవులు పర్వతమయములు. కొన్నిమాత్రమే తక్కువ ఎత్తుకలవి. ఇచట +కొలది భూవసతులు కలిగిన బీద కర్షకులు జనసంఖ్య మాత్రము కొంత కలదు. ఈ రైతులు గొఱ్ఱెలను, మేకలను పెంచుదురు. వీరు ద్రాక్షలను, గోధుమలను పండింతురు. + +మిటిలీస్ (లెషోస్), ఖియోస్ (khios), సమోస్ అను దీవులు విశాలమైనవి. ఇవి టర్కీ తీరమునకు మిక్కిలి సామీప్యమున నున్నవి. వీటికి దక్షిణముగా స్పోరాడెస్, డొడెకనీస్ అను చిన్నదీవులు కలవు. రోడ్సు (Rhodes) అనునది డొడెకనీస్ దీవులలోకెల్లపెద్దదీవి. ఇది గ్రీసుదేశమునకు 1945 లో యుద్ధ ఫలితముగా సంక్రమించెను. ఈ దీవులన్నియు గుట్టలతో నిండియున్నవి. ఇచటి వాతావరణము సౌమ్యమై వ్యవసాయమునకు అనుకూలముగా నుండును. ఈ దీవులన్నిటిలోను జనసంఖ్య ఎక్కుడుగా నున్నది. + +గ్రీకుదేశము ఇతర బాల్కనుదేశముల వలె, వ్యవసాయమే ప్రధానవృత్తిగాకలది. దేశమందలి పాటకజనులలో +నూటికి 63 మంది కర్షకులే. భూములు సారవిహీనములు; భూవసతి స్వల్పము; వ్యవసాయపద్ధతులు పురాతనమైనవి. అందుచేత ఫలసాయము స్వల్పముగా నుండును. అధిక భాగమందు సక్రమముగా పంటలను, ఎరువులను మార్చుట జరుగదు. గోధుమ, ఆలివ్, ద్రాక్ష, పొగాకు ముఖ్యమగు పంటలు. ద్రాక్ష, ఆలివ్ నూనె, కిస్‌మిస్, పొగాకు కూడ ఇక్కడి ముఖ్యమగు ఎగుమతులు. వ్యవసాయ రంగమందు పూర్వముకంటె మేలైన పద్ధతులు, పరికరములు ఇందు ప్రవేశపెట్టు విషయములో అమెరికాదేశము సహాయము చేయుచున్నది. గ్రీసుదేశములో కొద్ది మొత్తములలో లిగ్నైటు, సీసము, మేగ్నసైటు, బాక్సైటు, ఎమెరీ (Emery) అను ముఖ్యములగు ఖనిజములు లభించుచున్నవి. బొగ్గు దొరకదు. ఇనుప గనులు తక్కువ. అందుచే ఇచట యెట్టి ఉత్పాదక పరిశ్రమలు అభివృద్ధి కాజాలకున్నవి. ముడి ఖనిజములే ఎగుమతి చేయబడుచున్నవి. ఉన్ని, తోళ్ళు, పొగాకు, ప్రత్తి- వీటికి సంబంధించిన లఘుపరిశ్రమలు ముఖ్యముగా ఏథెన్సు, థెస్సెలోనికా, అను పట్టణములలో నెలకొని యున్నవి. ఈ పరిశ్రమలలో అధికభాగము టర్కీనుండి వలసవచ్చిన గ్రీకులచే ప్రవేశపెట్టబడినవి. యంత్రసామగ్రి, రాసాయనికములు, లోహసామగ్రి, నేత లేక అల్లిక వస్తువులు (textiles), ఇంకను కావలసిన ఇతరసామగ్రి గ్రీసుదేశము దిగుమతి చేసికొనుచుండును. + +ప్రదేశముయొక్క నిమ్నోన్నత స్వభావమునుబట్టి అవసరమగు రవాణాసౌకర్యములు బాగుగా అభివృద్ధి చెందలేదు. తీరపుమైదానములు అనేకములు సముద్రము గుండా ఇతరప్రాంతములతో విశేషసంబంధమును కలిగి యున్నవి. ఇరుగుపొరుగున నుండు లోయలతో రవాణా సంబంధములు లేకుండుటచే పూర్వకాలమున అనేకములగు చిన్న చిన్న నగరరాష్ట్రములు ఏర్పడియుండెను. గ్రీకులు నౌకాయాన సంప్రదాయమున పెంపొందుటకు కూడ ఇదియేకారణము. గ్రీకులు గొప్పనావికులు. వారికి వ్యాపారోపయోగ కరమైన నౌకా సంపత్తి విస్తారముగా కలదు. మంచి రోడ్లు స్వల్ప సంఖ్యాకములు మాత్రమే కలవు. పర్వత ప్రాంతములందు నాటుదారులు మాత్రమే కలవు. గ్రీసు ద్వీపకల్పముయొక్క పశ్చిమ భాగమున రైలు మార్గ మొకటికూడలేదు. తూర్పు తీరమున థెస్సెలోనికా (సొలోనికా) నుండి ఏథెన్సు నగరమునకు ఒకే ఒక ప్రధానమైన రైలు మార్గము కలదు. పెలెపోనిసస్ యొక్క పశ్చిమ తీరము వెంబడి మెస్సీనా సింధుశాఖ మీదనున్న కలమటా గుండా ఈ రైలుమార్గము పొడిగింపబడినది. థ్రేస్, థెస్సాలె, అట్టికాలలో చిన్న శాఖామార్గములు కలవు. మధ్య గ్రీసులో కాని, పశ్చిమ గ్రీసులోకాని రైలుమార్గ మేదియులేదు. దేశమందలి మొత్తము రైలు మార్గము పొడవు 1700 మైళ్లు. ఏథెన్సు నగరము యూరపు నందును, ఆసియా యందునుగల అన్ని ముఖ్యపట్టణములతోను విమాన మార్గములచే కలుపబడి ఉన్నది. గ్రీసులో దేశీయ వాయుమార్గములుకూడ కలవు. ఇప్పటికిని గ్రీసులో పెక్కు భాగములలో రోడ్లుగాని, రైలుమార్గములుగానిలేవు. రహదారి సౌకర్యములు అభివృద్ధి పరచబడినచో, పరిశ్రమలు చక్కగా నిర్వహింపబడుచో గ్రీసుయొక్క ప్రాచీన ఆలయములు, స్మారక చిహ్నములు కారణముగా వచ్చుచు పోవుచుండు యాత్రికుల మూలమున ఆదాయ మేర్పడి, అదియొక పరిశ్రమగా నెలకొన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0594.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0594.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90344b9538b351861e6884b71de03778e7ee2b92 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0594.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +గలదు. గ్రీసుదేశము నేడు అధిక జనసంఖ్య కలదై దారిద్ర్యముతో నున్నది. ఇది తన ఉనికినిబట్టి రెండు ప్రపంచ +దృక్పథములకు యుద్ధభూమిగా నుండునట్టి ప్రమాదములో నున్నది. నేటి ప్రతిదేశము ప్రాచీన గ్రీసునుండి +జీవితమునకు సంబంధించిన ప్రతివిషయమందును ప్రోత్సాహమును పొందియున్నది. అందుచే గ్రీసుయొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థా పునర్నిర్మాణ విషయమున దానికి ప్రపంచము తోడ్పాటు కావింపవలెను. + +ఘంటశాల : + +ఆంధ్రదేశమున కృష్ణాజిల్లా దివితాలూకాలో, ఘంటశాల(గంటసాల) అను గ్రామమున్నది. ఇది చారిత్రకముగా +మిక్కిలి ప్రాముఖ్యమును కలిగియున్నది. పూర్వము ఆంధ్రసామ్రాజ్యము వైభవోన్నతులతో నున్న కాలమున ఇది దక్షిణాపథమున ప్రముఖమైన యోడరేవుగా నుండి దూరదేశములతో భారతదేశ వాణిజ్యమునకు మిక్కిలి +తోడ్పడినది. ఆంధ్రదేశమున బౌద్ధమతము విరివిగా ప్రచారమున నున్న సమయమున గంటసాల బౌద్ధుల పుణ్య +క్షేత్రముగా ప్రఖ్యాతిపొంది పలుచోటులనుండి యాత్రికుల నాకర్షించినది. ఈ గ్రామ నామము ఘంటశాల యనియు, గంటసాల యనియు వాడుకలో గలదు. + +గంటసాల చరిత్రకు 'కొంటకొశ్శైల' శబ్దము ఆధారమై యున్నది. క్రీ. శ. 140 వ సంవత్సరమున ఆంధ్ర దేశమునందు పర్యటించిన టాలెమీ యను గ్రీకు భూగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు భారతదేశము నందలి రేవుపట్టణముల నన్నిటిని పేర్కొనుచు మైసోలియాను, కొడ్డూరును, కృష్ణా నదీముఖద్వారమునందు వర్తకకేంద్రమై వరలిన 'కొంటకొశ్శైల' ను పేర్కొనెను. ఆంధ్రదేశమునకు చెందిన ఈ మూడు స్థలములలో మైసోలియాను ప్రాచీన ప్రఖ్యాత రేవుపట్టణమైన మోసలపురముగను, కొడ్డూరును నేటి గూడూరుగను చారిత్రకులు నిర్ణయించినారు. + +టాలెమీ పేర్కొనిన కొంటకొశ్శైలను కొంతమంది చారిత్రకులు - మెక్ క్రిండిల్ ప్రభృతులు - కంచకచర్లగా నిర్ణయించిరి. కాని ఇది సరికాదు. కంచకచర్ల, కొంటకొశ్శైల అను శబ్దములకు సరియైన పోలిక లేకపోవుటయే దీనికి కారణము. కంచకచర్ల, టాలెమీ చెప్పినట్లు కృష్ణానదీ ముఖద్వారమున గాక కృష్ణా నదీతీరమున మాత్రమే యున్నది. టాలమీ కొంటకొశ్శైలను వర్తక కేంద్రముగా పేర్కొనినాడు. కంచకచర్లకు పూర్వము వాణిజ్య కేంద్రముగా ఖ్యాతి యున్నట్లు చారిత్ర కాధారములు లేవు. వజ్రపుగనులు గల పరిటాల సమీపమున నుండుటచే, కంచకచర్ల వాణిజ్యకేంద్రమని యూహించిరి. కాని పరిటాల వజ్రపుగనుల వృత్తాంతము పదునేడవ శతాబ్దమున టావర్నియర్ వ్రాసినదానిని బట్టి తెలిసికొను చున్నాము. టాలమీ కాలమున పరిటాల అజ్ఞాతముగానే యుండెను. + +ఇక గంటసాలకును, టాలెమీ పేర్కొనిన కొంటకొశ్శైల శబ్దములకును సన్నిహిత సామ్యము గలదు. గంటసాల యోడరేవుగను, వాణిజ్య కేంద్రముగను నుండెనని చెప్పుటకు ఇచట తరచు లభించు స్వదేశస్థ, విదేశస్థ పురాతననాణెములే నిదర్శనములుగా నున్నవి. గంటసాల టాలెమీ కాలమున ప్రముఖ విశాలనగర మనుటకు +ఇచ్చట రెండుమైళ్ళ భాగమున కనుపించు శిథిలములు, కట్టడములు, మత సాంస్కృతిక చిహ్నములు ఆధారములుగా నున్నవి. టాలెమీ పేర్కొనిన కొంటకొశ్శైల శబ్దమునకును, గంటసాల నామమునకును కంటక సేల, +కంటక శైల శబ్దములకును సామ్యము కలదు. + +కంటకశైల అను సంస్కృతరూపమునకు కంటక సేల యనునది ప్రాకృతరూపము. ఆంధ్రదేశమున ప్రాకృత భాష ప్రచారమున నున్న కాలమున గంటసాలకు కంటకసేల యనియే వ్యవహార ముండెడిది. దీనిని టాలెమీ +కొంటకొశ్శైలయని పేర్కొనినాడు. కంటకశైల, కంటక సేల యను నామములు ఈ నగరమునకు బౌద్ధ +మతముమూలమున కలిగినవి. బుద్ధుడు మహాభినిష్క్రమణ సందర్భమున కంటకమను అశ్వము నధిరోహించి చనెను. బౌద్ధులకు, బుద్ధునికి చెందిన యే వస్తువైనను పవిత్రమైనదే. పవిత్రాశ్వమైన కంటకము పేర బౌద్ధక్షేత్రము +నెలకొల్పబడినది. ఇది ఇట కంటకశైలముగా నుండి, క్రమముగా కంటక సేల, గంటసాలగా మారినది. ఈ విధముగా కొందరు తలంచుచున్నారు. కాని కంటకశైల నామము నాగార్జునకొండలోని ఒక గుట్టకు చెందినదని +మరికొందరు తలంచుచున్నారు. ఈ కంటక శైలమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0595.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0595.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..030c9b284d8920719afac23cd2e471d1ba6975f8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0595.txt @@ -0,0 +1,51 @@ +మైనదే. పవిత్రాశ్వమైన కంటకము పేర బౌద్ధక్షేత్రము నెలకొల్పబడినది. ఇది ఇట కంటకశైలముగా నుండి, +క్రమముగా కంటక సేల. గంటసాలగా మారినది. ఈ విధముగా కొందరు తలంచుచున్నారు. కాని కంటకశైల +నామము నాగార్జునకొండలోని ఒక గుట్టకు చెందినదని మరికొందరు తలంచుచున్నారు. ఈ కంటకశైలమును +గురించిన ప్రస్తావనలు శాసనములందు మనకు లభించు చున్నవి. పెదవేగిశాసనము సంఖ్య 219 (1927) అమ +రావతి శాసనము సంఖ్య 54, నాగార్జునకొండ శాసనము సంఖ్య 214 (1927) మొదలగు వానియందు కంటక +శైలము ప్రస్తావింపబడినది. + +ఘంటశాలలో కొన్ని పురాతన నాణెములు లభించినవి. వీటిలో కొన్ని పరిమాణమున నేటి అర్ధరూపాయతోను, +పావులాలతోను తుల్యములుగను, కొన్నివీటికంటె చిన్నవిగను ఉన్నవి. ఇవి కంచు, రాగి, సత్తు అను +లోహములతో చేయబడినవి. సత్తుతో చేయబడిన నాణెములు ఆంధ్ర చక్రవర్తులకు చెందినవి. వీనిపై స్తూపములు, +తెరచాపలు, ఓడ, ఉజ్జయిని మున్నగు సంజ్ఞలు ముద్రితములై యున్నవి. ఆంధ్రుల విదేశవాణిజ్యము విరివిగా +సాగుచుండె ననుటకు ఆనాటి నాణెములపై గల ఓడయొక్కయు తెరచాపల యొక్కయు సంజ్ఞలు +నిదర్శనములుగా నున్నవని విన్సెంట్ స్మిత్ పండితుని అభిప్రాయము. లభించిన నాణెములలో కొన్ని ప్రసిద్ధాంధ్ర +చక్రవర్తి యగు యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణికి చెందినవని చారిత్రకులు నిర్ణయించినారు. + +ఘంటశాలలో లభించిన నాణెములందు కొన్ని రోమను నాణెములుగూడ నున్నవి. వానిలో +ఒక్కొక్కనాణెము మేలిమిబంగారముతో చేయబడి తూకమున నేటి సవరనునకు +సమానముగనున్నది. ఒకవైపు రాజు విగ్రహము, వేరొకవైపు ఏదైన దేవత యొక్కగాని, దేవాలయము +యొక్కగాని యాకారము ముద్రింపబడినది. దేవత పేరు, లేక దేవాలయము పేరు +దానిక్రింద వ్రాయబడియున్నది. రెండువైపుల నగిషీపని కలదు. లభించినవానిలో ఒకటి +అంటోనినస్ (Antoninus 138 A.D.) అను రాజునకు చెందినది. వేరొకటి హాడ్రియన్ +(Hadrian 117 A. D.) అను రాజునకు చెందినది. + +ఘంటశాల ప్రాచీనకాలపు ఓడరేవై, వాణిజ్యమునకు కేంద్రమగుటయేకాక బౌద్ధమతమునకు +కూడలి స్థానముగా నుండెను. విదేశ వాణిజ్యమునకు కేంద్రమైన గంటసాలలో బౌద్ధులైన +పలువురు వర్తకులు స్తూపములు, సంఘా రామములు కట్టించిరి. ఇచటినుండియే బౌద్ధ +భిక్షువులు బుద్ధదేవుని ప్రేమసందేశములను తెలుపుటకు వివిధ దేశములకు +నౌకామార్గమున వెళ్లుచుండిరి. అందుచేత గంటసాల విదేశీయబౌద్ధులకును, భారతదేశీయ +బౌద్ధులకును కూడలిగా నుండెననదగును. + +ఘంటశాలలో బౌద్ధమతమునకు సంబంధించిన శిథిలములు విరివిగా కనుపించును. +వీనిలో శిథిలావస్థయందున్న ఇచటి స్తూపము ముఖ్యమైనది. ప్రాచీన శిథిలసంరక్షక +సంఘమువారి నివేదిక ననుసరించి ఇప్పు డీగ్రామమునకు ఈశాన్యముననున్న ఈ స్తూపము +ఆకృతిలో గుండ్రముగా నున్నది. మధ్యకొలత సుమారు 112 అడుగులు. ఎత్తు 23 అడుగులు. +స్తూప మధ్యభాగమున 10 అడుగుల చచ్చౌకము కలిగి లోపల బోలులేని ఇటుకలతో కట్ట +బడిన దిమ్మె యొకటి కలదు. దాని చుట్టును 19 అడుగుల చచ్చౌకము గల +సమచతురావరణము కలదు. స్తూపము ఆయా భాగములందు అరలుగా విభజింపబడినది. +ఈ అరలు మట్టితో గట్టిగా పూడ్చబడియున్నవి. స్తూపము చుట్టును 51/2 అడుగుల +వెడల్పుతో 41/2 అడుగుల ఎత్తుతో పిట్టగోడ యొకటి కలదు. ఇది భక్తులకు ప్రదక్షిణ +మార్గముగా నుపయోగింపబడుచుండెడిది. స్తూపము యొక్క నాలుగు వైపులందు మెట్లును, +శిథిలములైన ఇతర భాగములును కనుపించుచున్నవి. స్తూప ప్రాంతమున కొన్ని పాలరాళ్లు +కనుపించును. + +శ్రీపాదము : ఇది బుద్ధభగవానుని పాద చిహ్నము చెక్కబడిన పాలరాయి. ఇదియే +గంటసాలలో దొరకిన పాదచిహ్నము. ఈ రాతి యొక్క మూడు కోణములు విరిగిపోయినవి. +అమరావతిలో దొరకిన శ్రీపాద చిహ్నముతో దీనికి పోలిక కలదు. పాదముల మడమల వెనుక +పద్మ పుష్ప గుచ్ఛము కలదు. మడమల మీద రెండు చక్రము లున్నవి. చక్రప్రాంతములందు +స్వస్తికయు, త్రిశూలముమ కనిపించును. + +శిలా స్తంభము : బుద్ధవనమని నేడు వాడుకలో నున్న గ్రామపు పశ్చిమ ప్రాంతమున +శిలా స్తంభమున్నది. ఇది \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0596.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0596.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f8307ad53087957ad65a682539b641cc58d90b9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0596.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +యొక చెట్టు క్రింద నిలువుగా పాతబడియున్నది. ఈ స్తంభము యొక్క ముందుభాగమునందును, కుడి ప్రక్క +యందును మాత్రమే నగిషీపని చేయబడియున్నది. మిగిలిన రెండు భాగములు నున్నగా నున్నవి. స్తంభపు అడుగుభాగమున గుండ్రని పాత్రాకార మొకటి కలదు. ఆ పాత్రాకారము నుండియే బయలుదేరినట్లు కమలగుచ్ఛములును, పుష్పపత్రాదులును ఒక దానిపైనొకటి మిక్కిలి సుందరముగా చెక్కబడియున్నవి. స్తంభపు కుడిప్రక్కన శిల్పము గూడ దాదాపు ఇట్లే యున్నది. సాంచీలోని ఉత్తర ద్వారమున గల శిల్పముతో దీనికి పోలిక గలదు. ఈ స్తంభము బహుశః బౌద్ధమత స్మారక చిహ్నముగా నెలకొల్పబడియుండును. + +వేరొక శిలాస్తంభము : గ్రామపు సరిహద్దులలో నున్న దిబ్బ వద్ద ఈ స్తంభము భూమిలో పాతబడియున్నది. దీని +శిరోభాగము విరిగిపోయినది. మిగిలియున్న భాగము అష్టముఖములతో నున్నది. రెండు ప్రక్కలలో మాత్రమే +శిల్పము కలదు. మొదటి ప్రక్కన క్రింద నొక సింహాసనము, దాని కిరువంకల రెండు పద్మపుష్పములు, చక్రము, దాని చుట్టును త్రిశూలాలం కారము కనుపించుచున్నవి. రెండవ ప్రక్క గూడ నిట్టి శిల్పమే కలదు గాని అది చాలవరకు అస్పష్టముగా నున్నది. దీనికి సమీపమున నాలుగు విరిగిన స్తంభములు పాతబడియున్నవి. ఇవి పూర్వము మండపాకారమున నుండియుండును. + +ఇవిగాక స్తూపమున నున్న పాలరాతి పలకలు అచ్చటచ్చట కనుపించును. అందు బౌద్ధ మతస్థుల పవిత్ర +చిహ్నములు కనుపించును. బోధివృక్షము, బౌద్ధస్తూపాకృతి, బౌద్ధవిగ్రహము, ఛత్రము, భిక్షువులు, అర్హతుడు, +కలశము మొదలైనవి ఇట్టి చిహ్నములు. + +బౌద్ధమతము క్షీణించినతరువాత బౌద్ధశిల్పవిన్యాసము గల పాలరాతి పలకలను చెడగొట్టి, వాటిపై హిందూ +దేవతా విగ్రహములను చెక్కినారు. ఇచట కనుపించు భైరవస్వామి విగ్రహము, సరస్వతీదేవి విగ్రహము. రతీదేవి విగ్రహము ఇట్టివే. మూడును మిక్కిలి మోటుగా నుండి శిల్పనైపుణ్య రహితములుగా నున్నవి. + +జలధీశ్వరాలయము : ఘంటశాలలో నున్న జలధీశ్వరాలయమున శివుడు జలధీశ్వరనామముతో ఆరాధింప +బడుచున్నాడు. గంటసాల యోడరేవగుటచే ఇచటి నుండి నౌకాయానముచేయు వర్తకులు మహాదేవుని తమ +ప్రయాణము సఫలమగుటకై పూజించి ప్రార్థించుచుండిరి. రోమనులు సముద్రయాన సందర్భమున సముద్రదేవతను (నెప్త్యూనును) పూజించునట్టిదే ఇది. భారతదేశమున శివుడు జలధీశ్వర నామముతో మరియెచటను పూజింపబడినట్లు కానరాదు. ఈ ఆలయమున శివుడు లింగరూపమున లేడు. ఇందు పార్వతీ పరమేశ్వరులు ఏకపీఠమున నున్నట్లు వెలసియున్నారు. + +ఈ ఆలయ మెపుడు నిర్మితమయ్యెనో చెప్పుటకు సరియైన ఆధారములు లేవు. ఇది బహు పురాతనమైనది. +క్రీస్తుశకారంభమునాటికే ఈ యాలయము నిర్మింపబడి యుండును. ఇచట నున్న దాన శాసనములను బట్టి ఈ +దేవాలయము ఎనిమిదివందల సంవత్సరములకుపూర్వము కూడ నుండెనని చెప్పుటకు వీలగుచున్నది. పూర్వకాలమున ఈ ఆలయము మహావైభవ సమన్వితమై గొప్ప పుణ్య క్షేత్రముగా ప్రసిద్ధిచెంది, దూరదూర ప్రదేశముల నుండి భక్తుల నాకర్షించుచుండెననుటకు ఇచటి శాసనములు సాక్ష్యములుగా నున్నవి. + +ఇట్లు పూర్వము ప్రసిద్ధినందిన ఘంటశాల బౌద్ధ క్షేత్రముగను, ఓడ రేవుగను, వాణిజ్య కేంద్రముగను ప్రఖ్యాతిని +బడసి, నేడు ఆంధ్రదేశపు ప్రాచీనపు టౌన్నత్యమునకును, నౌకాయాన ప్రావీణ్యమునకును, బౌద్ధమత ప్రాశస్త్యమునకును ప్రత్యక్ష చిహ్నముగా నున్నది. + +ఘటికాస్థానములు : + +ఘటిక, ఘటికాస్థానము అను పదములు శిలాతామ్ర శాసనములలో మాత్రమే కానవచ్చును. అందువలన +ఘటిక యన్ననేమో, ఎట్టిదో తెలిసికొనుటకు ఈ పదము వచ్చు శాసనములను, ఆ సందర్భమున చెప్పబడిన విషయములను తెలిసికొనవలసి యుండును. + +మొదటిమారు పరిశోధకుల దృష్టి నాకర్షించుటకు హేతువైన ఘటికా పదాన్విత లేఖ్యము కదంబ కులజుడైన కాకుత్థ్సవర్మ తాలగుండ శిలాస్తంభశాసనము. ఇది మైసూరురాష్ట్రము లోనిది. కదంబులు బ్రాహ్మణులు. +కదంబ వంశజుడైన మయూరశర్మ వేదాధ్యయనమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0597.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0597.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c2863cd8bbd92f4e1d68930ad282f2d3ae4b5f89 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0597.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +సంపూర్తి చేసికొనగోరి పల్లవ పృథ్వీపతులకు రాజధాని యైన కాంచీపురమున కరిగి అచ్చటి ఘటికలో ప్రవేశించెను. కాంచీపురమున నుండగా అతనికి పల్లవ రాజాశ్వికునితో వైరము సంభవించినది. అది కారణముగా +మయూరశర్మ జీవితమే మారిపోయినది. అతడు పల్లవ భూవల్లభులపై పగ పాటించి, బ్రాహ్మమును పరిత్యజించి, +క్షాత్రధర్మమును చేపట్టి, తుదకు కదంబ రాజ్యస్థాపకు డయ్యెను. నాటినుండి కదంబులు బ్రహ్మక్షత్రియులై +వర్మోపపదాంచితులైరి. మయూరశర్మ సంతతివా డైన కాకుత్థ్సవర్మ చెక్కించినదే తాలగుండ శాసనము. ఈ +శాసనమున తేదీ లేదు. అందువలన లిపి స్వరూపము ననుసరించియే ఈ శాసనకాలము నిర్ణయింపవలసి యుండును. అట్లగుటజేసి ఏతత్కాల నిర్ణయమున చరిత్ర పరిశోధకులలో భేదాభిప్రాయములు కలవు. ఈ శాసనము అయిదవ శతాబ్దము నాటిదని, మరికొందరు అభిప్రాయ పడిరి. కాకుత్థ్సవర్మకును, మయూరశర్మకును మధ్య ఎన్నో తరములు లేవు. కాకుత్సవర్మ అయిదవ, ఆరవ శతాబ్దమువా డైనచో మయూరశర్మ అంత కింకను పూర్వుడు కావలెను. 'కదంబకుల' చరిత్రకారుని అభిప్రాయము ప్రకారము మయూరశర్మ క్రీ. శ. 345-370 ప్రాంతము +అనగా క్రీస్తుశకము నాలుగవ శతాబ్ద మధ్యమునం దుండినవాడు. అందువలన కాంచీపురములోని ఘటికాశాల +క్రీస్తుశకము నాలుగవ శతాబ్దమునాటికే యుండియుండ వలెను. తాలగుండ శాసనములో ఘటికా ప్రస్తావ మీ +క్రింది శ్లోకములో నిట్లున్నది. + +"యః ప్రయాయ పల్లవేంద్రపురీం గురుణా సమం + వీర శర్మణా అధిజిగాంసుః ప్రవచనం నిఖిలం + ఘటికాం వివేశాశు తార్కుకః" + +దీనికి పూర్వ శ్లోకముతో నన్వయము. యః అనగా పూర్వ శ్లోకము నందు చెప్పబడిన “శ్రుతశీల శాచాద్యలంకృతు” డైన మయూరశర్మ. అతడు తన గురువైన వీరశర్మతో గలసి 'నిఖిల ప్రవచనము'ను పరిపూర్తి చేసి కొను తలంపుతో పల్లవేంద్ర రాజధానియైన కాంచీపురము నందలి ఘటికలో తార్కుకుడుగ ప్రవేశించెను. తార్కుక శబ్దమును హేమచంద్రుడు తన అభిధాన చింతామణిలో యాచక పర్యాయ పదముగా నిచ్చి యున్నాడు. దీని ననుసరించి శ్రీ యస్. వి. వేంకటేశ్వర పండితుడు 'ఇండియన్ కల్చర్ త్రూ ది ఏజెస్ ' అను గ్రంథములో మయూరశర్మ విజ్ఞాన భిక్షువై కాంచీ ఘటికాశాలయందు ప్రవేశించెనని చెప్పుచు దీని కుపబలకముగ బౌధాయన ధర్మ సూత్రమునందలి 'పిండతార్కుక' పదమును ఉదాహరణముగ నిచ్చియున్నాడు, 'నిఖిల ప్రవచన' మనుట వలన ఘటిక యనునది వేద విద్యా సంస్థయని తేలుచున్నది. నాగాయి శాసనములీ విషయమును ధ్రువపరచుచున్నవి. పశ్చిమ చాళుక్య చక్రవర్తియైన త్రైలోక్యమల్ల, ఆహవమల్ల సో మేశ్వరుని కొలువుకాడు. వానసవంశ సంజాతుడును, వసిష్ఠసగోత్రుడును, దండనాథ త్రినేత్ర బిరుదాంచితుడును, కర్ణాట సంధి విగ్రహాధిపతియు నైన మధుసూదనుడు 'పరమేశ్వర దత్తి'గా తామ్రశాసనము వ్రాయించి నాగవావి (ఇప్పటి నాగాయి) అగ్రహారములోని, చతుర్వేద పారగులైన నన్నూర్వురు విప్రోత్తముల భరణము నిమిత్తము త్రైలోక్య మల్ల మహీపతి వలనను, హైహయ కులజుడైన అయ్యపరసు వలనను కొంత భూమిని మాన్యముగా బడసి ఆ యగ్రహారమున కటక కమలార్కుడను పేరు త్రైపురుషదేవర కొక యాలయమును, తనపేర మధుసూదన దేవుని కొక యాలయమును, రామేశ్వరుని కొక యాలయమును, వేదాధ్యేత విన్నూర్వరి కొరకును, శాస్త్రాధ్యేత కేబది యిర్వుర కొరకును, నిజ ధర్మకారితాధికార పదవీ విద్యాపకులు మూవురను, శాస్త్రోపాధ్యాయులు మూవురను, భట్టదర్శన, న్యాస, ప్రభాకర వ్యాఖ్యాతలను మూవురను, శాలలోని సరస్వతీ భండాగారికుల నార్వురను నియమించి మొత్తము 267 (శాసనములో పొరపాటున 257 అని యీయబడినది) గురి అశన, ఆచ్ఛాదనాదుల నిమిత్తము వృత్తు లేర్పాటు చేసెను. ఈ శాసనము క్రీ. శ. 1058 నాటిది. సింహాచలములోని యొక శాసనమునందు ఇతర నిబంధములతో పాటు 'కాండవ తై త్తిరీయ శాఖలు చదివించ్చెటి ఘడి శాసులైన బ్రాహ్మణుల కిద్దఱకు' కూడ నిబంధములు చేయబడినవి. సింహాచల దేవాలయమున ఘటిక యుండె ననియు అచ్చటి ఘడి శాసులకును నిబంధములు (వర్షాశనములు మొదలైనవి) చేయబడెననియు ఈ శాసన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0598.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0598.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..773a966a983772ee66f3dc2a40b71ecf498fe0e5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0598.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +ములవలన దెలియుచున్నది. ఈ శాసనములవలన ఘటికాస్థాన మన్నది వేద విద్యాసంస్థయని, నిస్సంశయముగ +తేలిపోయినది. ప్రాచీన కాలమునాటి ఘటికా స్థానములలో గొప్ప సరస్వతీ భండారము లుండెడి వని ఈ శాసనమే రుజువుచేయుచున్నది. సరస్వతీ భండారమన్నది నేటి గ్రంథాలయమునకు ప్రాచీన నామము. నాగవావి +ఘటికాస్థానమందలి సరస్వతీ భండార మెంతటి గొప్పదో! దానిలో నారుగురు సరస్వతీ భండారికు లుండెడివారట! + +తాలగుండ శాసనమును ప్రకటించి పరిష్కరించిన ప్రొఫెసర్. యఫ్. కీల్ హారన్ పండితుడు ఘటికయనునది +బ్రహ్మపురి వంటి దాని నుడివియున్నాడు. బ్రహ్మపురి యనగా, వేదవిదులైన బ్రాహ్మణులవాడ యని మైసూరు +రాష్ట్రములోని శాసనములు తెలుపుచున్నవి. కడప జిల్లాలోని నిరందనూరు (ఇప్పటి నందలూరు) బ్రహ్మపురియని యచ్చటి శాసనములలో పేర్కొనబడినది. ఘటిక బ్రహ్మపురి వంటిదే! బ్రహ్మపురి మాత్రము ఘటిక కాదు. వేలూరి పాళయము శాసనమున పల్లవ మహీపతియైన రాజసింహావరనామధేయుడు, రెండవ నరసింహవర్మ + +“పునర్వ్యధాద్యో ఘటికాం ద్విజానాం +శిలామయం వేశ్మ శశాంకమౌ లేః +కైలాస కల్పంచ మహేంద్రకల్పః" + +ద్విజులకు ఘటికను, కైలాసకల్పమైన శిలామయ వేశ్మమును, శివునికిని (కాంచీ కై లాసనాధాలయము) +నిర్మించెనని కీర్తింపబడినాడు. ఈ నరసింహవర్మనుగూర్చి కాశాకుడి శాసనముకూడ ఇట్లు చెప్పుచున్నది — + +"దేవబ్రాహ్మణ సత్కృతాత్మవిభవో +యః క్షత్రచూడామణిః +చాతుర్వేద్యమ వీవృధత్ స్వఘటికాం +భూదేవతాం భక్తితః" + +నందివర్మ పల్లవ మల్లుని కాశాకుడి శాసనము బహుదోష భూయిష్ఠము. ఘటికనుగూర్చి విశేష పరిశోధన చేసిన కుమారి మీనాక్షిగారు సవరించి ఇచ్చిన దీ పైశ్లోక పాఠము. ఇదియే సరియైన పాఠము కాదగును. పై నుదా +హృతములయిన శ్లోక పాఠముల వలన గూడ ఘటికా-ఘటికాస్థానము -ద్విజసంస్థ- బ్రాహ్మణసంస్థ యనియు నది చాతుర్వేద విద్యాబోధనశాల యనియు విదితమగును. + +ఒక్కొక్క వేదమును చదివించుటకు ప్రత్యేక ఘటికాస్థానము లుండెడివేమో! క్రీస్తుశకము పదునైదవ శతాబ్దము నాటి యొక కర్ణాటదేశ శాసనము ఉత్తంకుడు చెప్పినట్లు సామవేద ఘటికాశ్రమము నిర్మితమైన దాని +నుడువుచున్నది. ("ఉత్తం కోక్త్యా సామవేద వ్యధత్తం ఘటికాశ్రమమ్") ఈ శాసనము ననుసరించి ఘటికాశ్రమములు క్రీస్తుశకము పదునైదవ శతాబ్దము వరకు అనగా నిప్పటి కయిదువందల సంవత్సరములకు పూర్వము వరకు వేదవిద్య బోధించుచుండెనని తెలియుచున్నది. + +ఘటికాస్థానములు పూర్వ మొక కాంచీపురములోనే కాక తమిళ, కర్ణాటాంధ్ర దేశములలో పెక్కుచోట్ల నుండినట్లు దక్షిణ హిందూదేశము నందలి ప్రాచీన శాసనముల వలన తెలియుచున్నది. సాధారణముగా ఘటికాస్థానమును పూర్వము మన దేశమును పరిపాలించుచు వచ్చిన మహీధవులు స్థాపించుచు వచ్చిరనుట కనేక శాసన +ప్రమాణములు గలవు. పూర్వము ఘటికా స్థాన నిర్మాణము పుణ్యప్రదములైన కార్యములలో నొకటి. ప్రాచీన +కాలమున ఆంధ్రదేశమును ధర్మోత్తరముగ పరిపాలించిన విష్ణుకుండి వసుమతీపతులలో నొకడైన రెండవ +విక్రమేంద్ర వర్మ ('యథావిధి వినిర్యాపిత ఘటికా వాప్త పుణ్యసంచయు'డట - 'యథావిధి వినిర్యాపిత ఘటిక ' యనుట వలన ఘటికా నిర్మాణమున-మన కిపుడు తెలియరాకపోయినను - శాస్త్రోక్త పద్ధతి యొకటుండవలె నని తోచుచున్నది. భారతీయ సంస్కృతికి, ఆధ్యాత్మిక జీవనవల్లికి మూలకందమైన వేదవిద్య యవిచ్ఛిన్నముగ +సాగుటకు సంకల్పించి ఘటికలు స్థాపించిన జగతీపతులు పుణ్యశ్లోకులైరి. వేంగీచాళుక్య భూమీశుడైన మొదటి +జయసింహవల్లభుని కాలమున అసనపురమున (వేంగీ దేశములోనిదే కాని ఇదెక్కడిదో తెలియదు) ఒక ఘటిక +యుండెడిది. + +ఘటికా స్థానమున వేద అధ్యాపకులైన నేమి, అధ్యేతలైన నేమి ఎందరుండెడివారో తెలియదు. వారి సంఖ్య +ఎక్కువే అన్న సంగతి నాగాయి శాసనముల వలననే తెలియుచున్నది. కడపటి పల్లవులలో మొదటివాడయిన +నందివర్మ పల్లవమల్లుని తిరువల్లరి శాసనమునందు ఘటికకు చెందిన ఏడువేల మంది (ఘటికై ఏళాయరవర్) \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0599.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0599.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9b46bba410cd7df6457fb092fb76c5de8524e638 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0599.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ప్రస్తావము కలదు. ఈ విధముగానే కన్నడదేశ శాసనములలో ఘటికకు చెందిన బ్రాహ్మణులపేర్ల ముందు 'ఘటికా +సాహస్ర' పదము కానవచ్చును. దీనినిబట్టి ఒక వేళ ఘటిక యందు వేయిమంది (అధ్యాపకులు, అధ్యతలు కలసి) +ఉండెడివారేమో అనిపించును. పశ్చిమ గాంగభూపతి శివమారుని హెలిగెరె తామ్రశాసనములో హరితసగోత్రుడైన మాధవశర్మ ( 'ఘటికా సాహస్రాయ హరితస గోత్రాయ మాధవశర్మణే') ఘటికా సాహస్ర మాధవశర్మ యని పేర్కొనబడినాడు. ఇట్టి శాసనము లింకను గలవు. చాళుక్య వంశజుడైన మొదటి జయసింహవల్లభుని నిడమర్రు శాసనమునందలి ప్రతి గ్రహీతయైన 'కాటిశర్మ పితామహుడు'ను, 'సపదక్రమానుక్రమాధీత వేదద్వయుడు'ను, 'సకల్పోపనిషత్పురాణేతిహాసానేక ధర్మశాస్త్రవిదు'డును అయిన మండశర్మ అసనపురస్థాన నివాసియు, ఘటికా సామాన్యుడు నట! అనగా అసనపురమందలి ఘటికకు చెందినవాడు. ఘటికకు చెందిన విప్రోత్తములను, ఘటికా సామాన్యులని వ్యవహరించుచుండి రేమో - పూర్వము వారికి మహాజనులనియు వ్యవహార ముండెను. + +మహారాజ ప్రతిష్ఠాపితములు, పోషితములు అగుటచేత కర్ణాటదేశ శాసనమొకటి కుంతలదేశమును "ధర్మక్కె +నెర్మముం భోగక్కాగరము మాద ఘటికాస్థానముం" అని ధర్మమునకు సహకారకములును, భోగముల కాకరములు నగు ఘటికాస్థానములకు నెలవని వర్ణించుచున్నది. + +సాధారణముగా ఘటికాస్థానము లెక్కడ నుండెడివను విషయము విచారణీయము. నాగవావిలోని శాసనములు తదగ్రహారములో ఘటికాస్థానము స్థాపితమైనదని చెప్పుటవలన అగ్రహారమును, ఘటికయు విద్యాస్థానములే +యైనను అగ్రహారము వేరు, ఘటిక వేరు; అగ్రహారము ఘటికకాదు. ఘటిక అగ్రహారముకాదు. ప్రాయికముగా +ఘటిక దేవాలయమున నుండెడి దని తోచుచున్నది. ఇందుకు నాగాయి శాసనములే ప్రమాణము. "హెంజర +పట్టణద, మహాఘటికా స్థానద శ్రీనోణం బేశ్వర దేవర సన్నిధానదల్లి " అని యొక కన్నడ శాసనములో నున్న +విషయము కూడ పైని చేసిన యూహకు ఉపబలకముగ నున్నది. రాజసింహ నామాంతరమునం బరగు పల్లవ +రెండవ నరసింహవర్మ 'పునర్వ్యధాద్యో ఘటికాం ద్విజానా' మన్న ఘటిక కూడ అతడు శశాంక మౌళికి కైలాస సదృశముగ నిర్మించిన శిలామయ వేశ్మము - కైలాసనాథాలయముననే యుండియుండవచ్చును. + +తెలుగు కవులలో కేతన యింటిపేరు మూలఘటిక వారు. మూలస్థానేశ్వరుని యాలయమునందలి ఘటికకు +'మూలఘటిక ' యనుపేరు వచ్చెనో, దేవాలయ ప్రకరములో నుండిన వేరువేరు ఘటికలలో ప్రధానమైనదానికి +మూలఘటిక యని పేరు వచ్చెనో తెలియదు. పూర్వము ప్రాముఖ్యముగల ప్రతి పురమున మూలస్థానేశ్వరాలయ +ముండెడిది. అదియునుగాక త్రికూట మనుపేర ఒకటే చోట మూడేసి ఆలయములను నిర్మించు సంప్రదాయము +కూడ పూర్వ ముండెడిది. ఇందుకు తెలంగాణా శాసనములే ప్రమాణము. ఎట్లయినను మూలఘటికకు సంబంధించినవా రగుటచేతనే కేతనకవి పూర్వులకు, మూల ఘటిక వారని ఇంటిపేరు కలిగినది. + +వింధ్యకు దక్షిణమున నున్న దక్షిణహిందూ దేశమున ఘటికాస్థానము లెన్ని యెక్కడెక్కడ నుండెడివో తెలియదు. కాని పంచశత వీరశాసనుల మనియు, అయ్యావళీ పురవరాధీశ్వరుల మనియు చెప్పుకొన్న వీరబలంజవర్తక +శ్రేణివారు తాము ముప్పదిరెండు హేలానగరము (కర పట్టణము) ల తోను, అష్టాదశనగరములతోను, అరువది +నాలుగు యోగపీఠములతోను, అరువదినాలుగు ఘటికా స్థానములతోను, వర్తకవ్యాపారము సాగించుచు +వచ్చినట్లు తమ శాసనములలో చెప్పుకొనియున్నారు. అందువలన దక్షిణదేశమున సంప్రదాయసిద్ధముగ వచ్చు +ప్రఖ్యాత ఘటికాస్థానము లరువదినాలుగు ఉండినట్లు తెలియుచున్నది. ఇచట ఘటికాస్థానము లన్నది ప్రసిద్ధ +పుణ్య క్షేత్రములందలి దేవాలయములకు పర్యాయపదముగ వాడబడేనేమో యని తోచుచున్నది. + +దేవాలయములలో నుండెడు వేదవిద్యాపీఠములు, ఘటికాశాలలు, ఘటికాస్థానములు, ఘటికలు అని నిశ్చ యింప దగియున్నను వానికి ఘటిక యను పే రెట్లు వచ్చిన దను విషయము విచారింపవలసి యున్నది. “టు స్ట్రైవ్‌ఫర్” అను నర్థ మిచ్చు ఘట్ ధాతువునుండి ఘటికయను శబ్ద మేర్పడినదనియు, ఘటిక యన్న విద్యార్జనమునకై \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0601.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0601.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ae2157f1cdde119ad533e3469e8406bf35b5034 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0601.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +క్రీ. శ. 1290 నాటి యొక తెలుగుదేశపు తామ్ర శాసనమునందు వివిధగోత్రములకు చెందిన ఘటశాసులైన +వృత్తిమంతు లనేకులు (వామదేవ ఘటశాసి, కంచి ఘటశాసి, పోతె ఘటశాసి, సూరే ఘటశాసి మున్నగువారు) +పేర్కొనబడియున్నారు. శాసి యన అపదేష్ట, శాసించువాడు గురువు అని యర్థము చెప్పుకొనవచ్చును. ఘళిశాసి, +మైసాసి శబ్దములలోని 'సాసి' యన్నది ఒక వేళ 'శాసి' పదమునకు తప్పుగ వ్రాయబడినదేమో తెలియదు. 'సాసి' +యన్నది కన్నడములోని 'సాసిర్ ' పదమునకు రూపాంతరమైనను కావచ్చును. + +కన్నడదేశ శాసనములలో వ్యక్తుల పేర్లముందు 'ఘటికాసాహస్ర' గౌరవబిరుదు వాచకముండుట మనకు +దెలిసినవిషయమే. 'ఘళిసాసి' 'ఘైసాసి' అనునవి 'ఘటికా సాహస్ర' పదభ్రష్టరూపము లగునేమో విచారింపవలసి +యున్నది. + +ఘనాదేశము : + +స్థానము, వి స్తీర్ణము : ఆఫ్రికా ఖండములో గినియా తీరముననున్న దేశములలో ఘనా అనునది దాదాపు మధ్య గతముగ నున్నది. ఈ దేశమునకు తూర్పుగా ఫ్రెంచి టోగోలెండు (French Togoland) కలదు. దానికావల +ఫ్రెంచి దహోమీ (French Dahomey) విస్తృతమైన నైగీరియా సమాఖ్యయు (Federation of Nigeria) కలవు. పశ్చిమముగా ఫ్రెంచి ఐవరీ కోస్టు (French Ivory Coast), లైబీరియా రిపబ్లిక్ (Liberia Republic), బ్రిటిష్ సైర్రాలియోన్ (British SierraLeone), ఫ్రెంచి గినియా, (French Guinea) అను దేశములు కలవు. + +ఈ రాజ్యములన్నియు సముద్ర తీరమువరకు విస్తరించి యున్నవి. కాని వాటి లోతట్టు ప్రదేశపు (inland) +సరిహద్దులపై సామూహికముగా ఫ్రెంచి పశ్చిమ ఆఫ్రికా అనబడు విశాల ప్రాంతమునకు చెందిన ఇతర రాజ్యము +లున్నవి. ఈ లోతట్టు ప్రదేశములలో నొకటియైన 'ఫ్రెంచి అప్పర్ వోల్టా' (French upper volta) 'ఘనా' అను +దేశముయొక్క ఉత్తరపు సరిహద్దు వెంబడిగా నున్నది. + +సముద్ర తీరమునుండి లోగర్త ప్రదేశములో ఉత్తర మున అక్షాంశము 11° వరకును 'ఘనా' దేశము వ్యాపించి +యున్నది. ఇట్లది దక్షిణమునుండి ఉత్తరమునకు సుమారు 420 మైళ్ళ దూరము ఆక్రమించియున్నది. ఈ విశాలతమమైన భాగమున కడ్డముగా తూర్పునుండి పశ్చిమమునకు గల దూరము స్వల్పము. అనగా రేఖాంశ వృత్తము 11/2° తూర్పునకును, రేఖాంశవృత్తము 31/2° పశ్చిమమునకును నడుమగల దూరము సుమారు 334 మైళ్లు మాత్రమే. బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యకూటము (British Commonwealth) లో 'ఘనా' అను నొక్కదేశము మాత్రమే స్వతంత్రమైన పశ్చిమ ఆఫ్రికను దేశమై యున్నది. ఈ దేశముయొక్క మొత్తము వైశాల్యము 91,843 చ. మైళ్లు. 1948 సంవత్సరములో జరిగిన జనాభా లెక్కలనుబట్టి అందలి జనాభా 4,118,450 మంది. + +గినియాతీరమునందలి ఇతర భాగములకువలెనే ఘనా యొక్క దక్షిణతీర వైశాల్యమునకు ప్రబలమైన సముద్రపు +పోటు తగులుచున్నది. ఓడలు సురక్షితముగా లంగరు వేసికొనగల సహజ నౌకాశ్రయములు లేని సముద్రపు ఒడ్డుకు ఎడ తెగని ఈ సముద్రపు పోటువలన దెబ్బ తగులు తున్నది. కావున ఎక్కువ ధన వ్యయముతో కృత్రిమము లైన (artificial) నౌకాశ్రయ నిర్మాణములుగల టాకోరడీ (Takoradi), టెమ (Tema) అను తావులందు +తప్ప, సముద్ర ప్రయాణముచేయు ఓడలు సముద్రతీరమునకు సమీపముగా అరమైలు దూరమున లంగరువేసికొన వలసివచ్చుచున్నది. చిన్నసైజు సర్ఫ్ బోట్లు (surf boats) మాత్రమే ఒడ్డునకును, గర్జించుచున్న అలలకు అవల నున్న లోతైన, ప్రశాంతమయిన నీటికిని నడుమ ప్రమాదభరితమైన ప్రయాణము చేయగలుగు చున్నవి. + +రాజకీయ పరిణామము : ఈ దేశము 1957 వ సంవత్సరము మార్చి 6 వ తేదీన స్వాతంత్ర్యమును పొంది 'ఘనా’ అను ప్రాచీననామము ధరించినది. దీనికి 'గోల్డు కోస్టు' అని ఇంగ్లీషుపాలకులు పేరుపెట్టి యుండిరి. + +బహుకాలమువరకు 'గోల్డు కోస్టు' అను పదము, స్థానిక ప్రజలు అందజేయు బంగారముతో యూరపియనులు వర్తకముచేయుసముద్రతీర ప్రదేశమునకుమాత్రమే వర్తించెను. 'గోల్డు కోస్టు' అను పదము మిక్కిలి సముచితముగ నున్నది. ఎందుకనగా, బానిస వర్తకము తదితర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0602.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0602.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..966ef057162b2d5757c67805d8ea185a767f94bb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0602.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వ్యాపారముల నెల్లను అతిశయించుటకు పూర్వము, యూరపియనులకు ఈ రేవులనుండి లభించు ముఖ్యమైన +వర్తకపు సరకు బంగారమై యుండెను. తీరప్రదేశమున కావల 'ఆశాంతి' యను రాజ్య ముండెను (kingdom of Ashanthi). దాని కుత్తరపు సరిహద్దున ఐరోపావాసు లెరుగని రాజ్య మొకటి యుండెను. + +పూర్వము వలసప్రాంతము (colony)గా వ్యవహరింప బడిన ప్రదేశములో పెక్కురాజ్యము లుండెను. స్వతంత్ర +ప్రతిపత్తి గలిగి (autonomous) నేటికి అవి స్వతంత్రాధికారము ననుభవించుచుండెను. + +'ఆశాంతి' యందు మాత్రమే ప్రజలలో చాలవరకు ఐక్యత ఉండియుండెను. ఆ దేశమందు శక్తిసంపన్నులైన +'ఒసెయ్‌టుటు' (Oseitutu) ప్రభృతిరాజులు క్రమముగా అనేక రాష్ట్రములను ఏక ఖండముగా (unit) సంఘటించిరి. దానికి 'అశాంతి సమాఖ్య' (Ashanthi Confederacy) అని పేరిడిరి. ఈ సమాఖ్య అధినేతలు, సమీపమున గల రాష్ట్రములను జయించి, స్వీయరాజ్యమున కలుపుకొనుట యందు నిమగ్నులై యుండిరి. నేడు ఘనా యందు 108 దేశీయసంస్థానములు (native states) కలవు. ఒక్కొక్క సంస్థానము యొక్క వైశాల్యము 25 నుండి 2000 చ. మైళ్లవర కుండును. ఒక్కొక్క దాని జనాభా 2000 నుండి 228,000 వర కుండును. ప్రతి సంస్థానమునకును ప్రధానాధికారి (paramount chief) యొక డుండును. ఆతని క్రింద చిన్న అధికారులు అనేకులుందురు. + +వర్తమాన శతాబ్ది ఆరంభము వరకును పశ్చిమ ఆఫ్రికా యందలి పెక్కు భాగములందు వలె ఈ దేశమందును +యుద్ధములు సాధారణములై యుండెను. బలీయమైన ప్రభుత్వములో సభ్యత్వమును సంపాదించుకొనుటయే +శత్రుదాడులనుండి ఆత్మరక్షణమొనర్చుకొనుటకు మిక్కిలి శక్తిమంతమైన మార్గమై యుండెను. + +పరస్పరముగ స్పర్థించు ఐరోపియన్ ప్రభుత్వముల దుర్గములు సముద్రతీరమువెంబడి యుండుటచే, సమీపమున గల రాజ్యములలో కొన్నిటి యందు చీలిక లేర్పడుటకు కారణమయ్యెను. + +బ్రిటిష్ ప్రభుత్వముచే ప్రవేశపెట్టబడిన పరోక్ష పరిపాలనా పద్ధతి ననుసరించి కొందరు తెగ నాయకులు (chiefs) స్థానిక ప్రభుత్వపు ఏజెంట్లుగా నియమింపబడిరి. ఈ పద్ధతి ఆ దేశమున స్వదేశ సంస్థానముల వ్యవస్థ కొనసాగుటకును, స్థిరపడుటకును దోహదమొనర్చెను. మండలములుగా వ్యవహరించు విశాల పాలిత ప్రాంతములలో చిన్న చిన్న రాజ్య సమూహములు ఏర్పడెను. ఈ మండలములు మరల ' కాలనీ', 'ఆశాంతి', 'ఉత్తర పరగణాలు', 'టోగో లెండు' అను బహు విశాలములైన రాజ్యములలో రాష్ట్రములుగా అంతర్భూతము చేయబడెను. + +దీనివలన ఫలమిది. దేశీయ సంస్థానములు సాధారణ పరిపాలనా విభాగములందు అంతర్గత భాగములుగా +సమీకరింపబడి, అవి ఆక్రా (Accra) అను రాజధానీ నగరము నుండి పరిపాలింపబడునట్లొనర్ప బడినవి. కావున +దేశీయ సంస్థానములు నిలిచియున్నను, వాటికి లోగడ నున్న స్వాతంత్ర్యము నశించెను. + +నేడు పరిపాలనా సౌకర్యము కొరకు దేశము ఆరు ప్రాంతములుగా విభజింపబడినది. 1. ప్రాక్పశ్చిమ ప్రాంతములు. ఇది పూర్వపు 'గోల్డుకోస్టుకాలనీ' యొక్క తూర్పు, పశ్చిమ విభాగములకు ప్రతియైనవి (corres ponding); 2. ఆశాంతి- బ్రాంగ్ - అహాఫో (Ashanthi - Brong - Ahafo) ప్రాంతములు. వీటికి పూర్వము 'ఆశాంతి' అని పేరుండెడిది. 3. ఉత్తరప్రాంతము . ఇది పూర్వపు ఉత్తరమండలములకును (Northern territories), టోగోలెండుయొక్క ఉత్తరభాగమునకును ప్రతిగా నున్నది. 4. వోల్టా ప్రాంతము (Volta Region). ఇది టోగోలాండు యొక్క దక్షిణభాగమున నున్నది. ప్రభుత్వాధికారము రాజధానీనగరమగు ఆక్ర్ (Accra) యందున్న పార్లమెంటు (National Assembly) నందు కేంద్రీకరింపబడెను. కాని పూర్వము ప్రతి ప్రాంతమునందును ఒక ప్రాంతీయ శాసనసభ యుండెడిది. అది కొన్ని ప్రాంతీయ వ్యవహారములను చూచు చుండెను. ఇప్పటికిని దేశీయ సంస్థానములు గుర్తింపబడు చున్నవి. వాటికి ప్రాతినిధ్యము వహించిన ప్రముఖులతో వేర్వేరు ప్రాంతములందు 'ప్రముఖుల సభలు' (Houses of chiefs) ఏర్పడుచున్నది. + +దేశాంతర్గతములైన వాయుమార్గములు (inter air transport), న్యాయస్థాన వ్యవహారములు మున్నగు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0603.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0603.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14f6dae99808983192a5ac1503e5a9d00ecbd4a5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0603.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +విషయములందు కూడ ఈ రాజ్యములు పరస్పర సహకారముతో వ్యవహరించెను. ఫ్రెంచి వారితోను, పశ్చిమ +ఆప్రికాయందలి ఇతర ప్రాంతములవారితోను సంబంధములు పెట్టుకొనబడెను. అనేకములయిన సాంకేతిక +విషయములలోను, శాస్త్రవిషయములలోను వివిధ ప్రభుత్వములమధ్య తరచుగా సంప్రతింపులు జరుగు చుండెను. అట్టి సాంకేతిక శాస్త్రీయ విషయములలో 'ట్సెట్సి' (Tsetse) అను వ్యాధిని నిర్మూలన మొనర్చుట, +మిడతలను ఇతరములయిన తెవుళ్ళను స్వాధీనములోనికి తెచ్చుట మొదలగునవి పేర్కొనదగినవి. + +శీతోష్ణస్థితి : ఘనాఉన్న ఆఫ్రికా ప్రాంతమునందు రెండు ప్రధానములయిన వాయుమండలము లున్నవి. (1) ఈశాన్యవర్తక పవనములు. వీటికి స్థానికముగా హర్‌మట్టన్(Harmattan) అని వ్యవహారము. ఈ పవనములు +అధికములయిన ఉష్ణోగ్రతలు(temperatures)గల సహారా ఎడారినుండి వీచును. ఈ పవనములు వేడిగాను, పొడిగాను ఉండును. వీటికి ప్రతికూలముగా సముద్రమునుండి నైఋతి పవనములు వీచును. యథార్థమునకీ పవనములు భూమధ్యరేఖను దాటిన మీదట ప్రక్కకు తిరిగిన ఆగ్నేయ వర్తక పవనములే. నైఋతి పవనములు సముద్రమున కడ్డముగా ప్రయాణించుట వలన, చల్లగను, తేమగలవి గను ఉండును. + +సంవత్సరము పొడుగునను అన్ని తావులందు తరతమ భావములచేగల అధికోష్ణోగ్రతలు; దక్షిణమునుండి ఉత్తరము వరకు వర్షఋతువునందు ప్రాంతీయ పరిస్థితినిబట్టి వర్ష పాతములో హెచ్చుతగ్గులు ; సముద్రము నుండి గల దూరభారములనుబట్టి శీతాకాలము యొక్కయు, వేసవి కాలముయొక్కయు, పరిమాణము అధికము, తీక్ష్ణమునగు సూచనలు పొడసూపుట — ఇవి ఘనాదేశమందలి శీతోష్ణస్థితి యొక్క ప్రధాన లక్షణములు. + +ఘనాదేశమందు ఎక్కువ ప్రాంతములో అత్యధికమయిన దైనిక, మాసిక, ఉష్ణోగ్రతయందలి సగటు ముమ్మరము (mean maximum) మార్చి నెలలో గాని, ఫిబ్రవరి నెలలోగాని ఘటిల్లును. కనిష్ఠములయిన ఉష్ణోగ్రతలు ఆగస్టు నెలలో కలుగును. + +ఎసియామా (Esiama) అను కావున గరిష్ఠ వర్షపాతము - అనగా సంవత్సరమునకు 80 అంగుళములకు పైగా ఉండును. వర్షపాతము ఉత్తర ప్రాంతమునకు పోయిన కొలదియు క్రమముగా సంవత్సరమునకు 40-50 +అంగుళముల వరకు తగ్గును . + +నదీమండలములు : ఘనాయందు విశేష ప్రాంతమున అనేకములయిన కాలువలును, నదులును అల్లిబిల్లిగ ప్రవహించుచున్నవి. ఇవన్నియు సంవత్సరము పొడుగున ప్రవహింపవు. అధికమైన చెమ్మగల ప్రాంతములలో గూడ తీక్షణమైన వేసవులయందు చిన్న నదులన్నియు ఎండి పోవుటయో లేక ప్రవాహము బాగుగా తగ్గిపోవుటయో జరుగును. వర్షములు ప్రారంభమగుటతో మరల ఈ నదులు నిండుగా ప్రవహించును. ఆదేశమందు నదులు సమృద్ధిగా నుండుటచే రోడ్ల నిర్మాణము, వాటిపోషణము మిగుల వ్యయశీలముగ నుండును. 'వోల్టా' యనునది ఘనా దేశముయొక్క మహానది. దీని నిడివి 1000 మైళ్లు. ఈనది వంకర టింకరగా ప్రవహించుటచే 15 వ శతాబ్దిలో పోర్చుగీసువారు దీనికి 'వోల్టా' అని పేరిడిరి. ఆ దేశమందలి నీటిపారుదల విధానము ప్రధానముగా ఈ నది మూలముననే జరుగుచున్నది. దేశ వైశాల్యములో 67 శాతము ఈ నదిక్రింద పారుదల యగుచున్నది. + +వ్యవసాయము : ఘనాలో వ్యవసాయము ప్రధానమైన వృత్తిగా నున్నది. శ్రామికులలో 70 శాతమునకు పైగా +వ్యవసాయము వలన జీవించుచున్నారు. శేషించిన వారిలో గొప్ప నగరములందు నివసించు అత్యల్ప +సంఖ్యాకులైన ప్రజలు భూములను పూర్తిగా కోల్పోవుటేకాక, కనీసము తమ పెరడులయందు కూరగాయలను పండించుకొను అవకాశమును కూడ కోల్పోయిరి. + +ఆ దేశమున ప్రధానమైన పంట కోకో. అన్ని ప్రదేశములందును ఈపంట పండించబడు చున్నది. ఈ పంటను +పండించు ప్రాంతములో స్థానికోపయోగమునకై పెండలమువంటి దుంప పదార్థము (yans), అరటిపండ్లు, బొంత అరటి కాయలు (bananas), కోకోయమ్స్ (cocoyams), 'కాస్సవా' (cassava) అను ఒక జాతి దుంపలు, మొక్కజొన్న, వరి, మిరియములు, గ్రుడ్లు, ఓక్రాస్ (okras), ఉల్లి, టొమాటోలు, ఆవోకడో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0604.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0604.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bf2497206a19f6d776f33d93b87bd5d97d9cd678 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0604.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +బేరీపండ్లు, నారింజలు, అనాసపండ్లు అను వివిధములైన ఫలములు ఉత్పత్తి యగుచున్నవి. + +కోకో పంటకు వచ్చుటకు అయిదారు సంవత్సరములు పట్టును. పిదప అది అనేక సంవత్సరముల వరకు కాచుచునే యుండును. ఇట్లు కోకో వ్యవసాయము పైరు మార్చి పైరువేయు స్థిరవిధానమునకు గాని, లేక బీడు +పెంపకమునకు కాని అవకాశము కల్గించును. ఈ పద్ధతి ననుసరించి ఒక పొలములో రెండు మూడు సంవత్సరములు కోకో వ్యవసాయము చేయబడి, అనంతరము ఆభూమియందే రెండు మొదలు పదిసంవత్సరములవరకు బీడు పెట్టబడును. పిదప ఎప్పటివలె అది మరల సేద్య యోగ్యమగును. + +సాధారణముగా ఒకటి రెండెకరములు లేక అంతకంటె తక్కువ విస్తీర్ణముగల పొలములలో కోకో పండించ బడును. ఈ వ్యవసాయము సామాన్యముగా మోటారు రోడ్లవద్ద చేయబడును. అందుచే పండిన పంటను సులభముగా విక్రయ కేంద్రములకు చేర్చ వీలగును. మైదాన ప్రాంతములందు గడ్డి మొదలుగాగల పశుగ్రాసము అధికముగా లభించుటచే, అచ్చోట పంటలను పండించుటకంటె, పశువులను పెంచుటయందే ఎక్కువ శ్రద్ధ చూపబడును. వోల్టానదీ ముఖమువద్దనున్న తేమభూములను సమీపించు వరకు కనుపారునంత ప్రదేశమున పంటపొలములు ప్రముఖముగా దృష్టి గోచరము కావు. వోల్టా డెల్టా తూర్పుభాగమున కేటా, ఆన్ లోగా (Keta and Anloga) నడుమ గబ్బిలముల యొక్కయు, చేపల యొక్కయు మలము సాయమున చిన్నరకపు ఉల్లిగడ్డలు (shallots) విరివిగా ఉత్పత్తిచేయబడును. గొఱ్ఱెలు, మేకలు, పందులు, కోళ్ళు మొదలగునవి స్థానికోపయోగముకొరకు మైదానముల యందంతటను పెంచబడును. యథార్థమునకు గృహజంతువులే గణనీయమైన పశుసంపదగా భావింప బడుచున్నది. 'ట్సీట్సి' (tsetse) అను విషజాతికి సంబంధించిన ఈగలు అంతగా లేనందున ఈగృహజంతువులను విరివిగా పెంచుటకు వీలగుచున్నది. + +సముద్రతీరమున గల పచ్చిక బయళ్లయందు పశుసంపద అధికముగా నున్నను సంకీర్ణ వ్యవసాయము యత్నింప +బడుటలేదు. స్థానిక ప్రజలే సాధారణముగా పైరు పంటలను పండింతురు. ఉత్తర ప్రాంతీయులైన పశువుల +కాపరులు పశుపోషణమును నిర్వహించుచుందురు. ఈ రెండు వ్యాసంగములు (వ్యవసాయము, పశుపోషణము) +పూర్తిగా భిన్నములైనవి. + +స్థానిక ప్రజల యుపయోగము కొరకు తీరమున గల పసరిక బయళ్లలో బాహుళ్యముగా కూరగాయలు పెంచ +బడుచున్నవి. + +ఆక్రా (రాజధాని నగరము) పొలిమేరల యందు గల విశాలమగు తోటలలో ప్రజాసామాన్యమున కవసరమగు +కూరగాయలు విరివిగా పండించబడుచున్నవి. ఇచ్చటి నుండి నగరవాసులకు దోసకాయలు, క్యారటు, మున్నగు +పెక్కు రకముల కూరలు సరఫరా యగును. + +చేపలు పట్టుట : ఘనలో దాదాపు అన్ని ప్రాంతములందును చేపలు పట్టబడును. చేపల పరిశ్రమలో 44,000 +మంది ప్రజలు నిమగ్నులై యున్నారు. చేపలు పట్టుటలో మూడు విధానములున్నవి. (1) సముద్రములో చేపలు +పట్టుట; (2) లోతులేని మడుగులలోను, చెరువులలోను, సరస్సులలోను చేపలు పట్టుట; (8) నదులలో చేపలు +పట్టుట. అన్నిటి కంటెను సముద్రపు చేపలను పట్టుట ముఖ్యమైన పరిశ్రమగా నున్నది. సాలునకు సగటున +20.000 టన్నుల సముద్రపు చేపలు లభ్యము లగుచున్నవి. తీరమున గల పల్లెవాసులు, నగరవాసులు చేపలు పట్టుటలో నిమగ్నులై యుందురు. + +సముద్రములో చేపలు పట్టుటకు లోతైన దోనెలవంటి పడవలను ఉపయోగించెదరు. అవి అరణ్య ప్రాంతములో +తయారుచేయబడి, బెస్తవాడల యందు తుదిరూపము తీర్చిదిద్దబడును. సముద్రతీరము పొడుగున నున్న లోతులేని మడుగుల యందుగూడ చేపలు పట్టుదురు. ఈ మడుగు లందు లభ్యమగు చేపలు సముద్రపు చేపలకంటె మిగుల చిన్నవి. గండుమీనులు (carps) అనునవి సాధారణ తరగతికి చెందినవి. లోతులేని మడుగులలో అడుగున నున్న బురదనుండి అవి బుట్టల సాయమున పట్టుకొనబడును. + +నదులనుండి చేపలు విరివిగా పట్టుబడుచున్నవి. ఘనాదేశములోని నదులలో అనేక రకములగు చేపలు సమృద్ధిగా నున్నవి. ఇవి గాలములు సాయమున పట్టబడును. ఒక్కొక్కప్పుడు చేపలను చంపుటకు విషప్రయోగము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0606.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0606.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61dcf12f32f86f45eaf9892b813ea13eb628c975 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0606.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +ఉత్పత్తి చేయబడిన బాక్సైటు అంతయు ముడిలోహ రూపముననే రవాణా చేయబడ వలసియుండెను. + +ప్రతి సంవత్సరము ఘనానుండి ఎగుమతియగు సరకుల మొత్తము ఆదాయములో దాదాపు 25 శాతము గనుల +పరిశ్రమనుంచి సంక్రమించుచున్నది. ఈ పరిశ్రమయందు దాదాపు 37,000 మంది కార్మికులు పనిచేయుచున్నారు. + +వస్తూత్పత్తి పరిశ్రమలు (Manufacturing Industries): ఘనాయందు వస్తూత్పత్తి పరిశ్రమలు భారీయెత్తుపై లేవు. చలనశ క్తిని కలిగించు బొగ్గు, నూనె వంటి పారిశ్రామిక క్షేత్రములు (bases of industrialization) లేకుండుటయే కొంతవరకు దీనికి కారణము. నైపుణ్యముతో కూడిన కార్మికశక్తియు, ఇట్టి పరిశ్రమల కవసరమైన పెట్టుబడియు లుప్త మగుట మరియొక కారణము. విదేశీయుల పెట్టుబడి ద్రవ్యములో విశేష భాగము బంగారము, మాంగనీసు, వజ్రములు, బాక్సైటు, కలప, కోకో వంటి ముడిపదార్థముల అభివృద్ధికొరకు వినియోగ మగుచున్నది. ఈ ముడిపదార్థములు ప్రగతి నొందిన పారిశ్రామికదేశము లందలి ఫ్యాక్టరీల పోషణకొరకై పంపబడుచున్నవి. + +అయితే ఈ దేశములో అనేకములగు లఘుపరిశ్రమలు గలవు. వీటిలో కొన్నిటికి గొప్ప చరిత్ర కలదు. అవి +స్థానికావసరములను మాత్రమే తీర్చగలవు. ఎగుమతి చేయగలిగినట్టి భారీపరిశ్రమలు ఆ దేశమున స్వల్పముగనే +యున్నవి. + +రొట్టెలు, పిప్పరమెంటు మున్నగు పంచదార బిళ్ళలు (confectionary) తయారు చేయుట ; అనేక రకములైన ఆహార పదార్దములు చేయుట; కుర్చీలు, బల్లలు, బీరువాలు, తోళ్ళ సామానులు సిద్ధము చేయుట; రక రకములైన బుట్టలను, అల్లిక సామానులను, ఇటుకలను, పెంకులను, కుమ్మర సామగ్రిని తయారు చేయుట; స్థానికముగా లభించు నూలుతోను, దిగుమతి యగు నూలుతోను సంప్రదాయసిద్ధమైన వస్త్రములు నేయుట ; దిగుమతియైన మేలుజాతి, నాజూకు వస్త్రములను (textiles and fabrics) ఉడుపులుగా తయారు గావించుట ; స్థానికముగా ఉత్పత్తియైన బంగారమును, దిగుమతియైన వెండిని స్థానికశిల్పులు చిన్న నగలను చేయుటకై ఉపయోగించుట; స్థానికముగా కరుగబడిన ఇనుమునుండి గాని లేక ఈనాడు విదేశములనుండి అధికముగా దిగుమతి యగుచున్న ఇనుప రేకులు, ఇనుప కడ్డీలనుండి గాని సామాన్యములైన పరికరములను, తుపాకులను చేయుట +కూడ లఘుపరిశ్రమల క్రిందకు రాగలవు. + +నిన్న మొన్నటి వరకు విడి భాగములను చేర్చి రైల్వే ఇంజనులను తయారుచేయుట, మరమ్మతులు గావించుట, +రైలుపెట్టెలను సిద్ధము చేయుట ఆ దేశమందు భారీ పరిశ్రమలుగా నుండెడివి. ఈ పరిశ్రమలలో మొదటిది +టాకురాడీ వద్ద నున్న కర్మాగారములలో నడుపబడు చున్నది. రంపపుకోత పరిశ్రమగూడ భారీపరిశ్రమగా +పరిగణింపబడుచున్నది. + +ఇటీవల సంరెబాయ్ సమీపమున ప్లైవుడ్ ఫ్యాక్టరీ యొకటి నిర్మింపబడెను. ఇది పశ్చిమ ప్రాంతములో నున్న +మిక్కిలి ప్రసిద్ధికెక్కిన పరిశ్రమ. ఇది 'యునై టెడ్ ఆఫ్రికా కంపెనీ' యాజమాన్యమున పనిచేయుచున్నది. + +ప్రభుత్వమునకు చెందిన "పారిశ్రామికాభివృద్ధి సంఘము" (Govt. owned Industrial Development Corporation) యొక్క అధ్వర్యవమున గూడ అనేక ఫ్యాక్టరీలు ఆక్రా, సేకోండి- టకోరడి (Sekondi-Takoradi), కుమసీ, కడే, న్కావ్‌కావ్ అను ప్రదేశము లందును, ఇతర స్థలముల యందును నెలకొని యున్నవి. వీటియందు పొగచుట్టలు, సిగరెట్లు తయారు చేయుట, భోజనమున కుపయోగపడు నూనెశుద్ధిచేయుట, మేకులను, +అగ్గిపెట్టెలను తయారుచేయుట, ఇటుకలు, పెంకులు, కొయ్యసామానులను తయారుచేయుట, యంత్ర సహాయమున గనులనుండి రాళ్ళెత్తుట, టైర్లను రీమౌల్డు చేయుట, రంపపుకోత మున్నగు పరిశ్రమలు పేర్కొన దగినవి. + +ఘనాదేశములో 23 కోట్ల పౌనుల ధనముతో నిర్మింపదలచిన 'వోల్టా అల్యూమినియం ఫ్యాక్టరీ' పారిశ్రామిక +ప్రణాళికలోకెల్ల గొప్పదని చెప్పవచ్చును. ఈ ఫ్యాక్టరీని, స్థాపించుటకు అజెనా అను ప్రదేశము నొద్ద వోల్టానది +మీద ఆనకట్ట నిర్మాణము అవసరమని భావింపబడినది. ఇందువలన 617,000 కిలో వాట్లు విద్యుత్తు ఉత్పత్తియగు నని అంచనా వేయబడినది. ఈ విద్యుత్తులో విశేషభాగము క్పాంగ్ అనుతావున నిర్మింపబడనున్న కరగుడుయంత్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0608.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0608.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..89cb1954d55f50ed05e4341bf974b89aa2d419f2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0608.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +చిహ్నములను కలిగియున్నవి. అందుచే వాటిని గ్రామీణ నగరములనియే (rural towns) చెప్పవలెను. + +స్థూలముగా చెప్పవలెనన్న ఘనాలోని నగరములు, గ్రామీణ నగరములు, 3000 కాని, అంతకంటె ఎక్కువ +జనాభాగాని కల సెటిల్ మెంటుల సముదాయములో చేరును. అంతకంటె తక్కువ జనాభాగల సెటిల్ మెంటులు +మామూలు పల్లెటూరు లక్షణములు కలవిగానే భావింప బడును. మొత్తముపై అట్టి పెద్ద సెటిల్ మెంట్లు ఘనాలో +90 ఉన్నవి. వీటిలోని జనాభా 665, 990 మంది. ఈ జనాభా దేశమందలి మొత్తము జనాభాలో 16 వ శాతముగ నున్నది. + +రెండవ ప్రపంచ మహా సంగ్రామమునకు పూర్వము ఆ దేశములో రవాణా సౌకర్యములు చెప్పదగినంతగా లేవు. కాని శత్రువులు మధ్యధరాసముద్రములోను, సూయజ్ కాలువ మార్గములోను ప్రవేశించుటవలన, ఉత్తర ఆఫ్రికాలోకూడ వారు దండయాత్రలు సాగించుట వలన, పశ్చిమ మిత్రమండలివారు తమ యుద్ధతంత్ర +వ్యూహములను కొనసాగించుటకు పశ్చిమాఫ్రికా అనుకూలమైన ప్రాంత మయ్యెను. అందుచే యూరపును, +అమెరికాను, మధ్య, దూరప్రాచ్య దేశములను, ఆఫ్రికా యందలి అనేకములైన విమానాశ్రయములను కలుపు నట్టి విమాన మార్గములకు ఆ ప్రాంతము ప్రధాన కేంద్రమయ్యెను. ఈ విమానముల రవాణా అభివృద్ధి యగుటచే +ఆఫ్రికా విమానాశ్రయములకు ప్రత్యేక లాభము చేకూరెను. దాని రహదారులు పొడిగించబడి, అనేకములైన క్రొత్త మార్గము లేర్పరచబడెను. + +మరియు ఆక్రా, సెకొండి, కుమాసి, టామలె అను ప్రదేశములందు కూడ విమాన మార్గము లున్నవి. అవన్నియు మధ్యగతమైన (internal) రహదారులచే కలుపబడినవి. + +విమానములలో ముఖ్యముగా యాత్రికులు, తపాల సంచులు తీసికొనిపోబడును. విలువ కలిగి ఎక్కువచోటు +నాక్రమింపని వజ్రములు, బంగారమువంటి వస్తువులును, శీఘ్రముగా దిగుమతి చేయబడ వలసిన తాజా ద్రాక్ష +పండ్లు, గ్రుడ్లు కూడ విమానములలో కొనిపోబడును. ఇవి ఎక్కువగా దక్షిణాఫ్రికా యూనియనునుండి ఎగుమతి యగును. చాల తక్కువ పరిమాణముగల ఇతర సామగ్రులు మాత్రమే విమానముల ద్వారా కొనిపోబడును. + +ఘర్మయంత్రములు (Heat Engines) : + +ఒక “పనిని” (work) సులభముగా చేయవలెనన్న, యంత్రము నుపయోగింపవచ్చును. 'పని' అనగా నేమి ? +ఉదాహరణమునకు ఒక మనుష్యుడు ఒక పెద్దరాయిని తలపై పెట్టుకొని నిశ్చలముగా నిలబడినాడనుకొందము. +రాయి బరువువలన అతడు అలసట చెందవచ్చును. కాని శాస్త్రరీత్యా చూచినచో, అతడేమియు 'పని' చేయలేదు. +అట్లుకాక రాతిని నేలమీదినుండి ఎత్తి ఒక బల్లమీద పెట్టినచో, ఆతడు కొంత 'పని' చేసినట్లగును. రాయి బరువును బల్ల ఎత్తుచే గుణించుటవలన అతడు చేసిన 'పని' యొక్క పరిమాణము (amount) మనకు తెలియును. ఇదే 'పని'ని చేయుటకు మనుష్యుడు తన కండరశక్తిని వినియోగించుటకు బదులు ఒక యంత్రమును ఉపయోగింప వచ్చును. యంత్రము పనిచేయునట్లు చేయుశక్తిని లేదా యంత్రశక్తిని (mechanical energy) అనేక విధములుగా పొందవచ్చును. అందులో నీటిని వేడిచేయుట ఒక పద్ధతి. అనగా, ఉష్ణశక్తి వలన నీటిని ఆవిరిగామార్చి, ఆ ఆవిరియొక్క పీడనశక్తిచే యంత్రములు పనిచేయునట్లు చేయుట. ఇచ్చట ఉష్ణశక్తి యంత్రశక్తిగా మారుటచే పనిని చేయగలుగుచున్నాము. ఉష్ణశక్తికిని యంత్రశక్తికిని గల అవినాభావ సంబంధము అనేకవిధముల స్పష్టీకరింపబడినది. పదార్థములలోని అణువుల (molecules) సంచలనమువలన ఉష్ణము కలుగుచున్నట్లు చలన సిద్ధాంతము (Kinetic Theory) చే నిరూపింపబడినది. ఒక కేలోరీ (Calorie) ఉష్ణము 4.18x107 ఎర్గుల (ergs) పనికి సమానమని ప్రయోగములచే నిర్ణయింపబడినది. ఇట్లు ఉష్ణశక్తి (Heat energy) వలన పనిచేయు యంత్రములు ఘర్మ లేక ఉష్ణయంత్రములు (Heat engines) అని పిలువబడుచున్నవి. వివిధరకముల ఘర్మ యంత్రములను గూర్చి తెలిసికొనుటకు ముందు వాటి మూలసూత్రములను విశదీకరించు ఉష్ణగతిశాస్త్రము (Thermodynamics)ను గురించి కొంత తెలిసికొనవలసి యున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0610.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0610.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81d9bcb2d9c22d96cb2a678acca96a544780b219 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0610.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +నడుపుశక్తి (driving force) కూడ శూన్యమగును. ప్రక్రియలలో రెండు ముఖ్యవిభాగములుకలవు. 1. పరివర్తనీయప్రక్రియ (reversible process), 2. అపరివర్తనీయప్రక్రియ (Irreversible process.) ఉదాహరణకు విభిన్న ఉష్ణోగ్రతలవద్ద నున్న వస్తువులు A, B లను తీసికొందము. A ఉష్ణోగ్రత B ఉష్ణోగ్రత కంటె ఎక్కువ అని అనుకొందము. A, B లు ఒకదానినొకటి తాకుచున్నట్లయిన ఉష్ణత A నుండి B వైపునకు ప్రసరించును. ఉష్ణత +B నుండి A వైపునకు ప్రసరించునట్లుచేయుట దుర్లభము - అనగా, ఈ ప్రక్రియలో ఉష్ణత A నుండి B వైపునకు +మాత్రమే ప్రసరించునుగాని, వ్యతిరేకదిశలో B నుండి A వైపునకు ప్రసరించదు. ఇట్లు దిశను మార్చుటకు వీలు +కానటువంటి ప్రక్రియల నన్నిటిని అపరివర్తనీయ ప్రక్రియలు (irreversille processes) అని అందురు. వ్యతిరేక దిశలో ప్రక్రియ కొనసాగునట్లు చేయగలిగినచో, అట్టి ప్రక్రియలను పరివర్తనీయ ప్రక్రియలు (reversible processes) అని అందురు. ఈ రెండు ప్రక్రియలకు నడుమ గల ముఖ్యభేదమేమన, పరివర్తనీయ ప్రక్రియలో నడుపు శక్తి (driving force) సూక్ష్మాతి సూక్ష్మముగా (infinitesimally small) నుండవలెను. అప్పుడే ప్రక్రియను వ్యతిరేక దిశలో నడపి పరివర్తనీయముగా చేయ వీలగును. అపరివర్తనీయ ప్రక్రియలో నడుపుశక్తి హెచ్చుగానుండి ఆశక్తియొక్క దిశలోనే ప్రక్రియ గూడ జరుగుచుండును. + +ఏదేని ఒక ప్రక్రియలో ఒక వ్యవస్థ, దాని పరిసరముల మధ్య ఉష్ణము ప్రసరించనిచో, అట్టి ప్రక్రియను అతాపక క్రియ (Adiabatic process) అని అందురు. ఈ ప్రక్రియలో వ్యవస్థ. దాని పరిసరముల ఉష్ణోగ్రతలు విభేదముగా నుండును. అట్లుగాక, వ్యవస్థ, దాని పరిసరముల మధ్య ఉష్ణప్రసరణము జరిగి, అవి రెండును ఒకే ఉష్ణోగ్రతకు తేబడిన, ఆ ప్రక్రియను సమతాపక్రియ (Isotherwal process) అని అందురు. ఏదేని ఒక ప్రక్రియలో పీడనము మారక స్థిరముగా నున్నచో, అట్టి ప్రక్రియను సమపీడన ప్రక్రియ (Isobaric process) అని అందురు. + +తాపప్రభవస్థానము (Head Reservoir) : ఉష్ణ (ఘర్మ) యంత్రములు పనిచేయుటకు కావలసిన ఉష్ణతాశక్తిని +తాపప్రభవస్థానము లేక ఉష్ణరిజర్వాయరు (Heat Reservior)నుండి మనము పొందవచ్చును. అందుచే ఉష్ణ (ఘర్మ) యంత్రముల నిర్మాణములో తాపప్రభవస్థానము ముఖ్య విభాగమైయున్నది. ప్రయోగాత్మకము (practical)గానే గాక ఉష్ణగతిశాస్త్రములో సిద్ధాంతీకరణకు (Theoretical treatment) కూడా తాపప్రభవస్థానము అతి ముఖ్యమైనది. సిద్ధాంతీకరణ కొరకు ఇది ఒక అనంతమైన ఘనపరిమాణము (infinite capacity) కల ఆదర్శ యంత్రం సామగ్రి (ideal piece of equipment) గా భావింప బడుచున్నది. దీని ఘనపరిమాణము అనంతమని భావింప బడుటచే, దానికి కొంత ఉష్ణమును చేర్చుటవలన గాని, దాని నుండి కొంత ఉష్ణమును తీసివేయుట వలన గాని, దాని ఉష్ణోగ్రత మారదనియే తలచవచ్చును. ఇట్టి ఆదర్శ తాపప్రభవస్థానమునకు ఉదాహరణములు ప్రకృతిలో గల సముద్రము, వాతావరణము (atmosphere) అని చెప్పవచ్చును. + +ఉష్ణగతిశాస్త్రనియమములు : +(Laws of thermo-dynamics) + +మొదటి నియమము (1st law of Thermodynamics): మొదటి నియమము, శక్తి నిత్యత్వనియమము +(Law of Conservation of energy) ఈ రెండును ఒక్క టే. శ క్తి (energy) అనునది యంత్రశక్తి (mechanical energy), అంతర్గత యంత్రశక్తి (internal mechanical energy), రాసాయనిక శక్తి (chemical energy), అణుశక్తి (nuclear energy), విద్యుచ్ఛక్తి (electric energy), ఆయస్కాంత శక్తి (magnetic energy) మొదలుగా గల అనేక రూపములలో కనిపించును. “ఒకరూపములో నున్నశక్తిని మరియొక రూపములోనికి మార్చవచ్చును. అంతేకాని శక్తిని సృష్టింపలేము; నాశనము చేయలేము.” ఇదియే శ క్తి నిత్యత్వనియమము (Law of Conservation of energy). దీనిని బట్టి ఉష్ణగతిశాస్త్రపు మొదటి నియమమును క్రింది విధముగా +నిర్వచింపవచ్చును : + +"యంత్రశక్తి ఉష్ణశక్తిగా మారినపుడు, లేదా ఉష్ణశక్తి యంత్రశక్తిగా మారినపుడు వాటి నిష్పత్తి ఒక స్థిరాంకమై యుండును.” \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0612.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0612.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..913f441df3bcc25d8a0739c4cd85c5fa356bfb60 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0612.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +వలెనన్న నాలుగు ముఖ్యలక్షణములను నిర్దేశింపవలసి యున్నవి. అవి పీడనము P, ఉష్ణోగ్రత T, ఘనపరిమాణము V, ఎంట్రాపి S. వీటిలో ఏ రెంటినైనను తీసికొని వాటికిగల పరస్పర సంబంధమును ఒక +కరణముచే వ్రాయవచ్చును. ఇట్లు వ్రాయగల్గు ఆరు సమీకరణములలో నాలుగు అతి ముఖ్యమైనవి; ఎక్కువ +ఉపయోగకరమైనవి. వీటిని "మాక్స్‌వెల్ సమీకరణములు" అని వ్యవహరింతురు. అవి ఏవియన. + +(89) T- (ST) += +(SP) T=-(ST) P + +ఈ సమీకరణముల నుపయోగించి ఒక గ్రూపు (group)కు సంబంధించిన చరాంకములను (Variables) +మరియొక గ్రూపులోని చరాంకములకు మార్చవచ్చును. ప్రక్రియలు జరుగు పద్ధతులను తెలిసికొనుటలోనేగాక, +శాస్త్రపరిశోధనలకు యీ సమీకరణములు ఎక్కువ ఉపయోగపడుచున్నవి. + +ఇక ఉష్ణయంత్రములు పనిచేయు విధానమునుగూర్చి తెలిసికొందము. అవి పనిచేయు పద్దతినిబట్టి ఉష్ణయంత్రములను క్రింద పేర్కొనబడిన విభాగములుగా విభజింప వచ్చును. + +1. ఆవిరియంత్రములు (Steam engines). + +2. అంతర్జ్వలన యంత్రములు (Internal combustion engines.) + +(అ) ఆటోయంత్రములు (otto cycle engines) + +(ఆ) డిసెల్ యంత్రములు (Diesel cycle engines.) + +3. ఆవిరి లేక వాయు టర్బైనులు (Steam or gas turbines). + +4. జట్ యంత్రములు (Jet engines). + +ఆవిరియంత్రములు : ఉష్ణయంత్రనిర్మాణములో మొట్ట మొదటి మానవ ప్రయత్నమును గురించి హీరో ఆఫ్ +అలెగ్జాండరుచే (300. B. C - 400 A. D. మధ్యకాలములో) వ్రాయబడెను. ఆతడు నిర్మించిన యంత్రము కేవలము ఆటబొమ్మగా మాత్రమే నిలిచిపోయెను. ఒక మూయబడిన పేటికలో గాలి వేడిచేయ బడి ఒక గొట్టము ద్వారా +క్రిందనున్న పాత్రలోని నీటిలోనికి పంపబడును. గాలియొక్క ఒత్తిడిచేనీరు ఒక ఫౌంటెన్ (fountain) రూపములో పైకి చిమ్మును. గాలికి బదులు ఆవిరిని ఉపయోగించి ఈ యంత్రమును 1606 వ వంవత్సరములో మార్క్వెస్ డెల్లాపోర్టా (marquess dellaporta) నిర్మించెను. 1698 వ సంవత్సరములో థామస్ సేవరీ (Thomas Savery) అను నాతడు నీటిని పైకి త్రోడు యంత్రమును (water-pumping-machine) ఒక దానిని నిర్మించెను. తరువాత పేర్కొనదగిన యంత్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0613.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0613.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f9e1e0c6e54e3fb145ee8e4b0d782eca7d0d969f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0613.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +న్యూకామెన్ (Newcomen) అనువానిచే నిర్మింపబడిన వాతావరణ యంత్రము (atmospheric engine). ఈ +యంత్రము నూతులనుండియు, గనుల నుండియు నీటిని త్రోడుటకు 50 ఏండ్లకు పైగా వాడుకలో నుండెను. +పిస్టన్ (piston) వాడబడిన మొట్టమొదటి యంత్రము ఇదియే. దీనిని ఆధారముగా చేసికొని జేమ్స్ వాట్ +(James Watt) 1765 వ సంవత్సరములో ఆవిరి యంత్రము నొక దానిని నిర్మించెను. + +అధునాతనమైన ఆవిరియంత్రపు ముఖ్యభాగములు 1 వ పటములో చూపబడినది. S అను ఆవిరి పేటిక (steam chest) లో తయారైన నీటి ఆవిరి జారెడి వాల్వ్ V (slide valve) గుండా స్తూపము C లోనికి పంపబడును. పిస్టను P, స్తూపము C లో ఒరిపిడి (friction) లేకుండా పైకిని, క్రిందికిని కదలును. పిస్టను కడ్డీ K, మరియొక కడ్డీ L ద్వారా యంత్రముయొక్క క్రింది భాగమునకు కలుపబడినది. క్రిందిభాగములో క్రాంక్ H (crank), +షాఫ్ట్ (shaft) G, ఫ్లైవీల్ (fly wheel) F, ఎక్సెంట్రిక్ (eccentric) E అనునవి వున్నవి. ఈ భాగములు విడిగా +3 వ పటములో చూపబడినవి. పిస్టను క్రిందికిని, పైకిని కదలినపుడు L అను కడ్డీ క్రాంకును ముందునకు నెట్టును. క్రాంకు, షాఫ్ట్ G ని గుండ్రముగా తిరుగునట్లు చేయును. ఎక్సెంట్రిక్ E అనునది షాఫ్ట్ పై ఎక్సెంట్రిక్ గా అమర్చబడిన గుండ్రని రేకు (disc). ఇది జారెడి వాల్వు V తెరచుకొను నట్లును, మూసికొనునట్లును చేయును. దీని + +సహాయమున పిస్టను క్రిందకును పైకిని ఆడినపుడు షాఫ్ట్ గుండ్రముగా తిరుగును. + +ఆవిరి యంత్రము పనిచేయు విధానము 4 వ పటము నుండి గ్రహింపవచ్చును. గొట్టము A ద్వారా ఎక్కువ +ఒత్తిడిగల ఆవిరి పేటిక S లోనికి వచ్చును. ఈ ఆవిరి, ద్వారము B గుండా స్థూపములోనికి ప్రవేశించి పిస్టను +Pని ముందునకు అనగా ఎడమవైపునకు నెట్టును. పిస్టను దానిముందున్న తక్కువ ఒత్తిడిగల ఆవిరిని ద్వారము E గుండా ఎఘ్జాస్టు (exhaust) D కి పంపివేయును. పిస్టను ముందునకు పోవునపుడు జారెడు వాల్వు V కుడివైపునకు కదలి, ద్వారము B ని మూసివేయును. పిస్టను ముందునకు పోయినపుడు స్తూపములోని ఆవిరి అతాపక వ్యాకోచము (adiabatic expansion) చెందును. అతాపక వ్యాకోచమువలన స్తూపములోని ఆవిరియొక్క +ఉష్ణోగ్రతయు ఒత్తిడియు బాగుగా తగ్గిపోవును. అందుచే ఎడమవైపు ద్వారము E గుండా ఎక్కువ ఒత్తిడిగల +ఆవిరి స్థూపములోనికి ప్రవేశించి, పిస్టను కుడివైపునకు కదలునట్లు చేయును. ఇట్లు వెనుకకు కదలుటలో (back- +ward stroke) పిస్టను దాని ముందున్న తక్కువ ఒత్తిడి గల ఆవిరిని B ద్వారా ఎఘ్జాస్టు (exhaust) D కి పోవునట్లు చేయును. ఈ లోగా జారెడి వాల్వు ముందునకు జరిగి E ని మూసివేయును. మరల ఆవిరి ఎక్కువ ఒత్తిడితో B ద్వారా స్తూపములోనికి ప్రవేశించును. ఇట్లు పిస్టను నిర్విరామముగా ముందునకు వెనుకకు కదలినపుడు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0614.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0614.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..69e23e6bca5f1771fd71350f336c81a92533e34b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0614.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +షాఫ్ట్ G కి తగిలించబడిన చక్రములు గుండ్రముగా తిరుగుచు యంత్రము ముందునకు పోవునట్లు చేయును. + +జేమ్స్ వాట్ తరువాత, ఆవిరి యంత్రములో అనేక ముఖ్యమైన మార్పులు చేయబడినవి. ఇనుప పట్టాలమీద +రైలు పెట్టెలను నడుపుటకు ఉపయోగించు ఆవిరి యంత్రమును రిచర్డ్ ట్రెవిథిక్ (Richard Trevithick) అను +నాతడు మొట్టమొదట నిర్మించెను. 1829 వ సం.లో జార్జి స్టీవెన్సన్ (George Stevenson). ఆతని కుమారుడు రాబర్ట్ స్టీవెన్సన్ (Robert Stevenson) లు మొదటి రైలును లివర్ పూలు, మాన్ చెస్టరులమధ్య నడపిరి. రాబర్టు ఫౌల్టన్ (Pobert Foulton) అనునాతడు 1812 వ సంవత్సరములో మొదటిసారిగా ఆవిరి యంత్రమును ఓడలు నడపుటకు ఉపయోగించెను. + +ఉష్ణయంత్రముల సామర్థ్యము (Efficiency of Heat engines) : ఉష్ణయంత్రము, ఉష్ణశక్తిని యంత్రశక్తిగా +మార్చునట్టి సాధనము. అందుచే ఉష్ణయంత్రముల సామర్థ్యమును (efficiency) ఉష్ణగతిశాస్త్రపు మొదటి నియమము ననుసరించి క్రింది సమీకరణముచే కనుగొన వచ్చును. + +ఌ = w + +ఇచ్చట, + +ఌ - ఉష్ణయంత్రపు సామర్థ్యము. + +w - యంత్రముచే చేయబడిన పని, + +J - శక్త్యుష్ణతా తుల్యాంకము (Mechanical equivalent of heat). + +Q - ఉష్ణతాశక్తి, + +సాధారణముగా వాడుకలోని ఉష్ణయంత్రములు వాటి కీయబడిన ఉష్ణశక్తి నంతను నూటికి నూరుపాళ్ళు పూర్తిగా యంత్రశక్తిగా మార్చలేవు. వాటి సామర్థ్యము నూటికి 5 నుండి 55 వంతుల వరకు మాత్రమే ఉండును. +యంత్రముల సామర్థ్యము ఇంత తక్కువగా నుండుట వాటి నిర్మాణ లోపమువలన కాదు. ఆదర్శప్రాయముగా +ఊహింపబడిన యంత్రముల సామర్థ్యము కూడా నూటికి నూరుపాళ్ళు ఉండదని సాడీ కార్నో (Sadi Carnot) +అను ఫ్రెంచి శాస్త్రజ్ఞుడు 19వ శతాబ్ది మొదటి భాగములో నిరూపించెను. + +సూచిక పటము (Indicator diagram): ఉష్ణ యంత్రము పనిచేయు విధానమును తెలిసికొనుటకు + +సూచిక పటము (ప.6) చాల సహాయపడును. ఒక పాత్రలో కొంత ఉష్ణోగ్రత, పీడనముల వద్ద కొంత ఘనపరిమాణము గల వాయువును తీసికొందము. ఆ వాయువు యొక్క స్థితి, దాని పీడనము ఘనపరిమాణములచే నిర్దుష్టముగా నిర్ణయింపబడుచున్నది. X-అక్షములపై ఘనపరిమాణమును, Y-అక్షముపై వాయుపీడనమును తీసికొని ఒక రేఖాపటము (graph) ను గీచినచో, వాయువు యొక్కస్థితిని A అను బిందువుచే సూచించవచ్చును. (6 వ పటమును చూడుడు.) వాయుపీడనము, ఘన పరిమాణము మారినచో, వాయువుయొక్క రెండవస్థితిని B అను బిందువుచే సూచింపవచ్చును. వాయువుస్థితి A నుండి B కి మారుచున్న కాలములో, దానిస్థితి AB అను రేఖపైనున్నబిందువులు తెలియజేయును. అనగా వాయువుయొక్క స్థితిలో కలిగిన ఈ మార్పుపటములో AB అను రేఖ సూచించును. ఇట్లు పీడనము - ఘనపరిమాణముల మధ్య గీయబడిన పటమును సూచికపటము (Indicator diagram) అని అందురు. పటములో AB ba యొక్క +వైశాల్యము యంత్రముచే చేయబడిన “పని”ని తెలియ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0615.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0615.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f361c6152dc51e4ce47681bb69e37c32892f06c3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0615.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +జేయును. అందుచే యంత్రములు చేయగలిగిన “పని”ని లెక్కకట్టుటకు (calculate) ఈ పటము ఎంతయో +ఉపయోగకరము. + +కార్నోయంత్రము : సాధారణముగా ఉష్ణ యంత్రముల నిర్మాణములో నాలుగు ముఖ్యభాగములు ఉండవలెను. అవి ఏవనిన : + +(1) అధికోష్ణమునిచ్చు వస్తువు (hot body) లేక తాపప్రభవస్థానమున (source of heat). (2) అల్పోష్ణము వద్దనున్న వస్తువు (cold body) లేక తాపమును గ్రహించు స్థానము (Sink), (3) 'పని' చేయు పదార్థము (working substance), (4) యంత్రసామగ్రి (machinery). + +వేడి చేయుటవలన వ్యాకోచించు ఏపదార్థమునైనను ఉష్ణ యంత్రములను నడపుటకు "పని" చేయు పదార్థముగా ఉపయోగింపవచ్చును. నీటిఆవిరి, వేడిగాలి (hot - air) మొదలగునవి 'పని' చేయు పదార్థములకు ఉదాహరణములు. ఇటీవల పాదరసముకూడ 'పని' చేయు పదార్థముగా ఉపయోగింపబడినది. తాపమును గ్రహించు స్థానముయొక్క ఉష్ణోగ్రత, తాప ప్రభవస్థానముయొక్క ఉష్ణోగ్రతకంటె తక్కువగానుండుట చాల ముఖ్యము. అట్లు లేకపోయినచో యంత్రము పనిచేయదు. + +యంత్రము తాపప్రభవస్థానమునుండి కొంత ఉష్ణమును గ్రహించి దానిలో కొంతభాగమును 'పని' గా మార్చి (లేక పనిచేయుటకు వినియోగించి) మిగిలినదానిని తాపమును గ్రహించు స్థానమునకు ఇచ్చివేయును. ఈ +ప్రక్రియలను (operations) ఏవిధముగా కొనసాగించినచో యంత్రము గరిష్ఠసామర్థ్యము కలిగియుండునో +సాడీకార్నో ఋజువుచేసెను. కార్నోయంత్రము అతని భావనాప్రపంచములోని ఒక ఆదర్శయంత్రము (ideal engine) మాత్రమే. + +F అనునది (7 వ పటము) T డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత వద్ద నున్న తాపప్రభవస్థానము. G., T' డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత + +వద్దనున్న తాపమును గ్రహించు స్థానము. S యంత్రము యొక్క స్థూపము. దీనియందు ఉష్ణనిరోధకమగు పిస్టను +అమర్చబడి యుండును. ఇందు 'పని' చేయు పదార్థము ఉంచబడును. కార్నోయంత్రము నందు 'పని' చేయు +పదార్థముగా ఆవిరికి బదులు ఒక ఆదర్శవాయువు (Perfect gas) ఉపయోగించబడును. ఈ యంత్రమునందు +'పని' చేయు వాయువు నాలుగు ప్రక్రియలకు (operations) లోనగును (7వ పటము). + +1. సమతాపవ్యాకోచము (Isothermal expansion). + +2. అతాపకవ్యాకోచము (Adiabatic expansion) + +3. సమతాప సంకోచము (Isothermal Compression) + +4. అతాపక సంకోచము (Adiabatic Compression) + +మొదటిప్రక్రియలో స్తూపము S, తాపప్రభవస్థానము F ను తాకునట్లు ఉంచబడును. పిస్టనును నెమ్మదిగా +ముందుకు పోనిచ్చి, స్తూపములోని వాయువు ఉష్ణోగ్రత, మారకుండగా వ్యాకోచింపబడును. ఇట్లు వ్యాకోచించించుటలో వాయువు F నుండి కొంత ఉష్ణమును గ్రహించును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0617.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0617.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b67399383e1b4435817288872c9dbe98481a44e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0617.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +ఆటో యంత్రము (Otto Engine) : ఈ యంత్రము 1876 సం.లో ఆటో (Otto) అను జర్మను ఇంజనీరుచే + +మొట్టమొదట నిర్మింపబడెను. గాలి, పెట్రోలు ఆవిరి (Petrol Vapour) కలిసి స్తూపములో మండుటచే ఈ +యంత్రము పనిచేయుచున్నది. ఈ యంత్రములోని స్తూపమునకు 3 వాల్వులు అమర్చబడి యుండును. మొదటిది వాయువును ప్రవేశపెట్టుటకును, రెండవది గాలిని ప్రవేశపెట్టుటకును, మూడవది స్తూపమును ఖాళీచేయుటకును (exhaust) ఉపయోగింపబడును. + +ఆటో ఆవర్తమునందు నాలుగు ప్రక్రియలు (operations) కలవు. వీటిని స్ట్రోక్స్ (strokes) అని అందురు. + +1. ఛార్జిచేయు స్ట్రోకు (Charging stroke) : ఈ ప్రక్రియయందు పిస్టను P ముందుకు పోవుటచే పెట్రోలు +ఆవిరియు, గాలియొక్క మిశ్రమమును తగు పాళ్ళలో వాల్వులద్వారా స్తూపములోనికి ప్రవేశ పెట్టబడును. +(పటము 8 (a)) + +2. సంకోచపు స్ట్రోకు (Compression stroke) : వాల్వులు మూయబడి పిస్టను వెనుకకు పోవుటచే పైన ప్రవేశ పెట్టబడిన మిశ్రమము అతాపకముగా (adiabatically) సంకోచింపబడును. ఈ కారణముచే మిశ్రమముయొక్క ఘనపరిమాణము ఆరంభములోని ఘనపరిమాణములో సుమారు 5 వ వంతు మాత్రమే ఉండును. +మిశ్రమముయొక్క ఉష్ణోగ్రత 600°C వరకు పెరుగును. (పటము 8 (b)). సంకోచపు స్ట్రోకు అనంతరము మిశ్రమములో అనేక విస్ఫులింగములు (sparks) ప్రవేశ పెట్టబడును. దీనితో మిశ్రమముయొక్క ఉష్ణోగ్రత సుమారు 2000°C వరకు పెరిగి క్షణకాలము స్తూపములో వాయుపీడనము సుమారు 15 వాతావరణముల (atmospheres) వరకు పెరుగును. + +3. పనిచేయు స్ట్రోకు (Working stroke) పటము 8(c) : స్తూపములో అధిక పీడనము ఉండుటచే పిస్టను అధిక బలముతో ముందునకు నెట్టబడును. స్తూపములోని వాయు మిశ్రమము అతాపకముగా (adiabatically) వ్యాకోచించి, ఆరంభ దశలోని ఘనపరిమాణమును పొందును. తత్కారణముగా వాయువుయొక్క ఉష్ణోగ్రత అధికముగా పడిపోవును. + +4. ఖాళీచేయు స్ట్రోకు (Exhaust stroke) : మూడవ ప్రక్రియ అనంతరము స్తూపములోని వాయు మిశ్రమము +'పని' చేయు శక్తిని కోల్పోవును. అందుచే పిస్టను వెనుకకు పోవుటచే వాయు మిశ్రమము వాల్వులద్వారా బయటకు పంపబడును. (పటము 8 d). స్తూపము పూర్తిగా ఖాళీ అయినతరువాత మరల క్రొత్త వాయు +మిశ్రమములోనికి పంపబడును. + +ఆటో ఆవర్తముయొక్క సూచిక 7 వ పటములో చూపబడినది. + +డీసెల్ యంత్రము (Diesel Engine) : డీసెల్ అను జర్మను ఇంజనీరు ఆటో యంత్ర సామర్థ్యమును ఎక్కువ + +చేయవలెనను తలంపుతో ఒక కొత్తరకపు యంత్రమును కనిపెట్టెను. దానినే 'డీసెల్ యంత్రమ'ని పిలుచు +చున్నారు. ఇందులో సంకోచపు ప్రక్రియ (Compression operation) పూర్తి యగునంతవరకు వాయువు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0619.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0619.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb418a4d8e1eb40af53bf58cde74bb66921a257c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0619.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మరియు R=Cp + ____ + Cv + +Cp = స్థిరపీడనమువద్ద వాయువుయొక్క విశిష్టోష్ణము. + +Cv= స్థిరఘనపరిమాణమువద్ద వాయువు యొక్క విశిష్టోష్ణము. + +ఈ సూత్రము నుపయోగించి యంత్రసామర్థ్యమును గణించిన కార్నోయంత్రపు సామర్థ్యము 83 శాతమనియు +ఆటోయంత్రపు సామర్థ్యము 44 శాతమనియు, డీసెల్ యంత్రపు సామర్థ్యము 63 శాతమనియు తేలును. + +డీసెల్ ఇంజనుల సామర్థ్యము ఆటో ఇంజనుల సామర్థ్యముకంటె ఎక్కువ. డీసెల్ ఇంజనులలో ఆటో +ఇంజనులోకంటె తక్కువ ఇంధనము ఖర్చగును. కాని డీసెల్ ఇంజనులో గరిష్ఠపీడనము 35 వాతావరణముల +(atmospheres) వరకు వుండుటవలన, దాని స్థూపము యొక్క గోడలు ఎక్కువ మందముగా నుండవలెను. +మొత్తముమీద డీసెల్ ఇంజనులు ఆటో ఇంజనులపై నిశ్చయమైన అభివృద్ధి అని చెప్పవచ్చును. + +గడచిన ఏబది సంవత్సరములలో అంతర్జ్వలన యంత్రములు బాగుగా అభివృద్ధిచెంది ఆవిరి ఇంజనుల స్థానములో విరివిగా వాడబడుచున్నవి. సాధారణముగా ఆటో ఇంజను కార్లు విమానములలోను, డీసెల్ ఇంజను ఓడలు నడుపుటయందును ఉపయోగింప బడును. కాని ఇటీవల డీసెల్ ఇంజనులు, మోటారు ట్రక్కులను, బస్సులను, రైళ్ళను నడుపుటకుకూడ ఉపయోగించుచున్నారు. + +ఆవిరి లేక వాయువు టర్బైనులు (Steam or Gas Turbines): ఇక గాలిమిల్లు (wind mill) రకపు యంత్రములను గూర్చి కొంచెము తెలిసికొందము. 'గాలి మిల్లు' అను పురాతన యంత్రముయొక్క మూల సూత్రమును ఆధారముగా చేసికొని వాయు టర్బైను (gas turbine) అను అధునాతన యంత్రము కనుగొనబడినది. ఎత్తైన ప్రదేశములో ఒక చక్రమును ఉంచినచో, చక్రము యొక్క ఆకులపై (vanes) గాలి ఒత్తిడివలన, చక్రము గాలి వీచినపుడు గిరగిర తిరుగును. ఈచక్రమును మిల్లునకు తగు విధముగా తగిలించుట వలన, చక్రము తిరిగినపుడు మిల్లు పనిచేయుచుండును. గాలి మిల్లును ఉష్ణ యంత్రముగాఎట్లు పరిగణింపవచ్చునను సందేహము మొట్టమొదట కలుగవచ్చును. కాని సూక్ష్మముగా ఆలోచించి చూచిన, గాలి వీచుటకు కారణము భూమి పై భాగములో వివిధప్రదేశములవద్ద ఉష్ణోగ్రతా భిన్నముగా నుండుటయే అని +స్పష్టమగును. ఉష్ణోగ్రత విభేదకారణముగా గాలి ఒక చోటి నుండి మరియొక చోటికి వీచును. గాలి తాకిడికి +చక్రము గుండ్రముగా తిరుగును. అనగా ఉష్ణశక్తి యాంత్రికశక్తిగా మారుచున్నదన్నమాట. అందుచే గాలి మిల్లు కూడా ఒకవిధమైన ఉష్ణయంత్రమనియే చెప్పవచ్చును. గాలిమీద ఆధారపడిన యంత్రము మనకు కావలసిన అన్ని వేళలయందును పనిచేయుట సంశయాత్మకము కావున, గాలికిబదులు వాయువును (gas) గాని, నీటి ఆవిరిని (steam) గాని ఉపయోగించి వాయుటర్బైనులు లేక నీటి ఆవిరి టర్బైనులు అను యంత్రములు +నిర్మింపబడినవి. మొదటిలో నీటియావిరి (steam) ఎక్కువగా ఉపయోగింపబడినది కాని, అధునాతన యంత్రములలో నీటి ఆవిరికి బదులు అధికపీడనము వద్దనున్న వాయువులు వాడబడుచున్నవి. + +మొట్టమొదటి ఆవిరి టర్బైనును 'డిలావల్' (Delaval) అనునాతడు నిర్మించెను. 'డీలావల్' టర్బైను 12 వ +పటములో చూపబడినది. అధిక ఒత్తిడి వద్దనున్న నీటి ఆవిరి జెట్ (jet) రూపములో స్థిరముగా నున్న రంధ్రముల గుండా టర్బైను బ్లేడుల (Blades of turbine) పైకి చిమ్మును. ఆ జెట్‌యొక్క తాకిడికి టర్బైను బ్లేడులు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0620.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0620.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d18a450adf8c78bf73e2e95c19336ede5199b12 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0620.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +గుండ్రముగా తిరుగ నారంభించును. ఆవిరి జెట్ బ్లేడుల పైబడి వేరొక దిశలో ఎగ్జాస్టు (exhaust) నకు పోవును. డీలావల్ టర్బైనును అధిక శ క్తిమంతముగా పనిచేయించుట క్షేమకరముకాదు. ఎందుచేత ననగా, ఎక్కువశక్తి కావలెనన్న, అత్యధికోష్ణతగల ఆవిరిని (superheated steam) వాడవలెను. దీనిని వాడిన, టర్బైను బ్లేడులు అత్యధిక వేగముతో తిరుగును. ఇది అపాయకరమగు పరిస్థితులకు దారితీయును. నిరపాయకరమగు పద్దతిలో ఇంతకంటె ఎక్కువ సామర్థ్యముగల టర్బైనులను నిర్మించినవారిలో పేర్కొన దగినవాడు కర్టిస్ (Curtis), తరువాత, పార్సన్స్ (Parsons). + +ఆవిరి ఇంజనులతోను, అంతర్జ్వలన యంత్రములతోను పోల్చిచూచిన, వాయుటర్బైనులు అనేక లాభములు కలిగియున్నవి. టర్బైనులు చాల తక్కువ స్థలమును ఆక్రమించును. వాటి నిర్మాణమున కగు ఖర్చు చాల తక్కువ. ఇవి ఎక్కువ పనిచేయగల శక్తిని కల్గియుండుటచే, పెద్ద విద్యుచ్ఛక్తి స్టేషనులందును (electric power stations), పెద్ద ఓడలు నడుపుటకును వాయు టర్బైనులు ముఖ్యముగా వాడబడుచున్నవి. + +జెట్ యంత్రములు (Jet Engines): రెండవప్రపంచ సంగ్రామ సమయములో ముఖ్యముగా విమానములను +అధిక వేగముతో నడపుటకు శక్తిమంతములైన యంత్రములను కనుగొను ప్రయత్నములు విరివిగా జరుపబడినవి. +ఆ యత్నముల ఫలితముగా జెట్ యంత్రము అను నొక క్రొత్తరకపు యంత్రము నిర్మింపబడినది. + +ఒక తుపాకితో తూటా (bullet) ను ప్రేల్చినపుడు ఆ ప్రేలుడువలన కలిగిన అధిక ఒత్తిడిచే తూటా అధిక వేగముతో ముందునకు పోవును. అదే ఒత్తిడితో తుపాకి వెనుకకు నెట్టబడును. తూటా ముందునకు పోవుట చర్య (action) అనియు, తత్ఫలితముగా తుపాకి వెనుకకు నెట్టబడుట ప్రతిచర్య (reaction) అనియు అందురు. చర్య, ప్రతిచర్యల పరిమాణము సమానము. అవి రెండును వ్యతిరేక దిశలలో పనిచేయును. ఈమూలసూత్రముపై ఆధారపడి జెట్ ఇంజనులు పనిచేయు చున్నవి. గాలి -ఇంధనముల మిశ్రమము బాగుగా సంకోచించబడి (Compressed) మండింపబడును (ignited). వాయు మిశ్రమము మండుటతో దాని ఒత్తిడి అత్యధిక మగును. అధిక పీడనము వద్దనున్న వాయు మిశ్రమము యంత్రపు వెనుక భాగముననున్న గొట్టముగుండా జెట్ (Jet) రూపములో అత్యధిక వేగముతో బయటికిపోవును. తత్ఫలితముగా కలిగిన ప్రతిచర్య వలన, యంత్రము అధిక వేగముతో ముందునకు సాగిపోవును. ఈ మూల సూత్రమును ఆధారముగా చేసికొని నవయుగములో నిర్మింపబడిన జెట్ విమానములు శబ్దవేగము (Sound Velocity) కంటెను ఎక్కువ వేగముతో ప్రయాణము చేయగలుగుచున్నవి. ఇటీవల అంతరిక్షములోనికి పంపబడిన కల్పిత ఉపగ్రహములు (artificial satellites), స్పుట్నిక్కులు (Sputniks) మొదలైన వాటిని ప్రయోగించుటలో అనేక విధముల అభివృద్ధి పరుపబడిన జెట్ యంత్రములు ఉపయోగింప బడినవి. + +చ

+చంద్రగిరి : + +చంద్రగిరి యను పట్టణము చిత్తూరు మండలములోని ఒక తాలూకాకు కేంద్రమై దివ్యతిరుపతి స్థలమునకు ఏడు మైళ్ళ దూరమున నున్నది. పూర్వకాలమున తిరుపతి తిరుక్కుడవూర్ నాడులోను, చంద్రగిరి వైకుంఠవలనాడులోను చెల్లుబడి అగుచుండెను. 1860 లో చంద్రగిరి తాలూకా ఏర్పడినది. ఈ తాలూకా వైశాల్యము 785 చదరపు మైళ్ళు. ఈ ప్రదేశము సువర్ణముఖీ నదీజలములతో తడుపబడుచు సారవంతమై, సస్యశ్యామలమై యున్నది. ఇచ్చటి అడవులు దట్టమై, అమూల్యములై యున్నవి. భీమనది, కల్యాణనది అను రెండు ఉపనదులు చంద్రగిరి దగ్గర నున్న బాకర అను అగ్రహారము వద్ద ఏకమై ప్రవహించి, సువర్ణముఖీ నదిలో సంగమించుచున్నవి. తిరుమల మేరుపర్వతములో నొక భాగ మనియు ఆ పర్వతము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0621.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0621.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1407ee1732b0f658100bfbc42bff5c571d51e513 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0621.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +నుండి ఈ నది ప్రవహించుచుండుటచే దీనిని 'సువర్ణముఖి’ యనియు పిలిచెడివా రట ! + +చంద్రగిరి దుర్గము క్రీ. శ. 1000 సం. లో ఇమ్మడి నరసింహ యాదవరాయలచే నిర్మింపజేయబడినది. ఈ +యాదవరాయలు చంద్రగిరికి చేరువ నున్న నారాయణ వనమునకు అధిపతియై యుండెను. ఈత డొకనాడు తిరుమల వేంకటేశ్వర స్వామిని దర్శించి నారాయణ వనమునకు మరలివచ్చుచుండెను. స్వామి వారిని ఎల్లవేళల చూచు చుండు భాగ్యము కలుగుటకు వలసిన మార్గము నన్వేషించుచు, ఇంటికేగి, ఇతడు తిరుమలకు కనుచూపుదూరమున ఒక దుర్గమును నిర్మింప తీర్మానించుకొనెను. అడ్డకొండయను చిన్నగుట్టపై మొదట ఇత డొక కోటను గట్టించెను. యాదవరాయల కింకొక విచిత్రసంఘటనము కాకతాళీయముగ తటస్థించెను. అతడు తలకు చుట్టుకొన్న ఎర్రని శిరోవేష్టనము (తలపాగా) ఒక గరుడపక్షి మాంసఖండమను భ్రమచే తన్నుకొనిపోయి అడ్డకొండకు చేరువనున్న యొక పర్వతాగ్రముపై దానిని బడవైచెను. రాజ భృత్యులు దానిని వెదకితెచ్చి యాదవనరసింహరాయల కిచ్చిరి. వారు ఆ పాగాపడిన స్థలవిశేషములను కొనియాడిరి. ఆ వర్ణనాంశములను విని యాదవరాయలు ఆ సంఘటనము నొక దైవేచ్ఛాసూచనగా గ్రహించెను. ఆ పర్వతమున నొక గిరిదుర్గమును, క్రింద నొక స్థలదుర్గమును, సువర్ణముఖీనదీ దక్షిణతీరమున నొక పట్టణమును నిర్మింపించెను. పట్టణమునకు చంద్రగిరియని పేరిడెను. చందురు కావిరంగుగల శిరోవేష్టనమునకు సంబంధించిన గాథగల ప్రదేశ మగుటచేతనో, +శివానుగ్రహార్థమై చంద్రుడు తపమాచరించిన నెలవుగా దీనిని పురాణకథలు వచించుచుండుటచేతనో, ఈ స్థానమునకు 'చంద్రగిరి' యను నామకరణ మేర్పడి యుండవచ్చును. రామరాజ భూషణుడు తనవసుచరిత్రమున' తారకశైల' మనియు, తరిగొప్పుల మల్లన తన చంద్రభాను చరిత్రమున 'చంద్రగోత్ర'' మనియు ఈ చంద్రగిరిని చమత్కారముగా బేర్కొని యున్నారు. + +లోయనుండి 600 అడుగుల ఎత్తున ఏర్పడియున్న ఒక శిలామయమైన పర్వత సమతలమున చంద్రగిరి కోట +కట్టబడియున్నది. కోటకు దక్షిణ భాగమున గల విశాలమైన ప్రదేశముచుట్టును బలిష్ఠమైన గోడ కలదు. ఆ గోడ +నానుకొని ఒక అగడ్త త్రవ్వబడినది. అగడ్తను తరచుగ జలముతో నింపుటకు చేరువనే ఊట యుండెడిదట. అది +ఇంకిపోయి యుండుటచే నేడు అగడ్త యందుగూడ నీరు కానరాదు. + +కోటలో మధ్య భాగమున రాజభవనములు గలవు. కోటలోనికి పోవుటకు తూర్పు వైపునను, పడమర వైపునను రెండు వంకదారలు గలవు. కాని నేడవి నామమాత్రావశిష్టములై యున్నవి. కోటలో రాజభవనములే గాక శిథిలములైన చిన్న చిన్న దేవళములును, మంటపములును గలవు. రాజభవనములకు మహలులని పేరు. +ఈ మహలులలో నొకదానికి 'రాజమహల్ ' అనియు, వేరొకదానికి 'రాణిమహల్' అనియు పేరులుగలవు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0622.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0622.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e53aaf70e46fd2e47e4390bf227bf5f73a5ec53e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0622.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఒక పెద్ద సొరంగపు మార్గము ఈ రెండింటిని కలుపుచున్నది. 'రాజమహల్' అనునది కృష్ణదేవరాయల కాలములోను 'రాణి మహల్ ' అనునది అచ్యుతదేవరాయల కాలములోను అభివృద్ధిచేయబడినవి. రాజమహల్ +150 అడుగులు పొడవుగలదై దక్షిణమునకు ఆముఖమై, మూడంతస్తులతో గంభీరముగా కనిపించును. ఈ మహల్ పై భాగమున గల గోపురములు ఆకాశమును చుంబించు చున్నట్లుగా తోపించును. వీటిలో నెల్ల పెద్ద గోపురము 24 చదరపుటడుగుల వైశాల్యముగల దర్భారుహాలుపై నున్నది. దర్భారుహాలులోని మధ్య మధ్య గోడలులేని స్తంభపంక్తి రెండవఅంతస్తు ఎత్తువరకుఉన్నది. ఈఏర్పాటు వలనదర్భారుహాలులోనికితగినంత వెలుతురు, గాలివచ్చుట కవకాశ మేర్పడినది. భవనము యొక్క పునాదులు రాతితోను, పైభాగము ఇటుకతోను, సున్నముతోను నిర్మింపబడినవి. నగిషీపని బొత్తిగా ఈ భవనము నందు లోపించియుండుట చేతను, అట్టి పనికి అచ్చటచ్చట ఏర్పాటులుచేసి, వదలిపెట్టబడి యుండుటచేతను, కట్టడపు పని పూర్తి కాలేదని ప్రేక్షకులకు గోచరించును. రాణి మహల్ నందు అట్లుగాక కొంత శిల్పచాతురి, కొంత మహమ్మదీయ సన్నగార (Stucco) పనితనము కనబడుచున్నవి. + +ఈస్టిండియా కంపెనీ వారి యేజెంటుగా నుండిన ప్రాన్సిస్ డే యను నాతనికి కోటను నిర్మించుకొనుటకై +చెన్నపట్టణ నివేశనస్థలమును 1639 మార్చినెలలో కౌలున కొసగబడెను. ఆ కౌలుపత్రముపై అనుమతి సంతకములు 'రాజమహలు' నందు పెట్టబడినవి. + +చంద్రగిరిపర్వతము ప్రత్యేక పర్వతము. దీనిచుట్టును నల్లరాయితో దుర్భేద్యమైన జంటగోడలు కట్టబడినవి. +బాహ్యప్రాకారమందు అచ్చటచ్చట బురుజులు గలవు. యుద్ధసమయమున సైనికులు ఫిరంగుల నుంచుకొనుట +కనువుగా ఏర్పరుపబడిన రంధ్రములు గూడ ఆ ప్రాకారమందు కనబడును. పర్వతపువాలు ఎక్కువ నిట్రముగా +నున్నచోటులం దెల్ల గోడలు కట్టబడక విడువబడియున్నవి. పర్వత పై భాగమున మంచినీటికొలను గలదు. + +ఇమ్మడి నరసింహ యాదవరాయలు ఈ దుర్గమును కట్టించి ఈ ప్రాంతము నేలి చనగా, తరువాత పదిమంది +రాజులు 314 సంవత్సరములు చంద్రగిరిని పరిపాలించి నట్లు స్థానికచరిత్ర మొకటి తెల్పుచున్నది. ఆ రాజుల +నామధేయములుగాని, వారివారి రాజ్యపరిపాలన కాల పరిమితులు గాని ఆ స్థానిక చరిత్రయందులేవు. యాదవ +రాయలలో తొయ యాదవరాయ లను నాతడు భగవద్రామానుజాచార్యులవారికి చంద్రగిరియం దాశ్రయ మిచ్చెనట! + +సంగమవంశీయుడైన రెండవ దేవరాయలయొద్ద, మంత్రిగా, దండనాయకుడుగా వ్యవహరించిన మల్లన ఒడయరు క్రీ. శ. 1418 లో చంద్రగిరి రాజ్యమును ఇరుగప్ప ఒడయరునుండి పొందినట్లు తెలియుచున్నది. +మల్లన తరువాత సాళ్వపెరియ మల్లన దేవరాయలీ చంద్రగిరిని ఏలెను. సంగమవంశీయులక్రింద సాళ్వ +వంశీయులు సామంతులుగ నుండిరి. వీరిలో సాళ్వనృసింహరాయలు తొలుత కల్యాణపురమున కధిపతిగా నుండెను. చంద్రగిరి దుర్గము బలిష్ఠమైనదనియు, శత్రుదుర్భేద్య మనియు మంత్రులచే విన్నవాడై తన రాజధానిని సాళ్వనరసింహరాయలు కల్యాణపురమునుండి చంద్రగిరికి మార్చుకొనెను. ఈ మార్పువలన తూర్పుతీరమున విజృం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0623.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0623.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc8f92ac1b6c91c3fcd052cd55928cc693826930 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0623.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +భించుచున్న గజపతులపై సాళ్వ నరసింహరాయలు దండెత్తుటకుకూడ వీలైనది. కల్యాణపురము దగ్ధమై +పోవుటచేత ఈ మార్పు జరిగినదని కొందరు చరిత్రకారు లూహించుచున్నారు. సాళ్వ నరసింహరాయలు +బహుకాలము చంద్రగిరియందే దుర్గాధ్యక్షుడుగనుండెను. తిమ్మరుసునకు రాజనీతి గరపిన నాదెండ్ల చిట్టిగంగన +ఈ సాళ్వ నరసింహరాయలమంత్రి. తిమ్మరుసు బాల్యము చంద్రగిరియందే గడచినది. విజయనగరసార్వభౌము +లైన విరూపాక్షరాయలు, రాజశేఖరరాయలు భోగలాలసులై, రాచకార్యములందు ప్రమత్తులైన తరి ఒక ప్రక్క మహమ్మదీయులు, వేరొకప్రక్క గజపతులు విజయనగరరాజ్యమును కబళింప యత్నించుచుండిరి. అట్టి +విపత్కాలమున సాళ్వ నరసింహరాయలు స్వతంత్రించి విజయనగరరత్నసింహాసనము నాక్రమించుకొని, కడు +సమర్థతతో సామ్రాజ్యమును పరులచేతికి చిక్కకుండ పదిలపరచి పరిపాలించెను. కనుకనే సాళ్వ నృసింహ రాయలు విజయనగర చక్రవర్తులలో కడు ప్రఖ్యాతు డయ్యెను. తాను చంద్రగిరియం దున్నప్పుడు తిరుమల +వేంకటేశ్వరస్వామికి అనేక కైంకర్యములు చేసెను. ఇతని రాజ్యము 'శ్రీ వేంకటేశ్వరదయావర్థితరాజ్య'మని +పిల్లలమఱ్ఱి పినవీరన ప్రశంసించి యున్నాడు. ఇతని కాలమునుండియే తిరుపతి విశేషప్రఖ్యాతి నార్జించినది. +వీరనరసింహభూపతికి లక్ష్మమయందు బుట్టిన రామదేవరాయలను నాతడు చంద్రగిరి దుర్గమును ప్రధానముగా +జేసికొని యేలెనని ఆనందరంగరాట్ఛందమునం దుల్లేఖింప బడినది. కృష్ణరాయలకాలమున తమ్ముడు అచ్యుతదేవరాయలు చంద్రగిరియం దుంచబడెను. రామరాయలు తరచుగ తన గురువైన తాతాచార్యులవారితో చంద్రగిరికిపోయి వచ్చుచుండెనని 'ప్రపన్నామృతము' ద్వారమున తెలియుచున్నది. + +ఆరవీటి వెంకటపతిరాయలు చంద్రగిరియందు క్రీ. శ. 1585 లో పట్టాభిషిక్తుడయ్యెను. ఇతడు పూర్వులచే +నిర్మింపబడిన చంద్రగిరిదుర్గమును బాగు చేయించుటయే గాక, అదనముగా 12,000 చ. గజముల వైశాల్యము +గల భూభాగములో అనేక నూతనభవనములను కట్టించెను. వెంకటపతిరాయల కాలములో చంద్రగిరి కీర్తి ఖండాంతరముల కెగబ్రాకెను. విదేశరాయబారులు, క్రైస్తవమత గురువులు, కవులు, పండితులు, శిల్పులు, చిత్రకళా కుశలురు మొదలైనవారితో వెంకటపతిరాయల కొలువు కూటము నిండియుండెడిది. + +వెంకటపతిరాయల అనంతరము సింహాసనప్రాప్తికై రాజకుటుంబమున అంతఃకలహములు బయలుదేరినవి. +అవసానకాలమున తన అన్న రామరాయల రెండవ కుమారుడైన శ్రీరంగరాయలకు రాజ్య మప్పగించి వెంకటపతి +రాయలు చనిపోయెను. శ్రీరంగరాయలను సింహాసనము నుండి తొలగించి, వెంకటపతిరాయల కృత్రిమ సంతాన +మైన చిక్కరాయ లను నాతనిని గద్దె నెక్కింప, జగ్గారాయడు, మాదానాయడు మొదలగువారు కుట్రలు పన్నసాగిరి. ఈ జగ్గారాయలకుమార్తె బాయమ్మ వెంకటపతిరాయల పట్టమహిషి. ఈమె నిస్సంతుగాన గర్భవతిగా నటించుచు, బ్రాహ్మణవనిత ప్రసవించిన బాలు నొకనిని రహస్యముగ తెప్పించుకొని, తాను ప్రసవించినట్లు కొంత తతంగము జరిపెను. ఇతడే చిక్కరాయలు. జగ్గరాయలకు వెంకటపతిరాయలకు గల బాంధవ్యమిదియే. ఈ కుట్రలను యాచమనాయడను శూరుడు తెలిసికొని, చంద్రగిరిరాజ్యము ఆరవీటి వంశీయులకు చెందవలసినదే యని గట్టిపట్టుదలతో ప్రతిఘటించుటకు పూనుకొనెను. జగ్గరాయలు శ్రీరంగరాయలను సతీసుతసమేతముగా +చెరయందుంచి, రాజకుటుంబమునంతను కత్తి కెరచేయుటకు నిశ్చయించెను. యాచమనాయడు ఈ విషయము +గ్రహించి చెరయందున్న శ్రీరంగరాయల బట్టల నుతుకు చాకలిని రప్పించి 'ఓయీ, నీవు శ్రీరంగరాయల రెండవ +పుత్రుడైన రామదేవరాయల నెటులైన బయటకు తెమ్ము. నీకు వలసినంత ధనమిత్తు' నని చెప్పగా ఆ రజకు డందుల కంగీకరించి, మిక్కిలి జాగరూకుడై రామదేవరాయలను బాలుని తన బట్టలమూటయందు దాచి, చెరనుండి బయటకు గొనితెచ్చి యాచమనాయకున కప్పజెప్పెను. ఈ వార్త జగ్గరాయలకు దెలిసి యాబాలు నెట్లయిన తన వశము గావించుకొన యత్నించెనుగాని లాభము లేక పోయెను. యాచమనాయకుడు శ్రీరంగరాయలను గూడ చెరనుండి విముక్తునిగావింప యత్నించెనుగాని అది అసాధ్య మయ్యెను. జగ్గరాయలు శ్రీరంగదేవరాయల నింక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0624.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0624.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f57c07772aa90a99d1248c2b28262eac5fce3b6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0624.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +అంతమొందించినగాని ఈ సమస్య చక్కబడదని తలచి అతనిచంప నుద్యుక్తుడై చెరసాలకుబోవు సమయమున, +శ్రీరంగదేవరాయ లీ వార్త తెలిసికొని దారపుత్రాదులను తొలుత చంపి, ఆత్మహత్య గావించుకొనెను. జగ్గరాయడు, యాచమనాయడును దీర్ఘ కాలము పోరిరి. తుదకు యాచమనాయనికే జయము కలిగినది. తనవద్ద నున్న రామదేవరాయలను క్రీ. శ. 1614 లో చంద్రగిరిలో పట్టాభిషిక్తునిచేసి ఆరవీటి వంశమును పునఃప్రతిష్ఠించెను. + +చంద్రగిరిదుర్గమును తరువాత స్వాధీనము చేసికొన్న వారు మహారాష్ట్రులు. వీరివద్దనుండి గోలకొండ సుల్తానులు, తదుపరి ఆర్కాటునవాబులు చంద్రగిరిని కైవస మొనర్చుకొనిరి. క్రీ. శ. 1792 లో జరిగిన శ్రీరంగపట్టణపు సంధివలన దత్తమండలములు నైజామునకు దక్కినవి. కాని క్రీ. శ. 1799 లో నైజాము ఈ ప్రాంతమును బ్రిటిష్‌వారికి ఇచ్చివేసెను. 1805 వ సం. లో చంద్రగిరి ఉత్తరార్కాటు మండలమునుండి వేరుచేయబడి చిత్తూరు జిల్లాయందు కలుపబడెను. 1860 లో చంద్రగిరి యొక తాలూకా కేంద్రముగా ఏర్పడినది. + +చంద్రగిరి కవి పండితప్రవరులకు విహార భూమిగా విరాజిల్లెను. ఇచ్చటనే తరిగొప్పుల మల్లన తన చంద్రభాను +చరిత్రమును, దోనేరు కోనేరునాథకవి ద్విపద బాల భాగవతమును, గోవిందమంత్రిభారతీ పరిణయమును కృతిపతులకు సమర్పించుకొనిరి. వెంకటపతి రాయలు పైన పేర్కొనబడిన గోవిందమంత్రికి 'మణి కనకాభిషేకము’ +గావించెనట ! అప్పయ దీక్షితుల యాదవాభ్యుదయ వ్యాఖ్యయు, కువలయానందము, భట్టకలంకుని శబ్దాను +శాసనము, ఎఱ్ఱ మాధవార్యుని త్రిపదద్యోతిని చంద్రగిరి నుండి ఆవిర్భవించినవే. ఉప్పుగుండూరి పెరియన్న కవి +తన మీనకేతనాభ్యుదయమను గ్రంథమును పెదవెంకటపతిరాయల కంకితము గావించెను. ఉభయభాషా సాహిత్య భోజుడైన చంద్రగిరి అనంతభూపాలుడు మైసూరి దళవాయి కళువె వీరరాజునకు గ్రంథరచనయందు తోడ్పడుటయే గాక, స్వయముగ భారత మందలి ఆనుశాసనిక పర్వమును వచన కావ్యముగా సంతరించి యున్నాడు. ఇతనికే తుపాకుల అనంతభూపాలు డని పేరు. తుపాకుల వారు జింజినాయకులయొద్ద సైన్యాధిపతులుగా నుండిరి. తుపాకుల లింగభూపాలుడును, ఈ అనంతభూపాలుడును జ్ఞాతులు. చంద్రగిరి తుపాకుల లింగభూపాలుని కుమార్తెయే మధుర నేలిన మహారాణి మంగమ్మ. 'కొమ్మరాజు యుద్ధము' అను పల్నాటి వీరచరిత్ర కథాభాగము రచించిన కొండయ తన గ్రంథమునకు చంద్రగిరి వెంకటేంద్ర భూపాలుని కృతిభర్తగా జేసికొనెను. సిద్ధాంత సిద్ధాంజనముపై వ్యాఖ్య రచించిన విశ్వనాథుని తండ్రి అన్నశాస్త్రి కామదేవకవి యను ఉద్దండ సంస్కృత కవిని ఓడించిన దీ చంద్రగిరి సాహిత్యరంగమునందే. లలితకళలకును చంద్రగిరి రాజన్యుల మహితాదరము లభించియుండెను. + +వేలూరు, చంద్రగిరి దుర్గముల నిర్మాణమునందు అప్పచెల్లెండ్ర పోలికలు గలవు. రెండు దుర్గములును విజయనగరాధీశ్వరులచే పెంపు చేయబడినవే. ఈ రెండింటి యందును విజయనగర శిల్పవిన్యాసపు తీరు అచ్చు గ్రుద్దినట్లుగా కనిపించును. తాను పరిపాలించిన రోజులలో చంద్రగిరికి తేజోవంతమైన చైతన్యము కలిగించి, ఖండాంతర ఖ్యాతి తెచ్చి పెట్టిన వెంకటపతిరాయల కాంస్య విగ్రహము తిరుమలయందు నేడు చూడవచ్చును. చంద్రగిరికోట యందలి ఆంజనేయ విగ్రహమును కాకుమాని మూర్తి ఇట్లభివర్ణించి యున్నాడు: + +సీ. జలరాశి లంఘనోజ్జ్వల జవంబున నెవ్వఁ + డలరె మరున్మహోహరత దోఁప + లంకాహరణ వేళ లలితాత్మ శౌర్యంబు + మున్నెవ్వఁ డకలంకముగ ఘటించె + ముద్రిక నిజ శిరంబునఁ దాల్చినాఁ డెవ్వఁ + డిల రామమహిజాని హితము గాఁగ + లక్ష్మణ ప్రాణానిలము నిల్పె నెవ్వాఁడు + తనదు గాత్రంబు పావనము గాఁగ + + నట్టి రఘురామ సూచనా హర్ష బాష్ప + మోచనాఖండ గండాభిషేచనాంత + లోచనాంతర రుచి చారు లోచనాంతుఁ + జంద్రగిరికోట హనుమంతు సన్నుతింతు. + +ఈ విగ్రహము నేడు అదెపొలమను ప్రదేశమున నున్నది. రామరాజ భూషణుఁడీ విగ్రహమును పూజించెడివాడని +స్థలజ్ఞులు చెప్పుచున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0625.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0625.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..077e64811c55be1261b87a1024c3235762df9185 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0625.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +నేటి చంద్రగిరి పట్టణము సువర్ణముఖికి కుడి భాగమున గలదు. పురాతన పట్టణ మెన్నడో, ఎట్లో మాయమైనది. +ఆ ప్రదేశ మంతయు నేడు సాగుబడిలోనికి వచ్చినది. + +చంద్రగుప్త చక్రవర్తి (క్రీ. పూ. 324-300) : + +జీవితము : చంద్రగుప్తుడు మౌర్యవంశములో ప్రథమ చక్రవర్తి . ఈ రాజపుంగవుడు ప్రాచీన భారతదేశమును +ప్రకాశమానము గావించిన మహానేత. ఇతడు గ్రీకులబారి నుండి హిందూదేశమును రక్షించినవాడు. అంతేగాదు. +హిందూదేశముయొక్క విపులభాగమును ఏకచ్ఛత్రాధి పత్యమునకుతెచ్చి రాజకీయముగ ఏకత్వమును కల్పించిన +మొట్టమొదటి ప్రభువు. ఇది మిగుల ఘనకార్యమే యనదగును. ఏలయన, ఇతడు రాజ్యసింహాసనమును వార +సత్వేన పొందిన వాడుకాడు; మరియు దైన్యపరిస్థితులలో జన్మించినవాడు. ఇట్టివాడు మహోన్నతపదవి పొంద +గలిగినాడనుటచరిత్రలో అద్భుత కథావిధానమే గదా ! + +చరిత్రలో ప్రసిద్ధికెక్కిన పురుషాగ్రగణ్యుల జీవితములవలెనే చంద్రగుప్తుని జీవిత ప్రారంభచరిత్రయు నిగూఢమైనది. ఇతడు అల్పజాతి సంభవుడనియు, క్షత్రియ కులాంకురమనియు వేర్వేరు విధములుగా +కథలుకలవు. + +నంద రాజులను పదభ్రష్టులుగజేసి, కౌటిల్యుడను బ్రాహ్మణుడు చంద్రగుప్తునకు రాజుగా పట్టాభిషేకము కట్టెనని +మాత్రము పురాణములు చెప్పుచున్నవి. నందరాజునకు భార్యగా నెంచబడు చుండిన ముర యనునామె చంద్రగుప్తుని తల్లి యనియు, ముర కొడుకుగావున మౌర్యుడనియు విష్ణు పురాణ వ్యాఖ్యాత వివరించు చున్నాడు. అయితే మురశబ్దమునకు అపత్యార్థక తద్ధితరూపము 'మౌ రేయ' అగునుగాని “మౌర్య” కానేరదు. మహద్వాచకమగు “ముర ” శబ్దము నుండి మౌర్యశబ్దము జనించును. "ముర" అనునది ఒక గోత్ర నామమని పాణిన్యాచార్యుల 'గణపాఠము' నుండి తెలియగలదు. పురాణ కారులందరు మురకు ఎట్టి కళంకమును ఆపాదింపక పోయినను, ముర యను నామె నందరాజు భార్యయో లేక ఉంపుడుకత్తెయోతెలుపలేదు. + +చంద్రగుప్తుని నీచజన్మ కథా వృత్తాంతము ముద్రా రాక్షస నాటకమునందు తెలుపబడినది. అందు చంద్రగుప్తుడు వృషలుడుగను, కులహీనుడుగను వర్ణితుడై యున్నాడు. కులహీను డనగా, పేదకులమువా డన +వచ్చును. ఇక వృషలశబ్దము వృషుడను అర్థములో వాడుట కలదు. వృషుడనగా రాజాధిరాజు (chief among kings). ఈ పద్ద్వయములోశూద్రుడనికాని, కులభ్రష్టుడని కాని అర్థములు లేవు. ముద్రారాక్షసముపై +వ్యాఖ్యానము వ్రాసిన పండితుడు, చంద్రగుప్తుడు మౌర్యుని కుమారుడనియు, ఈ మౌర్యుని భార్యయే మురయనియు, ఈమె శూద్రజాతి సంభవయనియు వ్రాసినాడు. ఆ నాట కాంతమున చంద్రగుప్తుడు +మౌర్యపుత్రుడుగను నంద రాజవంశపు రాజ పురుషుడుగను కీర్తింపబడి యున్నాడు. దీనిని బట్టి చంద్రగుప్తుడును, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0626.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0626.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7389be3b77dafeb62e5fbb6677fa5e0aa23e4a9a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0626.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +నందుడును రక్తబంధువులని తేలుచున్నది. + +అయితే, “దివ్యావదాన” మను బౌద్ధగ్రంథము చంద్రగుప్తుని కుమారుడగు బిందుసారుడు పట్టాభిషిక్తుడయిన +క్షత్రియుడని తెలుపుచున్నది. మోరియా (Moriya) అను నొక క్షత్రియులతెగ యున్నట్లును, చంద్రగుప్తుడు ఆ తెగలో జనించిన క్షత్రియుడనియు 'మహావంశ' మను గ్రంథము తెలుపుచున్నది. గౌతమబుద్దుని కాలములో +మోరియా అను ఈ క్షత్రియతెగ యున్నట్లు దృష్టాంతములు కలవు. ఈ విషయమును ప్రామాణిక గ్రంథమగు “మహాపరినిబ్బాన సుత్తము” ధ్రువీకరించుచున్నది. ఇట్లు బౌద్ధగ్రంథములను బట్టి చంద్రగుప్తుడు క్షత్రియు డనియే తేలుచున్నది. పురాతన తెగనామమగు మోరియా శబ్దము మౌర్యశబ్దమునకు తృప్తికరమగు అర్థము నిచ్చు చున్నది. ఇక మనము చంద్రగుప్తుడు క్షత్రియుడనుటకు సందియపడ నవసరములేదు. + +బౌద్ధమత గ్రంథములలో లిఖితమయియున్న కథను బట్టి చంద్రగుప్తుని తండ్రి మోరియా తెగ నాయకుడు. +ఇతడొక యుద్ధములో మరణించెను. ఇతనిభార్య దిక్కు లేనిదయినది. ఆమె చాల దూరముననున్న పుష్పపురము +(కుసుమపురము - పాటలీపుత్రము) నకు చేరి, అచ్చట తల దాచుకొనెను. ఆమె అచ్చటనే యొక కుమారుని -చంద్రగుప్తుని - కనెను. ఈ బాలుని మొదలొక గొల్ల వాడును, తరువాత నొక కిరాతుడును (hunter) పెంచిరి. ఆతడు పెరిగి, పెద్దవాడయి పల్లెటూరి బాలురతో ఆడుచు మొనగాడై క్రీడలలో రాజుగా క్రీడించుచుండెను. ఈతని +రూపరేఖా విలాసములు ఆ దారిన పోవుచున్న చాణక్యుని ఆకర్షించెను. ఆతడాబాలుని తక్షశిలకు గొంపోయెను. +చాణక్యుడు చంద్రగుప్తున కచ్చట సమస్త విద్యలను, శాస్త్రములను నేర్పి నిజ కార్యనిర్వహణ దక్షత గల యోగ్యునిగా తీర్చి దిద్దెను. + +దేశము నాక్రమించియున్న పరదేశీయుల యాధిపత్యమునుండి మాతృభూమికి విముక్తి గలిగించి, తన్నవ మానించిన నంద రాజు దుష్టపరిపాలనమును తుదముట్టించుటయే చాణక్యుని సంకల్పము. దేశములోని యుద్ధ +సాధనములను సమీకరించి, నిస్పృహ చెందియున్న పౌరులలో కష్టముల నెదుర్కొను పటిమను సృష్టించి +దాస్యవిముక్తి కార్యమునకు వారిని సిద్ధము చేయుటయే చాణక్యుని కర్తవ్యమై యుండెను. చాణక్యుడును, చంద్రగుప్తుడును బల (సైన్య) సంపాదనమునకయి ప్రయత్నించి ప్రచండసేనను (మహాబలకాయమును) తయారు చేసిరి. + +చంద్రగుప్తునకును, పర్వతకుడను హిమాలయప్రాంత రాజునకును మైత్రి కుదిరినట్లు గ్రంథములు చాటుచున్నవి. ఈ హిమాలయరాజు మైత్రివలన చంద్రగుప్తునకు శకులు, యవనులు, కిరాటులు, కాంభోజులు, పారసీకులు, బాహ్లికులుగల సైన్య సందోహము సమకూరెను. + +హిందూదేశముపై దాడివెడలిన గ్రీకుసేనలో అసంతృప్తి, తిరుగుబాట్లు మొదలయ్యెను. ఇంతలో అలెగ్జాండరు చక్రవర్తి మరణించెను. గ్రీకు స్కంధావారము అస్తవ్యస్తముగా నుండెను. ఇదియే పరరాజులను పారద్రోలుటకై పోరాడుటకు తగిన అదనని చంద్రగుప్తుడు భావించెను. వెంటనే ఆతడు అలెగ్జాండరు ప్రతినిధులగు +గవర్నరులను మృత్యువుపాలు చేసెను. చంద్రగుప్తుడు గొప్ప సైన్యమును సమకూర్చుకొని, రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడయి (క్రీ. పూ. 324) తరువాత గ్రీకులతో యుద్ధము చేసి వారిని పరాజితులను గావించెను (క్రీ. పూ. 317). ఇప్పుడు చంద్రగుప్తుడు పంజాబు, సింధు ప్రాంతములకు సర్వాధికారి యయ్యెను. + +దేశాంతర్భాగమున చెలరేగియున్న నందరాజు దౌర్జన్య పరిపాలనమును తుడిచి వేయుట చంద్రగుప్తుడు తన రెండవ కార్యముగా నిర్ణయించుకొనెను. చంద్రగుప్తుడు మగధను ఎట్లు జయించెనో సరియగు వృత్తాంతము కానరాదు. ఒకానొక కథ చంద్రగుప్తుడు తన జైత్ర యాత్రలలో మొట్టమొదట చేసిన తప్పును సూచించుచున్నది. ఈ కథ “మహావంశఠికా” (Mahavamsathika) అను గ్రంథము నందిట్లున్నది : ఒక పిల్లవాడు రొట్టె లోని భాగమును తిని అంచులయందలి భాగమును పారవేయుచుండెనట ! తల్లి చూచి, అతనిచర్య చంద్రగుప్తుని దండయాత్రలను పోలి యున్నదని కుమారుని చీవాట్లు పెట్టెనట! తన యుద్ధ విధానమువలన చంద్రగుప్తుడు దేశాంతర్భాగములపై దాడి సల్పగలిగెనుగాని, తుద కేమైనది? ఆతని సైన్యమును శత్రువులు చుట్టుముట్టి తునుమాడుట సంభవించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0627.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0627.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ce624159a872877e24e8dc920cad2c6990ca8b3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0627.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +చంద్రగుప్తుడు చేసిన మరియొక తప్పిదమును బౌద్ధ గ్రంథములు తెలుపుచున్నవి. చంద్రగుప్తుడు సరిహద్దుల +మీద దాడులు సాగించి మార్గము వెంటనున్న పెక్కు రాష్ట్రములను, జనపదములను జయించెనట! కాని తన విజయములను సుస్థిరపరచుకొనుటకు భద్రతా సైన్యమును ఆయా స్థలములందు నిలుపలేదు. అందుచే వెంటవచ్చు సైన్యములకు వెన్నుపోటు తగిలెనట! అప్పుడు సరియైన పద్ధతి ఏదో ఆతనికి గోచరించినది. చంద్రగుప్తుడు పాటలీపుత్రమును ముట్టడించి ధననందుని వధించెను. మగధరాజ్యముపై చేసిన ఈ యుద్ధములో మాగధు లెందరో హతులైరి. + +నందరాజవంశ నిర్మూలన మను మహా నాటకమున చంద్రగుప్తునికంటె చాణక్యు డను నామాంతరముగల +కౌటిల్యుడే ప్రధానపాత్ర వహించినాడని ఒక అభిప్రాయము కలదు. ముద్రారాక్షస నాటకమునందు అత్యంత +ప్రతిభాన్వితుడు, సమధికార శక్తిమంతుడును అయిన చాణక్యునిముందు చంద్రగుప్తుడు దివిటీముందరి దీపము +వలె నుండును. ముద్రారాక్షస కథయంతయు నిజమయినను కాకపోయినను, చంద్రగుప్తుని శౌర్య, పరాక్రమ, +యుద్ధచాతుర్యములకంటె చాణక్యుని నిపుణబుద్ధియు, రాజనీతి నేతృత్వమును కార్యసాధనమున ప్రబలసహాయ +కారిగా నుండెనని చెప్పనొప్పును. నందరాజు అయోగ్యుడు. ప్రజ లాతనిని అసహ్యించుకొనుచుండిరి. ప్రజలను +పీడించి, వారి సొమ్ము దోచుకొని, తన ధనాగారమును నింపుకొనుచు అత్యంత ధనవంతు డయ్యెను. నందరాజు +తన నాశనమును తానే తెచ్చి పెట్టుకొనెను. + +చంద్రగుప్తుడు తన సామ్రాజ్యమును కట్టుదిట్టములు చేయుచు బలపడుచుండగా, సెల్యూకస్ అను గ్రీకురాజు +చంద్రగుప్తునితో యుద్ధమునకు తలపడెను. కాని యుద్ధ పర్యవసానము సెల్యూకసునకు ప్రతికూలముకాగా, ఆతడు హెరాట్, కందహార్, కాబూల్, బెలూచిస్థానములో కొంత భాగమును చంద్రగుప్తునికి కానుకగా నొసగి ఆతనితో సంధిచేసికొనెను. దీనికి బదులుగా చంద్రగుప్తుడు 500 ఏనుగులను సెల్యూకసునకు బహుమతిగా నొసగెను. సంధి షరతులనుబట్టి చూచినచో, చంద్రగుప్తుని చేతులలో గ్రీకువారు నిర్వీర్యులయిరని తోచగలదు. అంతేకాదు. ఈ సంధికి బలకరముగా ఈ ఉభయుల నడుమ వై వాహిక సంబంధ మేర్పడినట్లు తెలియుచున్నది. ఈ వివాహోదంతమునుబట్టి సెల్యూకసు కుమార్తెను చంద్రగుప్తుడు వివాహ మాడినట్లు తలంచుచున్నారు. అది ఎంతవరకు నిజమో తెలియదు. తరువాత సెల్యూకను చంద్రగుప్తుని యెడ మైత్రీభావము వహించుటయేగాక తన పక్షమున మెగస్తనీసు అను నాతనిని రాయబారిగా నియమించి పంపెను. ఈ రాయబారి పాటలీపుత్రములో నివసించుచు, భారతదేశమును గూర్చి ఒక గ్రంథముకూడ రచించి యున్నాడు. + +చంద్రగుప్తుని అనంతర జీవిత విధానమునుగూర్చి అంతగా తెలియదు. ఆతని సామ్రాజ్యము అత్యంత విశాలమైన దగుటచే, ఆతడు తన జీవితమంతయు యుద్ధ ప్రస్థానములందే గడపియుండవచ్చును. ఈ విషయమున వివరములు తెలియవు. జైనుల కథనము ప్రకారము చంద్రగుప్తుడు చరమ జీవితకాలమందు ఐహిక విషయములను పరిత్యజించి, భద్రబాహువెంట బయలుదేరిన జైన సమూహముతో మైసూరు ప్రాంతములో శ్రవణ బెళగోళ అను ప్రదేశమునకు వెడలినట్లు తెలియుచున్నది. అచ్చట భద్రబాహు, చంద్రగుప్తుడు సాధుపుంగవులుగా కలిసి జీవితములు గడపినట్లు శ్రవణ బెళగోళా యందలి శాసనములు తెలియజేయు చున్నవి. చరిత్రయందు వారి నామములు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయినవి. చంద్రగుప్తుడు నివసించిన +పర్వతమును 'చంద్రగిరి' గా ఇప్పటికిని పిలుచుచున్నారు. చంద్రగుప్త బస్తి యను పేరుతో అతడు నిర్మించిన ఒక +దేవాలయము ఇంకను నిలిచి యున్నది. + +సామ్రాజ్య విస్తీర్ణము : చంద్రగుప్తుడు నిస్సందేహముగా ఒక విశాల సామ్రాజ్యమున కధిపతి. ఇతడు ఆరు లక్షల సైన్య సమేతుడయి, భరతఖండము నంతను జయించి లోబరచుకొనినట్లు ప్లూటార్కు పండితుడు వ్రాసి యున్నాడు. ఈ విషయమును రుజువు పరచుటకు పెక్కు పరోక్ష సాక్ష్యాధారములు కూడ కలవు. అశోకుని శాసనములను బట్టి అత డొక కళింగదేశ విజేతగనే స్ఫురించు చున్నది. అయితే అతని శాసనములు దేశవ్యాప్తిని గాంచినచో, మరియు వాటి అంతస్సాక్ష్యములను పర్యాలోచించినచో, ఆతని సామ్రాజ్యము దక్షిణమున మైసూరు వరకును, భారత భూభాగమునకు అవతల వాయవ్య దిశ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0628.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0628.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0333ee2b24e1a7b09ec2e8565bdb70ed432cf78 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0628.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +యందు పర్షియాదేశ సరిహద్దులవరకును వ్యాపించియున్నట్లు స్పష్టమగును. అశోకుని తండ్రియగు బిందుసారుడు యుద్ధ విజేతగా చరిత్రయందు కనుపించడు. కావున అశోకుడు పాలించిన విశాలసామ్రాజ్యము పితామహుడగు చంద్రగుప్తుని నిర్మాణకౌశల ఫలితమే యయి యున్న దనుట తర్కబద్దముగా నుండగలదు. + +తమిళ గ్రంథములలో “వాంబమోరియరులు” అనగా “మౌర్యాధములు” గొప్ప సేనతో తిరునల్వేలి ప్రాంతముపై దాడి సల్పినట్లు పేర్చొనబడి యున్నది. అధము లను విశేషణవాచకమునుబట్టి తమిళ కవులు చంద్రగుప్త కాలవిషయములనే వర్ణించినట్లు రూఢి యగుచున్నది. + +ప్రథమ రుద్రదమనుని జునాగడ్ శాసనాధారమున సౌరాష్ట్రము మౌర్య సామ్రాజ్యములోని పరగణాగా నున్నట్లు తెలియుచున్నది. చంద్రగుప్తుని ప్రతినిధిగా పుష్యమిత్రు డను నాతడు సౌరాష్ట్రము నేలుచుండెను. పశ్చిమ +భారతదేశమునకూడ మౌర్యాధికారము క్రింద కొంత ప్రాంత ముండియుండెను. థానాజిల్లాలో 'శోపారా' యందు అశోకుని శాసనము కనబడుటచే తత్పరిసరములు చంద్రగు ప్తుని కాలములో గూడ ఆతని సామ్రాజ్యాంతర్భాగమగు రాష్ట్రముగా నుండెనని తెలియగలదు. పూర్వ గ్రంథములయందు 'శోపారా' అను నామము 'శూర్పారక' గా వ్రాయబడి యుండెను. + +పరిపాలనా విధానము : పర్షియానుండి దక్షిణాపథము వరకు వ్యాపించి యుండిన సువిశాల సామ్రాజ్యమును +సమర్థవంతముగ పరిపాలించుటకు యోగ్యమయిన విధాన మవలంబించుట ఎంతయు దుర్ఘటమైన కార్యము. ఒక +మూల నుండి మరియొక మూలకు గల దూరము అతి దీర్ఘము. ఆ కాలములో చెదరియున్న వేర్వేరు ప్రాంతములకు రాకపోకలు సులువుగను, త్వరితముగను నెరవేరు విధము లేకుండెను. పాటలీపుత్రము వంటి రాజధాని నుండి సామ్రాజ్యమంతటిని అదుపులో నుంచుట ఎంతయో కష్టము, చంద్రగుప్తుడు, తన రాజకీయ వివేక సంజనితమగు పథకముతో ఈ సమస్యను పరిష్కరించెను. విసరి వేసినట్లు అందుబాటులో లేని ఈ విశాల భూభాగములను +అనుకూలముగను, నిర్వహణ సమర్థముగను ఉండునట్లు పరగణాలుగ, లేక రాష్ట్రములుగ విభజించెను. ఒక్కొక్క +రాష్ట్రముపై రాష్ట్రపాలకులను నియమించెను. రాష్ట్ర పాలనా విధానమంతయు నొకే విధముగ నుండునట్లు కట్టడి చేసెను. ఈ విధముగా దేశపరిపాలనమును వికేంద్రీకరణము గావించుటచే దూర ప్రయాణముల సమస్య +సమసిపోయెను. ఒకేచోట పరిపాలన యంత్రమును కేంద్రీకరించుట ప్రయాణ సౌకర్యములులేని ప్రాచీన కాలములో సాధ్యమైన పనికాదు. పాలనాధికారమును పైనుండి క్రిందివరకు వేర్వేరు అంతస్తులలో వేర్వేరు అధికారుల పరిధిలో పంచవలసియుండెను. పరిమితమగు ఇట్టి స్థానిక ప్రదేశము లందును అధికార ధర్మమునం దెక్కువ భాగము వివిధములయిన స్వపరిపాలనా సంస్థలకు చెందియుండెను. గ్రామస్థులు స్వపరిపాలనా సంఘముగనో, +ప్రజాప్రభుత్వము (republic) గనో ఏర్పడి తమగ్రామ విషయములను, గ్రామావసరములను, చక్క బెట్టుకొను చుండిరి. ఈ విధముగా గ్రామస్థులకు పరిపాలనా విధానము నందు మంచి యవకాశమును, అనుభవమును లభించెను. ఇట్లు ఆ కాలమునాటి రాజనీతివిధానము సిసలైన ప్రజాప్రభుత్వ సంప్రదాయము ననుసరించి యుండెను. + +మెగస్తనీసు రచించిన గ్రంథమిప్పుడు దొరకుటలేదు. అయినను అందలి కొన్నికొన్ని విషయ భాగములు వేరు +రచనలయందు సూచితమగు చుండుటచే, చంద్రగుప్తుని రాజ్యతంత్ర విధానము మనకు తెలియనగుచున్నది. +మెగస్తనీసు వ్రాతలవల్ల ఆనాటి సాంఘిక, రాజకీయసభలు, పలుప్రదేశముల వర్ణన, పాడిపంటలు, పరిశ్రమలు +మొదలగు వాటిని గూర్చిన పూర్ణచిత్రము వెల్లడియగుచున్నది. మెగస్తనీసు స్వయముగ దర్శించి, విషయములను ప్రత్యక్షముగ తెలిసికొని వ్రాసిన గ్రంథ మగుటచే అది ప్రత్యక్ష ప్రామాణిక గ్రంథమై, అత్యధికమయిన చారిత్రక విలువ గలిగి యున్నది. + +చక్రవర్తి సామ్రాజ్యమునకు సర్వతంత్ర స్వతంత్రాధికారియై యుండెను. ఆతడు యుద్ధ, న్యాయ, నిర్వహణం (executive), శాసనాధికారములను తన స్వాధీనమునం దుంచుకొనెను. సామ్రాజ్య పరిపాలనా వ్యవహారములందు చక్రవర్తి స్వయముగనే ఎట్లు వ్యవహరించు చుండెనో మెగస్తనీసు తెలిపియున్నాడు. చక్రవర్తి పగలు నిద్రించడనియు, దినభాగమంతయు దర్బారు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0629.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0629.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93a77ebbb4048d1ad6e449de86ed31b1b4781a00 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0629.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +నందే యుండి తగవులను విచారించుచు, ఇతర రాజ్య భాగముల వ్యవహారములను నెరవేర్చుచుండెడి వాడనియు మెగస్తనీసు వ్రాసియున్నాడు. ఒడలు పిసికించుకొను సమయము సమీపించినపుడు కూడ రాచకార్యములకు భంగము కలుగకుండె నట ! రాజు తన కురులు దువ్వించుకొని ముడులు సవరింపించుకొను సమయమున కూడ ఆతనికి విశ్రాంతి లేకుండెనట! అట్టి తరుణమున తన దర్బారులోని రాయబారులకు దర్శనమిచ్చు చుండెడివాడట ! + +పైన వివరించిన ప్రకారము సామ్రాజ్యము విభిన్న ప్రాంతములుగ విభజితమై ఆ ప్రాంతములను రాష్ట్రపాలకులు పాలించుచుండిరి. కేంద్రప్రాంతమును, తూర్పుప్రాంతమును చక్రవర్తియే పాలించుచుండెను. సామ్రాజ్య +పాలనమందు చక్రవర్తికి సహకారిగా ఒక మంత్రిమండలి యుండెను. అతిసమర్థులయిన ఆ మంత్రులే రాష్ట్రపాలకులను, ఉపరాష్ట్రపాలకులను, రాజ్యకోశాధికారులను, సేనా నాయకులను, నావికా దళాధిపతులను, న్యాయమూర్తులను, దండ విధాయకులను, వ్యవసాయ శాఖాధ్యక్షుని వంటి ఇతర ఉన్నతాధికారులనందరను ఎన్నుచుండిరి. + +చక్రవర్తి స్వయముగ అధికసంఖ్యలో గూఢచారులను నియమించి ఉపయోగించుకొనెడివాడు. వారు పట్టణమును గూర్చియు, సైన్యమును గూర్చియు వార్తలను రహస్యముగా చక్రవర్తికి నివేదించుచుండెడివారు. అత్యధిక విశ్వాస పాత్రులును, అతి సమర్థులును ఇట్టి ఉద్యోగములకు నియమితులగుచుండిరి. ఈ గూఢచారుల మీద +అధికారు లుండెడివారు. వారు రాచకార్యములందు వేశ్యల సహకారమునుగూడ పొందుచుండెడివారు. + +చంద్రగుప్తుని కాలములో పుర పరిపాలనా విధాన మిట్లుండెను : నగరపాలనా నిర్వహణమునం దుండువారు +ఆరు సంఘములుగా విభజింపబడుచుండిరి. ఒక్కొక్క సంఘమునందు అయిదుగురు సభ్యు లుండుచుండిరి. + +మొదటి సంఘమువారు పారిశ్రామిక క్షేత్ర వ్యవహారములను సవరించుచుండిరి. + +రెండవ సంఘమువారు విదేశీయుల సత్కార సమాదరణములను జూచుచుండిరి. పరదేశీయులకు గృహాది వసతులను గల్పించుటయు, వారి జీవిత విధానములను కనిపెట్టు చుండుటయు, వారు వెడలిపోవునపుడు సాగనంపుటయు, ఒకవేళ వారెవరైన మరణించినచో, వారి ఆస్తి పాస్తులను బంధువులకు అందజేయుటయు వీరి కర్తవ్యములై యుండెను. వారు జబ్బు పడినచో వారికి సకలోపచారములు చేయుటయు, వారు మరణించిన యెడల ఖననము చేయుటయును రెండవసంఘము కర్తవ్యమయియుండెను. + +మూడవ సంఘమువారు జనన, మరణములను గూర్చి విచారించుచుండిరి. ఈ విచారణ పన్నులు విధించు విధానమున కవసరమై యుండెను. + +నాల్గవ సంఘమువారు వర్తక వాణిజ్య విషయముల విచారణ కర్తలుగ నుండిరి. ఈ సంఘమువారి యొద్దనే +తూనికలు, కొలత పాత్ర లుండుచుండెను. అన్ని ధాన్యములును సకాలమునందు అమ్ముడుపోవలయును. దొంగ +బేరములు చేయకూడదు. ప్రతియొక్కడు ఏదే నొక విధమయిన సరకు యమ్ముచుండవలయును. లేనిచో +ద్విగుణముగా పన్ను నీయవలసియుండెను. + +అయిదవ సంఘమువారు చేతిపనులపయి విచారణాధి కారులుగా నుండిరి. క్రొత్తవాటిని, పాతవాటిని విడి +విడిగా అమ్మవలయును. రెండింటిని కలిపి బేరము సాగించినచో అపరాధము క్రింద ధనమును చెల్లింపవలసి +యుండెను. + +ఆరవ సంఘమువారు పదార్థముల ధరలలో పదవ భాగమును పన్నుగా వసూలుచేయువారు. ఈ పన్నును +సమర్పించుటలో మోసముజరిగినచో మరణ శిక్ష విధింప బడుచుండెను. + +ఇవి ఆయా సంఘముల యొక్క ప్రత్యేక విధులు. అయితే అన్ని సంఘములును తమ ప్రత్యేక విధులతో పాటు ప్రభుత్వ భవనములను సుస్థితిలో నుంచుట, ధర వరలను సముచిత స్థాయిలో నుంచుట, విపణి వీథులను, +ఓడరేవులను, దేవాలయములను పరిరక్షణము గావించుట మొదలగు సార్వజనిక ప్రయోజనాత్మక కార్యములను +సమష్టిగా నెరవేర్చుచుండవలయును. + +నదుల పర్యవేక్షణము, భూముల కొలత, సస్యములకు నీటిపారుదల ఇత్యాది విషయములలో ఎట్టి అక్రమములు +జరుగకుండ చూచుటకు జిల్లాలలో వేర్వేరు తరగతుల అధికారులుండిరి. వీరుగాక, వ్యవసాయాభివృద్ధి, అటవీ +సంరక్షణము, కలపసామాను నిర్మాణము, లోహకర్మా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0630.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0630.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1b07ea44d0c23f5b019d569266941a1009deafe --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0630.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +గారములు, గనులు, రాచబాటలు-మున్నగువాటి విషయములో సరియైన కట్టుదిట్టములు చేయుటకు అధికారులు జిల్లాలలో నుండుచుండిరి. + +క్రొత్తగా నిర్మాణమైన ఈ సామ్రాజ్య భద్రతకు యుద్ధ శాఖా పరిపాలన పటిష్ఠత ముఖ్యావసరము. ఈ విషయములో కూడ మౌర్యులు తీసికొన్న విధానవివరములను మెగస్తనీసు వర్ణించియున్నాడు. చంద్రగుప్తుడు 6 లక్షలకు మించిన సేనానివహమును సిద్ధముగా నుంచియుండెను. యుద్ధతంత్ర కార్యాలయ నిర్వహణము 30 మంది సభ్యులు గల ఒక సంఘము ఆధీనమున నుండెను. ఈ సంఘము అయిదు ఉపసంఘములుగా విభజింపబడి—1. కాల్బలము, 2. ఆశ్వికదళము, 3. యుద్ధార్థరథములు, 4. యుద్ధార్థ గజములు, 5. రవాణాశాఖ అను అయిదును ఈ అయిదు ఉపసంఘములపర మొనరింపబడెను. + +అయిదవ ఉపసంఘ విధులలో సంభార సేకరులు, యుద్ధ పరిచారకులు, కమ్మరీడులు, గడ్డికోయువారు మొదలగు వారిపై యాజమాన్యము వహించుటయు నై యుండెను. ఈ అయిదవ ఉపసంఘము పై నాలుగు ఉపసంఘములతో సహకరించుచు, భేరీనగారాలు మ్రోగించియు, కొమ్ము లూదించియు, ఆయా గుర్తులప్రకారము అందరు తమ విధులను నిర్వర్తించునట్లుగా చేయుచుండెను. పారితోషికము లిచ్చుటకు, లేక శిక్షించుటకు ఏర్పాట్లుండుటచే కార్యభద్రతకు ఎట్టి అంతరాయములు లేకుండ నుండెను. + +యుద్ధభటులకు యుద్ధసమయమున తప్ప ఇతర సమయములలో తమ యిష్టానుసారము వర్తించుటకు స్వేచ్ఛ +యుండెను. వారి జీతబత్తెములు ఉదారముగా నుండుటచే, వారు సౌఖ్యావహముగ జీవించుటయేగాక ఇతరులను గూడ పోషింపగలిగి యుండిరి. + +రాచనగరు విలాసము : చక్రవర్తి దర్బారు అత్యంత ఆడంబరముగను, వైభవోపేతముగను ఉండెడిది. చక్రవర్తి ప్రజలకు బహిరంగముగా దర్శనమిచ్చుట ఒక విశిష్టమైన సామాజిక విశేషముగా నుండెడిది. చక్రవర్తి +ఉత్సవసమయములలో బంగారు పల్లకిలో పయనించు చుండెడివాడు. ఆపల్లకిని ముత్యాలతో అలంకరించెడి +వారు. అందులో బంగారు నగిషీ పనితనముగల సున్నితమయిన పట్టుమెత్తలు పరచబడెడివి. పల్లకివెంట అంగ +రక్షకులు, యుద్ధవీరులు ఉండెడివారు. వీరిలో కొందరు సజీవ పక్షిబృందము కూర్చుండియున్న వృక్ష శ్రేణిని +పట్టుకొని వచ్చుచుండెడివారు. + +చక్రవర్తి అంతఃపురమునందున్నప్పుడు ఆతని రక్షణభారము స్త్రీలు వహించుచుండెడివారు. వేటకత్తెలతో +పరివృతుడై, చక్రవర్తి మృగయా వినోదము గావించెడి వాడు, వీరందరు రథములమీదగాని, అశ్వములమీదగాని, +ఏనుగులమీదగాని, పోవుచుండెడివారు. వేటసమయములో చక్రవర్తివెంట ఇద్దరో, ముగ్గురో ఆయుధదారిణులగు వనిత లుండెడివారు. రాజు వేటకుక్కలతో సింహములను వేటాడుచుండెడి వాడు. వేటతరువాత ఆయనకు ప్రియమైన వినోదక్రీడ ఎద్దుల పరుగుపందెములు, ఎద్దులు, అశ్వములు పూనినరథముల పందెములు తరువాత +జంతువులు పోరులు. పండుగసమయములలో చక్రవర్తి యూరేగింపు దృశ్యము కన్నులపండువుగా నుండును. +ఊరేగింపునందు రజత, సువర్ణభూషణ మండితములయిన పెక్కు గజములును, నాలుగశ్వములు లాగు +చుండెడి రధములును ఉండుచుండెను. పరిచారకులు రత్నఖచితములయిన భాండములను గొని వచ్చుచుండెడి వారు. అడవిదున్నలు, చిరుతపులులు, పెంపుడు సింహములు మొదలగు అడవిజంతువులు వెంటనుండెడివి. వార్షిక అభ్యంజనోత్సవ సందర్భమున (దీపావళి సందర్భమున) హరిణములు, దుప్పులు, ఖడ్గమృగములు, మచ్చికయయిన పెద్దపులులు, చిరుతపులులు, వేటకుక్కలు, మర్కటములు, కొంగలు, బాతులు, పావురములు మొదలగువానిని చక్రవర్తికి కానుకగా నొసంగుచుండిరి. ఏదేనొక కార్యార్థమయి రాజు పురవీధుల నేగుసమయమున 24 గజములు చక్రవర్తి రక్షణమునకై వెంట నడచెడివి. ఆతనిచుట్టును తిరుగుచు, రాజునకు సమీపమున పైగా నెగురుచు సుశిక్షితమైన పెంపుడు చిలుక లుండెడివి. + +చంద్రగుప్తుని ప్రాసాదము అత్యంతవైభవ సంపన్నమై రాజమర్యాదానుసారియై విరాజమానముగా నుండు +చుండెడిది. ఈ ప్రాసాదమున బంగారురేకుతో కప్పబడిన స్తంభములుండెను. ఈ స్తంభముల చుట్టును ఉబ్బెత్తుగ +బంగారు ద్రాక్షతీగ అల్లుకొనియుండును. ఈ తీగలమీద వెండిపిట్టల బొమ్మలతో అలంకరించెడివారు. రాజప్రాసా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0631.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0631.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..17e860efb8cd8c3e784813b37c41d63978a9e424 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0631.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +దము విశాల రమ్యోద్యానమునందు నిర్మితమై యుండెను. ఉద్యానమునందు పచ్చని - పత్రశోభితములగు వృక్షములును, శీతలచ్ఛాయా సమన్వితములగు తరుబృందమును ఉండెను. తామరకొలకులు, అందు జలవిహారార్థము పడవలు ఉండుచుండెను. + +గంగానదితో శోణానదికలియు సంగమస్థానమున రాజధానియగు పాటలీపుత్రము నెలకొనియుండెను. ఆ నగర +రాజముయొక్క పొడవు 9 మైళ్ళ 352 గజములు; వెడల్పు 1 మైలు 1270 గజములు. దీనిచుట్టును 60 అడుగుల +లోతును, 200 గజముల వెడల్పును గల అగడ్తయుండెను. ఈ అగడ్తను శోణానదీ జలముతో నింపుచుండిరి. పట్టణమునకు మరియు రక్షణముగా బలాఢ్యమైన 'కంచెకోట' (మానుకోట) అగడ్తవెంట చుట్టుతిరిగి వచ్చును. ఈకోటకు రంధ్రము లుండును. ఆ రంధ్రములగుండ విలుకాండ్రు బాణములను ప్రయోగించుచుండిరి. ఆ నగర ప్రాకార కుడ్యమునకు 64 దర్వాజాలును, 570 బురుజులును నగర సంరక్షక దృష్టితో నిర్మితమైయుండెను. ఈ నిర్మాణములు ప్రాకారకుడ్యమునకు, నగరమునకు శోభనుగూర్చునవిగా నుండెను. + +వాయవ్య సరిహద్దునుండి పాటలీపుత్రము వరకును 1150 మైళ్ళ పొడవుగల రహదారి బాట యుండెను. ఈ బాట యందలి ప్రతి మైలునకు గుర్తుగా ఒక రాతిని పాతి, ఆ రాతిమీద ఇటునటుబోవు బాటలను గూర్చియు, +వాటి దూరములను గూర్చియు వివరించి యుండిరి. బాటల కిరు ప్రక్కలను ప్రయాణికుల సౌకర్యార్థము వృక్షశ్రేణి పెంచబడుచుండెను. అచ్చటచ్చట నీటివసతు లేర్పరుపబడెను. పూటకూలి యిండ్లును, విశ్రాంతి గృహములును తగు విధముగా నుండెను. భూమార్గములే గాక జలమార్గములును దూరదూర ప్రదేశములకు పోవుటకు +సామ్రాజ్యమునం దంతటను ఏర్పరుపబడెను. వీటికి కుల్యామార్గములు. కూలపథములు, సంయాన పథము +లనియు పేర్లుండెను. నదీనదములకు సంబంధించినవి కుల్యామార్గములు. రేవులను గలుపు తీరమార్గములకు కూల వథములని పేరు. నిండు సముద్రమార్గములకు సంయాన పథము లని పేర్లు. ఇట్టి జలయానములకు ఉపయోగకరముగ వేర్వేరు విధములయిన నావ లుండెను. + +ఈ రహదారి బాటల సుస్థితిని, మరమ్మతులను, సూచీ ఫలకములను చక్కజూచుటకు అధికారులు నియమితులై +యుండిరి. + +ప్రజాజీవితము : చంద్రగుప్తుని సామ్రాజ్యమునందంతటను శాంత్యభ్యుదయ సంతృప్తులు నిండుకొని యుండిన వని మెగస్తనీసు సందేహవిరహితముగ లిఖించియున్నాడు ఇట్టి ఫలితమునకు, భూమి ఫలవంతమైనదిగను, ఖనిజ సంపత్సంభరితముగను ఉండుటయే కారణము. ప్రజలు సంతృప్తికరమగు జీవనోపాధికలిగియుండుటచే, సామాన్య గృహజీవనమునకు మించిన పరిస్థితులు కలిగి ఠీవిగా నుండుచుండిరి. ప్రజలు కళాకౌశలులై యుండిరి. భూమి సారవంతమైనదగుటచే పంటలు బాగుగ పండుచుండెను. +ఫలవృక్షములు చక్కగ ఫలించుచుండెను. ప్రజలు పరిశుద్ధ వాయువును పీల్చుచుండిరి; పరిశుద్ధ జలమును త్రాగుచుండిరి. ఇక వారికి కొరత ఎందుకుండును? భూమ్యంతర భాగములందు పలువిధములయిన పొరలలో బంగారు, వెండి, రాగి, ఇనుము, తగరము మొదలగు ఖనిజసంపద అమితముగా నుండెను. గృహోపకరణములు, ఆభరణాద్యలంకార వస్తువులు, యుద్ధాయుధములు, వివిధములయిన కొఱముట్లు నిర్మాణముకొరకు ఈ లోహాదులు ఉపయోగింపబడుచుండెను. + +నదులు, సెలయేళ్ళు దండిగ నుండుటచే, భూమి సారవంతముగా నుండెను. ఆహారధాన్యములు, చెట్లు చేమలు, +చక్కగ వర్దిల్లుటకు అనుకూలముగ నుండెను. సంవత్సరములో రెండు వానలు కురియుచుండుటచే, రెండు +పంటలు పండుచుండెను. భారతభూమి యందు క్షామదేవత ఆ కాలములో ప్రవేశించనేలేదట ! పుష్టికరమగు +ఆహారమున కెట్టి కొరతయు లేకుండెను. భూమియొక్క సారమునుబట్టియేగాక, భారతీయులు అనుష్ఠించు కొన్ని +ఆచారవ్యవహారములవల్ల కరవు ప్రత్యక్షమగుటకు అవకాశమే లేకపోయెనట! ఇతర దేశములలో యుద్ధసమయ +ములందు ఇరువాగుల వారును భూతలమును సర్వనాశనముచేసి, పనికిరాని బీడుగా చేయుచుండిరి. కాని భారతదేశములో రైతును పరమపవిత్రుడుగను అహింసనీయుడుగను భావించి, మహాసంగ్రామములు ప్రజ్వలించుచున్న సమయములో కృషికుని కెట్టి భయ సంకటములు సంభ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0633.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0633.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..836028572bbd0d5b4e02664ec5833d1766d0010c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0633.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +శ్రీకృష్ణ నిర్యాణముతో కలియుగ ప్రారంభమయ్యెను (క్రీ. పూ. 3102). అప్పుడే ధర్మరాజు పరీక్షిత్తునకు పట్టాభిషేకముచేసి భార్యతోను, సోదరులతోను మహాప్రస్థానము చేసెను. + +పరీక్షిత్తునుండి 28 మంది రాజులు హస్తినాపురమును పరిపాలించిరి. క్రమముగా హస్తినాపుర రాజ్య మంతరించెను. పరీక్షిత్తు సమకాలమున మగధరాజ్యమును జరాసంధ వంశీయుడైన సోమాధి పరిపాలించెను. అప్పుడు మగధరాజ్యమునకు గిరివ్రజము రాజధాని. ఈ రాజవంశమునకు బార్హద్రథ వంశమని పేరు. ఈ వంశములో 22 మంది రాజులు 1006 సంవత్సరములు పరిపాలించిరి - "ఇత్యేతే బార్హద్రథాః భూపతయః వర్షసహస్రమేకం భవిష్యన్తి" (విష్ణుపురాణము - 4 అంశము - 23 అధ్యా). “వర్ష సహస్రమ్” అనునది స్థూలసంఖ్య. ఆయా రాజుల పరిపాలనా కాలగణనమున 1006 సంవత్సరములు వచ్చును (క్రీ. పూ. 2132 వఱకు). హస్తినాపుర రాజ్యము క్రమముగా బలహీనమై మగధరాజ్యము ప్రబల మయ్యెను. బార్హద్రథులలో చివరివాడైన రిపుంజయుని అతని మంత్రియైన మునికుడు సంహరించి తనకుమారుడైన ప్రద్యోతనుని సింహాసన మెక్కించెను (క్రీ. పూ.2132) - “యో౽యం రిపుంజయో నామ బార్హద్రథో౽న్త్యః తస్యామాత్యః మునికోనామ భవిష్యతి. సచైనం స్వామినం హత్వా స్వపుత్రం ప్రద్యోత నామాన మభిషేక్ష్యతి." (వి.పు. 4అం. 24 అధ్యా.) + +ప్రద్యోతనుని వంశీయులు ఐదుగురు 138 సంవత్సరములు మగధరాజ్యము నేలిరి. (క్రీ. పూ. 1994 వరకు) - "ఇత్యేతే అష్టత్రింశ దుత్తరమేకశతం పంచ ప్రద్యోతనాః పృథివీం భోక్ష్య న్తి" (వి. పు. 4 అం. 24 అధ్యా.) వారిలో +చివరివాడైన నందివర్ధనుని సంహరించి శిశునాగుడు రాజయ్యెను. ఇతని వంశమువారు పదిమంది 360 సంవత్సరములు పరిపాలించిరి (క్రీ. పూ. 1634 వరకు) - "ఇత్యేతే శైశునాగా భూపాలాః త్రీణివర్షశతాని షష్ట్యధికాని భవిష్యన్తి" (వి. పు. 4 అం. 24 అధ్యా). వీరిలో కడపటి వాడైన మహానందికి శూద్ర భార్యయందు జనించిన +మహాపద్మనందుడు క్రీ. పూ. 1634 లో రాజయ్యెను- “మహానందిన స్తతః శూద్రా గర్భోద్భవః ... మహాపద్మ నందనామా..... భవిష్యతి (వి. పు. 4 అం. 24 అధ్యా.) ఇతడును, ఇతని యెనిమిదిమంది కుమారులును 100 సంవత్సరములు రాజ్యముచేసిరి (క్రీ.పూ. 1534 వరకు)-“మహాపద్మః, పుత్త్రాశ్చ ఏకం వర్షశత మవనీపతయః భవిష్యన్తి (వి. పు. 4 అం. 24 అధ్యా). + +మహాపద్మాభిషేకాత్తు యావ జ్జన్మ పరీక్షితః +ఏక మేవ సహస్రంతు జ్ఞేయం పంచ శతోత్తరమ్. + +అను మత్స్యపురాణ వచనమునకు ఈ లెక్క సరిపోవుచున్నది. “ఏక మేవ సహస్రం పంచశతోత్తరం" అనునది +స్థూలసంఖ్య-1006+138+360 = 1504 అగును. క్రీ. పూ. 3138 – 1504 = 1634. పై లెక్కప్రకారము మహాపద్మనంద రాజ్యాభిషేకకాలము క్రీ. పూ. 1634 సరిపోవు చున్నది. + +చాణక్యుడు (కౌటిల్యుడు) చివరి నందరాజును సంహరించి క్రీ. పూ. 1534 లో చంద్రగుప్త మౌర్యుని సింహాసన మెక్కించెను. “నవ చైతాన్ నందాన్ కౌటిల్యో బ్రాహ్మణః సముద్ధరిష్యతి .... కౌటిల్య ఏవ చన్ద్రగుప్త ముత్పన్నం +రాజ్యే౽భిషేక్ష్యతి" (వి. పు. 4 అం. 24 అధ్యా). ఈ మౌర్యవంశమున పండ్రెండుమంది రాజులు 316 సంవత్సరములు రాజ్యము చేసిరి. (క్రీ. పూ. 1218 వరకు.) "ద్వాదశైతే నృపా మౌర్యాః, చంద్రగుప్తాదయో మహీమ్। శతానిత్రీణి భోగ్యన్తి, దశషట్చసమాః కలౌ" (కలియుగ రాజ వృత్తాంతము భా. 2 అధ్యా.) + +పై వివరణమును గమనించినచో చంద్రగుప్తమౌర్యుని పట్టాభిషేకము కలిశకము 1568 వ సంవత్సరమునకు సరియగు క్రీ. పూ. 1534 లో జరిగినట్లు స్పష్టము. కాని పాశ్చాత్య పండితులు చంద్రగుప్తమౌర్యుని అలెగ్జాండరు +సమకాలికునిగా గ్రహించి అతనిని క్రీ. పూ. 327 కు తీసికొని వచ్చిరి. నిజమునకు మౌర్యుల తరువాత + +“దశై తే శుంగరాజానో భోక్ష్యన్తీమాం వసుంధరామ్ +శతం పూర్ణం శతే ద్వే చ తేభ్యః కణ్వాన్ గమిష్యతి." +“చత్వార ఏతే భూపాలాః కణ్వగోత్ర సముద్భవాః +ధర్మేణ భోష్యన్తి మహీం పంచాశీతిస్తు వత్సరాన్” +“ఏతే ద్వాత్రింశదాంధ్రాస్తు భోక్ష్యన్తి వసుధామిమామ్ +శతాని పంచ పూర్ణాని తేషాం రాజ్యం భవిష్యతి." + (కలియుగ రాజవృత్తాంతము . 3 భా. 2 అ.) \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0634.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0634.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..75ecdbc78ca56f69c35f547d0a0949778d645895 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0634.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +శుంగవంశపు రాజులు 300 సంవత్సరములును, కణ్వవంశపు రాజులు 85 సంవత్సరములును, ఆంధ్ర రాజులు 506 +సంవత్సరములును పరిపాలించిన తరువాత గుప్తవంశీయుడైన చంద్రగుప్తుడు క్రీ. పూ. 327 నాటికి మగధ సింహాసన మెక్కెను (క్రీ. పూ. 1218 (300 +85+506) = 327). + +చంద్రగుప్తుని సభలో మెగస్తనీస్ అను గ్రీకు రాయబారి యుండెననియు, అతడు భారతదేశము తిరిగి తాను +చూచిన విషయములు వ్రాసెననియు, అతని గ్రంథము ఉత్సన్నమైపోగా దానినుండి చరిత్రకారులు ఉదాహరించి +యుండిన అంశములను కూర్చి 'ఇండికా' 'అను గ్రంథము తయారు చేయబడినదనియు చరిత్రజ్ఞు లెఱిగిన విషయమే గదా ! ఆ మెగస్తనీస్ మౌర్య చంద్రగుప్తుని సభలో ఉండియుండినచో మహామంత్రియైన చాణక్యుని (కౌటిల్యుని) గురించి ఒక్కమాటయైనను వ్రాసియుండడా ? పురాణము లన్నియు ఏకకంఠముగా చాణక్యుడు చంద్రగుప్తుని సింహాసన మెక్కించినట్లు చాటుచున్నవి. చీమలను గుఱించి కూడ మెగస్తనీసు వ్రాసిన మాటలు భద్రపరచినవారు అతడు చాణక్యుని గురించి వ్రాసియుండినచో దానిని ఏల ఉద్దరించియుండరు ? రాజులను గుఱించి వ్రాసిన వాక్యములు లభించుచున్నవి గదా ! ఆ ప్రసంగములో చాణక్యుని ఊసే లేదు. మెగస్తనీసు చాణక్యుని గురించి వ్రాయలేదు గనుక చాణక్యుడను నొక వ్యక్తి లేడనియు, అత డొక కల్పితపురుషుడై యుండు ననియు కొందఱు సిద్ధాంతీకరించిరి. నిజమునకు చాణక్యుడు సింహాసన మెక్కించిన చంద్రగుప్తుని కాలములో లేని మెగస్తనీసు, వేరొక (గుప్త) చంద్రగుప్తుని కాలములో ఉండిన మెగస్తనీసు చాణక్యుని ఉల్లేఖించకపోవుట సహజమే. అతడు చాణక్యుని పేర్కొనక చంద్రగుప్తుని పేర్కొనుటనుబట్టి అతడు పేర్కొనిన చంద్రగుప్తుడు +చాణక్యుడు సింహాసన మెక్కించిన మౌర్య చంద్రగుప్తుడు కాడనుట సిద్ధాంత మగుచున్నది. + +గ్రీకు చరిత్రకారులు వరుసగా భారతదేశము నేలిన ముగ్గురు రాజులను పేర్కొనిరి. 1. జాండ్రేమ్సు 2. సాండ్రో కొట్టోస్ 3. సాండ్రో సిప్టస్. వీరిలో సాండ్రో కొట్టోస్ మౌర్య చంద్రగుప్తుడని చరిత్రకారు లనుచున్నారు. ఈ పేర్లు కలిసినవి. కాని చంద్రగుప్తునకు ముందున్న రాజు నందరాజు. తరువాత వచ్చిన రాజు బిందుసారుడు. ఈ పేర్లతో వరుసగా జాండ్రేమ్సు, సాండ్రో సిప్టస్ అను పేర్లు కలియుటలేదు. ఇట్లుకాక గుప్త చంద్రగుప్తుడు సాండ్రోకొట్టోస్ అనుకొనినచో, అతనికి ముందున్న ఆంధ్ర రాజులలో చివరివాడైన చంద్రమస్ (చంద్ర బీజుడు, లేక చంద్రశ్రీ), తరువాత వచ్చినరాజు సముద్ర గుప్తుడు. ఈ పేర్లు జాండ్రేమ్సు, సాండ్రోసిప్టస్ అను పేర్లతో కలియుచున్నవిగదా ! దీనిని బట్టికూడ క్రీ. పూ. +327 లో ఉన్న వాడు మౌర్య చంద్రగుప్తుడు కాడనియు, గుప్త చంద్రగుప్తుడే యనియు తేలుచున్నది. + +పురాణముల కాలగణనమును త్రోసివేయుటకు చరిత్రకారు లింకొక కారణమును చూపుదురు. "అశోకుని +శాసనములలో ఆనాడున్న యవనాది రాజుల నామము లున్నవి. గ్రీకుచరిత్ర ప్రకారము వారి కాలము తెలియు +చున్నది. కనుక వారికి సమకాలికుడైన అశోకుడు క్రీ. పూ. 272-232 సంవత్సరముల నడుమ ఉండినట్లు +చెప్పవచ్చును. దీనిని బట్టి అతని తాతయైన చంద్రగుప్తునికి నిర్ణయించిన కాలము యుక్తి యుక్తముగ నున్నది" అని సిద్ధాంతము చేయుదురు. ఈ సందర్భమున ఈ క్రింది పట్టిక పరిశీలింపదగును : ++ అశోకుని శాసనములో ఉన్న రాజుల పేర్లు. (13వ శాసనము కాల్సీశిలమీద దక్షిణ భాగమున చరిత్రకారులు చదివిన పేర్ల పాఠము చరిత్రకారులు గుర్తించిన రాజుల పేర్లు అతియోగ అంటియోక ఆంటియోఛస్ థియోస్ (సిరియా) తులమయ తురమాయ (రెండవ) టాలమీ ఫిలడెల్ఫాస్ (ఈజిప్టు) గొంగకేన అంటికిన అంటిగోనస్ గొనాటస్ (మాసిడోనియా) మక మగ నుగాస్ (సిరినీ) అలిక్యషుదలె అలికసుందర అలెగ్జాండర్ (ఎపిరస్, లేక, కోరింథు) \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0636.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0636.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..86a6fc838987e643975bbb2c5cb282f91af59eb1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0636.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +గ్రీకు చరిత్రలలో ఎక్కడను అశోకునియొక్క గాని, ఇంకే ఇతర భారతీయునియొక్క గాని మతప్రచారము వారి రాజ్యములలో జరిగినట్లు వ్రాయబడియుండలేదు. "There is no evidence in any foreign literature that the King Asoka or any Indian ruler proclaimed his message abroad as is alleged in the inscription of the King Priyadarsi, by some modern scholars. It naturally arouses suspicion in our mind whether the name of any foreign ruler is recorded in the inscriptions." (Asoka's Eternal Religion, Hindustan Review, Patna-1952, p.p. 115-22. Cited by Dr. D. S. Triveda in his +Indian Chronology p. 88). కనుక చరిత్రకారులు గుర్తించిన ఆయా యవన రాజులకాలమున అశోకుడు +లేడనియు, అశోకుడు ఉదాహరించిన రాజులు భారతదేశపు సరిహద్దులోని యవనరాజులే గాని కొన్ని వేలమైళ్ల +దూరముననున్న యవనరాజులు కారనియు నిర్ణయించుట ఉచితమగుట స్పష్టము. సిరియా 1750 మైళ్ళు, ఈజిప్టు +2400 మైళ్ళు, వీనికిని భారతసీమకును నడుమ అనేక దేశములు గలవు. కనుక ఇవి భారతసీమలోని వనుట పొసగదు. అంతేగాక గ్రీసు, ఈజిప్టు, సిరినీ మొదలగుచోట్ల ఆకాలమున బౌద్ధమత వాసన కూడ లేకుండుట పై నిర్ణయమును బలపరచుచున్నది. + +ఇంకొక ముఖ్యమైనవిషయము గమనింపదగి యున్నది. మౌర్య చంద్రగుప్తుని సింహాసన మెక్కించిన కౌటిల్యుడు +రచించిన అర్థశాస్త్రములో 65 వ ప్రకరణము "దాస కర్మకర కల్పః" అని కలదు. ఇందు మనుష్యులను బానిసలుగా విక్రయించు పద్ధతి, అందు జరుగు నేరములు, వానికి దండములు వివరింపబడినవి. మెగస్తనీస్ భారత +దేశములో బానిపతనము అసలే లేదని చెప్పినాడు. "The same writer (Megasthenes) tells us further this remarkable fact about India, that all Indians are free, and not one of them is a slave. The Lakadaemonians and the Indians are here so far in agreement. The Lakadaemonians, however, hold the Helots as slaves, and these Helots do servile labour; but the Indians do not even use aliens as slaves, and much less a countryman of their own." (Mc Crindle; Ancient India as described by Magasthenes and Arrian Page 69, Fragment No. XXVI). దీనినిబట్టి మౌర్యచంద్రగుప్తుని కాలములో మెగస్తనీస్ లేడని కచ్చితముగా చెప్పవచ్చును. అంతేగాక మౌర్యచంద్రగుప్తుడు మెగస్తనీస్‌కు కొన్నిశతాబ్దములకు పూర్వము బానిసవర్తకము మనదేశములో జరుగుచుండిన కాలములో ఉండెనని చెప్పుటకు సందేహములేదు. + +పై విషయములను బట్టి చారిత్రక పరిశోధకులు చేసిన అశోకుని కాలనిర్ణయము సరికాదనుట తేటతెల్లమగు చున్నది. కనుక వారి చంద్రగుప్త కాలనిర్ణయము గూడ సరికాజాలదు. చంద్రగుప్త మౌర్యుడు క్రీ.పూ. 1534 లో +చాణక్యుని సాహాయ్యమున రాజ్యమునకు వచ్చెనే గాని చరిత్రకారులు చెప్పినట్లు అలెగ్జాండరు కాలమున (క్రీ. పూ. +327 ప్రాంతమున) కాదని నొక్కి వక్కాణించవచ్చును. + +చంద్రగుప్తమౌర్యుని కాలము క్రీ. పూ. 1534 నుండి 1500 వఱకు, తరువాత బిందుసారుని రాజ్యకాలము క్రీ. పూ. 1472 వఱకు, అశోకుని కాలము క్రీ. పూ. 1472 నుండి 1436 వఱకు అని సిద్ధాంతముచేయుటకు పురాణములు తోడ్పడుచున్నవి. వాటిని కాదనుటకు చరిత్రకారులు చూపు ప్రమాణములు సరియైనవి కానేరవు. + +భారతదేశ చరిత్రమంతయు చంద్రగుప్తుని కాలనిర్ణయము పైనే ఆధారపడియున్నది. ఇంకను ఈ విషయమున వివరములకు Kalhana's Rajatarangini edited by M. Troyer, Ancient History of India by Kuppaiah, Age of Sankara by T. S. Narayana Sastry, Dates in Ancient Indian History by A. Somayajulu, శ్రీ నడింపల్లి జగన్నాథరావుగారి ఆంధ్ర మహాసామ్రాజ్యము, శ్రీ కోట వెంకటాచలముగారి కలిశక విజ్ఞానము మూడు భాగములు, కలియుగ రాజవంశములు, అశోకుని కాలము నాటి యవనరాజులు ; Indian Chronology by Dr. D. S. Triveda, M. A., Ph. D., పురాణములలోని భవిష్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0637.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0637.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0d157e614d5934d0c69852a5be92ee1b6c7f83af --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0637.txt @@ -0,0 +1,52 @@ +ద్రాజ వృత్తాంతములు, కలియుగరాజ వృత్తాంతము చదువవలెను. + +చంద్రవంక : + +ఇది గుంటూరు జిల్లాలో ప్రవహించు చిన్ననది. ఇది పల్నాడు తాలూకాలోని శివారుపల్లె పర్వతశ్రేణిలో పుట్టుచున్నది. మాచెర్లవద్ద బాలచంద్రునివలె అర్ధచంద్రాకారమున ప్రవహించును గనుక దీనికి 'చంద్రవంక' అను +నామము వచ్చినది. పల్నాటివీరుల చరిత్రలో ప్రసిద్ధికి వచ్చినది. ఈ చంద్రవంక మాచెర్లవద్ద ఉత్తరవాహిని. +ఉత్తరవాహినీ స్థలము పరమ పవిత్రమైనదిగా పరిగణించబడుచుండును. ఈ నది ఉత్తరముగా పల్నాడు తాలూకా గుండ ప్రవహించి తూమూరుకోట అనుచోట కృష్ణా నదిలో సంగమించును. దీని ప్రవాహము పొడవు +22 మైళ్లు. + +చంద్రవంక నదికి చంద్రభాగ యను మరియొక పేరు గలదు. చంద్రవంకనుగూర్చి పేర్కొను సందర్భములలో +దీనిని చంద్రభాగ యనియే శాసనములందు వక్కాణించి యున్నారు. + +1. "...శ్రీమహామండలేశ్వర రామరాజు తిరుమల + జయదేవ మహరాజులుంగారు కుమార తిమ్మా + నాయనింగారి నాయంక రానకు పాలించి యిచ్చిన + నాగార్జునకొండ సీమలోని మాచెర్లకు ఉత్తర భాగాన + చంద్రభాగా నదికి పడమర . . . ” + (మాచెర్ల వీరభద్రాలయములోని ఎఱ్ఱరాతి బండమీది శాసన భాగము.) + +2. బ్రహ్మనాయని భార్యయగు ఐతాంబ సంతానార్థము + శ్రీ చెన్నకేశవస్వామివారిని ఆరాధించుటకు పోయి + నపుడు కృష్ణతో సమానమగు చంద్రభాగా నదిలో + విధ్యుక్తముగా స్నానమాడినది. + + "చంద్రభాగా నది సదృశ శైవలిని + కలుగదు పలునాటి గడ్డయం దెల్ల + కృష్ణకు సమ మిది కీర్త నీయంబ + ఎడమ భాగమ్మున నెనయు చెన్నునికి + దాపుగ బారు ఉత్తర ముఖంబునను + స్నాన మా నది జేసి......" (పల్నాటి వీర చరిత్ర.) + +3. ...... కన్నడ నాగిమయ్యాభిధానవే...... + .....ధానగ్రామే సప్తతి నివత్తన్ (న) + పరిమితాం ప్రాదాత్ పుణ్యశా...... + ...... మహాదేవి తటాక + చంద్రభాగానదీ ప్రవేశ ఆతుకూరి + మాగన్ సమీపే దశనివత్తన్‌న పరిమితాం ...... + +ఇట్లు క థాసందర్భములను బట్టియు, స్థలవర్ణనాదికములను బట్టియు చంద్రభాగ యని పేర్కొనబడినది చంద్రవంకయే గాని మరి యొండుగాదు. + +మాచెర్ల రైలుస్టేషనుకు ఎగువ 5 మైళ్ళ దూరమున నాగులవనమునకు సమీపమున ప్రకృతిశోభను ఇనుమ +డించుచు చంద్రవంక తన జలమును 70 అడుగుల ఎత్తున కొండమీదినుండి ఒక సరస్సులోనికి ప్రజ్వలిత వేగముతో పడుచుండును. దీనినే “ఎత్తిపోతల" జలపాత మని వ్యవహరించెదరు. ఈ మనోహరదృశ్యమును చూచుటకు వేలమంది యాత్రికులు తరచుగా ఇచటకు వచ్చుచుందురు. ఈ సరస్సు నుండి తిరిగి చంద్రవంక ఒక మైలుదూరమువరకు అత్యంత రామణీయకమైన పచ్చని లోయగుండా ప్రవహించి కృష్ణానదిలో అంతర్భూత మగును. + +దేవాలయములు : ఈ లోయ ఒడ్డుననే పశ్చిమదిశన శ్రీ రంగనాయకస్వామివారి ఆలయ మున్నది. పర్వత +బిలములో లక్ష్మీదేవితోగూడిన రంగనాయకస్వామి శేషశాయియై యున్నాడు. బిలప్రదేశములో శిథిలమైన చెన్న కేశవవిగ్రహము, దక్షిణపార్శ్వమున వీరభద్రుడును దరి పైభాగమున గల గుహలలో దత్తాత్రేయస్వామి +ప్రాసాదము శిథిలమయిన గుహలు, ఈశ్వరలింగము, మున్నగునవి కలవు. + +జలపాతమునకు పశ్చిమ భాగపు సోపానములకుమధ్య నల్లి బిల్లిగా అల్లుకొనియున్న గురువింద తీగెలు, మొగలి +పొదలు గలవు. వీటి చాటున 'చౌడేశ్వరీశక్తి' విగ్రహము ఉన్నది. దేవాలయములు జీర్ణావస్థలో నున్నవి. ఏటేటా +ఫాల్గున శుద్ధ పూర్ణిమనాడు శ్రీ రంగనాయక స్వామికి భక్తులు కల్యాణమహోత్సవము జరుపుదురు. ఆషాఢ శుక్ల +శయనైకాదశీ, వ్యాసపూర్ణిమలకు విశేషముగ భక్తజను లీక్షేత్రమును దర్శించెదరు. ఇచ్చటి నిర్మల, ప్రశాంత +వాతావరణమును ప్రకృతి రామణీయకమును తిలకించు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0638.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0638.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a026f92ef678fdef90ef5a052df0e05bc2d20a93 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0638.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +టకును, జలపాతము పడు ప్రదేశమున స్నానమాడుటకును, ఏడాదిపొడుగునను జనులు వివిధప్రాంతముల నుండి విహారయాత్రకు విచ్చేయుచుందురు. ఈ స్థలము రామాయణీయ శబరి యను భ క్తురాలి యాశ్రమస్థాన మనియు చెప్పెదరు. అపూర్వమైన ఓషధులు ఇచ్చట లభించు నని తెలియుచున్నది. ఈ జలపాతమునుండి విద్యుచ్ఛక్తిని ఉత్పత్తిచేయుటకు అవకాశమున్నదేమో యని కొన్ని పరిశీలనలు జరిగినవి. ఈ జలపాతమునకును తాళ్ళచెర్వు గ్రామమునకును ప్రక్కగానే, నాగార్జున సాగరముయొక్క కుడికాలువ ప్రవహించును. + +12 వ శతాబ్దమందు చారిత్రకముగా ప్రఖ్యాతి వహించి మాచెర్లను రాజధానిగా పల్నాడును పాలించిన +బ్రహ్మనాయడు, అతని వంశీయులు పట్నాటివీరులు ఈ ఆరామప్రదేశమును తమ క్రీడావిలాసములకు ఆటపట్టుగా చేసికొని యుండిరి. పల్లెపాటలలో వీరినిగూర్చి ఇప్పటికిని గానము చేయుచున్నారు. + +ఆంధ్రదేశమున సందర్శింపదగిన స్థలాలలో ఎత్తిపోతల జలపాతముగూడ ముఖ్యమైనది. ఎత్తిపోతలను గురించి శ్రీ అక్కి రాజు నిత్యానందశాస్త్రి వ్రాసిన పద్యము ఇట్లున్నది ; + +"కల దొక పారిజాత + పరికల్పితదృశ్యము పల్లెనాటిలో +జలజల శైలమస్తమున + సల్పి ప్రయాణము “చంద్రవంక ” య +గ్గలిక వహించి మించి + తమకంబున గ్రిందికి దూకు “ఎత్తిపో +తల" యను తావు గ్రావ + ధ్రువతాండవ రమ్య ఝరప్రభావమై. + +చంద్రుడు : + +చంద్రుడు మన భూగోళము చుట్టును తిరుగు ఒకే ఒక ఉపగ్రహము. సూర్యకుటుంబములో చంద్రుడు ఒక గ్రహము. చంద్రగ్రహమును నవగ్రహములలో నొకటిగా మనము పరిగణించుచున్నాము. సూర్య కుటుంబములో +నున్న ఉపగ్రహము లన్నిటిలో చంద్ర గ్రహము పెద్దది. అనాదినుండియు ఖగోళపదార్థములలో సూర్యుని తరువాత చంద్రగోళము మనకు చాల సుపరిచితమైనదేగాక, ఖగోళశాస్త్రజ్ఞుల దృష్టిని గూడ మిగుల నాకర్షించినది. చంద్రుడు చూపులకు ఎంత కాంతిమంతమైన గోళముగా కనబడుచున్నను, మానవచరిత్రలో ఆదినుండియు చంద్రుని +గూర్చి పురాణగాథలు, మూఢ విశ్వాసములు అనేకములుగా నున్నను, నిజమునకు ఆకాశమందున్న విస్తార +ఖగోళపదార్థములలో చంద్రగోళము ప్రాముఖ్యములేని ఒక చిన్న గోళము. + +చంద్రుని ఉత్పత్తిని గురించి ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞులలో రెండు విధములుగు సిద్ధాంతములున్నవి. మొదట సూర్య కుటుంబము ఏర్పడినప్పుడే 400 కోట్ల ఏండ్ల క్రిందట భూమి, చంద్రుడు వేరువేరుగా నేర్పడినవని కొందరి అభిప్రాయము. భూమినుండి ఎంతోకాలముక్రిందట చంద్రుడు ఉత్పత్తి యయ్యెనని మరికొందరి సిద్ధాంతము. + +చంద్రగోళము సూర్యునికంటెను, భూమికంటెను చాల చిన్నది. దాని వ్యాసము 2160 మైళ్లు. అది భూమికి +2,38,857 మైళ్ళదూరమున నుండి తన నియమిత మార్గములలో భూమిచుట్టును తిరుగుచుండును. చంద్రుని +ద్రవ్యరాశి భూమియొక్క ద్రవ్యరాశిలో సుమారు సగముండును. ఒకసారి భూమిచుట్టు ప్రదక్షిణము చేయుటకు +చంద్రునకు సరిగా 27 దినముల 7 గంటల 43 నిమిషముల 14 సెకండ్లకాలము పట్టును. ఈ కాలమును బట్టి మాసములు లెక్కింపబడుచున్నవి. చంద్రునికి సహజప్రకాశము లేదు. సూర్యునికాంతి చంద్రగోళముపైబడి పరావర్తనమగుచుండుటచే మనకు వెన్నెల కలుగుచున్నది. కొన్ని సమయములలో సూర్యునికిని భూమికిని ఎంతదూర ముండునో, సూర్యునికిని చంద్రునికినిగూడ సగటున అంతే దూరము ఉండుటను బట్టి, సూర్యునినుండి భూమి ఎంత ఉష్ణమును గ్రహించునో చంద్రుడుకూడ అంతే ఉష్ణమును గ్రహించును. చంద్రుని పరావర్తనశక్తినిబట్టి, మధ్యాహ్న సమయమున చంద్రునిపై 261°F ఉష్ణోగ్రతయు, అర్ధరాత్రమున - 243°F, ఉష్ణోగ్రతయు ఉండునని శాస్త్రజ్ఞులు లెక్క వేసిరి. పరిశీలనము వలనను, లెక్కల మూలమునను చంద్రగోళముపై ఏ విధమగు వాతావరణముగూడ లేదని తెలియుచున్నది. పై రెండు ఉష్ణోగ్రతలలో నున్న దీర్ఘ వ్యత్యాసమును బట్టియు, అచట వాతావరణము శూన్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0641.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0641.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ccf8c066eee0057eafb80b73723dc15e25b1cc69 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0641.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +ముగా నుండుటనుబట్టియు, భూమిపై నున్నట్లు చంద్రగోళముపై ఏ ప్రాణియు ఉండుట కవకాశములేదని గూడ తెలియుచున్నది. + +దూరదర్శని అవసరములేకుండ మన దృష్టి నాకర్షించి ఆహ్లాదమును గలిగించు చంద్రుని లక్షణములలో చంద్రకళకు గలుగు మార్పులు ముఖ్యమైనవి. పై బొమ్మలో చంద్రకళల మార్పు బోధపడును. + +అమావాస్యనాడు చంద్రునియొక్క చీకటిభాగము భూమివైపునకు తిరిగియుండుటచే మనకు చంద్రుడు అగ +పడడు. అందుచే సూర్యగ్రహణమునాడు తప్ప, అమావాస్యనాటి చంద్రుని చూచినవా రుండరనియే మనము +అనుకొనవచ్చును. అంతేగాక, సూర్యకిరణము పడి ప్రకాశవంతముగా చేయబడిన చంద్రునిభాగ మెల్లప్పుడును సూర్యునివైపున కుండును. అందుచేత, చంద్రవంక యొక్క కొమ్ములు నల్లని ఆకాశముపై దిఙ్మండలమునకు దూరముగా సూచించుచుండును. ఆ రెండు కొమ్ములను కలుపు ఋజురేఖతో దిఙ్మండలముపై నేర్పడు కోణము భూమి, సూర్యచంద్రులయొక్క పరస్పర స్థానములపై నాధారపడి యుండును. చంద్రవంక కొమ్ములను బట్టి +వాతావరణ పరిస్థితులను గూర్చిన వివిధ విశ్వాసములకు, సామెతలకు ఆధారములు అగపడవు. + +భూమి భ్రమణము చేయు దిక్కున చంద్రుడు కూడ తన అక్షముపై భ్రమణము చేయు చుండును. ఆ వైపునకే +భూమిచుట్టును పరిభ్రమణము కూడ చేయు చుండును. అందుచే, చంద్రునియొక్క ఒకే వైపు ఇంచుమించు ఎల్లప్పుడును భూమివైపునకు తిరిగియుండును. "దర్శనస్థితులు (librations)" అనువాని ఫలితములచే చంద్ర +గోళములో సుమారు 41% భూమినుండి చూచువారికి ఎల్లప్పుడును కనబడుచుండును. సుమారు 41% భూమికి +ఎప్పుడును కూడ కనబడదు. మిగిలిన 18% భూమిపై నుండి చూచుచున్నవాని స్థానమును బట్టియు, చూచు +ప్రత్యేక కాలమునుబట్టియు కనబడవచ్చును; లేదా కనబడక పోవచ్చును. భూమికిని, సూర్యునకును సరిగా మధ్య +చంద్రుడు వచ్చినపుడు సూర్యగ్రహణము కలుగును. + +దూరదర్శని యంత్రము కల్పింపబడినప్పటి నుండియు దాని సహాయమున జరిగిన చంద్రోపరితల శాస్త్రపరీక్ష +(Selenography) వలన భూమినుండి కనబడిన చంద్రగోళభాగము చాల జాగ్రత్తగా చిత్రింపబడినది. ఆ భాగము +యొక్క కిరణ పరావర్తన శక్తినిబట్టియు, పరావర్తన చెందిన వెలుతురు ధర్మములనుబట్టియు చంద్రోపరితలము +గోధుమ-పసుపురంగులు కలసిన శిలతో నేర్పడినట్లు మనకు తెలియుచున్నది. అచ్చట “సముద్రములు" లేక "ముస \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0642.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0642.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d3fd7f00890fc0d6de10bea09e758d1ca3b6ea17 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0642.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +లమ్మ" "మనుష్యుడు" “వేడి” “మచ్చ" “పీతడెక్క” మొదలగునవి ఉన్నట్లు మనకు గలుగు వివిధ యూహా పోహలు సరియైనవి కావనియు, అట్టి యూహలకు కారణము అచ్చట విశాలములైన చదునైన మైదానము లుండుటయే యనియు కూడ తెలియుచున్నది. + +ఈ మైదానములేగాక చంద్రతలముపై పర్వత పంక్తులు, పర్వతశిఖరములు, ఇంచుమించు అరమైలు వెడల్పు, ఎంతో లోతుగల కాలువలు లేక బీటలు; ప్రకాశవంతమగు కిరణములు, లేదా కొన్ని బిందువుల + +నుండి నలువైపుల ప్రసరించు ప్రకాశవంతమగు రేఖలు, “చంద్రబిలములు” (lunar craters) అని చెప్పబడు +బిలములుకూడ మనకు కనబడును. + +చంద్రోపరితలముపై నగపడు దృశ్యము లన్నిటిలో "చంద్రబిలములు" ఆశ్చర్యముగా నుండును. 17 వ శతాబ్దమున రిక్సియోలి (Riccioli) అను నాతడు ఈ బిలములకు ప్రఖ్యాత శాస్త్రజ్ఞుల యొక్కయు, శాస్త్రవేత్తల యొక్కయు నామములను పెట్టెను. సాధారణ + +ముగా చంద్రబిలములు వృత్తాకారముగనుండి చుట్టును నిట్టనిలువుగానున్న ఎత్తైన పర్వత పంక్తులను, మాధ్యమిక శిఖరములను కలిగియుండును, చంద్రగోళముపై ఇట్టి బిలములు 30,000 కు మించియుండును. అవి వివిధ పరిమాణములు గలవి. ఆ పర్వతములలో కొన్నిటి ఎత్తు సుమారు 27,000 అడుగులట. కొన్ని బిలముల వ్యాసము దగ్గరదగ్గర 150 మైళ్ళుండును. కొన్నిటి వ్యాసము 1000 మీటర్లుకాని అంతకు తక్కువకాని యుండును. కొన్ని బిలములు నేల భాగము లోపలికి క్రుంగిపోయియుండును. కొన్ని నేల భాగముపైకి ఉబ్బియుండును. చుట్టును గోడలుగల మైదానములవలె నుండు కొన్ని పెద్ద బిలములలో నున్న మైదానములు మిట్టపల్లములుగా నుండును. కొన్నిటిలో నున్న మైదానములు చదునుగా నుండును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0643.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0643.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afc085205144fc599a84ccd7ad0d622d8d20220d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0643.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +చంద్రుని ఉపరితలమందు అగపడు అన్ని వైఖరులను వివరించగల సంపూర్ణమగు సిద్ధాంతమేదియు లేదు. అచట నున్న పర్వతపంక్తులకును, మైదానములకును భూమియొక్క భూతత్త్వరూపములను వివరించు సిద్ధాంతములే చెప్పుటకు వీలగును. కాని చంద్రబిలములను గూర్చి వివరించు సిద్ధాంత మేదియు ఇంతవరకు కనబడదు. చంద్రునిపైనున్న బిలములయొక్క ఉత్పత్తిని గూర్చి రెండు ముఖ్యమైన సిద్ధాంతములు గలవు. మొదటిది అగ్నిపర్వత సంబంధమగు సిద్ధాంతము. రెండవది ఉల్కా సంబంధమగు సిద్ధాంతము. అగ్నిపర్వత సంబంధమగు సిద్ధాంతము పురాతనమైనది. ఉల్కా సంబంధమగు సిద్ధాంతము 19 వ శతాబ్దము చివరి భాగమున బయలుచేరినది. + +యుగయుగములనుండియు మానవునిపైనను, వాతావరణము పైనను చంద్రునకు గొప్ప ప్రభావమున్నట్లు +చాల విషయములు మనలో వ్యాపించియున్నవి. అవి యన్నియు ఊహామాత్రములేకాని, యదార్థవిషయములు +కావనియు, ఆ సంబంధమగు విశ్వాసము లన్నియు మూఢ విశ్వాసములే యనియు తెలియుచున్నది. సూర్యునినుండి చంద్రుడు గ్రహించిన శక్తిలో సుమారు 1/500,000 వంతు మాత్రమే చంద్రుని నుండి భూమిపై బడుచున్నదని శాస్త్రజ్ఞులు వేసిన లెక్కలవలన తెలియుచున్నది. అందుచే వాతావరణముపై చంద్రునికి గల ప్రభావ +మత్యల్పమనియు, సముద్రపు పాటు పోటులకు, తరంగములకు, ముఖ్య కారణము చంద్రుడనియు, తద్వారా +వాణిజ్యముపైనను, సముద్రప్రాంత ప్రదేశముల వాతావరణము పైనను కొంత ప్రభావ ముండవచ్చుననియు +శాస్త్రజ్ఞుల అభిప్రాయము. భూమికిని, చంద్రునకును గల దూరములో గలుగు మార్పులకును, భూమియొక్క +అయస్కాంత శక్తికిని స్వల్పమగు సంబంధము గూడ నున్నట్లు శాస్త్రజ్ఞులు తెలియజేయుచున్నారు. ఇటీవల రెండు సంవత్సరముల క్రిందట రష్యను శాస్త్రజ్ఞులు రాకెట్లలో చేసిన అంతరిక్షయానమున చంద్రగోళము దరిదాపులకు పోయి - కొన్ని క్రొత్త పర్వత పంక్తులను కనిపెట్టిరి. + +చంపూకావ్యములు (సంస్కృతము) : + +గద్య పద్య చంపూ భేదమున కావ్యము త్రివిధము. ఛందోబద్ధమయినది పద్యకావ్యము. తద్భిన్నమయినది. +గద్యకావ్యము, గద్యపద్యముల కలయికచే నేర్పడినది చంపూ కావ్యము, 'చంపయతి' 'చంపతి ' అను వ్యుత్పత్తిచే నిది చంపువైనది. ద్రాక్షా మధువుల కలయికవలె, జంత్రగాత్రసంగీతముల మిశ్రణము కైవడి, చంపూకావ్యమున దాదాపు తుల్యప్రమాణము గల గద్యపద్యముల సమ్మేళనము మనోహర మగుచున్నది. + +వైదికోపాఖ్యానములు, పాలీ భాషామయ బౌద్ధ జాతక కథలు, పంచతంత్ర హితోపదేశాది సంస్కృత కావ్యములు, చంపూ కావ్య నిర్మాణ ప్రణాళికి మూలములని తెలియుచున్నది. గుప్త యుగమునందలి శాసనములు క్రీ. శ. 4వ శతాబ్దినాటికే చంపూకావ్యములు రచింపబడి యుండె ననుటకు నిదర్శనములు. క్రీ. శ. 7వ శతాబ్దికి పూర్వముననే చంపూకావ్య మొక స్వతంత్ర సారస్వత ప్రక్రియగా అంగీకరింపబడియుండె ననుటకు దండికావ్యా దర్శము నందలి 'గద్యపద్యమయీ కాచి చంపూరిత్యభి ధీయతే' అను నిర్వచనమే ప్రమాణము. ఈ నిర్వచనమునకు నాట కాదులయందు అతివ్యా ప్తిని ఆశంకించిన హేమచంద్రాచార్యుడు (క్రీ. శ. 12) చంపూకావ్యలక్షణమును సంస్కరించి, 'గద్యపద్యమయీ సాంకోచ్ఛ్వాసా చంపూః' అని తన కావ్యానుశాసనమునందు నిష్కృష్టమైన చంపూ నిర్వచన మొనర్చెను. + +చంపూ కావ్యమునకు సంస్కృత వాఙ్మయమున సముచితస్థానము లభించెను. చంపూకావ్యమును సంస్కృత +కవులు భిన్నభిన్న ప్రయోజనములను సాధించుటకు వాడిరి. పరిణయకథాత్మక చంపువులు కొన్ని వెలసినవి.. +క్రీ. శ. 950 ప్రాంతమువాడైన త్రివిక్రమభట్టు చంపూకావ్యమునకు ఆద్యప్రవర్తకుడుగా భావింపబడుచున్నాడు. +ఇతడు శాండిల్య గోత్రోత్పన్నుడు. శ్రీధరుని పౌత్రుడు, నేమాదిత్యుని పుత్రుడు. దక్షిణమున ప్రసిద్ధిచెందిన +మాల్యఖేటమున (Malkhed) కధీరుడును, రాష్ట్రకూట కుల చూడామణియు నగు తృతీయ - ఇంద్రరాజు +నాస్థానమున, ఈ కవి ప్రముఖపండితుడై యుండెను. ఇంద్రరాజు కృష్ణా - తుంగభద్ర సంగమస్థలమున నున్న \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0644.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0644.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb3f5b70b5beb67688ed4c3f3db461b22ab6758d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0644.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +కురుండక మను గ్రామమున (919) వ సంవత్సరమున పట్టాభిషిక్తుడై బ్రాహ్మణులకు అనేక గ్రామముల +నొసగెననియు, ఆ కురుండక దానపత్రమును ఈ త్రివిక్రమభట్టే వ్రాసియుండెననియు బడోదాంతర్గతమయిన నవసారీ గ్రామమున లభించిన తామ్ర శాసన లిపివలన తెలియుచున్నది. త్రివిక్రమభట్టు నలచంపువును రచించెను. దీనికి 'దమయంతీచంపూకథ' యనునది నామాంతరము. ఇది 7 ఉచ్ఛ్వాసముల కావ్యము. ఈ చంపువు మహాభారతీయ వనపర్వాంతర్గత నలోపాఖ్యాన మాధారముగా నిర్మితమైనది. ఉచ్ఛ్వాసాంతిమ పద్యములందు, ఇది, హరచరణ సరోజపదాంకితము. (హరచరణసరోజ ద్వంద్వ మారాధయంతీ శుచికుశశయనీయే సా౽ థనిద్రాం జగామ -ద్వి. ఉ. శ్లో. 39) స్వయంవర పర్యంతముగ నలదమయంతుల +ప్రేమకథ ఇందు వర్ణితమైనది. అవతారికాశ్లోకములలో, వాల్మీకిని, వ్యాసుని, బాణుని, గుణాఢ్యుని ఈ కవి +ప్రశంసించెను. ఈ చంపువునందు మంత్రి సాలంకాయనుడు నలునకొసగిన ఉపదేశము, కాదంబరియందు శుకనాసుడు చంద్రాపీడున కొసగిన ఉపదేశము వలె హృద్యమును అమూల్యమునై ఒప్పారుచున్నది. త్రివిక్రమభట్టు భంగశ్లేష రచనయందు కృతహస్తుడు. + +'భవంతి ఫాల్గునే మాసి వృక్షశాఖా విపల్లవాః +జాయంతే నతులోకస్య కదా౽పిచ విపల్ల వాః + (నల. చం. ఉ. 1 శ్లో. 27) + +అను శ్లోకమునందు మొదటిపాదము నందలి 'విపల్ల వాః' అను పదమునకు 'విగతపల్లవాః' అనియు, రెండవపాదము నందలి 'విపల్లవాః' అను పదమునకు 'విపత్' 'లవాః' అనియు సభంగశ్లేష మనోహరముగ నున్నది. ఇట్లే + +'బిభర్తి యో౽హ్యర్జున వారి పౌరుషం +కరోతి నమ్రే చ, నవా, రిపౌ, రుషం +నతేన రాజ్ఞా సహసా౽ గరాజితా +భవేన్మహీ కిం సహసాగరా, జితా' + (నల. చం. ఉ. 4 శ్లో. 18) + +అను పద్యమునందలి సభంగశ్లేష సరసమును రమణీయమునై తనరారు చున్నది. ఈ కావ్యమునందు 7 వ +ఉచ్ఛ్వాసమున కవికృతమయిన చంద్రోదయవర్ణనము కడుంగడు మనోజ్ఞము. + +కైలాసాయితమద్రిభిః విటపిభిః + శ్వేతాతపత్రాయితం +మృత్పం కేన దధీయతం జలనిధౌ + దుగ్దాయితం వారిభిః । +ముక్తాహారలతాయితం వ్రతతిభిః + శంఖాయితం శ్రీఫలై : +శ్వేతద్వీపజనాయితం జనపదై + ర్జాతే శశాంకోదయే. + (నల. చ. శ్లో. 28) + +నలచంపువునందు కనిపించు ఉదాహరణములు న్యాయ వై శేషి కాది శాస్త్రములందు త్రివిక్రమభట్టు నిష్ణాతుడని +తెలుపుచున్నవి. 'మదాలస చంపువు' అను మరియొక చంపువు నీతడు నిర్మించెను. కువలయాశ్వచరిత మనునది దీనికి నామాంతరము. నాయకు డిందు కువలయాశ్వుడు. నాయిక మదాలస. హృదయంగమము లయిన ఇందలి గద్యపద్యములు పాఠకులకు అమందానందసంధాయకములుగా నున్నవి. + +కాయస్థకులజుడగు సోడ్డలకవి 'ఉదయసుందరీకథ ' ను నిర్మించెను. ఇందు 8 ఉచ్ఛ్వాసము లున్నవి. ఉదయ +సుందరీ మలయవాహనుల వివాహోదంత మిందు సరసముగ వర్ణింపబడినది. మలయవాహనుడు ప్రతిష్ఠానా +ధీశుడు. ఉదయసుందరి నాగలోకరాజగు శిఖండితిలకుని తనయ. మొదటి ఉచ్ఛ్వాసమున ఆత్మకథాంశములను +కొన్నింటిని కవి వ్రాసికొనెను. వాటినిబట్టి, కొంకణమునకు క్రమముగా అధీశులయిన ఛిత్తరాజు, నాగార్జునుడు, +ముమ్మణిరాజు అను సోదరులచే సత్కరింపబడినవాడు. లాటాధీశు డగు చాళుక్య వత్సరాజు ఆస్థానమున గౌరవము నొందినవాడు, క్రీ. శ. 1000-1070 సంవత్సరముల మధ్యకాలమున నున్నవాడు ఈ కవి యని తెలియు +చున్నది. అవతారికయందు బాణుని, ఆతని హర్షచరితమును కవి ప్రశంసించెను. హర్ష చరితమునందలి గద్యమువలె ఈ చంపువునందలి గద్యము ఉజ్జ్వలమై ఒప్పుచున్నది. కథ కల్పితమును, చిత్తావర్జకమునై యున్నది. + +'వరదాంబికాపరిణయచంపువు'ను 1540 వ సంవత్సర ప్రాంతమున రచించి వాసికెక్కిన విదుషీమణీ తిరుమలాంబ. ఈమె విజయనగరాధీశు డయిన అచ్యుత దేవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0645.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0645.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..751498c87bd5138ca52ca1f2959abe181cd490da --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0645.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +రాయల (క్రీ. శ. 1540) పట్టమహిషి. తన భర్తయగు అచ్యుతదేవరాయలు మహావైభవముతో వరదాంబికను +పెండిలియైన వృత్తాంతమును సరసముగ ఈ చంపువునందు వర్ణించిన ఉదారశీల ఈ తిరుమలాంబ. వేదాధినాథ కృత 'గోదాపరిణయము'ను, శ్రీనివాస దీక్షిత ప్రణీత 'భైష్మీపరిణయ చంపువు'ను, చక్రకవి (1650) గ్రథిత 'ద్రౌపదీ పరిణయము'ను, గంగాధర కవి రచిత 'మద్ర కన్యా పరిణయము'ను, కందుకూరి నాగనాథసూరి నిర్మిత 'మీనాక్షి కల్యాణము' ను, 'ఉషాపరిణయ - పాంచాలీ స్వయంవరము'లును సంస్కృత వాఙ్మయమున వెలసిన పరిణయకథాత్మక చంపూ కావ్యములకు చక్కని ఉదాహరణములు. + +మతప్రచారోదిష్టచంపువులు : సంస్కృత చంపూవాఙ్మయ పాదపమును స్వీయ రచనాదోహదములచే సుపుష్టమును సుసంపన్నము నొనర్చిన కవితల్లజులలో జైనకవి హరిచంద్రు డొకడు. ఇతడు 'జీవంధర చంపువు'ను సంతరించెను. క్రీ. శ. 850 వ సంవత్సరమున గుణభద్రుడు పూర్తి యొనర్చిన ఉత్తర పురాణ మాధారముగ నిది రచింపబడినది, కావున ఈ కవి క్రీ. శ. 900 సంవత్సరములకు పిమ్మట నున్న వాడని నిశ్చయింపబడినది ఈ కావ్యమందలి పదునొకండు లంబకములలో, జీవంధరుడను నొక జైన సిద్ధపురుషుని చరితము వర్ణింపబడినది. నేమిదేవుని శిష్యుడగు సోమదేవుడు క్రీ. శ. 959 వ సంవత్సరమున నిర్మించిన 'యశస్తిలక చంపువు' లోక విఖ్యాతమైనది. ఇది ఎనిమిది ఆశ్వాసములు కావ్యము. ఈ కవికి పోషకుడు కృష్ణరాజదేవుడు. కృష్ణరాజదేవుడు రాష్ట్రకూట రాజగు మూడవ కృష్ణుడే. హరిదత్తు డను రాజు యజ్ఞదీక్షితు డయ్యెను. ఆ యజ్ఞమునందు ఒక బాలకుని ఒక బాలికను ఆ రాజు తన కులదేవతకు బలిగా నర్పింప దలచెను. ఆ సమయమున కవలలయిన ఆ పిల్లలు, ఆశ్చర్యకరముగ తమ పూర్వజన్మ వృత్తాంతమును, నృపుని పూర్వజన్మ వృత్తాంతమును వివరించిరి. అంతలో సుదత్తుడను ఋషి యజ్ఞ నిర్వహణము నిష్ఫల మని ఆ రాజునకు +బోధించెను. రాజంతట జైనుడుగా మారెను. అని అవగతమగుచున్నది. అవతారికా శ్లోకములందు భారవిని, +బాణుని, మయూరుని, నారాయణుని, మాఘుని, రాజ శేఖరుని, ఇతర కవులను కవి పేర్కొని యున్నాడు. +ఈ చంపువునందు తుది మూడాశ్వాసములలో జైనమత సిద్ధాంతములు ప్రతిపాదింపబడినవి. 'జీవంధర యశస్తిలక చంపు' వులు యజ్ఞమతనిరసనము, జైనమతప్రచారము దృష్టియం దిడుకొని రచింపఁ బడిన కావ్యములు. + +సంస్కృత చంపూరచయితల దృష్టి రామాయణ కథపై ప్రసరించెను. భోజుడు 'చంపూరామాయణము'ను +రచించెను. దీనికి 'భోజచంపు' వనియు వ్యవహారము కలదు. ఇది చంపూకావ్యమణిహారమున నాయకమణిగా +నెన్నబడినది. ముద్రితమయిన మూలగ్రంథమున ఈచంపువును రచించిన కవి విదర్భరాజని యున్నది. కాని గ్రంథకర్తపే రందు నిర్దిష్టము కాలేదు. జనశ్రుతినిబట్టి, ధారానగరము రాజధానిగా మాళవదేశము నేలిన భోజమహారాజు ఈ కావ్యమును రచించినట్లు విదితమగుచున్నది. విదర్భయు, మాల్వయు భిన్నదేశములు. వాటి నేలిన రాజులును భిన్నులై యుండవలెను. నేడు లభించు ప్రమాణములనుబట్టి భోజునకు విదర్భరాజను వ్యవహారము సమర్థనీయ మగుటలేదు అని యొకరు వ్రాసిరి. భోజుడు క్రీ. శ. 1005 – 1054 సంవత్సరముల మధ్యకాలమున రాజ్యము నేలినవాడు. అందుచే నితడు 11 వ శతాబ్ది యందు చంపూరామాయణమును రచించి యుండెనని చెప్పబడుచున్నది. ధారారాజ్యమునొకవంక, కవితారాజ్యమును మరియొకవంక, అనంత వైభవోపేతముగ పాలించిన మహారాజుగా, విద్వత్కవిగా, విద్వత్కవిపోషకుడుగా, భోజుడు విఖ్యాతుడయ్యెను. సరస్వతీ కంఠాభరణము, శృంగారప్రకాశము, పాతంజలసూత్రవృత్తి మున్నగు గ్రంథరాజములను సంతరించి అఖండయశో విరాజితుడయిన మహాపండితు డీతడు. ఇతని జిహ్వాగ్ర రంగమున వాగ్దేవి నాట్య మొనర్చు చుండెడి దనియు, ఇతని దర్శన మాత్రమున విద్యావిహీనులకు సయితము సత్కావ్యనిర్మాణచాతురి, సర్వకలాకౌశలము, వాక్పటుత్వము లభించుచుండెడిదనియు చెప్పబడినది. + +రామాయణ చంపువు భోజుని సర్వంకష ప్రజ్ఞాధురీణతకు నికషోపలము. ఇతని కీర్తి ప్రతిష్ఠల కిది జయపతాక. +గుణోత్కర్షమును పురస్కరించుకొనియే పండితు లీ చంపువునకు పట్టము గట్టిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0646.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0646.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..87341b834b60c4006a8b2dd678fec2a384bdeab5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0646.txt @@ -0,0 +1,50 @@ +ఉచ్చైర్గతిర్జగతి సిధ్యతి ధర్మత శ్చే +త్తస్య ప్రమా చ వచనైః కృతకేతరై శ్చేత్ +తేషాంప్రకాశనదశా౽పి మహీసురై శ్చే +త్తానంతరేణ నిపతేత్క్వను మత్ప్రణామతిః + +అను శ్లోకమునందలి మంగళా చరణము నమస్క్రియా రూపమై, ధర్మబోధకమై, భోజుని వినయసంపత్తికిని, +బ్రాహ్మణ భక్తికిని, చిహ్నముగ వరలుచున్నది. ఇందారు కాండములు కలవు. వీటిలో భోజుడు రచించినవి మొదటి +అయిదు కాండములే. యుద్ధకాండమును లక్ష్మణకవి, ఘనశ్యాముడు, రాజచూడామణి దీక్షితులు, అను పండిత +వర్యులు పూరించిరి. ఈ చంపువునందు మహాకవి అసాధారణ ప్రతిభా వ్యుత్పత్తులు, సరసకల్పనా స్వాతంత్ర్యము, రసోచిత వర్ణనకౌశల్యము, భాషా విభుత్వము, భావపరిపాకము, పాత్రపోషణ చాతురి, భావబోధక +మితపద ప్రయోగనైపుణ్యము ప్రస్ఫుటముగ భాసించినవి. శైలి రసోదాత్తము. భరద్వాజ, అగస్త్య మహర్షి ప్రభృతుల ఆశ్రమముల మహిమను, ఋతువుల సౌందర్యమును, గంగావతరణ భవ్యతను భోజుడు వర్ణించిన విధ మనితరతుల్యము. శ్రీరాముడు వర్ణించిన వర్షా సమయ ప్రభావవర్ణన మెంతయు మనోహరము. +ఉదా. + +అయం కాలః కాలప్రమథనగళాభైరభినవైః +అహంయూనాం యూనామపహరతిధైర్యంజలధరైః +స్మరాధారా ధారాపరిచయజడా వాంతి సహసా +నభస్వంతః స్వంతః కథమివ వియోగః పరిణమేత్ . + +మహాసమరసూచకః ప్రతిదిశం మనోజన్మనో +మయూరగళ కాహళీక లకలః సముజ్జృంభతే +పయోదమలినే దినే పరుష విప్రయోగవ్యథాం +నరేషు, వనితాను వా, దధతి హంత ! కే, కా, ఇతి. + +అంభోధరోదర వినిర్గతవారిధారా +సంమర్ద మాంసలసమీరసమీర్య మాణైః, +ఆమోదవీచినిచయైః కుటజప్రసూనై : +ఆకాశమేత దవకాశవిహీన మాసీత్, + +ఘనశ్యామలపత్రస్య వ్యోమన్యగ్రోధ శాఖినః +ప్రరోహా ఇవ లక్ష్యంతే వారిధారా ధరా౦గతాః. + +ఈ కావ్యమునకు వెలసిన పెక్కు వ్యాఖ్యలు దీని మహత్త్వమునకు నిదర్శనములుగ నున్నవి. భగవంతరాయడు, +రాఘవుడు, వేంకటకృష్ణకవి అనువారు ఉత్తరరామాయణ కథను, ఉత్తర చంపువులుగా వ్రాసిరి. ఇవి ఆముద్రితములని తెలియుచున్నది. వెంకయ్యసూరి 'కుశలవచంపువు'ను, రామచంద్రుడు 'రామచంద్ర చంపువు' ను, గుండు రామస్వామిశాస్త్రి 'సీతా చంపువు' ను రచించినట్లు తెలియు చున్నది. + +భాగవత చంపువులు : భాగవత కథ నాశ్రయించి రచింపబబడిన చంపువులు పేర్కొనదగినవి. అభినవ కాళిదాసు (క్రీ. శ. 1051) ఆరు ఆశ్వాసముల భాగవత చంపువును నిర్మించెను. ఈ కావ్యారంభమునందలి + +"కల్యాణం నః ప్రభూతం కలయతు + లలితాలాప శైలేశ బాలా +లీలా జాలానుకూలా శిశిరకర + కలా భానుమాలా జటాలా +ఏషా శేషాహిభూషా పరిక లిత + సుధాపూరధారానుకారా +భద్రా ముద్రా వినిద్రా పురహరణ + విధౌ కా౽పికారుణ్యపూర్ణా" + +అను శ్లోకమున కవికి పార్వతియందు గల భక్తి సూచితమైనది. అభినవ కాళిదాసు అను బిరుదమును ధరించిన +వారు పెక్కురుకలరు. ఈ కవి పేరు తెలియదు. చిదంబర కవి (క్రీ.శ. 1600), రాజనాథకవి, రామభద్రకవి అను +పండితులు రచించిన భాగవత చంపువులు మనోజ్ఞములు. వీటికి వ్యాప్తి తక్కువగ నున్నది. అవసరాల పద్మరాజు +(క్రీ. శ. 1800) 'బాలభాగవత' మను భాగవత చంపువును నిర్మించెను. ఇత డాంధ్ర బ్రాహ్మణుడు. 'బాలభాగవతము' నకు 'పద్మరాజ చంపు' వను నామము సుప్రసిద్ధము. ఇందలి వచనము సానుప్రాసము, మధురము. కొల్లూరి రాజశేఖరుని భాగవత చంపువు కృష్ణకథాత్మకము. ఈ కవి పేరూరునందు నివసించెనని తెలియుచున్నది. + +చరిత్రాత్మక చంపువులు కొన్ని వెలసినవి. క్రీ.శ. 1240 వ సంవత్సర ప్రాంతమువాడైన సోమేశ్వరదేవుడు 'కీర్తి కౌముది' అను కావ్యమును వ్రాసెను. ఇది చంపూ శైలిలో నున్నది. వీరధవళుని మంత్రి యగు వస్తుపాలుని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0648.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0648.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d76135725b3928319bd93dc68a8b5809698deeda --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0648.txt @@ -0,0 +1,62 @@ +తస్మాదసంశయ ముపాంతజుషః కిరాత్యాః +తాటంక మేవ సహసే, న కపోలమిత్రం" + +ఈ నాటకీయ సంభాషణ మెంతయు చిత్తావర్జకము. + +ఈక్రింది ధర్మజ విలాపవర్ణనము సహజము, హృదయ విదారకము. కవికి గల కరుణరసపోషణ చాతురికి +నిదర్శనము. + +వీరా ! భవద్విపదిదేవపరంపరా౽పి +దూరేతరాం ప్రతిపరాన్నగిరాం ప్రవృత్తిః +హా ! హా ! దశేయ మిహవో౽ద్య కుతో౽వతీర్ణా +మా మంతరేణ భవతాం కిమిదం ప్రయాణం. + +దైవం కఠోరచరితం దయయావిహీనం +మాద్రీసుతావహహ ! మాతృముఖానభిజ్ఞౌ +కందాంకురాణిచ ఫలానిచ భక్షయిత్వా +కాంతారసీమని మయా చరితుం నసేహే. + +స్వయమవ్రణ ఏవ యో భవాన్ +వ్రణమాధత్తహరస్య మస్తకే +వ్రణమాయుషి పార్థ ! తస్య తే +విదధాతిస్మ మృధం వినైవ కః. + +వత్స! ద్వేషిని యుద్ధజీవనభుజ ! + ప్రఖ్యానిధే మారుతే ! +కర్ణాకర్ణికయా నిశమ్య భవతా + ప్రాప్తా మవస్థా మిమాం +శోకేనానిశ మేకచక్రనగరీ + భాజాంచ బాష్పాయితం +స్వస్రీయై స్సహసౌ జలస్యచముదా + కో౽ప్యేష కాలోహ్యభూత్ . + +మయ్యవ్యసూనిహ విముంచతి యాజ్ఞ సేనీ +సా, శ్వాపదామిష మబుద్ధగతి ర్భవేన్నః +హా మాద్రి ! కుంతి ! యువయో ర్వనభూమి రేవ +పుత్రప్రసూతి విపదోః పదతాం ప్రపేదే. + +రాజచూడామణి వ్రాసిన భారతచంపు వొకటి కలదని తెలియుచున్నది. + +చంపూకావ్యమును స్వాభీష్ట దేవతామహత్త్వ ప్రశంసార్థమై ఉపయోగించిన కవులు పెక్కురు కలరు. అట్టి వారిలో జీవగోస్వామి యొకడు. ఇతని 'గోపాలచంపువు' మధురపదగుంఫసంశోభితము. ఇతడు క్రీ. శ. 1600 సం.ర +ప్రాంతమునకు చెందినవాడు. కర్ణపూరకవి (1600) ఆనంద బృందావనమను చంపును రచించిన పండితుడు. +ఇందలి శ్రీకృష్ణలీలా వర్ణనము లలిత లలితమును మనోహరమునై యున్నది. సుప్రసిద్ధ 'పారిజాతాపహరణ +చంపువు' ను రచించినకవి శేషకృష్ణుడు (1600). మహాదేవుని అద్భుత పరాక్రమ కృత్యములను ప్రతిపాదించు +'నీలకంఠ విజయ' మను చంపువును నిర్మించిన మహాకవి నీలకంఠదీక్షితుడు (1637). ఇతడు కలా విమర్శకుడుగా, ఆలంకారికుడుగా, విఖ్యాతిగన్నవాడు. కవివిడంబనము. సభారంజనము, శాంతివిలాసము, వైరాగ్య శతకము, ఆనందసాగరస్తవము, శివోత్కర్షమంజరి, అన్యాపదేశ శతకము అను లలితఖండ కావ్యములను, శివలీలార్ణవము గంగావతరణము అను మహాకావ్యములను ఇతడు రచించెను. నీలకంఠదీక్షితుని 'నీలకంఠ చంపువు' అయిదాశ్వానముల మహాకావ్యము. ఇందు శివుని మహిమను ప్రశంసించుట తన నిశ్చయమై యున్నట్లు + +దేవానా మపిదైవతం, గురుమపి + ప్రాచాం గురూణామిహ +శ్రీమంతం మదనాంతకం కథమపి + స్తోతుం కృతో నిశ్చయః. + +అను శ్లోకపాదములచే తెలిపినాడు కవి. నవనీతము నాస్వాదించు శ్రీ విష్ణుదేవుని చరితమును కీర్తించుట +సర్వకవిసాధ్యమనియు, విషభక్షకుడకు నీలకంఠుని కొనియాడుట తనబోటి కవులకు దుస్సాధమనియు కవి +చెప్పెను. మరియు + +దృష్ట్వా కౌన్తుభ మప్సరోగణమపి ప్రక్రాంతవాదామిథో +గీర్వాణాః కతివా నసంతి భువనే భారాదివః కేవలం +నిష్క్రాంతేగరలే, ద్రుతేసురగణే, నిశ్చేష్టితే విష్ట వే +మాభైష్టేతి గిరా౽౽విరాస ధురియో దేవస్తమేవస్తుమః. + +అను శ్లోకమున శివుని పారమ్యమును కవి ప్రకటించెను. నీలకంఠ దీక్షితునిశైలి అత్యంతప్రౌఢము. ఉపమారచనా +కౌశలమునకు అర్థ గాంభీర్యమునకు ఇతర ప్రశస్త కావ్యగుణములకు ఇతని కవిత్వము ఆలవాలమని ప్రసిద్ధి +కలదు. ఆ గుణములలో వక్రోక్తియను గుణము ప్రస్ఫుట మయినదని. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0650.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0650.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..734d83367eba25787d12ed99e8f3a251527eb511 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0650.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +పూజ్యపాదులగు నాథముని, రామానుజాచార్యులు, వేదాంత దేశికులు మున్నగు మహాపురుషుల చరితములు +చంపూకావ్యములై వెలసినవి. వల్లీ సహాయకవి 'ఆచార్య దిగ్విజయ' మను చంపువును రచించెను. ఇందు జగద్గురు శ్రీ శంకర భగవత్పాదులు, ఆనందగిరి ప్రభృతి శిష్యులను వెంటగొని, మధ్యార్జున క్షేత్రము మొదలుకొని +కాంచీనగరము వరకు గల మహాక్షేత్రములను దర్శించి, ప్రతివాది మత నిరాకరణ పురస్సరముగ అద్వైతమత +స్థాపన మొనర్చి దిగ్విజయమును గాంచినవిధ మత్యుదాత్తముగ వర్ణింపబడినది. + +సంఘ విమర్శనవర చంపువులు : కొందరు కవులు సంస్కృత చంపువును సంఘ గుషదోష విమర్శనమునకు +సాధనమునుగా గ్రహించిరి. తాదృశులలో శ్రీశైలం అన్యయార్యు డొకడు. ఇతడు కోనల వేంకటరాజు నాస్థానకవియై వరలెను. ఇతడు తత్త్వగుణాదర్శ చంపువును రచించెను. స్వీయ తమోగుణము కారణముగా శాంభవులు తత్త్వబోధమును పొందజాలరు. స్వీయ సత్త్వగుణము కారణముగా వైష్ణవులు తత్త్వావగతిని పొందుదురు అని ఈ చంపువునందు కవి తెలిపెను. కాంచీమండల వాసియగు వేంకటాధ్వరి (1650) బహుగ్రంథ నిర్మాతగా +విఖ్యాతినొందెను. 'విశ్వగుణాదర్శ చంపువు' 'వరదాభ్యుదయ చంపువు', 'ఉత్తరచంపువు', 'శ్రీనివాసచంపువు' +అను నాలుగు చంపువుల నీ కవి రచించెను. విశ్వగుణాదర్శ చంపు వీకవి కీర్తిసౌధమునకు మూలస్తంభము. ఇది +యొక స్వతంత్రకావ్యము. ఇందు శ్లోకముల మధ్యనున్న గద్యము మిక్కిలి పరిమితమైనది. ఈ చంపువు 'శ్రీరాజీవాక్ష వక్షఃస్థలనిలయ రమాహస్త వాస్తవ్య లోలత్ ' అను నాశీర్వాద మంగళముతో నారంభింపబడినది. ఈ కవి +రఘునాథదీక్షితుని కొడుకు, తర్క వ్యాకరణ మీమాంసా శాస్త్ర నిష్ణాతుడు, అని గ్రంథారంభమునందలి ...... +'శ్రీరఘునాథదీక్షితకవిః పూర్ణో గుణై రేధతే' 'తత్సుత స్తర్క వేదాంత తంత్రవ్యాకృతి చింతకః' అను శ్లోక పాదములచే అవగతమగుచున్నది. గ్రంథ కారణ మిట్లు నుడువబడినది. కృశాను విశ్వావసు నామకులగు నిరువురు +గంధర్వులు ప్రపంచమును దిలకించుటకొరకు విమానా రూఢులై ఆకసమున సంచరించుచు, ఉత్తరమున బదరికాశ్రమము మొదలుకొని దక్షిణమున సేతుపర్యంతము గల ఘూర్జర - మహారాష్ట్ర - ఆంధ్ర కర్ణాట, పాండ్య +చోళదేశములను, మహాక్షేత్రములను, పుణ్యనదులను, అయోధ్యా - కాశ్యాది నగరములను వీక్షించుచు నేగు +చుందురు. కృశాను నామకుడు తావీక్షించిన ఆయాస్థానము లందలి దోషములనే ఆవిష్కరించును. విశ్వావసు +నామకుడు ఆయా తావులందలి గుణములనే ప్రకటించును. ఇట్లీ గంధర్వు లిరువురును తమ సంచారమును ముగించుకొని స్వస్థానమున కేగుదురు. యాత్రాంతమున కృశాను నామకుడు- + +దార్ఢ్యాయ గుణసమృద్ధేః +దూషణ భణితి స్సమస్తవస్తూనాం +అస్మాకముపనిబద్ధా +సిద్ధాంత స్యేవ పూర్వ పదోక్తిః. + +అని నుడువును. కవియొనర్చిన ఆంధ్రకర్ణాటాది దేశ వర్ణనము మనోజ్ఞము. + +“నిగమపాఠ నిరాకృత దుష్కృతాం + నయవిదో బహవో౽త్ర ధరాసురాః + ప్రతివసంతముపాత్త మఖాస్సుఖం + ప్రతివసంతి ముకుందపరాయణాః" + +అనుదానియందు కృష్ణాగోదావరీ నదీమధ్యగత దేశవాసులగు బ్రాహ్మణుల వేదాధ్యయనపరతను, నీతిసంపత్తిని, +యజ్ఞనిర్వహణ ప్రీతిని శ్రీహరిచరణ సేవాసక్తిని కవి వర్ణించెను. అట్లే కర్ణాటదేశమునందలి సౌందర్యసౌభాగ్య +సమృద్ధుల నిట్లు మన కన్నులయెదుట బెట్టినాడు కవి— + +ప్రతినగర మహారామాః +ప్రత్యారామంపచేలిమాః క్రముకాః +ప్రసవాః ప్రతిక్రముకమ +ప్యుత్సరతి మధుతతిః ప్రతిప్రసవం. + +ప్రతిమధుబిందు మిళిందాః +ప్రేంఖంతి ప్రతిమిళింద మారావాః +ప్రత్యారామం సుదృశాం +మదా ఉదారాః ప్రతిమదం మదనః. + +మరియు ఆ కాలమునందలి కొందరు జ్యోతిశ్శాస్త్రవేత్తల అసమగ్ర పాండితిని, కపట స్వభావమును, వైద్యుల +కృత్రిమవృత్తిని, రాజసేవాపరాయణుల నీచవృత్తిని, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0651.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0651.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85ab86f25249ba5a597e1149b2e4f316ef4f0426 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0651.txt @@ -0,0 +1,52 @@ +శిష్టాధ్యయనపరుల అసంతుష్టిని, ధనార్జనాసక్తిని కఠినముగ విమర్శించినాడు మహాకవి. అంబికావాసుదేవుల +తనయుడును, 'విద్యాపతి' యను బిరుదముచే నలంకృతుడునునగుదత్తాత్రేయశాస్త్రి స్వీయ 'గంగాగుణాదర్శ +చంపువు' నందు, ఇరువురు గంధర్వుల సంవాదరూపమున గంగానది యందలి గుణదోషములను ప్రదర్శించెను. + +క్షేత్ర మాహాత్మ్య ప్రతిపాదకములయిన చంపువులు కొన్ని వెలసినవి. నీలకంఠుని 'కాశికాతిలకము' నందు, +అవిముక్త పురమునకు వేంచేసియున్న శివు నన్వేషించు తలంపుతో, ఇరువురు గంధర్వులు కుబేరాజ్ఞప్తులై, మనుష్య రూపములను ధరించి, వివిధ క్షేత్రములను దర్శించి, తత్తన్మహిమాభివర్ణన మొనర్చిరి. 17 వ శతాబ్ది +మధ్యభాగమున నున్న సమర్పుంగదీక్షితుని 'తీర్థయాత్రా ప్రబంధము'నందు వివిధక్షేత్రముల పావిత్య్రమహిమలు +కీర్తింపబడినవి. ఈ కవి ఉత్తర ఆర్కాటు మండలము (జిల్లా) నందలి తిరువలంగడునందు నివసించెను. భారద్వాజ గోత్రుడగు సూర్యనారాయణుడు రచించిన 'శ్రుతకీర్తి విలాస చంపువు' నందు శ్రుతకీర్తి అను బ్రాహ్మణునిచే దర్శింపబడిన వివిధ పుణ్యక్షేత్రముల మహిమ ఉగ్గడింప బడినది. శంకరదీక్షితుని 'గంగావతార చంపూ కావ్యము'న గంగా వృత్తాంతము పొందుపరచబడినది. + +దేశాభిమానమును బ్రకటించు చంపువులు కొన్నిరచింప బడినవి. 17 వ శతాబ్ది ఉత్తరభాగమున నున్న రామచంద్రదీక్షితు డాతని 'కేరళాభరణము' నందు, వసిష్ఠ విశ్వామిత్రుల చర్చారూపమున, భరతఖండమునందలి ప్రాంతములలో నెల్ల కేరళము శ్రేష్ఠమైనదని తేల్చినాడు. ఇది యొక స్వతంత్ర రచన. 17 వ శతాబ్దాంతమున నున్న +వాడును, మాయావరప్రాంతమునందలి 'కిలయూరు' అను గ్రామమున వసించినవాడును నగు అప్పాధ్వరి తన 'గౌరీ మాయూర మాహాత్మ్య'మ ను చంపువునందు మాయావర గ్రామ ప్రాశస్త్యము నభివర్ణించెను. + +కృష్ణకవి ప్రణీతమయిన 'మందారమరంద చంపువు' నందు ఛందో౽లంకారములకు ఉదాహరణములు కనిపించు చున్నవి. + +ఆధునికములయిన చంపూకావ్యములు అల్పసంఖ్యాకములు కలవు. 'కుమారోదయము', 'దేవి విజయము' అను +రెండు ఉత్తమ చంపూకావ్యములను రచించిన మహాపండితుడు కోరాడ రామచంద్రశాస్త్రి. ఈ కవి సుప్రసిద్ధ +నామధేయుడు, సంస్కృతాంధ్ర సాహిత్య నిధి. విద్వత్కవి, ఆంధ్ర బ్రాహ్మణుడు. శృంగారసుధార్ణవము, +ఘనవృత్తము, ధీసౌధము (వ్యాకరణ గ్రంథము), రామచంద్రీయము, బాలచంద్రోదయము, ఉపమావళి మున్నగు +పెక్కు గ్రంథములను సంస్కృతమునను, అనేక గ్రంథములను ఆంధ్రమునను రచించి విఖ్యాతుడైనవా డీ కవీశ్వరుడు. + +కుమారోదయమున 27 ఉల్లాసములు కలవు. వీటిలో 9 ఉల్లాసములే ముద్రితము లయినవి. ఉల్లాసాంతములగల + +“శ్రీమత్కోరాడ వంశే + సకల మునిజన శ్లాఘ్య కౌండిన్య గోత్రే, +సంజాతో లక్షణార్యః + సుగుణ మణిఖనిః సుబ్బమాంబా చ సాధ్వీ +యం పూర్వం రామచంద్రం ...... + ...... సుతమజన యతాం.” + +అను శ్లోకమునుబట్టి ఈ మహాకవి కౌండిన్యగోత్రు డనియు సుబ్బమాంబా లక్షణార్యుల జ్యేష్ఠపుత్రు డనియు విదిత +మగుచున్నది. + +కావ్యారంభమున : + +అన్యోన్య ప్రణయాంభోధి సుధాకిరణ విభ్రమౌ +ప్రపంచ ప్రకృతీప్రత్నౌ ప్రణౌమ్యేకాం గదంవతీ. + +అను నమస్కా రాత్మక శ్లోకము కలదు. + +అనాహూతయై యజ్ఞమున కేగిన పార్వతి సమక్షమున శివుని దక్షుడు దూషించిన విధ మాతని గర్వాతి +రేకమును సూచించుచున్నది. + +ఉదా : వ్యాళాన్న కింహరతి జాంగలికో౽స్థిజాతం + మాంసాశనో౽పి నవహ త్యథకిం నుతేన + ప్రేతాలయే న విచరంతి ను జంబుకౌఘాః + తేభ్యఃకిమంతర మభూత్ భువి భూతభర్తుః. + +వరప్రదానాంతమున బ్రహ్మదేవుడు తారకాసురున కొసగిన ఉపదేశము కవికిగల రాజనీతిజ్ఞతకును, సరళవచన +రచనా చాతురికిని తార్కాణము. + +ఉదా : గోపయ హృదయ ఏవ విరోధవికారం, వికాసయ + ప్రేమముకులం, మా విధేహిసతాం వృత్తిభంగం, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0652.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0652.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a11a0e08bbc996089a4b1129f57b038800a88058 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0652.txt @@ -0,0 +1,46 @@ +నా౽౽కర్ణయ సద్యస్సంభృత మాధుర్యాణి పరిణా +మా౽నర్థ ధుర్యాణి కుజన భాషణాని, సంపాదయ +సుజనానురాగం." (7 ఉ.) + +ఇంద్రాదులు తారకాసురబాధితులై బ్రహ్మదర్శనార్థ మేగిరి. ఆ సమయమున వాడిన ముఖకాంతి గలవారి +క్షేమాదికమును బ్రహ్మ పరామర్శించును. ఆ పట్టునందలి + +బతవో వదనాని సాంప్రతం +సుతరాముజ్ఘిత నైజదీప్తితః +తపనాంశుపరీత దీధితేః +సితభానో రుపయాంతి దీనతాం. + +అను పద్యము కాళిదాసీయ కుమారసంభవమునందు తాదృశ సందర్భమునందే కనిపించు + +కిమిదం ద్యుతిమాత్మీయాం +న బిభ్రతి యథాపురా +హిమక్లిష్ట ప్రకాశాని +జ్యోతీంషీవ ముఖాని వః. + +అను పద్యమునకు ప్రతిబింబమయి ఈకవి కవిత్వముపై ప్రసరించిన కాళిదాస కవితా ప్రభావమును వెల్లడి చేయు +చున్నది. కవి రచన మిక్కిలి ప్రౌఢమును సరసమును సాలంకృతమునై వెలుగొందుచున్నది. సంస్కృత గద్య +పద్యసంధానమున సవ్యసాచి ఈమహాకవి. ఆసూరి అనంతాచార్యులు 1868 వ సంవత్సరమున నిర్మించిన 'చంపూ రాఘవ' మొకటి కలదు. శొంఠి భద్రాద్రిరామశాస్త్రి (1856 - 1915) రచించిన 'శంబరాసుర విజయ' మను +చంపువు పేర్కొనదగినది. ఈకవి ఉర్లాం, లక్కవరం జమీందారుల ఆస్థానపండితుడుగా నుండెను. ఇతడు గంగా +రామయల తనూజుడు. పిఠావురనివాసి. వెలనాటివైదిక బ్రాహ్మణుడు. ఈ చంపువునందు కవి అనన్య సామాన్య +మయిన సారస్వత కలా కౌశలమును ప్రదర్శించెను. క్రీ. శ. 1840 - 1900 వరకు గద్వాల సంస్థానమును +పరిపాలించిన రాజా రామభూపాలుని విద్యాగురువులగు పురాణం దీక్షాచార్యులవారు 'రామాయణ చంపువు'ను +నిర్మించినట్లు విదితమగుచున్నది. 20 వ శతాబ్ది పూర్వార్థమున నున్న మహాపండితులు కిళాంబి గోపాల కృష్ణమాచార్యులవారు వ్రాసిన 'శోభనాద్రీశవైభవ చంపువు' ప్రశస్తమైనది. + +ఇట్లు సంస్కృత చంపూకావ్యరంగమున మహాకవుల హాటక లేఖినులు బహుముఖముల, బహువిధ చిత్రభూమికలతో, లీలానర్తన మొనర్చి, కావ్యజ్ఞుల చిత్తముల నాకర్షించినవి. సంస్కృతకవులు చంపూకావ్యమును +ఉత్తమసాధనముగ గొని సాధించిన ప్రయోజనములు బహుళములు. సంస్కృత చంపూకావ్యములలో కొన్ని +పరిణయకథాత్మకములై మతప్రచారోద్దిష్టములై పెంపు మీరినవి. చంపువులో అనేకములు, శ్రీమద్రామాయణ - +భారత - భాగవతకథా ప్రతిపాదకములై, భక్తిబోధకములై, అశేషజనుల చిత్తములను చూరగొనినవి. శేషించిన చంపువులలో కొన్ని చరిత్రాత్మకములై, పెక్కులు అభీష్టదేవతామాహాత్మ్య ప్రతిపాదకములై, కొన్ని మహాపురుష జీవిత కీర్తనపరములై, కొన్ని సంఘసంకరణోద్దిష్టములై, కతిపయములు తీర్థ క్షేత్ర మహత్త్వ బోధకములై, అల్పసంఖ్యాకములు ఆయాకవుల దేశాభిమాన సూచకములై, ఆత్మీయకథాంశద్యోతకములై, ఛందో౽ +లంకారోదాహరణాత్మకములై, శోభిల్లినవి. వాద్యకలామిశ్రితగీతివలె సరససాలంకార గద్యపద్య సమ్మిశ్రితమైన +చంపూకావ్యము, భిన్నరుచి విశిష్టులగు పాఠకుల కెల్లరకును ఏక సమారాధక మైనది. (గద్యానుబంధరసమిశ్రిత +పద్యసూక్తిః, హృద్యాహివాద్యకలయా కలితేవ గీతిః-భోజుడు) కావుననే సంస్కృత చంపూకావ్యము + +'ఉదాత్త నాయకో పేతా +గుణవద్వృత్తముక్తకా +చంపూశ్చ హారయష్టిశ్చ +కేన నక్రియతే హృది. (నల. చం. ఉ. 1. శ్లో. 14) + +అనురీతి విద్వత్ప్రశంసకు పాత్రమైనది. + +చతురంగబలములు - 1: + +భారతదేశమునందలి రాజనీతి చతురుపాయవిశిష్టమైనది. సామదాన భేద దండము లనునవి చతురుపాయములు. ఇచటి 'దండ' శబ్దమునకు 'సేన' అని అర్ధము. యుద్ధఫలకములగు రాజకార్యములలో 'సేన' అనునది చివరి ఉపాయము . అట్టి సేన - భారతీయ దండనీతి దృష్టితో రథ - గజ - తురగ - పదాతులను నాలుగు అంగములతో కూడియుండును. వాటికే సేనాంగములు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0653.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0653.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..907bd8b58e81d358ed254e8e1da7325b973462e1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0653.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +చతురంగములు అని పేళ్లు గలవు. ప్రాచీన భారత సేనావ్యవస్థను గూర్చి ఆలోచించినపుడు, చతురంగ బలమును గూర్చి ఆలోచింపదగియున్నది. + +మన దేశమున 'చదరంగము' అను నొక క్రీడా విశేషము మిక్కిలి ప్రచారములోనున్నది. 'చదరంగ'మను శబ్దము 'చతురంగ'మను దానికి వికృతి. అనగా చదరంగ మనునది 'చతురంగ' సంబంధమగు ఆట యని ఏర్పడ గలదు. అనగా యుద్ధసంబంధమయిన బుద్ధి కౌశలము వృద్ధియగుటకుగా నేర్పడిన క్రీడయని చెప్పవచ్చును. కాని +'చతురంగబల'మను సేనావ్యవస్థ శ్రీమద్రామాయణ మహా భారతములలో కానవచ్చుచున్నదే కాని, అంతకు +పూర్వపు వేదాదులలో కానరాదు. మరియు చతురంగ క్రీడనుగూర్చి వేదాదులలో తరచుగా ప్రశంసింపబడి +యున్నది. ఇట్లు వేదసిద్ధమైన చతురంగక్రీడా ప్రశంసలచే దానిననుసరించియే తర్వాత రామాయణాది కాలముల +నాటికి చతురంగ సేనావ్యవస్థ చక్కగా నిర్మింపబడి యుండు నని చరిత్రకారులు భావించుచున్నారు. కొందరు +చతురంగబలమును నిర్వహించు విధానమును ಬట్టియే చదరంగమను ఆట రూపొందించబడి యుండుననియు నూహించుచున్నారు. కాని ఈ రెండు ఊహలలోను రెండవదియే ఎక్కువ సహజముగా, సమంజసముగా కనబడుచున్నది. చదరంగము నందలి రాజు, మంత్రి, రథ గజ తురగ పదాతులు ఆ ఆటకు అంగములుగా నుండవలెనన్నచో, అట్టి వ్యవస్థ తత్పూర్వము లేకున్నయెడల, ఆ చతురంగక్రీడకే - ద్యూతక్రీడకే - అవకాశ మేర్పడి యుండెడిది కాదు. ఈ ఆట చతురంగబల విధానమునకు అనుకరణ రూప మగుటవలన, దానిచే అనుకార్యమగు చతురంగ సేనావ్యవస్థ తత్పూర్వమే అవతరించియుండును. ఇట్టి ఊహకు కారణము వేదములలోని ద్యూతప్రశంసయై యుండును. + +చతురంగముల విషయమున మరొక్క వాదముగూడ కలదు. సేనయందలివి చతురంగములా, షడంగములా, +యను మీమాంసయు శాస్త్రమున కానవచ్చుచున్నది. + +'ఏతన్మౌలాది షడ్భేదం, చతురంగబలం విదుః +షడంగం మంత్రకోశాభ్యాం పదాత్యశ్వరథద్విపై " + (కామ. 19-24) + +అని పయి చతురంగములతో మంత్ర - కోశములు కూడి షడంగములుగా లెక్కింపబడినవి. అట్లే— + +"రథా నాగా హయాశ్చైవ + పాదాతాశ్చైవ పాండవ ! +విష్టి ర్నావశ్చరాశ్చైవ + దేశికా ఇతి చాష్టమః +అంగాన్యేతాని కౌరవ్య ! + ప్రకాశాని బలస్యతు" + (భార. శాంతి.) + +అని సేన అష్టాంగముగా పేర్కొనబడినది. కాని మొదటి చతురంగములు సాక్షాత్తుగా సేనారూపములై యొప్పుటచే +వాటినే తచ్చతురంగములుగా భావించుట న్యాయము. తర్వాతి చతురంగములు - విష్టి, నావలు, చారులు, దేశికులు అనునవి గాని, మంత్రకోశములు అను రెండంగములు గాని, తత్సహాయరూపములే అగుటచే వాటిని +గూర్చిన విచారణ అప్రస్తుత మగుచున్నది. + +రథబలము : చతురంగబలములలో అతిప్రాచీనకాలము నుండియు, భారతదేశమున రథబలము ఒక ముఖ్య +మయిన సేనాంగముగా భావింపబడుచున్నది. ఆ కాలమున సాధారణముగా ఉత్తర భారతదేశము అరణ్యా +క్రాంతముగా నుండుటవలననే కాబోలు, ఆరూఢులగు సైనికులు గల సేనతో యుద్ధములు జరుగుచు వచ్చెనని +చరిత్రకారులు భావించినారు. అందుచేతనే వారికి రథములు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱములు, ఆరోహించుటకు ఆవశ్యక +సాధనములుగా నుండినవి. వాటిలో రథములకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యము గలదు. అవి గొప్ప శిల్పులచే నిర్మితము +లయి, దృఢచక్రములు గల్గి మంచి గుఱ్ఱములచే పూన్పబడి సుధ్వజ–సుపతాకలతో నలరారి, సమస్త యుద్ధపరికరములతో గూడి, రథి-సారథులతో యుక్తములై ఉండెడివి. రథములనుగూర్చి సంహితలలోను, బ్రాహ్మణములలోను, పెక్కుచోట్ల ప్రశంసలు కానవచ్చుచున్నవి. మరియు, అందే, 'రథ - సారథి - రథ కార' శబ్దములును ఉండుటచే రథములను నిర్మించు శిల్పిజాతియు ఒకటి యున్నట్లు తెలియగలదు. మొట్టమొదట రథియే రథమును నడపుకొనుచు యోధుడుగా వ్యవహరించెడివాడట. ఐతరేయ బ్రాహ్మణ కాలమునుండియు, రథి యోథుడుగను, సారథి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0654.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0654.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..78c975eb37129c6149a93377b8de5b6eb6c9dcd2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0654.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +వేరుగను ఏర్పడి రథయుద్ధములు జరుగుచుండెడివట. మెగస్తనీసు వ్రాతలనుబట్టి క్రీ. పూ. 4 వ శతాబ్దినాటికి +రథములలో ప్రధానరథితోపాటు మరియు ఒకరిద్దరు యోధులుండి అతనికి సహాయముగా యుద్ధము చేయు +చుండెడివారని తెలియుచున్నది. + +భారతదేశపు యుద్ధములలో రథమునకు గల ప్రాముఖ్యము అర్థశాస్త్రమున విశేషముగా చెప్పబడినది. రథస్థు +డగు ఒక్క యోధుడు చాల తేలికగా శత్రుసైన్య భాగముల నెదుర్కొని చెదరగొట్టగలడు. త్వరత్వరగా తన +సైన్యమును పురికొల్పి తన వెంటతీసికొనిపోయి పర సేనపై పడగలడు ! ఒక్కొక్క రథమును 10 నుండి 50 వరకు +ఏనుగులు వెంబడించి యుద్ధములో పాల్గొనుచుండెడివి ! సాధారణముగా అతి ప్రాచీనకాలమునుండియు యోగ్యములగు గుఱ్ఱములనే రథములకు ఉపయోగించుచుండిరి. రానురాను అట్టివి లభింపమిచేతనో యేమో, మెగస్తనీసు కాలమునాటికి ఒక్కొక్కప్పుడు అనగా యుద్ధభూమికి రథములను తీసికొనిపోవునప్పుడు ఎద్దులను, యుద్ధములలో గుఱ్ఱములను ఉపయోగించెడివారు. అంతేగాక కొన్ని రథములను ఎద్దులే లాగెడివి. కొన్ని యెడల ఖరములను గూడ ఉపయోగించెడివారు. 'సమారు రోహానితుల్య వేగం రథం ఖరశ్రేష్ఠ సమాధియుక్తం, (రా.యు. 73 స.) అని ఇంద్రజిత్తు ఖరయుక్తమగు రథమును ఉపయోగించినట్లు తెలియుచున్నది. ఈ పద్ధతి - అనగా వృషభములు, ఖరములు మొదలగువాటిని రథములకు పూన్చుట-బహుళముగా తగిన ఉత్తమాశ్వములు లేనప్పుడు అమలులోనికి వచ్చియుండు నని తలపవచ్చును. + +ఇట్టి రథములలో పెక్కు విధములు కలవు. వేగముగా పోవు చక్రములు గల ఇనుపరథము 'శుక్రనీతిలో ' +పేర్కొనబడినది. అట్టిదే ఒక పొడవైన రథము 'హరివంశము' లోను వర్ణింపబడినది. సాధారణముగా శ్వేత +చ్ఛత్రముతో గూడిన రథములు ఉత్సవాదులలోను, తదితరములు యుద్ధములలోను ఉపయోగింప బడెడివి. + +ప్రతి రథమునకును, వెనుక భాగమున ఒక ధ్వజము లేక కేతువు పొడవైన ఒక యష్టిక కమర్పబడి బంధింప +బడెడిది. ఆ ధ్వజముపై మృగములు, వృక్షములు, పుష్పములు మొదలగు వాటిలో ఒక చిత్రము గోచరించును. +అది ఆ రథికి ప్రత్యేక చిహ్నముగా నుండెడిది. రథబలమున కాధ్వజమే జీవము. కనుకనే దాని పేరిట సేనకు +'ధ్వజిని' అను పేరు వచ్చినది. మరియు శత్రువు రథయుద్ధములో, మొట్టమొదట ధ్వజమునే పడగొట్టుటకు +ప్రయత్నించెడివాడు. దానితో అతడు పరాజితు డైనంత నిరుత్సాహము చెందును. అతని సైన్య మదిచూచి చెల్లా +చెద రగును. ఆ శత్రువా సమయమును గమనించి అతనిపై విజృంభించును. + +భారతీయ యుద్ధశాస్త్రమున రథ స్వరూప మిట్లు వర్ణింపబడినది. అది ఎత్తులో 10 పురుషుల ప్రమాణమును, వెడల్పులో 6 నుండి 12 పురుషుల ప్రమాణమును గల్గి యుండును. వాటిలో 6 రథభేదములు గలవు. వాటిలో 3 సాంగ్రామికములు (యుద్ధములో ఉపయోగించునట్టివి). అట్టివాటిలో రథారోహణ శిక్షణయందు ఒక్కటియు, శత్రువు నెదుర్కొనుట కొక్కటియు, యుద్ధమధ్యమున అవసరమైనప్పు డొక్కటిగా నుపయోగింతురు. కడమవి వివాహోత్సవాదులలో ఉపయోగింతురు. రథములలో రెండు చక్రములు, నాల్గు చక్రములు, ఎనిమిది చక్రములు గలిగి వివిధములుగా నున్నట్లు కానవచ్చుచున్నది. రథియొక్కయు, సారథియొక్కయు, రథాధ్యక్షుని యొక్క యు, రథ నిర్మాణ పద్ధతుల యొక్కయు వివరములు వర్ణింపబడి యున్నవి. + +అతి ప్రాచీనకాలమునుండి అమలులో నున్న రథబల సంప్రదాయము క్రమక్రమముగా క్షీణించుచు వచ్చినది. +బాణుని హర్షచరిత్ర నాటికి రథముల ప్రశంసయే కానరాదు. రథములతోడి యుద్ధము ఒక్కొక్కప్పుడు ప్రమాద +భరిత మగుటయే అందుకు కారణము కానోపును. భూమి సమముగా లేక ఎగుడుదిగుడుగా నుండునప్పుడు, వర్షాదులవలన బురదగా నున్నప్పుడు, రథవేగము మందగించును. అది శత్రు విజయమునకు తావిచ్చును. మరియు ప్రాచీనకాలపు రథ నైపుణ్యము తగిన శిక్షకులు లేక సన్నగిల్లి యుండవచ్చును. అట్లే దక్షిణభారతమున చోళుల చరిత్రలోగూడ వారి సేనల విషయమున రథప్రశంస లేదు. అనగా ఆ కాలమునాటికే రథములు ఉపయోగించు వాడుక తొలగిపోయినదని చెప్పవచ్చును. + +గజబలము : సేనలో తర్వాతి ప్రముఖ స్థానము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0655.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0655.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..08adc7a2a4947e1b6cd974c89e3c5557d2ed3b0f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0655.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +వహించునది గజబలము. భారతదేశములో చాల ప్రాచీన కాలము నుండియు శాంతి సమయములలో +వాహనముగను, యుద్ధ సమయములలో తదంగముగను ఏనుగు ఉపయోగపడు చుండినది. ఋగ్వేదమున రెండేనుగులు ఎదురుమళ్ళుగా నిల్చి తలలు వాంచి శత్రువు నెదుర్కొన పరుగిడినట్లు వర్ణింపబడినది. దానినిబట్టి అంత ప్రాచీనకాలముననే ఆర్యులు ఏనుగును యుద్దసాధనముగా ఉపయోగించెడి వారని ఏర్పడుచున్నది. యజుర్వేద కాలమునాటికి గజబలము బాగుగా వాడుకలోనికి వచ్చినది. ఇంక ఐతిహాసిక కాలముమాట చెప్పనే అక్కరలేదు. అర్థశాస్త్రమున గజబల ప్రక్రియను గూర్చి చక్కగా ఉపదేశింప బడినది. భారతదేశమున గజశిక్ష, హ స్తి +శాస్త్రము - అను శాస్త్రములు అవతరించి, గజబల విధానమునకు దోహదము చేసినవి. + +గజములలో -'భద్రో మంద్రో మృగో మిశ్ర, శ్చతస్రో జాతయో గజే' అని నాల్గుజాతులు పేర్కొనబడినవి. ఈ విషయమే + +భద్రైర్మంద్రై ర్మృగైశ్చైవ. + భద్రమంద్ర మృగై స్తథా +భద్రమంద్రై ర్భద్రమృగై + ర్మృగమంద్రైశ్చ సా పురీ. + (రా. బా. 6 స.) + +అని వివరింపబడినది. మరియు 'వింధ్యపర్వత జై ర్మత్తైః... మాతంగైః పర్వతోపమైః' అని అవి వింధ్యపర్వతమున బుట్టి కొండలవలె నున్నట్లు వర్ణింపబడినవి. అట్లే ‘కులీనాన్రూపసంపన్నాన్... నిష్ఠి తాన్గజశిక్షాయా, మైరావతసమాన్యుధి (రా. సుం. 7 స.)' అని వాటి కులీనత్వమును, రూపసంపన్నతయు, శిక్షార్హతయు తెలుపబడినవి. మరియు, + +'బ్రాహ్మణః క్షత్రియో వైశ్యః + శూద్ర శ్చేతి చతుర్విధాః +వర్ణా గజేషు విజ్ఞేయా + స్తేషాం లక్షణముచ్యతే' + (హరిహర చతురంగము) + +అని గజములలో బ్రాహ్మణాది వర్ణభేదములును సలక్షణముగా ప్రతిపాదింప బడినవి. వీటి అన్నిటినిబట్టి గజశాస్త్రము భారతదేశమున ఎంతటి అభివృద్ధిని చెందెనో ఊహింపవచ్చును. + +యుద్ధోపయోగకరములైన గజములు, ఉపస్థానము - కంచెలు, మిట్టలు దాటుట; సంవర్తనము - కూర్చుండుట, +గుంటలు, పల్లములు దాటుట; సంయానము - సమవక్ర రీతులతో పోవుట; వధావధము - యుద్ధభూమిలో గుఱ్ఱములను, పదాతులను కాలితో త్రొక్కుట; హస్తియుద్ధము - ఏన్గులు పరస్పరము పోరాడుట; నాగరాయణము – నగరద్వారములను, భవనములను కూలద్రోయుట; సాంగ్రామికము - యుద్ధ ప్రక్రియలలో పాల్గొనుట వంటి +శిక్షాప్రక్రియలు, నేర్పబడి సుశిక్షితము లగును. మావటివాడు అంకుశము ధరించి కుంభస్థలముపై కూర్చుండి, +నడపుచుండగా, గజబలము యుద్ధములలో ప్రవర్తించును. అగ్నిపురాణమును బట్టి ఆరుగురు యోధులు - ఇద్దరు విలుకాండ్రు, ఇద్దరు ఖడ్గధారులు, ఇద్దరు గదాధారులు- ఒక్క ఏనుగుపై కూర్చుండి యుద్ధము చేయుచున్నట్లు విదితమగు చున్నది. తర్వాతి గజశాస్త్రములను చూచిన యెడల, అట్టి సంఖ్య నిర్బంధము లేనట్లే కానబడును. + +“జలే స్థలేచ దుర్గేచ. + శాఖిభిః సంకటే తథా +సమేచ విషమేచైవ + జయో నాగవతాం ధ్రువం” + (హ. హ. చ.) + +అన్నట్లు జలస్థల ప్రదేశములలో గాని, దుర్గారణ్య ప్రదేశములలో గాని, సమవిషమ ప్రదేశములలోగాని, గజబలమును ఉపయోగించి జయము సాధింపవచ్చును. శత్రుసైన్యములోనికి నిర్భయముగా చొచ్చుకొని పోవుచు +దానిని చెదరగొట్టుటకును, తనసైన్యపు టిరుపార్శ్వములను పెట్టనికోటవలె నుండి రక్షించుటకును, శత్రుదుర్గములను ధ్వంసము చేయుటకును, జలవనాది దుర్గముల నవలీలగా అతిక్రమించుటకును, గజసేన సర్వదా ఉపయోగపడు చుండెడిది. గజబలాధిక్యమును బట్టియే మన ఆంధ్ర రాజులలో గూడ 'గజపతులు' అనువారు కానవచ్చు చున్నారు. + +అశ్వబలము : సేనలో గజబలము తర్వాత ముఖ్యమైనది అశ్వబలము. యుద్ధములో గుఱ్ఱమును ఉపయో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0656.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0656.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f5dee8a1790d6d365fdaeff58217bb0e0722bae --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0656.txt @@ -0,0 +1,43 @@ +గించు వాడుక అథర్వ వేదకాలమునుండియు తెలియు చున్నది. శ్రీమద్రామాయణమున - + +'కాంభోజవిషయే జాతై ర్బాహ్లికైశ్చ హయో త్తమైః +వనాయుజైర్నదీజైశ్చ, పూర్ణా హరిహయోత్తమైః' + (రా. బా. 7 స.) + +అని గుఱ్ఱములు కాంభోజ - బాహ్లిక -వనాయు-సింధు దేశములలో పుట్టినట్లును, అవి భారతదేశమున ఉపయుక్తము లైనట్లును తెలియగలదు. కాని భారతదేశమునందలి అశ్వజాతియంతయు విదేశీయ మనుట న్యాయముకాదని కొందరభిజ్ఞులు అభిప్రాయ పడుచున్నారు. సేనలో అశ్వ సేనయొక్క ఆవశ్యకతనుగూర్చి చెప్పుచు -'యస్యాశ్వాస్తస్య మేదినీ' - (అశ్వబలము గలవానిదే భూమి) అనియు- + +'శక్య మశ్వసహస్రేణ కృత్స్నాం జేతుంవసుంధరాం +న యచ్ఛక్యం గజైర్జేతుం పత్తిభిర్వా ప్రహారిభిః' + (హ. హ. చ. 3.) + +అన్నట్లు గజపదాతి బలములచే జయింపరాని దెల్లను అశ్వబలముచే గెలువవచ్చుననియు, చెప్పబడుటచే దాని +ప్రాశస్త్యమును సులభముగా గుర్తింపవచ్చును. + +ప్రాచీన భారతమున అశ్వశిక్షనుగూర్చి తెల్పు శాస్త్రములు పెక్కులున్నట్లు తెలియనగుచున్నది. అశ్వాయుర్వేదము, అశ్వశాస్త్రము, అశ్వచికిత్సితము మొదలగునవి లక్షణ ప్రకాశములో పేర్కొనబడినవి. వాటినిబట్టి అశ్వబలమును గూర్చిన విశేషాంశము లెన్నియైనను తెలియవచ్చుచున్నవి. + +అశ్వదళమునందు చేర్చుకొనునప్పుడు గుఱ్ఱముయొక్క వయస్సు, బలము, పరిమాణము, సలక్షణత మొదలగు +నంశములు విచారించి స్వీకరించెడివారు. పరిపాలనాంగమున అశ్వరక్షణమున కొక శాఖయే యున్నట్లు అర్థశాస్త్రము చెప్పుచున్నది. + +'తతః సంనోదయామాస,హయా నాశు త్రిహాయనాన్' + (మ. భా. ద్రో. ప.) + +అన్నట్లు అభిమన్యుని గుఱ్ఱములు మూడేండ్ల వయస్సు గల్గిన వని చెప్పబడినది. యుద్ధాశ్వమునకును రథాశ్వమునకును భేద మున్నట్లు కన్పట్టును. గుఱ్ఱములకు, ఏనుగులకు వలెనే ప్రత్యేకముగా పేర్లు పెట్టుకొని వ్యవహరించు వాడుక యున్నది. ఆశ్వికుడు (గుఱ్ఱపు రౌతు) దానిపై నెక్కి, తన చేతిమణికట్టున కొక కొరడాత్రాడు కట్టుకొని కూర్చుండి దానితో అవసరము కల్గినప్పుడు అదలించు చుండును. అందుకే అతని చేతులు వట్టివిగా నుండి, ఖడ్గ -బాణాది—ప్రయోగములను నిరాటంకముగా నిర్వహింప గలవు. 'రౌతులు అశ్వశిక్షలో యుద్ధప్రక్రియ లన్నియు నేర్చి, శత్రుసేనలను సూటిగా నెదుర్కొనుటకును, పారిపోవువానిని వెంటాడుటకును, తన సైన్యపు పార్శ్వములను రక్షించుకొనుటకును, యుద్ధవార్తలను దేశమందంతట రహస్యముగా చేరవేయుటకును, శత్రుసేనను చీల్చి త్రోసికొని చెండాడుటకును అశ్వసేన నుపయోగింతురు. దుర్గారణ్యమందలి సేనారక్షణమున కీ అశ్వదళ మెంతో ఉపయోగకారి. ఎందుకు? వేగ - సాహస మవసరమగుపట్ల అశ్వదళమే విజయసాధకమని భారతీయులఅభిప్రాయము. + +పదాతిబలము : ఇక సేనకు నాల్గవ అంగము పదాతి బలము. దీనినే మనము 'కాల్బలము' అందుము. + +“సేనా పదాతిబహులా, శత్రూన్ జయతి సర్వదా” + (అగ్నిపురాణము) + +అన్నట్లు పదాతిబలపు ప్రాశస్త్యము చెప్పబడినది. మరియు + +“యుధ్యంతే పత్తయస్సర్వే ప్రజ్ఞయైవ స్వకీయయా" + (హ. హ. చ ) + +అనుటచే పదాతులు గజాది బలమువలె గాక తమ సొంత ప్రజ్ఞచే ప్రవర్తించి జయము సాధింపగలరు. రథాదిబల ముపయోగింపని - + +“దుర్గయుద్ధే రాత్రియుద్ధే, ప్రశస్యంతే పదాతయః +యత్రగంతుం వనే, శైలే, పత్తయ స్తత్ర యోధినః" + (హ. హ. చ.) + +అన్నట్లు దుర్గ, వన, పర్వత యుద్ధములలోను, రాత్రి యుద్ధమునందును, పదాతిబలమే శ్రేష్ఠమని చెప్పదగును. +అట్టి పదాతిసైనికులు, మౌలసైనికులు (ఆనువంశికముగా నుండువారు), భృతసైనికులు (వేతనమునకై చేరినవారు), శ్రేణీసైనికులు (ప్రజాసంఘముల నుండి వచ్చి చేరినవారు), మిత్రసైనికులు (సామంతాదులచే పంపబడిన వారు), అమిత్రసైనికులు (శత్రు సేనను విడిచివచ్చి చేరినవారు). ఆటవిక సైనికులు (అడవిజాతులవారు) అన్నట్లు వివిధరీతులుగా ఆ బలములో చేరి యుద్ధ మొనర్తురు. వారును తగిన శిక్షణమును పొంది తగిన పరిపాలనాశాఖ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0657.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0657.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c428eb7336159fb09f47750164c096282133bed2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0657.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +క్రిందనుండి సాహసోపేతులై యుద్ధము గావించుచుందురు. కూపతీర్థాదులను శోధించుట, శిబిర సన్నివేశములకును, శత్రుస్థావరములయొక్కయు మార్గముల నన్వేషించుట, గుడారముల నిర్మాణము, కోశాగారము, ఆయుధాగారము, ధాన్యాగారము మొదలగు వాటిని రక్షించుట, వ్యూహాదులను రచించుట, +మొదలగునవి పదాతి కర్మలని చెప్పబడినది. + +ఈ పదాతులే ముఖ్యముగా ఆ యా కాలములలో అమలులోనుండిన ఆయుధములను ధరించి అందు సుశిక్షితులయి యుందురు. శిరస్త్రాణము, కవచము, కత్తి, డాలు మున్నగు రక్షక పరికరములను ధరించి, యుద్ధాలంకార శోభితులయి, వీరాలంకరణములు కలవారై, తారసిల్లుదురు ! వారు - + +'బలవంతస్సత్త్వవంతో, మర్మజ్ఞాః సూక్ష్మవేధినః, +యుద్ధ భూమి విభాగజ్ఞా, దుర్లభాస్తే పదాతయః + (హ. హ. చ.) + +అని బలసత్త్వవంతులును, మర్మజ్ఞులును, సూక్ష్మవేధులును, యుద్ధభూమి విభాగజ్ఞులునగు పదాతులు దుర్లభులని యుద్ధశాస్త్రము ! + +ఇట్టి రథ - గజ - తురగ - పదాతులు అను చతురంగబలములతో గూడిన సేన ప్రాచీన భారతదేశమునందలి +యుద్ధభూముల నలంకరించినది. + +బలవివరణము : భారతీయులు రథ - గజ - తురగ - పదాతి దళములను, పత్తి సేనాముఖము, గుల్మము, +గణము, వాహిని, పృతన, చమువు, అనీకిని, అక్షౌహిణి అని తొమ్మిది విధములుగా విభజించిరి. పత్తియను విభాగము నందు ఒక రథము, ఒక గజము, మూడశ్వములు, అయిదుగురు కాలిబంట్లు ఉందురు. 3 పత్తులు, ఒక సేనా ముఖము; 3 సేనాముఖములొక గుల్మము; 3 గుల్మము లొక గణము; 3 గణములొక వాహిని; 3 వాహిను లొక పృతన; 3 పృతనలొక చమువు; 3 చమువులొక అనీకిని; 10 అనీకినులు ఒక అక్షౌహిణి అనబరగును. ఈ విభాగములు ఈ కాలమునందలి బెటాలియనులు, రెజిమెంట్లు, కంపెనీలు - ఇత్యాది సేనావిభాగములను పోలియున్నవి. + +ఇక ఈ లెక్కప్రకారము ఏ యే సైనిక విభాగ బల మెట్లుండునో దిగువ చూపబడినది : ++ పటాలము పేరు రథములు గజములు అశ్వములు పదాతులు 1. పత్తి 1 1 3 5 2. సేనాముఖము 3 3 9 15 3. గుల్మము 9 9 27 45 4. గణము 27 27 81 135 5. వాహిని 81 81 243 405 6. పృతన 243 243 729 1215 7. చమువు 729 729 2187 3645 8. అనీకిని 2187 2187 6561 10935 9. అక్షౌహిణి 21870 21870 65610 109350 + +ఈ తొమ్మిదింటిలో అన్నిటికంటె చిన్నది "పత్తి" అను పటాలము. అన్నిటికంటె పెద్దది అక్షౌహిణి అనునది. ప్రతి పటాలమునకు ఒక అధిపతి యుండుచుండెను. ఆ అధిపతులను పత్తిపాలకుడు, సేనాముఖుడు, గౌల్మికుడు, గణపతి, వాహినీపతి, పృతనాపతి, చమూపుడు, అనీకినీపతి, అక్షౌహిణీపతి అనుచుండిరి. అనీకినీపతి +మహాభారతములో సేనాప్రణేతరుడుగా పేర్కొనబడినాడు. వీరందరు సమర పండితులు. కౌరవుల పక్షమున +11 అక్షౌహిణుల సైన్యము, పాండవులకు 7 అక్షౌహిణుల సైన్యము ఉన్నట్లు మహాభారతము తెలుపుచున్నది. +ప్రాచీన హిందువుల ఈ సేనావిభాగ పద్ధతి వారి కుశాగ్రబుద్ధికి, సేనావ్యవస్థా ప్రణాళికా విధానమునకు తార్కా +ణముగా నుండగలదు. + +చతురంగబలములను నడిపెడు ముఖ్యయోధుడు వైదిక వాఙ్మయములో 'సేనాని' అనబడెను. 'సేనాని' అను పదము తరువాత 'సేనాపతి' అను పదముగా మారెను. సేనాపతికి తరువాత పేర్కొనదగిన యుద్ధాధికారి సేనా ప్రణేతరుడుగా చెప్పబడెను. ఇతడు దండనాథు డనియు వ్యవహరింపబడెను. ఈ ఇద్దరిలో ఒక్కొకడు ఒక అక్షౌహిణీ సైన్యమునకు అధిపతిగా నుండు చుండెను. ఈ సేనాపతులలో నుండి ఒకడు నాయకాగ్రేసరుడుగా ఎన్నుకొనబడు చుండెను. ఇట్టివానిని 'మహా సేనాపతి' అను ప్రముఖనామముతో పేర్కొనుచుండిరి. ఇట్టి అధికారిని విజయనగర సమ్రాట్టులు 'సర్వసైన్యాధికారి' అనిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0658.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0658.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba294a65af14584cff7c16ef34eb9bd164b89b23 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0658.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +మహాసేనాపతులమీది అధికారి మంత్రియై యుండెను. ఈ మంత్రిని 'సచివు' డను ఉద్యోగనామముతో వ్యవహరించుచుండిరి. సచివుడు యుద్ధ శాంతికాలవిధులను నిర్వహించు మంత్రియైయుండెను. ఈ సచివుడు తరువాతి కాలములో సంధివిగ్రహికుడు అను పదవీనామమును పొందెను. ఈ సచివోద్యోగి విజయనగర సామ్రాజ్యయుగమున “దళవాయి" అను పేరున వ్యవహరింపబడెను. + +యుద్ధవీరుల శౌర్యసాహస - చాకచక్యముల ననుసరించి అతిరథుడు, మహారథుడు, సమరథుడు, అర్ధరథుడు +అని వారి నుగ్గడించు విభాగ మొకటి యున్నట్లు మహాభారతమువలన తెలియుచున్నది. + +చతురంగబలములు 2 : + +ప్రాచీనాయుధాధులు : శత్రు శిక్షణముకొరకు యుద్ధములు జరుగును. ఇట్టి యుద్ధములు ప్రాచీన కాలము +నుండియు జరుగుచున్నవి. యుద్ధములయందు ప్రాచీన కాలములో భారతభూమిలో చతురంగ బలములను +ఉపయోగించుచుండిరి. చతురంగ బలములనగా, రథ, గజ, తురగ, పదాతులు. రథములు, గజములు, తురగములు, కాలిబంట్లు గుంపుగా ఊరకమూగిన ఏమైన లాభముకలదా? లేదు. కావున, రథములపై కూర్చుండువారు, గజములపై కూర్చుండువారు, గుఱ్ఱములపై కూర్చుండువారు, నేలపై నిలుచుండువారు ఆయుధధారులై సమర సన్నద్దు లగుచుండిరి. అయితే, వారెట్టి ఆయుధములను ధరించి శత్రు సంహారము గావించు చుండిరి ? ఎట్టి పరికరములను గొంపోవుచుండిరి? ప్రాచీనార్యుల యుద్ధతంత్ర విధానమెట్టిది ? + +యుద్ధములలో వాడెడు ఆయుధములను గూర్చి వేదములలో, బ్రాహ్మణములలో సూచనలు కలవు. రామాయణ, మహాభారతములు యుద్ధకథనములేకదా ! ఇవిగాక, ధనుర్వేదము, శుక్ర నీతిసారము, కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రము, సమరాంగణ సూత్రధార అను ప్రత్యేక శాస్త్రగ్రంథములు గలవు. ఈ వాఙ్మయము ననుసరించి మనకు ఆ విషయములను గూర్చి తెలిసికొనుటకు అవకాశము కలుగుచున్నది. + +యుద్ధాయుధాలు 1, ముక్త, 2. అముక్త, 8. ముక్తా ముక్త, 4. యంత్రముక్త అని నాలుగు తరగతులుగా నున్నవి. ముక్త అనగా విడువబడినది; అముక్త అనగా విడువబడనిది; ముక్తాముక్త అనగా రెండు విధముల నుపయోగించునది; యంత్రముక్త అనగా యంత్రముల ద్వారా నుపయోగించునది. + +ముక్తాయుధములు : ముక్తాయుధములలో ధనుర్బాణములు చాల ముఖ్యమయినవి. ఆదినుండి నేటివరకును +ధనుర్బాణములు వాడుకలో నుండుచు నున్నవి. ధనుస్సును ఉక్కుతోనో, కొమ్ముతోనో, కఱ్ఱతోనో చేయు చుండిరి. దున్నపోతు, ఖడ్గమృగము, శరభము, రోహిషము (కొండగొఱ్ఱె)–ఈ జంతువుల కొమ్ములనే వాడు చుండిరి. చందనీ, సాల, బెత్తము, కుకుభ, ధబల- వీటికఱ్ఱలను వాడుచుండిరి. వీటన్నిటిలోనికి వెదురుబద్ద అత్యంత శ్రేష్ఠమైనదిగా పరిగణించి యుండిరి. ఈ ధనుస్సుల నిర్మాణములో ఎంత ఎత్తు ఉండవలెను? ఎచ్చట లావుగా నుండవలెను ? ఎచ్చట సన్నముగా నుండవలయును ? అనుటనుగూర్చి సూక్ష్మాతిసూక్ష్మము లయిన వివరములు కలవు. ఇక బాణములు ఉత్తమ, మధ్యమ, అధమ - అని మూడు విధములుగా నుండెను. బాణముల పొడవు మూడు మూర లుండెడిది. ఇనుము, వెదురులతో ములుకులు తయారు చేయుచుండిరి. చివర ఈక లుండును. +రానురాను బాణముల నిర్మాణములో ఎన్నో మార్పులు వచ్చినవి. ధనుర్బాణములను ఉపయోగించుటలో ప్రత్యేక +విధులు గలవు. ధనువులను పదునెనిమిది విధములుగా నిర్మించుచుండిరి. వీటి అల్లెత్రాడులు వాటికి తగినట్లుగా బరువుగానో, తేలికగనో ఉండును. ధనుర్బాణములను ఉపయోగించునప్పుడు సమపాద, వైశాఖ, మండల, ఆలీఢ, ప్రత్యాలీఢ అను భంగిమములు కలవు. సమపాద అనగా రెండు కాళ్ళను దగ్గరగా బెట్టి నిలుచుండుట, వైశాఖ అనగా రెండు పాదతలముల మధ్య కొంచెము జాగ విడిచి ముంగాళ్ళపై నిలుచుండుట. మండల రెండు కాళ్ళ మధ్య పైదానికంటె కొంచె మెక్కువ విడిచి కొంత వంగి నిలుచుండుట, ఆలీఢ అనగా కుడికాలిని నిలిపియుంచి ఎడమ కాలిని వెనుకకు నెట్టి నిలుచుండుట, ప్రత్యాలీఢ అనగా ఎడమ కాలిని నిలిపియుంచి కుడి కాలును వెనుకకు నెట్టి నిలుచుండుట. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0659.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0659.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85589973fdf8f1b17ae6defc1f32e5cf01db8fdd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0659.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ముక్తాయుధములలో ఆగ్నేయాయుధములును కలవు. ఇవి ఒక విధమైన బాంబులు. ఇవి మూడు విధములుగా +నుండును. అగ్నిధారణ, క్షేప్యో అగ్నియోగ, విశ్వాస ఘాటి అని వాటి పేర్లు. అగ్నిధారణను గాడిద, ఒంటె, మేక, గొఱ్ఱె అనువానిలో నేదేని ఒకదాని లద్దిలో సరళ, దేవదారు, పూతితృణములు చక్కలపొడి, గుగ్గులు, శ్రీవేస్తక (టర్పెంటైన్), లక్క కలిపి చిన్న ఉండలుగా తయారు చేసెడువారు. క్షేప్యో అగ్ని యోగను గుఱ్ఱము, గాడిద, ఒంటె మొదలగు పశువుల పెండలో ప్రియాళు చూర్ణము, అవలగుజము, దీపపు మసి, మైనము కలిపి చేసెడువారు. విశ్వాసఘాటిని అగ్నివలె ఎర్రగా నుండు లోహముల భస్మముతోగాని లేదా కుంభి, సీసము, తుత్తునాగము - వీటి భస్మమును పారిభద్ర, పలాశ, వెండ్రుకల భస్మమును బొగ్గుల చూర్ణముతో గలిపి, లక్క నూనె, టర్పంటైన్ చేర్చి తయారు చేసేవారు. అగ్నిధారణ, క్షేప్యో అగ్నియోగ, విశ్వాసఘాటి అనునవి అత్యధికముగా మండెడు స్వభావము కలవి. వీటి మంటను చల్లార్చుట మిగుల కష్టతరము. ఈ శ్రేణిలో చేరినదే అగ్ని బాణము. అగ్నిబాణ మనగా బాణముయొక్క చివరను నిప్పులో ఎఱ్ఱగా కాల్చినట్టిది. చాల అపాయకరము. కురుక్షేత్ర సంగ్రామరంగములో వెతకినప్పుడు దొరకిన వస్తువులలో బొగ్గులు కూడ ఉండెను. ఈ బొగ్గులతో బాణములు కాల్చుచుండిరనుట స్పష్టము. ధూప అను ఒక ఆయుధము కలదు. ధూపశబ్దమే “తోపు” అను తురకశబ్దముగా మారినదని పండితుల యభిప్రాయము. దీనికి నాళదీపిక అనియు మరియొక పేరుగలదు. ధూప అనే ఈ ఫిరంగిలో సీసపు, ఇనుపగుండ్లు పెట్టుచుండిరి. ఇనుపగుండును అయోగుడ మన్నారు. నాళిక లనునవి తుపాకులు, చిన్నవాటిని +అనగా నాళికలను భుజములపై తీసికొనిపోవుచుండిరి. పెద్దవాటిని అనగా నాళదీపికలను బండ్లపై గొంపోవుచుండిరి. తుపాకిమందును అగ్ని చూర్ణ మనుచుండిరి. సురేకారము, గంధకము, జిల్లేడుబొగ్గులు, సృహి (sruhi) ఇతర కట్టెలతో కాల్చి పుటము పెట్టి అగ్ని చూర్ణము తయారుచేయు చుండిరి. భిందిపాల, శ క్తి, దృఘణ, తోమర, లగుడ, పాళ, చక్ర, దంతకంట, మునుండి అనునవి ముక్తాయుధములలో సామాన్య మయినవి: తుపాకిమందును తయారుచేయుట భారతీయులనుండియే అరబ్బులు నేర్చుకొన్నారని సర్. యం. విలియం పండితుడు వ్రాసి యున్నాడు. + +అముక్తాయుధాలు : అముక్తాయుధము లనగా విడువ బడక అధీనములో నుండే ఆయుధములు. ఇవి యిరువది విధములుగా నున్నవి. వజ్రము, పరశువు, గోశీర్షము, అసిధేను, లవిత్రము, అస్త్రము, కుంతము, స్తూణము, ప్రాసము, పినాకము, గద, ముద్గర, సీర, ముసలము, పట్టిస, మౌష్టిక, పరిఘ, మయూఖి, శతఘ్ని. అసి అను పేర్లుగలవి అముక్తాయుధములు. వజ్రమునకు ఆరు అంచు లుండేవి. పరశువు గండ్రగొడ్డలి. గోశీర్షము అనునది ఎద్దు కొమ్మువలె నుండు ఒక విధమైన బల్లెము. అసిధేను చురకత్తి, దీనికి మూడంచులుండును. లవిత్రము కొడవలి. అస్త్రము అనగా వంకరగానుండు పలుచని కఱ్ఱతో చేయబడిన బాణము. విసరిలాగుట కుపయోగించును. కుంతము, ఈటె, స్తూణము మనుష్యునినిడివి యెత్తుండును. ఇది స్తంభాకృతిని అగ్రమున పెక్కు బొడుపులు కలిగి యుండును. ప్రాస వెదురుతో చేయబడిన యొక ఆయుధము. నాల్గుహస్తముల పొడవు. అగ్రమున పదునుగలిగి యుండును. పినాకము త్రిశూలము. ఇది మూడు మొనలు కలది. కొట్టుటకు, పొడుచుటకు, చీల్చుటకు, ముక్కలుగ కోయుటకు, విరుచుటకు పనికివచ్చుచుండును. గద పెద్ద గుదియ. ముద్గరము సుత్తెవలె నుండును. దీనికి గుండ్రని పిడియుండును. సీరము నాగలి, ముసలము రోకలి; పట్టిస +ఒకవిధమైన బల్లెము, మౌష్టికము పిడికిటిలో నుండు కత్తి. పరిఘ కఱ్ఱదూలము. ద్వారములను గుద్దుటకు పనికి +వచ్చును. బరువుగా నుండును. మయూఖి గంటలు కల బాణాకఱ్ఱ; దీనికొక కవచముకూడ ఉండును. శతఘ్ని ఒక గదవలెనుండును. దీనిచివర పెద్ద మేకులుండును. శతఘ్ని అనగా ఒక్కసారి నూరుగురిని చంపునది. శతఘ్ని పదము ఫిరంగికిని అన్వయించును. దీనిని కోటగోడలపై నుంచు చుండిరట ! అసి అనగా ఖడ్గము, కత్తి. అముక్తాయుధములలో ఖడ్గము శ్రేష్ఠమైనది. ఈ కత్తులలో ఎన్నో రకములయినవి కలవు. ఖట్టి, ఖట్టరదేశాల కత్తులు కాంతికిని, కైశికదేశపు కత్తులు కూల్చుటకును, శూర్పారక దేశపుకత్తులు దృఢత్వమునకును, అంగ, వంగ దేశముల యందు చేసిన కత్తులు వాడికిని ప్రసిద్ధిచెంది యుండెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0660.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0660.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ad1f6572d904e6306672e7fa42bb0c8abb19499f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0660.txt @@ -0,0 +1,109 @@ +ముక్తాముక్తాయుధాలు : ఇవి మర్మశక్తిగల ఆయుధాలు అయి యున్నవి. ఇవి సోపసంహార, ఉపసంహార అని రెండు విధములుగా నుండును. "సోపసంహార" అనగా బయటకు వేయునవి. "ఉపసంహార" అనగా వెనుకకు లాగునవి + +సోపసంహారములు 43 విధములుగా నున్నవి. + +1. దండచక్ర +2. ధర్మచక్ర +3. కాలచక్ర +4. ఐంద్రచక్ర +5. శూలవట +6. బ్రహ్మశీర్ష +7. మోదకి +8. శిఖరి +9 ధర్మపాశ +10. వరుణపాశ +11. పినాకాస్త +12. వాయవ్య +13. శుష్క +14. ఆర్ద్ర +15. శిఖరాస్త్ర +16. క్రౌంచాస్త్ర +17. హయశీర్ష +18. విద్యాస్త్ర +19. అవిద్యాస్త్ర +20. గంధర్వాస్త్ర +21. నందనాస్త్ర +22. వర్షణం +23. శోషణం +24. ప్రస్వాపన +25. ప్రశమన +26. సంతాపన +27. విలాపన +28. మదన +29. మానవాస్త్ర +30. నామన +31. తామస +32. సంవర్త +33. మౌసల +34. సత్య +35. సౌర +36. మాయాస్త్ర +37. త్వష్ట్ర +38. సోమాస్త్ర +39. సంహార +40. మానస +41. నాగాస్త్ర +42. గరుడాస్త్ర +43. శైవేషిక + +ఇట్లు సోపసంహారములు నలుబదిమూడు కలవు. ఇందలి శిఖరాస్త్రము నిప్పులు కురియుచుండును. నామన అనునది విమానబలమునం దుపయోగించునది. శుష్క - తడియారునట్లు చేయునది. ఆర్ద్ర - తడిచేయునట్టిది. వ్యాసవిస్తర భీతిచే ఈ పట్టికలలోని అన్ని ఆయుధాలకు వివరములు వ్రాయ సంక్షేపించినాము. + +ఉపసంహారములు 53 విధములుగా నున్నవి. + +1. సత్యవాన్ +2. సత్యకీర్తి +3. రభస +4. ద్రష్ట +5. ప్రతిహారతర +6. అవాఙ్ముఖ +7. పరాఙ్ముఖ +8. ధృతనాభ +9. అలక్ష్య +10. లక్ష్య +11. ఆవిల +12. సునాభక +13. దశాక్ష +14. శతవక్త్ర +15. దశశీర్ష +16. శాతోదర +17. ధర్మనాభ +18. మహానాభ +19. దుంధునాభ +20. నాభక +21. జ్యోతిష +22. విమలకుల +23. నైరాస్య +24. కృశాన +25. యోగంధర +26. సనిద్ర +27. దైత్య +28. ప్రమథన +29. సరసీరమాలి +30. ధృతిర్మాలి +31. వృత్తిమాన్ +32. రుచిర +33. పిత్ర్య +34. సౌమానస +35. విధూత +36. మకర +37. కరవీర +38. ధనరతి +39. ధాన్య +40. కామరూపక +41. జృంభక +42. ఆవరణ +43. మోహ +44. కామరుచి +45. వారుణ +46. సర్వదమన +47. సంధాన +48. సర్వనాభక +49. కంకాళాస్త్ర +50. మౌసలాస్త్ర +51. కాపాలాస్త్ర +52. కంకణ +53. పైశాచాస్త్ర + +ఇట్లు ముక్తాముక్తశాఖకు చెందిన ఉపసంహార ఆయుధములు ఏబదిమూడు గలవు. ఇందలి ఆవిల అనునది ఆడు గొఱ్ఱెరూపములో నుండును. సరసీరమాలి పూలదండవలె నుండును. సౌమనసపువ్వులు చెక్కినట్టిది. కరవీరము ఒక మైన పట్టాకత్తి; జృంభకము మూతి వెడల్పుగల బాణము. సర్వనాభకము సర్పాకారమున నుండునది. వ్యాస విస్తర భీతిచే అన్నిటికి వివరములు తెలుపలేదు. + +ఇవిగాక తేజప్రభ, శిశిర, కింకిణి, దారుణ, సుబర్బాహు, మహాబాహు, నిష్కులి, విరుచి అను ఆయుధములను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0661.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0661.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7df50e99701db2fbac0ecb4ed67de3c7859162b1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0661.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +విశ్వామిత్రుడు పేర్కొన్నాడు. హస్తిక, శూల, వరాహ కర్ణ, గోప్పణ పాషాణ, ముష్టి పాషాణ, రోచని అను వాటిని కౌటిల్యుడు పేర్కొన్నాడు. ఇంద్రుని వజ్రా యుధము, యముని కాలపాశము, బ్రహ్మాస్త్రము, నారాయణాస్త్రము, పాశుపతాస్త్రము అనునవి మనకు పరిచయమైన పేర్లే. వీటిని మంత్రించి వదలుచుండిరి. + +యంత్ర ముక్తాయుధములు : ఆయుధములలో నాల్గవ తరగతికి చెందిన యంత్ర ముక్తాయుధములు పందొమ్మిది కలవు. కాని యిది పూర్తిసంఖ్యకాదు. సర్వతోభద్ర, జమదగ్న్య. బహుముఖ, విశ్వాసఘాటి, పర్జన్యక, బాహు, అర్ధబాహు, పాంచాలిక, దేవదండ, సుకారిక, యష్టి, హస్తివారక, తాళవృంత, స్పృక్తల, కుద్దాల, స్పాఠిమ, +ఔదఘాటిమ, మహేంద్ర, బ్రహ్మదత్త - అని యంత్ర ముక్తాయుధములలో కొన్నింటిపేర్లు. సర్వతోభద్రము ఒక చిన్నబండి; అన్నివైపులకు రాళ్ళు విసరుచుండును. జమదగ్న్యము బాణములను విజేపింపజేసే గొప్ప యంత్రము. బాహుముఖము ధనుర్ధరులకడ నుండునది. విశ్వాసఘాటి శత్రువు ప్రవేశించునపుడు వానిమీద పడునట్లుగా అమర్చిన పెద్దదూలము, పర్జన్యక అగ్నిమాపక నీటి యంత్రము; ఔదఘాటిమ కోటబురుజులను కూలద్రోయు యంత్రము. + +వ్యూహములు : యుద్ధరంగములో సేనలను నిలుపుట యందును విధానము లుండెను. సేనలను నిలుపు విధానమునకు వ్యూహములని పేరు. ఈ వ్యూహములు అయిదు విధములుగా నున్నట్లు కనబడుచున్నది. దండ, మండల, భోగ, అసంహత, విషమ అని వ్యూహముల పేర్లు. ఇవి గాక, సమ, విషమ, హస్తి, రధి, అశ్వ, పత్తి వ్యూహములను కౌటిల్యుడు చెప్పియున్నాడు. భూమి స్వభావమును బట్టి యీ వ్యూహ నిర్మాణము లుండును. +ఈ వ్యూహముల ప్రకారము చతురంగ బలములను నిలుపుచుండిరి. + +కవచములు : యోధులకు దెబ్బలు తగిలి గాయములు కాకుండ కవచము లుండెను. ఈ కవచములు నాలుగు +విధములు : 1. చేతులతోసహా ఆపాద మస్తకము కప్పి యుంచునవి. 2. శిరస్సు, వక్షస్థలమును కప్పునవి. 3. +హస్తముల నావరించునవి. 4. నడుమునకు కొల్లాయ గుడ్డవలె చుట్టుకొని యుండునవి. శిరస్త్రాణము, కంఠ +స్త్రాణము, కింపన, కంచుకము, వారవాణ, పట్ట, నాగోదార్క, పేతి, చర్మ, తాళమూల, భమనిక, కవాట, కిటిక, +అప్రతిహత, వలాహకాంట అనునవి కవచముల పేర్లు. గజములకును, గుఱ్ఱములకును కవచములుండెను. కవచములు ఉక్కుతోను, చర్మముతోను, కఱ్ఱతోను, గడ్డితోను నిర్మించుచుండిరి. + +వాద్యములు : యుద్ధమునకు సంబంధించిన వాద్యము లుండెను. దుందుభి, బకుర, భేరి, పణవ, క్రకచ, ఆనక, మహానక, కాహళ, పటాహ, పుష్కర, గోవిష్ణక, శంఖము - అనునవి రణవాద్యములు. వీటిధ్వనులు వేర్వేరుగా నుండును. వేర్వేరు అర్థముల నిచ్చును. గోవిష్ణికలు కొమ్ములతో చేయబడినట్టివి. శంఖములు చిన్నవి. +పెద్దవి పెక్కు పరిమాణములలో నుండును. ధ్వనుల భేదముకూడ ఉండును. ప్రతి సేనానాయకునకు ఒక శంఖ ముండుచుండెను. ఆ శంఖధ్వనినిబట్టి నాయకుని గుర్తించుచుండిరి. శంఖముల పేర్లును వేర్వేరుగా నుండెను. +శ్రీకృష్ణునిది పాంచజన్యము, అర్జునునిది దేవదత్తము, యుధిష్ఠిరునిది అనంతవిజయము, భీమునిది పౌండ్రకము, నకులునిది సుఘోషము, సహదేవునిది మణిపుష్పకము. + +పతాకలు : యుద్ధ తంత్రములో పతాకలుకూడ ఒక అంగముగా నేర్పడి యుండెను. ఋగ్వేద సంహితలో +అక్ర, కృతధ్వజ, కేతు, బృహత్కేతు, సహస్రకేతు, అని ధ్వజములపేర్లు కనబడుచున్నవి. అధర్వవేదములో సూర్య +ధ్వజ ప్రశంసకలదు. ధ్వజములలో చిన్నవి. పెద్దవి ఉండెను. ప్రతి సేనానాయకునకు ప్రత్యేకమయిన ధ్వజ +ముండెను. ఈ ధ్వజములనుబట్టి దళములను గుర్తించు చుండెడివారు. ధ్వజములమీద ఎక్కువగా జంతువుల +చిహ్నము లుండును. శ్రీకృష్ణునకు గరుడధ్వజము, అర్జునునకు కపిధ్వజము, దుర్యోధనునకు నాగధ్వజము, +శల్యునకు సీతధ్వజము, భీష్మునకు తాలధ్వజము, ద్రోణునకు కమండల ధ్వజము, ఘటోత్కచునకు చక్రధ్వజము, +భీమసేనునకు సింహధ్వజము, యుధిష్ఠిరునకు చంద్రధ్వజము, నకులునకు శరభధ్వజము, సహదేవునకు హంస +ధ్వజము, అభిమన్యునకు సారంగపక్షి ధ్వజము, రామాయణీయభరతునకు కోవిదార వృక్షధ్వజము, శివునకు వృషభ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0662.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0662.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4078ea05cec825bf0ee08050105e77d73587e989 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0662.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +ధ్వజము, కామునకు మత్స్య (మకర)ధ్వజము – ఉం డెను. పల్లవులు వృషభధ్వజులు; చాళుక్యులు, విజయనగర +రాజులు, కాకతీయులు వరాహధ్వజులు; ధ్వజములు రథములమీదను, ఏనుగులమీదను ఎగురుచుండును. + +శిల్పకారులు : ఈ విధములయిన ఆయుధములను, కవచములను, ధ్వజములను మొదలగువాటిని నిర్మించెడు శిల్పులు ఉండిరి. ఈ శిల్పులు శ్రేణులుగా ఏర్పడి వస్తూత్పత్తి చేయుచుండిరి. ఒక శ్రేణివారగు “ఇషుకారులు" బాణముల శిరోభాగములను తయారుచేయగా, ఇంకొక శ్రేణివారు మిగతభాగము చేయుచుండిరి. రథకారుల జాతి ఒకటుండెను. వీరికి రథములను నిర్మించుటయే వృత్తిగా నుండెను. రథములను నడపువారిని సూతులనుచుండిరి. రోడ్లు వేయుట, వంతెనలు కట్టుట, తటాకములు త్రవ్వుట మొదలగుపనులు నెరవేర్చు మిలిటరీ ఇంజనీర్లును, స్యాపర్సు అండు మైనర్సు (Sappers and Miners) అను కార్మికులును ఉండిరి. వీరందరు మంచి నేర్పరులు. గజశిక్షకులు, తురగశిక్షకులు ఉండిరి. బండ్లను లాగుటకు ఎద్దులు, ఒంటెలు ఉండెను. + +రస్తుసామగ్రి : యుద్ధశాఖలో యుద్ధమునకు కావలసిన రస్తుసామగ్రిని సప్ల యిచేయుటకు ఒక సంఘ ముండెను. వీరు ఉడుపులు, ఆయుధములు, తినుబండారములు మొదలగువానిని సమకూర్చి నిలువ యుంచుచుండిరి. + +శిబిరము : యుద్ధమునకు పోయినప్పుడు శిబిర నిర్మాణము ముఖ్యమైన పనిగా నుండెను. శిబిరమును స్కంధా +వార మనుచుండిరి. శిబిరప్రదేశమును నిర్ణయించుటకు ఇంజనీర్లు, సర్వేయర్లు, క్షేత్రజ్ఞానమువారు, అటవీశాస్త్ర +జ్ఞానము కల వేటకాండ్రు, వడ్రంగులు, త్రవ్వువారు, కార్మికులు ముందువెళ్ళి స్థలనిర్దేశము చేయుచుండెడివారు. +శిబిరస్థలము సమప్రదేశముగాను, గట్టినేలగాను ఉండవలెను. పెద్దచెట్లు ఉండకూడదు. పొద లుండవలెను. నీటి వసతి కలిగియుండవలెను. శిబిరము చతుష్కోణముగా ఎనిమిది దర్వాజాలు కలిగియుండవలెను. శిబిర రక్షణకు, శిబిరములోని ఆయుధములు, పదార్థములుండెడు ఉగ్రాణమునకు రక్షణగా వేర్వేరు భటులు నియమింపబడేవారు. భోజన పదార్థములు పుష్కలముగా నిలువచేసియుంచెడు వారు. శిబిరము ఒక చిన్న నగరముగా ఉండుచుండెడిది. + +అన్ని తరగతులకు చెందిన పురుషులు, స్త్రీలు నివసించుట కనువగు పటకుటీరము లుండుచుండెను. శిబిరవాసుల వినోదమున కేర్పాటుండెను. పైనవివరించిన వివిధ వాద్యములలో కొన్ని వినోద కాలక్షేపమునకు పనికివచ్చునవిగా నుండెను. స్కంధావారములో శకటములు, సామానుబండ్లు, అన్ని విధములయిన వాహనములు, కోశము, ఆయుధములు, యంత్రములు, చికిత్సకులు ఉండిరి. రథములను బాగుచేయుటకు, కరములు, ధనువులు, ఈటెలకు కావలసిన కత్తులు, కఱ్ఱలు, అంబులపొదులు, వివిధములయిన త్రాళ్ళు, నూనె, ఆసవములు, ఇసుక, విషసర్పములతో నిండిన కుండలు, పేలుడు పదార్థములు, పిచికార్లు, నీరు, చిరుతపులుల చర్మము, మైనము, గుడ్డలు, నేయి, యుద్ధాయుధములు కురుక్షేత్ర సంగ్రామ సందర్భమున దుర్యోధనుని స్కంధావారమునం దుండెనట ! + +శిల్పదృష్టాంతములు : ఇంతవరకు వర్ణించిన ఆయుధములు, పరికరములు, పదార్థములు ఉండియుండె నని +గ్రంథములే గాక శిల్పములు కూడ రుజువుచేయుచున్నవి. బార్హూత్, సాంచి, భువనేశ్వరము, అవంతి దేవాలయములు మొదలగువానిలోని శిల్ప విన్యాసములు ఆయుధాల రూపురేఖలను మనకు చూపించుచున్నవి. భార్హూత్ గుహాశిల్పమునందు నౌకలు, రథములు, గుఱ్ఱములు, ఎద్దులులాగుచున్న రథములు, ధనుర్బాణములు మొదలగువాని చిత్రములు గలవు. సాంచీలోని పదునొకండు స్తూపములలో నగరముట్టడి, భటులవేషము, కత్తులు, కేడెములు, గండ్రగొడ్డండ్లు, శూలములు, చిన్నయీటెలు, వజ్రము, బాకు, అంకుశము, గంటము, పతాకములు, పొడుగుపాటి చీపుర్లు, డోళ్ళు, గొడుగులు మొదలగునవి మనకు చిత్రరూపమున గనుపించును. ఇవి రెండు వేల సంవత్సరముల క్రిందటి శిల్ప చిత్రములు. + +భువనేశ్వరములోని శిల్పము సుమారు పదునైదువందల సంవత్సరముల క్రిందటిది. భువనేశ్వరములో ఆశ్విక +సైన్యము, పదాతి సైన్యము, ఏనుగులు, యోధులు, మొదలగు రూపములు కనబడును. అజంతా గుహలు +పదునెనిమిది వందల సంవత్సరముల క్రిందట తొలచబడినవి. అజంతా శిల్పములో చమత్కారమయిన కేడెము, +వంకరబాకు, అంబులపొది, పొడుగాటి బల్లెములు, గదలు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0665.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0665.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..62dd2bb7e5c76ba9b5edaaed0f14a598ca829c6a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0665.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +స్థానము దేహమందలి హృదయస్థానమనియు, వీణ యందలి కంఠస్థానమే దేహమందలి కంఠస్థానమనియు +చెప్పబడెను. గోళ్ళతో వాదనము చేయబడుటచే ఈ నాదము ‘నఖజ' మయ్యెను. + +సుషిరములు : రంధ్రములుగల వాద్యములు సుషిరములు. వీటియందు నాదము వాయుపూరణముచే కలుగును. వంశము, పావము, సావికము, మురళి, మధుకరీ, కాహళము, శృంగము, శంఖము మున్నగునవి +సుషిర వాద్యభేదములు. వీటిలో వేణువు (వంశము) ముఖ్యమైనదిగా చెప్పబడినది. సుమారు 1 లేక 11/2 ఆంగుళముల వృత్తము కలిగి 18 అం. ల వెదురుగొట్టముతో వేణువును తయారుచేయుదురు. ఈ గొట్టము ఒక వైపు మాత్రమే మూయబడి యుండును. ఈ మూయబడిన స్థానమునకు చేరువగా వాయుపూరణమున కొక రంధ్ర ముండును. ఇక వాదనమునకు అనుకూలించునవి ఏడు రంధ్రములకు తక్కువకాక యుండును. ఈ ఏడు రంధ్రముల నుండియే గానమనుష్ఠింపబడును. నోటితో వాయుపూరణము చేయుచు, మూడు ఎడమచేతి వేళ్ళతోడను, నాలుగు కుడిచేతివ్రేళ్లతోడను, అర, పాతిక, ముప్పాతిక చొప్పునను, మరియు పూర్ణముగను రంధ్రములను మూయుచు, తెరచుచు వాదన మొనర్పబడును. + +కాహళము : నేడు దీనిని సన్నాయి లేక నాగస్వర మని వ్యవహరించుచున్నారు. ఇదియును చాల ప్రశ స్తమైన వాద్యము. దేవాలయములందును, మానవకల్యాణ కార్యములందును విధిగా ఈ వాద్యమునకు స్థానము కలదు. వాయుపూరణముచే కలుగు ఈ నాదమునకు 'వాయుజ'మని పేరు. + +అవనద్ధములు : ఇవి చర్మముచే మూయబడిన ముఖములు గల వాద్యములు, మర్దలము, హుడుక్క, +ఘటము, ఢక్కా, రుంజా, డమరుకము, భాణము, దుందుభి, భేరీ మున్నగునవి అవనద్ధ వాద్యభేదములు . వీటిలో ఎక్కువ ప్రాముఖ్యము కలిగిన వాద్యము మర్దలము. నేడు దీనిని మృదంగమని వ్యవహరించుచున్నారు. + +సుమారు 30 అంగుళముల పొడవు, 9 అంగుళముల కైవారముగల పనసకఱ్ఱను తొలిచి మృదంగమును +తయారు చేయుదురు. కుడి, ఎడమలని పిలవబడు దీని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0667.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0667.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2a015ed66600fea499fb1d8fffb904f7bbb2dfd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0667.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +రెండువైపులు చర్మముచే మూయబడును. కుడివైపునగల చర్మమునకు మాత్రము 'కరిణి' అని పిలవబడు నొక +పూతను పూయుదురు. చిట్టెపురాళ్లు, అన్నము ఈ కరిణి యొక్క ముఖ్యమైన మూలపదార్థములు . ఈకరిణి (కరణి) వలననే నాదము వ్యక్తమగును. + +రాగ గీతాదులను అనుష్ఠించుటకు స. రి. గ. మ. ప. ధ. ని. అను సప్తస్వరములు సాధనములైనట్లు తాళ +వాద్యములకు త. ది. త్తో. న. ఝం, తరి. కిట తక, వంటి శబ్దములు సాధనములగుచున్నవి. ఈ వాద్యాక్షరములను +‘కొనగోలు' శబ్దములందురు. ఈమృదంగముననుసరించియే డోలక్, తబల మొదలగు వాద్యము లేర్పడినవి. చర్మము నుండి కలుగుచున్న ఈనాదము 'చర్మజ' మనబడినది. + +ఘనములు : ఇవి కాంస్యాదిలోహ నిర్మితములు. ఘంట, జేగంట. లేక జయగంట, కంచుతాళము, శుక్తి పట్టము మున్నగునవి ఘనవాద్య భేదములు. ఉత్సవాదుల యందు పదిమంది కలిసి పాడునపుడు కంచుతాళముల +నుపయోగింతురు. కంచుతో చేయబడిన రెండుభాగములు హస్తములచే కలుగజేయబడు సంయోగవియోగముల +వలన తాళము కలుగుచున్నది. + +లౌకికగానమునకు తంత్రీవాద్యమైన తంబుర శృతి వాద్యమైనట్లు, వేదగానమునకు ఆధారశృతి యగు ప్రణవమును ఉచ్చరించుటకు ఘంటప్రమాణవాద్యముగా చెప్పబడినది. అటులనే జేగంటవాదన మొనర్చుచు భగవత్సన్నిధానమున మంత్ర పుష్ప, మంగళహారతులను గానము చేయుదురు. ఇట్లు లోహములయొక్క అభిఘాతమువలన కలుగు ఈ నాదము 'లోహజ' మనబడినది. + +ఈ చతుర్విధ వాద్యములలోను ప్రధాన వాద్యము లనియు, సహకార వాద్యములనియు రెండువిధములుగా +గలవు. జంత్రవాద్యములలో వీణ, గోటు; సుషిరవాద్యములలో వేణువు, నాగస్వరము ప్రధాన వాద్యములు. +తక్కినవన్నియు సహకారవాద్యములు. ఇవి 1. శుష్కము 2. గీతానుగము 8. నృత్తానుగము 4. ఉదయానుగము +అని నాలుగు రీతులు గలవు. + +1. గీతనృత్యముల ననుసరించని వాద్యము శుష్కము. + +2. గాత్రజ్ఞుని అనగా గీతమును అనుసరించు వాద్యము గీతానుగము. + +3. నర్తకుని అనగా నృత్యమును అనుసరించు వాద్యము నృత్తానుగము. + +4. గీతనృత్యముల రెంటిని అనుసరించు వాద్యము ఉభయానుగము. + +ఈ చతుర్విధ వాద్యములు సంస్కృతీ చిహ్నములు. వేదగానమున, ముఖ్యముగా యజ్ఞయాగములందు వీణ, భేరి, మృదంగాదులు అవసరములు. సామగానము వీణపై చక్కగా అనుష్ఠింపబడును. + +వివాహాది శుభకార్యములందును, యుద్ధములందు వీరులను ఉత్సాహపరచుట యందును, నాటకములందు +నవరసములను పోషించుట యందును ఈ చతుర్విధ వాద్యములు ఉపయోగింపబడును. నర్తకులకును, గాయకులకను విశ్రాంతిని, ఉత్సాహమును కలుగజేయుటయే గాక, వారి వారి లోపములను కప్పిపుచ్చుటకు కూడ +ఈ వాద్యము లుపయోగపడును. + +చదరంగము - 1 : + +చదరంగమను క్రీడావినోదము యొక్క పుట్టుకను గూర్చి పలువురు చరిత్రకారులు పలువిధములుగా వివరించి యున్నారు. ప్రప్రథమముగా ఈ క్రీడ గ్రీసు, రోము, బాబిలోనియా, ఈజిప్టు, పర్షియా, చైనా, భారత్, అరేబియా, ఐర్లెండు, వేల్సు మున్నగు దేశములలో ఆవిర్భవించి అభివృద్ధినొందినట్లు ఎవరికి తోచిన విధముగా వారు ఊహించి యున్నారు. కళాత్మకమైన ఈ క్రీడావిశేషము జావ్‌హెత్, షెమ్, సాలమన్ ప్రభువు, రావణునిభార్య (మండోదరి), క్సెర్ క్సెస్ అను తాత్వికుడు, పాలమిడిన్ అను గ్రీకుప్రభువు, అరిస్టాటిల్ అను గ్రీకు తత్వవేత్త, పాత్రెన్‌షా అను ప్రసిద్ధ పర్షియను ఖగోళ శాస్త్రవేత్త మున్నగువారు కనిపెట్టి యున్నట్లు మరికొందరు చరిత్రకారులు పేర్కొని యున్నారు. కాని ఈ చరిత్రకారులలో అత్యధికులు వెలిబుచ్చిన ఊహలకు ఆధారము లెవ్వియు కానరావు. రోము, వేల్సు, ఐర్లెండు మున్నగు పాశ్చాత్య దేశములందు స్వల్పముగ చదరంగమును పోలిన జాతీయములైన వినోదక్రీడలు క్రీస్తునకు పూర్వము వ్యవహారమునం దుండి యుండవచ్చును. కాని క్రీడలు శాస్త్రీయము, ఆధికారికమునైన చదరంగ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0668.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0668.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9d062e296866a12df43b8e56151a81d9c71e75e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0668.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +ముగా పరిగణింపబడి యుండలేదు. శాస్త్రీయమైన చదరంగమునకు ఈ క్రీడలకు నడుమ పెక్కు లక్షణములలో +విశేషములైన అంతరము లుండి యున్నవని చదరంగ క్రీడా నిష్ణాతులు ప్రకటించియున్నారు. + +డా. థామస్‌హైడ్ అను ఆక్స్‌ఫర్డు వాస్తవ్యుడు (క్రీ. శ. 1894 సం.), సర్ విలియమ్ జోన్స్ అను మరియొక పాశ్చాత్యుడును (క్రీ. శ. 1783 సం ) చదరంగమునకు భారతదేశమే జన్మస్థానమనియు, అతి ప్రాచీన కాలమునుండి ఈ ఆట భారతదేశములో జనరంజకమైనదిగా పరిగణించబడుచు వచ్చెననియు వక్కాణించి +యుండిరి. ఆదికాలములో చదరంగము 'చతురంగము' అనెడి నామముతో వ్యవహరింపబడుచు వచ్చెనని వీరు +వ్రాసియుండిరి. రణభూమియందు రథ, గజ, తురగ, పదాతులు తమ పాత్రలను క్రమబద్ధముగ నిర్వర్తించినట్లే, చదరంగమునకూడ ఈ పాత్రలు వేరు రూపములలో వేరు విధముగా వ్యవహరించి యుండెననియు. భారతీయ పురాణేతిహాసములందు 'చతురంగ' (చదరంగము) క్రీడను గురించిన ప్రసక్తి మెండుగా నుండె ననియు, వీరు వాదించియున్నారు. అమరకోశము నందును, వాత్స్యాయన కామసూత్రములయందును చదరంగము ప్రశంసింపబడి యున్నది. రాధాకాంత పండితవర్యుడు చదరంగమును గూర్చిన వర్ణనము పురాతన న్యాయశాస్త్ర గ్రంథములయందు కలదని వివరించినాడు. రాముడు లంకానగరమును ముట్టడించిన తరుణములో, +మండోదరి, తన భర్త రావణునికి ముదము కూర్చుటకై చదరంగ క్రీడావిశేషమును అప్పటి కప్పుడు కల్పించి +యుండెనని ఇతడు వ్రాసి యున్నాడు. మరికొందరు చరిత్రకారులు నుడివినట్లు 'చతురంగ' మను పేర బరుగు +చుండిన ఈ క్రీడ క్రీ. శ. 6 వ శతాబ్దిలో భారతదేశము నుండి పర్షియాకు తరలిపోయినట్లును, పర్షియనులు +ఆక్రీడను 'చత్రంగ్ ' అను అపభ్రంశరూపములో ఉచ్చరించి యున్నట్లును, అటుపిమ్మట పర్షియాను ఆక్రమించిన +అరబ్బులు ఆ యాటను 'షాత్రంగ్ ' అను భ్రష్టనామముతో పిలిచియున్నట్లును, చరిత్రకారుల వ్రాతలవలన విదితమగు చున్నది. + +వాన్‌డర్ లిండె అను మరియొక పాశ్చాత్యుడుకూడ చదరంగము భారతదేశమునుండియే పర్షియాలో అడుగిడినట్లు క్రీ. శ. 1874 సం. లో వ్రాసియున్నాడు. క్రీ. శ. 8 వ శతాబ్దియందు ఈ క్రీడ భారతదేశములో బహుళ +వ్యాప్తియం దుండినట్లును, క్రీ. శ. 3 వ శతాబ్దినుండి 9 వ శతాబ్దివరకు - భారతదేశములో బౌద్ధమతము విరివిగా వ్యాపించియున్న కాలములో చదరంగము ప్రథమముగా బౌద్ధులచే కల్పింపబడినట్లును ఇతడు తెలుపు చున్నాడు. యుద్ధము, జననాశనము ఘోరములగు హింసాకార్యములగుటచే, అట్టి దుష్కృత్యములనుండి +ప్రభువులను, ప్రజలను విముఖులనుగావించుటకై బౌద్ధు లీ క్రీడను కల్పనముచేసియుండినట్లు వాన్‌డర్ లిండె వివరించి యుండెను. హెచ్. జె. ఆర్. ముర్రే అను మరియొక పాశ్చాత్య రచయితగూడ చదరంగము భారతీయ క్రీడా విశేషమేయని సాధికారముగ ధృవపరచి యున్నాడు. ఈ క్రీడ యొక్క పుట్టుపూర్వోత్తరములను గురించి ఎవరెన్ని భిన్నమార్గములలో వ్యాఖ్యానించియున్నను, అత్యధిక సంఖ్యాకులైన ప్రాక్పశ్చిమ చరిత్రకారులు ఈ చదరంగమునకు భారతదేశమే పుట్టినిల్లని నిర్ద్వంద్వముగ, నిస్సందేహముగ ఉద్ఘాటించి యున్నారు. + +మధ్యయుగములో చదరంగము : చదరంగముయొక్క పుట్టుకను గూర్చిన గాధ సందిగ్ధముగను, అస్పష్టముగను +ఉండుటచే ఆ క్రీడయొక్క తొలిచరిత్రగూడ అయోమయముగ నుండుట సహజము. చదరంగక్రీడ భారత +పొలిమేరలనుదాటి పర్షియాలో ప్రవేశించినట్లు తెలిసికొని యున్నాము. పర్షియాలో ఈ యాట “షాత్రంగ్" అను +నామముతో వ్యవహరించెడివారట. పర్షియన్ మహాకవి ఫిరదౌసి, తాను రచించిన 'షహనామ' గ్రంథమునందు +'షాత్రంగ్ అనెడి క్రీడ ఒకటవ ఛోస్రోస్ అను ప్రభువు పరిపాలనలో పర్షియాయందు కాలూనినట్లు పేర్కొని +యున్నాడు. తక్కిన పర్షియను, అరేబియను రచయితలు గూడ 'షాత్రంగ్' భారతదేశమునుండియే పర్షియాలో +ప్రవేశ పెట్టబడియున్నట్లు ఐక్యకంఠముతో వాక్రుచ్చి యున్నారు. అటుపిమ్మట పర్షియానుండి అరేబియాలోను +అరేబియానుండి ఐరోపాఖండ దేశములలోను ఈ చదరంగ క్రీడ ప్రవేశ మొనర్చి నట్లు చరిత్రకారులు ఊహ చేసి +యున్నారు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0669.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0669.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cca5b39b614f3df339f7df679293eb814b41d7e7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0669.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +పశ్చిమ, మధ్యమ ఐరోపాదేశములలో చదరంగమెట్లు ప్రవేశించి, ప్రచారమున కెక్కెనో నమ్మకమైన చరిత్రాధారములు కన్పట్టుటలేదు. స్పెయిను దేశీయులు మహమ్మదీయవిజేతలనుండియు, ఇటాలియనులు బైజాంటైను +జాతీయులనుండియు ఈ క్రీడను అభ్యసించినట్లు రూఢిగా తెలియుచున్నది. ఈ రెండు దేశములలో ఏ ఒక్కదాని +నుండియైనను ఈ యాట ఉత్తరదిశగా ఫ్రాన్సులో ప్రవేశించి, అచ్చటినుండి స్కాండినేవియా, ఇంగ్లండు దేశములలోనికి పయనించి యుండవచ్చు నని ఊహింపబడు చున్నది. + +కొందరు చరిత్రకారుల కథనము ననుసరించి చదరంగము "క్రూసేడ్స్" (Crusades) అను క్రైస్తవమత యుద్ధముల కాలములో ఐరోపాయందు అడుగుపెట్టినట్లు బోధపడుచున్నది. క్రైస్తవ యుద్ధవీరులు ఈ యాటను అభ్యసించి, కాన్‌స్టాంటినోపిలు నగరములో వినోదప్రీతికై ఆడుచుండెడి వారట. కాని, సెయింట్‌పీటర్ డామియన్ అను క్రైస్తవ మతగురువు క్రీ. శ. 1061 సం. లో ఈ అభిప్రాయమును పూర్వపక్షము చేసెను. ఏదెట్లయినను, భారతదేశములో ఆవిర్భవించి, పశ్చిమాశియా, మధ్యప్రాచ్య దేశముల ద్వారమున ఐరోపా ఖండమునకు తరలిపోయిన చదరంగము, పెక్కు సాంకేతిక పరివర్తనముల నొందుచు, భిన్న విభిన్నములైన రీతులలో ఈనాడు ప్రపంచమంతట వ్యవహారమున నున్నది. + +ఆటయొక్క క్రమాభివృద్ధి : 'షాత్రంగ్' అను చదరంగ క్రీడ ఐరోపాఖండములో మొట్టమొదటగా ఫ్రాన్సుదేశమున భిన్నరూపములలో పరివర్తనమంది అచ్చటినుండి 15వ శతాబ్దిలో స్పెయిను దేశములో ప్రవేశ పెట్టబడినట్లు ఊహింపబడుచున్నది. ఇటలీవారు ఈ ఆటను మరియొక పేరుతో తమదేశమునందు ప్రవేశపెట్టుకొని, తమ కనుకూలమైన మార్పులు చేసికొనిరి. క్రీ. శ. 1562-1575 సంవత్సరముల నడుమ ఇటలీ క్రీడాకారులు స్పెయిను దేశమునకు వెళ్ళి ప్రత్యర్థులను ఓడించిరట. 18 వ శతాబ్దిమధ్యభాగములో చదరంగక్రీడలో నవశకోదయము జరిగినట్లు విజ్ఞులైన చదరంగ ప్రవీణులు తెల్పుచున్నారు. ఆ కాలముననే ఈ క్రీడను గురించిన సాంకేతిక విధానములు పెక్కు భంగులలో గ్రంథరూపమున ప్రచురింపబడెను. అరేబియా, పాశ్చాత్యదేశములలో +పేరుపొందిన చదరంగ క్రీడాకారులు పరస్పరముగా పందెములయందు గెల్చుకొనుచుండిరి. + +ఇంగ్లండులో చదరంగము 19 వ శతాబ్దారంభమున నూతనపద్ధతులపై అభ్యుదయ మార్గమున పురోగమించెను. +ఆ శతాబ్దిలో ఈ క్రీడయందు ఫ్రాన్సుదేశమున కుండుచు వచ్చిన నాయకత్వము ఇంగ్లండునకు సంక్రమించెను. సర్రాట్ అను ఇంగ్లండు యువకుడు ఈ క్రీడయందు ఆదేశమునందెల్ల మొట్టమొదటి మొనగాడు. ఇతడు ఈ క్రీడకు సంబంధించిన గ్రంథములు కూడ కొన్నిటిని వ్రాసియుండెనట. కెప్టెన్ ఇవాన్సు, జార్జివాకర్, జాన్‌కొక్రేన్, బోడెన్, బర్న్, మాక్‌డోనెల్, బ్లాక్‌బర్న్ మున్నగు ఇంగ్లీషు ఆటగాండ్రు చదరంగములో గణుతి కెక్కియుండిరి. 1830-1840 సంవత్సరములనడుమ జర్మనీ, హంగరీ, అమెరికా మున్నగు పాశ్చాత్య దేశములలో నూతనమైన చదరంగ క్రీడావిధానములు పరిణామ మొందెను. + +1851 వ సంవత్సరములో లండను నగరములో ప్రప్రథమముగా అంతర్జాతీయ చదరంగపుపోటీ ఏర్పాటు +చేయబడెను. కాని 1910 వ సంవత్సరమునుండి మాత్రమే ప్రతి సంవత్సరము వేర్వేరు దేశములలో ఇట్టిపందెములు క్రమబద్ధమైన సుశిక్షణముతో, నియమములతో, జరగుచున్నవి. + +చదరంగములో కాలానుగతముగా క్రొత్త క్రొత్త సాంకేతిక పద్ధతులు అభివృద్ధి నొందుచున్నవి. ఈ క్రీడకు +సంబంధించిన సూత్రములను, నిబంధనములను, సాంకేతిక పద్ధతులను డాక్టరు మాక్స్‌లాంగే, లూయీ పాల్సెన్, +ప్రొఫెసరు ఆండర్సన్, పాటర్, జుకర్‌టార్ట్, నిమ్జొవిష్ వంటి మేధావులు, ఔత్సాహికులు చదరంగమును +నిత్యనూతనముగా అభివృద్ధిపరచి ప్రచారము గావించిరి. + +ఉపసంహారము : చదరంగమును సంస్కృతములో 'చతురంగ'మని యనెదరు. చతురంగక్రీడను అష్టపద +ఫలకముమీద హిందువులు ఆడుచుండిరి. ఉభయ పక్షములవారికి అష్టపద ఫలకమే యుద్ధరంగముగా నుండి +యుండెను. ఈ చతురంగక్రీడనుగూర్చి ఋగ్వేదములోను, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0670.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0670.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..23aa16f5f0d95d280fd0466e9e751d9590ad5253 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0670.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +అథర్వవేదములోను ప్రస్తావనము కలదు. ఈ క్రీడ హిందువులకు మిక్కిలి ప్రీతిపాత్రమైనదిగా కనబడుచున్నది. + +చతురంగ క్రీడనుండి యుద్ధసంబంధమైన చతురంగబల నిర్మాణపద్ధతి ఏర్పడినదా ? లేక చతురంగబల నిర్మాణ విధానమునుండి చతురంగ (చదరంగ) క్రీడ ఏర్పడినదా? అనునది విచారణీయాంశము. కౌటిల్యుడు, +శుక్రాచార్యులు, వైశంపాయనుడు నిబంధించిన విషయమునుబట్టి చూడగా, చదరంగపుఆట విధానము ననుసరించియే యుద్ధవిధానమున చతురంగబల నిర్మాణము ఏర్పడినట్లు తెలియుచున్నది. కాబట్టి చతురంగ క్రీడనుండియే చతురంగబల నిర్మాణవిధానము ఏర్పడినట్లు తేలుచున్నది. అయితే, చతురంగబలముల విధానమును అనుసరించియే చతురంగక్రీడ ఆకారము దాల్చిన దని భావించ కూడదా ? అవును కాని, చతురంగబలముల ప్రస్తావన తరువాత వెలసిన పురాణ గ్రంథములలోనేగాని వేద వాఙ్మయములో కనబడదుకదా ! 'మరియు వేద వాఙ్మయములో చతురంగక్రీడ విషయము విశేషముగా గలదు. కావున చతురంగ క్రీడనుండియే చతురంగబల విధానము ఏర్పడిన దనుట సహజముగ, సమంజసముగ నుండగలదు. ప్రపంచ వాఙ్మయములో ఋగ్వేదము ప్రథమ గ్రంథముగ పరిగణింపబడినందునను, ఆ ప్రథమ గ్రంథము చతురంగక్రీడను పేర్కొనుచుండుటచేతను, ఈ క్రీడకు పుట్టినిల్లు భారతదేశమే యగుచున్నది. + +చదరంగము - 2 : + +చదరంగము చాల పూర్వకాలమునుండి యిండ్లయం దాడబడు ఆటలలో గొప్పదిగా పరిగణింపబడి జనబాహుళ్యమునందు వ్యాప్తిచెంది రాజులచేగూడ ప్రోత్సహింప బడినది. + +ఈ ఆటకు భారతదేశమే పుట్టినిల్లు. మన పురాణ గ్రంథములగు రామాయణ, భారత, భాగవతములందును, +తదితరములగు విక్రమార్క చరిత్ర, కల్హణుని రాజతరంగిణి, రుద్రటుని కావ్యాలంకారము, భట్టబాణుని +హర్ష చరిత్రము. విష్ణుపురాణము, హరివంశము, పాత్స్యాయనుని కామసూత్రములు మొదలగు ప్రాచీన గ్రంథము +లందును ; మహాయాన బౌద్ధగ్రంథమగు సధర్మ పుండరీకమునందును, హీనయాన బౌద్ధగ్రంథ మగు బ్రహ్మజాల +సుత్తమునందును “అష్టాపద" మనుపేర చదరంగ ప్రసక్తి కలదు. పరదేశీయు లగు సర్ థామస్ హైడ్, హెరాల్డు +ముర్రే మొదలగు చదరంగ చరిత్రకారులుకూడ చదరంగమునకు భారతదేశమే పుట్టినిల్లని తమ గ్రంథముల +యందు రచించిరి. + +చదరంగ మను పదము మన పురాణ గ్రంథముల యందు సైన్యమునకు బదులుగ వాడబడినది. చతురంగ +మన నాలుగు భాగములు గల సైన్యమని భావము. ఈ ఆటకూడ రాజు, మంత్రి గాక ; ఏనుగు, గుఱ్ఱము, శకటము, బంటు అను నాలుగు విధములగు ఆటవస్తువులను సైన్యముతో అరువది నాలుగు గళ్ళుగల బల్ల యను +యుద్ధరంగమున ఇద్దరు ఆటగాండ్రచే నాడబడును. ఒక ఆటగాడు తన బలము సహాయమున మరియొక ఆటగాని రాజును బంధించుటకు తన బుద్ధిబలమును ప్రయోగించి తన లక్ష్యమును సాధింప యత్నించును. + +చదరంగము - విలువ : చదరంగము కాలము గడుపుకొనుటకును, వినోదము కొరకును నాడబడు ఆట యని +పలువురు తలంచుచుందురు. ఇది క్రీడమాత్రమే కాదు. మేధాశక్తి సముపార్జనకు తోడ్పడు కృషి రూపమగు +శాస్త్రము ; ముక్తిమార్గ సాధన కనుకూలించు క్రీడా రూపమగు కళ. శరీరావయవములకు బలము నిచ్చుటకు +వ్యాయామక్రీడ లెంత యుపయోగమో, అట్లే మానసిక శక్తులకు చురుకుదనము కలిగించి మనోబలమును పెంపొందించుటకు చదరంగ మంత యుపయోగము. ఈ ఆట వలన బాలురకు పిరికితనము నశించి ఉత్సాహము కలుగును. మేధాశక్తి పెంపొందును. దూరదృష్టికూడ అలవడును. ఆట ముగింపు తరువాత చేయబడు సింహావలోకనము వలన తన తప్పు తాను తెలిసికొని అంగీకరించుట, తన ప్రత్యర్థియొక్క గొప్పతనమును గ్రహించి గౌరవించుట, మొదలగు ఉదార గుణములు అలవడును. మేధాశక్తిని పరీక్షించు క్రీడ గనుకనే, పండితమాన్యులచే జరుపబడు అవధానములయందు చదరంగమునకు ప్రాధాన్యము గలదు. + +వాస్తవిక జీవితములో సఫలీకృతు డగుటకు మానవున కవసరమగు అర్హత లన్నియు, చదరంగ మాడుట \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0671.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0671.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ce7a791f6b475f9201c3a9ac8b37e6d6d0eba480 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0671.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +వలన క్రమముగ పెంపొందును. చదరంగమున దూరదృష్టి కలిగి, రాగల శత్రుబలగపు దాడిని గమనించుచుతగు +శ్రద్ధతో తన రాజును కాపాడుకొనవలెను. పరిస్థితులను పూర్తిగా పరిశీలించి అవగాహన మొనరించుకొనవలెను. +పరిశీలనవలన కలుగు యూహలను బాగుగాయోజించి స్థిరత్వము కలిగి అనుసరింపబోవు విధానమును నిర్ణ +యించుకొనవలెను. అట్టి నిర్ణయముల నెట్టిపొరబాటులను నాచరింపక ఏకాగ్రత కలిగి అమలుపరచుకొనవలెను. ఈ క్రమమునందేది లోపించినను, విజయము లభింపదు. అందుచేతనే వాస్తవిక జీవితమునకును చదరంగమునకును సన్నిహిత సంబంధము కలదని దృఢపడుచున్నది. జీవితమున మానవునకు తటస్థించబోవు ఆపదలను, కష్టములను దూరదృష్టి కలిగి తప్పించుకొనుటయు, విధివశమున కలిగినక్లిష్ట పరిస్థితుల నెదుర్కొనుచు వానిని పరిస్కరించుకొనుటకు చేయబడు తీవ్ర మానసిక ప్రయత్నములును, చదరంగపు ఆటయం దనుసరించు విధానములవంటివే కదా ! అందుచే చదరంగము జీవితపు పోరాటమున విజయసాధనకు మానవున కనుకూలించు శక్తులను సృష్టించి, అలవడునట్లుచేయు క్రమబద్ధమగు శాస్త్రమని చెప్పవచ్చును. + +చదరంగమునందు ప్రావీణ్యమును సాధించినవాడు తన యాటయందే లగ్నమై పరిసర వాతావరణమునకు +లోబడక ఏకాగ్రత కలిగిన స్థిరత్వమును కలిగి తన లక్ష్యమును సాధించుటకు తీవ్రకృషి చేయును. రెండు విరుద్ధ +భావములు గల ప్రకృతులు తమ మేధాసంపత్తిని ప్రయోగించుచు నొకదానిపైనొకటి విజయమును సాధించుటకు +చేయబడు విధివిరామము లేని పోరాటమే చదరంగము. + +ఆనంద మనుభవించుటయే కదా జీవితపరమావధి! అట్టి ఆనంద మనుభవించుటకు కలుగు అవరోధ పరంపరను తన లక్ష్యసాధన సహాయసంసత్తులచే నశింపుచేయుట కొనరించు నిరంతర జీవితపు పోరాటమే నల్ల, తెల్ల బలగములు గల చదరంగ క్రీడ యందలి పోరాటము. అందుచే చదరంగము ముక్తిమార్గమును సాధించుటకనుకూలించు సాధనయనెడి క్రీడారూపమగు కళ యని గ్రహింప నగును. + +ఆట - వివరము : ఈ ఆట 1 మస్తు, 2 నిర్మస్తు, 3 అంతర్జాతీయము అను మూడు విధములుగ ప్రచారమున గలదు. ఉభయగోదావరి, కృష్ణా, గుంటూరు జిల్లాలయందు మస్తు విధానమును, విశాఖ, గంజాము జిల్లాల యందు నిర్మస్తు విధానమును, మిగిలిన ప్రపంచమందంతటను అంతర్జాతీయ విధానమును ప్రచారమున గలదు. ప్రస్తుతము మస్తు, నిర్మస్తు విధానముల నాడెడువారుకూడ, అంతర్జాతీయ మవలంబించుకొని, మిగుల కృషిచేయుచు, ఇతరరాష్ట్రము లందు జరుగు పోటీల యందును, అఖిలభారత పోటీల యందును పాల్గొనుచు, తమ ప్రతిభను వెల్లడించుకొను చున్నారు. + +బల్ల - బలగము - నడకలు : + +బల్ల : వరుసకు ఎనిమిది చదరములవంతున ఎనిమిది శ్రేణులుగ, మొత్తము అరువదినాలుగు చదరపు గళ్ళు +కలిగియుండును. గడి విడిచి గడికి ఒక రంగు చొప్పున మొత్తము గళ్ళకు రెండు రంగులు వేయబడియుండును. + +బలగము : రెండు రంగులుగ నుండును. ఒక ఆటగాడు ఒకరంగు బలగమును, రెండవ ఆటగాడు రెండవ రంగు బలగమును గ్రహించి ఆటను ప్రారంభింతురు. ఒక్కొక్క రంగునందు రాజు, మంత్రి గాక రెండు ఏనుగులు, రెండు గుఱ్ఱములు, రెండుశకటములు, ఎనిమిది బంట్లు నుండును. ఏనుగ, గుఱ్ఱము, శకటములను జంతువులనియు, మిగిలిన వాటిని వాటిపేర్లతోను, మొత్తము ఆటవస్తువులను బలగమనియు వ్యవహరింతురు. + +నడకలు : రాజు - తానున్న గడినుండి తిన్నగా గాని మూలగా గాని వెనుకముందులకు ఒక గడి మాత్రమే +నడచును. ఇది శత్రురాజు గడి ప్రక్కనున్న గడిని ఆక్రమింపదు. రక్షణ గల శత్రు బలగమును చంపజాలదు. + +మంత్రి : తిన్నగా గాని ములగా గాని వెనుక ముందులకు అడ్డులేనపుడు ఎంతదూరమైనను నడచును. ఇది బలగమంతటిలో మిక్కిలి శక్తిగలది. ఏనుగువలెను, శకటమువలెను గూడ నడచును. + +శకటము : మూలగా మాత్రమే, వెనుక ముందులకు అడ్డులేనిచో ఎంతదూరమైనను నడచును. నల్లగడి శకటము నల్లగళ్ళలోను, తెల్లగడిశకటము తెల్లగళ్ళలోనుమాత్రమే నడుచును. + +ఏనుగ : తిన్నగానుండు గళ్ళలో నిలువుగా గాని, అడ్డముగా గాని నలుదిక్కులకు అడ్డులేనిచో ఎంత దూరమైనను నడచును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0674.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0674.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d78a3f0a1639f4c148200af56610b3d45ead0aac --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0674.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ఏనుగు తమ స్థానముల నుండి ఎట్టి పరిస్థితుల యందును కదల కూడదు. రాజునకును ఏనుగునకును మధ్య గల గడులయందు ఏ జంతువును అడ్డుండరాదు. శత్రుబలగము పగకూడ నుండరాదు. ఇట్టి నిబంధనలకు లోబడి తన గడి నుండి రాజు మూడు గళ్ళు ప్రక్కకు నడచును. ఏనుగు తన స్థానము నుండి, రాజును దాటి ప్రక్క గడిని ఆక్రమించును. ఇట్లు రాజును ఏనుగును, ఒకేసారి నడుపబడుచున్నను, ఒక ఎత్తుగనే పరిగణింపబడును. రాజు తన ప్రక్కకు మూడు గళ్ళు జరిగినచో రాజువైపు కోట యనియు, మంత్రి ప్రక్కకు మూడు గళ్ళు జరిగినచో +మంత్రివైపు కోట యనియు వ్యవహరింతురు. + +బలగము ఆమర్చుట : ఆటగాండ్రిద్దరును చివర తెల్లగడి గల భాగము తమ కుడిచేతివైపుండునట్లు బల్లనుమధ్య నుంచుకొనవలెను. తమ ముందుగల మొదటి వరుసలో బల్లకు రెండు చివరలయందును రెండు ఏనుగులను, వాని ప్రక్క గుఱ్ఱములను, గుఱ్ఱముల ప్రక్క శకటములను, మధ్యగల రెండుగళ్ళయందును రాజును, మంత్రిని అమర్చవలెను. తెల్లబలగము మంత్రిని తెల్లరంగు గడియందును, నల్లబలగము మంత్రిని నల్లగడియందును అమర్చవలెను. అనగా నల్ల బలగము రాజును తెల్లగడియందును. తెల్లబలగము రాజును నల్లగడియందును ఉంచవలెను. ఎనిమిది బంట్లను రెండవ వరుసలో జంతువులముందుగల గళ్ళలో అమర్చవలెను. + +“రాజు” లేక “షా” చెప్పుట : ఒక ఆటగాడు తన బంటు, లేక జంతువు, లేక మంత్రియొక్క వీక్షణమును +శత్రురాజుపై ప్రసరించునట్లు నడుపుట రాజునకు ' రాజు’ లేక 'షా' చెప్పుట అనబడును. అనగా “రాజును నడుపుము; లేనియెడల నా బలగము నీ రాజును చంపును" అని తెలుపుట. అట్లు పగవేయునపుడు 'రాజు' లేక 'షా' అని పలుకవలెను. అట్లు శత్రుబలగముచే పగపట్టబడి 'షా' లేక 'రాజు' అని చెప్పబడిన రాజు ఆ పగపట్టిన బలగమును చంపుటగాని, ఆ పగకు అడ్డముగ తన బలగమును నడుపుట గాని లేక ఆ పగనుండి రాజు తప్పుకొనుటగాని జరుగవలెను. అట్లు ఏది జరుగకపోయినను 'ఆటకట్టు' అనబడును. అనగా రాజు శత్రుబలగమునకు చిక్కినట్లుగ పరిగణించి ఆట ఓడినట్లు నిర్ణయింపబడును. + +తట్టు : రాజు, శత్రుబలగము పగయందుండక తానుగాని, తన బలగముగాని నడచుటకు వీలులేని పరిస్థితులు +కలిగినచో, ఆ ఆట 'తట్టు' అనబడును. అనగా సమానముగ పరిగణింపబడును. + +బలగమునందుగల ఆటవస్తువును తన స్థానమునుండి తా నాక్రమింపగల మరియొక స్థానమునకు నడపుట ఒక ఎత్తు అనబడును. + +సమస్యలు : చదరంగమునందు ఆటల విధానమేగాక సమస్యల విధానముగూడ గలదు. సమస్యయనగా రెండు బలగములనుండి కొన్ని ఆటవస్తువులనే గ్రహించి ఒక వ్యూహమును నిర్మించి, ఒక బలగము రెండవ బలగమును కొన్నినియమిత ఎత్తులలో కట్టించవలె నని నిర్ణయించెదరు. ఈ విధానమున రెండవ ఆటగాని ప్రసక్తి లేదు. ఒక ఆటగాడే రెండుబలగముల ఎత్తులను ఆలోచించును. ఆటకట్టు విధానమును తెలిసికొనుటకు +ప్రయత్నించి ఆనందించుచుండును. + +చమురుగింజలు : + +మానవుని దైనందిన గృహజీవితమునందును, వివిధ పరిశ్రమలయందును పెక్కు రకముల చమురులు ఉపయోగింపబడు చున్నవి. ఈ తైలములలోని చాలరకములు కొన్ని మొక్కల గింజలనుండియు, ఫలముల +నుండియు లభించుచున్నవి. కొన్ని రకముల తైలములు ఆయా మొక్కల ఇతర భాగములనుండి లభించునవి కూడ గలవు. వనస్పతి, సబ్బు, క్రొవ్వొత్తులు, వర్ణలేపనములు, వార్నీషులు, కందెన చమురులు, పరిమళ ద్రవ్యములు మొదలగు ముఖ్యమగు పరిశ్రమలలో వివిధ తైలములు ఉపయోగపడుచున్నవి. + +తైలములు 'స్థిరతైలము' (Fixed oils) లనియు, 'అస్థిరతైలము' (Volatile or essential oils) లనియు రెండు ముఖ్యమగు రకములుగా నుండును. స్థిరతైలములు గాలిపారినచో శీఘ్రముగ హరించిపోక నిలచి యుండుము. అస్థిరతైలములు, గాలి సోకినచో, శీఘ్రముగ వాయురూపము నొంది హరించిపోవును. స్థిరతైలములను +'శోషకతైలము' లనియు (drying oils), అశోషక తైలము' లనియు (non-drying oils) మరల రెండు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0676.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0676.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d97f49dcc5ace54df5375f403386910da537e8c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0676.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +6. కుసుమ : కుసుమగింజలపై పొట్టు గట్టిగను, దళసరిగను ఉండును. సాధారణముగా పొట్టు తీసిన పప్పు +నుండి చమురు తీయుదురు. కుసుమ పప్పులో 32-37% చమురుండును. కుసుమనూనెకూడ ఆహార ద్రవ్యముగ +నుపయోగింపబడుచున్నది. నీటినిపీల్చని గుడ్డలు తయారుచేయుటకును, బీరువాలకు అద్దములు, గోడలకు పలక రాళ్లు బిగించుటకు మక్కుగాకూడ కుసుమనూనె ఉపయోగించు చున్నది. కొన్నిరకముల కుసుమల పూవుల +నుండి రంగు ద్రవ్యము తయారు చేయుదురు. కుసుమ ఏకవార్షిక సస్యము. + +7. సీమ అవిసె (అవిసె) : అవిసె శోషకస్థిరతైలములనిచ్చు ఏక వార్షిక సస్యము. ప్రపంచమందు ఉత్పత్తియగు స్థిర, అస్థిరతైలములలో అవిసెనూనె రెండవ స్థానమును ఆక్రమించుచున్నది. అవిసెగింజలలో 35-45% +చమురుండును. అవిసెనూనె రంగులు, వార్నీషులు, 'లినోలిన్' అనబడు తైలామ్లగ్లిసరిదము తయారు చేయుటకును, నీటిని పీల్చని గుడ్డలు, అచ్చు సిరాలు తయారు చేయుటకును విస్తారముగా ఉపయోగింపబడు చున్నది. + +8. ప్రత్తి : ప్రత్తినుండి కేవలము దూదియేగాక, గింజలనుండి చమురుకూడ లభించును. ప్రత్తిగింజలలో చమురు 15-30% వరకుండును. ప్రత్తిగింజలనూనె సబ్బు చేయుటకు చాల అనుకూలముగా నుండును. + +9. కొబ్బెర : అశోషక స్థిరతైలముల నిచ్చు బహువార్షిక వృక్షజాతులలో కొబ్బెర ప్రధానమైనది. ఎండబెట్టిన కొబ్బెరనుండి చమురు తీయుదురు. కొబ్బెరనూనె శీతకాలపు చలికి పేరుకొనును. కొబ్బెరనూనె ఆహారముగను, లేపనముగను, తలచమురుగను విస్తారముగ ఉపయోగములో నున్నది. కొబ్బెరలో 60-65% చమురుండును. కొబ్బెరనూనె వనస్పతిపరిశ్రమకు ఉపయోగింప తగినది. ఇది సబ్బులు, క్రొవ్వొత్తులు చేయుటకు గూడ శ్రేష్ఠమైనది. వైద్యులు కొన్ని రకముల తైలములను తీయుటకు దీని నుపయోగింతురు. + +చరకుడు : + +అష్టాంగ విశిష్టమగు పాతంజల యోగ శాస్త్రమును అష్టాధ్యాయాత్మకమగు పాణినీయ వ్యాకరణ మహా భాష్యమును, అష్టాంగ సముజ్జ్వలమగు ఆయుర్వేద సిద్ధాంతసంగ్రహమును రూపొందించిన పతంజలి మహర్షియే చరకుడని ప్రసిద్ధిగలదు. + +ఈతనిచే సంగృహీతము లగు యోగ, వ్యాకరణ, ఆయుర్వేద శాస్త్రములు మూడును అష్టాంగములు గలవిగనే యున్నవి. చరకుడుగా వాడుకగనిన ఈ పతంజలి మహర్షి మద్ర రాజ్యనివాసి. రాజర్షి యగు జనకుని +మహాధ్వరమందు అధ్యాత్మ విద్యాప్రబోధ మొనర్చిన యాజ్ఞవల్క్య మహర్షికి ఈతడు సమకాలికుడు. యాజ్ఞ +వల్క్యుని ప్రతి ద్వంద్వియగు భుజ్యుమహర్షి ఖిలములగు వేద వేదాంగ విజ్ఞానభాగములను సేకరించుటకు +దేశములు సంచరించుచు పతంజలి మహర్షి ఇంటికి వెళ్లె ననుటకు శుక్లయజుర్వేదీయ బృహదారణ్యకము ప్రమాణముగా నున్నది. + +“అథ హైనం భుజ్యుర్లాహ్యాయనిః యాజ్ఞవల్క్యేతి + హోవాచ. మద్రేషు చరకాః పర్యవ్రజామ తే + పతంజలస్య కావ్యస్య గృహానైమ.” + —శుక్లయజుర్వేదీయ. బృహ. ఆ. 3; బ్రా. 3. + +పతంజలియే చరకు డనుటకు యోగవార్తికమున విజ్ఞానభిక్షువు, + +యోగేన చిత్తస్య పదేన వాచాం + మలం శరీరస్య చ వైద్యకేన +యో౽పాకరోత్తం ప్రవరం మునీనాం + పతంజలిం ప్రాంజలి రానతోస్మి. + +"యమ నియమాసనాద్యష్టాంగ యోగశాస్త్రమున మనోమాలిన్యమును, వ్యాకరణమహాభాష్యమున వాజ్మాలిన్యమును, పంచకర్మ రసాయన వాజీకరణాభ్యాసములచే ఆయుర్వేదమున శరీరమాలిన్యమును తొలగించిన మహర్షి ప్రవరుడగు పతంజలిని ప్రాంజలిపై నమస్కరించుచున్నాను” అని నుడివెను. నేటివర కిట్లే యోగవ్యాకరణ వైద్యాచార్యులు శాస్త్రారంభములందు పతంజలిని ధ్యానించుట ఆచారముగా నున్నది + +కాలవశమున మరుగుబడి, ఆ నోట ఆ నోట కొరుకుడుబడి, అదృశ్యములై, అపభ్రంశములై, ఖిలములగు వేద +వేదాంగ పురాణేతిహాస విద్యలను, కళలను జాతీయ విజ్ఞాన సముద్ధరణోద్యుక్తులను విజ్ఞులు ఆయా కాలముల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0677.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0677.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c6ef361f6379a49f156383402381ee75e9ae2b99 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0677.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +యందు ఆయా దేశములలో సంచరించి, సంగ్రహించి, సంరక్షించి, తిరిగి ప్రకాశమునకు, ప్రచారమునకు, తెచ్చు +చుండినట్లు, అట్టి కళారాధకు లానాడు చరకులుగా చెప్పబడినట్లు ఈ గాథవలన తెలియుచున్నది. ఇందు +చరకుడుగా, గ్రంథకర్తగా, ప్రఖ్యాతిగనినవాడు పతంజలి మహర్షి. ఇది చరకుడుగా పతంజలి మహర్షికిని ఆయుర్వేదమునకును సంబంధము గల వైదికగాథ. ఇందుకు పౌరాణికముగ మరియొకగాథ గనుపడుచున్నది. ఆది ఇది: + +మత్స్యావతారమున శ్రీ మహావిష్ణువు వేదముల నుద్ధరించెను. సహస్రఫణామణీ విరాజితుడగు ఆది శేషుడా +సమయమున ఆవేదవేదాంగములను, అధర్వణాంతర్గత మగు ఆయుర్వేదమును గ్రహించెను. పిమ్మట ఆదిశేషు +డొకసారి మారువేషముతో భూమండలమును చూడవలెనని తిరుగుచు, భూమండలమునందు మానవులు ఆధి +వ్యాధులకును, ఆకలిదప్పులకును, జనన, జరా, మరణములకును లోనై, దుఃఖితు లగుచుండుటను జూచెను. +కరుణార్ద్ర హృదయు డగుటచే శేషు డా దుఃఖితులను జూచి, తానును దుఃఖపడెను. (ఆకలి, దప్పికలు, జరా +మరణములు స్వాభావిక వ్యాధులుగా ఆయుర్వేదము నిశ్చయించినది). ఇట్టి దుఃఖముల నుండి ఎటెనను మానవులను కాపాడవలయునను భావముగలిగి, శేషుడు తానొక ఋషికుమారుడుగా మారి, ఒక మహర్షి కుటుంబమునకు వచ్చిచేరెను. ఆ కుటుంబమువా రీతని ఓజస్తేజో ప్రభావములను, నయవినయ ప్రతిభా ప్రజ్ఞావిశేషములను జూచి ఆప్యాయతతో తమ కుటుంబము వానినిగా జూచుకొనుచుండిరి. కులగోత్రములు తెలియక. దేశద్రిమ్మరిగా వచ్చిన వాడగుట - ఆ కుమారుని ఆ కుటుంబమువారు 'చరకు'డని పిలుచుచుండిరి. ఈ చరకుడు, పునర్వసు ఆత్రేయ శిష్యులగు అగ్ని వేశాదులు, తమతమ పేర్లతో రచించిన ఆయుర్వేద తంత్రములను చరకుడు ప్రతిసంస్కరించి ఒకట సమకూర్చెను చరక సంస్కృతమై ప్రచారమునకు వచ్చిన దగుట ఈ తంత్రమునకు చరక సంహిత యని ప్రసిద్ధి ఏర్పడినది. + +ఇందుకు భావప్రకాశమునందు ప్రమాణ మిట్లు గలదు: + +యదా మత్స్యావతారేణ హరిణా వేద ఉద్ధృతః +తదాశేషశ్చ తత్త్రెవ వేదం సాంగమవాప్తవాన్ + +అధర్వాంతర్గతం సమ్య-గాయుర్వేదం చ లబ్ధవాన్ +ఏక దా సమహీవృత్తం ద్రష్టుంచర ఇవాగతః + +తత్రలోకాంగదైర్గ్రస్తాన్ వ్యథయా పరిపీడితాన్ +స్థలేషు బహుషువ్యగ్రాన్ మ్రియమాణాం శ్చ దృష్టవాన్ + +తాన్ దృష్ట్వాతిదయాయుక్తః తేషాం దుఃఖేన దుఃఖితః +అనన్త శ్చిన్తయామాస రోగోపశమకారణం + +సంచిన్త్య సస్స్వయం తత్రమునేః పుత్రో బభూవహ +ప్రసిద్ధస్య విశుద్ధస్య వేదవేదాంగ వేదినః + +యత శ్చర ఇవాయాతో నజ్ఞాతః కేనచిద్యతః +తస్మా చ్చరకనామ్నాసౌ ఖ్యాతశ్చ క్షితిమండలే + +సభాతి చరకాచార్యో వేదాచార్యో యథా దివి, +సహస్రవదనస్యాంశో యేన ధ్వంసోరుజాం కృతః + +ఆత్రేయస్య మునే శ్శిష్యా అగ్నివేశాదయో౽భవన్ +మునయో బహవస్తైశ్చ కృతం తంత్రం స్వకం స్వకం. + +తేషాం తంత్రాణి సంస్కృత్య సమాహృత్య విపశ్చితా +చరకేణాత్మనో నామ్నా గ్రంథోయం చరకస్స్మృతః + +ఈ గాథలు రెండును చరకుడు శేషాంశ సంభవుడనుటకును, ఆయుర్వేద సముద్దారకు డనుటకును ప్రమాణములుగానే యున్నవి. ఈ చరకుడే పతంజలియని ప్రసిద్ధి. దేశకాల వైపరీత్యములచే వేదవేదాంగ పఠనము, శాస్త్రాభ్యాసము, కళానైపుణ్యము, నైతిక వర్తనము, సత్యధర్మ ప్రవృత్తి ప్రజలయందు సన్నగిలినప్పుడు, దైవాంశమున మహాపురుషు లుద్భవించుటయు, ఆయా ధర్మములను యధాపూర్వముగ సముద్దరించుటయు జరుగు నని ఆర్షవాణి తెలియజేయుచున్నది. ప్రత్యక్షముగ జగమెరిగిన నగ్నసత్య మిది. + +చరకాగ్నివేశుల కాలనిర్ణయము : వేద వాఙ్గ్మయ ప్రాప్తికి, ఆర్ష విజ్ఞాన వ్యాప్తికి కాలకర్తృత్వ పరిగణనము +అనూహ్యము. భౌతికజ్ఞానమునకు అందని అతీంద్రియ గ్రాహ్యమగు విషయ మిది : ‘నమిథ్యా ఋషిభాషితం.' +(వా. రా. యు. 60-12) ఆత్మశక్తి సంపన్నులును. త్రికాలజ్ఞులును అగు మహర్షుల వాక్యములు అసత్యములు గావను నిబ్బరముతో, నిస్సంశయాత్మతో ప్రర్తింపవలసినదే. చరకుడు గాని, అగ్ని వేశుడుగాని ఈ కాలమువారే యని నిశ్చయించుటకు ఆధారములు అందుబాటులో లేవు. కాని పతంజలిగా చరకుడు యాజ్ఞవల్క్యుని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0678.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0678.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..24132068df1f66de89a9857464cf6e2efcf55d3e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0678.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +కాలమువాడే యని నిశ్చయమునకు వచ్చినచో, యాజ్ఞవల్క్యుడు రాజర్షి యగు జనకుని కాలమువాడు. ఆధ్యాత్మిక విద్యాజ్ఞాన ధనియగు ఈ జనకుడు శ్రీరామునకు కన్యాదాత. శ్రీరాముడు త్రేతాయుగ మధ్యభాగమున నున్న వాడు. ఈ త్రేతాయుగము మన వెనుక జనినదే యనుకొనిన, చరకు డి నాటికి ఒకటిన్నర యుగమునకు, అనగా 15 లక్షల 5 వేల 62 సంవత్సరములకు పూర్వ మున్నవాడుగా గ్రహింపవలసి యున్నది. + +అగ్ని వేశుడు పునర్వసు - ఆత్రేయమహర్షి శిష్యుడు. ఈ ఆత్రేయుడు భరద్వాజ మహర్షి వలన ఆయుర్వేదమును +గ్రహించెను. భరద్వాజుడు ఆయుర్వేదమును ఇంద్రుని నుండి భూలోకమునకు తెచ్చిన ఆదిమహర్షి; వంశకర్త. +ఈయనయే శ్రీరాము డరణ్యమునకు బోవునపుడును, భరతుడు రామునికై అరణ్యమునకు బోవునపుడును, +రాముడు తిరిగి రాజ్యమునకు వచ్చునపుడును, అరణ్య ద్వారమున మొద లాతిథ్య మిచ్చిన బ్రహ్మర్షి. తనను +విడిచి రాము డరణ్యమునకు పోయినది మొదలు తిరిగి తనను చేరువరకు నడచిన మధ్యకాల మందలి చరిత్ర +నంతయు రామునకు వినిపించిన దివ్యజ్ఞాన తపస్సంపన్నిధి. ఈ మహామహుని కాలనిర్ణయమునకు ఆదిమ సృష్టికర్తయగు బ్రహ్మవద్దకు వెళ్లవలసియున్నది. ఏలయన, అమృత మధనమువరకు ఆయుర్వేదము భూలోకమున వ్యాప్తికి రాలేదు. అమృతోదయానంతరము, అందరు-అజరామరు రైరి (ముదిమియు, చావును లేనివారు). ఇది బ్రహ్మ ఆదిమ సృష్టికాలము - నూరుకోట్ల యుగముల పురాతన గాథ (గ. పు. మ. ఖం.). తరువాతి కాలమున కశ్యపాది ప్రజాపతుల సృష్టి ఆరంభమై ఆ ప్రజలు ఆధి వ్యాధులకు లోనగుట కారణముగా, ఆనాటి బ్రహ్మర్షి మండలమున తపః ప్రభావ సంపత్తిచే మిన్నయైన భరద్వాజ మహర్షి స్వర్గమునకు వెళ్లి బ్రహ్మాదిగా అశ్వినులవలన ఆయుర్వేదము తెలిసికొని యున్న ఇంద్రునినుండి తా గ్రహించిన ఆయుర్వేదమును భూమండలమునకు తెచ్చి మహర్షి మండలము నందు ఉపదేశించెను. ఆ మహర్షి మండలమందు గల పునర్వసు - ఆత్రేయుడు నిస్సంశయముగా, సాంగముగా, సమగ్రముగా, భరద్వాజునివలన ఆయుర్వేదమును గ్రహించి అగ్ని వేశ, ఖేల, జతూకర్ణ, పరాశర, హారీత, క్షారపాణు లను ఆర్వురు శిష్యులకు బోధించెను. ఈ ఆరుగురును ప్రత్యేకముగ తమతమ పేర్లతో తంత్రములను రచించి తమ గురుకుల మందలి మహర్షి +మండలమునందు వినిపించిరి; వారి మెప్పుల నందిరి ప్రచారము గావించిరి. ఇందగ్ని వేశుని మహర్షులు హెచ్చుగా మెచ్చుకొనిరి. ఇది చరకసంహిత యందలి గాథ. దీని ననుసరించి అగ్ని వేశుని కాలనిర్ణయమునకు కోట్ల తరబడిగా గడచిన యుగముల వెంట నడవవలసి యున్నది. + +మహాభారతమునందు రెండు సందర్భములలో అగ్నివేశుడు కనబడుచున్నాడు. ఇతడు ఆదిపర్వమున ప్రమద్వర మృతినొందినపుడు భద్రాత్రేయునితో వైద్యుడుగా వచ్చినట్లును, అరణ్యపర్వమున ధర్మరాజు హిమవంతమునకు పోవునపుడు అగ్నిహోత్రములను గొని పౌరోహితుడుగా ముందు నడచినట్లును గలదు. ఈ రెండు పర్యాయములు ఇందు పేర్కొనబడిన అగ్నివేశు డొక్కడే యనినను, వేరువే రనినను అగ్నివేశునికాలము ధర్మజుని కాలమునకు సమముగా నిర్ణయించుట పొసగదు. వైద్యుడు పౌరోహితుడుగా నుండు ప్రాచీనాచార మొకటి కలదు. ఇది ఆయుర్వేద మతమై యున్నది. బ్రహ్మర్షి యగు వసిష్ఠుడు మనువాదిగా సూర్యవంశపు చక్రవర్తులకు గురువుగను, పౌరోహితుడుగను ఉండెను. బ్రహ్మర్షి కాగోరి, తప మాచరించుచున్న రాజర్షి యగు విశ్వామిత్రుడు సశరీర స్వర్గయానమును గోరుచున్న త్రిశంకునకు ఆచార్యత్వము వహించి యజ్ఞము చేయించెను. స్వచ్ఛందవర్తనులగు మహర్షులు వైద్యులుగను, పౌరోహితులుగను, దేశ క్షేమమునకై రాజుల కడనుండి యుండవచ్చును. మహర్షుల చరిత్ర బహువిచిత్ర మైనది. పాండవ పౌరోహిత్యమునకు ధౌమ్యు డంగీకరించి నట్లు పాండవ ప్రార్థితుడై అగ్నివేశుడు రాజ చికిత్సకుడుగా, పౌరోహితుడుగా ధర్మజుని కడ నుండిన నుండవచ్చును గాని, అది కారణముగా అగ్ని వేశుని కాలము ధర్మజుని కాలమునకు దించుటకు వీలుచాలదు. + +ధర్మజుడు పట్టాభిషిక్తుడై 36 సంవత్సరములు రాజ్యపాలన మొనర్చెను. ధర్మజుని పూర్ణాయువు 128 సంవత్సరములు. ఈ కాలము ద్వాపరాంతమును, కలియుగారంభమునై యున్నది. కలి గతాబ్దము లిప్పటికి 5 వేల 62 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0679.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0679.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d55378251c71183098c48a98ee04b574e80c88c4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0679.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సంవత్సరములు. ఎంత యుదారముగా వెనుకకు చూచినను, ధర్మజుని కాల మీనాటికి 5 వేల 200 సంవత్సరములకు పైన పోజాలదు. చరకుడు ధర్మజునకు పూర్వుడనుట నిర్వివాదము. సంస్కర్తకంటె గ్రంథకర్త పూర్వుడుగా నుండి యుండవలయును గదా ! అందుచే రసాయన తపోవ వాస బ్రహ్మచర్యవ్రతాభ్యాసముల వలన అనియ తాయుర్దాయువులగు మహర్షుల కోవలోనివాడగు అగ్ని వేశుడు ధర్మజుని కాలమునం దున్నను, చరకునికంటె పూర్వము వాడై యుండు నని నిస్సందేహముగా చెప్పవచ్చును. చరకాగ్ని వేశుల మధ్యగత మయిన కాలముఅనూహ్యము. + +విస్తారయతి లేశోక్తం సంక్షిప త్యతివిస్తరం +సంస్కర్తా కురుతే తంత్రం పురాణం చ పునర్నవం. + (చ. సి. 12-68) + +సంస్కర్త యగు నతడు పూర్వతంత్రమునందు సూత్రప్రాయముగ చెప్పిన విషయములను ఇతరులకు చక్కగా +తెలియునట్లు విస్తరింపజేసియు, అతిదీర్ఘములుగ జెప్పిన విషయములను సులభముగా గ్రహించునట్లు సంగ్రహింయు, జారిపోయిన విషయములను సంతరించియు, వ్యత్యస్తవిషయములను సవరించియు, ఆ ప్రాచీనతంత్రమునకు మెరుగుదిద్ది నూతనత్వము నాపాదింప జేయును. ఇదియే చరకు డగ్ని వేశుని తంత్రమునకు సమకూర్చిన నవ నవోన్మేషత. + +ఆ కారణములు ప్రమాణములుగా బ్రహ్మమొదలు ఆయుర్వేదము వ్యాప్తియం దుండుటచేతను ఋగథర్వణములు ఆయుర్వేదమునకు మూలము లగుటచేతను (ఋగ్వేదమునకు ఆయుర్వేదము ఉపవేదమైనట్లు చరణవ్యూహమున వ్యాసుడు) ఆయుర్వేద మనంతకాలప్రాప్తము; వ్యాప్తిగలది. చరకాగ్ని వేశు లిరువురు యుగయుగాంతరముల పురాణపురుషులు. చరక రచన, పాతంజల యోగదర్శనము, పాణిని వ్యాకరణ మహాభాష్యము, అగ్ని వేశ తంత్ర ప్రతిసంస్కరణము - ఇవి చరకుని రచనలు. ఇందు స్వతంత్ర రచన యోగదర్శనము; పరతంత్ర పరామర్శనము వ్యాకరణ మహాభాష్యము ; సమగ్ర స్వతంత్ర సాధనము చరక సంహితగా ప్రసిద్ధిగాంచిన అగ్నివేశతంత్రము. + +యోగదర్శనము నాలుగు పాదములు, ఎనిమిది అంగములు గలది. ప్రథమ పాదమునందు 'అథయోగాను +శాసనం, యోగ శ్చిత్తవృత్తి నిరోధః" అని ప్రారంభించి, యమ, నియమ, ఆసన, ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహార, ధ్యాన, ధారణ, సమాధి, రూప - అష్టాంగములు సలక్షణములుగ వివరింపబడినవి. ద్వితీయ పాదమునందు +'తపస్స్వాధ్యాయేశ్వర ప్రణిధానాని క్రియాయోగః' అని వివిధ విషయవాసనాప్రోత్థితమగు చిత్తనిరోధక క్రియా +యోగములైన యమ, నియమ, ఆసన ప్రాణాయామ, ప్రత్యాహారములను ఐదంగములు బహిరంగ సాధనములుగా నిర్దేశింపబడి, అభ్యాసపూర్వకముగ వివరింపబడినవి. తృతీయపాదమునందు, 'దేశబంధః చితస్యధారణా' అని ధ్యాన, ధారణ, సమాధులను మూ డంగములను అంతరంగ సాధనములుగా, సక్రియాత్మకములుగా వివరింపబడినవి. + +చతుర్థ పాదమునందు, 'జన్మ, ఔషధ, మంత్ర, తపస్సమాధిజాః సిద్ధయః' అని సిద్ధపంచకము, ప్రయోజనము, +కైవల్యము, పంచవింశతి తత్వములు, క్లేశకర్మవిపాకాశయము అను వాటితో గూడుకొనిన పురుషుడు స్వేచ్ఛాను. +యాయియై,నిర్మాణకాయము నధిష్ఠించిపారలౌకికత్వము నందుట వివరింపబడినది. మొత్తము మీద యోగదర్శనమంతయు జీవన్ముక్తత్వమును, పరమేశ్వర తత్వదర్శనత్వమును కలిగించి, జీవాత్మ పరమాత్మలకు అభేద ప్రతిశ్రయమగు శాశ్వత బ్రహ్మానంద మనుభవించుటను తెలియ జేయును. + +వ్యాకరణమహాభాష్యము : ఇది గీర్వాణవాణీసామ్రాజ్య భద్రపీఠము; ఇది లేనిచో జాతి, సంస్కృతి సజీవముగా +నుండజాలదు. + +చరకసంహిత : ఇది ప్రతి సంస్కరింపబడిన అగ్నివేశ సంహిత. ఈ ప్రతి సంస్కరణమునందు చరకుని ప్రతిభా +విశేషము, కేవల శేషత్త్వ ప్రభావత్త్వము సహస్రముఖముల ప్రదర్శిత మగుచుండును. గ్రంథము ఎనిమిది స్థానములు ; నూట ఇరువది యెనిమిది అధ్యాయములు ; పండ్రెండువేల సూత్రములు గలది. త్రివర్గసాధనమునకు, తిస్రైషణప్రాప్తికి ఇందు చెప్పబడిన సాధన సమున్నయము సర్వతంత్రములయందును సమృద్ధముగా గలదు. ఇందు విడిచిపెట్టిన దెద్దియు ఇతర తంత్రములందు లభ్యముకాదు. అని గ్రంథాంతమున ప్రతిజ్ఞా పూర్తిగ చెప్పబడినది. ఇది అక్షరశః నిజము. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0680.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0680.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5444b5fe71545dd95829e19716229be10dbc0a27 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0680.txt @@ -0,0 +1,59 @@ +చికిత్సావహ్ని వేశస్య స్వస్థాతు రహితం ప్రతి +యది హా౽స్తి తదన్యత్ర యన్నేహాస్తి నతత్ క్వచిత్. + చ. సి. 12-93. + +చరక మానాటినుండి ఈనాటివరకు భారతీయ ఆరోగ్యశాస్త్రమగు ఆయుర్వేద సిద్ధాంత వ్యవస్థాపనయందు అగ్రగణ్యత వహించి విద్వద్వైద్య జీవనసంజీవనముగా, సకల పురాణేతిహాస సంగ్రహముగా ఆర్ష విజ్ఞాన విద్యోతితముగా, వేదమయముగా, మానవధర్మసర్వస్వముగా ప్రకాశించుచున్నది. ఇందలిధర్మములు, ఆయుర్వేద ధర్మములను శీర్షికయందు కోశముననిరూపింపబడియున్నవి. ఇచట నిర్దేశింపబడిన అనేక ధర్మములలో ముఖ్యము శరీర రక్షణము. ఆయుఃపాలనము . ఇందు కనువదితములగు కొన్ని వాక్యములు ఇచట చూడనగును. + +ధర్మార్థకామమోక్షాణా మారోగ్యం మూలముత్తమం +రోగా స్తస్యాపహర్తారః శ్రేయసో జీవితస్యచ. + చ. సూ. 1-15. + +ధర్మార్థకామమోక్షములను ఉపార్జించుటకు ప్రధానమైనది, ఉత్తమమైనది ఆరోగ్యము. అట్టి పవిత్ర మైన జీవితముయొక్క ఆరోగ్యభాగ్యమును రోగములు హరించునవిగా నున్నవి. + +సర్వమన్య త్పరిత్యజ్య శరీర మనుపాలయేత్ +తదభావేహి భావానాం సర్వాభావ శ్శరీరిణాం. చ. + +మనుజుడు ఇతర పనుల నన్నిటిని విడిచి శరీరమును జాగ్రతగా సంరక్షించుకొన వలయును. చతుర్వర్గసాధ +నానుభూతమైన శరీరము లేనివాడు, సర్వముండియు లేనియట్లే. + +సాహసం వర్జయే త్కర్మ రక్షన్ జీవితమాత్మనః +జీవన్‌హి పురుష స్త్విష్టం కర్మణః ఫలమశ్నుతే. + చ. ని. 6-6. + +తన జీవితమును కాపాడుకొన తలచిన మానవుడు సాహసించి తన శరీరబలమునకు మించిన పనులను చేయ +బూనుకొనరాదు. మానవుడు సజీవుడై యుండినగాని ఇష్టా పూర్తములగు తాజేసిన కర్మఫలముల ననుభవింపజాలదు. + +ఆత్మాన మేవ మన్యేత కర్తారం సుఖదుఃఖయోః +తస్కాత్ శ్రేయస్కరం మార్గం ప్రతిపద్యేతనోత్ర సేత్ . + చ. ని. 7-25. + +మనుజుడు తన సుఖదుఃఖములకు తానే కర్తయని తలంపవలయును. కావున తనకు శ్రేయోదాయక మగు +మార్గము ననుసరించి పోవలయును. భయపడరాదు. + +నగరీనగరస్యేవ రథస్యేవ రథీ యథా +స్వశరీరస్య మేధావీ కృత్యేష్వవహితో భవేత్. + చ. సూ. 5-100. + +ఒక మహాపట్టణమును నగరరక్షకుడు కాపాడుచుండునట్లును, ఒక మహారథికుడు తన రథమును శత్రువుల కభేద్యముగా సంరక్షించుకొను చుండునట్లును, బుద్ధిమంతుడగు మనుజుడు తన శరీర సంరక్షణమున కవసరములగు పనులయందు హెచ్చరికగలవాడై (అప్రమత్తుడై) యుండవలయును. + +పురుషో మతిమాన్ ఆత్మనః శరీరమనురక్షన్ శుక్రమను +రక్షేత్ పరాహ్యే షా ఫల నిర్వృత్తి రాహార స్యేతి. + చ. ని. 6-15. + +శరీరమును కాపాడుకొన దలచిన బుద్ధిమంతుడగు మానవుడు శుక్రమును సంరక్షించు కొనవలయును. ఈ శుక్రము ఆహార పరిణామ ఫలరూపమై యున్నది. + +ఆహారస్య పరంధామ శుక్రం తద్రక్ష్య మాత్మనః +క్షయోహ్యస్య బహూన్‌రోగాన్ మరణంవానియచ్ఛతి. + చ. ని. 6-16. + +శుక్రము ఆహారముయొక్క ఉత్తమ పరిణామము గలది. ఆత్మ సంరక్షణమునకై మనుజుడు తన శుక్రమును +సంరక్షించు కొనవలయును. శుక్రము క్షీణించుటవలన అనేక రోగములు కలుగవచ్చును. లేక మానవుడు +మృత్యువు నొందవచ్చును. + +నిత్య సన్నిహితామిత్రం సమీక్ష్యాత్మా నమాత్మవాన్ +నిత్యం యుక్తః పరిచరేత్ ఇచ్చన్నాయు రనిత్వరం. + చ. సూ. 17-117. + +వివేకవంతుడగు మనుజుడు - వ్యాధిరూపమైన శత్రువు నిత్యము నీడవలె తన్ననుసరించి వర్తించుచున్న దని గ్రహించి, ఆయుస్సంరక్షణమునుగోరి నియమవర్తనుడై శరీరమును నిత్యమును ఉపచరించు చుండవలయును. + +అనేక ఉదాహరణములతో శరీరరక్షణ మిట్లుపదేశింప బడినది. శరీర పోషణమునకు, ఆయుస్సంరక్షణమునకు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0681.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0681.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4ea9eb7c9883710042421ef18942fc596083031 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0681.txt @@ -0,0 +1,60 @@ +అనుకూలమగు ఆహారోపయోగధర్మములు కొన్ని ఇచట చూడనగును. + +(1) ఇష్టవర్ణగన్ధరసస్పర్శం విధివిహిత మన్న +పానం- ప్రాణినాం - ప్రాణిసంజ్ఞి కానాం - ప్రాణమాచ +క్షతే కుశలాః ప్రత్యక్షఫలదర్శనాత్ - తదిన్ధనాహ్యన్త +రాగ్నేస్థితిః-తత్సత్వమూర్జయతి-తచ్ఛరీర ధాతువ్యూహ- +బల - వర్ణేన్ద్రియప్రసాదకరం - యథోక్త ముపసేవ్యమానః +విపరీతమహితాయ సంపద్యతే. + చ. సూ. 27-3. + +మనస్సున కాహ్లాదము కలిగించు-రూపము-సువాసన, రుచి-మృదుత్వము గలిగి నియమానుసారము సిద్ధము +చేయబడిన ఆహార పదార్థము - ప్రాణు లని వ్యవహరింపబడు మానవులకు-ప్రాణ మని ఆయుర్వేద తత్త్వవిదులు చెప్పుచున్నారు. ఇది ప్రత్యక్షఫలముగా గనబడుచున్నది. ఇట్టి గుణసంపదగల యాహారము -తగినట్లు భుజించినజఠరాగ్ని రక్షణమునకు ఇంధనమువంటి దగును. మనోబలమును పెంపొందించును. శరీరమునందుగల రసరక్తమాంసమేదోమజ్జాస్థి శుక్రములను ధాతు సముదాయమును బలమును రూపమును - నేత్రశ్రోత్రాది ఇంద్రియములకు ప్రసన్నత్వమును - కలిగించును. నియతినియమానుసారము సిద్ధముగాని ఆహారమును సేవించినచో, మనస్సునకును - శరీర బలవర్ణాదులకును హాని కల్గును. + +(2) అన్నంవృత్తి కరాణాంశ్రేష్ఠం-శరీరమును మంచి స్థితియం దుంచు ఆహార ద్రవ్యములలో వరిఅన్నము +యోగ్యమైనది. + +(3) ఉదక మాశ్వాసకరాణాం-శరీరమునకు గలిగిన శ్రమను హరించి ఊరట కలిగించు పదార్థములలో ఉదకము శ్రేష్ఠమయినది. + +(4) క్షీరం జీవనీయానాం- శరీరబలమును సంరక్షించుచు ఆయువును పోషించు పదార్థములలో పాలు +యోగ్యమైనవి. + +(5) గోక్షీరం క్షీరాణాం - నిత్యోపయోగ్యమగు పాలలో ఆవుపాలు శ్రేష్ఠ మయినవి. + +(6) గవ్యం సర్పిస్సర్పిణాం-ఆహారోపయోగి ఘృతములలో గోఘృతము శ్రేష్ఠ మైనది. + +(7) తిలతైలం స్థావరజాతానాం స్నేహానాం-స్థావర తైలములలో నువ్వులనూనె శ్రేష్ఠ మైనది. + +(8) శృఙ్గబేరం కందానాం - దుంపలలో (గడ్డపదార్థములలో) అల్లము యోగ్యమైనది. + +(9) మృద్వీకా ఫలానాం - ఫలములలో ద్రాక్షపండ్లు ఉత్తమమైనవి. + +(10) శర్కరా ఇక్షువికారాణాం - చెరుకున బుట్టు బెల్లము మొదలగు పదార్థములలో చక్కెర శ్రేష్ఠమైనది. + +ఇట్లే ఆహారోపయోగి ద్రవ్యములందు నిషేధింపబడిన మరికొన్నిటి నిట చూడనగును - + +(1) యావకా శ్ళూకధాన్యానాం- అపథ్యతమత్వేన - ప్రకృష్టత మాభవన్తి - ముల్లుగల (తోకగల) ధాన్యము నందు యవలు (గోదుమలవలె నుండు ధాన్యము) అపథ్యకరమైన ద్రవ్యములు. ఇవి మిక్కిలి పనికిరానివి. + +(2) వర్షానాదేయ ముదకానాం - సేవింపతగిన ఉదకములలో వర్షాకాలమునందు ప్రవహించు నదులలోని +ఉదకము పనికిరానిది. + +(3) ఊషరం లవణానాం - ఉపయోగించు ఉప్పులలో చవిటియుప్పు పనికిరానిది. + +(4) అవిక్షీరం క్షీరాణాం - పాలలో గొఱ్ఱె పాలు పనికిరానివి. + +(5) ఆవికం సర్పి: సర్పిషాం - ఉపయోగింప తగిన ఘృతములలో గొఱ్ఱెనెయ్యి పనికిరానిది. + +(6) కుసుమ్భ స్నేహః - స్థావరస్నేహానాం - స్థావర తైలములలో – కుసుమనూనె ఉపయోగార్హత కాదు. + +(7) నికుచం ఫలానాం – పండ్లలో చిన్న రేగుపండ్లు పనికిరానివి. + +(8) ఆలుకం కందానాం - గడ్డలలో ఆలుగడ్డలు పనికిరానివి. + +(9) ఫాణిత మిక్షువికారాణాం - చెరకుచే చేయబడిన వాటియందు సగముడికిన బెల్లపుపానకము పనికిరానిది. + +(10) సర్షపశాకం శాకానాం - ఆకు కూరలలో ఆవకూర పనికిరానిది. + +ఇట్లే మరికొన్ని నిత్యాభ్యాసమున శరీర సంరక్షణమును – ఆయుస్థాపనమును చేయు ద్రవ్యములు విధింప +బడినవి. (ఇవి నిత్యాభ్యాస ధర్మములు). + +(1) క్షీర ఘృతాభ్యాసో రసాయనానాం - రసాయన ద్రవ్యములందు పాలను నేతిని కలిపి నిత్యముపయోగిం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0682.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0682.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5611d5a25b9f2b2dc815e629d61ec984b9669d7c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0682.txt @@ -0,0 +1,48 @@ +చుట శ్రేష్ఠము, (రసాయనములనగా “యజ్జరా వ్యాధి విధ్వంసి – భేషజం తద్రసాయనం” వ్యాధిని హరింప +జేయునట్టియు - శరీరమునందు ముడుతలు, తలనెరియుట, చత్వారము – చెముడు మొదలగు ముసలితనపు లక్షణములు రానీయకుండ కాపాడునట్టియు - ద్రవ్యములు రసాయనము లని ఆయుర్వేదనిర్వచనము. + +(2) తైలగండూషాభ్యాసో దంతబల రుచికరాణాం— నిత్యాభ్యాసమున నువ్వులనూనెను పుక్కిలించుట — దంతములకు బలమును, నోటికి రుచిని కలిగించును. దీనికి తైలగండూషాభ్యాస మని వాడుక - ఇందుకు విధి ఇది. సుమారు రెండు మూడు తులముల నువ్వుల నూనెను గోరు వెచ్చగా కాచి— ఉదయము దంతధావనానంతరము పుక్కిట బట్టి బాగా పుక్కిలించి ఉమ్మివేయ వలయును - ఇట్లు చేయుటచే చిగుళ్లు గట్టిపడి ఎట్టి రోగములకును తావీయక దంతములను పదిలముగా కాపాడును. పుప్పిపండ్లురావు. నోటిపూత కలుగదు. కలిగియున్న వెంటనే శమించును. పెదవులు పగులవు. + +(3) మధుకం - చక్షుష్య - వృష్య - కేశ్య - కంఠ్య - వర్ణ్య—విరజనీయ—రోపణియానాం-కండ్లకుహితమును — +శుక్రమునకు బలమును - వెండ్రుకలకు పెంపుదలను — సుస్వరమును శరీరచ్ఛాయను వృద్ధి నందించుటను - +మాలిన్యమును తొలగించుటను - వ్రణములనుమాన్పుటను- చేయు ద్రవ్యములలో యష్టిమధుకముశ్రేష్ఠమైనది. + +ఇట్లే ఆహారమున పాటించవలసిన ధర్మములు అనేకములు గలవు. మచ్చునకు : (1) కాలభోజనం ఆరోగ్య +కరాణాం — ఆరోగ్యకరములగు పనులలో సకాలమున భుజించుట - శ్రేష్ఠ మయినది. + +(2) ఏకాశన భోజనం సుఖపరిణామ కరణాం - ఆహార పదార్థము సుఖముగ జీర్ణింప జేయుటలో - ఒక పూటనే భుజించుట - ఉత్తమమైనది. + +(3) గురు భోజనం దుర్విపాకానాం - గురుకరపదార్థ భక్షణ మజీర్ణమును కలిగించును. + +(4) అతి మాత్రాశనం - ఆమప్రదోష హేతూనాం - మితిమీరి భుజించుట, అజీర్ణదోషమును కలిగించును. + +(5) అనశనం-ఆయుషో హ్రాస కరాణాం - ఆహారము తీసికొనకపోవుట ఆయుష్యమును క్షీణింపచేయును. + +(6) ప్రమితాశనం - కర్మనీయానాం - మిక్కిలి తక్కువగా భుజించుట - శరీరమును శుష్కింపచేయును. + +(7) విరుద్ధవీర్యా శయనం - నిన్దితవ్యాధి కరాణాం- పరస్పర విరుద్ధ వీర్యములగు ఆహార పదార్థములను +భుజించుట - కుష్ఠువు మొదలగు అసహ్యకరమైన వ్యాధులను కలుగచేయును. + +(8) మాత్రా శీస్యాత్ - మనుజుడు ప్రమాణము ననుసరించి భుజింపవలయును. + +(9) అహారమాత్రా వునరగ్ని బలాపేక్షిణీ - భుజింప తగిన ఆహారద్రవ్య ప్రమాణము - జఠరాగ్ని బలము ననుసరించి యున్నది. + +(10) యావద్ధ్యస్యాశన- మశితమనుపహత్య - ప్రకృతిం యధాకాలం - జరాంగచ్ఛతి తావ - దస్య - మాత్రా +ప్రమాణం - వేదితవ్యం భవతి. + +ఎవనికి ఎంత భుజించిన - ప్రకృతికి బాధకలుగక - సకాలమున జీర్ణముచెందునో - అంత యాహారము వానికి +తగిన ప్రమాణముగా తెలిసికొనతగినది. + +ఆహారోపయోగ ధర్మము లిట్లు నాలు గంతరములుగా ముప్పదిమూడు (33) మాత్ర ముదాహరణమున కిచట +తెలియచేయబడినవి. సవివరముగ చరకసూత్రమున 27 వ అధ్యాయమునందును, నిదాన, విమాన శారీర చికిత్సా స్థానములందును చూడనగును. శరీర రక్షణమునకు ఆయుఃపాలన మవసరము. ఆయుఃపాలనమునకు హితమైనఆహార సేవనము ముఖ్యము. హితాహార సేవనఫలమిట్లుగలదు. + +షట్త్రిం శతం సహస్రాణి, రాత్రీణాం హితభోజనః +జీవత్యనాతురో జంతుః, జితాత్మా సమ్మతః సతాం. + (చ. సూ. 27-350) + +ద్రవ్య, రస, గుణ, వీర్య, విపాక, ప్రభావ ధర్మములను తెలిసికొని, ఇంద్రియ నిగ్రహముకలిగి, తన శరీరేంద్రియ సత్వాత్మలకు మేలు చేయునట్టి ఆహారమును భుజించునట్టి మానవుడు రోగరహితుడై సజ్జన సమ్మతమగు +పూర్ణాయువు గలిగి, ముప్పదియారు వేల (36,000) మ్రాత్రులు, అనగా - నూరు సంవత్సరములు సుఖముగా +జీవించును. + +తస్మాత్ హితోపచార మూలం జీవితం - అతో వివర్యాసాన్మృత్యుః. + (చ. వి. 3-42). \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0683.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0683.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..11f13211613b8d246588bd88d5f1af88f6265aad --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0683.txt @@ -0,0 +1,39 @@ +పైన చెప్పబడిన అనేక కారణములచేతమ, ప్రత్యక్ష ప్రమాణములచేతను, హితాహార విహారోపచారములు జీవిత సంరక్షణమునకు (ఆయు రభివృద్ధికి) ప్రధాన కారణములు. ఇందుకు భిన్నములగు అహితాహారవిహారోచా పరములు మృత్యువునందించును. + +ఆయుర్వేదము, ఆయుఃపరిమితిని నిర్ణయించలేదు. ఈ సందర్భములో పైని సతాంసమ్మతమగు ఆయువు నూరు +సంవత్సరములుగా మాత్రము చెప్పి విడిచినది. మానవుని ఆయువు అపరిమితమైనది. అనంతకాలావధి గలది- అని ఆయుర్వేద సిద్ధాంతము. అందుకనియే + +అథాతో దీర్ఘం జీవిత మధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః. + (చ. సూ. అ. 1-1) + +కర్మబ్రహ్మ ప్రతిపాదనానంతరము, మానవుడు బహుకాలము జీవించుటను గూర్చి వివరించెదము అని చరకమున, జీవితమును స్వేచ్ఛానుసారము పెంపొందింపచేయు చర్చ ముందుగా ప్రారంభింపబడినది. ఈ ఆయుఃపాలనమునకు దైవము, పురుషకారము అనునవి ప్రధానములు. ఇందు దైవము పూర్వజన్మార్జిత కర్మానుషంగము గలది. ఆయుర్వేదధర్మానుకరణమగు నిత్యాహార, విహార, వస, నాసన, శయనోపాయన, రత్నాభరణధారణ, బలి, హోమ, మంగళ క్రియాకలాపాది విహితనియతాచార విచారవర్తనముగలది పురుష కారము. + +అందువలన "భూతానా మాయుర్యుక్తి మపేక్షతే" (చ. వి. 3.35) ప్రాణి సముదాయముయొక్క ఆయుఃకాలపరిమితి - యుక్తిననుసరించి యోచింపతగినది అని చరకము నిర్వచించినది. ఈ యుక్తియనునది - దైవ పురుష కారములయం దాధారపడియున్నది. + +ఇచట - చరకముచే పలుమారులు చెప్పబడుచున్న దైవపురుషకారములు రెండును ధర్మానుబద్ధములైనవి. +ధర్మము పురుషార్థ సాధనచతుష్టయమునందు మొదటిది. ధర్మశబ్దమునకు లౌకిక వైదికార్థములు రెండు కలవు. +స్థూలముగ ఈ రెండర్థములు ఒకటిగనే కనుపడును. గాని విమర్శనమున మిక్కిలి వ్యత్యాసము కలదు. + +లౌకికార్థము న్యాయము. ఇది సర్వదా లోక వ్యవహారమున రాజశాసనముగా వ్యవహరింపబడుచుండును. +న్యాయవాదులు, న్యాయస్థానములు దీని కాధారములు. + +వైదికార్థము - వేదోదిత విధినిషేధానువర్తనము. ఇది మతప్రతిపత్తికలది. మతములు - మతాచార్యులు - +మఠములు - పీఠములు - దీని కాధారము. వైదికార్థము లౌకికార్థమునకన్న సూక్ష్మాతి సూక్ష్మమగు పరమార్థ +నిష్పత్తిగలది. ఇందు లౌకికార్థము పునః పునరావర్తనమున కవకాశముగలది. కాని వైదికార్థమందుకు అతీత +మయినది. అందువలన ఆయుర్వేదముచే నిర్దేశింపబడిన ధర్మార్థ కామమోక్షము లను పదములందలి యర్దము లౌకికాతీతమగు మహోన్నత భావప్రసారము గలది. + +దహరము మీద ధర్మశబ్దార్థము - మానవుని నిత్య జీవన వ్యవహారమున నియమవర్తనునిగా నడిపించుటయై +యున్నది. కాని ఈ నియమ జీవనానువర్తనము వైదికార్థమునందే పుంజీభూతమైయున్నది. సర్వార్థసాధనమైన +యీ ధర్మము సాధింపబడిననాడు మిగిలిన పురుషార్థములు స్వయంభుక్తములగును. సత్యమైన యీ వేదార్థమును - ఆయుర్వేదము - ప్రత్యేక మొక మత నిష్పత్తి గలదియై విశ్వతోముఖముగ వికసింప జేసినది. ఈ మత సిద్ధాంత స్వరూపము చరకము. + +చరకుడు మతప్రవక్త - మతగ్రంథము చరకము. + +ఈ గంభీరార్థ ప్రతిపాదితమై, మానవధర్మ సముచ్చయమైన ఆయురామ్నాయ సంప్రదాయము రూపొందింప +బడిన ఉత్తమోత్తమ మతగ్రంథము చరకము, అనన్య సామాన్యమగు అభినివేశతంత్ర సంస్కర్త యగు చరకుడు +త్రివర్గసాధన ధర్మ ప్రబోధనమగు ఆయుర్వేద మతప్రవక్త. + +చరిత్ర రచనారీతుల వికాసము : + +చరిత్రరచన సక్రమముగను, శాస్త్రీయముగను జరుగుటకు ప్రారంభమై ఎన్నియో సంవత్సరములు కాలేదు. కాని మానవుడు వ్రాయ నేర్చినప్పటి నుండియు చరిత్ర కలదనియే చెప్పవలసి వచ్చును. + +భారతీయులకు ప్రాచీనకాలమున చారిత్రక దృష్టి లేదనియు, అందువలననే మన దేశమునందు ప్రాచీన చరిత్రలు లేవనియు, ఉన్నను, ఏవో ఒకటి రెండు కల్హణ, జల్హణాది ప్రణీతములైన 'రాజతరంగిణి' వంటి గ్రంథములు తప్ప శేషించిన వన్నియు అతిశయోక్తి, ఉత్ప్రేక్ష \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0684.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0684.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a3b64619983e7d0401a52a6aab08df3006201ab --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0684.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +లతో గూడిన పుక్కిటి పురాణములే గాని చరిత్ర గ్రంథములు గావనియు చెప్పుట పరిపాటి యైనది. + +మహమ్మదీయులు చరిత్రకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యము నిచ్చి, మధ్య యుగమునాటి చరిత్ర లెన్నియో వారు రచించిరని పెక్కుమందికి నమ్మకము కలదు. కాని ఇటీవల ఆంగ్లదేశీయ చరిత్ర విమర్శకులు మహమ్మదీయ చరిత్ర గ్రంథములను విమర్శించి, అవి చాలవరకు మత దృష్టితోను, పక్షపాతముతోను వ్రాయబడిన ప్రచార +గ్రంథములేకాని, శాస్త్రీయములైన చరిత్ర గ్రంథములు కావనియు, వానిలో సత్యచరిత్ర చాలవరకు మృగ్యమనియు వక్కాణించి యున్నారు. + +అసలు, చరిత్ర యననేమి? అని నిర్ధారణ చేయుట యందే పండితులమధ్య ఎన్నియో మతభేదములు కలవు. +చరిత్ర శాస్త్రమని కొందరును, శాస్త్రమని ఒప్పుకొన్నను ఇతర శాస్త్రముల పద్ధతికిని, చరిత్ర పద్ధతికిని చాల భేదము కలదని మరికొందరును, వాదించుచున్నారు. ఇతర విజ్ఞాన విభాగములందు వలెనే ఈ విషయమునందు గూడ పాశ్చాత్యులు అధికముగ కృషి సల్పి ఎన్నియో గ్రంథములను రచించి యున్నందున, చరిత్ర రచన ప్రాచీన కాలము నుండియు, పాశ్చాత్య దేశములందు, ఏరీతిగ సాగుచు వచ్చినదో, కాలక్రమముగ పాశ్చాత్య చరిత్రకారుల దృక్పథము నందును, వారి రచనా పద్ధతుల యందును ఎట్టి మార్పులు కలుగుచు వచ్చినవో, పరిశీలించిన యెడల మనకు చరిత్రయొక్క సత్యస్వరూపము కొంతవరకు బోధపడును. + +ఇప్పటికి సుమారు మూడువేల సంవత్సరములకు పూర్వము రచింపబడిన పెంటాట్యూక్ (Pentateuch), జోషువ (Joshuva), సామ్యుఅల్ (Samual), అను వారల గ్రంథములలోని జెహోవాభాగములు ప్రపంచ చరిత్రలో ప్రాచీనతమము లని పాశ్చాత్యుల అభిప్రాయము. తరువాత క్రీ. పూ. సుమారు 575 వ సంవత్సర ప్రాంతమున 'ప్రభువుల గ్రంథము' (Book of Kings), రచింపబడెను. అటు పిమ్మట ఇస్రాయిల్, జూడారాజుల +కాలమానపట్టికలును(Chronicles), బాబిలోనియాదేశపు బెరోస్సాస్ చరిత్రయు (History of Berossos), ఈజిప్టు +దేశపు మనెథో వంశావళియు (Annals of Manetho) - ఈమూడును సుమారు క్రీ. పూ. 3 వ శతాబ్దమున +రచింపబడెను. ఈ గ్రంథము లన్నియు విగ్రహ నిర్మూలనమును సాధించుటకును, మానవునికి భగవంతుని లీలలను గూర్చి నచ్చ చెప్పుటకును, ధర్మమును ప్రతిపాదించుటకును, రచింపబడిన గ్రంథములే కాని చరిత్రలు కావు. వీరు చెప్పు విషయములు ఏ ఆధారములనుండి సంగ్రహింపబడినవి ? ఆ యాధారములు ఎంతవరకు నమ్మదగినవై యున్నవి ? ఇత్యాది ప్రశ్నలు చరిత్రరచనకు అత్యవసరమైన ప్రశ్నలు. ఇవి ఆనాడు వారికి స్ఫురించినట్లే తోచదు. + +ఆరంభదశకు పిదప చరిత్ర రచన సాగించినవారు గ్రీకులు. వీరు మతదృష్టికి లొంగిపోక హేతువాదమును +అధికముగ పెంపొందించిన జిజ్ఞాసువులు. వీరిలో చరిత్ర రచించిన ప్రథముడు, మైలెటస్ నందు క్రీ. పూ. 546 వ +సం॥ నందు జన్మించిన హెక్‌టేయస్ (Hecatacus) అను నాతడు. కాని ఇతనితరువాత చరిత్ర రచించిన హాలీ +కార్నస్సస్ హెరోడటస్ (Herodatus of Halicarnessus క్రీ. పూ. 484 - 425) అను వానిని తరచుగా చరిత్ర పితామహుడని పాశ్చాత్యలు పేర్కొనుచుందురు. గ్రీకులకును, పర్షియనులకును నడుమ జరిగిన యుద్ధమును +గూర్చి హెరోడటస్ వ్రాసినందున, ఉత్తమమైన కథా వస్తువు అతనికి సంప్రాప్తమాయె ననవచ్చును ఇంతకంటె +చరిత్రను జాగ్రత్తగా రచించినను థుసిడైడిస్ (Thucydides - క్రీ. పూ. 471 - 401) అను నాతడు కేవలము రెండు గ్రీకురాజ్యముల పరస్పర కలహములనుగూర్చియు యుద్ధములను గూర్చియు వ్రాసినందున అది రక్తి కట్ట లేదు. + +రోమనులలో చరిత్రకారులే లేరని చెప్పవచ్చును. కాబట్టి వారి చరిత్రను రచించిన గ్రీకు చరిత్రకారుడు పోలిబియస్ (Polybius - క్రీ పూ. 204 - 122) రోము చరిత్ర రచయితలలో మేటియనవచ్చును. సీజరు చక్రవర్తి వ్రాసిన 'గాలిక్ యుద్ధ' మను గ్రంథమును (కీ. పూ. 51 సం॥ నాటిది) చరిత్రయనుటకంటె సీజరుయొక్క ఆత్మకథ యనుట సమంజసము. సీజరు సమకాలికుడు సాల్లస్టు (Sallust - క్రీ. పూ. 86 - 34) అను నాతడు వ్రాసిన చరిత్ర గ్రంథము కానవచ్చుట లేదు. కాని కాటలైను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0685.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0685.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a4c950efdb05ec4d089a63551698f6c371498fdd --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0685.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +కుట్రను గూర్చియు, జుగర్తా యుద్ధమును గూర్చియు, అతడు వ్రాసిన గ్రంథములను బట్టి, అతడు సమర్థుడని +తెలియుచున్నది. ఇతనికి జుగుప్సా, నిరుత్సాహములు మెండు. ఏదో ఒక గుణపాఠమును మనమున నిశ్చయించు +కొని తదనుగుణముగ చరిత్ర రచనకు పూనుకొనుచుండుట వలన ఇతని రచన సత్యచరిత్ర కాజాలదు. + +లివీఁ (క్రీ. పూ. 59 - 17) అను నాతడు సంధి కాలపు యుగ పురుషుడు. అటు రోము గణ ప్రభుత్వమునకును, +సామ్రాజ్య ప్రభుత్వ యుగమునకును, ఇటు క్రైస్తవ యుగమునకును, క్రీస్తు పూర్వయుగమునకును సంధికలుపు +కొలికిపూసవంటివాడు. ఇతని దేశ ప్రేమ అపారము. కాని ఇతని అంశములు చాలవరకు నమ్మదగినవి కావు. పుక్కిటి పురాణముల నెన్నిటినో ఇతడు తన గ్రంథమునందుఁ జొప్పించెను. ఇంతకంటెను టేసిటస్ (Tacitus-క్రీ. శ. +55-117) అను నాతడు శ్రేష్ఠుడు. కాని ఇతడు కూడ సత్యచరిత్ర రచించుట మాని, తన దేశీయులకు వారి లోపములను చాటి చెప్పుటకును, వారికి నీతి గరపుటకును చరిత్రను ఒక అమూల్యమైన ఉపకరణమని భావించి తన చారిత్రక గ్రంథమును పాక్షిక ప్రచార గ్రంథముగ రచించెను. + +క్రైస్తవ మతము ప్రబలిన పిదప, చరిత్ర మతమునకు దాసియై ఊడిగముచేయ నారంభించెను. నాటికి గ్రీకుల కున్న హేతువాదము నశించిపోయినందున, సత్యాన్వేషణకుబదులు శతాబ్ధులతరబడి చరిత్ర క్రైస్తవమత నాయకులకు లోబడిపోయి, కేవలము మత విషయముల పట్టికగా తయారాయెను. ఎట్టి అతిమానుష చర్యలైనను సరే, ఎట్టి వింతలైనను, వినోదములైనను సరే మతమును పోషింప గలిగినచో, అవి యన్నియు చారిత్రక విషయములుగ పరిగణింపబడుచుండెను. మతమునకు లాభకారులు కాని విషయము లన్నియు పనికిరానివిగా వదలివేయబడుచుండెను. + +ఇట్టి పరిస్థితిలో క్రైస్తవులకును అరబ్బులకును క్రీస్తు జన్మభూమియైన పాలస్తీనా యందు 'క్రూసేడ్స్' (Crusades) అను ఘోరసంగ్రామము జరిగెను. అరబ్బులు నాటికే నాగరికత యందు ఐరోపావారికంటె ఉత్తమ ఖ్యాతి గడించియుండిరి. వారి చరిత్ర రచన సహజముగ ఐరోపావారిని ఆకర్షించి వారి చరిత్ర రచనయందు కొంత +ప్రభావము చూపగల్గెను. + +ఇంతకంటెను చరిత్రరచనయందు అధికముగ మార్పు తెచ్చిన అంశము 'రినైసెన్స్'(Renaissance) అను నూతన +సంస్కృతీ పునరుజ్జీవనము. గ్రీకు గ్రంథములను చదువుట చేత గ్రీకుల హేతువాదము అలవడి, మతోన్మాదము తగ్గి, సత్యజిజ్ఞాస ఐరోపాఖండమం దంతటను పెంపొందెనని అందరికి తెలిసిన యంశమే. అటు పిమ్మట రిఫర్ మేషన్ (reformation) అను మత సంస్కరణములు విప్లవము వలె చెలరేగి పాశ్చాత్య దృక్పథమునే కూల్చివేసినందున, చరిత్రలోకూడ ఎక్కువ మార్పుకలిగెను. లోరెంజోవల్లా (Lorenzo Valla - క్రీ. శ. 1406-1457), లియొనార్డో బ్రూనీ (Leonardo Bruni - 1369-1444), పొగ్గియో బ్రాక్కియోలినీ (Poggio Bracciolini - 1380-1459) +ఫ్లేవియస్ బ్లాండస్ (Flavius Blondus - 1388-1463)- రెండవ పోప్ పయస్ (Pope Pius II - 1405–64), నిక్కోలో మాకియవెల్లీ (Niccolo Machiavelli -1469-1527), ఫ్రాన్ సెస్కొ గైక్కి యార్డినీ (Francesco Guicciardini - 1483-1540) మున్నగు వారి గ్రంథములందు మధ్య యుగములను గూర్చిన అసహిష్ణుత, పోపుల పరిపాలన యందు వైముఖ్యము, దేశాభి .మానము, కథాకథనమునందు నైపుణ్యము మున్నగు అంశములు స్పష్టముగా గాన్పించుచున్నవి. వీరు 'రినైసెన్సు' ప్రభావమునకు లోనైనవారు. కాని జార్జి బుకానన్ (George Buchanan - 1506-1582), స్కాలిగిర్ (Scaligir - 1540-1609), గ్రోషియస్ (Hugogrotius-1583-1645) మున్నగు వారు మత విప్లవ ప్రభావమునకు లోనైన క్రైస్తవులు. వీరి అనుయాయులు ఐరోపాదేశము లన్నిటియందును ప్రభవించినందున, ఎటు చూచినను చర్చలు, వాగ్వాదములు ప్రబలి, ప్రశాంతశాస్త్రీయ దృక్పథమునకు బదులు చరిత్ర రచన రణరంగముగ మారెను. పూర్వాచారపరాయణులును, పూర్వభావ పరంపరావాసనకలవారును వీరితో కలహము సల్పుటయే గాక, ఈ పోరుచాలకాలము సాగుటకు కారకులైరి. కాని వీరిలోనే వీరు పరస్పరము భావ వైవిధ్యమువలన కలహించుచున్నందున, ఈ పోరు ఆగిపోవుటకు బదులు రెచ్చగొట్టబడుచుండెను. + +పదునెనిమిదవ శతాబ్దమున కొన్ని దశాబ్ధులు గడచిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0686.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0686.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..05403b74c661fba3bd0d4423c5641347473dbf58 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0686.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +పిదప గియోవాన్ని బట్టిస్టవైకో (Giovanni Battista Vico - 1688-1744), మాంటెన్క్యూ (Montesquieu -1689-1745), వాల్టేర్ (Francoise Marie Aronet commonly called Voltaire - 1694-1778) మున్నగు వారి రచనలు ప్రజాదరణమునువడసి వ్యాప్తిలోనికి వచ్చు వరకును చరిత్రరచన రణరంగమును వీడి పఠనమందిరమును ప్రవేశింపలేదు. తరువాత క్రమముగా డేవిడ్ హ్యూమ్ (David Hume - 1711-1776), విలియం రాబర్ట్ సన్ (William Robertson - 1721-1793), మైకేల్ ష్మిడ్ (Michael Schmidt-1736-1794), ఎడ్వర్డు గిబ్బన్ (Edward Gibbon - 1737-1794), ఆర్నాల్డ్ హీరెన్ (Arnold Heeren - 1760-1842), మున్నగువారు ప్రశస్తి గాంచిరి. కాని వీరి దృష్టిలో తత్త్వ జిజ్ఞాసకు చరిత్ర కేవలం మొక ఉపాంగము. తత్త్వబోధయందు చారిత్రక నిదర్శనములను చూపి సుస్పష్టము చేయుటయే వీరి ఆశయము. కాని తత్త్వమును గూర్చి మాత్రము వారికి సునిశ్చితమైన అభిప్రాయము కుదరలేదు. + +ఈలోగా ఫ్రెంచి మహావిప్లవము బయలుదేరినందున చరిత్ర రచన ఆగిపోయెను. ఈ విప్లవముయొక్క హడావిడి సమసిపోయి మరల చరిత్రరచన సాగనారంభమగు నప్పటికి మానవదృక్పథమునందే మార్పు కలిగి, పూర్వ +పద్ధతులయందు ఒక విపరీత విశ్వాసమును, ప్రేమాభిమానములును బయలు దేరెను. ఇవి కొంతకాలము +వ్యాప్తియం దుండెను. ఇప్పటికి సుమారు వందసంవత్సరముల క్రిందటి వరకును శాస్త్రీయ చారిత్రక దృక్పథము +అలవడలేదనియే చెప్పవచ్చును. + +ఒక్క విషయమున మాత్రము అదివరకే చరిత్రరచనకు అవసరమైన కొంత అభివృద్ధి గాన్పించుచున్నదని చెప్పవచ్చును. ఈ అభివృద్ధి చారిత్రక ఆధారసామగ్రి ప్రచురణయందే గాన్పించుచున్నది. చరిత్ర స్వకపోల కల్పనా +కల్పితము కాదు. చరిత్ర కాధారములు నిర్దుష్టముగ నుండిననేగాని సత్యచరిత్ర వ్యక్తము కాదు. ఈ ఆధార +సామగ్రిని సేకరించి, జాగ్రత్తగ పరిశీలించి, పరిష్కరించి ప్రచురించుట చరిత్రరచనకు మూలాధారము. ఈ ప్రయత్నము జర్మనీ, ఫ్రాన్సు, ఇంగ్లండు మున్నగు దేశములం దంతటను కొంతకాలముగా జరుగుచు వచ్చినందువలననే పందొమ్మిదవ శతాబ్దమున సక్రమచరిత్ర రచన ఏర్పరచుటకు వీలు కలిగెను. + +అప్పటికిని కార్లైల్ వంటి మహాశయులు చరిత్రరచనకు బూసుకొని, చరిత్రయనగా అది కేవలము మహాపురుషుల +జీవితచరిత్రల సంపుటీకరణమే అని సిద్ధాంతము చేయుటకు సమకట్టిరి. ఇట్టివారు జనసామాన్యమును ఎంత +మాత్రమును పరిగణించకపోయిరి. ప్రజాజీవితమును ఉదాసీనభావముతో చూచుచుండిరి. రాజులు, రాణులు, +మహామంత్రులు, వారి పన్నాగములు, వారి హావభావ విలాసములు, యుద్ధములు, సంధులు మాత్రమే చరిత్ర +రచనకు ప్రధానము లనియు, చరిత్ర యనగా కేవలము రాజకీయ చరిత్రయే అనియు వీరు భావించిరి. ఈ పాక్షిక +దృక్పధమును ప్రతిఘటించి, రాజకీయచర్యలే చరిత్రయనుట తప్పు అని వక్కాణించి, రాజకార్యములు +ఎల్లప్పుడును మహత్తర భావసంజనితములే కాబట్టి, భావ ప్రవాహ చరిత్రయే రాజకీయ, సాంఘిక, ఆర్థికచరిత్రకు +కారణభూతమని వాదించి, ఫ్రెంచి మహావిప్లవ చరిత్ర రచనకు ఒక నూతన అధ్యాయమును కల్పించి, అందు +భావనిర్ణయము ఏరీతిగ ఫ్రెంచి మహావిప్లవమునకు దారి తీసెనో నిరూపించుటకు ఆక్టన్ ప్రభువు (Lord Acton), +అతని అనుయాయులును పూనుకొనిరి. + +ఆక్టన్ ప్రభువు భావప్రాధాన్యమును ఉద్ఘాటించుచు ప్రచారము చేయదొడగిన కొలది, మార్క్స్‌సిద్ధాంతమును అనుసరించు సామ్యవాదలు ప్రతిఘటించి, మానవచరిత్రయంతయు కూడు, గుడ్డ, మున్నగు భౌతిక +వస్తుసంచయము కొరకై జరుగు పోరాటము పైననే ఆధారపడి యున్నదని వాదింపసాగిరి. మరియు కొందరు +కార్ల్ లాంప్రెక్ట్ (Karl Lamprect) అను జర్మను మన శ్శాస్త్రజ్ఞుని అడుగుజాడలలో నడచుచు మానవుని నైజమును, మానవసంఘ ప్రవృత్తియు, బుద్ధివైశద్యము పైన ఆధారపడియుండుట లేదనియు, హేతువాదమునకు విరుద్ధమైన చిత్తవృత్తిపైనను, చిత్తక్షోభముపైనను ఇది ఆధారపడి ఉన్నదనియు వాదింప సమకట్టిరి. + +వీరందరకును పరిణామవాదము మాత్రము తప్పనిసరి ఆయెను. పరిణామవాదము పందొమ్మిదవ శతాబ్దమున ప్రతిపాదింపబడిన నూతన భావము కాదు. క్రమ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0687.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0687.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..de3c58227a3c5295a76957968d824ba7eb1b1065 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0687.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ముగ దినదినాభివృద్ధి దేనియందైనను గాంచనగును అను పరిణామవాదము యొక్క ప్రధానాంశమును యవన +మహాశయుడు అరిస్టాటిల్ రెండువేల సంవత్సరముల క్రితమే చాటి చెప్పియుండెను. కాని భౌతికవిజ్ఞాన పరిశోధనయందు ఈ సిద్ధాంతము సక్రమముగ నిరూపింపబడ నందునను, క్రైస్తవమతవిజృంభణమువలన మధ్యయుగము నందు సర్వమును భౌతికేతరమయమని రూఢిగ నాటుకొని యున్నందునను సుమారు ఒక వేయి సంవత్సరముల కాలము ఈపరిణామవాదము నివురుగప్పుకొనిన నిప్పువలె నుండెను. అటుపిమ్మట కాంట్ (Kant), షెల్లింగ్ (Schelling), హెగెల్ (Hegel) మహామహుల పాండిత్య ప్రకర్ష యందు ఈ వాదము ప్రజ్వలింపసాగెను. హెగెల్ మహాశయునికి ఈ పరిణామవాదమే ప్రపంచ చరిత్ర యందలి అంతరార్థమును తెలియజేయు మూలసూత్ర మాయెను. మానవుని రాజకీయాభివృద్ధి యంతయు స్వాతంత్ర్యభావోన్మీలనముకొరకు జరిగినదే అని హెగెల్ భావించెను. + +పరిణామవాదమున కార్యకారణ సంబంధము అవినాభావముగ నుండును. కాబట్టి భౌతికశాస్త్రములందు వలెనే చరిత్ర యందును (సాంఘికశాస్త్రము లన్నిటి యందునుగూడ) అప్రతిహతములగు ధర్మములు (Laws) ఉండునని నిశ్చయించి, జాన్ స్టువర్ట్ మిల్ (John Stuart Mill), ఆగస్టు కోంటె (August Counte), బకిల్ (T. H. Buckle) మున్నగువారు చరిత్ర రచనకు పూనుకొనిరి. ఈ దృక్పథమునందు మానవునికి స్వేచ్ఛా ప్రవృత్తి ఎంతమాత్రమును లేనట్లుగనే కాన్పించెను. సర్వమును అనుల్లంఘనీయమైన చట్టబద్ధము; కాబట్టి సర్వమును పూర్వనిశ్చితమే; ఇక మానవుడు స్వతంత్రించి, ఆలోచించుకొని, ఇదమిత్థమని నిశ్చయించుకొని కార్యాచరణకు పూనుకొనుటకు ఆస్పద మేది ? + +ఈ చిక్కు ప్రశ్నకు సులభమైన సమాధానము దొరక జాలదు. మన కష్టసుఖము లెంతవరకు మనపై ఆధారపడి యున్నవి ? మన మంచిచెడ్డలు కేవలము గ్రహవీక్షణ ప్రభావముపైననే ఆధారపడి యున్నవా ? ఇదంతయు +కేవలము భగవంతుని లీల కాబట్టి, మనకు ఇందు ఎట్టి స్వాతంత్ర్యమును లేదా ? ఈ జన్మమున జరగున దంతయును పురాకృతకర్మపరిపాకము కాబట్టి తప్పించుకొనుటకు వీలులేదుకదా ! ఇత్యాది ప్రశ్నలు, చర్చలు, అనాదిగ అన్ని దేశములందును సాగుచునే వచ్చినవి. + +సర్వమును పూర్వనిశ్చితమే అనెడి పై సిద్దాంతమును ఇంగ్లండునందు చార్లెస్ కింగ్‌స్లే (Charles Kingsley) అను నాతడు ప్రతిఘటించెను. ప్రౌడ్ (J. H. Froude) అను నాతడు కింగ్‌స్లే వాదమును బలపరచెను. జర్మనీ +పండితుడు డ్రాయ్‌సెన్ (J. G. Droysen) అనునతడు ఈ ఖండనకు ఒక సంపూర్ణతను కల్పించెను. + +ఈ సిద్ధాంతరాద్ధాంతముల మూలముగ రెండు ముఖ్య విషయములు తేలినవి. చరిత్రకును, భౌతికశాస్త్రములకును చాల భేద మున్నది. ఈ భేదము రెండువిధములుగ గోచరించుచున్నది. (1) చరిత్రపద్ధతికిని, భౌతిక శాస్త్రపద్ధతికిని భేదము గలదు. భౌతిక శాస్త్రముల శాస్త్రీయత బాహ్య వస్తుపరిశీలనమునకును, యంత్రాగారములందలి పరిశోధనమునకును సంబంధించినది. చరిత్రయొక్క +శాస్త్రీయత అట్లుకాక, విమర్శనమునకు సంబంధించినది. (2) ఇక భౌతిక శాస్త్రజ్ఞులు ప్రతిపాదించు సిద్ధాంతములు +పాంచభౌతిక ప్రపంచమునకు సంబంధించినవి, కాబట్టి అవి నిశ్చితముగను, సర్వవ్యాప్యముగను ఉండును. చారిత్రక సిద్ధాంతములు మానసిక ప్రపంచమునకు సంబంధించినవి. ఈ ప్రపంచమున సంకల్పము, ఉద్దేశ్యము ప్రధానము కాబట్టి, భౌతిక సిద్ధాంతములకున్న సర్వవ్యాపకత్వము గాని, సునిశ్చితముగాని యుండజాలదు. మానసిక ప్రపంచమునకు భౌతికప్రపంచమునకు లేని స్వేచ్ఛ యున్నదికదా ! + +చరిత్రాధారములు : + +సమకాలీనాధారములు - స్వీయపరిశీలనములు : తనకాలపు చరిత్రనుగూర్చి వ్రాయురచయిత, తాను వర్ణించు చారిత్రక సంఘటనలలో తానొక పాత్రధారియైయుండినచో, కొంతవరకు స్వానుభవములపై ఆధారపడి అట్టికార్యమునకు పూనుకొనును. అంతేకాక, సాధికారికములైన ఆధారములనుండి సేకరింపబడిన మూలగ్రంథములపైన, పత్రములపైనగూడ ఆతడాధారపడును. ఉదాహరణమునకు, జెనోఫన్ (Xenophon) విరచితమైన “పదివేలమంది యాత్ర” (Expedition of the Ten Thousand), \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0688.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0688.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d95d40645d6434234f3afd89a41c09ddccb199b6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0688.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +“పొలిబియస్ చరిత్ర” (History of Polybius), సీజరు వ్రాసిన “గాలిక్ యుద్ధ చరిత్ర" - వీటియం దెక్కువభాగము +ఆ యా చారిత్రకోదంతజ్ఞానము స్వయముగా కలిగి యుండుటవలననే వ్రాయబడియున్నది. లార్డు క్లారెండన్ అను నాతడు తాను రచించిన విప్లవ చరిత్రగూడ అట్టి ఆధారబద్ధమైనదేయని తెలిపినాడు. అట్లే మెగస్తనీసు, +ఫాహియాను, ఇత్సింగ్, హుయాన్‌త్సాంగ్, మార్కోపోలో, ఆల్‌బిరూనీ మున్నగువారు వ్రాసియున్నారు. + +అయితే, ఒక జాతియొక్క చరిత్రయందు ఒకే కాలమున అనుకొనని విధముగా పలుప్రదేశములందు పెక్కు +సంఘటనలు సంభవించును. అట్టి పరిస్థితులలో సమకాలికుడైన చరిత్రకారుడు తన చరిత్ర చిత్రణమునందు +ఇతర చరిత్రకారుల కధనములనుండి ఎక్కువ భాగము గ్రహించవలసి యుండును. తాను అభివర్ణించ దలచిన +ప్రభుత్వ వ్యవహారములను, న్యాయస్థాన కలాపములను, ప్రజా కల్లోలములను, సైనిక పోరాటములను అతడు +ప్రత్యక్షముగా దర్శించియుండక పోవచ్చును. ముఖ్యముగా విదేశములందు జరుగు యుద్ధ ప్రక్రియలు, నావికా +యుద్ధములు, సముద్రపుటోడల రాకపోకలు మున్నగు విషయములను చరిత్ర కారుడు స్వయముగా చూడ +జాలడుగదా ! + +థుసిడైడ్స్ అను రచయిత తన చరిత్ర రచనమును, యుద్ధసంఘటనములను గూర్చి ఎవరో యాదృచ్ఛికముగా +తెలియజేసిన కధనముపైననో, ఆతని ఊహపోహలపైననో ఆధారపడి సాగించియుండలేదు. సాధ్యమైనంత మేరకు స్వీయానుభవములనుండి గాని, స్వీయ పరిశీలనము నుండి గాని, లేక స్వయముగా అట్టి విశేషములలో +పాల్గొనిన వారి వద్దనుండి గాని, లేక దర్శించినవారి వద్దనుండి గాని సమాచారమును సేకరించెను. ఇట్టి విధానము శ్రమతోకూడిన పని యని కూడ అతడు వ్రాసియుండెను. ప్రతి విషయమును ప్రత్యక్షముగా వీక్షించినవారు కూడ దానిని గూర్చి ఒకే రకమైన కధనమును నివేదింప జాలరు. వారి వారి దృక్పథములనుబట్టి, జ్ఞాపకశక్తిని బట్టి వారి కధనములయొక్క సత్యాసత్యములు, స్వభావ లక్షణములు మారుచుండును. థియోపాంపస్ అను నాతడు గూడ తన చరిత్రరచనకై బహు ప్రయాసతో పలు విషయములను సేకరించినట్లు తెలియుచున్నది. అనేక విషయములను ఆతడు స్వయముగా చూచియుండెను. కాని ఇతరులను గూర్చిన సమాచారమును సమకాలీన ప్రముఖుల నుండియు, సైనిక నాయకుల నుండియు, ప్రజానాయకుల నుండియు, తత్వవేత్తలనుండియు సేకరించెడివాడు. సెయింట్‌ల్యూక్, తాను రచించిన “సువార్త" (Gopsel) అను గ్రంథమున ఉపోద్ఘాత భాగమునందు ప్రపంచములోని ప్రత్యక్షదర్శకులు, ధర్మాధికారులు లభింపజేసిన సాక్ష్యాధారములను అనుసరించి తన గ్రంథమును రచించినటుల చెప్పుకొని యున్నాడు. బాణరచితమైన “హర్ష చరిత్రము" గూడ ఒక ప్రముఖ ఆధార గ్రంథముగా ఇట్టి ఉదాహరణము క్రిందికి వచ్చును. + +శాసనములు : ఏదైన నొక విషయమును గూర్చిన లిఖితరూప శాసనముయొక్క విశ్వసనీయతకు, కాల +ప్రభావమువలననే నష్టము ఘటిల్లజాలదు. కాలము గడచి పోయినంత మాత్రముననే లిఖితాధారములయొక్క +సాక్ష్యబలము క్షీణింపదు. ఆయితే అట్టి లేఖనములుగల పదార్థములను నిర్మూలనముచేయుటపలనమాత్రము సాక్ష్య ప్రాబల్యము క్షీణించును. శిలలపైన, ఇత్తడి రేకులపైన, మన్నిక కూర్చు ఇతర పదార్థములపైన చెక్కబడిన +ప్రాచీన శాసనములయందువలె పెక్కు సందర్భములలో స్మరణార్థక వస్తు యధారూపము రక్షింపబడి యుండును. +బాబిలోనియా, అప్సిరియా దేశములలోని భవనముల ఇటుకలపై గల బాణలిపి లేఖనములు, ఈజిప్టు వాస్తు +శిల్పావశేషములపై చెక్కబడిన చిత్రలిపి విన్యాసములు (hieroglyphics), అసంఖ్యాకములైన గ్రీకు, లాటిను +శాసనములును, మొహెంజోదారోలోని రాజ ముద్రికలు, అశోకుని ధర్మ శాసనములు మొదలగు స్మారక చిహ్నములు వేర్వేరు యుగములయందు అవతరించి యున్నవి. అయినను అవి యింకను ఆసియా మైనరు, ఆఫ్రికా, ఐరోపా, భారత భూభాగములయందు కనబడుచునే యున్నవి. + +నాణెములు : శాతవాహనులు, గుప్తరాజులు మొదలగువారు ప్రకటించిన ప్రాచీన నాణెములు, తత్సంబంధ +కధనములుగూడ అట్టి తరగతికి చెందిన మరియొక ప్రామాణికాధారమై యున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0689.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0689.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7e8abb4d5e528f8ae0e036cd0377f2a553715ca2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0689.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +చారిత్రకవాస్తువు చిత్రకళ : ట్రోజన్ భవనస్తంభములపై తీర్చి చెక్కబడిన శిల్పచిత్రములు, బేయక్స్ (Bayeux) చిత్ర జవనికలు (రంగు తెరలు), వివిధములైన బౌద్ధస్తూపములు, అజంతా వర్ణచిత్రములు, ఎల్లోరాశిల్ప చిత్రములు మున్నగునవి కూడ ముఖ్యమైన చరిత్రాధారములుగ భావింపబడుచున్నవి. + +ప్రాచీన - లిఖితపత్రములు (Documents) : అట్లే ముఖ్యమైన జాతీయ, సాంఘిక విశేషములనుగూర్చి, ప్రభుత్వ శాసనములను గూర్చి తెలుపు అధికారిక పత్రములయొక్క మూలములు జాతీయకవిలెభాండారముల (National Archives) యందు భద్రపరుపబడును. ఉదాహరణమునకు 'డూమ్స్‌డేబుక్ ' (Domesday Book), పార్లమెంటు రికార్డులు, కోర్టు రికార్డులు, చార్టర్లు, ఇతర ప్రభుత్వపు రిజిస్టర్లు, పత్రములు, ఫర్మానాలు, రసీదులు, తాళపత్ర గ్రంథములు, ఆముక్తమాల్యద, పురాణములు మొదలగునవి గ్రంథ నిలయములందు భద్రముచేయ బడుచున్నవి. ఇవన్నియు చరిత్ర రచనమునకు అమూల్యములైన ఆధారములే. + +బుద్ధుడు మొదలగువారి గతకాలపు విగ్రహములు, చిత్రపటములు సమకాలీన సాక్ష్యాధారములచే ధ్రువపరుప +బడినచో, అవి పైన వివరింపబడిన చరిత్రాధారముల శ్రేణిలో చేరదగినవిగా భావింపవలెను. ఏతత్సాధనముల +వలన, కీర్తి శేషులయిన మహావ్యక్తులు ధరించిన ఉడుపులు, ఆభరణములు మొదలగు వాటివలన, ఆనాటి సాంఘిక, సంస్కృతీ విశేషములను గ్రహించవచ్చును. + +ముద్రితాధారములు : ఇప్పుడు అచ్చుయంత్రములు వచ్చినవి. వీటి సహాయమున వ్రాతప్రతికి సరియైన విధముగా ముద్రిత ప్రతులు కావలసినన్ని సిద్ధమగుచున్నవి. ఈ విధముగా చారిత్రక కధనము యధాతధముగా భద్రత చెందుచున్నది. గ్రంథకర్త పర్యవేక్షణమున ముద్రితమగు చారిత్రక గ్రంథమునకు వ్రాతప్రతి మూలమునకు గల చారిత్రక ప్రామాణికత గలదు. కాబట్టి ఇవియు ప్రామాణిక చరిత్రాధారములే. + +పురాతత్వ విశేషములు : ప్రాచీన కట్టడములు, భూతలముపై నిర్మాణములైన కుల్యావశేషములు, వాటి పుట్టు +పూర్వోత్తరములను గురించియు, వాటి ఉనికిని గురించియు, వర్ణితమైయున్న చారిత్రక దస్తావేజుల కధనముల +సత్యమును నిరూపించుచుండును. పార్థినన్, కొలైసియముల (Parthenon Coliseum) శిధిలావశేషములు, +మహాబలిపుర, తంజపుర దేవాలయముల వాస్తుశిల్పము, విజయనగర శిధిలావశేషములు — ఈ కట్టడముల నిర్మాణమును గురించి వివరించు సమకాలీన గ్రంథములయందలి విశేషములకు అవి ప్రత్యక్షములైన సాక్ష్యాధారములుగా నుండగలవు. + +వ్రాతప్రతులు, నకళ్ళు : అచ్చుయంత్రములను కనిపెట్టుటకు పూర్వము చరిత్ర గ్రంథములు, ఇతర వాఙ్మయ +గ్రంథములు వ్రాయసకాండ్రు లిఖితప్రతుల రూపములలో భద్రపరుపబడియున్నవి. గ్రంథకారుని స్వహస్త లిఖితమూల ప్రతులు, గ్రంథకారులచే సరియైన నకళ్ళుగా ధృవీకరింపబడిన వ్రాతప్రతులు, ఆ వ్రాత ప్రతులకు అనతి కాలములో సిద్ధము చేయబడిన నకలు గ్రంథములు ఆదృశ్యములైనవి. అందుచే ముఖ్యముగా ప్రాచీనరచయితలచే వ్రాయబడిన గ్రంథములకై మూలములతో ఎక్కువగా ఏకీభవింపని వ్రాతప్రతులపై మన మాధారపడవలసి వచ్చినది. కొన్నింటి విషయములో అత్యంత ప్రాచీనములైన వ్రాతప్రతులు యాదృచ్ఛికముగా భద్రపరుపబడి యున్నవి. హెర్క్యులెస్‌నకు సంబంధించిన వ్రాతప్రతులు, 'పలింవ్ సెస్ట్ 'నకు చెందిన వ్రాతప్రతులు, 'నూతవ నిబంధన’ (New Testament) మునకు సంబంధించిన వాటికన్, అలెగ్జాండ్రిన్ వ్రాతప్రతులు, 'డై జెస్ట్' (Digest) యొక్క ఫ్లోరెంటైన్ వ్రాతప్రతులు పై పేర్కొనబడిన కోవలో చేరినవే. ప్రాచీన భారతీయ తామ్రశాసనములుకూడ ఈ తరగతికి చెందిన చరిత్రాధారములక్రిందికి రాగలవు. + +వాఙ్మయము; గేయకవిత : స్పెయిను, ఇంగ్లండు, స్కాట్లెండు, జర్మనీ, అరేబియా, ఇండియా, చైనా మున్నగు దేశములయందలి కవిత తరతరములుగా మనకు సంక్రమించి నిలిచియున్నది. ఈ కవితను మనోహరముగా +గానము చేసినవారికి సన్మానములు గూడ చేయబడెడివి. కాళిదాసు మహాకవి, బాణభట్టు మహాకవి మొదలగువారు ఈ వర్గమందలివారు. వారి రచనలు, ఆ కాలపు సాంఘిక, సాంస్కృతిక జీవనమునకు ముఖ్యములైన ఆధారములై యున్నవి. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0690.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0690.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..735cf0b1a35bffa1659c453e0c26607054f6b1be --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0690.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +చిత్రలిపి ː ప్రాచీనకాలములో మెక్సికో దేశమందు పూర్వసంఘటనములను అనుశ్రుతముగా స్మృతిపథమునకు తెచ్చుకొను నొక విచిత్ర సంప్రదాయ ముండెను. ఇట్టి సంప్రదాయమునకు తోడుగా లిఖిత చిహ్నాంకితములు +నెలకొనెను. పరిణతి చెందని మోటుగాథలను విశదీకరించుటకు 'అజ్‌టెక్స్' (Aztecs) అను జాతికి సంబంధించిన చిత్రలేఖన విధానము అనుసరించబడెను. కాని ఆ సంఘటన పరంపరను సంపూర్ణముగ అభివర్ణించుటకు +చిత్రలిపి సంకేత సంవిధానము ఎంతమాత్రము చాలదయ్యెను. అందుచే ఒకానొక మతాచార్య సంప్రదాయకులగు +నాచార్యులు ఈ సంక్షిప్త చిహ్నముల యొక్క అంతరార్థమును గ్రహించుటకు చాలకాలము పరిశ్రమించిరి. తరువాత పామరులకు ఈ చిత్రలిపి భావమును ప్రబోధింపసాగిరి. ఈ విధముగా లిఖితపత్ర సంబంధముల అసమగ్ర విధానము మౌఖికముగా పరంపరావ్యాప్తి చెంది నిలువగలిగెను. అయితే, ఇది ఆ అసమగ్ర విధానమునకు మార్గదర్శకముగను, సహకారిగను ఉపకరించినదయ్యెను. ఇట్టి కార్యమునకై ఇంతకంటె హీనమగు విధానమును ప్రాచీనులైన పెరూవియనులు (Peruvians) అనువర్తించుచుండిరి. సుమర్, మెసొపొటేమియా, హరప్ప, మొహెంజోదారో నాణెములమీద జంతువుల చిహ్నములే కాక చిత్రాలంకారములు గూడ ముద్రింపబడియుండెను. ఈ చిత్రాలంకారములయొక్క గూఢార్థమును ఇంతవర కెవ్వరును విడదీసి వివరించియుండలేదు . ఇవన్నియు ముఖ్యములైన చారిత్రకాధారములుగా భావింపబడుచున్నవి. + +యం. డానౌ (M. Daunou) అను నాతడు చరిత్రాధారములను ఈక్రింది విధముగా వర్గీకరించి ఉండెను: + +1. రికార్డు ఉద్యోగులచే (record keepers) భద్రపరుపబడు ప్రభుత్వ ప్రకటనములు : రోజువారీ ప్రభుత్వ రిజిస్టరులు. + +2. ప్రైవేటు డైరీలు లేక మాసిక, త్రైమాసికాది పత్రికలు. + +3. ముద్రితములగు వార్తా పత్రికలు. + +4. వ్యక్తిగత స్మృతులు (personal memories). + +5. సమకాలిక చరిత్ర గ్రంథములు. + +6. వర్ణితమైన సంఘటనలు జరిగిన ఒకటి రెండు శతాబ్దుల అనంతరము వ్రాయబడిన చరిత్రలు. + +7. అతిప్రాచీనయుగమునుగురించి పూర్వచరిత్రకారులచే రచించబడిన గ్రంథములు. + +8. ప్రాచీన చరిత్రను గూర్చి ఆధునికులచే రచితమైన గ్రంథములు. + +వీటిలో మొదటి నాలుగు అంశములు అసమగ్రము, అసంపూర్ణమైన చరిత్రాధారములుగా గణింపబడు చున్నవి. ఆరవ, ఏడవ అంశములు సవ్యముగా వివరింపబడియుండ లేదు. + +ఇంతవరకు మనము చరిత్రాధారములను గూర్చిన సాధారణ భావములనుమాత్రమే తెలిసికొనియున్నాము. +కొందరు పండితుల అభిప్రాయము ప్రకారము ఈ చరిత్రాధారములను విస్తృతముగా రెండు శీర్షికలక్రింద +విభజింపవచ్చును. (1) ప్రధానము; (2) అప్రధానము. ఈ రెండును మరల పెక్కు శాఖలుగా విభజింపబడెను. + +పరిశీలనా సౌలభ్యముకొరకై వీటిని సారస్వత, పురాతత్వ శాఖలుగా రెండు విస్తృత వర్గములక్రింద విభజింప +వచ్చును. ఈ రెండు వర్గములు పెక్కు ఉపవర్గములుగా మరల విభజింపబడవచ్చును. + +మొట్టమొదట మతసంబంధమైన ఆధారములనుగూర్చి విచారింతము. ఈశాఖ శ్రుతి, స్మృతి, బౌద్ధము, జైనము +అను ఉపశాఖలుగా విభజింపబడినది. శ్రుతి యనగా ఆవిష్కరణమైనట్టిది-అనగా వేదము అని యర్థము. ఋగ్యజు స్సామ అధర్వవేదములు, బ్రాహ్మణములు, ఆరణ్యకములు, ఉపనిషత్తులు - ఇవన్నియు శ్రుతి శాఖకు చెందినవి. స్మృతి అనగా కంఠస్థముగావింపబడిన సాహిత్యము. కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రము, మనువు, యాజ్ఞవల్క్యులు రచించిన ధర్మశాస్త్రములు, రామాయణ మహాభారతేతిహాసములు స్మృతిశాఖకు చెందును. బౌద్ధ వాఙ్మయము పాలీ, సంస్కృత భాషలలో లిఖితమైయున్నది. పాలీభాషలో రచింపబడిన బౌద్ధ వాఙ్మయములో 'వినయ', 'సుత్త', 'అభిధమ్మ' అనునవి ధర్మశాస్త్రముల వర్గమునకు (Canonical) సంబంధించినవి. ఇట్టి ధర్మశాస్త్ర పరిభాషకు చెందని (non-canonical) వర్గములో ధర్మశాస్త్రములపై బుద్ధఘోషుడు, ధమ్మపాలుడు రచించిన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0692.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0692.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ac70a867590a137acbe86b7be4b10062879e3a6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0692.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +నార్థము భారతదేశమునకు వచ్చియుండెను. రెండు శతాబ్దుల అనంతరము హుయాన్‌త్సాంగ్ కూడ అట్టి +యుద్దేశముతోనే భారతదేశమునకు వచ్చెను. అటు పిమ్మట ఇత్సింగ్ హుయాన్‌త్సాంగును అనుసరించి భారత +భూమికి విచ్చేసెను. ఈ మువ్వురు బౌద్ధధర్మ గ్రంథాన్వేషణార్థము తాము దర్శించిన భారతభూమియందు పర్యటించి, తమ యాత్రావిశేషములను దెలుపుచు దినచర్యా గ్రంథములు వ్రాసి యున్నారు. ఈ యాత్రావిశేషముల వర్ణనా సందర్భమున భారతీయుల ఆచారవ్యవహారములనుగూర్చి తమతమ యభిప్రాయములను ముచ్చటగొల్పు విధముగా గ్రంథస్థముచేసి యున్నారు. + +ప్రాచీన భారతదేశములో జీవిత చరిత్రలకు సంబంధించిన వాఙ్మయము స్వల్పముగనే రచింపబడినది. అట్టి +జీవిత చరిత్రలలో బాణుడను మహాకవి రచించిన హర్ష చరిత్ర యొకటి అత్యంతప్రముఖమైనది. అయితే పౌరాణిక కథలకు, అద్భుత గాథలకు, జానపదులకు సంబంధించిన సాహిత్యము అపరిమితముగా నున్నది. భాసుడు, కాళిదాసు, భవభూతి, భారతి అను మహాకవుల గ్రంథములు, పంచతంత్రము ఇత్యాది పెక్కు జానపదగాథలు ఈ సందర్భమున పేర్కొన దగినవి. + +ప్రాచీన శాసనములు, నాణెములు చాల విలువగల చరిత్రాధారములుగా భావించబడుచున్నవి. అవిలేనిచో, +విశ్వసనీయమయిన చరిత్రనిర్మాణము అసాధ్యమయి యుండును. కొన్ని చారిత్రకదశలను వర్ణించుటకు శాసనములు మాత్రమే మనకు ఆధారములుగా నున్నవి. అలహాబాదు నగరమునందలి అశోకుని శిలాస్తంభ శాసనము లేకున్నచో, అశోకుడు నామమాత్రుడుగనే ఉండి యుండెడివాడు. గుప్తరాజులయొక్క నాణెముల దర్శనము ఎంతయు ఆహ్లాదకరము. ఆ నాణెములమీద ముద్రితమైన రాజలాంఛనములు, బిరుదావళులు, ఏప్రభువులయొక్క ఆజ్ఞలపై ఆ నాణెములు ముద్రింపబడెనో తెలిసికొనుటకు ఘనముగా నుపకరించుచున్నవి. + +ఇవియే మన ఆధారములు. వీటి పరస్పర విలువలను గూర్చి ఇచ్చట ముచ్చటించుట సందర్భశూన్యము కానేరదు. చరిత్రాధారములలోకెల్ల శాసనములు, నాణెములు అత్యంతప్రముఖములైనవి. అయినను వీటికిని కొన్ని పరిమితులు కలవు. ఎందుకనగా, కొన్నిశాసనములు అసంపూర్ణములు. మరికొన్ని శాసనములు అతిశయోక్తులతో నిండి యుండును. ఇట్టి లోపము లెన్ని యున్నను శాసనములు మిక్కిలి నమ్మక మైన చరిత్రాధారములుగా +పరిగణింపబడుచున్నవి. ప్రాచీన భారతదేశములోని సామంతుల యొక్కయు, సామ్రాజ్యాధి నేతల యొక్కయు నామ పరం పరా పరిశీలన మూలకముగా వారి పూర్వ, అపర చారిత్రక కథనమును ఒక క్రమమునకు తెచ్చుటలో పురాణములు వంశ గ్రంథములుమన కెంతయు తోడ్పడుచున్నవి. + +చర్మవ్యాధులు (Skin Diseases) : + +చర్మమునందు రెండు పొరలు కలవు. అందు ప్రభాసిని (ఎపిడెర్మిస్) అనబడు బాహ్యచర్మము ఒకటి. స్థూలత్వక్కు +(డెర్మిస్) అను లోపలిచర్మము మరియొకటి. ప్రభాసిని యొక్క లోతుపొరలలో లోపలిచర్మపువర్గము ఉండును. + +స్థూలత్వక్కునందు ఈ క్రిందివి కలవు : + +(i) చర్మపు గ్రంధులు. ఉపరి భాగమునందలి తమ గొట్టములద్వారా అవి తెరచుకొనును. అందువల్ల చెమట వెలికి వచ్చును. + +(ii) వెంట్రుకల లఘురంధ్రములు. + +(iii) క్రొవ్వుద్రవమును తయారుచేయు గ్రంధులు. + +(iv) స్పర్శ, ఉష్ణోగ్రత, వేడి, చలి మొదలగువాటిని కనుగొను జ్ఞాననాడులు. ఈ నాడులు తుది అవయవముల యొద్ద ముగియును. వ్రేళ్ళయొక్క తుది భాగములు మొదలైనచోట్ల ఈ స్పర్శజ్ఞానము ఎక్కువగా నుండును. + +చర్మముయొక్క పనులు : 1. శరీరావయవములను ఇది కాపాడును. 2. శరీరోష్ణోగ్రతను క్రమబద్ధము చేయుటలో ఇది ముఖ్యపాత్ర వహించును. శరీరమునుండి సుమారు 1000 ఘనసెంటిమీటరుల ద్రవము ఉప్పుతో శరీరము నుండి ఇగిరి పోవును. ఏ వాతావరణము నందైనను సుఖముగా నున్నామను భావన చర్మమునుండి కలుగు నదియే. బాహ్య ఉష్ణోగ్రతను, తేమను, ఒక ప్రత్యేక స్థాయిలో నుంచుటవలన అట్టిది కలుగుచున్నది. దీనినే +'ఎయిర్ కండిషనింగ్' అందురు. + +చర్మములో మార్పులు కలిగించు సాధారణ వ్యాధులు : మధు మేహములో దురద పెట్టుట సామాన్యమైన విష \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0693.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0693.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c37a0bb099c0d092823b3e13e70eadb08b23fa0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0693.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +యము. ఎ. విటమిన్ కొరతవలన చర్మముపై మృదుత్వము పోయి అది గరుకుగా నగును. 'పలాగ్రా' యను వ్యాధి వచ్చినవారికి కాళ్ళు చేతుల క్రిందిభాగము నల్లబడును. + +నరములకు సంబంధించిన కుష్ఠరోగమువంటి వ్యాధులలో ఇంద్రియజ్ఞానము పోవును. చర్మముపై వ్రణములు +లేచును. చర్మము గాజువర్ణము పొంది పలుచగా నగును. వెండ్రుకలు రాలిపోవును. వ్రణములు లేచును. + +రెండు కాళ్ళును పడిపోయినవారికి పిరుదులపై వ్రణములు లేచుట గలదు. పొంగు, మసూచి మొదలగువ్యాధులలో చర్మముపై పొక్కులు కనబడును. సవాయివలన చర్మముపై లేచు పొక్కులు ఏ చర్మవ్యాధినైనా పోలి యుండవచ్చును. + +పుట్టుకతో వచ్చు లోపములు : చెమటగ్రంధులు లేక పోవచ్చును. వేసవిలోరోగి తనఉష్ణోగ్రతను పూర్తిగానింపు +కొనలేక తడిబట్టలు ధరించి తిరుగవలసివచ్చును. శరీరమం దంతటను రోమములు లేకపోవుట జరుగవచ్చును. చేతులు పాదములపై అదనముగా చెమటపట్టుట కూడ కొందరికి ఉండవచ్చును. చెమటకు చాలా అరుదుగా దుర్వాసన యుండును. 'ఇక్తి జాసిస్ ' వ్యాధికలవారి చర్మము పొడిగా పొలుసులు కలిగి కొన్ని సందర్భములలో చేప యందువలె పెరుగుదల రావచ్చును. ఇది వంశపారంపర్యముగ వచ్చు అవకాశము గల వ్యాధి. + +రంగులో కలుగు మార్పులు : 'ఎడిసన్సు' వ్యాధిలో నోటిలోను, చంకలలోను రంగు ముదురుట సంభవించును. +బొల్లి యనగా శరీరముపై రంగుపోయి తెల్లగా నగుట. దీనికి మేలడొమీన్ అను మలామాను, అదే పేరుగల గోలీలను ఇచ్చియు, అల్ట్రావయలెట్ కిరణములతోడను చికిత్స \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0694.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0694.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6ae810a2ce76c0565a12a07e76327d99509b56e6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0694.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +చేయుదురు. ఇది కొన్ని ప్రత్యేక స్థానములలో కాని శరీరమం దంతటను కాని యుండవచ్చును. పుట్టుకతోడనే +శరీరమం దంతటను బొల్లి యున్నచో దానిని 'ఆల్ చినిజం' అందురు. అట్టి వారు ఎండలో తిరుగరాదు. చలవ కళ్ళజోడు పెట్టుకొనవలెను. + +నేవస్ అనగా పుట్టుమచ్చ; ఇది చర్మపు రక్తనాళములపైన పెరిగియుండవచ్చును. + +బట్టతల : మామూలు చర్మముపై వెంట్రుకలు పోవుట వల్ల యేర్పడు సామాన్యపరిస్థితిని 'అల్ పేషియా అరీటా’ +అందురు. ఇది కొన్నిమాసము లుండును. తరువాత మరల వెంట్రుకలు పెరుగును. స్పిరిటువంటి వస్తువులను +అక్కడ మర్ధనచేసిన యెడల వెంట్రుకలు త్వరగా మొలచును. టైఫాయిడువంటి వ్యాధులు వచ్చినప్పుడు జుట్టు +రాలిపోయినను అది మరల పెరుగును. దేలియం అను మందు తీసికొనిన యెడల వెంట్రుకలు రాలిపోవును. +'సుబ్రుసోకా', 'యిక్తోసిస్' వంటి చర్మవ్యాధులవల్ల వెంట్రుకలు రాలిపోవుట కలదు. రోగి వెంట్రుకలు లేకుండా జన్మించు పరిస్థితిని అలిపేషియా టోటాలిస్ అందురు. 40 సంవత్సరములు పై దాటినవారి కణతలపై వెంట్రుకలు రాలిపోవుట సాధారణముగా కలుగును. ఇట్టిది కొన్ని కుటుంబములలో వంశపారంపర్యముగా వచ్చును. + +వెంట్రుకలు నెరయుట : వయస్సు మళ్ళుటకు ఇది ఒక తార్కాణము. మితిమీరిన పని, హటాత్తుగ దుఃఖము +సంభవించుట లేక కష్టము కలుగుట వీటివల్ల కూడ ఇది సంభవింపవచ్చును. కొన్ని కుటుంబములలో చిన్నతనములోనే యిది వచ్చును. దీనికి రంగు వేసికొనుటయే మార్గము. + +గజ్జికురుపులు : ఇది ఎకారస్ స్కెబియె అను సూక్ష్మజీవులవల్ల వచ్చును. గజ్జి రసివలన చర్మముపై పొక్కులు +లేచి అవి ఒక వ్యక్తి నుండి మరొక వ్యక్తికి వ్యాపించును. వ్రేలికణుపులు, బొటనవ్రేళ్ళు, స్తనములు, పిరుదులపై +ఇవి లేచును. పైన చెప్పబడిన సూక్ష్మజీవి చర్మములో రంధ్రములు చేసికొని దానిలో గ్రుడ్లుపెట్టును. దురదవల్ల రోగి దానిని గోకుట, అందువల్ల చీముపట్టుట సంభవించును. కుటుంబమంతటికి ఒకేసారి చికిత్స చేయుట, దుప్పట్లు మొదలగునవి ఉడక బెట్టుట అవసరము. బెంజాయిన్ బెంజివేట్ 25% లోషనును ఒంటినిండా పట్టించవలెను. పెనిసిలిన్ వంటి ఆంటిబయటిక్సును చీముపోవుటకు ఇవ్వవలెను. ఇప్పుడు సల్ఫరు ఆయింట్ మెంటు ఇచ్చుట +అరుదు. + +పెడీకులోసిస్ (పేలు) : ఇవి మూడు రకములు. (1) నెత్తి, (2) శరీరము, (3) కడుపుపై వెంట్రుకలపై పెరుగునవి. పదేపదే తిరుగబెట్టు జ్వరమును టైఫస్ జ్వరమును ఇవి వ్యాపింప జేయును. ఇది పరస్పర సంపర్కమువల్ల వచ్చును. తల దువ్వి గ్రుడ్లను తీసివేయ వచ్చును. బెంజాయిన్ బెంజివేట్ ఎమల్షను, బెంజీస్ హైడ్రోక్లోరీడ్ 1% సొల్యూషను (లారేక్సేన్) వల్ల వీటిని పోగొట్టవచ్చును. + +పనుగుగజ్జి (ఎక్జిమా) : శరీరము యొక్క వాపు ఒకప్పుడు ప్రకోపించును. ఒకప్పుడు దీర్ఘకాలిక వ్యాధిగా నుండును. కొన్ని చెట్లవంటి బాహ్యప్రకోపకారిణులవల్ల గాని, లేక గ్రుడ్లవంటి ఆహారములులేక కొన్ని మందుల +వాడకమువల్ల గాని కల్గిన యింద్రియ వికారము మూలమున ఇది సంభవించవచ్చును. దీనికి హైడ్రోకార్టిజోన్ +నియోమైసిన్ మలామా వాడవలెను. పిల్లలకు ఇది సాధారణముగా బుగ్గల మీద వచ్చును. దీని నుండి రసి +క్రిందికి కారును. ఇందులకు గల కారణములను కనుగొని వాటిని తొలగించుటయే ఇందులకు జరుగవలసిన చికిత్స. వ్యాధి ప్రకోపించినప్పుడు నీళ్ళు తగులకూడదు. కాలమిన్ లోషనును తరుచుగా రాయవలెను. చేనేడ్రల్ +యాంటిస్టిక్ వంటి యాంటీహిస్టిమిన్ మందులు వాడవలెను. వ్యాధి వంటబట్టిన కేసులలో పాదరసము కలసిన +మలామాలు (ఆయింట్ మెంట్లు) వాడవచ్చును. చర్మముపై గరుకుదనము గల మచ్చ లున్న యెడల కొద్ది +మోతాదులో ఎక్సు రే చికిత్స ప్రయోజనకరముగా నుండ గలదు. + +ఆర్టికేరియా : ఇది ప్రేలుడుజాతికి చెందినది. చర్మముపై వాపు, దురద ఉండును. ఇది దద్దుర్లరూపములో వచ్చును. పురుగులు కుట్టుట, నరముల బలహీనత, భావోద్రేకము ఉబ్బసమువ్యాధికి సంబంధించిన ఎల్లర్జీ పరిస్థితి, హేజ్వరము గ్రుడ్లు మొదలగు ఆహారపదార్థములు తినుట ఇందులకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0695.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0695.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..070bc5840623c7eabd803b1eb9d65515eeaa6b3d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0695.txt @@ -0,0 +1,45 @@ +గల కారణములు. ఆంటి ఇస్టమిన్ మందులవల్లను, ఎడ్రినలీన్ ఇంజక్షనులవల్లను ఇది తగ్గును. కాని ఇది పదేపదే రాకుండా చేయుట మిగుల కష్టసాధ్యము. అందులకు ఏవేని హేతువు లున్నయెడల వాటిని తొలగించవలసి యుండును. + +సోరయాసిస్ : ఇది క్రమరూపములో నుండని మచ్చలుగా వచ్చును. ఇది కొంచెము పైకి యుండి దానిపై +రజతవర్ణము గల పొలుసులు సమృద్ధిగా గోచరించును. వాటితో పాటు ఎట్టి స్రావము ఉండదు. అది ముఖ్యముగా మోకాళ్ళు, మోచేతులపై యుండును. నెత్తి చర్మము, శరీరములోని ఏదేని పార్శ్వము దీనికి గురికావచ్చును. + +ఈ క్రింది చికిత్సలవలన లాభించును : + +క్రైసరోచిన్ ఆయింట్ మెంట్ 2% + +టార్ ఆయింట్ మెంట్ + +విటమిన్ బి 12 ఇంజెక్షనులు + +కార్తిసాన్ మాత్రలు. + +సెబారియా (పొలుసులవంటి పుండ్లు) : గుండ్రని లేక కోడిగ్రుడ్డు ఆకారములో ఇది శరీరము లేక తలపై +గోచరించును. నూనె కారెడు పసుపుపచ్చని పొలుసు లుండును. వీటిని తరచుగా కడగవలెను. వీటికి గంధకము, +ఆసిడ్ కార్బాలిక్ లోషన్ లేక ఆయింటుమెంటు వాడవలెను. రోగి ఆహారములో క్రొవ్వు పదార్థములు, కర్బన +ఉదజనిదములు తగ్గించవలెను. + +శిలీంధ్రపు (ఫంగన్) సంపర్క దోషములు : ఎఱ్ఱని మచ్చలు, కోడిగ్రుడ్డు ఆకృతిలోగాని, ఉంగరపు రూపములో గాని పొలుసులతో పెరిగి డోబీకురుపులు టెంకాక్రసీస్ చర్మముయొక్క హారనీ పొరలలో వచ్చును. అందువల్ల మిగుల భాధకరములైన ఎఱ్ఱని మచ్చలగును. దీనికి (1) ‘విట్‌ఫీల్డ్ ' మలామా వాడవలెను. సలిసిలిక్ ఆసిడ్‌ను, +బెంజాయిక్ ఆసిడ్‌ను 2-6% వాసలీన్ లో కలిపి వాడవలెను. (2) అన్‌డిసిలినిక్ ఆసిడ్ ఆయింట్ మెంటు. +(3) ఆంటీబయటక్ వర్గమునకుచెందిన గ్రీసియోఫోలిన్ మాత్రలు ప్రొద్దున రెండు, సాయంత్రము రెండు చొప్పున +8 వారములు వాడినచో మంచిగుణము కనబడుచున్నట్లు ఇటీవల తెలియుచున్నది. + +టెనీయాసర్సినేటా : శరీరముపై తామర వచ్చును. ఈ కురుపులు జంతుజాతికి సంబంధించినవి. ఈ పొడలు +సుస్పష్టమైన ఉంగరము ఆకృతిలో నుండును. ముఖము, చేతులు, మెడ సాధారణముగా ఇందుకు గురియగును. + +పిటేరియాసిస్ వెర్సికోలార్ : హరనీలేయర్ (పొర) సాధారణముగా ఇందుకు గురియగును. శిలీంధ్రపు సూక్ష్మ +జీవులే ఇందులకు హేతువులు. శరీరకాండముపై ముఖ్యముగా రొమ్ముపై యిది కనబడును. దీనికి క్రమబద్ధమైన +ఆకారము ఉండదు. ఇది పొడిగా నుండి, పొలుసులుకల్గి, పసుపు గోధుమరంగు మచ్చలతో నుండును. వానిని +సులభముగా గోకివేయవచ్చును. + +తామర (టీనియాటాన్సురాన్సు) : తెల్లని పొలుసులు గల గుండ్రని మచ్చలు కనబడును. అందులో వెంట్రుకల +ముక్కలు ఉండును. తలకు పది రోజుల కొకసారి క్షురకర్మ చేయించవలెను. వ్యాధి ఒకేచోట ఉన్న యెడల +పిక్‌నిక్ ఆసిడ్ 7 పాళ్లు, కర్పూరము, శుద్ధిచేసిన స్పిరిటు, ఒక్కొక్కటి 1/2 ఔన్సు చొప్పున కలిపి రోజుకు 2 సార్లు +రాచినయెడల మంచిగుణము కనబడును. మూడు వారములలో వెంట్రుకలు వదులుగా నగును. వాటిని లాగి +వేయవచ్చును. నిపుణుడైన రేడియాలజిస్టుచే ఎక్సు రే ద్వారా వెంట్రుకలు రాలిపోవునట్లు చేయుట మంచిది. +ఆ పిమ్మట మలామాను వాడవచ్చును. + +ఫీవస్ : ఇది తల, శరీములపై వచ్చును. క్రమబద్ధముగ నుండని పసుపురంగు పెచ్చులు కప్పు ఆకారముగల పసుపు కొనలతోకనబడుట, దుర్వాసనయుండుట దీనిలక్షణములు. ట్రెకోఫైటాన్ షాన్‌లినైన్ వలన ఇదిసంభవించును. ఇది దీర్ఘ కాలవ్యాధి. దీనివలన మచ్చలు మిగులును. + +ఇంపుటే గోకంటే జియోసా : ఇది ఒక బిడ్డనుండి మరొక బిడ్డకు వెనువెంటనే వ్యాపించును. ముఖము, +శరీరముకూడ ఇందుకు గురియగును. స్టెప్టొకోకె, స్టెఫలోకోకై అను సూక్ష్మజీవులు ఇందుకుగల సాధారణ కారణ +కారణములు. చీముపొక్కుల రూపేణాగూడ ఇది సంభవింప వచ్చును. అవి పగిలి పుండ్లగును. ఇది సాధారణముగ కొద్ది వారములలోనే పోవును. పెచ్చులను నూనెతో తీసివైచి మెర్క్యురీ ఆయింట్‌మెంట్ వాడవలెను. లేక సల్ఫతైజాల్ క్రీం 5% కాని, పెన్సిలిన్ ఆయింట్ మెంటు కాని, జన్షన్ వై లెట్ 1% గల ద్రవమునుగాని వాడవలెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0697.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0697.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d599f4cab92721bf15b623461e330ba46ba9e236 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0697.txt @@ -0,0 +1,57 @@ +(iii) రసాయనిక ద్రవములు, (iv) విద్యుచ్ఛక్తి షాక్, (v) దెబ్బ తగులుట; ఇందులకు కారణములు. + +ఈ పుండు మొదట ఎఱ్ఱపడి, చీముకారి నొప్పిగా నుండును. తర్వాత మెల్లగా మానును. + +2. ఖర వ్రణములు : సిరాజవ్రణములు, వాతరక్త వ్రణములు, పడకలో చచ్చినపుండ్లు, మానుటకు దీర్ఘకాలము పట్టును. + +3. నిర్దుష్ట వ్రణములు : (ఇవి నిర్దిష్ట కారణములవల్ల వచ్చును.) (అ) క్షయ, (ఆ) సవాయి, (ఇ) టైఫాయిడ్, (ఈ) హెక్టినోమైకోసిస్. (ఉ) డెఫ్తీరియా (ఘటసర్పి), (ఊ) లీష్మేనియా (ఢిల్లీకురుపు) వీటికిగల కారణములకు చికిత్స చేసినయెడల వ్రణము మానును. + +4. ప్రమాదకరమైన వ్రణములు : (i) పుట్టకురుపు (కాన్సరు) ఇది కఠినమగు కొనలను స్థానిక గ్రంధుల ద్వారా తినివేయును. (ii) ధ్వంసక వ్రణము (రోడంట్ అల్సర్). (iii) సెర్‌కోమీ. + +5. ఉష్ణమండల వ్రణములు : వీటికి కారణములు తెలియవు. ఇవి దీర్ఘకాల వ్యాధులు. చాలాకాలము దురదపెట్టి మానును. ఒక్కొకప్పుడు శస్త్రచికిత్స అవసరమగును. + +కాల్పులు, బొబ్బలు : శరీరపు ఉపరి భాగమునకు పొడి వేడిమి (dry heat) సోకుటవల్ల కాల్పులు సంభవించును. ఆవిరివంటి తేమగల వేడిమి శరీరమునకు తగిలిన యెడల బొబ్బలు కల్గును. ఈ క్రింది ఆరు తరతమ భేదములు గుర్తింపబడినవి. + +(1) చర్మము ఎఱ్ఱపడుట, + +(2) ప్రభాసిని (చర్మపు పైపొర) పైకి లేచిపోవుట, బొబ్బలు కనబడుట, + +(3) ప్రభాసిని నాశనము చేయబడుట, + +నరముల కొనలకు ఎట్టి పైకప్పుదల లేకపోవుటచే నొప్పి అధికముగా నుండును. షాకు వచ్చుట సాధారణముగ జరుగు విషయము. త్వరగా నయమగును. + +(4) చర్మమంతయును మరియు క్రింది ధాతువులలో కొంత భాగము నాశనమగును. + +(5) కండరములు కూడా నాశనమునకు గురియగు చుండును. + +(6) శరీరావయవము పూర్తిగా కాలిపోవుట లేక క్రమము తప్పుట. + +4, 5, 6 లలో నాడులు చివరి భాగములో నాశన మగును. కావున రోగికి నొప్పి తెలియదు. మానునప్పుడు +అంగవైకల్యము కల్గును. కాలిన వెంటనే రోగికి ఆఘాతము తగిలినట్లగును. కాల్పుయొక్క తీవ్రతనుబట్టి +ఆఘాతము (షాకు) వచ్చును. నొప్పి తగ్గించుటకు (1) మార్ ఫైనును పెద్ద మోతాదులలో ఇవ్వవలెను. (2) రక్తనాళములలోనికి ప్లాస్మా లేక ప్లాస్మా వంటి మందులు ఇవ్వవలెను. + +మొదటి ఆఘాతమునుండి తెప్పరిల్ల చేసిన పిమ్మట రోగిని ఏదైనా చికిత్సాలయమునకు చేర్చి, మత్తుమందు నిచ్చి కాలిన భాగమున విషక్రిమి నిరోధక వస్తువులతో శుభ్రపరచవలెను. + +పెన్సిలిన్ ఆయింటు మెంటుతో కట్టు కట్టుటవలన రుండవతూరి సంపర్కదోషము రాకుండా నిరోధింప బడును. + +ఈ క్రిందివి ప్రత్యేకరకపు కాల్పులు : + +(1) పిడుగు దెబ్బ, + +(2) విద్యుచ్ఛక్తివలన వచ్చిన కాల్పులు + +(3) X రే - రేడియంవలన వచ్చిన కాల్పులు. + +(ఇవి కొన్ని సంవత్సరముల తర్వాత మొండిజాతి వ్రణములకు కూడ దారితీయు అవకాశము కలదు). + +(4) ఆమ్లములు, క్షారముల వలన వచ్చిన కాల్పులు. + +(5) పై కప్పులేనిచోట్ల విపరీతమైన చలివలన వచ్చినవి. + +(6) సూర్యుని వేడిమి వలన వచ్చు కాల్పులు. + +చలనచిత్రములు : + +వార్తాపత్రిక, వేదిక, రేడియో, టెలివిజన్ ఈనాటి పంచములో ప్రచండమైన ప్రచారక సాధనములుగా +పేరుగాంచినవి. ఆధునిక మానవజీవితము ఈ సాధనములను ఆధారము చేసికొని తీర్పులు తీర్చిదిద్దుకొను చున్నది. ఈ నాల్గింటిలో గర్భీకృతమైయున్న మహత్తరశక్తిని పుంజుకొనిన ప్రచారక సాధనము మరియొకటి కలదు. +దీనినే చలనచిత్రమందురు. తక్కిన సాధనములకంటె \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0699.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0699.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1597744362bb860155047375e6700299cdfc37a8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0699.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ఆతనికి తలవని తలంపుగా ఒక సూత్రము అవగాహన మయ్యెను. ఈ సూత్రము ప్రకారము సూర్యునికిరణములు +పడుటకు అవకాశముగల భాగములనే ఈ రసాయనిక పదార్థము నలుపుచేయగల్గును. ఈ సూత్రముపై డా. లూయీ అను ఆంగ్లేయుడు మరికొన్ని పరిశోధనలు జరిపెను. ఆ పరిశోధన లన్నిటిని ఆతడు గ్రంథస్థముచేసి, హఠాత్తుగా చనిపోయెను. ఆ గ్రంథము మరొక ఆంగ్లేయుడైన జోసయా వెడ్జివుడ్ యొక్క హస్తములలో పడెను. మరణించిన డా. లూయీకి సహాయకుడుగా పనిచేసిన చిస్ హోం కూడ వచ్చి వెడ్జివుడ్ యింటిలో ప్రవేశించెను. + +వెడ్జివుడ్ యొక్క నాల్గవ కుమారుడైన థామస్‌కు వైజ్ఞానిక పరిశోధనలయెడల మిక్కిలి ఆసక్తి ఉండి యుండెను. డా. లూయీ ఛాయాగ్రహణము విషయములో గావించిన పరిశోధనల నన్నిటిని ఆతడు చిస్ హోం ముఖతః విని కార్యరంగములోని దూకెను. వెలుగు ప్రసరణము ద్వారా ఆతడు వస్తువుల ప్రతిబింబములను కెమేరా అబ్‌స్క్యూరా సహాయముతో 'రికార్డు' చేయ గలిగెను. + +ఛాయాగ్రహణ విధానమునకు ఈ పరిశోధనలు ఎంతయో సహాయపడెనని దీనవలన మనము గ్రహింప గలము. సిల్వర్ నైట్రేట్ సొల్యూషన్‌లో ముంచి తీయబడిన తెల్లని కాగితములుగాని లేక తోలుముక్కలు గాని వివిధ పదార్థముల ప్రతిబింబములను 'రికార్డు' చేయుటకు ఉపయోగింపబడెను. సూర్యరశ్మి వీటిపై సూటిగా ప్రసరించినపుడు త్వరితగతిని యివి నలు పెక్కును. కొన్నిగంటలవరకు వీటిని నీడలో ఉంచినప్పుడు గూడ ఇవి నలుపురంగుకు తిరుగగల్గెను. దురదృష్టవశాత్తు కెమేరా అబ్‌స్క్యూరా‌ ద్వారా 'రికార్డు' చేయబడిన వస్తువుల ప్రతిబింబములలో స్ఫుటత్వము లేకుండెను; అనగా ఈ ప్రతిబింబములన్నియు రేఖామాత్రముగానే గోచరించిన వన్నమాట, 'ప్రింట్ల'కు కాపీలు తయారు చేయుటకు కూడ వెడ్జివుడ్ చాల బాధపడెను. ఎన్నియో పర్యాయములు అవి నీటియందు కడుగబడి శుభ్రపరుప బడినప్పటికిని సత్ఫలితములు చేకూరకపోయెను. ఆ ప్రింట్ల మీదగల సిల్వర్ కాంపౌండు మార్పునకు గురికాక యథాప్రకారముగనే ఉండిపోవుటచే, అతడు వాటిని తీసి వేయ లేక +పోయెను. ఈనాడు విరివిగా ఉపయోగింపబడెడు 'హైపో' యను రాసాయనిక పదార్థము క్రీ. శ. 1799 సం.లో కనిపెట్టబడినను, ఇతర వస్తువులుగూడ ఈ విషయములో ఉపయోగార్హతను సంపాదించినను, వెడ్జిఫుడ్ తన పరిశోధనలను విజయవంతముగా కొనసాగించ లేక పోయెను. ఆతని ఆరోగ్యము పూర్తిగా దెబ్బతిని నందున, వెడ్జివుడ్ ముప్పది అయిదేండ్ల వయస్సుకూడ ముగియక మునుపే శాశ్వతముగా కన్నుమూసెను. + +ఫ్రాన్స్ దేశీయులైన జోసెఫ్ నిసిఫోర్ నివ్స్, డాగరే అను శాస్త్రజ్ఞులును, ఆంగ్లేయుడైన విలియం హెన్రీ ఫాక్స్ టాల్ బట్ అను నాతడును వెడ్జివుడ్ గావించిన పరిశోధనలను ఆధారము చేసికొని ముందునకు వెళ్ళగలిగిరి. ప్రతిబింబములను గ్రహించుటకై కాగితములకును, తోలుముక్కలకును బదులు లోహపు ముక్కలు ఉపయోగింపబడెను. ఈనాడు ఛాయాగ్రహణములో మన ముపయోగించెడి 'నెగెటివ్' లకు ప్రాణదాత ఫాక్స్ +టాల్ బట్ అను నాతడు ; 'పాజిటివ్' లకు జీవముపోసిన వాడు డాగరే. వీరిద్దరి కృషివలన 'నెగెటివ్' మీద \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0700.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0700.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..976ba838542b5ba4f691d2f45d629d9f020fcad9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0700.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +గ్రహింపబడిన వస్తువులయొక్క ప్రతిబింబములను 'పాజిటివ్' మీద స్పష్టముగా ముద్రించుటకును, ఒక ప్రింట్ +నుంచి అవసరమైనన్ని కాపీలు తీయుటకును అవకాశము కలిగెను. + +ఛాయాగ్రహణ చరిత్రలో మరొక అధ్యాయమును సృష్టించినవాడు సర్ జాన్ హెర్‌షెల్. సిల్వర్ క్లోరైడును గాజుకు పట్టించి, దానిపైన 'నెగెటివ్' ను సృష్టించుటకు హెర్ షెల్ కృషిసల్పెను. కాని క్లోరైడ్ గాజుకు గట్టిగా పట్టుపట్టక పోవుటచే, ఆతనికృషి అంతగా ఫలించక పోయెను. కాని కొంతకాలమునకు తరువాత నిప్సెడి సెంట్ విక్టర్ అను నాతని ప్రయత్నఫలితముగా ఈ క్లోరైడ్ విధానము విజయవంతమై, పందొమ్మిదవ శతాబ్దము మధ్యభాగమువరకు మంచి ప్రచారములోనికి వచ్చెను. + +క్లోరైడ్ విధానము 'కొలోడియన్' విధానమునకు అచిర కాలములో తావిచ్చెను. ఈవిధానము (process)ను +కనిపెట్టినవాడు స్కాట్ ఆర్చర్. ఆల్కహాల్, ఈథర్ కలిసిన రసాయన పదార్థమే 'కొలోడియన్' అనబడును. క్రీ. శ. 1851 లో ఈ పదార్థము కనిపెట్టబడినది. ఆధునిక యుగములో ఈ పదార్థమే ఛాయాగ్రహణములో విరివిగా వాడబడుచున్నది. కొలోడియన్‌తో పూతపూయబడిన గాజు ప్లేట్లు సిల్వర్ నైట్రేట్ సొల్యూషన్ లో ముంచి తీయబడిన తరువాత 'ఎక్స్‌పోజర్ 'కు (exposure) అనగా ఉపయోగమునకు - సిద్ధమగును. ఇవి తడిగా నుండుటచే ఈ విధానముసు 'వెట్‌కలోడియన్ ప్రాసెస్ ' అనియెదరు. ఈ విధానము చూపిన ప్రమాణములు +ఈనాడు ఇతర విధానముల ద్వారా కాన్పించుచున్న ప్రమాణములతో దీటు రాగలవని శాస్త్రజ్ఞు లభిప్రాయ పడుచున్నారు. ఛాయాగ్రహణ కళకు ఇట్టి అద్భుతమైన సేవచేసిన స్కాట్ ఆర్చర్ అంత్యదశలో తినుటకు తిండిలేక మలమల మాడి మరణించెను. + +తరువాత ఛాయాగ్రహణము విషయములో శాస్త్రీయమైన కృషి బహుళముగా జరిగెను. గెలటైన్ డ్రై ప్లేట్లు, అటు పిమ్మట సెల్యులాయిడ్ వ్యాప్తిలోనికి రాజొచ్చెను. అమెరికన్ శాస్త్రజ్ఞుడు ఈస్ట్‌మన్ సెల్యులాయిడ్ పదార్థమును బహుళ ప్రచారమునకు తీసికొని వచ్చెను. ప్రపంచమంతట విఖ్యాతినందిన 'కొడక్ ' కంపెనీకి ఈతడు అధినేత. ఫీల్ము చీకటిలో కాక, పట్టపగలే 'లోడ్' చేయబడుటయు, చీకటిగది (dark room) అవసరము లేక యే 'డెవలపింగ్' యంత్రము అమలులోనికి వచ్చుటయు ఛాయాగ్రహణరంగములో ప్రత్యేకముగా పేర్కొన దగిన విశేషములు. + +చలనచిత్ర ఛాయాగ్రహణము : ఇంతవరకు చిత్రఛాయాగ్రహణమునకు సంబంధించిన వైజ్ఞానిక విశేషములను +గూర్చి తెలిసికొంటిమి. ఇప్పుడు చలనచిత్ర ఛాయాగ్రహణమునకు సంబంధించిన విషయములను గ్రహించవలసి +యున్నది. చలనచిత్ర ఛాయాగ్రహణమును 'సినిమెటోగ్రఫీ' అనియెదరు. ఫ్రీజ్ గ్రీన్ అనునాతడు ఈ చలనచిత్ర +ఛాయాగ్రహణమునకు జనకుడని చెప్పక తప్పదు. క్రీ. శ. 1889 లో ఫ్రీజ్ గ్రీన్ గావించిన పరిశోధననుగురించి ఒక +సమకాలిక పత్రిక ఇట్లు వ్రాసెను. "ఆతడు ఒకరకమైన, ఒక విచిత్రమైన కెమేరాను కనిపెట్టెను. అది ఒక చతురపుటడుగు వైశాల్యము కలది. సంచలనమునకు గురియవుచున్న జీవిని దీనికి అభిముఖముగానుంచి, దీని 'హాండిల్ ' త్రిప్పినచో, క్షణమున కెన్నియో ఫోటోగ్రాఫులు 'రికార్డు' అగును. వీటినన్నిటిని ద్రావకములో శుభ్రముగా కడిగి, వరుస క్రమములో జతచేసి, వీటికి రెండుప్రక్కల రెండు రోలర్లను అమర్చి, ఒక విచిత్రమైన లాంతరు (ఈమాజిక్ లాంటర్న్ ఫ్రీజ్ గ్రీన్ చేతనే సృష్టించబడినది) ద్వారా వెండితెరమీద ప్రొజెక్టు చేయబడినది. శబ్దము కావలసిన చోట ఫోనోగ్రాఫ్ ఉపయోగింపబడినది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0701.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0701.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..990ff26dafc01bd39a8c7c091a579b73d2c14e67 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0701.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +వినోదము చేకూర్చుటకు సినిమెటోగ్రఫీ చక్కని సాధనమను విషయము క్రీ. శ. 1896 లో విరివిగా వ్యాప్తిలోనికి +వచ్చెను. ఫ్రాన్సుదేశీయులైన లూమియర్ సోదరులు లండన్‌లోని రాయల్ పాలీటెక్నిక్ లో తాము తీసిన ఛాయా చిత్రములను ప్రప్రథమముగా వినోదార్థము ప్రదర్శించిరి. లూమియర్ సోదరులు ఈ ప్రదర్శనములో ఉపయోగించిన యంత్రములో కెమేరా, ప్రింటరు, ప్రొజెక్టరు కలిపియుండెను. + +అనంతరము, చలనచిత్రముతో శబ్దమును జోడించుటకు పెక్కు ప్రయోగములు జరిగెను. ఈ ప్రయోగములలో ఒక ఫ్రెంచి జాతీయుడు కొంతవరకు విజయము సంపాదింపగల్గెను. ఆతడి పేరు డెమినీ. ఒక వంక మాజిక్ లాంతరు నడచుచున్న సమయములో ఆతడు కొన్ని "స్లైడ్సు"ను చూపెట్టగల్గెను. ఈ స్లైడ్సుకు అనుబంధముగా +ఫోనోగ్రాఫ్‌మీద కంఠధ్వని వినపడెను. + +క్రీ. శ. 1890 లో షికాగో (అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములు) నగరములో జరిగిన ప్రపంచ సంతలో (World Fair) థామస్ ఆల్వా ఎడిసన్, తాను నిర్మించిన 'కినిటోస్కోవ్ 'ను ప్రదర్శించెను. ఈ యంత్రములో నుండి చూడగా, సెల్యులాయిడ్‌మీద ఒక చిన్న చలన చిత్రము కాన్పించెను. మానవునిహావ భావ సంచలనమును ఆచిత్రములో చూచినవారి ఆనందమునకు అవధులు లేకుండెను. ఆ చలన చిత్రమును దర్శించుటకు ప్రజలు నేల ఈనినట్లు వెఱ్ఱిగా విరుగబడిరి. ప్రపంచములో ప్రప్రథమముగా ప్రదర్శించబడిన చలనచరిత్ర మిదియే. + +మూగచిత్రము : చలనచిత్రమును ఇతోధికముగ శాస్త్రీయమును, శ క్తిమంతమును చేయుటకు ఆనాటినుండియు ఎన్నియో పరిశోధనలు జరిగెను. మూగ చిత్రములు (silent pictures) మీద ప్రజాసామాన్యమునకు మోజు హెచ్చెను. కెమేరాలు, ప్రాజెక్టరులు శీఘ్రకాలములో తయారగుట ప్రారంభమయ్యెను. అంతకు పూర్వము ముక్కలు ముక్కలుగా నున్న ఫిల్ములు ఇప్పుడు వెయ్యి అడుగుల 'రీలు' గా తయారయ్యెను. ఆ దినములలో జరిగిన పెద్ద విందులు, వినోదములు ఈ మూగ చిత్రములలోనికి డాక్యుమెంటరీ రూపములో ఎక్కసాగెను. + +వేయి అడుగుల చిత్రములకు పూర్వము వచ్చిన ఏబది అడుగుల చిత్రములు ప్రేక్షకులకు యధార్థముగ విస్మయము కల్గించెను. 'లైఫ్ ఆఫ్ ఏన్ అమెరికన్ ఫైర్ - మన్', 'ట్రెయిన్ రాబరీ' మొదలగు చిత్రములు ఎడిసన్ +కంపెనీవారి ఆవరణ నుండి బయటికి వచ్చి ప్రేక్షకులను ఆశ్చర్యచకితులుగా చేసివై చినవి. ఇటు చిత్రము నడచుచున్న సమయమందే, అటు వ్యాఖ్య ఫోనోగ్రాఫ్ మీద వినిపించెడిది. + +క్రీ. శ. 1902 లో అమెరికాలో థామస్ టాల్ అను నాతడు 'ఎలక్ట్రిక్ థియేటరు' ను ప్రారంభించెను. అంతకు +పూర్వమే ఎడిసన్ తన స్వంత స్టూడియోను నిర్మించుకొనెను. ఉద్వేగమును, ఆవేశమును కలిగించెడి వంద +అడుగుల చిత్రములు ఆ స్టూడియో యందును, బహిరంగ ప్రదేశములయందును తయారు కాజొచ్చెను. సంస్కారము లోపించిన మోటునటనను కనబరచెడి కొందరు నటీనటులు ముందునకువచ్చి ఈ చలనచిత్రములలో పాల్గొనిరి. చలనచిత్రముల మీద మోజు హెచ్చిన ప్రజలు నటీనటుల హావభావములకు అంతగా ప్రాముఖ్యము నియ్యలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0702.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0702.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..366be828a33709b0ef74acd4aacf39681e960932 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0702.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +మొత్తముపై చలనచిత్రము విశ్వమంతటను ఒక విధమైన సంచలనమును కలుగజేసెను. ఉద్వేగమును, +ఆవేశమును కలిగించగల కథావస్తువులు చిత్రముల కెక్క వలసిన ఆవశ్యకత గుర్తింపబడినది. వేయిఅడుగుల చిత్రములు క్రమముగా మూడువేల అడుగుల చిత్రములుగా అభివృద్ధి కాజొచ్చెను. + +ఫిల్ముస్టూడియోల అవతరణ : దీర్ఘమైన చిత్రనిర్మాణము ఆరంభమగుటతో ఆధునిక యంత్రపరికరములతో కూడుకొని యున్న ఫిల్ముస్టూడియోలుగూడ వెలిసినవి. శక్తిమంతమైన కాంతిప్రసరణము నిచ్చుటకు బృహద్రూపమున విద్యుద్దీపములుగూడ వ్యాప్తిలోనికి వచ్చినవి. వివిధ దృశ్యములను కళాత్మకముగా గోచరింపజేయుటకై అనువైన 'సెట్స్' స్టూడియోలలో నిర్మాణము చెందనారంభించెను. + +క్రీ. శ. 1906 లో యూజెనీలూస్ట్ యనునాతడు గొప్ప పరిశోధన సలిపి, చిత్రమునుతీయు ఫిల్ముమీదనే +శబ్దమునుగూడ 'రికార్డు' చేయగలిగెను. కాని ఈ విధానములో స్ఫుటత్వము సరిగా సిద్ధించలేదు. క్రీ. శ. 1914 వరకు ఇంగ్లండు, ఫ్రాన్సు, ఇటలీ, అమెరికాదేశములు వినోదమున కుపయోగపడు మూగచిత్రములను నిర్మించుటలో పందెపు గుఱ్ఱములవలె ముందునకు పరుగులిడ సాగెను. ఈ మూగచిత్రములలో 'సీరియల్స్' గూడ +తయారయ్యెను. అంతలోనే ప్రపంచ మహాసంగ్రామ మారంభమయ్యెను. ప్రళయ సంక్షోభముగా పరిణమించిన +ఆ మహాసంగ్రామము కారణముగా సినిమా సాంకేతిక శాస్త్రాభివృద్ధికి గొప్ప అంతరాయము కలిగెను. + +యుద్ధానంతరము యూరప్ ఖండమందలి పెక్కుదేశములు చలనచిత్రకళ మీద తమ దృష్టిని కేంద్రీభూత +మొనర్చెను. శబ్దమును సశాస్త్రీయముగా 'రికార్డు' చేయుటకు ప్రయోగములు సాగెను. చిత్రమొక ఫిల్ము పైనను, శబ్దము వేరొక ఫిల్ము పైనను ఏక కాలములో, ఒకే వడిలో - 'రికార్డు' చేయుటకు ప్రయత్నములు జరిగెను. క్రీ. శ. 1925 లో ఈ ప్రయత్నములకు అఖండవిజయము చేకూరెను. క్రీ. శ. 1925 లో వార్నర్ బ్రదర్స్ “ది జాజ్ సింగర్”, “ది సింగింగ్ ఫూల్" అను రెండు శబ్దచిత్రములను నిర్మించిరి. ఈ చిత్రములు ప్రపంచమంతటను గొప్ప సంచలనమును కలిగించెను. చిత్రములలో మాట, పాట - అనగా సాహిత్య సంగీతములు-ఇతర ధ్వనులు రసోత్పత్తికి కారణభూతము లగునను సత్యమును చిత్రముల నిర్మాతలు, నటీనటులు, సాంకేతిక శాస్త్రజ్ఞులు +గ్రహింపగలిగిరి. + +శబ్దగ్రహణమున క్రొత్తపుంతలు : శబ్దగ్రహణము విషయములో శాస్త్రవేత్తలు క్రొత్తపుంతలు త్రొక్కిరి. +చిత్రనిర్మాణములో సహజముగా మైక్రోఫోను ప్రధానమైన పాత్ర వహించును. స్టూడియో సెట్టు నందు షూటింగు జరుగుచున్న సమయములో నటీనటుల తలలపైన - అనగా కెమేరా 'రేంజి'లోనికి అది రాకుండ జేయుటకై - ఒక ఇనుపకడ్డీకి అది వ్రేలాడకట్టబడి యుండును. ఈ కడ్డీ 'బీమ్' అని పిలువబడును. దీనిని అవసరము ననుసరించి అన్నిదిశలకు త్రిప్పుకొనవచ్చును. వ్రేలాడదీయబడు మైక్రోఫోను నటీనటుల మాటలను, పాటలను, ఇతరధ్వనులను గ్రహించును. శబ్దము ‘యాంప్లిఫయర్' గుండా ప్రయాణించి, కాంతి తరంగముల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0703.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0703.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44cbf2eef7fec52e61809566acb979ff3b6974ce --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0703.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +స్వరూపమును స్వీకరించి, శబ్దమునకు సంబంధించిన ఫిల్ముమీద 'రికార్డు' కాగలదు. షూట్ చేయబడిన చిత్రము +యొక్క 'నెగెటివు'ను, సౌండ్ (ధ్వని) 'నెగెటివు'ను మొదట లేబరేటరీలోను, అటుపిమ్మట ఎడిటింగు శాఖలోను సమశ్రుతిలో జోడింపబడును. దీనినే 'సింక్రొ నైజేషన్' (synchronization) అనెదరు. చిత్రము విడుదల అగువరకు చిత్రమును, సౌండ్ నెగెటివులును ఒకే పాజిటివ్ మీద 'ప్రింట్' కానేరవు. చిత్రము విడుదల యయినప్పుడు మాత్రమే ఆ రెండును కలిపి 'ప్రింట్' చేయబడును. ఈలోగా ఈ నెగెటివులకు సంబంధించిన పాజిటివ్ ప్రింట్లను ఎన్నియయినను తీసికొనవచ్చును. + +నేపధ్యగానము (Play - back) : శబ్దగ్రహణ పథములో 'ప్లే బాక్' విధానము మరొక మైలురాయి వంటిది. పూర్వము చిత్రము షూటింగు జరుగుచున్నప్పుడే పాటలు గూడ 'రికార్డు' చేయబడెడివి. వర్తమానకాలమున పాటలను ప్రత్యేకముగా రికార్డుచేసి, షూటింగులో ఆ పాటలయొక్క శబ్దోచ్చారణకు అనువుగా నటీనటులచే +పెదవుల సంచలనమును సరిచేయుట సంభవించుచున్నది. ఈ విధానముచే నేపథ్య గాయకీ గాయకుల ప్రాముఖ్యము హెచ్చెను. + +పూర్వము శబ్దమును సరాసరి 'సౌండు ఫిల్ము' మీదనే రికార్డు చేసెడివారు. ఇప్పు డట్లుకాదు. ఆధునిక యుగమున 'మాగ్నెటిక్ రికార్డింగు' అమలులోనికి వచ్చెను. టేపుమీద పాటలను రికార్డు చేసికొని వీటిని అప్పటికప్పుడు విని అందుండి మేలైన వాటిని ఎన్నుకొనిన అనంతరము —— వాటిని సౌండ్ ఫిల్ముకు ట్రాన్స్‌ఫర్ చేయుట ఈనాడు జరుగుచున్న విధానము. ఈ విధానము వలన మిక్కిలి ఖరీదుగల ఫిల్మును పొదుపుగా వాడుటకు అవకాశము కల్గుచున్నది. + +పొడుగు చిత్రములు; పొట్టి చిత్రములు : స్థూలదృష్టితో చూచినచో ఈనాడు నిర్మించబడుచున్న చిత్రములు రెండు రకములుగా నున్నవి. పొడుగు చిత్రములు మొదటి రకమునకు చెందినవి ; పొట్టి చిత్రములు రెండవరకమునకు చెందినవి. పొడుగు చిత్రములను 'ఫీచర్ ఫిల్ము' లనెదరు. డాక్యుమెంటరీలు, వార్తా చిత్రములు, విద్యావిషయక చిత్రములు, వైజ్ఞానిక ప్రబోధక చిత్రములు, వ్యాపార ప్రకటనలకు చెందిన చిత్రములు— ఇవన్నియు పొట్టి చిత్రముల జాబితాలోనికి రాగలవు. + +ఈనాడు సర్వసాధారణంగా థియేటర్లలో వినోదార్థము మనము పొడుగు చిత్రములనే చూచుచున్నాము. ఇవి “టు డై మెన్షనల్" (Two dimensional) చిత్రములని పేర్కొనబడుచున్నవి. మనము ఒక కంటిని మూసికొని మరియొక కంటితో చూచినచో, మన సమక్షములో కొంతమేర మాత్రమే కనిపించగలదు. ఈ మేరను 'టు డై 'మెన్షనల్' అనియెదరు. రెండు కండ్లను తెరచికొని చూచినచో, సమగ్రమైన మేర మనకగపడును. ఈ విశాలమైన మేరను కనపరచు చిత్రములే “త్రిడైమెన్షనల్" (Three dimensional) చిత్రములని పిలువబడు చున్నవి. సినిమాథియేటర్లలో 'త్రిడై మెన్షనల్ ' చిత్రములు ఏక కాలమున రెండు ప్రొజెక్టర్ల ద్వారా ప్రదర్శింపబడును. +దుర్నిరీక్ష్యమైన కాంతి వీటియొక్క ప్రొజెక్షనులో ఉపయోగింపబడుటచేత, ఇట్టిచిత్రమును చూచువారు- నేత్ర దృష్టి దెబ్బతినకుండుటకై, ప్రత్యేకమైన సులోచనములను ధరింపవలసి యుండును. ఈ చిత్రములలో పాత్రలు, +సన్ని వేశములు, ధ్వనులు సాక్షాత్తు మన కళ్లముందు కన్పించుచున్నట్లు భ్రమ కల్గును. వీటిని స్టూడియోలో షూట్ చేయునప్పుడు గూడ శక్తిమంతమైన కెమేరా లెన్సులు ఉపయోగింపబడును. + +'సినీరమ', 'విస్టావిజన్', 'సినిమాస్కోప్' మొదలైన చలనచిత్రరూపములు వివిధపాత్రల స్వరూపమును స్నిగ్దముగా చూపించుటకును, సన్ని వేశముల ప్రాముఖ్యమును స్ఫుటముగా కన్పింపజేయుటకును దోహదము చేయగలవు. బ్రహ్మాండమైన యుద్ధదృశ్యములు ఈ రూపములలో ప్రస్ఫుటముగా కాన్పించును. అయితే వీటిని స్టూడియోలో +షూట్ చేయుటకు సాధారణమైన కేమెరాలు ఉపయోగింపబడినను, వాటి 'ఫ్రేమింగు' వైశాల్యమును చూపించును. థియేటరులో మనముచూచు సాధారణ చిత్రము 15'×20' వైశాల్యముగల వెండి తెరమీద ప్రొజెక్టు చేయబడును. పైన పేర్కొనబడిన చిత్రములు 20' + 40' వైశాల్యముగల వెండితెరమీదనే ప్రొజెక్టు చేయబడుటకు వీలగును. + +ఈనాడు మనము సినిమాథియేటరులలో 35 మిల్లి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0704.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0704.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7198f34a88df337a9e89853b8bdd945544e660ce --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0704.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +మీటరుల ఫిల్ములను చూచుచున్నాము. 16 మిల్లీమీటరుల ఫిల్ములు, 9.5 మిల్లీమీటరుల ఫిల్ములు, 8 మిల్లిమీటరుల ఫిల్ములు గూడ ఈ కాలములో వ్యాప్తియందున్నవి. 35 మిల్లీమీటరుల ఫిల్ము సర్వసాధారణముగా వేయి అడుగులచుట్టుగాను, 16 మిల్లీమీటరుల ఫిల్ము 400 అడుగుల చుట్టుగాను తయారుచేయబడి యుండును. వెయ్యి అడుగుల ఫిల్ముచుట్టు థియేటరులో ప్రొజెక్టర్‌మీద పరుగెత్తుటకు పది నిమిషముల కాలవ్యవధి పట్టును. + +చలనచిత్రప్రభావము : లెనార్డో డావిన్‌స్కీ, వెడ్జివుడ్, నిస్సీ, డాగరే, ఫాక్స్ టాల్‌బట్, ఫ్రీజ్ గ్రీన్, లాస్టీ, ఎడిసన్ మొదలైన వైజ్ఞానిక శాస్త్రవేత్తల కృషిఫలితముగా ఈనాడు సినిమా, ప్రపంచమంతటను మహత్తరమైన శక్తిగా రూపొందియున్నది. సంగీతము, సాహిత్యము, చిత్రలేఖనము, నృత్యము మున్నగు లలితకళలన్నియు +చలనచిత్రములో ఈ యుగమందు గూడుకట్టుకొని యున్నవి. చలనచిత్ర మీనాడు ఒక వంక కళగాను, మరొకవంక వ్యాపారముగాను పరిణామము చెందినది. + +చిత్ర నిర్మాత, దర్శకుడు, కవి, సంగీతదర్శకుడు, ఛాయాగ్రాహకుడు, శిల్పదర్శకుడు, నటీనటులు, ఆహార్యము, వేషధారణములను చూచువారు, కూర్పు దారుడు, ఇతర సాంకేతిక శాస్త్రజ్ఞులు చిత్రనిర్మాణములో భాగస్వాములై వ్యవహరించుచున్నారు. చిత్రనిర్మాణము సమష్టి కృషిఫలితము. దర్శకుడు ఈ సాంకేతిక శాస్త్రజ్ఞు లందరికిని నాయకుడు. అతని వీక్షణాశక్తిని (visualization power) అనుసరించియే చిత్రము రూపులు తీర్చి దిద్దుకొనును. + +చిత్రమనగా సెల్యులాయిడ్ మహాకావ్యమన్నమాట. అధ్యాయములు, పేరాలు, ఫుల్ స్టాపులు, సెమికోలన్లు, కోలన్లు, డాష్‌లు, కామాలు - ఇవన్నియు కావ్యమందలి భాషా, భావవాహికలకు సొబగులు ఎట్లు తీర్చి దిద్దగలవో, అటులే ఈ సెల్యులాయిడ్ మహాకావ్యానికి 'సీక్వెన్సులు', 'సీనులు', 'షాటు' లు, 'ఫేడ్ ఇన్', 'పేడ్ అవుట్' లు, 'కట్'లు, 'మిక్స్'లు, 'డిసాల్వ్ ' లు, 'టర్న్ వైవ్' లు, 'వైవ్ 'లు పరిపుష్టిని చేకూర్చగలవు. ఈ సాంకేతిక పారిభాషిక పదములన్నియు చిత్రమునకు లయబద్దమైన నడకను ప్రసాదించి మన దృష్టిని బంధించును. కెమెరాలో ఉపయోగింపబడు 100, 75, 50, 40, 25, 15 లెన్సులు పాత్రల ముఖకళవళికలను, సెట్లలోని వాతావరణము యొక్క రామణీయకతను మనకు ప్రస్ఫుటముగా చూపించుటకు ఉపకరించును. + +'సినాప్సిస్', 'స్టోరీ', 'ట్రీట్ మెంట్', 'సినేరియో' 'స్క్రిప్ట్', 'షూటింగ్ స్క్రిప్ట్'-ఇవన్నియు కథ వెండితెరమీద రూపు తీసికొనులోపల వచ్చు పరిణామదశలు. ఈ దశలలో కథ విశిష్టతతో కూడిన తీర్పులను తీర్చి దిద్దుకొనును. 'ఎక్స్‌పొజిషన్', 'ఎక్స్‌పౌండర్', 'ఎక్స్‌ప్లోడర్ ', 'కాన్‌ఫ్లిక్ట్', 'కాంప్లికేషన్స్', 'మోర్ కాంప్లికేషన్స్', 'సబ్ క్లైమాక్స్', 'క్లైమాక్స్', 'డినౌమెంట్ ' ఇవి ప్రతి ఇతివృత్తమునకును అవసరమగు దినుసులు. పాత్రౌచిత్యము, పాత్ర పరిపోషణ, సంఘర్షణ, చిక్కులు, రససిద్ధిని బడయు అంతిమఘట్టము- ఇవి వీటిలో మనకు ద్యోతకమగును. ఇతివృత్తము యొక్క ప్రయోజనము లేక గమ్యస్థానము 'డినౌమెంటు' లో గోచరించును. + +తెరమీద కథను చెప్పుటలో షాట్ల విభజనము ప్రాధాన్యము వహించును. స్థూలరూపములో ఈ షాట్లు రెండు +రకములుగా నుండును. ఒకటి 'స్టెడీ' షాట్లు ; రెండు 'ట్రాలీ' షాట్లు. కెమేరా ఒకే ఒక సెటప్ లో నున్నప్పుడు 'స్టెడీ' షాట్ తీసికొనబడును. అది ముందునకుకాని, వెనుకకు కాని, ప్రక్కకు కాని తిరుగుచున్నప్పుడు 'ట్రాలీషాట్ ' +తీసుకొనబడును. సెట్టుమీద షూట్ చేయవలసిన పాత్రలలో కొన్నిటిని మినహాయించుటకు కాని, కొన్నిటిని +కలుపుటకు కాని, ఒక పాత్రయొక్క శరీరములో ఏ భాగమునైనను మినహాయించుటకు గాని, కలుపుటకు +గాని 'ట్రాలీషాట్' ఉపయోగింపబడును. + +'డిస్టెన్స్‌షాట్', 'లాంగ్ షాట్', 'మిడ్ లాంగ్ షాట్', 'మిడ్‌షాట్', 'క్లోజ్ మీడియంషాట్' 'క్లోజ్‌షాట్' మున్నగునవి వెండితెరపైన మనకు ప్రకృతి సౌందర్యమును, పాత్రల ముఖ కళవళికలను, భావ విస్ఫూర్తిని ఆయా సందర్భముల ననుసరించి చూపించుటకు ఉపయోగపడుచుండును. రసానుభూతిని కల్గించుటకై వెండితెరమీద శరవేగముతో కొన్ని చిన్నషాట్లు చూపింపబడును. వీటిని 'మాంటేజి షాట్స్' అనియెదరు. + +ఈనాడు చలనచిత్రములో తంత్ర ఛాయాగ్రహణము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0705.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0705.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4270dbce900292ea4f9c463242db3de1146a90cc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0705.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ప్రాధాన్యము వహించుచున్నది. కెమేరాను 'రీవర్స్'లో నడుపుటద్వారా ఒకటర్న్-ఒక పిక్చర్ ద్వారా - అనగా స్టాప్ మోషన్ విధానముద్వారా, తంత్రమునకు సంబంధించిన దృశ్యములను చూపించుటకు అవకాశము కల్గును. 'బాక్ ప్రొజెక్షన్' విధానము నటీనటులు కొన్ని పరిసర ప్రాంతములలో నుండి, అభినయించు చున్నట్లు మనకు +చిత్తభ్రమమును కలుగ జేయును. + +టెక్నిక్ : సాహిత్యము : సినిమాకు ప్రత్యేకమైన ఒక సాంకేతిక శాస్త్రవిధానము కలదు. ఈ విధానమునే 'టెక్నిక్ ' అనియెదరు. దీనిపై గొప్ప సాహిత్యము వెలువడినది. అంతర్జాతీయ రంగములో ఆధునిక యుగమున చలనచిత్ర రంగములో ప్రాముఖ్యము వహించుచున్నవి రెండే రెండుదేశములు-అమెరికా, సోవియట్ రష్యాలు . ఈ రెండుదేశములు తమ అభిరుచుల కనుగుణ్యముగా ఈ సాహిత్యమును తీర్చి దిద్దుకొనుచున్నవి. అమెరికా 'ఫిక్షన్' కు అనగా కల్పనకు ప్రాధాన్య మిచ్చుచుండగా, సోవియట్ రష్యా 'రియలిజం' - కు అనగా వాస్తవికతకు అత్యంత ప్రాముఖ్య మొసగుచున్నది. ప్రఖ్యాత రష్యన్ రచయిత 'పుడోవ్‌కిన్' రచించిన 'ఫిల్ముటెక్నిక్ ' అను మహత్తర గ్రంథము చలనచిత్ర సాహిత్యమునకు మకుటాయమాన మైనది. మానవజాతియొక్క సర్వతోముఖ వికాసమునకు చలనచిత్ర మెట్లు తోడ్పడగలదో ఈ గ్రంథము మనకు విప్పిచెప్పగలదు. + +కమ్యూనిస్టు దేశములు ప్రచండశక్తితో కూడుకొని యున్న సినిమా రంగమును ప్రభుత్వపర మొనర్చినవి. +పెట్టుబడిదారీవిధానమునకు కొద్దిగనో గొప్పగనో నివాళులర్పించుచున్న దేశములు ఈ మహత్తరశక్తిని ఇంకను +వ్యక్తిగతమైన వ్యాపారస్తులహస్తములయందే ఉంచినవి. + +ప్రపంచమందలి పెక్కు దేశములు సినిమా ఒక మహత్తరమైన ప్రచారక సాధనమని గుర్తించుటచే, ఏటేటా, +అంతర్జాతీయ ఫిల్ము మహోత్సవములను ఏర్పాటుచేసి, ఉత్తమమైన చిత్రములకు బహుమతుల నిచ్చుచున్నవి. +భారతప్రభుత్వముకూడ మనదేశములో ప్రతిసంవత్సరము తయారగుచున్న పొడుగు చిత్రములలోను, పొట్టి చిత్రములలోను ఉత్తమమైనవాటికి పారితోషికములను ప్రసాదించుచున్నది. + +సినిమా సాంకేతిక శాస్త్రవిధాన మీనాడు శరవేగముతో అభివృద్ధి నొందుచున్నది. వర్ణచిత్రములు ప్రచారములోనికివచ్చి, నలుపు-తెలుపు చిత్రములను వెనుకకు నెట్టివేయుచున్నవి. ఒక వైపునుండి 'టెలివిజన్' వచ్చి ఉప్పెనవలె విరుచుకొని పడుచున్నను, సినిమాకు ఎట్టి చలనమును కలుగబోదు. టెలివిజన్ సెట్లు సామాన్య +మానవులకు ఆరుఅణాల వెలకు లభించునంతవరకు, కోట్లకొలది ప్రేక్షకుల హృదయ ఫలకములమీద పడిన సినిమా ప్రభావముద్ర చెక్కు చెదరనేరదు. + +మంచికికాని, చెడుకుకాని సినిమా ఒక మహత్తర శక్తిగా రూపొందినది. మానవజాతి ఈ చలనచిత్రమును +ఉపయోగించుకొను విధానము ననుసరించియే, ఇది మంగళగీతములను ఆలపించుటయో, కాక, మారణ +హోమమునకు సమిధలను చేకూర్చుటయో సంభవించును. + +చామర్లకోట : + +చామర్లకోట (సామర్లకోట) రాజమహేంద్రవరమునకు తూర్పుగా రైలుమార్గమున ముప్పదిమైళ్ళ దూరములో నున్న పారిశ్రామిక కేంద్రము. ఇది పంచారామ క్షేత్రములలో నొకటియై శివప్రధానమైన పుణ్యక్షేత్రమై వెలసినది. క్రీ. శ. 1855 వ సంవత్సర ప్రాంతమున ద్రవ్వబడిన కాకినాడ కాలువవలనను, 1893 వ సంవత్సరమున తెరువబడిన రైలుమార్గమువలనను ఈ క్షేత్రమందలి చాళుక్య భీమేశ్వర, రాజనారాయణస్వాముల ఆలయములు ప్రధాన గ్రామమునుండి వేరుపడిపోయి చెరకు, వరి పొలములమధ్య నిల్చి ప్రకృతిమాత యొడిలో లాలితము లగుచున్నట్లున్నవి. మొదటి చాళుక్యభీమ విష్ణువర్ధనుడు వేంగిరాజ్యమును క్రీ. శ. 892 నుండి 922 వరకును +పాలించిన కాలములో ఈ ప్రదేశ మారాజున కొక రాజధానిగా నుండెను. అంతకుపూర్వ మిది మొగలాయి +ప్రభువుల కాలములో మృత్యుంజయ పురమను పేరున వెలసెడిది. చాళుక్యభీముడు తనకు ఉపాస్యదైవమగు +భీమేశ్వరుని కిట దేవాలయ నిర్మాణముచేయించి, చాళుక్య భీమవరాగ్రహారమును తనపేర నెలకొల్పెను. + +“.. చాళుక్యభీమః, షష్ట్యుత్తరం యస్త్రిశతం రణానాం + జిత్వాస్వనామ్నా ప్రధితంవిధాయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0706.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0706.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d8b3023a46a932e38d68d5a8adfd144f8925c35 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0706.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +చాళుక్య భీమేశ్వర దేవహర్మ్యం +త్రింశత్సమాభూతలమన్వరక్షత్" + +అని యొక శాసనమున గలదు. చాళుక్యభీముడే తన పేరును దేవున కిడెనని కొందరందురు. ఈశ్వరపుత్రుడగు +కుమారస్వామిచే నిట శివలింగము ప్రతిష్ఠితమగుటచే నిది కుమారారామము, స్కందారామము అని కొన్ని శాసనములలో బేర్కొనబడినది. తారకాసురుని మెడలోని అమృతలింగమును కుమారస్వామి యైదు ఖండములుగా ఖండింప నందొక ఖండ మిట బడినందున నీ క్షేత్రము పంచారామ క్షేత్రములలో నొకటియై ప్రఖ్యాతమైనది. 'అదె కుమారారామ మాహర్మ్యరేఖయ చాళుక్యభీమేశు సదనవాటి' అని శ్రీనాథ కవిసార్వభౌముడీ +క్షేత్రమును గూర్చి తన భీమేశ్వర పురాణమున నుగ్గడించెను. చాళుక్య రాజరాజనరేంద్రునికి గూడ భీమేశ్వరుడు +ఉపాస్యదైవమై యుండునని "భారత శ్రవణాసక్తియు, బార్వతీపతిపదాబ్జధ్యాన పూజామహోత్సవమున్... ఇవి +యేనున్ సతతంబు నాయెడ గరంబిష్టంబులై యుండు" నన్న భారతవాక్యమువలన గ్రహింపదగును. ఇట చాళుక్యభీముని కోట ధ్వంసమైపోగాఁ బిమ్మట క్రీ. శ. 1400 ప్రాంతమున కాటయవేమారెడ్డి రాజమహేంద్రవరమున +రెడ్డిరాజ్య పాలనము గావించుచు తూర్పుదేశములను జయించి భీమవరమున పూర్వము కోటయుండిన స్థలమును ద్రవ్వింపగా, మహిషాసురమర్దని శక్తి విగ్రహము దొరకినది. దానికి శ్యామలాదేవి యను పేరిడి, ఆలయము గట్టించి, యట గ్రామము నిర్మించి, దానికి శ్యామలా దుర్గమని పేరిడెను. అదే సామర్ల కోట. ఇది సామర్లకోట కై ఫియతునందు వ్రాయబడినది. ఆ మహిషాసురమర్దని తరువాత భీమేశ్వరాలయమును చేరుకొన్నది. 'భీమనాయక దేవు పేరురంబున గ్రాలు భుజగహారములకు భుక్తి వెట్టి, రాజనారాయణస్వామి రమ్యభవన తార్క్ష్య కేతనపతికి నర్తనము గరపి' అని శ్రీనాథకవి యిచ్చటి గాలులను వర్ణించెను. ఈ భీమేశ్వర, నారాయణస్వాముల ఆలయములలో ముప్పది శాసనములు గలవు. వీనిలో క్రీ. శ. 1087 నాటిది అతి ప్రాచీనము. 1393 నాటి తామ్రశాసన మొకటి కాటయ వేమారెడ్డి రాజనారాయణస్వామికి భూరిదానములు చేసినట్లు తెల్పును. + +చాళుక్యభీము డీ భీమేశ్వరాలయమును, దాక్షారామ భీమేశ్వరాలయమును ఇంచుమించుగ నొకేరీతిగా నిర్మించెను. ఆఆలయము చుట్టును పదు నెనిమిది యడుగుల ఎత్తు గల ప్రాకారమున్నది. ప్రాకారము నలుమూలల నాలుగు +గోపురములున్నవి. యాత్రికు లుత్తరద్వారమున లోపలి యావరణములో ప్రవేశించి, తూర్పు ద్వారమునకు వచ్చిన +నట కోనేరు గలదు. కోనేటిమధ్యమున నొక మండపము ఉన్నది. కోనేటిలో యాత్రికులు స్నానతర్పణములు గావింతురు. ధ్వజస్తంభమునుదాటి ముందున కేగిన నట పెద్ద నంది గలదు. లోపలి ప్రాకారములో గణపతి, సరస్వతి మొదలగు దేవతల విగ్రహములున్నవి. స్వామి ప్రధానాలయము రెండంతస్తులుగా నుండును. దాక్షారామము నందువలెనే క్రిందియంతస్తు చీకటికొట్టు. మీదియంతస్తుననే అభిషేకాదులుచేయుదురు. లింగము గోధుమవన్నెగలిగి, మొత్తము పదు నెనిమిది యడుగుల యెత్తుండును. పార్థుడు కొట్టిన దెబ్బలు సూచించుట కన్నట్లు లింగము శిరస్సు ఎగుడు దిగుడుగా నుండును. ఉత్తరదిశలో మూలను ఊయెల మండపమున్నది. ఇది కదిపినచో నూగుచు ఆ కాలపుశిల్ప నిర్మాణనైపుణిని దెల్పును. ఆలయ పశ్చిమ ద్వారమునకు కొలదిదూరములో నొక పెద్ద రాతిస్తంభమును, దానిపై నొక నంది విగ్రహమును గలవు. భీమవరాగ్రహారము పాడుపడిన తరువాత నిట నొక గొల్లది స్వామికి నిత్యమును పాలు పెరుగులు నివేదన యిడెడిదనియు, నామె స్మృతి చిహ్నముగ నీ స్తంభము నిర్మింపబడెననియు దెల్పుదురు. శివరాత్రికి స్వామికళ్యాణాదులు జరుగును. ఇతర పర్వములలోగూడ భక్తు లభిషేకాదులకు ఆలయమునకు వత్తురు. భీమేశ్వరాలయమునకు పశ్చిమమున రెండు ఫర్లాంగుల దూరములో రాజనారాయణస్వామి ఆలయ మున్నది. ఇది విష్ణ్వాలయము. ఇందలి మూర్తి మాండవ్య నారాయణస్వామి. ఇందలి విష్ణువిగ్రహము క్రింద పరసువేదియుండెననియు, దానిని దొంగిలింపనొక చోరుడు యత్నింప వానిచేయి యం దంటుకొనిపోయెననియు, వాడు స్వామిని ప్రార్థింప చేయి యూడివచ్చెననియు స్థలపురాణగాథ చెప్పుదురు. + +వ్యాసుడు ఈశ్వరునిచే వెడలనడుపబడి కాశిని వీడి దక్షిణకాశియగు దక్షారామమున కేగుచు పీఠికాపురము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0707.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0707.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66a91a606fba5c70b7e569adb969634942339a01 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0707.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +నుండి ఏలేరు అను ఏటి తీరమునుండి ఈ కుమారా రామము మీదుగనే సర్పవరముచేరి, తుల్యభాగానదిని +గడచి, భీమమండలమును బ్రవేశించెనని శ్రీనాథకవి వర్ణించెను. ఈ ప్రదేశమంతయు వరిచేలు, చెఱకు తోటలు, +మామిడి, కొబ్బరి, పోక మొదలగుతోటలు కలిగి యొప్పెనని వర్ణింపబడెను. 'కలమశాలి శారదాముఖాదివ్రీహి +సస్యంబులవలనను నిరంతర నారికేళచ్ఛదచ్ఛాయాచ్ఛన్న హరిదంతరంబులగు భుజంగవల్లిమతల్లీ కాలింగిత క్రముక కంఠోపకంఠంబులగ్రీడించు.....నసఫలసారణి పరంపరా రంభాపలాశ సంభారంబులు ... అఖిల భువనాభిరామంబులైన యారామంబుల వలనను"-ఇట్లు భీమేశ్వర పురాణమున (2-55) గలదు. + +సామర్లకోటప్రాంతదేశము ఆంధ్రదేశము నేలిన పెక్కువంశముల రాజుల పాలనము ననుభవించెను. కాకతీయ +రాజ్య పతనానంతరమున కొంతకాలము గజపతుల యొక్కయు, కొండవీడు, రాజమహేంద్రవరపు రెడ్డిరాజు +యొక్కయు ప్రాభవ మిట చెల్లెను. కాటయ వేమా రెడ్డి యీప్రాంతమును జయించెను. పిమ్మట మొగలాయి +పాలనమునకును, తరువాత హైదరాబాదు నైజాముల యాధిపత్యమునకు ఈ ప్రాంతము గురియయ్యెను. పెద్దాపురము, పిఠాపురము, విజయనగరములందు సంస్థానాధీశులును, జమీందారులును నెలకొని శతాబ్దముల తరబడిగా నీ ప్రాంతము నేలుచు బలాఢ్యులును విజేతలును నగు సమ్రాట్టులతో సందర్భానుసారముగా వైరములును, నెయ్యములును నెరపుచు ప్రజలనుండి పన్నులు గ్రహించుచుండిరి. సామర్లకోట పిఠాపురపు సంస్థానములో జేరినట్టిది. మాధవరావు అను వెలమప్రభువు ఈ వంశమున నొక మూలపురుషుడు. పిఠాపురపు జమీందారు మొదట సామర్లకోటలో నివసించుచు తరువాత పిఠాపురము చేరుకొనెను. ఈ వంశములో తెనుగురావు అను నతడు రాజమహేంద్రవర సర్కారుకు సర్దారాయెను. పదునెనిమిదవ శతాబ్దములో సామర్లకోట +మరల రాజధానీస్థల మాయెను. అప్పటికి డచ్చివారు. ఫ్రెంచివారు, ఆంగ్లేయులు మొదలగు విదేశీయు శ్రీ దేశమున పరిపాలనము నెలకొల్పుకొనుటకు పరస్పర యుద్ధములతో దేశమును అట్టుడికించున ట్లుడికింప జొచ్చిరి. +1758 లో ఆంగ్లసైస్యములు విజయనగర సంస్థానాధీశుని ప్రోత్సాహమున సామర్లకోట మీదికి నడచెను. ఇచ్చటి +కోట మూడు నెలలపాటు ఆంగ్లేయుల ముట్టడిని ధిక్కరించి నిలువగలిగెను. తుదకు లొంగిపోయెను. ఆంగ్లేయులు 1759 లో సామర్లకోటను వశముచేసికొని ఫ్రెంచి సేనలను కాకినాడకు తరిమిరి. 1765 నాటికి ఉత్తరసర్కార్ల ప్రాంతము నైజాముపాలననుండి తొలగి, ఆంగ్లేయుల వశమాయెను. ఢిల్లీ చక్రవర్తి ఉత్తర సర్కార్లను ఆంగ్లేయులకు దానముగా నిచ్చుచు ఫర్మానా నిచ్చెను. నాటినుండియు ఈ ప్రాంతమునకు పరిపాలనా స్థైర్యము కలిగెను. అప్పుడు సామర్లకోట ఆంగ్లేయ సైనికదళములకు ప్రధాన ఆరోగ్య నివాసకేంద్రమాయెను. 1786 లో నిట సేనానివేశములు (బ్యారక్సు) కట్టిరి. సైనికుల కవాతులకు సామర్లకోట ఊరి యుత్తరముననున్న పెద్ద బయళ్ళు కంటోన్మెంటు బయళ్ళుగా నేర్పడెను. 1838 లో ఆంగ్లసైనికు లిచ్చటికోటను నేలమట్టము చేసిరి. 1868 లో +నిచ్చటి సేనానివేశములు ఎత్తివేయబడెను. భద్రాచలపు మన్యప్రాంతములో 1879 లో రంపపితూరీ జరుగుటచే +రెండు ఆంగ్లపటాలములు సామర్లకోటలో నిలుపబడెను. అవికూడ 1893 లో తొలగింపబడెను. ఫ్రెంచి, ఆంగ్ల +సేనానులును, విజయనగర సంస్థానాధిపతులును, నైజామును పరస్పర యుద్ధములలో చిక్కుకొనియున్న కాలములో ఫ్రెంచివారి సహాయమున విజయనగరరాజు బొబ్బిలికోటను ముట్టడించెను. బొబ్బిలి వెలమవీరులు +యుద్ధభూమికి తమప్రాణములను ధారపోయ నురికిరి. బొబ్బిలికోట సర్వనాశనమగు స్థితిరాగా, రాణివాసపు +స్త్రీలు అగ్నిలో దమ ప్రాణము లర్పింప సిద్ధపడిరి. బొబ్బిలి రాణి మల్లమదేవి, చినవెంకటరావను తన +యైదేండ్ల బాలునికి బ్రాహ్మణకుమారు వేషమువేసి యొక దాసిచే, సామర్లకోటలోనున్న తన చెల్లెలు జగ్గయ్యదేవి +కడకు బంపెను. బాలుడు శత్రువులచేత జిక్కెను. విజయనగర రాజు శత్రువంశాంకుర ముండరాదని బాలుని +వధింపనెంచగా, ఫ్రెంచిసేనాని బుస్సీ యను నాతడు బాలుని గాపాడెనని బొబ్బిలి యుద్ధకథ వలన దెలియు +చున్నది. ఇట్లు సామర్లకోట దేశ చరిత్రలో కొంత కీలక స్థానము వహించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0708.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0708.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8bda79920413bd48473ad4d4a1d0c90a17f028b6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0708.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +1765 సంవత్సరము నుండియు ఆంగ్లప్రభుత్వమువారీ సామర్లకోట ప్రాంతము చెఱకుపంటకు ప్రధానముగా +నున్నదని గుర్తించిరి. ప్యారీకంపెనీయను బ్రిటీషుసంస్థ 1897 లో నిచ్చట నొక పంచదార ఫ్యాక్టరీని స్థాపించెను. +అది దినదినాభివృద్ధి నొందినది. అనుదినము సుమారైదువందల మంది పనివాండ్ర కిందు జీవనోపాధి లభించుచున్నది. 1952 నాటికి సంస్థ పెట్టుబడి 26,92000 రూపాయలు. పదిలక్షల రూప్యముల నిధులుకూడ నున్నవి. ఇందలి యంత్రములు దినమున కైదువందలటన్నుల చెఱకు ఆడగలవు. తాటిబెల్లము, చెఱకు బెల్లములనుండి పంచదార తీయుచున్నారు. సగటున సంవత్సరమున కిట ఒకలక్ష అరువదివేల మణుగుల పంచదార యుత్పత్తి యగుచున్నది. చెఱకుపిప్పి మున్నగువాటిని వ్యర్థముగా పోనీక వానినుండి పిప్పరమెంట్లు మున్నగునవి తయారుచేయు యంత్రభాగముల నిట అనుబంధముగా జేర్చిరి. + +చెఱకు తెగుళ్ళచే పంట క్షీణించుటచే ప్రభుత్వమువారు ఓషధీశాస్త్రనిపుణులను నియోగించి పరిశోధనలు +గావింపజేసిరి. పరిశోధకుల సూచనలనుబట్టి సర్కారువారు సామర్లకోటలో పరిశోధనాత్మక వ్యవసాయ కేంద్రమును 1902 లో స్థాపించిరి. ఇది కాకినాడ కాలువలోని సామర్లకోట లాకును ఆనుకొనియున్నది. సుమారు నలుబది యెకరముల విస్తీర్ణమున ఈ వ్యవసాయక్షేత్రమువారు వివిధములగు పంటలు పండించుచు. రైతులకు +చక్కని వ్యవసాయిక విజ్ఞానము నందించుచున్నారు. ఈ సంస్థ శాశ్వత సంస్థగా మార్చబడినది. + +సామర్లకోటలో మంగుళూరు పెంకుల పరిశ్రమకూడ విరివిగ పెంపొందినది. పెద్దాపురమునకు పోవు రోడ్డు +నానుకొని మంగుళూరు పెంకుల కార్ఖానాలున్నవి. ఈ యూర, తోళ్ళను బాగుచేయు సంస్థకూడ నొకటి గలదు. +ఇటీవల సర్కారువారు పారిశ్రామిక శిక్షణకేంద్రము నొకదానిని ఊరికుత్తర భాగమున స్థాపించిరి. యువకుల కిట వివిధ పారిశ్రామిక శిక్షణము లియబడుచున్నవి. + +చారిత్రక భౌతికవాదము + +(Historical Materialism) : + +ప్రపంచ గమనమును, ప్రపంచ సమస్యలను పరిశీలించుట యందు భౌతిక వాద దృక్పథమును (materialist +outlook) అనుసరించవలెననియు, అదియే సశాస్త్రీయమైన, సహేతుకమైన మార్గమనియు పలుదేశముల యందలి దేహాత్మక వాదులు భావించి యుండిరి. ప్రపంచము యొక్క సృష్టిస్థితులకు పదార్థము (matter) మూల +మనియు, పదార్థమే వివిధ రూపములలో మానవాకారము వరకు పరిణామము చెందినదనియు, అతి దీర్ఘమైన ఈ పరిణామ దశలలో చిరకాలమున కేర్పడిన మానవజన్మమునకు, అంతకుపూర్వము జీవకోటికి లేని +ఆలోచనాశక్తి, భావనావైశిష్ట్యము తన్మూలాధారమైన 'మెదడు' అను పదార్థవిశేష మేర్పడినదనియు, మానవుని +ఆలోచనా విధానమునే 'భావ' మని పిలుచుచున్నా మనియు దేహాత్మకవాదులు తార్కికముగను, హేతుబద్ధముగను వివరించియుండిరి. ఈ వివరణము ననుసరించి పదార్థము సనాతనమైనదనియు, మౌలికమైనదనియు బోధపడుచున్నది. పదార్థ పరిణామక్రమములో అత్యున్నతము, అతి సున్నితము, అత్యంత కోమలమునైన 'మెదడు' ద్వారమున భావమేర్పడినది. పదార్థమునకును, భావమునకును నడుమగల అవినాభావ సంబంధమును పైవిధముగా వివరించునదే దేహాత్మక (భౌతిక) వాద సిద్దాంత మనబడుచున్నది. + +చరిత్ర పరిణామమునకు అన్వయించబడు భౌతికవాద దృక్పథము చారిత్రక దేహాత్మకవాదమను పేర బరుగు +చున్నది. ప్రాచీనకాలమునుండియు వివిధ దేశములలో వివిధ భావనారీతులకు చెందిన దేహాత్మవాదులు అవతరించి తమ సిద్ధాంతములను విపులముగ ప్రచారము చేసియున్నారు. కాని పెక్కు కారణములవలన వారిలో +చారిత్రకదృష్టి అంతగా అంకురించి యున్నట్లు గోచరించదు. కాని ప్రాచీనకాలములో తలయెత్తిన విభిన్నములైన భౌతికవాద ధోరణులను అనంతర తరములవారు పర్యాలోకించి, విమర్శనాదృష్టితో అధ్యయనముగావించి, +దీర్ఘమైన పరిశోధనములు చేసియున్నారు. తత్ఫలితముగా ప్రాచీనములైన భావధోరణులనుండి నూతన భావము +లుత్పన్నమై క్రొత్తమార్గమున పరిణామము చెందినవి. + +ఐరోపాఖండములో భూస్వామ్యవ్యవస్థ (Feudalism) అంతరించి, పారిశ్రామికయుగ మవతరించిన అనంతరము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0709.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0709.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a330d8d372df1dbe5a900a15154039ebe2fb190b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0709.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ముఖ్యముగా జర్మనీదేశమున - భౌతికవాద దృక్పథములో ప్రగతిశీలమైన పరిణామము సంభవించినది. హెగెల్ అను సుప్రసిద్ధ జర్మను తత్వవేత్త భౌతికవాద దృక్పథములో క్రొత్తపుంతలు త్రొక్కి, క్రొత్త పరిశోధనములు జరపి, +'గతితార్కిక భౌతికవాద'మను (dialectical materialism) నూతన సిద్ధాంతమునకు బీజములు నాటెను. ఆతని +అనంతరము మార్క్స్, ఎంగెల్స్ అను సుప్రసిద్ధ తాత్త్విక, రాజకీయ, ఆర్థిక వేత్తలు, హెగెల్ ప్రతిపాదించిన 'గతితార్కిక ' సిద్ధాంతములయందు ఇతోధికముగా సుదీర్ఘములైన పరిశోధనములు జరిపి, వాటిని చారిత్రక సంఘటనముల కన్వయించి, పెక్కు రచనలు గావించిరి. ఈ అన్వయ ఫలితముగ, వారి జీవితకాలమునందే, వారు ఆవిష్కరించిన సిద్దాంతములు సశాస్త్రీయము లైనవనియు, ఆచరణయోగ్యము లైనవనియు, అనుభవపూర్వకముగ పెక్కు చారిత్రక సంఘటనముల ద్వారమున నిరూపింపబడెను. + +ఇక చారిత్రక భౌతికవాద మన నెట్టిదో తెలిసికొందము. + +చరిత్ర అనగా నేమి ? మానవజాతి పరిణామశీలమైనది; నిరంతరము పరివర్తనము చెందునది. ప్రాచీనకాలము +నుండియు సామాజిక వ్యవస్థలు ఒకటివెంట మరియొకటి అంతరించినవి. ఇన్నివ్యవస్థలు గడచి మనమీనాడు అధునాతన మైన నాగరిక సమాజములో జీవించుచున్నాము. వెనుకటి తరములవారు బహుశః ఊహించి ఎరుగని విజ్ఞానశాస్త్ర పరిశోధనము లీనాడు శరవేగమున జరుగుచున్నవి. ఈ పరిశోధనముల ఫలితముగా మానవు లీనాడు ఎన్నియో ఐహిక ప్రయోజనములను అనుభవింపగల్గు చున్నారు. పూర్వమెన్నడును కని విని ఎరుగని యాంత్రిక నాగరికత నేడు విశ్వమంతయు నావరించి యున్నది. + +అత్యంత ప్రాచీన కాలములో ఆటవికస్థితి యందు ద్రిమ్మరుచుండిన మానవజాతి పెక్కు దశలు దాటి, విశేషానుభవములు గడించి, అత్యంత ఆధునికములైన పరికరములు నిర్మింపగల నవనాగరిక సమాజముగా పరిణామము చెందినది. ఆర్థిక, సాంఘిక, రాజకీయ క్షేత్రములందేకాక, భావప్రపంచమునకు సంబంధించిన సాహిత్య, సాంస్కృతిక, తాత్విక, నీతిశాస్త్రాది పెక్కు మానవశాస్త్రము లందును మానవుని జీవితదృక్పథము ఊహాతీతమైన పరివర్తనములు చెందుచున్నది. + +పరిణామశీలమైన ప్రపంచ చరిత్ర నిర్దిష్టమైన సూత్రముల ననుసరించి నడచుచున్నదా ? లేక దైవికమైన, +అనూహ్యమైన కారణములవలన గమించుచున్నదా ? అనెడి ప్రశ్న తాత్వికులైన మేధావులను చాలకాలముగా +ఎదుర్కొనుచున్నది. చరిత్రగమనములో జరుగు పరివర్తనములు కేవలము యాదృచ్ఛికములైనవి కావనియు, +సహజము, స్వతస్సిద్ధమునైన ప్రకృతి సూత్రముల ననుసరించి ఇవి ఘటిల్లుననియు హెగెల్, మార్క్స్, ఎంగెల్స్ +ప్రభృతులు సిద్ధాంతీకరించి యున్నారు. పదార్థ విజ్ఞాన శాస్త్రము, రసాయన శాస్త్రము, ఖగోళ శాస్త్రము మున్నగు వివిధ శాస్త్రములు పలు సమస్యలను గూర్చి మానవునకు అఖండమైన పరిజ్ఞానము కలుగజేయుచున్నవి. +ప్రామాణికములైన విజ్ఞానశాస్త్రములుగా వీటిని పరిగణించుచు వ్యవహారమున నుంచుచున్నాము. అట్లే +సమాజపరిణామశాస్త్రము, చరిత్ర, తత్వశాస్త్రము, నీతి శాస్త్రము మున్నగు మానవశాస్త్రములలో (humanities) గూడ ప్రామాణిక మైన విజ్ఞానమును ఆర్జించవచ్చునని నిరూపింపబడినది. + +మానవాకృతి భూతలముపై నేర్పడి 5 లక్షల వత్సరములైనట్లు పరిశోధనలవలన అంచనా కట్టబడినది. ఈ +మొత్తము కాలములో నాగరికదశ ప్రారంభమై 10 వేల సంవత్సరములు గడచిన వట. యాంత్రిక నాగరికత +మొదలై సుమారు నాలుగైదు శతాబ్దులు మాత్రమే జరగినవని తెలియవచ్చుచున్నది. తరువాతి మానవచరిత్రనే +మన మీ వ్యాసములో పరిశీలింతము. + +ఆదిమ సమాజములో మానవులు సమష్టి కృషితో ఆహారసంపాదనము చేసికొనెడివారు. పరస్పరము వారు +గావించుకొనిన సహాయ సహకారములు ఈ కాలమునాటి సాంకేతిక పరిభాషలో “ఆర్థిక సంబంధములు” +(Economic relations) లేక “ఉత్పత్తి సంబంధములు" (Relations of Production) అని వ్యవహరింపబడు +చున్నవి. అత్యంత ప్రాచీనములైన పరికరములనుండి, అత్యంత అధునాతనములైన యంత్రసాధనములవరకు +అన్నింటినీ "ఉత్పత్తి సాధనములు" (Means of Pro- \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0710.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0710.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9241aa796fa70894a0fdfd11ee5646490f37564e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0710.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +duction) అను సాంకేతిక నామముతో వ్యవహరించు చున్నాము. ఉత్పత్తిసాధనములకు దోహదకారులుగా +అత్యవసరములైన ఇతర పదార్థములు లభ్యమైననేగాని ఉత్పత్తికొనసాగదు. శ్రమచేయుమానవుడు లేనిదే యంత్రపరికరములు సయితము వాటియంతట అవి కదలనేరవు గదా ! కనుక ఉత్పత్తి కవసరమైన ప్రధానాంగములలో మానవుడొకడు. అదే విధముగా మానవుడు వ్యవసాయము నేర్చినప్పటినుండి భూమికూడ ఉత్పత్తికి అవసరమైన పదార్థముగా పరిగణింపబడినది. ఈ ఉత్పత్తి సంబంధములు సమాన ప్రాతిపదికపై ఏర్పడియుండనువచ్చును; లేదా, అసమానత, ఆర్థికపీడనము (Economic exploitation) లపై అధారపడియుండనువచ్చును. పెట్టుబడిదారీ సమాజవ్యవస్థలో (Capitalism-పూంజీవాదము) ఈ సంబంధములు విధిగా అసమాన ప్రాతిపదిక పై, ఆర్థికపీడన మాధారముగ ఏర్పడును. ఇదే విధముగా, ఆదిమ +సమాజమునందలి ఆర్థికసంబంధములు విడిచి పుచ్చినచో, గతచరిత్రలో అన్నిదశలందును అసమానములైన ఆర్థిక పీడన సంబంధములే కొనసాగుచు వచ్చినవి. కాగా, సామ్యవాద సమాజము (Socialism) నందలి ఆర్థిక, సాంఘిక సంబంధములు సరిసమాన ప్రాతిపదికపైనుండుట కవకాశము గలదు. వర్తమానకాలములో ఒకదాని సరసనే మరి యొకటి సహజీవన మాచరించుచున్న సామ్యవాద, పెట్టుబడిదారీ వ్యవస్థలలో వ్యవహారమునందున్న విభిన్నములగు సంబంధములే ఇందుకు ప్రత్యక్షోదాహరణములుగా ఎంచవచ్చును. + +సమాజ పరిణామమునకు మూలకారణములు : ప్రపంచములో నిరంతరము జరుగు మార్పులకు హేతుభూతములైన సూత్రములు 'గతితార్కిక సిద్ధాంతము' అని (dialectical laws) పేర్కొనబడుచున్నవి. భౌతికవాద దృక్పథము, గతితార్కిక పరిశీలనావిధానము - ఈ రెండును కలిసి 'గతితార్కిక భౌతిక వాదము' (dialectical materialism) అని పిలువబడినది. ఏదేని యొక సమస్యనుగూర్చి మొట్టమొదట స్థూలముగ నొక దృక్పథమును కల్గించుకొని, అటు పిమ్మట ఆ సమస్యయొక్క పుట్టుపూర్వోత్తరములను పరిశీలించవలసి యుండును. స్థూలమైన దృక్పథమును ఏర్పరచుకొనుటలో ఆ సమస్యకు పునాది (basic structure) ఏది? పునాదిపై నిర్మితమైన కట్టడ (super structure) మేది ? అని వితర్కించవలసి యుండును, అందులో, మరల ప్రధానమైన ప్రాతిపదిక ఎట్టిది ? దానిపై ఉద్భవించిన ఉపాంగము లెవ్వి? అనిగూడ విచారించవలెను. అనంతర మా పునాదిని సుదీర్ఘముగ పరిశీలించవలెను. ఆ పునాది ఎట్లేర్పడినది ? ఏర్పడుటకు పూర్వము ఏమి యుండెడిది? అందుండి పునాది ఎట్లు పుట్టుకొని పచ్చెను ? ఈ పునాది మారుచున్నదా? మారుచున్నచో అందుకు కారణమేమి? ఈ మొదలైన పెక్కు విషయములను గతితార్కిక సిద్దాంతముల సహాయముతో పరిశీలించినచో సవ్యమైన సమాధానములను సేకరించగలము. + +ఈ క్రింద నుదహరించినవి ప్రధానములైన గతితార్కిక సూత్రములుగు సిద్ధాంతీకరింపబడి, స్థిరపరుపబడినవి : + +(1) ఒక ఘటనమును (event) లేక ఒక దశను (period) పరిశీలించునప్పుడు, అంతకు పూర్వమున్న దశల నడుమగల సంబంధములను గుర్తించవలెను. +| +(2) ప్రతి ఘటనమునకు, ప్రతిదశకు నిరంతరము చలనము కలదు : అనగా మార్పుకలదు: సృష్టి, స్థితి, లయములు గలవు . అనగా భూత, వర్తమాన, భవిష్యత్కాలములు గలవు. కనుక ప్రతిక్షణము భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన నూతనశక్తి మన ఎదుట ప్రత్యక్షమగు చుండును. భూతకాలమునాటి ప్రతీపశక్తులు క్షణక్షణము నశించుచునే యుండును. అనగా తొలిసమాజము నుండియే నూతన సమాజము ఆవిర్భవించు చుండు నని భావము. + +(3) ఈ నిరంతర చలనమునకు, ఆ ఘటనమునందో లేక దశయందో ఇమిడియున్న అంతర వైరుధ్యములే +(internal contradictions) మూల బీజములు. + +(4) ఈ మార్పులు, ఈ చలనములు ఎల్లప్పుడు ప్రశాంతముగ, పరిణామాత్మకముగ (evolutionarily) +సంభవించక, అపుడపుడు ఆకస్మికముగ, ఉధృతముగ జరగు గుణాత్మకమైన పరివర్తనములుగ నుండును. + +(5) అభ్యుదయకరమైన పరివర్తనములు ఎల్లపుడు ముక్కుకుసూటిగా, సోపానక్రమములో జరగవు. ఈ +అభ్యుదయము నత్తగుల్ల నడకలో సాగిపోవుచుండును. అంతేకాదు; మానవుడు శ్రమించి సాధించిన అభ్యుదయము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0712.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0712.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09bcc95dd748f5710eb24cfde878a44bd7be95ce --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0712.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +మునకు ఇట్టి చారిత్రకోదాహరణములు పెక్కులు గలవు. గతితార్కిక సూత్రములను చరిత్రకు వర్తింపజేయుట +ద్వారా చారిత్రక దేహాత్మవాదము రూపొందుచున్నదని సోదాహరణముగా ఇంతవరకు తెలిసికొనియున్నాము. + +వర్గశీలమైన సమాజమేర్పడిన పిమ్మట ప్రజలలో వర్గ దృక్పథ మేర్పడును. ఈ దృక్పథమే వివిధవర్గముల యొక్క, ఉపవర్గములయొక్క మతవిశ్వాసములయందు, ఆచార సంప్రదాయములయందు, తాత్విక ధోరణుల యందు, సాహిత్య, సాంస్కృతిక, కళాత్మక, నైతిక జీవితవిధానములయందు ప్రతిబింబించుచు వచ్చినది. పారిశ్రామిక నాగరికత భారతదేశములో 19 వ శతాబ్ది యందు మొలకెత్తినది. కులభేదములయెడ నిరసన, స్త్రీ పురుష సమానత్వము నెడల ఆదరాభిమానములు, అంటరానితనము పట్ల ఏవగింపు మున్నగు అభ్యుదయభావము +లేర్పడినవి. ఈ భావములు బహుళముగ ప్రచారమై దేశమంతట ప్రచండమైన భావసంచలనముకల్గినది. ఈ ఉద్యమ ప్రచారమునకు సాహిత్యమొక ప్రబలమైన సాధనముగా ఉపకరించినది. ప్రజల సమస్యలను ప్రజల కర్ధమయ్యెడి భాషలలో వ్రాయబడుటచే, ప్రాంతీయ భాషాసాహిత్యముల స్వరూప స్వభావములలో విప్లవము ప్రవేశించినది. కనుక ఆర్థిక, రాజకీయవిధానములకు, సామాజిక జీవిత క్రమమునకు, భావసంచలనమునకు సన్నిహితమైన సంబంధ ముండుననియు, ఆర్థిక పునాదులు మారినపిమ్మట, దానితో పాటు ఉపరితల నిర్మాణము (Super structure) నందలి అంగములు, ఉపాంగములు కొంచెము వెనుకముందుగా పరివర్తనము చెందుట అనివార్యమనియు బోధపడగలదు. అయితే భావప్రపంచమందలి అంతస్తు లన్నియు ఒక్కసారిగా తలక్రిందులుకావు; చిరకాలమువరకు అవి నూతన వ్యవస్థను ఆశ్రయించుకొనియుండును. ఇందులకు ఈనాటి +సామ్యవాదరాజ్యములే ప్రత్యక్షోదాహరణములు. + +చారిత్రక భౌతికవాదము ప్రతిపాదితమై ప్రచారమున కెక్కకపూర్వము, కొందరు ప్రముఖ చరిత్రకారులు +చరిత్రపరిణామమును వివరించుచు కొన్ని సిద్దాంతములను ప్రతిపాదించియుండిరి. జనసాంద్రతను బట్టి దేశచరిత్ర నిర్థరింపబడునని మొదటి సిద్ధాంతము. భౌగోళిక స్థితిగతులచే చరిత్రపరిణామము ప్రభావితమగునని రెండవసిద్ధాంతము, మహా పురుషుల ప్రబోధములవలన నూతన భావములు ప్రజలలో మొలకలెత్తి చరిత్ర పరిణామమునకు దోహద మొనర్చునని మూడవ సిద్ధాంతము, మానవునిలో గర్భితమైయున్న ఆధ్యాత్మిక శక్తుల అభ్యుదయ క్రమమే మానవ సమాజ చరిత్ర యని, అజ్ఞానమునుండి సుజ్ఞానములోనికి, అల్పత్వము నుండి అఖండ చైతన్యము లోనికి జీవాత్మగావించు నిరంతరప్రయాణమే చరిత్ర పరిణామమునకు హేతుభూతమని నాల్గవసిద్ధాంతము వక్కాణించు చున్నది. ఈ నాల్గింటిలో కడపటి రెండు సిద్ధాంతములు తుల్యప్రాధాన్యము కలిగియున్నవి. ఈ తుది వాదనను 18 వ శతాబ్దియందు ఐరోపాలో జన్మించిన హెగెల్ అను సుప్రసిద్ధ తత్వవేత్తయు, భారతీయ తత్వవేత్తలలో అగ్రేసరుడైన అరవింద యోగియు ప్రతిపాదించి యుండిరి. + +జనసాంద్రత అధికముగ నున్న దేశములు ఎల్లకాలములలో నాగరికతా సౌధమందు అగ్రస్థాయిలో నుండ +గలవను వాదములో సత్యము కానరాదు. ఈ వాదము ననుసరించి అన్ని దేశములలోకెల్ల అత్యధిక జనసంఖ్యగల +చైనా, ఆ తర్వాత భారతదేశము అభ్యుదయశ్రేణి యందు ప్రథమ ద్వితీయస్థానము లాక్రమించవలసి +యుండగా, వాస్తవస్థితి ఈనాడు ఇందుకు భిన్నముగ నున్నది. కాగా, జనసంఖ్య దృష్ట్యా, మూడవస్థానమునం +దున్న రష్యా, సామ్యవాద సామాజిక వ్యవస్థయందు సమగ్రముగను సర్వతోముఖముగను పురోగమించు చున్నట్లు తెలియుచున్నది. + +వెనుకటి చరిత్రను పరిశీలించినను ఈ విషయమే బోధపడగలదు. ఈజిప్టు బాబిలోనియా, హరప్ప, మొహంజదారో శిథిలముల మూలమున ఆయా జాతుల ప్రజలు మానవచరిత్రలో ప్రప్రథమముగ నాగరికతాపథములో +అడుగిడినట్లు స్పష్టమగుచున్నది. వారందరు ఆదిమసమాజ వ్యవస్థయందు జీవించుచుండిరి. క్రమముగా ఆనాగరికత కాలగర్భమున కలిసిపోయినది. అటుపిమ్మట ఇటలీ, గ్రీసు దేశములలో బానిస నాగరికత (slave civilization) ప్రభవించి క్రీస్తు శకారంభముతో అదికూడ అంతరించెను. అందుచే జనసాంద్రత అధికముగ నున్న దేశములు మాత్రమే మహోన్నతమైన నాగరికతను సాధించి, చరిత్ర గమనములో పురోభాగమున నుండు ననెడి వాదన సత్య \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0713.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0713.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..898cff6799e697ffe337fc689fec0888e63f3c04 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0713.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +దూరముగ నున్నది. ఇక రెండవ సిద్ధాంతము : గతించిన 2 వేల సంవత్సరములలో ఇంగ్లండుయొక్క శీతోష్ణస్థితిలో +పెద్దమార్పులు కానరావు. కాని ఆదేశము అన్నిదశలను దాటి ఈనాడు పెట్టుబడిదారీ ప్రజాస్వామికదశయం దున్నది. తత్తుల్యమైన శీతోష్ణస్థితిగల అట్లాంటిక్ దీవులలో కొందరు ఇప్పటికిని ఆటవికస్థితిలో జీవించుచున్నారు. +ఈ అంశమువలన భౌగోళిక, శీతోష్ణస్థితిగతులు చరిత్ర పరిణామమును నిర్ధరించునను ప్రతిపాదనముగూడ సరి +యైనది కాజాలదు. + +బుద్ధుడు, క్రీస్తు, మహమ్మదులవంటి ప్రవక్తలు, గాంధివంటి ఆధ్యాత్మిక, రాజకీయ నాయకులు, అలెగ్జాండరు, +నెపోలియనులను బోలు మహావీరులు వారివారి కాలములలో చరిత్రగమనముపై గణనీయమైన ప్రభావము +కల్గించినమాట వాస్తవమే. అయినను కేవలము వీరిచర్యలే కీలక ప్రాధాన్యము కలిగి, చరిత్రను తీర్చిదిద్దిన వనుట సమంజసముగ కన్పట్టదు. వారి ప్రబోధములు, వారి చర్యలు, చారిత్రక గమనముపై వారి సిద్ధాంతములు క లుగజేయు ప్రభావము పరిణామసిద్ధాంతములకు అనుగుణ్యముగ నున్నంతవరకు మాత్రమే అభ్యుదయ +పాత్రమును వహించి, అటుపిమ్మట అభ్యుదయమును నిరోధించుటయుగూడ సంభవము గావచ్చును. + +ప్రతి మానవునియందు గర్భితముగ నుండు మానవత్వము, పశుత్వము అను శక్తులనడుమ జరుగు సంఘర్షణ +ఫలితముననే సమాజము పురోగమించుచున్నదని కొందరు తత్వవేత్తలు ప్రతిపాదించియుండిరి. హెగెల్ ప్రతిపాదించిన 'అఖండభావము' (world spirit) నకును, అరవిందుని 'ఉన్నతమానవ' (Super man) భావమునకును సన్నిహితసంబంధ మున్నట్లు గోచరించును. దీనినిబట్టి హెగెల్ సిద్ధాంతమునందువలెనే అరవిందుని సిద్ధాంతమునందు గతితార్కిక లక్షణములు ద్యోతకములగును. అనగా ఆంతరంగిక వైరుధ్యముల (internal contradictions) వలననే పురోగమనము సాగగల దాని వీరుగుర్తించిరి. అయినను ప్రత్యక్ష వాస్తవమైన మానవుని భౌతికజీవితములో గల ఈ వైరుధ్యములను వీరు గమనించక, కేవలము భావప్రపంచములో విహరించుటచే వీరి దృక్పథమునందు ప్రధానమైన దోషము లేర్పడినవి. హెగెల్ సిద్ధాంతములోని గతితార్కిక దృక్పథము తలక్రిందయినది; కాగా, హెగెల్ ప్రతిపాదించిన మూలసిద్ధాంతమును ఆతని అనంతరము జన్మించిన మార్క్స్ స్వీకరించి, దానియందలి గుణదోషములను సరిదిద్ది, తలక్రిందైన దృక్పథమును సవ్యముగా నిలబెట్టి, మానవుని భౌతికజీవితమునకు గతితార్కిక సిద్ధాంతమును అనువర్తింపజేసెను. పైన వివరించిన నాలుగు సిద్ధాంతములు చరిత్ర పరిణామమునకు గల మూలకారణములను +వివరించక, వాటిని మరుగుపరచుచున్నట్లు తోచుచున్నది. చారిత్రక భౌతికవాదము వాటిని వెలికిదీసి, చరిత్ర +గమనమును శాస్త్రీయముగ వివరింపగల్గుచున్నది. + +ఇంతవరకు మానవసంఘము వివిధ దశలలో పరిణామముచెంది సామ్యవాద వ్యవస్థవరకు పురోగమించినది. +సమాజ పరిణామమునకు వర్గ సంఘర్షణము కీలకమని తెలిసికొనియున్నాము. ప్రపంచమందు అన్ని దేశములలో +సామ్యవాదవ్యవస్థ నెలకొనిన పిమ్మట వర్గవైరుధ్యములు, వర్గసంఘర్షణములు అంతరించునుగదా! అట్టిచో, పరిణామక్రమము ఆగిపోవునా? అను ప్రశ్న ఉత్పన్నము కావచ్చును. ఉత్పత్తిశక్తుల (productive forces) అభివృద్ధికి అనుగుణ్యముగా ఉత్పత్తి సంబంధములను (productive relations) మార్చుకొని అభ్యుదయమును +సాధించుటవలననే మానవసంఘము పురోగమించును. పూర్వచరిత్రలో ఇది ఎంత వాస్తవమో, భవిష్యత్ +చరిత్రలోకూడ ఇది అంత యధార్థము. కాని పూర్వ చారిత్రకదశలలో విభిన్నములైన వర్గములు విభిన్నములైన స్వప్రయోజనములకొరకు పోరాడుచుండెడివి. వర్గ పోరాటముల వలన, విప్లవముల వలన, యుద్ధముల వలన +జననష్టము ఘటిల్లిన అనంతరము, పరస్పర విరుద్ధములైన వర్గములనడుమ ఒక విధమైన తాత్కాలిక సమన్వయము మాత్రమే సాధ్యమయ్యెను. వర్గరహితమైన సామ్యవాద వ్యవస్థ అవతరించుటతో మానవజాతి క్రమముగా అంధకారమునుండి వెలుగులోనికి ప్రవేశించగలదని విజ్ఞులగు చారిత్రక భౌతికవాదులు వచించియున్నారు. అంతర వైరుధ్యముల వలననే మానవజాతి పురోగమించు ననెడి చారిత్రక భౌతికవాద సిద్ధాంతము సామ్యవాద వ్యవస్థకు కూడ వర్తించును. అయితే ఆ వైరుధ్యముల స్వరూపస్వభా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0714.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0714.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41f5bea296095f1bf32980706fa094a99c30665f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0714.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +వములు, వాటితీరు తెన్నులు, వాటిని పరిష్కరించు విధానములు సామ్యవాద వ్యవస్థలో రూపాంతర మొందును. +ఇంతవరకు జరిగిన విజ్ఞానశాస్త్రాభివృద్ధి ఎక్కువగా ఏకవర్గప్రయోజనములకు మాత్రమే ఉపయోగించినది. ఇక +ముందు మానవసంఘము తమ సమష్టి కృషిఫలితమును సమష్టిగా అనుభవించుటకు అవకాశ మేర్పడగలదని +ఆశించబడుచున్నది. + +చార్లీ చాప్లిన్ : + +“అన్ని రసముల మరపించు హాస్యరసము” అని పూర్వమొక కవిపుంగవుడు పలికెను. హాస్యరసము రెండు విధములుగా నుండును. ఒకటి మోటుహాస్యము; రెండు సున్నితమైన హాస్యము. భౌతిక సంబంధమయిన వెకిలి +చేష్టలవలన మోటుహాస్యము ఉత్పన్నమగును. కాగా సున్నితమైనహాస్యమును సృష్టించుటకు హృదయాంతరాళ +మందుండెడి జీవతంతువులు స్పందించవలసియుండును. మోటు హాస్యరస పోషణమునకు అంతగా పరిశ్రమ అవసర ముండదు. కాని సున్నితమైన హాస్యరసమును పోషించుట ఎవరెస్టు శిఖరమును ఎక్కినంతపనిగా భావింప వచ్చును. సున్నితమైన హాస్యరస పోషణములో అంతర్జాతీయముగా కీర్తి నార్జించిన నటులు అత్యంత స్వల్ప సంఖ్యలో మాత్రమే కలరు. వీరిలో అగ్రతాంబూలమునకు చార్లీ స్పెన్సర్ చాప్లిన్ ఒక్కడే అర్హుడు. + +చాప్లిన్ 1889 ఏప్రిల్ 16 వ తేదీన లండన్ నగర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0715.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0715.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5fa211be4d9dfc4d0d73d3a6f724043feb65b9a9 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0715.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +మందు జన్మించెను. ఆతని తండ్రి పేరు చార్లెస్; తల్లి పేరు హన్నా. వీరిద్దరు తమ జీవితములను నాటకరంగముపై +గడపిరి. వీరితో కలిసి ఊరూరు తిరిగిన చార్లీకి నాటక కళాభిరుచి నరనరములకు ప్రాకుటలో ఆశ్చర్యముండదు. + +కళాకారులు కాసైనను లేకయే కాలము చేసెదరనెడి వాక్యము చార్లీయొక్క తలిదండ్రుల విషయములో అక్షరశః సార్థక మయినది. నాటకరంగముపై వెలిగినన్నిదినములు వెలిగి ఈ వృద్ధదంపతులు తుట్టతుదకు అష్టదరిద్రము లనుభవించి అసువులను బాసిరి. తలిదండ్రులు సంపాదించిపెట్టిన ఆస్తులెవ్వియు లేకయే చార్లీ తన +జీవితయాత్రను సాగించవలసి వచ్చెను. కాని తల్లిచూపించిన అకుంఠిత కార్యదీక్షయు, తండ్రి ప్రకటించిన అసమాన మైన సాహసనిరతియు చార్లీయొక్క జీవితశకటమునకు రెండు చక్రములవంటి వయ్యెను. + +ఆర్థిక స్తోమతు అణుమాత్రమైనను లేని చాప్లిన్ ఆత్మబలముతో జీవితగహనమున తిరుగాడసాగెను. చిన్న చిన్న +వేషములకొరకు ఆతడు ఎన్నియో నాటకకంపెనీల యొక్క గడపలు ఎక్కి దిగవలసివచ్చెను. ఆశ, నిరాశల నడుమ ఊగిసలాడుచున్న చార్లీకి “ఫ్రెడ్ కార్నో" అను నాటక సంస్థ ఆశ్రయమిచ్చి పుణ్యము కట్టుకొనెను. అమెరికా దేశపర్యటనమునకు బయలుదేరిన ఈ నాటకసంస్థ చార్లీ జీవితచరిత్రలో ఒక నూతనాధ్యాయమునకు +అంకురార్పణ గావించెను. అమెరికా నాటకరంగస్థలముపై చార్లీ చాప్లిన్ ప్రదర్శించిన ప్రతివేషము అసంఖ్యాకు లయిన ప్రేక్షకులను ఆకర్షించెను. + +క్రీ. శ. 1913 సం. లో అమెరికాదేశమునందు నాటకరంగ ప్రాబల్యము సన్నగిలి చలన చిత్రరంగము వెలుగులోనికి వచ్చుచుండెను. కాలిఫోర్నియాలో 'మాక్ సెన్నెట్ కిస్టోన్' కంపెనీవారు కొన్ని హాస్యరస చిత్రములను తయారు చేయుటకు సంకల్పించిరి. సున్నితమైన హాస్యరసమును పోషించగల ఒక చక్కని నటునికొరకు వారు అన్వేషించనారంభించిరి. రంగస్థలముమీద పేరు ప్రతిష్ఠల నార్జించిన చార్లీ వారి దృష్టిలో పడెను. దానితో చార్లీ 'రొట్టెవిరిగి నేతిలో పడిన' చందమయ్యెను. + +ఆ కంపెనీ పతాకముక్రింద నిర్మాణము చెందిన ముప్పది అయిదు చిత్రములలో చార్లీ నటించుట సంభవించెను. ఈ చిత్రము లన్నియు 1914 లో అనగా ఒకే ఒక సంవత్సరములో పూర్తి యయ్యెనని అర్థము. వీటిలో మొట్టమొదటిది ' మేకింగ్ ఏ లివింగ్'. హాస్యరసము కుంభవృష్టిగా కురిసిన ఈ చిత్రములో చార్లీ ఒక పొడుగైన +టోపీని, కురుచైన మీసములను ధరించెను. ప్రజాబాహుళ్యములో ఇవి గొప్ప ప్రచారమును పొందెను. 'చార్లీ టోపీ', 'చార్లీ మీసము' అన్న పదములు విరివిగా వ్యాప్తిలోనికి వచ్చెను. + +'కీస్టోన్ ' కంపెనీవారు నిర్మించిన చిత్రము లన్నియు పొట్టివి (short). ఒక్కొక్క చిత్రము 2000 అడుగుల కంటె ఎక్కువ ఉండెడిది కాదు. ఇంతటి చిన్నచిత్రములో తన నటనా ప్రతిభను వెల్లడించుటకు చార్లీకి ఎక్కువగా +అవకాశము లేకపోయెను. ప్రజాభిప్రాయము ననుసరించి ఆ కంపెనీవారు - చార్లీకి అధికమైన అవకాశము +కల్పించుటకు - ప్రత్యేకముగా 6000 అడుగుల చిత్రమును నిర్మించిరి. దీని పేరు 'టిల్లీస్ పంక్చర్డ్ రొమాన్స్'. చార్లీతో పాటుగా ఈచిత్రములో మేరీడ్రెస్ లర్, మే బెల్ నార్మండ్ అను నటులు కన్పించెదరు. + +1915 లో 'ఎసెనీ' కంపెనీవారు వారమునకు 1250 పౌనుల వేతనముపై ఆతనిని తమసంస్థలోనికి తీసికొనిరి. ఈ సంస్థయొక్క పతాకచ్ఛాయలలో తీయబడిన 'ఏ నైట్ అవుట్' అనెడి చిత్రములో ఎడ్నా పర్వియెన్స్ అనెడి +యువతి కథానాయకిగా నటించెను. చార్లీ చాప్లిన్ ఈ కథలో కథానాయకుడు. వీరిద్దరి సమ్మేళనము ఎసెనీ +కంపెనీకి కనకాభిషేకము గావించెననియే చెప్పవలెను. 'ఎ వుమన్ ఆఫ్ పారిస్' అను చిత్రములో వీరిద్దరు +చూపించిన హావభావములు అద్వితీయములని శ్లాఘింప బడినవి. కంపెనీయొక్క యజమానులు వేరయినను, +చార్లీ చాప్లిన్ ఈ చిత్రమునకు నిర్మాతగాను, దర్శకుడు గను వ్యవహరించెను. + +చార్లీ చాప్లిన్ మొదటినుండియు అనుకరణకు, అనుసరణకు గర్భశత్రువు. ఏ పాత్రనయినను మలచి, దానికి +జీవము పోయుటలో అతడు స్వబుద్ధినే ఉపయోగించెడి వాడు. దర్శకత్వముకూడ తన చేతియందుండనిదే తన +ఊహాపోహలకు విశిష్ట స్వరూపము చేకూరదని అనుభవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0717.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0717.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..60a945813445e10b081737cca4506a3b268a8145 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0717.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +అంతర్జాతీయ ప్రసిద్ధిచెందిన చాప్లిన్‌యొక్క ఆంతరంగిక జీవితమును కూడ తెలిసికొనవలె ననెడి అభిలాష +ఆతని అభిమానులకు ఉండుటలో ఆశ్చర్య ముండదు. 1918 లో ఆతడు మిల్ డ్రెడ్ హారిస్ అను వనితను వివాహ మాడెను. ఆరేళ్ళపాటు సాంసారిక జీవితముగడిపి చాప్లిన్ ఆమెకు విడాకు లిచ్చెను. 1924 లో చాప్లిన్ లొవిటామెక్ మాటీని అర్ధాంగిగా స్వీకరించెను. ఆమెవలన ఆతనికి ఇద్దరు కుమారులు కల్గిరి. అనంతర మాతడు ఆమెనుగూడ వదలెను. 1936 లో ఆతడు పాలెట్ గోడార్డ్‌ను పరిణయ మాడెను. మనస్తాపములు కారణముగా ఆమెను సయితము పరిత్యజించెను. + +1943 లో ఆతడు ఊనా ఓనీల్ అను నామెను ధర్మపత్నిగా గ్రహించెను. ఆ నాటినుండి ఈ నాటివరకు ఆమె +చాప్లిన్‌కు సహధర్మ చారిణియై ఆతని హృదయములో స్థావర మేర్పరచుకొనగల్గెను. ఈమెవలన ఆతనికి ముగ్గురు +కొడుకులు, అయిదుగురు కూతుళ్లు కలిగిరి. ఊనాను వివాహమాడిన నాటినుండియే తనకు సిసలయిన సాంసారిక సౌఖ్యము లభించిన దని ఇటీవల చాప్లిన్ ఒక సందర్భమున ప్రకటించెను. + +చార్లీ చాప్లిన్ కోట్లకొలది ధనము గడించెను. వివిధ దేశములలో నిరుపేదలకు, అనాధలకు ఏర్పడియున్న పెక్కు సంస్థలకు అతడు భూరి విరాళము లొసగెను. ప్రస్తుత దశలో విశ్రాంతి తీసికొనుచున్న చాప్లిన్, తన పెద్ద కుమారుడు ప్రపంచశాంతికి సంబంధించిన ఇతివృత్తము నాధారముగా చేసికొని తీయుచున్న ఒక చిత్రము యొక్క నిర్మాణ కార్యకలాపమును పర్యవేక్షించు చున్నట్లు తెలియుచున్నది. + +చార్వాకము : + +క్రీ. పూ. 6 వ శతాబ్దికిని, క్రీ. శ. 2 వ శతాబ్దికిని నడుమ నుండిన కాలము పురాణయుగమని (Epic period) +చరిత్రకారు లభిప్రాయపడుచున్నారు. ఆయుగము మేధావిభూతికిని, అత్యంతగాఢతత్త్వవిచారమునకును, సర్వతోముఖ వికాసమునకును తావలమయి యుండెను. + +అది చార్వాకులయొక్క యు, బౌద్ధులయొక్కయు, శకముగా పరిగణింపబడుచు వచ్చెను. సహజజ్ఞాన నిర్ణయము (intuition) నకు ప్రతిగా విచారపద్ధతియు, ప్రవృత్తికి బదులుగా తాత్త్వికచింతనమును ప్రాబల్యము నొందసాగెను. ఆ పురాణయుగమందు పెక్కు తాత్త్విక సిద్ధాంతములలో మీమాంసలు జరుపబడి, ప్రయోగములు +చేయబడెను. లెక్కకు మిక్కిలిగా నూతన తాత్త్విక ధోరణులు ప్రతిపాదింపబడెను. సాంఖ్య, యోగ - దర్శనములు ప్రాథమిక రూపములలోను, న్యాయ, వైశేషిక దర్శనములు, స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిలోను వికాసము చెందినవి. మీమాంసాద్వయము మాత్రము వేదమంత్ర ప్రతిపాదనలనుండియే సరాసరి యుద్భవించినది. ఈదర్శన +విధానములన్నియు పురాణ యుగాంతములోనే నిస్సంశయముగను, అసందిగ్ధముగను ప్రచారములోనికి వచ్చినవి. + +చార్వాకముయొక్క ఆవిర్భావము : తత్త్వశాస్త్రమువలె భౌతికవాదము ప్రాచీనమైనది. బౌద్ధ యుగమునకు పూర్వమే భౌతికవాదము ఒక సిద్ధాంతరూపములో ప్రచారమం దుండెను. ఋగ్వేదమునందలి మంత్రములలో +భౌతికవాదము బీజరూపములో కాననగును. రామాయణము, భారతమువంటి ఇతిహాసములలోగూడ భౌతిక +వాదమునుగూర్చి ప్రసక్తి కలదు. మనుస్మృతికారుడు నాస్తికులను గూర్చియు, పాషండులనుగూర్చియు, వక్కాణించి యున్నాడు. “బృహస్పతి సూత్రములు" అనునది భౌతికవాద సిద్ధాంతముపై సాధికారముగా రచించబడిన యొక ప్రాచీనగ్రంథమయి యున్నది. కాని ఈ సూత్రములు అంతరించినవి. 'సర్వదర్శన సంగ్రహము' అను గ్రంథముయొక్క ప్రథమాధ్యాయమును, వాత్స్యాయన 'కామసూత్రముల' యందలి ప్రథమ, ద్వితీయ +అధ్యాయములును, హరిభద్రుని 'షడ్దర్శన సముచ్చయము' ను, భిన్నధోరణులను ప్రతిపాదించిన తత్త్వవేత్తల +యొక్క వాదోపవాదములును ప్రధానములైన మూలాధారముగ నున్నవి. + +భౌతికవాదమునకు అర్థము : చార్వాకనామము సాధారణముగా భౌతికవాదికి అన్వయింప బడుచున్నది. +'చార్వాక" అనునది ఏతన్మత ప్రవక్తయొక్క నిజ నామముగా ఒక వాదము కలదు. 'చార్వాక ' పదము ప్రారంభములో భౌతికవాదికి పెట్టిన వర్ణనాత్మక నామధేయమై యుండునని మరియొకవాదము కలదు. ఏలయన "తిని, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0719.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0719.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..33081d50ed679b52f855cd8c44a704681c2d08a1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0719.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +బడిన శబ్దప్రమాణము (testimony), అనుమానప్రమాణమువలెనే అనిశ్చయమైనది. చార్వాకుడు వేదముల +ప్రమాణమును తీవ్రముగా ఖండించెను. చార్వాకుల సిద్ధాంతములను బట్టి, వేదములు అసత్యసంగతము, స్వవచనవ్యాఘాతము, పునరుక్తి అను దోషములచే దూషితము లైనవి. + +ఆధ్యాత్మికవాదము (metaphysics) : పదార్థమనున దొక్కటే యథార్థమైనది. ఎందుకనగా అదొక్కటే +ఇంద్రియములకు గోచర మగును. భూమి, జలము, అగ్ని, వాయువు అను చతుర్భూతములు శాశ్వతము లైనవి. +సృష్టిలో ప్రాక్తనజాతి జంతువులనుండి, తాత్త్వికునివరకు ప్రపంచముయొక్క పరిణామమునుగూర్చి వివరింప +గల్గినవి. ఈ చతుర్భూతములు మాత్రమే. మేధ అనునది చతుర్భూతములయొక్క వికారమే (Modification). +చతుర్భూతములనుండి ఉత్పన్నమైన మేధకూడ చతుర్భూతములు విడివడి పోవుటతో నశించును. చతుర్భూతములు సంఘటితమైనచో, ఆత్మచైతన్యముగల ప్రాణము విచిత్రముగా ఉద్భవింపగలదు. ఆత్మ అనునది శరీరము కంటె భిన్నమైనదిగ మనము పరిగణింప నవసరములేదు. తమలపాకు, సున్నము, పోకచెక్క, ఈ మూడింటిని కలిపి తాంబూల చర్వణము చేసినప్పుడు ఏర్పడు ఎరుపు రంగువలెనో, లేదా ప్రారంభములో మత్తులక్షణములు లేని బెల్లపు నీటిని పులియబెట్టినచో అది మత్తుపదార్థముగా పరివర్తనము చెందునట్లుగానో, నాలుగు భూతములు మానవశరీరముగా సంఘటితమైన వెంటనే మేధాశక్తి ఉత్పన్నమగును. ఆత్మఅనగా శరీరమే. ఆ శరీరమే " నేను లావుగా నున్నాను”, “నేను యువకుడను”, “నేను వృద్ధుడను” ఇత్యాది వాక్యములలో ఇమిడియున్న లక్షణములతో అభివర్ణింపబడు చున్నది. మానవుని చిత్తవృత్తి అతడు భుజించు ఆహారపదార్థములపై ఆధారపడి యుండును. సదానందుడు, తాను రచించిన 'వేదాంతసారము' నందు చతుర్విధములైన భౌతికవాదసంప్రదాయములనుగురించి ప్రస్తావించియుండెను. ఒక సంప్రదాయము ఆత్మ, శరీరముల ఏకత్వమును భావించును. మరియొక సంప్రదాయము ఆత్మ. జ్ఞానేంద్రియముల ఏకత్వమును భావించును. మూడవ సంప్రదాయము ఆత్మ, శ్వాసల ఏకత్వమును భావించును. నాల్గవ సంప్రదాయము +ఆత్మ మస్తిష్కముల ఏకత్వమును భావించును. ఏ సంప్రదాయ భావనలోను ఆత్మ అనునది ఆధిభౌతిక రూపదర్శనమే (material phenomenon). + +పరలోకమున్నదని భావించుట పొరపాటు. ఈ ప్రపంచము తప్ప, స్వర్గనరకము లనునవి లేనేలేవు. ఇవన్నియు +వంచకులు భ్రమలు కలుగజేయుటకై పన్నిన కల్పనలు. మతమనునది యొక మానసరుగ్మతవంటిది. ప్రపంచము +యొక్క ఆవిర్భావమునకు భగవంతుని ప్రసక్తి అనవసరము. + +ప్రపంచమును గూర్చిన చార్వాకుని సిద్ధాంతము ఒక్కొక్కప్పుడు స్వభావవాదము (Naturalism) అనియు, యదృచ్ఛావాదము (Mechanism) అనియు పేర్కొనబడుచున్నది. విశ్వసృష్టికి కారణభూతముగ చిన్మయానంద స్వరూపుడగు భగవంతుని అస్తిత్వమును అంగీకరింపక, ప్రపంచము కేవలము చతుర్భూతాత్మకమైన సంఘటిత పదార్థ సంజన్యమే యని చార్వాకుడు వివరించుటచేత, ఆతనిమతమును 'స్వభావవాద' మనియు, +'యదృచ్ఛావాద' మనియు కొందరు పేర్కొనుచున్నారు. + +చార్వాక సిద్ధాంతముతో 'ఎంపెడోకిల్స్' (Empedocles) అను నాతడు ప్రతిపాదించిన తాత్త్విక సూత్రములను పోల్చనగును. ఈతని తత్త్వసిద్ధాంతమందును చతుర్భూతముల ప్రసక్తి కలదు. అంతేకాక రెండు పరివర్తన +సూత్రముల ప్రసక్తియు కలదు. 1. ప్రేమ ఐక్యమును సిద్ధింపజేయును; 2. ద్వేషము వైరుద్ధ్యమును కలుగజేయును. + +నైతికశాస్త్రము (Ethics) : మానవజాతియొక్క శీలవంతమైన ప్రవర్తనమే నైతికశాస్త్ర మనబడుచున్నది. +దేహాత్మవాదము (materialism) నకు సంబంధించిన శాస్త్రము లన్నియు 'లోకాయతము'ను గూర్చి ముచ్చటించుటచే, ఆనందము, ఆవేదనము జీవితములో ముఖ్యములైన అంశములై యున్నవి. "తిని, త్రాగి, ఆనందించుడు. ఏలయన సకలజీవులకు జీవితాంతమున మరణము సంభవించును. (జాతస్య మరణం ధ్రువం). జీవించియున్నపుడే సౌఖ్యానందములతో జీవింపుము అనునదే చార్వాక మతములోని సారాంశము. “మరణమును ఎవ్వరును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0720.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0720.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9458117b2ab54fec87c4ba696b75e8606b56e2f0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0720.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +తప్పించుకొనలేరు. మృత్యువుయొక్క శోధకదృక్కును ఎవ్వరును తప్పించుకొనలేరు. ఈ మన కళేబరము ఒకసారి అగ్నిలో భస్మమైనపుడు అది ఎన్నటికైనను ఎట్లు తిరిగిరాగలదు? అపరిచ్ఛిన్నమైన సుఖ ప్రయోజనతా వాదమే (unqualified Hedonism) దేహాత్మవాదము ప్రతిపాదించిన నైతికాదర్శము. చార్వాకులు ప్రతిపాదించిన సుఖ ప్రయోజనతా వాదము వలననే వారు ప్రజల దృష్టిలో అప్రతిష్ఠ పాలయిరి. అయితే ప్రాచీన భారతదేశమునందలి దేహాత్మ వాదులలో పెక్కురు సంస్కృతీపరులైన మేధావు లుండియుండిరి. వాత్స్యాయన ప్రతిపాదితమైన నైతిక తత్త్వములో ఆతనిచే రచితమయిన ' కామసూత్రములలో' రెండవ అధ్యాయ మందు అత్యుత్తమమైన శిష్టప్రయోజనతా వాదము (Refined Hedonism) నకు సంబంధించిన స్పష్ట నిదర్శనములు (Positive Evidences) కాననగును. వాత్స్యాయనుని సుఖప్రయోజనతా వాదమునందలి శిష్టత, ఆతడు 'ఆత్మ సంయమనము, ఆధ్యాత్మిక పరమయిన స్వయంశిక్షణము, నాగరికవృత్తి అనునవి అవశ్యానుష్ఠేయము ' లని నొక్కి పలుకుటయందే గలదు. ఈ మూడు ఉత్తమ లక్షణములును అలవరచుకొని అనుష్ఠించనిదే మానవుడు పశుప్రాయమగు ఆనందమును మాత్రమే అనుభవింపగలడు. అనగా కామపీడితుడై అధమస్థితికి దిగజారును. ఇట్టి మహా మేధావులైన వారియందే “సాంస్కృతిక రసికులు" (సుశిక్షిత చార్వాకులు) అను పదము అన్వయ మగును. + +దేహాత్మవాదము ప్రాచీనమత సంప్రదాయములను, ఇంద్రజాలము మున్నగు మంత్ర విద్యలను త్రోసిరాజనెను. +ఈ వాదము మానవునియొక్క స్వేచ్ఛా స్వాతంత్య్రములకు ప్రాధాన్య మొసగును. ఇతర ప్రమాణాధిక్యమును +తిరస్కరించును. భారత తత్వశాస్త్రమందలి పిడివాదమును (dogmatism) తొలగించుటకు చార్వాకము +సాయపడెను. ఈ పిడివాదము తొలగిననేగాని తాత్విక విచారములో నిర్మాణాత్మకమైన కృషి జరుగజాలదు. +పాశ్చాత్య తత్వ శాస్త్రమును హ్యూం అను నాతనిచే ప్రతిపాదింపబడిన 'సంశయవాదము' (Scepticism) +రక్షించినట్లుగా, చార్వాకము భారతీయ తత్వశాస్త్రమును చాల వరకు రక్షించెను. వివిధములైన భారతీయ తాత్విక సిద్ధాంతములు చార్వాకుడు వెల్లడించిన ఆక్షేపణములకు సమాధానము లిచ్చుటకు ప్రయత్నించెను. కాని చార్వాక సిద్ధాంతములకు అవి మెరుగు పెట్టిన వాయెను. + +చికిత్సాశాస్త్రము (ఆయు) : + +చికిత్సను గురించి చెప్పునది చికిత్సాశాస్త్రము. చికిత్సయన వ్యాధి నివారణోపాయము - చికిత్సకు రోగప్రతీకారమని పర్యాయపదము కలదు - వ్యాధులనేకములు. తన్ని వారణోపాయములు అనంతములు - వివిధ వ్యాధి +శమనోపాయములను అనంతముఖముల సంకలనమొనర్చి అవసరమగునంత విశదముగను, సంగ్రహముగను, క్రమబద్ధముగను, ఏకోన్ముఖముగను, సారాంశమును ప్రపంచితము చేసినది చికిత్సాశాస్త్రము. + +శ్లో. యాభిఃక్రియాభిర్జాయంతే శరీరేధాతవస్సమాః, + సాచికిత్సా వికారాణాం కర్మతద్భిషజాంస్మృతమ్. + చ. సూ. 16, 34 + +వికృతిచెందిన శరీరమందలి వాతాది (వాత, పిత్త, కఫములను) ధాతువులను సమగతికి తెచ్చుట కే యే ఉపాయము లనుసరింపబడునో, ఆయా ఉపాయానుసంధానము చికిత్సయని చరకము నిర్వచించెను. అనగా రోగప్రతీకారము చికిత్స – రోగప్రతీకారమున అవసరమగు ద్రవ్య, గుణ, కర్మ, ప్రయోగ, ఉపాయ, ఉపాదేయ, +క్రియాపాటవమును బోధించునది, తెలియజేయునది 'ఇట్లు చేయుము' అని ఆదేశించునది శాస్త్రము. + +ఈ గంభీరార్థ సంగ్రహ సమన్వయము చికిత్సాశాస్త్రము. ఈ చికిత్సాశాస్త్రమునకు ఆయుర్వేదమని వాడుక. ఈ ఆయుర్వేదమును వేదముగను, శాస్త్రముగను, కళగను, మధురార్థ గంభీర భావసంపన్నమగు కావ్యముగను, బహుముఖముల వ్యా ప్తినందించిన ఈ భారతీయ చికిత్సాశాస్త్రమునకు ప్రత్యేకత కలదు. బాహుబల, మేధాబల, ఆత్మబల సంభావితమగు ఉత్తమ మానవసమాజ నిర్మాణము అసలీ శాస్త్రమునకుగల మహదాశయము. అది కారణముగా కేవలము వ్యాధి పీడితావస్థయందు తత్పీడా పరిహారార్థము ఉపయోగించు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0721.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0721.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cad1d14f2bc81163a14dffce95d26afc169ba33e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0721.txt @@ -0,0 +1,30 @@ +ప్రయోగ విధానములను మాత్రమే చెప్పక, అవ్యక్తము మొదలు మహదాది, ప్రకృతి, వికృతి తత్త్వాత్మకమగు +సృష్టిక్రమమును, పంచభూతాత్మకముగ మానవ కళేబర నిర్మాణమును, శరీర రచనాసామగ్రిని, సమ, విషమ, +ప్రకృతి లక్షణములను, శరీర వర్ణాకృతి ప్రమాణములను, సత్వ, రజస్తమో భేదములచేత, సాత్విక, రాజస, +తామసాహంకార సహితముగ దేవగంధర్వాది మానవ ప్రకృతుల నిరూపణము, దేశకాల, వయోఽవస్థా విశేషముల చేతను, ఆహారవిహారములు కారణముగను, వాతాదిదోషములు దూషితములై శరీరమున గలిగించు +వివిధవ్యాధి విశేషములను, వాతాదిధాతు వికల్పముల వలన వ్యాధుల అనేకత్వమును అనంతముఖముల విస్తృతమైయున్న వ్యాధిశమనక్రియా కలాపములను, రస, గుణ, వీర్య, విపాక, ప్రభావములచే, సువర్ణాదిలోహములు, పారద, గంధక, తాళకాది రసోపరస మహారసములు, ఓషధులు, చికిత్స సామగ్రిగా నుపయోగించు విజ్ఞానమును సంపూర్ణముగ విమర్శించి, విశదీకరించి, నిరూపించినది భారతీయ చికిత్సాశాస్త్రము. + +శరీరము రోగములకు గురికాకుండ, సర్వదాపటిష్ఠమై, బలిష్ఠమై యుండునట్లు కాపాడుకొనుటయు - ఆధివ్యాధులకు లోనై ఆయువు క్షీణించి పోకుండ సంరక్షించుకొనుటయు - గళిత జవ్వనమై జరామరణావకుంఠిత మైన శరీరమును నిత్యయౌవనాయతనముగా, అజరామరముగా దిద్దుబాటుచేయుటయు, నిత్యదుఃఖాత్మకమగు జీవితమును నిత్యానంద సంధాయకముగ రూపొందించుటయు = శాసించి చెప్పినది. అందువలన ఇది చికిత్సాశాస్త్రమని భారతీయ విజ్ఞానవిదులు వాడుకచేయుచు వచ్చిరి. + +ఇట్లు చెప్పబడిన చికిత్సాశాస్త్రము ఎనిమిది భాగములు గలది. ఈ ఎనిమిది భాగములకు అంగములనియు +వాడుక గలదు. + +1. కాయచికిత్స : కంఠమునకు దిగువగల కరచరణాది ప్రత్యంగ సంగతమగు కళేబరమున కలుగు వ్యాధులు, +నిదానము, జ్యోతిష కర్మవిపాక సిద్ధాంతము, చికిత్సా విధానము, ఇందు చెప్పబడినవి. + +2. బాలచికిత్స : జననాదిగ నాలుగైదు సంవత్సరముల వయస్సువరకుగల శిశువులకు కలుగు వ్యాధులు, కారణములు - ఔషధప్రమాణము - నిదానము గ్రహచికిత్స విధానము మొదలైనవి ఇందు చెప్పబడినవి. + +3. గ్రహచికిత్స : భూత, ప్రేత, పిశాచాది గ్రహములు మానవుల నావరించుటకుగల కారణములు తొలగించుట కవసరమగు శాంతి, బలి, మంగళ క్రియాకలాపములు ఇందు చెప్పబడినవి. + +4. ఊర్ధ్వంగచికిత్స : కంఠమునుండి పైనగల కర్ణాస్య నాసికా నేత్రసంగతమగు శిరస్సునందు గలుగు వ్యాధులు- +నిదానచికిత్సావిధానము - ఇందు చెప్పబడినవి. + +5. శల్య చికిత్స : శరీరమునందేభాగమునైనను విరిగిన ఎముకల నతుకుట, తీసివేయుట, శస్త్రముచేయుట, +వ్రణచ్ఛేదవ, ఆలేపన, బంధనములను చికిత్సా విధానము లిందు చెప్పబడినవి. ఈ శస్త్రచికిత్సావిధానమునందొక +విశేషము. నాసికా చ్ఛేదనమునందు, కృత్రిమ నాసికాసంధానమునందు, భగ్నాస్థిసంధాన భేదనచ్ఛేదనములందు +మెలకువలు విశేషముగ చెప్పబడినవి. అసలీ చికిత్సా విధానమునందు అస్థిపంజర పరిశోధనయే వేరు. + +6. దంష్ట్రా చికిత్స : ఇది విషచికిత్స. సర్పాది విషజంతువుల విషప్రభావము, వ్యాఘ్రాది క్రూరజంతువుల +విషప్రభావము - అవి మానవ శరీరమున ప్రసరించినపిమ్మట కలుగు వేగములు, పెట్టుడుమందులు, వీటివేగములు, తెలిసుకొనుట, లేపన, నస్యాంజన చికిత్సావిధానము లిందు చెప్పబడినవి. + +7. జరాచికిత్స : దీనిని రసాయన చికిత్సయని వాడుదురు. జరయన యౌవనము సడలిపోవుట (ముసలితనము). ఇందనేక విషయము లంతర్భూతములు. వెండ్రుకలు నెరయుట, చెవులు వినబడకపోవుట, చత్వారము అనగా నలుబది సంవత్సరములకు సహజముగా కనులచూపు మందగించుట, శరీరము ముడతలుపడుట - పండ్లూడుట, మున్నగు లక్షణములు కలుగకుండునట్లును, అజాగ్రత వలన ఇట్టి లక్షణములు పొడచూపిన నివారణ చేయునట్లును, ఈ చికిత్సావిధానము చెప్పబడినది. ఇందొక విశేషము ఏమన, జరాక్రాంతులను, నూతన యౌవన వయస్కులనుగా చేయుట - ఈ చికిత్సయందు ఆహార విహార నియమములు, ధరించుబట్టలు, ఉండుటకు వసతులుగల నివాసము వివరముగా కలవు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0722.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0722.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2889506c6411a63f72c234b116639ebfbea180a1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0722.txt @@ -0,0 +1,35 @@ +8. వాజీకరణ చికిత్స : అనవచ్ఛిన్నమగు ప్రజాతంతువునకు, అనిర్వచనీయమగు సర్వేంద్రియానంద సందోహమునకు మూలమగు మిధున ధర్మమునందు అనంతపాటవమును సమకూర్చుటను, స్థిరముగ కాపాడుటను, ఈ చికిత్స విధానమునందు చెప్పబడినది. + +ఈ తీరునగల అష్టాంగ చికిత్సావిధానమును దైవాసుర మానుషీ చికిత్సా పద్ధతులని తిరిగి మూడు భాగములుగా +సులభ గ్రాహ్యమగునట్లు వివరించనైనది. + +శ్లో. ఆసురీమానుషీదైవీ చికిత్సా సా త్రిధా మతా + సూత ప్రధానదైవీస్యా చ్ఛేదభేదాత్మికాసురీ + మానుషీ సద్రసాజ్ఞేయా జపహోమాది సంస్కృతా + కలౌచాల్పబలేలోకే మానుషీ తత్రపూజితా. + +ఆసురీచికిత్స, మానుషీ చికిత్స, దైవీచికిత్సయని చికిత్స మూడువిధములు. + +(1) దైవీచికిత్స : ఇది పాదరసము ప్రధానముగ గలది. ఈ విధానమునకు శైవీచికిత్సా సంప్రదాయమని వాడుక. కైలాసవాసియగు పరమశివుడు ప్రయోక్తగను ప్రవక్తగను చెప్పబడిన శాస్త్రమగుటచే ఈ సంప్రదాయమునకీ వాడుక కలిగినది. శివుడు రససిద్దుడు - మృత్యుంజయు డనుటకు ఇది కారణము. శివుడు హాలాహల భక్షణము చేయుట ఈ రససిద్ధి మహత్వదర్శనమే. రససిద్ధులు జరారహిత దృఢకాయులుగ, అజేయ బలపరాక్రమో +పేతులుగ, మృత్యుంజయులుగ, అనంతకల్పములు అమరులుగ నుందురని రసశాస్త్రసిద్ధాంతము - ప్రాచీన గ్రంథము లట్లుంచి పూజ్యపాదులగు శ్రీ గోవింద భగవత్పాదుల "రసహృదయతంత్రము”, శ్రీ మాధవ విద్యారణ్యుల +“రసేశ్వర దర్శనము” నిదర్శనములు - రసశాస్త్రమును విరివిగా ప్రచారమున నందించినది “మత్స్యేంద్రనాధాది" +నవనాథసిద్ధులు, “సిద్ధేరసేకరిష్యే - మహీమహం నిర్జరా మరణం" - రసహృదయ తంత్రము (అధ్యాయము 1. +శ్లోకము - 6) నందు గోవింద భగవత్పాదులు రససిద్ధి కలిగిన, 'నేను లోకమంతయు నిర్జరామరణముగ చేయుదును. మనుష్యుల నందరను ముదిమియు, చావును లేని వారినిగా చేయుదు'నని ప్రతిజ్ఞ చేసెను. విమర్శకులకీ గ్రంథము మహోపయోగ్యము. శ్రీ శంకరులాదిగా మతత్రయా చార్యకోటి ఈ రసశాస్త్ర పారంపర్యము గలవారనియు, ఆయా పీఠములం దీ రసగ్రంథములు ఈనాటికిని గలవనియు ప్రతీతి. శ్రీ మాధవ విద్యారణ్యులు +ఇందు అందెవేసినచేయి యని వారి వర్తనయు, రచనయు ప్రమాణములు. వీరు సిద్ధరసజ్ఞానమును ఇట్లు చెప్పిరి. +“పూర్వలోహే పరీక్షేతపశ్చాదేహే ప్రయోజయేత్"- తరువాతకాలమున ప్రసిద్ధి సిద్ధనాగార్జునునకు గలదు. +శ్రీశైలమునం దీ సిద్ధులు గలరనియు, సిద్ధులును గలవనియు వాడుక. + +ఇట్లు మహత్వము, పవిత్రమునగు రసశాస్త్రమును కేవల ధాతువాదముగా మాత్రమే దొరికినంతలో పరిశోధించుచున్న సిద్ధయోగులు, యోగభ్రష్టులు నే డనేకులు గలరు. రసయోగములను సాధించుటలో ఆంధ్రమందు గల ఆయుర్వేదవైద్యు లగ్రగాములు. ప్రత్యేక రసయోగములను, రసకలిత యోగములను విరివిగా +ఆంధ్రమునందు వైద్యులు ప్రాచీనమునుండియు వాడుక చేయుచున్నారు. యోగరత్నాకరము, చింతామణి, +బసవరాజీయములు ఇందుకు చాలవరకు ప్రమాణములు. + +2. ఆసురీచికిత్స : ఇది వివిధాత్మకమైన శస్త్రచికిత్స గలది. ఇందుకు సుశ్రుత సంహిత ప్రమాణము - చికిత్స +యందు ఛేదన, భేదనాది క్రియలలో క్రూరముగా ప్రవర్తించవలసి యున్నందున ఆసురీచికిత్సయని చెప్పబడినది. + +3. మానుషీ చికిత్స : ఇది మధురాదిరసములు, సకల ఓషధులు, పూర్వజన్మార్జిత కర్మవిపాక, గ్రహ, నక్షత్ర +జప, హోమ, బలి, మంగళ క్రియా విశేషములు ప్రధానముగా గలది . ఈ మానుషీ చికిత్సా సంప్రదాయమునకు, బ్రాహ్మీచికిత్సా విధాన మని వాడుక . ఇందుకు చతుర్ముఖబ్రహ్మప్రవక్త. శ్రీమహావిష్ణువు ప్రయోక్త. +అమృతోత్పాదనకథ ఇందుకు సంబంధము కలది. కైలాస వాసుడగు శ్రీ శంకరు డెట్లు రసశాస్త్ర నిష్ణాతుడో, +క్షీరసాగరశయాను డగు శ్రీ మహావిష్ణువు బ్రాహ్మీ సాంప్రదాయమునం దంత పరాకాష్ఠ కలవాడు - ఈ +సంప్రదాయమునకు ప్రధానముగా చరక సంహిత ప్రమాణము. + +చికిత్స ఎట్లుచేయవలయును? చికిత్సచేయువా డెట్లుండ వలయును? రోగి ఎటువంటివాడుగా నుండిన చికిత్సార్హుడు? రోగికి పరిచర్య చేయువా రెట్లుండవలయును ? \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0725.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0725.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4742e2c656c6cf5a70d7bd43a4dc562eec6125ee --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0725.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +వంటి వ్యాధులు కట్టుబాటు చేయబడుట మనము చూచుచునే యున్నాము. + +సూక్ష్మ జీవులద్వారా వ్యాపించు వ్యాధులకు చనిపోయిన సూక్ష్మజీవులతో ఇచ్చిన ఇంజక్షనులు కొంతవరకు మాత్రమే ఫలితముల నియ్యగలవు. అయితే ఈ వ్యాధివలన కలుగు ప్రమాదము చాలవరకు నిరోధింప +బడుననుటకు సందేహములేదు. టైఫాయిడు రాకుండా టి. ఎ. బి.. రసి, కలరా నిరోధకరసి, ఘటసర్పి, (డెఫ్తీరియా) నిరోధకరసి ఇందులకు ఉదాహరణములు. ఈ చర్యలు కట్టుదిట్టమైన సంరక్షణము కలుగచేయుటకు +సుమారు ఒక వారమురోజులు పట్టును. ధనుర్వాయువు (టిటానస్) మొదలగు వ్యాధులు కొంతకాలముపాటు +రాకుండా శరీరజన్య విషవ్యతిరేక ద్రవ్యములను (ఆంటీ టాక్సిన్) సూదిద్వారా పుచ్చుకొని సంరక్షణము పొందవచ్చును. + +ఔషధములు : ఎక్కువ మందులను కలిపి వాడెడు పద్ధతి గెలనీ కాలమునందు ఆచారముగ నుండెను. క్లుప్తమగు ఔషధ నిర్ణాయకములైన చీటీలను వ్రాయుట, ఏ మందుల విలువ సుస్పష్టముగా తెలిసియున్నదో వాటినే వ్రాయుట, ఈనాడు అమలులోనున్న ఆచారము. ఔషధములు, మిక్శ్చరులు, పొడి, మాత్రలు ఇట్టిరూపములలో ఇచ్చుచున్నారు. మిక్శ్చరులను సాధారణముగా నీటిని ఉపయోగించి తయారుచేయుదురు. బిస్మత్, కాడ్ లివర్ ఆయిల్ వంటి కొన్నివస్తువులు నీటిలో కరుగవు. అట్టి వాటిని కరగించుటకు ఎ కేసియా అనుదానిని సహకారిగా వాడుదురు. కొన్ని మాత్రలపై చక్కెరపూత యుండ వచ్చును, ఎట్లయినను అవి లోపలికి పోయిన తర్వాత సత్వరముగా విచ్ఛిన్నమగు రీతిని వాటిని తయారుచేయవలెను. + +ప్రతిమందు వలనను మనము కోరెడు ఫలితములతో పాటు, మనము ఆశించని పర్యవసానముకూడ కలుగును. +ఉదా : సెలిసిలేట్సువలన కీళ్ళవాతము, వ్రేళ్ళ నొప్పులు, జ్వరము పోవును. అందువలన జఠరబాథ, తలతిరుగుడు సంభవించును. సోడియం బైకార్బనేట్సును సెలిసిలేట్సుతో కలిపియిచ్చి, దానిని పోగొట్టుదురు. ఇందులకు మరియొక ఉదాహరణ మేమనగా మార్ ఫిన్ ఇయ్యబడిన రోగికి శ్వాసనిరోధము కలుగవచ్చును. అట్టి వ్యక్తికి ఎట్రపిన్ ను, మార్ ఫిన్ తో కలిపి ఇచ్చెదరు. + +ఒకొక్కప్పుడు రెండు మందులు వాడి, వాటిద్వారా ఒకదానిశక్తిని మరొకటి ఇనుమడింపచేయునట్లు చేయుదురు. తద్వారా ప్రతిఔషధముయొక్క మోతాదును తగ్గించవచ్చును. ఉదా : నిద్ర కల్గించుటకు బ్రోమైడ్సును బార్చిటు రేట్సును కలిపి ఇచ్చెదరు. + +కొన్ని మందులవలన మరొక వింత ఫలితముకూడ సంభవింపవచ్చును. తీసికొనిన మందు లన్నిటిని బయటికి +విసర్జించుశ క్తి శరీరమునకు లేక, కొంత భాగము లోపల నిలువ యుండును. ఇట్టి ఔషధములను వ్యవధిలేకుండా +చాలాకాలము పుచ్చుకొనినయెడల, అవి లోపల ఉండిపోయి మిక్కిలి ప్రమాదకరములైన శరీరజన్య విషదోషములు సంభవించును. బరువైన లోహపు ఔషధములు, డిజిటాలిస్ ఇందులకు ఉదాహరణములు. డిజిటాలిస్ చాలకాలము లోపల నిలువయుండిపోయినయెడల, అందువలన నాడి జారిపోవుట, వాంతులు, విరేచనములగుట, తుదకు మరణించుట కూడ సంభవించవచ్చును. + +వ్యక్తి నైజము (ఇడియసింక్రసిస్) : కొందరువ్య క్తులు కొన్నిమందులను సహింపలేరు. ఆ మందులు ఎంత +స్వల్పమైన మోతాదులో ఇచ్చినను వారి ఆరోగ్యము తలక్రిందులగును. ఇందులకు గల కారణము స్పష్టముగా +తెలియదు. ఉదా. క్వినైన్ కాని, సల్ఫావర్గపు ఔషధములను గాని ఎంత తక్కువగా ఇచ్చినను కొందరకు తీవ్ర +ఫలితములు కలుగును. + +అల్లెర్జీ : లివర్ ఎక్ స్ట్రాక్టు, పెన్సిలిన్ మొదలగు ధాతు సంబంధమైన మిశ్రమద్రవ్యముల మూలమున ఔషధములకు సంబంధించిన “అల్లెర్జీ” తరచుగా సంభవించు చుండును. ఒక మోతాదు ఇయ్యగానే శరీరమందు అంతట చక్రములతో గోకుచున్నట్లు రోగి బాధపడును. తీవ్రమైన కేసులలో ఆఘాతము (షాక్) వచ్చుట, నాడి జారిపోవుట, స్మృతితప్పుట, విరేచనములు, వాంతులు తుదకు మరణము కూడ సంభవించవచ్చును. + +ఎనాఫిలాక్టిక్ ఆఘాతము : ఘటసర్పి, ధనుర్వాతము వంటి వ్యాధులకు గుఱ్ఱపు రక్తమునుండి తయారుచేయ +బడిన ఆంటీటాక్సిన్ సేనా ఉపయోగించినప్పుడు మొదటి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0726.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0726.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9c9000da2af428ee12cb29373dd7040b952fd966 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0726.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +మోతాదువలన ఎట్టి ఫలితమును ఉండదు. కాని శరీరము శీఘ్రగ్రాహక పరిస్థితిని పొందును. మరికొన్ని రోజుల +తర్వాత రెండవ మోతాదును ఇంజక్షనుగా వాడిన వెనువెంటనే, ఆఘాతమువలన రోగి మృతినొందును. ఇదివరకు ఒక ఇంజక్షను ఇచ్చిన సంగతి తెలిసియున్న యెడల మొదట 1/4 సి. సి. లో చిన్న మోతాదులు ప్రయోగించి అందువలన ఫలితములు గమనించుట మంచిది. ఎట్టి దుష్ఫలితములు కలుగని యెడల ఇయ్యవలసిన మోతాదులో ఆ ద్రవమును ఇయ్యవచ్చును. రోగికి వ్యతిరేక ఫలితములు కలుగుచున్న యెడల ఆ సీరమును క్రమానుగతముగ కొద్ది మోతాదులలో ఇయ్యవలెను. + +మందులను ఇచ్చు విధానము : నోటి ద్వారా లోపలికి మందులను ఇచ్చు పద్ధతి సర్వసాధారణమైన విధానము. రోగికి వాంతులు అగుచున్నప్పుడు, లేక స్పృహతప్పినపుడు, మందులను సూది ద్వారా ఇత్తురు. క్వినైన్ మ్రింగించుటవలన చలిజ్వరము పోవును. రోగికి వాంతులు అగుట కాని, స్పృహతప్పుటకాని సంభవించినచో లేక దానిని జీర్ణించుకొను పరిస్థితులలో రోగి లేని యెడల, దానిని సూదిద్వారా ఇయ్యవలెను. + +సాధారణముగా ఈ ఇంజక్షనులను కండరాంతర్గత మార్గముద్వారా ఇచ్చెదరు. కాని కొన్నిటిని తప్పనిసరిగా +సిరాంతర్గతమార్గము (ఇంట్రావీనస్ ) ద్వారా ఇయ్యవలసి యుండును. లేనియెడల అవి మిగుల బాధాకరము +లగును. పాషాణ ఔషధములు (ఆర్సెనిక్ డ్రగ్సు) ఇందులకు ఉదాహరణములు. నీరుపోయిన రోగికి ద్రవము +వలన సత్ఫలితములు కలుగుటకు సిరాంతర్గత పద్ధతిని ఇయ్యవలెను. ఇన్సులిన్ వంటి మందులు జీర్ణరసములవలన నశించును. అందువలన వాటిని ఇంజక్షనుల ద్వారానే ఇయ్యవలెను. + +గ్లూకోసు, సోడియం క్లోరైడులవంటి కొన్ని మందులను ఇముడ్చుకొనగల శక్తి పురీషనాళము (రెక్టము)నకు కలదు. వాటిని పురీషనాళ మార్గముద్వారా ఇయ్యవచ్చును. కాని అటుల చేయబడుటలేదు. ఆ ఔషధములు +ఇముడ్చుకొనబడగలవను నమ్మకము లేకపోవుటయే ఇందులకుగల కారణము. ఆ నష్టమును భర్తీచేయు నిమిత్తము ఆ ఔషధములను పెద్దమోతాదులో ఇయ్యవలసి యుండును. వాటిని రోగికి ఇచ్చుట, అతడు వాటిని +ఇముడ్చుకొనుట కూడ మిగుల కష్టసాధ్యములే. రోగికి స్మృతి తప్పించుటకై వాడబడు క్లోరోఫారం, హిమద్రవము (ఈధర్ ) త్వరగా హరించి పోవునట్టివి. వాటిని పీల్పించవలెను. వైట్రస్ ఆక్సయిడునుకూడ ఇట్లే ఉపయోగింతురు. ఒక్కొక్కప్పుడు ఒకమందు శరీరములోని అన్నిమూలలకు చేరి అచ్చటి సూక్ష్మజీవులపై పని చేయుట సాధ్యము కాక పోవచ్చును. అప్పుడు ఆ మందును శరీరములోని అదే స్థానములోనుంచి, అచ్చటి సూక్ష్మజీవులపై చర్య కనబరచునట్లు చేయవలసి యుండును. రొమ్ము యొక్క తేజోమండల రంధ్రములోనికి పెన్సిలిన్ ఉంచుట, క్షయరోగులకు చిల్లిచేసి స్ట్రెప్టోమైసిన్ ఇంజక్షన్ ఇచ్చుట, శస్త్రచికిత్స నిమిత్తము స్పృహతప్పించుటకొరకు వెన్నెముకలోనికి చిల్లిచేసి ప్రోకెన్ మిశ్రమములు ఇంజక్షన్ ద్వారా పంపుట —— ఇందులకు ఉదాహరణములు. ఒక ప్రత్యేకస్థానములో మత్తు కల్గించుటకు 1/2 - 2% గల ప్రొకేన్ ద్రవమును శస్త్రచికిత్స కావలసినచోట స్థానికముగా ఇంజక్షను యిచ్చెదరు. నరములపని ఆపు చేయుటకు, నొప్పిని తగ్గించుటకు మందును నరములలోనికి ఇంజక్షనుల ద్వారా పంపుదురు. గజ్జి మొదలగు చర్మవ్యాధులకు కూడ మందులను నోటిద్వారా ఇచ్చుట వ్యర్థము. ఆ మందులను మలామా (ఆయింట్ మెంటు) రూపములో వేసలైనులో కలిపి ఇచ్చినయెడల, వాటిని కావలసినచోట రాచుకొనుటకు వీలుగా నుండును. కావున ఒక మందును ఏరీతిని ఇచ్చుట అను విషయము ఆ మందు శరీరములో ఏ భాగముపై పనిచేయగలదు ? అది ఎంతత్వరగా పనిచేయగలదు? అను రెండువిషయములపై నాధారపడును. + +మోతాదు : రోగి వయస్సునుబట్టి తదనుగుణముగా మోతాదును నిర్ణయించవలెను. ఆ వ్యక్తి బరువును కొలిచి దానినిబట్టి మోతాదును నిర్ణయించుట అంతకన్న సరియగుపద్ధతి. + +కిలోశరీరపు బరువు (2.2 పౌనులు) నకు ఇన్ని మిలీగ్రాములని మోతాదును వ్యక్తముచేయుదురు. పరస్పరానుగుణ్యములేని రెండుమందులు కలిపినయెడల ప్రతీఘాతకరముగ పరిణమించును. ఆమ్లములు, క్షారములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0727.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0727.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a24339cbb389eb9d32d36d9fa2bf3bb215e7deb --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0727.txt @@ -0,0 +1,40 @@ +ఇందులకు ఉదాహరణములు. వాటిని ఒకే ఔషధములో కలుపగూడదు. + +రాసాయనిక ద్రవ్యములో జీవాణువులను చంపు (కేమో తెరపీ) చికిత్సాశాస్త్రము : శరీరములోని జీవాణువులను +చంపినను శరీరమునకు హానిచేయని ఔషధములను కనుగొనుట సాధ్యమే అని ఎర్‌లిక్ అభిప్రాయము. సవాయి +రోగమునకు అతడు మొదట సల్వార్ సన్‌ను, ఆ పిమ్మట నియోసల్వార్ సన్‌ను కనుగొనెను. ఈనాడు వాడకములో నున్న రసాయనిక చికిత్సౌషధములు కొన్ని ఈ క్రింద పేర్కొనబడినవి. + +విషపాండు జ్వరము (కాలేజరు) వ్యాధికి యూరియా స్టిబమైన్ . + +సవాయిరోగమునకు నియోసల్వార్ సన్; చలిజ్వరమునకు మెపాక్రిన్, పాలుడ్రిన్, క్లోరోక్విన్. + +ట్రిపనాసోమయాసిస్‌కు ట్రిపార్సమైడ్. + +ఆంటీబయటిక్స్ : ఒక వ్యుత్పన్నత (కల్చరు)లో పెన్సిలిన్ నొటేటమ్‌ను ఒక అచ్చులో పోసినయెడల ఆ +వ్యుత్పన్నతా మార్గములోనికి పెన్సిలిన్ వ్యాపించి, అందువలన సూక్ష్మజీవుల అభివృద్ధి తీవ్రముగా నివారింప +బడునని ఫ్లెమింగ్ కనుగొని యున్నాడు. + +సంపర్కదోషములయందు పెన్సిలిన్ చాల ఉపయోగకారి అని కనుగొనబడినది. క్రొత్తక్రొత్త యాంటీబయటిక్సు పెక్కింటిని కనుగొనుచున్నారు. అందు ముఖ్యమైనవి ఈ క్రింద పేర్కొనబడినవి. + +క్షయరోగమునకు స్ట్రెప్టోమైసిటిన్, టైఫాయిడునకు క్లోరోమైసిటిన్, టైఫస్ మరియు ఇతర సూక్ష్మజీవులవలన +సంక్రమించు సంపర్క దోషములకు ఆరోమైసిన్, టెఱ్ఱామైసిన్. + +డిసెంట్రీ మొదలగు వ్యాధులకు బేసిబ్రేసిడ్, క్లోరోమైసిటిన్‌లో అంతర్భాగములను విభజించి దాని స్వరూప +సూత్రమును కనుగొని, దానిని ఈ నాడు సమ్మేళన పరచుట జరుగుచున్నది. ఎరిత్రోమైసిన్, పెట్రోమైసిన్, +నియోమైసిన్, ఫిలికామైసిన్, పోలీమైసిన్ మొదలగునవి ఈ వర్గమునకు క్రొత్తగా చేర్చబడిన ఔషధములు. + +ఇందులో పెన్సిలిన్ మిక్కిలి విశిష్టత గలది. ఎందువల్ల ననగా దీనివలన సాధారణముగా ఎట్టి ప్రకోపనము +ఉండదు. అయితే అప్పుడప్పుడు అల్లెర్జీవలన కొందరు మరణించినట్లు తెలియుచున్నది. + +వీటి నన్నిటినికూడ విచక్షణా రహితముగా వాడ కూడదు. వాడినచో అవి శరీరజన్య విషకారణములు కాగలవు. ఇవి ప్రేగులపైగల సూక్ష్మజీవులను నాశనముచేసి, తద్వారా 'బి' విటమిన్ లోపమును కలుగచేయును. +మధుశిలీంద్రపు క్రిములు హద్దుపద్దులులేకుండ పెరుగును. ఇందువలన కొందరికి సన్నిపాత జ్వరము వచ్చినట్లు +తెలియుచున్నది. క్లోరోపిలికా వలన రక్తలోపముకూడ కలుగవచ్చును. పై ఔషధముల వలన పెక్కుమంది ప్రాణములు రక్షింపబడినవి. ట్యుబర్ క్యులర్ మెనంజైటిస్ వలన ఒకప్పుడు ప్రాణాపాయము అనివార్యముగ నుండెను. అయితే వీటిని వాడుటలో జాగ్రత్త అవసరము. ఈ సూక్ష్మజీవులు తొందరగా అదృశ్యమగును. వరుసగా ఆపుచేయకుండా సరిపడిన మోతాదులో ఇయ్యని యెడల అందుకు తట్టుకొనజాలిన సూక్ష్మజీవులు పెరిగి వ్యాధి లక్షణములు తిరుగబెట్టును. అప్పుడు ఈ మందువలన ఎటువంటి ప్రయోజనము ఉండదు. క్షయ మొదలగు వ్యాధులలో ఇట్టి పరిస్థితిని నివారించుటకు కొన్ని మందులను కలిపి వాడుదురు. ఉదా : స్ట్రెప్టోమైసిన్‌ను అయినెకొటినిక్ ఆసిడ్, హైడ్రొజైడ్ లేక పి. ఎ. యస్, మరియు ఐ. యన్. హెచ్. తో కలిపి ఇచ్చెదరు. + +ఈస్టువంటి క్రిములమీద కూడ కొన్ని ఆంటీబయటిక్ ఔషధములు పని చేయుచున్నవి. గ్రీసియో ఫోలిన్ మాత్రలు ఒక నెల రోజులు తీసుకొనిన యెడల తామర తగ్గిపోవును. నిస్టాటిన్, ఈస్టువలను కలుగు వ్యాధులపై పని చేయుచున్నది. తెల్లబట్ట వ్యాధి ఇందులకు ఉదాహరణము. + +పెన్సిలిన్‌లు : ఇటీవల పెన్సిలిన్ యొక్క మాలిక్యూలును కనుగొని వివిధరకముల పెన్సిలిన్‌లను తయారు +చేయుచున్నారు. + +పెన్సిలిన్‌ను మాత్రల రూపములో కూడ తీసుకొన వచ్చును. క్రొత్తగా కనుగొనబడిన నోటిద్వారా ఇచ్చు పెన్సిలిన్‌లు ఇంజక్షనంత సమర్ధతతో పనిచేయుచున్నవి. + +బెక్టీరియోఫేజస్ : ఇవి ప్రాణ అణువులు. సూక్ష్మజీవులు బేక్టీరియా, వైరసుల మీద బ్రతుకును. సల్‌ఫా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0729.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0729.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff28cc8e852483fec5b6f0e7572b4d1eeb0f8f1d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0729.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +వాటిని వేడినీటిలో ఉడకపెట్టినచో సాధారణముగా సరిపోవును. అందువలన ఒక్క బీజకణములు (స్పోర్సు) +తప్ప, తక్కిన సూక్ష్మజీవులన్నియు నశించును. శస్త్రచికిత్స చేయుటకు ఇంతమాత్రము చాలదు. కావున పరికరములు మొదలగువాటిని 120° ఉష్ణోగ్రతగల నీటిలో 30 నిమిషముల కాలము ఉడికించెదరు. అందువలన అవి క్రిమిరహితములై బీజకణములు గూడ నశించును. + +నవీన వైద్య విధానము, ఎందుండి ఉత్పత్తియైన మందులనైనను స్వీకరించుటకు సంసిద్దముగా నున్నది. +మందులు బజారులో విక్రయించుటకు, విడుదలచేయుటకు ముందు వాటిని పరీక్షించి, అందలి మూలసూత్రములను నిర్ణయించి మానవులపైన జంతువులపైన, అందుమూలమున కల్గు శరీరజన్య విష ఫలితములను నిర్ణయింతురు. కండరముల సడలింపునకు ఇప్పుడు వాడబడుచున్న టూబర్ కేన్ అనునది అమెరికాలోని రెడ్ ఇండియనులు ఉపయోగించు బాణవిషము (ఆరోపాయిజన్) నుండి తీయబడినది. సర్పినా అను పేరిట నేడు ఉపయోగించ బడుచున్న మందు ఆయుర్వేదము నుండి స్వీకరింపబడినది. నవీన వైద్యశాస్త్రము అంతర్జాతీయ దృక్పథము కలది. అది స్తబ్ధముకాదు. చైతన్యవంతము. నూతనఔషధములు +కనుగొని వైద్యశాస్త్రమునకు పుష్టినిచేకూర్చుటకు ప్రపంచములో నలుదిశల పరిశోధనములు జరుపబడుచున్నవి. + +చిత్తూరు వి. నాగయ్య : +తెలుగు సినిమా కళాలక్ష్మికి గత రెండున్నర దశాబ్దముల నుండి పాదపూజ సలిపి, కర్పూరహారతులు పట్టిన +మహానటులలో చిత్తూరు నాగయ్య అగ్రతాంబూలమునకు అర్హుడనుటలో అతిశయోక్తి యుండబోదు. + +శ్రీ నాగయ్య 1907 ఏప్రిల్ 12 వ తేదీన గుంటూరు మండలము నందలి రేపల్లెలో జన్మించిరి. ఆయన తండ్రి +వి. ఆర్. శర్మ రేపల్లెయందు కొంతకాలము తహసీల్‌దారుగా పనిచేసిరి. శర్మ సంగీతమునందు చక్కని అభిరుచి గలిగి యుండెను. వయొలిన్ వాయించుచు వారు తీరిక సమయములలో నాదబ్రహ్మమును ఉపాసించెడి వారు. ఆ నాదమే పసితనమున నున్న నాగయ్య చెవులలో పడి ఆయనకు సంగీత కళాపిపాసను చేకూర్చెను. + +నాగయ్య అయిదు నెలల పసికందుగా నున్నప్పుడు, ఆతని జీవితములో ఒక చారిత్రక సంఘటన జరిగెను. తల్లి +వెంకటలక్ష్మమ్మ పసిబిడ్డను ఒంటరిగా తొట్టెలో పండు + +కొనబెట్టి మంచినీరు కొరకై సమీపమున నున్న బావికి వెళ్ళెను. మంచినీరుతో తిరిగి ఇంటిలో అడుగుపెట్టిన తల్లి, +తన బిడ్డమీద ఒక నల్లని నాగుబాము పడగవిప్పి ఆడుట చూచెను. ఒకక్షణము వరకు ఆమె గుండెలో గుండె +లేకుండెను. భక్తురాలగుటచే, ఆమె మరుక్షణములో తేరుకొని నాగేంద్రుని సమక్షమున ధూప, దీప, నైవేద్యాదు +లుంచెను. అనంతరం మా నాగుబాము నైవేద్యమును స్పృశించి వచ్చిన మార్గముననే బయటకు సాగిపోయెను. +భర్త ఇంటికివచ్చిన వెంటనే ఆమె ఈ యుదంతమును అతని కెరుకపరచెను. దంపతు లిరువురు నాగప్రతిష్ఠ జరపి, పిల్లవానికి 'నాగయ్య' యని నామకరణము చేసిరి. + +అయిదేళ్ళ వయస్సొచ్చిన నాగయ్యకు ఇతర విద్యలతోపాటు సంగీతమునుగూడ తండ్రి స్వయముగ నేర్పెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0730.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0730.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a1f2c59cee210915a3790e293eccd4fec3503ac7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0730.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +పాఠశాల చదువుమాట అటుండనిచ్చి, నాగయ్య ఎక్కడెక్కడ సంగీతకచేరీలు జరుగునో అక్కడక్కడకు పరుగెత్తెడివాడు. ఒక దూరగ్రామములో మహావిద్వాంసు డొకడు సంగీతము పాడుచుండెనని విని, నాగయ్య తన +చెవులపోగులను తెగనమ్ముకొని, వాటివలన వచ్చిన డబ్బుతో రై లెక్కి, ఆ యూరికి వెళ్ళి, ఆ విద్వాంసుని +సంగీతమును విని ఇంటికి మరలివచ్చెను. పుత్రుని సంగీత కళాతృష్ణను అవగాహన చేసికొన్నతండ్రి, సంగీతవిద్వాంసుడయిన చిత్తూరు పేరయ్యపిళ్ళేకు నాగయ్యను అప్పగించెను. + +నాగయ్య దృష్టి కేవల సంగీతముపైననే కాక, నాటకములమీద కూడ ప్రసరించెను. పాఠశాల విద్యార్థులు +ప్రదర్శించు నాటకములలో ఆతడు పాల్గొని పెక్కు పారితోషికములను పొందెను. ప్రహ్లాదుని భూమికలో ఆయన తన్మయత్వమును పొంది, ప్రేక్షకులను తన్మయులుగా చేయగలిగెను. + +ఒకసారి సంగీత మహావిద్వాంసు లయిన పుష్పవనం అయ్యర్, గోవిందస్వామిపిళ్ళేల సంగీతకచేరీకి నాగయ్య +వెళ్ళుట తటస్థించెను. కచేరీ పూర్తయిన వెంటనే ప్రేక్షకులు వారి వారి ఇండ్లకు వెడలిపోయిరి. కాని నాగయ్య +అట్లే ఉండిపోయి, పుష్పవనం అయ్యరు ముఖమువంక ఆదేపనిగా చూడసాగెను. తనను తదేక ధ్యానముతో +చూచుచున్న కుఱ్ఱవానిని అయ్యరు: "ఏమిట్రా అబ్బాయి నీ పేరు ?" అని ప్రశ్నించెనట. కుఱ్ఱవాడు తన అసలు +పేరు చెప్పక, నాటకములలో తన అభిమాన పాత్రను స్మరించి, “నా పేరు ప్రహ్లాదుడు" అని జవాబిచ్చెనట. +ఈ కుఱ్ఱవా డెవరో కళాపిపాసి అని గ్రహించిన పుష్పవనం అయ్యరు, “నీ కేమైనా సంగీతము వచ్చునా?" అని +ప్రశ్నించగా, “ఓ! వచ్చును!” అని పిల్లవాడు బదులు పలికెనట ! వెంటనే అచ్చట నున్న గోవిందస్వామి పిళ్ళె +వయొలిన్ తీసికొని వాయించుచుండగా, కుఱ్ఱవాడు సుమారు రెండుగంటల పర్యంతము ప్రహ్లాదుని పాత్రలో +తాను పాడిన పాటలు, పద్యములు కంఠమెత్తి పాడెను. అయ్యరుయొక్క ఆనందమునకు అవధులు లేకపోయెను +తన చల్లని చేతితో ఆయన నాగయ్యమీద పుష్పవృష్టిని కురిపించి, "భవిష్యత్తులో నీవు చక్కని కళాకారుడ +వయ్యెదవు!" అని ఆశీర్వదించెను. నాగయ్య ఈ సంఘటనను ఇప్పటికిని తన స్మృతిపథమునకు తెచ్చుకొని +ఆత్మానందము ననుభవించుచుండును. + +నాగయ్య జీవితములో మరపురాని మరియొక సంఘటన, విఖ్యాత నటుడు ఎస్. జి. కిట్టప్పయొక్క దర్శనము. +'దశావతారములు' అను నాటక మునందు శ్రీ కిట్టప్ప కృష్ణుని భూమిక దాల్చి ప్రేక్షకుల హృదయమును చూరగొనెడివాడు. నాగయ్య కృష్ణపాత్రనుచూచి తన్మయుడై కిట్టప్పను సాక్షాత్తు శ్రీకృష్ణపరమాత్మగా భావించి, రంగస్థల మెక్కి, ఆతనిముందు కొబ్బరికాయ కొట్టి, కర్పూరహారతి వెలిగించి, సాష్టాంగ దండప్రణామ మొనరించెను. +ఇది చూచి ప్రేక్షకులలో పెక్కురు వింతగా నవ్వసాగిరి. ప్రాజ్ఞులు కొందరు పిల్లవాని భక్తి తత్పరతను ప్రశం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0733.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0733.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d643b1abf60b8bedebaebe3ba304de54983bce2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0733.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +సంవత్సరముల క్రిందట నాగయ్యను ఉత్తమనటునిగా పేర్కొని, మద్రాసు ప్రభుత్వము ఆతనికి నిండుసభలో +పారితోషికమును అందజేసెను. + +వృద్ధాప్యచ్ఛాయలు క్రమముగా ఆతనిని అలముకొనుటచే, నాగయ్య ఈనాడు కొన్ని చిత్రములలో ప్రధాన +భూమికలను కాక చిన్న చిన్న పాత్రలను ధరించుట సంభవించుచున్నది. ఎట్టి చిన్న పాత్ర అయినను, ఆతడు +దానిలో విద్యుల్లతవలె ఈనాటికిని మెరయుచుండుటయే విశిష్టమయిన విషయము. + +ఆతని జీవిత నిఘంటువులో 'వ్యాపారము' క్రొత్త పదము. సినిమా విశిష్టతతో కూడిన ఒక కళ యనియు, +దాని ద్వారా జీవిత పరమార్థమును సాధించి, మానవ సంఘమునకు సేవ చేయుటకు వీలులేకపోలేదనియు ఆతని దృఢ విశ్వాసము. తన జీవిత పథములో ఎన్ని అవాంతరములు సంభవించినను మేరుపర్వతమువలె చలించక పరమవిశ్వాసముతో ఈనాటికిని ఇతడు ముందడుగు వేయ గల్గుచున్నాడు. నిజమయిన కళాకారులందరిలో నాగయ్య ఆదర్శప్రాయుడనుటలో అత్యుక్తి యుండబోదు. + +చిత్తూరుజిల్లా : + +ఉనికి - ఎల్లలు : చిత్తూరు జిల్లా 12° 37'-14.0' ఉత్తర అక్షాంశముల మధ్యను, 78° 3' - 79° 55' తూర్పు +రేఖాంశములమధ్య నున్నది. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ రాష్ట్రములోని ఒక జిల్లా. ఈ జిల్లా కేంద్రము చిత్తూరుపురము. + +చిత్తూరు జిల్లాకు ఉత్తరమున అనంతపురము, కడప, నెల్లూరు జిల్లాలును - తూర్పున చెంగల్పట్టు జిల్లాయు - +దక్షిణమున ఉత్తరార్కాటు జిల్లాయు - పడమట మైసూరు రాష్ట్రమును ఎల్లలుగా నున్నవి. + +ఈ జిల్లా భాగము ఒకప్పుడు ఉత్తరార్కాటు జిల్లాకు చెందియుండెను. 1911 లో కొంతభాగమును విడదీసి, +కొంతభాగమును చేర్చగా చిత్తూరుజిల్లా క్రొత్తగా ఏర్పాటయ్యెను. ఈ జిల్లా మొదట మద్రాసు రాజధానిలో నుండెను. 1953 లో ఆంధ్రరాష్ట్రము క్రొత్తగా ఏర్పాటు అయినప్పుడు, ఆంధ్రరాష్ట్రములోని భాగ మయ్యెను. 1956 లో ఆంధ్రప్రదేశ రాష్ట్రము భాషాధారముగా ఏర్పడినపుడు ఇది ఆంధ్రప్రదేశ రాష్ట్రములోని 20 జిల్లాలలో నొకటి యయ్యెను. పటాస్కరుతీర్పు ననుసరించి చిత్తూరు జిల్లా సరిహద్దులు తిరిగి మారినవి. (1.4-1960) + +ఈ జిల్లాలో 1951 జనాభాలెక్కల ప్రకారము 9 తాలూకాలుండెను. 1951 లో నుండి తిరుత్తని తాలూకా ఇప్పుడులేదు. కాగా బంగారుపాలెం, కుప్పం, సత్యవీడు, అను మూడు తాలూకాలు క్రొత్తగా ఏర్పడినవి (1–4–1960). 1951 లో జనాభా 18,10,377 మంది. 1961 లో జనాభా 19,13,169 మంది. + +చిత్తూరుజిల్లా అంకెలు : ++ 1. విస్తీర్ణము (1951) 5931 చ. మై 2. తాలూకాలు (1961) 11 3. గ్రామములు (1961) 2202 4. పురములు (1961) 13 5. జనాభా (1961) 19,13,169 పురుషులు 9,77,809 స్త్రీలు 9,35,360 6. గ్రామవాసులు 16,93,170 పురుషులు 8,64,295 స్త్రీలు 8,28,875 7. పురవాసులు 2,19,999 పురుషులు 1,13,514 స్త్రీలు 1,06,485 8. స్త్రీపురుషుల నిష్పత్తి పురుషులు 1000 స్త్రీలు 957 9. జనసాంద్రత 333 10. అక్షరాస్యులు 3,93,639 పురుషులు 3,04,117 స్త్రీలు 89,522 11. అక్షరాస్యులు శాతము 20.58 పురుషులు శాతము 31.10 స్త్రీలు శాతము 9.57 12. అక్షరాస్యులు, గ్రామవాసులు 2,95,581 పురుషులు 2,38,712 స్త్రీలు 56,869 13. అక్షరాస్యులు, పురవాసులు 98,058 పురుషులు 65,405 స్త్రీలు 32,653 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0734.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0734.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59b55154658a599c9fc8b98fe256e84b7c113b95 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0734.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +పటాస్కరు తీర్పు ప్రకారము 1960 లో చిత్తూరు జిల్లాలోని పుత్తూరు తాలూకానుండి 1 గ్రామము, తిరుత్తని తాలూకానుండి 288 గ్రామములు, చిత్తూరు తాలూకానుండి 29 గ్రామములు - మొత్తము 318 గ్రామములు మద్రాసు రాష్ట్రమునకు మార్పబడినవి. ఈ 318 గ్రామముల విస్తీర్ణము 405.15 చ. మైళ్ళు; జనాభా 2,40,357. ఇందుకు బదులుగా మద్రాసురాష్ట్రములోని పొన్నేరి తాలూకానుండి 72 గ్రామములు - తిరువళ్లూరు తాలూకానుండి 76 గ్రామములు - కృష్ణగిరి తాలూకానుండి 3 గ్రామములు, మొత్తము 151 గ్రామములు చిత్తూరు జిల్లాకు మార్పబడినవి. ఈ 151 గ్రామముల విస్తీర్ణము 326.39 చ.మై. జనాభా 95,546. + +ఈ మార్పులచేర్పుల కారణమున 1961 జనాభా లెక్కల ప్రకారము చిత్తూరు, బంగారుపాలెము, పలమనేరు, కుప్పం, పుంగనూరు, మదనపల్లి, వాయల్పాడు, చంద్రగిరి, కాళహస్తి, సత్యవీడు, పుత్తూరు అను 11 తాలూకాలు ఈ జిల్లాలో ఇప్పుడు కలవు (1961). + +తాలూకాలు : + +1. చిత్తూరు తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము (1951) 778 చ. మై, గ్రామములు (1951) 374 పురము 1 జనాభా (1961) 2,29,090 పురుషులు 1,16,218 స్త్రీలు 1,12,872 గ్రామవాసులు (1961) 1,81,206 పురుషులు 91,818 స్త్రీలు 89,388 పురవాసులు (1961) 47,884 పురుషులు 24,400 స్త్రీలు 23,484 అక్షరాస్యులు 61,348 పురుషులు 45,340 స్త్రీలు 16,008 + +2. బంగారుపాలెము తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము - గ్రామములు - పురములు లేవు జనాభా (1961) 1,11,439 పురుషులు 56,832 స్త్రీలు 54,607 గ్రామవాసులు (1961) 1,11,439 పురుషులు 56,837 స్త్రీలు 54,602 పురవాసులు (1961) లేరు అక్షరాస్యులు 23,666 పురుషులు 18,704 స్త్రీలు 4,962 + +3. పలమనేరు తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము (1951) 720 చ. మై గ్రామములు (1951) 324 పురము 1 జనాభా (1961) 1,11,204 పురుషులు 56,668 స్త్రీలు 54,536 గ్రామవాసులు (1961) 1,01,339 పురుషులు 51,710 స్త్రీలు 49,629 పురవాసులు 9,865 పురుషులు 4,958 స్త్రీలు 4,907 అక్షరాస్యులు 18,974 పురుషులు 14,922 స్త్రీలు 4,052 + +4. కుప్పం తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము ? గ్రామములు ? పురము 1 జనాభా (1961) 97,022 పురుషులు 48,965 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0736.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0736.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3bd3d680c8c5115192e4618a3ed89a48a2d26753 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0736.txt @@ -0,0 +1,23 @@ ++ పురుషులు 45,062 స్త్రీలు 16.276 + +9. కాళహస్తి తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము (1951) 615 చ. మై. గ్రామములు (1951) 383 పురము (1961) 1 జనాభా (1961) 1,65,575 పురుషులు 84,565 స్త్రీలు 81,010 గ్రామ వాసులు (1961) 1,39,107 పురుషులు 71,218 స్త్రీలు 67,889 పురవాసులు (1961) 26,468 పురుషులు 13,347 స్త్రీలు 13,121 అక్షరాస్యులు (1961) 32,117 పురుషులు 24,710 స్త్రీలు 7,417 + +10. సత్యవీడు తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము ? గ్రామములు ? పురములు (1961) లేవు జనాభా (1961) 1,42,398 పురుషులు 72,056 స్త్రీలు 70.342 గ్రామవాసులు 1,42,398 పురుషులు 72,056 స్త్రీలు 70,342 అక్షరాస్యులు (1961) 21,469 పురుషులు 17,378 స్త్రీలు 4,091 + +11. పుత్తూరు తాలూకా : ++ విస్తీర్ణము (1951) 564 చ. మై గ్రామములు (1951) 170 పురములు (1961) 2 జనాభా (1961) 2,46,520 పురుషులు 1,25,013 స్త్రీలు 1,21,507 గ్రామవాసులు (1961) 2,28,081 పురుషులు 1,15,653 స్త్రీలు 1,12,428 పురవాసులు 18,439 పురుషులు 9,360 స్త్రీలు 9,079 అక్షరాస్యులు (1961) 49,697 పురుషులు 39,468 స్త్రీలు 10,229 + +పురములు 13 (1961) + +1. చిత్తూరు : ++ జనాభా 47,884 పురుషులు 24,440 స్త్రీలు 23,484 అక్షరాస్యులు 23,595 పురుషులు 15,006 స్త్రీలు 8,589 + +చిత్తూరుపురము జిల్లాకును, తాలూకాకును ప్రధాన కేంద్రము. + +2. తిరుపతి : ++ జనాభా 35,836 పురుషులు 19,258 స్త్రీలు 16,578 అక్షరాస్యులు 19,825 పురుషులు 13,561 స్త్రీలు 6,264 + +3. కాళహస్తి : ++ జనాభా 26,468 పురుషులు 13,347 స్త్రీలు 13,121 అక్షరాస్యులు 10,500 పురుషులు 7,222 స్త్రీలు 3,278 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0737.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0737.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c682d8a000929000ecee45fa7826af9405f82e0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0737.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +4. నగరి : ++ జనాభా 8,014 పురుషులు 4,069 స్త్రీలు 3,945 అక్షరాస్యులు 2,895 పురుషులు 2,057 స్త్రీలు 838 + +5. పుంగనూరు : ++ జనాభా 13,802 పురుషులు 6,915 స్త్రీలు 6,887 అక్షరాస్యులు 4,437 పురుషులు 2,890 స్త్రీలు 1,547 + +6. వాయల్పాడు : ++ జనాభా 8,017 పురుషులు 4,175 స్త్రీలు 3,842 అక్షరాస్యులు 2,956 పురుషులు 2,035 స్త్రీలు 921 + +7. మదనపల్లి : ++ జనాభా 24.401 పురుషులు 12,788 స్త్రీలు 11,613 అక్షరాస్యులు 11,207 పురుషులు 7,210 స్త్రీలు 3,997 + +8. పుత్తూరు : ++ జనాభా 10,425 పురుషులు 5,291 స్త్రీలు 5,134 అక్షరాస్యులు 4,153 పురుషులు 2,946 స్త్రీలు 1.207 + +9. పలమనేరు : ++ జనాభా 9,865 పురుషులు 4,958 స్త్రీలు 4,907 అక్షరాస్యులు 4,017 పురుషులు 2,593 స్త్రీలు 1,424 + +10. కుప్పం : ++ జనాభా 9,276 పురుషులు 4,721 స్త్రీలు 4,555 అక్షరాస్యులు 3,685 పురుషులు 2,442 స్త్రీలు 1,243 + +11. తిరుమల : ++ జనాభా 5,113 పురుషులు 2,833 స్త్రీలు 2,280 అక్షరాస్యులు 2,094 పురుషులు 1,515 స్త్రీలు 579 + +12. రేణిగుంట : ++ జనాభా 6,364 పురుషులు 3,292 స్త్రీలు 3,072 అక్షరాస్యులు 2,920 పురుషులు 2,000 స్త్రీలు 920 + +13. పాకాల : ++ జనాభా 14,534 పురుషులు 7,467 స్త్రీలు 7,067 అక్షరాస్యులు 5,774 పురుషులు 3,928 స్త్రీలు 1,846 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0738.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0738.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e9f1b4473ffa584b96dd2b3690922ca63cf6dde --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0738.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +మ్యునిసిపాలిటీలు (1961) : + +1. చిత్తూరు : ++ జనాభా 47,884 పురుషులు 24,400 స్త్రీలు 23,484 అక్షరాస్యులు 23,595 + +2. తిరుపతి : ++ జనాభా 35,836 పురుషులు 19,258 స్త్రీలు 16,578 అక్షరాస్యులు 19,825 + +3. కాళహస్తి : ++ జనాభా 24,468 పురుషులు 13,347 స్త్రీలు 13,121 అక్షరాస్యులు 10,500 + +నైసర్గికస్వరూపము : ఈ జిల్లాను రెండు ప్రాంతములుగా విభజింపవచ్చును. 1. గుట్టలు, పీఠభూములు · 2. మైదానములు. + +తూర్పుకనుమల గుట్టలు (మహేంద్ర పర్వతశ్రేణి) నైఋతి మూలనుండి ఈశాన్యమునకు పోవుచుండును. +నైఋతి యందలి కలగుండి నుండి బయలుదేరి ఉత్తర -ఈశాన్య (North - North eastern) దిక్కుగా పలమనేరు తాలూకాలో నుండి పుంగనూరు తాలూకా తూర్పు భాగము గుండాపోయి, తూర్పువైపు మరలి, +చిత్తూరు, చంద్రగిరి వరకు వ్యాపించును. తిరుపతి కవతల ఈ పర్వతశ్రేణి విభక్తమయి గొప్ప వెడల్పయిన లోయ +ఏర్పడియున్నది. ఈ లోయను “మామందూరు” లోయ యందురు. తరువాత ఈ గుట్టలవరుస ఈశాన్య దిక్కుగా +ప్రయాణముచేసి, కాళహస్తి తాలూకాను తాకుచు, నెల్లూరు జిల్లాలో ప్రవేశించును. పుంగనూరు, మదనపల్లి, +వాయల్పాడు తాలూకాలలో గుట్టలకు పడమట నున్న ప్రదేశము 2000 నుండి 2500 అడుగుల ఎత్తున ఉండి +మైసూరు రాష్ట్రపు పీఠభూమితో సరిసమానముగా వ్యాపించియుండును. పీఠభూములగు మదనపల్లి, పుంగనూరు, వాయల్‌పాడు తాలూకాలలోను, తూర్పున నున్న కాళహస్తి, పుత్తూరు తాలూకాలలోను చిన్న చిన్న గుట్టలు అసంఖ్యాకముగా నున్నవి. వీటిలో ప్రాముఖ్యము చెందినవి మదనపల్లి తాలూకాలోని 'హార్ల్సీ' +కొండలు, పుత్తూరు తాలూకాలోని నగరికొండలు అయి యున్నవి. + +నదులు : ఈ జిల్లాలో కొన్ని నదులు జిల్లా ఉత్తరభాగమున ఉత్తర ముఖముగా ప్రవహించుచుండును. ఇతర నదులు జిల్లా దక్షిణభాగమున తూర్పు ముఖముగాను, దక్షిణ ముఖముగాను ప్రవహించుచుండును. + +పాపఘ్ని నది, మైసూరు రాష్ట్రములో ఉద్భవించి, మదనపల్లి తాలూకా పడమటిదిశ చివరనపోవుచు అనంతపురం జిల్లాలో ప్రవేశించును. + +బాహుదా నది మదనపల్లి తాలూకాలోని హార్ల్సే పర్వతమునందు పుట్టి, వాయల్పాడు తాలూకా ఉ త్తరభాగమున ప్రవహించుచు, కడప జిల్లాలో ప్రవేశించి పెన్నా నది (Pennar) లో సంగమించును. + +పెద్దయేరు, చిన్నయేరు అను రెండు చిన్న నదులు మదనపల్లి తాలూకాలో గలవు. + +ఫించనది పుంగనూరు తాలూకాలోని ఆవులపల్లి అరణ్యములో పుట్టి, పుంగనూరు, వాయల్పాడు తాలూకాలగుండా ప్రవహించి, కడప జిల్లాలో బాహుదానదిలో పడును. + +కౌండిన్యనది పలమనేరు తాలూకా ఈశాన్యభాగమున దక్షిణ దిక్కుగా ప్రవహించి, తరువాత ఉత్తరార్కాటు జిల్లాలో ప్రవేశించి, చివరకు ఆ జిల్లాలోని పాలారునదిలో సంగమించును. + +పాలారు నది, మైసూరు రాష్ట్రమునుండి ఈ జిల్లాలో ప్రవేశించి, పలమనేరు తాలూకా దక్షిణ భాగముగుండా ప్రవహించి, పిమ్మట ఉత్తరార్కాటు జిల్లాలో ప్రవేశించును. + +పోయిని నది, తూర్పుకనుమలలో ప్రవహించి, చిత్తూరు తాలూకాగుండా దక్షిణమునకు ప్రవహించి, ఉత్తరార్కాటు జిల్లాలో ప్రవేశించి, ఆ జిల్లాలోని పాలారునదిలో పడును. పోయిని నదికి మూడు ఉపనదులు చిత్తూరు +తాలూకాలో గలవు. చిత్తూరు నది, బాహుదా నది, గొడ్డువంక అనునవి ఈ ఉపనదులు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0739.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0739.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9eaa9bcbeb0a4ff5ee98d51f369974e4be49991b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0739.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +అరణీ నది, పుత్తూరు తాలూకా నుండి తూర్పుగా ప్రవహించి చెంగల్పట్టు జిల్లాలో ప్రవేశించును. నగరీ నది +పుత్తూరు తాలూకాగుండ ప్రవహించి చెంగల్పట్టు జిల్లాలోని కుశస్థలి నదిలో సంగమించును. స్వర్ణముఖీ నది +చంద్రగిరి తాలూకాలోని ఆదెనపల్లెగ్రామ సమీపమున ఉద్భవించి, కాళహస్తి తాలూకాగుండ ప్రవహించుచు, +నెల్లూరు జిల్లాలో ప్రవేశించును. కల్కాణీ నది దీని ఉపనది. ఇది చంద్రగిరి తాలూకాలో ప్రవహించుచుండును. + +సంవత్సరమునందు అధిక భాగము ఈ నదు లన్నియు ఎండిపోవును, వర్ష కాలమునందు మాత్రమే ఇవి జల +ప్రదానము చేయుచుండును. అయితే, ఈ నదులలో పెక్కింటికి నదీగర్భములందు అంతర్వాహినులు కలవు +(have a high level of subterranean water). ఈ జిల్లాలో జీవనదులు లేవు. + +అడవులు : ఈ జిల్లాలో సుమారు మూడింట నొకవంతు భూమి అరణ్యప్రాంతమై యున్నది. మదనపల్లి, +వాయల్పాడు, చంద్రగిరి, చిత్తూరు, పలమనేరు తాలూకాలలో రిజర్వు అడవిప్రాంతము కలదు. దీని విస్తీర్ణము +818.32 చదరపు మైళ్లు. అన్ని విధములైన అడవుల విస్తీర్ణము 1951 జనాభాలెక్కల ప్రకారము 2,355.70 చద +రపు మైళ్ళు. + +మదనపల్లి తాలూకాలోని రిజర్వుడు అడవీ ప్రాంతములో ఆకులు రాలిపోవుచుండు (deciduous) వృక్ష +సంతానము కలదు. ఈ వృక్షములు ఏపుగా పెరిగి, వంట కట్టియలకే గాక, చిన్న చిన్న కలప సామానుగాగూడ +ఉపకరించును. వాయల్పాడు, చంద్రగిరి, కాళహస్తి, చిత్తూరు తాలూకాలలోని రిజర్వుడు అడవిప్రాంతము +మదనపల్లి తాలూకాలోని చెట్లతో భిన్నించి, ముండ్లపొదలుగాను, శ్యామలముగాను రకరకములుగా నుండును. +పలమనేరు తాలూకాలోని అడవులు ఆకులు రాలక ఎల్లప్పుడు శ్యామలపత్ర సంకలితమై యుండును. ఇవియును వంటచెరుకుగా నుపయోగపడును. పలమనేరు తాలూకాలో చందనవృక్ష సంచయముగల భూభాగము కలదు. పుంగనూరు తాలూకాలో వంటచెరుకునకు ఉపయోగించు వృక్షజాతియే కలదు. గిడసబారిన వృక్షములు ఇతర ప్రాంతపు టడవులయందు గలవు (1951). + +కాలమానము - వర్షపాతము : ఈ జిల్లాకు ఈశాన్య ఋతుపవనముల, నైఋతి ఋతుపవనముల ప్రభావము కలదు. పీఠభూములగు మదనపల్లి, వాయల్పాడు, పుంగనూరు, పలమనేరు తాలూకాలలో నైఋతి పవనముల సందర్భమున (జూన్ నుండి సెప్టెంబరు వరకు) ఎక్కువగా వానలు కురియును. ఈ తాలూకాలో ఈశాన్య ఋతుపవన కాలములో (అక్టోబరునుండి డిసెంబరువరకు) తక్కువ వర్షము కురియును. ఈ జిల్లా సముద్రమునకు లోతట్టు భాగమునందుండుటచే (interior) ఈ జిల్లాను సమీపించు నప్పటికి మేఘమాలికలు సన్నగిలిపోవును. + +మదనపల్లి తాలూకాలోని ఆరోగ్యవరమునందు నెలకొల్పబడిన యంత్రసాధనము ననుసరించి, రికార్డుచేసిన +లెక్కలప్రకారము ఈ జిల్లాలో సంవత్సరమునందు వర్ష పాతము సగటున 33.81 అంగుళములు. మొ త్తము +మీద జిల్లాయొక్క శీతోష్ణపరిస్థితి ఆరోగ్యప్రదమైనట్టిది. మైదానభూము లగు చంద్రగిరి, పుత్తూరు, కాళహస్తి +తాలూకాలు ఉష్ణవంతమై యున్నను, భరించలేనంత వేడి కలవి కావు. ఇక జిల్లాకు పడమటి దిశయందు +పీఠభూమిలోనున్న వాయల్పాడు, మదనపల్లి, పలమనేరు, పుంగనూరు తాలూకాలు కొన్నిడిగ్రీలు చల్లగానుండును. ఉష్ణోగ్రత 95° డిగ్రీలకంటే తరచు ఎక్కువగా పెరుగదు. చిత్తూరు తాలూకా మితమైన శీతోష్ణస్థితులు కలిగి యుండును. + +భూతత్త్వము : ఈ జిల్లాలోని భూములు ముఖ్యముగా నల్లరేగడి, ఎఱ్ఱనేలలు, మాసాబు (కలగలుపు) +నేలలు అయియున్నవి. అధికభాగము ఎఱ్ఱమన్ను భూములే. పుంగనూరు తాలూకా భూములు పలమనేరు +భూములను పోలియుండును. పుత్తూరు తాలూకాలో మిక్కిలి ఫలవంతమైన భూములు కలవు. కాళహస్తి +తాలూకాలోని భూములు చంద్రగిరి తాలూకాలోని తూర్పుప్రాంతపు భూములను పోలియుండును. చిత్తూరు +తాలూకాలో 1,77,000 ఎకరములు, చంద్రగిరి తాలూకాలో 35,000 ఎకరములు, పలమనేరు తాలూకాలో +1,04,000 ఎకరములు, మదనపల్లి తాలూకాలో 2,19,800 ఎకరములు, వాయల్పాడు తాలూకాలో 1,30,400 ఎకరములు - ఈ విస్తీర్ణములుగల నల్ల, ఎఱ్ఱ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0741.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0741.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85e66b6895cc18061af39bf867dd6640800ecd52 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0741.txt @@ -0,0 +1,42 @@ +రాని భూమి 13,45,907 ఎకరములు; సాగుకాని భూమి 9,45,274 ఎకరములు; సాగుఅగుచున్న భూమి 9,54,388 +ఎకరములు. + +ఖనిజములు : ఈ జిల్లాలో పేర్కొనదగిన ఖనిజము ముడి ఇనుము. ఈ ముడి ఇనుము కాళహస్తి తాలూకాలోని సిరసం బేడు ప్రాంతమున లభించును. + +చంద్రకాంతశిల (పలుగురాయి), అభ్రకము. బంగారము బలపపురాయి (Steatite), భవననిర్మాణ సామగ్రి +ఈ జిల్లాలో లభించును. + +పశువులు: పుంగనూరులోని గోజాతి ప్రపంచప్రసిద్ధి చెందినట్టిది. చిత్తూరునకు 25 మైళ్ళ దూరములోనున్న +పలమనేరులో గోజాత్యభివృద్ధికి సర్కారువారు ఒక పశు సంవర్థక ప్రతిష్ఠాపనమును నెలకొల్పియున్నారు. + +రహదారులు (Communications) : ఈ జిల్లానుండి దీనిని తగిలియున్న ఇతర జిల్లాలకును, మైసూరు రాష్ట్రమునకును పోవు రోడ్లు కలవు. జిల్లాలో 1728 మైళ్ళ పొడవుకల రోడ్లు కలవు. ఇందు 48 మ్యునిసిపల్ రోడ్లును చేరియున్నవి. మదనపల్లి తాలూకాలోను, వాయల్పాడు తాలూకాలోను మిగతా తాలూకాలకంటె హెచ్చు +దూరము రోడ్ల నిడివి కలదు. ఈ జిల్లాలో రోడ్లు మంచి స్థితిలోనున్నవి. ఇంకను వీటిని వ్యాప్తిచేయుటకు అవకాశములు కలవు ! + +రైలు : ఈ జిల్లాలో 681 మైళ్ళు వ్యాప్తి గల రైలుమార్గము కలదు. ఇది జిల్లా యంతటను చక్కగా వ్యాపించి యున్నది. పుత్తూరు, చంద్రగిరి, పలమనేరు తాలూకాలో పెద్దలైను (Broad Guage) రైలుమార్గము కలదు. మద్రాసు-బొంబాయి, మద్రాసు-బెంగుళూరు పోవు రైళ్ళు ఈ జిల్లా గుండ పోవుచుండును. + +చిన్నలైను (Metre Guage) కట్పాడి - గూడూరులను కలుపుచుండును. రేణిగుంట నుండి గూడూరు పోవు +మార్గము పెద్దలైనుగా మార్చబడినది. చిన్నలైను మార్గ మొకటి పాకాల నుండి బయలుదేరి గుంతకల్లు–బెంగుళూరు మార్గములో నున్న ధర్మవరమును కలిసికొనును. ఈ లైను చంద్రగిరి, పుంగనూరు, వాయల్పాడు, మదనపల్లి తాలూకాలలో నుండి పోవుచుండును. చిత్తూరుజిల్లా ప్రధానస్థానము, వాయల్పాడు, చంద్రగిరి, కాళహస్తి, పుత్తూరుతాలూకా ప్రధానస్థానములు, ఇవన్నియు రైలు మార్గముమీదనే యున్నవి. + +తంతి-తపాలా : ఈ జిల్లాలో 419 పోస్టాఫీసులు కలవు. ప్రధానకార్యాలయము, 370 శాఖా కార్యాలయములు, +48 ఉపకార్యాలయములు జిల్లాలో నున్నవి. + +తంతి కార్యాలయములు 25 కలవు. ప్రజావసరములు తీర్చు (Public Calls) కార్యాలయములు 17, టెలిఫోన్ +ఎక్స్చేంజి ఆఫీసు 1 ఉన్నవి. + +వైద్యము : ఈ జిల్లాలో 1951 లెక్కల ప్రకారము 6 ఆసుపత్రులు, 31 గ్రామ వైద్యాలయములు కలవు. + +జిల్లా ప్రధావస్థాన మగు చిత్తూరులోని ప్రధాన వైద్యాలయములో ఎక్సురే (X-Ray) యంత్ర పరికరముల జోడు కలదు. + +కుష్ఠవ్యాధి బాధితుల చికిత్సకు అక్కరంపల్లెలో వైద్యాలయము కలదు. దీనిని తిరుపతి దేవస్థానమువారు +నడుపుచున్నారు. + +క్షయవ్యాధి బాధితుల చికిత్సకు మదనపల్లిలో వైద్యాలయము కలదు. + +విద్య : ఈ జిల్లాలోని విద్యాపరిస్థితి (1951). ++ 1. కాలేజీలు 2 2. ప్రాచ్య కళాశాలలు 1 3. హైస్కూల్సు 26 4. బాలికల హైస్కూళ్లు 3 5. ట్రైనింగు స్కూళ్లు (బాలుర) 1 6. ట్రైనింగు స్కూళ్లు (బాలికల) 2 7. ట్రైనింగు స్కూళ్లు (ఆంగ్లో ఇండియనుల) 1 8. ప్రాచ్య విద్యాశాలలు 1 9. మిడిల్ స్కూళ్ళు 7 10. ఎలిమెంటరీ స్కూళ్ళు 1120 11. వయోజన విద్యాశాలలు 48 12. విద్యార్థులు 86,571 13. విద్యార్థినులు 33,939 + +మదనపల్లిలో, తిరుపతిలో కళాశాలలు కలవు. + +తిరుపతిలో ప్రాచ్యవిద్యా కళాశాల కలదు. + +మదనపల్లి, చిత్తూరు పురములలో బాలికల శిక్షణ పాఠశాలలు (Training Schools), చిత్తూరు పురములో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0742.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0742.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca28b6cf7556600ed944295afa1dd0b3daf9790b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0742.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +బాలుర శిక్షణ పాఠశాల (Training School) కలవు. తిరుపతిలో శ్రీ వేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయము కలదు. + +పరిశ్రమలు : చంద్రగిరి తాలూకాలో తేలిక లోహ పరిశ్రమల (Light metal Industries) కు సంబంధించిన 13 +ప్రతిష్ఠాపనలు కలవు. పలమనేరు తాలూకాలో చందనపు నూనెకు సంబంధించినవి 6 ప్రతిష్ఠాపనములు, మరికొన్ని రాసాయనిక పరిశ్రమలకు సంబంధించిన ప్రతిష్ఠాపనములు కలవు. ఇవన్నియు భారీ పరిశ్రమాగారములు. + +నూలు, ఉన్ని, పట్టు నేతపని, త్రాళ్లు పేనుట, బెల్లము వండుట, పాడిపరిశ్రమ, చర్మకారకర్మ, తట్ట లల్లుట, +బీడీలు చుట్టుట, నూనెగానుగపని, కోళ్ళను పెంచుట, కుమ్మరపని, బొమ్మలు చేయుట, కంచరపని మున్నగు +కుటీర పరిశ్రములను జనులు వృత్తిగా గలిగియున్నారు. + +మతములు : ఈ జిల్లాలో మతములను బట్టి 1951 జనాభాలెక్కల ప్రకారము ఈ క్రిందివిధముగా జనసంఖ్య +యున్నది: ++ 1. హిందువులు 16,79,832 2. ముస్లింలు 1,11,358 3. క్రైస్తవులు 18,532 4. పార్సీలు 439 5. సిక్కులు 190 6. బౌద్ధులు 21 7. జైనులు 5 మొత్తము 18,10,377 + +భాషలు : 1951 జనాభా లెక్కల ప్రకారము 18,10,877 మంది జనులుండిరి. వీరిలో 20 మాతృభాషలు కలవారు +ఉన్నారు : ++ 1. తెలుగు 13,34,531 2. తమిళము 3,28,679 3. హిందూస్థాని 1,00,121 4. కన్నడము 21,838 5. మలయాళ ము 7,218 6. లంబాడి 6,760 7. మరాఠి 5,036 8. హిందీ 3,951 9. ఎరుకల, ఇరుల, కొరవ 1,658 10. గుజరాతి 297 11. ఇంగ్లీషు, సింధి, బెంగాలి, బర్మీసు, డచ్, ఫ్రెంచి, సౌరాష్ట్ర,జర్మన్,పంజాబి, స్పానిషు భాషలవారు 293 మొత్తము 18,10,377 + +1960 లో జరిగిన సరిహద్దు మార్పులవలన తమిళులుఎక్కువగా మద్రాసు రాష్ట్రమునకు మారియుందురు. +ఇతరుల సంఖ్యలలో మార్పులు, చేర్పులు జరిగినవి. + +పుణ్యస్థలములు : తిరుమలకొండమీద శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామివారి, తిరుపతిలో శ్రీ గోవిందరాజస్వామివారి, +శ్రీ రామస్వామివారి దేవాలయములు కలవు. ఈ దేవస్థానములయందు జరుగు రథోత్సవములు, బ్రహ్మోత్సవములు ఘనమైనవి. భారతభూమిలోని నలుదిక్కులనుండి తైర్థికులు వచ్చెదరు. ఈ కొండమీద కొన్ని జలపాతములు కలవు. యాత్రికులు పుణ్యముకొరకు జలపాతములందు గ్రుంకు లిడుచుందురు. యాత్రికుల సౌకర్యార్థము దేవస్థానమువారు చక్కని విడుదుల నేర్పాటు చేసియున్నారు. + +శ్రీకాళహస్తి పురములో అత్యంత ప్రాచీనమయిన శివాలయ మొకటి కలదు. ఈ దేవుని శ్రీకాళహస్తీశ్వరు డనెదరు. అపరిమితముగా హిందూస్థానములోని- ముఖ్యముగా దక్షిణదేశము నుండి - తైర్థికులు ఈ దేవుని దర్శనార్థము వచ్చుచుందురు. ఇచ్చట శివరాత్రి సందర్భమున 10 రోజులపాటు మహోత్సవము జరుగును. ఈ సమయముననే శివదేవుని రథోత్సవము కూడ మిగుల వైభవముగా జరుగును. పృథివ్యాపస్తేజోవాయురాకాశములను +పంచభూతములకు సంబంధించిన లింగములలో నొక్కటి ఈ దేవాయతనమునందు కలదు. కాళహస్తిలో నున్న +లింగము వాయులింగ మని ప్రతీతి కలదు. శ్రీకాళహస్తి స్వర్ణముఖీ నదీతీరమున గలదు. + +పుత్తూరులోని ద్రౌపదీ దేవ్యాలయము, కొత్తకోటలోని అగస్త్యేశ్వరాలయము, చిత్తూరులోని రామస్వామి ఆలయము, వెలిమలగ్రామకొండలమీద నున్న సుబ్రహ్మణ్యస్వామి ఆలయము, బంగారుపాలెం తాలూకాలోని మొగిలి +గ్రామమందున్న మొగిలేశ్వరాలయము మున్నగునవి ప్రసిద్ధ దేవాలయములు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0743.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0743.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..13dfe9d0581b74f02ce2696b4b7041a2e2425069 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0743.txt @@ -0,0 +1,33 @@ +దర్శనీయ ప్రదేశములు : + +1. హార్ల్సీకొండ : ఇది మదనపల్లి తాలూకాలో నున్నది. ఈ కొండకు గల అసలు పేరు "ఏనుగు మల్లమ్మ కొండ" అనునది. పూర్వకాలములో మల్లమ్మ యను తపస్విని ఈ పర్వతాగ్రమున నివసించుచుండెననియు, ఏనుగులు ఆమెకు ఆహారము తెచ్చి పెట్టుచుండెననియు, ఐతిహ్యము కలదు. అందుచే ఆ కొండకు ఏనుగు మల్లమ్మ +కొండ యను పేరు వచ్చినదట ! + +పరిసర ప్రదేశములకన్న ఇది అత్యంత శీతలప్రదేశముగాను, ఆరోగ్యవంతముగాను, ఆహ్లాదకరముగాను ఉండుటచే, డబ్ల్యు. డి. హర్ల్సే అను జిల్లా కలెక్టరు దీనిని వరణము చేసి ఈ కొండ మీద 1870 లో ఒక బంగళా కట్టించి నివసించసాగినాడు. అప్పటినుంచి ఇది హార్ల్సే కొండ అను పేరుతో ప్రఖ్యాతికి వచ్చినది. + +ఈ కొండ సముద్రమట్టమునకు 4,100 అడుగుల ఎత్తున గలదు. ఇతర కొండలవలె బోడిగా (Bare) నుండక, తరులతా గుల్మములతో నిండియుండి మనోహరముగా నుండును. దీని నిప్పుడు వేసవికాలపు నివాసముగా వృద్ధిచేయుటకు ప్రభుత్వము సంకల్పించి కొన్ని భవనములను కొండమీద కట్టించియున్నది. + +2. చంద్రగిరి దుర్గము : ఈ దుర్గము ఒక కొండమీద కట్టబడినది. తాళికోట యుద్ధానంతరము విజయనగర +రాజన్యులు ఈ దుర్గమునకు పరుగెత్తుకొనివచ్చి, తిరిగి తల యెత్తసాగిరి. ఈ దుర్గమును క్రీ. శ. 1000 లో ఇమ్మడి +నరసింహ యాదవరాయలు నిర్మించెను. విజయనగర రాజులు దీని నెక్కువ బలిష్ఠపరచిరి. చంద్రగిరిదుర్గ మొక +అభేద్యమగు దుర్గము. రాజప్రాసాదములు, దేవాయ తనములు, దర్బారు హాలు మున్నగు నిర్మాణములు వాస్తు శిల్పనైపుణ్యమును గ్రక్కుచుండును. ఇప్పు డిది కొంత శిథిలావస్థలో నున్నది. + +జలపాతములు : పుత్తూరు తాలూకాలో ఒకటి, వాయల్పాడు తాలూకాలో మరియొకటి జలపాతములు ఈ +జిల్లాలో కలవు. ఇవి అత్యంత మనోహర ప్రకృతి దృశ్య ప్రదేశములుగా ప్రసిద్ధి చెందినవి. ఈ జలపాతముల నీరు +ఖనిజసంపత్తి యుక్తము లని పేరుపొందినవి. ఈ నీటికి వ్యాధినిర్మూలనశక్తి కలదట ! మహాశివరాత్రి పర్వ సందర్భమున యాత్రికులు తండోపతండములుగ విచ్చేసి, ఈ జలపాతములయందు గ్రుంకులిడుచుందురు. తిరుమల కొండమీద పెక్కు జలపాతములు కలవు. ఇవి పవిత్రమైనవి. + +చరిత్ర : క్రీస్తుశకము మూడవ శతాబ్దిలో ఈ జిల్లా పల్లవరాజ్య భాగమయి యుండెను. తరువాత ఈ భూ +భాగమును చోళులు చాల కాలము పాలించిరి. శాసనాధారములనుబట్టి శ్రీకాళహస్తీశ్వరునకు అంకితమయిన +సుప్రసిద్ధ దేవాలయమును క్రీ. శ. 12 వ శతాబ్దిలో రాజేంద్రచోళుడను చోళరాజు నిర్మించినట్లు తెలియుచున్నది. క్రీ. శ. 13 వ శతాబ్దిలో చోళుల రాజ్య మంతరించెను. వారి తరువాత సాళువ రాజులు, యాదవ రాజులు ఈ ప్రాంతము నేలిరి. క్రీ. శ. 1324 ప్రాంతమున అల్లాయుద్దీన్ ఖిల్జీ సేనలు ఈ భాగమును జయించెను. అయితే, ఢిల్లీ సుల్తాను పాలనము ఎక్కువకాలము సాగలేదు. హరిహర బుక్క రాయలు విజయనగర రాజ్యమును స్థాపించినప్పుడు ఈ మండలము ఆయన అధీనములోనికి వచ్చెను. + +1646 మొదలుకొని ఈ జిల్లాను గోలకొండ సుల్తానులు పాలించిరి. గోలకొండ సుల్తానుల ఆజ్ఞప్రకారము, కడప +నవాబు మదనపల్లి, వాయల్పాడు, పుంగనూరు తాలూకాలపై ఆధిపత్యము వహించెను. మిగత తాలూకాలు +ఆర్కాటు నవాబు స్వాధీనమునందుండెను. + +గోలకొండ రాజ్యపతనానంతరము కర్ణాటక నవాబు ఈ జిల్లాపయి ప్రభుత్వము సాగించెను. మహారాష్ట్రులు, +తరువాత మైసూరు రాజ్యపాలకుడయిన హైదరలీ ఈ భాగమును కొంతకాలము ఆక్రమించి యుండిరి. హైదరు +ఆలీని ఇంగ్లీషువారు ఓడించిరి. శ్రీరంగపట్టణ సంధి ప్రకారము మదనపల్లి, వాయల్పాడు, చంద్రగిరి తాలూకాలను హైదరాబాదు నిజామునకును, మిగత తాలూకాలను ఆర్కాటు నవాబునకును ఇంగ్లీషువారు ఇచ్చివేసిరి. + +ఇంగ్లీషువారి సైన్యమునకగు వ్యయభారమును పూర్తిచేయుటకు నిజాము ఈ జిల్లాను, రాయలసీమలోని ఇతర జిల్లాలను 1800 లో ఇంగ్లీషువారి కిచ్చివేసెను. + +ఇది మొదట మద్రాసు రాజధానిలో ఒక జిల్లాగా నుండెను. 1953 లో ఆంధ్రరాష్ట్రము ఏర్పడినపుడు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0744.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0744.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..506493d32feec9cf5b1f4d6c186fa07fef724882 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0744.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +ఆంధ్రరాష్ట్రములో ఒక జిల్లాగా నుండెను. 1956 లో ఆంధ్రప్రదేశ రాష్ట్రము (విశాలాంధ్రము) నిర్మాణము కాగా, చిత్తూరుజిల్లా ఆంధ్రప్రదేశ్ 20 జిల్లాలలో నొకటిగా నున్నది. + +చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాలలు : + +చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలు (మ్యూజియములు) ప్రతి సాంస్కృతిక కేంద్రమునందును అత్యావశ్యకములుగా +గుర్తించబడినవి. ఒక దేశము మిక్కిలి పురోగమించిన కొలదియు, లేక ఒక నగరము సాంస్కృతికముగా అత్యభివృద్ధిగాంచినకొలదియు దానియందలి చిత్రవస్తుప్రదర్శన శాలలసంఖ్యయు, వాని వై విధ్యమును పెరుగుచుండును. కాని చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలల ఆరంభము మిక్కిలి విచిత్రముగా నున్నది. ఓషధులు, నక్కతోకలు, సర్పములు, నాగుబాముల పడగలు మున్నగువాని సేకరణతో చిత్రప్రదర్శనశాలలు ప్రారంభమైనవి. పెక్కుమంది డాంబిక వైద్యులు అట్టి వస్తువులను చూపి తమకు అద్భుతశక్తులు కలవని ప్రకటించుచుండిరి. పదపడి ఇట్టి సంచయము అపురూపమైన, అరుదైన పదార్థముల ప్రదర్శనరూపము తాల్చినది. ప్రేక్షకుల బుద్ధిని భ్రమింపచేయుటకు ఏర్పడిన ఇట్టి ప్రాథమికములు, ప్రాకృతములు అగు వస్తుసంగ్రహణముల నుండి శాస్త్రీయములును, క్రమపద్ధతిపై ఏర్పరుపబడినవియు నగు నేటి ఆధునిక చిత్రవస్తుశాలలు క్రమపరిణతి నొందినవి. + +యూరపుఖండమందంతటను చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాలల యొక్క సక్రమాభివృద్ధి పందొమ్మిదవ శతాబ్ది చతుర్థ +పాదమునుండి పొడగట్టుచున్నది. కాని దీనికన్న ఇంకను పూర్వము కూడ చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలల ఉద్దేశము +ప్రాచీనుల మనస్సులో అణగియుండెను. క్రీ. పూ. 300 ఏండ్లనాడు అలెగ్జాండ్రియా నగరమున టాలమీ అను +నాతని కొక చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాల యుండెను. కాని దానినుండి విద్వాంసులు మాత్రమే కొంతవరకు ప్రయోజనమును పడయగలిగిరి. ఏథెన్సు నగరమున చెక్కడపు విగ్రహముల సంగ్రహణము జనసామాన్యమునకు చూడ వీలుగా నుండియుండెను. కాని అవి చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలుగా పరిగణింప బడలేదు. మధ్యకాలమున క్రైస్తవుల ప్రార్థనా మందిరములు, మఠములు వర్ణచిత్ర ప్రదర్శన మందిరములుగా ఉపయోగింపబడినవి. సంస్థానాధిపతులును, జమీందారులును అరుదైన విలువగల వస్తువులను కొనుటకును, సంపాదించుటకును, వాటిని పదిలముగా భవనములం దుంచి సంరక్షించుటకును సమర్థులగుచుండిరి. + +హిందూదేశములోని అజంతా, ఎల్లోరా గుహలును, సాంచీ, అమరావతీ స్తూపములును, దక్షిణోత్తరముల +యందలి పెక్కు కోవెలలును, శిల్ప, వాస్తు కళాఖండ సంచయముయొక్క కలిమిచే చిత్రవస్తు ప్రదర్శన శాలలుగా తనరారుటయే గాక, చిత్రకళా మందిరములుగా కూడ ప్రసిద్ధికెక్కినవి. మ్యూజియములు ప్రప్రథమమున +వినోదాత్మకములుగా నుండినను, అవి వర్తమాన యుగమున క్రమవికాసము చెంది విద్యావర్ధకములుగా నుండు +నంతటి పరిణతి చెందినవి. విజ్ఞానము వివిధ ప్రత్యేక శాఖలుగా విస్తరించిన తరువాత లలితకళలు సువిభక్తములై వేర్వేరు కళావిభాగములుగ రూపొందినవి. మ్యూజియములు ప్రత్యేక విషయములయందు విశిష్ట కృషి చేయజాలుచున్నవి. సంపన్నులు చేసిన వివిధ వస్తుసంగ్రహణములు విస్తారమైన వైనను, వాటి ఆర్థికమయిన విలువ అపారమైన దైనను అవి మ్యూజియములుగా పరిగణింపబడవు. ఒక పద్ధతి, ఒక ఉద్దేశము గలది చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాల యనిపించుకొనును. అవి దాని నిర్మాణములోని పడుగుపేకలు. లండన్ నగరములోని “సోయేన్ మ్యూజియము" ను ఒక గూర్చి అధికారి ఇట్లు పలికెను. “చిత్రవస్తుశాలా నిర్వహణమున ఆధునిక పద్ధతులచే నిషేధింపబడిన దోషము లన్నియు ఇందున్నవి. ప్రదర్శించిన వస్తువుల విషయమున గాని, ప్రదర్శించు విషయమున గాని ఒక పద్ధతి గాని, శాస్త్రము గాని అనుసరింపబడలేదు. ఇందు గొప్ప గుణములుగల ప్రదర్శనీయ వస్తువులున్నను, గుణవిహీనమైన ఇతర వస్తువుల సాన్నిధ్యముచేత వాటి సొంపు తగ్గుచున్నది." ఈ పంక్తులు వ్యతిరేక విధానమున \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0745.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0745.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bff76c7b643e89346fd207aa6309559506a74ac3 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0745.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాల అన నెట్లుండవలెనో మనకు తెలుపుచున్నవి. + +చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాల సక్రమమును, శాస్త్రీయమునైన పద్ధతులపై నిర్మింపబడవలెను. ఏ ఉద్దేశములతో వస్తు సంగ్రహణము చేయబడుచున్నదో అది స్పష్టముగా నిర్వచింపబడవలెను. ప్రదర్శనమునకు అమర్చిన వస్తువులు +వర్గీకరింపబడి జాబితా చేయబడవలెను. అవి సంఖ్యా బద్ధములు కావలెను. వాటిమీద గ్రంథసంబంధమైన +వివరము గల చీటీ ఉండవలెను. ప్రతి వస్తువుయొక్క శోభ హెచ్చునట్లును, ప్రేక్షకులకు గొప్ప సదుపాయము, +సౌకర్యము కలుగునట్లును ప్రదర్శనము జరుగవలెను. + +వస్తువులను వర్గీకరించుటలో గమనింపదగిన ముఖ్య సూత్రము లేవి అను ప్రశ్న బయలుదేరును. వస్తువులు +చారిత్రకములు, వస్తుగతములు. కొన్ని వేళలలో అవి జాతిబద్ధములుకూడ కావచ్చును. కాని ఈ లక్షణములలో +కొన్ని ప్రాయశః అతివ్యాప్తి (overlap) చెందవచ్చును. చరిత్ర ననుసరించిన వర్గీకరణము మనుష్యకౌశలము +అభివృద్ధి చెందిన జాడలు కనిపెట్టుటకు సహకరించును. కలపతో నిర్మితములైన గీత వాద్య పరికరములను, కలప వస్తువుల క్రిందను, గీతవాద్య పరికరములక్రిందను, వర్గీకరింపవచ్చును. జంతుశాస్త్ర, పక్షిశాస్త్రములకు సంబంధించిన చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలయందు గడ్డి నింపిన కళేబరములను (Stuffed Skins) ప్రదర్శించు సందర్భమున వాటికి సరియైన వాతావరణమును, వాటికి తగిన వస్తువులతో పొత్తును కల్పించుటకు ప్రయత్నములు చేయబడుచున్నవి. భిన్నదేశములనుండి వచ్చిన సమానమైన వస్తువులను ప్రదర్శించునపుడు అవి జాతీయతను గాని, ద్రవ్య స్వభావమును గాని అనుసరించి వర్గీకరించబడుచున్నవి. మ్యూజియములలో దీపముల ఏర్పాటు శక్యమైనంత సంపూర్ణముగను, సమృద్ధిగను ఉండవలెను. + +అన్ని మ్యూజియములలోను వర్గీకరణమునందు ఏకరూపత ఉండవలెను. యూరపుఖండములోని ప్రతిదేశమును స్వీయపద్ధతి నవలంబించుచున్నను ఇంగ్లండులో ఏకరూపత పాటింపబడుచున్నది. వర్గీకరణము వివేచనా పూర్వకముగా చేయవలెను. అది నిరంకుశముగా ఉండ కూడదు. భూగర్భశాస్త్రము, మానవశాస్త్రము, వాస్తుశాస్త్రము, శిల్పశాస్త్రము, వర్ణచిత్ర రచనము, ఖగోళశాస్త్రము, జంతుశాస్త్రము, పక్షిశాస్త్రము మొదలగు ప్రతి విజ్ఞానశాఖయు చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలో జాగరూకతతో ప్రదర్శింపబడవచ్చును. వివరణ పటములు, గారతో చేయబడిన ఆకృతులు, నమూనాలు, రేఖా కృతులు తదితర చిత్రములు వస్తువుల యొక్క నష్టమైన +అవాంతరదశలనుచూపుటకు ఉపయోగపడును. శాస్త్రోక్త సంవిభాగములు గల భవనములలో చిత్రవస్తుశాలల నుంచవలెను. యూరవుఖండమం దంతటను అనేక పురాతన భవనములు సంపాదింపబడి, చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలకు అనువుగా మార్చబడినవి. ఇంగ్లండులో మాత్రము చిత్ర నస్తు ప్రదర్శనశాలా నిర్మాణమునకు పెద్ద మొత్తములు వ్యయపరచబడినవి. పెద్ద భవనము లభ్యమై సర్వత్ర అమర్చుటకు తగినన్ని చిత్రవస్తువులు లేకపోయినచో కాళీ స్థలములను రెండవ తరగతి నమూనాలతో నింపవలసి వచ్చును. అప్పుడు రెండవ తరగతి నమూనాల రాశి ముందు కొలదిమాత్రపు రమ్యవస్తువులు చూడ ముచ్చట నుండవు. + +గ్రేట్‌బ్రిటన్‌లో చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలు గొప్పగా అభివృద్ధిచెందినవి. బ్రిటిష్ మ్యూజియము ప్రపంచములో +ఉత్తమోత్తమమైనవాటిలో ఒకటి. ఈ మ్యూజియమును స్థాపించునప్పుడు చేయబడిన శాసనము (1751) యొక్క +పూర్వ పీఠికలో ఇట్లు పేర్కొనబడినది : "అన్ని కళలును, శాస్త్రములును ఒండొంటితో సంబంధము కలిగియున్నవి. +ప్రకృతి తత్త్వ శాస్త్రము నందును, ఇతర అనుమాన ప్రమాణజన్య శాస్త్రములందును, జరిగిన నూత నావిష్కరణములు మిక్కిలి ప్రయోజనవంతములైన ప్రయోగములకు సహాయము నొసగునవిగా ఉన్నవి. ఈ శాస్త్రముల ప్రగతి కొరకే ఈ చిత్రవస్తుశాల ఉద్దేశింపబడినది. " ఆంగ్లదేశములో ప్రేక్షకులు లక్షోపలక్షలు. వారము నందలి అన్ని దినములలోను వారికి ప్రవేశము అనుమతింపబడును. ప్రవేశ రుసుములు క్రమముగా తగ్గింపబడుచున్నవి. అచట మ్యూజియములకు సంబంధించిన చట్టము కూడ ఉన్నది. దానిని బట్టి పురపాలక సంఘములు మ్యూజియములపై పన్ను వసూలుచేయుటకు అనుమతించబడినవి. + +ఇంగ్లండు నందు నాలుగు జాతీయ చిత్రవస్తు ప్రదర్శన \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0746.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0746.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b00ce0d7be2bbfbcafe8315eaf444af2dd326e59 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0746.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +శాల లున్నవి. వాటిలో బ్రిటిష్ మ్యూజియము, విక్టోరియాఆల్బర్ట్ మ్యూజియము అనునవి అత్యంత పురోగామి +చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలు. బ్రిటిష్ మ్యూజియము విశేషముగా పురాతత్వ శాస్త్రమునకు సంబంధించినది. అందు +అనేక కళానిక్షేపములు, పోతబొమ్మలు, వ్రాత ప్రతికృతులు, వైద్యుత ముద్రణ చిత్రములు ఉన్నవి. ఈచిత్రములలో కొన్ని మూలప్రతుల నుండి గుర్తుపట్టరానంత నేర్పుతో కల్పించబడినవి. బ్రిటిష్ మ్యూజియములో 75,000 ప్రతులు గల కళాగ్రంధ భాండాగార మున్నది. 2,50,000 ముద్రణములు కలవు. ఈ చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలను నిర్వహించుటకు సమర్థవంతమైన సిబ్బంది కల్పింపబడినది. చిత్రవస్తువుల కొనుగోలు కొరకు విరాళము +లివ్వబడు చున్నవి. స్థానికములు, ప్రాంతీయములు ఐన చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలకు కళాఖండములు ఒక నిర్ణీత +కాలవ్యవధిలో తాత్కాలికముగ అరువు ఇయ్యబడును. ఈ పద్ధతి శీఘ్రముగా పెరుగుచున్నది. ఎందుచేత ననగా +వివిధమండలములు, దేశములు చేసిన సహాయమునకు ప్రతిఫల మొసగుటకు మార్గాంతరములేదు. విక్టోరియా - +ఆల్బర్టు మ్యూజియము కూడ మిక్కిలి సంపన్నమైనది. దాని మూలసిద్ధాంతము కళను పరిశ్రమకు అనుబంధింప +జేయుటయై యున్నది. కళకు సంబంధించిన అందమైన పెక్కు సంగ్రహణములు దీనికి చేర్చబడినవి. బ్రిటిష్ +మ్యూజియమంత బాగుగా ఇది సంవిభాగ సంపన్నము కాలేదు. కాని ఆంగ్లదేశపు ప్రభువుచే బదులుగా ఇవ్వబడిన 'రాఫేల్ ' వ్యంగ్య చిత్రములతో సహా చిత్ర పటములు, నేతరకములు, పట్టు నేత వస్త్రములు, జలతారు +అల్లిక పనులు, పింగాణి పాత్రలు, ఎనామిల్ సరకు, దంత వస్తువులు, రూపనిర్మాణ కళాత్మక ఖండములు, +లోహమయములు, దారు వికారములు, ప్రాచ్య ఖండముల నుండి సేకరించబడినవి. ముఖ్య వస్తువుల సౌందర్యము, అలంకరణాకర్షణము ఇక్కడ ప్రదర్శితములగు ముఖ్యలక్షణములై యున్నవి. + +యూరపుఖండమందలి చిత్ర వస్తు ప్రదర్శనశాలలు కళాఖండముల సంగ్రహణవిషయమున వీనికన్న సంపన్న +తరములును ; గురుతర వైవిధ్యము కలవియు నై యున్నవి. జర్మనీలో, మ్యూజియములయొక్క విద్యా విషయక లక్షణములు మిక్కిలి ని పుణముగా ఆలోచించబడినవి. ఇటలీదేశము నందలి సార్వజనీన సేకరణములు +ఇంగ్లండులో నున్న వానికంటె సంఖ్యలో పదిరెట్లు అధికముగా నున్నవి. ఇవి ముఖ్యముగా జాతీయమైన ఆస్తిగా +పరిగణింపబడుచున్నవి. వియన్నా, ఆమ్‌ష్టర్‌డామ్, జూరిక్, మ్యూనిక్‌లలోను, ఈజిప్టులోని గిజేహ్ వంటి +చోటులందును అసామాన్య చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాల లున్నవి. ప్యారిస్ నగరములోని “మ్యూస్ కార్నావాలెట్" అను చారిత్రక చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాల ప్రపంచములో అత్యంతము పరిపూర్ణమైన నాగరక చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాల. ఫ్రాన్సు కేంద్ర చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాల “లూవ్రే” అనునది ఫ్రెంచి విప్లవ సమయమున స్థాపించబడినది. దీనిలో మొదటి ఫ్రాంకోయీ, పదునాలుగవ లూయీ, నెపోలియన్ చక్రవర్తుల సంగ్రహణములున్నవి. ఇందు అధికసంఖ్యగల సంగ్రహణములు చేర్చబడినవి. అందుచే సాధారణముగా ప్రేక్షకులతో ప్రదర్శనశాల క్రిక్కిరిసియుండును. ఇందు వెలుతురు ఏర్పాటు కూడ సంపూర్ణముగాలేదు. ఇటలీలో గల చిత్రవస్తుప్రదర్శనశాలలు అసంఖ్యాకములు. మిక్కిలి బాగుగా అమర్చబడి నటువంటియు, సర్వోత్తమముగా వర్గీకరించబడినట్టియు సంగ్రహణములు నేపిల్స్‌లోని మ్యూజియోనాజియో నేల్ అనుచోట కనబడును. నేపిల్స్‌యొక్క అవ్యహిత, సన్నిహిత ప్రాంతములనుండియే ముఖ్యముగా సేకరించ బడిన రోమక కళాఖండములు వేల సంఖ్యలో ఇందు కానగును. + +ఆమ్‌స్టర్‌డామ్‌లోని 'రిక్స్ మ్యూజియము', దాని ఏర్పాటును బట్టి మిక్కిలి విశిష్టమైనది. దీనిలో వరుస వారీగా గదులున్నవి. వీటియందు విభిన్న కాలిక ములయి నడచే కళా సంప్రదాయములకు చెందిన నమూనాలు ఒక్క వీక్షణమున గోచరించును. బెర్లిన్, వియన్నా నగరములయందు అగణ్య వస్తుసంపదగల చిత్రప్రదర్శనశాలలున్నవి. చిత్రశాలా శిల్ప కళాఖండములతోపాటు పురాతన క్రైస్తవ కళాఖండ సముదాయముకూడ సంపూర్ణముగా కొనియాడతగియున్నది. బెర్లిన్‌లోని పురాతనమైన చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాల ప్రాచీనమైన చెక్కడపు ప్రతిమలకును, ఇటాలియన్ కళ చక్కగా ప్రతిబింబిత \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0748.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0748.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25f77d2a838937f88635f650345c5fea52164955 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0748.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +ఆయన ప్రశస్తతర పద్ధతులపై పురావస్తు పరిశీలనమును క్రమబద్ధమొనర్చెను. సర్ జాన్ మార్షల్ పెక్కు వర్షములవరకు ఈ శాఖకు అధిపతిగా నుండెను. ఆయన వివిధ చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలల నిర్మాణమునకు కారకు +డయ్యెను. ఆయన బిజాపూరు, జారిపడా, చంబా,అజ్మీర్, ఖజురాహో, గ్వాలియర్, సాంచీ అను తావులలో చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలను నెలకొల్పెను. పురావస్తు పరిశీలనమునకై త్రవ్వకములు జరిగినచోట చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలను నెలకొల్పుట భారత ప్రభుత్వపు విధానముగా నుండెను. కలకత్తాలో ఇండియన్ మ్యూజియములో భూగర్భశాస్త్రము, మానవశాస్త్రము, జంతుశాస్త్రము మొదలగువానికి సంబంధించిన ఉత్తమ శాఖలు కలవు. పురావస్తుశాస్త్ర శాఖ మిక్కిలి బాగుగా అభివృద్ధి గాంచెను. + +పురావస్తుశాస్త్రము అతి విపులమైన విషయము. ఇది ప్రాక్చారిత్రక యుగము నుండి కూడ మానవ సంస్కృతీ +విశేషములకు చెందిన ప్రతి శాఖా విషయము ఇందు చేరగలదు. కావున పురావస్తుశాస్త్రమును పౌర్వాపర్య +క్రమబద్ధ మొనర్చుట అత్యంతావశ్యకము. కలకత్తా ఇండియన్ మ్యూజియమునందు సాటిలేని ప్రాచీన హైందవ +వస్తు సంగ్రహణము కలదు. ఇది వివిధ దశల యందలి హిందూ సంస్కృతికి దర్పణము. ఇందలి ప్రాచీన వస్తువులు అర్థవంతముగను, ఆకర్షకవంతముగను ప్రదర్శింప బడినవై, పండిత పామరులకు ముదము గొల్పుచుండును. ఈ మ్యూజియము నందలి శిలాప్రతిమాశాలలు మిక్కిలి సుసంపన్నమైనవి. ఇవి కచ్చితముగా చరిత్ర క్రమము ననుసరించి అమర్పబడుట అవసరము. అయినను స్థలసంకోచము ప్రతిబంధకమైనది. ఐనను అవి మౌర్య, శుంగవంశ రాజయుగములకు సంబంధించిన వివిధ దశావళులను భార్‌హట్, మధుర, అమరావతి, భూమార సారనాథ్, బీహార్, బెంగాలు మున్నగు తావులందలి గాంధార శిల్పపరంపరను సమగ్రముగా వివరించుచున్నవి. ఒరిస్సాదేశపు శిలాప్రతిమల సంగ్రహణము కూడ సుందరముగా నున్నది. నేపాళము నుండి, టిబెట్ (త్రివిష్టపము) నుండి, దక్షిణభారతము నుండి సేకరించబడిన భారతీయ కాంశ్య ప్రతిమలు సుందరముగా ప్రదర్శించబడినవి. + +భారతీయ నాణెముల సంచయము ప్రపంచ మంతటిలోను అమూల్యమైనది. కెంపులు, సువర్ణాభరణములు, +షాహ్‌జహాన్ చక్రవర్తి భూషణములు ఈ సేకరణలో నున్నవి. శిలాశాసనములు, తామ్రశాసనములు బహుళముగా నున్నవి. అరబ్బీ, పార్శీ శాసనములు, శిల్ప కళా ఖండములు, మెరుగుపెట్టబడిన పెంకులు, ప్రకాశమానములైన వ్రాతప్రతులు, పూర్వభారతమున మిక్కిలి ప్రసిద్ధిచెందిన ముస్లిమ్ స్మారక చిహ్నములలో కొన్నింటి చిత్రపటములు ముస్లిం శాఖలో అమర్చబడినవి. + +మద్రాసులోను, బొంబాయిలోను గల చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలు మిక్కిలి బాగుగా రూపొందించబడినవి. ఇవి ఆ యా రాష్ట్రప్రభుత్వముల శ్రద్ధచే అభివృద్ధిచెందుచున్నవి. మద్రాసు మ్యూజియమునందలి ప్రాక్చారిత్రక +యుగమునకు చెందిన వస్తుసంగ్రహణము. బొంబాయి మ్యూజియము నందలి ప్రకృతిశాస్త్ర విభాగస్థమయిన +వస్తుజాతము చూపరులకు ప్రత్యేకాభిరుచినికల్పించునవిగా నున్నవి. నాగపూరు పాట్నాలలోని చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాలలు కూడ ప్రశంసనీయములైనవే. ఆగ్రాలోని టాజ్ మ్యూజియము, సారనాథ్ మ్యూజియము, ఢిల్లీకోటలోని మ్యూజియము, నలందా యందలి వాస్తుశాస్త్ర మ్యూజియముల వంటివి కొన్ని మ్యూజియములు స్థానికముగా సేకరించబడిన ప్రాచీన వస్తువులతో అలరారుచున్నవి. ఈ వస్తువులు అత్యుత్తమమైన శిల్పనైపుణికిని, అభిరుచికిని తార్కాణములు. + +హైదరాబాద్ మ్యూజియము, అందలి అజంతామండపము విస్తారయశము నందినవి. అజంతా గచ్చువర్ణ చిత్రములు, పార్సీ, అరబ్బీ వ్రాతప్రతులు, శిలాప్రతిమలు, చరిత్రపూర్వయుగపు ప్రాచీన వస్తువులు ప్రత్యేకముగా +ఎన్నదగినవి. హైదరాబాద్‌లోని సాలార్‌జంగ్ మ్యూజియము సాలార్‌జంగ్ ప్రాసాదములో ఏర్పాటు చేయబడినది. ఈ చిత్రవస్తు ప్రదర్శనశాల నిస్సంశయముగా గొప్ప విలువయు, వైవిధ్యమును కలది. మూడు పురుషాంతరములనుండి కళావిమర్శ కాగ్రేసరులచే కావింపబడిన ఈ సంగ్రహణములు సంస్కృతికి చెందిన ప్రతిశాఖకు దర్పణములు, యూరపుఖండమునకును ప్రాచ్య దేశములకును చెందిన వర్ణచిత్రములు, చైనాదేశపు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0750.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0750.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..616df0ebf3719b95d056f846df963cae8665d95b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0750.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వర్ణములతో లేపనము చేయబడుచు వచ్చెను. చైనా, మెసొపొటేమియా, గ్రీసు, మెక్సికో, భారతదేశములందు +క్రీ. పూ. కనీసము వెయ్యి సంవత్సరములనాటి వర్ణాలంకారితములగు మృణ్మయ పాత్రలు ఈనాటికిని కానబడును. చిత్రలేపనమునకు పూర్వమే వర్ణలేపన పదార్థములు గోచరించినను, వర్ణలేపన పదార్థములను గూర్చి 'హిమయుగము' (Ice Age) నుండి మానవు డెరిగి యున్నట్లు తెలియుచున్నది. హిమయుగము క్రీ. పూ. సుమారు 10,000 సంవత్సరములతో అంతమైనది. ఆ యుగములో కేవలము శిలలే చిత్రలేఖనమునకు భూమికలు (grounds) గా నుపయోగింపబడెడివి. పసుపు, ఎరుపు మున్నగు జేగురు రంగులతోడను, లోహమయమైన పదార్థముల తోడను రంగులు తయారు చేయబడెను. గ్రుడ్డునందలి తెల్లని సొన వివిధ వర్ణములను మిళితము చేయుటకు సాధనముగా ఉపయోగపడెను. అనంతరము క్రీ. పూ. 2000– క్రీ. శ. 1200 సం. మధ్యకాలములో క్రీటు, గ్రీసు, ఎట్రుస్కన్, ఈజిప్టు, ఇండియా దేశములలో కుడ్యచిత్రములు అవతరించెను. ఇదికాక, ప్రాచీన వర్ణచిత్రములు దారువులపైన, వస్త్రములపైన, చర్మములపైన, కాగితములపైన రచింపబడుచు వచ్చెను. ఆ దినములలో రకరకములైన జిగురుపదార్థములతో మిళితమైన నీటిరంగులను (Water Colours), 'ఎగ్ టెంపీరా' ను (egg tempera) ఉపయోగించి చిత్రములను తయారు చేయుచుండిరి. ఈజిప్టు కళాకారులకు తేనెటీగలు పెట్టు మైన మునం దభిమాన మెక్కువగుటచే, దానిని రంగులు కలుపుటకు సాధనముగా ఉపయోగించిరి. 15 వ శతాబ్ది నాటి డచ్చి, ఫ్లెమిష్ వర్ణచిత్రకారులు తైలవర్ణముల ప్రయోజనమును కనుగొనిన తరువాత, మొట్టమొదట ఐరోపాఖండము నందును, 18 వ శతాబ్దిలో ఇతరదేశముల యందును తైలవర్ణ చిత్రముల యొక్క ప్రాధాన్యము అధికము కాజొచ్చెను. 18 వ శతాబ్దిలో ప్రపంచమందలి పెక్కు దేశములతో యూరపునకు బంధములు వృద్ధికా నారంభించెను. ఆ నాటికే కృత్రిమముగా చేయబడిన లోహపు రేకులపైన, దృఢమైన గాజు పలకలపైన, ఆస్బెస్టాస్ (Asbestos) ఫలకములపైన వర్ణచిత్రములు రచింపబడెడివి. పెక్కు విధములైన రసాయన పదార్థములచే తయారు కాబడిన రంగు బిళ్ళలు, రంగు ట్యూబులు ఆనాడు కూడ లభ్యము లయ్యెను. ఆధునిక యుగమున రంగుసుద్దలు (Coloured crayons or pastels). రంగు పెన్సిళ్ళు వర్ణచిత్రముల యందుపయోగమున నున్నవి. రంగులను కలుపుటకు పెట్రోలు, ప్లాస్టిక్ రసాయన ద్రవములవంటి పెక్కు పదార్థములు ఈనాడు ఉపయోగింపబడుచున్నవి. శాస్త్ర విజ్ఞానము అభివృద్ధి యగుటచే వివిధములైన వర్ణలేపన పదార్ధములు కనుగొనబడుటయే గాక, గుణాత్మకముగ గూడ అవి అభివృద్ధి నొందెను. + +వర్ణచిత్ర రచనమునకు సంబంధించిన పలు తెరగుల సాంకేతిక విధానములను గూర్చియు, చిత్రఫలకము +(grounds) లను గూర్చియు, రంగులను 'గూర్చియు, ఇతర సాధన సామగ్రిని గూర్చియు ఈ దిగువ వివరింప బడును. + +సాంకేతిక విధానములు : 1. కుడ్య చిత్రములు (fresco); 2. ఎగ్ టెంపీరా (egg tempera); 3. గ్వాష్ (Gouache); 4. నీటిరంగులు (Water colours); సుద్ద, బొగ్గు (Pastel and charcoal) అను వివిధములైన సాంకేతిక విధానములు వర్ణ చిత్రములందు వ్యవహారములో నున్నవి. + +కుడ్య చిత్రములు(Fresco) : గోడలపై 'ఫ్రెస్కో సెక్కో' (Fresco Secco), 'ఫ్రెస్కో బ్యూన్ ' (FrescoBuan), టెంపీరా అను రచనా శైలులను అనుసరించి గీయు వర్ణచిత్రము లన్నియు 'కుడ్య చిత్రములు' (Fresco or Mural) అనబడుచున్నవి. ఇది అతి ప్రాచీనమైన వర్ణచిత్ర విధానము. నల్ల రాయితో గాని లేక ఇసుక రాయితో గాని నిర్మింపబడిన గోడపై, ఈ దిగువ పదార్థములు మిళితమైన చెక్క సున్నముతో గాని, లేక మన్నుతో గాని గిలాబా చేయవలెను. (1) ఇసుకతో గాని, అచేతనమైన (inert) రాతిపొడితో గాని లేక వెండ్రుకలు, గడ్డి, నార మున్నగు పదార్థములతో గాని సున్నమును మిళితము చేయుట. (2) పైన పేర్కొనిన జడ పదార్థముతో మిళితమైన మట్టిగిలాబా (clay plaster) జడపదార్థములను కలుపుటచే గిలాబాయందు బిగుమాన మేర్పడి అది సంకోచము (shrink) చెందదు. 3. జిప్సమ్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0752.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0752.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4eb9eb44890843a3c27a4901bcf1e6b4dcb2f31b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0752.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +తైలవర్ణచిత్రములు దారుఫలకములమీదను, కాన్వాసుమీదను, కార్డుబోర్డు అట్టలమీదను, కుడ్యములమీదను, +ప్రాచీనకాలములో తయారుఅగుచుండెను. కాని ఈ కాలమున లోహపురేకులపైన, గాజుపలకలపైన, 'ఆస్బెస్టాస్ ' +అనబడు సిమెంటు రేకులపైన గూడ తైలవర్ణ చిత్రములు రచింపబడుచున్నవి. చిత్రము చిరకాలము నిలిచియుండుటకై భూమిక (ground) మీద ముందుగా తెల్లని రంగు పూయబడును. పంది వెండ్రుకలతోగాని, బిరుసుగానుండు ఇతరములైన వెండ్రుకలతోగాని తయారు కాబడిన కుంచెలు తైలవర్ణ చిత్రములు గీయుటకు ఉపయోగింప బడుచున్నవి. ఈ కాలములో పెక్కురు కళాకారులు వివిధరకములైన నాజూకు కత్తులతో (Palette knives) రంగులను పూయుచున్నారు. ప్రాచీనకళాకారులు తమ కిష్టమైన రంగులను తామే స్వయముగా నూరుకొని వర్ణచిత్రములను గీయుటకు పూర్వము తైలమును అందులో కలిపెడివారు. కాని ఈ కాలమున తైలవర్ణములు విపణివీథియందు ట్యూబులలో సిద్ధముగా విక్రయింపబడు చున్నవి. తైలవర్ణ చిత్రములు నీటితాకిడికి చెడిపోకుండుట వలనను, కుంచెపని మూలముగా చిత్రములకు అంద చందములు చేకూరుట వలనను, ఈ విధానము ప్రజామోదమును బడసినది. తైలవర్ణ చిత్రము సిద్ధమైన పిమ్మట, దాని మీద వార్నీసు పలుచగా పూయబడును. ఇందు వలన చిత్రములు వాతావరణ ప్రభావములకు లోబడక, నునుపుగా నుండి నిగనిగ మెరయుచుండును. కాని వార్నీసువలన, రంగులలో కలియు తైలపదార్థముల వలన, కాలము గడచిన కొలది తైలవర్ణ చిత్రములు నలుపెక్క నారంభించును. + +టెంపీరా (Tempera) : ఈ పదము “ఎగ్ టెంపీరా” (Egg Tempera) అనుదానికే పరిమితమై యున్నది. +15 వ లేక 16 వ శతాబ్ది వరకు ఐరోపా ఖండమందంతట ఈ వర్ణచిత్ర విధానము సామాన్యముగ వాడుక యందుండెను. చిత్రము రచింపబడు భూమిక ప్లాస్టరు (gesso) తో సిద్ధముచేయబడును. నునుపుదనము ఏర్పడుటకై జిగురు పదార్థము పులుమబడు దళసరిగుడ్డ 'ప్లాస్టరు' అని పిలువబడును. జిగురుపదార్థము ఆరిపోయి, చిత్రమును రచించుటకు తగినస్థితి ఏర్పడును. పొడిరంగులలో గ్రుడ్డు సొన కలుపగా తయారైన వర్ణములు భూమికపై వేయబడును. గ్రుడ్డు సొనలో నీటిని గూడ కలిపి పలుచన చేయబడును. రంగులు వేసిన వెంటనే చిత్రము ఆరిపోయి నీటి తాకిడిని తట్టుకొనగలిగి యుండును. కాలము గడచిన కొలది ఈ వర్ణచిత్రములు గట్టిపడును. కొండరు వర్ణ చిత్రకారులుగ్రుడ్డు నందలి ద్రవపదార్థమంతటిని రంగులు కలుపుట కుపయోగింతురు. 'టెంపీరా' వర్ణములు ప్రపంచమంతట ఆధునికులైన కళాకారులచే అభిమానింప బడుచున్నవి. ఈ వర్ణములు తైలముల కంటె ఎక్కువ నిర్మలముగ నుండి ఎక్కువకాలము మన్నును; తైలవర్ణము లందలి నునుపుదనము, నిగనిగ వీటి యందు కానరావు. ఇప్పు డీ వర్ణములు కుడ్యముల మీద, కాగితముల మీద, కాన్వాసు మీద, కార్డుబోర్డు అట్టలమీద, హార్డుబోర్డు మున్నగు భూమికల మీద చిత్రములు రచించుటకు ఉపయోగింపబడుచున్నవి. + +నీటివర్ణములు : ఇదియొక సాంకేతిక వర్ణ విధానము. ఈ విధానమును బట్టి నీటిలోకరగు జిగురుపదార్థమును, +గోందు పదార్థమును రంగులలో కలిపి చూర్ణము చేయుదురు. ఇది చాల పురాతనమైన వర్ణచిత్ర విధానము. +ఈ కాలమున గూడ ఈ విధానము వ్యవహారముననున్నది. నీటి రంగుల విధానములో 1. శుద్ధనీటి వర్ణము (pure +water colour). 2. తేనె, ఇతర జిగురు పదార్థములతో మిళితమైన “ గ్వాష్” (guache) వర్ణము అను రెండు +రకములు గలవు. + +శుద్ధనీటి వర్ణములు తెల్లని కాగితములపై వేయు చిత్రముల కుపయోగపడును. రంగులు మనోహరముగ +కన్పట్టి అందచందములు చిందుటకై ఒక సారి వేసిన రంగులపై అవసరమగునన్ని పర్యాయములు మరల మరల +రంగులు వేయబడును. 19 వ శతాబ్దమునుండి శుద్ధనీటివర్ణచిత్రములలో ప్రపంచ మంతటి యందును +ఇంగ్లండు కళాకారులు విశేష ప్రతిభ నార్జించిరి. కాని ఈ నాటికిని ఇతరదేశములయందలి కొందరు కళాకారులు ఈ విధానమును అనుసరించుచున్నారు. + +గ్వాష్ (Guache) : ఇది కూడ ఒకరకమైన నీటివర్ణము, ఈ విధానమందలి రంగులలో చిక్కగానుండు తెల్లని పదార్థములు కలియుటచే ఇట్టి వర్ణచిత్రములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0753.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0753.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..832ad6750284ff7c64017a029bc45be20726c113 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0753.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +శుద్ధనీటి వర్ణచిత్రములవలె కాక, ప్రకాశనిరోధక (opaque) లక్షణములు కలిగి మబ్బు మబ్బుగానుండును. +మధ్యయుగములో ప్రపంచ మంతటి యందును తయారు కాబడిన అల్పాకార వర్ణచిత్రములలో (miniature +paintings) అధికభాగము “గ్వాష్" అను సాంకేతిక విధానమునకు చెందినవే. అట్లే, ఇండియా. చైనా, జపాను, ఈజిప్టు దేశములలోని కుడ్య చిత్రములును ఈ కోవను అనుసరించినవి. ఈ విధానమునకు చెందిన +చిత్రరచనము చురుకుగా జరుగదు. నీటి తాకిడివలన ఈ చిత్రము క్రమముగా చెరగిపోవుటయే ఈ విధానము +నందలి లోపము. + +సుద్ద రంగులు (Pastel Colours) : వివిధ వర్ణములలో సుద్ద పదార్థము కణికలుగా తయారుచేయబడు చున్నవి. గరుకుగా నుండు లేచాయరంగు కాగితముపై సుద్ద రంగులతో చిత్రములు రచించబడును. సుద్దరంగుతో +వేయు చిత్రములను కళాకారులలో ఎక్కువమంది అభిమానించుట లేదు. వర్ణములయొక్క నైర్మల్యము, అంద +చందములు ఈ విధానమువలన కళంక మగునని వారి అభిప్రాయము. ఈ వర్ణచిత్ర విధానము 16 వ శతాబ్ది +నుండి అనుష్ఠింపబడుచున్నది. డేగల్స్, మానెట్, రెనాయిర్ ప్రభృతులు ఈ సుద్ద రంగులను సవ్యముగా నుపయోగించిరి. కాని పాఠశాలలలో ఈ విధానము జనరంజకముగ లేదు. + +భూమికలు (Grounds) : వర్ణచిత్రములు రచించు ఫలకములను భూమిక లందురు. కాగితము, కాన్వాసు +(నూలుగుడ్డ, సిల్కు, లేక నారవస్త్రము), దారుఫలకము, గోడ, కార్డు బోర్డు అట్ట, లోహపు రేకు, దంతము, గాజుపలక, హార్డు బోర్డు మున్నగు వాటిని సాధారణముగా వర్ణచిత్రములు రచించుటకు, భూమికలుగా నుపయోగింతురు. చిత్రము యొక్క వర్ణ సమ్మేళనము మున్నగు లక్షణములనుబట్టి, ప్రారంభములో ఈ భూమికలయొక్క +ఉపరితలములపై రంగు పూతపూయబడును. సాధారణముగా కాన్వాసుమీదను, దారుఫలకములమీదను చిత్రము రచించుటకు పూర్వము తెల్లని తైలవర్ణముమ, 'గ్వాష్ ' లేక ‘టెంపీరా’ వర్ణచిత్ర విధానమందు 'గెస్సో' అను ప్లాస్టరు వర్ణమును పూయుదురు. వర్ణములు తయారుచేయుటకు పెక్కు విధానములు కలవు. కళాకారుల +అభీష్టమును అనుసరించియు, చిత్రరచనా స్వభావ లక్షణములను బట్టియు పలురకములైన ఇతర వర్ణములనుగూడ ఉపయోగించెదరు. తైలవర్ణచిత్రములను కాన్వాసు, హార్డు బోర్డును, నీటివర్ణములతోను, గ్వాష్ లేక టెంపీరా వర్ణములతో వేయుచిత్రములకు కాగితములును భూమికలుగా ఉపయోగింపబడుచున్నవి. వివిధములైన సాంకేతిక చిత్రరచనములకు వివిధ తరగతుల కాగితములు వాడుకయందు గలవు. చైనీయులు, జపానీయులు బియ్యముతో తయారైన కాగితములపై చిత్రములు వేయుచున్నారు. స్వల్ప పరిమాణములలో వర్ణచిత్రములు రచించుటకు ఇండియా, పర్షియా, ఈజిప్టు మున్నగు దేశములలో గడ్డి, నార, నూలు మొదలైన పదార్థములతో చేతిమీద తయారైన కాగితములు ఉపయోగము నందున్నవి. ఈ రకమైన కాగితమునకు విశేషమైన మన్నిక కలదు. భారతదేశములో 13 వ శతాబ్దినుండి కాగితములపై రంగు చిత్రములు వేయబడు చున్నవి. ఈ వర్ణచిత్రములు వ్రాతప్రతులమీదనో, లేక 'వాస్లీస్' (waslies) అను నొకరకమైన కాగితముల మీదనో రచింపబడుచుండెను. ఈ కాగితములు ఒకదానిపై నొకటి బొత్తిగా అమర్చబడి వాటికి జిగురు పూయబడును. ఈ కాగితములను విస్తృతపరచి, వాటికి మెరుగు పెట్టిన పిమ్మట 'ఆగేట్' (agate) అను రంగురాయితో గాని, నునుపైన మరియొక రకమైన రాయితోగాని వర్ణములు దిద్దుదురు. తరువాత ఈ చిత్రము 'వాన్లీ' మీద ఎక్కించబడును. తెల్లని నీటిరంగు దానిమీద పూయబడి చిత్రములో అవసరమైన సవరణలు చేయబడును. +అనంతరము ఇష్టము వచ్చిన రంగులుచిత్రమునందు ఇముడ్చబడును. నీటిరంగులతోను, గ్వాష్ అను పదార్థముతోను చిత్రించు సిల్కుభూమికపై పటిక కలుపబడిన బంకపదార్థము పలుచగా పూతపూయబడును. + +రంగుపదార్దములు (pigments) : రంగుపదార్థములు సామాన్యముగా చూర్ణముల రూపములో నుండును. +చిత్రరచనమున కుపయోగించుటకై ఈ చూర్ణములను తైలములోను, గ్రుడ్డుసొనలోను, గోందులోను కలిపెదరు. ఈ రంగుపదార్థములు, వాటి మూలాధారమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0754.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0754.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98b57843855fd1a2ed3504e3c550a7f0ac3841af --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0754.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +(source of origin) అనుసరించి ఈ క్రింది తరగతుల క్రింద విభజింపబడును. + +1. లోహవర్ణములు (mineral colours); 2. రసాయన వర్ణములు (chemical colours); 3. సేంద్రియ వర్ణములు (organic colours). + +లోహ వర్ణములు (Mineral Colours) : ఇవి శిలారూపములో గాని, మన్నురూపములో గాని లభించును. +రంగులు వేయుటకు ఉపయోగించు రీతిగా ఈ పదార్థము మెత్తగా చూర్ణము చేయబడును. వైట్ కాలిన్ (White +Kaolin), ఎల్లో ఓకర్ (Yellow Ochre), టెర్రీవర్టీ (Terreverte), బరన్ట్ టింబర్ (Burnt Timber), బరన్ట్ సీన్నా (Burnt Sienna), రా అంబర్ (Raw Umber), రా సీన్నా (Raw Sienna), ఇండియన్ రెడ్ (Indian Red), లాపిస్ - లజూలి (Lapis-Lazuli), మాలకైట్ (Malachite) అనెడి రంగులు ఈ వర్గములోనివే. + +రసాయన వర్ణములు (Chemical colours) : ఈ వర్ణములు కృత్రిమముగా తయారుచేయబడును. తుత్తునాగము లేక తెల్లసీసము (Zinc or lead-white), సిందూరము, (Syngraph) మణిశిల, (Cobalt blue). +విరిడియన్ (Viridian), కాడ్‌మియమ్ (Cadmium=తగరమువంటి యొక లోహము), అవ్రోలిన్ (Avrolin), వెర్డిగ్విస్ (Verdigvis), దంతము (Ivory), దీపపు మసి (Lamp-black) మున్నగు నూతనముగా కనుగొనబడిన పెక్కు వర్ణములు ఈ తరగతికి చెందినవి. + +సేంద్రియవర్ణములు (Organic Colours) : ఇవి రెండురకములు (1) జంతు సంబంధములు; (2) ఉద్భిజ్జ +సంబంధములు. + +జంతు సంబంధములు : ఇండియన్ ఎల్లో (Indian yellow), కార్మైన్ (Carmine = ఎర్రని చాయ), సెపియా (Sepia=గోధుమరంగు ముద్ద). + +ఉద్భిజ్జ సంబంధములు : చిరువేరును పోలిన వేరు (madders), నీలి (indigo), రేవలచిన్నివంటి పదార్థము +(gamboge). బంగారము, వెండి, తగరము గూడ ఆకు రూపమునను, చూర్ణము రూపమునను రంగులుగా +ఉపయోగించబడును. + +లోహసంబంధములైన రంగు పదార్థములు శాశ్వతముగా నిలిచి యుండగలవు. కాని సేంద్రియవర్ణములు +అన్నిటికంటె తక్కువకాలము మన్నును ప్రాచీనకాలములో ఈ రంగులను కళాకారులో లేక తత్సంబంధీకులో +స్వయముగా చేతితో నూరుకొనెడివారు. కాని ఆ పనిని ఈనాడు విశేషాభివృద్ధి చెందిన యంత్రములే చేయు చున్నవి. ఆ దినములలో రంగుచూర్ణమును అవసరమైన ద్రవములలో కళాకారులు కలుపుచుండెడివారు. కాని +ఆధునిక కాలమునందు అట్లు కలిపి తయారుచేయబడిన వర్ణములు ట్యూబుల రూపములోను, కణికల రూపములోను, సీసాల రూపములోను విపణివీథిలో సిద్ధముచేసి అమ్మబడుచున్నవి. + +ద్రవరూప సాధనములు (media) : చూర్ణ రూపములో నుండు రంగులను మిళితము చేయుటకు ద్రవపదార్థము అవసరము. తైలముతో మిళితమగు వర్ణము తైల వర్ణమనబడుచున్నది. ఈ విధానమందు సాధారణముగా ఉపయోగింపబడు అవిసె నూనెకు అనుగుణ్యముగా రంగుకూడ చిక్కగా మిళితము చేయబడును. "ఎగ్ టెంపీరా” (Egg tempera) అను విధానమునకు గ్రుడ్డుసొన, నీటిరంగులకు తుమ్మబంక (gum arabic), జిగురుగానుండు గోందుబంక (glue), పాలవిరుగుడు(cascin), సుద్ధరంగులకు (pastels) తుమ్మబంక సాధనములుగా వాడబడుచున్నవి. మైనముగూడ కొందరిచే ఉపయోగింపబడుచున్నది. + +ఉపకరణములు (Tools & Equipments) : + +పెన్సిలు : గ్రాఫైట్ అను నొక రకపు శిలాసంబంధమైన ఖనిజము పెన్సిళ్లు తయారుచేయుటకు ప్రధాన ద్రవ్యముగా ఉపయోగించ బడుచున్నది. గ్రాఫైటు మెత్తని బంకమన్నులో మిళితము చేయబడును. గ్రాఫైటును +అధిక పరిమాణములో బంకమన్నుయందు కలిపినచో పెన్సిలు నల్లగను, మెత్తగను వ్రాయును. మన్నుభాగము +ఎక్కువగానున్నచో పెన్సిలు కఠినముగను, గరుకుగను వ్రాయును. ఈ విధానమునందు గ్రాఫైటు రంగు పదార్థముగను, బంకమన్ను రంగును పాకమునకుతెచ్చు సాధనముగను ఉపయోగపడును. ఇట్లు తయారైన పాకమును మెత్తగా నూరి, పిసికి, వండి, సిద్ధముగానుంచు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0755.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0755.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f9d205b852b4df7dc47b6d8dade8206301c60e5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0755.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +బడిన కొయ్య కోపులయందు ఇముడ్చబడును. పెన్సిళ్లు అతి మెత్తగా వ్రాయు '6 బి' మొదలు అతి కఠినముగా +వ్రాయు '6 హెచ్' వరకు పెక్కు రకములలో తయారు చేయబడును. + +బొగ్గు : 'విల్లో' (willow) అను జాతి చెట్ల యొక్క రెమ్మలను, ద్రాక్షరెమ్మలను కాల్చగా వచ్చు బొగ్గు, వర్ణచిత్రములు రచించుటకు ముందుగా తయారగు నమూనా డ్రాయింగులు గీయుటకు ముఖ్యముగా నుపయోగింప బడుచున్నది. ఈ డ్రాయింగులను గోడల మీదను, కాన్వాసు మీదను, కాగితము మీదను వేయుదురు. + +రంగు బలపములు (crayons) : నల్లని బొగ్గుపదార్థము నుండి కురుచైన రంగుకణికలు తయారగును. ఎర్రని +జేగురుమన్నుతో చేయబడిన కణికలు 'రక్తవర్ణపు కణికలు ' (sanguines) అనబడుచున్నవి. ఈ పదార్థము ప్రాచీన +కాలము నుండి వర్ణచిత్రములు రచించుటకు ఉపయోగమున నున్నది. కణికల రూపముననే కాక, పెన్సిళ్ల +రూపమున గూడ ఇవి లభ్యములగుచున్నవి. రంగు కణికలనే (coloured crayons) సుద్దకోపులని(pastels) వ్యవహరింతురు. వివిధములైన రంగులను మిళితముచేసి ఒక కణికగా రూపమిచ్చుటకై వాటి యందు అవసరమైనంత జిగురు పదార్థమును ఉపయోగింతురు. + +తుడుపుడు సాధనములు (Erasers) : పెన్సిలు గుర్తులను, బొగ్గు గుర్తులను కాగితము మీదినుండి గాని, తోలు +కాగితము (parchment) మీదినుండి గాని తుడిచివేయుటకు సామాన్యముగా మన మీనాడు రబ్బరు ముక్కలను +ఉపయోగించుచున్నాము. ఒక శతాబ్ది క్రిందట ఇట్టి గుర్తులను మెత్తని రొట్టె (soft bread) ముక్కలతో +తుడిచెడివారట. కాని 18 వ శతాబ్ది ఉత్తరార్ధములో చిత్రములను గీయుట యందు ఇట్టి పనికి రబ్బరు ఉపయోగింపబడుచు వచ్చెను. + +కుంచెలు : వర్ణచిత్రములను గీయుట ప్రారంభమైనప్పటినుండి, రంగులు వేయుటకు పీచువంటి పదార్థము +కుంచెగా నిర్మింపబడి ఉపయోగింపబడు చున్నది. ఈ కుంచెలు ముఖ్యముగా రెండు రకములలో దొరకుచున్నవి. తైలవర్ణ చిత్రములకు పంది వెండ్రుకలును, నీటిరంగు చిత్రములకు, టెంపీరా (tempera) వర్ణ చిత్రములకు 'నేబిల్' (Sable) అను నొక జంతువుయొక్క వెండ్రుకలును ఉపయోగింతురు. కాని కొందరు వర్ణ చిత్రకారులు, వారి వర్ణచిత్ర రచనా విధానము ననుసరించి ఈ రెండింటిలో దేనినైనను వాడెదరు. పూర్వము ఉడుత రోమములతోను, ఒక్కొక్కప్పుడు దూడ చెవి రోమములతోను లేక మేక రోమములతోను కుంచెలను తయారు చేసెడివారు. రష్యాదేశమందు లభ్యమగు 'ఎర్ర' వర్ణముగల సేబిల్ (Red Sable) జంతు రోమపు కుంచెలు ఉత్తమములైనవి. కుంచెలు రెండు విధములుగా నుండును. 1. గుండ్రనివి; 2. బల్లపరుపుగా నుండునవి. వీటి చివరి భాగములందలి వెండ్రుకల నిడివి ఉద్దిష్టములైన వర్ణ చిత్ర రచనా విధానముపై ఆధారపడి యుండును. వెండ్రుకలను విభాగములుగా చేసిన పిమ్మట కోరిన ఆకారములలో లోహపు గొట్టములయందు వాటికి తుదిరూపమివ్వబడును. కుచ్చులు కట్టబడిన ఆ వెండ్రుకలు చేతికి అమరునట్లుగా పిడిరూపములో నుండు +లోహపు గొట్టమునందు రబ్బరుతోగాని, కృత్రిమ పదార్థముతోగాని తాపడము చేయబడును. దూరప్రాచ్య +దేశములలో కుంచెకు వెదురు (bamboo) ముక్కను పిడిగా అమర్చెదరు. వర్ణ చిత్ర రచనమునుబట్టి కుంచెలు +రకరకములుగా మారుచుండును. కొన్ని వర్ణచిత్రములకు తోడేళ్ళయొక్క, దుప్పులయొక్క రోమములతో చేయబడిన కుంచెలు ఉపయోగించబడును. చిత్రమునందు సూక్ష్మమైన వివరములను దిద్దుటకు దుప్పి రోమములతో +చేయబడిన కుంచెలు ఉపయోగించబడును. కొలది రకముల కుంచెలు తప్ప తక్కినవన్నియు చివరిభాగమున మొనదేలి యుండును. ఈజిప్షియను కళాకారులు ఎర్రని పీచుతో చేయబడిన కుంచెలను ఉపయోగింతురు. భారతదేశములో తయారైన కుంచెలు ముందుగా పక్షి ఈకెలయందు చొప్పించబడి తరువాత వెదురు పుల్లలయందు తాపటము చేయబడును. + +ఈనాడు కుంచెలు పెక్కురకములలో తయారగు చున్నవి. అతి నిశితమైన '00' అను సంఖ్యా చిహ్నము మొదలు గరిష్ఠప్రమాణముగల '12' వ సంఖ్యాచిహ్నము వరకు కుంచె లీనాడు లభ్యమగుచున్నవి. + +రంగులు కలుపు పళ్లెరములు (Palettes) : వర్ణ చిత్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0759.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0759.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..863e5433d00597f700872f9565e40d66d0f83e7f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0759.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +వారి యింటిపేరు. 'సూరి' అతని బిరుదము. 'చిన్నయ' యనునది ఆతనిపేరు. చిన్నయసూరి మదరాను రాష్ట్రము +నందలి చెంగల్పట్టు జిల్లాలో శ్రీ పెరుంబుదూరు గ్రామమున క్రీ. శ. 1806 వ సంవత్సరమున జన్మించెను. +చిన్నయసూరి తండ్రి పరవస్తు వేంకటరంగయ్య, తల్లి శ్రీనివాసాంబ. వీరు తమిళదేశమున స్థిరనివాసము కల +ఆంధ్రులు. పరవస్తువారు చాత్తాద (సాతాని) వైష్ణవులు. + +చిన్నయసూరి బాల్యమున విద్యాభ్యాసమునందు కొంతకాలము శ్రద్ధలేక అల్లరిచిల్లరగా తిరిగినను, తరువాత అమిత శ్రద్ధాసంక్తులతో తన తండ్రియొద్దను, శ్రీ కంచి రామానుజాచార్యుల యొద్దను, శ్రీ రామశాస్త్రులను విద్వాంసునికడను విద్యాభ్యాసము గావించి, వ్యాకరణ, తర్క, మీమాంసాలంకారాది శాస్త్రము లందును, +వేదమునందును చక్కని పరిచయమును సంపాదించెను. సంస్కృతాంధ్ర ప్రాకృతములందును, అరవమునందును చిన్నయ గొప్ప పరిశ్రమగావించి, వాని యందు చక్కని పాండిత్యము సంపాదించుకొనెను. +ఇంతేకాక చిన్నయసూరి, తరువాతి కాలమున ఆంగ్లభాషను గూడ కొంత నేర్చికొనియెను. చిన్నయసూరి +చిరుతవయసుననే మంచి పాండిత్యమును సంపాదించు కొనుటయే కాక, హయగ్రీవ మంత్రోపాసకుడై దైవ +బలమును గూడ సంపాదించెను. + +చిన్నయసూరి తండ్రిగారు చెన్నపురిలో అప్పటి ప్రభుత్వముచేత న్యాయాధికారులుగా నియమింపబడినందున, +సూరియు వారితోపాటుగా మదరాసు చేరుకొనెను. కొంతకాలమునకు సూరిగారి జనకులు మరణించిరి. అప్పుడు చిన్నయసూరి ఉద్యోగమునకయి వెదుక నారంభించెను. మొదట నాతనికి చెన్నపురిలో అప్పను మిషన్ +పాఠశాలయందు కొలదిపాటి వేతనముగల యొక చిన్న యుపాధ్యాయ పదవి లభించెను. మరియొకవైపు సూరి +తనకున్న కొలదిపాటి యాంగ్లభాషా పరిచయముతో క్రిష్టియను మిషనరీలకు తెలుగుభాషను బోధించు +చుండెను. ఇంకొకవైపు పండితపరీక్షలకు వెళ్ళువారికి వేరుగా భాషా విషయములను బోధించుచుండెను. +తరువాత కొన్నినాళ్ళకు సూరి పచ్చయప్ప పాఠశాల యందు పండితుడుగా నియమింపబడియెను. అప్పటి +కింకను మదరాసు విశ్వవిద్యాలయము స్థాపితము కాలేదు. ఆ పిదప పది సంవత్సరములకు మదరాసు విశ్వవిద్యాలయమును, దానితోపాటుగా నేటి మదరాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలయు అవతరించెను. చిన్నయసూరి ఆ కళాశాల యందు పండితులుగా నియమింపబడి, 1861 వ సంవత్సరము వరకును అచటనే ఆ యుద్యోగమున నుండిరి. ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలయే మదరాసు విశ్వవిద్యాలయమునకు ముఖ్య కళాశాల కనుక, చిన్నయసూరియే మదరాసు విశ్వవిద్యాలయ ప్రధాన పండితులుగా పరిగణింప బడుచుండిరి. ఆ నాడు మొదట ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలకు అధ్యక్షుడుగను, తరువాత మదరాసు విశ్వవిద్యాలయ కార్యదర్శిగను నుండిన ఏ. జే. ఆర్బత్‌నట్ దొరయే చిన్నయ పాండిత్య విశేషములు కలరి వారికి 'సూరి' యను బిరుదమును, తత్సూచకమగు సువర్ణ పతకమును బహూకరించిరట ! నాడు మొదలు చిన్నయ 'చిన్నయసూరి' యయ్యెను. 1861 సం.న రాచపుండు పుట్టి సూరి కళాశాలోద్యోగమును వదలివేయవలసివచ్చెను. ఆ మరుసటి సంవత్సరమే యాతడు జీవయాత్ర చాలించెను ఇది యాతని సంగ్రహ జీవితము. ఇక చిన్నయసూరి రచనములను గూర్చి పరిశీలింతము. + +చిన్నయసూరి పేరు తలచినంతనే, మనకు స్ఫురించునవి ఆతని 'బాలవ్యాకరణము, నీతిచంద్రికలు ' సూరి +బాలవ్యాకరణము 1858 వ సం. మొదటి మారుగా ముద్రితమయి ప్రకటింపబడియెను. నీతి చంద్రిక యంతకు +ముందే 1853 వ సం.న రచితమయి ప్రకటింపబడినది. చిన్నయసూరి కీర్తిని ఆంధ్రవాఙ్మయ చరిత్రమున శాశ్వతముగా నిలుపునవి పై రెండు గ్రంథములే యనుటలో సందేహము లేకపోయినను, సూరి రచించిన ఉత్తమ +గ్రంథము లింకను బెక్కులుగలవు. చింతామణి వృత్తి, పద్యాంధ్రవ్యాకరణము, సంస్కృతసూత్రాంధ్రవ్యాకరణము, శబ్దలక్షణ సంగ్రహము, విభక్తి బోధిని, ఆంధ్ర ధాతుమాల, అక్షరగుచ్ఛము, ఆంధ్రశబ్దశాసపము, బాలవ్యాకరణము, బాలవ్యాకరణ శేషము, ఆంధ్ర కౌముది యనునవి సూరి వ్యాకరణ రచన అయినట్లు తెలియుచున్నది. ఇదికాక ఆదిపర్వవచనము, నీతి చంద్రిక, ఆంధ్ర కాదంబరి, ఇంగ్లీషు లా చట్టముల భాషాంతరీకరణము, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0760.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0760.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac937a42a4991450b443dc57c96ab32af9a416b8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0760.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +మున్నగు వచనరచనలును, విశ్వనిఘంటు టీక, అకారాది నిఘంటువు మున్నగు నై ఘంటిక రచనలును, పచ్చయప్ప నృపయశోమండనము, చాటుపద్యములు మున్నగు పద్యరచనలును చిన్నయసూరి వెలయించెను. +వీటిలో కొన్ని సగములోనే విడువబడిన రచనలు ; మరికొన్ని సంకలన గ్రంథములు; కొన్ని యాంధ్రీకరణములు. ఇవియన్నియును కాక సూరి 'సుజన రంజని' యను నొక సాహిత్య పత్రికను గూడ స్థాపించి కొంతకాలము నడిపెనట. సూరి వ్రాయనారంభించిన ఈ గ్రంథము లన్నియు పూర్తి యయియున్నచో, ఆంధ్రభాషకు అవి అమూల్యాలంకారములయి యుండుననుటలో సందేహము లేదు. + +చిన్నయసూరి రచనలలో వ్యాకరణమును గురించినవే యెక్కువ. కొలదిగానున్న ఆతని పద్యములను పరిశీలించినచో సూరి మహాకావ్య నిర్మాణము నొకదానిని చేసి యుండిన, ఆతని కదియును గొప్ప కీర్తిని కలిగించియుండుననిపించును. సూరి సంస్కృతాంధ్రములు రెంటను రసవత్కవిత వ్రాయగల నేర్పరి. అంతేకాదు, సూరి యెందులకోగాని, తాను వ్రాయదలచుకొన్న సూత్రాంధ్రవ్యాకరణమును సైతము సంస్కృతములోనే ఆరంభించినాడు. + +ఈ సూత్రాంధ్రవ్యాకరణమును, బాలవ్యాకరణమునకు పూర్వమే సూరి రచించెను. అయినను ఇది విద్యార్థి +జనులకు భాషాలక్షణమును సులభముగా తెలుపజాలనిదని భావించి, సూరి అందలి సూత్రములనే కొన్నింటిని +తెనిగించి బాలోపయోగముగా బాలవ్యాకరణమును ముందుగా ప్రకటించెనట. ఈ విషయమును చిన్నయసూరి, + +“మును మదుపజ్ఞం బగుచుం +దనరిన వ్యాకృతిని సూత్రతతి యొక కొంతం +దెనుగించి యిది ఘటించితి +ననయము బాలావబోధమగు భంగి దగన్." + +అని బాలవ్యాకరణము చివర వచించెను. సూత్రాంధ్ర వ్యాకరణమును ఆతడు పూర్తిచేసి ప్రకటనానుకూలముగ +సిద్ధముచేసినట్లు కానరాదు. ఇందు బాలవ్యాకరణ సూత్రములకు మూలము లయిన సూత్రము లనేకములు కలవు. ఇందుగల కొన్ని సూత్రములకు బాలవ్యాకరణమునం దనువాదములు కనుపింపవు. కొన్ని సూత్రములు ప్రౌఢ వ్యాకరణ సూత్రములకు మూలములా ? అనదగినవిగా గనుపట్టుచున్నవి. ఇందు గ్రంథారంభమున సూరి “శాసన మిదం దిక్ప్రదర్శకమ్" అని సూత్రించి, "అజ్ఞాత దిశందేశం జిగమిషోః పాన్థస్య మార్గం పృచ్ఛతః పురుషేణ కేన చి దేవం యా హాతి హస్త నిర్దేశేన దిశోదర్శనవ దిదం శాసనమధి జిగమిషూణాం ప్రథమ ప్రవృత్తా వుపకారకం భవతీత్యర్థః" అని దానిని వివరించినాడు. అనగా శాస్త్రము దిక్ప్రదర్శనమే కాని సమగ్రముగా శాసకము కాదనుట. ఇందు సూత్రములు, సూత్ర వివరణములు కొన్ని యెడల నుదాహరణములు మాత్రమే కాక, అక్కడక్కడ కొన్ని శ్లోక రూప కారికలును గలవు. సూరిరచిత వ్యాకరణములలో మరియొక విస్తృత ప్రణాళికగల గ్రంథము ఆంధ్ర శబ్దానుశాసనము. + +ఆంధ్రశబ్దానుశాసనమునందు సంజ్ఞ, సంధి, తత్సమ, ప్రకీర్ణకక్రియా, తద్భవ పరిచ్ఛేదములు కలవు. ఇది +చింతామణి సంప్రదాయములను బాలవ్యాకరణము కంటె ఎక్కువగా పాటించి రచించిన వ్యాకరణము. ఇందు యశ్రుతియును, గ్రామ్యముతోగూడ భాషకు చతుర్విధత్వమును. హలంత శబ్దములలో గుణవదాన్య గుణవదాది విభజనమును గాననగును. సూత్రాంధ్ర వ్యాకరణములోని సూత్రములకు అనువాద సూత్రములును, చింతామణి సూత్రానువాదములును ఇందు గలవు.. అయినను ఇందు కొంత స్వతంత్రత లేకపోలేదు. కొన్ని సూత్రములు బాలవ్యాకరణ సూత్రములను పోలియే యున్నవి. కాని వాటికి బాలవ్యాకరణ సూత్రముల కున్నంత బిగువు కానరాదు. అయినను ఆ బిగువును సాధించుటకు చిన్నయసూరి కావించు ప్రయత్న మిందు కాననగును. + +చిన్నయసూరి మరియొక పద్యాంధ్ర వ్యాకరణమును రచించెను. దీనిలో నలువదియెనిమిది పద్యములు గలవు. +ఇది అసమగ్రము. మొత్తముమీద బాలవ్యాకరణము కాక, ఇతడు ఎనిమిది తొమ్మిది వ్యాకరణములను +అంతకుముందు రచించినట్లు తెలియుచున్నది. ఇట్లెంతో కాలము వ్యాకరణరచనమునకు తన శక్తిని వినియోగించినవా డగుటచేతనే, చిన్నయసూరి బాలవ్యాకరణమును అంత చక్కగా రచింపగల్గెనట. + +బాలవ్యాకరణ రచనమే చిన్నయసూరికి ఆంధ్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0761.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0761.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..623458bacb39a01932b3ac7d6ac135262ede3115 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0761.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +వ్యాకర్తలలో ప్రముఖస్థానము నొసంగి, ఆతనిని లాక్షణిక సార్వభౌముని గావించినది. నేడాంధ్రవ్యాకరణ గ్రంథములలో దేనికిని బాలవ్యాకరణమున కున్నంత ప్రచారము లేదు. దానిపై వ్రాయబడినన్ని వ్యాఖ్యలు తెనుగు +వ్యాకరణములలో ఏ యితర గ్రంథములపైనను వ్రాయబడ లేదనినచో, దాని వైశిష్ట్యము కొంత తెలియును. +ప్రాచీనాంధ్ర వ్యాకరణముల యందు ఆంధ్రశబ్ద చింతామణి ఇతర వ్యాకరణముల ప్రచారమును తగ్గింపజేసినట్లే, +బాల వ్యాకరణము తనకు ముందు ప్రచారమున నున్న వాని నొక్కమారుగా వెనుకకు నెట్టివేసినది. అంతే కాదు. +ఆనాడు మొదలు చిన్నయసూరి యొప్పుకొన్న పదమే సాధువుగను, ఆత డనుశాసింపని రూపము అసాధువుగను భావింపబడజొచ్చినది. అయినను బాలవ్యాకరణ విరుద్ధములయిన ప్రాచీన ప్రయోగములు లేకపోలేదు. సత్యమునకు, బాల వ్యాకరణకర్త ఆంధ్రభాషా సర్వస్వమును తన వ్యాకరణమునకు లొంగిపోవలె నని యాశింపను లేదు. + +"దిక్ప్రదర్శనముగఁ దెలిపెద నిందు ల + క్షణముగానఁ బూర్వకవుల లక్ష్య + ములను లాఁతి లక్ష్యముల గాంచి తక్కు ల + క్షణ మెఱింగికొనుఁడు చతురమతులు" + +అని చిన్నయసూరి తన గ్రంథము భాషా సామాన్యపు స్వరూపమును మాత్రమే చూపగలదనియు, ప్రయోగ +విశేషముల సాధనమునకు ఇది యుద్దేశింపబడలేదనియు, అట్టి వాని నెరుగగోరువారు ఇతర గ్రంథముల నరయ +వలయుననియు వచించియున్నాడు. బాల వ్యాకరణము, దాని పేరును బట్టియే విద్యార్థులకు సులభముగా భాషా +నియమములను దెలిపి సలక్షణమయిన వచనరచనమును అలవడజేయుటకు ఉద్దేశింపబడినదని యెరుగనగును. ఈ విషయమునే చిన్నయసూరియును బాల వ్యాకరణ వీఠిక యందు స్పష్టముగా జెప్పియున్నాడు. విద్యార్థులకు సులభముగా బోధించుటయే గ్రంథకర్త లక్ష్యము గనుక తదను గుణముగనే చిన్నయసూరి ఈ బాల వ్యాకరణ రచనము సాగిపోయినది. + +తనకున్న సంస్కృతాంధ్ర వ్యాకరణములందలి పాండిత్యమును, రచనానై పుణిని ఉపయోగించుకొని, చిన్నయ సూరి బాల వ్యాకరణములోని సూత్రములను మిక్కిలి చక్కగా రచించెను. అంతేకాక, సంస్కృతమున భట్టోజీ +దీక్షితులు కూర్చిన సిద్ధాంత కౌముది పద్దతి ననుసరించి సూత్రములును, సూత్ర వివరణములును, ఉదాహరణములును క్రమముగా నుండునట్లు రచనము సాగించెను. అక్కడక్కడ సంస్కృతవ్యాకరణ మర్యాదలను ప్రవేశపెట్టెను. సంజ్ఞాది పరిచ్ఛేదములుగా గ్రంథమును విభజించెను. తాను పూర్వము రచించిన వ్యాకరణములనుండియు, అంతకుపూర్వమే రచింపబడి ప్రచారమందుండిన అనేక ఇతర ఆంధ్ర వ్యాకరణములనుండియు తనకు వలసిన విషయములను గ్రహించెను. తన ప్రణాళికకు అనుగుణములు గాని వానిని వదలివేసెను. ఇవియన్నియు కలిసి బాలవ్యాకరణమున కొక విశిష్ట స్వరూపము నొసగి, దాని బహుళ ప్రచారమునకు కారణమయ్యెను. ఇది యంతయు సూరి తన ప్రతిభచే సాధించిన విజయమేకాని అన్యము కాదు . + +సూరి బాలవ్యాకరణము, హరికారికలకు అనువాద మను నొక వాదము కొంతకాలముక్రింద కొందరిచే ప్రచారము చేయబడెను. కాని వీరేశలింగము మొదలగువారు ఆ వాదమును ఖండించి, హరికారికలే బాలవ్యాకరణ +సూత్రములకు సంస్కృతీకరణము లని సహేతుకముగా నిరూపించియున్నారు. ఏమయినను ఈనాటి గ్రాంథి +కాంధ్ర భాషాస్వరూపమును తీర్చిదిద్దిన ఘనత బాలవ్యాకరణ కర్త దనుట యథార్థము. + +లక్షణకర్తగా చిన్నయసూరికి ఘనమయిన యశస్సు నొసగినది బాలవ్యాకరణము కాగా, రచయితగా, ఆతని +కీర్తిచంద్రికలను వ్యాపింపజేసినది 'నీతిచంద్రిక'. + +నీతిచంద్రిక సంస్కృత పంచతంత్ర, హితోపదేశము లాధారముగా తెలుగు భాషలో వెలసిన స్వతంత్ర గ్రంథము. ఆంధ్రవచనము ఎంత బిగువుగానడవగలదో రుచిచూపిన యుత్తమ రచన యది. సంస్కృతములోని హితోప +దేశమునకుగాని, పంచతంత్రమునకుగాని రచనమునం దింతబిగువు కానరాదు. ఆ విధానము వేరు; ఈ విధానము వేరు. చిన్నయసూరి నీతిచంద్రికలోని వచన రచనమును ఆంగ్లభాషయందు వ్యాసకర్తగా సుప్రసిద్ధుడయిన బేకన్ మహాశయుని ఆంగ్లవచనముతో పోల్చవచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0762.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0762.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..efa1a3985e99eb7ac284ffc10718ae210db8cac6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0762.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బేకన్ మహాశయుని రచనయందు చిన్నచిన్న వాక్యములు కానవచ్చును. ఆ చిన్న వాక్యములందే ఎంతో +లోకానుభవమును, జ్ఞానమును నిండియున్నవిగా గనుపట్టును. అందులోని భాష ప్రాచీనతను బ్రకటించును. +ఒక్కొక్క వాక్యమొక నీతివచనమయి, లోకో క్తిగా బ్రయోగింప దగియుండును. మధ్యమధ్య లాటిను వాక్యములు, లాటిను పదవిధులును పానకములోని మిరియములవలె వచ్చుచుండును. తెనుగున చిన్నయసూరి వచనరచనయు నిట్టిదే. చిన్న చిన్న వాక్యములు, ఒక్కొక్క వాక్య మొక్క లోకోక్తిగా నుండుట, మధ్యమధ్య సంస్కృత వాక్యములు, సంస్కృత పదముల పలుకుబడులు, భాషలో ప్రాచీనత - ఇవి యన్నియు కలిసి చిన్నయసూరి వచనమున కొక విశిష్టత నొసంగినవి. నీతిచంద్రికలోనివాక్యములలో సూత్రకర్తయయిన చిన్నయసూరి గోచరించుచుండును. + +చిన్నయసూరి నిత్యజీవితము మిక్కిలి నిరాడంబర మయిన దయ్యును, మిక్కిలి నియమబద్ధ మయినదని విందుము. ఆతడు స్ఫురద్రూపిగానుండెనట ! కలువలపల్లి రంగనాథశాస్త్రిగారను సుప్రసిద్ధ పండిత న్యాయమూర్తుల యింట చిన్నయసూరి యుద్ధండ పండితులముందు నిలచి, పూర్వసంసిద్ధత లేకుండగనే అలంకారశాస్త్రమును గురించి ఒకనాడు గంటల తరబడి శ్రుతిరంజనముగా నుపన్యసించెనట! ఆ వినువారు సాయంకాలమయినను, భోజన సమయమయినను, కాలమునే మరచిపోయి సూరిగారి ఉపన్యాసమున మునిగిపోయిరట ! ఇది ఈ తరము వారికి వినికిడి వలన నెరుగదగినదే కాని, నీతిచంద్రిక వచన రచన చూచినచో అట్టిది చిన్నయసూరికి సహజమే యని తోచకమానదు. సూరి నీతిచంద్రికలో మిత్రలాభ, మిత్రభేదములను రెండు ప్రకరణములనే రచించెను. కడమ వానిని కందుకూరి వీరేశలింగముగారును, కొక్కొండ +వేంకటరత్నము పంతులుగారును వేరువేరుగా రచించి పూరించిరి. ఆంధ్రభాష యున్నంతకాలము నిలిచియుండగల కీర్తిమూర్తి చిన్నయసూరి. + +చిరుధాన్యములు (Millets) : + +ప్రపంచమందలి జనాభా కంతకు కావలసిన ముఖ్యమైన ఆహారము తృణధాన్యములనుండి లభించుచున్నది. ఈ తృణధాన్యములలో వరి, గోధుమ, మొక్కజొన్న, బార్లి, ఓట్లు, రై ముఖ్యములయినవి. ఈ ధాన్యపు గింజల +పరిమాణముతో పోల్చిచూచినచో, మరికొన్ని తృణధాన్యముల గింజలు చాల చిన్నవిగ నుండును. వీనిని 'చిరుధాన్యములు' అందురు. జొన్న, గంటె, చోడి, కొర్ర, ఆరిక, చామ, వరిగ, ఊద, దిసక మొదలగునవి చిరుధాన్యములు. గొలుగు గింజలు, వెదురు బియ్యము కూడ ఈ జాతిలోనివే. జొన్నలను సామాన్యముగా పెద్ద చిరుధాన్యములని వ్యవహరించుచుందురు. + +చిరుధాన్యముల మొక్కలు సాధారణముగ చిన్నవిగ నుండును. వాటికి ఆకులు ఎక్కువగ నుండును. ప్రపంచ మందలి ఉష్ణమండలములలోను, సమశీతోష్ణమండలములలోను చిరుధాన్యములు పైరులు విస్తారముగా సాగులో నున్నవి. అవి చాల తక్కువకాలమున పంటకు వచ్చును. వాణిజ్యదృష్టిచే విశేష ప్రాముఖ్యము కలవి కాకున్నను, ఉష్ణమండల తృణధాన్యములలో చిరుధాన్యములు చాల ముఖ్యమైనవి. ఉష్ణమండలమున పొడిగానున్న ప్రదేశములలోని సవన్నాగడ్డి మైదానములలో పెరుగు కొన్ని ఆటవిక తృణజాతులనుండి నేటి చిరుధాన్యములలో కొన్ని ఉద్భవించినట్లు తెలియుచున్నది. వీటి ఆటవిక రూపములు ముఖ్యముగ మధ్య ఆఫ్రికాలో ఉష్ణమండలములలో నున్న గడ్డిమైదానములందు అగపడుచున్నవి. కరవు సమయములలో వీటిలో కొన్ని చక్కగా ఉపయోగపడు చున్నవి. ప్రజలు సాధారణముగా వీటి ధాన్యములను సేకరించి నిలవచేయుచుందురు. ఉష్ణమండలమున తడిగా నున్న ప్రదేశములలో చోడి ముఖ్యమైన చిరుధాన్యము. ఇది మధ్య ఆఫ్రికాలోను, భారతదేశములోను మిగుల సాగులో నున్నది. + +చిరుధాన్యములన్నియు పిండి, రొట్టె, అంబలి మున్నగు రూపములలో ప్రజలకు ఆహారముగా ఉపయోగపడు చుండును. మత్తు కలుగజేయు పానీయములు తయారు చేయుటకును, కోళ్ళకు ఆహారముగను ఈ చిరుధాన్యము లన్నియు ఉపయోగపడును. గడ్డి పశువులకు మంచి ఆహారముగ ఉపయోగపడును. గంటె, చోడి, ఊద మొదలగు చిరుధాన్యపు సస్యములను కొన్నిచోట్ల ప్రత్యేకముగ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0765.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0765.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3b2c886efbab7d971b1310c6356f1f0e758e89e5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0765.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మొక్కయొక్క కొన్నిభాగములందు ఊదారంగు బయలుదేరును. చోడి గింజలు చాల చిన్నవిగా నుండును. వెన్ను యొక్క తీరును పట్టి ముద్దచోడి యనియు, రెల్ల చోడి యనియు, గింజల రంగును బట్టి, ఎర్ర, నల్లమబ్బు, తెల్ల చోళ్ళనియు చోడిరకము లుండును. చోడి మెట్టపైరుగ సాగుచేయబడును. ఇది నీరుకట్టియు గూడ సేద్యము చేయ బడుచుండును. మెట్ట చోళ్లు, ఊడ్పు చోళ్లు, తొలకరి చోళ్లు, పెద్దచోళ్లు అని వ్యవసాయదారులు చోడి రకములను తరచుగ పేర్కొనుచుందురు. చోడి ఉష్ణమండలములోను, సుమారు 5000 అడుగుల ఉన్నతప్రదేశము లందును పెరుగును. దీనికి తేమ హెచ్చుగానుండు ప్రదేశము కావలెను. చోడి అన్ని విధములయిన నేలలయందును పెరుగును. అయినను గరపనేలలు, ఇసుక గరువులు ఎక్కువ అనుకూలములుగా నుండును. + +చోళ్లను లాటిన్ భాషలో 'ఎలెన్‌సైన్ కొరకేన్' (Elencine coracane) అనియు, సంస్కృతములో 'రాజక' అనియు పిలచెదరు. దీని జావ పుష్టినిచ్చి, సమశీతలము చేయును; పైత్యమును హరించి, రక్తస్రావము నాపును. + +4. కొర్ర : కొర్ర భారతదేశమున ప్రాచీనకాలము నుండియు సాగులోనున్న తృణధాన్యము, యజుర్వేదమున ఉదాహరింపబడిన సప్తగ్రామ్యములలోను, బృహదారణ్యకోపనిషత్తున పేర్కొనబడిన దశధాన్యములలోను కొర్ర యొకటియై యున్నది. అందుచే భారతదేశమే ఈ సస్యమునకు ఆదిమస్థానమని కొందరి నమ్మకము. భారతదేశమునకంటె ప్రాచీనకాలమున చైనా దేశమున కొర్ర సాగులో నుండెనని మరికొంద రూహించుచున్నారు. భారతదేశము, ఇటలీ, చైనా, జపాను, ఉత్తర ఆఫ్రికా, కెనడా, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములు మున్నగు దేశములలో కొర్ర ఎక్కువగా సాగుచేయబడుచున్నది. కొర్ర మొక్క సాధారణముగ 3-5 అడుగులు పెరుగు. కొర్ర కూడ దుబ్బు కట్టును. దీని కాండము, ఆకులు గంటెకంటె సన్నముగ నుండును. ఆకుల కొనలు సన్నని మొనదేలియుండును. ఆకు తొడిమ సుమారు 4-5 అంగుళముల పొడవుండును. రేకు 12-18 అంగుళముల పొడవు, ½ మొ. 1¼ అంగుళము వెడల్పు కలిగియుండును. కొర్ర వెన్ను 5-8 అంగుళముల పొడవుండును. దానియందు నూగు ఉండును. చోడికి వలెనే కొర్ర మొక్కకు కూడ + +కొన్ని భాగములు ఊదారంగు కలిగిఉండును. గింజల రంగు, వెన్ను యొక్క వైఖరి, దానియందున్న నూగు స్వభావమునుబట్టి కొర్రలో కొన్ని ముఖ్యమగు రకములు గలవు. కొర్ర గణములో చేరిన 'నక్కకొర్ర' యను మరియొక ప్రత్యేక జాతి సస్యము కూడ కొన్ని తావులందు సాగులో నున్నది. కొర్ర వేడిమిని, చలిని గూడ ఓర్చుకొని పెరుగు సస్యము. ఇది మెట్టపైరుగను, పల్లపు పైరుగను సాగుచేయబడును. దీనికి జిగురు నేలలు అనుకూలము. + +ఇంగ్లీషు భాషలో దీనిని 'ఇటాలియన్ మిల్లెట్' (Italian Millet) అనియు, లాటిన్ భాషలో 'సెటేరియా ఇటాలికా' (Setaria Italica) అనియు పిలిచెదరు. దీనిని నూరి కీళ్ళ నొప్పులకు పట్లు వేయుదురు; మూత్రవృద్ధి అగును; దీన్ని అన్నము వేడి చేయును; తేలు కాటునకు దీనితో వైద్యము చేయుదురు; కొంచెము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0766.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0766.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fc0441861d0ba78d44c8ac063ac2835b6866d302 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0766.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మత్తు కల్గించును; జ్వరమును, కఫమును హరించును. జఠర దీప్తి నిచ్చి రక్తవృద్ధి కలుగజేయు. కాని వాతమును కల్గించును. దోషములకు నెయ్యి, పంచదార, సికింజిబీను విరుగుళ్ళుగా పనిచేయును. + +5. ఆరిక : ఆరికకు కూడ భారతదేశమే ఆదిమస్థానమై యుండవచ్చును. ఇది మద్రాసు, బొంబాయి, రాష్ట్రములలో కొన్ని ప్రదేశములయందు విస్తారముగా సాగగుచున్నది. ఆరిక మొక్క సుమారు 1½ మొ. 2½ అడుగుల ఎత్తున పెరుగు దుబ్బు. ఒక్కొక్క దుబ్సునకు 3-8 కర్ర లుండును. ఆరిక ఆకులు సన్నముగ, సుమారు 12-18 అంగుళముల పొడవుండును. వెన్నులు సాధారణముగా కాండమునకు తుది గల రెండు కనుపులయందును బయలుదేరును. వెన్నులో సామాన్యముగ మూడేసి రెల్ల లుండును. రెల్లల పొడవు 1-3 అంగుళము లుండును. ఆరిక మొక్కలకు కూడ కొన్ని భాగముల యందు ఊదారంగు ఏర్పడును. ఆరిక గింజలు లేత గోధుమరంగు కలిగి, కొర్ర, గంటె గింజల కంటె పెద్దవిగ నుండును. ఆరికలో పెద్ద ఆరిక, చిన్న ఆరిక యను రెండు ముఖ్యమగు రకములు కలవు. ఆరిక ఉష్ణమండలములలో చక్కగా పెరుగు మెట్ట పైరు. + +ఈ ధాన్యమును ఇంగ్లీషు భాషలో 'కాడో మిల్లెట్' (Kado Millet) అనియు, లాటిను భాషలో 'పెస్పలమ్ స్క్రోబిక్యులేటమ్' (Pespalam Scrobiculatum) అనియు పిలతురు. దీని అన్నము వెగటుగా, స్వాదుగా నుండును. విరేచన బద్ధముచేయును. రక్త పైత్యమును, సంగ్రహణిని కఫమును పోగొట్టును. తేలు కాటుకు వీనితో చికిత్స చేయుదురు. కొంచెము మత్తు కలిగించును. + +6. చామ : చామసస్యము ప్రాచీనకాలమునుండియు భారతదేశమున సాగులో నున్నట్లు తెలియుచున్నది. ఇది ఈజిప్టు దేశము నుండి ఇండియాకు వచ్చియుండవచ్చునని కొందరి అభిప్రాయము. ఇది ఇండియాలోను, సింహళ ద్వీపములోను కొంత సాగులో నున్నది. చామమొక్క 2 మొదలు 3 అడుగుల యెత్తున దుబ్బుగా పెరుగును. ఒక్కొక్క దుబ్బునకు సాధారణముగా 3 మొ. 6 పిలక లుండును. + +చామ ఆకు చిన్నదిగ 2-4 అంగుళముల పొడవు గల తొడిమతో, 12-20 అంగుళముల పొడవుతో, 1/2-1 అంగుళము వెడల్పుతో నొప్పారు రేకు కలిగి యుండును. చామ వెన్నునకు చాల రెల్ల లుండును. అది 6-12 అంగుళముల పొడ వుండి, వరి వెన్నువలెనే వ్రాలు చుండును. చామగింజలు కొర్రల కంటె కొంచెము చిన్నవిగను కోలగను ఉండి, మొనదేలి యుండును. చామలలో కూడ కొన్ని రకములు గుర్తింపబడుచున్నవి. కొన్ని రకములకు ఊదారంగు ఉండును. చామపైరునకు తేమ హెచ్చుగా నుండవలెను. ఇది ఇసుక కొడి నేలలందును, ఎర్ర నేల లందును సాగుచేయబడును. ఇది మెట్టపైరు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0767.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0767.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2d42484d3a185cd8cfe49cdb455a6223a57c391a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0767.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ఇంగ్లీషు భాషలో ఈ ధాన్యము 'లిటిల్ మిల్లెట్' అనియు, లాటిన్ భాషలో 'పానికమ్ మిలియేర్' (panicum miliare) అనియు పిలవబడుచున్నది. దీనికి 'గంగచామ' అనియు నామాంతరము కలదు. ఇది శరీరమునకు పుష్టిని, నరములకు ఉద్రేకమును ఇచ్చును. + +7. వరిగ : ఇది చామగణములో చేరినది. వరిగ కూడ భారతదేశమున చాల పురాతన సస్యముగ నెంచబడు + +చున్నది. దీనికి చీనాదేశము ఆదిమస్థాన మనియు, ఈజిప్టు నుండి గాని, అరేబియానుండి గాని భారతదేశమునకు వచ్చి యుండవచ్చుననియు కొందరు శాస్త్రజ్ఞుల అభిప్రాయము. భారతదేశమందును ఆఫ్రికాలో మధ్యధరా సముద్ర ప్రాంతములందును, యూరపులో కొన్ని భాగములందును, రష్యా, చైనా, ఉత్తర అమెరికా, జపానులయందును వరిగ సాగుచేయబడుచున్నది. వరిగ మొక్క చామమొక్కను పోలి యుండును. ఇది సుమారు 2-3 అడుగుల ఎత్తు పెరుగును. దీని కాండము చామకాండముకంటె బలహీనముగను, సన్నముగను ఉండును. ఈ మొక్కకు పెక్కు భాగముల యందు నూగు కనిపించును. దీని ఆకు వెడల్పు ¼ - ¾ అంగుళము; పొడవు సామాన్యముగ 6 మొ. 15 అంగుళము లుండును. ఆకుతొడిమ కాండముయొక్క ఖండమును పూర్తిగ కప్పియుంచును. వరిగవెన్ను సుమారు 6 మొ. 10 అంగుళముల పొడవుండును. చామవెన్నులో కంటె వరిగ వెన్నులో రెల్లలు ఎక్కువగ నుండును. వరిగ గింజలు కొంచెము పెద్దవిగ నుండును. మొక్కకు కొన్ని భాగములయందు ఊదారంగు ఉండును. ఊదారంగు భేదమును బట్టియు, నూగుయొక్క సాంద్రతను బట్టియు, గింజరంగును బట్టియు, శాస్త్రజ్ఞులు వరిగలో రకముల భేదములను గుర్తించుచుందురు. వరిగ సామాన్యముగ శీతకాలపు పైరుగ నెన్నబడుచున్నది. కొన్నిచోట్ల దీనిని మెట్ట సస్యముగను, మరికొన్నిచోట్ల పల్లపు సస్యముగను సాగుచేయబడుచున్నది. + +ఇంగ్లీషుభాషలో దీనిని 'కామన్ మిల్లెట్' (Common millet) అనియు, లాటినుభాషలో 'పానికమ్ మిలియక్కమ్' (Panicum miliaccum) అనియు పిలుచుచున్నారు. 'బరిగ' అనియు తెలుగులో దీనికి నామాంతరము కలదు. గనేరియా వ్యాధులకు ఇది బాగుగా పనిచేయును. + +8. ఊద : 'ఊద' వరిచేలలో కలుపుగా పెరుగు గడ్డిజాతి లోనిది. ఇది భారతదేశమున చాల పురాతనకాలము నుండియు సాగులోనున్నట్లు శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయము. చైనాలోను, జపానులోను, కొంతవరకు ఆఫ్రికాలోను ఈ పైరు ప్రస్తుతము సాగులో నున్నది. ఊదమొక్క దుబ్బుగా సుమారు 2 మొ. 3½ అడుగుల ఎత్తువరకు పెరుగును. దీనికాండము కొంచెము బల్లపరుపుగను, లావుగను ఉండును. ఒక్కొక్క మొక్కలో 2-5 పిలక లుండును. దీని ఆకులు సన్నముగ నుండును. తొడిమ పొడవు సుమారు 3-4½ అంగుళములును, రేకుపొడవు 9-15 అంగుళములును ఉండును. ఊద వెన్ను సాధారణముగ 4-6 అంగుళముల పొడవుండును. అది ఇంచుమించు గుర్రపుతోకవలె నుండును. ఊదగింజలు చాల తేలికగా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0768.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0768.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b46ddeccca2e0ef902a411a0d1c750fdb7e3e2ec --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0768.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +నుండును. ఊద కొంచెము తేమగా నుండు నేలలో త్వరగా నెదుగును. దీనిని మెట్ట సస్యముగను, నీరు పెట్టియు గూడ సాగుచేయవచ్చును. + +ఇంగ్లీషు భాషలో ఈ సస్యము 'సాన్వా మిల్లెట్' (Sanwa millet) అనియు, లాటిను భాషలో 'ఎచినోక్లోవా కొలోనా' (Echinocloa colona) అనియు పిలువబడు చున్నది. ఈ ఆహారము రక్తస్రావము నాపును; ప్లీహ వ్యాధులకు పనిచేయును; విరేచన బద్ధము తొలగించును. + +9. దిసక: దిసక కొన్ని చోటులయందు కలుపుమొక్కగా పెరుగు గడ్డి జాతికి చెందినది. ఆంధ్రరాష్ట్ర మందును, మైసూరురాష్ట్రము నందును కొన్ని తావులలో గింజల కొరకు దిసక సాగులో నున్నది. దిసక మొక్క ఆటవిక స్థితిలో గరిక వలె బయలుదేరి పెరుగు బహు వార్షికము. విత్తులు చల్లి దీనిని సాగుచేయుచుందురు. + +దిసక దుబ్బు 1-3 అడుగుల ఎత్తు వరకు ఎదుగును. దీని ఆకు తొడిమ 2-3 అంగుళముల పొడ వుండును. రేకు 5-6 అంగుళముల పొడవును, ½ అంగుళము వరకు వెడల్పును కలిగి యుండును. బాగుగా ఎదిగిన దిసకవెన్ను 6 అంగుళముల పొడవును, చాల రెల్లలును కలిగియుండును. దిసక మెట్టపంటగా, ఇసుక, ఎర్ర, గరప నేలలలో సాగు చేయబడును. లాటిను భాషలో ఇది 'బ్రాచియారియా రామోసా' (Brachiaria ramosa) అని పిలువబడు చున్నది. తెలుగులో 'ఈదురు గడ్డి' యని నామాంతరము గలదు. + +10. గొలుగు : గొలుగు వరిచేలలో కలుపు మొక్కలుగా పెరుగుచుండును. ఈ మొక్కల గింజలు కొన్ని చోట్ల బీదవారికి ఆహారముగా ఉపయోగపడును. ఈ సస్యమునకు భారతదేశమే ఆదిమ స్థానముగ భావింపబడుచున్నది. బర్మా, చైనా, జపాను, ఫిలిప్పైన్ దీవులు మొదలగు దేశములలో కూడ గొలుగు కాననగును. గొలుగుమొక్క సుమారు 3 మొ. 8 అడుగుల ఎత్తువరకు పెరుగును. దీనికి కూడ 4-5 పిలకలు సాధారణముగా బయలుదేరును. పై భాగమందలి కనుపులనుండి శాఖలు, ఉపశాఖలు బయలు దేరును. గొలుగు కాండము గుండ్రముగ నుండి, లోపల బెండు కలిగియుండును. దీని ఆకులు వరి ఆకుల కంటె వెడల్పయినవి. దీని కాయ పెంకుకట్టి నిగ నిగ మెరయు చుండును. గొలుగు ఉష్ణప్రదేశములందును, శీతల ప్రదేశములందు గూడ పెరుగును. దీనికి వండలి నేలలు అనుకూలములుగా నుండును. గొలుగు గింజలను దండలుగ గ్రుచ్చి కంఠాభరణముగ ఉపయోగించుదురు. + +దీనిని ఇంగ్లీషు భాషలో 'జాబ్స్ టియర్స్' (Job's \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0769.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0769.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ec828f212a12416cda83a4938e3bf4bc4f7bff7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0769.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +tears) అనియు, లాటిను భాషలో 'కాయిక్స్‌ జిగాంటీ ' (Coix gigantea) అనియు పిలుతురు. తెలుగులో దీనికి 'గొలివె' అని నామాంతరమున్నది. ఇది పుష్టినిచ్చును. గింజలు మూత్రవృద్ధిచేయును. వేరు ఋతుదోషములను సరిచేయును. + +11 వెదురు బియ్యము: వెదురు పొదలు అడవులలో ఏడాది కొకసారి వెన్నులు వేసి, ఆహారముగ నుపయోగించు ధాన్యమునిచ్చును. అడవిజాతులవా రీ ధాన్యము లభించినపుడు ఆహారముగ ఉపయోగించుకొనుచుందురు. వెదురుగింజలు గోధుమలను పోలియుండును. + +ఇది ఇంగ్లీషుభాషలో 'బాంబూ' (Bamboo) అనియు లాటిను భాషలో 'బాంబూసా ఆర్మొనేసియా' (Bambusa armonacea) అనియు పిలువబడుచున్నది. ఇవి గుఱ్ఱములకు జలుబు, దగ్గు వచ్చినపుడు ఉపయోగింపబడును. + +చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహము : + +కవులకు కాణాచియైన రాజమహేంద్రవరమున 19, 20 శతాబ్దములలో నివసించి, ప్రజాదరము పొందిన కవిగా ప్రఖ్యాతిపొందిన చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహము క్రీ. శ. 1867 సెప్టెంబరు 29 వ తేదీన పశ్చిమగోదావరి జిల్లాయందలి ఖండవల్లి గ్రామమున వారి మేనమామ యైన పురాణపండ మల్లయ్యశాస్త్రియింట జన్మించిరి. వీరు చిలకమర్తి వెంకన్న, వెంకటరత్నమ్మల ప్రథమ పుత్రులు. తలిదండ్రులు వీరికిపెట్టిన పేరు పున్నయ్య - తరువాత అంతర్వేది లక్ష్మీనరసింహస్వామి పేరుమీదుగా వీరు లక్ష్మీనరసింహము అని పిలువబడిరి. + +బాల్యమున వీరి విద్యాభ్యాసము ముఖ్యముగ వీరి తండ్రిగారి వాసగ్రామమగు వీరవాసరమున జరిగినది. తరువాత వీరి మేనమామగారికి రాజమహేంద్రవరమునకు ఉద్యోగరీత్యాబదిలీకాగా, 1884 సం. న లక్ష్మీనరసింహము కూడా రాజమహేంద్రవరము వచ్చి అచ్చటి పాఠశాలలో స్కూలు ఫైనలు పరీక్షలో కడతేరునంతవరకు చదివిరి. వీరికి చిన్నతనము నుండియు కంటిచూపు తక్కువగుట చేతను, ముఖ్యముగ గణితశాస్త్రమున ప్రజ్ఞాపాటవములు తక్కువగా నుండుటచేతను, కళాశాలవిద్యకు వీరి కవకాశము లేకపోయెను. తరువాత తరువాత వీరికి చూపు బొత్తిగా పోయెను. + +అయినను లక్ష్మీనరసింహము అత్యద్భుతమైన ప్రతిభ గలవాడగుటచేతను, అఖండమైన మేధావి యగుటచేతను, బాల్యమున నేర్చిన ఈమాత్రపు విద్యనే ఆధారముగా చేసికొని, ఇతరుల సాయమున అనేక సంస్కృతాంధ్ర గ్రంథములను చదివించుకొని విని, తనకుగల ఏకసంథాగ్రాహిత్వ శక్తిచే ధారణమొనర్చి పాండిత్యము సంపాదించుటయేకాక, రచనమున కుద్యమించి, నాటి మహాకవులలో నొకరుగ ప్రకాశించిరి. + +వీరితండ్రి ఎక్కువ సంపన్నులు కానందున, వీరుకూడ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0770.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0770.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6b660e3b367d288283e1e043033dc0bd92a8646 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0770.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +బాల్యమునుండియు ఆర్థికముగ ఎన్నియో కష్టముల నెదుర్కొనవలసిన వారయిరి. అయితే, లక్ష్మీనరసింహము +మిక్కిలి సమర్థులగుటచే, రాజమహేంద్రవరము చేరినది మొదలు మిక్కిలి పరిమితమైన తన సంపాదనతోడనే +తాను తనకుటుంబమును పోషించుకొనుటయే కాక, తన బంధువర్గములవారి కుటుంబములను ఆదుకొనుచు, వీరవాసరమున నున్న తండ్రిగారి కుటుంబమునకు కూడ సాయపడుచు ఎన్నెన్నో మహా కార్యముల నొనర్చిరి. + +రాజమహేంద్రవరమున ఉన్నత విద్యార్జనకై వచ్చిన ఒక సామాన్య కుటుంబ బాలుడుగాజీవిత ప్రారంభ మొనర్చిన లక్ష్మీనరసింహము తరుణ వయస్సువచ్చుసరికే ప్రజారంజకమగు పవిత్ర వర్తనము కలవారై, గొప్ప ప్రతిష్ఠకల జీవితము గడపి, ప్రసిద్ధివహించి, రాజమహేంద్రవర చరిత్రలో ఒక ఉన్నత పురుషులుగా పరిగణింపబడిరి. వారి +నైతిక శీలము, వారి నిరాడంబర స్వభావమే దీనికి కారణము. సరళ వర్తనము, సంఘసేవాభిరతి, ప్రజానుకూల హృదయ ప్రకృతి, సర్వంకష ప్రజ్ఞయుకూడ కారణము. + +కవిగా, మహావక్తగా, పండితుడుగా, పత్రికాధిపతిగా, సంఘ సంస్కారాభిమానిగా, ఆత్మాభిమానము కల సంఘ +సేవకుడుగా, దేశభక్తుడుగా చిలకమర్తి లక్ష్మీనరసింహము జీవితమున పేరుపొందియుండిరి. + +కవిగా లక్ష్మీనరసింహము ముఖ్యముగా ఆంధ్ర సారస్వతమున కొనర్చిన సేవ మిక్కిలి ప్రశంసాపాత్రము. వీరి +ఇరువదవ సంవత్సరము నుండియు, వీరి సారస్వతజీవితము ప్రారంభమైనదని చెప్పవచ్చును. 1887 వ సంవత్సరమున జరిగిన విక్టోరియా రాణి జూబిలీ పరిపాలనోత్సవమునకై ప్రప్రథమమున వీరు పద్యములు రచించిరి. కాని జంకుచే ఆ పద్యములను వా రపుడు సభలో చదువలేదు. తరువాత తరువాత వీరు పాల్గొనిన ప్రతి ఉత్సవము నందును. ప్రతిసభా సమావేశము నందును పద్యములను వ్రాసి చదువుటయు, ఆశువుగా చెప్పుటయు వారి జీవితములో నొక యాచారమైపోయినది. కాని ఆ పద్యములను భద్రపరచుట యందు శ్రద్ధవహించకపోవుటచే అవి చాలవరకు ఖిలమై పోయినవి. ఇవికాక పృథ్వీరాజీయము, కాదంబరి (అనువాదము), రామచరిత్ర (వాల్మీకి రామాయణము నందలి ముఖ్య కథాఘట్టమును మాత్రము వివరించు +శ్లోకములకు అనువాదము) అను పద్యకావ్యములను వీరు రచించిరి. కాని ఇందలి ప్రథమ గ్రంథములు రెండును +రచనా మధ్యముననే సంపూర్ణముకాక ఆగి పోయినవి. ఇట్లీ కావ్యరచన చాలవరకు అసమగ్రముగా నిలిచిపోవుట +వలనను, వీరి నవలలు, నాటకములు ప్రసిద్ధిలోనికి వచ్చుట వలనను సారస్వతేయులలో వీరికి నవలా, నాటక కర్తగనే ఎక్కువ ప్రఖ్యాతి కల్గెను. + +వంగవోలు నుండి రాజమహేంద్రవరమునకు వచ్చి నాటకములను ప్రదర్శించుచు, నాటక కళయందు మిక్కిలి ఆదరాసక్తులు కల ఇమ్మానేని హనుమంతరావు నాయుడి కోరికపై లక్ష్మీనరసింహము ప్రప్రథమముగా 1899 వ సం. న కీచకవధను వచన నాటకముగా రచిం \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0771.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0771.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4d242daf8b00efd396a8013dd960889a6168d3a7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0771.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +చిరి. అది మిక్కిలిగా ప్రజల మన్ననకు పాత్రమగుటచే ఇమ్మానేని హనుమంతరావు వీరిని మరలమరల నాటక +రచనకై ప్రోత్సహించుచువచ్చిరి. ఇట్లు నాయుడుగారి కోరికపైననే వరుసగా ద్రౌపదీకల్యాణము, గయోపాఖ్యానము, రామజననము, పారిజాతాపహరణము, నలచరిత్రము, సీతాకల్యాణము అను నాటకములను రచించిరి. ఇందు చాలవరకు వచన నాటకములే. కాని తరువాత ఈ నాటకములను ముద్రించి ప్రకటించినపుడు పద్యములను వ్రాసి ముద్రించిరి. తరువాత ప్రసన్న యాదవ నాటకము విరచింపబడియెను. వీరి నాటకము లన్నింటిలో గయోపాఖ్యానము మిక్కిలి విశ్రుతమై, ప్రజాదరణకు పాత్రమై, ఎన్నియో ముద్రణములందెను. లక్షలకొలది ప్రతు లమ్ముడువోయెను. ఆంధ్రులలో ఆ నాటకమునందలి పద్యములు రానివారు - ముఖ్యముగా 'అల్లుడారమ్మని' అను పద్యము - ఒక్కరుకూడ లేరనిన అతిశయోక్తి కానేరదు. ఇట్లీ నాటకము ఆబాలగోపాలము ఆకర్షకమైనది. వీరి తొమ్మిదవ నాటకము చతుర చంద్రహాసము. పార్వతీ పరిణయమను వీరి నాటకము సంస్కృత నాటకమునకు ఆంధ్రీకరణము. + +వీరి సారస్వత సేవా కలాపము నందలి ఇంకొక ముఖ్యాంశము నవలారచనము. వీరేశలింగముగారి రాజశేఖర చరిత్రతో ప్రారంభమైన నవల వీరి హస్తమున మంచి పరిణతినొందినది. ప్రసిద్ధ ఆంధ్రవాఙ్మయపోషకు లైన న్యాపతి సుబ్బారావు పెట్టిన పోటీ పరీక్షల కొరకై మొదటగా లక్ష్మీనరసింహము 1894 లో రామచంద్ర విజయ మను నవలను రచించిరి. తరువాత క్రమముగా వీరు హేమలత, అహల్యాబాయి, సౌందర్యతిలక, కర్పూర మంజరి, సుధాశరశ్చంద్రము, కృష్ణవేణి, మణిమంజరి, గణపతి యను నవలలను రచించిరి. ఈ నవలలలో కొన్ని +పౌరాణికములు, కొన్ని సాంఘికములు . సాంఘిక నవలలలో ఆనాటి సాంఘిక వృత్తము అనేక విధముల చక్కగా చిత్రింపబడెను. అందును వీరి 'గణపతి' మిక్కిలి ప్రసిద్ధినొందినది. ఇది వ్యంగ్యప్రధానమగు సాంఘిక నవల. +ఆనాటి బ్రాహ్మణసంఘమున ప్రబలియున్న మూఢాచారములను రూపుమాపుటకై ఉద్దేశింపబడిన నవలా రాజమిది. + +ఇవి గాక రాజస్థాన కథావళి, మహాపురుష జీవిత చరిత్ర, భారత కథామంజరి, ధర్మవిజయము, మహాపురుష +జీవితముక్తావళి మున్నగు వచన రచనలు, ప్రహసనములు, వినోదములు మున్నగునవియు, ఇంకెన్నియో రచనములును కలవు. ముఖ్యముగ వీరి రచనము లన్నియు సరళ సుందరములు, ప్రసన్నములు నగుట యొక విశేషము. 1928 లో జరిగిన వీరి షష్టిపూర్త్యుత్సవమునకు వీరి రచనము లన్నియు చక్కని సంపుటములుగా నచ్చొత్తింప బడెను. + +ప్రధానముగా లక్ష్మీనరసింహముగారు వృత్తిచేత ఉపాధ్యాయులుగా నుండి వారు స్వయముగ ఆర్జించినది చాల +తక్కువయే. అయినను సాధుశీలమువలనను, నిష్కళంక మైన సంఘసేవారతివలనమ, ఎందరో ధనవంతుల యొక్క మెప్పుబడసి, వారల సహాయ సహకారములతో పాఠశాలలు నిర్వహించుట, పత్రికలు నడపుట, ప్రజాసేవా కార్యక్రమములు జరుపుట మున్నగు మిక్కిలి ధనసాధ్యములగు ఎన్నో దేశహితైక కార్యములను దీక్షగా కొనసాగించిరి. + +వీరు స్థాపించిన హిందూ లోయర్ సెకండరీ స్కూలునే కందుకూరి వీరేశలింగము తీసికొనిరి. అదియే ఇప్పటి వీరేశలింగం హైస్కూలు. తరువాత 1909 లో 'రామమోహనరాయ్ పాఠశాల' యను పేరిట నిమ్నజాతులవారికి పాఠశాల పెట్టి ఉచిత విద్యా దానము చేసిరి. కొన్నాళ్ళు భీమవరములో నొక పాఠశాలను నడిపిరి. పాఠశాలా నిర్వహణమున అధికారులు చాల చిక్కులు కల్పించినను, ఆతడు చలింపక ఆత్మాభిమానము నేమాత్రమును వీడ కుండగనే దానిని నిర్వహించిరి. + +లక్ష్మీనరసింహము, మనోరమ, దేశమాత, సరస్వతి, దేశ సేవ అను పత్రికలను నడపి, ఆనాటి సాంఘిక, రాజకీయ, సారస్వత వ్యవస్థల కెంతో సేవ సల్పిరి. సౌందర్యతిలక మున్నగు వీరి నవలలు, ప్రహసనములు వీరి పత్రికలలో ప్రచురింపబడినవే. + +ఆనాటి మండల సభల యందును, 'హోమ్ రూల్', 'వందేమాతరం' ఉద్యమముల యందును ఆంధ్ర మహాసభల యందును, సంఘ సంస్కారోద్యమముల యందును, వేశ్యా బహిష్కారాది ఇతర దేశసేవా కార్యక్రమముల +యందును, ఉపన్యాసకులుగను, అధ్యక్షులుగను పాల్గొనుటయే కాక వాటిని స్వయముగ నిర్వహించి మహోత్తమ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0772.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0772.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6051f8226816af07e1a6e760954d92be1b7d54de --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0772.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +వక్తగను, చిత్తశుద్ధి, అచంచల దీక్ష గల సంఘ సేవకుడుగను, నిర్వాహకుడుగను ఎన్నిక గనిరి. + +1893 వ సంవత్సరమున పురాణపండ వేంకటదీక్షితులుగారి తనయ వెంకాయమ్మతో వీరికి వివాహమైనది. కాని సంతానము కలుగలేదు. అయితే, అప్పచెల్లెండ్ర యొక్కయు, తమ్ముని యొక్కయు సంసారములను వీరే +నిర్వహించిరి. + +వీరి స్వీయచరిత్రము కూడ ఇటీవలెనే ప్రచురింప బడినది. + +“భరతఖండంబు చక్కని పాడియావు + హిందువులు లేగదూడలై ఏడ్చుచుండ + తెల్లవా రను గడుసరి గొల్లవారు + పిదుకుచున్నారు మూతులు బిగియగట్టి" + +అను వీరి పద్యము వీరి జాతీయాభిమానమునకును, 'అల్లుడా రమ్మని ఆదరమ్మున బిల్వబంపు' అను పద్యము వీరి ఉజ్జ్వల నాటక రచనమునకును, 'ముదితల్ నేరగరాని విద్య కలదే ముద్దార నేర్పించినన్' అను పద్యము వీరి స్త్రీ విద్యాభిరతికిని పేరుబడసి ప్రజలలో మిక్కిలి ప్రచారము నొంది, వీరిని ప్రజా కవిగా తీర్చిదిద్దినవి. + +ఈ మహావ్యక్తి 1947 సం. జూను 17 వ తేదీనాడస్తమించెను. + +చిలీ దేశము : + +దక్షిణ అమెరికాలో బహుకాలముగా ఘటిల్లిన విప్లవములను, కలహములను బట్టి చూడగా, 'చిలీ' తరతమ +భావముచే ప్రశాంతమగు చరిత్రగల దేశమనవచ్చును. కాని అది ఇటీవలి కాలమున తరచుగా సంభవించుచు +వచ్చిన కార్మిక కలహముల కారణముగా గొప్ప ఇక్కట్టులకు గురియైనది, + +క్రీ. శ. 1536 వ సంవత్సరమున ప్రప్రథమముగా యూరపియనులు చిలీ దేశమున దిగిరి. డైగో డీ ఆల్ మగ్రో (Diego de Almagro) అను నతడు ఆ సమయమున ' పెరూ' (Peru) నుండి చిలీపై దండయాత్రచేసి విఫలమనోరథు డయ్యెను. అయిదు సంవత్సరముల అనంతరము పెడ్రో డీ వాల్ డివియా (Pedro de Val-divia) అను మరియొక స్పెయిన్ దేశీయుడు సాంటియాగో (Santiago) ను స్థాపించెను. 1810 వ సంవత్సరము సెప్టెంబరు 18 వ తేదీన చిలీ దేశీయులు స్పెయిన్ ఆధిపత్యముపై తిరుగబడిరి. కాని వారికి 1818 వ సంవత్సరము వరకు సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యము లభింపకుండెను. ఆ సంవత్సరమున బెర్‌నార్డో ఓ హిగ్గిన్స్ (Bernardo o Higgins), జోస్ డీ సాన్ మార్టిన్ (Jose de san Martin) అనువారు తుదకు స్పానిష్ సైన్యములను అణగద్రొక్కిరి. + +చిలీ ఎన్నడును యుద్ధమున పరాజయ మొందిన దేశము కాదు. దానికిని బొలివియా (Bolivia). పెరు (Peru) లకును నడుమ 1879-83 సంవత్సరముల మధ్య కాలమున యుద్ధము సంభవించెను. ఆ యుద్ధములో 'ఆన్‌టో ఫాగస్టా' (Anto Fagasta) అను పేరుతో బొలివియాకు గల ఏకైక సముద్రమార్గమున్న రాష్ట్రమును, దానితోపాటు, పెరుకు చెందిన విశాల భూభాగములును చిలీ కైవసమయ్యెను. మొదటి ప్రపంచ మహాసంగ్రామమందు చిలీ తటస్థముగానుండెను. 1927 వ సంవత్సరమున కర్నల్ కార్లోస్ ఇబాఫియజ్ (Colonel Carlos Ibafiez) అనునతడు అధికారమును తన హస్తగత మొనర్చుకొనెను. అతనికి 1931 వ సంవత్సరమున పతనము సంభవించెను. అతని పతనమునకు అనంతరము కొలదికాలమువరకు అరాజకపరిస్థితు లేర్పడెను. ఆ స్వల్ప +కాలమునందే ఏడ్గురు వ్యక్తులు దేశాధ్యక్షులగుటయు, తిరిగి పదభ్రష్టులగుటయు గూడ తటస్థించెను. కాని డా. ఆర్టురో అలెస్సాండ్రీ (Dr. Arturo Alessandri) 1932-38 సంవత్సరము మధ్యకాలములో చిలీ యొక్క రాజకీయ, ఆర్థిక స్థైర్యమును నెలకొల్పుటకు గొప్ప ప్రయత్నమొనర్చెను. + +1938 వ సంవత్సరమున జరిగిన ఎన్నికలలో విజయుడైన పెడ్రో ఆగ్విరే సెర్‌డా (Pedro Auguirre Cerda) అను నతడు 1941 నవంబరు 25 వ తేదీన మరణించెను. ఇతడు తన మరణమునకు పూర్వమే విపులమైన ఒక +సామ్యవాద ప్రణాళికను దేశములో ప్రవేశపెట్టెను. 1942 సం. లో 'ప్రజాపక్షము'న (popular Front) తీవ్రవాదియైన జువాన్ ఆన్‌టోనియా రియోస్ (Juan Antonio Rios) అభ్యర్థిగా ఎన్నుకొనబడెను. ఆతని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0773.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0773.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ef090fad8ed77b4e3ad715d846539c8bff91f3a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0773.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +కాలమున రాజకీయ కలహములు, కార్మిక సంఘర్షణములు చెలరేగెను. వెలుపలినుండియు, లోపలినుండియు +(విశేషముగా శక్తిమంతమైన కమ్యూనిస్టుపార్టీ నుండి) కలిగిన బలమైన ఒత్తిడికారణముగా తుదకు చిలీ అక్ష +రాజ్యములతో (జర్మనీ, జపాను) తనకుగల సంబంధమును 1943 సంవత్సరము జనవరి 20 వ తేదీన విచ్ఛేదమొనర్చుకొనెను. కాని ఆ దేశము 1945 సంవత్సరము ఫిబ్రవరి 14 వ తేదీవరకు జపానుపై యుద్ధము ప్రకటింపలేదు. + +రియోస్ అనునతడు 1946 సంవత్సరము జూన్ 27 వ తేదీన మరణించెను. వెంటనే ఒక అసాధారణమైన ఎన్నిక +జరిగెను. అందులో 1946 సం. నవంబరు 3 వ తేదీన 'వామ - సెంటర్ మిశ్రమపక్షముల' (Leftist-center +Coalition) అభ్యర్థియగు గేబ్రియల్ గంజాలెజ్ విడెలా (Gabriel Gonzalez Videla) అనునతడు అధ్యక్షుడయ్యెను. అతని పరిపాలనమునకూడ తరచుగ సంభవించిన కార్మిక కల్లోలముల మూలమున దేశమునకు తీవ్రముగ నష్టము కలిగెను. ఈ కల్లోలములో కొంతవరకు కమ్యూనిస్టు ప్రభావమున్నట్లు తెలియుచున్నది. గేబ్రియల్ కమ్యూనిస్టు ప్రతికూలవిధానము ననుసరించెను. అతనిపిమ్మట కార్లస్ ఇబాఫియెజ్ (Carlos Ibafez) అను నతడు 1952 సంవత్సరము సెప్టెంబరు 4 వ తేదీన అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకొనబడెను. + +ప్రభుత్వము - రక్షణ : చిలీ ప్రజలు ఆరు సంవత్సరముల కొకసారి అధ్యక్షుని, ఎనిమిది సంవత్సరముల కొకసారి 45 మంది సభ్యులు గల సెనటును (వీరిలో సగము మంది నాలుగు సంవత్సరముల కొకసారి మారు చుందురు.), నాలుగు సంవత్సరములకొకసారి 147 మంది సభ్యులుగల 'ఛేంబర్ ఆఫ్ డెప్యూటీస్' అను మరియొక +ప్రజాప్రతినిధి సభను ఎన్నుకొందురు. అధ్యక్షుడు తనకు తోడ్పడుటకై తనకు బాధ్యత వహించు ఒక మంత్రివర్గమును నియమించును. కాని ఈ మంత్రివర్గము కాంగ్రెసు చేయు దేశద్రోహనే విచారణకు (impeachment) లో బడియుండును. అధ్యక్షుడు చెలాయించు 'వీటో' (Veto) అను ప్రతికూలాభిప్రాయమును సహితము 2/3 వంతులు ఓటుచే రద్దుచేయు అదికారమును కాంగ్రెసు కలిగియుండును. ఎన్నికలలో 2 సంవత్సరముల వయస్సు పై బడిన అక్షరాస్యులగు పౌరులందరకు వోటుచేయు అధికారము కలదు. + +చిలీదేశములో సైనికశిక్షణ నిర్బంధము చేయబడెను. ఈ శిక్షణ ఇరువది సంవత్సరముల వయఃకాలమున ఆరంభ +మగును. మొదటి 9 నెలల పర్యంతము ప్రారంభ శిక్షణ ఒసగబడును. ఈ శిక్షణ అయిన పిదప 45 వ సంవత్సరపు వయస్సు వరకును ప్రతి పౌరుడును మూలబలము (Reserve) లో చేరి యున్నట్లు భావింపబడును. 1948 వ సంవత్సరమున జరిగిన అనధికార అంచనానుబట్టి, చిలీలో 25,000 సైనికబల మున్నట్లు తెలియుచున్నది. నౌకాదళమునందు మామూలుగా 12,000 మంది యోధు లుందురు. ఈ దళములో 1953 వ సం. న 28,000 టన్నుల పాత యుద్ధనౌక యొకటియు, 1951 వ సంవత్సరమున అమెరికానుండి సంపాదించుకున్న రెండు తేలికపాటి క్రూయిజర్లును, ఆరు డిస్ట్రాయర్లును, ఆరు ఫ్రైగేట్లును, ఏడు జలాంతర్గాములును, రెండు సముద్రతీర రక్షక నౌకలును, ఇతరములైన చిన్న ఓడలును కలవు. ద్వితీయ +మహాసంగ్రామ సందర్భమున చిలీలో విమానబలము అభివృద్దికి తేబడెను. + +సాంఘిక, ఆర్థిక పరిస్థితులు : 7-15 సంవత్సరముల వయస్సు గల బిడ్డలకు చిలీ కేంద్రప్రభుత్వము నిర్బంధోచిత విద్యావిధానమును అమలునం దుంచెను. 1948 వ సం. న చేయబడిన అంచనా ప్రకారము చిలీదేశమున +నిరక్షరాస్యత 24 శాత మున్నదని తెలియుచున్నది. దక్షిణ అమెరికా యందలి దేశములలో ఈ విషయమున +చిలీ మూడవస్థాన మాక్రమించును. 1948 సం. లో పాఠశాలలకు పోవు బాలబాలికల సంఖ్య దాదాపు 7,39,000. +చిలీదేశములో ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయముతో కలుపుకొని 5 విశ్వవిద్యాలయము లున్నవి. విద్యనిమిత్తమై బడ్జెటులో 20 శాతము వినియోగింప బడుచున్నది. + +చిలీదేశములో కొందరు జర్మనులు, ఆంగ్లేయులు, పోలండుదేశీయులు, స్కాటులు ఉండియున్నను తెల్లవారిలో +అధికసంఖ్యాకులు స్పెయిన్ దేశీయులే. రోమన్ కాథొలిక్ మతమే అచటి ప్రధాన మతము. కాని 1925 వ సం.లో +రాజ్యాంగము నుండి మతము వేరుచేయబడెను. + +చిలీ యందు వ్యవసాయము కాలిఫోర్నియాలో వలె, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0774.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0774.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66e55dedf05c51d9ec013aa05d02152b87d08311 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0774.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +సమ శీతోష్ణస్థితి గలిగిన కేంద్ర ప్రాంతము నందలి లోయలలో జరుపబడుచున్నది. దేశములో ఫలవంతమగు భూమి అతి స్వల్పముగ నున్నది. దానిలో అధిక భాగము నీటి పారుదలను అపేక్షించును. 1951 లో గోధుమ 9,88,000 మెట్రిక్ టన్నులు పండెను. ఇదియే అచ్చటి ప్రధానమైన పంట. తరువాత పేర్కొన దగినవి ఉర్లగడ్డలు, ఓట్సు, బార్లీ, ధాన్యము, తీగెచిక్కుడు, పండ్లు, గోధుమ తర్వాత అధిక విస్తీర్ణములో ద్రాక్ష పండింపబడుచున్నది. ద్రాక్ష ఫలముల నుండి 1952 సం. లో 56,500,000 గ్యాలనుల ద్రాక్ష సారాయి తయారయ్యెను. సగటున 2500 ఎకరముల విస్తీర్ణము గల ఫ్యూడల్ (జమీందారీ) భూకమతములు (estates) ఆ దేశములో ఎక్కువగా నున్నవి. +1951 సం. న పశుసంపద యొక్క మొత్తము సంఖ్య 2,160,000; 1949 సం.న గొఱ్ఱెల సంఖ్య 6,345,000; 1951 సం.న ఉన్ని ఉత్పత్తి 12,000 మెట్రిక్ టన్నులు. పశు పరిశ్రమ స్థానికావసరములకు చాలినంతగా లేదు. చిలీలో తయారగు ఉన్నిలో కొంతభాగము అచ్చటి బట్టల మిల్లులకు ఉపయోగపడుచున్నది. కాగా మిగిలిన ఉన్ని, చర్మములతో పాటుగా విదేశములకు ఎగుమతిచేయబడుచున్నది. + +విదేశీ వ్యాపారము : (అమెరికన్ డాలర్లలో-మిలియనులలో). మిలియన్ అనగా 10 లక్షలు : ++ 1950 1951 1952 ఎగుమతులు 282 371 456 దిగుమతులు 240 329 371 + +1952 సం. లో అమెరికా 57 శాతమును, అర్జెంటినా 8 శాతమును, బ్రిటన్ 5 శాతమును, జర్మనీ 5 శాతమును చిలీ నుండి సరకులను దిగుమతిచేసికొనెను. చిలీ దేశము అమెరికా నుండి 52 శాతమును, బ్రిటను నుండి 9 శాతమును, అర్జెంటినా నుండి 8 శాతమును సరకులను దిగుమతి చేసికొనెను. 1952 సం.న చిలీ ఈ క్రింది ముఖ్యమైన ఎగుమతులు చేసెను : రాగి (49 శాతము) ; సత్రితము (నైట్రేట్ : 13 శాతము). ప్రధానమైన దిగుమతులు యంత్రములు, వాహనములు, నేతవస్తువులు, పంచదార, ఇనుము, ఉక్కు, చేతిపని సామానులు. + +గొప్ప పారిశ్రామికాభివృద్ధిని గూర్చి చిలీ కలలు కను చున్నను, ఉత్తమ తరగతికి చెందిన బొగ్గు, తగరము తప్ప, +శేషించిన అవసరమగు ముడిసరకులన్నియు చిలీ యందు లభ్యమయినను, అందు ప్రగతి మందముగ సాగుచున్నది. ఖనిజ పరిశ్రమయందు తప్ప, దైనందిన జీవితములో ప్రజలు వాడుకొను వస్తువులు - ముఖ్యముగా వస్త్రములు- ఇతర పరిశ్రమలలో చౌకగా తయారగుచున్నవి. 1946 సంవత్సరములో ఉక్కు పరిశ్రమ స్థాపింపబడినది. ఉక్కు ఉత్పత్తి 1952 వ సంవత్సరములో మొత్తము 243,000 మెట్రిక్ టన్నులు జరిగెను. + +1947 వ సంవత్సరము నాటికి మొత్తము సుమారు 31,250 మైళ్ళ పొడవున రోడ్డు రహదారీ నిర్మింపబడి +యుండెను. ఇందులో మూడవ వంతు చక్కపరుపబడినది. రైల్వే మార్గము పొడవు 5,434 మైళ్ళు. ఇందులో కొంత +విద్యుదీకరణము చేయబడినది. చిలీ అంతర్భాగములో ప్రజోపయోగమునకై విమానయాన సౌకర్యము గొప్పగా అభివృద్ధి నొందియున్నది. అనేకములైన అంతర్జాతీయ విమానయాన మార్గములు దేశమందు ఏర్పరుప +బడినవి. 'లాయ. రిజిస్టర్' ను బట్టి, 1952 వ సంవత్సరము జూన్ 30 వ తేదీనాటికి చిలీలో మొత్తము 1,87,618 టన్నుల శక్తిగల 92 వాణిజ్య నౌక లున్నట్లు తెలియుచున్నది. + +ఇటీవల తయారు కాబడిన ఆదాయ వ్యయములు (బిలియనులలో) ఈ క్రింది విధముగా నున్నవి : + +(బిలియను పీసో నాణెమునకు) + +1 బిలియను అనగా లక్ష కోట్లు. ++ 1951 1952 1953 ఆదాయము 26.0 3- 47.5 వ్యయము 27.6 42.0 47.5 + +బడ్జెట్ అంచనా : 1951 సంవత్సరము డిసెంబరు 31 వ తేదీనాటికి చిలీ ప్రభుత్వము 7,524,100,000 పీసోలు +జాతీయ ఋణము చెల్లించవలసి యుండెను. ఇందులో 5,461,100,000 పీసోలు చిలి ప్రభుత్వము స్వదేశీయులకే +ఋణపడి యుండెను. చిలీ దేశముయొక్క ఆర్థిక సంపత్తికి పునాది అందలి ఖనిజసంపదయైయన్నది. ఈ ఖనిజములు 'అట కామా' (Atacama). 'అంటిఫా గస్టా' (Antofa gasta), 'టారాపకా' (Tarapa) అను రాష్ట్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0775.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0775.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57378e73856b936c564d7a426e05a72d8d4d6849 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0775.txt @@ -0,0 +1,38 @@ +లలో లభ్యమగుచున్నవి. ఈ రాష్ట్రములు చిలీ దేశములో ఉత్తరముగా నున్న ఎడారి ప్రాంతమునందు కలవు. +ప్రపంచములోకెల్ల సహజమైన నత్రితము (nitrate) లభించు దేశ మిదియే. ప్రపంచమందు ఉపయోగింపబడు +అయొడిన్ (iodine) లో 60 వ శాతము నత్రితము యొక్క ప్రక్రియల (nitrate processes) ఉప ఫలితములుగా పొందబడు చున్నది. + +అయినను చిలీకి నత్రితము విషయమున ప్రపంచమంతటిలో గల గుత్తవ్యాపార ప్రాబల్యము, సంకలన ఉత్పత్తి (synthetic product) యొక్క అభివృద్ధి కారణముగా తగ్గిపోయినది. + +ప్రపంచములోకెల్ల అధికతమమైన రాగిసంపద చిలీ దేశములో కలదు. దీని విలువ 134 మిలియను పౌనులని +అంచనా వేయబడినది. దీనికితోడుగా, ఉత్తమ తరగతికి చెందిన ముతక ఇనుముగూడ 900 మిలియను టన్నులకు పైగా అచట లభ్యమగును. చిలీ గనులలో లభ్యము కాగల బొగ్గు రెండు బిలియనుల టన్నులకు మించి +యున్నది. అయితే ఆ బొగ్గుకు పరిమాణ విశేషమేగాని గుణవిశేషము లేదు. + +1952 వ సంవత్సరమున ఖనిజోత్పత్తి ఇట్లున్నది : + +బొగ్గు, లిగ్ నైట్ - 21,93,199 మెట్రిక్ టన్నులు. + +రాగి (శుభ్రపరుపబడినది) 4,04,742 టన్నులు. + +ముతక ఇనుము 23,10, 472 టన్నులు. + +సోడా నైట్రేటు 14,27,817 టన్నులు. + +బంగారము 1,76,021 ఔన్సులు. + +వెండి 12,46, 327 ఔన్సులు. + +పాదరసము, ముడిమాంగనము (manganese ore). మణిశిల (cobalt), తుత్తునాగము (zinc), తుంగనము +(Tungsten), మోలదము (Molybdenam) అను లోహ ఖనిజములు కూడ అచ్చట ఉత్పత్తి చేయబడును. వరుణము (Uranium) యొక్క నిక్షేపములు గూడ చిలీయం దున్నట్లు తెలియుచున్నది. 1945 సం. డిసెంబరులో +మొదటి సారిగా నూనె 'టై రాడెల్ ఫ్యూగో' (Tierradel Fuego) లో ఉత్పత్తి చేయబడినది. 1952 సం.లో +ఉత్పత్తి అయిన నూనె పరిమాణము 800,000 పీపాలు. + +చిలీ దక్షిణ భాగమునందు 35 మిలియను యకరముల విస్తీర్ణము గల అడవులు గలవు. అందు వర్తకమునకు +ఉపయోగపడు కానిఫర్ (Conefer), లారెల్ (Laural) మగ్నోలియా (Magnolia) మున్నగు నానా విధములైన కలప ఆదేశములో ఉత్పత్తి యగుచున్నది. గండు చేపలు (Cod), పామువలె నుండు చేపలు (Eel), గుల్ల చేపలు (Oysters), సొరచేపలు (Sawfish), సార్డయిన్స్ (Sardines), ట్యునా (Tuna), తిమింగలపు నూనె (Whale oil) మున్నగునవి జాలరి వృత్తికి సంబంధించిన ఉత్పత్తులలో చెప్పదగినవి. + +నై సర్గిక లక్షణము - శీతోష్ణస్థితి : చిలీదేశము ఇరుకైన, పర్వతమయమైన భూభాగము. దాని పొడవు 2661 మైళ్లు. 46 నుండి 250 మైళ్ల వరకు వెడల్పు గలది. మొత్తము విస్తీర్ణములో మూడవ వంతు అత్యున్నతమైన ఆండీస్ (Andes) పర్వత పంక్తులచే ఆక్రమింపబడియున్నది. ఉత్తర తీర పర్వతములకును, ఆండీస్ పర్వతములకును నడుమ ఖనిజ సంపత్తికి ప్రసిద్ధివడసిన 'అటకమా' ఎడారి కలదు. మధ్యభాగమున 700 మైళ్ల పొడవు గల లోయ యొకటి కలదు. అది ఆండీస్ పర్వతములకును, ఎత్తయిన తీర మైదానమునకును మధ్యగా నున్నది. ఆ లోయలో జనాభా క్రిక్కిరిసి ఉన్నారు. దక్షిణమున ఆండీస్ పర్వతములు సముద్రతీరమునకు సరసనే యున్నవి. + +చిలీ ప్రధాన భూభాగములో దక్షిణకొన యందు ప్రపంచములోకెల్ల మిక్కిలి దక్షిణమున నున్న 'పుంటా అరీనాస్' (punta Arenas) అను పట్టణము కలదు. దానికి ఆవల 'మాగెల్లన్' అను జల సంధియు, 'టైరా-డెల్-ప్యూగో' అను ద్వీపమును కలవు. ఈ ద్వీపము చిలీ, అర్జెంటైనాల మధ్య విభక్తమై యున్నది. దక్షిణ పసిఫిక్ సముద్రములో, చిలీ ప్రధాన భూభాగమునకు పశ్చిమమున సుమారు 400 మైళ్ళ దూరమున నున్న 'జువాన్ ఫెర్‌నాన్‌డెజ్ (Juan Fernandez) అను దీవులును, పశ్చిమమున సుమారు 2000 మైళ్ల దూరమున నున్న 'ఈస్టర్' (Easter) ద్వీపమును చిలీ స్వాధీనమున నున్నవి. + +చిలీలోని పొట్టినదులు నీటిపారుదలకును, విద్యుచ్ఛక్తి ఉత్పత్తికిని మాత్రమే ఉపయోగకరములుగా నున్నవి. +దేశమున పెక్కు ఓడరేవు లున్నవి. మంచి నౌకాశ్రయములు మాత్రము తక్కువగా నున్నవి. సరకుల రవాణా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0776.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0776.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8f7d43097ae1c73ba8a93f169df9ef2d067a46ef --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0776.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +విశేషముగా చిన్న పడవల ద్వారానే జరుగుచున్నది. చిలీయొక్క ఉత్తరదిశాగ్రమందు పగళ్లు వేడిగానుండును. +తీరమందు రాత్రులు కొలది వెచ్చగాను, లోపలిభాగమున చల్లగాను ఉండును. చిలీ మధ్యభాగమందలి శీతోష్ణస్థితి దక్షిణ కాలిఫోర్నియా యొక్క శీతోష్ణ స్థితితో పోల్చదగియున్నది. దక్షిణదిశలో సరోవరప్రాంతమున శీతోష్ణస్థితి అమెరికాకును, పసిఫిక్ సముద్రమునకు పశ్చిమోత్తరమున నున్న శీతోష్ణస్థితితో సమానముగ నున్నది. చిలీ +దక్షిణాగ్రమందు పొగమంచు, తుపానులు కారణముగా సగటు శీతోష్ణపరిమాణము తక్కువగానుండును. 'సాంటియాగో' లోని శీతోష్ణపరిమాణములు రెండును తీవ్రముగా (26 డిగ్రీల నుండి 96 డిగ్రీల వరకు) వ్యాపించు +చుండును. చిలీలో మంచు అరుదుగా మాత్రమే పడును. + +చెంచులు : + +చెంచులు ఆంధ్రప్రదేశమందలి కర్నూలు, మహబూబు నగరము జిల్లాలలోని నల్లమల కొండలలోను. అమరాబాదు పీఠభూమి యందును నివసించు చున్నారు. వారు + +నల్లని శరీరవర్ణమును, వెడల్పయిన ముక్కులును, ఉంగరముల జుట్టును కలిగి యుందురు. వెదురుతోను, గడ్డి +కప్పులతోను ఇండ్లను కట్టుకొనుట వీరికి తెలిసియున్నప్పటికిని, వీరు అడవులయందు సంచరించుచు, భోజనార్హమైన కందమూలములను, ఇతర ఫలములను సంతరించుకొను చుందురు. 'పెంట' అనబడు చెంచుపల్లెలలో 13లేక 15 గుడిసెల కంటె ఎక్కువగా నుండవు. + +వేటాడుట, ఆహారమును సంపాదించుట - ఇవియే చెంచులయొక్క ఆర్థికవిధానములు. ఉదయమున లేచిన +తోడనే 'ఇంటిలో ఆహారము లేదు' అను సమస్య చెంచుల నెంతమాత్రమును బాధపెట్టదు. ఆతడు అడవికి వెళ్ళి +తేలికగా ఆ సమయమునకు అచ్చట సందర్భపడిన పదార్థములతో ఆకలి తీర్చుకొని, సాయంకాలమునకు తాను +సంపాదించిన పండ్లతో, కందమూలములతో చేరి తన కుటుంబమును, తానును వాటిని భుజించెదరు. చెంచులకు 'రేపు' అను ఆలోచనయే ఉండదు కనుక, ఆహారమును దాచుకొను పద్ధతికూడ వారికి ఉండదు. తెచ్చిన ఆహారము నంతయు అప్పటికప్పుడే కర్చు చేసికొందురు. చెంచు సంఘములో స్త్రీ పురుషు లిరువురును పనిచేయుదురు. ఆహార సంపాదనములో వివిధ పద్ధతులు అవలంబింప వలసిన పని లేకుండుటచే, స్త్రీ పురుషు లిరువురును అన్ని ఋతువుల యందు సమానముగనే ఆహార సంపాదన మొనర్తురు. కాని వేట, తేనె పోగుచేయుట, తట్ట లల్లుట మొదలగు పనులు ప్రత్యేకముగా పురుషులే చేయుదురు. స్త్రీలు ఈలోగా కట్టెలు తెచ్చుపనిని నెరవేర్తురు. + +చెంచులలో పెక్కుమంది అడవిలో సంపాదించిన పండ్లు, కందమూలములు, మొక్కలు మొదలైన వాటిపై +ఆధారపడి యుందురు. వారి ఆహార సంపాదనకు త్రవ్వు గోలయు, సేకరించిన ఆహారమును ఉంచుకొనుటకై +ఒక తట్టయు మాత్రమే కావలయును. చెంచులకు కణుజు, దుప్పి, మేక, ఎలుగుబంటి, కుందేలు, ఉడుత, అడవి పిల్లి, నెమలి, కోడి అదృష్టవశాత్తు పట్టుకొన గలిగిన మరి యే ఇతరములైన చిన్న పక్షులైనను ఆహారముగా ఉపయోగపడును. కాని వారు పెద్దపులి, చిరుతపులి, కుక్క, పాము, కప్ప మొదలగు వాటిని మాత్రము తినరు. వారికి చేపలు పట్టు అవకాశ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0777.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0777.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4fb160793d6050592bcadc8a9abd833a542f54c7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0777.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ములు మిక్కిలి తక్కువ. కాని మెరక చెరువులలో చేతికి సులభముగా చిక్కు చేపలను పట్టుకొందురు. చేపలను కఱ్ఱ +గాలములతో పట్టుకొనుట కూడ వీరు నేర్చియున్నారు. వీరు దున్నపోతు, ఆవు, మేక మొదలగు కొన్ని గృహ జంతువులను పెంచుదురు. జొన్న, వరి, రామములగపండ్లు(టొమేటాలు), మిర్చి మొదలగు పంటలను కొలదిమాత్రముగ ఇండ్ల ముందర పండించుట వరకే వీరి వ్యవసాయము పరిమితమై యున్నది. నేలపై గడ్డి తీసివేసి ఏదో ఒక కఱ్ఱతో భూమిని త్రవ్వెదరు. విత్తనములను నాటునప్పుడు ఒక మనుష్యుడు తిన్నగా నడచుచు, +అడుగడుగున ఆగి, కఱ్ఱతో నేలయందు గుంటలుచేసి, ఆ గుంటలలో విత్తనము లుంచి, పాదముతో ఆ గుంటపై మట్టి నెట్టుచు పోవుదురు. + +చెంచుజాతివారు మెన్లూరు, టోకల్, నిమల్, సింగార్లు, నల్లపోతేరు, ఎరవలు, పుల్సారు, ఉర్తాలు, దాసెరోలు, +మామెడి, కట్రాజ్, బాల్ మార్ అను తెగలు లేక కులముల క్రింద విభజింపబడియున్నారు. ఈ తెగలలో అంతర్వివాహ పద్ధతి యున్నను, కొందరు బాంధవ్యమును బట్టి పెద్ద తెగలుగా ఏర్పడుటచే, అందరును అట్టి వివాహములను చేసికొనరు. + +ప్రతి చెంచు పల్లెయందును, 'పెద్ద' యను నొక డుండును. అతడు సాధారణముగా వయోవృద్ధుడుగా గాని, మధ్య వయస్కుడుగా గాని ఉండవచ్చును. కాని పల్లెలో అందరి కంటె అతడు వృద్ధుడుగా నుండి తీరవలె నను నియమము మాత్రము లేదు. పూర్వకాలపు అనాగరకుల వలెనే చెంచువారు సంఘములుగ నుందురు. +వారు మిక్కిలి స్వతంత్రులైన ప్రజాస్వామ్యవాదులు. 'పల్లె పెద్ద' అందరిలో పెద్దవాడుగ పరిగణింప బడినను, +అతని అధికారము, పలుకుబడి అతని ప్రవర్తనను బట్టియు, సామర్థ్యమును బట్టియు ఉండును. ఈ 'పెద్ద మనిషి' ఐన వాడు దృఢ మనస్కుడై ఉండవలెననియు, అతనిని చూచినచో, పెద్దపులిని చూచినట్లు ఇతరులు భయపడవలెననియు చెంచుల అభిప్రాయము. ఈ జాతివారి ఆలోచనా సభలో (పంచాయితీ), నేరములలో చిక్కుకొనిన వేరువేరు గుంపుల 'పెద్ద మనుష్యులును'ను ఆయా పల్లెల పెద్దమనుష్యులును ఉందురు. + +చెంచుల మతములో ఒకదాని కొకటి సంబంధములేని నమ్మకములు, ఆచారములు ఉండును. 'గారెల మైసమ్మ', +'భగవంతరు' అనువారు వీరి ముఖ్యదేవతలు. వీ రిరువురును కరుణామయులైన దేవతలుగను, ప్రకృతి శక్తులను, +మానవ జీవితశక్తులను అదుపులో పెట్టగలవారుగను భావింపబడు చున్నారు. 'భగవంతరు' ఆకాశములో నివసించు ననియు, 'గారెల మైసమ్మ' అరణ్యములం దుండు ననియు వీరు నమ్మెదరు. చెంచులు అడవికి పోవునపుడును, అడవినుండి జంతువులను తీసికొని ఇంటికి వచ్చునపుడును 'గారెల మైసమ్మ'ను ప్రార్థించెదరు. చెంచులు ప్రమాదకరమైన జబ్బులోనున్నప్పుడు, నిస్సహాయతతో మానవాతీత శక్తులను నమ్ముకొని, వాటిని వేడుకొందురు. చనిపోయిన వారిని పాతిపెట్టుటగాని, దహనము చేయుటగాని జరుగుచుండును. కాని ఖననము చేయుటయే సర్వ సాధారణమైన పద్ధతి. ఈ సందర్భములో ఎట్టి కర్మకాండలు జరుగవు. కాని సమాధిని మూసివేయుటకు ముందు, చనిపోయినవాని భార్యయో, లేక చనిపోయిన ఆమె భర్తయో, లేక రక్త సంబంధముగల మరియొక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0778.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0778.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..83666e443af0f44fb7f7c2a328f77c00a65f8c9e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0778.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +బంధువో రెండు గుప్పెళ్ళ మన్ను తీసికొని ఆ సమాధిపై చల్లుచు, “నీకు నాకు దూరం అయింది” అను మాటలను ఉచ్చరింతురు. మూడవనాడు బంధువులు వెళ్ళి ఆ సమాధిపై కొంత ఆహారము పెట్టి వచ్చెదరు. అప్పుడువారు "సామీ ! నారాయణా ! భగవంతా ! నీకూ నాకూ దూరం పోయింది. సామిని ఇచ్చినవారు మీరు, తీసికోపోయినవారు మీరు, సామిదగ్గర పోయి చేరాలనేగా. దండం" అని అందురు. + +హైదరాబాదు ప్రభుత్వమువారు తమ అభివృద్ధి ప్రణాశిక ద్వారా చెంచులను బాగుపరచి, వారిని రాతియుగపు +నాటి అనాగరిక స్థితినుండి, ఎక్కువ నాగరకమైన జాతుల స్థితికి తీసికొని వచ్చినారు. ఈ ప్రణాళిక 1942 లో +ప్రారంభింపబడినది. ఇది 'అమరాబాదు గ్రామీణ సంక్షేమ సంఘము' అను పేరుతో పిలువబడుచున్నది. + +చెకోస్లావేకియాదేశము (చ) : + +ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామానంతరము 1918 సంవత్సరము అక్టోబరు 28 తేదీన చెకోస్లావేకియా ప్రజాప్రభుత్వము ఏర్పడినది. చెకోస్లావేకియా యూరప్ ఖండములో, కీలకమయినస్థానములో, పర్వతశ్రేణులచే చుట్టబడి యున్నది. వైశాల్యములో ఇది పెద్దదేశము కాక పోయినను, నైసర్గికస్వరూపమువలనను, అమరికవలనను, ఐరోపా ఖండములో చెకోస్లావేకియాకు ప్రాముఖ్యము లభించుచున్నది. దీనికి ఉత్తరమున జర్మనీ, పోలండ్ దేశాలు; తూర్పున రష్యా; దక్షిణమున హంగేరి, ఆస్ట్రియాలు ; పశ్చిమమున జర్మనీ దేశమును ఉన్నవి. ఈ దేశము బొహీమియా, మొరేవియా - సై లేషియా, స్లావేకియా, రుధేనియా, అను నాలుగు భూభాగములచే ఏర్పడియున్నది. పశ్చిమ భాగములోని బొహీమియా, మధ్య భాగములోని మొరేవియా ప్రాంతములు చాలవరకు పర్వతములచే చుట్టబడి, సమతల పీఠభూమిగాను, తూర్పుననున్న రుధేనియా, స్లావేకియాలు తూర్పునకు ఏటవాలుగా నున్న కార్థేసియన్ పర్వత శ్రేణులలోని పచ్చిక బయళ్ళుగాను ఏర్పడి యున్నది. మొత్తమునకు ఈ దేశములో అరణ్య భాగమే ఎక్కువగా కనబడును. + +చెకొస్లావేకియా యొక్క వైశాల్యము 49,381 చ. మైళ్ళు. ఈ దేశములోని ప్రధానమైన నదులు లాబె, వటావా, వ్జోడర్, మొరావా, వాః, డాన్యూబ్ అనునవి. దీనికి రాజధాని ప్రేగ్ నగరము. ఈ దేశ వాసులలో సుమారు 70% వరకు రోమన్ కాథలిక్కు మతస్థులున్నారు. దేశములోని క్రైస్తవ దేవాలయము లన్నియు ప్రభుత్వాధీనమున నున్నవి. 1958 డిసెంబరు నాటికి ఈ దేశపు జనాభా 13,518,021. పర్వత ప్రాంతములలోని పల్లెలలో, వస్త్రములు నేయుట, వస్త్రములపై రంగు రంగు ఎంబ్రాయిడరీ చిత్రముల నల్లుట, ఆట బొమ్మలను చేయుట మున్నగునవి ముఖ్య వృత్తులు. పశువులను వీరు పచ్చిక బయళ్ళలో మేయుటకై విచ్చలవిడిగ వదలరు. + +చెకోస్లావేకియా అను పేరు క్రీ. శ. 1880 సం. నుండి ప్రచారమున నున్నది. స్థూలముగా 'స్లావ్ ' జాతికి చెందిన చెక్కులు, స్లావెక్కులు అను రెండు తెగలతో నిండిన ఈ దేశములో, చెక్కులు బొహీమియా, మొరేవియా ప్రాంతములలోను, స్లావెక్కులు స్లావేకియాలోను ప్రధానముగ నివసింతురు. రష్యనులుకూడా ఈ 'స్లావ్’ జాతికి చెందినవారే. ప్రారంభములో చెక్కులు, స్లావెక్కులు అను నీ రెండు తెగల మధ్య చెప్పుకోదగినన్ని విభేదములు లేవు. చారిత్రక రీత్యా ఏర్పడిన ఈ వి భేదముల వలన పశ్చిమ భాగములోని బొహీమియన్ చెక్కులు పదునాల్గవ శతాబ్దమునకే, యూరప్ ఖండమునందు, విశిష్టమైన సంస్కృతిని, నాగరకతను, ఖ్యాతిని గడించిరి. ప్రేగ్ నగరమున, ఆరువందల సంవత్సరములకు పూర్వమే ఒక విశ్వ విద్యాలయము వెలసినది. ఈ బొహీమియన్ +చెక్కులు, పదునారవ శతాబ్దమునుండి, జర్మన్ దేశస్థుల అధీనమున నుండుటచే, పారిశ్రామిక జాతిగా వీరు దిద్దితీర్చ బడిరి. తూర్పు తీరములోని స్లావెక్కులు సుమారు వేయి సంవత్సరములుగ హంగేరియన్ల అధీనమున నుండి, కర్షక జాతిగా తయారయిరి. అందులకే 1918 వ సం॥న చెకోస్లావేకియన్ ప్రజాప్రభుత్వ మేర్పడిన తర్వాత, స్లావేకియాలోకూడ పరిశ్రమలు స్థాపించుటకుగాను ప్రయత్నములు జరుగుచున్నవి. యాదృచ్ఛికముగ ఏర్పడిన ఈ +రెండు తెగల మధ్య పెంపొందిన విభిన్న ప్రవృత్తులకు పొందిక కల్పించుట చెకోస్లావేకియన్ ప్రజాప్రభుత్వమును +ఎదుర్కొను గడ్డు ప్రశ్నలలో నొకటి. ఈ దేశపు నైసర్గిక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0779.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0779.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e02778e3d8f634a321f339a9fb732ad33821016 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0779.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +స్వరూపముకూడ ఈ సమస్యను మరింత చీకాకు పెట్టినది. ఇట్టి విషమ సమస్య లెన్నో బయలుదేరినను, ఈ ప్రభుత్వము వాటి నెదుర్కొని, విజయవంతముగ పురోగమించుచున్నది. + +క్రీ. శ. ఆరవ శతాబ్దమున 'స్లావ్ ' జాతివారు తూర్పు తీరమునుండి బొహీమియా రాజ్యమునకు వలస వచ్చిరి. +పిమ్మట సుమారు మూడు వందల సంవత్సరములకు సెయింట్ సిరిల్ మున్నగు మతప్రచారకులు ఈ ప్రాంతమున క్రైస్తవ మత ప్రచారము చేయదొడగిరి. పదునొకండవ శతాబ్దమున స్లావెక్కులు హంగేరిదేశ మాగ్యర్ +వంశస్థుల అధీనములోనికి రాగా, చెక్కులు నాల్గవ చార్లెస్ (1346-78) యొక్క పాలనమున, 'హోలీ రోమన్’ (పవిత్ర రోమక) సామ్రాజ్యమునందు ప్రముఖ పాత్రను వహించిరి. బొహీమియాలోని 'హస్సైట్' సంచలనమును యూరప్‌లోని ప్రాటెస్టెంట్ తిరుగుబాటులోని నాందీ ప్రస్తావనలతో సమన్వయింప వచ్చును. జాన్ వైక్లిఫ్ అనుయాయుడును గొప్ప చెక్ పండితుడు నగు జాన్‌హస్‌యొక్క శిష్యసంతతి ప్రారంభించిన 'హస్సైట్ ' +ప్రచారమును రోమన్ కాథలిక్కులు నిరసించిరి. + +1526 న 'హావ్స్‌బర్గ్ ' (ఆస్ట్రియా) వంశమునకు చెందిన మొదటి ఫర్డినెండ్ బొహీమియా రాజ్యమునకు రాజయ్యెను. 1602 న చెక్కులు స్వాతంత్ర్య పోరాటమును జరిపి, నవంబర్ 8 వ నాడు, హావ్స్‌బర్గులచేత ఓడింప బడిరి. దీని ఫలితముగా ఈ తిరుగుబాటును లేవదీసిన ప్రముఖు లందరును హత్య గావింపబడిరి. నాటినుండి సుమారు మూడు శతాబ్దములవరకు, చెక్కులు స్వాతంత్య్ర జీవితమును కోల్పోవుటయే కాక, బొహీమియన్ ప్రాటెస్టెంట్ మతము సమూలముగ తుడిచి వేయ బడినది. + +ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామము నాటికి, అంతవరకు అసంతృప్తితో అలజడి చేయుచుండిన చెక్కులును, +స్లావెక్కులును స్వాతంత్ర్య జీవనోద్దేశమున ఏకమై, దూరదృష్టి గలవాడును కార్యనిర్వహణ ధురీణుడును అయిన +మాసరిక్ (Tomas Garrigue Masaryk) అనునతనిని నాయకునిగా గ్రహించిరి. ఆస్ట్రియన్ పోలీసు దళములు +తన్ను బంధింప నున్నవని గ్రహించి 1914 లో మాసరిక్, విదేశముల నుండియే చెకోస్లావేకియన్ బలములను +కూడబరచుకొనుచు, తన మిత్రుల మూలమున స్వదేశమున జరుగు మార్పుల నరయుచు, స్వాతంత్ర్య సన్నాహములను చేయుచుండెను. అమెరికాలో నున్న చెకోస్లావేకియన్ పౌరులు ఈ స్వాతంత్య్ర పోరాటమునకు వలయు ఆర్థిక సహాయము చేయ సిద్ధపడిరి. నాటి మాసరిక్ ప్రయత్నములకు లండన్ నగరము కేంద్రముగ నుండెను. 1915 లోనే మాసరిక్ ఆస్ట్రియాకు చెకోస్లావేకియా స్వాతంత్ర్యము విషయమై ఒక ప్రకటన గావించెను. 1918 జూన్ 30 వ తేదీ చెకోస్లావేకియన్ నేషనల్ కౌన్సిల్ అధ్యక్షుడైన మాసరిక్, తాను అమెరికాలో నున్నప్పుడు +నూతన ప్రజాప్రభుత్వ నిర్మాణమునకు గాను, చెక్కులు స్లావెక్కుల మధ్య నొక యొడంబడికను చేయించెను. +అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములు, గ్రేట్ బ్రిటన్, ఫ్రాన్సు, ఇటలీ దేశము లీ నూతన ప్రభుత్వ నిర్మాణము +నామోదించినవి. 1918 అక్టోబర్ 14 వ తేదీ పారిస్ నగరమున డా॥ బినెస్ చెకోస్లావేకియన్ తాత్కాలిక ప్రభుత్వము నేర్పరచెను. అక్టోబరు 18న వాషింగ్టన్ నగరము నుండియు, 28 తేదీన ప్రేగ్ నగరములోను మాసరిక్ +చెకోస్లావేకియా స్వాతంత్ర్యమును ప్రకటించెను. 1920 ఫిబ్రవరిలో ఎన్నికలు జరిగినవి. ఫిబ్రవరి 19 తేదీన తొలిసారిగా పౌరులచే ఎన్నుకొనబడిన ప్రతినిధుల 'నేషనల్ అసెంబ్లీ ' సమావేశమయినది. + +నేషనల్ అసెంబ్లీ మాసరిక్ ను దేశాధ్యక్షునిగాను, క్రామర్‌ ను ప్రధానమంత్రిని గాను, డా॥ బినెస్ ను విదేశాంగ మంత్రినిగాను ఎన్నుకొనినది. నానాజాతి సమితి (League of Nations) తోను, ఫ్రాన్సు, రష్యా దేశములతోను ఈ ప్రభుత్వము సన్నిహిత సంబంధములను నిలుపుకొన్నది. అందుకుతోడు ఇరుగు పొరుగు దేశములతోను శాంతియుతమును, నిర్మాణాత్మకమును అయిన స్నేహమును పెంపొందించుకొన్నది. 'లోకార్నో' ఒడంబడిక అనంతరము (1925 - 1926) జర్మనీ దేశముతో గూడ సన్నిహిత సంబంధ మేర్పడినది. 1929 లో మాగ్యర్ల +కలహముల నణచుటకును, డాన్యూబ్ నదిమీద వర్తకము నభివృద్ధి గావించుటకును 'లిటిల్ ఎన్టెన్ట్' ఒడంబడికను ఈ ప్రభుత్వము యుగోస్లావియా, రుమేనియా దేశములతో చేసికొన్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0781.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0781.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a44703c09fea79754ddd27da27ca3f564ef7a536 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0781.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +త్వరలోనే ప్రెసిడెంట్ బినెస్ ప్రభుత్వ వర్గము నేషనల్ అసెంబ్లీయొక్క అభిమానమును కోల్పోయినది. 1948 లో +అసెంబ్లీలో కమ్యూనిస్టులు అధిక సంఖ్యాకులై గోట్వాల్డు నాయకత్వమున నూతన ప్రభుత్వమును స్థాపించిరి. మరల దేశమున అంతఃకలహము చెలరేగినది. దేశాభ్యున్నతి కిది భంగకరమగునని తలచి, డా. బినెస్ రాజకీయ జీవితము నుండి విరమించుకొనెను. 1950 లో సోవియెట్ పద్ధతి ననుసరించి, చెకోస్లావేకియాలో, న్యాయపరిపాలనా విధానము మార్చబడినది. + +1953 మార్చిలో, ఆన్టొనిన్ జపోటోకి అధ్యక్షుడయ్యెను. మరల 1957 లో జరిగిన ఎన్నికలలో ఆన్టోనిన్ నొవోట్నీ అధ్యక్షుడుగా ఎన్నుకొనబడెను. 1956 లో పోలెండు, హంగేరి దేశములలో చెలరేగిన అలజడుల ప్రభావము, చెకోస్లావేకియాలో గోచరింపకుండుట అభినందింప దగిన విషయము. + +చెకోస్లోవేకియాదేశము (భూ) : + +చెకొస్లోవేకియా దేశము మధ్యయూరపులో నున్నది. పశ్చిమమున, వాయవ్యమున జర్మనీ, ఉత్తరమున, ఈశాన్యమున పోలెండు, తూర్పున సోవియట్ రష్యా, దక్షిణమున ఆస్ట్రియా, హంగేరీ దేశములు చెకొస్లోవేకియాకు +సరిహద్దులు. + +ఈ దేశపు విస్తీర్ణము 49,366 చ. మైళ్ళు; 1957 లెక్కలనుబట్టి దీని జనాభా 1,31,61,542. ఈ దేశము పొడవుగా, ఇరుకుగానుండి, పశ్చిమమునుండి తూర్పునకు వ్యాపించియున్నది. ఆస్ట్రియా - హంగేరీ సామ్రాజ్య విచ్ఛిత్తియు, సన్నిహిత సంబంధముగల చెక్స్, స్లోవక్స్ అను జాతుల కలయికయు హేతువులుగా, 1918 వ సంవత్సరములో చెకొస్లోవేకియా ప్రజాస్వామిక రాజ్యము ఉదయించినది. 1918 - 1939 వరకు బొహీమియా, మొరేవియా, స్లోవేకియా ప్రాంతములును, ప్రస్తుతము సోవియట్ రష్యాలో భాగమైయున్న రుధీనియాయు కలిసి చెకొస్లోవేకియా ఒక ప్రజాస్వామిక ప్రభుత్వము (Republic) గా నేర్పడి యుండెను. + +ఆరంభమునుండి ఈ దేశము పెక్కు క్లిష్ట సమస్యల నెదుర్కొనవలసిన దయ్యెను. ఆ సమస్యలు ప్రజాతంత్ర +ప్రభుత్వముయొక్క స్థయిర్యమునకు, ఐక్యసాధనమునకు ప్రతికూలములై యుండెను. ద్వితీయ ప్రపంచ సంగ్రామ +కాలమున (1939-1945) చెకొస్లోవేకియా జర్మను ప్రభుత్వ సేనల ఆక్రమణము క్రింద పెక్కు కష్ట నష్టములను అనుభవించెను. ఈ సంగ్రామానంతరము చెకొస్లోవేకియాకు దాస్య విముక్తి ఘటిల్లెను. తుద కీదేశము 1948 లో సామ్యవాద (Communist) దేశముగా మారెను. ఈ ప్రజాస్వామిక రాజ్యముయొక్క నామము చెక్కులు, స్లోవకులు అను రెండు ప్రధాన మానవ జాతి గణములను సూచించును. వీరి మధ్యగల మానవజాతి సంబంధ భేదములు స్వల్పములు. + +భౌతిక లక్షణములు : ఈ దేశమును సహజమైన మూడు ప్రధాన ప్రాంతములుగా విభజించ వచ్చును : (1) పశ్చిమమున గల బొహిమియను పీఠభూమి. (2) మధ్యభాగమున నున్న మొరేవియన్ నిమ్న ప్రాంతము, (3) తూర్పున నున్న స్లోవక్ – కార్పేథియన్ పర్వతప్రాంతము. ఈ మూడు విభాగములు పరస్పర భిన్నములై వేర్వేరు భౌగోళిక - భౌతిక లక్షణములు కలిగి యున్నవి. + +బొహీమియను పీఠభూమి : దీని ఆకారము పళ్ళెమువలె నుండును. ఇది అన్నివైపులయందును పర్వతారణ్యములచే ఆవరింపబడి యున్నది. నైరృతి దిశయందు బొహమర్ వాల్డ్, వాయవ్యమున ఎర్జ్ గేబెర్గ్ (Erzgeberge), ఈశాన్యమున సుడేటన్ (Sudetan), తూర్పున మొరేవియన్ పర్వతములు ఇందు చేరియున్నవి. ఈ ప్రాంతమున గల ఓహిరే (Ohre), బెరౌంకా (Beraunka), వటావా (Vatava), ఎల్బ్ (Elbe) నదులయొక్క పరీవాహ ప్రదేశములు అడవులతో కూడుకొనిన కొండలచే వ్యాప్తమై యున్నవి. + +మొరేవియన్ నిమ్నప్రాంతము : ఇది ఒక ఏటవాలుగా నుండు పల్లపు ప్రాంతము. ఇది పశ్చిమమున నున్న +బొహీమియను పీఠభూమికిని, తూర్పున నున్న స్లోవక్ - కార్పేధియన్ పర్వతములకును నడుమ నున్నది. ఇందులో +విశేషభాగము విశాలమైన నిమ్నప్రాంతము. ఇది పశ్చిమమున గల మొరేవియన్ పర్వతముల దిశకును, తూర్పున +నున్న కార్పేధియను పర్వతముల దిశకును క్రమముగా ఎత్తగుచుండును. డాన్యూబు నదికి ఉపనదియైన 'మార్చ్' \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0782.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0782.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d502efad1ab560b5045fdddefa4ab6f5a63c542c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0782.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +నది, మధ్యగా నున్న నిమ్నప్రాంతము గుండా ప్రవహించి డాన్యూబులో కలియును. + +స్లోవక్ - కార్పేథియన్‌ప్రాంతము : స్లోవేకియాప్రాంతము మొరేవియాకు తూర్పున నున్నది. ఇందు ఎక్కువ భాగము ఉన్నతముగా నుండును. నదీలోయలను వదలినచో, స్లోవేకియాలోని విశేషభాగము కార్పేథియన్ పర్వతముల పశ్చిమ భాగముచే ఆక్రమింపబడి యున్నది. కొంత వైశాల్యముగల నిమ్న ప్రాంతము దక్షిణమున కలదు. వియన్నా నగరమునకు తూర్పున బ్రటిస్లేవియా యొద్ద ఆల్పైన్ పర్వతశ్రేణులు డాన్యూబునదిని అడ్డగించును. 'లిటిల్ కార్పేధియన్స్' అను స్వల్పాకృతిగల కార్పేథియను కొండలు ఉత్తరముగా వ్యాపించుచు, మొరేవియాకును, స్లోవేకియాకును నడుమ సరిహద్దును బోలు నొక అడ్డంకిగా నేర్పడియున్నవి. + +శీతోష్ణస్థితి : చెకోస్లోవేకియా దేశముయొక్క శీతోష్ణస్థితి ద్వివిధము. పశ్చిమ భాగమున మహాసముద్ర వాతావరణ పరిస్థితియు (oceanic), తూర్పుభాగమున మహాఖండ వాతావరణ పరిస్థితియు (continental) గోచరించును. ఇది భౌతిక, భౌగోళిక పరిస్థితులను బట్టి విశేషముగా మారుచుండును. బొహీమియను పీఠభూమికి సరిహద్దున గల పర్వతములు చల్లనై, ఘన వర్షపాతముతో నొప్పుచుండును. ఈ పర్వతములు పీఠభూమి చుట్టుననే శీతోష్ణ ప్రతిరోధకముగా వర్తించుచుండును. అచట మహాఖండ శీతోష్ణవాతావరణములు అధికముగ లేకున్నను, +సుస్పష్టమగుచుండును. రాజధాని యగు ప్రేగ్ నగరము వద్ద శీతాకాలమునందు శీతోష్ణస్థితి చల్లగనుండును. +వేసవిలో ఎండలు తీవ్రముగ నుండును. జులై నెలలో వాతావరణము సగటున 67° ఫా. ఉండును. కనీస వర్ష +పాతము తారతమ్యముచే 20 అంగుళములు గాని, అంతకంటె తక్కువ గాని ఉండును. ఏటవాలుగనుండు పశ్చిమ పర్వతప్రాంతములు సౌమ్యములై, వర్షోపేతములై యుండును. పరీవాహప్రదేశములు (basins) శీతకాలమున చల్లనై, వేసవియందు వెచ్చనై యుండును. మిట్ట ప్రదేశము (uplands) లన్నియు అట్లాంటిక్ మహాసముద్రమునుండి వీచు పశ్చిమవాతప్రభావమును ప్రకటించును. తత్ఫలితముగ ఇచ్చట గాఢమైన వర్షముపడును. + +మొరేవియన్ నిమ్న ప్రదేశమందు శీతాకాలపు శీతోష్ణస్థితి సౌమ్యముగ నుండును. ఇచ్చట వేసవియందు ఉష్ణ +మధికముగ నుండును; వర్షపాతము గూడ హెచ్చుగ నుండును. కార్పేథియను పర్వతముల ఔన్నత్యమే పర్వత +సంబంధమైన శీతోష్ణస్థితికి కారణము. మహాఖండ శీతోష్ణ స్థితికిలక్షణములైన శీతాకాలపుచలియు, వేసవికాలపు వేడిమియు తూర్పు ప్రాంతమందు గోచరించుచున్నవి. ఆల్ ఫోల్డు పర్వతములపైన, బ్రటిస్లేవియా సమీపమున, జులై నెలయందు శీతోష్ణస్థితి సగటున 70° ఫా. ఉండును. వేసవి యందు వర్షపాతము అత్యంత గాఢముగ నుండును. పర్వతములు సమీపమున నుండుటచే, వర్షపాతము 28 అంగుళముల వరకు పెరుగును. + +అడవులు : ఈ దేశముయొక్క వైశాల్యమును బట్టి చూడగా, అటవీ సంపద విషయములో, అత్యంత భాగ్యోపేతములైన ఐరోపాఖండ దేశములలో చెకోస్లొవేకియా ఒకటిగా పరిగణింప బడుచున్నది. దేశము మొత్తములో గల చెట్లుచేమ లన్నిటిలో అడవులు ప్రాధాన్యము వహించు చున్నవి. దేశపు మొత్తము వైశాల్యములో అరణ్యములు 31 వ శాతము నాక్రమించి యున్నవి. పర్వత పంక్తులన్నియు 'కోనిపెరస్' (Coneferous) అను జాతి +వనములతో ఆవరింపబడి యున్నవి. వాటిలో 'స్ప్రూస్', 'ఫిర్' జాతి వృక్షములు అధికముగ నుండును. 'బీచ్', +'ఓకు', 'ఫిర్', జాతుల చెట్లతో మిశ్రమారణ్యములు 2500 అడుగుల క్రిందున నున్న ఏటవాలు ప్రాంతములందు +పెరుగును. + +పంటలు : చెకోస్లావేకియాలో మొత్తము వైశాల్యము నందు 40 వ శాతము పంటలకై వినియోగింపబడు చున్నది. అచ్చటి వ్యవసాయ విధానము గుణాత్మకముగా ప్రసిద్ధిచెంది యుండుట ఒక ముఖ్య విశేషము. సస్య క్షేత్రములలో సగము భాగమునకు మించి ఆహార ధాన్యములు పండించబడును. అన్ని ఆహార ధాన్యములకు తుల్య ప్రాధాన్య మియ్యబడినది. రై, ఓట్లు, గోధుమలు, బార్లీ ధాన్యములు పండించుటకు నిర్ణయించబడిన ప్రదేశములలో మాత్రము కొంచెము వ్యత్యాసములుండును. పశుగ్రాసమున కుపయోగపడు పైరులుకూడ అచ్చట పెంచబడు చున్నవి. సుగర్ బీట్సు (Sugar beats) విశేషముగా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0783.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0783.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..442dc66fda13bb35afca8fca3851f6e798b4c825 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0783.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +ఉత్పత్తి చేయబడుచున్నది. చెరకుపంట విషయములో యూరపునందు జర్మనీ తర్వాత, చెకోస్లావేకియా రెండవస్థాన మాక్ర మించుచున్నది. గోధుమలు, ఇతర ధాన్యములు ముఖ్యముగా దక్షిణప్రాంత మందును, బార్లీ +ఉత్తర మొరేవియా యందును సుగర్ బీట్సు దక్షిణ బొహీమియా, మొరేవియా పల్లపు భూము లందును +పండించ బడును. + +డాన్యూబు నదీమైదానపు సరిహద్దులందు ద్రాక్ష పండించ బడును. ఆపిల్ పండ్లు, బేరిపండ్లు (pears), +చెర్రీపండ్లు (cherries), రేగుపండ్లు (plums) మున్నగు ఇతర ఫలములు బొహీమియా పీఠభూమియందు సాధారణముగా పండును. మొరేవియను నిమ్న భూభాగము సారవంతము, వ్యవసాయోపయోగకరమునై యున్నది. వ్యవసాయాభివృద్ధి మిగుల విశేషముగా జరుగుటచే ఈ దేశము ఆహారధాన్యముల విషయములో దాదాపు స్వయంపోషక మనదగి యున్నది. + +ఇచ్చట వస్తూత్పత్తిని పెంపుచేయు పరిశ్రమలు (stock raising) అంతగా అభివృద్ధి చెందలేదు. ముఖ్యముగా +పాడి పరిశ్రమ వెనుకబడి యున్నది. మాంసోత్పత్తి దేశావసరములకు చాలినంతగా జరుగుచున్నది. + +పరిశ్రమలు : వివిధములైన ఖనిజములు లభించుటవలన జనసాంద్రత అధికముగా నుండుటవలన, చెకోస్లావేకియా ప్రముఖమైన పారిశ్రామిక దేశముగా గణుతి కెక్కినది. దేశ ప్రజలలో మూడవ వంతు పరిశ్రమల వలన జీవించు చున్నారు. ఈ దేశము యొక్క పారిశ్రామిక పాటవమునకు బొగ్గు ముఖ్యమైన ఆధారముగ నున్నది. +ఇతర పారిశ్రామిక దేశములతో పోల్చిచూచినచో ఈ దేశమున జలవిద్యుచ్ఛక్తి ఎక్కువగా అభివృద్ధి నొందలేదు. +ఆస్ట్రియా సరిహద్దునగల ప్రాంతములలో పెట్రోలియము ఉత్పత్తి స్వల్పముగా జరుగుచున్నది. బొగ్గు ఉత్పత్తి +స్థానము లన్నియు దాదాపు ఆస్ట్రేలియా - కార్విన్నా ప్రాంతములందు కేంద్రీకృతములైనవి. ఇవి బెల్జియము, +ఫ్రాన్సుదేశము లందలి ఉత్పత్తిస్థానములకంటె మిగుల గొప్పవి. 1949 వ సంవత్సరములో అన్ని ఉత్పత్తి క్షేత్రములు కలిసి 1 కోటి 70 లక్షల టన్నులు గట్టిబొగ్గును, 2 కోట్ల 60 లక్షల టన్నులు లిగ్నైటును ఉత్పత్తి గావించెను. ఇనుము స్వల్పముగ మాత్రమే ఉత్పత్తియగు చున్నది; సాలీనా ఉత్పత్తి 500,000 టన్నులు. ముఖ్యముగా బొహీమియను పరీవాహప్రదేశ మందును, ఎర్జ్ గెబెర్గ్ యందును అనేకవిధములైన ఖనిజములు సామాన్యమైన పరిమాణములో ఉత్పత్తి యగుచున్నవి. స్లోవేకియా పర్వతప్రాంతమందు వివిధములైన ఖనిజములు లభించుచున్నవి. బొగ్గు, ఇతరములైన ఖనిజములు ఇచ్చట పుష్కలముగా లభించుటవలన, ఇంజనీరింగు, వస్త్రపరిశ్రమలు, గాజు, తోలు, రసాయన పరిశ్రమలు భారీ యెత్తున అభివృద్ధినొందుటకు దోహదము చేకూరుచున్నది. అరణ్యములు గూడ దేశ సంపదాభివృద్ధికి ముఖ్యాధారములుగా నున్నవి. ఆటవిక పదార్ధములు కాగితములు తయారు చేయుటకు, ఇండ్లసామానులు తయారు చేయుటకు, గృహోపకరణములు నిర్మించుటకు ఉపయోగపడుచున్నవి. + +చెకోస్లోవేకియా రాజధాని 'ప్రేగ్' నగరవాసులు పెక్కువిధములైన పరిశ్రమలందు వ్యాషృతులై యున్నారు. +ఆస్ట్రవా నగరమందు భారీ యంత్రములు ఉత్పత్తియగు చున్నవి. ప్రథమ, ద్వితీయ ప్రపంచ మహా సంగ్రామా +వసరములకును, 1948 వ సంవత్సర కాలమున కమ్యూనిస్టు సైన్యములకొరకును ఆయుధములు సమకూర్చిన పారిశ్రామిక క్షేత్రములలో 'స్కోడా' ప్రధానమైనది. ఇచ్చట వ్యవసాయోపకరణములు, యంత్రసామగ్రి, రైలు ఇంజనులు, వాగనులు తయారగును. ఎర్ట్ గెబెర్గ్, సుడేటను ప్రాంతములవెంబడి అవిచ్ఛిన్నమగు పారిశ్రామిక మండల మొకటి విస్తరించియున్నది. అందు యంత్రసామగ్రి, నేతవస్తువులు ఉత్పత్తియగుచున్నవి. లిబెరక్, బ్రూనో ప్రాంతీయులు నేత పరిశ్రమలో నిమగ్నులై యున్నారు. బొహీమియను పీఠభూమియందలి వాయవ్య మండలమునందు పెక్కు గాజు పరిశ్రమ కేంద్రములు గలవు. 'బ్రూనో' సమీపమున నున్న జ్లిన్ (zlin) అను తావునందు గల 'బాటా' షూ ఫ్యాక్టరీ (పాదరక్షల కర్మాగారము) ప్రపంచ విఖ్యాతమైనది. పెక్కు దేశములందు దానికి చెందిన కర్మాగారములు గలవు. 'బీర్' అను సారాయము ముఖ్యముగా 'ప్లాజన్' (Plazan) అను చోట ఉత్పత్తియగు చున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0784.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0784.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..db245e1c452f8a75b8cddd816608a744b4cfb29a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0784.txt @@ -0,0 +1,34 @@ +జనాభా; పట్టణములు : 1957 సం. లెక్కలనుబట్టి ఈ దేశపు జనసంఖ్య 13,16,542. వీరిలో భిన్న జాతుల వారు +కలరు. కాని వీరిలో చెక్స్ (czecks), స్లోవక్స్ (slovaks) అనువారు ప్రధానములైన మానవ జాతి గణములకు +చెంది యున్నారు. మొత్తము జనాభాలో చెక్కులు 66.7 శాతము, స్లోవకులు 27 శాతము గలరు. జర్మనులు, మగ్యారులు, యుక్రేనియనులు, పోలులు (Poles) యూదులు మున్నగు వారు ఇతర తెగలకు చెందియుండిరి. +రోమను క్యాథలిక్కు మతావలంబకులు ప్రజలలో అత్యధికముగ నుందురు. + +ప్రేగ్ : ఇది చెకోస్లావేకియాకు ముఖ్యపట్టణము. ఈ నగరము బొహీమియాకు మధ్యగా నున్నది. జనాభా +9,78,694 (1957). దేశములో కెల్ల ఇది గొప్పపట్టణము. ఇది ముఖ్యమగు పారిశ్రామిక నగరములలో నొకటి. +చర్మ పరిశ్రమ, పంచదార శుద్ధి పరిశ్రమ, ఇంజనీరింగు పరిశ్రమ ఇచ్చటి ప్రధాన పారిశ్రామికసంస్థలు. + +బ్రూనో (Bruno or Brunn) అనునది చెకోస్లోవేకియాలో రెండవ గొప్ప నగరము. 1957 సం. జనాభా ప్రకారము దీని జనసంఖ్య 3,06,871. ఇచ్చట నూలు, ఉన్ని పరిశ్రమలు నెలకొని యున్నవి. + +ఆస్ట్రవా అనునది మరియొక ముఖ్యమైన పారిశ్రామిక నగరము. దీని జనాభా 1957 సం. లెక్కలను బట్టి +1,99,206. లోహ పరిశ్రమలకు ఈ నగరము ప్రసిద్ధి గన్నది. + +బ్రటిస్లేవియా (Bratislavia) : ఇది డాన్యూబ్ నదిపై నున్న ఓడ రేవు పట్టణము. ఇది ఈ క్రింది మూడుమార్గములకు కూడలి. (1) పశ్చిమదిశనున్న డాన్యూబ్ లోయమీదుగా దక్షిణ జర్మనీకిని, పశ్చిమ యూరపునకును; (2) ఉత్తర దిక్కుగా మొరేవియా నిమ్నప్రాంతముల పైగా పోలెండునకును; (3) దక్షిణపువైపున హంగేరియా మైదాన ప్రాంతముల మీదుగా బుడాపెస్టు బెల్‌గ్రేడ్ నగరములకును, మెడిటరేనియన్ సముద్రమునకును, ఇచ్చటనుండి ఓడమార్గములు కలవు. ఈ నగరపు జనసంఖ్య 1957 సం. లెక్కలనుబట్టి 2,46,695. + +చెన్నకేశవస్వామి : + +“మాచెర్ల చెన్నుని మదిలోన దలచి + చెన్న కేశవపాద - సేవారతుండ + శ్రీనాథుడనువాడ - శివభక్తి యుతుడ." + +అని పల్నాటి వీరచరిత్ర కావ్యమును శ్రీనాథ మహాకవి మాచెర్ల నామముతో ప్రారంభించినాడు. ఈ మాచెర్ల +గుంటూరు జిల్లా పల్నాడు తాలూకాలో నున్నది. ఈ గ్రామము ప్రక్కన మహాదేవి తటాకమని పిలువబడు పెద్ద కోనేరు గలదు. శాసనములందు మహాదేవి చెర్ల అని మాచెర్లకు పూర్వరూప మగపడుచున్నది. మహాదేవిచెర్ల +హ్రస్వరూపము మాచెర్ల అయినది. ఇట్లుగాక మాచెర్ల పల్నాటి వీరుల చరిత్రతో ప్రబల సంబంధము కలిగి +బ్రహ్మనాయుడు మజిలీ చేసిన చోటు గావున మాచెర్లయని పేరు వచ్చెనని కొందరు, మాచమనాయడు అను ఏలిక +పేర మాచెర్లయను పేరు వచ్చెనని కొందరు, మారీచు డేలిన ప్రదేశము గావున మాచెర్ల అయినదని మరికొందరు +పరిపరి విధముల మాచెర్లనామ చరిత్రను వింత తీరులుగ చెప్పుదురు. ఏదియెట్లున్నను నేటి వ్యవహారములో దీనిని 'మాచెర్ల' యనియే పిలుతురు. మాచెర్ల క్షేత్రాధిపతి చెన్న కేశవస్వామివారు. + +పూర్వకాలమున హైహయ వంశజుడగు నలగామరాజుతో సోదరులు మలిదేవాదులు రాజ్యము పంచుకొనిరి. మాచెర్ల రాజధానిగా మలిదేవాదుల తరఫున బ్రహ్మనాయడు రాజ్యము ఏలుచుండెను. నలగామరాజు +గురుజాలలో రాజ్యము చేయుచుండెను. ఈతని మంత్రిణి యగు నాగమ్మ (నాయకురాలు) బ్రహ్మనాయనికి ఇరు +పోటిగా రాజ్యతంత్రము నడపుట, కోడి పందెములకు బ్రహ్మనాయని పిలిచి ఓడించుట, అంత బ్రహ్మనాయడు +మాచెర్లను విడిచిపోవుట, ఏడేండ్ల తరువాత పందెపు ఒప్పందము ననుసరించి బ్రహ్మనాయడు తిరిగి మాచెర్ల +సీమను తమ కిప్పించ వలసినదిగా అలరాచమల్లుని రాయబారము నాయకురాలియొద్దకు పంపుట, నాయకురాలు విషప్రయోగముచేసి రాచమల్లుని చంపించుట, ఈ వార్తవిని బ్రహ్మనాయకాదులు కారెంపూడికి యుద్ధ సన్నద్ధులై వచ్చుటయు బాలచంద్రుని యుద్ధపరాక్రమము మొదలైన కథాంశములుగల పల్నాటి వీరచరిత్రను గమనించినచో మాచెర్ల, గురజాల, కారెంపూడి (కార్యముపూడి) మున్నగు స్థలముల ప్రాధాన్యత స్పష్టము కాగలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0785.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0785.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b2cdddcdb985cefb83071fddd1e4f5a4f2dcd9c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0785.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +మాచెర్ల చెన్న కేశవస్వామి పల్నాటి వీరుల ఆరాధ్య దైవమగుటచే ఆంధ్రదేశపు ప్రసిద్ధదేవాలయములలో ఆ +చెన్నకేశవాలయము ఒకటి యైనది. చంద్రవంకనది ఈ దేవాలయము వద్దనే ఉత్తర దిశగా మలుపుదిరిగి ప్రవహించుచున్నది. చంద్రవంకను 'చంద్రభాగ' యని పిలుచుట కద్దు. ఇచ్చటగల ఆదిత్యేశ్వరాలయము లోని శాసనములోను, వీరభద్రేశ్వరాలయ మందలి మరియొక శాసనములోను 'చంద్రభాగ' యనియే చంద్రవంక నది +పేర్కొనబడినది. మాచెర్ల వద్ద బాలచంద్రునివలె (అర్ధచంద్రాకృతిగా) వంకరగా ఈవాగు ప్రవహించుటచే దీనికి చంద్రవంకయను పేరు వచ్చిన దని చెప్పుదురు. + +చెన్న కేశవాలయము పురాతనమైనది. బ్రహ్మనాయడు గుడికి ప్రాకార మండపములు చక్క జేసెనని చెప్పుదురు. +దేవాలయము చుట్టును గోపురములు, ఎత్తైన పెద్దగోడ ఉన్నవి. దేవళముయొక్క స్తంభములపై అనేక పురాణ +గాథలు చెక్కబడినవి. ప్రాకారపు గోడల మీద చక్కటి శిల్పకళ గలదు. గోపురముల నిర్మాణ రీతులు చూచినట్లయిన అవి 12 వ శతాబ్దమునాటి కట్టుబడులనియు, చోళశిల్పుల నిర్మాణమనియు, ద్రావిడ సంప్రదాయముతో కూడియున్నవనియు తెలియగలదు. + +ప్రతి సంవత్సరము మాచెర్లలో చైత్రశుద్ధ పూర్ణిమ మొదలు కొన్ని దినములు చెన్న కేశవస్వామి ఉత్సవములు జరుగు చుండును. చైత్ర బహుళ పంచమినాడు జరుగు రథోత్సవ సందర్భమున వేలకొలది యాత్రికులు +వివిధ ప్రాంతములనుండి వచ్చి ఆ ఉత్సవములలో పాల్గొనుచుందురు. తిరునాళ్ళలో పిచ్చుకకుంటులవారు, +పల్నాటి వీరచరిత్రను సుద్దులుగా గానము చేయుట సంప్రదాయముగా వచ్చుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0786.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0786.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b98d4708471a0cea335d649e6a2a395be2f79f7 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0786.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +మాచెర్ల చెన్న కేశవస్వామి గొప్ప మహత్తు గలవాడుగా నున్నాడు. బ్రహ్మనాయకుడు, పల్నాటివీరులు, పురుషులు, స్త్రీలు, ఆబాలగోపాలము ఆ స్వామియందు అత్యధిక భక్తిప్రపత్తులు కలిగి యుండిరి. స్వామివారును ఆ వీరులయెడ ప్రసన్నముఖుడై యుండెడివాడు. ఈ చెన్న కేశవస్వామి లీలలు పల్నాటి వీరుల చరిత్రయందు +పలుచోట్ల వర్ణితములై యున్నవి. + +ఉత్తర హిందూదేశమున పాల మాచాపురియందు కార్తవీర్యార్జునుని వంశజుడయిన అనుగురాజు పాలించు +చుండెను. ఆ వంశమునకు గల పురాకృతపాపములను పరిహరించు కొనుటకు అనుగురాజు దానములు చేయు +చుండగా వారి ఇలవేల్పగు కనకాద్రి చెన్న కేశవుడు ముదుసలివేషము ముచ్చటదాల్చి వడకుచు “హరి హరి” +అనుచు ఏతెంచి, అనుగురాజు నీలి కోకలు ధరించి పుణ్య తీర్థములలో స్నానము చేయ వలయుననియు, ఏ +పుణ్యతీర్థస్నానమున ఆతడు ధరించిన నీలికోకలు ఎప్పుడు తెల్లబడునో అప్పుడు బ్రహ్మహత్యాదోషము మాసిపోవుననియు చెప్పెనట ! ఆప్రకారము అనుగురాజు సంచారము చేయుచు మోటుపల్లివద్ద సముద్ర స్నానము చేయగా నీలి కోకలు తెల్లనయి బ్రహ్మహత్యాదోషము పోయెనట! ఈ స్నానము చేసినది కృష్ణానది యని +పాఠాంతరము కలదు. + +అనుగురాజు చందవోలురాజు కూతురు అగు మైలమాదేవిని వివాహమాడిన తరువాత తిరిగి స్వస్థానమగు +పాలమాచాపురి కేగ నుద్యమించెను. అప్పుడు కనకాద్రి చెన్న కేశవు డాతనికి కలలో కనబడి “మన మిద్దరము గురుజాలయందే యుంద” మని చెప్పి అదృశ్యుడయ్యెనట! అనుగురాజు స్వామియాజ్ఞను అనుసరించి గురుజాలను రాజధానిగా చేసికొని, దేవాలయము కట్టించి చెన్న కేశవుని ప్రతిష్ఠించెను. + +నాయకురాలు బ్రహ్మనాయని ఎదుట కోళ్ళపోరు ఏర్పరచెను. అందులో ఒక కోడి భయపడి పారిపోయెను. అప్పుడు “పారిపోయెడి పుంజు బ్రహ్మన్న" దనుచు ఆమె \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0788.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0788.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac0b2183a73ca810ceada6000eed22881f1e839f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0788.txt @@ -0,0 +1,74 @@ +వీరభద్రాలయములోని శాసనము నందు సదాశివరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్యమును పరిపాలించు చుండగా (క్రీ. శ. 1542–63) నాగార్జున కొండ సీమ తిమ్మానాయనింగారి యేలుబడిక్రింద నుండెనని, ఈయన భార్య లింగాంబ తన పేరున లింగాపురమును కట్టించి వీరభద్రునకు సమర్పించెనని యున్నది. + +ఆదిత్యేశ్వరాలయములోని దేవప్రాసాదమును ఆదిత్యుడను చాళుక్య రాజు నిర్మించినట్లు శాసనదృష్టాంతమున్నది. +'ఆదిత్యనిర్మిత దేవప్రాసాదం' అని అందు వ్రాయ బడినది. ఈ దేవళమునకు చాగి బేతరాజు క్రీ. శ. 1113 లో కొంత +భూమిని సమర్పించెను. + +శాసనములు : చెన్న కేశవాలయములో నాగస్తంభము మీద ఒక ముఖ్యమైన శాసన మున్నది. దీనినిబట్టి స్థానిక +పాలకుల వంశ వృక్షమును కొంత తెలిసికొనుట కవకాశము కలుగుచున్నది. + +కార్తవీర్యార్జునుని వంశములోని చాగి బేతరాజు కుమారుడు అనుంగుగాముడు - అతని పుత్రుడు కామన నృపుడు (వీర కాముడు) - అతని కొడుకు బేతరా జను వాడు మాచెర్ల చంద్రవంక నదీప్రదేశమున ఆత్కూరి మార్గ సమీపమున ఈ దేవాలయమునకు భూదాన మిచ్చినట్లున్నది. క్రీ. శ. 1112 లో మేడాంబిక పుత్రుడగు కామనృపుని పరిపాలనా కాలములో, ఆదిత్యుడు నాగస్తంభ ప్రతిష్ఠ చేసెనని గూడ ఈ శాసనమునం దున్నది. +మంటపస్తంభముపై చెక్కబడిన మరియొక శాసనమును బట్టి పేరూరి ముక్తి రాజు మహాదేవిచెర్ల (మాచెర్ల)లోని చెన్న కేశవస్వామి గుడికి కొన్ని సంస్కరణములు గావించెనని తెలియుచున్నది. క్రీ. శ. 1619 నాటి మరియొక శాసనము గూడ ఆ స్తంభముపైన లిఖించబడి యున్నది. + +మాచెర్ల తాలూకా ఆఫీసున కెదురుగాను, చంద్రవంక తీరమునను, చెన్న కేశవాలయ ప్రాంగణములోను +ఇటువంటి శాసనము లనేకములు గలవు. ఇవి ఆయా కాలములనాటి దాన శాసనములు. కాకతీయుల కాలములో (క్రీ. శ. 1315) చెన్న కేశవాలయమునకు కొంత భూమి యివ్వబడినట్లు మరొక శాసనము వ్రాయబడినది. +పల్నాడులో వీరారాధన హెచ్చుగావున అందుకు నిదర్శనముగా చంద్రవంక తీరమున 3 చిన్న దేవళములు +పల్నాటి వీరుల కంకిత మీయబడినవి కలవు. + +I చెన్న కేశవాలయములో నాగస్తంభముమీది శాసన భాగము : + +21. + + + శ్రీధరపుత్రేణ భోగమాంబికానంగనేన శ్రీ + +22. మదాదిత్యేన మహాదేవి తటాకాభిధానాయాం రాజదాన్యాం ప్ర + +23. తిష్టితా యాదిత్యేశ్వరాయగుణ పురగగనేందుసంఖ్యా + +24. కనకవర్షే ఖరాభిదానేకాతిన్‌క శుద్ధద్వాదశ్యాం వల్లి దేశశ + +25. తత్రయాన్తవ్వన్‌త్తిన్ నాగేశ్వరనదిప్రాగ్భాగావస్థిత సబ్బెయ + +26. వల్యాం రాజమానేనివత్తన్‌న చతుష్టయ పరిమితాం భూమంప్రాదా + +27. త్. + +1. కన్నడ నాగిమయాభిదానవే + + + +2. ++ ధానగ్రామేసప్తతినివత్తన్ (న) + +3. పరిమితాం ప్రాదాత్ పుష్యశా + + + +4. +++ మహాదేవి తటాక + +5. చంద్రభాగ నదీప్రదేశ ఆతుకూరి + +6. మాగ్గన్ సమీపే దశ నివత్తన్‌న పరిమి + +7. తాంప్రాదాత్ ప్రాయుంబ్రోలా + +8. భిదానకంబము పా(ట్ట్య)భిదానేగ్రా(మే) + +9. అష్టనివత్తన్ న పరిమితాం ప్రాదాత్ + +10. ఏతాస్థలవృత్తయ అష్టభోగోప+ + + +11. ౧+నదేవే++ణోప భోజ్యాః అత్రస + +12. (వ్వన్) చాధాభ్యః రాజభిరపిరక్షణీయః + +18. ++ విషయస్థితాది కారిభి రంగులిఖిర + + +14. (పి)నిరూపిణీయః అత్రకంబము + +15. పాడుగ్రామే ఆదితటాక దక్షిణ (భాగే) + +16. ఆదిత్య నిమ్మిన్ తదేవ ప్రాసాదాయ + +17. (నా)వోజు పోతోజు తిష్పోజునా + +18. మ్నో, శిల్పికాచాయ్యాన్‌య దేవప్రతి + +19. ష్టావేలాయాం సిన్దుమాన్యరూ + +20. పతయానివత్తన్ వషష్టి పరిమి + +21. తాంప్రాదాత్ ॥బ్రహ్మ బ్రహ్మగురుః॥ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0790.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0790.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a29c7650468a771b575761437c62f3884247ab0b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0790.txt @@ -0,0 +1,41 @@ +చెన్నపట్టణము నిర్మాణమును గూర్చి మనకు మొట్టమొదట “ఉషాపరిణయము” అను ప్రబంధమువలన +తెలియ నగుచున్నది. ఉషాపరిణయ ప్రబంధమును కాళహస్తి సంస్థానాధీశ్వరులలో పూర్వుడైన దామెర్ల అంక +భూపాలుడు రచించి యున్నాడు. అందిట్లు గలదు : + +"ప్రళయకావేరి మైలాపురంబుఁ గల్మి + బీరమున బోర నది మట్టుపెట్టఁ దండ్రి + పేరఁ దన్మధ్య భూమినిఁ బృథువిభూతి + నలవరిచెఁ జెన్నపట్టణ మయ్య నృపతి. " + +ఈ పద్యములో బేర్కొనబడిన 'అయ్యనృపతి' అంకభూపాలుని సోదరుడు. ఈ అయ్యనృపతి తన తండ్రియగు +చెన్నప్పనాయని పేర ప్రళయకావేరి — మైలాపురము ప్రదేశముల మధ్య "చెన్నపట్టణము” అను నొక పట్టణమును నిర్మించెనని అంక భూపాలుడు తెలిపినాడు. ప్రళయకావేరి అనగా నేటి "పులికాట్". ఈ పులికాట్ (నేటి) మైలాపూరుల మధ్య చెన్నపట్టణము నిర్మితమైనదని స్పష్టమగుచున్నది. అంకభూపాలుడు, అయ్యపనాయకుడు, వెంకటప్పనాయకుడు అనువారు ముగ్గురు సోదరులు. దామెర్ల చెన్నప్పనాయని కుమారులు. ఈ వంశ వృక్షమును ఉషాపరిణయ ప్రబంధము తెలుపుచున్నది. చెన్నపట్టణ నిర్మాణము క్రీ. శ. 1544 అని శ్రీ టంగుటూరి +ప్రకాశంగారును, క్రీ. శ. 1550 అని శ్రీ నిడుదవోలు వేంకటరావుగారును తెలుపుచున్నారు. + +ఈ చెన్నపట్టణమును ఎందుకు నిర్మాణము చేయవలసి వచ్చినదో అంకభూపాలుడు తెలిపియున్నాడు. ఆ కాలములో "పులికాట్" (ప్రళయకావేరి) నందు డచ్చివారును, మైలాపురమునందు పోర్చుగీసువారును వర్తకము చేయుచు పరస్పరము కలహము లాడుచుండిరి. ఆ కలహములను నివారించుటకు అయ్యనృపతి ఈ రెంటి +మధ్యభాగమున చెన్నపట్టణము నిర్మించినాడట ! + +దామెర్ల చెన్నప్పనాయకుని పుత్రులలో జ్యేష్ఠుడగు వేంకటప్ప “వందవాసి" ని రాజధానిగా చేసికొని ప్రళయకావేరి (పులికాట్) నుండి కడలూరువరకు గల ప్రాంతమును ఏలుచుండెను. అయ్యప్ప పూనమల్లిని ముఖ్యపట్టణముగా చేసికొని సముద్రతీర ప్రాంతములను పాలించుచుండెను. వీరు విజయనగర సామ్రాజ్యాధిపతి యగు +వెంకటపతిరాయల బావమరదులు. ఈ కాలమున వెంకటపతిరాయలు తన రాజధానిని వేలూరు నగరమునకు +మార్చుకొనెను. అప్పటినుండి వేలూరు రాయవేలూరుగా ప్రసిద్ధి చెందెను. వెంకటాద్రి (వేంకటప్ప) నాయకుడు +చంద్రగిరిరాజుల పక్షమున రాజ్య పాలనాధికారియై యుండెను. + +దామెర్ల వెంకప్పనాయకుడు అప్పటి విజయనగర సామ్రాజ్యాధిపతి యగు పెద్ద వెంకటపతిరాయల యాజ్ఞచొప్పున నాయకరాజు లందరిలోను ప్రధానుడుగా నుండెడివాడు. ఈ వెంకటప్పనాయకుడు తన తండ్రి చెన్నప్పనాయకుని పేర చెన్నసాగరము కట్టించినాడు. ఈ చెన్నసాగరము నార్తార్కాటు జిల్లాలో నున్న పెద్ద తటాకము. దామెర్ల వెంకటప్ప తన తండ్రిపేర చెన్న సాగరము కట్టించగా ఆతని సోదరుడు అయ్యప్ప నాయకుడు తన తండ్రిపేర చెన్నపట్టణమును గొప్ప సంపదతో కట్టించినాడు. + +చెన్నప్పనాయకుడు అసామాన్యవ్యక్తి. చెన్నపనాయని తమ్ముడగు వెంగళరాజు రచించిన బహుళాశ్వ చరిత్ర మను ప్రబంధములో చెన్నపనాయకుడు ఇట్లు వర్ణింప బడినాడు: + +“తన భుజాభుజగ ప్రతాపానలంబునకు + బ్రత్యర్థకీర్తి పారదముగాఁగ + దనధాటికారటత్పటహ గర్జక రాతి + పార్థివావలి హంసపటలిగాఁగ + .......... .......... ......... ........ + ..... ....... ...... ....... ..... + వరలు దామెర్లవంశ పావనచరిత్రుఁ + డాహవ కిరీటి యర్థిదై న్యాంధ తమస + భాస్కరుండు శోభమాన యశస్కరుండు + చెన్నభూపాలుఁ డరిరాజ సన్నుతుండు + ......... ......... .......... ......... ......... + .......... ........ ........... ........ ........." + +ఇట్టి మహాయోద్ద, మహారాజు, మహారసికుడు, మహానుభావుడు అగు చెన్నప్ప పేర గట్టబడిన దీ చెన్నపట్టణము . + +ఈ చెన్నపట్టణము పుట్టుకకు బూర్వమే ఇదే స్థలముననో, దీనికి కొంచె మిటో, అటో ఒక చిన్న యూరు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0792.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0792.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bc943b5380a007acfdf838627bbc554c28578c3a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0792.txt @@ -0,0 +1,32 @@ +తెలుగువారగు ముత్యాల వర్తకులపేర నిర్మింపబడిన పేటకు ముత్యాలపేట యనియు, పగడాల వర్తకులుండిన +వీధికి పగడాల వర్తక వీధి (Coral Merchants Steet) అనియు పేర్లు వచ్చినవి. ఈస్టిండియా కంపెనీ ఉద్యోగి +యైన పెదనాయకుడు నివసించియున్న ప్రదేశము పెద్దినాయనిపేట యని పిలువబడుచు వచ్చెను. 'బ్రాడ్వే' +అనువీధి ఒక కాలువగానున్న కాలమున తూర్పు పడమరల యందుండిన ముత్యాలపేట, పెదనాయకుని పేట +నడుమ, మార్గమేర్పరచుటకై ఈ కాలువయందు మన్నుపోసి మరమ్మతు చేయబడినందున దానికి 'మన్నడి' యను పేరు కల్గినదందురు. రాయపురము రాయలపేర ఏర్పడి యుండవచ్చును. + +వాషర్‌మన్‌పేట : మొట్టమొదట ఇంగ్లీషు వారితో బాటు, చాకలివారు రంగులు వేసెడివారు బందరునుండి +చెన్నపట్టణమునకు వచ్చియుండిరి. వారు నూలును తడిపి ఉతికి, ఎండవేసి, రంగులతో అద్దకముచేయుట కుపయోగించిన ప్రాంతము చాకలిపేటయని (వాషర్ మన్ పేట) పిలువబడుచు వచ్చెను. అచ్చట నివసించిన చాకలివారందరు తెలుగువారు. బందరువారు కలంకారి అద్దకమునకు ప్రసిద్ధులుగదా ! + +జనసంఖ్య : 1639 లో చెన్న పట్టణమునందు 7,000 మంది జనులుమాత్ర ముండిరి. వీరందరు తెలుగువారే. +కొలదిమంది ఇంగ్లీషువారుండిరి. 1640 లో కోట పరిసరము లందు వసతిగృహము లేర్పరుప బడి యుండెను. +ఈ గృహనిర్మాణముల కనేకులగు పనివారు అవసరమయిరి. ఇందువలన జనసంఖ్య క్రమముగా పెరిగెను. +1646 నాటికి దాదాపు 17,000 వరకు హెచ్చెను. అప్పటికిని అందరు తెలుగువారే కాని తమిళు లున్నట్లు కనిపించదు. దానితో జనాభా 1681 నాటికి రెండులక్షలును, 1685 నాటికి మూడు లక్షలును, 1691 నాటికి నాల్గు +లక్షలు కాజొచ్చెను. 1774 నాటికి చెన్నపట్టణములో పట్టణ పరిసరములందుగాని ఎక్కడా తమిళులులేకుండిరి. +గాని, 1891 నాటికి జనాభా 5 లక్షలు. వీరు తెలుగువారే యని విశ్వసింపవలెను. + +17, 18 శతాబ్దులలో తెలుగువారు విశేషమైన పలుకుబడి కలిగియుండిరి. 1687 లో చెన్నపట్టణమందు ప్రప్రథమముగా మ్యునిసిపాలిటీ ఏర్పడినపుడు, వెంకటాద్రి, ముద్దు వీరన్న, రంగనాథము అను మువ్వురాంధ్రులు +అందు సభ్యులుగా నుండిరి. 1690 లో న్యాయస్థాన మేర్పడినప్పుడు గూడ న్యాయాధిపతిగా ఆంధ్రుడే నియమింపబడెను. అతని పేరు రంగనాథము. ఆకాలపు ఇంగ్లీషువారి 'సీలు' (అధికారముద్ర) ఇంగ్లీషు, తెలుగు భాషలయం దుండెడిది. తెలుగుభాష రాజభాషగా నుండెను. + +18 వ శతాబ్దాంతమునకు బందరు పట్టణమందుండిన ఈస్టిండియా కంపెనీ ప్రాంతీయ కార్యాలయము ఎత్తి +వేయబడినది. అప్పటినుండియు చెన్నపట్టణమునకు, తెలుగు దేశమునకు రాకపోకలు తగ్గినవి. దీనికితోడు, చెన్నపట్టణమునుండి దక్షిణదేశమునకు, 19 వ శతాబ్దిలో సౌత్ యిండియన్ రైలుమార్గము నిర్మింప బడుటచే దక్షిణ ప్రాంతమునకు చెన్నపట్టణమునకు సంబంధ బాంధవ్యములు హెచ్చెను. దక్షిణాదిని ఉన్న తమిళులకు చెన్నపట్టణ ద్వారములు తెరచినట్లయినది. క్రమముగా చెన్నపట్టణముననున్న తెలుగు వారికిని, తెలుగు దేశముననున్న తెలుగు వారికిని నడుమ సంబంధములు దూరమయ్యెను. + +ఆకాలమున చెన్నపట్టణమునుండి తెలుగు దేశమునకు, తెలుగుదేశమునుండి చెన్నపట్టణమునకు రాకపోకలు +చేయవలసి యున్నచో, సముద్రముపై ప్రయాణము చేయవలసి యుండెను. స్థానికముగా అరవల ప్రాబల్యము +హెచ్చసాగెను. + +చెన్నపట్టణమునకు ఆది పురుషులు ఆంధ్రులు. చెన్నపట్టణము ఆంధ్రదేశములోనిది, చెన్నపట్టణము ఆంధ్ర నాయకుల ఏలుబడిలోనిది. చెన్నపట్టణమున ఆంగ్లేయుల కాస్కార మిచ్చినవారు ఆంధ్రులు. + +చంద్రగిరిరాజుల పక్షమున రాజ్యము చేయుచుండిన దామెర్ల వెంకటప్పనాయకుని (వెంకటాద్రి నాయకుని) +యనుగ్రహమున ఇంగ్లీషువారి ప్రధానాధికారియగు సర్ ఫ్రాన్సిస్ డే యనువాడు 1639 లో చెన్నపట్టణములో +వ్యాపారార్థము గిడ్డంగులు కట్టుకొనుటకు ఆజ్ఞను పొందెను. సముద్రతీరము వెంట 5 మైళ్ళ పొడవున, +కొన్ని మైళ్ళ వెడల్పుగల ఒక చీలికను, సామంతుడగు పూనమల్లి నాయకరాజు సర్ ఫ్రాన్సిస్ డేకు మంజూరి చేసి సనదు ఇచ్చెను. ఆ ప్రదేశమునకు ఈస్టిండియా కంపెనీ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0793.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0793.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..218fe105c6cc93d1be16efb0bb2e346c949cb85a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0793.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +వారు 1200 పగోడాలు అద్దెగా చెల్లించునట్లు చెన్నపట్టణపు కరణం రాఘవబత్తుడు (నాగబత్తుడు) కట్టడిచేసెను. అప్పటినుండియే చెన్నపట్టణమునకు మద్రాసు అను పేరు రాజకీయముగా వ్యవహారములోనికి వచ్చి +స్థిరపడిపోయినది. అప్పటినుండి మద్రాసు నౌకాశ్రయమై వాణిజ్య కేంద్రమై, రాజధానియై, మహానగరముగా +పెంపొంది ఎన్నియో రాజకీయ పరిణామములను పొందినది. ఆ విషయములన్నియు 'మద్రాసు నగర' శీర్షిక +క్రింద వర్ణితమగును. + +చెవి-ముక్కు-గొంతుక : + +చెవి మూడు భాగములుగ విభజింపబడినది. (1) బయటి చెవి, (2) మధ్య చెవి, (3) లోపలి చెవి. బయటి చెవిలో +మన కందరకు గోచరించు భాగము “పిన్నా", మరియు మధ్యచెవిలోనికి దారితీయు మార్గము కలవు. ఈ దారి +కొనను ఉల్లిపొర వంటి తెర గలదు. మధ్యచెవియు, లోపలి చెవియు ఎముకలో కలవు. మధ్యచెవి పెట్టెవంటి +ఖాళీప్రదేశము. దానిచుట్టును ఒక పై పొర యుండును. ముఖమునకు కండరములను సరఫరాచేయు 7 వ నాడి +ఈ మధ్య చెవి గుండా పోవును. 'ఇస్టేసియన్' అను గొట్ట మొకటి కలదు. అది మధ్య చెవిని గొంతు యొక్క + +పై భాగముతో కలుపును. చెవి వెనుక ఒక హృదయపు ఎముక వంటి పదార్థమున్నట్లు మనకు గోచరించును. +దానినే 'మేస్టాయిడ్' అందురు. ఇందు వాయు రంధ్రములు గలవు. అవి మధ్య చెవితో అనుబంధింపబడి +యున్నవి. ఆసికిల్సు అను పేరుగల చిన్న ఎముక ముక్కలు మూడు కలవు. సుత్తి యెముక చెవి గూబ పొరకు అనుబంధింపబడినది. 'స్టేపీస్' అను భాగము యెముక లోపలి చెవికి (labyrinth) అనుబంధింపబడినది. + +లోపలి చెవిలో రెండు భాగములు కలవు. అవి (1) కుహరికగానున్న భాగము (వెస్టిబ్యులర్ పార్టు) ; (2) కర్ణరంధ్రభాగము. రెంటికి కూడ 8 వ కర్ణరంధ్రనాడి ద్వారా సరఫరా జరుగును. ఈ కుహరికయందు అర్ధచంద్రాకారముగల కాలువలు మూడు గలవు. అవి వివిధ ప్రదేశములలో నుండును. అందు ద్రవము, స్పర్శ +జ్ఞానముగల జీవకణము లుండును. ఈ భాగమువలన మనము మన తలయొక్క ఉనికిని తెలిసికొనుచున్నాము. +కర్ణనాడి ప్రాంతములో, అనగా చిక్కుమార్గముగల ప్రదేశములో శంఖాకృతి గల కాలువ యుండును. ఆ కాలువ యందు స్పర్శజ్ఞానము గల జీవకణము లుండును. అవి ఇక్కడ నుండి కర్ణనాడిగుండా, మెదడు లోని కర్ణ +వృత్తములోని మెదడుయొక్క కేంద్రములకు శబ్దమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0794.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0794.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2eaf5c66d05152f0f4cbabcd7276759dbf137773 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0794.txt @@ -0,0 +1,36 @@ +చేరవేయును. మెదడులోని కేంద్రములు చెడిపోయిన యెడల, చెవి మామూలుగానే యున్నను, శబ్దములు +వినబడినను, అందుండి మనమేమియు గ్రహింపలేము. + +బయటిచెవి : చెవిలో గులిమి యుండుట ఇందలి సర్వసాధారణస్థితి. గ్లిసరిన్ చుక్కలు వేసియు, పిచికారీ +కొట్టియు చెవిని మృదువు పరచ వచ్చును. పిల్లలు చిన్న చిన్న వస్తువులను చెవులలో పెట్టుకొందురు. వాటిని తీసి +వేయ వచ్చును. ఈ మార్గము వాచినచో దానిని "ఎక్స్‌టర్నల్ ఓటైటిస్" అందురు. చెవి కదిపి నప్పుడు నొప్పి +యుండును. కాపడము పెట్టుట మూలమునను; ఆంటీబయటిక్ ఔషధముల మూలమునను ఈ పరిస్థితి గల +వారికి స్వస్థత చేకూర్చ వచ్చును. + +మధ్యచెవిపోటు : మధ్య చెవి యెక్కువగా వాచిన యెడల 'ఉల్లిపొర' ఎర్రగా నగును. ఆవాపు గొంతు నుండి కంఠ, కర్ణ నాళముల ద్వారా వ్యాపించును. విపరీతమైన నొప్పి యుండును. పెద్ద మోతాదులో ఆంటీబయటిక్సు ఇచ్చిన యెడల అది సాధారణముగా తగ్గును. + +ఒక్కొక్కప్పుడు గూబ పగిలి చెవినుండి చీముకారుచుండును. అటువంటి సమయమున గూబలో ఒక రంధ్రము చేసి దానిని క్లోరోమైసిటిన్ పొడితో మూడు వారములు శుభ్రపరచి అదిమానునట్లు చేయవలెను. + +మధ్యచెవికి సంబంధించిన దీర్ఘ రోగము : వ్యాధి ప్రకోపించిన దశలో శ్రద్ధ వహించక పోవుట వలన చెవినుండి +దీర్ఘకాలముగా రసికారుట సంభవించును. ఇందలి తీవ్ర క్లిష్టపరిస్థితులు : + +మస్టోయిడైటిస్ : అనగా (1) 'మస్టాయిడ్ ' ఎముకలో వచ్చు నొప్పి. (2) సప్తమనాడికి పక్షవాతము (3) సంపర్క +దోషము పైకి వ్యాపించి మెదడులో వ్రణమును కలిగించ వచ్చును. వినికిడి శక్తి కుంటుపడును. దాదాపు ఈ కేసు +లన్నిటిలోకూడ శస్త్ర చికిత్స అవసర మగును. + +లోపలిచెవి : లోపలి చెవికి వ్యాధులు అరుదుగా సంభవించును. కాని మధ్య చెవి నుండి లోపలి చెవికి సంపర్క +దోషము వ్యాపించ వచ్చును. దీనినే 'లాబ్రిం ధైసిట్' అందురు. ఇందులకు శస్త్ర చికిత్స అవసర మగును. + +1. చెవుడు : శబ్దము రెండు విధములుగ లోపలి చెవిలోనికి చేరును. వాయు ప్రసారము అనగా ధ్వని చెవి +రంధ్రముగుండాపోయి ఉల్లిపొరకు తగిలి దానిని అంటి పెట్టుకొనును. అప్పుడు ఆ శబ్ద తరంగములు ఎముకలచే +నిర్మితములైన ఆసికిల్స్ ద్వారా లోపలి చెవి లోనికి ప్రసారమగును. ఆ వాయు ప్రసారమును చెవిలో గులిమి కాని, మధ్య చెవి వ్యాధికాని, కంఠ కర్ణనాళములుగాని అడ్డగింప వచ్చును. ఈ పరిస్థితికి గల హేతువును చికిత్స +చేయుట మూలమున తొలగించ వచ్చును. + +2. నాడీ సంబంధమైన చెవుడు లేక నాడీ ప్రసారము : చెవి వెనుకనున్న మసాయిడ్ ఎముక మీద గడియారమును పెట్టిన యెడల ధ్వని నరముల ద్వారా లోపలికి పోవును. నాడీ సంబంధమైన చెవుడు వచ్చి నప్పుడు శబ్ద ప్రసారము తగ్గిపోవును. మామూలు పరిస్థితిలో నున్న వ్యక్తి వినినంత బిగ్గరగా అతడు విన జాలక పోవును. నాడీ సంబంధమైన చెవుడు వచ్చినప్పుడు, ఒక్క పరిస్థితిలో తప్ప, ఏమియు చేయుట సాధ్యముకాదు. సవాయి వ్యాధి వలన అది వచ్చినపుడు మాత్రము చికిత్స చేయుట సాధ్యమగును. లేనిచో వినుటకు వీలు కల్గించు సాధనమును అమర్చుకొనుటయే ఇందులకు చేయవలసిన నివారణోపాయము. + +ఆటోస్కీరోసిస్ : అంకవన్నె ఎముక యొక్క 'స్టెపీస్' అను ఎముక లోపలి చెవికి గట్టిగా అనుబంధింప బడును. +అనుబంధము ఎముకగా మారుటయే ఈ వ్యాధిలో చెవుడు వచ్చుటకు గల కారణము. ఇట్టి కేసులలో సున్నితమైన శస్త్ర చికిత్స చేసి తద్వారా చెవిటి తనమును అంత మొందించవచ్చును. + +టిన్నిటస్ : చెవిలో 'గుయ్య్' అను శబ్దము వినబడుట యని దీనికి అర్థము. 'లాబ్రింతైన్ వెర్టిగోలో ' వలె అది ఒక్కొక్క తూరి ముమ్మరముగా వచ్చి స్వల్పకాలము తరువాత తగ్గిపోవును. లేక తీవ్రమగు నెత్తురుపోటు (బ్లడ్ ప్రెషరు) నందు వలె ఏకధాటిగా కొనసాగవచ్చును. కుహరి కావయవములు పనిచేయుటలో కలిగిన కల్లోలమే ఇందులకు గల కారణము. మధ్య చెవి వ్యాధిలో క్లిష్ట పరిస్థితి రూపమున గూడ ఇది సంభవించ వచ్చును. +క్వినైన్, శైలితములు (సేలిసి నేట్సు) వంటివి శరీరములో ఈ భాగముపై పనిచేసి, ఈ పరిస్థితికి కారణము లగును. +బ్రొమైడ్ వంటి ఉపశమ నౌషధములను ఇచ్చి 'టిన్నిటిస్ ' వ్యాధిని నివారించ వచ్చును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0795.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0795.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a69e81b19b13bad0b2b09af6842d42d65e89aa7c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0795.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +తలతిరుగుట : (వెర్టిగో) : తలతిరుగుట లేక ఒకవ్యక్తి నిలబడి యున్నపుడు ఒకవైపుకు పడిపోవుచున్న ట్లనిపించుటను వెర్టిగో అందురు. ఈ వ్యాధితోపాటుగా సాధారణముగా చెవిలో హోరువ్యాధి వచ్చుచుండును. లోపలి చెవిలోని వెస్టెబ్యులర్ భాగము పని చేయక పోవుటయే ఇందులకు గల కారణము. + +తిరుగుడు కుర్చీలలో కూర్చుని తిరిగి నప్పుడును, లేక మిక్కిలి చల్లనైన నీరు మన చెవిలోనికి పిచికారి కొట్టినపుడును, మనకు తల తిరుగుచున్నట్లు (తలదిమ్ము) అనిపించుట జరుగును. వాంతులు కూడా రావచ్చును. కుహరికా యంత్రములు పూర్తిగా నశించని యెడల ఇట్టిది సంభవించదు. + +చెవి లోపల భాగమునకు సంబంధించిన తల తిరుగుడు 40 సంవత్సరములు దాటిన వారికి మాత్రమే వచ్చును. +అది నాలుగు రోజుల కన్న ఎక్కువ కాల ముండదు. ఇట్లు వచ్చుటకు పూర్వము రోగి స్వస్థతగా నుండును. రోగికి +తలదిమ్ము, తలతిరుగుట, తరచుగా చెవిలో హోరు శబ్దము కలుగును. కొద్ది మోతాదులలో ఫెనో బార్బిటోన్ ఇచ్చిన యెడల రోగికి స్వస్థత కలుగును. అట్టి తీవ్రమైన కేసులలో కుహరికా యంత్రములను శస్త్ర చికిత్స ద్వారా పూర్తిగా తీసి వేయ వలసియుండును. అట్లు చేసినచో వినికిడి శక్తి కూడా పోవును. + +విమానయానము : సాధారణముగా మధ్య చెవియొక్క లోపలి భాగము లోని గాలి ఒత్తిడియు, బయటనున్న గాలి ఒత్తడియు గొంతులోనికి తెరుచుకొని యుండు యుస్టేసియన్ ట్యూబ్‌ద్వారా ఒకే స్థాయిలో నుండును. మనము పైకి పోయిన కొలదియు, ఎత్తు నుండి క్రిందికి దిగిన కొలదియు గాలి ఒత్తిడిలో మార్పులు కలుగుచునే యుండును. ఆ ఒత్తిడులను సమపరచుటకు వ్యక్తి తరచుగా మ్రింగుచుండవలెను. అట్లు చేసిన యెడల కంఠ కర్ణ నాళముల ద్వారా ఒత్తిడి సమాన మగును. లేనిచో మధ్య చెవిలో తీవ్రమగు నొప్పి రావచ్చును. + +మానవుల వినికిడి శక్తి : 10–20,000 సైకిల్సు వరకు శబ్దములను మనము వినగలము ; దీనిని మించి మనము +విన జాలము. జంతువులు, అందులో ముఖ్యముగా కుక్క ఈ పరిమితిని దాటి విన కలుగు చున్నది. + +ముక్కు రెండు పుటములుగా విభజింపబడినది. వీటి మధ్య ఒక గోడ యుండును. అది కొంత వరకు +తరుణాస్థులతోను, కొంతవరకు ఎముకలతోను నిర్మితము. ముక్కు ప్రారంభ భాగములో వెంట్రుక లుండి దానిని సంరక్షించును. అవి గాలిని వడగట్టును. బయటి గోడలు మధ్యకు ముడుచుకొని యుండును. వాటిలోపల ఒక పొరవంటిది యుండును. ముక్కు పైభాగము మెదడు నుండి ఒక పలుచని యెముకల పళ్ళెరముతో వేరుచేయబడినది. మొదటి నాడి పైనుండి వచ్చును. వాసనకు కారణ మిదియే. ముక్కు వెనుకటి భాగము సప్తపదికి దారితీయును. ముక్కు చుట్టును గల ఎముకలు లోపల గుల్లగా నుండును. వాటి చుట్టును పొర యుండును. ఇవి గాలితో నిండి యుండును. వీటినే సైనసిస్ అందురు. నుదుటి ఎముకలో రెండు సైనస్ లు ఉండును. ముక్కుకు ఇరుప్రక్కల గల మాగ్జిలరీ సైనస్ లపై నుండి స్పినోయిడల్ సైనస్, ఎథి మోయిడల్ ఎముకల నుండి చిన్న సైనస్ లు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0797.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0797.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c571f7a86757db6affe52be3a56531625850e53 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0797.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +గాలిని అడ్డగించును. ఇందులకు శస్త్రచికిత్స చేయవలెను. ముక్కు ఆవలికొనకు సమీపమున గల సప్తపద యొక్క +భాగమునందు పుట్టకురుపు లేచుట అరుదైన విషయము కాదు. అది కప్పి వేయబడిన స్థానములో నుండుటచే, +తొలిదశలోనే ఆ విషయమును గ్రహించుట సాధ్యము కాక పోవచ్చును. ఇది నాడీసంబంధమైన చిహ్నములు +గోచరించుటకు కారణమగును. + +అడినాయిడ్సు : మృదువైన అంగిలికి పైన సాధారణముగా ఒక చిన్న శోషరస ధాతు వుండును. ఒకప్పు డది +పెరిగిపోవును. నోటిద్వారా వ్రేలుపెట్టి చూచినచో అది తగులును. అందు వలన ముక్కుతో గాలి పీల్చుకొనుటకు +ఆటంకము కల్గును. అప్పుడు ఆ శిశువు నోటితో గాలి పీల్చుకొనును. ముక్కు కారుట, నిద్రలో గురక, పాఠశాలలో మందస్థితిలో నుండుట జరుగును. అడినాయిడ్సును తొలగించి, ఈ పరిస్థితిని సులభముగా సరిదిద్దవచ్చును. + +మృదువైన అంతర్గళ పక్షవాతము : ఘటసర్పి రోగము వచ్చిన తరువాత, అంతర్గళ పక్షవాతము వచ్చుట +సాధారణమైన విషయము. తరువాత సాధారణముగా 3, 4 వారములలో ఈ పక్షవాత రోగము కనబడును. +శిశువు తన నోరు తెరచుకొని 'ఆ' అనినప్పుడు మృదువైన అంగిలి పైకిపోదు. శిశువు ముక్కుతో మాట్లాడును. +శిశువు ఏదైన వస్తువును, ముఖ్యముగా ద్రవ పదార్థమును మ్రింగిన యెడల అది ముక్కుల ద్వారా బయటికి +వచ్చును. అది తరచుగా కొద్దివారములలో నయమగును. + +సవాయి : పుట్టుకతోనే సవాయి వ్యాధి వచ్చినయెడల ముక్కుయొక్క వంతెన కుదించుకొని పోవును. ఒక్కొక్కప్పుడు బిడ్డయొక్క గట్టి అంగిలి సవాయివ్యాధికి గురి యగును. అందులకు చికిత్స జరగని యెడల గట్టి అంగిలిలో ఒక రంధ్రము ఏర్పడి నోటి రంధ్రము ముక్కుతో కలసి పోవును. అందు వలన మాట్లాడుటకు అవరోధము కల్గును. + +ముక్కులోని శరీరాశ్రిత క్రిములు : దుర్గంధము, ముక్కు కారుట యున్న యెడల ఈగలు లోనికి పోయి గ్రుడ్లను +పెట్టవచ్చును. ఆ గ్రుడ్లు పొదగబడి ప్రాకుట మొదలు పెట్టును. ఇందులకు అవలంబింప వలసిన పద్ధతులలో +క్లోరోఫారము ఇచ్చుట ఒకటి. అందువలన అవి చచ్చి బయట పడును. లేక ఏదేని నూనె పదార్థమును తరచుగా +రెండు ముక్కుల లోనికి పంపుదురు. ఆ పురుగులు ఉక్కిరి బిక్కిరియై బయటికి వచ్చునట్లు చేయుటయే ఇందలి ఉద్దేశ్యము. రోగి తన ముఖముపై గాజు గుడ్డను వేసికొని పరుండ వలెను. అట్లు చేసినచో ఈగలు లోనికి పోయి +గ్రుడ్లు పెట్టుటకు అవకాశముండదు.. + +ముక్కును, నోటిని వాటి క్రిందనున్న మార్గములతో కలుపు సాధారణ మార్గము గొంతుక. నోరు తెరచి నాలుక మూసికొన్నచో శ్వేతధాతువు యొక్క ఒక చిన్నముద్ద మనకు ఇరువైపుల కాన వచ్చును. దానినే ఉపజిహ్విక (టాన్సిల్) అందురు. + +1. తీవ్రమైన ఉపజిహ్వికవాపు (టాన్సిలిటిస్) : 'స్టెప్టోక్రోకల్ ' సంపర్కదోషము వలన ఉపజిహ్వికులు ఎర్రనై, వాచి, నొప్పి కలుగును. మ్రింగినపుడు నొప్పిపుట్టును. చిలుకాస్థియొక్క (మాండిబిల్) కోణమువద్దగల మాంస \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0802.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0802.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5656b97a6c0245a6a3c1c4d3e74f7963f267cdbe --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0802.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +వాసుదేవ సార్వభౌమ భట్టాచార్యులు అనువార లిద్దరు చైతన్య స్వామి కనుయాయు లయినట్లు తెలియుచున్నది. +ఈ విధముగా అచ్చట ఈ నూతన సంప్రదాయమునకు సుస్థిర స్థానము లభించెను. + +తరువాత చైతన్యుడు దక్షిణ భారతము నందును, పశ్చిమభారతమునందును చాలవరకు సంచారము చేసెను +(1509-1511). ఈ సంచారమునందు త్రోవపొడుగునను తన నూతన పవిత్ర సందేశమును ప్రబోధించుచు పోయెను. + +ఈ సంచారమునుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత, కొద్దినాళ్ళకే అట్లే ఉత్తరభారతము నందును సంచారము చేయుచు బృందావనము వరకును వెడలెను. ఈ ప్రయాణ సందర్భమున ఒకసారి వారణాసియందు ప్రకాశానందుడను పండితునితో తత్త్వవిచారమున చైతన్యుడు వాదోపవాదములు సలిపెను. ప్రకాశానందస్వామి శ్రీ శంకరాచార్యులవారి అద్వైతవేదాంతవాదియగు పరివ్రాజకుడు. శంకరులవారు వేదాంత సూత్రములపై వ్రాసిన భాష్యమును చైతన్యుడు ఖండించి, శంకరులు వేదాంత సూత్రముల స్పష్టార్థమును క్లిష్ట పరచిరని చెప్పెను. శంకరాచార్యులవారు బాదరాయణుని సరళభావములను తెలుపక, తన భావములనే బలవంతముగ వాటియందు జొనిపినా రనియు, వేదాంత సూత్రకారుడు పరిణామ వాదమును అంగీకరించి యుండగా, శంకరులు దానిని తిరస్కరించి తన వివర్త (మాయా) వాదమును తెచ్చి పెట్టినారనియు, చైతన్యుడు విమర్శించెను. చైతన్యుని అభిప్రాయము ప్రకారము పరిణామవాదమే సత్యమైనది, సమంజన మయినది. + +ఆ కాలములో బృందావనములోని పవిత్ర స్థలములన్నియు నిర్జనములై యుండెను. వాటిని జనులు మరచి +పోయియే యుండిరి. చైతన్యస్వామి ఉపదేశానుసారము బెంగాలులోని వైష్ణవోత్తములు బృందావన క్షేత్రమును +సుస్థితికి తెచ్చిరి. ఆ పుణ్యస్థలము ఒక ప్రముఖ ధర్మక్షేత్రముగా మారినదని చెప్పినచో అది వైష్ణవ మతచరిత్రలో +ఘనమైన సంఘటనముగా ఎంచవలసి యున్నది. బెంగాలు ముస్లిం ప్రభువునొద్ద ఉన్నతాధికారు లగు నిద్దరు హిందువులు ఆ ఘనకార్యమును నిర్వహించిరి. చైతన్యప్రభువు బృందావనమునకు ప్రయాణము చేయు సందర్భమున ఆ యిద్దరకు చైతన్యస్వామి దర్శనము లభించెను. వీరిద్దరు చైతన్యస్వామికి పరమభక్తు లయిపోయిరి. వీ రిద్దరు రూప గోస్వామి, సనాతన గోస్వామి అను నామముల ప్రసిద్ధి చెందిరి. వీరు బృందావనములోనే నివసింప సాగిరి. + +1515 నుండి 1533 లో పరమపదము చెందువరకు చైతన్యప్రభువు జగన్నాథపురీ క్షేత్రములోనే నివసించి +యుండెను. అచ్చట నున్నంతకాలము చైతన్య మహాప్రభువు తన నూతన ధర్మోపదేశములను వివరించు +వ్యాఖ్యాన ప్రసంగములను చేయుచుండెను. ఈ ప్రసంగముల మధ్య ఒక్కొక్కప్పుడు చైతన్య మహాప్రభువు నిర్వికల్ప సమాధి నిష్ఠుడై, దివ్యానుభూతులను పొందు చుండెను. అతని జీవిత మందలి తుది 12 సంవత్సరములలో భక్త్యావేశము అత్యంతముగ పెరుగ, ఆయన ఎల్లకాలము మతోద్రేకమునకు పరవశుడై యుండుచుండెను. ఈ పారవశ్యమును వైష్ణవ వాఙ్మయములో "దివ్యానందము” లేక “ప్రేమానందము” అనియెదరు. + +భగవంతుడు మానుష వేషము తాల్చి మనుష్యులలో మెలగుటకే శ్రీకృష్ణ రూపమున అవతరించినాడు. అనన్య +భక్తితో ఆ కృష్ణుని ధ్యానించుటయే, సేవించుటయే మోక్షసిద్ధికి హేతు వగును. కాని రాధాకృష్ణ సంబంధమయిన మధుర భక్తియెడ చైతన్యస్వామి భక్తిప్రపత్తులు ప్రగాఢములై వరలెను. ఈ మధురభక్తి భావమును ఇంక నే మతప్రవక్తయు ఇంత గాఢముగ ప్రవచనము చేసియుండలేదు. ఈ ప్రేమకు శారీరక సంబంధము లేదు. +చైతన్యప్రభువు దానిని ప్రగాఢాధ్యాత్మిక తత్త్వముపై నిలిపెను. తన సంప్రదాయము శృంగారవిహార పథములో +పడి భ్రష్టము కాకుండ చైతన్యప్రభువు తగు జాగరూకత తీసికొనెను. “ఈ సమాజములో స్త్రీలు చేరకూడదు ; తన సంప్రదాయ భక్తులు స్త్రీలతో ఎట్టి సంగతి కలిగి యుండకూడదు" అని మహాప్రభువు శాసించెను. + +చైతన్య మహాప్రభువు ఉపదేశములనుండి ఘనమైన వేదాంత తత్త్వవాఙ్మయము వర్థమానమై యున్నను, +ఆతడు విద్యా విజ్ఞాన సంప దావశ్యకతను గణించలేదు. తాను చెప్పి, చేసి, హృదయపూర్వక మయిన ఉత్సాహ +భక్తి ప్రపత్తులను తన జీవితమునందే కనబరచి, హరి-కృష్ణ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0803.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0803.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..78ac5c513ad4f36c1b109ab52fd4f8422e8616a2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0803.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +నామోచ్చారణమునే పవిత్ర మహామంత్రముగా నొనర్చి, ఆధ్యాత్మిక లక్ష్యసాధనకు మార్గ మేర్పరచెను. భగవంతుని +యందు ప్రేమభావమును జూపుటకు మొదటి సోపానము విశ్వప్రేమ అని అతడు బోధించెను. + +చైతన్యతత్త్వము : చైతన్యస్వామి వైష్ణవమతాను యాయి. అయినను ఇతనికి ముందు వచ్చిన శ్రీ రామానుజాచార్యులు, శ్రీ విష్ణుస్వామి, శ్రీ వల్లభాచార్యులు ప్రవచించిన సంప్రదాయమునకు కొంతవరకు భిన్నమైన +సంప్రదాయమును ఇతడు నెలకొల్పెను. చైతన్యస్వామి తత్త్వము ప్రకారము భాగవతము ప్రమాణగ్రంథము. +శ్రీకృష్ణుడే దేవాధిదేవుడు. త్రిజగన్మోహనాకారుడు, వన్నెలాడు, సర్వాంతర్యామి యగు పరబ్రహ్మము. ఆపర +బ్రహ్మము తాను జగద్వికారాను గతుడయ్యును, తన అద్భుత మాయాశక్తిచే పెక్కు రూపధారియగును. శ్రీకృష్ణునకు విలాసశక్తి కలదు. 'విలాసశక్తి' అనగా తనంతట తానే బహురూపములు పొందగల్గుట. ఈ విలాసశక్తి రెండు విధములు : మొదటిది ప్రభావ విలాసము. ఇది గోపికా విహార సంబంధమున కనబడును. ఈ విహార +సందర్భమున తన ప్రభావ విలాసశక్తిచే గోపికల సంఖ్యాను గుణముగ ఇద్దరిద్దరు గోపికలమధ్య ఒక కృష్ణుడుండునట్లు, పెక్కు కృష్ణరూపములను ధరించి, వ్యవహరించినాడు. రెండవది 'వైభవ విలాసము'. ఈ వైభవ విలాసశక్తిచే కృష్ణుడు, వాసుదేవ, సంకర్షణ, ప్రద్యుమ్న, అనిరుద్ధ రూపములను తాల్చినాడు. ఈ నాలుగు విభవములను చతుర్‌వ్యూహము లందురు. ప్రపంచోత్పత్తి నిమిత్తముగా పరాత్పరుడు ఈ నాలుగు వ్యూహ రూపములను ధరించును. చైతన్యుని తత్త్వము ప్రకారము వాసుదేవుడు విజ్ఞాన విభూతికిని, సంకర్షణుడు బలవిభూతికిని, ప్రద్యుమ్నుడు ప్రేమవిభూతికిని, అనిరుద్దుడు లీలావిభూతికిని ప్రతిబింబ గుణవిశిష్టులై యుందురు. ఈ వైభవవిలాసము ననుసరించియే ఏదేని ఒక వ్యూహమును పురస్కరించుకొని అవతారములు ఉద్భవిల్లును. సత్త్వ, రజస్తమో గుణముల ఆధిక్యము ననుసరించి కృష్ణుడే వరుసగా విష్ణుడుగనో, బ్రహ్మగనో, శివుడుగనో, భాసించును. + +కృష్ణుని లీలలు సూర్యోదయ, సూర్యాస్తమానముల వలె సర్వకాలము సాగుచునే యుండును. ఆతని శాశ్వత +లీలలు గోలోకమునందు విరాజమానము లగుచుండును. గోలోకము వైకుంఠలోకముపై నున్నది. + +కృష్ణునకు మూడుశ క్తులు కలవు. మొదటిది అంతశ్శక్తి. ఇది విజ్ఞానాత్మకము. రెండవది బాహ్యశక్తి. ఇది భ్రమాత్మకము. మూడవది పై రెండింటికి అభేదముగా నుండునది; ఇది జీవాత్మకము. కృష్ణుని ప్రధానశక్తి హృదయానంద సంధాయకము. ఇదియే ప్రేమశక్తిగా కనబడుచున్నది. భక్తునియొక్క హృదయములో ఈ రాగాత్మిక +భక్తి స్థిరమైపోయినపుడు అది “మహానుభావత్వము" ను పొందును. ప్రేమ పరాకాష్ఠను చెందినప్పుడు అదియే +'రాధ' యనబడును. కృష్ణునకు ఈ రాధాదేవి అత్యంత ప్రేమపాత్రురాలు ; సకలసద్గుణ సంపన్న. కృష్ణుని గాఢ +ప్రేమకు రాధయే లక్ష్యస్థానము. ప్రేమావతారముగా భావించుటచే హృదయ సంగతములగు సద్భావములు +ఆమెకు భూషణములుగా భావితమగును. ఇదియే రాధాకృష్ణ భావము. + +శ్రీ రామానుజాదులు లక్ష్మీనారాయణ భావమును ప్రతిపాదించిరి. విష్ణువే నారాయణుడు, ఆయన శక్తియే +లక్ష్మి. వీరు వై కుంఠ వాసులు, పాలనాధికారులు; కావున ఈ భావము భయభక్తి సమన్వితము. వారికి దూరము +నుండియే నమస్కరింపవలయును. వైకుంఠవాసులు విషయమున ప్రభుత భయముతో కూడిన భక్తిభావమది. + +రాధాకృష్ణభావము అట్టిది కాదు. రాధాకృష్ణభావము స్నేహభావము, సామీప్యము. అనురాగమునకు సంబంధించినది. బృందావన లీలావిహారి శ్రీకృష్ణుడు. ఈ కృష్ణుడు మిత్రుడు, బాలుడు, ప్రియుడు. కావున లక్ష్మీనారాయణ భావముకంటె రాధాకృష్ణభావము మిన్న యైన దని చైతన్యులు సిద్ధాంతీకరించిరి. ఆత్మసమర్పణము తుదిపరిణామముగలది రాధాకృష్ణభావము. గోపికా విహారమునకు విశుద్ధప్రేమయే మూలభూతము. ఇట్టి ప్రేమ సాన్నిధ్యమును బొందుటకు ఉద్ధవాదులగు భక్తులు ప్రయత్నించిరి. + +కృష్ణపరమాత్ము డనంతుడు. పరిపూర్ణ విజ్ఞానవంతుడు. ఇక జీవాత్ముడో విజ్ఞాన విషయములో అణువు. వారిద్దరు +యథావసరముగ పరస్పరాశ్రయులు. ఈ సంబంధమునకు ఎన్నడును భంగము కలుగ నేరదు. కృష్ణుడు ఆశ్రయుడు, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0804.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0804.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a042bc3f041a7e654c7c3189575b5cfa182ca32b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0804.txt @@ -0,0 +1,31 @@ +జీవుడు ఆశ్రితుడు. ఈ యిరువురికిని గల సంబంధము ఏకత్వమును, భేదత్వమును. ఇదియే చైతన్య వేదాంత +సంప్రదాయముయొక్క సిద్ధాంతము.. + +తుమ్మెదయు, మధువు వేర్వేరు. అయినను తుమ్మెద మధువుకొరకు పైని ఎగురుచు, ఆ మధువును గ్రోలినప్పుడు తుమ్మెదయొక్క పూర్ణగర్భముననే మధు వుండెను. అనగా దానితో ఏకత్వము చెందెను. అటులే జీవుడు పరమాత్మతో మొదట వేరుగా నున్నను నిశ్చలముగా నిరంతరము పరమాత్మనే వెదకుచుండును. జీవుడు +ప్రేమఫలితముగా పరమాత్మమయు డయినప్పుడు తన వ్యక్తిత్వపు టునికినిగూర్చి విస్మృతు డగును. అంత భగవంతునితో లీనమగును. దీనినే నిర్వికల్ప సమాధిస్థితి యందురు. అప్పుడు ప్రతి జీవాత్మయు భగవంతునితో +సారూప్యము చెందును. అయినను వీరిరువురును నిక్కముగ భిన్నులే. + +కృష్ణుడు మాయాశక్తియొక్క అధిపతి ; జీవుడు ఆ శక్తియెక్క దాసుడు. జీవుడు శృంఖములను త్రెంచి +పారవైచినపుడు తన ప్రకృతిని, తనకును భగవంతునకునుగల సత్యసంబంధమును ప్రస్ఫుటముగా చూడగలడు. భక్తి - ప్రేమమార్గముననేశ్రీకృష్ణ పరమాత్ముని సేవించి, మోక్షమును పొందవలయును. + +చైతన్యస్వామి ధైర్యశాలియైన సంఘ సంస్కరణ పరాయణుడు. అతడు కులభేదములను పాటించలేదు +హిందూమతములోని కర్మకాండను ఆతడు ఖండించినాడు. బ్రాహ్మణులును, చండాలురును, ముస్లిములును, +ఆతని సంప్రదాయమునందు చేరి యుండిరి. "ప్రేమించుట, ధర్మము చేయుట” అనునవే చైతన్య సంప్రదాయమునకు విశిష్టాదర్శములు. చైతన్యస్వామి వర్గమువారు ఉదారాశయులై యుండుటచే ఆ మతము ప్రాకృత జనముయొక్క విశాలాదరణమునకు పాత్రమయ్యెను. + +శ్రీచైతన్యదేవులు పవిత్రమూర్తి. లోకకల్యాణార్థమే ఈ మహాపురుషు డవతరించెనని పెక్కుమంది విశ్వాసము. +భక్తులపాలిటి పెన్నిధిగా నితడు ప్రసిద్ధి చెందెను. + +ఈ మహానుభావుని చరిత్రము అద్భుతసంఘటనములకు ఇరువయినట్టిది. ఈతని దర్శన, స్పర్శనాదుల వలనను, ప్రబోధము వలనను, దుష్టులు శిష్టులయిరి; చోరులు సద్వర్తనులైరి; దురహంకారులు వినీతులైరి; రోగులు నిరోగులైరి. ఇట్లు అందరను చైతన్యమహాప్రభువు తన ప్రభావమున భగవద్భక్తి యొక్క పావనమార్గములో +పడవేసెను. సులభ తరణోపాయమునకు దారి చూపిన వాడు శ్రీ శ్రీకృష్ణ చైతన్యదేవుడు. + +నవద్వీపనగరములో నిత్యానందుడును, శాంతిపురము నందు అద్వైతాచార్యులును, గురుపీఠముల నధిష్ఠించి, +ఆధ్యాత్మిక విషయబోధకులైరి. ఈ మతానుయాయుల కొరకు బెంగాలులోను మధురలోను, బృందావనములోను పెక్కు దేవాలయములు వెలసినవి. నవద్వీపములో చైతన్యస్వామి కంకితమైన మందిరము కలదు. ఉత్తర సిల్హటులో ఢాకా దక్షిణముచెంత చైతన్యస్వామి మందిర మొకటి కలదు. అది గొప్ప యాత్రాస్థలము. అచటికి వేలకొలది భక్తులు వచ్చుచుందురు. రాజషాహి జిల్లాలోని భేతూరునందు చైతన్యస్వామి కంకితముగా ఒక దేవాలయము కలదు. అక్టోబరు నెలలో ఇచ్చట గొప్పగా మత సమ్మేళనపు జాతర జరుగును. ఈ యుత్సవమునకు 25,000 మంది జనులు వచ్చుచుందురు. + +చైతన్యస్వామి సాంప్రదాయికులు నుదుట తెల్లని తిరుమణి గీతలను రెండింటిని నిలువుగా దిద్దెదరు. ఈ రెండు గీతలను కనుబొమలమధ్య కలిపి, అచ్చటినుండి నాసికాగ్రమువరకు ఒక గీతను పొడిగించెదరు. మూడు +పేటలుగల తులసిపూసల హారము వీరు ధరించెదరు. తులసి పూసల హారమును జపమాలగా ఉపయోగించెదరు. వీరు గురువులను ప్రభువు లందురు. శ్రీ శ్రీకృష్ణచైతన్యస్వామిని మహాప్రభు వందురు. + +చైనా చిత్రకళ : + +మానుషములును, విశ్వజనీనములును అగు శాసనముల మధ్య గల సమ్మోహనమయిన మైత్రి యందలి +విశ్వాసముపై చైనీయుల మతము ముఖ్యముగా ఆధారపడియున్నది. మనము పూర్వులకు ఒనర్చు పూజ ఈ +విశ్వజనీన మైత్రికి దోహద మొనర్చును. ఎందుచేతనన, మృతుల ఆత్మలు మాధ్యస్థమును వహించును. ఈ మతము యొక్క నైతిక ధర్మ శాస్త్రమే పౌర ధర్మశాస్త్రము కూడ నై యున్నది. అది క్రీ. పూ. ఆరవ శతాబ్దిలో కన్ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0805.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0805.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ec7f1fbbf976a83ae7bb08bd2c0da753e47eb063 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0805.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +ఫ్యూషియస్ (Confucius) అనునాతనిచే సూత్రింప బడినది. + +చైనీయుల మనస్సుపై టాయోమతము (Toism) యొక్క ప్రభావము ప్రసరించినది. టాయోమతమునకు + +లౌడ్జు (Laotse) అను యోగిపుంగవుడు ప్రవక్త. టాయో యనగా సత్యాన్వేషణమని అర్థము. అతడు కూడ క్రీ. పూ. ఆరవ శతాబ్దిలో నివసించినవాడే. చిత్రకళపై టాయోమతము (Toism) యొక్క ప్రభావ మనల్పము. మొదట చిత్రకళ నభ్యసించినవారు శ్రమణులు. అనంతర మది క్రీ. శ. మొదటి శతాబ్ది నాటికి చైనాలో ప్రవేశపెట్టబడెను. దాని ఉద్దేశము వినయమును ప్రేరేపించుటయై యున్నది. ఆత్మస్తవమును ప్రేరేపించుటకాదు. ప్రకృతి, ఓషధులు, మృగములు, మేఘములు, వాయువులు మొదలగువానితో కూడిన ఎల్ల విశ్వము నెడ ప్రేమపూర్వకమైన భక్తిని అది బోధించును. + +ఈ గూఢతత్త్వము (Mysticism) యొక్క వివిధములయిన లక్షణములు (Traits) మన శకపు ప్రారంభ +శతాబ్దులలో, చైనా యందు బౌద్ధమత వ్యాప్తిని సుకర మొనర్చెను. జెన్ (Zen) యొక్క ఉపదేశము (Teaching) బౌద్ధము యొక్క ఒక విశిష్టరూపమై యున్నది. దానికిని, టాయో మతమునకును మిక్కిలి సాధారణత గలదు. జెన్ - బౌద్ధము (Zen- Buddhism) చైనాయందు క్రీ. శ. 6 వ శతాబ్దిలో ఆవిర్భవించెను. పిదప దాని ప్రాముఖ్యము జపాను విషయమునగూడ ప్రముఖముగా నుండెను. + +ఈకెలతో వ్రాయు పద్దతినుండి చైనా చిత్రకళ విధానము వికసించి యున్నది. చైనీయులు తమ వ్రాతలను +సమాచారము లందజేయు ఒక సాధనముగా మాత్రమే భావించి యుండలేదు. కాగా లేఖనమును వారొక +కళగా భావించిరి. ఆ కళయందు తూలికారేఖల (పదార్థాపేక్ష లేకయే) విసురుడు మిక్కిలి ప్రాముఖ్యము కలది. +చైనా చిత్రకళా ప్రముఖు లందరు కవులుగనో, వేదాంతులుగనో, మతాచార్యులుగనో యుండుటయే గాక, లిపి +కళాకోవిదులుగకూ డనై (Callingraphers) యుండిరి. చైనీయుల యొక్కయు, జపానీయుల యొక్కయు +హస్తనైపుణ్యము కారణముగా, మషీతూలిక తడిదైనను, పొడిదైనను, స్థూలరేఖనుండి అతి సూక్ష్మరేఖ వరకును, +గాఢమయిన నల్లరంగు మచ్చనుండి, అత్యంత కోమల మయిన వన్నె వరకును జంకుగొంకుతోనో, ధైర్యసాహసములతోనో ఉపయోగింపబడినను, అది హావభావ వికారములను అభివ్యక్తము చేయగలిగెడిది. అట్టి చిత్తరువులు గోడలపై గాని, కాగితపు చుట్టలపై గాని, పట్టువస్త్రములపై గాని వ్రాయబడెడివి. వాటిని ప్రత్యేకపు గొట్టములలో భద్రముచేసి యుంచెడివారు. జపాను భాషలో చిత్రపటముల చుట్టలను అడ్డముగా తెరచినచో వాటిని 'మాకిమోన్' అనియు, నిలువుగా తెరచినచో వాటిని 'కాకిమోనీ' అనియు అందురు. ఈ చిత్తరువులు చూచి నంత మాత్రమున అర్థమగునవి కావు. కాని హస్తలేఖనము ఎట్లో, అట్లే ఇవి యథాక్రమముగా శ్రద్ధతో పరీక్షింప దగినవై యున్నవి. ఒక్కొక్కసారి చిత్తరువులను మడిచి చిత్రములుంచు పుస్తకము(Album)లో భద్రపరచు +చుందురు. విసనకఱ్ఱలు, కట్టె కిస్తీలు (Trays), తెరలు ఎత్తి జారవిడుచు తలుపులు- వీటిపై వివిధ రంగములు, +ప్రకృతి దృశ్యములు చిత్రింప బడుచుండును. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0807.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0807.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d91a8b22ddb1eecbf6331846b0888ac75737727e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0807.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +యత్నించుచు తాంగ్ కళాకారులయొక్క వాస్తవికతా రూపమును విస్మరించి, సంప్రదాయపు విలువలపైన మాత్రమే ఆధారపడుచు, దృగ్గోచర ప్రదేశ చిత్రములను మోనోక్రోం వాషుల తోనే వారు నిర్వహించిరి. అట్టి ప్రదేశ చిత్రములతోబాటు ఒక అడవిబాతుల ఆకాశపథ విహారమునకు సంబంధించిన విడ్డూరపు భ్రమాన్విత దృశ్యమో, లేక ఒక గండశైలాంచలమున నున్న పక్షి మున్నగు నవియో కళాకారుల అభిరుచి పాత్రములైన విషయములై యుండెను. + +యూయన్‌కు చెందిన మంగోలియన్ రాజవంశపు (క్రీ. శ. 1280-1368) పోషణక్రింద ఔత్తరాహ - దాక్షిణాత్య చిత్రకళా సంప్రదాయముల మధ్య సరిసమానత్వము రక్షితమయ్యెను. సంగ్ యుగపు ప్రదేశ చిత్ర సంప్రదాయములలో ఇంద్రియముల యొక్కగాని, బుద్ధి యొక్కగాని శక్తివలన గ్రహించెడు అత్యల్ప వ్యత్యాసమునందు ప్రేమ, ఆకార రేఖలులేని చిత్రణములు - లిపి కళతోను, కవితా కళతోను సన్నిహిత సంబంధము పరిపోషింపబడెను. + +మంగోలు జాతివారిని పరాజితుల నొనర్చిన మింగ్ సమ్రాట్టులు (క్రీ. శ. 1368-1644) ప్రాచీన సంప్రదాయ +తత్త్వమును పునః ప్రతిష్ఠించిరి. అందు వారు సంప్రదాయమును దృఢీకరించిరి. తన్మూలమున కళ యందు కళాత్మక దృష్టి ఏర్పడెను. ఆ దృష్టి చింగ్ (రాజుల) యుగమున (క్రీ. శ. 1644-1912) ప్రబలమయ్యెను. కళాకారులు +తమ ప్రాచీనుల చిత్రకళా లక్ష్మిని జూచి అత్యంతముగ ముగ్ధులై తమ రచనల యందు ప్రాచీన చిత్రలేఖన సంప్రదాయములనే దృఢముగ ననువదించిరి. ఈ ప్రవృత్తి శేషించిన కళలకు కూడ సాధారణమయినది. దృగ్గోచర ప్రకృతి దృశ్యములలో ఏక వర్ణమునే వాడవలయునను నిర్బంధ నియమమును ఉల్లంఘించుటచే అసంఖ్యాకము లయిన వర్ణముల మిశ్రీకరణమునకును, క్షుద్ర చిత్రకళా సన్నివేశముల కొరకై యత్నించుటకును, అలంకరణమునకు అతి మాత్రమయిన ప్రాధాన్య మొసగుటకును అవకాశము కలిగినది. దృగ్గోచర ప్రకృతిదృశ్య చిత్రణము నర, మృగ, పక్షి విగ్రహ సంతానముతో క్రిక్కిరిసియుండు నట్లు చేయబడెను. ఐనను అనేకము లయిన అత్యుత్తమ కళాఖండములలో సయితము, తాంగ్-సంగ్-యుగ చిత్రకళ యందలి గాంభీర్యము, అభినివేశము మరల సిద్ధించినవి కావు. + +చైనాదేశమున రాజరికము (Monarchy) 1912 వ సంవత్సరము నందు అంతమొందుటతో, ప్రజాస్వామికము +(Republic) స్థాపిత మయ్యెను. ఇపుడు చైనాకు పశ్చిమ దేశములతో ఎక్కువ సంబంధము ఏర్పడినది. అప్పటి +నుండి చైనా చిత్రకళయందు రెండు తెన్నులు (trends) - పాశ్చాత్య పద్ధతి, జాతీయ పద్ధతి అనునవి రూపొందెను. జూపియన్ (Jupeon), చై పై షీ (Chai pai sheih) అనువారు అత్యంత విఖ్యాత, సమకాలిక చిత్రకళా కోవిదులలో పేర్కొనదగినవారు. + +చైనా యందు ప్రజాప్రభుత్వము ఏర్పడిన తరువాత చిత్రకళా వస్తువుల వరణమునందు సాంఘిక వాస్తవికతను మాత్రమే చిత్రించుటకు చైనా ప్రభుత్వమువారి ప్రోద్బలము ఎక్కువగుటచే, చైనాదేశపు చిత్రకళయందు మినుకు మినుకు మనుచున్న ఆనంద గుణమును చైనీయులు కోల్పోయినారు. + +చైనాదేశము (చ) : + +పేరు - ఉనికి : చైనాదేశమును ప్రాచీన కాలమున “చుంగ్ హ్వామిన్ కువో” అని పిలిచెడివారు ; అనగా “మధ్య పుష్పరాజ్యము" అని అర్థము. దీని సంక్షిప్త రూపమే “చుంగ్ కువో”. చైనా అను పేరు చిన్ రాజవంశము వలన వచ్చినది. + +చైనాదేశము 15°48" ఉత్తర అక్షాంశము నుండి 53°35" ఉత్తర అక్షాంశము వరకును, 73°31" తూర్పు మధ్యాహ్న రేఖనుండి 135°2" తూర్పు మధ్యాహ్న రేఖవరకును విస్తరించి యున్నది. ఉత్తరమున సోవియట్ రష్యా; పశ్చిమమున మంగోలియా; ఈశాన్యమున కొరియా; తూర్పున పసిఫిక్ మహాసముద్రము; దక్షిణమున బర్మా, ఇండో - చైనాలు చైనాకు ఎల్లలు. వీని మధ్య, హోయాంగ్‌హో(పచ్చనది), యాంగ్సి, సికియాంగ్ (పశ్చిమనది) నదుల పరీవాహ ప్రదేశమే చైనా నడిగడ్డ. ఈ ప్రాంతము 18 రాష్ట్రములుగ విభజింపబడి యున్నది. ఇవిగాక మంచూరియా, అంతర మంగోలియా, సింకి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0809.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0809.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..65e396c6d313443f4dd21e00ed7e301cb60c19f5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0809.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +ననుసరించి, హొయాంగ్‌హో నదీలోయలో 50,000 సంవత్సరములకు పూర్వమే మానవుడు నివసించినాడు. +పీకింగ్, చౌకుటీన్‌ల చెంతను, యాంగ్సీ నదీలోయలో వాన్‌హిసీన్ ప్రాంతమునను క్రీ. పూ. 5000 సం. లకు చెందిన ప్రాత రాతి యుగ శిథిలములు బయల్పడినవి. వీనికిని, ఇండియా వాయవ్య సరిహద్దులలో దొరికిన సోనులోయ నాగరికతా శిథిలములకును పోలికలు గలవు. జీహాల్, దిన్‌హిసీ, ఉలన్‌హోట మొదలైన తావులు చైనాలోని నవ శిలాయుగ కేంద్రములు. ఈ యుగము నందే చైనాలో వ్యవసాయ మారంభమయినది. ఎద్దు, గుఱ్ఱము మచ్చికచేయ బడెను ఐరోపాలోని నార్డిక్ జాతులకు పూర్వమే మంగోలియా ప్రజలు గుఱ్ఱమును మచ్చిక చేసిరి. + +పౌరాణిక యుగము, ప్రాచీన చరిత్రలు : చైనాలో పౌరాణిక యుగము క్రీ. పూ. 3000 సంవత్సరముల +ప్రాంతమున ప్రారంభమైనది. నాటి చరిత్రను తెలిసికొనుటకు కొన్ని ప్రాచీన గ్రంథములు లభించినవి. వానిలో +"చుషు చినీన్" (Annals of the Bamboo Books) ప్రధానమైనది. ఇది క్రీ. పూ. 300 సమీపమున వ్రాయబడెను. క్రీ. శ. 280 లో ఒక సమాధిలో ఈ గ్రంథము లభించెనని చెప్పుదురు. దీని తరువాత పేర్కొన దగినది 'ఫాన్‌కు' రచితమైన “చీన్‌హాన్‌షు" అను గ్రంథము. క్రీ. పూ. 1500 సం. లకు చెందిన దివ్య సందేశములు (Oracles) గల ఎముకలు గూడ చైనా పౌరాణిక యుగ చరిత్రకు ఆధారములు. + +పౌరాణిక రాజవంశములు, సంస్కృతి : 'హిసియా' వంశ స్థాపకుడైన 'ఫాన్‌కు' అను నాతడు చైనానేలిన +మొదటి చక్రవర్తి యని తెలియుచున్నది. హిసియాలే చైనాలో నాగరికతను ప్రవేశపెట్టిరి. నిప్పు, వ్యవసాయములే గాక, లిపి, వాద్య సంగీతములుకూడ వాడుకలోనికి వచ్చెను. వివాహ సంబంధములు క్రమబద్ధ మొనర్ప బడెను. హుయాంగ్ టి చక్రవర్తి పట్టమహిషి పట్టు వస్త్రములను సృష్టించెనట ! హిసియాల అనంతరము షాంగ్ వంశము క్రీ. పూ. (1523 - 1027) వారు పరిపాలనచేసిరి. వీరి రాజధాని అన్యాంగు అనునది. + +1928 లో జరిగిన పురావస్తు ఖననములో ప్రాచీన అన్యాంగు నగర శిథిలములు బయల్పడినవి. మట్టి పునాదులపై దారు స్తంభములు నిల్పి, నిర్మించిన భవనములు నాటి ప్రజల వాస్తు విజ్ఞానమునకు నిదర్శనములు. ఒక మహా భవనము నందలి హాలు పొడవు 180 అడుగులు; వెడల్పు 30 అడుగులు. చక్కని పనితనము కలిగి, రంగు +పూతలుగల కంచు పాత్రలు ఈ శిథిలములలో దొరకినవి. ప్రజలు గుఱ్ఱములు పూన్చిన రథములను, చంద్రకళలు +ఆధారముగా తయారైన పంచాంగమును వాడిరి. పితృదేవతలను, ప్రకృతి శక్తులను ఆరాధించిరి. ఆకాశము, +దిశలు, నదులు, వాయువు, వారి దేవతలు. దేవతల తృప్తికై నరబలి కూడ అర్పించిరి. దివ్యవాణి యందును, +ఆత్మ, పునర్జన్మలందును వారికి నమ్మక ముండెను. రాజుతో బాటు ఆతని బానిసలను కూడ సమాధి చేయుచుండిరి. + +ప్రాచీన యుగము : (క్రీ. పూ. 1027- క్రీ. శ.618). + +ప్రాచీన రాజవంశములు : షాంగ్ వంశమును నిర్మూలించిన చౌ వంశీయులు క్రీ. పూ. 1027 నుండి క్రీ. పూ. 256 +వరకును చైనాను పరిపాలించిరి. వీరికి కొంతకాలము చావోకి నగరము (క్రీ. పూ. 1027-771), తరువాత లోయాంగ్ నగరము రాజధానులైనవి. చౌ రాజులు దుర్బలు లైనందున చైనా అంతర్యుద్ధములకును, విదేశ +దండయాత్రలకును గురియైనది. + +ఈ అరాజకతను తుదముట్టించి, చిన్ వంశస్థుడైన షిహు యాంగ్ టి అనునాతడు చైనా నుద్ధరించెను. (క్రీ. పూ. +221 - 207). చిన్న చిన్న రాజ్యములను జయించి, ఇతడు ప్రథమ చైనా సామ్రాజ్యమును స్థాపించెను. + +చైనాపై బడుచున్న హూణుల దౌర్జన్యముల నరికట్టుటకై ఉత్తర సరిహద్దులలో గొప్ప కోటగోడను ఇతడు నిర్మించెను. దీని పొడవు 1800 మైళ్లు; ఎత్తు 22 అడుగులు; మందము 20 అడుగులు. ఈ గోడకు నూరు గజముల కొకటి చొప్పున 31680 బురుజులు కలవు. ఒక్కొక్క బురుజు ఎత్తు 40 అడుగులు. ఈ గోడ ప్రపంచమందలి +వింతలలో నొకటిగా ప్రసిద్ధి చెందినది. + +షిహుయాంగ్ టి, చైనాలో భూస్వామ్యమును రద్దుపరచి రాజ నిరంకుశత్వమును నెలకొల్పెను. నిరంకుశత్వమును సుస్థిర మొనర్చుటకై 'లిన్సు' అను మంత్రి సలహాపై ప్రాచీన గ్రంథములను పరశురామప్రీతి చేసి, కవులను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0810.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0810.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44068346e3b616316150d35ef1410800ce3edad4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0810.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +క్రూరముగ శిక్షించెను. మానసిక స్వాతంత్ర్యమే నిరంకుశత్వమునకు విరోధి అని వీరి యభిప్రాయము. కాని చైనా సారస్వతము పూర్తిగా నశింపలేదు, నిరంకుశత్వము శాశ్వతము కాలేదు. ఇట్టి చిన్ వంశము 'చైనా' పేరట +చిరస్థాయి యైనది. + +క్రీ. పూ. 202 లో 'లియూచి' అను నాతడు చిన్ వంశమును నిర్మూలించి, హాన్ వంశమును స్థాపించెను. వీరి +రాజధాని సియాన్ అనునది. హాన్ వంశస్థుడైన వూటి అను నాతడు రోమను సామ్రాజ్యముతో తులతూగగల +మహా సామ్రాజ్యమును స్థాపించెను. క్రీ. శ. 220 నాటికి హాన్ సామ్రాజ్యము వై, వు, షు అను రాజ్యములుగా +విచ్ఛిన్నమైనది. చైనాచరిత్రలో ఇది మూడు రాజ్యముల యుగము . క్రీ. శ. 590 ప్రాంతమున సుయి వంశస్థులు +చైనాను సమైక్యమొనర్చి, క్రీ. శ. 618 వరకును పరిపాలించిరి. + +ప్రాచీన నాగరికతా సంస్కృతులు : ప్రాచీన కాలమునుండియు చైనా ఆర్థిక సౌష్ఠవము కలదై యున్నది. +అనాది పరిశ్రమ యగుటచే రైతులు వ్యవసాయములో ఆరితేరిరి. వరిధాన్యముతోబాటు తేయాకు పంటకు చైనా ప్రసిద్ధి చెందినది. చౌ వంశస్థులు పంటకాలువలు త్రవ్వించి నీటిపారుదల సౌకర్యములను కలిగింపగా. +షీహుయాంగ్‌టి భూస్వాముల నణచి రైతులకు మేలు చేకూర్చెను. ఇండియానుండి ముతక పంచదారను చేయుట నేర్చుకొని, చైనావారు చక్కెరను తయారు చేసిరి. పట్టు, పింగాణీ పరిశ్రమలకు చైనా పెట్టినది పేరు. పట్టు వస్త్రములు ఇండియాలో చీనాంబరములని ప్రసిద్ధి చెందినవి. ఈ పరిశ్రమకు టింగ్‌చౌ నగరము కేంద్రము. ఈ యుగముననే, కాగితమును గూడ చైనా తయారు చేసెను. జపాను మొదలు రోము వరకును చైనా పట్టు బట్టలు +ఎగుమతి యగుచుండెను. ఒక 'లోయాంగ్ 'లోనే 120 వర్తకశ్రేణు లుండెడివి. + +మతప్రవక్తలు : గ్రీసు, పర్షియా, ఇండియా దేశములలో వలెనే, చైనాలో కూడ క్రీ. పూ. 6 వ శతాబ్దమున గొప్ప సాంస్కృతికోద్యమము ప్రారంభమైనది. సుప్రసిద్ధ మతప్రవక్తలు బయలుదేరి, శుష్కకర్మకాండ, మూఢవిశ్వాసముల నుండి ప్రజల దృష్టిని ఆత్మ పరిశీలన, నైతిక ప్రవర్తనల వైపు మరలింప యత్నించిరి. చైనాలో ఈ ఉద్యమమునకు కన్‌ఫ్ఫ్యూషియస్ (క్రీ. పూ. 551-478) నాయకుడు. ఈతడు చైనాకు వేదవ్యాసునివంటి వాడు. 'లు' రాష్ట్రమున, చౌ పట్టణవాసియైన షులియాంగ్‌హో అను నిరుపేదకు, కన్ఫ్యూషియస్ జన్మించెను. బాల్యమునందే, ప్రాచీన సారస్వతము నంతటిని పుక్కిటబట్టి మహావిద్వాంసుడని పేరు ప్రతిష్ఠలు సంపాదించెను. క్రమముగా కన్‌ఫ్యూషియస్‌కు పెక్కు మంది శిష్యులు ఏర్పడిరి. కొంతకాలము చుంగ్‌ టు మండలాధ్యక్షుడుగాను, 'లు' రాష్ట్ర ప్రధానిగాను వ్యవహరించి, శేషించిన జీవితము పదునాలుగు సంవత్సరములు, దేశాటనమొనర్చుచు ధర్మబోధలో గడపెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0811.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0811.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cafa3440da2e1381a8e0bfb1851054bd2b99c0b1 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0811.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ప్రాచీన ధర్మసూత్రములను క్రోడీకరించి మానవతా వాదము పునాదిగా, విశిష్టమైన సాంఘిక రాజకీయ తత్త్వమును, కన్‌ఫ్ఫ్యూషియస్ ప్రతిపాదించినాడు. ప్రశాంతమైన కుటుంబమునకు ఆధారమైన సహనము, +సామరస్యము, సౌమనస్యము, విశ్వాసము, భక్తిప్రపత్తులు మొదలైన గుణములే ప్రజలందరిలోను, ప్రజలకును ప్రభుత్వమునకును మధ్య ఏర్పడి నప్పుడే మానవుడు సుఖముగా జీవింపగలడు. ప్రపంచము శాంతిధామము +కాదు అనునదే కన్‌ఫ్యూషియస్ తత్త్వములోని సారాంశము. కన్‌ఫ్యూషియస్ రచనలను నిన్న మొన్నటి వరకును చైనాలో కంఠస్థము చేయుచుండెడి వారు. చైనా విద్వత్తుకు అదియే గీటురాయియై యుండెను. + +కన్‌ఫ్యూషియస్ సమకాలికుడైన లౌజే (Laotse) టోయీ మతమును (Toism) స్థాపించినాడు . ఈ మతస్థులకు లౌజే రచించిన లావోటి కింగ్ (పవిత్రమార్గము) అను గ్రంథమే వేదము. ఇందలి సిద్ధాంతములు చాలవరకు హేతువాద బద్దము లయినవి. లౌజేకూడ శీలమునకు ప్రాధాన్యము నిచ్చెను. కాని సంప్రదాయ సిద్ధములైన మూఢాచారముల పట్ల విశ్వాసమే సమస్త అనర్థములకు కారణమని అతడు చాటెను. అందుచేతనే కన్‌ఫ్యూషియస్ సంప్రదాయవాదులకును, లౌజే విప్లవవాదులకును మార్గదర్శకులైరి. + +టోయీ మతముకంటె, చైనాలో కన్‌ఫ్యూషియస్ సిద్ధాంతములే ప్రజాదరణమును పొందినవి. + +అందుకు మెన్సియస్ (క్రీ. పూ. 372-289), హ్సుజు (క్రీ. పూ. 320 - 285), అను దార్శనికులు కారణము. వీరు +కన్‌ఫ్యూషియస్ సిద్ధాంతములకు వ్యాఖ్యానములు రచించి ప్రజలలో ప్రచార మొనర్చిరి. “మానవుడు సహజముగా +నీతిపరుడు. అవినీతికి దుష్టశక్తుల ప్రభావమే కారణము. ప్రేమ, ధర్మము, నశించినప్పుడు మానవులను మృగములు భక్షించుటేగాక, మానవు లొకరి నొకరు భక్షింతురు” అని మెన్సియస్ బోధించెను. హ్సుజు సిద్ధాంతములకును భారతదేశములోని చార్వాక దర్శనమునకును పోలిక లున్నవి. + +బౌద్ధము : ఈ మతములకు తోడుగా, ఇండియానుండి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0812.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0812.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb872d294bfa640fbc984737aa475460fe4f9898 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0812.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +బౌద్ధము క్రీ. పూ. 1, 2 శతాబ్దములలోనే చైనాలో ప్రవేశించినది. చిన్ వంశస్థులు బౌద్ధమతమును విశేషముగ ఆదరించిరి (అచిరకాలములో, కన్‌ఫ్యూషియస్, లౌజే, గౌతమబుద్ధుడు - చైనీయులకు త్రిమూర్తులైనారు). చిన్ యుగమున, చైనాలో ముప్పదివేల బౌద్ధవిహారములు వెలసినట్లును, వానిలో 20 లక్షల మంది భిక్షువులు నివసించినట్లును తెలియుచున్నది. టావాన్ అను బౌద్ధ భిక్షువు (క్రీ. శ. 312-285) పెక్కు మత గ్రంథాలు రచించి ప్రసిద్ధి చెందెనట ! చైనీయులు భారత బౌద్ధాచార్యులను తమ దేశమునకు ఆహ్వానించి గౌరవించిరి. అట్టివారిలో కుమారజీవుడు అగ్ర గణ్యుడు (క్రీ. శ. 343-413). ఇతడు మూడు వందలకు పైగా బౌద్ధ గ్రంథాలను చైనా భాషలోనికి తర్జుమా చేసెను. చైనా బౌద్ధభిక్షువు లనేకులు ఇండియాలోని బౌద్ధ క్షేత్రములను దర్శించుటకై వచ్చిరి. అందు పాహియాను, హుయాన్‌సాంగ్ అనువారు సుప్రసిద్ధులు. హుయాన్‌సాంగ్ (క్రీ. శ. 604-664) నలందాలో విద్యాభ్యాస మొనర్చి, ఆచార్యుడుగా పనిచేసి, దేశమందలి ప్రఖ్యాత బౌద్ధ క్షేత్రములను దర్శించి, 600 బౌద్ధ గ్రంథములతో స్వదేశమునకు మరలెను. ఇతడు చైనా భాషలోనికి తర్జుమా చేసిన బౌద్ధ గ్రంథములు 1300 సంపుటములైన వట! నాగార్జునాచార్యుని శూన్యవాదము. అతని మహాయాన మత శాఖగా పరిగణింపబడు ధ్యాన బౌద్ధము చైనాలో విశేష వ్యాప్తి చెందెను. చాంగన్ బౌద్ధమత విద్యా కేంద్రమై దూరదేశములనుండి కూడ విద్యార్థుల నాకర్షించెను. ఇండియాలో వలెనే చైనాలోకూడ బౌద్ధమతము శిల్ప, చిత్రలేఖనములకు దోహదకారి యైనది. ఇందుకు ఉత్తర చైనాలో యున్ కాంగ్ పర్వత సానువున చెక్కబడిన 50 అ. ఎత్తు బుద్ధ విగ్రహము, టెన్ +హుయాంగ్ చెంత తవ్వబడిన వేయి బుద్ధ గుహలు నిదర్శనములు. ఈ గుహలలో మనోహరములైన శిల్పములు, కుడ్య చిత్రములు కన్నులకు విందుచేయును. వీనిలో అమరావతీ, అజంతా కళా సంప్రదాయములు స్పష్టముగ కన్పించును. + +సారస్వతము : చైనా ప్రాచీన సారస్వతము తొమ్మిది గ్రంథములుగా విభాగము గావింపబడినది. అందు మొదటి +ఐదు గ్రంథములు హాన్ యుగమున (క్రీ. పూ. 200-క్రీ. శ. 220) క్రోడీకరింప బడెను. మిగిలినవి సుంగ్ యుగములో (క్రీ. శ. 960-1279) తయారైనవి. ఆ గ్రంథములు : (1) ఇచింగ్ (మత గ్రంథము), (2) షూచింగ్ (చరిత్ర); (3) షిచించ్ (కవిత్వము); (4) లీచీ (సాంఘి కాచారములు); (5) చున్ చియు; (6) లున్‌య; (7) టూహిస్యు; (8) చుంగ్‌యంగ్ ; ; +(9) మెంగ్‌ట్సుషు. ఈ గ్రంథములపై హాన్ యుగమున భాష్యములు రచింపబడినవి. ఇదిగాక చైనాలో అపారమగు బౌద్ధమత వాఙ్మయ సృష్టి జరిగినట్లు పైన పేర్కొనబడినది. + +చైనా చక్రవర్తులు ప్రజలలో విద్యాబుద్ధుల వ్యాప్తికై శ్రద్ధ వహించిరి. చౌ యుగముననే పాఠశాలలు అసంఖ్యాకముగ నెలకొల్ప బడెను. హాన్ వంశస్థులు ప్రారంభించిన ప్రభుత్వ పరీక్షలు విద్యాభివృద్ధికి దోహద మొసగెను. ఈ పరీక్షలలో ఉత్తీర్ణులైన వారే ఉద్యోగములలో నియమింపబడుచుండిరి. ప్రతి సంవత్సరము 30,000 మంది +విద్యార్థులు ఈ పరీక్షలకు హాజరుగు చుండిరి. జన్మహక్కును బట్టి కాక విద్యను, సమర్థతను నిర్ణయించు పరీక్షా ఫలితములనుబట్టి ఉద్యోగము లిచ్చు ఈ పద్దతి ప్రాచీన చైనా సంస్కృతి లోని విశిష్ట లక్షణము. + +మధ్యయుగము : (క్రీ. శ.618-1644). మధ్యయుగమున, తరచు రాజకీయ ఐక్యము నశించి, చైనా విదేశ +దండయాత్రలకు గురియైనది. క్రీ. శ. 618 లో, చాంగన్ రాజధానిగా స్థాపించిన టాంగ్ వంశము వారు చైనాను +సమైక్య మొనర్చి పాలించిరి. వీరు కొరియా, మంచూరియా, ఇండియా, పర్షియాలతో మైత్రి నెరపిరి. క్రీ. శ. 907 లో, చువెన్ అను నాతడు విజృంభించి, టాంగ్ వంశమును నిర్మూలించుటతో చైనా సామ్రాజ్యము విచ్ఛిన్నమై +లియాంగ్, టాంగ్, జిన్, హాన్, చౌ మున్నగు వంశముల వారు పది రాజ్యములను స్థాపించిరి. చివరకు చౌ వంశస్థుడైన చావో కు యాంగ్ యిన్ అను నాతడు క్రీ. శ. 960 లో సింహాసన మాక్రమించి సుంగ్ వంశమును స్థాపించెను. ఈ వంశమువారు క్రీ. శ. 1279 వరకును చైనాను పాలించిరి. + +సుంగుల కాలమున కీటాన్, తార్తార్, మంగోలు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0815.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0815.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..917dec7a627010ab669e9b0043ec16af4573f3da --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0815.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +మున్నగు అనాగరిక జాతుల వారు చైనాపై దండెత్తిరి. వీరిలో మంగోలుల నివాస స్థానము ఆల్టాయి కొండలు ; +వారు వేట, పశుపాలనము వృత్తులుగా గల సంచార జీవనులు, చాల క్రూర స్వభావులు. క్రీ. శ. 13 వ శతాబ్దారంభమున టెమూజన్ అను నాయకుడు మంగోలులను సమైక్య మొనర్చి, దండయాత్రలు ప్రారంభించెను. ఇతడే లోక విద్రావణుడైన చెంగిజ్‌ఖాను. ఇతడు చైనాపై దండెత్తి హొయాంగ్‌హో నదికి ఉత్తర భాగము నాక్రమించెను. చెంగిజ్‌ఖాను మనుమడైన కుబ్లయిఖాను, (క్రీ. శ. 1259-1294) సుంగులను తొలగించి, చైనా +నాక్రమించెను. ఖాన్ బాలీక్ అను నామాంతరము గల పీకింగ్ నగరము కుబ్లయిఖానునకు రాజధాని. సువిశాల +మయిన మంగోలు సామ్రాజ్యమున కధిపతియైన కుబ్లయిఖాను ఆస్థానము, పలుదేశముల రాయబారుల నాకర్షించెను. జినోవా (ఇటలీ) వర్తకుడు, సుప్రసిద్ధ ప్రపంచ యాత్రికుడును ఐన మార్కో పోలో అనునాతడు కుబ్లయిఖాను ఆస్థానములో గౌరవము లందుకొనెను. + +మంగోలులను తుదముట్టించి, చుయువాన్ చాంగ్ (హుంగ్ వు) మింగ్ వంశమును స్థాపించెను. ఈ వంశము +వారు చైనా జాతీయులు : వీరు సుమారు 300 సంవత్సరములు పాలించి చైనా సంస్కృతిని పునరుద్ధరించి మెరుగులు దిద్దిరి. ఆంతరంగిక విప్లవముల వలనను, విదేశ దండయాత్రల వలనను మింగులు బలహీనులైరి. క్రీ .శ. 1644 లో మంచూ జాతులచే జయింప బడిరి. చైనాలో మంచూ వంశము స్థాపింపబడెను. + +మధ్యయుగ సంస్కృతి : రాజకీయ కల్లోలములకు గురియైనను, మధ్యయుగమున చైనా ఆర్థిక సాంస్కృతిక +పురోగతిని సాధింపగలిగెను. జాతి ఆదాయమునకు ముఖ్య ఆధారమైన వ్యవసాయమునందు చక్రవర్తులు శ్రద్ధవహించిరి. రైతులకు భూములు పంచి పెట్టబడెను. టాంగ్ చక్రవర్తి లిషిమిన్ (క్రీ. శ. 627-649) "రైతుల నుండి +ఎక్కువ పన్నులు వసూలుచేయు రాజు తన శరీరమాంసమును తానే భక్షించు మూర్ఖుడు" అట ! సుంగ్ ప్రధాని +యైన వాంగ్ ఆన్‌షి (క్రీ. శ. 1021-1081) ప్రవేశపెట్టిన ఆర్థిక సంస్కరణలు ప్రజల శ్రేయోభివృద్ధికి దోహదమైనవి. ఇనుము, రాగి, వెండి, బంగారము మున్నగు ఖనిజములు విరివిగా త్రవ్వబడెను. పరిశ్రమలు పెంపొందెను; కై ఫెంగ్, లోయాంగ్, జుంకా మొదలైన నగరాలు పట్టుపరిశ్రమకును; కాంటన్, మింగ్‌చౌ నగరాలు విదేశ వాణిజ్యమునకును కేంద్రములైనవి. ఇంతటి గొప్ప ఐశ్వర్య సంపన్నమగుటచేతనే మార్కోపోలో చైనాను బంగారు దేశ మని అభినుతించినాడు. మంచూ చక్రవర్తియైన చీన్‌లుంగ్ అను నాతడు సగర్వముగా ఆంగ్లేయుల కీ విధముగా చాటగల్గెను. “మేము సమస్త ఐశ్వర్య సంపన్నులము; మా దృష్టిలో మీ వింత వస్తువులకు విలువలేదు. కాబట్టి మీ దేశ వస్తువులతో మాకు పనిలేదు.” + +బౌద్ధమతముతో బాటు చైనాలో మహమ్మదీయ క్రైస్తవ మతములు వ్యాప్తిచెందినవి. దేశ ఐశ్వర్యము, సారస్వత లలిత క ళాభివృద్ధిలో ప్రతిఫలించినది. సుప్రసిద్ధులైన లిపో కవి (క్రీ. శ. 701-762), టుపు కవి అనువారు +(క్రీ. శ. 712-770) టాంగ్ చక్రవర్తుల పోషణము నందుకొనిరి. మింగ్ వంశస్థులు చైనా సంస్కృతికి మెరుగులు +దిద్దిరి. చైనాభాషలో పెక్కు నిఘంటువులు, సచిత్ర విజ్ఞాన సర్వస్వములు ప్రచురింపబడెను. కొయ్యదిమ్మలపై +సిరాపూసి అచ్చువేయు సాధనమును చైనీయు లీ యుగమున నిర్మించిరి. కాగితము, అచ్చుయంత్రము సారస్వత +వ్యాప్తికి చాల సహాయకారులైనవి. ప్రభుత్వ పరీక్షలు కూడ ప్రజలలో విద్యాభివృద్ధికి తోడ్పడెను. పీకింగ్ నగరమున కుబ్లయిఖాన్ ఒక విశ్వవిద్యాలయమును స్థాపించెను. + +ఆధునిక యుగము - మంచూ రాజవంశము : (క్రీ. శ. 1644–1911) మంచూ వంశస్థులు చైనా, టిబెట్, ఫార్మోజా, టర్కీస్థానుల నాక్రమించి, సువిశాల సామ్రాజ్యమును స్థాపించిరి. బర్మా, నేపాల్, అస్సాములుకూడ వీరి దండయాత్రలకు గురియైనవి. కొరియా, మంచూ చక్రవర్తులకు కప్పము చెల్లించెను. మంచూ చక్రవర్తులు చైనా సంస్కృతి నవలంబించి ఆదరించిరి. రాజ్యాంగ విధానమును కూడ యథాతథముగ ననుసరించిరి. కాని +చైనా ప్రజలకు మంచూ చక్రవర్తులపట్ల గౌరవ విశ్వాసము లేర్పడలేదు. చైనా ప్రజలు వారిని విదేశీయులుగా, +దురాక్రమణదారులుగా నిరసించిరి. అందుచేత మంచూ చక్రవర్తులు దేశమున కీలక స్థానములందు సైన్యములు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0816.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0816.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bdafb1f01cce08d4ee21bedf75e14dfaeff2da80 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0816.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +నెలకొల్పి పరిపాలన సాగించిరి. ఈ పరిస్థితులలో చైనాలో ఐరోపియనులు ప్రవేశించిరి. + +ఐరోపియనులు, నల్లమందు యుద్ధములు : వాస్కోడిగామా గుడ్‌హోపు మార్గమును కనుగొన్ననాటినుండి, +సముద్రమార్గమున పాశ్చాత్యులు చైనాకు రాసాగిరి. క్రీ. శ. 1557 నాటికి పోర్చుగీసువారు క్వాంటంగ్, ఫ్యూకిన్ రాష్ట్రములలో స్థావరము లేర్పరచుకొనుటయే గాక, మకావోలో కోటలు కట్టుకొనిరి. పోర్చుగీసువారి అడుగు జాడలలో, డచ్చివారు ఫార్మోజా దీవి (తైవాన్) లో క్రీ. శ. 1664 నాటికి స్థావరములను సాధించిరి. క్రమముగా చైనా వాణిజ్యము ఆంగ్లేయులను కూడ ఆకర్షించెను. 1773 లో ఆంగ్ల రాయబారి యైన మెకార్ట్నీ, మంచూ చక్రవర్తి చీన్‌లుంగ్‌ను దర్శించి, చైనాలో వాణిజ్య హక్కుల వర్థించెను. చక్రవర్తి నిరాకరించుటతో మెకార్ట్ని రాయబారము +విఫలమైనది. కాని మంచూ చక్రవర్తులు మకావో రేవులోను, కాన్‌టన్‌లోను విదేశ వర్తకులకు ప్రవేశార్హత నొసగిరి. కావున ఈ రెండు నగరములు పాశ్చాత్య వాణిజ్య కేంద్రములైనవి. + +ఆంగ్లేయులు చైనాకు నల్లమందు దిగుమతిచేసి అపారమైన లాభములు గడించు చుండిరి. నల్లమందు అలవాటు వలన ప్రజల ఆరోగ్యమునకు హాని కలుగు చున్నదని, చియాచింగ్ చక్రవర్తి (1800) నల్లమందును నిషేధించెను. ఆంగ్లేయులు దొంగచాటుగా నల్లమందు వర్తకమును కొనసాగించిరి. 1839 లో లిన్‌చిహిసు అను +ఉద్యోగి, క్యాంటన్ లో 20 వేల పెట్టెల దొంగ నల్లమందును పట్టుకొని తగులబెట్టెను. దీనితో చైనా ప్రభుత్వమునకును; ఆంగ్లేయులకును రెండు యుద్ధములు జరిగెను. ఇవియే నల్లమందు యుద్ధములు (Opium wars). మొదటి యుద్ధములో (1839-1842) చైనా ఓడిపోయి 'నాన్‌కింగ్' సంధి చేసికొని ఆంగ్లేయులకు హాంగ్ కాంగ్ ద్వీపము నిచ్చుటయేగాక కాన్‌టన్, షాంఘై, అమాయ్, ఫూచో, నిన్‌గ్‌ఫూ రేవులలో స్వేచ్ఛగా వర్తకము చేసికొనుటకు హక్కుల నిచ్చెను. క్రైస్తవమత ప్రచారమునకును అనుమతించెను. 1856 వ సం॥ యుద్ధములోకూడ చైనా పరాజయము పొంది, టీన్‌ట్సిన్ సంధి చేసికొని, ఆంగ్లేయులకు మరికొన్ని హక్కు లొసగి పై సంధి షరతులను +ఫ్రాన్సు, అమెరికా, జర్మనీ, నార్వే మొదలయిన దేశములకు గూడ వర్తింపజేసెను. దీనికే "మిక్కిలి అభిమానముతో చూడబడెడి జాతుల" హక్కులందురు (Most favoured Nation treatment). చైనాలో తమతమ +న్యాయస్థానములు నెలకొల్పుటకుకూడ పాశ్చాత్యులకు హక్కు లీయబడెను (Extra - territorial Rights). మంచూ సామ్రాజ్యాధికారము విచ్ఛిన్నమై, చైనాలో పాశ్చాత్యుల అధికార ప్రాబల్యములు స్థిరపడసాగినవి. + +టైపింగ్ తిరుగుబాటు క్రీ. శ. 1850-1865 : పై పరిణామముల ఫలితముగ చైనా ఆర్థిక వ్యవస్థ భగ్నమైనది. +పన్నులబాధ నానాటికి పెరుగుచుండెను. నల్లమందుతో బాటు, వస్త్రములు మొదలైన పెక్కు విదేశ వస్తువులు +దిగుమతియై దేశపరిశ్రమలు పూర్తిగ నశించెను. నిరుద్యోగము ప్రబలమైనది. మంచూ ప్రభుత్వమునందును, +విదేశీయుల పట్లను ద్వేషము పెచ్చు పెరుగ సాగినది. "ప్రజలకు ఉద్యోగు లనిన భయము. ఉద్యోగులకు విదేశ +భూతము లనిన భయము. విదేశ భూతములకు ప్రజ లనిన భయము.” + +ఈ పరిస్థితిలో, క్వాంగ్సీరాష్ట్రవాసియైన హుంగ్ హిస్యు సుంగ్ అను క్రైస్తవ ఉపాధ్యాయుడు, తాను "జీససు తమ్ముడ" నని ప్రకటించుకొని మంచూ ప్రభుత్వముపై తిరుగుబాటు పురికొల్పెను. తండోపతండములుగ ప్రజ లీ తిరుగుబాటున చేరుటతో, 1856 నాటికి తొమ్మిది రాష్ట్రములు హుంగ్ వశమైనవి. నాన్‌కింగ్ రాజధానిగా +“దివ్యశాంతి రాజ్యము” ను (Tai Ping Tien Kuo) హుంగ్ స్థాపించెను. కాని, విదేశీయుల సహాయముతో +మంచూ చక్రవర్తులు ఈ తిరుగుబాటు నణచివేయ గలిగిరి. టైపింగ్ తిరుగుబాటు మంచూ చక్రవర్తుల అసమర్థ +నిరంకుశత్వమునకు తోకచుక్క యైనది. + +చైనా జపాన్ యుద్ధము 1894 : పాశ్చాత్య రాజ్యములతో బాటు జపాన్‌కూడ. చైనాదుస్థితిని అవకాశముగా గొని +ఆసియాలో విస్తరించుటకు ప్రయత్నించెను. 1894 లో కొరియాపై అధికారమును గురించి చైనా, జపానులకు జరిగిన యుద్ధములో చైనా ఓడిపోయి 'షిమొనెస్కీ ' సంధి చేసికొనెను. దీనిప్రకారము ఫార్మోజా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0817.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0817.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dccd7257c01dece96609718d58564f8f5642d8c2 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0817.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +దీవిని, లయోటంగ్ ద్వీపకల్పమును, ఆర్థర్ రేవు పట్టణమును, జపాను పరము చేయుటకు చైనా అంగీకరించెను. +కాని ఆర్థర్ రేవుపట్టణముపై చిరకాలమునుండి రష్యా తన దృష్టిని ప్రసరించి యుండెను. అందుచే రష్యా, ఫ్రాన్సు, +జర్మనీలను కలుపుకొని 'షిమొనెస్కీ' సంధిని రద్దుచేయించెను. జపాను రష్యాల వైరమునకు ఇదియే నాంది. ఈ +యుద్ధము వలన చైనా నిస్సహాయత పూర్తిగా వ్యక్తమగుటయే గాక, చైనా భూభాగములకై విదేశీయుల మధ్య పోటీ ఆరంభమైనది. + +చైనాలో పాశ్చాత్య అధికార విస్తరణము 1895-1898 : పాశ్చాత్య రాజ్యములవారు అపారమగు ధనమును చైనాకు అప్పుగా నిచ్చి యుండిరి. వారు 'షిమొనెస్కీ' సంధి సందర్భమున జపానునకు వ్యతిరేకముగ చైనాపక్షమునే వహించిరి. అందుచే వారు, మంచూ ప్రభుత్వము నుండి పెక్కు హక్కులను బడసి తమ ప్రాబల్యమును ఇనుమడించుకొన సాగిరి. రష్యా ఆర్థరురేవును, జర్మనీ సింగ్ టావోరేవును, ఫ్రాన్సు క్వాంగ్ చౌవాన్ రేవును, ఇంగ్లండు వై హెవై రేవును ఆక్రమించిరి. విదేశ వస్తువులపై రహదారి సుంకములు తొలగింపబడెను. దేశమున పన్నుల వసూలుపై తనిఖీ చేయు నధికారమును ఆంగ్లేయులు సంగ్రహించిరి. రైలుమార్గములను నిర్మించు హక్కులు పాశ్చాత్యుల కీయబడెను. క్రమముగా రష్యా మంచూరియా, మంగోలియాలలోను, ఫ్రాన్సు ఫ్యూనాన్ రాష్ట్రములోను, జర్మనీ షాన్‌టుంగ్ రాష్ట్రములోను, బ్రిటను యాంగ్సీ లోయలోను, జపాను ఫూకిన్ రాష్ట్రములోను తమ తమ ప్రాబల్యములను నెలకొల్పిరి. + +అచిరకాలములో, చైనా స్వాతంత్ర్యమును అంతరింప జేసి, పాశ్చాత్యులు తమలో తాము చైనాను విభజించు +కొందురేమో అను భయ మేర్పడెను. నాటి వరకును, అమెరికా చైనాతో వర్తకము చేయుచుండెనే కాని, చైనాలో పలుకుబడి ప్రాంతమును సంపాదించుటకు ప్రయత్నింపలేదు. చైనా స్వాతంత్య్ర మంతరించినచో తన వాణిజ్యపు హక్కులకు భంగము వాటిల్లు నని అమెరికా భయపడెను. అందుచే ఆమెరికాప్రభుత్వ కార్యదర్శియైన +హే అను నాతడు 1899 లో నొక ప్రకటన (Open Door Policy) గావించెను. దాని సారాంశమేమనగా, చైనాలో +అన్నిజాతులవారును వర్తకము చేసికొనవచ్చును. కాని ఏ ప్రాంతమునుగాని సంపూర్ణాధికారములతో నాక్రమింప +గూడదు. నామమాత్రావశిష్టమైన స్వాతంత్ర్యమును గుర్తించి పాశ్చాత్యులు చైనాను ఉమ్మడిగా దోచుకొన సాగిరి. + +బాక్సరు విప్లవము 1900-1901 : చైనా సామ్రాజ్య మెప్పుడో అంతరించినది. చైనా నడిగడ్డపై కూడ మంచూ +చక్రవర్తుల అధికారము నామమాత్రమైనది. దేశ ఆర్థిక జీవితముపై విదేశీయుల ఆధిపత్య మేర్పడెను. దేశము +నలుమూలల విదేశ సైన్యములు నిల్పబడినవి. దేశీయ పరిశ్రమలు నశించినవి. నిరుద్యోగుల సంఖ్య నానాటికి +పెరిగి పోవుచుండెను. కరువు కాటకములు తాండవింప సాగినవి. మరొక వైపున పాశ్చాత్య సంపర్కము వలన +ప్రజాస్వామ్యము, జాతీయత, మొదలైన భావములు ప్రజలలో వ్యాపింప సాగెను. విద్యావంతులలో మంచూ +చక్రవర్తుల పట్ల అసంతృప్తి. విదేశీయులపై ద్వేషము ప్రబలు చుండెను. బాక్సరులు మొదలైన రహస్య విప్లవ +సంఘముల వారు విధ్వంసక చర్యలు సాగించిరి. + +చక్రవర్తి క్వాంగ్ షూ అనునాతడు పరిస్థితి విషమించిన దని గ్రహించి, సంస్కరణముల ద్వారా దేశమును ఉద్దరించుటకు సంకల్పించెను. కాంగ్ యువై, లియాంగ్ చిచో అను విద్వాంసు లాతనికి సలహాదారు లైరి. కాని సంరక్షకురాలుగా నున్న రాజమాత, జీహిసి అనునామె చక్రవర్తిని నిర్బంధములో నుంచి, సంస్కరణోద్యమమును రద్దుచేసెను. అంతటితో, బాక్సరులు తిరుగుబాటు చేసిరి. బాక్సరులను విదేశీయులపై మరలించుటకు జీహిసి ప్రయత్నించెను. బాక్సరులు పీకింగ్ లోని విదేశ స్థావరములను ముట్టడించుటతో, విదేశీయు లందరు నేకమై, బాక్సరుల నణచివేసిరి. విదేశీ సైనికులు మంచూ రాజాంతఃపురమును కూడ కొల్లగొట్టిరి. దేశమున శాంతి +నెలకొల్పబడెను. మంచూప్రభువు విదేశీయులతో సంధి చేసికొని 135 కోట్ల రూపాయల విలువ గల ధనమును +నష్టపరిహారముగ నొసగెను. చైనా జాతీయదైన్యములో ఇది చివరి మెట్టు. + +రష్యా - జపాను యుద్ధము 1904-1905 : షిమొనెస్కి సంధి రద్దయి నప్పటినుండి, రష్యాపై జపాను పగబట్టి \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0818.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0818.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd436f9108b354fd0a82834602f731b3ced35b73 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0818.txt @@ -0,0 +1,27 @@ +యుండెను. బాక్సర్ విప్లవ సందర్భములో రష్యా సైన్యములు మంచూరియా నాక్రమించెను. అందుకు జపాను +అభ్యంతరముచెప్పెను. కాని రష్యా లెక్కచేయలేదు. ఆసియాలో, రష్యా సామ్రాజ్య విస్తరణము జపానుకేకాక, +ఆంగ్లేయులకు గూడ కంటకముగా నుండెను. అందుచేత 1902 లో ఇంగ్లండు, జపాను దేశములు సంధి చేసికొని +మైత్రి వహించెను. ఇది అవకాశముగా, జపాను రష్యాపై యుద్ధమునకు దిగెను. ఈ యుద్ధమున రష్యా ఓడిపోయి +పోర్ట్సుమత్ సంధి (1905) చేసికొని, కొరియాను, లయోటంగ్ ద్వీపకల్పమును, సాఖలీను ద్వీపములో అధిక +భాగమును జపానున కొసగుటయేగాక, మంచూరియా నుండి వైదొలగుట కంగీకరించెను. రష్యాపై జపాను +విజయము, పరాధీను లయిన ఆసియా ప్రజలలో ఆత్మవిశ్వాసమును కలిగించినది. + +చైనా సంస్కరణోద్యమము : జపాను విజయము మంచూ ప్రభువుల కండ్లు తెరచెను. రాజమాతయు, +క్వాంగ్‌షు చక్రవర్తియు, సంస్కరణల ద్వారా చైనాను పునరుజ్జీవింప సమకట్టిరి. సైన్యము నందును, పరిపాలనలోను, పెక్కుమార్పులు తేబడెను. బానిసత్వము రద్దు చేయబడెను. ప్రభుత్వపు పరీక్షలు నిలిపివేయ బడెను. పాఠశాలలు అసంఖ్యాకముగ నెలకొల్పబడెను. వానిలో పాశ్చాత్య విద్యా విధానము అమలు జరిగెను. రాష్ట్రములలో శాసనసభ లేర్పాటు చేయబడెను (1908). పాశ్చాత్య రాజకీయ, ఆర్థిక విధానములను పరిశీలించుట కొక సంఘమును పంపి, వారి సూచనలను అమలు జరుపుదు మని మంచూ ప్రభువులు ప్రకటించిరి. + +1908 లో రాజమాతయు, చక్రవర్తియు మరణించిరి. పసిబాలుడైన 'పూయి' సింహాసన మెక్కెను. ఆతని సవతి తల్లి 'లంగ్ యూ' అనునామె సంరక్షకురాలైనది. చైనాను దోచుకొనుచున్న విదేశ సామ్రాజ్యవాదుల కిది మంచి అవకాశమైనది. సంస్కరణోద్యమము వెనుకంజవేసెను. పూర్వ పరిస్థితులు పునరుద్ధరింపబడెను. ప్రజల కిది పెద్ద అశాభంగమును కల్పించెను. + +అందుచే మంచూ రాజవంశము అంతరించి, ప్రజాస్వామ్య మేర్పడినగాని చైనాకు మోక్షములేదను భావము +ప్రజలలో తీవ్రరూపము వహించినది. + +జాతీయ ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమము; సన్యట్ సేన్ : నాటికే దక్షిణ రాష్ట్రములలో సన్-యట్-సేన్ జాతీయ +ప్రజాస్వామ్య ఉద్యమమును రూపొందించు చుండెను. సన్-యట్ -సేన్ (1866-1925) క్వాంగ్‌టంగ్ రాష్ట్రములో నొక సామాన్య క్రైస్తవ కుటుంబములో జన్మించి, కాంటన్‌లో వైద్యవృత్తిలో ప్రవేశించెను. టైపింగ్, బాక్సరు విప్లవములు ఇతనిలో దేశభక్తిని పురికొల్పినవి. మంచూ వంశమును కూలద్రోసి, ప్రజాస్వామ్యము ద్వారా చైనా నుద్ధరింపవలె నని సన్-యట్-సేన్ సంకల్పించెను. జాతీయత, ప్రజాస్వామ్యము, ఆర్థిక సమానత్వము (శాన్, మిన్, చుయి) ఆతని ఆశయములు. తన ఆశయములను సాధించుటకై ఆతడు 'హిసిన్ చంగ్ హై' అను సంఘమును స్థాపించెను. అదియే తరువాత టుంగ్ మెంగ్ హుయిగా మారినది. 1904-1909 సం.ల మధ్య సన్- +యట్ - సేన్ కియాంగ్సీ, క్వాంగ్ టంగ్ రాష్ట్రములలో తిరుగుబాటులు పురికొల్పి విఫలు డయ్యెను. ఆ తరువాత +అతడు జపాను, అమెరికా, ఇంగ్లండు దేశములలో పర్యటించి, చైనాకు ఆ ప్రజల సానుభూతి, సహకారములను బడయుటకై ప్రయత్నించెను. + +విప్లవ ప్రారంభము, రాచరికము రద్దు-1912 : క్రమముగ జాతీయ విప్లవ జ్వాలలు దేశము నలుమూలలకు వ్యాపించినవి. 1911 అక్టోబరులో హాంకో నగరవాసులు తిరుగుబాటు చేసిరి. అది పూచాంగ్ రాష్ట్రమునకు విస్తరించినది. ప్రజల నణచుటకై ప్రభుత్వము పంపిన లీ యున్ హంగ్ సేనాని తిరుగుబాటుదారులతో చేరెను. ఒకదాని తరువాత నొకటిగా పదునేడు రాష్ట్రములు స్వాతంత్య్రమును ప్రకటించుకొనెను. ఈ రాష్ట్రములకు 1912 జనవరి 1 వ తారీఖున సన్ యట్ సేన్ అధ్యక్షుడయ్యెను. విప్లవ ప్రభుత్వమునకు నాన్‌వెంగ్ రాజధాని యయ్యెను. + +పరిస్థితి విషమించిన దని గ్రహించి, మంచూ చక్రవర్తి విప్లవకారులతో సంప్రతింపులు జరుపుటకై యువాన్ షి +కాయిని నియమించెను. కాని స్వార్థపరుడైన యువాన్ మంచూ రాచరికము రద్దగుట కంటె గత్యంతరము లేదని +సలహా ఇచ్చుటచే, ఫిబ్రవరి 1912 లో మంచూ చక్రవర్తి సింహాసనమును పరిత్యజించెను. యువాన్ అధ్యక్షత క్రింద +చైనాలో సమైక్య ప్రజాస్వామ్య మేర్పడగలదని ఆశించి, \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0821.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0821.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40fe3ed98785d62aa90f50646c941fe6530d9a59 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0821.txt @@ -0,0 +1,22 @@ +14-2-1912 లో సన్ యట్ సేన్ తన పదవిని త్యజించెను. క్రొత్తరాజ్యాంగము ప్రకారము యువాన్ అధ్యక్షుడుగా +(10-3-1912) చైనా గణతంత్ర మేర్పడినది. యువాన్ ప్రభుత్వమును రాజ్యాంగ బద్ధము గావించుటకై, టంగ్ +మెంగ్ హుయి స్థానమున కూమిన్‌టాంగ్ పక్షమును (ఆగస్టు 1912) సన్ యట్ సేన్ స్థాపించెను. కాని విజయ +వంతమగుచున్న ప్రజా విప్లవమును విశ్వాస యోగ్యుడు కాని యువాన్ హస్తగత మొనర్చుట సన్ యట్ సేన్ +చేసిన గొప్ప పొరపాటు. + +యువాన్ సైనిక ప్రభుత్వము 1912-1916 : యువాన్ షికాయికి ప్రజాస్వామ్యములో విశ్వాసములేదు. సైనిక +నియంతృత్వము ద్వారా రాచరికమును పునరుద్ధరించుటయే ఆతని యాశయము. అమెరికా రాజ్యాంగవేత్త యైన “ఫ్రాంక్ గుడ్ నౌ" అనునతని సలహాపై పాశ్చాత్య సామ్రాజ్య వాదులనుండి 25 మిలియన్లు ఋణము గ్రహించి యువాన్ తన కార్యక్రమమునకు ఉపక్రమించెను. కూమిన్‌టాంగ్‌ను బహిష్కరించి, కియాంగ్సీ పూకిన్, హూనాన్, జెకువాన్ మున్నగు రాష్ట్రములలో జరిగిన తిరుగుబాటులను దారుణముగ అణచివేసెను. సన్‌యట్ సేన్ కూడ జపాన్‌కు పారిపోయి తల దాచుకొనెను. ఇంతలో మొదటి ప్రపంచ యుద్ధము ఆరంభమైనది. చైనాలోని కల్లోలములను అవకాశముగా గ్రహించి జపాను, చైనాను ఇరువదియొక్క కోరికలను కోరెను (Twenty one Demands). వీటిని అంగీకరించినచో చైనా ఇంచుమించు జపానుకు సామంతరాజ్యము కాగలదు. యువాన్ ప్రభుత్వము ఈ కోర్కెలను అంగీకరించెను. జపాను యొక్కయు, పాశ్చాత్య రాజ్యముల యొక్కయు సహాయముతో ప్రజా వ్యతిరేకతను లక్ష్య పెట్టక 1916 లో యువాన్ తనను చక్రవర్తిగా ప్రకటించుకొనెను. కాని అతడు అనతి కాలములోనే మరణించెను. అతని మరణానంతరము తిరిగి రాచరికము రద్దయినది. + +సైనిక ప్రభువులు : యువాన్ మరణానంతరము లియువాన్ హుంగ్ అధ్యక్షుడుగాను, ట్వాంచిజుయి ప్రధానిగను ఎన్నుకొనబడిరి. కాని సైనిక వర్గములు బలపడి అంతర్యుద్ధములతో దేశమును సంక్షుభిత పరచిరి. ట్వాంచి జుయి +(ఆన్‌హివై వర్గనాయకుడు) జపాను నుండి 200 మిలియను ఎన్నుల ఋణమును గ్రహించి, చిహిలీ, ఫెంగ్‌టీన్ సైనిక వర్గముల నడచుటకు ప్రయత్నించెను. ఇంతలో కీయాంగ్సీ గవర్న రయిన చాంగ్ హసన్ అను నతడు పెకింగ్‌ను వశపరచుకొని, హసువాన్‌టుంగ్ అను మంచూ రాకుమారుని సింహాసన మెక్కించెను. కాని, ట్వాంచిజుయి వారిని వెడలగొట్టి, లియువాన్‌హుంగ్‌ను పునరుద్ధరించెను. ట్వాంచిజుయి వర్గము బలపడకపూర్వమే వారిని తొలగించి, వూ పైపు నేనాని అధికారమును హస్తగత మొనర్చుకొని చోకన్ సేనానిని, ఆ తరువాత లీయున్ హంగ్‌ను అధ్యక్షులను గావించెను. దక్షిణ రాష్ట్రములను గూడ ఆక్రమించుట వూపైపు సేనాని సంకల్పము. + +కాన్‌టన్ ప్రజాస్వామ్యము : యువాన్ సైనిక నియంతృత్వము పట్లను, జపాను దురాక్రమణముల పట్లను నిరసనగా దక్షిణరాష్ట్ర ప్రజలు తిరుగుబాటు ప్రారంభించిరి. 1916 లో సన్ యట్ సేన్ వీరికి నాయకత్వము వహించి, కాన్‌టన్‌లో ప్రజాస్వామ్య ప్రభుత్వమును స్థాపించెను. కాని ఆతని సర్వ సైన్యాధ్యక్షుడైన చన్ చుంగ్ మింగ్ (చన్ హక్కా) వూవైపు సేనానితో కుట్రపన్నుటచే, సన్‌యట్ సేన్ కాన్‌టన్ విడిచి షాంఘైకి పారి పోవలసి +వచ్చెను. కొండజాతి బందిపోటు దొంగ యగు చన్ హక్కాను విశ్వసించుట సన్ చేసిన మరియొక పొరపాటు. + +వర్సెయిల్సు శాంతి సమావేశము : కాంటన్ ప్రభుత్వ పక్షమున టి. వి. సూంగ్ వర్సెయిల్సు శాంతిమహాసభకు +హాజరైనాడు. చైనా అభివృద్ధికి అంతర్జాతీయ సహాయము నర్థించుచు, ఒక పథకమును ఆ సమావేశమునకు +సన్ సూచించెను (International Development ofChina). సన్ సూచనలను తిరస్కరించుటయే గాక, +శాంతి సమావేశము జర్మనీకి చెందిన పాన్‌టంగ్ రాష్ట్రమును జపానువారి పర మొనర్చెను. ఈ సంధిపై సంతక +మొనర్చుటకు చైనా నిరాకరించినది. మే, 1919 లో విశ్వ విద్యాలయ విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, ఇతర +వర్గముల వారును కలిసి వర్సెయిల్సు సంధిని ప్రతిఘటించుచు, దేశవ్యాప్తమగు ఉద్యమమును సాగించిరి. +1922 లో జరిగిన వాషింగ్‌టన్ సమావేశమున పాశ్చాత్య రాజ్యములవారు చైనా స్వాతంత్ర్యమును, ఐక్యమును \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0823.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0823.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c26edb4851fc483142f0d6293813f03ca922337c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0823.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +వదలుకొని బ్రిటిషువారు షాంఘైకి మరలిరి. చైనా భూభాగమునుండి పాశ్చాత్య సామ్రాజ్యవాదులు తరలుట కిదియే నాంది ! + +క్యూమిన్‌టాంగ్‌లో చీలికలు, కమ్యూనిస్టులు :సన్ యట్ సేను మరణించి నప్పటినుండియు, కూమిన్‌టాంగ్‌లో చీలికలు ప్రారంభమైనవి. ధనిక భూస్వామ్య వర్గములు ప్రజాస్వామ్యమును ప్రతిఘటింప పూనుకొనిరి. వీరికి సైనిక ప్రభువులు, విదేశ సామ్రాజ్యవాదులు మద్దత్తు నిచ్చిరి. మరొకవైపున కమ్యూనిస్టులు సమ్మెలను, విదేశ +వస్తుబహిష్కరణమును ప్రోత్సహించుచుండిరి. 1925 లో కాన్‌టన్, షాంఘైలలో కార్మికులు సమ్మె జరిపిరి. ఆంగ్ల +సైనికులు సమ్మెదార్లపై కాల్పులు జరిపిరి. కమ్యూనిస్టు విధానము చైనా సమైక్యమునకు భంగము కలిగించు నను భయముతో చియాంగ్ ధనికవర్గము వైపునకు మ్రొగ్గెను. చివర కతడు, ఏప్రెల్ 1927 లో హాంగ్‌కాంగ్ ప్రభుత్వమునకు పోటీగా నాన్‌కింగ్‌లో జాతీయ ప్రభుత్వమును స్థాపించి కమ్యూనిస్టుల నణచసాగెను. స్థానిక ధనికవర్గము, విదేశ వర్తకులు చియాంగ్ ప్రభుత్వమునకు ధనసహాయ మొసగిరి. ఆగస్టు 1927 లో షాంఘైలో జరిగిన సమ్మెను చియాంగ్ అతి దారుణముగ అణచివేసెను. + +ఈ సమయమున కమ్యూనిస్టు ఉద్యమములో చీలిక లేర్పడినవి. 1924 లో రష్యా నియంత యైన స్టాలిన్, చైనాలో గూడ సత్వరము కమ్యూనిస్టు విప్లవమును సాధించు నాశయముతో బోరోడిన్‌కు సహాయముగ, ప్రముఖ భారతీయ విప్లవకారుడైన యం.యన్. రాయ్‌ని చైనాకు పంపెను. అంతకుపూర్వమే చైనాలో కమ్యూనిస్టు విధానమును గూర్చి రాయ్ చేసిన సూచనలను లెనిను, అంతర్జాతీయ కమ్యూనిస్టు సంఘమువారును, +ఆమోదించియుండిరి. కాని చైనాలో బొరొడిన్, రాయ్‌ల మధ్య అభిప్రాయభేద మేర్పడెను. కూమిన్‌టాంగ్‌తో +సర్వదా సహకరింపవలెనని బొరొడిన్ నిర్ణయము. కూమిన్‌టాంగ్ ప్రతీపగామిశక్తుల అదుపులో నుండుటచేత దాని ద్వారా సామ్యవాద మేర్పడుట అసంభవము కావున, రైతు కూలీ వర్గములలో విప్లవాత్మక చైతన్యమును +ప్రబోధించి, వారి నాయకత్వమున, రష్యా సహాయముతో సామ్యవాదమును స్థాపించుట రాయ్ కార్యవిధానము. +కాని, నాడు చైనా అతివాద వర్గ నాయకులు సామ్యవాదము నాదరించినను, వారిలో జాతీయ భావము, +సామ్రాజ్యవాద వ్యతిరేకత బలముగా నుండెను. అందుచే, సామ్యవాద స్థాపనతో తమదేశమున రష్యా ఆధిపత్యము నెలకొన గలదని వారు భయ పడిరి. ఈ కారణమున వాంగ్‌చింగ్‌వై కమ్యూనిష్టు ఉద్యమమునకు విద్రోహియై అధికారమును చియాంగ్ పరమొనర్చి దేశమును విడిచి పారిపోయెను. (17-12-1927). చియాంగ్ సర్వాధికారియై దౌర్జన్యముగ కమ్యూనిస్టుల నణచివేసెను. రాయ్, బొరొడిన్ మున్నగువారు చైనా నుండి బహిష్కరింప బడిరి. ప్రజావిప్లవ మడుగంటెను. + +పీపింగ్ ఆక్రమణ 1928 : మే 1928 నాటికి చియాంగ్ సేనలు పీపింగ్ నగరమును ముట్టడించెను ; చాంగ్‌సోలిన్ +మంచూరియాకు పారిపోయెను. పీపింగ్ చియాంగ్ వశమైనది; దానికి పీకింగ్ (ఉత్తరశాంతి) అని పేరు పెట్ట బడెను. కొలదికాలములో మంచూరియా, తూర్పుమంగోలియాలు కూడ చియాంగ్ స్వాధీనమైనవి ; చైనా +సమైక్యము పూర్తియైనది. బ్రిటన్, అమెరికా, ఫ్రాన్సు, జపానులు చైనాను గుర్తించినవి. + +చియాంగ్ కేషేక్ అక్టోబరు 1928 లో కూమిన్‌టాంగ్‌ను సమావేశపరచి క్రొత్త రాజ్యాంగమును తయారు చేయించెను. దాని ప్రకార మేర్పడిన ప్రభుత్వము పేరునకు మాత్రమే ప్రజాస్వామ్యము; వాస్తవమున కది సైనిక, ధనిక వర్గముల నియంతృత్వము. చైనాలో రైతుకార్మిక ఉద్యమములు పూర్తిగా అణచి వేయబడినవి. ముఖ్యముగ ఉత్తర రాష్ట్రములలో సైనిక పాలన సాగినది. 1932 లో జరిగిన ఎన్నికలలో లిన్‌షెన్ అధ్యక్షుడుగాను, వాంగ్ చింగ్ వై ప్రధానిగాను, చియాంగ్ సేనానిగాను ఎన్నికైరి. + +అంతర్యుద్ధము, 1927-1949 : వాంగ్ చింగ్ యొక్క విద్రోహచర్య వలన చైనా కమ్యూనిస్టు ఉద్యమము 1927 లో భగ్నమైనది. నాటి వరకును, చైనా కమ్యూనిస్టులకు సరియైన నాయకత్వము కూడ లేదు. వారు తమ దృష్టిని పాశ్చాత్య సామ్రాజ్య వాదులపై కేంద్రీకరించిరే గాని ప్రజలను సాంఘిక విప్లవమునకై తర్ఫీదు చేయలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0824.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0824.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1123a9e5b0c98d54e646549a29feaf0bdc585924 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0824.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +క్రమముగా, మావ్‌సే టుంగ్, చౌ-ఎన్-లై, చూటే, యేటింగ్ మున్నగువారు కమ్యూనిస్టులకు నాయకత్వము +వహించి, చియాంగ్ దౌర్జన్యములను ప్రతిఘటించుటకు నిశ్చయించిరి. వీరు కియాంగ్సే, హూనాన్ రాష్ట్రముల +సరిహద్దులలో నున్న చింగ్ కాంగ్ షాన్ పర్వతశ్రేణులలో స్థావరములేర్పరచుకొని, ఫూకిన్, హునాన్, హు పే, క్వాంగ్సీ, షెన్సీ రాష్ట్రములలో బలపడిరి. గొరిల్లా యుద్ధ పద్ధతులలో శిక్షణ పొందిన 60,000 సైనికులతో చైనా రెడ్ ఆర్మీ (Red Army) తయారైనది. దేశ ఐక్యము నశించి, అంతర్యుద్ధ మారంభమైనది. + +కమ్యూనిస్టుల నడచుటకై, చియాంగ్ మూడు మార్లు (1930-1931) ప్రయత్నించెను. మావ్ సే టుంగ్ నాయకత్వమున కమ్యూనిస్టు లాదండయాత్రలను విఫలమొనర్చిరి. చివరకు 1934 లో కియాంగ్సీ రాష్ట్రమును వీడి, కమ్యూనిస్టులు, ఉత్తర చైనాలోనున్న షెన్సీ రాష్ట్రమును చేరి స్థావరము లేర్పరచుకొనిరి. మార్గ మధ్యమున వేలకొలది రైతులు కమ్యూనిస్టులతో చేరి వారికి మరింత బలము చేకూర్చిరి. + +జపాను దండయాత్ర : మంచూరియాను ఆక్రమించుటకు, చైనా అంతర్యుద్ధము కంటె మంచి అవకాశము +లేదని భావించి 1931 లో జపాను చైనాపై దండెత్తెను. అచిర కాలములో మంచూరియా జపాను హస్తగతమైనది. మంచూరియాకు "మంచుకో" అని పేరుపెట్టి, పదభ్రష్టుడైన మంచూ చక్రవర్తి “పూయీ"ని జపాను వారు మంచూకో సింహాసన మెక్కించిరి. జీహాల్, షాంఘైలు కూడా జపాను వశమయ్యెను. + +కమ్యూనిస్టులతో పోరాటములో మునిగి యున్న చియాంగ్, జపాను దండయాత్రలను ప్రతిఘటించుటకు బదులు, 1933 లో 'టాంగ్ కు' ఒడంబడిక చేసికొని జపానువారి ఆక్రమణలను గుర్తించెను. దేశద్రోహకరమైన చియాంగ్ విధానమును మధ్యతరగతి ప్రజలు, విద్యార్థులు గర్హించిరి. + +చియాంగ్ పలుకుబడి నశించుట కమ్యూనిస్టులకు మంచి అవకాశమైనది. అంతర్యుద్ధమును మాని సమైక్యముగా జపానును ప్రతిఘటింప వలెనని కమ్యూనిస్టులు మొదటి నుండియు వాదించిరి. కాని చియాంగ్ తో పోరాటమును మాత్రము కమ్యూనిస్టులు మానలేదు. ఈ పరిణామములను చైనాలోని జాతీయవాదులు, దేశభక్తులు గర్హించిరి. చివరకు, 1936 లో కమ్యూనిస్టులపై దండెత్తిన చాంగ్‌సూలియాంగ్ అను కూమిన్‌టాంగ్ సేనాని చియాంగ్ కేషేక్‌ను సియాన్ అనుచోట నిర్బంధించి, అంతర్యుద్ధము నాపి, జపానువారిపై బలమును కేంద్రీకరింప వలసినదిగా ఆతనిని కోరెను. చియాంగ్ అంగీకరించెను. కూమిన్‌టాంగ్-కమ్యూనిస్టు సంయుక్త సైన్య +మేర్పాటు చేయబడెను. + +చైనా ప్రయత్నము లిట్లుండగా 1937 లో జపాను విజృంభించి పీకింగ్, టీన్‌ట్సిన్ (జులై), షాంఘై (నవంబరు). నాన్‌కింగ్ (డిసెంబరు) నగరములను సులభముగ నాక్రమించెను. చియాంగ్ తన రాజధానిని హాంకౌ +నగరమునకును, తరువాత జెకువాన్ రాష్ట్రములోని చుంగ్‌కియాంగ్ నగరమునకును మార్చెను. తాము జయించిన చైనా భూభాగమునకు నాన్‌కింగ్ రాజధానిగా, జపానువారు వాంగ్ చింగ్‌వైని పరిపాలకుడుగా +నియమించిరి. సన్ యట్ సేన్ శిష్యులలో అగ్రగణ్యుడైన వాంగ్ చింగ్‌వై దేశభక్తి తుదకు అధికారవ్యామోహముగా, అవకాశవాదముగా పరిణమించినది! + +రెండవ ప్రపంచ యుద్ధము : సెప్టెంబర్ 1939 లో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ మారంభమైనది. జర్మనీ, ఇటలీలు +అక్షరాజ్యములను (Axis Powers) పేర నొక పక్షముగను, మిత్రమండలి యైన బ్రిటను, ఫ్రాన్సు లొక పక్షముగను +పోరాడిరి. జపాను అక్షరాజ్య కూటమి లోనిది. జర్మనీ, జపానులతో సోవియట్ రష్యా సంధిచేసికొని మైత్రి వహించి యుండెను. అందుచేత 1939-41 మధ్య చైనా కమ్యూనిస్టులు జపానుతో పోరాడుటకు బదులు కూమిన్‌టాంగ్ సేనలతో తలపడి తమ ప్రాబల్యమును పెంపుచేసికొనిరి, జపాను ఆక్రమిత ప్రాంతములలో కూడ ప్రవేశించి +రహస్యముగ గొరిల్లా దళములను తయారుచేసిరి. 1941 జూన్ నెలలో జర్మనీ రష్యాపై దండెత్తెను. డిసెంబరులో +అమెరికా నౌకాశ్రయమైన పెరల్ హార్బరుపై, జపాను ఆకస్మిక విమానదాడి చేసెను. ఇంతటితో యుద్ధ స్వభావము మారినది. రష్యా, అమెరికాలు మిత్రమండలితో చేరి అక్షరాజ్య కూటమితో అన్నిరంగము లందును యుద్ధము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0826.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0826.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dba703154d5326ab54b8cd9f2dc827efff6ad95d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0826.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +ల్యము 36,43,000 చదరపు మైళ్ళ నుండి 38,77,000 చదరపు మైళ్ళ వరకును గలదని అంచనాలు వేయబడినవి. + +చైనా మిక్కిలి పురాతనమైన దేశము. వేదాంతము నందును, వాఙ్మయము నందును, కళలయందును చైనా +దేశము సాధించిన ఘనకృత్యములు బహు కాలికముగా చరిత్ర పుటల కెక్కినవి. అయినను, చైనాదేశము +ఆధునిక కాలమున పాశ్చాత్య సంస్కృతికి ప్రసిద్ధ లక్షణములయిన సాంకేతిక విద్యలందును, శాస్త్ర విజ్ఞానమునందును విశేషముగా అభివృద్ధిగాంచి యుండలేదు. + +నేటి చైనా ప్రజాస్వామికము (Republic) లో, చైనా ప్రధాన భూభాగమనియు, (china proper), +బాహ్యమండలములనియు (outer territories) రెండు ప్రధాన విభాగములు కలవు. సింకియాంగ్ (Sinkiang), +చింఘైర్ (Cninghair), మంచూరియా (Manchuria), మంగోలియా తూర్పుభాగము, టిబెట్టు అనునవి బాహ్య +భూభాగములునై యున్నవి. వాయవ్య దిశాంతరమున నున్న సికియాంగ్ అను ప్రాంతము ప్రధానముగా ఒక +ఎత్తైన ఎడారిపీఠభూమి. దీనిని, ఉత్తరముననున్న టైన్-షాన్ (Tin-shan), పామీర్ (Pamir) పర్వతముల యొక్క లోయ, ఉత్తరటిబెట్టునకు చెందిన ఆల్ఫిన్‌టాగ్ (Alphintag) అనుప్రాంతములు గుఱ్ఱపులాడా ఆకారమున ఆవరించి యున్నవి. భూగోళరీత్యా చింఘైర్ (chinghair) సింకియాంగ్ (sinkiang) అను నీ రెండును గొప్పదైన టిబెట్టు పీఠభూమిలోని భాగములే. + +ఈ టిబెట్ పీఠభూమి యూరపుఖండములోని మిక్కిలి ఎత్తైన పర్వతము కంటె ఎత్తయినది. చైనా ప్రధాన +భూభాగమునకు ఉత్తరముగాను, అనగా చైనా మహాకుడ్యము (Great Wall) కు ఉత్తరముగాను, గోబీ ఎడారికి దక్షిణముగాను, తూర్పు మంగోలియా ఉన్నది. దీనినే పొడవైన పచ్చిక భూమి (Land of long Grass) అందురు. ఇది దేశ దిమ్మరులైన మంగోలియను గొల్ల కాపరులకు ఆవాసభూమి. ఇది విశేషముగా పచ్చిక బయలు – స్టెప్పీలవంటిది (Praili Steppe). ఐనను చైనా రైతు తన పారతోను, నాగలితోను ప్రవేశించి ఈ పచ్చిక బయలును నిబ్బరముగా సాగుబడిలోనికి తెచ్చుచున్నాడు. వాయవ్యమునగల కాంసు (Kansu), ఉత్తరమునగల షెన్సీ (Shansi), మరియు షాన్సీ అను మండలములు (Provinces) ప్రధానముగా ఎత్తయినవి. అనగా ఇది +యొక విచ్ఛిన్నమయిన పీఠభూమి. ఇది విశాలమును, లోతును కల వండలిమట్టి కప్పుచే ఆవృతమయి యున్నది. +ఎడారి గాలులచే ఉత్తరమునకు తేబడిన సున్నితమయిన, పసుపుపచ్చని వండలిమేట ఇది. వండలిమట్టి పొరను \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0827.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0827.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e4031dc16eb40b87760f0bc3f2583bc59b2d2395 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0827.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +“లోయస్” అందురు. ఈ లోయస్ మెత్తగా, పొడిగా నుండును. మానవులయొక్కయు, గుఱ్ఱములయొక్కయు, +లొట్టియల యొక్కయు పాద ఘట్టనలచేతను, శకట చక్రముల ఒరిపిడిచేతను, మార్గములు అరిగి అరిగి, చెట్లు, +కప్పు లేని ఒక సొరంగముగా నేర్పడును. ఈ సొరంగ మార్గము భూమ్యుపరితలమునకు 20 అడుగులకంటె +ఎక్కువ లోతున నుండును. ఈ సొరంగ మార్గములందు ప్రయాణముచేయు పథికులకు భూమిమీది పరిసరములను చూచుట కవకాశము లేకుండనే రోజుల కొలది ప్రయాణము చేయవలసి వచ్చును. కొన్ని ప్రాంతములలో వండలిమట్టి (Loess) గుట్టలయందు తొలచబడిన గుహా మందిరములందు జనులు నివసింతురు. ఆల్మయిరాలతో, మేజాబల్లలతో, అరుగులు ఉండుటకు వీలుగా, విశాలముగా ఈ గుహ మందిరము లుండును. జొన్నలు, గోధుమలు ఇచ్చటి నేలలలో పండునట్టి ముఖ్యమైన పంటలు. గాలి తూర్పువైపుగా, ఉత్తర చైనా మైదానము మీదికి లోయసును (Loess) ను గొని వచ్చును. ఏంగ్ టీజ్ కెంగు లేక యాంగ్ టీజ్ నది (Yangtze River) ఈ వసుపుపచ్చని వండలి మట్టిని సముద్రమునకు చేర్చును. ఇంకను ఆవల ఉత్తరమున హోయాంగ్ హో (Howang Ho) లేక ఎల్లో నది (Yellow River) పసుపు పచ్చని వండలి మట్టిని సముద్రమునకు చేర్చును. ఈ రెండు నదుల మూలముననే నిరంతరాభివృద్ధి చెందుచున్న ఉత్తర చైనా మైదానము ఏర్పడినది. ఈ మైదానములో దాదాపు చెట్లు చేమలు లేవు. ఇచ్చట హెచ్చుగా కాపులు సేద్యము చేయుచుందురు. సేద్యపు భూమి కొద్ది కొద్ది భాగములు రైతు క్రింద నుండును. ఆ క్షేత్రములందు జొన్న, గోధుమ, సోయాచిక్కుళ్ళు పండించ +బడును. రెండు ప్రచండ పర్వతము మైదానముపై ఎత్తుగ ఏర్పడియున్నవి. ఎత్తయి, శిలామయమైన షాంటుంగ్ (Shantung) ద్వీపకల్పము తూర్పువైపు ఎల్లో నదిలోనికి చొచ్చుకొనిపోయి యున్నది. మరియు నైరృతి దిశ యందు (South West), లాప్ లే (laple) చే వ్యాప్తమయిన మైదానమునకు (ఈ మైదానమునకు సెంట్రల్ బేసిన్ ఆఫ్ చైనా అని పేరు.) ఉత్తరముగా క్వైయాంగ్ షాన్ (Kwaiyang-Shan) ప్రాగ్దక్షిణ దిశలకు వంపు కలిగియున్నది. ఉత్తర చైనా వర్షాభావముచే ఎండిగాని, చలిచే తెల్లబారి కాంతివిహీనమైగాని ఉండును. దక్షిణ చైనా, వర్షపాత సమృద్ధియు, ఉష్ణతరమయిన శీతోష్ణస్థితియు కారణములుగా, సంవత్సరము పొడుగునను జలభరితమై సస్యశ్యామలమై ఒప్పారుచుండును. దక్షిణ చైనాలో విశేష ప్రాంతము పర్వత మయమైనదిగా నున్నది. యాంగ్సీ (Yongtze) నది నీటిపారుదల గల గొప్ప పరివాహ ప్రదేశములును, కాంటను నందలి చిన్న డెల్టా భాగమును, ఇందలి ప్రధాన నిమ్న ప్రదేశములు (low lands). నదీ లోయ లోని సన్నని నడవల మూలమున మూడు యాంగ్సీ పరీవాహ ప్రదేశములు (Basins) ను పరస్పరముగా ప్రత్యేకింపబడి యున్నవి. క్రిందిభాగమున నున్న పరివాహ ప్రదేశము (Basin) ఒక డెల్టాగాఏర్పడి హోయాంగ్ హో పరీవాహ ప్రదేశముతో కలిసి పోవుచున్నది. మధ్యభాగమున నున్న పరివాహప్రదేశము (Basin) అదేవిధముగ అనేక నదుల వండలిచే ఏర్పడియున్నది. మూడవ పరీవాహప్రదేశము (Basin) లేక ఎఱ్ఱమడుగు, నదికి ఎగువను గలదు. అది, మధ్య పరీవాహ ప్రదేశమునుండి పర్వతభిత్తిచే వేరు చేయబడినది. ఈ భిత్తియందు నదీమూలమున ఒక సన్నని గండి ఏర్పడినది. అడుగునను, నడుమను గల పరివాహ ప్రదేశముకంటె, రెడ్ పరీవాహ ప్రదేశము ఎన్ని యో అడుగుల ఎత్తున నున్నది. అది చిన్న కొండలతోను, చిన్న చిన్న పరీవాహ ప్రదేశముల తోను అలరారుచున్నది. ఈ గుట్టల మధ్యనే, సారవంతమైన చెంగ్‌టూ (Chengtu) మైదాన మొకటి గలదు. + +యాంగ్సీ పరీవాహప్రదేశము లుత్తరచైనానుండి అనేకములయిన కట్టల కలయికచే ప్రత్యేకింపబడినవి. అనేక నదులయొక్క ఈశాన్యభాగమున ఎత్తైన డెల్టా భూముల సముదాయములు విశేషమైన ఆటంకముగా +నేర్పడినవి. పశ్చిమ దిశయొక్క ఎగువభాగమున మొదట ఒక పర్వతశ్రేణియు, పిదప చిన్‌లింగ్ పర్వతములును +(ఇవి క్రమముగా 10,000 అడుగుల ఎత్తునకు మించి యున్నవి.) సరిహద్దు మండలమునకు గురుతులుగా +నున్నవి. ఈ ఆటంకములను అనేక స్థలములలో, కాలిబాటలచే జనులు దాటుచున్నారు. సైనికులకును, వర్తకుల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0828.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0828.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5b610363f05b010080d7c4b6884cbb49c1fcd3d6 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0828.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +కును ఉపయోగపడునట్టి రహదారిమార్గములు తక్కువగ నున్నవి. ఇవి చైనా చరిత్రముయొక్క ఆరంభకాలము +నుండి నేటివరకును స్వల్పమయిన మార్పునకు లోనై యున్నవి. అంతేగాక, రైలుదారులయొక్కయు పంట +కాలువల యొక్కయు నిర్మాణము గూడ ప్రధాన సంయోజక మార్గముల (Principal Connecting routes) +ఆకారమునకు ఏమాత్రము మార్పును చేకూర్చలేదు. + +చైనా ప్రధాన భూభాగమున యాంగ్సీ నది ప్రవాహ గతియందు, విశాలముగాను, లోతుగాను, కొన్నిచోట్ల వడిగాను కనిపించు చున్నది. యాంగ్సీనది చైనా యందలి రహదారి మండలమునకు ఒక వెన్నెముక వంటిది. ఈ నదియొక్క దిగువభాగమున కిరుప్రక్కల రైలుదారులు సమాంతరముగా నుండియున్నను ఈ మూడు పరీవాహ ప్రదేశములతో మొదటినుండి చివర వరకును ఎక్కువ సంబంధము కలిగి యున్నది. ఈ నదియే యైయున్నది. ఇది సర్వదా నౌకలును, వర్తకపు టోడలును ప్రయాణించుటకు ఉపయోగపడు చున్నది. నాంకింగ్ వరకు పెద్ద పెద్ద సముద్రపు నౌకలు అన్ని ఋతువుల యందును ఇందు ప్రయాణించగలవు. 10 అడుగుల లోతు నీట ప్రయాణింప గల ఓడలు, హాంకోవరకు అన్ని ఋతువులయందును ఇందు ప్రయాణము సాగించవచ్చును. హాంకో అను పట్టణము యాంగ్సీ యొక్క మధ్య పరీవాహ ప్రదేశమునకు రాజధానియై యున్నది. చుంకింగ్ పట్టణము యాంగ్సీ నదీ ముఖ ద్వారమునకు 1300 మైళ్ళ దూరమున నున్నది. ఇది చిన్న చిన్న పొగయోడలు యేడాది పొడుగున వచ్చిపోవు ఒక ముఖ్యస్థానము. రెడ్ పరీవాహ ప్రదేశము (Red Basin) పర్వత సమూహముల మూలమున విడివడి యున్నది. ఇది క్రీ. పూ. నాలుగవ శతాబ్ది వరకును చైనాలో చేర్చుకొన బడలేదు. తూర్పు ఆసియాలోని సారవంతమైన అన్ని భాగములకంటెను ఇది ఎక్కువ అనాయాసముగా రక్షణీయ మగుచున్నది. + +ఎత్తయిన పర్వతపు పంక్తుల అడ్డుపాటు ఒక్కటి, రక్షణతోగూడిన చూంగ్సీ గండి యొక్కటి-ఇవి తూర్పునుండివచ్చు పదాతిదాడుల నెదుర్కొన గలుగు చున్నవి. రెడ్ పరీవాహ ప్రదేశము వరిని, గోధుమను పండించు దక్షిణోత్తర చైనాల లక్షణములను ఉత్పత్తి విషయమున తనలో మేళవించు కొనుచున్నది. + +చైనాలో దూర దక్షిణ దిశయందు 'హాయి' అను ఏరు ప్రధాన మయినది. దీనిని వెస్టు రివ రందురు. (West +river) యాంగ్సీనది కంటెను, హొయాంగ్ (Howang) నది కంటెను పొడవున ఇది చిన్నదిగా నున్నది. కాంటను +డెల్టానుండి ప్రవహించు చిన్ననదుల డెల్టాలతో దీని డెల్టా కలియు తావునందుతప్ప. ఈ హాయినది మెట్టప్రదేశము నందే ప్రవహించును. ఈ కాంటన్ డెల్టా జన సమ్మర్దము గలది. ఇదియొక నిమ్నప్రదేశము. ఆవల ఉత్తరముననున్న డెల్టాలకంటె విస్తీర్ణమున ఇది చిన్నదై యున్నది. ఈ నిమ్న ప్రదేశము యాంగ్సీనదినుండి కొండలయొక్కయు, గుట్టలయొక్కయు విశాలమయిన మేఖలచే వేరుచేయ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0829.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0829.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..68c4425260fefd9d858fb9d208721ca34822274a --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0829.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +బడి యున్నది. ట్సిన్ (Tsin) హాన్ (Han) రాజవంశ్యుల కాలము వరకును ఇది చైనాతో సంయుక్తము కావింప బడలేదు. అనగా హవాంగ్ హో (Hwang Ho) పరీవాహప్రదేశము (Basin), యాంగ్సీ నదియొక్క మధ్య, నిమ్నతర పరివాహప్రదేశములు స్థిరీకరింపబడిన పిదప, వేయి సంవత్సరముల తర్వాతికాలము వరకు, ఇది చైనాతో సంయుక్తముకాంప బడలేదు అని అర్థము. యాంగ్సీ హై (Hsi) నదుల డెల్టాల నడుమ నున్న తీరమండలము మిక్కిలి చొర రానిదై యుండెను. అందుచే అది 3 వ శతాబ్దివరకు చైనాలో చేర్చబడలేదు. దీని ఎత్తుపల్లముల యొక్క మేర (పరిమితి) 1500 అడుగుల నుండి 2500 అడుగుల వరకు గలదు. అయితే కొన్ని పీప్సు (peeps) 6000 అడుగుల వరకు ఎత్తుకలవై యుండుట కూడ కలదు. ఇచ్చటి నదులు పొడవైనవికావు. ఇవి వేగముతో ప్రవహించును. ఇవి ఓడల ప్రయాణమునకు అననుకూలములైనవి. ప్రతి పరీవాహ ప్రదేశము, దేనికది మరియొకదానితో సంబంధము లేకుండ ప్రత్యేకముగా ఏర్పడియున్నది. నదీ ముఖముల వద్ద గల పట్టణముల పరిమాణము, ఉపయోగపడు పరీవాహ ప్రదేశముల ఉత్పాదక శక్తిచే పరిమితమై యున్నది. చెదరి యున్న చిన్న లోయ ప్రదేశములకు మాత్రమే వ్యవసాయము పరిమితమయి యున్నది. సముద్ర తీరమందు చదురు మదురుగా బెస్తపల్లెలు గలవు. కాయకష్ట విషయమున ప్రజలు ఎక్కువ అభిరుచి చూపు చైనాలోని ప్రాంత మిది యొక్కటియే. + +యూనాన్, ప్రధానచైనాదేశమున అత్యంత నైరృతి మండలము. ఇదియొక లోతై, గండ్లు పడిన పీఠభూమి +భాగము. ఈ పీఠభూమి షుమారు 6000 అడుగుల ఎత్తున నున్నది. దక్షిణముగా, చైనీయు లొనర్చిన పురోగతిని +తెల్పు సుదీర్ఘ చరిత్రను బట్టి చూడగా, మొన్న మొన్ననే యూనాన్ లోనికి చైనీయులు చొచ్చుకొని వచ్చిరని తెలియు చున్నది. ఇచ్చట ఇప్పటికిని ఆదిమ వాసులకు చెందిన పెక్కు తెగలవారు నివసించు చున్నారు. ఈ ఆదిమవాసులు చైనీయుల జీవిత విధానముతో తమ జీవిత విధానమును మేళవింపరు. కాగా తరచు గొరిల్లా +పద్ధతిని ఆశ్రయించి క్రొత్తగా కాపుర మేర్పరచుకొనిన చైనీయులతో యుద్ధములను ఇంకను వీరు సాగించుచునే +ఉన్నారు. + +నగరములు : చైనా యందు మొత్తము జన సంఖ్య అపరిమితమైనది. కాని దీనికి తగినట్లుగా చైనాలో మహా +నగరములు పెక్కులు లేవు. దీనికి గల కారణము లివి : ముఖ్యముగా చైనాలో ఎక్కువ భాగము పల్లెలతో నిండి +యున్నది. అందు నాగరిక ప్రాంతములు తక్కువగ నున్నవి. దీనికి తోడు విదేశముల తోడి వర్తకము తక్కువగ నున్నది. పరిశ్రమల అభివృద్ధి స్వల్పమైనదిగ నున్నది. షాంఘై (60,00,000) అను పట్టణము సర్వవిధముల +మహత్తరమైనది. ఇది ఆసియా ఖండములో మహోత్కృష్టమైన పట్టణములలో నెల్ల రెండవది. ఇది నౌకా +యానమునకు అనువైన యాంగ్సీ నది యొక్క ఉపనది యొడ్డున నున్నది. మరి మూడు నాగరిక ప్రాంతము +లున్నవి. అవి పది లక్షలు జనాభా కలవై యున్నవి. అవి యాంగ్సీ నదీ తీరము పొడవున ఎడ నెడ వ్యాపించి +యున్నవి. వాటిలో మొదటిది (1) నాన్‌కింగ్ (జనసంఖ్య 13,00,000) అను పట్టణము. 1937 వ సంవత్సరమునకు పూర్వమందును, తిరిగి 1945 నుంచి 1949 వరకును ఇది చైనా జాతీయవాదులు రాజధానిగా నుండెను. (2) వూహన్ (Wuhan) (హాంకౌ, వూహన్‌ల మొత్తపు నాగరికమయిన జనాభా (13,00,000). ఇది గొప్ప పారిశ్రామిక కేంద్రము (3) చుంకింగ్ (Chungking) (జనాభా 11,00,000). ఇది రెడ్ పరివాహక (Red basin) ప్రదేశములో గలదు. ఇది 1937 నుండి 1945 వరకు రాజధాని పట్టణముగా నుండెను. యాంగ్సీనదికి దక్షిణముగా నున్న చైనా రేవుపట్టణము కాంటన్ (15,00,000) హై (Hsi) డెల్టాలో నున్నది. ఇది యొక్కటే పదిలక్షలు పరిమితి జనాభా గల పట్టణము. పదిలక్షల కంటె ఎక్కువ జనాభా గల మరి రెండు పట్టణము లున్నవి. ఇవి ఉత్తర చైనా మైదానము యొక్క ఉత్తరపు టంచునకు సమీపమున నున్నవి. (1) పీకింగ్ (Peking) పట్టణము (22,40,000). ఇది 1911 సంవత్సరమునకు పూర్వమందును, మరల 1949 నుండియు రాజధానిగా నున్నది. (2) టైన్‌సిన్ (Tientsin) అను పట్టణము (జనాభా 20,00,000). ఇది ఎల్లో సముద్రము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0830.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0830.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d9ebd2f1ebc9440a81c777ceb49b3d18c5474c4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0830.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +(Yellow Sea) తీరమునను, పీకింగ్ నకు ఈశాన్య భాగమునను 70 మైళ్ళ దూరమున నున్నది. ఇదియొక ముఖ్య +మయిన రేవుపట్టణము. + +ఖనిజముల ఉపపత్తి (Mineral Resources) - విద్యుచ్ఛక్తి : దూరప్రాచ్యమందలి దేశములలో బొగ్గు గనుల విషయమున చైనా ఒక్కటియే ప్రపంచ ఖ్యాతి వహించిన దేశము. ఇదివరలో ఒకానొకప్పుడు వాడుక పడినంత బొగ్గు సంపత్తి కలది కాకున్నను, నేడు అంచనా వేయబడిన దీని బొగ్గు గనుల ఉపపత్తి (resources) పరిమాణమందు బ్రిటిష్ దీవులందలి బొగ్గు గనుల ఉపపత్తి కంటె మిక్కిలి అధికమైనదిగా నున్నదని తెలియుచున్నది. ఇచ్చట దొరకు బొగ్గు, గుణమున చాల శ్రేష్ఠమైనది. వంటకు ఉపయోగించు బొగ్గు పెక్కు గనుల నుండి లభించు చున్నది. చైనాయొక్క లోతట్టునందు బొగ్గును ఉత్పత్తిచేయు ముఖ్యమయిన ప్రదేశములు కలవు. +హ్వాంగ్‌హో సమకోణపు వంపులో షాన్సీ (Shansi) కలదు. అందు ముఖ్యమయిన గని యొకటి కలదు. వేరొక గని షాన్సీ మండలములో నైరృతి మూలలో కలదు. బొగ్గు యొక్క ఉత్పత్తిలో విశేష భాగము ప్రధాన చైనా యొక్క ఉత్తర మండలముల లోను, మంచూరియా లోను జరుగుచున్నది. పెక్కు సంవత్సరముల వరకు చైనా యందలి పెట్రోలియం ఉపపత్తి చాల స్వల్పమనియే భావింపబడెను. కాని, 1934 లో చైనా జాతీయ భూగర్భ పర్యవేక్షణ సంఘము వారు చైనా ప్రధాన భాగమునందును, మంచూరియాయందును కలిసి మొత్తము 4337 మిలియను పీపాల (Barrels) చమురు నిల్వ గల నూతులు గలవని తమ అంచనాను ప్రకటించిరి. ఇందు ఈ అంచనాలో షాలి (Shali) నుండి లభించు చమురు గూడ చేరియున్నది. మంచూరియాలో విషాలి ప్రాంతమున మాత్రము చమురును ఉత్పత్తిచేయుటకు సాధనములు అభివృద్ధిచేయబడినవి. తదితర ప్రాంతములందు గల చమురు ఉత్పత్తిచేయు సాధనము లింకను అభివృద్ధిని గాంచలేదు. దక్షిణము నందలి పర్వతమయమైన మండలము లందు జలశక్తితో కూడిన స్థానము లున్నను, అవి అంత సంభవనీయమైన ఉపపత్తి కలవిగా కన్పట్టవు. చైనాయందు ముడి ఇనుము గనుల నిలవలు కూడ (resources) చెప్పదగినంతగా లేవు. లోహ సంపదలో సగముకంటె అధికభాగము మంచూరియాయందే కలదు. ఇచ్చట దొరకు ముడిసరుకులో ఇనుముయొక్క భాగము తక్కువగా నున్నది. చెప్పుకొనదగిన లోహ సంపదలో సగముకంటె పైభాగము ప్రధాన చైనా యొక్క ఈశాన్య దిక్కున నున్నది. శేషించిన లోహసంపద, యాంగ్సీ నదియొక్క దిగువ లోయలో కలదు. లోహమును ప్రధానముగా ఉత్పత్తి చేయు గనులు మంచూరియా యందు కలవు. ఇచ్చట జపాను వారిచే ఇనుము, ఉక్కు పరిశ్రమలు స్థాపించబడినవి. చైనా యందలి పేర్కొనదగిన ఇతర లోహములు : తగరము (Tin), సౌవీరము (Antimony), టంగ్‌స్టన్ (Tungston), మాంగనీసు అనులోహములు. ఇవి చాల విలువ గల లోహములై యున్నను, ప్రపంచ సరఫరాకు ఎంతేని ముఖ్యమైనవిగా నున్నను, వీటిని మూలపదార్థములుగా గ్రహించి పరిశ్రమల నెలకొల్పుట వలన అంతగా ప్రయోజన ముండదు. అత్యంత విస్తృతములైన లోహోత్పత్తి స్థానములు దక్షిణ చైనా యందు గలవు. + +పరిశ్రమలు - (Industries) : చైనాలో పారిశ్రామికాభివృద్ధి ఆధునిక పారిశ్రామిక సిద్ధాంత రీత్యా 20 వ శతాబ్దికి కొంచెము పూర్వముననే ఏర్పడినది. కాని 1905 వ సంవత్సరములో విదేశీయ ప్రభుత్వములు, ఒడంబడికకు చెందిన రేవుపట్టణములలో ఫ్యాక్టరీలను స్థాపించుటతో, చైనాలో పారిశ్రామికాభివృద్ధి అతి త్వరితముగా జరిగినది. 1937 వ సంవత్సరము వచ్చుసరికి దేశములో మూడు ప్రవృద్ద పారిశ్రామిక మండలములు ఏర్పడినవి. + +1. సముద్రతీరము వెంబడిగల ఒడంబడికకు చెందిన నౌకాశ్రయ పట్టణములు; ఇచ్చట విదేశీయులకును, చైనీయులకును గల అధునాతన సాధన యంత్రసముదాయ సహాయమున పొగాకు, వస్త్ర పరిశ్రమలు పెంపొందెను. + +2. విదేశీయులచే - ముఖ్యముగా జపానువారిచే - స్థాపింపబడిన పరిశ్రమల యొక్కయు, పారిశ్రామిక సాధన యంత్రసముదాయము యొక్కయు, అభివృద్ధి గల నదీ లోయలు, రైల్వే మండలములు. + +3. చైనా లోతట్టుభాగములు. ఇచ్చట సంప్రదా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0831.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0831.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..776a0be1614fa8d14079314a10e2161ea98b5389 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0831.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +యానుసారముగ కొనసాగుచున్న చేతి పరిశ్రమలు ఇప్పటికిని ప్రబలములై యున్నవి. ఈ స్థానిక పరిశ్రమలు +స్వల్పపరిమాణము కలవై తరచుగ సేద్యప్రవృత్తితో మేళవింపబడినవి. లఘు పరిశ్రమలలో నూలు వడకుట, +బట్టలను చేతితో నేయుట ముఖ్యమై యున్నవి. ఈ పద్ధతి ప్రకారము దేశమునకు కావలసిన నూలు వస్త్రములు +విశేష ప్రమాణములో తయారగుచున్నవి. భారీపరిశ్రమలలో పేర్కొన దగినవి - గనులనుండి బొగ్గును త్రవ్వుట, నేత, సిమెంటును, కాగితమును తయారుచేయుట, పిండి మరల పరిశ్రమ, ఇనుము, ఉక్కు, సబ్బు పరిశ్రమలు +విద్యుచ్ఛక్తిని, విద్యుత్పరికరములను ఉత్పత్తి చేయుట మొదలగునవి భారీపరిశ్రమలలో పేర్కొన దగినవి. + +చైనా ప్రధాన భూభాగము నేడు రష్యావిధానము ననుసరించి బృహజ్జాతీయ ప్రణాళికను తల పెట్టినది. చైనా, 1953 వ సంవత్సరములో ఒక పంచవర్ష ప్రణాళికను ప్రవేశ పెట్టినది. 1949-1953 సంవత్సరముల మధ్య కాలమున భూస్వాముల వద్ద నుండియు, ఎక్కువ ధనికులయిన రైతులవద్ద నుండియు, దాదాపు పూర్తిగా భూముల హక్కును తప్పించి, ఆ హక్కులు కౌలుదారులకును, చిన్న చిన్న భూస్వాములకును ఇయ్య బడినవి. కాని పూర్వము భూస్వాములకు చెల్లించు చుండెడి శిస్తు కంటె అధికముగా శిస్తును ప్రభుత్వమువారికి కట్టవలసిన భారము నేడు వీరిపై బడినది. + +కమ్యూనిస్టు చైనా ప్రణాళికలు పరిశ్రమల కిచ్చు చున్న ప్రాధాన్యము నేడు రష్యాలో పారిశ్రామిక ప్రణాళికకు ఒసగ బడుచున్న ప్రాధాన్యమునకు తుల్యమైనదిగా నున్నది. అనగా గనుల త్రవ్వకము, భారీ పరిశ్రమలు, యంత్రనిర్మాణము, దేశాంతర్గతమైన రవాణా సౌకర్యములలో అభివృద్ధి, విద్యుచ్ఛక్తి సౌకర్యములు వీటికి ప్రాధాన్యము చేకూర్చుచున్నవి. పారిశ్రామికోద్యమమును పెంపొందించుట ఇత్యాది కార్యక్రమములను వడివడిగా సాగించి, పారిశ్రామిక విజయము గాంచవలెనని చైనీయులు యత్నించుచున్నారు. + +చైనా భాషాసారస్వతములు : + +ప్రపంచమునందు అత్యధిక సంఖ్యాకులచే వ్యవహరింప బడుచున్న భాషలలో చైనాభాష యొకటి. చీనో - టిబెట్ భాషా కుటుంబమునకు చెందిన రమారమి 115 భాషలలో చైనాభాషది అగ్రతాంబూలము . ఈ భాషలో మాటాడు ప్రజలు ఏబదికోట్లకు పైబడి యున్నారు. ఈ భాష, దీని లిపి, సారస్వతము అతి ప్రాచీనము లయినవి. లిపికిని ఉచ్చారణమునకును ఎట్టి సంబంధమును లేకుండుట చైనీయ భాషయందలి యొక ప్రత్యేకత. ఈ కారణము వలననే ఈ భాష ఎంత ప్రాచీనమైనదైనను, దానియొక్క పరిణామమును చక్కగా నిరూపించుట కష్టమగుచున్నది. చైనాభాష సుమారు 3000 ఏండ్ల నుండియు వ్యవహారమునం దున్నట్లు తెలియుచున్నది. +దీనికి లిపి ఏర్పడికూడ సుమారు 2000 ఏండ్లకు పైబడినది. + +చైనీయ భాషయందు మాండలిక భేదములు పెక్కులు గలవు. వీటిలో కొన్ని పరస్పరము ఎట్టి సంబంధమును +లేనివని తలపదగినంత భిన్నములుగా నున్నవి. ఇట్టి మాండలిక భేదములు విశేషముగా చీనా సముద్రతీర ప్రాంతములలో వ్యవహారమునం దున్నవి. కేంటానీస్, స్వాటో, ఎమోయ్, ఫూచౌ, వెన్‌చౌ, నింగ్పో, వూ మున్నగునవి +సాగరతీర మాండలికములు. మండారిన్ అని పాశ్చాత్యులచే పిలువబడు 'క్వాన్ హ్వా' (అధికారభాష) మాండలికము లన్నింటిలో అగ్రగణ్యము. చైనాదేశమున ఐదింట నాలుగువంతులలో ఈ మాండలిక మే వ్యవహరింపబడు చున్నది. దీనిని మాటాడు జనాభా రమారమి 30 కోట్లకు పైబడి యుండును. ఇన్ని మాండలిక భేదములను ఒక్కటిగా బంధించుచున్నది చైనీయ లిపియే. మండారిన్ మాండలికమునందును ప్రాంతీయములైన స్వల్ప భేదములు పెక్కులున్నను, ఒక ప్రాంతీయభేదము వేరొక ప్రాంతము వారికి సులభముగ అర్థమగుచునే ఉండును. ప్రస్తుతము చైనాదేశ మందంతటను జాతీయ భాషగా ఉపయోగింపబడు చున్నది పీకింగు ప్రాంతీయమైన మండారిన్ భాష. ఈ యుప మాండలికమును 'క్వోయూ' (జాతీయ భాష) అని యందురు. ఇదివరకు గ్రాంథిక భాషగా నుండిన వెన్-లీ స్థానమును ప్రస్తుతము 'క్వోయా' ఆక్రమించినది. + +చైనీయ లిపి చాలవరకు భావాత్మకమే గాని ధ్వన్యాత్మకము కాదు. ఉచ్చరించు శబ్దమునకు, లిఖించు వర్ణము \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0832.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0832.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..051084301a5b07211c7fb306d17df83f33b34d56 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0832.txt @@ -0,0 +1,26 @@ +నకు ఎట్టి సంబంధములేదు. కనుకనే ప్రాంతీయములైన మాండలిక భేదము లెన్నియున్నను, చైనాజాతి కంతకును ఒక్క లిపియే వ్యవహార యోగ్యమగుచున్నది. చైనా జాతీయైక్యమునకు భాషకంటె లిపియే ప్రధాన చిహ్నము. చైనాభాష యందు గుర్తింప దగిన లక్షణములు రెండు. + +(1) ఇందలి పదములన్నియు ఏకాక్షరము కలవే. + +(2) ఇందు వ్యంజనముల సంఖ్య మిక్కిలి అల్పము. + +ఈ కారణముల చేత చైనీయ శబ్దజాలము అత్యల్ప సంఖ్యాకము. కాంటన్ ప్రాంతము లందలి శబ్దములు +800 నుండి 900 వరకు ఉండ వచ్చును. పీకింగ్ ప్రాంతమునం దన్ననో, శబ్దముల సంఖ్య 420 కంటె మించదు. +శబ్దాది యందలి వ్యంజనములు అల్ప ప్రాణములుగా, మహా ప్రాణములుగా ఉచ్చరింప బడుట వలన శబ్దములం +దర్థ భేదము కల్పింపబడును. 'పు' అన్న వ్యంజనము, 'వ్‌హు' గా ఉచ్చరింప బడి అర్థభేదమును కల్పించును. +చైనాభాష యందు వ్యంజనములు 23 మాత్రమే ఉన్నవి. స్వరములు మాత్రము 21 వరకు గలవు. స్వరములు హ్రస్వ, దీర్ఘ ప్లుతములే కాక, రెండు మూడు స్వరముల కలయిక వలన ఏర్పడిన మిశ్రమ స్వరములు కూడనై +యుండెను. ఉదా : అవో, ఇయే, ఇయేఓ, ఇయు, ఉవా మున్నగు మిశ్రమ స్వరములు తరుచు వినబడుచుండును. +ఉదాత్త, అనుదాత్తాది భేదములు కూడ అర్థభేదమునకు కారణములుగా ఉపయోగింప బడుచున్నవి. ఈ స్వర +భేదము వలన చైనా భాషకు ఒక విధమగు శ్రుతి రమ్యత కలుగుచున్నది. ఈ స్వర భేదము బుద్ధిపూర్వకముగ +చేయునది కాదు. ఇది శబ్దము నందలి యంశమే. కొన్ని ప్రాంతములందు 4 స్వరభేదములు, కొన్ని ప్రాంతము +లందు 8 స్వరభేదములు ఉపయోగింపబడుచున్నవి. 'పూ' అను పదమునకు తారతర స్థాయిలో మనుజుడు అనియు, తారస్థాయిలో ఐశ్వర్యము అనియు, మధ్య స్థాయిలో మండలము అనియు, మంద్ర స్థాయిలో ధనవంతుడు అనియు అర్థభేదములు కలుగుచున్నవి. కాంటన్ ప్రాంతపు ప్రజలు ఎనిమిది స్వరభేదములను ఉపయోగించు చుండగా పీకింగు ప్రాంతీయులు నాలుగు భేదములనే ఉపయోగించు చున్నారు. ఇన్ని స్వరభేదములను ఉచ్చరించుటయు, తత్కృతమైన అర్థభేదమును గ్రహించుటయు చైనీయులకు సహజమైపోయినది. చైనా భాష యందు గ, డ, త, ద, బ అను వ్యంజన ధ్వనులు లేవు. + +అత్యల్ప సంఖ్యాకమైన శబ్ద జాలములో చైనీయులు వ్యవహారము జరపుకొనగల్గుటకు స్వరభేద కల్పన వలెనే +వేరొక కల్పనయు గలదు. అది శబ్దద్వయ సంయోజనము. ఉదా : 'కో' అనగా జ్యేష్ఠ భ్రాత. కాని 'కో' యను ఏక +శబ్దమే ఈ యర్థమును సర్వ సాధారణముగా నీయ జాలదు. కనుక దానిని 'కో-కో' అని యామ్రేడితము +చేయుదురు. లేదా, 'ట' అను శబ్దమును దాని ముందు చేర్చెదరు. 'ట' అనగా 'గొప్ప' అని యర్థము. కాగా, +'కో-కో' అనినను, 'ట-కో' అనినను జ్యేష్ఠభ్రాత యను నర్థము ఘటిల్లును. ఒక్కొక్కప్పుడు ఏకార్థములై న రెండు శబ్దములను గూడ కలిపి ప్రయోగింతురు. ఉదా : ఖుంగ్ - ఫా= భయపడుట; ఫి- ఫ్యూ= చర్మము; షుము=వృక్షము మున్నగునవి. ఇట్లే మీగడ అనుటకు 'పాలు - చర్మము' అనియు, లాంతరు అనుటకు 'దీపము - +పంజరము' అనియు ప్రయోగింతురు. + +అక్షరములు : చైనీయ వర్ణములు ధ్వని చిహ్నములు కావని తెలిసి కొనియున్నాము. అవి చాలవరకు భావ +చిహ్నములు. చైనీయ లిపి చిత్ర లిపి యని చెప్పవచ్చును. ఐక్కొక్క వర్ణము ఒక్కొక్క వస్తువునకో, భావమునకో చిహ్నముగా నుండును. కనుకనే చైనీయ భాష యందు రమారమి 5000 అక్షరముల యవసర మేర్పడినది. ఒక అక్షరము ఒక పదము. ఖుంగ్, షాంగ్, యింగ్, షూ, కవో, ఫ్యూ - ఇవన్నియు ప్రత్యేకములైన అక్షరములు. ఇవి స్వతంత్ర వర్ణములుగా వ్రాయబడును. భారతీయ భాషల యందువలె ఇందు వర్ణక్రమము ననుసరించి అక్షరములు వ్రాయబడవు. అర్థవంతమైన ఒక్కొక్క శబ్ధము ఒక్కొక్క అక్షరముగా ప్రత్యేక స్వరూపములో వ్రాయబడును. ఈ యక్షరములు చూచుటకు బొమ్మలవలె నుండును. ఒక్కొక్క అక్షరము ఒక్కొక్క చిన్న చదరపు గడిలో ఇముడునట్లుండును. చైనీయుల రచనా పద్దతియు చిత్రమైనదే. పుట యొక్క కుడివైపు పై భాగమున వ్రాత ఆరంభింప బడును. పంక్తులు పై నుండి క్రింది దిక్కునకు నడచును. చైనీయ లిపి, ఆరంభ దశ యందు ఇంచుమించుగా వస్తువుల చిహ్నములతో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0835.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0835.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b6ba83ea1c24f68e5d00e7e9b8f353825ed9627 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0835.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +హో - జన్ (క్రీ. శ. 689-740) ; వాంగ్ వీ (699-759) అనువారు అరణ్యమునం దాశ్రమములు నిర్మించుకొని, అచ్చట ఏకాంత జీవనము గడిపిన మహా కవులు. వాంగ్ వీ గొప్ప ప్రకృతిదృశ్య చిత్రకారుడు. లిటై-పో (705-762) +అనునాతడు మధురాతి మధురమైన కవిత చెప్పినవాడు. సారాయపు మత్తులో ఆతడు గానము చేసిన గీతములు అమృత ధారల వలె ఉండునట. అతృప్తి, నైరాశ్యము ఆయన కవితకు ప్రధాన లక్షణములు. ఈతనితో సాటి రాదగ్గవాడే టుఫూ (712-770) అను కవి. పో చ్యూ - ఇ (772–846)అనునాతడు గొప్ప ప్రభుత్వోద్యోగి. అయినను ఆతడు రసవంతములైన పెక్కు గీతములు రచించెను. నాటి చక్రవర్తి యొక్క ఆదేశము ననుసరించి ఆతని గీతములు పెద్ద శిలాఫలకములమీద చెక్కింపబడెను. ఈ యుగమందలి కవులపై కన్ఫ్యూషియన్ సిద్ధాంతముల యొక్కయు, బౌద్ధ, టావో సిద్ధాంతముల యొక్కయు ప్రభావము మిక్కుటముగా కనిపించును. నూతన ఛందోరీతులెన్నియో ఈ యుగమున వ్యాప్తిలోనికి వచ్చెను. ఈ యుగమున దాదాపు 2200 మంది కవులుండినట్లును, వారు మొత్తము 48,000 కావ్యములు రచించి నట్లును తెలియుచున్నది. గద్యరచనలుకూడ ఈ యుగమున ఆరంభ మయ్యెను. 'హాన్‌యు' యొక్క గద్యశైలి మిక్కిలి మనోహరమైనది. ఇతని శైలి ననుసరించిన మరియొక గద్యరచయిత 'ట్యాచింగ్ య్వాన్ అను నతడు. + +సుంగ్ వంశపు రాజుల పాలనలో కవులు కొంతవరకు భోగ విముఖత్వమును ప్రదర్శించినట్లు తెలియు చున్నది . +ఈ యుగమందలి కవులలో స్స్యూ-మా క్వాంగ్, ఔ - యాంగ్ శియ, వాంగ్ ఆన్ - షిప్, సు టుంగ్ - పో +ముఖ్యముగా పేర్కొన దగిన వారు. అనంతరము పాలించిన మంగోలీ, మింగ్ వంశముల కాలములందును, కవితా వ్యాసంగము విస్తారముగ కొనసాగినను, గుణమునందు వాటి కవిత తత్పూర్వ కవితా స్థాయిని అందుకొనలేదు. మంచూ రాజులలో ఖాంగ్‌శి , చీన్ లుంగ్ అను నిరువురు గొక్ప కవి పుంగవులుగా వాసికెక్కిరి. వారిలో నొకడు 33,950 పద్యములు రచించెనట. + +చైనా కవులు సామాన్యముగా ప్రేమ, మానవత, కరుణ అను భావములచే ఆవిష్టులైనట్లు తోచుచున్నది. +శృంగార కవితయు కొంత లేకపోలేదు. అరణ్యములు, నదీ పర్వతములు మున్నగు ప్రకృతి దృశ్యములు వారి +హృదయములను మిక్కిలి ఆకర్షించును. అనిర్వచనీయమైన యొకానొక విషాదచ్ఛాయ చైనీయ కవిత యందు +గోచరించుచుండును. + +దార్శనిక సారస్వతము : తత్వజిజ్ఞాస చైనీయులందు అతి ప్రాచీనకాలము నుండియు సువ్యక్తమగుచునే యుండెను. చైనీయ తాత్త్వికులలో పలువురు ప్రభుత్వోద్యోగులే. వారి ఆలోచనా విధానము విస్తారముగా సాంఘిక, రాజకీయ, నైతికజీవనమునకు సంబంధించియుండును. చైనీయ మేధావులతో గొప్ప దార్శనికుడుగా ఎన్నదగిన వాడు కన్‌ఫ్యూషియస్. ఈతడు క్రీ. పూ. ఐదవ శతాబ్దికి చెందినవాడు, ఇతడు అత్యుదాత్తమైన నైతిక దృక్పథము గలవాడు. నైతిక శుద్ధియే మానవజాతి మోక్షమునకు మార్గమని ఆతని ఆశయము. ఆతడు సనాతన సంప్రదాయవాది. రాజులు, రాజపురుషులు, విశుద్ధవర్తనులును, విశాలహృదయులును కావలెననియు, మత సాంఘికాచారములను పాలించవలెననియు, అప్పుడే ప్రపంచము బాగుపడుననియు ఆతడు బోధించెను. జన్మాంతరములను గూర్చి ఆతడు చర్చించియుండలేదు. విశ్వమును పాలించు దైవశక్తి యొకటి ఉన్నదని అతడు దృఢముగ విశ్వసించెను. చౌ వంశ రాజుల యుగమునందే వర్ధిల్లిన మరియొక తత్వము టావో సిద్ధాంతము. ఇది 'టావో టే చింగ్' అను గ్రంథమున ప్రపంచింపబడినది. ప్రకృతియే ఉత్తమ జీవిత మార్గోపదేశిక; నాగరిక జీవితము కృత్రిమమని ఈ టావో సిద్ధాంంతము వివరించును. క్రీ. శ. 4, 5 శతాబ్దులలో చువాంగ్‌ట్జూ, మోటీ, యాంగ్ చూ +మున్నగు మేధావులు చైనీయ తాత్వికదృష్టిపై గొప్ప ప్రభావమును ప్రసరింపజేసిరి. + +హాన్ చక్రవర్తుల కాలమున కన్‌ఫ్యూషియన్ సిద్ధాంతము, టావో సిద్ధాంతముకూడ రాజాదరణము పొందెను. +ఆ సమయముననే బౌద్ధ సిద్ధాంతము గూడ చైనాదేశమునం దడుగుపెట్టెను. సుంగ్ చక్రవర్తుల కాలమున +ఈ మూడు సిద్ధాంతముల నడుమ తీవ్రవైరములు చెలరేగెను. క్రీ. శ. 1130-1200 సంవత్సరముల నడుమ చుశీ +యను మేధావి కన్‌ఫ్యూషియను సిద్ధాంతమును విశాల \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0836.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0836.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6fab862c32e79df2348165240bcf21dbfcf6f71b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0836.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +దృష్టితో వ్యాఖ్యానించి, టావో, బౌద్ధసిద్ధాంతములను గూడ దానియం దంతర్భవింపజేసెను. ఇటీవల వరకును +చుశీ వ్యాఖ్యానమే ప్రామాణికమై యుండినది . + +చరిత్ర : చైనీయుల అత్యంత ప్రాచీనేతిహాసగ్రంథము 'షూచింగ్ ' అనునది. ఈ గ్రంథము యో, షున్, యూ +మున్నగు పౌరాణిక చక్రవర్తుల కథలతో ఆరంభమై, చౌవంశచరిత్రమున కొంతవరకు వచ్చి ఆగిపోయినది. +దీనితరువాత పేర్కొనదగిన చరిత్రగ్రంథము కన్‌ఫ్యూషియస్ వ్రాసిన 'ఛూన్ ఛియు' (వసంతము - హేమంతము) అను 'లూ' రాష్ట్రపాలకుల వృత్తాంతము. షీ చీ అను మహాగ్రంథము పేరెన్నికగన్న ఇతిహాసము. దీనికర్త రాజజ్యోతిష్కుడైన స్స్యూ-మా ఛీన్ (క్రీ. పూ. 145–187) అనునాతడు. ఇతడు ఆజన్మ విద్వాంసుడు. పదియేండ్ల వయస్సుననే ఆతని పాండిత్యము పట్టరానిదై యుండెను. ఇరువదేండ్ల వయస్సుననే ఆతడు చైనా దేశ +సంచారమును ముగించెను. తండ్రి యనంతరము రాజ జ్యోతిష్కుడై, ఆతడు తండ్రి యారంభించిన ఇతిహాస +గ్రంథమును పూర్తిచేసెను. 'షీ చీ' అను ఈ ఇతిహాస గ్రంథము ఐదు బృహత్ శీర్షికలక్రింద విభజింప బడినది. +(1) ప్రభువుల చరిత్రము; (2) కాలానుక్రమణికలు; (3) లఘువ్యాఖ్యలు; (4) సామంతరాజుల వృత్తాంతములు: +(5) జీవితచరిత్రలు. ఇది 'పీత చక్రవర్తి'యను పౌరాణిక పురుషుని కథతో ఆరంభమై, హాన్ వంశ చరిత్రతో +అంతమగుచున్నది. తరువాత పుట్టిన చరిత్ర గ్రంథములన్నింటికి ఇదియే అదర్శమైనది. అట్టి గ్రంథములలో క్రీ. శ. 11 వ శతాబ్దియందలి టుంగ్ షీన్ అను ఇతిహాస దర్పణము పేర్కొన దగినది. దీని నిర్మాత స్స్యూ-మాక్వాంగ్ అనునాతడు. ఇట్టి మహాచరిత్ర గ్రంథములతో పాటు వందలకొలది జీవిత చరిత్రలు చైనీయ వాఙ్మయమున గలవు. + +యాత్రాగ్రంథములు : చైనాదేశము యొక్కయు, అందలి రాష్ట్రముల యొక్కయు భౌగోళిక విషయములను వివరించు గ్రంథములు పెక్కు గలవు. క్షేత్రములను, తీర్థములను, శిథిలములను, పట్టణములను, మహా +భవనములను వర్ణించు గ్రంథములు గూడ విశేషముగ గలవు. బౌద్ధమతము చైనాదేశమునం దడుగిడిన అనంతరమే చైనాప్రజలకు విదేశయాత్రాసక్తి కలిగెను. అట్టి యాత్రలుగూడ ముఖ్యముగ బౌద్ధమత జన్మభూమియగు భారతదేశమునకే పరిమిత మయ్యెను. పలువురు చీనా యాత్రికులు భారతదేశమునకు వచ్చియుండిరి. కాని వారిలో తమ యాత్రలను గురించిన వివరములను గ్రంథరూపమున రచించి, విజ్ఞానమునకు దోహదము గావించిన ఫాహియాన్ (క్రీ. శ. 399-414), హ్యుయన్ త్సాంగ్ (క్రీ.శ. 629-645) అను నిరువురు మాత్రమే చిరస్మరణీయులై యున్నారు. + +విజ్ఞానశాస్త్ర సారస్వతము : క్రీ. పూ. 4 వ శతాబ్దికి చెందిన 'యుద్ధతంత్రము' అను గ్రంథమే చైనాభాష యందు అతి ప్రాచీనమైన శాస్త్రగ్రంథ మనవచ్చును. చైనాదేశమున కృషికిని, కర్షకునికిని అత్యంత ప్రాధాన్యము, గౌరవము ఉండినను, కృషి పాశుపాల్యములకు సంబంధించిన గ్రంధములు ప్రాచీనకాలమం దెవ్వియు రచింప బడినట్లు తోచదు. శూక్వింగ్ ఛీ అనునాతడు (క్రీ. శ. 1562-1634) సంకలనము చేసిన 'నుంగ్ చెంగ్ ఛువాన్ షు' అను గ్రంథమే ఇటీవలివరకును కృషి పాశుపాల్యములందు ప్రామాణిక గ్రంథముగా పరిగణింపబడు చుండెను. ఇది 60 అధ్యాయముల గ్రంథము. భూవిభజనము, కృషి, జలాధారములు, వ్యవసాయ సాధనములు, ఊడ్పు, పట్టు పురుగుల పెంపకము, చెట్ల పోషణము, పశుపోషణము, ఆహారధాన్యములు మున్నగు విషయములను గురించి ఈ గ్రంథమున విపులముగ వ్రాయబడి యున్నది. మంత్ర శాస్త్రము, సాముద్రిక శాస్త్రము, రసవాదము మున్నగు వివిధ శాస్త్రములపై పెక్కు గ్రంథములు గలవు. పురాతత్వ శాస్త్రము, ముద్రికా నిర్మాణము, కుమ్మరము, నాణెములు మున్నగువాటిపై ఎన్నో గ్రంథములు గలవు. లీషిహ్-చెన్ (క్రీ.శ.1578) రచించిన ' పెన్‌ట్సో' అను వైద్య గ్రంథము పేర్కొనదగి యున్నది. ఇందు 1892 మూలికలను, లవణములను, లోహములను గూర్చిన వివరణము కలదట. శ్యువాన్‌ హో (క్రీ. శ. 1119 - 1126) అను చక్రవర్తి కాలమున రచింపబడిన 'శ్యువాన్ హోహ్వావ్యు' అను చిత్రలేఖన +గ్రంథము చాల ప్రసిద్ధమైనది. ఇందు ఆ చక్రవర్తి సేకరించిన 6192 చిత్రములను గురించిన వర్ణనములు కలవు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0837.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0837.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..09e1c48740abdecae81d0670926929341df6a8f0 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0837.txt @@ -0,0 +1,29 @@ +నిఘంటువులు : 'ఎర్హ్‌యా' అను నిఘంటువు క్రీ. పూ. వేయి సంవత్సరముల నాటిదని పేర్కొన బడుచున్నది. +శ్యూషెన్ (క్రీ. శ. 120) అను పండితుడు తన కాలమున నున్న గ్రంథముల నన్నిటిని పరిశీలించి, సుమారు 10 వేల +శబ్ద చిహ్నములను సేకరించి, వాటిని ప్రాథమిక రూప క్రమము ప్రకారము ష్వోవెన్ అను నిఘంటువును +రచించెను. ఈ విధానము వలన కోరిన శబ్ద చిహ్నమును సులభముగా వెదకి పట్టుకొనవచ్చును. దీని తరువాత +పేర్కొన దగిన గొప్ప నిఘంటువు క్రీ. శ. 1662-1723 సంవత్సరముల మధ్యకాలమున పాలించిన 'ఖాంగ్‌శీ' చక్రవర్తి పేర ప్రచారమున నున్నది. ఇందు మొత్తము 44,000 శబ్ద చిహ్నము లున్నవి. ఇవి 214 మౌళిక రూపముల క్రింద కూర్పబడినవి. పూర్వగాథలను కూర్చి రచించిన గ్రంథములు కూడ పెక్కు కలవు. తమ విజ్ఞానము నంతను ఒక్కచో చేర్చు తలంపున, చైనీయులు విజ్ఞాన సర్వస్వములను గూడ ప్రచురించియుండిరి. ఇట్టి వాటిలో పేర్కొనదగినవి 'టెయ్‌పింగ్ యురాన్ ' (క్రీ. శ. 10 వ శతాబ్ది) 'యుంగ్ లోటాటైన్' (క్రీ. శ. 1403) అనునవి. ఈ రెండవ విజ్ఞాన సర్వస్వమును మింగ్ వంశ సార్వభౌముడగు 'యుంగ్ లో' అను నాతడు రెండువేల మంది పండితులను నియోగించి 22,937 సంపుటములలో సిద్ధము చేయించెను. ఇంతటి మహాగ్రంథమును అచ్చువేయించుట +అసాధ్యమైనందున, మూడు ప్రతులుమాత్రమే వ్రాయించెనట. మింగ్ వంశము పతన మగుటతో, వీటిలో రెండు +ప్రతులు నిర్మూలించ బడెను. + +నవలా నాటక సాహిత్యము : ప్రాచీనచైనా సారస్వతమున నవల యని చెప్పదగు రచన యున్నట్లు కానరాదు. +ఉన్నను, దానికి సాహిత్య గౌరవము లేదని స్పష్టముగా చెప్పవచ్చును. సుంగ్ వంశమును తుదముట్టించి, క్రీ. శ. +13 వ శతాబ్ద్యంతమున మంగోలు జాతికి చెందిన కుబ్లయ్ ఖాన్ అనునాతడు చైనా దేశమునకు ప్రభువయ్యెను. +విజాతీయుడయ్యు, ఇతడు చైనీయ సాహిత్యమును పోషించెను. కాని ప్రఖ్యాత చైనీయ కవిపండితు లీ +విజాతీయుని సేవింప నిష్టపడక మారుమూలల తలదాచు కొనియుండిరి. చైనాభాష యందు చెప్పదగిన మొదటి +నవల ఈకాలముననే వెలువడినది. 'సాన్ క్వోచి' (మూడు రాజ్యముల కథ) అను నవల అజ్ఞాత కర్తృకము. క్రీ. శ. +రెండవ శతాబ్ద్యంతమున హాన్ వంశము పతనమై, సామ్రాజ్యము మూడు ముక్కలయిన విషాద వృత్తాంతము +ఈ నవల యొక్క ఇతి వృత్తము. యుద్ధములు, సాహస కృత్యములు, త్యాగములు, కుట్రలు అతి నిపుణముగ +వర్ణింపబడిన ఈ నవల మిక్కిలి రసవంతమైన రచనగా గణుతికెక్కినది. ష్విహు చ్వాన్, హుంగ్ తామెంగ్ అను +నవలలు గూడ కథా నిర్వహణమునను, శైలి యందును మిగుల చమత్కృతి గలవి. + +రూపక రచనము, ప్రదర్శనము గూడ మంగోలు రాజుల కాలముననే వర్ధిల్లినవి. నాడు రచింపబడిన రూపకములు సుమారు 101 సంపుటములుగా ప్రకటింప బడినవి. ప్రామాణికములుగా పరిగణింపబడిన రూపకములలో +'శిశ్యుంగ్' అనునది పేర్కొన దగియున్నది. + +నవీన యుగము : నవీన యుగమున చైనా లిపి, భాషా సారస్వతములందు అపూర్వములైన పరిణామములు, +విప్లవములు జరిగినవి. జాగృతమైన జాతి యొక్క చైతన్యము ఎన్ని తీరుల, ఎట్టి అద్భుతములను సాధించగలదో చైనా ప్రజలు వ్యక్త పరచియున్నారు. + +చైనీయుల అక్షర చిహ్నములు వేలకొలదిగా నున్నవి. ఒకే పదము వేర్వేరు అర్థసంధర్భములలో వేర్వేరు చిహ్నములతో వ్రాయబడును. చైనా గ్రాంధికభాష యర్థము కావలెనన్నచో, పదములను చెవితో వినుట చాలదు; +కంటితో అక్షర చిహ్నములను చూడవలెను. పదముల సంఖ్యకంటె అక్షర చిహ్నముల సంఖ్యయే అధికముగ నున్న దనిన అతిశయోక్తి కాదు. ఇట్టి పరిస్థితియే చైనా యందలి దారుణ నిరక్షరాస్యతకు హేతు వైనది. విద్యా +వ్యా ప్తిని విశ్వజనీనము చేయవలెనన్నచో, అక్షరచిహ్నము లందు తీవ్రమైన సంస్కరణము జరుగ వలెను. అట్టి సంస్కరణము చైనా జాతియొక్క ఐక్యమునకు భంగము కలిగించునదిగా నుండరాదు. రోమను వర్ణములను, లాటిన్ వర్ణములను ప్రవేశ పెట్టు యత్నములు పెక్కు జరగినవి. కాని చైనా భాష యందలి నానా విధములైన స్వరములను సూచించుట కష్ట మయ్యెను. 1919 వ సంవత్సములో చైనీయ విద్యాశాఖాధికారులు 39 ధ్వనులతో +గూడిన యొక లిపిని ప్రవేశపెట్టిరి. 1928 సంవత్సరములో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0838.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0838.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eb72b376c5f8157feab8680b81a528755dd8e3ab --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0838.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +'కుమింటాంగ్ ' ప్రభుత్వము రోమన్ వర్ణములను ప్రవేశపెట్ట యత్నించెను. కాని ఈ యత్నము ప్రజానీకము యొక్క అంగీకారమును పొందలేదు. ప్రాచీన చైనీయ లిపి యందలి ప్రధాన ధ్వని చిహ్నములను, మౌలికములు అని ఎన్నదగిన వాటిని సేకరించి ప్రస్తుతము రచనకు, ముద్రణమునకు, టైపురైటింగునకు ఉపయోగించు చున్నారు. నవీన వ్యావహారిక భాషకు ఈ లిపి సవ్యముగనే ఉపయోగ5పడుచున్నది. + +సార్వజనిక విద్యా వ్యాప్తి, నవీన సిద్ధాంత ప్రచారము, తద్వారా చైనా ప్రజల సర్వతోముఖ విజ్ఞానాభివృద్ధి చైనీయ భాషా సంస్కరణము యొక్క ప్రధాన లక్ష్యములు. చైనీయ గ్రాంథిక భాషకును, వ్యావహారిక భాషకును విపరీతమైన వ్యత్యాసము కలదు. ఈ వ్యత్యాసమును తొలగించుటకు చాలకాలముగా ప్రయత్నములుజరుగుచుండినవి. సన్ యట్ సేన్ చైనా ప్రజానీకమునందు జాతీయ భావ బీజములు నాటిననాటినుండియు ఇట్టి యత్నములు ఆరంభ మైనవి. ఆ మార్గమును చేపట్టి 1898 వ సంవత్సరము నందు ఖంగ్-యూ-లీ, ల్యాంగ్ చీ - చావ్ అను వారు సారస్వత, వైజ్ఞానిక, రాజకీయ రంగములందు ఒక నూతనోద్యమమును ఆరంభించిరి. గ్రాంథికభాష ప్రజాసామాన్యమునకే కాక, ఒక శ్రేణికి చెందిన పండిత వర్గమునకు కూడ అర్థము కాదు. కనుక ప్రజలు మాట్లాడు వ్యావహారిక భాషయందే గ్రంథరచన సాగవలె ననునది ఈ ఉద్యమ లక్ష్యము. ప్రథమ ప్రపంచ సంగ్రామా +నంతరము డా. హుషిహీ అను పండితుడు ఈ ఉద్యమమును పట్టుదలతో తీవ్రముగ సాగించెను. చైనాయందు +ఆత్యధిక సంఖ్యాకులు వ్యవహరించు 'మండారిన్' అను మాండలికమును ఇతడు అవలంబించెను. ఈ ఉద్యమమునకు 'పెయ్-హ్వా'(వ్యవహారిక భాషా) ఉద్యమ మని పేరు. చెన్‌టూశ్యూ వంటి తీవ్రసంస్కరణ వాదులును, పీకింగ్ జాతీయ విశ్వకళాపరిష దధ్యాపకులును, విద్యార్థులును దీనిని బలపరచిరి. 1930 వ సంవత్సరమునాటికి ఈ యుద్యమము చైనాయందు బలముగా వ్రేళ్లు తన్నుకొనెను. క్రమముగా పెయ్ - హ్వా పాఠ్యగ్రంథ భాషగా అంగీకరింప బడినది. అన్య భాషా సాహిత్యములనుండి పెక్కు గ్రంథములు ఈ వ్యావహారిక భాషలోనికి అనువదింప బడినవి. పత్రికలు, నవలలు, ఆధునిక శాస్త్రగ్రంథములు కోకొల్లలుగ వెలువడినవి. + +దీనివెంట చైనీయ సాహిత్యమున గూడ గొప్ప విప్లవము జరిగినది. 1919 వ సంవత్సరమున చైనా యందలి +షాంటంగ్ రాష్ట్రముపై జపాన్ అధికారము ప్రతిష్ఠింపబడినది. దీనికి వ్యతిరేకముగా చెలరేగిన జాతీయోద్యమము యొక్క ప్రభావము నాటి సాహిత్యపరులమీద గూడ ప్రసరించినది. 1919 వ సంవత్సరము మేనెల 4వ తేదీన ఈ ఉద్యమము ఆరంభ మైనది. ఈ యుద్యమ నాయకులు చేసిన ప్రబోధమును అనుసరించి ముఖ్య రచయిత +లందరును వ్యావహారిక భాషను అవలంబించి, నిత్యజీవిత వ్యవహారములను ఇతివృత్తముగా స్వీకరించి, సర్వ +సుబోధక మగు సరళ శైలిలో గ్రంథరచన సాగించిరి. ఈ మార్గమును బాగుగా వ్యాప్తిలోనికి తెచ్చినవారు చైన్‌శ్వాన్ - టుంగ్, హుషీ, లూశున్, చెన్‌టూ -శ్యూ ప్రభృతులు. + +లూశున్ (అసలు పేరు చౌఫ-జెన్) గావించిన రచనలు ఖడ్గతుల్యములైనవి. తీవ్రమైన అపహాసము ఆతని రచనకు ప్రాణము. పెక్కు నవలికలు, కథానికలు, వ్యాసములు ఆతడు రచించెను. నవచైనా సారస్వతమునకు ఆతడు రచించిన 'ఆక్యు' అను నవలిక శ్రీకారము వంటిది. అనంతరము వచ్చిన కమ్యూనిస్టు రచయిత లందరకు ఇతడు గురుస్థానీయుడు. కవిగా, నాటకకర్తగా, నవలారచయితగా విశేషించి విప్లవ సిద్ధాంతవాదిగా, క్వొమో-జో +ప్రసిద్ధికెక్కెను. ఇతడు పురాతత్వ పరిశోధకుడు, కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వమున సాంస్కృతిక వ్యవహారశాఖయందు +ఇతడు ప్రముఖ డయ్యెను. చైనా - జపాను యుద్ధకాలమున పెక్కు రూపకములు రచించి ప్రఖ్యాతి గన్నవాడు వాన్‌చియా-పో. ఈతని రచనలు పెక్కు విదేశీయ భాషలలోనికి అనువదింప బడెను. ఈ రూపకములు చైనీయ +వ్యావహారిక భాషా పటుత్వమునకు విజయ ధ్వజముల వంటివి. + +కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వము 1949 వ సంవత్సరములో చైనాయందు నెలకొనిన అనంతరము ఈ విప్లవము మరింత +ముందునకు పోయినది. ప్రాచీన చైనా సాహిత్యమును నవీన దృష్టితో పరిశీలించి వ్యాఖ్యానించుట, ప్రాచీన మహా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0839.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0839.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e6a24bdaa146f597279ded074c7c83f19da4ed42 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0839.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +గ్రంథములను నవ్య వ్యావహారిక భాషలో పునర్లిఖించుట, ప్రాచీన సాహిత్య ప్రక్రియలను నవీన సిద్ధాంత ప్రచారమునకు వినియోగించుట మున్నగునవి ప్రకృతోదాహరణములు. + +చైనా ప్రజా రాజ్య మహాధ్యక్షుడగు మావో- సే-టుంగ్ గొప్ప సారస్వతాభిమాని. ఇతడు స్వయముగా కవిగా, రచయితగా వరలెను. నవచైనా సాహిత్యమునకు ఇతడు నిర్దేశించిన ప్రణాళిక వేదముగ పరిగణింపబడు చున్నది. చైనా ప్రజలయొక్క సర్వతో ముఖాభ్యుదయము ఆతనియొక్కయు, ఆతని ప్రభుత్వముయొక్కయు లక్ష్యము. విద్య, విజ్ఞానము, సాహిత్యానందము సర్వ ప్రజలకును అందుబాటులో నుండునట్లును, చైనా యందు సామ్యవాదము సుస్థిరముగ నెలకొను నట్లును చేయుట ఆతని ధ్యేయము. ఆతడు 1941 వ సంవత్సరమున 'యేనన్' నగరమున అఖిల చైనా రచయితల నుద్దేశించి గావించిన ప్రసంగము నవచైనా సాహిత్యమునకు ప్రామాణికత్వము వహించినది : కార్మికులు, కర్షకులు, సైనికులు - చైనాప్రజ లనగా వీరే. వీరి కుపయోగించెడి సాహిత్యమే సాహిత్యము. సామ్యవాద సిద్ధాంతములపై ఆధారపడి ఉత్తమ సామాజిక వ్యవస్థను నిర్మించుటకు రచయితలు తోడ్పడవలెను. ప్రజలకు ప్రగతిమార్గమును నిర్దేశించి, స్వధర్మ నిర్వహణమున ప్రవృత్తులగునట్లు చేయుటయే గ్రంథకర్తల లక్ష్యముగ నుండవలెను. హేతువాదబద్ధమై, సత్యసమ్మతమైన ఆతని ఈ యుపదేశమును నవచైనా రచయిత లందరును ఆమోదించిరి. 1949వ సంవత్సరములో చైనా ప్రజాతంత్ర రాజ్యము స్థాపింప బడినది. నాటినుండి, చైనా కమ్యూనిస్టు నాయకుడైన మావో-సే-టుంగ్ నిర్దేశించిన మార్గముననే సాహిత్య నిర్మాణము జరగుచున్నది. ఈనాటి ప్రఖ్యాత రచయితలలో పేర్కొనదగినవారు +క్వొమో-జో, చెన్-పాయ్-చెన్, చాంగ్ - క్వాంగ్ జూ, హ్యూయెహ్-పిన్, టుంగ్-పింగ్, శ్యాన్ హుంగ్, చావ్ యూ, లీ చిన్-షా, లాన్‌షే, పాషిన్ టింగ్ లింగ్ (కథానికా రచయిత్రి) మున్నగువారు పలువురు కలరు. + +చైనా గ్రంథములు ఇతర భాషలలోనికి, ఇతర భాషా గ్రంథములు చైనా భాషలోనికి బహుళసంఖ్యలో పరివర్తనము చేయబడుచున్నవి. భాషా సారస్వతములను ప్రజాసామాన్యమునకు అందుబాటు లోనికి తెచ్చుట, ప్రజలలో వైజ్ఞానిక, సారస్వతాభిరుచిని పెంపొందించుట - నవచైనా సాధించిన ఘన విజయములలో పేర్కొన దగినవి. + +ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు : + +పండ్రెండవ శతాబ్ది తుదిభాగమున భరత ఖండము నందు మహమ్మదీయ ప్రభువుల యధికారము నెలకొనిన నాటినుండియు, హైందవ ధర్మానుయాయులకు చెడ్డరోజులు ప్రారంభించెను. మహమ్మదీయులు పాలకులుగా నుండి హిందూ ధర్మమును, సంస్కృతిని రూపుమాపుటకై సర్వవిధముల యత్నించి కొంతవరకు కృతార్థత చెందిరి. ఈ ఘోర విపత్తునుండి హైందవులను కాపాడుటకై యత్నించినవారిలో ముఖ్యులు రాజపుత్రులు, +మహారాష్ట్రులు అని చెప్పవలసి యున్నది. కాని వీరన్యోన్య సహకారముతో మెలగని కారణమున వీరి ఆశయములు +సంపూర్ణముగ ఈడేరలేదు. హైందవ ధర్మ పునరుజ్జీవనమునకై మహారాష్ట్రమున గొప్ప కృషిసల్పిన మహా +పురుషుడు సమర్థ రామదాసస్వామి. ఈయన యందు ఆధ్యాత్మిక తత్త్వమును, ధర్మోద్ధరణాభిలాషయు మూర్తీభవించెను. + +ఈ స్వామి కేవలము ముముక్షువు కాడు. సాంఘికముగ, రాజకీయముగ నానాటికి పతన మగుచున్న హిందూ +సమాజమును అభ్యున్నతికి తేవలయునను పవిత్రాశయము కలిగినవాడు. ధీరోధాత్తుడైన శివాజీకి ఆయన కర్తవ్యోపదేశము చేసి కర్మయోగిగ శివాజీని తీర్చిదిద్ద గలిగెను. శివాజీ మహారాజు జీవితము ధర్మ ప్రపూర్ణము, వీరరస విలసితము. మహారాష్ట్ర జాతిలో జాతీయభావములను పెంపొందించి, వారిలో నిక్షిప్తములై యున్న మహాశక్తులను విజృంభింపజేసి, రాజ్య నిర్మాణశక్తిని ప్రసాదించి, దేశోద్దరణము గావించినవాడు ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు. + +మహారాష్ట్రుల యుదంతము శివాజీకి పూర్వమంతగా తెలియదు. మహారాష్ట్ర ప్రాంతమును, రాష్ట్రకూటులు, +చాళుక్యులు, యాదవులు పరిపాలించిరి. పదునాల్గవ శతాబ్దమున దేవగిరి యాదవరాజులు అలావుద్దీన్ చక్ర \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0840.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0840.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cecdd2e095956187b8c81be21f37b5483a9a7368 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0840.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +వర్తిచే పరాజితులైరి. పిదప బహమనీ సుల్తానులకు లోబడి వారిరాజ్యము చీలికలైన తర్వాత కొంతభాగము +అహమద్‌నగర సుల్తానులకును, కొంత ప్రాంతము బీజాపూర సుల్తానులకును దక్కెను. పదునేడవ శతాబ్దారంభమున సమర్థ రామదాసు, తుకారాము మున్నగు మహాభక్తులు ధర్మ ప్రబోధకులుగా నుండిరి. వీరు మహారాష్ట్రులలో స్వమతాభిమానమును, సామాజిక దృక్పథమును పొటమరింపజేసిరి. బీజాపూర్, అహమ్మద్‌నగర రాజ్య ప్రాంతములలో మహారాష్ట్ర ప్రముఖులు కొందరు సైనికులుగను, ఉద్యోగులు గను ప్రవేశించి, రాజాశ్రయమును సంపాదించికొని జాగీర్దారులుగ ప్రబలు లగు చుండిరి. మొగలాయి చక్రవర్తుల రాజ్య విస్తరణ కాంక్షకు గురియై తమలో తాము కలహించుకొనుచు, దక్కను నందలి మహమ్మదీయ రాజ్యములు బలహీనము లగు చుండినవి. ఇట్టి రాజకీయ, సాంఘిక పరిస్థితులు మహారాష్ట్రుల విజృంభణమునకు కారణము లైనవి. + +మహారాష్ట్రులలో భోఁస్లే కుటుంబము ఈ సందర్భమున ప్రాముఖ్యమును గడించినది. ఈ వంశము వాడైన శహాజీ అనునాతడు అహమద్‌నగర నవాబుల కొలువున నుండి ఆ రాజ్యముపై దండెత్తి వచ్చిన మొగలు చక్రవర్తి షాజహాన్‌తో యుద్ధమునకు తలపడి, అహమద్‌నగర స్వాతంత్ర్యమును రక్షించుటకు ప్రయత్నించి విఫలు డయ్యెను. పిమ్మట బీజాపూర్ నవాబుల నాశ్రయించి, పూనాను జాగీరుగా సంపాదించెను. మహారాష్ట్రులను సంఘటిత పరచినచో వారు శౌర్యము నందును, క్రమశిక్షణ యందును మొగలులతో పోటీపడగల సామర్థ్యము కలవా రగుదురని తొలిసారిగా శహాజీకితోచినది. మొగలులను ఎదిరించిన మహారాష్ట్రులలో శహాజీ యే +మొదటివాడు. ఈ శహాజీ కుమారుడే ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజు. + +బాల్యము నుండియు ధర్మయోధు లయిన రామాయణ, భారతవీరుల వీరోచిత కార్యకలాపములు, ధర్మోద్ధరణాభిలాష యెంట బట్టించుకొని పరమతోల్బణమును అరికట్ట సమకట్టిన శివాజీకిని, బీజాపూరు సుల్తానుల ప్రాభవమునకును తన మనుగడ ముడిబెట్టుకొన్న శహాజీకిని మార్గములు వేరయ్యెను. + +పూనాకు సమీపమున శివనేరుగిరి దుర్గమున 10, ఏప్రియల్ 1627 లో శివాజీ జన్మించెను. శివనేరున నున్న శివాయిదేవి వరప్రసాదమున జన్మించిన వాడగుటచే తల్లి జిజియాబాయి తన కుమారునకు శివాజీ యని పేరు పెట్టెను. దాదోజీ కొండదేవ్ అను నొక బ్రాహ్మణుని సంరక్షకత్వమున తన భార్యయైన జిజియాబాయిని, కుమారుడైన శివాజీని నిల్పి శహాజీ బీజాపూరునందు నివసింప సాగెను. కొండదేవ్ శివాజీకి మల్ల యుద్ధము నందును, గుర్రపు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0842.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0842.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d26f2f8e6116b80ca534e5ef8e9c86af03de1abc --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0842.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +లకు పరిపాలనా వ్యవహారముల నప్పగించి. చిన్న చిన్న సైనికదళముల నేర్పరచి, తమ అదుపులో నుంచుకొను +చుండిరి. ఈ దళములు శత్రువుల దాడి నుండి కాపాడుటకును, బందిపోటు దొంగల పీచ మడంచుటకును ఉపయోగపడుచుండును. ఈ మావళేలు శివాజీ విజృంభణముతో పైకి వచ్చిరి. ఈ మావళేలతో శివాజీ స్నేహమును సంపాదించి, వారికి నాయకుడయ్యెను. శివాజీ సైన్యమునకు మావళేల సంఘమే వెన్నెముకగా నుండెను. మావళేలు శివాజీని తమ నాయకునిగను సంరక్షకునిగను, పరిగణించిరి. పునహాప్రాంతము నందలి చిన్న చిన్న నాయకులు, పాలెగాండ్రు గ్రామములను కొల్లగొట్టుచుండిరి. న్యాయ, ధర్మములు నశించెను. అంతః కలహములు మెండయ్యెను. ఆ ప్రాంతము శక్తి గల వానికే సర్వస్వమయ్యెను. ఇట్టి విపత్కర పరిస్థితులలో తన దూరదృష్టి చేతను, శక్తిసామర్థ్యముల చేతను, నిష్పక్షపాత వైఖరి చేతను శివాజీ ఆ పల్లీయుల హృదయములను వశపరచుకొనెను. అతని రాజ్యమునకు పునాదులు వేసినది ఈ పీడిత ప్రజాహృదయములే. హిందూమత విధ్వంసకులకు విరుద్ధముగ మావళేలను పురికొల్పి, చైతన్యవంతులుగ చేసి, వారిలో జాతీయ భావమును ప్రజ్వలింప జేసెను. + +ఈ ఆశయములకు ఫలమే శివాజీ మహారాజు. కొండదేవు కడ నాతడు చిన్నతనము నుండియే పరిపాలనానుభవమును కొంత గడించుకొని యుండెను. సమవయస్కులైన మావళేలతో స్వేచ్ఛా విహారము చేయుచు అడవులలో, కొండలలో ప్రభుత్వాధికారులు తారసిల్లినప్పుడు వారిని తికమకలుపెట్టి వారియొద్ద నుండు రాజధనమును శివాజీ కాజేయుచుండెడివాడు. అతని దృష్టిలో నిదియొక వీరోచిత చర్య. అహమద్ నగర మంతరించి పోవుట చేతను, ఆ ప్రాంతమున అరాజకము ప్రబలి యుండుట చేతను శివాజీ కిట్టిచర్యలను అవలంబించుటకు ఉత్సాహము కలిగెను. + +శివాజీ సహ్యపర్వత ప్రాంతమున అడవులలో, లోయలలో, మావళే యువకులతో పరిభ్రమించుచు, అందు నివసించు జనులతో సంబంధము లేర్పరచుకొనుచు ఉండెను. విశ్వాసపాత్రులైన అధికారులు కొందరు శ్యామ్‌రాజ్ +నీలకంఠ్, రంజేకర్ బాలకృష్ణ హనుమంతే, సోనాజి పంత్, రఘునాథ్ కోర్డే - ఈ నల్గురు 1642 లో శహాజీచే +పునహాకు పంపబడిరి. వారు అతని జాగీరు నిర్వహణ భారము వహించుటకు నియమితులై యుండిరి. 1646 లో +బిజాపుర సుల్తాను అగు అదిల్‌షా అస్వస్థుడగుటచే కర్ణాట నాయకులు స్వాతంత్ర్యమును ప్రకటించు కొనుచుండిరి. రాజ్యపరిపాలనము పట్టమహిషి బారిసాహెబా హస్తగత మయ్యెను. శివాజీకి ఇదే అదను. 1647 లో కొండదేవుడు దేహయాత్ర చాలించెను. ఇక శివాజీకి సలహాలిచ్చు వారు కాని, ఈతని స్వేచ్ఛావిహారముపట్ల మనస్తాపము చెందువారు కాని, మందలించువారు కాని లేకుండిరి. + +కొండదేవుని మరణమునకు పూర్వమే బిజాపురపు సర్దారును మోసముచేసి యుద్ధము చేయకుండగనే శివాజీ +తోరణ దుర్గమును స్వాధీన పరచుకొని యుండెను. ఈ దుర్గములో నున్న ధనరాశి అతని వశమయ్యెను. ప్రచండగడమని ఈ కోట కాతడు కొత్త పేరు పెట్టెను. ఈ కోటకు 5 మైళ్ళ దూరముననే అదే కొండల నడుమ రాజగడము అను కొత్త కోటను నిర్మించెను. ఈ యుదంతము బీజాపూరులో తెలిసెను. అయిన నేమి, కొందరు మంత్రుల నతడు వివిధో పాయములచేత తనకు అనుకూలురుగ మార్చుకొని యుండిన వా డగుటచేత వారు దాని కెట్టి ప్రాధాన్య మియ్యక మిన్నకుండిరి. పూనాకు పోవు మార్గము సంరక్షించుచున్న చాకన్ దుర్గముపై కొండదేవుడు ఫిరాంగ్ జీని దుర్గరక్షకునిగా నియమించియుండెను. ఇతడు విశ్వాస పాత్రుడగుటచే శివాజీ కూడ అతనినే నియమించెను. బారామతి, ఇందాపూరు దుర్గాధికారులు కిమ్మనకుండ శివాజీకి లొంగిపోయిరి. ఆదిల్ షా రాజప్రతినిధికి శివాజి లంచ మిచ్చి కోడాంగ్ దుర్గమును వశపరచుకొనెను. + +1648 లో ఈ రాజ్య విస్తరణ కార్యక్రమము ఆగిపోవలసివచ్చినది. దక్షిణ ఆర్కాటు జిల్లాలో రాజప్రతినిధి గాను బీజాపూర్ సుల్తానుల సర్దార్ గా ఉన్న ముస్తఫా ఖాన్ శివాజీ తండ్రియైన శహాజీని నిర్బంధించి అతని ఆస్తిని, పరివారమును స్వాధీనపరచుకొనెనని కర్ణాటకము నుండి వార్తలు వచ్చెను. శివాజీ రాజనీతిని ప్రదర్శింప నెంచి, అప్పుడు దక్షిణమున బిజాపూరు సుల్తానులకు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0843.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0843.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b902fdb0e70791a99dd0c13967396712585af4f8 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0843.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ప్రబల విరోధులైన మొగలులతో మంతనములు జరిపెను. మొగలు రాజప్రతినిధి మురాద్‌బక్షీతో సంబంధ మేర్పరచుకొనెను. అంతకు పూర్వము అహమ్మద్‌నగరములో మొగలుల నెదిరించిన శహాజీని క్షమించి, బిజాపూర్ రాజుల చెరనుండి ఆతనిని విడిపించినచో నతడు మొగలులతో చేరు ననియు, తాను కూడ మొగలాయి ప్రభువులకు విధేయుడనై యుండెద ననియు రాయబార మంపెను. కాని ఆ ప్రయత్నము సఫలము కాలేదు. బిజాపూరు సుల్తాను శహాజీని రాజధానికి తెప్పించి మొగలులతో చేరకుండ మర్యాదలుచేసి తనవానినిగ జేసికొని విడుదల చేసెను. 1648 లో బిజాపూర్ సుల్తాను రోగగ్రస్తుడగుటచే పురందర దుర్గాధిపతి స్వాతంత్ర్యమును ప్రకటించెను. శివాజీ సమయస్ఫూర్తికలవాడు. పురందర దుర్గాధిపతి తనసోదరులకు భాగమియ్యకుండుటను గమనించి, ఆ సోదరుల నడుచు చీలికలు కలిగించి ఆ దుర్గమును స్వాధీనమొనర్చుకొనెను. 1656 లో జావళీ, రాయగడములను తనవిగా జేసికొనెను. జావళీకోటకు సమీపమున ప్రతాప గడమను కోటను నిర్మించెను. అదే కోటయందు మహాశక్తి భవాని దేవాలయమును స్థాపించెను. ఆ దేవియందు శివాజీకి అత్యంత భక్తి ప్రపత్తు లుండెను. భవానీదేవి యాదేశము ననుసరించియే శివాజీ తన కార్యకలాపములను జరిపినట్లు అతని అనుచరుల విశ్వాసము. శివాజీ కరవాలమునకు 'భవానీ'యని పేరుండెను. సూపా అను కోట గూడ ఈ సందర్భముననే వశమయ్యెను. 1656 లో సూపా, బారామతి, ఇందాపూర్, పురందర్, రాజగడ్, కోదాణ, తోరణా, రోహిడా, టికోణా, లోహగడ్, రాజమాచ్ దుర్గములు శివాజీ అధీనము లయ్యెను. సింహగడ్ అను కోటను పట్టుకొను సందర్భమున శివాజీ తన ప్రాణమిత్రుడైన తానాజీ మాల్ సురేఅను మహావీరుని కోల్పోయెను. తానాజీ మరణము శివాజీ జీవితమున అత్యంత విషాద ఘట్టము. నవంబరు 4, 1656 బిజాపూర్ సుల్తాను మహమ్మద్ ఆదిల్ షా మరణించెను. ఈ సంఘటనము శివాజీ కార్యక్షేత్రమును మరింత శక్తిమంతము గావించినది. + +శివాజీ స్వాతంత్ర్యమును వహించి జాగరూకతతో రాజ్యసంరక్షక కార్యమును నిర్వహించుచు మొగలుల జోలికి పోలేదు. బిజాపూర్ సుల్తాను లతనికి మొదటి నుండియే శత్రువులు. ఇక మొగలులను కూడ ఎదిరించినచో తన ప్రయత్నము వమ్ముకావచ్చునని అత డూహించి యుండును. 1653 నుండి మొగలుల అధీనమున నున్న +దక్షిణభారతమునకు రాజప్రతినిధిగా ఔరంగజేబు పరిపాలించుచుండెను. ఆదిల్‌షా మరణము తర్వాత ఔరంగజేబు బీజాపూరును లోగొనుటకు ప్రయత్నము లారంభించెను. + +బిజాపూరు సుల్తాను శివాజీని లొంగదీయుటకు అఫ్జల్ ఖానును పంపించెను. శివాజీని కౌగలించుకొని, నలిపివేసి +చంపుటకు బలాఢ్యుడైన అఫ్జల్ ఖాను ఎత్తు వేసెను. శివాజీ ఆ మోసమును తెలిసికొని, తానును మోసమునకు +పూనెను. ఇద్దరు మోసగాండ్రు పెనగులాడినపుడు తెలివి గలవాడు జయించును. స్నేహితుని వలె ఖాను శివాజీని కౌగలించుకొని, క్రమముగా బిగించుచు, తన దురుద్యోగము నకు కడంగ నుండగా, శివాజీ తాను గుప్తముగా ధరించి యున్న “బిఛువా" (పులిగోళ్ళు) తో చీరి, వానిని చంపివేసెను. ఆ తర్వాత మహారాష్ట్ర వీరులు అఫ్జల్ ఖాను వెంట వచ్చిన సైన్యమును సర్వనష్టములకు గురిచేసిరి. 1659 నుండి 1662 వరకును శివాజీకిని, బిజాపూరు సుల్తానులకును జరుగుచుండిన యుద్ధము ఏతము త్రొక్కినట్లుగ నుండెను. 1662 లో బిజాపూరు సుల్తానులు శివాజీ ధాటికి ఆగలేక తమ రాజ్యములోని కొంత భాగమును శివాజీ కిచ్చి సంధిచేసికొనిరి. పూనా మొదలుకొని కృష్ణానది వరకున్న విశాల భూభాగము శివాజీ కీ విధముగ దత్తమయ్యెను. + +బిజాపూరు సుల్తానుల నీ విధముగ లొంగదీసికొని, శివాజీ శక్తిమంతమైన మొగలాయి సామ్రాజ్యముపైకి +కత్తిదూసెను. మొగలులపై అతడు యుద్ధము ప్రకటించు నాటికి మొగలు చక్రవర్తి ఔరంగజేబు దక్షిణమున తన ప్రతినిధియైన షాయిస్తాఖాను అనువానికి శివాజీని అదుపులో నుంచుట కాజ్ఞచేసెను. షాయిస్తాఖాను శివాజీ +అధీనమునం దున్న పూనా, చాకన్, కల్యాణదుర్గములను జయించి, పూనాను తన కార్యకలాపములకు కేంద్రముగ చేసికొనియుండెను. మోసముచే నైనను శత్రువులను లొంగదీయవలయునను నీతిని అనుసరించి మొగలు సైనికుల వేషములతో అనుచర యుక్తముగ శివాజీ పూనా \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0844.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0844.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a6880616e16b006cac24d069f2daf5f4c2f2944e --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0844.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +మున శివాజీ షోడశ మహాదానములు చేసెను. పిదప మంత్రులకు అధికార లాంఛనములను, నియామక పత్రములను ప్రసాదించెను. తరువాత ఉత్తమాశ్వము నెక్కి ఊరేగెను. పుణ్యాంగన లారతులిచ్చి, లాజలు చల్లిరి. +ఈ శుభసందర్భమును పురస్కరించుకొని పురవాసులు తమ గృహాంగణములను దివ్యముగ నలంకరించిరి. ముస్లిముల ధాటికి నిలువలేక కొనయూపిరితోనున్న హిందూధర్మ సంప్రదాయము లన్నియు సమగ్రరూపమున పట్టాభిషేక మహోత్సవ మప్పుడు పరిఢవిల్లెను. ఇప్పుడు శివాజీ హిందూధర్మ రక్షకుడు. హిందూ సమాజమున కాదర్శ పురుషుడు, భారతీయ సంస్కృతికి ఆశాజ్యోతి. + +1677 లో శివాజీ కర్ణాటక ప్రాంతముపై దాడి వెడలెను. ఇది అతని జీవితములో ప్రధానమైనది. పశ్చిమ కర్ణాటక ప్రాంతమును, బళ్ళారిని లోగొని, తంజావూరిని పాలించుచున్న సవతి తమ్ముడు వెంకోజీ నుండి కొంత రాజ్యమును స్వాయత్తము చేసికొని, రాయగడమునకు తిరిగివచ్చుచు, అతడు జింజీ, వెల్లూరులను వశపరచుకొనెను. ఇంచుమించు పశ్చిమ తీర ప్రాంత మంతయు శివాజీ రాజ్యమునకు పడమటి పొలిమేర అయ్యెను. శివాజీకి తండ్రినుండి లభించినవి కొన్ని జిల్లాలు మాత్రమే. కాని శివాజీ వానిని విస్తృత పరచెను. + +1658 నుండియే అతడు నౌకానిర్మాణమున కుద్యమించి పశ్చిమ తీరమును దుర్గముగా చేసికొనెను. ఇది అతని రాజనీతి దక్షతకు నిదర్శనము. రాజ్యాదాయము పెంచుటకై అతడు సముద్రమార్గమున విదేశములనుండి +వాణిజ్యమును కూడ ప్రోత్సహించెను. నౌకాబలము వలనను, విదేశీయ వ్యాపారము వలనను శివాజీ, బుడుత +కీచుల యొక్కయు, ఆంగ్లేయుల యొక్కయు ఆగడముల నుండి భారతీయులు తట్టుకొనగలుగునట్లు ఏర్పాట్లు చేసి +యుండెను. శివాజీ కొండ యెలుక యనియు, గెరిల్లా పోరాటమున ఆరితేరినవాడనియు, క్షత్రియోచితమైన +పోరాటమున కతడు అలవాటుపడినవాడు కాడనియు ద్వేషపూరిత మనస్కులైన చారిత్రకు అతనిని వర్ణించిరి. +కాని ఈ విదేశ వాణిజ్యమును, నౌకాబల నిర్మాణమును పరిపాలనా వ్యవస్థను పరిశీలించినచో శివాజీ ఔన్నత్యము +మనకు గోచరించును. పశ్చిమతీర సమీపమున నున్న యొక ద్వీపమును అబిసీనియాదేశస్థులైన సిద్దీలు ఆక్రమించుకొని తీరప్రాంత నగరములను దోచుకొనుచుండిరి. శివాజీ వారిని కూడ అదుపులో పెట్టుటకు ప్రయత్నించెను. + +శివాజీ చరమదశలో అతని కొడుకైన శంభూజీ (సంభాజీ) దక్కనులో మొగలు ప్రతినిధియైన దిలేరు ఖానుతో కలసి మహారాష్ట్రరాజ్య విచ్ఛేదమునకు దారి తీసెను. కాని 1679 లో శంభూజీ తన తప్పిదమును తెలిసికొని తండ్రితో కలిసెను. + +1680 లో శివాజీ మహారాజు రోగగ్రస్తు డయ్యెను. రోగము నివారణ కాజాల దను సంగతి తెలిసిన తరువాత శివాజీ మంత్రులకు, అధికారులకు తగిన ఉపదేశము లిచ్చి సమాధి నిష్ఠుడై 4 ఏప్రియల్ 1680 ఆదివారము మధ్యాహ్నము దివంగతు డయ్యెను. మరణమునాటి కాతని వయస్సు 53 సంవత్సరములు. మరణము సంప్రాప్తమైనందుకు అనేకములైన కారణములను కొంద రూహించిరి. విషప్రయోగముననో, సయ్యదుఖాను మహమ్మదు అను ఆతడు ఫకీరు శాపము వలననో మరణించె నని వేర్వేరు కథనములు గలవు. కాని చారిత్రకముగ నివి నిరూపించుటకు వీలులేదు. + +శివాజీ మరణము నాటికి అతడు నిర్మించిన మహారాష్ట్ర రాజ్యము సూరత్‌నుండి కార్వార వరకును, +పశ్చిమసముద్రతీరమునుండి కొల్హాపురమువరకును ఏక ఖండముగా వ్యాపించిన రాష్ట్రము. ఇదిగాక బళ్ళారి, +వెల్లూరు, తంజావూరు, జింజీ కూడ శివాజీ పలుకుబడిలో నుండెను. మొగలు రాజ్యము నందలి మొగలాయి అను పేరుగల ప్రాంతముకూడ శివాజీరాజుదే. 'చౌథ్' అను పన్నును ఈ మొగలాయి ప్రాంతమున వసూలుచేసికొను అధికారము మహారాష్ట్రుల కుండెను. శివాజీ రాజ్యమున 230 కోట లుండెను. అందు 111 అతడు స్వయముగ కట్టించినవి. 79 కోటలు మద్రాసు ప్రాంతమున నుండినవి. 40 కోటలు పరరాజుల నుండి వశపరచుకొన బడినవి. + +శివాజీ గురువైన సమర్థ రామదాసస్వామి గట్టి ప్రభుత్వ మొక్కటి ఏర్పరచి దుష్టశిక్షణము, శిష్టరక్షణము గావించి తనకు ప్రతినిధిగా ధర్మపాలనము చేయుమని శివాజీని ఆదేశించి యుండుటచే, శివాజీ ముస్లిములను +ముప్పుతిప్పలు పెట్టుటయే తన ధ్యేయముగ నుంచుకొనక \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0845.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0845.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dac9d4efb373358599665e81f4039dc180cc22d5 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0845.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +క్రమబద్ధమైన రాజ్యతంత్రమును నడుపుట కుద్యమించెను. మొగలు ప్రభువుల పరిపాలనా పద్ధతిని చాలవరకు స్వీకరించి తన యనుభవమును రామదాసస్వామి ఆదేశమును దృష్టియం దుంచుకొని రాజ్య వ్యవహారములను నిర్వహించెను. అంతరంగిక, వైదేశిక వ్యవహారములను, రాజ్యము యొక్క ఆదాయ వ్యయములను నిర్వహించు +ఉన్నతోద్యోగులను నియమించుటలో శివాజీ ప్రభువు చాల మెలకువ చూపెను. రాజ్య తంత్రమున రాజునకే +సర్వాధికారము లుండెను. + +అతని కెనమండుగురు మంత్రులు. వీరే 'అష్టప్రధానులు' (1) పీష్వా-ప్రధానామాత్యుడు (2) అమాత్యుడు- +ఆర్థికమంత్రి (3) వాకనీస్ - ప్రధానలేఖకుడు (4) సచివుడు - రాజున కాంతరంగిక కార్యదర్శి (5) సుమంతుడు = విదేశవ్యవహార మంత్రి (6) సేనాపతి (7) పండితరావు – మతశాఖాధికారి (8) న్యాయాధీశుడు. సేనాధిపతి తప్ప అందరు బ్రాహ్మణులే. ఈ యష్టప్రధానులు రాజునకు ఆయా వ్యవహారములలో సలహా లిచ్చువారే కాని నిర్ణయము రాజుదే. ఈ ప్రధాన పదవులు ఆనువంశికములు కావు. ప్రతిభను బట్టియే వీరి నియామకము. + +ఉన్నతోద్యోగులకు మొగల్ రాజులవలె జాగీరు లిచ్చినచో అదుపులో నుండరనియు, స్వాతంత్ర్యము ప్రకటించు +ప్రమాద ముండుననియు తలచి శివాజీ తన అనుచరులకు జాగీరుల నిచ్చుట మానివేసి జీతముల నేర్పాటు చేసెను. మొగలు చక్రవర్తుల వలె రాష్ట్రము నంతయు “సూబాలు"గా విభజించెను. సూబాకు అధికారి సుబేదారు. ప్రభుత్వమునకు ముఖ్యాదాయము పన్నులే. షేర్షా, అక్బరుల వలె శివాజీ వ్యవసాయభూములను సర్వే చేయించి, వివరములు తెలిసికొని, పన్నులు విధించు పద్ధతిని ప్రవేశ పెట్టెను. పంటలో 2/5 భాగము ప్రభుత్వముది. పన్ను కోతల కాలముననే తీసికొనవలయును. రైతులకు నేరుగా కేంద్రప్రభుత్వము తోడనే సంబంధము. జమీందారులు, దేశాయిల వంటి మధ్యస్థులకు శివాజీ రాజ్యతంత్రమున స్థానము లేదు. + +అహమ్మదునగర్, బీజాపూర్ మరియు మొగల్ రాజ్యములలో పాటిల్, కులకర్ణి, దేశముఖ్ ల వంటి మిరాసీదారు (వంశ పరంపరాధికారము కలవారు) లుండిరి. వీరు అధికారమును హస్తగతము చేసికొని తామే ప్రభువులై నట్లు వర్తించుచుండిరి. ఒక్కొక్కప్పుడు వారు చిన్న చిన్న సైనిక దళముల నేర్పరుచుకొని పరస్పర కలహములు పెంచుకొని ప్రజాపీడనము చేయుచుండిరి. పటిష్ఠమైన ప్రభుత్వ మేర్పరచుటకు అవరోధము కల్గునను కారణమున ఈ పద్ధతికి స్వస్తిచెప్పి శివాజీ రైతువారీ పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టెను. సైనికాధికారులకు కూడ రైతులపై ఎట్టి అధికారమును లేకుండెను. + +అనూచానముగ వచ్చుచున్న చతురంగ బలములలో రధ, గజ బలములు సమకాలీన యుద్ధపద్దతులకు సరిరాక +పోవుటచే అవి శివాజీ నాటికే పాతపడి కొన్ని శతాబ్దములై యుండెను. శివాజీకి 40 వేల ఆశ్విక బలము, 1200 గజములు, ఒక లక్ష కాల్బల ముండెను. తుపాకులు, శతఘ్నులు (ఫిరంగులు) విశేషముగ నుండెను. 25 గురు +సైనికులపై ఒక హవల్దారు అధికారి. 5 గురు హవల్దార్లపై ఒక జుమ్లేదార్, 10 గురు జుమ్లేదార్లపై ఒక హజారి, 5 గురు హజార్లపై ఒక పంచ హజారి అధికారులుగ నుండిరి. + +వీరందరిపై సర్ నోబత్ సర్వాధికారిగా, సర్వసేనానిగా నుండెను. ఈతడే అష్ట ప్రధానులలో 6 వ వాడు. ఈ సైనికులకు శివాజీ ఏర్పరచిన కట్టుబాట్లు మహాభారత యుద్ధనీతిని తలపించుచున్నది. దేశములను దోచుకొన్నను, +స్త్రీల పట్ల గౌరవ మర్యాదలను ప్రదర్శించవలయును. గోవులను కాని, బ్రాహ్మణులను కాని, వృద్ధులను కాని, +బాలురను కాని హింసపెట్ట కూడదు. వారిని రక్షించ వలయును. సైనికులకందరకును ధర్మానురక్తి, రాజ్య +స్వాతంత్ర్యాభిలాష యుండవలయును. + +మత సంబంధములైన వ్యవహారములను శివాజీ న్యాయబుద్ధితో, సహనశీలతతో నిర్వహించెను. ముస్లిముల +దర్గాలకును, మసీదులకును, హిందూదేవాలయములకును అతడు దానములు చేసెను. వేద విదులైన బ్రాహ్మణులకు జ్యోతిష్కులకు, సాధువులకు, ముస్లిం వలీలకు అతడు దానములు చేసి ఆశ్రమములను నిర్మించి యిచ్చెను. దక్షిణ ప్రాంతముపై దాడి వెడలి నప్పుడు ఆంధ్రదేశము నందు పురాణప్రసిద్ధమైన శ్రీశైలక్షేత్రమును సందర్శించి 24 మార్చినుండి 1 ఏప్రిల్ 1677 చైత్రనవరాత్రోత్సవ \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0847.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0847.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c680cb4dd0cbe8122670ac03cd5bf0771ae9b677 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0847.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +మును కడిగి ఆరపెట్టవలెను. ఆ పరిస్థితిలో కాంతి ప్రేరిత పదార్థముమీద కాంతి పడిన ప్రదేశములు నల్లగాను, +వస్తువులో కాంతి ప్రసరింపని ప్రదేశములు తెల్లగాను కాన్పించుటచే దీనిని 'నెగటివు' (Negative) అందురు. + +నెగటివును మరొక కాంతిప్రేరిత పదార్థము పూయ బడిన పలకపై గాని కాగితముపైగాని ఉంచి కాంతి ప్రసరింప చేసినచో నెగటివ్‌లో గల నల్లని అపారదర్శక (Opaque) ప్రదేశముల గుండా కాంతి ప్రసరింపక, పారదర్శక (Transparent) ప్రదేశములగుండా కాంతి ప్రసరించును. ఆపై వికాసము (Developing), స్థిరీకరణము +(Fixing) జరుపవలెను. అప్పుడు కాంతి ప్రసరించిన ప్రదేశములు తెల్లగాను, కాంతి ప్రసరింపని ప్రదేశములు నల్లగాను కనిపించి, వాస్తవ చిత్రము సిద్ధమగును. దానిపై గోచరించు నల్లదనము యొక్క సాంద్రతా సాంద్రతలు నెగటివులో ఆయాప్రదేశముల గుండ ప్రసరించిన కాంతి మీదనే ఆధారపడి యుండును. + +చరిత్ర : క్రీ. శ. 1727 లో జె. హెచ్. సూల్జ్ (J. H. Schultze) సుద్దను (chalk), రజతనత్రితమును (Silver nitrate) కలిపిన మిశ్రమము మీద అపారదర్శక పదార్థముల నుండి కాంతిని ప్రసరింపజేయగా మిశ్రమము మీద బింబములు కలుగునని మొదటిసారిగా కనుగొనెను. క్రీ. శ. 1777 లో సి. డబ్ల్యు. స్కీల్ (C. W. Scheele) +రజతమిశ్రమముల (silver compounds) మీద వివిధ వర్ణములగు కాంతుల వలన ఏర్పడు ప్రభావమును పరిశోధించెను. 1802 లో టి. వెడ్జివుడ్ అను నాతడు రజత నత్రితములో ముంచిన కాగితముల మీద బింబములు కలిగించు శక్తి కాంతికి గలదని నిరూపించెను. తరువాత హెచ్. డారి (H. Darry) రజతనత్రికము కంటె రజత హరితము (silver chloride) శ్రేష్ఠమైనదని కనుగొనెను. 1814 లో జె. ఎన్. నీపీ (J. N. Niepie) మట్టి +తైలము (Bitumen) రసాయనిక సంయోగానంతరము రజత లోహములవలె కరుగకపోవుట మూలమున కాంతి +ప్రేరిత పదార్థములకు దీనిని పీఠము (Base) గా ఉపయోగింప వచ్చునని గ్రహించెను. 1839 లో ఎన్. జె. ఎం. +డా గెరి (L. J. M. Daguerre) మెరుగుపెట్టిన వెండి పలక మీద రజత అయొడయిడు (silver iodide) పొరను +అయొడిన్ ఆవిరులకు తెరిచి (expose) కెమెరాలోనుంచి కాంతి ప్రసరింప జేసెను. దానిని పాదరసపు ఆవిరులకు తెరిచి యుంచినచో బింబము వికసించునని నిరూపించెను. దీనిని డాగుర్సు (Dagurrs) రకపు ఛాయాగ్రహణ మందురు. + +1841 లో డబ్ల్యు. ఎచ్. ఫాక్సు టాల్బటో (ఇంగ్లండు) రజతహరితము (silver chloride) పూసిన కాగితముల +ఉపయోగములనుగూర్చి పరిశోధించి, కాలోటైపు(calotype) పద్ధతి ప్రవేశ పెట్టెను. దీనిలో నాతడు స్థిరీకరణము +ప్రవేశ పెట్టెను, 1839 లో సర్ జె. హెర్షెల్ (Sir J. Herschel) మొదటిసారిగా ఛాయా చిత్రమును తీసి విజయమును సాధించెను. షెవలియర్ (Chevalier) ఒకేకటకముతో అతిసామాన్య మైన కెమెరాను 1840 లో పెడ్జెవల్ (Petzval), పోర్ ట్రైట్ లెన్సును (portrait lens), 1890 లో బిందుకటకము (Anastigmatic lenses) లను రడోల్ఫు, అబ్బె అనువారలు తయారు చేసిరి. 1882 లో ఎడ్వర్డ్సు (Edwards) సమతల సంగమ కవాటము (Focal plane shutter) ను, 1887 లో బాన్సచ్ (Bansch) కటకమధ తారామండల పటలము (iris diaphragm) ను ప్రవేశ పెట్టిరి. 1843 లో గాజు పలకమీద నెగటివులు తయారు చేయుట, 1845 లో హెర్షెల్ (Herschel), సి నీపి డి సెయింట్, (C. Niepce de St.), విక్టరు (Victor) అనువారలు రజత లవణములను ఆల్బుమెన్ మిశ్రితముగా గాజు పలకమీద పూయుట కనుగొనిరి. 1871 లో ఆర్ . ఎల్, మాడాక్సు (R. L. Maddox) రజత బ్రోమైడ్ జెలటిన్‌ను కాంతి +ప్రేరితముగా ఉపయోగించెను. 1874లో మొదటి అనార్ద్రములగు నెగటివులు తయారు చేయబడెను. 1904 నాటికి +వర్ణ ఛాయా చిత్రములు కనుగొన బడినవి. 1889 లో ఈస్టుమాన్ (Eastman) రజత బ్రోమైడ్ పూసిన ఫిల్మును +తయారుచేసెను. ఇట్లే ఈ కళ క్రమవికాసమును చెంది, నేడు మనము గాంచు పరిణత స్థితి నందు కొనినది. + +కెమేరాలు : సాధారణపు పెట్టె కెమేరాలలో ఒక చివర ఫిల్ము, మరియొక చివర F/10 కటకము ఉండును. కవాటము 1/25 సెకండు కాలము తెరచుకొని యుండగలదు. మడత కేమేరాలలో కటకము తిత్తుల చివర ఉండును. దీని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0849.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0849.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f8690863fea36620873840e15ea17e3c54642e2c --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0849.txt @@ -0,0 +1,19 @@ +యిడ్ పూయబడి యుండుటచే ప్రతిక్రియ (reaction) మెల్లగా జరుగును. కావున సన్నిహిత ముద్రణమున +(contact printing) కు పనికివచ్చును. బ్రోమైడ్ ఎమల్షను గల కాగితము ఎన్లార్జిమెంటు (Enlargement) లకు ఉపయోగించును. ఛాయాగ్రహణమునకు ఉపయోగపడు కాగితములలో బ్రోమైడ్ కాగితము ఉత్తమము. క్లోరోబ్రోమైడ్ కాగితము మధ్యమము. గాస్‌లైట్ కాగితము అధమము. + +వికాస విధానము (Processing) : వికాసము కాంతి ప్రేరిత మయిన రజత హేలైడ్‌ను నల్లని లోహరజతముగా మార్చును. క్షార (alkaline) ద్రావకములగు వికాసములు గాలిలో నుండి ఆమ్లజనిని (oxygen) గ్రహించి తారువంటి అనుత్తేజిత (inactive) పదార్థములను అవక్షేపించును (precipitate). కాని సోడియం సల్ఫేటు వంటి పదార్థములతో జతకూడినప్పుడు విఛూషణము (absorption) తగ్గిపోవును. ఈ క్షార పదార్థములు కాంతిప్రేరితములు కాని రజత యౌగికములను (Silver compounds) కూడ రజతముగా మార్చి వికాస ధూమిక (Development fog) తయారు చేయును. దీనివలన బింబము యొక్క స్పష్టత తగ్గును. పొటాసియం బ్రొమైడ్‌ను వికాసములో చేర్చిన, వికాస ధూమిక తయారగుటకు 'నిర్బంధకము' (restrianer) గా పనిచేయును. + +అత్యుత్తమ క్రియాశక్తిగల నెగటివులకు హైడ్రోక్వినైను (Hydroquinine), కాస్టిక్ సోడా (costic soda) లను, మధ్యతరగతికి ఎలన్ (Elon), పి- మెతిలా మినోఫీనల్ సల్ఫేటు (p-Methylaminophenol Sulphate), హైడ్రో-క్వినైను (Hydroquinone) లను, మరీ తక్కువ క్రియాశక్తి (low activity) గల వాటికి (అనగా ఎన్‌లార్జిమెంటుకు పనికివచ్చునవి, సినీ ఫిల్ములు) ఎలన్ (Elon) హైడ్రో-క్వినైను (Hydroquinine), అనార్ద్రమగు సోడియం సల్ఫేట్, బొరాక్సు గల ద్రావకమును, వికాసముగా నుపయోగింతురు. తక్కువ క్షారము గల వికాసము నుపయోగించిన, నెగటివులలో మచ్చలు ఉండక తేడాలను (unevenness) తగ్గించును. + +ఫిల్మును వికాసములో నుంచిన ప్రేరణ సమయము (induction period)లో బింబము (image) తయారయి +క్రమముగా ఒక స్థాయికి వికసించును. ఉష్ణోగ్రతతో (temperature) ఈ వికాసగతి (rate) వృద్ధి చెందును. కాని +సాధారణముగా 18° – 20°C (65° - 70F) ఉష్ణము దీనికి మంచిది. వికాసము, కదలుచున్న అదే కాలములో +బింబముయొక్క భేదదర్శనము (contrast) బాగుగా నుండును. + +స్థిరీకరణ ప్రక్రియ (fixing) లో కాంతి తగులని రజిత హేలైడులు సోడియం సల్ఫయిడు (హైపో) లో కరుగును. హైపోలో ఆమ్లములు ఏమియు లేకపోయినచో ఈ కరిగిన లోహరజతము అవక్షేపము (precipitate) చెందును. స్థిరకారకములలో పదను (tanning) చేసి జలటినును గట్టిపరచు పదార్థము లుండుటవలన నీటిలో జెలటిను ఉబ్బుట, తగ్గుట, ద్రవీభవనాంశము (melting point) వృద్ధిచెందుటయు జరుగును. దీనివలన త్వరగా ఆరి రాపిడి వలన ప్రేరిత పదార్థము తుడుచుకొని పోదు. + +స్థిరీకరించిన పిదప బింబములు చాల తేలికగా గాని, బండగా గాని (light on heavy) వచ్చినచో కొంతమార్పు చేయవలసి యుండును. వృద్దికారకము' (intensifiers) అదనముగా కాంతి విచూషణ పదార్థము (light absorbing material) ను పరుచుట కాని, కాంతిని విచూషించు శక్తిని నెగటివుకు వృద్ధిపరచుట గాని చేయును. పాదరస వృద్ధికారకము లోహరజమును రజిత బ్రోమైడ్‌గా మార్చి, తానే అద్రావ పాదరస వృద్ధికారకము (Insoluble Mercurous Bromide) గా తయారగును. రజత వృద్ధికారకము (silver intensifier)లో స్థిరీకరించిన పిదప నెగటివును రజత వృద్ధికారకములో ముంచినచో, రజత లోహపు పూతదానిపై నేర్పడును. దాని వలన భేద దర్శన మధిక మగును. + +ఛాయాచిత్రణ సంగ్రహీకరణములు (photographic reducers) సాధారణముగా ఆమ్లకారకములై (oxidising agents), రజతద్రావము (silver solvent) లు కలిగియుండును. దీనివలన బింబములో అదనపు లోహరజతము కలిగి యుండును. + +వాస్తవ చిత్రములకు (positives) కావలసిన రంగు (tone) కలుగుటకు స్థిరకారకమగు సోడియం ధయో \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0851.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0851.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ac9327d99dc9bb53e66eae4efe780dc488d126ab --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0851.txt @@ -0,0 +1,28 @@ +మంతట కాంచు చున్నాము. చలన చిత్ర పరిశ్రమలు, వార్తా పత్రికలు, వ్యాపార సంస్థలు ఛాయా చిత్ర కళను +వినోద, విజ్ఞాన ప్రదానములకే గాక, ఆర్థిక లాభాదులకు గూడ నేడు ఉపయోగించుకొను చున్నవి. సినీ కెమేరా +ద్వారా నేటి మానవుడు అచర జగత్తుతో పాటు జంగమ జగత్తును సహితము చిత్ర రూపమున తీసి వాని గమన +విశేషముల ప్రదర్శింప గల్గి యున్నాడు. ఫొటో మైక్రాగ్రఫీ వలన సూక్ష్మాతి సూక్ష్మపదార్థములను సైతము ఛాయా చిత్రమున దర్శింప జేయుటకు వీలగు చున్నది. పరిణామాధిక్యము గల ఉద్గ్రంథములను నెగటివుల రూపములలో అల్ప పరిమాణ రూపములుగా రూపొందజేసి వహన యోగ్యములుగను, అనల్పకాల జీవన యోగ్యములుగను చేసి మైక్రో ఫొటోగ్రఫీ గ్రంథాలయ పఠితల కెంతయో సౌకర్యము కలుగజేయు చున్నది. ఇట్లు +గ్రంథములను ఫిల్ముల రూపముగా తయారు చేయుటకు ఎక్కువ విభాజకశక్తి (resolving power) గల +ఎమల్షను కావలెను. + +అంతరిక్ష ఛాయా చిత్రగ్రహణము నేటి విజ్ఞాన పరిశోధనల కెంతయో యుపకరించుచున్నది. దీనికి పనికివచ్చు +కెమేరాలో రెండు కటకము లుండును. వస్తుకాచము (objective glass) వెనుక, పుటక కటక ముంచుటవలన +బింబము వికసించును. దీనివలన శత్రు స్థావరములను విమానములనుండి ఫొటోలు తీయుటకును, పురావస్తు +శాస్త్రజ్ఞుల పరిశోధనలకును, వన్యమృగములు మున్నగు వానిని ఫొటో తీయుటకును వీలుపడును. పరమాణు +విదళనము (Nuclear fission) చెందునపుడు వచ్చు శకలములు ఎమల్షన్ గుండా పోయినవాని వేగమును బట్టి, బరువును బట్టి ఎమల్షను మీద జాడ లేర్పడును. వీనివలన విజ్ఞానశాస్త్రమున కెంతయో ఉపయోగము కలదు. అంతరిక్షములోనికి బెలూన్ల ద్వారమునను, రాకెట్ల ద్వారమునను ఫొటో ప్లేట్లను పంపి విశ్వకిరణముల (Cosmic Rays) లో జరుగు ప్రక్రియలను తెలిసికొన వీలగును. ఖగోళమును ప్రతిరోజును ఫొటోలు తీయుట వలన +విశ్వము యొక్క పుట్టుపూర్వోత్తరముల గురించి వివరములు సేకరింప వీలగును. + +ఎక్సురే ఫొటోల మూలముగా శరీరములోని భాగములను, వాని స్థితిగతులను చూడవచ్చును. ఈనాటి వైద్య +శాస్త్రమున కిది ముఖ్యాంగమని చెప్పవచ్చును. ఇట్లే పరశ్శోణ (infra-red) చిత్రముల మూలమున మబ్బు, +మంచు, పొగ మున్నగువాని గుండ దూరపు వస్తువుల చిత్రములను స్పష్టముగా తీయవచ్చును. + +ఒక్క మాటలో చెప్పవలెనన్న, ఛాయా చిత్ర గ్రహణ కళ చరాచర విశ్వ భౌతిక స్వరూప సందర్శనావకాశమును కల్పించు విలక్షణమైన విమల దర్పణము. + +ఛాయా విద్యుత్తు (Photo - Electricity) : + +20 వ శతాబ్దారంభములో ఘటిల్లిన పెక్కు ఆవిష్కరణములు భౌతిక శాస్త్రవేత్తల ఆలోచనా విధానములో +విప్లవమును గొని వచ్చినవి. ఈ ఆవిష్కరణములలో 'ఛాయా విద్యుత్పరిణామము'(Photo-electric effect) నకు ప్రముఖ మైనట్టి, సుస్థిర మైనట్టి స్థానము కలదు. క్రీ. శ. 1900 వ సం. వరకు దృశ్య కాంతితో (visible light) సహా వివిధ రూపముల కాంతి ప్రసరణము, వైహాయస (ether) మను ఊహా కల్పితయానము (hypothetical medium) నందు తరంగముల రూపములో ఉత్పన్న మగుననియు, ప్రసార మగుననియు, స్వీకరణము +జరగుననియు భావింపబడెను. ఇంటర్ ఫియరెన్సు (inter-ference=జోక్యము,) నమనము (diffraction), ధృవీకరణము (polarization) అను అంశములపై జరుగు ప్రయోగములను కాంతి తరంగ స్వభావము (wave +nature of light) పైననే ఆధారపడి అర్థముచేసికొనుటకు సాధ్యమగును. మాక్స్‌వెల్ (Maxwell) అను నాతడు ఈ తరంగములకు విద్యు దయస్కాంత లక్షణము లుండునని క్రీ. శ. 1864 సం.లో సిద్ధాంతరీత్యా నిరూపించి యున్నాడు. హెర్జ్ (Hertz) అను మరియొక శాస్త్రజ్ఞుడు పైన ఉదహరించిన సుప్రసిద్ధ సిద్ధాంతము యొక్క అనుమేయములను (deductions) పరిశోధనాలయములో 'ఆసి లేటరీ విద్యుత్ స్రావముల' (oscillatory +electrical discharges) సహాయముతో విద్యుదయస్కాంత తరంగములను కల్పించుట మూలముగా రుజువు +పరచెను. ఇట్లు సాధించబడిన అభివృద్దు లన్నిటి మూలమున, తరంగ సిద్ధాంతము (wave theory) నందు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0852.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0852.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1c20ef1ff83267a0877282ee27401c4ceebf71f --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0852.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +రకములైన రంగుల కాంతిని ఉపయోగించి వివిధములైన ప్రయోగములు జరపబడెను. ఒక వంక ఫోటో ఎలక్ట్రానులయొక్క సంఖ్యకును, వాటి వేగమునకును, మరియొక వంక ప్రయోగింపబడు కాంతి యొక్క తీవ్రతకును (intensity), తరచుదనమునకును (frequency) నడుమగల సంబంధ సామ్యములను కనుగొనుటకే ఈ ప్రయోగములు ఉద్దేశింపబడినవి. ఈ పరిశీలనా ఫలితములు ఛాయా విద్యుదుద్గార సూత్రముల రూపము (laws of photo-electric emission) లో సంగ్రహముగా ఈ దిగువ నియ్యడ మైనది : + +(1) పతన కిరణము (incident light) యొక్క తరచుదనము (frequency) ఏదో యొక కనీస పరిమాణము కంటె ఎక్కువగా నుండిననేగాని, ఏ లోహమునుండి యైనను ఛాయా విద్యుదుద్గారము (photo-electric emmission) సంభవింపజాలదు. + +(2) పతనకిరణము యొక్క తీవ్రత అతిశయించుటతో పాటుగా, బయల్వెడలు (omit) ఎలక్ట్రానుల సంఖ్య గూడ పెరుగును. + +(3) ఫొటో ఎలక్ట్రానులు యొక్క గరిష్ఠ శక్తిగాని లేక వేగముగాని, కాంతియొక్క తీవ్రతమీద ఆధారపడి యుండక, +దాని తరచుదనమును (frequency) బట్టి హెచ్చుచుండును. ఈవిధముగా అతి నీలలోహిత కాంతి పుంజము (అధికతరమైన తరచుదనము) నుండి ఉత్పన్నమగు ఎలక్ట్రానులు, సాధారణముగా పూర్వనీలలోహిత +తేజఃపుంజము (అల్పతరమైన తరచుదనము) నుండి బయల్వెడలు వాటి కంటె అధికతర మైన వేగమును కలిగి +యుండును. + +(4) పతన కిరణ సంఘటనమునకును, ఎలక్ట్రానుల ఉద్గారమునకును (emission) నడుమ కాలవ్యవధి (time +lag) ఉండదు. + +ఛాయా విద్యుత్సిద్ధాంతము (Theory of photoelectric effect) : ఇంతకు పూర్వము పేర్కొనినట్లు, ఈ సిద్ధాంతము ఆవిష్కరణమగు కాలమున భౌతిక శాస్త్రవేత్తలు కాంతి యనునది విద్యుదయస్కాంత తరంగ గమన రూపమున నుండునని దృఢముగ విశ్వసించి యుండిరి. తరంగ సిద్దాంతమును బట్టి కాంతికిరణము యొక్క తీవ్రత తరంగముల యొక్క వ్యాప్తి (amplitude) మీద ఆధారపడి యుండును. వ్యాప్తి ఎంత పెద్ద దయిన, తీవ్రత (intensity) అంత హెచ్చుగ నుండును. అందుచే ఈ సిద్ధాంతము ననుసరించి లోహమునందు గల +ఎలక్ట్రానులు కాంతిపతన తరంగము (incident wave of light) యొక్క విద్యుత్ క్షేత్రము (electric field)చే +ప్రభవింప చేయబడును. అలజడి, ఆందోళనము (disturbance) ఉధృతమైనచో, ఎలక్ట్రానులు (విద్యుత్పరమాణువులు) ఉద్గార మొందవచ్చును. దీనినిబట్టి తరంగము యొక్క వ్యాప్తి ఉన్నతమైన కొలదియు, కాంతియొక్క తీవ్రతగూడ అధికమగును. ఈ నిర్ణయము పైన పేర్కొనిన మూడవ సూత్రముతో ఏకీభవించదు. ఎలక్ట్రాను మొట్టమొదటి ప్రచోదనమును (impulse) స్వీకరించినప్పుడు, అది బయటకు వెడలగొట్టబడక (eject), +కాంతివలన అది చాలకాలము వరకు ప్రభవింప బడును; అప్పుడు దానిశక్తి క్రమముగా పెరుగుచుండు నని +ఊహించినచో, అట్టి సమయమున, ఎలక్ట్రాను, లోహో పరితలము (metallic surface) నుండి బయల్వెడలుటకు కొంత కాలవ్యవధి జరిగిన పిమ్మటనే, అవసరమైనంత శక్తిని అది సమీకరించుకొనును. పైన పేర్కొనిన నాల్గవ సూత్రమునందు పరిశీలింపబడిన విషయములకు ఈ ఫలితము విరుద్ధముగ నున్నది. ఈ విధముగా ఫోటో +ఎలక్ట్రిక్ ఎఫెక్టును గురించిన విషయములలో దేనిని గురించి యైనను తరంగసిద్ధాంతము సహేతుకముగ వివరింప జాలదు. అట్టి తరుణమున ఈ శతాబ్దములో జీవించి యున్న మహామేధావియగు ఐన్ స్టెయిను మహాశయుడు ఈ సమస్యపై శాస్త్రసిద్ధాంత విధానమును నూతన మార్గమునకు మరల్చెను. ఆతడు ప్లాంక్ ప్రతిపాదించిన 'పరిమాణ సంభావితము' (quantum hypothesis)ను అన్వయించి, కాంతి పదార్థముతో (matter) సంపర్కము చెందునపుడు, అది అణువుల రూపములో వర్తించు నని ఆతడు సూచించెను. ఆతని సిద్ధాంతము ననుసరించి ఏకవర్ణ కాంతి (monochromatic light or light of single frequency or colour) - “y” అనునది 'hv' అను పరమాణువుల సమూహముతో నిండియుండును. ఈ పరమాణువులు తేజఃఖండము లని \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0853.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0853.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3a99c9b21999fcaf47198284bd3eb1d8d070763b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0853.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +(photons) తెలియు చున్నవి. ఇచ్చట h అనునది 'సర్వసామాన్య స్థిర పరినూణము' (universal constant) అని చెప్పబడుచున్నది. ఇదియే 'ప్లాంక్ కాన్ట్సాంట్ ఆఫ్ యాక్షన్' (Planck's Constant of action) అని కూడ పిలువబడు చున్నది. ఈ ఊహా పరికల్పన పై (hypothesis) ఆధారపడిన గాఢమగు ఏకవర్ణ కాంతికిరణము (intense beam of monochro-matic light) నందు పెక్కు ఖండము లుండుననియు, అవి యన్నియు సమానమైన శక్తిని కలిగియుండు ననియు తెలియుచున్నది. ఈ తేజఃఖండములలో నొక తేజఃఖండము లోహము నందు గల ఎలక్ట్రానును ఢీకొన్నపుడు, తేజఃఖండము తన శక్తి నంతయు ఎలక్ట్రానునకు సంక్రమింప జేసి, అట్లు సంక్రమింపజేయు విధానములో అది అదృశ్యమగును. తేజఃఖండమునుండి శక్తిని స్వీకరించిన ఎలక్ట్రాను +అధికతర వేగముతో ప్రయాణించును. ఎలక్ట్రాను కొంత శక్తితో లోహమునకు బంధింపబడి యుండుటచే, ఎలక్ట్రానునకు సంక్రమించిన శక్తిలో కొంత భాగము ఈ ఆకర్షణ శక్తిని అధిగమించుటయందు వ్యయ మగును. ఇట్లు సంక్రమించిన శక్తి లో ఏ కొంత భాగ మైనను ఎలక్ట్రానులో మిగిలి యున్నచో, ఆ శక్తి శేషించిన శక్తితో సహా బయటకు వచ్చివేయును. గణితశాస్త్ర పరిభాషలో ఈ విధానము క్రింది సమీకరణ రూపములో వర్ణింపబడును. దీనినే “ఐన్ స్టెయిన్ ఛాయా విద్యుత్సమీకరణ (Eienstein's Equation of Photo-electric effect)” మని పేరిడిరి. + +hv=E+P. + +E అనగా ఉద్గార మొందిన ఎలక్ట్రానుయొక్క శక్తిగను, P అనగా లోహము యొక్క ఆకర్షణశక్తిని అధిగమించుటలో వ్యయమగు శక్తిగను తెలిసికొనవలయును. రెండవది లోహము యొక్క వ్యాపార ధర్మము (work function) అని పిలువబడుచున్నది. + +ఈ ముఖ్యసిద్ధాంతమును 1905 వ సం॥లో ఐన్ స్టెయిను ప్రతిపాదించి యుండెను. ఏత త్ఫలితముగా ఆతనికి +'నోబెల్' బహుమాన మీయబడెను. ఈ సిద్ధాంత ప్రాతిపదికపై ఛాయా విద్యుత్తుకు సంబంధించిన అంశము +లన్నియు వివరించుట సుసాధ్య మగును. తేజఃఖండముల తరచుదనమును బట్టి వాటి శక్తి కూడ ఇనుమడించును. నీలి కాంతిగల తేజః ఖండములు అరుణకాంతి తేజః ఖండముల కంటె ఎక్కువ శక్తిమంతముగ నుండును. అతి నీలలోహిత తేజఃఖండముల యొక్క శక్తి ఇంకను అధికముగ నుండును. ఏ రంగునకు చెందిన ఏక వర్ణకాంతి (monochromatic light) యందైనను తేజఃఖండము లుండును. ఈ తేజః ఖండము లన్నియు సమానమైన శక్తి గలవి. అందుచే బయల్వెడలు ఛాయా విద్యుత్కణములు గరిష్ఠశక్తి - కాంతి కిరణము (beam) యొక్క తీవ్రత ఎంతగా నున్నను - పతన కిరణము (incident light) యొక్క రంగుచే నిర్ధరింపబడును. కాంతికిరణము యొక్క తీవ్రత ఛాయా విద్యుత్కణముల యొక్క సంఖ్యను సహజమైన విధానములో అధికమునే చేయును. వేర్వేరు లోహాదులను గురించిన వ్యాపార ధర్మము (work function) వేర్వేరు విధములుగా నుండును. కాంతి యొక్క తరచుదనము చాల తక్కువగా నున్నచో— ఉదా : అరుణకాంతి యందు +వలె - విద్యుత్కణములు (ఎలక్ట్రానులు) లోహముల యొక్క ఆకర్షణ శక్తిని అధిగమించుటకు చాలినంత శక్తిని సంపాదింప లేవు; అందుచే అందుండి బయటపడ జాలవు. ఈ కారణముచే, అరుణకాంతి సహాయము వలన +'ఛాయా విద్యుత్ఫలితము'ను (photo electric effect) పరిశీలించుట దుర్లభ మగును. ఈ అభిప్రాయమును బట్టి, ఛాయా విద్యుత్ఫలితమును ఉత్పన్నము చేయుటలో అతి నీలలోహిత కిరణములకంటే, 'క్ష' (X) కిరణములే అధిక తరమైన శక్తి సామర్థ్యములు కలిగి యుండును. + +సిద్ధాంత ధృవీకరణము : ప్రయోగాత్మక పరిశీలనముల యందు ఐన్‌స్టెయిను సిద్ధాంతము బహుయుక్తముగ సరిపడినది. అందుచే దాని శ్రేష్ఠత్వమును గూర్చి గాని, సౌష్ఠవమును గూర్చి గాని, ఎట్టి అనుమానములు కలుగలేదు; తేజఃకణవాదమును (Quantum Theory of light) ఆమోదించుట యందు గూడ ఎట్టి సంకోచములు వ్యక్తీకరింపబడి యుండలేదు. పరిమాణాత్మక (Quantitative) విధానము ననుసరించి ఈ సిద్ధాంతమును ధృవపరచుటకు కచ్చితమైన కొన్ని ప్రయోగములను విధిగా జరపుట అవసరమయ్యెను. 1916 సం. లో ఈ ప్రయోగములను మిల్లికన్ (Millikan) అను శాస్త్రజ్ఞుడు జరపెను. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0854.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0854.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..82dcaecb345067778552cee9f4d80fc0c73e0451 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0854.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +ఆతడు గావించిన పరిశోధన కృషి వలన ఐన్‌స్టెయిన్ చేసిన ప్రతిపాదనములకు ఇతోధికముగా బలము +చేకూరెను. + +ఛాయా విద్యుత్సిద్ధాంత అన్వయము : ఛాయా విద్యుత్సిద్ధాంతము (Photo-electric cffect) శాస్త్ర పరిశోధనా క్షేత్రము నందును. పారిశ్రామిక రంగము నందును విస్తృతముగ అన్వయింపబడు చున్నది. ఈ సిద్ధాంతమునందు కాంతి కిరణము యొక్క శక్తి ఛాయా విద్యుత్కణముల శక్తిలోనికి పరివర్తనము చెందగలదను ప్రాథమిక విషయముపై ఇవి యన్నియు అధారపడి యుండును. ఈ సిద్ధాంతమును ఆచరణము నందుంచు తంత్రము (device) "ఛాయా విద్యుత్కణమ" ని (photo-electric cell) పిలువబడు చున్నది. ఛాయాకణ +(photo cell) మనగా విలువ కట్టబడిన గ్లాసు బల్బు (evaluated glass bulb) అని సులభముగా అర్థము +చెప్పవచ్చును. ఈ గాజు బల్బునందు అర్ధస్తూపాకార ఉపరి తలముగల యొక వెండి ఋణధ్రువము (Cathode) +అమర్చబడి యుండును. పొటాసియమ్ లేక సీజియమ్ (Potassium or Caesium) అను పదార్థములతో ఇది +పూత పూయబడును. ఈ పదార్ధములు ఛాయా గ్రాహకము లని (photo-sensitive) తెలియబడు చున్నవి. +స్తూపము (cylinder) యొక్క అక్షము (axis) పొడవునా ఒక సన్నని కడ్డీ అమర్చబడి యుండును. ఈ కడ్డీ +'ధనధ్రువము' (anode) గా వ్యవహరించును. (1 వ పటమును చూడుడు). ఈకణము యొక్క ప్రత్యక్షోప +యోగమునందు బ్యాటరీ నుండి వెడలు దాదాపు 100 వోల్టుల వ్యత్యాసము ధనధ్రువ, ఋణ ధ్రువముల నడుమ +ఉపనయించ బడును (applied). కాంతి కిరణము స్తూపాకార ఉపరితలముపై పడినపుడు, ఛాయా విద్యుత్కణములు ఉద్గారము నొంది, ఉపనయించబడిన వోల్టేజి కారణముగా, అవి ధనధ్రువము దిశగా ప్రయాణించును. + +ఈ విధముగా ఉత్పన్నమైన విద్యుత్కణములు సర్యూటు (circuit) లో సంధించబడిన 'ఎమ్మీటరు' (Ammeter) చే +కొలువబడుటకు అవకాశముండును. ఈ విద్యుత్కణము యొక్క పాటవము ఋణధ్రువము నుండి ధనధ్రువమునకు ప్రయాణించు విద్యుత్కణముల సంఖ్యపై నాధారపడి యుండును. ఈ కారణముచే ఆ పాటవము కాంతి కిరణము యొక్క తీవ్రతచే నిర్థారించ బడును. ఈ విధముగా చాయాకణము కాంతియొక్క తీవ్రతలను కొలచుట కుపయోగపడగలదు. ఆధునిక ఫిలిం పరిశ్రమయందు శబ్దోత్పత్తి ప్రక్రియగూడ ఛాయాకణ ప్రయోగముపైననే ఆధారపడి యున్నది. టెలివిజను సాంకేతిక జ్ఞానముగూడ ఈ యాంత్రిక ప్రక్రియపైననే ముఖ్యముగా నాధారపడి యుండును. కన్నపుదొంగ ఉపయోగించు అలారమునందును, కాంతిచే కంట్రోలు చేయబడు ప్రసారముల (light - Controlled relays) యందును, పలురకముల ఆటోమాటిక్ యంత్రముల యందును, ఫొటో-టెలిగ్రాఫిక్ యంత్ర సముదాయమునందును, ఛాయాకణము లుపయోగపడును. ఫోటోమీటర్లు, స్పెక్ట్రో-ఫొటోమీటర్లు గూడ ఈ తరగతికి చెందినవే. ఈ తంత్రములయొక్క నిత్య వ్యవహార వివరములను గూర్చి పరిశీలన జరపుటకు ఇచ్చట సాధ్యపడదు. అవి యన్నియు భౌతిక శాస్త్రమునకు బీజభూతమైన ఛాయా విద్యు \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0857.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0857.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d9f86b4136ec507c21a2fbe9c15e5a0db29fef1b --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0857.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +త్సిద్ధాంతమునే ప్రయోగించు ననెడి విషయమును మాత్రము జ్ఞప్తియందుంచుకొనవలెను. + +ఛాయాసోమనాథాలయము - పానుగల్లు : + +ఛాయాసోమనాథాలయము నల్లగొండ జిల్లాలో నల్లగొండ నగరమునకు మూడు మైళ్ళ దూరములో నున్న పానుగల్లు గ్రామములోని దేవాలయములలో నొక్కటి. పానుగల్లు తెలుగు చోడ వంశీయులకు రాజధానిగా నుండెను. + +ఛాయాసోమనాథాలయమునకు శాసనములలో అభినవ సోమనాథాలయ మని పేరు కలదు. అనగా, దీనికి +పూర్వము ఒక సోమనాథుని ఆలయము వెలసి యున్నదన్నమాట. ఇది త్రికూటాలయ మగుట ఒక విశేషము. +నిరాడంబరములయిన మెట్ల శిఖరములతో నొప్పు ఆలయ మగుట మరియొక విశేషము. ఆ ప్రాంతపు జైనులు +తమ తీర్థంకరుల కొరకు విమాన రూపములో నిర్మించిన ఆలయ శిఖరాలంకారములను క్రమముగా తగ్గించి, +వాటిని మెట్ల శిఖరములతో నొప్పు మూడు ఆలయములుగా రూపొందించినారు. ఈ అభినవ సోమనాథాలయము మెట్ల శిఖరములతో నొప్పు మూడు ఆలయములతో త్రికూటముగా నిర్మింపబడినది, + +మూడు ఆలయములు పొయ్యి గడ్డలవలె ఒక మండపమునకు మూడు ప్రక్కల నిర్మింపబడి యున్నవి. నాల్గవ +ప్రక్కన ప్రవేశ మండపమును, దానికి మెట్లును కలవు. ప్రతి ఆలయమునకు గర్భాలయమును, దాని ముందు +శుకనాసి వంటి చిన్న గదియును గలవు. శుకనాసికి వెలుపలి ప్రక్క ద్వారములు లేవు. మూడు ఆలయములకు రెండేసి స్తంభములు మాత్రము శుకనాసి ద్వారబంధములవలె నిలచి యున్నవి. ఈ స్తంభములను దాటి వెళ్ళినచో, మూడు ఆలయములకును ఒకే మండపముగా నేర్పడిన చతురస్రాకార మండపము గలదు. దీని అంచున మూడడుగుల ఎత్తును, రెండడుగుల దళసరియు గల పిట్టగోడ యొకటి మండపమును ప్రత్యేకించుచున్నది. ఈ గోడపై నొక రాతిపరపు గలదు. దీనిమీద కూర్చుండి, మండప మధ్యమున జరుగు నృత్యములను, ఉత్సవములను చేరగిలబడి తిలకించ వచ్చును. ఈ అరుగు వెలుపలి అంచు చుట్టును నిలువురాతి దిమ్మలు గలవు. ఆలయము వెలుపలి భాగమునుండి కనుపించు విధముగా, ఈ దిమ్మల వెలుపలి పార్శ్వముపైన ఏనుగుల వరుసలు గలవు ; ఈ వరుసలపై స్తంభముల శ్రేణియు గలదు. ఒక స్తంభమునకును మరియొక స్తంభమునకును నడుమ వీరుల విగ్రహములు అర్ధశిల్పములుగా చెక్కబడి యున్నవి. మండపమునకు మూడు ప్రక్కల మూడు ఆలయములును, నాలుగు కొసలవద్ద నాలుగు స్తంభములును గలవు. మండపము నడుమ నిలబడి నాలుగు మూలలు చూచినచో, మూలస్తంభములకు ఇటు అటు గల కాళీలలో నుండి ఆకాశము కాన్పించును. ఈ కాశీల నుండి మండపములోనికి గాలి వచ్చును. ఇవి దేవునియొక్క అలంకరణముల భద్రతకే గాక, మండపమునం దుండు భక్తులు వేసవికాలమందు ఉక్కపోత వలన బాధ పడకుండుటకును, మండప స్తంభములపై నున్న శిల్పముల నావరించియుండు చీకటి ముసుగును తొలగించుటకును సహాయపడగలవు. ఇచ్చట మండపము యొక్క అంచులు తెరచి యుండును. + +మండపము నడుమ విశేషాలంకృతములయిన నాలుగు స్తంభములు రంగమండపమును ప్రత్యేకించు చున్నవి. +ఈ మండపములో నిలబడి పైకి చూచినచో, స్తంభముల మీది దూలముల నడుమ అమర్చిన చతురస్రమును, దీని భుజముల నడుమ నున్న బిందువులను కలిపెడు మరియొక చతురస్రమును, దాని మధ్య మధ్య గల బిందువులను కలిపెడు మరియొక చతురస్రమును, రాతిపలకల పేర్పు వలన ఒకదాని కంటె మరియొకటి ఎత్తుగా నున్న మూడు చతురస్రములును కాన్పించును. వీటిలో నడిమి చతురస్రము యొక్క లోపలి అంచున, ఒక్కొక్క అంచు పొడవున ముగ్గురు చొప్పున దిక్పాలకు లున్నారు. ఏ అంచును చూచినను, నిలువుగా నిలచియున్న ఇద్దరు దిక్పాలకులు కాన్పించెదరు. ఎడమ మూలనున్న దిక్పాలకుడు, ఎడమప్రక్క నున్న అంచువైపు మనము తిరిగినప్పుడు మాత్రమే నిలచి యున్నట్లును, ఈ అంచును మాత్రమే చూచినచో పడుకొన్నట్లును కాన్పించును. ఈ పేర్పు పద్ధతి పశ్చిమ చాళుక్యుల విధానమని తెలియుచున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0858.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0858.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7d1443983d02c96e688303abd1237d64fe5a5419 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0858.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ఈ మూడు ఆలయములలోను, తూర్పు ప్రక్కన గల ఆలయము సూర్యదేవుని ఆలయ మని పిలువబడుచున్నది. +ఈ ఆలయమునకు చెందిన గర్భాలయము నందలి పానవట్టము మీద అనూరుని యొక్కయు, ఏడశ్వముల +యొక్కయు విగ్రహములు చెక్కబడి యున్నవి. పశ్చిమమున నున్న ఆలయము పేరు సోమేశ్వరాలయము. ఈ ఆలయములోని లింగము మీద, దాని పొడవునా లేనీడ కాన్పించును. ఈ లేనీడ ఉదయమునుండి సాయంత్రము వరకును, ఉత్తర దక్షిణ అయనములలోను మారక, అదే స్థానములో నుండును. ఈ ఛాయను బట్టియే అభినవ సోమనాథునికి 'ఛాయా సోమేశ్వరుడు' అన్న పేరు గల్గినది. ఈ నీడను గూర్చిన రహస్య విషయ మిది : ఈ గర్భాలయ ద్వారము కడ నిలబడి మండపములోనికి చూచినచో, ఎదురుగా సూర్యదేవర ఆలయమును, దాని కిరుప్రక్కల మండపపు అంచుననే నిర్మింపబడిన లో అరుగును, ఆ అరుగు యొక్క అంచుల సరసగా నిలబెట్ట బడిన రాతి దిమ్మలును, వాటి అంచులును కానవచ్చును. ఈ అంచులు సూర్యదేవర ఆలయ ప్రవేశమునకు ఒకటి దక్షిణమునను, మరియొకటి ఉత్తరమునను కనబడును. ఈ అంచునకును, మండపము యొక్క చూరునకును నడుమగా ఆకాశము కాన్పించును. సోమనాథాలయము యొక్క గర్భాలయము లోనికి ఈ కాళీ ప్రదేశముల ద్వారా వెలుతురు ప్రసరించును. ఈ కాంతి పుంజము గర్భాలయమును దాటి లింగమునకు గల రెండు నిలువు టంచులను మాత్రమే స్పృశించుచు గర్భాలయముయొక్క గోడ మీద పడును. ఈ రీతిగా నడిమి భాగము కంటె అంచులు ప్రకాశవంతముగా నుండును. అందుచే మధ్య భాగములో 'నీడ' పడినట్లు కానవచ్చును. ఈ 'నీడ', సూర్యుని వెలుతురుపై కాక, ఆకాశపు వెలుతురుపై ఆధార పడును గనుక, దానిచోటు మారదు. గర్భాలయ ద్వారము యొక్క నిలువు కమ్మీల పైన చేతిని పైకి జరుపుచు చూచిన యెడల, నీడయొక్క అంచుపై చేతి జాడ పైపైకి జరుగుచున్నట్లు కాన్పించును. + +మూడవ ఆలయము ఏ దేవరదో తెలియుట లేదు. ఈ ఆలయములో చెదరిపడియున్న దేవ దేవర, బ్రహ్మ, +విఘ్నేశ్వర విగ్రహములు తెచ్చియుంచినవే గాని స్వతస్సిద్ధముగా ఈ ఆలయము లోనివి కావు. ఇచ్చటి నంది కొన్ని అంశములలో రామప్పదేవాలయపు నందిని పోలియున్నది. పీఠమునకు నలుమూలల మైలారు వీర భటులు నృత్యము చేయుచున్న ట్లున్నారు. ఇదియు తరువాతి కాలము నాటిదే. సోమేశ్వరాలయ ద్వారపాలురు డమరుక, బాణ, గద, అభయహస్తులు. హనుమకొండ రుద్రేశ్వరాలయమునకు వలెనే దీనికిని ప్రవేశము దక్షిణము నుండియే కలదు. ప్రాకారము, దక్షిణపు ప్రక్క ప్రాకారములో ప్రవేశ మండపము ఉన్నట్లు చిహ్నములు గలవు. ప్రధానాలయమునకును, ప్రాకారమునకును నడుమ పశ్చిమమున మూడును, దక్షిణమున ఒకటియు, తూర్పున రెండును శిఖరములులేని రెండు చిన్న ఆలయములు కలవు. ఆలయమునకు తూర్పున పుష్కరిణియు, +దాని యొడ్డున నాలుగు స్తంభముల మండపమునుగలవు. + +ఈ మండపశిఖరమును, ఆలయశిఖరములు మూడును 'మెట్లశిఖరములే' యనబడుచున్నవి. మెట్లకు కొంచెముగా అలంకారము కూడ కలదు. శుకనాసికి ఇది శిఖరమా అనునట్లు, శిఖరముయొక్క ముందువైపున మూడు శిఖరములకును అర్ధశిఖరము గలదు. పానుగల్లు, వర్ధమాన నగరము, బహుశః అలంపురపు పాపనాశన క్షేత్రములలోని ఈ మెట్ల శిఖరాలయములు కందూరు చోడులచే నిర్మితములైనవే. + +పానుగల్లులో జైన విగ్రహము లెవ్వియును కానరావు. అయితే బయటినుండి తెచ్చి నిలిపిన శిల్పము తప్ప +అభినవ సోమనాధాలయములో శైవ శిల్పము కానరాదు. ఇది తొలుత జైనాలయమై యుండి యుండు ననుటకు అవకాశము కలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0861.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0861.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..535201bc40342c71186ab198abbd446a8dac458d --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0861.txt @@ -0,0 +1,91 @@ +అనుబంధము - +సూచి క +అ +అనంత రాయ్ రావల్ 377 +అబ్దుల్ రజాక్ లారి 488 +అబ్దుల్లాఖాన్ 480, 481 +అంకభూపాలుడు (దామెర్ల) 728 అనంతవర్మ 410 +అంటియోకస్ 435 +అంబదేవుడు 213 +అంబజయ దేవుడు 244 +అంబరాయలు 48 +అనంతశాస్త్రి 341 +అనం తామాత్యుడు 280, 284 +అనంతుడు 393 +అబులా ఖుతుబ్షా 50, 471, 485, +3 +488 +అబ్బే 25 +అనంతపో తా రెడ్డి 54, 55, 105, 108, అభినవ గుప్తుడు 337, 338 +అక్కన్న 244, 476, 478, 485, 488 367 +అక్బర్ 339, 778 +అగస్ట్ కోమ్టే 827 +అగస్టస్ 485, 527 +అగస్టిన్ కాంచి 270 +అన వేమా రెడ్డి 48, 55, 108 +అనాథపిండికుడు 492 +అనిబిసెంటు 59 +అనుంగు కాముడు 726 +అగస్త్యుడు (విద్యాధర చక్రవర్తి) 300 అనుగురాజు 724 +అగ్ని వేశుడు 617,618, 664 +అచ్చమాంబ, థండారు 66, 67 +అచ్యుతప్పమహా రాజు 402 +అచ్యుత రామశాస్త్రి, ఈమని 841 +అచ్యుత రాయలు 50, 55, 564, 565, +585 +అడమాంటియస్ క్కో రే 515 +అ త్తిలుడు 406 +85774, 775 +అద్వైతాచార్యులు 737, 740 +అధి రా కేంద్రుడు 44 +అనంగభీమదేవుడు 242 +అనంతకృష్ణశర్మ, రాళ్ళపల్లి 292 +అనంతపాలయ్య 90 +అనంతభట్టు 800 +అన్నంభట్టు 176, 302 +అభో 375 +ఆమర్ నాథ్ 133 +అమర్ సింగ్ 131, 133 +అమీన్ 487 +అమీనుల్ ముల్క్ 50 +అమీర్ ఖుస్రూ 389 +అమీర్ ఇమాముద్దీన్ 487 +అన్నమయ్య 157, 283, 335, 339, అమీర్ షా 478 +342 +అన్న యార్యుడు (శ్రీశైలం) 590 +అపరాజితుడు 298 +అపలోనియస్ 262, 264, 272, 514 +అప్పకవి 280, 809 +అప్పనమంత్రి 465, 488 +అప్పన రామమ్మ 99 +అప్పన సూర్యనారాయణమూర్తి 99 +అప్పయ్య (ఆది) 840 +అప్పయ్య దీక్షితులు 568, 587 +అప్పారావు, గురజాడ 352, 354 +అఫ్ జుల్ ఖాన్ 775 +అమోఘవర్షుడు 388 +అమ్మంగ దేవి 44 +అమ్మరాజు (మొదటి) 468 +అయలూరి కందాళాచార్యులు 308 +అయ్యంకి వేంకటరమణయ్య 58 +అయ్యదేవర కాళేశ్వరరావు 58 +అయ్యనృపతి (అయ్యప్ప నాయకుడు) +728, 729 +అయ్యపరసు 539 +అల్ 370 +అరక్కళ్ 36 +అరయ మార్తాండవర్మ 28 +అబుల్ హసన్ తానీషా 50, 200, 475, అరవింద ఘోష్ 102, 652 +అనంతభూపాలుడు (చంద్రగిరి) 286 +477, 480, 485 +271 +586 +అనంతభూపాలుడు, తుపాకుల 566 అబ్దుల్ నబీఖాన్ 214 +అనంతమ్మ 805, 307 +100 +అబ్దుల్ షయాజ్ ఖాన్ 671 +793 +అరికేసరి మారవర్మ 28 +అరిస్టాటిల్ 118, 189, 429, 490, +434, 485, 514, 525, 527, 607, +627, 688 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0862.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0862.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5cc5b668f04c3c7b4621e7bef573bae37d19e169 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0862.txt @@ -0,0 +1,110 @@ +అరిస్టోఫనీస్ 514 +అరులుకొండ అచ్చిరాజు 176 +అర్జున్ సింగ్ 102 +అల్ ఫజారి 263 +అలెగ్జాండర్ 121, 281, 406, 512, +ఆదిలక్ష్మీదేవమ్మ 306, 300 +ఆదివన్నె మాదిరాజు 176 +ఆ దెప్పనాయకుడు 49 +ఆనందగజపతి మహారాజ్ 394 +527,528, 532, 568, 578, 623 ఆనందశంకర్ (డాక్టర్) 876 +అలెగ్జాండర్ రే 350 +అలెస్సాండ్రీ ఆర్టురో 710 +ఆనందవల్లి 98 +ఆనందుడు 492 +ఆమరాజు 170 +ఆమ్రపాలి 492 +ఆయిలర్ 267, 268, 269 +ఆర్క్ రైట్ 242 +ఇమ్మడి నరసింహయాదవరాయలు +563, 564 +ఇమ్మానేని హనుమంతరావు 709 +ఇ- టెయిజో 77 +85 128 +ఇలన్ +ఆదిగము 25 +ఇలైయాస్ వెనెజిస్ 515 +ఇవాన్ కెప్టెన్ 609 +అల్యంతిరునాల్ 80 +అల్లాడి రామచంద్రశాస్త్రి 288 +అల్లావుద్దీన్ 771 +అశోకుడు 24, 210, 211, 359, +378, 382, 570, 576, 577, 578, +632 +అవచి తిప్పయ్య శెట్టి 55, 476 +ఇసబెల్లా 86, 87 +ఈస్ట్ మన్ 640 +ఆర్కి మెడీస్ 262, 264, 420, 481, ఈసవ్ 513 +526 +ఈశ్వరపురి 786 +ఆరవీటి వెంకటపతి రాయలు 565, 566 +ఆర్థర్ కాటన్, సర్ 448, 456 +ఉత్తంకుడు 540 +అశ్వత్థామ 178 +ఆర్థర్ కెలే 272 +ఉ త్తమరాజు 176 +అశ్వధాటి రామమూ +342 +ఆర్బత్ నాట్ 897 +ఉత్తమాదిత్య చోళమహారాజు 281 +అషురబని పాలుడు 434 +అసరస్ ఖాన్ 50 +ఉదయన్ చేరలతన్ 25, 26 +అళియ రామరాయలు 103, 484 +ఆం టెలికి డెస్ 210 +ఆ +ఆంటోనిన్ జపోటోకి 719 +ఆంటోనిన్ నోవోట్నీ 719 +ఆండర్సన్ 15, 609 +ఆండర్సన్ (జె.జి.) 744 +ఆండాళ్ 157 +ఆండువన్ 26 +ఆడమ్ స్మిత్ 322 +ఆక్టన్ 626 +ఆజంఖాను 472 +ఆటోమన్ 529 +ఆడమ్సు 398 +ఆది కేశవులు నాయుడు 729 +ఆది +గై మాన్ 26 +ఆదిత్యవర్మ 28, 300 +ఆదిత్యుడు 726 +ఆదిభట్ల నారాయణదాసు 342 +ఆర్యభటాచార్యుడు 172, 173, 263 ఉత్తరం తిరునాళ్ 30 +ఆర్నాల్డ్ హీ రెన్ 626 +ఆల్ బెరూనీ 628 +ఆల్ఫన్సో లో పెజ్ 90 +ఆలస్ గెలియస్ 434 +e5 436 +al +ఆలార కాలాముడు 490 +ఉదయనాచార్యుడు 448 +ఉదయం పెరూర్ 35 +ఉదయమా ర్తాండవర్మ 29 +ఉదయ రాజు 367 +ఉదయాద్రి ఉమ్మయ్య 176 +ఆసఫ్ జా నిజాముల్ ముల్కు 200, ఉద్దక రామపుత్రుడు 490 +464 +ఆస్టన్ 14 +ఆళ్ళపాటి ముత్తయ్య +74 +ఇంగిల్ ఫీల్డ్ 521 +ఇందులూరి పెదమల్లన 248 +ఉద్భటుడు 337 +ఉన్నవలక్ష్మీనారాయణ 58, 59, 291 +ఉన్ని కేరళవర్మ 29 +ఉమాయమ్మ 29 +ఉమాశంకర్ జోషి 377 +ఉమ్రిగర్ 133 +ఇందులూరి సోమయ్య 93, 94, 245 ఉర్లకొండ సోమన్న 176 +ఇంద్రగంటి హనుమచ్ఛాస్త్రి 292 +ఇంద్రరాజు 588 +ఇత్సింగ్ 628, 631 +ఇబాఫియజ్ కార్లోస్ 710 +ఇబ్రహీం కుతుబ్షా 50, 471, 480, +483, 484, 487 +ఉల్ఫియస్ ట్రోజనస్ 435 +ఉళికుడు 443 +ఋషభదత్తుడు 497 +Jo Rev 649, 651 +794 \ No newline at end of file diff --git a/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0887.txt b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0887.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..04fe8ab2f42972ec2c1048f36d80828eb6f7d5f4 --- /dev/null +++ b/Sangraha_Andhra_Vijnana_Kosham_Volume_Three/page_0887.txt @@ -0,0 +1,37 @@ +సజలామ్లములు – Dilute Acids +సమకోణము – Right Angle +సమతాపక్రియ – Isothermal Process +సమతాపమండలము - Stratosphere +సమభార రేఖలు – Isobars +సమస్థానీయములు – Isotopes +సమాంతర అక్షాంశవృత్తములు - Parallels of +సూక్ష్మమైన వెలుగుమచ్చలు - Scintillations +సూర్యకేంద్ర సిద్ధాంతము – Heliocentric +సేంద్రియ వర్ణములు – Organic colours +సౌరమండలము - Solar System +పాకము - Mastitis +స్థల వాదము — Topology +Latitude 5 - Cristallinity +సముదాయ సిద్ధాంతము - Theory of Aggregates +సర్జి స్ఫటికలు - Potash Alum +సర్పిలములు - Spirals +సస్తనజాతి జంతువులు - Mammalia +సాగుడుగంధ కిదము - Plastic Sulphur +సాపేక్షక సిద్ధాంతము — Theory of Relativity +సాయనమేషాది బిందువు - First point of Aries +సిరలు - Veins +సీసపుగంధ కిదము - Galena +సువి క్షేప లేఖనము - Orthomorphy +సూక్ష్మవిషజీవులు - Bacteria +స్ఫటిక నిర్మాణము - Crystal Structure +స్ఫటి కాక్షము – Axis of Crystals +స్వాధీన తాప బీజప్రతిక్రియలు - Controlled +Theory +Thermo-nuclear Reactions +స్థాపత్యశాస్త్రము – Engineering +స్థితిస్థాపకత్వము – Elasticity +స్వీకృత ప్రమాణములు – Postulates +హ్రస్వదై నిక +అంధకారాంతములు - Short +diurnal intervals of darkness +హ్రాసక్రమము – Rate Reduction \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/meta.json b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/meta.json new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9f0e23e7fccd0195694ae507b6b9289c7067f0bd --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/meta.json @@ -0,0 +1,482 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 158, + "total_pages": 204, + "filename": "Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907.pdf", + "pages": { + "4": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 3 + }, + "8": { + "quality": 3 + }, + "9": { + "quality": 3 + }, + "10": { + "quality": 3 + }, + "11": { + "quality": 3 + }, + "12": { + "quality": 3 + }, + "13": { + "quality": 3 + }, + "14": { + "quality": 3 + }, + "15": { + "quality": 3 + }, + "16": { + "quality": 3 + }, + "17": { + "quality": 3 + }, + "18": { + "quality": 3 + }, + "19": { + "quality": 3 + }, + "20": { + "quality": 3 + }, + "21": { + "quality": 3 + }, + "22": { + "quality": 3 + }, + "23": { + "quality": 3 + }, + "26": { + "quality": 3 + }, + "29": { + "quality": 3 + }, + "30": { + "quality": 3 + }, + "31": { + "quality": 3 + }, + "32": { + "quality": 3 + }, + "33": { + "quality": 3 + }, + "35": { + "quality": 3 + }, + "36": { + "quality": 3 + }, + "39": { + "quality": 3 + }, + "41": { + "quality": 3 + }, + "42": { + "quality": 3 + }, + "43": { + "quality": 3 + }, + "44": { + "quality": 3 + }, + "45": { + "quality": 3 + }, + "47": { + "quality": 3 + }, + "48": { + "quality": 3 + }, + "49": { + "quality": 3 + }, + "52": { + "quality": 3 + }, + "54": { + "quality": 3 + }, + "56": { + "quality": 3 + }, + "57": { + "quality": 3 + }, + "58": { + "quality": 3 + }, + "59": { + "quality": 3 + }, + "60": { + "quality": 3 + }, + "61": { + "quality": 3 + }, + "62": { + "quality": 3 + }, + "63": { + "quality": 3 + }, + "65": { + "quality": 3 + }, + "67": { + "quality": 3 + }, + "68": { + "quality": 3 + }, + "69": { + "quality": 3 + }, + "70": { + "quality": 3 + }, + "71": { + "quality": 3 + }, + "72": { + "quality": 3 + }, + "76": { + "quality": 3 + }, + "77": { + "quality": 3 + }, + "78": { + "quality": 3 + }, + "79": { + "quality": 3 + }, + "82": { + "quality": 3 + }, + "83": { + "quality": 3 + }, + "84": { + "quality": 3 + }, + "85": { + "quality": 3 + }, + "86": { + "quality": 3 + }, + "89": { + "quality": 3 + }, + "90": { + "quality": 3 + }, + "91": { + "quality": 3 + }, + "93": { + "quality": 3 + }, + "94": { + "quality": 3 + }, + "95": { + "quality": 3 + }, + "97": { + "quality": 3 + }, + "98": { + "quality": 3 + }, + "99": { + "quality": 3 + }, + "100": { + "quality": 3 + }, + "101": { + "quality": 3 + }, + "104": { + "quality": 3 + }, + "105": { + "quality": 3 + }, + "107": { + "quality": 3 + }, + "108": { + "quality": 3 + }, + "110": { + "quality": 3 + }, + "111": { + "quality": 3 + }, + "112": { + "quality": 3 + }, + "113": { + "quality": 3 + }, + "114": { + "quality": 3 + }, + "115": { + "quality": 3 + }, + "116": { + "quality": 3 + }, + "117": { + "quality": 3 + }, + "118": { + "quality": 3 + }, + "119": { + "quality": 3 + }, + "123": { + "quality": 3 + }, + "124": { + "quality": 3 + }, + "125": { + "quality": 3 + }, + "127": { + "quality": 3 + }, + "128": { + "quality": 3 + }, + "129": { + "quality": 3 + }, + "130": { + "quality": 3 + }, + "131": { + "quality": 3 + }, + "132": { + "quality": 3 + }, + "133": { + "quality": 3 + }, + "134": { + "quality": 3 + }, + "135": { + "quality": 3 + }, + "136": { + "quality": 3 + }, + "138": { + "quality": 3 + }, + "139": { + "quality": 3 + }, + "140": { + "quality": 3 + }, + "141": { + "quality": 3 + }, + "142": { + "quality": 3 + }, + "144": { + "quality": 3 + }, + "145": { + "quality": 3 + }, + "146": { + "quality": 3 + }, + "147": { + "quality": 3 + }, + "148": { + "quality": 3 + }, + "149": { + "quality": 3 + }, + "151": { + "quality": 3 + }, + "152": { + "quality": 3 + }, + "153": { + "quality": 3 + }, + "154": { + "quality": 3 + }, + "155": { + "quality": 3 + }, + "156": { + "quality": 3 + }, + "157": { + "quality": 3 + }, + "159": { + "quality": 3 + }, + "160": { + "quality": 3 + }, + "161": { + "quality": 3 + }, + "163": { + "quality": 3 + }, + "164": { + "quality": 3 + }, + "165": { + "quality": 3 + }, + "166": { + "quality": 3 + }, + "167": { + "quality": 3 + }, + "170": { + "quality": 3 + }, + "171": { + "quality": 3 + }, + "172": { + "quality": 3 + }, + "173": { + "quality": 3 + }, + "174": { + "quality": 3 + }, + "175": { + "quality": 3 + }, + "177": { + "quality": 3 + }, + "178": { + "quality": 3 + }, + "179": { + "quality": 3 + }, + "181": { + "quality": 3 + }, + "182": { + "quality": 3 + }, + "183": { + "quality": 3 + }, + "184": { + "quality": 3 + }, + "185": { + "quality": 3 + }, + "187": { + "quality": 3 + }, + "188": { + "quality": 3 + }, + "189": { + "quality": 3 + }, + "190": { + "quality": 3 + }, + "191": { + "quality": 3 + }, + "192": { + "quality": 3 + }, + "193": { + "quality": 3 + }, + "194": { + "quality": 3 + }, + "195": { + "quality": 3 + }, + "196": { + "quality": 3 + }, + "197": { + "quality": 3 + }, + "199": { + "quality": 3 + }, + "200": { + "quality": 3 + }, + "201": { + "quality": 3 + }, + "202": { + "quality": 3 + }, + "203": { + "quality": 3 + }, + "204": { + "quality": 3 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0004.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0004.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ca89129d8fbcf3fb3bf4f8d96133ef6a21e93c8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0004.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +అవతారిక.

+ +మన దేశములోనున్న మహారాజులలో బ్రజాపరిపాలన మందును లోకానుభవమందును రాజనీతియందును బండిత రంజనమందును విఖ్యాతులును బొబ్బిలి సంస్థానాధిపతులు నయిన శ్రీవేంకట శ్వేతాచలపతిరంగారాయ మహారాజావారు తాము రచించిన శ్రీమన్మహాభరత రామాయణ విమర్శనమను గ్రంథమునకు భూమికను వ్రాయుమని నాతో సెలవిచ్చిరి. సకల హిందూధర్మ ఖనులనఁదగిన యీ గ్రంథములలోనున్న యపూర్వార్థములను జూపిన శ్రీమహారాజావారికృతికిఁ బ్రస్తాననను వ్రాయుటకుఁదగిన సామర్థ్యము నాకుఁ గలదా యను విషయము సంశయాస్పద మగుటచే నొకించుక జంకియును తద్దయాసూచకమగు నియోగము నతిక్రమింపలేకుండటనుబట్టి యీ యవతారికను వ్రాయబూనితిని. + +చిరకాలమునుండి ధర్మార్థ కామమోక్షములతో సంబంధించిన సర్వ విషయములందును మహాభారత రామాయణములు హిందువులచే బ్రమాణగ్రంథములుగ నంగీకరింపఁబడి యున్నవి. వీనిలో నుదహరింపఁబడిన సంగతు లీగ్రంథకర్తల \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0005.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0005.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..21c829900e95297819df529c030a828ac031ee57 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0005.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +కాలమునకు జాలముందు జరిగె ననుటకు సందేహము లేదు. సమకాలీనములగు విషయములఁగూర్చి వానిని జూచినవారు నట్టివారివలన వినినవారును వ్రాయునపుడుగూడ యథావృత్తముగ వ్రాయుట జరుగదు. కావున సంగతులు జరిగినపిదప జిరకాలమునకు వానినిఁగూర్చి వ్రాయువారు పొరపాటుగ వ్రాయరనుట దురూహ్యము. కనుక పురాణేతిహాసములు +సత్యాసత్య మిశ్రకథాపూర్ణములై యున్నవి. చిరకాలమైన పిదప వీనిలో నేవిసత్యమో యేవియసత్యమో నిశ్చయించుట యసాధ్యమగుటచేతను గ్రమముగా నాధునికులలో సంభావ్యా సంభావ్య వివేచన సామర్థ్యము తగ్గుటవలనను నీగ్రంథములలో నున్న సర్వ విషయములను హిందువులు జరిగినవానినిగా నమ్ముచున్నారు. + +పురాణములలోనున్న యనేకగాధలలోఁ గొన్ని యర్థవాదములని పూర్వగ్రంథకర్తలు సెప్పినను నేవి యర్థవాదములో యేవి యథావృత్తబోధకములో తెలుపుచుఁ మనవారిలో బూర్వు లెవరును వ్రాసినట్లగపడదు. కనుక మహారాజావారు భారతరామాయణ గ్రంథములను విమర్శించి తెలుగుభాషలో దమ యభిప్రాయమును దెలియజేయువారిలో మొదటివారుగ నున్నారు. ఈ మహాభారత రామాయణ విమర్శములో వివరింపఁబడిన కొన్ని విషయములలోఁ గొందరు మహారాజావారితో \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0006.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0006.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b9e9ce4a6662bbb95101ecef33e84c61ec7cc598 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0006.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నేకీభవింపక యుండిన నుండవచ్చునుగాని యనేక ముఖ్యాంశములలో వారి యభిప్రాయమును దీసికొనక తప్పదనియును వారిచే జూపఁబడిన మార్గము బుద్ధివైశృంఖల్యమును గలుగ జేసి శుద్ధజ్ఞానమును బెంచుననుటకు సందేహములేదు + +మహాభారత రామాయణములలో నున్న విషయముల నాలోచించుటకు ముందీగ్రంథములనుఁ గూర్చిన రెండుసంగతులు విచారణీయములయి యున్నవి. మొదటిది ఈ కథలలో నేది పూర్వ మేది పరము ? రెండవది, ఈ గ్రంథములలో నేది ప్రాచీన మేది నవీనము ? సామాన్యముగ హిందూ గ్రంథకర్తలు రామకథ ప్రాచీనమనియును గురుపాండవకథ నవీనమనియు నభిప్రాయపడుచున్నారు. పాశ్చాత్యపండితుల యభిప్రాయము వీనికి గేవలము విరుద్ధముగానున్నది. మన వేదములలో నర్జున +జనమేజయ కురు పాంచాలాది శబ్దములుండుటనుబట్టియు నామ బోధకములగు రామ లక్ష్మణ సుగ్రీవాదిపదములు లేకుండుటను బట్టియు రామకథ భారతకథకింటె నవీనమని కొందరభిప్రాయ పడుచున్నారు. మఱికొందరు రామాయణములో నుదహరింపఁబడిన ధూమ్రాక్ష విరూపాక్ష దేవాంతక నరాంతక వజ్రదంష్ట్రాతికాయ మహాకాయాది శబ్దములు కల్పితములుగ నగపడుటవలనను నితర కారణములవలనను రామకథయంతయును గవికల్పితముగాని యథాభూతార్థమును దెలియఁజేయు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0007.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0007.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b91dcaf78b1b60d17addc1953e03be00b2cdb2b8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0007.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నదికాదనియు నిది యార్యులుత్తర హిందూస్థానమునుండి దక్షిణ హిందూస్థానమునకు వచ్చి దానినిఁ జయించి సింహళద్వీపము వరకును బోవుటను దెలియఁజేయుచున్నదనియు నభిప్రాయపడు చున్నారు. రామాయణములో గల్పితకథ లనేకములుండిన నుండుగాని రామకథ సర్వమన్యార్థ వ్యంజకంబనుట రామాయణ కథనుగూర్చి వ్రాసిన హిందూ పండితుల యభిప్రాయమునకు గేవలవిరుద్ధమయి యున్నది. + +ఏ తర్గ్రంథ రచనా పౌర్వాపర్యమును గూర్చివిచారించుటలో భాషాస్వరూపమును, శైలినిఁ బరీక్షింపగా భారతములో గొన్ని భాగములు రామాయణముకంటె స్పష్టముగ బ్రాచీనముగ నగపడుచున్నవి. + +మహాభారతములోఁ గురు పాండవచరిత్రము ముఖ్యాంశము గనుక దీనిలోఁ బ్రధానపురుషులను గూర్చి మహారాజావారు తమ యభిప్రాయమును దెలియఁజేసియున్నారు. గ్రంథవిస్తర భయముచే విమర్శితంబులయిన వానిలో గొన్ని విషయములనుఁగూర్చిమాత్రము నాకుఁదోచిన రీతిని వ్రాయుచున్నాను, + +కురువృద్ధని పేరు నొందిన భీషుఁడనేక మహాగుణశాలి ఈయన తనతండ్రి సంతోషమునకై రాజ్యమును సుఖమును వదలి బ్రహ్మచారియై పరుల నాశ్రయించి జీవితకాలమును గడ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0008.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0008.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f33ff18b461eaec477895d9f898d0c7ee13b14b --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0008.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +పెను. "ఈ కురువృద్ధు డస్త్రవిద్యయందును లోకానుభవమందును, ధర్మాధర్మనేత్తృత్త్వమందును, దత్త్వజ్ఞానమందును బ్రసిద్ధి జెందిన మహానుభావుఁడు. ఇట్టివాడును మహారాజావారు చెప్పిన రీతిని గొన్ని సమయములందు దుర్యోధన ముఖోల్లాసమునకై స్వానురూపమగు మార్గమున నడువని వా డాయెను. కపటద్యూత కాలమునను, ద్రౌపదీ వాస్త్రాపహరణ సమయమునను గౌరవులను వారింపక భీష్ముఁడూరకుండుట సరికాదని వారు చెప్పిన దాని నందరు నొప్పుకొనవలసియున్న ది. + +అస్త్ర విద్యాచార్యుఁడని కురుపాండవులచేతనే కాక యితర క్షత్రియ వంశజులచేత గూడ గౌరవింపఁబడిన ద్రోణాచార్యుఁ డభిమన్యుని విషయమై ధర్మ విరుద్ధమగురీతిని నడచెనని మహారాజా వారు చెప్పినదానికి విరుద్ధముగ నెవరు చెప్పగలరు ? + +యుధిష్టిరుఁ డీభూమండలంబున జన్మించిన మహాపురుషులలో నొకఁడని చెప్పవచ్చును. భూతదయ యందును, ధర్మాధర్మవిచారంబు నందును, సత్యపరాయణత్వమందును, పరార్థము స్వసుఖము నపేక్షింపక యుండుటయందును నీతనితో సమానులగు పృధ్వీపతులు మృగ్యులు, ఇట్టి మహాపురుషుఁ డొక సమయమున నబద్ధమాడినట్లు భారతములో జెప్పఁబడియున్న ది. ఈ యన యనృతమాడి యుండడని మహారాజావారి యభిప్రాయము. ఇట్టి యభిప్రాయము మహాగుణశాలియగు యుధి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0009.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0009.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a138727cc93a41e3290bbddc30dd94f3308281b7 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0009.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ష్ఠిరుని చరిత్రము వినినవారికందరికిని న్యాయ్యంబని తోచును. ఆ జన్మాంతము పరమోత్తమధర్మ చారియగు నీయన స్వచారిత్రము నంతయును గళింకితముగ జేయునట్లొకమా రాకస్మికముగ ననృతమాడునా ! ఒకవేళ యుద్ధవి జయార్థము తద్ద్వారా రాజ్యప్రాప్తికి నిట్టులాడిన నాడియుండ వచ్చునని యూహించుట కీయన రాజ్యభోగ వైరస్యము సుప్రసిద్ధమేగదా! కావున నీ విషయమున మహారాజావారి యభిప్రాయము సయుక్తికముగ నున్నది. మఱియు మహాభారత గ్రంథకర్త కౌరవ పక్షపాతి యగుటచే నిష్కళంకుఁడగు ధర్మరాజునకుఁగూడ నొక కళంకమున్నదని చెప్పుటకైన నీ కథను గల్పించియుండిన నుండవచ్చును. + +కర్ణుని శౌర్యౌత్కృష్ట్యమును జూపుటకై మహాభారత కవి కొన్ని గాధలను గల్పించినాడు గాని యవి సత్యములని మనము తీసికొనగూడదని మహారాజావారి యభిప్రాయము. దాతృత్వముతప్ప మహాభారతమునందెల్ల నితని దుర్గుణము లే యగపడుచున్నవి. ఇట్టి దుర్గుణరాశి నిజమైన దాతయా యని విచారింపవలసియున్నది. ఈయన దాతయై యుండిన నుండవచ్చును. కాని యీ దాతృత్వమునకుఁ గారణము పరులచే శ్లాఘింపఁబడుట యందలి యభిలాషయేయని తోచుచున్నది. +ఏమన, నిజమైన భూతదయలేనివాఁడు దాత కానేరడు. అట్టి భూతదయయే యుండినయెడల గర్ణకృతంబులని భారతములో \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0010.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0010.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fb1b32af09a85ea82761003bb41f5f264e869f50 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0010.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నుదాహరింపఁబడినకార్యముల నాయన చేసియుండడు. కావున కర్ణుని దాతృత్వముగూడ నిర్వ్యాజౌదార్య సూచకముకాదు. + +శ్రీమన్నారాయణావతారంబని హిందూమతస్థులందరునమ్మిన శ్రీ కృష్ణుడు పరాత్పరుని యవతారంబు లన్నిటిలోఁ బరమాద్భుతమయిన యవతారమని చెప్పుటలో సందేహ మేమియు లేదు. ఇట్టి యవతారపురుషుఁడు సామాన్యముగ మనుష్య నింద్యములయిన కొన్ని కృత్యములను జేసినటుల భారతములోను భాగవతాది పురాణములలోను నున్నది. లోకరక్షణార్థము మనుష్య రూపమునొందిన హరి యిట్టిపనులను జేయునా యని విచారించుటలోనీ పనులను గూర్చినగాధలు శ్రీకృష్ణ +నిరసనంబునకై. కల్పితంబులైన గావలెను. కానిచో మనము వాని నన్యార్థ వ్యంజకంబులుగానైనఁ దీసికొనవలయును. ఈ గాధలకు వ్యంగార్థమిచ్చుట సందర్భము గాదనియు నివి కేవల కృష్ణనిరసన బుద్ధితో గ్రంథకర్తచే గల్పింపఁబడినవియనియు మహారాజావారి యభిప్రాయము. సామాన్యముగ నీ గాధలలో గొన్నిటికి వేదాంతులగు వ్యాఖ్యాతలిచ్చిన వ్యంగ్యార్థము నంగీకరించుటకు జాల బాధలున్నవి. కనుక వానిని వ్యంగ్యార్థమున గ్రహింప వీలులేదు. శ్రీ కృష్ణులు నారాయణావతారంబని నమ్మినవా రందరును గర్హ్యక్రియారోపకములైన యీ గాధలను యథావృత్తబోధకములుగా నంగీకరింపఁ జాలరు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0011.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0011.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..771d91305f34f88d6dbbfba6980c777c0f2ec8f0 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0011.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మఱియుఁ గొన్ని సందర్భంబుల శ్రీకృష్ణుల విషయమై మన దేశములో వ్యాపించియున్న పురాతన కథలను నవీనులైన పౌరాణికులు సరిగా గ్రహింపఁజాలక పరిహసనీయమగు విధమున వానినిఁ బెంచిరి. మహారాజావారు కాళియమర్దన కథను దీని కుదాహరణముగ నిచ్చియున్నారు. నాగులను నొక +జాతి వా రున్నట్లు తెలియకపోవుటచేతగదా నాగశబ్దమును సర్పపరముగా దీసికొని చిత్రమైనకథ నొకదానిని బౌరాణికులు కల్పించిరి. ఇటులనే గాంధారిగర్భము నూరు శకలములైనదనియుఁ, బ్రతిశకలము గొంతకాలము పెంపఁబడిన వెనుక నొక మగశిశువాయె ననియును భారతములో నున్నది. ఈ కథకు మహారాజావారు చేసిన యర్థము సయుక్తికముగ నున్నది + +రామాయణ మాదికావ్యమని వాడఁబడుచున్నది. తనకు ముందెవ్వరును సంస్కృతభాషను ఛందోబద్ధముగ రచింపలేదని వాల్మీకి చెప్పియున్నాడు. సంస్కృతభాషా రచితంబులగు సమస్త +గ్రంథములలో వేదములు మొదటివను సంగతి యందరు నొప్పు కొనినదే. ఈ వేదములకు ఛందస్సులను నామమున్న సంగతియు నందరికిఁ దెలిసినదియే కదా? వేదములలోనున్న వృత్తములు పురాణకావ్యనాటకాది గ్రంథములలోనున్న వృత్తములకంటె వేరుగానున్న నవి వృత్తములు కావని ఛందోజ్ఞు లెవ్వరైన నన గలరా! కనుక స్పష్టమయిన యిట్టి సంగతిలో వాల్మీకి తానే \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0012.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0012.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7ecac0313f114cd51d5e8b0c0a8aa4b2cf3d1854 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0012.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +మొట్టమొదట సంస్కృతభాషను ఛందోబద్ధముగ జేసె ననుటకు గారణ మగపడదు. ఇట్టి యభిప్రాయమును స్థాపించుచు మహారాజా వా రిచ్చిన హేతువులు బాగుగ నున్నవి. + +మహారాజావా రభిప్రాయపడినట్లు శ్రీరామ నిర్యాణమునకు జాలకాలము పిదప రామాయణకవి యీ కావ్యమును వ్రాసి యుండవలెను. ఈయన శ్రీరామ సహాయులైన సుగ్రీవాదుల నందరిని గోతులుగ వర్ణించియున్నాడు. వీరు నిజముగ గోతులయి యుందురా? కోతులయినయెడల హనుమదాదులు చేసినట్లు రామాయణకవిచెప్పిన పనులను వానరులు చేసియుందురా ? అట్టిపనులను వానరులు చేసి యుందురని చెప్పుట యసంభావ్యము. గనుక సుగ్రీవాదులు ప్రస్తుత మరణ్యప్రదేశములందున్న మనుష్యజాతులవారై యుండవచ్చును. కనుక సుగ్రీవాదులందరు మనుష్యులేయనిచెప్పిన మహారాజా +వారి యభిప్రాయము నందరు నంగీకరింపక తప్పదు. + +సామాన్యముగ హిందువులకు జాతకముహూర్త విషయములలో నమ్మకమున్నది. ఇట్టి నమ్మకము పరప్రచారకులగు ననేకులకు జీవనోపాధిఁ గల్పించుటయే గాక కొన్ని సమయములందు దాదృశ విశ్వాసానుసారముగ నడచువారికి హానిని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0013.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0013.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70a049c3fde31fadb8e255568333412e244da1e7 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0013.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +జేయుచున్నది. వసిష్ఠకథా సందర్భములో "నీయనచే నుంప బడిన పట్టాభిషేక ముహూర్తము కార్యకారి గాకపోవుటయే గాక శ్రీరాములవారి కరణ్యవాస కష్టమును గలుగజేసెను. కావున ముహూర్త మనునది పదిమంది చేరుటకును నా పనికి గావలసిన సంభారములు జాగ్రత్తపడుటకును వీలగు కాలసదు +పాయమును గలిగించునేకాని వారివారి యదృష్టములను మార్పజాలద”ని మహారాజావారు వ్రాసియున్నారు. ముహూర్త విషయమున హిందువులందరును వీరి యభిప్రాయము కలవారై +యున్నయెడల బ్రస్తుతము ముహూర్తవిశ్వాసమువలన గలుగు ననేక విపత్తులకు లోబడక సుఖ మనుభవింతురు. + +శ్రీమన్నారాయణావతారములలో శ్రీరాములవారు స్వకీయ ప్రవర్తనముచే వివిధావస్థలయందు జనుల కుత్తమ ధర్మాచరణ రీతిని గనబరచియున్నారు. శ్రీరామచారిత్రమువలనఁ బితృవాక్య పరిపాలనము, భ్రాతృస్నేహము, మిత్రప్రీతి, ఏకపత్నీవ్రతము, సత్యసంగరత్వము మొదలయిన గుణములను, సీతాచరిత్రము వలన మహా పతివ్రతాలక్షణమును, లక్ష్మణ భరత శత్రుఘ్నుల చరిత్రమువలన స్వసుఖ నిరపేక్షముగ జ్యేష్ఠసోదరానువృత్తి మొదలయిన గుణములను జదువరులు నేర్చుకొనవలసి యున్నదని శ్రీ మహారాజావారు వ్రాసినది సర్వాంగీకార్యముగ నున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0014.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0014.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b4381c9efa14984b0aae23992594befbde1b1926 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0014.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రావణునికి దశముఖ దశకంఠాద్యపరనామములు కలవు. ఇందువలన హిందువులు నిజముగ నతనికి బదితల లున్నట్లు భ్రమపడుచున్నారు గాని రావణుఁడు నితర మనుజులవలె నేక +ముఖఁడుగాని యనేక ముఖుఁడుగాడని మహారాజావారు వ్రాసియున్నారు. సయుక్తికముగ నాలోచించు శక్తిగలవారెవరు నీయభిప్రాయమునకు విరుద్ధముగ జెప్పలేరు. కార్తవీర్యార్జునునకు +సహస్రబాహుఁడని పేరుగలదు. ఈయన దుష్టశిక్షణమందతి సమర్థుఁడని మన పురాణములలో నున్నది. కనుక దుష్టనిగ్రహమందు వేయిభుజములు గలవానివలె నుండెనని సహస్ర బాహుశబ్దమున కర్థము కావచ్చును. ఇటులనే దశముఖ దశకంఠాదిశబ్దములును వ్యంజనావృత్తి ప్రయుక్తము లనవలెగాని సర్వలోకానుభవ విరుద్ధమగు విచిత్రసృష్టి యితని విషయమై జరిగెనని యనుట యసమంజసము. + +బహుకాలమునుండియు శ్రీరామకృష్ణులు భగవదవతారంబులని హిందూమతస్థులు పూర్ణముగా నమ్ముటచేత వారిచర్యలను వారి యుపదేశములను జెప్పుచున్న రామాయణ మహాభారత గ్రంథములు సకల విషయముల నుత్తమధర్మబోధకములుగ నెన్నఁబడి వానిలోనున్న ముఖ్యాంశములేగాక యముఖ్యాంశములు నసంగతములయిన కథలుగూడ విశ్వసనీయములని తలంపబడుచున్నది. మరియు నీ కారణముచేతనే పండి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0015.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0015.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..83ce18ee60de34e7f1790088557b42b25703b286 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0015.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +తులుగూడ నీ కథలలో గొన్నిటిని నమ్మనిచో బ్రత్యవాయమగునను భీతిచే నా గ్రంథస్థములైన సమస్తవిషయములు గ్రాహ్యములే యనుచున్నారు. + +మహారాజావారు పండితంమన్యులకువెరువక తమకు న్యాయ్యమని తోచినరీతి నందరిచేతను బ్రమాణగ్రంథములని యొప్పుకొనఁబడిన వానినిగూడ విమర్శించి సోపపత్తికముగ వీనిలోనిదిగ్రాహ్య మిది యగ్రాహ్యమని తెలుపుటకై యాంధ్రభాషలో మహాభారత రామాయణ విమర్శమను నీ గ్రంధమును జేసియున్నారు. ఈ గ్రంథ మాంధ్రభాషాభిజ్ఞులకు భారతరామాయణగ్రంథ తాత్పర్యమును సహేతుకముగ బ్రకటన చేయుటయేగాక పూర్వగ్రంథములను బరిశీలించుట కపూర్వమార్గమును జూపుచు గృతికర్తయుక్క వివిధభాషా గ్రంథావలోడన జనిత సంభావ్యా సంభావ్యవివేచన సామర్థ్యము +నార్యమతాభి నివేశమును దెలుపుచున్న ది. + +విజయనగరము + +1907. + +___________ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0016.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0016.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..44d14d38995241d66d74b354331d00da5ddb7fa2 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0016.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఉపోద్ఘాతము.

+ +మన యార్యమతగ్రంథములు మూడువిధములు. ప్రభు సమ్మితములు, సుహృత్సమ్మితములు, స్త్రీసమ్మితములు. అందు ప్రభుసమ్మితములు వేదములు, అనఁగా శ్రుతిస్మృతులు, సుహృత్సమ్మితములు పురాణములు. స్త్రీసమ్మితములు కావ్యములు. శ్రుతిస్మృతులు ప్రభువాజ్ఞవంటివి కావున వానిని విడిచి పామరులకొరకు బుట్టినపురాణాదులవిషయము ముందుగ గొంత చర్చ జేసి యాపిదప నాయీగ్రంధమును వ్రాయఁ బూనుచున్నాను. పురాణములు పదునెనిమిది, ఉపపురాణములు పదునెనిమి దనియు, ఇరువదియారుకంటె నెక్కుడు గల వనియు +గ్రంథాంతరములవలనఁ దెలియుచున్నది. వానిలో మొదటి పురాణసంహిత లారనియే శ్రీభాగవతగ్రంథములోఁ జెప్పఁబడి యున్నది. ఎటులైనను ద్రిమతాచార్యులచేత నంగీకరింపఁబడిన +పురాణములే గాని యితర మైనవి ప్రమాణములు కావు. మత పక్షపాత బుద్ధితోఁ జెప్పఁబడినవి కావున మనము వానిని విననే కూడదు. పురాణములకు మొదటి సృష్టి యనఁగా గోళములు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0017.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0017.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f952a5135b63f7a1d5d5db0a7bc38040c70e1c5d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0017.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +సృష్టియు, నాపైని గలిగెడువస్తుజీవసృష్టులు, సూర్యచంద్రవంశములు, తత్తద్వంశీయుల వృత్తాంతములు మన్వాదులకాలములు నను నైదులక్షణములు గలిగియుండవలెను ధర్మార్థ కామమోక్షముల నుపదేశించు పూర్వకాలపుగథలతో నిండియున్నది యితిహాసము, వ్యంగ్యముగా నీతిని బోధించునది కావ్యము. శ్రీమద్భాగవతాదికములగు పదునెనిమిదిపురాణములకుఁ బురాణ +లక్షణములుగల వనియెదరు. ఇతిహాసలక్షణము గలది మహాభారతమని చెప్పుదురు. శ్రీమద్రామాయణమును గావ్య మని నుడివెదరు. ఈ విభాగములతోఁ బని కవులకే గాని మనవంటి +చదువరులకు లేదు. పైనిఁ జెప్పఁబడిన త్రివిధగ్రంథములయందును ధర్మార్థకామమోక్షములను బోధించు పూర్వరాజులచరిత్రలు, వంశానుక్రమములు సమముగనె యున్నవి. మఱియు నీ +మూడువిధములయిన గ్రంథములయందును ననేకగాథలు మత సంబంధపు నమ్మకములును గలవు. కావున వానిని ముందుగఁ జెప్పవలసియున్నది. అందు గాథ లైదువిధములు. వాని నిజముగజరిగినవానిగా మనము తీసికొనఁగూడదు. అవి యెవ్వి యనిన :-1. నీతిబోధకములు, 2. ఆధిక్యమును దెచ్చుకొరకు జెప్పఁబడినవి. 3. ప్రశ్నకు సమాధానముగా నుండునవి, 4. గ్రంథకర్తలు పడినదురభిప్రాయములను బలపరుచుటకుఁ జెప్పఁబడినవి. 5. అవివేకపునమ్మకములతో నున్నవి. వీనిని మన మెంత \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0018.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0018.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..eebd33fe0e127e6f42d0ad1361c1b76c2a8d0ebb --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0018.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +మాత్రము నిజముగ జరిగిన వని నమ్మగూడదు. ఇంక మతసంబంధపు నమ్మికలు ప్రతిమతమందును గొన్ని గలవు. వానిని నమ్మకపోయినయెడల యేమతమును నిలువఁబడదు. అందు మన యార్యమత మాది దగుటచేత హెచ్చుగ నున్నవి. అవి యెవ్వి యనిన :- అంతరిక్ష గమనము, కామరూపము, తపోమహిమ, వరప్రభావము, ఊర్ధ్వలోకవాసుల యాగమనము, భగత్ప్రత్యక్షము, భగవత్సాహాయ్యము, అదియు ప్రత్యక్షపరోక్షకృతము, దీర్ఘకాలజీవితము, స్వచ్ఛందమరణము వీనిని మనము తప్పక నమ్మవలెను. అందు స్వచ్ఛందమరణము సరిగ జరుపఁబడక పోయినయెడల నాత్మహత్యలోనికిఁ జేరును. భీష్మునిది యటుల కాదు. ఏ మనిన; పోవుటకు సిద్ధముగ నున్నప్రాణమును నేకాదశివరకు నిలిపియుంచెను. + +శ్రీమహాభారత విషయము.

+ +జనమేయమహారాజు తనకు మహాభారతకథను జెప్పుమని వ్యాసులవారి నడుగ నతఁ డాకథ నామహారాజున కెఱింగింపు మని వైశంపాయనమహర్షిని నియోగించినటులను నాఋషి యీభారతకథను జెప్పినటులను గానిపించుచున్నది. వ్యాసులవారు ముందుఁ జెప్పినదానినే వైశంపాయనుఁడు చెప్పి యుండిన నుండవచ్చును. లేదా వ్యాసులవారివలన వినియున్న \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0019.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0019.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d52b3ae83378300d702b5771c5c34dd196990663 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0019.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కథను వైశంపాయనుఁడు గ్రంథరూపముగఁ జెప్పియుండ వచ్చును. లేదా మనపురాణము లన్నియు వ్యాసప్రోక్తములుగాఁ జెప్పినటుల వ్యాసులవారివలన వినిన ట్లారోపించి వైశంపాయనులవారు చెప్పియుండవలెను. ఎవరు చెప్పియుండినను నాచర్చతో మన కేమిపని? కావున నెవ్వరు చెప్పియున్నను నాగ్రంథకర్త కౌరవపక్షపాతియు, నద్వైతియు నై యున్నాఁడు. ఇందు మొదటివిషయము చర్చించునపు డాగ్రంథములోని చాలయసందర్భములు బయలఁబడును. వానిని ముఖ్యముగ నాగ్రంథమును జదువువారును వినువారును దప్పక గమనింప వలసి యున్నది. + +ఈగ్రంథ మనేకేతిహాసములు, రాజవంశముల వృత్తాంతములు, నీతులు, ధర్మములు వీనితో నిండియున్నది. అందుచే దీని నైదవవేద మని చెప్పుదురు. + +ఒకరితో నొకరు సంభాషించునపు డెల్లను నీతితోఁ జేరని మాటలే తరుచుగ నుండవు. ఎదురువాదపు సమయములలో నిరుప్రక్కలవారు చెప్పెడినీతులు వినఁగనే బహుప్రశస్తముగ దోఁచును. చదువరులకును వినువారికిని నబ్బురపాటుగ నుండును. కావున నెవ్వరెవ్వరిచరిత్రములవలన మన మేమేమి గ్రహింపవలెనో దానినిఁ జూవుట కీగ్రంథమును వ్రాయఁబూనితిని గాని యన్నినీతులను ధర్మములను జెప్పుటకు గాదు. వానినిఁ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0020.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0020.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7f94e18408da883ab2041d08b2c3be6817a48ffd --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0020.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +దెలిసికొనుటకు శ్రీభగవద్గీతలు శాంత్యాను శాసనికములే చాలును. + +శాంత్యానుశాసనికములలో భీష్ములవారు ధర్మరాజుతోఁ జెప్పినవి కొంచెము ఛాందసముగాను, పరస్పరవిరుద్ధముగాను పునరుక్తముగాను గనుపడును. వారియిరువురిమధ్యను జరిగిన సంభాషణ యొక్క నాటిది గాక యనేకదినములు జరిగినదగుట చేతను, ధర్మరాజును నడిగినప్రశ్నమునే పలుమారు వేరొక సందర్భములో వేరొకవిధముగ నడుగుటచేతను, భీష్ముఁడు తన యాదినిబట్టి మాటలుగాఁ జెప్పుటచేతనుఁ బయిని వ్రాసినట్లుండును. అంతమాత్రముచేత భీష్మునియందుఁ దప్పు నెంచఁ గూడదు. + +మాక్సుముల్లరుగారి యాజమాన్యముక్రిందఁ బుట్టిన పవిత్రమైన తూర్పుదేశపుగ్రంథము లనేనామముతో నున్న గ్రంథములలో గీతలు, సనత్సుజాతీయము అనుగీతలు గల పుస్తక మొకటి గలదు. ఆమూడింటి యుపోద్ఘాతములను నింగ్లీషు నేర్చిన మనయార్యమతస్థులందరును జదువఁ గోరుచున్నాఁడను. ఆగ్రంథకర్త సనత్సుజాతీయము అద్వైతమతాభిమానిచే నిటీవలఁ జెప్పఁబడి భారతమునఁ జేర్పబడిన దని బహువిధముల సాధించెను. అటులనే యనుగీతలను నవి మరియు నిటీవల ననఁగా బౌద్ధజైనమతములు పుట్టినపిదపఁ జెప్పఁబడి యీ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0021.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0021.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..449849e024f514ce7aecb714915262fe76376aa4 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0021.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +భారతమునఁ జేర్పఁబడినటులను సాధించెను. ఆచర్చ నిచట వ్రాయఁబూనుట యనవసరము. నేను దానినిఁ జదివి యాయా యుక్తులను, సందర్భములను బండితులతోఁ జర్చించితిని. వారును నేనును నాగ్రంథముయొక్క యుపోద్ఘాతము వ్రాసినవానియభిప్రాయముతోనే యేకీభవించితిమి. + +ఇఁక మహాభారతగ్రంథకర్త కౌరవపక్షపాతి యనువిషయమును వ్రాయుచున్నాను. + +1. గాంధారికి నొకమాంసపిండము పుట్టిన దనియు, దానిని నూరుశకలములుగఁ గోసి వేరువేరు పాత్రములయం దుంచి వానికిఁ గొన్నిదోహదములు చేయఁగా నవి నూర్గురు కుమారు లైనటుల జెప్పఁబడి యున్నది. మాంసపిండమే గర్భములో నుండి వచ్చినపిదప శిశువు గానేరదు. అట్టి దానిని నూరుతునకలుగాఁ గోసి కుండలలో నుంచుటయు నవి నూర్వురుబిడ్డ లగుటయుఁ గడువింతగ నున్నది. ఇట్టియసంభావితమును విచారించిచూచినవా రెవ్వరును నొప్పఁజాలరు. అయితే నటుల నెందులకుఁ జెప్పఁబడిన దన, ఆపిండము గాంధారిగర్భములోనే పెరిగి యందరుబిడ్డల తోపాటుపుట్టక పోవుటయే కాక నూరుశకలములుగా విభజింపఁబడి నూర్గురు కుమారులయినందున బలక్షీణమయి, యాకుమారులు భీముని చేత హతు లయిరి గాని లేకపోయినయెడ భీమునకే కాక \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0022.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0022.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1dee80483e17a8c10649c0552f2c7801869f94aa --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0022.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +యెవ్వరికిని వారినిఁ జంప వశమా యనునాధిక్యమును వ్యక్తపరచుట కీవిచిత్రసృష్టికథను గ్రంథకర్త కల్పించెను. + +గాంధారి పట్టమహిషి గావున ధృతరాష్ట్రునికుమారు లందరు నామె కుమారులుగానే వాడఁబడిరి. ఆమెకు బహుశః దుర్యోధనదుశ్శాసనులు స్వకుమారు లై యుండవచ్చును. తదితరు లితరభార్యల లేదా భార్యలవలె నంతఃపురమునం దుంపఁబడినస్త్రీల కుమారు లై యుండవచ్చును. అట్టివారు గాక +వివాహితభార్యల కుమారు లైనచో నాభార్యలపేరు లేల చెప్పఁబడవు. యుయుత్సుఁ డనువాఁడు ధృతరాష్ట్రునికి గోమటి దానియందుఁ బుట్టిన ట్లొక చోట స్పష్టముగఁ జెప్పఁబడియున్నది. +ఇందునుబట్టిచూచినను నుంపుడు స్త్రీలు ధృతరాష్ట్రునకుఁ గలిగి యుండుట స్పష్టపడుచున్నది. లేదా గాంధారికుమారులే యని వీరినిఁ జెప్పుదుమంటిమా ; ఒకస్త్రీకి నూర్గురుకుమారులు పుట్టుట యసంభావితము. ఆకాలముననే గాక యిప్పటివరకు రాజు లుంపుడుస్త్రీల సంతఃపురమునం దుంచుటయు, నట్టిస్త్రీల కుమారులకు సముఖమునందు గూర్చుండుమర్యాద నిచ్చుటయు, కుమార్తె లైనయెడల వివాహములు చేయుటయు జరుగుచున్నది + +2. అరణ్యవాససమయమున నింద్రునిపనువున నర్జునుఁడు స్వర్గమునకుఁ బోయి యింద్రునివలనఁ దివ్యాస్త్రలాభముఁ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0023.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0023.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cb1a523abd23e617800dfddf394012ab58aa54d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0023.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +బడసెననియు, నింద్రాదులకు జంప శక్యముగాని నివాతకవచులను రాక్షసులను సంహరించె ననియుఁ జెప్పఁబడియున్నది. ఈకథ యెందుకు గల్పింపఁబడినదో చూతము. ఎవ్వఁడైన మనుజుఁడు +తనమానవశరీరముతో స్వర్గాద్యూర్థ్వలోకములకుఁ బోవుటకు వీ లుండు నని పూర్ణముగఁ జదివినపండితు లంగీకరింతురా ? మరి యేమి యనిన , అమానుషమైన స్వర్గారోహణముఁ జేసి +యింద్రాదులకుఁ జయింప శక్యముగాని యారాక్షసులను జంపి యింద్రునివలన నస్త్రలాభము నొందిన సమర్థుఁడు గావుననే కర్ణాదులను భారతయుద్ధమున నితఁడు చంపె నని కౌరవుల యాధిక్యముకొర కీకథ చెప్పఁబడినది. సాధారణముగ జదువువార లర్జునునియాధిక్యమునుఁ దీసికొనియెదరు. సఖుఁడైన సర్వేశ్వరుఁ డతనికి సారథి యై యుండఁగ మరియొకరిసాహాయ్యము గావలెనా? + +3 భీష్మునిపరాక్రమమునకు జడిసి యతనినిఁ జంపఁజాలమని తలఁచి శ్రీకృష్ణులవారిపనుపునఁ బాండవులు నీచావువిధమునుఁ జెప్పు మని యతనియొద్దకు రాత్రివేళ బ్రచ్ఛన్నముగఁ బోయి చెప్పుకొని ప్రార్థించినటులఁ జెప్పఁబడి యున్నది. యుద్ధదివసములలో నట్లు వైరులశిబిరములకుఁ బోవుటకు వీలు పడునా ! ఏదియేనిఁ దెలిసికొనవలసి యుండినయెడల సర్వజ్ఞులగు శ్రీస్వామివారికిఁ దెలియనిది భూతభవిష్యద్వర్తమానములలో నేదియైన \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0026.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0026.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4f188d4156bff0ed56400bb66799134926b755b8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0026.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ప్రయోగవిధమును నేర్చుకొనివచ్చెనని యున్నది. ఆయస్త్రము నర్జునుఁడు పూర్వ మీశ్వరునివలనఁ బొందియే యున్నాఁడు గదా! తిరుగ నెందుకు వెళ్లవలెను. మహావీరుఁ డగునర్జునుఁడనేకాస్త్ర ప్రయోగములను దెలిసి యీయస్త్రప్రయోగవిధానమునుమాత్రము మరచునా? స్వప్న మందు గైలాసమున కేగుట యెటుల నగును ? కావున నీకథనుఁ గల్పితకథగాఁ దీసికొనవలెను. ఈకథకుఁడు వ్యాసాదిమహర్షులయొక్కయు, బీష్మాదుల యొక్కయు స్తవములచే శ్రీకృష్ణులవారిని బరాత్పరుఁడని తెలిసికొని యుండెను. ఇదిగాక గీతలలో “నాకంటె వేరుదైవము లేదు, ఆయాదేవతల నారాధించుట కంటె నన్నే యారాధింపుమనియు, నాదేవతలద్వారా ఫలమునిచ్చువాఁడను నేనే " యనియు శ్రీకృష్ణులవారు సెల విచ్చియుండుటచేత నద్వైతి యగు నీగ్రంథకర్త మత్సరబుద్ధిచే నాఁటిరాత్రి శ్రీకృష్ణులవారి పాదములయందుఁ బూజింపఁబడినపుష్పములే కైలాసమునం దీశ్వరునిపాదముల యం దుండుట సర్జునుఁడు చూచినట్లు తెలియుట కీకథనుఁ జేర్చెను. దీనివలన శివకేశవుల కభేదమని తోఁచగల దని తలఁచెను. అటుల నభేద ముండిన నుండును గాక. ఇట్టి మత్సరబుద్ధితో నీయసందర్భపుగథను గల్పించుట సరికాదు. + +7. సైంధవవధనాఁ డతనినిఁ జంపుట కర్జునునకు శక్యము గాకపోవునవుడు శ్రీస్వామివా రొకమాయాతిమిరమును సూ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0029.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0029.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d891b00b3347bc1f665629cd188bd052a2f5596a --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0029.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +వలసిన మంచినీతి కలదు. అది యేది యనిన : జడమైన యీ నారాయణాస్త్రమే నమ్రు లైనవారిని నేమియుఁ జేయక దానియంత నదియే యుపశమించినపుడు తదధిష్ఠానదేవత యగు +శ్రీమన్నారాయణుఁడు శరణాగతవత్సలుఁ డౌట నిస్సందేహము, అట్టిదైవము నారాధించి భక్తిచేతగాని, ప్రపత్తిచేతగాని శాశ్వత విష్ణులోకమునుఁ బడయవలెను. అట్లు చేయక, ఆహా ! పాపము +స్వల్పసుఖముకొర కశాశ్వతలోక ప్రాప్తినిఁ గోరి యితరదైవముల నేల యారాధింపఁ బూనవలెను + +11. భారతయుద్ధానంతరము శ్రీస్వామివారు శిబిరమునకు వచ్చి యర్జునునిముందు దిగు మని పిదప దాము రథావతరణముచేసి రనియు, వెంటనే యారథము కాలిపోయిన దనియు, భీష్మద్రోణకర్ణాది వీరులయస్త్రముల వేడిమివలన నది యట్లు కాలిన దనియు, నంతవరకు శ్రీస్వామివారె తమమహిమవలన దానిని గాలనీయక యుంచి రనియుఁ జెప్పఁబడి యున్నది. ఇది యంతయుఁ జచ్చిన యధర్మవీరులయాధిక్యముకొరకుఁ గల్పింపఁ బడినది. ఇందుఁ గల యసందర్భము లెవ్వి యనఁగా : ఎప్పుడుగాని రథికుఁడు రథావతరణము చేసినపిదవ సారధి రథము డిగ్గును. అట్టిస్థితిలో ముందుగ నర్జునుని దిగు మని శ్రీకృష్ణుల వా రేల సెల వీయ వలెను ? మరియు శ్రీస్వామివా రనేక +పర్యాయములోక్కొక్క నాఁటియుద్ధానంతరము రథమును దిగి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0030.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0030.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3eb06fafac549903c8934d7c604ab7ef4e343c1d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0030.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +యుండలేదా! అప్పు డేల యారథము కాలిపోలేదు. అప్పు డంతయు శ్రీస్వామివారు దానినిఁ గాలనీయక రక్షించి రని యంటిమా, యట్టిశక్తి గలవాఁ డిప్పుడుమాత్రము దానిని గాలకుండ రక్షింపలేక పోవునా! ఏమివింత ? కావున నిదియుఁ గ్రంథకర్తయొక్క కల్పిత కథయే; యయి యున్నది. + +కర్ణునినే నమ్ముకొని దుర్యోధనుఁ డిట్టియధర్మము జేసి ప్రజానాశనము జేయుటయే కాక వృద్ధబంధుమిత్రు లగువారిని హతులనుగాఁ జేసియున్నందున నట్టికర్ణునివిషయముఁ జెప్పుటకు జివరకు నిలిపి యుంచితిని గావున నతనివిషయము నింకఁ జెప్పఁబోవుచున్నాను. + +1. ఈకర్ణుడు జనించుటలో నభేద్యకవచకుండలములతోఁ బుట్టెనఁట. ఇది యపూర్వసృష్టి. అవి యుండినయెడల నర్జునుఁ డితనినిఁ జయింపఁజాలఁ డని యింద్రుఁడు వీనినిఁ దన కిమ్మనుటయుఁ నీకర్ణుఁడు దానముకంటె వెరొకసుకృతము లే దని శరీరమునుగోసి యాకవచమును గుండలములను నిచ్చిన ట్లొకగాథ కలదు. చర్మమును దీసిన బ్రదుకుట యెట్లు ? ఈ యసంభావిత విషయమునుఁ దెలిసికొనలేక కవులు వెఱ్ఱులైయొక నిదానవిషయము పొగడవలసి వచ్చినప్పుడు దాన కర్ణుఁ డని వర్ణించెదరు + +2. కుంతిదేవి కిచ్చినవరమున నర్జునుఁడు గా తక్కిన నలుగురుపాండవులను నీకర్ణుఁడు చంపక విడిచెనఁట. మరియు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0031.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0031.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..84cc6156ad3da56b664ab95371c3e7a9c3c534b1 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0031.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ధర్మరాజు రాజ్యముచేయుటకుఁ దగినవాఁడు గాని నే నందుకుఁ దగ నని కుంతితోఁ జెప్పెనఁట. సూతజాతి గలిగి దుర్యోధనుని వలన నొకస్వల్పరాజ్యమునకు సధిపతి యయి విఱ్ఱవీగుచు +ననేకాధ్మకార్యములనుఁ జేసి యధర్మయుద్ధముచే ననేకులఁ జంపిన యీదురాత్ముఁడు కుంతితో నట్లు పలికి యుండునా ? ఏమివింత ! తక్కిననలుగురుపాండవులను నొక్కొక్కసమయమునందు జంపక విడిచె నని కుంతీవరకథను బ్రతిష్టించుటకుఁ జెప్పఁబడి యున్నది. అనఁగా నీవరమే లేకపోయిన యెడల నా నలుగురినిఁ జంపియే యుండు ననియతిశయోక్తికొరకు నీగాథ కల్పింపబడినది. + +3. కర్ణునిచేత వేయఁబడినసర్పముఖశరము శ్రీస్వామివారర్జునునిరథమును గ్రిందికి నణగునట్లు చేయుటచేత నర్జునుని శిరస్సును దునుమక కిరీటమును హరించె నని యున్నది. ఇది కల్పితకథ కాకపోవునని మనము నమ్మవచ్చును. దీని నాధారముగఁ జేసికొని కర్ణుడు తనరథచక్రము భూమిలో గ్రుంగగానే దిగి యాచక్రము నెత్తఁగా భూమియంతయు మీఁదికి లేచినదని యొకకథ కల్పింపబడినది. ఎవ్వఁ డీబ్రహ్మాండము లన్నిటికి నాధారుఁడో యట్టివాఁడు రథముపయి నుండి దానినిఁ భూమిలోఁ గ్రుంగునట్లు చేయఁగలఁడు. ఆమహానుభావునితో నీకర్ణుఁడు సముఁ డని తెలుపుటకు గర్ణుడు చక్ర మెత్తనకథను \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0032.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0032.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c3a8b60c7a575a4a48f3ed2afe04776470f17a1 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0032.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +గల్పించెను. ఇట్లు వానిరథచక్రము గ్రుంగుటకు బ్రాహ్మణ శాపము గల దని వేరొకకథ కల్పింపఁబడినది. మఱియు రథస్థుఁడగునర్జునుఁడు భూమీస్థుఁ డగుకర్ణుని దునిమె నని చెప్పఁబడినది. ఏనుఁగుమీఁద నున్న భగదత్తునితో నర్జునుఁడు యుద్ధము చేయలేదా? ఉభయపక్షవీరులును ననేకపర్యాయములు విరథులయి రథస్థులమీఁద దలపడలేదా? నలుప్రక్కలను గ్రిందు మీఁదు తలఁపక ప్రయోగము చేయువాఁడే వేటుకాఁడు కాని యితరుఁడగునా? ఈగ్రంథకర్తకు యుద్ధసంప్రదాయమే తెలియదు. + +4 శల్యుఁ డెప్పుడో యొకనాఁడు కర్ణుని సారథ్యము చేయునని తెలిసికొని ధర్మరాజాశల్యునితో 'నీకు గర్ణుని సారథ్యము తటస్థ మగును. అప్పుడు కర్ణునికి మనోవైకల్యముఁ గలిగించి యర్జునుని గాపాడు, మని కోరినటుల నున్నది. అటుల మోసముఁజేయు మని ధర్మరా జట్లు ప్రార్థించునా ! రా జగుశల్యుఁ డట్టిపని జేయఁ బ్రతిన యిచ్చునా ? కావునఁ దీనిని నమ్మఁగూడదు. మఱియు, తనను దక్కిన సోదరులను గాపాడు మని ధర్మరా జేల కోరరాదు. మరి యేమి యనిన : అటుల మనో వైకల్యముచేత +గర్ణుఁ డర్జునునిఁ జంపలేకపోయెను గాని లేకపోయిన జంపియే యుండు నని సూచించుటకు నీగాథ కల్పింపబడినది. + +కౌరవపక్షపాతబుద్ధితో నీగ్రంథకర్త కల్పించినగాథల ననేకముల నిట్లెత్తి చెప్పితిని, మఱికొన్ని నిలిచియుండిన నుండ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0033.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0033.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6423069b39785a4d18c4d1679f2ab93f4928af50 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0033.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +వచ్చును. వానివిషయములోనును జదువరులు మీఁద వ్రాసిన కారణ సంప్రదాయములనుఁబట్టి యోచించినచో నిటులనే కల్పితగాథ లని తోఁచక మానదు. + +మఱియు నీగ్రంథకర్తకు యుద్ధసంప్రదాయమే, తెలియదు. యుద్ధవిషయములో ననేకపర్యాయముల సంభావితములను జెప్పియున్నాఁడు. వాని నిచ్చట వివరించుట కవసరము లేదు. చదువరులు కొంచెము విచారించినయెడల బోధపడగలదు. అయితే బ్రాహ్మణులకు యుద్ధముయొక్క వేటలయొక్క +సంప్రదాయములు తెలియనివారలకు నిట్టివి మనస్సులకు వచ్చుట గష్టముగ నుండు నని తలఁచెద. + +ఈగ్రంథకర్త కౌరవపక్షపాతీయే కాక యద్వైతి యనియు ముందుఁ చెప్పియుంటిని, అద్వైతి యనఁగా జీవేశ్వరాభేద బుద్ధిముదిరిన వెఱ్ఱి యద్వైతి కాఁడు. మఱి యేమి యనిన శివ + +ఇంక నెవ్వరెవ్వరిచరిత్రములవలన నేమేమి మంచిచెడుగులనుఁ గ్రహింపవలెనో యావిషయమును వ్రాయుట కుపక్రమించెదను, \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0035.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0035.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a7c3210fd5d777626a31503704ef25fd8096abd0 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0035.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +ఎంతగొప్పవా రైనను దుష్టజంతువుల విషయమున మిగుల జాగ్రత్తగా నుండునది. + +ఈయన శంతను చక్రవర్తియొక్క. జ్యేష్ఠకుమారుఁడు. భారతయుద్ధములోఁ బదిదినములు యుద్ధముఁ జేసి గాయములచే యుద్ధభూమినుండి వెడలి మాఘశుద్ధేకాదశినాఁడు ప్రాణత్యాగమునుఁ జేసెను. యుద్ధానంతరము ప్రాణత్యాగ కాలములోగా ధర్మరాజునకు శాంతి, ఆనుశాసనికి, పర్వములలోని యనేకనీతులనుఁ జెప్పెను. + +తండ్రియొక్క యాజ్ఞకు బద్ధుఁడయి వివాహ మాడక రాజ్యమును దనసవతితల్లికుమారునకు విడిచిపెట్టెను. + +ద్రౌపదీవివాహానంతరము పాండవులు ద్రుపదునిపురమున సుఖముగ నున్నా రని విన్న కాలమున వారినిఁ దెచ్చి వారివంతు రాజ్యము వారి కిచ్చివేయు మని యీభీష్ముడు చెప్పెను. పాండవులు బాల్యమున వారణాశ్రమమున లక్క యిండ్లలోఁ బెట్టి చంపఁబడి రని యదివరకు నమ్మియున్న వాడు +గాన నిపుడు వారు సుఖజీవులయి యున్నా రని విని తత్కాలమునుబట్టి స్వచ్ఛమైన హృదయముతోనే యిట్లు చెప్పె నని నమ్మవలసి యున్నది, \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0036.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0036.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..248d5a5c2e022c92ef4ba5c148bd9e377423bff9 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0036.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +ధర్మరాజు రాజసూయయాగము సేయునపు డగ్రపూజ చేయుతరుణమున నట్టి యగ్రపూజకు శ్రీకృష్ణుఁడే యర్హుఁడని భీష్ముడు చెప్పెను. ఈకౌరవులలో శ్రీకృష్ణులవారి మహిమ నెఱిఁగియున్న వాఁ డీయన యొక్కఁడే యని చెప్పవచ్చును. + +కౌరవపాండవులు బాంధవముచే దనకు సములయి యుండుటయే కాక కౌరవులది యధర్మమైనప్పటికి దనను బోషించు ధృతరాష్ట్రున కసూయ కలుగు ననుతలంపుతోఁ భీష్ముఁడు +కపటద్యూతమును మొదట వారించుటకుఁ బ్రయత్నింపక పోయెను. ఇది బాగు గాదు. + +ద్రౌపదీవస్త్రాపహరణసమయమున గురువృద్ధుఁడగు నీతఁడు సమర్థుఁడయి యుండియు, నాదుష్టమైనపని నివారింపు మని ధృతరాష్ట్రునకుఁ జెప్పకపోవుట సరికాదు + +అజ్ఞాతవాసములోఁ బాండవు లున్నప్పుడు వారికి దీక్షాభంగము చేయుటకయి దుర్యోధనుఁడు ప్రయత్నించునవసరమున వా రుండుదేశమునుఁ గనిపెట్టుటకుఁ గల కొన్నిగుర్తులను భీష్ముఁడు చెప్పెను. ఇది మంచిపని కాదు. + +సంధిప్రయత్నములోఁ బాండవులు నీతిమంతులు సమర్ధులును గాబట్టి యట్టివారితోఁ గలహము వద్దనియు, వారిభాగ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0039.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0039.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a60d1c13980839618ea6e048528b4f69de3ddc93 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0039.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +మరువక యథాశ్రుతముగఁ జెప్పినందున నీతఁడు మిగులఁ గొనియాడఁ దగియున్నాఁడు. + +ఈతఁడు బ్రాహ్మణుఁ డయ్యును ధనుర్విద్యను బాగుగ నేర్చికొని పాండవకౌరవులకే కాక యనేక రాజకుమారులకు విలువిద్య నేర్పెను. భారతయుద్ధములో భీష్మునితరువాత గౌరవ సైన్యాధిపత్యమును వహించి, యైదుదినములు యుద్ధముచేసి పాండవసేనాధిపతియగు ధృష్టద్యుమ్నునిచే దల దునిమి చంపఁబడెను. ఉభయపక్షముల వారికి గురువై యుండియు మొదటి జూదమున భీష్మునితోపాటు వల దని చెప్పియుండలేదు. అర్జునుఁడు తనకు ముఖ్యశిష్యుఁ డైనప్పటికి నరణ్య వాసమునందు +శ్రమలకు జడిసియు, తనవిరోధి యగు ద్రుపదుఁడు పాండవపక్షములోనివాఁ డగుటవలన నతనితోఁ బోరాడఁ గోరియు, నీతఁడు పాండవపక్షములోఁ జేరలేదు. ధర్మరాజు యుద్ధముచేయుట కనుజ్ఞ గొనుటకయి తనయొద్దకు వచ్చినపుడు, భీష్మునితోబాటు ముందు వల్లించుకొనినమాటలనే చెప్పెను. + +అర్జునునికుమారుఁ డగు నభిమన్యుఁ డేకాకి యై, పద్మ వ్యూహమును భేదించి, దానిలో యుద్ధము చేయునపుడు ధర్మ యుద్దమును మాని, పదిమందియు గలిసి యతనినిఁ జంపిరి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0041.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0041.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2412e688cda74f15c06483b81ea0138625e82175 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0041.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నీతనివలె గోసి చంపఁడు. ఇట్టి యమానుష ఘోరకృత్యము చేసిన యితని నామరుచటిదినమున నోడించి, యితనిశిరోమణినిఁ ద్రౌపది కిచ్చి, యామెదుఃఖమును పాండవు లుపశమింపఁజేసిరి. + +ఈయన మద్రదేశపురాజు. నకులసహదేవులకు మేనమామ. ధర్మరాజుయొక్క యాహ్వానముచే బాండవపక్షమున యుద్ధముఁజేయుటకు వచ్చుచుండునపుడు, మధ్యమార్గమునఁ దుర్యోధనుని కృత్రిమాతిథిసత్కారమునకు మెచ్చుకొని, పాండవులచేఁ జేయఁబడిన దని భ్రమసి, మోసపోయి, దుర్యోధనుని పక్షమున యుద్ధముచేయుట కియ్యకొని, యుద్ధము చేసెను. కర్ణుని యనంతరము కౌరవసేనాధిపత్యము నొక యర్థదిన మొంది ధర్మజునిచేఁ జంపఁబడెను. + +ప్రభు వగువాఁ డనేక రాజభోగముల ననుభవించి యుండియు, వివేకములేక యొకనాఁటి సత్కారమునకు మోస పోయినందున, నీతఁడు తమవారిపక్షమున యుద్ధము చేయక పోవుటయే కాక, యెవ్వరివలన నాహ్వానము చేయఁబడెనో యట్టిధర్మరాజుచేఁ జంపఁబడెను. + +ఈయన విచిత్రవీర్యుని జ్యేష్ఠకుమారుఁడు. ఇతఁడు జాత్యంథుఁ డైనను, నితని సోదరుఁడు పాండురాజు దిగ్విజయము చేసి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0042.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0042.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f73655d378362738d28adecabe9888a222c16956 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0042.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +రాజ్యము నీతనియాజ్ఞకు లోఁబడి పాలించెను. అంధుఁ డగువాఁడు రాజ్యాధికారమున కసర్హుఁడై యుండినను, పాండురాజు తానే రాజ్యమునుఁ దీసికొనక యన్నయందు గల భక్తికొలఁది ప్రభుత్వమును విడిచియుంచినప్పటికి, నట్టి సోదరునికుమారులును, ధార్మికులును, నగు పాండవులకు ముం దొప్పి యిచ్చిన యర్థరాజ్యమును దనజ్యేష్ఠపుత్రుఁడగు దుర్యోధనుఁడు కపటద్యూతముచే హరించుచున్న పుడు, దాని నితఁ డుపేక్షించుటయే యీమహాభారతయుద్ధమునకు గారణమైనది. ఇందుకు నిదర్శనము :- + +1. శ్రీకృష్ణులవారు రాయభారమునకు వెళ్లి మరలి వచ్చుతరుణములో ధృతరాష్ట్రుఁడు • నాయం దేవిధమైన తప్పును లే ద'ని వారితోఁ జెప్పఁగా నచట నున్న బాహ్లికభీష్మద్రోణకృపాచార్యులవైపు చూచి యీక్రిందివిధమున నెత్తి పొడిచి సెల విచ్చిరి- + +తే. గీ. "ఇప్పు డీసభఁ బుట్టిన యింతవట్టు + మీకు దెల్లంబ కాదె! యీమేదినీవి + భుండు దా నేమిటికిని ముఖ్యండగాను + తప్పు తనదెస లే దని చెప్పి విడిచె." + +2. పాండవులు వనవాసమున నుండుతరి నొకబ్రాహ్మణుఁడు వారిశ్రమనుఁ జూచి వచ్చి తనతోఁ జెప్పినపు డీ. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0043.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0043.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a9aaf3b7740ac1440bcfc7fa6ff1c7d2a14266b7 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0043.txt @@ -0,0 +1,12 @@ +ధృతరాష్ట్రుఁడే యిదియంతయు దనవలననే కలిగిన దని యొప్పుకొని యీక్రిందివిధమున జింతపడియున్నాఁడు- + +క. "నా చేసినకీడునఁ గడు + నీచుం డగు నాతనూజు నేరమి నిమ్తై + నోచెల్లె పార్థులకు బు + ణ్యాచారుల కెందు లేని యాపద వచ్చెన్." + +విదురసంజయులు పాండవులయరణ్యవాసాదిశ్రమకును, భారతయుద్ధమునకును నీవే కారకుఁడ వని పలుమారు లితనితోఁ జెప్పియున్నారు. + +భీష్మద్రోణకర్ణశల్యులలో నొక్కొక్కరు హతు లైనపిదప, వారివారిమరణమును విని మొదట జింతించుచు, దుర్యోధనుని మేలుకొరకును బాండవుల నాశముకొరకును నాపైని యేమి చేసి రని యాతురతతో నీధృతరాష్ట్రుఁడు సంజయు నడుగుచు వచ్చెను. దీనివలన నందరును మడియువరకు దనకుమారునికి జయము గలుగునో యనునాస వదల లే దని స్పష్ట మగు చున్నది. + +ఈయమ ధృతరాష్ట్రునిపట్టమహిషి, మహాపతివ్రత. రెండవమారు జూదమునకయి ధర్మరాజును బిలువనంపుటకు దుర్యోధనునికి వశుఁ డయి ధృతరాష్ట్రుఁడు ప్రాతి గామి యనువానినిఁ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0044.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0044.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..74e99824e8c18759bad3f9cde743e6abc09b9bfa --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0044.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +బంపఁబోవునపుడు, దుష్టుఁడైన యీదుర్యోధనుని విడిచివేయుమనియు, జూదమువలన హాని గలుగు ననియు, స్పష్టముగ ధృతరాష్ట్రునితోఁ జెప్పెను. మఱియు శ్రీకృష్ణరాయభారసమయమున నీయమ తనభర్తతో నీవిధముగఁ జెప్పినది :- + +తే. గీ. "అనుఁడు నీపుత్రుఁ డవినీతుఁ డగుట యెరిఁగి + యెరిఁగి వానివశంబున నేల పోయె? + దీవు పాండవులకు నేమి యిచ్చితేని + నడ్డ పడ నెవ్వరికి వచ్చు నధిప చెపుమ.” + +ఈసందర్భమునను, పైని నుదహరించిన సందర్భమునను, దుర్యోధనునితోను, ధృతరాష్ట్రునితోను, నీమె చెప్పినమాటలు సంస్కృతభారతములో ననేకముగ గలవు. ఈ సమయముల యందేకాక యనేకపర్యాయము లీమె ధర్మమును విడువక పలికి యున్నది. + +ఈయన విచిత్రవీర్యుని రెండవకుమారుఁడు. తనయన్న యగు ధృతరాష్ట్రుఁ డందుఁ డైనను నతనియెడ గలభక్తిచే రాజ్యభారము నతనియందే యుంచి, దిగ్విజయము చేసి, యన్న యాజ్ఞకు లోబడి, రాజ్యమును బాలించి, యడవి కేగి, యచట మృతుఁ డయ్యెను, \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0045.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0045.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd1f2ce25d905001ebbc6069fb8668aca04d8531 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0045.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ఈమె పాండురాజు జ్యేష్ఠమహిషి. వసుదేవుని సహోదరి. కుంతిభోజుఁ డసంతానవంతుఁడై యీమెను బాల్యమునందే తెచ్చుకొని, యభిమానపుత్రికగాఁ బెంచి పాండురాజున కిచ్చి వివాహము చేసెను. ధర్మరాజు, భీముఁడు, నర్జునుఁడు, నను మువ్వురు నీమెకుమారులు. భర్త మరణానంతరమున దన +మువ్వురుకుమారులయు, సవతికుమారు లిరువురయు, సంరక్షణముకొరకు హస్తినాపురమునకు వచ్చెను. + +ఈయమ పాండురాజు రెండవభార్య. శల్యుని చెలియలు. నకులసహదేవు లీమెకుమారులు. భర్త మరణానంతరము సహగమనము చేసెను. + +ఇతఁడు దాసీపుత్రుఁ డైనసు, బాల్యమునుండి రాజకుమారులతోఁ గలిసి విద్యాభ్యాసము చేయుచు, నస్త్రవిద్యనుగూడ నేర్చెను. బాగుగఁ జదివినవాడు. ధర్మాధర్మవివేకముగల వాఁడు. ధృతరాష్ట్రునకు మనస్తాపము గలిగినపుడెల్లను నితనినే పిలిచి తనమనోవ్యథనుఁ దెలుపుచు నితనివలన జెస్పఁబడు నీతిమార్గములను వినుచుండెను. కాని యెప్పుడు నీతఁడు చెప్పినప్రకారము లేశమాత్రము దిరుగలేదు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0047.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0047.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e3bca567f10ed8410ade3541632d18199e4e47a2 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0047.txt @@ -0,0 +1,13 @@ +ట్టలముగఁ దమప్రాణములకు + నలుగు జనులు పగతు రనుట యనుమానంబే" + +ఆ. వె. "కారణంబులేక కౌంతేయులకు బాల్య + మాది గాగఁ గీడె యాచరింతు + పుణ్యపరులుఁ దోడఁబుట్టువు లార్యులు + వైర మెత్తఁ దగునె వారితోడ." + +మఱియు నీతఁడు శ్రీకృష్ణుల వారిమహిమను బూర్తిగ నెఱిఁగినవాఁడు. శూద్రుఁ డైనను విద్యాబుద్ధులు గలవాఁ డగుటచే నింతగౌరవమునకుఁ బాత్రుఁ డయ్యెను. + +ఇతఁడు కౌరవపక్షమున బాండవులయొద్దకు సంధిమాటలలో దూతగ వచ్చినవాఁడు. ఇతనియందు ధృతరాష్ట్రునకు గడుననురాగము గలదు. అతఁడు తనమనోవ్యధను నితనితోను జెప్పుట గలదు. ఆవృద్ధరాజునకు భారతయుద్ధకథ నితఁ డెఱింగించుచు వచ్చినటుల చెప్పఁబడి యున్నది. ఒక్కొక +సేనాధిపతి హతుఁ డైనపిదప నతఁడు యుద్ధము చేసినదినములు కథను నాసేనాధిపతి మరణమును నొక్కసారిగఁ జెప్పినటుల నున్నది. ఏనాటియుద్ధకథ నానాఁటిరాత్రి యేల యతనితోఁ +జెప్పకపోయెనో తెలియరాదు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0048.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0048.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c94f5c0c31c14f744f62e1b7fbc68ac5310766c3 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0048.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +ఈసంజయుఁడు సభలయందును, ఒంటరిగ ధృతరాష్ట్రునితోను ననేకపర్యాయములు జంకక ధారాళముగను యుక్తి యుక్తముగను జెప్పియున్నాఁడు. ఇట్టివాఁ డగుటవలననేకదా, ధర్మరాజు యుద్ధానంతరము తనరాజ్యకాలములో నితని నొక మంత్రిగ నుంచుకొని యుండెను. + +ఇతఁడు ధృతరాష్ట్రుని జ్యేష్ఠకుమారుఁడు ఈభారతయుద్ధమున కీతనితండ్రి యెంత ప్రధానుఁడో యితఁడును నంతకు నెక్కుడు ముఖ్యుఁడై యున్నాఁడు. మరియు మత్సరబుద్ధితో ననేక దుష్కార్యములు చేసెను. సంకల్పసూర్యోదయ మనుగ్రంథమున గామక్రోధాదిగుణములను బురుషులనుగా దీసికొనినట్లు భావించినచో నీతఁడు మత్సరస్వరూపుఁ డనియే చెప్పవచ్చును. +ఇతనికి బాల్యమునుండి భీమునియందు ద్వేషము హెచ్చుగ గలిగియుండెను. అతనినిఁ జంపుకొరకు నీళ్లలోఁ ద్రోయించెను. విషము బెట్టించెను. ఈవిధముగ బగఁ దీర్చికొనుట బహుదుష్టబుద్ధి గలవాఁడే కాని తదితరుఁడు చేయఁబూనఁడు. తనతండ్రి ధర్మరాజును యౌవరాజ్యమున నభిషేకించినపిదప నతని యందును దక్కినపాండవులయందును నితనికి నసూయ హెచ్చెను. అదిమొదలు పాండవులను రూపు మాపుటకు నా జన్మాంతము బ్రయత్నింపుచునె వచ్చెను. ధర్మరాజు యువరా \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0049.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0049.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c19a69d7657973da68f5c631cabb3a89543f72a9 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0049.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +జయినపిదప దనకంటె నతఁ డధికుఁ డగు నని తలఁచి, తండ్రితో ననేకమాయోపాయములు చెప్పుకొని యొప్పించి, పాండవులను వారణావతమునకుఁ బంపి యచట వారలను లక్క గృహములో నుంచి కాల్పింపఁ బ్రయత్నించెను. ఆమోసపు గార్యమును విదురుఁడు పాండవులకు రహస్యముగఁ దెలిపి నందున వార లటుల కాక తప్పించుకొని బ్రదికిపోయిరి. ధర్మరాజు తనకు యువరాజ్యాభిషేకము జేసిన ధృతరాష్ట్రుఁడు దురాత్ముఁ డగు నీదుర్యోధనునిప్రార్థనకు లోఁబడి వారణావతమునకుఁ బంపించుటవలన నిట్టియాపద కలుగఁబోయినందున నాయాపదనుండి తప్పించుకొనినపిదప, దమపెదతండ్రి యగు ధృతరాష్ట్రునియొద్దకుం బోవుట సరికా దని తలఁచి, యేకచక్రపురమున కేగి యచట బ్రచ్ఛన్నముగ ద్రౌపదీస్వయంవరము వరకు సోదరులతోను దల్లితోను నుండెను. వారలపోక దెలియక హతులయి రని నమ్మి సంతోషముతో దుర్యోధనాదులు విఱ్ఱ వీగుచుండిరి. ఇండ్లలోఁబెట్టి కాల్చిచంపఁబోవుట, నీటద్రోయుట విషాన్నము బెట్టుట వీనికంటె దుష్టతరమైన పనియై యున్నది. ఇట్టిపని నెంతదుర్మార్గుఁ డైనను చేయఁబూనఁడు. ద్రౌపదీవివాహానంతరము ద్రుపదపురమున బాండవు లుండుటను చారులవలనఁ దెలిసికొని సంగతి సందర్భములనుఁబట్టి విధిలేక +తనసోదరునికుమారులగు, వారినిఁ బిలిపించి ధృతరాష్ట్రుఁ డర్థ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0052.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0052.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d2f776a798585ff3c791f5d179359cafd3af5f27 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0052.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ధనుని స్త్రీసహితముగ విడిపింపఁజేసెను. పాప మీదురాత్ముఁ డాకృతజ్ఞత యేమియు లేనివాఁ డయియే పిదప సంచరించెను. + +పాండవు లజ్ఞాతవాసములో నుండుకాలము పూర్తి యగుటకు ముందు వారిని భగ్నప్రతిజ్ఞలుగ జేయుటకుఁ గోరి భీష్నినిచేఁ జెప్పఁబడిన గురుతులవలన విరటరాజుపురమున బాండవు +లుండియుండవచ్చునని యూహించి యచటి కేగి దుర్యోధనుఁడు తనసేనను రెండుభాగములుగ విభజించి ముందునాఁ డం దొక భాగమును విరటునిపురమునకు దక్షిణభాగమునం దున్నగోవులను బట్టుటకు నియోగించెను. తన్నివారణముకొరకు విరటరాజు సేనలతో వెళ్లెను. అతనివెంట నర్జునుఁడు తప్ప దక్కిన నలువురు పాండవులును వెళ్లిరి. అట్టిసమయమును జూచి మరునాఁ డుత్తరభాగమున నున్న గోశాలలోనిపశువులను దస్కరించుట కీదుర్యోధనుఁడు భీష్మకర్ణాదివీరులతో వెడలి ముట్ట +డించెను. అపుడు విరటునికుమారుఁ డగు నుత్తరునితోఁ గలిసి యర్జునుఁడు పోయి సేనపయిఁ దాఁకి గోవులను మరిలించుకొని పచ్చెను. అప్పు డాతనియుద్ధాటోపమునుఁ జూచి యర్జునునిగాఁ దెలిసికొని యజ్ఞాతవాసకాలము మించినదిగా దలఁచి లెక్క పెట్టి చూచుకొని యెరిగి చిన్నబోయి దుర్యోధనుఁడు హస్తినాపురమునకుఁ బోయెను. ఆ దక్షిణగోగ్రహణమునిమిత్తము వెడలిన సేనాభాగము విరటరాజు మొదలగువారిచే నోడింపఁబడెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0054.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0054.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ecd463f6f077d8dfaf89a3da8bc23454d2682a8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0054.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +పాండవులు తనవథకొరకు శపథమును జేసినవారు కా రనియు లిసినవాఁ డగుటచేతను, తనకు గదాయుద్ధమె యభిమాన విద్య యగుటచేతను, భీముని దప్పక యాయుద్ధములోఁ జంపెద నని నమ్మిక గలిగి యెంచికొని హతుఁ డాయెను. + +ఈ దుర్యోధనుని విషయములోనే కదా తల్లియగు గాంధారియు నాప్తుఁ డగువిదురుఁడు నతిదురాత్ముఁ డగు వీనిని విడిచి కులమును రక్షించికొను మని చెప్పి యుండిరి. అతిపుత్రప్రేమచేత ధృతరాష్ట్రుఁ డితనిని విడిచికొనలేక పోవుటయే కాక యావద్రాజ్యభారమును నితనియందే యుంచి +యితనికి వశ్యుఁడై యుండుటచేతనె యింతయుపద్రవము పుట్టినది. రాజ్యద్రోహులను గులనాశకులను నెట్టివారి నైనను బ్రభువులు రాజ్యములోనుండి వెడలఁగొట్టుట రాజనీతి యై యున్నది. ఈనీతి పూర్వకాలమందె కాక యిప్పటికిని జరుగు చున్నది. + +ఇతఁడు ధృతరాష్ట్రుని రెండవకుమారుఁడు. దుర్యోధనునికిఁ దమ్ముఁడు. “అతనితమ్ముఁడె యితఁడు గాడా " యనునట్లు తనయన్నవలె నితఁడును దుష్టుఁ డయియె యుండెను. పాండవులనాశము కొరకు దుర్యోధనునిచేఁ జేయఁబడిన ప్రతికార్యమునకు ముఖ్యప్రోత్సాహకులలో నితఁడొకఁడై యున్నాడు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0056.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0056.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..67d9044f741d6305daa78cf739a4ba5a0568eae7 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0056.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +తగినగురునివద్ద నేర్చికొనకపోవుటయు, తనస్వరూపస్వభావములను మరుగుపరచి తగినగురునివద్ద నేర్చికొనుటయు నొక్కటియే. అట్టివిద్యలు వృద్ధికిరావు. + +ఈకర్ణుఁడు క్రమముగ దుర్యోధనునియొద్ద బ్రవేశించి యా రాజకుమారునికి బాండవులయందు గలద్వేషమును సభివృద్ధి చేయుచు వారియెడల జేయఁబడు దుష్కార్యములకు బ్రోత్సాహపరచుచు నతసన్మాని యాయెను. ఇటులనె చాలమంది ప్రభువులయొద్ద సన్మాను లగుచుందురు. అస్త్రవిద్యయందు గల నేర్పునుబట్టి పాండవుల నెదుర్కొనుటకు నితఁ డొక ప్రధాన వీరుఁడుగ నెన్నఁబడి దుర్యోధనునివలన నొక స్వల్పరాజ్యమున కభిషేకింపఁబడెను. అటుపయి యీతనిచర్య యీగ్రంథము యొక్క యుపోద్ఘాతములో వివరించి చెప్పఁబడియున్నది. ఇతఁడు భారతయుద్ధములో రెండుదినములు సేనాధిపతిగా నుండి యర్జునునిచే సంహరింపఁబడెను. + +ఇతఁడు గాంధారదేశపురాజు, గాంధారిదేవికి సోదరుఁడు అందుచే దుర్యోధనదుశ్శాసనులకు మేనమామయై యున్నాఁడు. గొప్ప జూదరి. మిగుల మోసగాడు. ఇతనిచే నాడఁబడిన కపట ద్యూతమునందే రెండుసారులు ధర్మరా జోడెను. భారతములోఁ జెప్పఁబడిన దుష్టచతుష్టయములో నితఁ డొకఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0057.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0057.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e226382a86069d536b6e290b8012e2187d4b37b6 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0057.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +తక్కినమువ్వురు దుర్యోధనదుశ్శాసనకర్ణులై యున్నారు. లోకములో మేనమామగుణము లొకనికి సంప్రాప్త మగునపు డామేనమామయొక్క మంచిగుణములు రాక చెడుగుణము లబ్బుటయే తరుచు, + +ఇచట దండ్రినిబట్టిచూచినను మేనమామనుబట్టిచూచినను దుర్యోధనదుశ్శాసనులు దుష్టాత్ములు కాకపోవుదురా ! మేనల్లుర మేలుకోరి మొదటినుండి యితఁడు తుదవరకు బాండవులకు గీడు గోరుచు జేయుచువచ్చెను. తుదను యుద్ధమునం దితఁడు సహదేవునిచేఁ జంపఁబడెను. + +ఇతఁడు యాదవులలోనివాఁడు. ఒక యక్షౌహిణి సేనతో వచ్చి కౌరవులకు సాయపడెను. శ్రీకృష్ణులవారు రాయభారమునకు వెళ్లినప్పుడు దుర్యోధనాదులు వారినిఁ బట్టుకొన సమకట్టగా వారివెంట వెళ్లిన సాత్యకి తోపాటుగ నితఁడు కౌరవ పక్షమునం దుండియు నాస్వామివారికి సహాయపడుటకు సిద్ధ +మయ్యెను. + +దుర్యోధనుఁడు పడినపిదప నాఁటిరాత్రి యశ్వత్థామ చేయఁబోవుఘోరకృత్యమునుగూర్చి కృపాచార్యునితోపాటు వల దని యితఁడును జెప్పెను. కాని పాండవులకు ద్రోణుని కంటె బూర్వము గురువగు కృపాచార్యుఁడు పాండవుల \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0058.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0058.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0464a5bd014b3015e03db3d04f29399548d26e88 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0058.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +క్షేమముకొఱకుగాని, యితఁడు యాదవులలోనివారగు శ్రీకృష్ణసాత్యకుల క్షేమముకొఱకుగాని, విదురునివలె ముందు చెప్పి పంపకపోవుటయేకాక యీసమయమున శిబిరమునుండి తప్పించుకొని పోవువారినిఁ జంపుచుండిరి. విదురుఁ డట్లు చెప్పి పంపి యుండబట్టియేకదా పాండవులు లక్కయిండ్లలో మడియక బ్రదికిరి. యుద్ధానంతరమున గౌరవవీరులలో నిలిచియుండిన మువ్వురు వీరులలో నీతఁ డొక్కఁడై యున్నాఁడు. + +__________ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0059.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0059.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e026d3ce1d204f56dbcacdc5774a136502d3a443 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0059.txt @@ -0,0 +1 @@ +ఇతఁడు పాంచాలదేశాధిపతి. ద్రౌపదీదేవికి దండ్రి. బాల్యమునందు ద్రోణునితోఁ గలిసి యస్త్రవిద్యను నేర్చికొనునపుడు తనకు రాజ్యాధిపత్యము వచ్చినతరి దనతోఁ గలిసి సమస్తభోగముల ననుభవింప వచ్చునని యతనికిఁ జెప్పియుండెను. ఈద్రుపదుఁడు రా జయినపిదప ద్రోణుఁ డతనియెద్ద కేగి నీబాల్యసఖుఁడ నని చెప్పుకొనఁగా నీవంటిబీదబ్రాహణునికిని నాకును సఖ్య మెట్లు పొసఁగు నని నిరాకరించెను. ఆ ద్వేషమును ద్రోణుఁడు మనస్సునం దుంచుకొని రాజకుమారు లస్త్రవిద్య నభ్యసించినపిదప నాద్రుపదునిఁ బ్రాణముతోఁ బట్టి తెచ్చి తనముందు పెట్టుటయే గురుదక్షిణగ భావించెద నని వారలను గోరెను. ముందు కురుకుమారు లటుల చేయుటకుఁ బ్రయత్నించి ద్రుపదునిచేఁ బరాజితు లయిరి. అప్పు డర్జునుఁడు భీమనకులసహదేవసహితుఁడై వెడలి ద్రుపదుని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0060.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0060.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..81fb996f37a40ed1ba89be049770f8e08b4623b5 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0060.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +గట్టి తెచ్చి గురున కొప్పగించెను. బాల్యమున దూరదృష్టి లేకపోయినను జేసినప్రతిజ్ఞను లక్ష్యము చేయక తప్పినందున ద్రుపదున కీపరాభవము సంభవించెను. ద్రోణునిచే విడువఁబడి తనపురి, కేగి తిరుగఁ బగదీర్చికొనుటకుఁ బ్రయత్నింపుచు నుండెను. ద్రోణునిఁ గెలువఁ గోరి తనకుమారుఁ డగు +ధృష్టద్యుమ్నునికిఁ బాగుగ నస్త్రవిద్యను నేర్పించెను. అంతటితోఁ దృప్తినొందక గొప్పవీరుని సాహాయ్యమునుఁ గోరి యస్త్రవిద్యను నేర్చినవారికి నెల్ల గష్టతమమైన యొకమత్స్య యంత్రమును నిర్మించి, దాని నెవ్వఁడు కొట్టునో వానికి దనకుమార్తె నిచ్చి వివాహము చేసెద నని ప్రతిజ్ఞ పట్టి చాటించెను. ఎవ్వరికిని గొట్ట శక్యముగాని యామత్స్యయంత్రము నర్జునుఁడు కొట్టి తనతల్లియాజ్ఞవలన జ్యేష్ఠకనిష్ఠసోదరులతోఁ గలిసి యాకన్యను వివాహ మాడెను. భారతయుద్ధమునందు బాండవ పక్షమున సేనలతో వచ్చి యుద్ధము చేసి యీద్రుపదుఁడు తుదను ద్రోణునిచే హతుఁ డాయెను. + +ఇతఁడు ద్రుపదునికుమారుఁడు. భారతయుద్ధమునందు బాండవులకు సేనాధిపతిగా నుండి పదునెనిమిదిదినములు మిగుల నేర్పుతో యుద్ధము చేసి యానాఁటిరాత్రి నిదురసమయమున +దుష్టతముఁ డగు నశ్వత్థామచేఁ బలాత్కారముగఁ జంపఁ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0061.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0061.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71bafcb652dbba11154b19e959ed01ce3ea6fd65 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0061.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +బడెను. ద్రోణాచార్యుఁ డలిసి యుద్ధముచేయలేక ప్రాయోపవేశమునఁ బ్రాణములు విడుచుటకు గూర్చునియుండఁగా నితని కట్టిపని యెందు కనియు, తనతండ్రితలంపు నెరవేర్చుట తనపని యనియు దలఁచి యాద్రోణునితలను నఱికెను. + +ఇతఁడు మత్స్యదేశపురాజు. మిగుల సత్యకాలపు బెద్ద మనుష్యుఁ డని చెప్పవచ్చును. ఏల యనిన, అజ్ఞాతవాసకాలమున జీవనముకొఱకు బ్రచ్ఛన్న వేషు లై యేకదినమున దన యెదుటికి వరుసగ వచ్చిన పంచపాండవులకును ద్రౌపదికిని వీరు పాండవులా యని లేశమాత్రమును సంశయింపక +యాకారములనుబట్టి విచారింపక వేషధారులవేషములను నమ్మి జీవనోపాధులను గల్పించెను. ఇతనికడ ధర్మరాజు యతివేషధారిగను, భీముఁడు వంటయింటియజమానుఁడుగను, నర్జునుఁడు రాజకన్యలకు నృత్యవిద్య నేర్పువాఁడుగను, నకులుఁ డశ్వరక్షకుఁడుగను, సహదేవుఁడు గోరక్షకుఁడుగను, ద్రౌపది విరటునిభార్యయొద్ద సైరంద్రి (అనఁగా నలంకారములు చేయునది) గాను నుండి యజ్ఞాతవాసమును గడపిరి మరియు దక్షిణోత్తరగోగ్రహణానంతర దివసమున బాండవులు ద్రౌపదీసహితముగ మారువేషములను దీసివేసికొని నుస్నాతు లయి విరటుని కంటె ముందుగ సభామంటపమున కేగిరి, ధర్మరాజు తన \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0062.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0062.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ed3be734d1beb90077a10e616ff086e1bee79737 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0062.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +యనుజు లిరుప్రక్కల గొలిచియుండ విరటునిసింహాసనము పయిని ద్రౌపదీయుక్తుఁ డయి కూరుచుండెను. అటుల నున్న వారినిఁ జూచి యీవిరటుఁడు 'పాప' మెంతసత్య కాలపువాఁడో గాని వారు పాండవు లని తెలిసికొనలేక వారివలననే తెలిసికొని యానందించి యేకాకి యగు తనకుమారునితో యుద్ధమున కేగి కౌరవులను జయించి యతనిని వైరులవలన గాపాడినందున దనకుమార్తెయగు నుత్తరను నర్జునునకు సమర్పించెను. అర్జునుఁ డాయుత్తరకు నృత్యవిద్యను నేర్పినందున తాను స్వీకరింపక తనకుమారునికి జేసికొనియెద నని యా విరటు నొప్పించెను. + +ఈ పాండురాజకుమారులు తమయస్త్రవిద్య సభ్యసించుటయే కాక యితరవిద్యలనుగూడ నేర్చికొనియుండినందుననే కదా యజ్ఞాతవాస వత్సరకాలమున బయలుపడక యుండిరి. కావునఁ బ్రతివారు నొకదానికంటె మించినవిద్యలను నేర్చకొని యుండవలెను. అందుఁ బ్రభువులకు గొన్నివిద్యలు వచ్చియున్నను ననేక విద్యావిషయములను దెలిసికొనియుండుట యవసరము. + +ఈవిరటుఁడు - భారతయుద్ధమున బాండవులకు సేనలతో సహాయుఁడై తుదను ద్రోణునిచే సంహరింపఁబడెను. . \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0063.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0063.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5d8a9f639058e5a86a3a42ed3df0a82409cbbfe2 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0063.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఇతఁడు పాండుమహారాజు జ్యేష్ఠకుమారుఁడు. ధర్మాధర్మ వివేచనమందు మిగుల బట్టుదల గలవాఁడు కావున ధర్మరాజని ప్రసిద్ధి కెక్కెను. ఈ ధర్మాధర్మవిషయములో నితనికి గలపట్టుదల భారతగ్రంథములో బెక్కుచోటుల గనఁబడుచుండినను శాంత్యానుశాసనికపర్వములలో భీష్ముని నితఁ +డడుగుప్రశ్నలనుబట్టిచూడఁగాఁ జదువరులకు స్పష్టముగ దోఁపక మానదు. మరియు ధర్మమునకు గట్టుబడుటలో నితనిని మించినవాఁడు లేఁడు. ఏల యనిన : భార్యావస్త్రాపహరణ కాలమున నితనివలె ధర్మమునకు గట్టుపడియుండినభర్త మరి యుండడు కదా? అందునుబట్టియు నాకాలమున జూదమునకు బిలువఁబడినపుడు నిరాకరించుట కూడనిపని యనుబ్రసిద్ధి ననుసరించి మొదటిద్యూతమునకు వచ్చి కపటముగ నోడింపఁబడి దానిం దెలిసియు రెండవసారి జూదమునకు బిలువఁబడి యేగి యోడి యరణ్యాజ్ఞాతవాసములలో శ్రమను బొందెను. దీనివలన నీతని నతిధర్మరా జని చెప్పవచ్చును. (అతి సర్వత్ర వర్జయేత్) ఇతనికి జూదమునం దెంత యాసక్తియో కాని +యజ్ఞాతవాససమయమందు యతివేషమును దాల్చియు విరట రాజుతో నెల్లప్పుడు బాచిక లాడుచునే యుండెను. ఎవరికి గాని యెట్టివ్యసనములయందైనను నావ్యసనములకు దానులై \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0065.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0065.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c162c6e499de528a7aa6a3772a57dc8959fa76a6 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0065.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +చేయుట తప్పు గాదని కర్ణుఁడు పలికెను. ఆయుద్దేశముతోనే దుర్యోధనుఁ డామెను సభకు రప్పించి యుండును. ఆదుష్టుల దుర్మార్గత చెప్ప నేల ! వేశ్యనైనను లేదా ఎట్టిగుడిసేటుదానినైనను సభయందుగాని నలుగు రుండుచోటఁగాని వస్త్రవిహీను రాలినిగ చేయవచ్చునా ? మరియుఁ బాండవులకు బావమరది వరుసగల సైంధవుఁడు నరణ్యవాసమం దున్నద్రౌపది నైదుగురు భర్తలుగలది యనియేకదా యీడ్చుకొనిపోయెను. ఆపిదప భీమార్జును లతనినిఁ బట్టి కట్టి తెచ్చుట యాపయిని తల గొరిగి యూర్ధ్వపుండ్రము లుంచి పాండవదాసునిగాఁ బ్రదుకుమని విడుచుట జరిగియున్నది. + +ద్రౌపదీవివాహానంతరమున ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులను బిలిపించి వారియర్ధరాజ్యమును ధర్మరాజున కిచ్చెను. ఇటుల కొంతకాలమైనవెనుక ధర్మరాజు రాజసూయమను నొక గొప్పక్రతువును జేసెను. మొదటినుండియు బాండవులయెడ మత్సరబుద్ధితో నున్న దుర్యోధనుఁ డాక్రతువుయొక్క వైభవమును, రాజులు దెచ్చినకానుకలను, ధర్మరాజునం దితర రాజులకు గలగౌరవమునుఁ, జూచి మరియు మచ్చరించెను. ఆపయిని జరిగినకపటద్యూతాదులవిషయ మిదివరకే చెప్పఁబడియున్నది. + +పాండవు లరణ్యవాసమున నుండుతరి దుర్యోధనుఁడు ఘోషయాత్రకుగా వెడలి గంధర్వులచే బట్టువడి విడిపింపఁ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0067.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0067.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8efde90db296cfe81be5be303d9900103a166ffe --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0067.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +దమదూతగా ధర్మరాజునొద్దకుఁ బంపిరి. అపుడు పాండవులు తమకు నొప్పుదలప్రకార మర్థరాజ్యము నీయనిచో రాజధర్మమగుయుద్ధమున రాజ్యము నొందుదు మని తీక్ష్ణముగాఁ బ్రత్యుత్తర మిచ్చి సంజయునిఁ బంపిరి. తిరుగ ధర్మరాజు తాను శ్రీకృష్ణులవారిని గౌరవులకడకు సంధికొఱ కనుపునపుడు చివరకు దమయైదుగురికి నైదుపల్లె లిచ్చిననుఁ జాలు నని చెప్పిపంపెను. అట్లు కురురా జైదుపల్లె లిచ్చినచో వీరిపని యేమి యగును? ఇట్టిమహావీరు లైదుపల్లెలే కాదు. కొన్ని గ్రామములు గల యొకచిన్న రాజ్యమును సంపాదించుకొనఁజాలరా? లేదా బంధువులగు ద్రుపదవిరాటులయొద్ద నీపాటి భూస్థితిని బొందలేరా! ఇది యెట్లున్న దనిన - 'రావణుఁడు వచ్చి +శరణుజొచ్చినయెడల దనయయోధ్యారాజ్యము నతనికి నిచ్చెద' నని శ్రీరాములవారు విభీషణ శరణాగతిసమయమున సెలవిచ్చిన ట్లున్నది. అయితే శ్రీరాములవారు సర్వజ్ఞులు, ధర్మరాజట్టివాఁడు గాఁడు. . కావున నితఁ డట్లు చేయుట తగినపని కాదు. ఈధర్మరాజు కోరిక లె ట్లుండినను సంజయుఁడు తన యొద్దకు వచ్చినప్పుడు పట్టుదలతో నర్థరాజ్యము నడుగుటకును శ్రీకృష్ణులవారినిఁ బంపునపుడు ముందువలె గాక యెంతైనను దగ్గించి యడుగుటకును గారణ మే మని విచారింతము. ఎదుటివాఁడు సంధిని గోరినపుడు బింకముగ బలుకుటయు దాను \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0068.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0068.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d83bfc203476265317377464766330214785c4e2 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0068.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +రాయభార మంపునవుడు గొంత సుళువుగ నడుగుటయుఁ గలదు. అయితే ధర్మరా జైదుపల్లెలైన జివరకు నిమ్మని చెప్పి పంపినందుకు నాదుర్యోధనుఁ డీతని నిండుదీనత నెఱిఁగి సూదిమొన మోపినంతస్థలమైన నీయ నని నిరాకరించెను. + +ఈధర్మరాజు యుద్ధమధ్యమున భీష్మునియొద్దకు బ్రచ్ఛన్నముగఁ బోయెను. ద్రోణాచార్యునివధకొఱకు ననృత మాడెననువిషయము లుపోద్ఘాతమున జర్చించి పరిష్కరింపబడి యున్నవి. + +పదునెనిమిదవనాటి యుద్ధమునఁ గౌరవసేనాధిపతియగు శల్యుని నీధర్మరాజు హతునిగఁ జేసెను. + +దుర్యోధనుఁడు డాగియున్న చోటి కరిగి యతనిని ద్వంద్వ యుద్ధమునకుఁ బిలిచినపుడు తమయైదుగురిలో నొకని నెంచుకొను మనియు, నతని దుర్యోధనుఁడు జయించినచో రాజ్యమును విడుచుకొనియెద ననియు, నొకపందెము వైచెను. పాండవులయదృష్టముకొలఁది నాదుర్యోధనుఁడు భీము నెంచి కొనుటయు నతనిచేఁ గూల్పఁబడుటయు జరిగెను. అట్లు పందెము వైచినందుకు శ్రీకృష్ణులవారు తిరుగ జూదమునే తెచ్చి పెట్టితివా యనియు, నిన్ను గాని నీపిన్నతమ్ము లిద్దరిలో +నొకనినిగాని కోరినయెడల మీ రేమిచేయగల రనియు, దూలనాడిరి. భీమగదాహతుఁడై క్రిందఁబడియున్న యా \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0069.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0069.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a9d662bcd44356315b01ec97a0dad51c647c3d9d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0069.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +దుర్యోధనునకు బ్రాణములు విడుచునంతవరకు నుపచారములు చేయుటకు భృత్యుల నియమింపక యీధర్మరాజు పోవుట మంచిపని కాదు. అటుల చేయుటచేతనేకదా దుర్యోధనుని యొద్ద కశ్వత్థామాదులు వచ్చుటకు వీలు కలుగుటయు, తమ రాజుయొక్కదురవస్థనుఁ జూచి వార లతికోపోద్దీపితమానసు లగుటయు, నం దశ్వత్థామ పాండవులశిబిరమునఁ జొచ్చి నిద్రించుచున్న వీరుల ననేకులను జంపుటయుఁ గలిగెను. + +యుద్ధానంతరమున ధర్మరాజు పట్టాభిషిక్తుఁ డయి యశ్వమేధాదిక్రతువులను జరిగించెను. వృద్ధులగు గాంధారీధృతరాష్ట్రుల నతిగౌరవానురాగములతో నాదరించెను. అభిమన్యునిపుత్రుఁడగు పరీక్షిత్తు పెద్దవాఁ డయినపిదప నాతనిని రాజ్యమున కభిషిక్తునిగఁ జేసి ధర్మరాజు గతించినసూర్యచంద్ర +వంశపురాజులమార్గము ననుసరించి తమ్ములతోను, ద్రౌపదితోను, నుత్తరాభిముఖుఁడయి యరిగెను. +అచట వారలు లోకాంతరగతు లగువరకును గాలమును గడపిరి. అయితే ఒకవిధముగ వారలు లోకాంతరగతు లయి రని భారతము నందుఁ జెప్పఁబడి యున్నది. కాని వా రడవి కేగినపిదప నే +విధముగ లోకాంతరగతు లైరో యెవరికి దెలియఁగలదు ? + +ఈయుధిష్ఠిరుఁడు ధర్మమునం దధికదృష్టి నుంచుటను బట్టియే ధర్మరాజని పిలువఁబడెను. ధర్మయుక్తముగ బాలింపనివాఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0070.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0070.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0ac4314503851550a3ed70f480444ae27f53bfab --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0070.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +రా జగునా ? అయితే రాజులకు మించినధర్మమును కొన్ని సమయములలో గనఁబరచినందున ధర్మరా జనెడు పేరును బొందెను. + +ఇతఁడు పాండుమహారాజు రెండవకుమారుఁడు. ఆకాలపువారిలో నధికతమమైన బలము గలవాఁ డగుటచేఁ బంచ భూతములలో మహాబలుఁ డనుపేరుగల వాయువునకు బుత్రుఁడని తలంచిరి. బలవంతుఁ డగుటచేతనే బాల్యమున దుష్ట ప్రవర్తనలు గల కురుకుమారుల నాటలయందు శ్రమపరచుచు నుండెను. అదిమొదలుగ నితనియందు గౌరవులకు, ద్వేష మభివృధి నొందుచు వచ్చెను. + +లక్కయిండ్లనుండి తప్పించుకొనిపోవునపు డీభీముఁడు జననీసోదరులను నిండుగ గాపాడెను. రాజసూయయాగమునకు ముందు తనయన్నపనుపున నీతఁడు తూర్పుదిక్కున కేగి యాదేశములను జయించెను. + +ద్రౌపదీవస్త్రాపహరణసమయమున భీముఁడు వస్త్రము లొలిచినందుకు రణమున దుశ్శాసనుని యురమునుజీల్చి హృదయరక్తపానమును జేసెద ననియును, ద్రౌపదిని దనతొడ మీఁద గూర్చుండు మని సంజ్ఞ చేసినందుకు దుర్యోధనుని తొడలు విరుగఁ బడవైచెద ననియుఁ, బ్రతిజ్ఞ చేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0071.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0071.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92b4a353ac528eea80ee8c7cb823fb406f047877 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0071.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +దక్షిణగోగ్రహణ సమయమున సుశర్మ విరటరాజును బట్టుకొనిపోవుచుండఁగ నీభీముఁ డరిగి యతనిని విడిపించి సుశర్మను బట్టి కట్టితెచ్చి తనయన్న కొప్పగించెను. ఆధర్మరాజు ఘోషయాత్రయందు దుర్యోధనుని విడిపించినరీతి నీసుశర్మను విడిపించి పంపివేసెను. యుద్ధమునకం టె బూర్వ మప్పుడప్పుడు హిడింబ బక జరాసంధ కిమ్మీర జటాసుర కీచకాది మహావీరుల నీభీముఁడు సంహరించెను. + +భారతయుద్ధమునం దీభీముఁడు సైంధవవధనాఁడు ధర్మరాజుపనుపున నర్జునునకు సహాయుఁడుగ నరుగుచు ద్రోణునిచే నడ్డగింపఁబడెను. అప్పు డతనిని లక్ష్యపెట్టక భీముఁడు రథముఁ డిగ్గి ద్రోణునిరథముయొక్క నొగలనుఁ బట్టుకొని తనభుజశక్తిచేఁ ద్రిప్పి పడద్రోసెను. అప్పుడు ద్రోణుఁడు రథమునుండి క్రిందికి దుమికి తప్పించుకొనెను. + +కర్ణుని రెండవనాటియుద్ధమున భీముఁ డతనిని మూర్ఛితునిగాఁ జేసి గతప్రాణునిగాఁ దలఁచి సభయందు దులుపమాట లాడినందుకు నాలుక గోయ సమకట్టఁగా సారధియగు శల్యుఁ డిది మూర్ఛకాని చావుకా దనియు, నివుడు నాలుకఁ గోసిన యెడలఁ జచ్చుననియు, నట్లు నీచేఁ జంపఁబడినచో నీకర్ణుని జంపుదు నని చేసియున్న యర్జునుని ప్రతిజ్ఞకు భంగము గలుగుననియుఁ నేర్పుతో జెప్పఁగాఁ గ్రోధావిష్టమానసుఁడై యుండియు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0072.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0072.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4751d07fdaa1d9042bd6b4d01f78b5511a912710 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0072.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +నాలుక గోయక మరలెను. శల్యుఁడును గర్ణుని నావిధముగఁ గాపాడెను. నాటిదినముననే దుశ్శాసనుని గ్రిందఁ బడవైచి భీముఁ డతనివక్షస్థలమునుఁ జీల్చి హృదయరక్తమునుఁ ద్రాగి ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చుకొనెను. + +పదు నెనిమిదవనాఁడు దుర్యోధనుని గదాయుద్ధములో దొడలు విరుగగొట్టి రెండవప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుకొనెను . అయితే అట్లు క్రిందఁబడియున్న రారాజుతలను రెండుమారులు తన్నెను. అది సరికా దని భీముని ధర్మరాజు తూలనాడెను. సౌప్తికవధానంతరమున నశ్వత్థామను బట్టుటకు ద్రౌపదిపనుపున నేగెను. ఆపయిని జరిగినకథ యశ్వత్థామచరిత్రమున వ్రాయఁబడియున్నది. పాండవులలోనే కాక పాండవసేనలోఁగూడ నింతధైర్యశాలి యభిమన్యుఁడు తప్ప మరియెవ్వఁడును +లేఁడు. + +ఇతఁడు పాండుమహారాజునకు మూఁడవకుమారుఁడు. శ్రీకృష్ణులవారిసఖుఁడు. ద్రోణాచార్యునియొద్ద సస్త్రవిద్య నభ్యసించినవారిలో నధికుఁడు. కావున నతనికి ముఖ్యశిష్యుఁడు. దేవతలందరిలో నింద్రుఁ డెట్టు లధికుఁడో యటుల నప్పటి కాలపుబ్రసిద్ధవీరులలో నితఁ డధికుఁడుగావున నింద్రాంశ +సంభూతుఁడని యెన్నిరి. గురువునాజ్ఞచొప్పున ద్రుపదపురమున \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0076.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0076.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6eec8ffee68073bb29999fafbd731d3548572ac --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0076.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +యిటుల తనరూపమును బయలుపరచుట జూడఁగా నీయర్జనుఁ డజ్ఞాతవాసకాలపూర్తినిఁ దెలిసికొనియె యిట్లు చేసినట్లు స్పష్ట పడును, + +సేనోద్యోగసమయమున నీయర్జునుఁడును దుర్యోధనుఁడును నించుమించుగ నేకకాలమున ద్వారకకు బోయి శ్రీకృషులవారిసాయము నిరుపక్షముల వారును గోరిరి. అపుడు శ్రీస్వామివారు నారాయణ గోపాలురను పదివేల రథికులను యుద్ధసాహాయ్యముకొరకొకవంతుగను, యుద్ధము చేయక +యొకపక్షమున మేలు గోరుచు దా నుండుట యొకవంతుగను నేర్పరచి వంతులను గోరుకొనుటలో జిన్నవాఁడు ముందుగ గోరుకొనుట యాచారము గాన నర్జునుని ముందుగ గోరుకొను మని సెల విచ్చిరి. ఈయర్జునుఁడు శ్రీస్వామివారినే కోరుకొనెను. యుద్ధముచేయని యీస్వామికంటె బదివేవురు రథికులు దనకు దొరికి రని మెచ్చుకొని దుర్యోధనుఁడు సంతసించి వెడలెను. అప్పుడు శ్రీస్వామివారు యుద్ధముచేయని నన్నేల నీవు కోరికొంటి వని యర్జును నడుగఁగా నతఁ డీక్రింది విధమున మనవిచేసికొనెను:-- + +క. "అనుటయు నాతఁడు హరి కి + ట్లను నేను రణంబునకు సహాయత యొల్లన్ + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0077.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0077.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..148954c9e4654b7292be57ef95f83b3cc2d1e91d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0077.txt @@ -0,0 +1,18 @@ +విను సుప్రసిద్ధుఁడవు నీ + వని సేసినబేరు నీక యగు నెపాటన్. + +వ. నీ కెదురై జయంబు గొనరాదు. అట్లగుటంజేసి విజయ మూలం బగు నీతోడును వలయు, నీవు సమరంబుసేయ కునికియ ప్రియంబు. కావున నిన్నుం గోరికొంటి నని చెప్పి మఱియు ని ట్లనియె. + +క. సారథ్యం బొనరింపు మ + పారకృపాలీల నెల్లభంగుల ననికిన్ + గౌరవమున జిరకాలము + గోరిన యది దీని నిమ్ము గుణరత్ననిధీ” + +అందుకు శ్రీస్వామివా రిట్లు సెల విచ్చిరి. + +క. అనిన గిరీటికి హరి యి + ట్లను నీదగుకోర్కె దీర్చు టది నాకు వ్రతం + బనఘాతగ సారధ్యం + బొనరించెద నీకు నసమయుద్ధక్రీడన్.” + +ఫలములు కార్యాంతములయందు వారివారిప్రారబ్ధము కొలఁది దటస్థపడినను విరోధులుగానుండి తనయొద్దకు సాయముఁ గోరి వచ్చినయర్జునదుర్యోధనుల నీస్వామి సర్వసముఁడు కావున నే యుభయులను సంతుష్టులగువారినిగఁ జేసిపంపెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0078.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0078.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4c3a0cc2b8a66516ad50729c0ef21194d7fd7812 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0078.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఉభయసేనలును గురుక్షేత్రము నందు గూడినపిదప నొకనాఁ డుభయబలములను జూచుకొనుటకు యుద్ధభూమి యందు నిలువఁబడియుండఁగా నర్జునుఁడు కౌరవసేనలోని సోదర సుత మాతులా చార్యాదులగు బంధు శిష్ట జనంబులం జూచి వారలఁ జంపుటకు మన సొప్పక నే నిట్టివారి నెటులఁ జంపుదు నని విషణ్ణుఁడయి శ్రీకృష్ణులవారితో మనవిచేయఁగా నవుడు శ్రీస్వామివారు భగవద్గీతల నుపదేశించిరి. ఈగీతలనుఁ బరమేశ్వరుఁ డొక్కఁ డని యొప్పిన యాస్తికమతస్థులందరును +గొనియాడుచున్నారు. అందు మనత్రిమతస్థులు నైకకంఠ్యముగ బరమప్రమాణముగఁ దీసికొనియే యున్నారు. ఈగీతోపదేశము కేవలము యుద్ధారంభమునకు ముందుగ జరిగిన దని చదువరులు చాలమంది పొరబాటుపడియున్నారు. అట్లు కాదు. + +అ ట్లయినచో యుద్ధారంభసమయమున నాయుధముల విడిచి ధర్మరాజు పాదచారియై భీష్మద్రోణాదులకడ కేగి వారి యనుమతి నేల పొందవలెను ? ఆదినము యుద్ధదినమే యయి +యుండినచో వారియనుమతిలేక యుద్ధమునకు వచ్చినవాఁ డయియే యున్నాఁడు. వ్యూహములు తీర్చి సేనలు నిలువఁబడియుండినపుడు యుద్ధమున కనుజ్జు నిచ్చిన యాభీష్మాదు లొకచోట నుండరుగదా! ఆమహాసేనయందు జెదరియున్న వారి యొద్దకు గౌరవతారతమ్యానుసారముగ బోవుట కెంతకాలము \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0079.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0079.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..369951f419a9aeeedab42002fa9bd55902c54d93 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0079.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +పట్టును? ఇంతియకాక యిటుల ధర్మరాజు వారివారియనుజ్ఞను బొందివచ్చినపిదప యుద్ధము నారంభింపకముందు దుర్యోధనుఁడు ద్రోణాచార్యునియొద్దకు రథమును దోలించి యతనితో +సేనావిషయమైన ప్రస్తావము జేసి యున్నాఁడు. అటుతరువాతనుగూడ నారంభము జరుగలేదు. ఆపయి నర్జునుఁడు తన రథము నుభయసేనలమధ్యమునకు దీసికొనిపోయి యుంచుమని శ్రీకృష్ణులవారిని గోరుటయు నపు డారథముమీఁదనుండి ప్రతిపక్షసేనలోని కావలసినవారినిఁ జంపుట కర్జునుఁడు శంకితుఁ డగుటయు, నట్టివానికి శ్రీస్వామివారు భగవద్గీతల నుపదేశించుటయు జరిగెను. + +ఇందుల కెంతయోకాలము పట్టియుండవలెను గదా! అదియే యుద్ధప్రారంభదివసమైనయెడల మీఁదవ్రాసిన విషయములు జరుగుట కవకాశ ముండునా ! యోచింపుడు. అయితే మరియేమి యనిన యుద్ధారంభమునకు ముం దొకనాఁ డుభయపక్షములవారును దమతమసేనలను రణభూమియందు నిలుపుకొని యుద్ధసంబంధమైన యవకాశములను సుళువులను దూరములను జూచుకొన్నట్లు స్పష్టపడుచున్నది. + +శ్రీకృష్ణులవారికిని, బాండవసేనకుబ్రభువగు యుధిష్ఠిరునకును గలుగని యీశంక తనవారినిఁ జంపుటకయి యర్జునున కేల గలిగినదో కొంచెము విచారింతము. శ్రీకృష్ణులవారు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0082.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0082.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..312244c78bbd5175ba5c140a51a61e8b5526f020 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0082.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +యందకత్తె గావున నితఁడును నితనితమ్ముఁడగు సహదేవుఁడును మిగుల సౌందర్యముగలవారు. ఈనకులున కశ్వశిక్షయందును రక్షణవిద్యయందును గడునేర్పు గలదు. ఈవిద్యవలననే +యజ్ఞాతవాసమున దననుఁ దాచికొనెను. ఈతఁడు యుద్ధము నందు గర్ణునికొడుకులగు, సత్యసేన చిత్రసేన సుశర్ము లనువారినిఁ జంపెను. ధర్మరాజు రాజసూయయాగముఁ జేయునపుడు +పశ్చిమదిక్కున కేగి యాదేశపురాజులనుఁ జయించెను. చివరకు ధర్మరాజుతోగూడ నడవికిఁ జని క్రమముగ గాలము గడపుచుఁ బరలోకము నొందెను. + +ఇతఁడు పాండుమహారాజు కనిష్ఠపుత్రుఁడు, నకులునివలె సౌందర్యముగలవాఁడు. నీతిమంతుఁడు. ధర్మాధర్మముల నెఱిఁగినవాడు. గోరక్షణవిద్యయందు నేర్పరి. అవిద్యవలననే యజ్ఞాతవాసమున +గాలమును గడపెను. రాజసూయయాగమునకుముందు దక్షిణదిక్కున కరిగి యాదేశపురాజులను గెలిచి ధనముం గొని తెచ్చెను. + +రాజసూయానంతరమున నగ్రపూజ కెవ్వఁ డర్హుఁడో యని చూచుతరి భీష్ముడు "స్నాతకుఁడును, ఋత్విజుఁడును, సద్గురుఁడును, ఇష్టుఁడును, భూతలేశుఁడును, సంయతుండును \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0083.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0083.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cb44ded252969a2154940613da62a9c0fd13c784 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0083.txt @@ -0,0 +1,16 @@ +నను వీరు పూజనీయులు. వీరిలో నెవ్వఁడు సద్గుణము లెక్కుడుగ గలవాఁడో యట్టివానిఁ బూజింపు " మని చెప్పుచు. + +సీ. రోదసీకుహరంబు రుచిరాంశుతతిఁజేసి + యర్కుండు వెలిఁగించు నట్టులమృత + సందోహనిష్యందచంద్రికఁ జేసిశీ + తాంశుఁ డానందించునట్లు సకల + జనులకుఁ దనదైన సదమల ద్యుతిఁజేసి + తనరంగతేజంబు తనకుఁ దాన + చేయుచునున్న సత్సేవ్యుండు వుండరీ + కాక్షుండు కృష్ణుఁడనాదిని ధనుఁ + డబ్జనాభుఁడుండ నర్ఘ్యంబునకు నిందు + నర్హు లొరులు గలరె యజ్ఞపురుషు + నఖిలలోకపూజ్యు నచ్యుతుఁ బూజింపు + మధిప యదియ చూవె యజ్ఞఫలము." + +ఇట్టు లనినపిదప సహదేవునిచే దీసికొనిరాఁబడినయర్ఘ్యమును ధర్మరాజు శ్రీస్వామివారికి సమర్పించెను. అపయిని శిశుపాలుఁ డనువాఁ డగ్రపూజకు శ్రీస్వామివా రర్హులు కారని విచ్చలవిడిగ నాక్షేపింపఁగా భీష్ముడు శిశుపాలునితో నిట్లనెను:- \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0084.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0084.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..876ede7aaf418aff76ac7ab31ee76afc5dceac77 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0084.txt @@ -0,0 +1,25 @@ +చ. "అవినయబుద్ధివైహరికినర్ఘ్యమయోగ్యమయంటివీవు మూ + ర్ఖవుశిశుపాల యింకఁబలుకన్ వలయున్‌సభలోననున్నయీ + యవనిపు లెల్లనాతనిదయన్ బరిముక్తులువానిచేతనా + హవజితులుందదీయశరణార్థులుగాకొరులయ్యచెప్పుమా. + +తే. గీ. ఉత్తమజ్ఞానవృద్ధు నా నుండు నేని + బాలుఁ డయ్యునుఁ బూజ్యుండు బ్రాహ్మణుండు + క్షత్రియుఁడు పూజ్యుఁ డమితవిక్రమసమృధి + నుర్విపతులలో నధికుఁడై యుండెనేని, + +క. ఈ రెండుకారణముల ము + రారాతియ యర్ఘ్యమునకు నిర్హుఁడు జగధా + ధారుండు మాకకాదు స + దారాధ్యుఁడు విష్టపత్రయావాసులకున్. + +క. వృద్ధు లొకలక్ష యున్నను + బుద్ధియె యెవ్వరికి వారి బూజింపంగా + నిద్ధరణీశులలో గుణ + వృద్ధని పూజించితిమి త్రివిక్రము భక్తిన్. + +క. పూజితులు తృప్తు లగుదురు + భూజను లొరు లచ్యుతుండు పూజితుఁ డగుడున్. + దేజమున జగత్త్రితయము + బూజితమయి తృప్తిఁ బొందు బుణ్యసమృద్ధిన్." + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0085.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0085.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..611a71276dd850bb1653e41b0b43bf4ae5acff52 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0085.txt @@ -0,0 +1,14 @@ +ఆపిదప నీక్రిందివిధమున సహదేవుఁడు సభవారిం గూర్చి పలికెను:- + +శ్లో. "కేశవం కేశిహంతార మప్రమేయపరాక్రమం! + పూజ్యమానంమయాయోపః కృష్ణంససహతేనృపః! + సర్వేషాంబలినాంమూర్థ్ని మయేదంనిహితంపదం! + ఏవముక్తేమయాసమ్య గుత్తరంప్రబ్రవీతు సః! + మతిమంతశ్చయేకేచిదాచార్యంపితరంగురుం | + అర్చ్యమర్చితమర్ఘ్యార్హ మనుజానంతుతేనృపాః!! " + +అనఁగా అపరిమితపరాక్రమసంపన్నుఁడయిన శ్రీకృష్ణుని ధర్మరాజు ననుమతిచే నేను బూజింపుచుండఁగా మీలో నే రాజు సహింపఁడో యట్టిబలవంతులగు నందరితలలమీఁదను నే నీపాదమును మోవుచున్నాను. ఇట్లు నేఁ బలుకుచుండ నట్టియగ్రపూజను సహింపనియారా జుత్తరము చెప్పునుగాత. + +ఈసభయందు బుద్ధిమంతులయిన యేరాజులు కలరో వారు ఆచార్యుఁడును, తండ్రియును, గురువును, పూజార్హుఁడును నగు నీ శ్రీకృష్ణులవారిని బూజించుటకొర కంగీకరింతురు గాక?" + +అప్పు డతనిమీఁద బుష్పవృష్టిఁ గురిసెను. మునులు మెచ్చుకొనిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0086.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0086.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90d586b5ae09e4b84d2409901a564249e07db443 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0086.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +శ్రీకృష్ణులవారు పూజార్హు లని చెప్పినయుభయులలో భీష్మునిమీఁద బుష్పవృష్టి యేల కురియలేదు ? మును లతని నేల మెచ్చలేదో చూతము. వీ రుభయులును శ్రీస్వామివారిని దైవముగాని, మనుష్యమాత్రుఁడుగాఁ డని యెరుగుటలో సములే అయితే యాభగవంతునియందు సాధ్యభక్తిగలవాఁడు భీష్ముడు కరణత్రయప్రపత్తియేకాక తాత్కాలికపూర్ణప్రపత్తి గలనాఁడు సహదేవుఁడు. అందువలన నితఁ డధికుఁ డాయెను. + +శ్రీకృష్ణులవారు రాయభారమున కరుగునపుడు తననలుగురుసోదరులు చెప్పినపిదప నీసహదేవుఁడు వారితో "ఈధర్మరాజును దక్కినసోదరులును సంధి పొసఁగునని యాసతోఁ బలికిరి. మీరును మారు చెప్పకయుండుట చిత్రము. ఆహా ? వీరిప్రార్థనాప్రకారము మీరు పోయినను సుయోధనుఁ డేమి ? భూమిలో సగపా లిచ్చు టేమి? ఎప్పటికైన జరుగునా ! ఇట్టి దైన్యమునకు వీరులగు మావారు లోబడవలయునా ? పయి రాజు లీదీనతను మెత్తురా ? బంధువులును మిత్రులును నిందింపరా ? ఇది యేమిపని ? ధర్మరాజు వేడుకొను టేమి? శ్రీకృష్ణుల వారడుగబోవుట యేమి? బహుబాగుగ నున్నది. ఎప్పటికైనఁ ధృతరాష్ట్రపుత్రులు రాజ్యభాగము నిత్తురా! వీరికోరిన +ప్రకారము వా రొప్పినను నాసంధి యెంతకాలము నిలుచును? యుద్ధమే తప్పక జరగవలసినది. నేను వంకమాట లాడలేను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0089.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0089.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..014f68c92fab3495c4630e52098075048c6d0747 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0089.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +సిని యగుచు గృష్ణభామిని + గనుఁగొని యిట్లనియె నిర్వికారాకృతియై. + +క. నను నిట్లు దుష్టవనితా + జనము నటులుగా దలంపఁ జనునే నీకున్ + మన సొప్పదు పురుషోత్తము + వనితవుగా దగవు నీవు వనరుహనయనా? + +అని మేలంపుఁజందంబున దాని వివేకహీనత యెఱుక పడ నాడి పాంచాలి మఱియు ని ట్లనియె. + +చ. అలయకమంత్రతంత్రవివిధౌషధభంగులఁజేసియెంతయున్ + వలతురునాధులంటమగువాకడుబేలతనంబు దాన మున్ + గలిగినప్రేమయుంబొలియుఁగానియొకండునుసిద్ధిఁబొందద + ప్పొలతులతోడిమన్కియహిపొత్తుగజూచువిభుండెఱింగినన్. + +చ. మగువయొనర్చువశ్యవిధిమందులుమాయలునొండు చందమై + మగనికిఁదెచ్చురోగములు మానకమూకజడాదిభావముల్ + మొగినొనరించునద్దురితముల్ తనచేసినచేతలైతుదిన్ + జగమునకెక్కినిందయును సద్గతిహానియువచ్చునింతికిన్. + +క. కావున నెప్పుడు మగనికి + గావింపం దగదు కపటకర్మంబులు ద + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0090.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0090.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4e03b9ce73892ca537c34c9cdede235ffc6bfca1 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0090.txt @@ -0,0 +1,23 @@ +ద్భావ మెఱిఁగి వశవర్తిని + వై వనిత చరింప నదియ యగునెల్లవియున్. + +వ. పాండవులయెడ నే నెట్టిదాన నై యిట్టిసౌభాగ్యంబు నందితి నెఱింగించెద నేర్పడ వినుము. + +సీ. పతులాత్మ నొండొకపడతుల గలిసిన + నలుగ నెయ్యెడల నహంకరింప + మదము ప్రమాదంబు మాని వారికి జిత్త + మేకముఖంబుగ నెల్లప్రొద్దు + భక్తి సేయుదుఁ జూపుఁ బలుకులుఁ గోర్కియుఁ + జెయ్వులు వింతగాఁ జేయ నెపుడు + నమర గంధర్వయక్షాదులందైనను + బురుషు నన్యునిఁ దృణంబుగ దలంతు + స్నానభోజనశయనాది సంప్రయోగ + మర్థిఁ బతులకు నెందు ము న్నాచరింపఁ + బతులు వచ్చిన నాసనపాద్యవిధుల + భక్తితోనేన కావింతుఁ బనుప నొరుల. + +చ. తగియెడువేళలందునియతంబుగమజ్జనభోజనక్రియల్ + దగనొడఁగూర్తుభర్తలకు ధాన్యధనంబులురిత్తమైవ్యయం + బగుటకునోర్వనెప్పుడు గృహస్థలభాండవిశోధనంబులి + మ్ముగనొకనాడు నేమఱఁబ్రమోదముసల్పుదుబంధుకోటికిన్. + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0091.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0091.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a6a1866d0431912404f652eea32eb20559032632 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0091.txt @@ -0,0 +1,21 @@ +క. పలుమాఱుం దలవాకిట + మెలఁగుట యసతీజనైకమిత్రత కలహం + బుల కెలయుట నగుఁబలుకులఁ + బెలుచ నగుట నాకుఁగాని పేరివి మగువా. + +క. పతు లిచ్చ మెయిఁ బ్రవాస + స్థితులైనం బుష్పగంధదీప్తాభరణ + ప్రతతి ధరియింపఁ దద్గత + మతి నగుచుఁ దదాగమంబ మది గాంక్షింతున్. + +ఉ. అత్తకుభక్తిగల్గిమదినాయమసెప్పినమాడ్కి జేటికా + వృత్తములాచరింతు గురువిప్రసురాతిధిపూజనంబుల + త్యుత్తమభక్తినేనతగనోపియొనర్తుఁ బ్రియంబు దాల్మియున్ + మెత్తదనంబు సంతతముమేలుగఁదాల్తుసమస్తభంగులన్. + +క. కడుమృదువు లనుచుఁ దేకువ + సెడి యెపుడుఁ జరింప భరతసింహులు కోపం + బడరిన నాశీవిషముల + పడువునఁ గ్రూరులని వెఱపు వదలక కొలుతున్. + +అజ్ఞాతవాసమున నీమె సైరంద్రీవేషమున గాలము గడపెను. తన్ను మోహించి పాతివ్రత్యభంగమును జేయఁ దలఁచిన విరటుని మరదియగు సింహబలునివిషయము భీమునకెఱింగించి యతనిచే నతనిఁ జంపించెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0093.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0093.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b3e1296c5401ead93b8780e1e14bb631b922625c --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0093.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +నిలువఁబడి యుద్ధము చేయుదురో లేక యడవికిఁ బోయెదరో యేమి చెప్పఁగలను. నే నిటు లంటినని మీ రేమియు ననుకొనవలదు. నీకును బాండవులకును గౌరవము చెడకుండ సంధికార్య మెటుల జరుగునో యటులఁ జేయుఁడు." అటుమీఁద దనవస్త్రాపహరణవిషయమునుఁ జెప్పుకొనెను. + +యుద్ధానంతరమున నశ్వత్థామ నిద్రాసమయమున దన యైదుగురుకుమారులను సోదరులను దక్కనపాండవవీరులతో పాటుగ గొంతులుగోసి చంపినందున నీమే శోకావేశముగలది యై యాఘాతుకునిమీఁదికి భీమునిఁ బంపుట మొదలగు విషయము లశ్వత్థామార్జునచరిత్రములలో వ్రాయఁబడి యున్నవి. తుద కీమె భర్తలతోఁ గలిసి యడవి కేగి స్వర్గస్థురాలయ్యెను. + +ఇతఁడు సుభద్రార్జునుల కుమారుఁడు. తనతండ్రివలన నస్త్రవిద్య నేర్చికొని యతనివలెఁ బ్రసిద్ధిలోనికి వచ్చుచుండెను. ఈతని యుద్ధపునేర్పునుఁ జూచి భీష్మాదులును మెచ్చుకొని యున్నారు. మరియు నితఁడు పాండవులందరకు బ్రియతముఁడగు నందనుఁడు. విరటరాజుకూతురగు నుత్తరను వివాహ +మయ్యెను. ఆమెయందు బరీక్ష న్మహారాజును గనెను. పదుమూడవనాఁటియుద్ధమున దనతండ్రియగు నర్జునుఁడు సంశప్త \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0094.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0094.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..43ab243e76288e750b05709f12dde0ed1ea97f08 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0094.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కులతో ఘోరయుద్ధము చేయుచుండఁగా గౌరవులచే బన్నఁ బడిన పద్మవ్యూహముఁ జొచ్చుటకు ధర్మరాజాదివీరుల కశక్య మయ్యెను. అప్పుడు ధర్మరాజుచే బ్రేరితుఁడై పడుచుఁదనమున నొంటరిగా నావ్యూహమునుఁ జొచ్చి మధ్యభాగమున కరిగెను. అంతట నితఁ డర్జునునివంటివీరుఁడైనందుననే ద్రోణాదు లనేకులు చుట్టువారుకొని యధర్మయుద్ధమున విరధునిఁ జేసి ఖడ్గము తప్ప తదితరాయుధముల నొక్కొక్కరు కొట్టి పారవైచిరి. అప్పు డితఁడు ఖడ్గహస్తుఁడై దుశ్శాసనుని కుమారుఁడగు లక్ష్మణునితో శరీరమున బ్రాణములుండువరకు ద్వంద్వయుద్ధమునుఁ జేసెను. +ఆపిదప నుభయవీరులు నేక కాలమున సమసిరి. + +ఇతఁడు సత్యకుఁడను యాదవునికుమారుఁడు. శ్రీకృష్ణుల వారికి జ్ఞాతివరుసను దమ్ముఁడు. అర్జునునియొద్ద ధనుర్విద్య నేర్చి యతనితో సముఁ డనిపించుకొనెను. యుద్ధమునందు బాండవుల +పక్షమున నుండెను. శ్రీకృష్ణులవారు రాయభారమున కేగినపుడు దుర్యోధనాదులు వారిని బంధింప బ్రయత్నింపఁగా సభలో నున్నవారలకు నేను జూలుదు నని యీసాత్యకి నిలువఁబడి యుండెను. పయినుండి వచ్చువారల నడ్డవరచుటకు గృతవర్మ యుండెను. యుద్ధమునం దితఁడు భూరిశ్రవుఁడు, సోమదత్తుడు, జలసంధుఁడు మొదలగురాజులను, జంపెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0095.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0095.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ffd9c5df0ca79b86e5becca9d9bb3e07e6194952 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0095.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +పరమేశ్వరుఁడగు నారాయణుఁడు భూలోకమున దుష్టుల శిక్షించి తద్ద్వారా సజ్జనులను రక్షించుకొరకు మధురానగరమునఁ దేవకీవసుదేవులకుఁ గుమారుఁడయి జన్మించెను. దేవకీదేవి మధురానగరపు రాజగు నుగ్రసేనుని తమ్మునికుమార్తె. ఆ యుగ్రసేనునికుమారుఁడగు కంసుఁడు మిగుల దుష్టప్రవర్తన గలవాఁడు. ఇతఁడు తండ్రిని బందీకృతునిగా జేసి రాజ్యమును స్వీకరించెను. తనపినతండ్రి కుమార్తెయగు దేవకిని నామె భర్తయగు వసుదేవునితోగూడ బందీకృతురాలినిగఁ జేసెను. అట్టిస్థితిలో శ్రీకృష్ణులవారు దేవకీదేవిగర్భమునఁ జన్మించిరి. సర్వశక్తిగల యాబాలుని యనుమతిప్రకారము తండ్రియగు వసుదేవుఁడాబిడ్డ నర్థరాత్రమునందు వ్రేపల్లెకుఁ దీసికొనిపోయి యందు నందునిభార్యయగు యశోదాదేవియొక్క ప్రక్కను రహస్యముగ నుంచి యామెప్రక్కలో నున్న యాడుబిడ్డ +నెత్తుకొని వచ్చి తనభార్యప్రక్క నుంచెను. ఆమెకుఁ బుట్టిన మగశిశువులనందరినిఁ జంపుటకు నిశ్చయించుకొనియున్న కంసుడీపిల్ల రోదనమునుఁ దెలిసికొనివచ్చి యాడుబిడ్డయైనను జంపుటకుఁ బ్రయత్నించెను. ఆబిడ్డ శక్తియంశము గలది యగుటచే \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0097.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0097.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d75bf6238b5ada16920af763ed09c3f5a57757c0 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0097.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +దీసికొనవలెను. అయితే గోవర్థనోద్ధారణకథను నమ్మినను నమ్మవచ్చును. ఏల యనిన దిక్పాలకులలో నొకఁడగు నింద్రుఁడు తనకు బ్రజలు చేయుపూజ నాటంకపరచిన మనుజ రూపముతో నున్న యీస్వామివారి నిజస్థితిని సాధారణముగ దెలియక కోపించి శిలావృష్టిని గురిపించియుండిన నుండ +వచ్చును. అప్పు డాసర్వశక్తి గోవర్ధనగిరి యెత్తి గోవులను గోపకులను రక్షించుట యాశ్చర్యమా? + +ఇట్లు శ్రీరామకృష్ణులు బృందావనమున విహరింపుచు బాలురయ్యును దుష్టులను సంహరించుచుండుటను విని కంసుఁ డక్రూరుని బృందావనమునకుఁ బంపెను. అతనిపనుపున +రామకృష్ణులు మధురానగరమునకుఁ బోవుచుండునపుడు శ్రీకృష్ణమూర్తి యక్రూరునకు నిజరూపమును జూపించెను. ఆ పిదప నన్నదమ్ములిద్దరును మధురానగరమున బ్రవేశించి కంసుని +సభకు బోవుటకు ముందు కంసుని చాకలివానినిఁ జంపి వస్త్రంబులు గొనిరఁట. మరియు విల్లువిరిచి యాయుధశాల కావలి వారిని జంపిరఁట. ఏమివింత ? పీతాంబరధారి దుష్టుఁడగు కంసుఁడు కట్టెడివస్త్రములను గట్ట గోరునా ? అందుకుగాను, పాపము చాకలవానినిఁ జంవునా ! ఇపుడు స్వామివారు కంస సభలో నుచితాసనమునఁ గూర్చుండుటకు బోవుట లేదు. మల్ల యుద్ధము చేయువానికి విలువగలవస్త్రములతో బని యేమి ? \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0098.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0098.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..45dda46c7733e4d23b85a20d5bedb417a30562a3 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0098.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +మరియు నాయుధశాల కావలివారి నేల చంపవలెను ? మల్ల యుద్ధమునం దాయుధములతో బని యేమి ! కావున నీ రెండును గల్పితకథలు. + +ఇట్లు కంససభకు బోయిన శ్రీకృష్ణులవారు తనమీఁదికి వచ్చిన కువలయాపీడమను మదగజమును జంపిరి. చాణూర ముష్టికులను మల్లురను శ్రీకృష్ణబలరాములు మల్లయుద్ధమున జంపిరి. అటుమీఁద శ్రీకృష్ణమూర్తివారు కంసుని, బలరామస్వామివారు కంసునితమ్ములను వధించి, చెరలో నున్న తల్లి +దండ్రులగు దేవకీవసుదేవులను నుగ్రసేనుని విడిపించి యతనికి బట్టముఁ గట్టిరి. + +అచటనుండి బలరామకృష్ణులు కాశీపట్టణమున కేగి యచట సాందీపునియొద్ద విద్యల నభ్యసించి మధురానగరము జేరిరి. కొంతకాల మచట నుండఁగా గంసుని మామయగు జరాసంధుఁడు మధురాపురిని ముట్టడించి శ్రీరామకృష్ణులతోఁ బోరాడి యందు బలరామునిచే బట్టువడి శ్రీకృష్ణులవారిపనుపున విడువఁబడెను. అటుపిమ్మట నాజరాసంధుఁ డనేకపర్యాయములు మధురానగరమును ముట్టడించుటయు, శ్రీకృష్ణాదు లాపట్టణమును విడిచి ద్వారకకు బోవుటయు సంభవించెను. జరాసంధునిబాధల కోర్వక తరువాత శ్రీబలరామకృష్ణులు మధురను విడిచి ద్వారకానగరమును స్వస్థానముగ జేసికొనిరి. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0099.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0099.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e7f11751492671bbd824044062c081bf7d047ad --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0099.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +శిశుపాలున కిచ్చుటకు నిశ్చయింపఁబడిన భీష్మకమహారాజు పుత్రికయగు రుక్మిణీదేవి తనప్రేమను శ్రీకృష్ణులవారి కెఱింగింపఁగా నాస్వామివారు కుండినపట్టణమున కేగి శత్రురాజులు చూచుచుండ రుక్మిణీదేవిని రాక్షసవివాహమున, గొనిపోయి ద్వారకానగరమున యథావిధిగ వివాహ మాడిరి. అటు +మీఁద మరికొందరిని వివాహ మాడి రని యున్నది. ఆ విషయ మిందుతో జతపరుపఁబడిన శ్రీకృష్ణోపన్యాసమునందు గొంత చెప్పఁబడి యున్నది. అమీఁద శ్రీస్వామివారు మురాసురుని నరకాసురుని వధించిరి. అందు నరకాసురునియొద్ద నున్న పదియారువేలమందికన్యలకు శ్రీకృష్ణులవారు భర్తయైనట్లు చెప్పఁబడి యున్నది. ఆవిషయ మిందుతో జతపరుపఁ బడియున్న శ్రీకృష్ణవిషయోపన్యాసమున బరిష్కరింపఁబడి యున్నది. శ్రీకృష్ణులవారు బాణాసురుఁడను వాని నొక యుద్ధమునందు జయించిరి. అపుడు బాణునికి సహాయముగా వచ్చిన శివునితో శ్రీస్వామివారు యుద్ధము చేసి యతనిని జయించి యతనివలన బాణుని గాపాడుటకయి స్తుతి చేయఁబడినట్లు +చెప్పఁబడియున్నది. భారతగ్రంథకర్త యెట్లు కౌరవపక్షపాతియో అట్లు భాగవత గ్రంథకర్త విష్ణుపక్షపాతియైనట్లు కానవచ్చును. కాని , నిజముగ . శ్రీకృష్ణులవారియాధిక్యమునే చెప్పువాఁడు +గాఁడు. ఈవిషయము ముందు విచారింతము . అంతియకాని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0100.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0100.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4a7eef8a3c6f95c365ab3f9bd4a091e66815aae --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0100.txt @@ -0,0 +1,10 @@ +శివకేశవులు యుద్ధము చేయుదురా! అందు నొకరక్కసుని కొరకు యుద్ధము చేసి రఁట, ఏమివింత ! చదువరులే యీ విషయము విచారింపుడు. + +పిమ్మట, బౌండ్రకవాసుదేవుని శ్రీకృష్ణులవారు చంపిరి. + +ఈమీఁద వ్రాసినకథయంతయు భాగవతదశమస్కంధములోనిదై యున్నది. + +ఇంద్రప్రస్థపురంబునధర్మరాజు రాజసూయయాగము జేయఁబూని శ్రీకృష్ణులవారిని రావించెను. అపుడు దిగ్విజయమునకు ముందు జరాసంధునిఁ జంపవలయు ననియు, నతఁ డితరరాజులతోఁ గలిసినయెడల నజేయుఁడై యుండు ననియు శ్రీస్వామివారు ధర్మరాజుతోఁ జెప్పఁగా నతఁడు శ్రీకృష్ణభీమార్జునులను జరాసంధవిజయముకొరకు బంపెను. వారిలో భీముఁడు ద్వంద్వయుద్ధమున నతని సంహరించెను. ఆపయిని ధర్మరాజు రాజసూయయాగము చేయునవసరమున నగ్రపూజను +శ్రీకృష్ణులవారు గయికొని నోటికివచ్చినట్లు తమ్మును దిట్టిన శిశుపాలుని వధించి ద్వారకానగరమును జేరిరి. ఆపిదప సర్వజ్ఞులగు శ్రీకృష్ణులవారు కుదరనిరాయభారముకొరకు ధర్మరాజు పనుపున గౌరవులయొద్ద కేల యరిగిరో యోచింతము. + +శ్రీస్వామివారు రాయభారమునకు బోబోవుముం దర్జునునితో నిట్లు పలికిరి:- \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0101.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0101.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51aeed7c86462d58eda062fabc39af52b7780616 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0101.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +శ్లో. "అహంహితత్కరిష్యామి పరంపురుషకారతః! + దైవంతునమయాశక్యం కర్మకర్తుంకథంచన|| " + +అనఁగా బౌరుషమువలన మీకు జేయఁదగినహితమును జేయుదును. దైవము చేయుకర్మను నే నెట్లు చేయఁగలను ? అని, + +మరియు శ్రీస్వామివారు విదురునిచే నడుగఁబడి తమ రాకనుగూర్చి యిట్లు ప్రత్యుత్తర మిచ్చిరి:-- + +క. "ఎఱుగుదు నేను సుయోధను + కొఱగామియు నతనితోడఁ గూడిననృపులం + దఱుఁ బగ మనమున నిడికాని + యఱుముటయును సంధి పొసఁగదనియు మహాత్మా. + +ఆ. వె. పుడమియెల్ల నొడ్డ గెడవయి గజవాజి + యుతముగా నడంగి యుగ్రమృత్యు + ముఖము సొరఁగ దివురుమూర్ఖత మాన్చుట + యధికమైనవుణ్య మనఘచరిత. + +వ. మానుపవచ్చునే యంటివేని. + +క. దొరకొని పుణ్యముఁ బాపము + నరుఁ డర్థిం జేయుచుండ నడుమ నొకంటన్ + వెర వెడలి తప్పినను ద + త్పరిణతి ఫల మొందు నండ్రు ధర్మవిధిజ్ఞుల్. + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0104.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0104.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41227fc323331dee2e17e5886fa9c08c9c0b8aec --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0104.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +ఓయర్జునా ! నీ విపుడు జ్ఞానులు చెప్పుమాటలను జెప్పచు దుఃఖింపఁదగనివారిని గూర్చి దుఃఖించుచున్నావు. జ్ఞానులగు వారు చచ్చినవారినిగూర్చిగాని జీవించియున్నవారినిగూర్చి గాని విచారింపరు + +నేనును నీవును నిచ్చట గనిపించుచున్న యీరాజులును బూర్వము లేనివారము కాము. +శరీరములు పోయినను నాత్మలు నిత్యమైనందున ముందుగూడ నుండువారమే. + +ప్రతివారికిని దమశరీరములయందు బాల్యము, యౌవనము, వార్ధకము, నను నవస్థ లెట్లు మారుచున్నవో యటులనే యీశరీరము పోయినపిమ్మట గ్రొత్తశరీరములు గలుగుచున్నవి. కావున దెలిసినవారీశరీరము పోవునని దుఃఖింపరు. + +ఇంద్రియములు తమతమవిషయములయందుఁ బ్రవర్తించునప్పు డావిషయభేదములనుబట్టి సుఖదుఃఖములు గలుగుచుండును గాని స్వతస్సిద్ధముగ నాత్మకు లేవు. అవి యొకప్పుడు +వచ్చు, నొకప్పుడు పోవును. కావున నాసుఖదుఃఖములు శాశ్వతములు కావు. వానిని సహింపుము. + +ఓపురుషశ్రేష్ఠుఁడా ! సుఖముఃఖములయందు సమబుద్ధిగల యేవివేకిని విషయేంద్రియ సంయోగములు బోధింపలేవో యతఁడే మోక్షమున కర్హుఁ డగుచున్నాఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0105.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0105.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1cfcf83ed85559049a54919656cb15bf1ee7c07c --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0105.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +అశాశ్వతమైనవస్తు వెప్పటికిని లేనిదే యగును. శాశ్వతమైనవస్తువున కెన్నఁడును నాశ ముండదు. +తెలివిగలవా రీ రెండువస్తువులయాధార్థ్యము నిట్లు తెలిసికొనుచున్నారు. + +ఏయాత్మవస్తు వీసర్వ ప్రాణులయందును వ్యాపించినదో యట్టియాత్మవస్తువును నాశము లేనిదానినిగా దెలిసికొనుము. వృద్ధిక్షయములు లేని యీయాత్మస్వరూపము నెవ్వఁడును +నశింపజేయఁజాలఁడు. + +ఓయర్జునా ! పెరుగుట తరుగుట మొదలగు వికారములు లేనట్టియు దేహాద్యుపాధులు నశించినను దాను నశింపనట్టియు నింద్రియగోచరుఁడు కానట్టియు నీజీవాత్మ నిత్యుఁడు. ఉపాధులయిన యీశరీరములు నాశము పొందుచుండును. కావున యుద్ధము చేయుము. + +ఆత్మ చంపు ననియు జంపఁబడు ననియు నను కొనువారు తెలివిలేనివారు. ఈయాత్మ యెవనిని జంపువాఁడు కాఁడు. ఎవ్వనిచేతను జంపఁబడువాఁడును గాఁడు. + +ఈయాత్మయెప్పుడును బుట్టువాఁడుగాఁడు. ఎప్పుడునుజచ్చువాఁడు గాఁడు. మొదటినుండియు లేకుండి క్రొత్తఁగా గలుగువాఁడును గాఁడు. కొంతకాల ముండి మరల లేకుండువాఁడును గాఁడు. మరి యేమి యనిన జన్మ లేనివాఁడును, నాశము లేనివాఁడును, వృద్ధిక్షయములు లేక యెప్పుడు నొక్కరీతిగ నుండు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0107.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0107.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..78339441c888c96002bef70d8dabb6432441736d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0107.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +కాఁడు. కావున నీప్రకారముగా నాత్మను దెలిసికొని నీవు దుఃఖించుటకు దగవు. + +దీర్ఘములగు బాహువులుగల యోయర్జునుఁడా ! నీ వొకప్పుడీయాత్మను నెల్లపుడు బుట్టుచున్న వానిగాను నెప్పుడును జచ్చుచున్న వానిగాను దలంతువేమో అట్లయినను నీయాత్మను గూర్చి దుఃఖించుటకు దగవు. + +పుట్టినవానికి జావును జచ్చినవానికి మరల బుట్టుటయును నిశ్చితమై యుండఁగాఁ దప్పింప శక్యముగాని యీజనన మరణములవిషయమున నీవు విచారింపఁ దగదు. + +ఓయర్జునా ! మనుష్యాది శరీరములు ప్రకృతినుండి కలుగుచు బుట్టినవెనుక గొంతకాలమువరకు నహంకార మమకారముల కాధారములై కనుపించుచు. మరణానంతరమున దిరుగ నాప్రకృతిలో జేరుచున్న వి. అట్టియీశరీరములవివయమున దుఃఖ మేమి? + +ఒక్కఁ డీయాత్మ నద్భుతపస్తువువలె జూచుచున్నాఁడు. మరియొకఁ డద్భుతవస్తువునువలె జెప్పుచున్నాఁడు. ఇతరుఁ డద్భుతవస్తువును వినునట్టు లీయాత్మను వినుచున్నాఁడు. అట్లు వినియు జూచియు జెప్పియును సాధారణముగ నెవ్వఁడును నీయాత్మయొక్క యాధార్థ్యము నెరుంగ లేఁడు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0108.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0108.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f10863eef99b0d07a2b6d6d65a10d536c2d9d844 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0108.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +సర్వశరీరములయందును వ్యాపించియున్న యీయాత్మ యెప్పుడుసు జంపఁబడదగనివాఁడే. అందువలన నీవు (భీష్మాది) సమస్తజనులనుఁగూర్చియు దుఃఖింపఁ దగవు. + +ఇంతియ కాదు. క్షత్రియుఁడవగు నీయొక్క వర్ణధర్మము నాలోచించినను నీవు చలింపఁ దగవు. క్షత్రియునకు ధర్మయుద్ధమునకంటె నితరమైనమేలు లేదుకదా? + +ఓయర్జునా ! కోరకయే సంభవించినట్టియు, దెరువఁబడిన స్వర్గద్వారమైనట్టియు యుద్ధము నేరాజులు పొందుచున్నారో వారిహపరసుఖములు గలవా రగుచున్నారు. + +నీవు ధర్మయుక్తమైన యీయుద్ధమును జేయవేని నందువలన వర్ణధర్మమును, గొప్పధనుర్ధరుఁడ వనుగీర్తిని, జెడగొట్టుకొని వర్ణధర్మమును విడుచుటవలన గలిగిన పాపమును బొందుదువు. + +ఇంతియకాక నీయపకీర్తిని జనులు శాశ్వతముగఁ జెప్పుకొందురు. గౌరవము గలవాని కపకీర్తి వచ్చిన నది మరణమున కంటెను గొప్పది యగుచున్నది. + +ఓపార్థుఁడా ! నీవిదివరలో నెవ్వరిచే గొప్ప వీరుఁడవని కొనియాడబడుచుంటివో యట్టి మహారథులయిన రాజులు ని న్నిపుడు భయమువలన యుధ్ధమునుండి మరలినవానిగా దలంతంరు. అందువల్ల నిన్ను గౌరవించిన వారే చులకగ జూతురు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0110.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0110.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9dd7974202c5181776cab15a6fe0ba65254f96c0 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0110.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +వీరులందరును ప్రవేశించునట్లు చెప్పఁబడి యున్నది. రెండుమారులు రెండువిధములుగ వర్ణింపఁబడినందున నిది విశ్వరూపము కాదని స్పష్టపడును. లేదా స్వరూపవిమర్శముతో మనకు బని యేమి ? ఏకారణమున విశ్వరూప మను రూపమును గనఁబరచిరో విచారింతము. కౌరవసభయందు విశ్వరూపమును గనఁబరచుటవలన గౌరవులు యుద్ధమును మానలేదు. తాత్కాలికదివ్యదృష్టిచే దర్శించినట్లు చెప్పఁబడినధృతరాష్ట్రుడుకూడ దనకుమారునకు యుద్ధమును మానుమని హితము చెప్పలేదు. అర్జునునకు విశ్వరూపమును జూపుటచే మాత్రము విముఖుఁ డయిన యర్జునుఁడు యుద్ధమున కభిముఖుఁ డయ్యెను. కావున నర్జునునకు శ్రీస్వామివారు తమ +స్వరూపమును జూపి యుందురు. కాని యద్వైతియగు భారత గ్రంథకర్త వర్ణించిన రూపము కానే కాదు. యద్వైతి పంచదేవతారాధనపరుఁడు గావున శక్తికిని స్వామికిని నభేదముగా భావించి యాముఖములో జాపబోవువారు చొచ్చుచున్నట్లు వర్ణించెను. పరమభక్తుఁడును సఖుఁడును నగు +సర్జునునకు గనఁబరచినరూప మితరులకు దెలిసికొన నలవి యగునా? కావున నర్జునునకు శ్రీస్వామివారు స్వస్వరూపమును జూపియుండిన నుండవచ్చును. ఈయంశము వినియున్న కౌరవపక్షపాతి యగు నీగ్రంథకర్త యీయర్జునునకే \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0111.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0111.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1d74bb56bdb1a7a3ecc0c1f0102cb49e19aaef79 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0111.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +గాదు. రాయభారమున కేగినపుడు కౌరవసభలోఁగూడ గొందరికి తత్రాపి అంధుఁడగు ధృతరాష్ట్రున కిదివరకే యొక విశ్వరూపమును జూపించెనను నతిశయోక్తికయి యచ్చట విశ్వరూపమును గల్పించి తనకు దోచినట్లు వర్ణించెను. మరియొకచోట నుతంకుఁడను నొక ఋషికి విశ్వరూపమును గనఁబరచిన +ట్లున్నది. అపుడు పూర్వ మర్జునునకు జూపిన విశ్వరూపమునే చూపె నని చెప్పుచు విరాట్స్వరూపమును వర్ణించెను. గాని చావబోవుకౌరవులు శక్తిముఖమున జొచ్చునట్లు లేదు. అర్జునునకు నుతంకునకును గనఁబరచినరూప మేకవిధ మని చెప్పుచు గ్రంథకర్త భిన్నముగ వర్ణించెను. కావున నుతంకునికథ బ్రాహ్మణప్రభావముకొరకు నొకయతివలనఁ గల్పింపఁబడియుండును. + +అర్జునునకు సారధ్యము జేయుచు నొకనాఁడు మునికోలను మరియొకనాఁడు చక్రమును బట్టుకొని శ్రీస్వామివారు భీష్మునిఁ జంపుటకు బోయినటులను నర్జునునివలన బ్రార్థితు లై తిరుగ నొగ లెక్కినటులను జెప్పఁబడి యున్నది. భారతగ్రంథకర్త కౌరవపక్షపాతి యని యుపోద్ఘాతమునఁ జెప్పఁబడియే యున్నది. ఆయావిషయము లన్నియు నచ్చటనే చర్చించి పరిష్కరింపఁబడి యున్నవి. + +ప్రతిపక్షమువారగు పాండవులపక్షమున నున్న యీ శ్రీకృష్ణమూర్తిని నీగ్రంథకర్త తూలనాడక యుండునా? \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0112.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0112.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..933388154fd4f0bcf0de2ee018562a1d763fe68d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0112.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +సర్వేశ్వరుఁ డయినవాఁడు యుద్ధము చేయనని ప్రతిజ్ఞచేసి భీష్మునిమీఁదికి మునికోలను జక్రమును బట్టికొని వెళ్లునా? చదువరులే యోచింపుడు ? + +పదియేఁడవనాఁటియుద్ధమున ధర్మరాజు యుద్ధమునం దలసి శిబిరమున కేగెను. అట్లేగిన యన్నయొక్క క్షేమమును దెలిసికొనుటకు నర్జునుఁడు కోరఁగా 'ఇతఁడు కొంత యలయిక దీర్చికొనుట కిదియె సమయ' మని తలఁచి శ్రీస్వామివారు రథమును బాండవశిభిరమునకు బోనిచ్చిరి. అప్పు డీ +కృష్ణార్జును లిద్దరును గర్ణునిఁ జంపి యావార్త తనకు దెలుపుటకయి వచ్చి రని తలఁచి ధర్మరా జుప్పొంగెను. పిదప నిజమైన కారణము దెలిసికొని 'కర్ణుని జంపక యుద్ధభూమినుండి వచ్చితివా ' యని యతికోపముతో నర్జునుని దూలనాడుచు 'నీచేత గాకపోయినయెడల నీధనుస్సుగుగాండివ మును శ్రీకృష్ణులవారి చేతి కి 'మ్మని కోపముతోఁ బలికెను. ఈయర్జునుఁడు తనగాండివము నితరుల కిమ్మని యెవ్వఁడు చెప్పునో వానితలఁ దునుముటకు మానసికశపథముఁ జేసికొని యున్నాఁడు. అందునుబట్టి ధర్మరాజుతలఁ దునుముటకు యత్నించెను. అపుడు శ్రీస్వామివారట్లు గాకుండజేసి యందుకు బ్రతిగా ధర్మరాజును దూలనాఁడుమని సమాధానపరచిరి. అ ట్లన్నను దూలనాడి యందుకుగాను దనవథకు బ్రయత్నింపఁగా నట్లు జరుగకుండ శ్రీస్వామివా \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0113.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0113.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..90eac4b7b3bd3ebfdc5bc8839db499e875f6989e --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0113.txt @@ -0,0 +1,17 @@ +రాటంకపరచి యాత్మవథకు మారుగా నాత్మస్తుతినిఁ జేసికొమ్మని బోధపరచిరి. అంతట నట్లు తూలనాడఁబడి ధర్మరా జరణ్యమునకుఁ బోవ సమకట్టగా శ్రీకృష్ణులవారు కొన్నిహితవాక్యములనుఁ జెప్పి మరలించిరి. అప్పుడు ధర్మరా జిట్లు పలికెను :-- + +క. "ఇది యట్టిద మోసంబున + బదిలుఁడగా కేను మున్ను పదిరినకతనన్ + హృదయము గలఁగిన నా కె + య్యదియును దోసమి నికారి నైతి మహాత్మా. + +అ. ఇట్టి నన్ను ననునయించి బోధించితి + కరుణ సేర్మిజేసి గారవమున + నజ్ఞులైన మమ్ము నాపత్సయోనిధి + మునుఁగుకుండఁ గాచి తనఘమూర్తి." + +ఆపయిని గృష్ణార్జును లుభయులును ధర్మరాజునొద్ద సెలవును బొంది కర్ణునిఁ జంపుటకు యుద్ధభూమికి మరలఁ జేరిరి. + +ఈపయికథలో గ్రహింపవలసిన విషయములు మూడు కలవు :- + +1. ఎవఁడుగాని మనస్సునందు శపథము చేయఁగూడదు. అది రహస్యమైనది యైనందున గురుపితృభ్రాతృమిత్రాదులకు సహా బాధ కలుగును. అట్లనే యీయర్జునునిప్రతిజ్ఞవలన \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0114.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0114.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5a9e0859c22161bb6bba2a65b0b559d2dee68d40 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0114.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ధర్మరాజునకు బ్రాణోపద్రవము సంభవింపబోయెను. అయితే శ్రీస్వామివారి యనుగ్రహమువలన నట్లు కాక తప్పిపోయెను. + +2. జ్యేష్ఠభ్రాతను దూలనాడుట యతనిని వధించుటతో సమమని శ్రీస్వామివారు సెల వచ్చిరి. పూజ్యులగువారిని నిందించు నలవాటు అందలిదోషమును దెలియక జనులకు వాడుక గాగలదు. సాధారణముగ నితరులనుగూడ నిందించుట తప్పు, అది మర్యాద కాదు. + +3. ఆత్మస్తవ మాత్మహత్యవంటిదే యని శ్రీస్వామివారు సెల విచ్చిరి. ఆత్మ స్తుతి యనఁగా దనవిషయము తెలియనివారియెదుట దాను నేర్చినవిద్యను జెప్పుకొనుట కాదు. ఒకఁడు తాను చేసినదానిని నీతిబోధకముగాఁ జెప్పుకొనుటయు గాదు. అట్లు గాక విద్యయందుగాని బుద్ధియందు గాని దేహబలమునందుగాని శౌర్యమునందుగాని, ధనము, దానము, తపస్సు, కీర్తి, నేర్పు మొదలగు వానియందుగాని తనకంటె నధికులు లేరని గొప్పకొరకు జెప్పుకొనుట యాత్మస్తుతి. + +శ్రీస్వామివారిచే జేయఁబడిన సంజ్ఞవలన భీముఁడు దుర్యోధనునితొడలు విరుగఁగొట్టె నని చెప్పఁబడి యున్నది. దుర్యోధనునితొడలు విరుగఁగొట్టుదు నని కౌరవసభలోఁ బ్రతిజ్ఞ చేసియుండిన భీమున కొకరు సంజ్ఞ చేయవలెనా ? దుశ్శాసనునిఁ జంపినరోజున సహా రెండవప్రతిజ్ఞయగు దీని నెరవేర్ప \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0115.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0115.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2750eafdb38886fa4766716cf58712e9687e6e30 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0115.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +వలసియున్నదని భీముఁడు చెప్పియే యున్నాఁడు. బలరాముల వారికి శ్రీస్వామివా రిచ్చినయుత్తరములో సమయ మెఱిఁగి ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చుకొనె నని యున్నది. కావునఁ బాండవపక్షమున నున్న సర్వేశ్వరునకు మచ్చ దెచ్చుట కీవిషయమును గ్రంథకర్త కల్పించి యుండును. + +నాటిరాత్రి పాండవులను శిబిరమున నుండనీయక యోఘవతీనదీతీరమునకు రథములతోఁగూడ శ్రీస్వామివారు పిలుచుకొనిపోయి రనియు, అందుచే బాండవు లశ్వత్థామచేఁ జంపఁబడక తప్పిపోయి రనియు నున్నది. అశ్వత్థామ చేయఁబోవు ఘోరకృత్యము నదీతీరమునకు జేరుటకుముందు శ్రీస్వామివారికిఁ దెలిసియున్న యెడల బాండవసేననంతను రక్షించి యుందురు. సర్వజ్ఞునకు దెలియదా యని యంటిరేని, అశ్వత్థామ రాత్రి మించినపైని దుర్యోధనునియొద్ద కేగి యతని +దురవస్థను జూచి యర్థరాత్రా నంతరమున నీదుష్కార్యమును జేసెను. కావున బాండవు లానదీతీరమునకు బోవకముం దీవిషయము శ్రీస్వామివారికిఁ దెలియవచ్చుటకుఁ బ్రసక్తిలేదు. అశ్వత్థామ యీదుష్కార్యమును జేయఁ బూనినప్పుడెకదాహస్తినాపురమున ధృతరాష్ట్రునియొద్దనున్న శ్రీస్వామి కావిషయము హృదయగోచర మైనది ? మరి యేమి యనిన : యుద్ధము సమాప్త మైనపిదప బాడుపడిన యాస్థలమునందు నాటిరాత్రి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0116.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0116.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1f2bf6c15e3e590b61cd4b3a1367495dba84b260 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0116.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +యుండఁగూడదని నిర్మలమైన నదీతీరమునకు పాండవులను దీసికొనిపోయి యుందురు. ఆపిదప యుద్ధానంతరకథ యశ్వత్థామాదులచరిత్రములలో వ్రాయఁబడి యున్న ది. + +పిమ్మట శ్రీస్వామివారు ధర్మరాజునకు స్వయముగ రాజ్యాభిషేకమును జేసిరి. ఇట్లు పట్టాభిషిక్తుఁ డయ్యును ననేకులగు తనవారు యుద్ధమునందు మృతు లయినందుకు వగచుచున్నందున +శ్రీస్వామివారు సోదరయుక్తముగ నతనిని భీష్ముని పాలికిం బిలుచుకొనిపోయి యాకురువృద్ధువలన ననేకధర్మములను జెప్పించి మనఃకల్మషమును బోవునట్లు చేసిరి. అయితే సర్వము దెలిసిన శ్రీస్వామివారు తాము స్వయముగ ధర్మోపదేశము జేయక భీష్మునిచే ధర్మరాజునకు ధర్మాధర్మముల నేల +చెప్పించిరో విచారింపవలసి యున్నది + +శ్రీస్వామివారే వానినివివరింపవలసివచ్చినయెడల నాయా విషయములయొక్క నిజస్వరూపములను జెప్పవలసి వచ్చును. అప్పుడు ధర్మరా జతనిస్వభావమునుబట్టి రాజ్యమును విడుచుకొని తపస్సు జేయుటకు బోవును. వ్యాసాదిఋషులచేఁ జెప్పించినను నించుమించుగ నిది యేఫల మగును. కావున నీధర్మరాజు ముందు ప్రజలను శిష్టాచారముచొప్పున వర్ణాశ్రమమత విషయములకు లోబడి పరిపాలనము జేయవలసినవాఁడయి యున్నాఁడు. మరియు జ్ఞానులుగాని ప్రజ లనేకమత సంబంధపు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0117.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0117.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2bac0894382517a4b1b052dbc0c955f89a472c9e --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0117.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +నీతివిషయకగాధలను నిజములగు వానిగ నమ్మియున్నవారు. కావున భీష్ముం డక్కాలపువారిలో వాడుకలో నుండు ననేక ధర్మములను నీతులను గాధలను మతసంప్రదాయములు మొదలగువానినిఁ జక్కగ నేఱిఁగినవాఁ డగుటచేత నతనివలననే ధర్మరాజుయొక్క మనఃకల్మషమును శ్రీస్వామివారు తీర్పించిరి. ఆపిదప గొన్నిదినములవరకు హస్తినాపురముననుండి మరల ద్వారక కేగి ధర్మరాజు చేయునశ్వమేధయాగమునకు గుటుంబసహితముగ వచ్చి యాగానంతరమున దిరుగ ద్వారకకు దయచేసిరి. శ్రీస్వామివారు ద్వారకలో ననేకసంవత్సరములు విజయముచేసి తమవలన నీలోకమునకు గావలసినపనులను నెరవేర్చి తుద నుధ్ధవునకు బరమార్థోపదేశము జేసి బలరామసహితులయి వైకుంఠలోకమునకు దయచేసిరి. + +ఈస్వామివారి యనుమతిని బురస్కరించుకొని వ్యాసులవా రప్పటికి ఖలమై సంకీర్ణములయి యున్న వేదములను వేరు పరచి రనియు బ్రహ్మసూత్రములను జేసి రనియు నిప్పటిగ్రంథకర్తలు కొందరు చెప్పుచున్నారు. + +వ్యాసుఁడు శ్రీకృష్ణులవారికాలమునాటివాఁడే కదా? శ్రీస్వామివా రవతరించుటకు దుష్టనిగ్రహమే గాక యిట్టి కార్యములు చేయుపనియుఁగూడఁ గలదు. వారు క్షత్రియులు గావున బ్రాహ్మణుడును ఋషియు నగు నీవ్యాసునిచే నిట్లు చేయించి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0118.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0118.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..567a706c67d8f177021a5916e9b45db9cdb0f631 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0118.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +రనుదానిని మనము నమ్ముటకు సందియ మేమి ? అందునుండియే కదా! 'వ్యాసోనారాయణోహరిః ' అని వ్యాసులవారికిఁ బ్రసిద్ధి కలదు. + +ఈభాగవతగ్రంథకర్తయగు మొదటివాఁడు. విష్ణుభక్తుఁడును నతనిబరాత్పరుఁ డని నమ్మినవాఁడును నయి యున్నాఁడు. అచ్చులేనికాలములో నిట్టిగ్రంథములు తాటియాకుపుస్తకములలో వ్రాయఁబడియుండుటనుబట్టి మతాభిమానులు వారిమతమును బుష్టిచేయుకొరకు గొన్ని గాధలను, మతాంతరులు మనమతసంప్రదాయములయందును మనచే నమ్మఁబడినత్రిమూర్తులయందును లోపములను వ్యంగ్యముగ వ్యక్తపరచు దురుద్దేశముతో గొన్ని కొన్ని కథలను గల్పించిరి. అందు నీభాగవతమున బోపదేవుఁడను బౌద్ధమతాభిమాని ప్రచ్ఛన్నముగ మన మతస్థులతోఁ గలిసి, మన మెవ్వని బరాత్పరునిగ నమ్ముచున్నామో యట్టిశ్రీకృష్ణునియం దయుక్త ప్రవర్తనను గనబరచు దురుద్దేశముతో జలక్రీడ, రాసక్రీడ, పోడశ సహస్ర కన్యాపరిగ్రహము మొదలగుగాధలను నేర్పుతోఁ గల్పించి చేర్చెను. ఆగాధల ససందర్భము లని యోచింపక యసందర్భములకు మరికొన్ని యసందర్భములను గల్పించెడి స్వభావము గల మనపండితులు శరీరిశరీరన్యాయమును దెచ్చిపెట్టికొని పైగాధలవిషయమున సమాధానపడి యితరులకు బోధపరచు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0119.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0119.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fd0fa790ca625462fbc51a95b94ad55d7cb74199 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0119.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +చున్నారు. ఇట్లు విమర్శనము లేని మనపండితులవలన మనయార్యమత మన్యమతస్థుల కాక్షేపణీయ మగుచున్నది. ఈబోపదేవుఁడను వానికాలమునాటికి శ్రీకృష్ణులవారే పరాత్పరులని +నమ్మినవారు హెచ్చుమంది యుండి యుందురు. అది బౌద్ధమతమునందు యుక్తప్రవర్తనవలననే ముక్తి కలదు గాని జపతపోహోమార్చనాదులవలన ముక్తి లేదనుసిద్ధాంత మగుటచే నెవ్వని నప్పటి ప్రజలు పరాత్పరునిగ నమ్మియున్నారో యట్టి వానిప్రవర్తనము మంచిది కాదని చెప్పి బోధపడచుటచేత శ్రీకృష్ణులవారియందు బరాత్పరుఁడనునమ్మకము కొందరికి బోయి బౌద్ధమతములో సులభముగ జేయుండి యుందురు. ఇక్కాలవువివేకముగల కొందరుపండితులు రాసక్రీడాదిగాధల గ్రంథశైలినిబట్టి యోచింపఁగా దదితర భాగములశైలి ననుసరించి యుండలేదని చెప్పుచున్నారు. + +ఇటులనే కేవలమతగ్రంథములయందు శంకరరామానుజ మధ్వాచార్యులశిష్యపరంపరవారు వారివారి మతముల పుష్టికయి కొన్ని కొన్ని గాధలను గల్పించియున్నారు. + +__________ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0123.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0123.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0cb07df055499830a4e9fe25b3a467a6130fb58 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0123.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గ్రంథ మని యెంచవచ్చును. ఈగ్రంథములు శ్రీకృష్ణులవారి కాలముపిదప ననేకశతసంవత్సరముల తరువాత వ్రాయఁబడినవని నందుకు రుజువుగా నే నొకటి రెండు దృష్టాంతములను జూపించు చున్నాను. వానినిఁబట్టి యీపురాణములలోఁ గల పరస్పరభేదములును, అందునుబట్టి మనమనస్సుల నాటియున్న యసత్యపుభావనలును దెలియును. + +(1) శ్రీకృష్ణులవారు బాల్యమునందు, బూతనవలనఁ జంపఁబడక విడువఁబడి రని యున్నది గదా! భాగవతములోఁ బూతన ఖేచరిగా శ్రీకృష్ణులవారినిఁ జంపుటకు వచ్చి నని చెప్పఁబడి యున్నది. హరివంశములో నాపూతన కంసునిదాదీ యని చెప్పఁబడి యున్నది. భాగవతములో మరియు నది భయంకరమైనరాక్షసి యని యెన్నఁబడి యున్నది. అయితే విష్ణుపురాణములో బిల్లలను జంపునది యని మాత్రము చెప్పఁబడియున్నది. శిశుఘాతిని యనునామమునకుఁ బదులుగా గంసుని దాది యని హరివంశములోను భీతికరమైనరాక్షసియని భాగవతములోను జెప్పఁబడియుండును. ఇట్లుండగా, 'ధీరేంద్రనాద్ పాల్ ' గారు పూతన యనునది యొకవిధమైన భయంకరమైన శిశువ్యాధి యని చెప్పుచు వైద్యవిషయమునఁ బ్రశస్తములగు గ్రంథములలో నొకటి యగు శుశ్రుత మను దానిలో నిదియొక వ్యాధి యైనటులఁ జెప్పబడిన దని గొప్పయాధారమును \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0124.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0124.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5cd65986933e7de3b1990fc258a77cc7fa0a7f57 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0124.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +గనఁబరచిరి. మరియు బూతన యనుశబ్దము స్త్రీలింగము. ఆహేతువుచేత భాగవత, హరివంశకర్త లిది రాక్షసి యని, కంసునిదాది యని బహుశ: వ్యవహరించియుందురు. విష్ణుపురాణములో శిశుఘాతిని యని మాత్రము చెప్పఁబడియున్నది గాన నాగ్రంథకర్త లావ్యాధిని రాక్షసిగాను, దాదిగాను నేవిధముగ భ్రాంతి నొందిరో చూడుఁడు. తమభ్రాంతిని స్థాపించుటకుగా నసందర్భపుకథను పూతననుగురించి కల్పించిరి. ఈ పైయుదాహరణనుబట్టి శ్రీకృష్ణులవారినిగురించి వ్రాయఁబడినచరిత్ర లనేకసంవత్సరములపిదప వ్రాయఁబడిన వనునదియు, నాగ్రంథకర్త లొకవిధముగ జరిగినవానిని బొరపాటున మరియొకవిధముగ దీసికొనినదియు, వా రట్టివిరుద్ధా భిప్రాయములను స్థాపించుట కెట్టికథలను జేర్చినదియు మీకిప్పుడు విదితమే గదా! + +(2) మరియు పైఁ జెప్పఁబడిన యన్నిగ్రంథములయందును శ్రీకృష్ణులవారు కాళియనామము గల నాగాధిపతియగు నొక గొప్పసర్పముతో యుద్ధముజేసి నాగస్త్రీల యొక్క ప్రార్థనపైని బ్రాణములతో నానాగాధిపతిని విడిచిపెట్టిరని చెప్పఁబడి యున్నది. నాగ యనుశబ్దము సర్పమునకు వర్తించును. అందునుండి యాగ్రంథకర్త లాకాళియునిసర్పము క్రింద భ్రమసి తీసికొనుచు నాస్త్రీలను వర్ణించుటలో వారు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0125.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0125.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b60f93b532005cf2ac96eeb4b5fa1ffc5756e3a6 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0125.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మాటలాడు శక్తిగలవారనియు విలువగల కర్ణహస్తపాదాభరణములను ధరించియుండి రనియు వర్ణించిరి. పాము లైనచో వానికి గర్ణములు హస్తములు పాదములు నుండునా ! అవి +యట్టియాభరణముల నెటులధరించెను. ఆయితే నా రెవరనిన యమునానదీతీరపుటడవులలో నివసించు నాగులను బేరు గల యొకజాతిప్రజలై యున్నారు. అందునుండియెకదా శ్రీకృష్ణులవారు కాళియు, నాయడవి విడిచిపోవలసిన దని యాజ్ఞాపించినటులను నాయుత్తరువుప్రకార మాతఁ డట్లు విడిచిపోయె ననియు జెప్పఁబడి యున్నది. ఈవిధముగనే యీగ్రంథ కర్త లనేక సంవత్సరములపిదప వ్రాసియుండుటంబట్టి యొకదానికి మరియొకటిగ భ్రమసియున్నారు. మరియెక చిన్న దృష్టాంతమును జెప్పుచున్నాను. కొందరుగ్రంథకర్తలు చెప్పుటలో శ్రీకృష్ణులవారు జన్మించినప్పుడు గాఢాంధకార మనియు, నపుడు విశేషవర్షము గురియుచుండిన దనియును, మరికొందరు చెప్పుటలో నారాత్రి యతిస్వచ్ఛమైనదియై యుండిన దనియుం జెప్పిరి. ఈవిధముగ బైవిషయములయందు గ్రంథకర్తలు +భిన్నాభిప్రాయులై యుండుట చేత జదువరుల కేవిధమైన చెరుపును సంభవింపకపోయినను మనయార్యమతస్థులందరి దురదృష్టముకొలఁది. నాగ్రంథకర్తలు విశేషపాతిత్యకరములగు నట్టియు వచించుటకు లజ్జాకరములగు కేవలాసత్యదోషములకు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0127.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0127.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40f4daf6d1056cafc3dd7c355e29e62c7548e286 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0127.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +విపులముగను, హరివంశవిష్ణుపురాణములయందు స్వల్పముగను గలదు. ఇట్టివి మరి రెండంశములు భాగవతమునందుఁ జెప్పఁబడి యున్నవి. + +(2) శ్రీకృష్ణులవా రొకసరస్సునందు వస్త్రవిహీనలై జలక్రీడ లాడుచుండుయువతుల వస్త్రముల నపహరించినటులను ; + +(3) కొందరు బ్రాహ్మణస్త్రీలు శ్రీకృష్ణులవారిం జూచి మోహించినటులను గలదు. + +ఇట్టి గ్రంథకర్తలయొక్క యసందర్భపు టూహలతో నిండియున్న యీకథలను గొంచెమైన దెలివి గలిగి యుక్తాయుక్త వివేచనముం జేయువారి కెవ్వరికిని నమ్ముటకు వీ లుండునా ? ఒకవేళ నాకథలు గ్రంథకర్తలయొక్క కేవలామాయికములైన పొరబాటులై బహుశః ఉండియుండవచ్చును. ఈ పైమూడు +విషయములు జరుగునప్పటికి శ్రీకృష్ణులవారికి 11 సంవత్సరముల వయస్సు గలిగి యుండెను. అట్టిబాల్యావస్థలో నుండువారికి సంభోగవాంఛ గలిగియుండునా ! అయితే వారు సాధారణమైన బాలురు కా రనియు విష్ణు, లేక, మూలవిరాట్టుయొక్కయవతార మని కొందరు చెప్పవచ్చును. గాని యీవిధమైనయుత్తర మాకథలకు బలహీనతనే కలుగఁజేయుచున్న యది. మూలవిరాట్టుని యవతారమునుధరించినవారును, మనకు సృష్టికర్తయు, రక్షకుఁడును, సన్మార్గప్రదర్శకుండును, నింద్రియా \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0128.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0128.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b0667450cbd876574804059dc62b8e161ca308c3 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0128.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +తీతుండును, దోషశూన్యుండును, అనవధికాతిశయకల్యాణ గుణగణుండును, సర్వజ్ఞుండును, జితేంద్రియుండు నని ప్రసిద్ధిని వహించిన శ్రీకృష్ణులవారు పాపకరమైనట్టియు, మోహూద్రేకమును గలిగించునట్టియు నిట్టికార్యములను జరిగించియుందురా విచారింపుడు! అది నిజము కాదు. మరి యే మనిన నప్పటికాలములోను, నరుదుగ నిప్పుడును , పర్వతవనవాసులలో స్త్రీపురుషులు కలిసి యాడుట, పాడుట, మనదేశమందు మామూలయియే యున్నది. ఇంతియెకాక నాగరికతగల +యూరపుదేశస్థులకు సహా యటుల నాడుట మామూలు మర్యాదయయి యున్నది. ఈగ్రంథకర్త లట్టిప్రజలయొక్క మామూలుమర్యాదలను దెలియనివారై యారాసక్రీడకు విపరీతార్థమును దీసికొనిరి. + +ఇక స్త్రీలయొక్కవస్త్రముల సపహరించిన విషయము శ్రీకృష్ణులవారు బాల్యావస్థ ననుసరించి వినోదార్థముగ జరిగించి యుండవచ్చును. లేదా స్త్రీలు వస్త్రవిహీనలై సరస్సులందును, నదులందును, స్నానములు చేయుఁగూడదని యుపదేశము జేయుకొరకు బహుశః అటుల జేసియుండ వచ్చును. + +ఈవిధమగు నభిప్రాయముచేతనే బ్రాహ్మణస్త్రీలుకూడ నా గోపబాలురలో నాహ్లాదకరమగు, సౌకుమార్యముగల యా \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0129.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0129.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d6d5b361c69e3a048c91b4df60a676172794ddbb --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0129.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +పిల్లవానినిఁ జూచి యతిప్రేమ గలవారై యుండవచ్చును. మగవారికంటె స్త్రీలు పిల్లలను జూచునపుడు హెచ్చుగ బ్రేమించుట స్వభావగుణమైయున్నది. ఇంక నాభగవంతుని విషయమున జెప్పనేల ! + +అవతారములవిషయమై ఆనిబిసెంటుదొరసాని యిచ్చిన యుపన్యాసములలో శ్రీకృష్ణులవారి విషయమై యాయువతులకు గల నిష్కల్మషమైనట్టియు, భక్తియుక్త మైనట్టియు, బ్రేమను వ్యక్తపరచుట కింతకంటె జెప్పుట కెక్కువమాటలు లేవని చెప్పుచు నీవిషయములలో విశేషపరిశీలనజేసినచో సంభోగ +వాంఛతో గలీసినయుద్దేశ మేమియు లేనటుల స్పష్టపడగలదని చెప్పెను. + +పై మూడువిషయములు, 'ధీరేంద్రనాద్ ' గారు కూడ నిరుత్తరమగువిధమున నాక్షేపించిరి. వారు చెప్పిన దే మనిన ఈయంశములలో నేమాత్రము నిజ ముండినను మహాభారతమునందు సభాపర్వమున శిశుపాలుఁడు శ్రీకృష్ణులవారిని నోటికి వచ్చినటులఁ దూషించునపుడు వారియొక్క యిట్టివ్యభిచారములనుగురించి ధూషింపక యుండునా యని నుడివెను. మరియు నాగ్రంథమునం దెచ్చటను శ్రీకృష్ణులవారు స్త్రీలోలు లని చెప్పఁబడియుండలే దనియు, అంతకు నవీసగ్రంథమగు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0130.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0130.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e70697538a4dc9b60e59c288f634670e48e0173 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0130.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +విష్ణుపురాణములోఁగూడ నాప్రశంస యేమియు లే దనియుఁ జెప్పెను. + +మరియు రాథవిషయమున మిగులనవమానకరమగు నొకగొప్పతప్పుటభిప్రాయము గలదు చూడుఁడు. రాథ యను నామము భారత, భాగవత, హరిపంశ , విష్ణుపురాణములయం డెచ్చటను గానరాకపోయినను బ్రహ్మవైవర్తపురాణమునందు రాథ యనునాపెతో శ్రీకృష్ణులవారి కొకసంబంధము గలదని గొప్పతప్పుకథ వ్రాయఁబడెను. ఈక్రొత్తపురాణ మసందర్భములగు మనుష్యులయొక్క యూహలకు మించినవ్యవస్థలతో నిండియున్నది. ఆయమ శ్రీకృష్ణులవారికి మేనమామభార్య యనియును శ్రీకృష్ణులవారియందు విశేషమోహపరవశయై యుండెననియును జెప్పఁబడియున్నది. అమెవిషయమై 'ధీరేంద్రనాద్ పాల్ ' గారు కవులయొక్క కల్పనావ్య క్తి దప్ప మరి, యొకటి కా దని చెప్పుచున్నారు. అయితే ఆమెవిషయము కవులయొక్క పెద్దతప్పయియే యుండవలెను. గాని యామె +కేపల కవికల్పిత కా దని నాయభిప్రాయము. ఏలనంటే ఆమెవిగ్రహము శ్రీకృష్ణవిగ్రహమునకు బ్రక్క నుంపఁబడి యిండియాదేశమునందంతట నారాధింపఁబడుచున్నయది. కవి కల్పిత యైనచో నటుల నారాధింపఁబడునా ! నే నామెను శ్రీకృష్ణులవారియొక్క ముఖ్యభార్యయగు రుక్మిణీయే యని +. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0131.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0131.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..711c27995dc75557fa8ad87abc85083496c7dbe4 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0131.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +దృఢముగను, నిస్సంశయముగను జెప్పఁగలను. మరికొన్ని దేవాలయముల యం దిరుపార్శ్వముల యందును రుక్మిణీసత్యభామలు గల శ్రీకృష్ణులవా రారాధింపఁబడుచున్నారు. గాని నాకు దెలియవచ్చినస్థలములలో నెచ్చటను రుక్మిణీదేవిమాత్రము గల శ్రీకృష్ణులవా రారాధింపఁబడలేదు. రుక్మిణి యనఁగా లక్ష్మీదేవియొక్కయవతారమే యని మనకందరికిం దెలిసినదియేకదా? అట్టిలక్ష్మితో మాత్రము వారి నారాధించుటకుఁగా నీరెండువిగ్రహములు గల యాలయములం గట్టించి ప్రజలు పూజింపగోరి యుండవచ్చును. ఈవిధముగ స్త్రీపురుషద్వంద్వనామములనుచ్చరించునపుడు స్త్రీనామమును ముందుగాను బురుషనామమును వెనుకగాను నుంచి చెప్పుట కలదు. అనఁగా సీతారామ, లక్ష్మీనారాయణ, పార్వతీపరమేశ్వర, అనువిధములు గలవు. అట్టిద్వంద్వనామములు చెప్పునపు డతిసులభముగఁ నుచ్చరింపఁబడుచున్నవి. అయితే రుక్మిణి యను నామము శ్రీకృష్ణనామముతోఁ బయినామములవలె సులభముగఁ బలుకఁబడదు. మరియు బూర్వనిపాతశాస్త్ర +విరోధ మనియుం జెప్పుదురు. + +లక్ష్మీ సహస్రనామములలో రాథ యనుపేరు లక్ష్మికిం గలదు. ఆసహస్రనామములలో శ్రీకృష్ణనామముతో రాథయను పేరుతప్ప దదితరనామము లంతసులభముగ గలిపి పలుకఁబడవు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0132.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0132.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f00d16eeaacbafae428aa33759620192965112a8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0132.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +గనుక మనకు బూర్ణమైనసంతుష్టి గులుగునటుల నారాథాకృష్ణులు లక్ష్మీనారాయణులయవతారము లని పూజింపఁబడుచున్నారు. ఈవిధముగ నాదిని రుక్మిణియు శ్రీకృష్ణులవారును బ్రజలచేఁ బూజింపఁబడుచుండిరి. భాగవతాదిగ్రంథముల యందు శ్రీకృష్ణులవారు రుక్మిణీయుక్తముగనో లేక యష్టభార్యలనువారితోఁ గలిసియో, లేక మరియేవిధముగ బూజింపఁబడవలెనో చెప్పఁబడి యుండలేదు. ఆగ్రంథములు పుట్టిన యనేక శతసంవత్సరములపిదపనే కాక రాధాకృష్ణులవారి ప్రతిష్ఠకు బిదప మరికొన్ని వందలసంవత్సరములకు బ్రహ్మవైవర్తపురాణ కర్త కా నాలుగుపుస్తకములలో రాధ యనుపేరు కానరానందున దనబుద్ధికొలఁది నీరాథ యెవ రని యోచించుటకు స్వల్పబుద్ధితోఁ బ్రయత్నించి యుండవచ్చును. అటుల నతఁడు పరిశీలించునపుడు ప్రారబ్ధముకొలఁది శ్రీకృష్ణులవారి మేనమామ యగు 'రాయన' యను నతని భార్యకు రాథ యనుబేరు గలిగి యుండినట్లు కనిపెట్టఁబడెను. అప్పటికి భాగవతములోఁ జెప్పఁబడిన రాసక్రీడ మొదలగువ్యభిచార కార్యముల నొప్పించుటకుఁ దగినట్టియు ససత్యములైనట్టియు వారివారికిఁ దోచినట్టికథలతో నతనిమసస్సు నిండియుండవచ్చును. అందు నుండి యతఁడు రాయన యనువానిభార్యయగు రాథను +శ్రీకృష్ణులవారితోఁ గలిసి పూజింపఁబడుచుండిన లక్ష్మికిమారుగ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0133.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0133.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fcf67f12f4ff966b389516f4016b607538fdef74 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0133.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +బొరపాటుపడి యుండవచ్చును. తననమ్మకమును దృఢపరచుటకుగా బై నాలుగు పురాణముల యందుఁ జెప్పఁబడిన రుక్మిణీ శ్రీకృష్ణులకంటె రాధాగోపాలకృష్ణు లధికులని చెప్పునంతవరకు గథను బోనిచ్చెను. రుక్మిణీదేవియే రాథయని చెప్పుటకు మీ కేమి యాధారము గల దని సభ్యులగు మీరు న న్నడుగ వచ్చును. అనేకశతసంవత్సరములు గడచినపిదప నిప్పటివలె బ్రజలయొక్క యు, దేశముయొక్కయు, చారిత్రము లుంపఁబడకుండినకాలములో ననేకసంగతులు సుతరాము మరచిపోవుటయు జాలవరకు మరచినవిషయములలో నందుకుబదులు క్రొత్తసంగతులు చేర్పఁబడుటయు వాడుకలోఁ గలదు. ఇందుకు దృష్టాంత మే మనిన : మనలోఁ గొంతమంది తప్ప శ్రీజగన్నాధమనఁగ నేమియు దెలియనివారు కలరు. ఆక్షేత్రమునందు శ్రీజగన్నాధుఁడు, సుభద్ర, బలరాముఁడు నను మూడు విగ్రహములు గలవు. మధురలోఁ బుట్టిపెరిగిన శ్రీకృష్ణబలరామ +సుభద్రలయొక్క విగ్రహములే యివి యని సాధారణముగ నవివేకవునమ్ముకము గలదు. ఇచ్చట మధురలో సుభద్ర, శ్రీకృష్ణ బలరాములకు జెలియలై యున్నది. జగన్నాధునికి నామె భార్యయై యున్నది. ఇంక మూర్ఖపునమ్మక మే మనిన శ్రీకృష్ణులవారు చెలియలినే జగన్నాధములోఁ భార్యగాఁ బొందెనని యున్నది. ఈకథ మేనమామభార్యయగు రాథకథకంటె \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0134.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0134.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2eb3241b24ce6ee870b22b3ae9e5758e920b5554 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0134.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +మిక్కిలి యసంగతము గదా! అయితే నటుల కాదు. శ్రీకృష్ణులవారు జన్మించుటకు బూర్వమే యీజగన్నాధక్షేత్రము గలదు. ఇప్పుడు జగన్నాధములోఁ బూజింపఁబడుచుండినవిగ్రహములనే బలరాముఁడు, సర్జనుడుఁను దీర్థయాత్రలకు వెళ్లినప్పు డచ్చోటునకుం బోయి పూజించి రనుసంగతి మనమిప్పుడు చదివి తెలిసికొనఁగలము. అయితే, ఈపొరపాటెటుల సంభవించినదో విచారింతము. తమసంతానములో బిల్లవానికి బురుషదైవనామమును, నాడుపిల్లకు స్త్రీదేవతానామము నుంచుట మనలో నాచారమై యున్నది. ఇందుకు నిదర్శన మే మనిన : శ్రీసీతారామనామములలో నొకని కుమారునికి రామనామమును, గుమార్తెకు సీతానామము నుంచుట గలదు గదా! ఆ మొదటి సీతారాములు భార్యాభర్తలై యుండినను వారిపేళ్లను ధరించిన యీబిడ్డలిద్దరు సోదరీసోదరులయి యున్నారు. ఈవిధముగనె వారిజననీజనకులు తమబిడ్డలకు జగన్నాథములోఁ బూజింపఁ బడుచుండు శ్రీకృష్ణబలరామసుభద్రలయొక్క నామముల నుంచియుందురు. శ్రీకృష్ణులవారు +తన చెలియలను భార్యనుగాఁ జేసికొనె ననునమ్మక మెంత లజ్జాకరమైనటువంటియు, బావహేతువై నటువంటి తప్పై యున్నదో మీకే విదిత మగుమ. ఈవిధముగనె బ్రహ్మవైవర్తపురాణకర్త రాథ యనునామము గల మరియొకస్త్రీని లక్ష్మీ యనురాథకు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0135.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0135.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c4d77d20022b4d6ce91324efcd9b1c7e6822f36b --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0135.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +బదులుగ దురదృష్టముకొలఁది. బొరపాటుపడి మన మిప్పు డాగ్రంథములోఁ జూచురీతి ససత్యమైనట్టియు, దుష్టమైనట్టి యభిప్రాయమును బొందుటకుఁ గారణమైనది. + +శ్రీకృష్ణులవారినిగురించి మరియొకస్వల్పాంశమును మీకు జెప్పవలసి యున్నది. వా రెనమండ్రుస్త్రీలను వివాహమాడిన ట్లున్నది. ఇందుకు నే నాక్షేపింపను గాని రుక్మిణీసత్యభామాజాంబవతులకు వినాగా మరికొందరు భార్య లుండినటుల మహాభారతమునందుఁ జెప్పఁబడి యుండలేదు. రుక్మిణీదేవికంటె నొకరిద్దరు స్త్రీలను వారు వివాహ మాడియుండినను నెనమండ్రుభార్య లుండినటులఁ దగినయుపపత్తి లేదు. అయినప్పటికి నొక భార్యకంటె నెక్కుడుమందిని వివాహమాడినటుల మన మొప్పక తప్పదు. కాన నేల నటుల జేసికొనిరో చూచెదము. ఆకాలములో నిరాకరింపఁబడదగని రెండాచారములు గలవు, + +(1) ప్రతిరాజును వివాహమైనవాఁడు గాని, కానివాఁడు గాని, యొకరిచేఁ గోరఁబడినపుడు స్వయంవరమునకు దప్పక బోవలసిన దనియు, స్వయంవరమం దాచిన్నదానిచే వరింపఁ బడినచో నామెను దప్పక వివాహ మాడవలసిన దనియు నాచారము గలదు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0136.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0136.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ab0160505dc4bb0d059e3407abeccf75c5006148 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0136.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +(2) ఒకరాజు తనను జయించినరాజునకు దనకుమార్తెనుగాని, చెలియలనుగాని వివాహముకొరకు సమర్పించుట గలదు. అటుల సమర్పించుట, జయింపఁబడినవాని కిష్టముమీఁద నున్నదిగాని, జయించినవానికి మాత్ర మాచిన్నదానిని సంగతిసందర్భములనుబట్టి తనకుగాని తనకుమారునికి +గాని వివాహము జేసికొనుట విధివిహితమైన యాచారమై యున్నది. + +ఇట్టి యాచార సందర్భములవలన నొక భార్యకంటె నెక్కుడుమందిని వివాహ మాడి యుండవచ్చును. +గాని స్త్రీలోలత్వముచేత గాదు. లేదా, మీఁద గనఁబరుపఁబడిన విషయములలోవలె గ్రంథకర్తల పొరబాటులుగ నైన నుండవచ్చును. + +మరియొకచిన్నగాథ కలదు. శ్రీకృష్ణులవారు గొప్ప రాజగు నరకాసురుని సంహరించి యాతనియధీనమై యుండు యువతుల నందరిని వివాహ మాడిన ట్లున్నయది. ఈసంఖ్య బహుశః అతిశయోక్తికొరకు గ్రంథకర్తలచే బదియారువేలు మొదలు పదియారువేల నూటివరకు జెప్పఁబడి యున్నది. ఈపొరపా టెటుల జరిగినదో చూచెదము. ఆస్త్రీలందరికి నానరకాసురుఁడు పతి లేక పోషకుఁడై యుండెను. అతఁడు సంహరింపఁబడగానే స్వభావముచేతనే శ్రీకృష్ణులవారియం \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0138.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0138.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..acdab410813be09b84954dc0fc5392f3316cabd2 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0138.txt @@ -0,0 +1 @@ +విషయమై గలిగియున్న యట్టివిపరీతభావనల నొకవైపు త్రోసివేసి సత్యమైనట్టియు బూజ్యమైనట్టియు నడవడిని మనమందర మవలంబింపవలసినవారమై యున్నారము. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0139.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0139.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9acb0201da85ed590864fbda527f3b524ee7735b --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0139.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రెండవభాగము.

+శ్రీమద్రామాయణము

+ఉపోద్ఘాతము.

+ +దీనిని వాల్మీకియనుఋషి చెప్పినటుల నున్నది. అయితే నాఋషి దీనినంతను జెప్పియుండునా. లేక సూక్ష్మముగఁ జెప్పియుండునా విచారింపవలెను. శ్రీరాములవారిసన్నిధిని గుశలవులవలన నాఋషి పాడించినటుల నున్నది. ఈయిరువదినాలుగువేల గ్రంథమును బ్రభువులకుఁ బాడించి వినుటకు వీలుండదు. కావున సూక్ష్మరూపముగనె పాడించి యుండవలెను. మరియు నీక్రిందఁ గనబరుపఁబోవు ననేకాసందర్భములతో నిండియుండిన దానిని శ్రీస్వామివారు విని యెటుల నంగీకరించి యుందురు? అందువలన నిది యిటీవలఁ జెప్పఁబడియుండవలెను. శ్రీమద్రామాయణమునకు ముందు ఛందోయుక్తముగ నేదియు లేదనియు ముందుగాఁ దనకు స్ఫురించిన, "మానిషాదప్రతిష్ఠాంత్వ మగమశ్శాశ్వతీస్సమాః | యత్క్రౌంచమిథునాదేకమవధీఃకామమోహితం" అను నీశ్లోకమునుబట్టి వాల్మీకి ఛందో \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0140.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0140.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9041dd923ddcaf71857f68f55b6f239250319584 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0140.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +యుక్తముగ నున్నదానిఁ జూచి యచ్చెరువొందె నని యున్నది. అంతకుముందు ఛందోయుక్తముగ నేదియు లేకపోయినయెడల ఛందోయుక్తముగ నుండినటుల నతని కెట్లు దెలిసెను. కవిత్వమునుఁ జెప్పునేరని మనకు ఛందోలక్షణములు దెలియునా? అయితె మరి యెందు కటులఁ జెప్పఁబడిన దనఁగా నాగ్రంథ మన్ని గ్రంధములకంటె ముందుగఁ బుట్టిన దని జనులను నమ్మించుట కటులఁ జెప్పఁబడియుండును. ఉపనిషత్తులు కొన్ని ఛందోయుక్తముగ నున్నవి. అవియుఁగూడ నీగ్రంథమునకుఁ దరువాతఁ బుట్టిన వని నమ్మవలసివచ్చును. మరియు మనగ్రంథముల వరుసనుబట్టి చూడఁగా ముందు వేదములు అనఁగా శ్రుతిస్మృతులు, నాపిదపఁ బురాణములు, తరువాత గావ్యములు పుట్టియుండుటనుబట్టియేకదా ప్రభు సుహృ త్కాంతా సమ్మితము లని నిర్ణయింపఁబడి యున్నవి. ఇంతియకాక యిది శ్రీరాములవారి కాలానంతరమునందును జాలకాలమునకు బుట్టియుండును. ఏల యనిన వనములయందు సంచరింపుచుండు జనులగు వానరులను గోతులుగను నేకశిరస్శుగలరావణుని దశ శిరస్సులుగలవానిగనుఁ దీసికొనిఁ యానమ్మకమునకుఁ దగినటుల నాయా చేష్టలను వర్ణనలను ననేకస్థలములఁ జేసెను. వానరు లనువారు నరులే గాని మర్కటములు గా రని సుగ్రీవుని +కథాంతమందును రావణుని కొకశిరస్సే గల దని యాతని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0141.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0141.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..92869d019ac9f0dbc2fe79356b1899ae22e579d8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0141.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +చరిత్రయందును విపులముగఁ జర్చించి వ్రాయఁబడి యున్నది. కావునఁ జదువరు లిచ్చటఁ దత్తరపడక యాయాకథలను జదువఁ గోరుచున్నాను. ఇందు వానరవిషయము వాచస్పత్యములో వానరశబ్దమువద్దను, బ్రౌన్‌దొరగారివలన సమకూర్పఁబడిన తెనుఁగు ఇంగ్లీషు డిక్ష్ణరీయందు వానర హనుమచ్ఛబ్దముల వివరణమందును వీరు మనుష్యలే యని చెప్పఁబడి యున్నది. + +యూరోపుదేశపుబండితులు కొంద రీగ్రంథశైలినిబట్టి శ్రీరాములవారికాలమె భారతకాలమునకుఁ దరిమిలా దనిచెప్పి యున్నారు. దాని నొప్పుటకు వీలులేదు. ఏమనిన పురాణములయందును శ్రీకృష్ణచారిత్రముగల భారతభాగవతము లందును శ్రీరామకథ చెప్పఁబడియున్నది. శ్రీకృష్ణులకాలవు +వాఁడగు యుధిష్ఠిరుఁ డొకఋషివలన శ్రీరామకథను వినియున్నాడు. కావున శ్రీరాములవారికాలము భారతకాలము కంటె ముందె యయి యుండవలె ననుటలో సందేహ మేమియు లేదు. + +శ్రీరాములవారిసన్నిధిలో వాల్మీకి కుశలవులచేతఁ బాడించినది సూక్ష్మరూపముగ నుండును. ఈగ్రంథమంతయు జాల కాలముపిదప నాఋషిపేరుతో నొకవిష్ణుభక్తుఁడు చెప్పియుండును. బ్రహ్మసూత్రములు చేసినవ్యాసులవారిపేరుతో నన్ని పురాణములు చెప్పఁబడియుండినటుల నిది వాల్మీకిపేరుతోనే \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0142.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0142.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dfe37984fe7d634bf08da788d442b1cee25035ea --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0142.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +యాధిక్యముకొరకుఁ జెప్పఁబడినది. మరియు నీగ్రంథకర్త శ్రీరాములవారినిఁ బరాత్పరుని యవతార మని యెప్పుచుఁ గొన్ని యసందర్భములం జెప్పెను. శ్రీభగవంతుఁ డీలోకములో నవతరించుట దుష్టశిక్షణ శిష్టరక్షణార్థమును దమప్రవర్తనను జూచిన వినిన వారందరు దమవలె యుక్త ప్రవర్తన గలిగియుండుటకు నై యున్నది. తనభార్య నొరుఁడు హరించినపు డామె స్థితిగతులం దెలిసికొని హరించినవానిని శిక్షించుట నీతియే. ఆదుఃఖమునకు దాళలేక యడవిలో శ్రీరాములవారు సాధారణ +మనుష్యునివలె విలపించిరఁట. అరణ్యములో నిర్జనమైనచోట దమ్ముండును దానును నేల విలపింపవలెను. బాణమును ధరించిన శ్రీరాములవారికిఁ జడిసి సముద్రుఁడు ప్రత్యక్షమైనటుల +నీగ్రంథకర్త చెప్పుచు రావణవధకొరకు ససమర్ధనికీవలె నగస్త్యుఁడు శ్రీస్వామివారిని సూర్యుని నారాధింపుమనినట్లును, మాతలి బ్రహ్మాస్త్రమును ప్రయోగింపుమని చెప్పినట్లును రచించెను. ఏమివింత ? తొమ్మిదిసారులు తలను గొట్టినపిదప రావణునితో నొకనాఁడు రాత్రింబగళ్లు శ్రీస్వామివారు యుద్ధమును జేసిరఁట. ఆపైని బ్రహ్మాస్త్ర మేయు మని మాతలి చెప్పినట్లున్నది. తలగొట్టిన దల మొలచుచున్న వానిని శీఘ్రముగ సంహరించుటకుఁ బ్రయత్నింపక యంతకాలమువరకు శ్రీస్వామి +వా రేల సాధారణముగ యుద్ధమును జేసియుందురు ! గ్రంథకర్త \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0144.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0144.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5602be817e21c2fec2e470a22323953844a50c93 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0144.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +శ్రీమద్రామాయణ విమర్శము.

+ +ఈయన సూర్యవంశజుఁడు. అజమహారాజునకుఁ బుత్రుఁడు. రఘుమహారాజునకుఁ బౌత్రుఁడు. ఈయన యరువదివేలసంవత్సరములు రాజ్యపాలనము చేసినపిదప నప్పటికిని బుత్రలాభము లేనందున బుత్రకామేష్టి యను నొకక్రతువును జేసి తనయులను బడసినట్లు చెప్పఁబడి యున్నది. ఈయన +యరువదివేలసంవత్సరము లేకారణముచేతనైనను జీవించి యున్నట్లు మన మొప్పినను నతనిభార్యలు, బంధువులు, మిత్రులు మొదలయినవా రతనితోఁబాటుగ నెట్లు జీవించి +యుండియుందురో వింతగ నున్నది. మరియు నిక్కాలపు వారికంటె నక్కాలపువారి కాయుర్దాయము హెచ్చుగ నుండినను సంతానకాలము మించినపిదపఁ బుత్రలాభముకొరకుఁ బ్రయత్నింపక యరువది వేలసంవత్సరములవరకు నిదానించి సంతానార్ధము ప్రయత్నించుట మరియు వింతగ నున్నది. పాయస మహిమవలన భార్యలు బిడ్డలను గనియుండకూడదా యని యంటిమా ! వివాహ కాలములోగా బరిణయమైనభార్యలకు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0145.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0145.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb13d6f666d1afc84ee7e183482e179485852af5 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0145.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +(అంతకాలము జీవించియున్నట్లు మన మొప్పికొనినను) గర్భోత్పత్తికాలము మించినపిదపఁ బాయస మహిమవలన నైనను గర్భము లెట్లు గలిగినవియో మిగుల నసంభవముగ నున్నది. కావున నరువది వేలసంవత్సరములకాలము నొప్పుటకు వీలు లేదు. మనగ్రంథములలో ననేకస్థలములయందు గాలపరిమితినిఁ జెప్పవలసిన సమయములలో సహస్ర మనుశబ్దము వాడుకజేయఁబడి యున్నది. ఆసహస్రశబ్దమునకు శతస్థానమునకు మీదిది యగు సహస్రసంఖ్య యని మన మెప్పుడును +దీసికొనఁగూడదు. ఆసహస్రశబ్దమున కనేక మని యర్ధముఁ గలదు. కావున వర్షసహస్రము లనఁగా ననేకవర్షము లనియు ననఁగా సంఖ్యచే నరువది యనియు గ్రహింపవలెను. ఈవిషయము దశరథుఁడు విశ్వామిత్రునితోఁ జెప్పినట్లుమాత్రము కనిపించుచున్నది. మరి యెచ్చటను గానరాదు. + +పండితసాధారణముగా నెల్లరు నరువదివేలసంవత్సరములని యభిప్రాయపడుచున్నందున నీవిషయ మింతచర్చతో వ్రాయుట యైనది. కావున నాదశరథుఁ డరువదిసంవత్సరములే ప్రభుత్వము జేసియుండును లేదా జీవించియుండును. అప్పటికాలపువారు మనకంటె దృఢమైనశరీరబలము గలవారగుటచే నాదశరథుఁ డరువదిసంవత్సరములవరకు నిదానించి పుత్రలాభముకొరకుఁ బ్రయత్నపడియుండును \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0146.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0146.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..35357763acde7acf5fdc7f6d69f6ec92126891ba --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0146.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఈదశరథమహారాజునకు జ్యేష్ఠ భార్యయగు కౌసల్యయందు శ్రీరాములవారును, ద్వితీయభార్యయగు సుమిత్రయందు లక్ష్మణ శత్రుఘ్నులును, తృతీయభార్యయగు కైకేయియందు భరతుఁడు ననునలువురుకుమారులు జన్మించిరి. ఈకుమారులు దినదినప్రవర్ధమానులయి విద్యల నభ్యసించుచు వచ్చిరి. అంతట విశ్వామిత్రుఁ డనుమహర్షి దశరథునికడకు వచ్చి శ్రీరాములవారిని తనయజ్ఞరక్షణముకొరకుఁ బంపు మని కోరెను. బాలుఁడగు తనతనయుని నట్లు పంపుటకు వెరచుచున్నయా రాజును వశిష్ఠమహర్షి భయములే దనియు, నాఋషివెంటఁ బంపినయెడల మేలు గలుగు ననియు సమాధానపరచెను. అపు డారాజు శ్రీరాములవారిని వారితో నత్యంతమైత్రిగల +లక్ష్మణుని నాతనివెంటఁ బంపెను. ఈరామలక్ష్మణులు విశ్వామిత్రునిపనుపున నాతనికార్యములనుఁ దీర్చి యాముని వలనఁ దివ్యాస్త్రలాభమునుఁ బొంది వివాహితు లయి యయోధ్య కు వచ్చినపిదప వృద్ధుఁడగు నద్దశరథుఁడు జ్యేష్ఠుఁడగు శ్రీరామునకుఁ బట్టాభిషేకము జేయుటకు సిద్ధపడియుండఁ +గాఁ దనభర్త తనకు బూర్వ మిచ్చెదనన్న వరములను మంధరయను దానిదుర్భోధవలన కైకేయి యడిగెను. + +ఆవరములు :--- పదునాలుగుసంవత్సరములు శ్రీరాములవారి నరణ్యవాసముసకుఁ బంపుటయు, భరతునకు రాజ్యాభి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0147.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0147.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a2420bc7dbd67f64f06ad39b28198cad51232a1 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0147.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +షేకము చేయుటయు నై యున్నవి. ఇవి యాయమకు మనస్సునందుఁ బుట్టినకోర్కెలే యయియున్న యెడల వివాహకాలమునందు రాజ్యశుల్క గాఁ దనతండ్రికి బ్రతిజ్ఞచేసి యుండుటనుబట్టి యామె మూడువరము లడిగియుండవలెను. అట్లుగాక దానినిఁ గలిపి మరియొకవరము నడిగెను. ఆయడుగుటలోనును బదునాలుగు సంవత్సరముల కాలపరిమితికి మాత్రము తనకుమారునకు రాజ్యము గావలె ననునర్థ మిచ్చునట్లుగ నడిగియుండును. అట్లు గానియెడల దశరథుఁ డామెతో శ్రీరాములవారి 'నడవికిఁ బంపువరమును మాత్రము విడుచుకొనుము. నీకుమారునకే రాజ్య మిచ్చెద' నని యేల యడిగికొనును. వరమునందు గాలపరిమితియే లేక పోయినయెడల నొకసారి కాలనియమము లేక యిచ్చినదానినే తిరుగ నిచ్చుటలో నామెకు లాభమేమి ? మరియు శ్రీరాముల +వారు భరతునితో 'మనతండ్రి నన్ను బదునాలుగువత్సరము లడవిఁ బొ మ్మనియు నిన్ను రాజ్య మేలు మనియు నియమించి యున్నాడు' అని యున్నారు. కాలనియమము లేక భరతునకుఁ దమతండ్రి వలన రాజ్య మీయఁబడియుండినయెడలఁ దమయరణ్యవాసానంతరము రాజ్యమును స్వీకరింతురా? చదువరులే యోచించునది. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0148.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0148.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..af234c642ecf46fa25a87358dde4e3776c8c4ba6 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0148.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +స్వలాభకరమైన కార్యమైనను యుక్తాయుక్తవిమర్శనము లేక తొందరపడి ప్రయత్నించినపుడు కైకేయికివలె గావలసినంతలాభము గలుగదు. + +వరములనిర్దేశమును దెలిసికొనక యొక రడిగినవరము నిచ్చెద నని ప్రతిజ్ఞ చేయుటయం దవివేకమువలన నీవరముల నిచ్చిన యీదశరథుఁడు పట్టాభిషిక్తుఁ డగుటకు సిద్ధముగనున్న +జ్యేష్ఠకుమారుని నడవికిఁ బంపుకొనెను. నలుగురుపుత్రులుండియు నొక్కఁడైన దగ్గర లేనిసమయమున మృతినొందెను. ఇట్లు మృతినొందుట కొకశాపకథ కల్పింపఁబడినది. అది కల్పిత కథయైనను నందువలన మనము గ్రహీంపవలసిననీతి యేమి యనిన :- రాజులకు వేట స్వధర్మమైనను మిగులఁ జాగ్రత్తతో వేఁటాడక పోయినయెడలఁ బ్రమాదము సంభవించునని. ఇట్లు శ్రీరాము నరణ్య వాసమునకుఁ బంపి దశరథుఁడు వా రడవికేగిన యారవనాఁటిరాత్రి పరలోకప్రాప్తుఁ డయ్యెను. + +ఈయన మనయార్యమతస్థులచే నిత్యు లని నమ్మఁబడు సప్తమహర్షులలో నొకఁడు. ఇక్ష్వాకువంశజు లందరకును గ్రమముగఁ బురోహితుఁడుగ నుండెను. ఇట్టివానిచే నుంపఁబడిన పట్టాభిషేక ముహూర్తము సహా కార్యకారి కాకపోవుటయే గాక శ్రీరాములవారి కరణ్యవాసకష్టమును గలుగఁజేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0149.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0149.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c3e9782f84f183622003d21d68bd04d2b6427d21 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0149.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +కావున ముహూర్త మనునది పదిమంది చేరుటకును నాపనికి గావలసిససంభారములు జాగ్రత్త పడుటకును వీలగు కాలసదు పాయమును గలిగించునే కాని వారివారి యదృష్టములను +మార్పఁజాలదు. + +ఇతఁడు దశరథమహారాజుయొక్క యష్టమంత్రులలో నొకఁడు. ఇతఁడును నిక్ష్వాకునివద్దనుండి క్రమముగ నా రాజుల కొకమంత్రిగ నున్నట్లు చెప్పఁబడి యున్నది. మహర్షి యగు వసిష్ఠునితో బాటుగ నితఁ డంతకాలము జీవించుటకుఁ గారణము గానరాదు. ఇతఁడు చేయుపని యేమి యనిన : +అంతఃపుర స్త్రీలయొద్దకును, బుత్రాది బంధువులయొద్దకును వార్తలు నడుపుట. వారివారి సౌఖ్యములకు భంగము లేకుండునట్లు కనిపెట్టుట. అంతఃపురస్త్రీలు బయటికి వెడలునపుడు వారి రథసారథ్యము చేయుట మొదలగుపనులుగాఁ గనఁబడుచున్న వి. అంతఃపురసంచారమునకు వృద్ధుఁడగువాఁడే కాని యితరుఁడు పనికిరాఁడు గదా? ఆవృధ్ధత్వములోను వార్ధకము వలనఁ గలిగిన బుద్ధిలోపము లేనివాఁడుగ నుండవలెను. అట్టివానిని సుమంత్రుఁడు అనఁగా (యోగ్యమైన యాలోచనగల వాఁడు) అనువానిగా నేల చెప్పఁగూడదు ? కావున నాపనిలో నేర్పఱుపఁబడిన ప్రతిమంత్రికిని సుమంత్రుఁ డని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0151.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0151.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e99d69864a257f51cc4950a443452ba9773b785 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0151.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +పర్వతముసమీపమునఁ జేరి వానరులు పరితపించుచు బ్రాయోప వేశమునకు సమకట్టియుండఁగా సంపాతి యనువానివలన సీతాదేవిని రావణుడు లంకకుఁ గొనిపోయెనని తెలిసికొని వారు +సముద్రలంఘనముకొరకుఁ బ్రయత్నించిరి. అప్పుడు వారిలో హనుమంతుఁడు సముద్రలంఘనము చేయఁగలనని చెప్పి యట్లు చేసి లంకకుఁ బోయి ప్రచ్ఛన్నముగ నర్ధరాత్రమందు సీతాదేవికిఁ గనబడి యామె నోదార్చి శ్రీరాములవారిచే నానవాలుగ నీయఁబడిన ముద్రికను సమర్పించి యామెకు గల +సందేహములను మాన్పి ప్రతియానవాలుగ శీరోమణినిఁ దీసి కొనెను. + +ఆపయి నింతదూరము వచ్చిన తనను శ్రీరాములవారు రావణునిసంగతిసందర్భముల నడుగుదురని యెంచుకొని రావణునిఁ జూచుతలంపు గలిగి యతనియుద్యానమగు నశోకవనముఁ జెరుపుచుండెను. అపు డతనిమీఁదికి యుద్ధమునకుఁ బంపఁబడిన రాక్షసులను గొందరినిఁ జంపి తుదను రావణుని +కుమారుఁడగు నింద్రజిత్తుచేత నతఁడు పుట్టుపడియెను. ఆ యింద్రజిత్తు హనుమంతుని +రావణునియెదుటికిఁ దీసికొనిపోయెను. అప్పు డారాక్షసరాజుతో దననిజస్థితినిఁ దెలుపుచు బుద్ధులు చెప్పఁగా నతఁడు కోపించి ముందు చంపఁ బ్రయత్నించి విభీషణునిచే వారింపఁబడి తుదకు దోకకు జమురులో \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0152.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0152.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..67e15c47e35214bec52c1dff9895271bba3f250b --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0152.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +ముంచిన గుడ్డలు చుట్టి కాల్చుట యను శిక్షతో హనుమంతుని విడిచిపెట్టను. అంతట నతఁ డామండుచుండెడుతోకతో నూరంతయుం దగులబెట్టి తనక్షేమమును సీతకుఁ దెలిపి యామె కుశలమును విచారించి సముద్రమును దాటి తన నిమిత్తము కాచికొనియుండినకపులతోఁ గలిసి యందరి కానందమును గలిగించెను. సీతను జూచుటకుగా వచ్చి లంకాపురము నంతయు నితఁడు గాల్చినందున (చూచిరమ్మనిన కాల్చివచ్చినావా ?) అనుసామెత యప్పటినుండియు గలిగెను. ఇట్లు వానరు లందరు గలిసి శ్రీరాములవారివద్దకుం బోయినపయిని హనుమంతుఁడు శ్రీస్వామివారికిఁ జరిగినవృత్తాంతమును జెప్పి సీతాదేవియొక్కశిరోమణిని సమర్పించి యతనిహృదయతాపమును +బోఁగొట్టెను. యుద్ధమునం దితఁడు జంబుమాలి, ధూమ్రాక్ష, అకంపన, దేవాంతక , త్రిశిరస్క, నికుంభ, కాలనేమి, మాల్యవంతు లను రాక్షసవీరులనుఁ జంపెను. యుద్ధానంతరమున నయోధ్యకు మరలివచ్చునప్పుడు శ్రీస్వామివారిపనుపున భరద్వాజాశ్రమమునుండి యీకపిశ్రేష్ఠుఁడు భరతునివద్దకు వెళ్లి శ్రీరాములవారిరాక నెఱింగించి సంతోషమును గలిగించెను. శ్రీరామపట్టాభిషేక సమయమున సీతాదేవి శ్రీస్వామివారిపనుపున నీహనుమంతునకు నమూల్యమైనముక్తాహారము బహు.మతి నిచ్చెను. ఇతఁడు శ్రీరామనిర్యాణానంతరము కుశలవుల \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0153.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0153.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a367a68ebc8347d03015aa40dea9d4a2074dc56b --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0153.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +యొద్ద మంత్రిగ నుండినట్టు లయోధ్యలోని శ్రీహనుమంతుని దేవాలయమువద్ద గొందరు చెప్పియుండిరి. + +ఇతఁడు కిష్కింధాదేశపురాజు. మాయావి యనువానితో దీర్ఘకాలము యుద్ధముచేసి మరలిరానందున నతని తమ్ముఁడుసుగ్రీవుఁ డన్న చచ్చియుండు నని భావించి రాజ్యమును స్వీకరించెను. అప్పటి యాదేశపుబ్రజల యాచారము ప్రకారము దనయన్న భార్యయగు తారనుఁ బరిగ్రహించెను. ఇట్లు కొంతకాలము జరిగినపిదప వాలి యాదనుజుని సంహరించి కిష్కింధకు వచ్చి తమ్ముడగు సుగ్రీవునిపయిని గోపించి యతనిని బయికి వెడలఁగొట్టి రాజ్యమును భార్యను మరియు నతనిభార్యను స్వీకరించెను. శ్రీరామసుగ్రీవసఖ్యానంతరమున శ్రీరాములవారిచే నీవాలి చంపఁబడెను, + +ఇతఁడు తనయన్నయగు వాలి యనంతరమునఁ గిష్కింధ నేలినప్రభు వయి యున్నాఁడు శ్రీరాములవారిపనువున నలుదిక్కులకు వానరవీరులను సీతాన్వేషణముకొరకుఁ బంపెను +అసహాయులయిన శ్రీరామలక్ష్మణులకు దనయావత్సేనతో సహాయుఁడై లంకకుఁ బోయి రామరావణ యుద్ధమునఁ బోరాడి ప్రభుసుఁడు, కుంభుఁడు, మహోదరుఁడు మొదలగురాక్షస \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0154.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0154.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2275e65e133ea8248823887427c944b965e46a13 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0154.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వీరులనుఁ జంపెను. యుద్ధానంతరము శ్రీరాములవారితో వానరవీరులతోఁగూడ నయోధ్యకు వచ్చి శ్రీరామపట్టాభిషేక మయినపిదప వారివద్ద సెలవును బొంది కిష్కింధకుఁ బోయి రాజ్యము నేలుచుండెను. + +ఇతఁడు వాలికుమారుఁడు. సేతువు దాఁటినపిదప శ్రీరాములవారిపనుపున రావణునియొద్దకు రాయభారముకొర కేగి యనేకనీతివాక్యములను నతనితోఁ జెప్పెను. యుద్ధమున వజ్రదంష్ట్రుఁడు, నరాంతకుఁడు, కంపనుఁడు, ప్రజంఘుఁడు, మత్తుఁడు మొదలగురాక్షసవీరులనుఁ జంపెను. యుద్ధానంతరము శ్రీరాములవారివెంట నయోధ్యకు వచ్చి మరలఁ గిష్కింధకుఁ బోయెను. ఈవానరవీరులలోఁ జాంబవంతుఁడు వృద్ధు. నీలుఁడు సేనాధిపతి. నలుఁడు సేతువు గట్టినవాఁడు. +సుషేణుఁడు వైద్యుడు. + +ఇటుపైని రావణాదిరాక్షసులవిషయమై వ్రాయవలసి యున్నది. గనుక యీవానరు. లనువా రెవ్వరో కొంత చర్చించి వ్రాయుట సముచితము. వీరలను సాధారణముగ మనమందరము గ్రంథకర్తతోపాటుగఁ గోతు లని నమ్ముచున్నాము. కోతులే యయియుండినయెడల వారిస్త్రీలకు +హస్తపాదాద్యాభరణములను ధరించుట కెట్లు వీ లగును? \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0155.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0155.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebd1a8379773299ba41cebbd929ced3e9e265513 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0155.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +కోఁతినిఁ బరీక్షించి చూచినవాఁడు దీనిని నమ్మఁడు. తార మొదలగుస్త్రీలవర్ణనమునుబట్టి యోచింపఁగా వారినిఁ గోతులని యెవ్వరుసు నమ్మరు. స్త్రీపురుషులు తోకలను మూసి యా మూయకయా వస్త్రములను ధరించిరి ? గృహములయం దెట్లు నివసించిరి ? వేదశాస్త్రముల సభ్యసించుట ద్విజులు చేయుసంధ్యావందనాదికర్మలను జేయుట కోఁతు లేయాధారము పయినిఁ జరిపెను. కావున నట్టివారిని మృగములలోఁ జేరిన కోఁతు లని చెప్పుటకు వీలుపడదు. మరి యేమి యనిన : ఆదిసృష్టిలోఁ దామస, రాజస, సాత్వికు లని ప్రజలలో మూడు విభాగము లుండినటుల మనగ్రంథములన్నియు నైకకంఠ్యముగ నొప్పుకొనుచున్నవి. ఈభేద మనునది కేవలము వారివారిదేహ వర్ణమునుబట్టి యేరుపడెను. తామసు లనఁగా నల్లనివారు, లేదా? నిండుగ నవివేకులు. రాజసు లనఁగా నెఱ్ఱనివారు, లేదా ఒకరితో నొకరు కలహించువారు. సాత్వికు లనఁగా దెల్లనివారు, లేదా నెమ్మదియు నణకువయు గలవారు. పయి మూడుతెగలవారు కొంతకాలమువరకు బరస్పర వివాహములు చేసికొనిరి. అప్పుడు శరీరవర్ణమునుబట్టి యుండినభేదము మారిపోయెను. కావున మరియొకమార్పు వారిలోఁ జరగవలసివచ్చి విద్యాధరులు, యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, +గుహ్యకులు, సిద్ధులు, భూతములు, పిశాచులు, కిన్నరులు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0156.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0156.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7594563afc23aaa0ec161f6800dec7200124031d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0156.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +నరులు, వానరులు మొదలగువిభాగము జరిగినది. . మరికొంత కాలముపిదప నేయేదేశములఁ బ్రజలు నివసించుచువచ్చిరో యాదేశములపేరులతో బిలువఁబడుచుండిరి. అనగా రాజపుత్రులు, బంగాళీలు, మలయాళీలు మొదలగువారు. రెండవవిభాగమందుఁ జెప్పఁబడిన వివిధనామములకు నర్థములన్నిటిని నిచ్చట విచారించుట యేల? ఇటీవల రెండవవిభాగమునఁ జెప్పఁబడిన విభాగములలోఁ గనుపడనివారిని స్వర్గాదిలోకముల లోనివారై యుండినట్టు మనగ్రంథకర్తలు తీసికొనిరి. తదితరులలోఁ గొందరిని నరులుగను, వానరులుగను, రాక్షసులుగను, దయ్యములని మనము సాధారణముగ నమ్ముచున్న భూత పిశాచములుగను దీసికొనిరి. వానరు లనఁగా నడవియందు నివసించుజను లని వాచస్పతినిఘంటువువలనను బ్రౌనుదొరవారి డిక్ష్ణరీవలనను దేఁటపడుచున్నది. కోఁతులును వనమం దుండెడివి. కావున వానికిని వానరశబ్దముఁ గలదు. గనుక గ్రంథకర్త వారినిఁ గోతు లని భ్రమసియుండును. కావున నతఁడు వానరులను గోఁతు లని నమ్మియుండుటనుబట్టి కోఁతిరూపమును జేష్టలను బ్రతిచోటను వర్ణించుచుఁ బోయెను. కపిశ +వర్ణముగలవా రగుటచేత వీరినిఁ గపు లనియెదరు. కపిశవర్ణ మనఁగా నలుపు నెరుపు కలిసినరంగుకు పేరు. దీనినిఁబట్టి యోచింపఁగా నీవానరవీరులు ప్రథమవిభాగమగు తామస \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0157.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0157.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c534c292041999fb46b5858e5cbd486f8cb1d59e --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0157.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +రాజసులమధ్య జన్మించినవారై యుండియుందురు. కేవలము నల్లనివారును నవయవసౌష్ఠవము తక్కువగలవారును రాక్షసులై యుందురు. అయితే ఈవానరులను గోఁతు లని నమ్మనివారు హనుమంతుఁడు సముద్రలంఘనము నెట్లు చేసె ననియు, తనతోఁకకు జుట్టఁబడిన చమురుగుడ్డల మంటతో లంకాదహన మెట్లు చేసె ననియు నిష్పటికిని విష్ణుదేవాలయములలోఁ దోక గల హనుమంతునిఁ నెటుల పూజించుచున్నా రనియు నాక్షేపింపక మానరు. దీనికి సమాధానము :- ప్రతిమతమునందును గొన్నిమతసంబంధమయిన నమ్మకములు గలవు. ఆనమ్మకములను విడుచుకొన్న యెడల నేమతమును నిలువఁజాలదు. అందు మనయార్యమతమున నవి హెచ్చుగ నున్నవి. కావున నట్టివాని నీకాలపువారును నమ్మవలసినదే ? ఆమతసంబంధములగు నమ్మకములలో నీమీఁదిచర్చకు సంబంధించిననమ్మకములను దీసికొనియెదము. అరుదుగఁ గొందరుమహానుభావులకు గామరూపములను ధరించుశక్తి గలిగియుండును. అటులనే +హనుమంతునికిఁ గామరూపశక్తి కలిగియుండును. లంఘనమునకు యోగ్యమైన కోఁతిరూపమును ధరించి మహేంద్రగిరి నుండి సముద్రమును దాఁటియుండును. కోఁతిరూపముతో నుండినందున దోకకు జమురుగుడ్డలు చుట్టి రాక్షసులు కాల్చియుందురు. ఈహనుమంతుఁడు కోఁతిరూపముతోనే శ్రీరామ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0159.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0159.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7325c4306c00999e388dfb4fe755553d43a2bf7d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0159.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +బడుచుండెను. అంతటినుండియే 'యింటిగుట్టు లంకకుచేట'ను సామెత వాడుకలోనికి వచ్చెను. పూర్వ మాపత్కాలముల యందుఁ గనిష్ఠులగు సోదరులు సహా నీతులు చెప్పు మంచి యాచారము గలదు. + +యుద్ధానంతరము. శ్రీరాములవారివలస లంకారాజ్యమున కభిషేకింపఁబడి యీవిభీషణుఁ డాస్వామివెంట నయోధ్యకు వచ్చి సన్మానమును బొంది తిరుగ లంకకుఁ బోయి రాజ్య మేలుచుండెను. + +ఇతఁడు రావణాదిసోదరులు ముగ్గురిలో రెండవవాఁడు. విశేషౌన్నత్యము బలము గలవాఁడు. కాని తిండిపోతు. అతినిద్ర గలవాఁడు. ఐనను యుద్ధమధ్యమున దనయన్నకు రాజనీతిని విస్తారముగఁ జెప్పెను. రావణునిపనుపున యుద్ధమున కేగి శ్రీరాములవారిచే సంహరింపఁబడెను. శారీరశాస్త్రము +నెరుగని యీగ్రంథకర్త కుంభకర్ణునిచే మ్రింగఁబడినవారు కర్ణనాసికారంధ్రములనుండి బయటికివచ్చు చుండి రని చిత్రముగ వర్ణించెను. ముక్కునకును నోటికిని రంధ్రము గలదు గాని చెవికిలోపల రంధ్రమే లేదు గదా? మ్రింగఁబడినవా రాదారి నెటుల రాఁగలరు? \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0160.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0160.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d1389fd32a3f46c5ad989b6ec35e6eb9187ea12 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0160.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ఇతఁడు లంకారాజ్యమునకు బ్రభువు. బహుపరాక్రమవంతుఁడు. మనదేశమునకు వచ్చి యనేకులగు రాజులను జయించియుండును. దిక్పాలకులను సహా జయించె నని యిఅగ్రంథకర్తచెప్పెను. + +ఇట్టిపరాక్రమము గలవాఁడైనను బరస్త్రీలోలుఁ డయి చాలమంది సుందరులగుస్త్రీలను దెచ్చిపెట్టుకొనెను ఇట్లు కొంతకాలము జరిగినపిదప దనచెలియలగు శూర్పణఖవలన +నరణ్యవాసమునం దున్న సీతాదేవియొక్క సౌందర్యమునుఁ దెలిసికొని యచటి కేగి ప్రచ్ఛన్న వేషమును దాల్చి శ్రీరామ లక్ష్మణులు లేనిసమయమున సీతాదేవియొద్దకు భిక్షుకునిరూపమున నేగి యామె నెత్తుకొని లంకకుఁ బోయెను. అచ్చట నాదేవి యతనికి వశ్యురాలు కానందున నామె నశోకవనమున +నుంచి స్వాధీన మగుటకొరకు రాక్షసస్త్రీలచే శ్రమపరచుచు వచ్చెను. ఇట్లు సుమారు పదిమాసముల కాలము జరిగినవిదప శ్రీరాములవారు వానరసేనతో వచ్చి లంకాపట్టణమును ముట్టడించిరి. అప్పుడు రావణుఁడు శ్రీరాములవారిచే రాయభారమునకయి పంపఁబడిన యంగదుని నిరాకరించి సేనలను విభజించి నాలుగుదినములవరకు ననేకరాక్షసవీరులను యుద్ధమునకుఁ బంపెను. వారందరు హతు లైన పిదప నైదవనాఁడు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0161.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0161.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a570d5b66ced25638a9cf962870ccd157193df7d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0161.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +రాక్షససేనాధిపతియగు ప్రహస్తుఁడు యుద్ధమునకు వచ్చెను. అతఁడును వానరసేనాధిపతియగు నీలునిచేఁ జంపఁబడెను. అందుకు రావణుఁడు కడు దుఃఖితుఁ డయి మూలబలమును దీసికొని తానే యుద్ధమునకు వచ్చి శ్రీరాములవారితో యుద్ధము చేసెను. అపుడు శ్రీరామునిబాణములదెబ్బకు జడిసి యూరకయుండఁగా నట్టివానినిఁ జంపుట తగ దని శ్రీరాముల వారు తలఁచి యతనిని శ్రమ దీర్చికొని మరుచటినాఁడు రమ్మని చెప్పి పుచ్చిరి. ఏడవనాఁటియుద్ధమున రావణుఁడు తనతమ్ముఁడగు కుంభకర్ణుని యుద్ధమునకుఁ బంపెను. అతఁ డనేక వీరులతో యుద్ధముచేసి తుదను శ్రీస్వామివారిచే సంహరింపఁ బడెను. ఎనిమిదవనాఁటియుద్ధమున లక్ష్మణస్వామి యతికాయునిఁ జంపెను. ఈయతికాయుఁడు రావణునికుమారుఁడు. నీతిమంతుఁడు. రావణునిమంత్రులలో నొకఁడు. + +తొమ్మిదవనాఁ డింద్రజిత్తు మూడవసారి యుద్ధమునకు వచ్చెను. ఇతఁడు రావణుని పట్టమహిషియగు మండోదరికి జన్మించినవాడు కావున యువరాజు అప్పు డనేకులగువీరులతో నేర్పుతోను వేగముతోను యుద్ధముచేసి తుదను లక్ష్మణస్వామిచేఁ జంపఁబడెను. + +రావణుఁ డింద్రజిత్తుచావునకు దుఃఖించి పదియవనాఁ డతికోపముతో రెండవసారి యుద్ధమునకు వచ్చెను. ఇట్లు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0163.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0163.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a1c736718164fb71d87850cb870502e21101532d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0163.txt @@ -0,0 +1,15 @@ +రామాయణసుందరకాండ పదియవసర్గము 21-22. + +శ్లో. దదర్శసకసిస్తస్య బాహూశయనసంస్థితౌ ! + మందరస్యాంతరేసుప్తౌ మహాహీరుషి తావివ!! + తాభ్యాంసపరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాంరాక్షసేశ్వరః! + శుశుభే౽ చలసంకాశః శృంగాభ్యామివమందరః!! + +24-25, తస్యరాక్షససింహస్య నిశ్చక్రామమహాముఖాత్ ! + శయానస్యవినిశ్వాసా పూరయన్నివతద్గృహమ్ !! + ముక్తామణివిచిత్రేణ కాంచనేనవిరాజితమ్ ! + మకుటేనాపవృత్తేన కుండలోజ్వలితాననమ్ !! + +ఇచట వ్యాఖ్యానకర్తలు రావణుఁడు కామరూపి కావున నేకశిరస్సును ద్విబాహువులును గలిగియుండుట స్త్రీలవినోదముకొర కని సవరించిరి. సదుపాయముకొర కేకశిరస్సుండుట బాగే, అనేక స్త్రీలతో విహరించువాని కనేకములగుచేతు లుండుట, వారితో వినోదము లాడుట కుపయోగమే కదా? కావున నాసవరణను మన మొప్పఁగూడదు. + +ఇందునుబట్టి రావణునకు నేకశిరస్సును ద్విబాహువులును గల వని స్పష్టపడుచున్నది. రావణునితల కొట్టఁబడినపిదప మొలచినతలను వరుసగ గొట్టినట్లు స్పష్టముగ రామాయణమున నున్నది. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0164.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0164.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..83858453369194a0ad45fcdb4307b1bb4caf4b9f --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0164.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +ఈ గ్రంథకర్త రావణునికి బదితలలు గలిగియున్నవని నమ్మియున్నందున నాపదితలలును బదిపర్యాయములు కొట్టినట్లు అనఁగా నొకనూరుతలలు కొట్టఁబడినట్లు వ్రాసియుండెను' కాని హస్తములవిషయ మేమియు నెత్తుకొనలేదు. పదితలలు గలవానికి నిరువదిచేతు లుండవా? యని తలఁచి రావణుఁడు వింశతిభుజుఁ డని గ్రంథములో నచ్చటచ్చట వ్రాసెను. ఒక్కటే శిరస్సు కల దని నమ్మియుండినయెడల దానినిఁ బది పర్యాయములే కొట్టె నని నిజముగ జరిగినది జరిగినట్టే వ్రాసి +యుండవలసివచ్చును. కాని యితనికి దశకంఠుఁ డని పౌరుషనామ మేల కలిగినదో చూతము. రావణునివధనాఁడు శ్రీస్వామివారిచే వేయఁబడినబాణములవలనఁ దొమ్మిదిపర్యాయములు తలలు దెగఁగొట్టఁబడుచు దిరుగ మొలచుచుండుటనుఁ జూచి దివ్యాస్త్రమువలనఁగాని యితఁడు చావఁడని శ్రీస్వామివారు తలఁచి బ్రహ్మాస్త్రమును బ్రయోగించి సంహరించిరి. ఇట్లు తలలు మొలచుట యేదో యొకవరప్రభావమైయుండును. వరప్రభావముగూడ మతసంబంధములగు నమ్మకములలో నొకటియై యున్నది. ఇట్లనే కార్తవీర్యార్జునుని బాహువులను శ్రీపరశురాములవారును, బాణాసురుని బాహువులను శ్రీకృష్ణస్వామివారును, దెగఁగొట్టియుందురు. మరియు నీరావణునికిఁ దశకంఠుఁ డను పేరు వానిసంహారమువకు ముందే యెట్లు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0165.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0165.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..625bcd2213ca3e7136d522e13a947e70f6f9459a --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0165.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +గ్రంథమున వాడుక చేయఁబడె నని శంక గలుగును. పౌరుష నామములన్నియు నాయాపనులు జరిగినపిదప వాడఁబడును. అట్టివారిచరిత్రలు వారియనంతరమునందు వ్రాయఁబడును. +స్పచ్ఛందమరణునికి మరణానంతరమునగాని, యాపేరు రాదు కదా! అట్లనే యీరావణున కానామములు ప్రయోగింపఁబడెను. + +శ్రీమన్నారాయణుఁడు రావణాదిదుష్టులను సంహరించి తద్వారా శిష్టరక్షణము చేయుకొరకు దశరథమహారాజునకుఁ జ్యేష్ఠ భార్యయగు కౌసల్యయందుఁ జ్యేష్ఠకుమారుఁడై యవతరించెను. ఆయనకు పశిష్ఠమహర్షి శ్రీరామనామము నుంచెను. సుమిత్రయను రెండవభార్యయందు. లక్ష్మణశత్రుఘ్నులు కవలుగ జన్మించిరి. మూడవభార్యయగు కైకేయియందు భరతుఁడను కుమారుఁ డుదయించెను. వీరిలోఁ బాల్యము మొదలు రామలక్ష్మణులు మైత్రి గలిగి యుండిరి. అట్లనే +భరతశత్రుఘ్నులు నుండిరి. + +ఇట్లు వీరు దినదినప్రవర్థమానులై యుండఁగా నొకనాఁడు విశ్వామిత్రమహర్షి దశరథమహారాజుకడ కేతెంచి తానుఁ జేయు నొకగొప్పయాగమునకు రావణునిభటులగు మారీచసుబాహులను వారు పలుమారు విఘ్నములు చేయు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0166.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0166.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e044ea0d227d11fc760b6a234704cd40d2490020 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0166.txt @@ -0,0 +1 @@ +చున్నందున నాయాగరక్షణార్థము తనవెంట శ్రీరాములవారినిఁ బంపుమని కోరి యందువలన విశేషమగుమేలు సమకూడునని పలికెను. అపు డామహారాజు జ్యేష్ఠుఁడును ధర్మప్రధానుఁడు నగు నాబాలునిఁ బంప వెఱచెను. అందుకు విశ్వామిత్రుఁడు కడుం గుపితుఁడు కాఁగా వశిష్ఠమహర్షి యామహారాజుతో భయము లే దనియు విశ్వామిత్రునివలనఁ దివ్యాస్త్రాదిలాభము గలుగు ననియు బోధించినపిదప నామహారాజు రామలక్ష్మణుల నుభయులను బిలిపించి విశ్వామిత్రునివెంటఁ బంపెను. ఇట్లు వారు మువ్వురు నేగుచుండఁగా శ్రీరాములవారు. తాటకయను దుష్టురాలిని సంహరించిరి. ఆయాడుదానిం జంపుటకు సంశయింపఁగా విశ్వామిత్రుఁడు దుష్టులగుస్త్రీలను సంహరించుటచేఁ బాపములేదని పూర్వము జరిగినకథలను జెప్పి చంపుమనఁగా నయోధ్యను విడుచునప్పుడు తమతండ్రివలన విశ్వామిత్రుఁడు చెప్పినదానినంతయు జేయు మని యాజ్ఞాపింపఁబడి యున్నందునను శ్రీరాములవా రాతాటకను సంహరించిరి. అట్లు కేవల భుజబలమువలనఁ దానిని సంహరించిన శ్రీస్వామివారిని మెచ్చుకొని వారికి దివ్యాస్త్రముల నామహర్షి యుపదేశించెను. వానిని శ్రీరాములవారు లక్ష్మణున కుపదేశించిరి. ఆపిదప యాగభంగము చేయుటకు వచ్చినమారీచసుబాహులతో శ్రీరాములవారు యుద్ధము చేసిరి. అందు మొదటి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0167.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0167.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c282db0c9a4e5550bbb4d43734de130becd70bca --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0167.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +వాఁడు రామబాణములకుఁ దాళఁజాలక తప్పించుకొనిపోయెను. రెండవవాఁడు హతుఁ డయ్యెను. + +అక్కాలమునఁ జనకమహారాజుచేఁ జరపఁబడుచున్న యజ్ఞమును జూచుటకును నామహారాజుయొద్ద నున్న యీశ్వర ధనుస్సును గాంచుటకును విశ్వామిత్రునివెంట శ్రీరామలక్ష్మణులు మిథిలాపురమున కేగిరి. ఆకుమారుల నామహారాజు చూచి వీ రెవ్వ రని విశ్వామిత్రుని నడుగ 'వీరు దశరధమహారాజు +కుమారులు, ధార్మికులు, ధనుర్విద్యయందు నేర్పుగలవారు, నీయింట నున్న శివధనుస్సును జూడ నభిలాషముగలవారై వచ్చి'రని యతఁడు చెప్పఁగా నామహారాజు చాల యానందించి యాధనుస్సునుఁ దెప్పించి దీనిని శ్రీరాములవా రెక్కు వెట్టిన యెడల వీర్యశుల్కగా నిచ్చుటకు శపథము చేసియున్న +తనకుమార్తెయగు సీతాదేవి నిచ్చెద నని చెప్పెను. అపుడు శ్రీరాములవా రతిసులభముగ దాని నెక్కు వెట్టుతరి నది నడిమికి విరిగిపోయెను. దానిం జూచి జనకమహారాజు చాల మెచ్చుకొని సీతాదేవిని శ్రీరాముసకు సమర్పించెద నని పలికెను. + +ఆపయిని దశరథునకు శుభలేఖ నంపఁగా నామహారాజు భార్యలతోను భరతశత్రుఘ్నులతోను పశిష్ఠాదిపరివారముతోను గలిసి మిథిలానగరమునకు వచ్చెను. అంతటఁ జనక \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0170.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0170.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e094d8358de318242e5ef8fff5f0a730865b57d5 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0170.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +వచ్చును. శ్రీకృష్ణులవారు కాని కార్యమున కెందుకు వచ్చితిరని విదురునిచే నడుగఁబడి హితకార్యమునకుఁ బ్రతివాఁడును బ్రయత్నింపఁ బూనవలసినదనియు, నట్లు చేయనియెడల +బాతిత్యము సంభవించుననియు, గార్యకారి కాకపోయినను నట్టి ప్రయత్నమునకు ముందు ఫలము గల దనియు, సెలవిచ్చి యున్నారు. జగదీశ్వరుఁడే మేలుకొరకుఁ బ్రయత్నించినపుడు వశిష్ఠుఁడుమాత్ర మేల ప్రయత్నించియుండఁగూడదు? కావునఁ బట్టాభిషేకవిఘ్నవిషయ మాఋషికి ముందుగఁ దెలియదని తేటపడఁగలదు. + +మఱియు నిప్పటికాలపువారివలె గాక తారలనుమాత్రము చూచువాఁడుక గలదినముల నాటివాఁడగు వశిష్ఠుఁడు శ్రీస్వామివారికిఁ బట్టాభిషేకమునకు సంపత్తారను నిర్ణయించెను. . వారికి రాజ్యలాభసంపద పోవుటయే కాక వనవాస కష్టము, భార్యావియోగము, రావణాదివీరులవధవలని శ్రమయు, సంప్రాప్తమాయెను. + +ఆమరునాఁటియుదయమున శ్రీరాములవారినిఁ బిలిపించి దశరథుఁడు దుఃఖమువలన గైకేయి కిచ్చినవరములవిషయమును జెప్పలేక యున్నపు డాదేవి శ్రీరాములవారితో 'నీవు పదునాలుగు సంవత్సరము లరణ్యవాసము చేయునటులను భరతుఁడు రాజ్య మేలునటులను నాకు నీతండ్రి వర మిచ్చె ' నని తెలి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0171.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0171.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a72313086014961a52faa9c31a5f362fbb235550 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0171.txt @@ -0,0 +1,20 @@ +పెను. అపుడు శ్రీస్వామివా రరణ్యమున కేగెద నని తండ్రి యెదుట నొప్పుకొని తల్లియగు కౌసల్యయొద్దకు సెలవుబొందుట కరుగఁగా నచట లక్ష్మణస్వామివా రి ట్లనిరి:- + +గీ. "విషయపరతంత్రుఁడై ధర్మవిధికిఁ దప్పి + మది ననారత మిది కార్య మిదియకార్య + మని యెఱుంగక వర్తించునతఁడు తండ్రి + యైనఁ గడువధ్యుఁడని పల్కి రార్యు లధిప. + +క. జనపతి నీదగురాజ్యముఁ + గొనుటకు నేబలము? పిదప గుణహీనతఁ దా + మును కొని యేకారణమున + దనమదిఁ గైకేయి కొసఁగఁ దలచె మహాత్మా! + +ఇట్లనేకవిధములఁ జెప్పఁగా నపుడు శ్రీరాములవారు సెలవిచ్చినదానిలో ముఖ్యాంశ మేమి యనిన :-- + +గీ. "ధరణిఁ బురుషార్ధములలోన ధర్మ మెక్కు + డట్టిధర్మంబునందు సత్యంబు నిలిచి + యుండు నన్నిఁటికంటె నత్యుత్తమంబు + గురునియానతి నడచుట గురుగుణాఢ్య. + +కావున నేను బితృశాసనంబునఁ గైకేయిచేతఁ బ్రచోదితండ నైతి నింకఁ దానిఁ గడవంజాల నీవ శుభం బైనక్షత్ర ధర్మంబునందు బుద్ధిఁ జొరనీక తీక్ష్ణస్వభావంబు విడిచి పరమ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0172.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0172.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..508f6af2d1783f080f8fe805ea91362977ef2d6a --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0172.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +శ్రేయోనిష్ఠయైన మద్బుద్ధి ననుసరింపుము" అని సెల విచ్చిరి. తల్లియొద్ద సెలవుఁ గైకొని శ్రీరాములవారు తమనగరున కేగి యరణ్యవాసవిషయమును సీతాదేవితో సెలవీయఁగా నా యమ తానుఁగూడ వెంట వచ్చెద నని యతినిర్భంధము చేసినందున నందుకు దుద కోయకొనిరి. స్త్రీని వెంటఁదీసికొని వెళ్లినందుచేతనేకదా సీతావియోగాదికము శ్రీస్వామివారికి సంభవించెను. సర్వజ్ఞుఁడును సర్వేశ్వరుఁడును నగు నాయనకు దుఃఖములేకపోయినను దదితరు లట్లు భార్యను వనమునకుఁ దీసికొనిపోయినయెడల నాపదలు రాక మానవు. సమీపమున నపు డున్న లక్ష్మణుఁడు తానుగూడ వెంట వచ్చెద నని బహువిధములఁ బ్రార్థింపగా నందు కంగీకరించి సీతాలక్ష్మణ +సహితులై శ్రీరాములవారు తండ్రియొద్దకుఁ బోయి సెలవు గైకొని పురజనులందఱు దుఃఖ సముద్రమున మునిఁగియుండ, నారచీరలు ధరించి యరణ్యవాసముసకుఁ బయలుదేరి వెడలిరి. +సుమంత్రుఁడు గంగానదియొడ్డువరకు రథసారధిగా నరిగి గుహుఁడు వారినోడతో గంగ దాటించినపిదప మూడుదినములవరకు నానదీతీరమునఁ గాచియుండి, యయోధ్యకు రథమునుఁ దోలుకొనివచ్చి దశరథున కావృత్తాంతమును దెలిపెను. + +రామవియోగవిషాదమువలన నాటిరాత్రియే యమహారాజు పరలోకగతుఁ డాయెను. సన్నిధిని గుమారు లెవ్వరును \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0173.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0173.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..427f1296d9c5a4e99dfb40e6925540921cfdf62f --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0173.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +లేనందున మంత్రులు యోచించి యాకళేబరమును భద్రపరచి మాతామహుని యింటనున్న భరతునిశత్రుఘ్నునితో రప్పించిరి. అట్లు వచ్చి భరతుఁడు దహనాదిసంస్కారములు యథావిధిగ జరిపెను. అప్పటియాచారమువలననే యిక్కాలమునను యూరపుఖండపు రాజులకళేబరములను బంధువులందఱు వచ్చువరకు ఖననము చేయక యుంచుటఁ గలదు. + +స్వల్పదినములక్రిందట నరణ్యవాసమున కేగిన జ్యేష్ఠకుమారులగు శ్రీస్వామివారినిమిత్తము మనుష్యులను బంపక యేడుదినముల ప్రయాణముగల మాతామహుని పురమున నున్న భరతుని నేల వశిష్ఠాదులు రావించి రని కొందఱికిఁ దోఁచును, శ్రీస్వామివారికొరకు మనుష్యుల నంపకపోవుటకు +రెండుకారణములు గలవు :- 1. రాజ్యమును విడుచుకొని పదునాలుగుసంవత్సరము లరణ్యమునందే కాని యేపట్టణము నందును వసింపనని చెప్పిపోయిన శ్రీస్వామివారు రా రనియు, 2. చిత్రకూట పర్వతము దాటి యేప్రక్కకు వారు పోయిరో యామార్గమును దూతలు తెలిసికొనుట దుర్లభ మనియు +వీనిని యోచించి నిర్దిష్టమైనస్థలమునం దున్న భరతశత్రుఘ్నులను బిలువనంపియుందురు. + +భరతుఁడయోధ్యాపురముఁ జేరఁగనే తనతల్లివలనఁ ద్రండి మరణమును, అన్నయొక్క వనవాసగమనమును విని, తమ్ముని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0174.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0174.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a91c8c40ea7cf8a7524c4df5de628dc5020a1de7 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0174.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +తోఁగూడ దుఃఖించి తల్లిని నిందించి తండ్రికి నుత్తరక్రియలను సలిపి వశిష్ఠునివాక్యప్రకారము రాజ్యమును స్వీకరింపనొల్లక యారాజ్య మేలుటకు శ్రీరాములవారే యర్హులని నిశ్చయించి +వారియొద్దకుం బోయి ప్రార్థించి తీసికొనివచ్చుటకయి పరివారసహితుఁడై కదలెను. ముందు సుమంత్రునివలన జిత్రకూటాద్రివరకు శ్రీస్వామివా రేగినట్లు తెలిసికొనియున్నందున జిత్రకూటాద్రిఁ జేరెను. శ్రీరాములవారికొరకు సపరివారముగాఁ బోవుచున్న భరతునిఁ గంగానదియొడ్డున గుహుఁడు +చూచి శ్రీస్వామివారియందు గల మిత్రభావముచే వారికిఁ గీడు చేయునేమో యని శంకితుఁడై భరతునిఁ గంగానది దాటుట కాటంకపరుపఁ బ్రయత్నించెను. అపు డాతనివలన నిజస్థితినిఁ దెలిసికొని పరివారసహితముగా నతనిని గంగానదిని దాటించి పంపెను. ఇట్లు పరివారసహితుఁడై వచ్చుచున్న భరతుని లక్ష్మణస్వామివారు చిత్రకూటాద్రిపయినుండి దూరమునఁ జూచి, వచ్చువాఁడు భరతుఁడని తెలిసికొని శ్రీస్వామివారి కపాయము చేయఁబూని వచ్చుచున్నాఁడని భ్రమసి +శ్రీరాములవారితోఁ 'భరతుఁడు నీమీఁదికి యుద్ధమునకు వచ్చు చున్నాఁడు సిద్ధుఁడవు గమ్ము నేను ముందుగ సేనను దగిలి యుద్ధముచేసి భరతాదులను సంహరించెద' నని మనవి చేసెను. అపుడు శ్రీస్వామివారు భరతునకు నామీఁద గల \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0175.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0175.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a17cabe39d367e41c228fc77e704d51b7812203 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0175.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +భక్తిని నీవెఱుఁగ వనియు నేను నీ కారాజ్యము నిమ్మని చెప్పినయెడల భరతుఁ డిచ్చు ననియు సమాధానపరచిరి. అంతలో భరతశత్రుఘ్నులు దూరమున రథము డిగి పాదచారులై సన్నిథిఁ జేరి శ్రీస్వామివారిపాదములకు భక్తిలజ్జాశోకపరవశులై సాష్టాంగవందనము చేయ వారలను బ్రీతిపురస్సరముగ నెత్తి కౌఁగిలించుకొనిరి. అపుడు భరతునిం జూచి తండ్రియగు దశరథుని నేల యొంటరిగ విడిచి వచ్చితి వనియు, తండ్రియుఁ దల్లులు సుఖముగ సున్నారా ! యనియు వారిని నిత్యమును యథావిధిగ బూజించుచున్నావా యనియు, నని యనేక రాజ్యాంగవిషయకప్రశ్నముల సడిగిరి. + +తండ్రియొక్క క్షేమమునకుగా భరతు నడిగినప్రశ్నమునకు నుత్తరమును దీసికొనక రాజధర్మములను దెలుపుప్రశ్నములను విపులముగ నేల యడిగిరో విచారింపవలసి యున్నది. ఇవుడు భరతుఁడు శ్రీస్వామివారియొద్దకు వారినిఁ బ్రార్థించిన పయిని దప్పక వారు రాజ్యమును స్వీకరింతు రనెడు నమ్మికతో వచ్చియున్నాఁడు. రాజ్యమును స్వీకరింప నని చెప్పిన పిదప నతనిమనస్సు వికలమై యుండును. అపు డీరాజధర్మ విషయములు బాగుగ మనస్సునందు బట్ట వని శ్రీస్వామివారు +తలఁచియు జగదీశ్వరుఁడు గావున దండ్రివిషయము తెలిసియే యుండుటచే నావిషయమున కుత్తరమును విన్న పిదప మానవ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0177.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0177.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..948c644ebbbda2a6333f904a11026b667f4a865f --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0177.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +శ్రీస్వామివారినిఁ బ్రార్థించి యటుల ననుజ్ఞఁ గైకొని పరివారసహితుఁడై కదలి యయోధ్య కేగక దాని సమీపమున నుండు నందిగ్రామమున నాపాదుకలను సింహాసనమున నునిచి రాజ్యమేలుచుండెను. + +అప్రయత్న సిద్ధమైన రాజ్యమును స్వీకరింపక భరతుఁడు తన యన్నయందుగల భక్తివలన నాయననే యా పదునాలుగు వత్సరములుగూడ నేలుమని ప్రార్థించుటయు, నందుకు శ్రీరాములవా రొప్పనిపిదప వారి పాదుకలను వారికి బ్రతినిధిగఁ గైకొని సింహాసనమున నునిచి యభిషేకించి తాను మంత్రివలె రాజ్యము నేలుచుండుటయు మిగుల శ్లాఘ్యము. అది మొదలుగ బాదుకల నారాధించు మతాచార మేర్పడినది. + +భరతుఁ డరిగినపిమ్మట శ్రీస్వామివారు చిత్రకూటమును విడిచి యత్రిమహాముని యాశ్రమమును జేరి యచటినుండి దండకారణ్యము ప్రవేశించి ముందుగ విరాధుఁడను రాక్షసుని జంపి శరభంగ మహాముని యాశ్రమమును బ్రవేశించిరి. అచట వాలఖిల్యాది మహర్షులు తమకు రాక్షసులవలన గలుగుచున్న బాధలను వారింపుమని కోరగా నట్లు చేయుదుమని సెలవిచ్చి సుతీక్ష్ణ మహాముని యాశ్రమమును జేరిరి. అచటినుండి యనేక మునుల యాశ్రమములను జూచుచు నట్లు పదిసంవత్సరముల వరకు గాలమును గడిపి తిరుగ సుతీక్ష్ణమహాముని యాశ్రమ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0178.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0178.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d87cf908757d81e27d8e6198a28311781a7a3592 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0178.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +మునుజేరి యతనితో గలిసి యగస్త్యుని యాశ్రమమున కేగిరి అచటఁ గొన్ని దినములుండి యాయన యనుమతిని బంచవటీని జేరి యచట నొకపర్ణశాలనుఁ గట్టుకొని నివసించియుండిరి. +అటులున్నతరిని రావణాసురుని చెల్లెలగు శూర్పనఖ శ్రీస్వామివారిని జూచి మోహించి యందుకు వా రంగీకరింపక పోవుటచే విముఖియై జన్మస్థానమునందున్న ఖరునియొద్దకు బోయి తాను శ్రీరాములవారివలన నవమానిత నైతినని తెలిపి వానిని యుద్ధమునకుఁ బురికొల్పెను. ఈ సందర్భమున రామలక్ష్మణులు కొంతవరకు దానితో సల్లాప మాడినట్లును, కొనను రాముల వారిచే బ్రేరితుఁడై లక్ష్మణుఁడు దాని ముక్కు సెవులుఁ గోసినట్లును, నొకకథ భ గలదు. సంగతి సందర్భములనుబట్టి దానితో సల్లాప మాడినట్లు తోచదు. స్త్రీ యగు దానిముక్కు సెవులు గోయుమని శ్రీస్వామివారు చెప్పియుందురా ? మోహపరవశయగుస్త్రీకి దాని కోరిక తీర్పఁబడనియపుడు కల్పితకారణము లనేకములు తనవిరోధమునుఁ దీర్చికొనుటకుఁ బ్రకటించుటఁ గలదు. + +ఆపిదప ఖరాసురాదులు శ్రీస్వామివారిమీదికి యుద్ధమునకు వచ్చుటయుఁ జచ్చుటయుఁ జరిగెను. అంత శూర్పనఖ క్రోధముతీరక రావణునియొద్దకుబోయి పరస్త్రీ లోలుఁ డగు నతనితో సీతాదేవియొక్క సౌందర్యాదివిషయములను చెప్పి \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0179.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0179.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f16d24546cfe509151aa897fe6bffddb870abe5a --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0179.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +మోహపరవశునిగ జేసెను. అపు డా రావణుఁడు మాయావంతుఁడును గామరూప శక్తిగలవాఁడును నగు మారీచుని కడకేగి నే బూనుకొన్న పనికి సహాయుఁడవు గమ్మనియు నీవు చిత్రమృగరూపమును దాల్చి రాముఁడుండు పర్ణశాలకు సమీపమునఁ దిరుగుచున్నయెడల నిన్నుఁబట్టుటకు రామలక్ష్మణులు ప్రయత్నింపుదురు. అప్పుడు నేను సీతనుఁ గైకొనివచ్చెదననియు జెప్పి యొప్పించెను. అ ట్లీమారీచుఁడు చిత్రమృగ రూపమునుదాల్చి పర్ణశాలసమీపమున దిరుగుచుండగా సీతాదేవి యామృగమును జూచి దాని నెటులైనఁ బట్టుకోని తెచ్చిన యెడల దాను దానినిఁ బెంచెదనని కోరఁగా లక్ష్మణుఁడు వలదని చెప్పినను శ్రీస్వామివారు మృగమైనఁ బట్టితెచ్చెద ననియు రాక్షసుఁడైన సంహరించి వచ్చెదననియు బ్రత్యుత్తర మిచ్చి భార్యాసంరక్షణముకొరకు లక్ష్మణు నాశ్రమమున నునిచి యా మృగముకొఱ కేగిరి. అమృగము చేతికి దొరకునట్లు తిరుగుచు శ్రీస్వామివారినిఁ గడుదూరము దీసికొనిపోయెను. అంతట లక్షణుఁడు చెప్పినట్లు రాక్షసుఁడే యని నిశ్చయించి బాణముతో గొట్టిరి. +తోడనె యా మారీచుఁడు హా లక్ష్మణా ! హా సీతా! యని యరచుచు జచ్చెను. ఆమాటలను సీతాదేవి విని శ్రీస్వామివారి కపాయము వచ్చియుండునని భ్రమసి వారికి సాయముకొరకు లక్ష్మణుని బొమ్మని చెప్పఁగా నతఁ డిది రాక్ష \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0181.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0181.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3754740dc2c3d1d1784049e5c5c8121a59763bd8 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0181.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +వరకు బోవుట తగనిపని. అందునుండియేకదా శ్రీరాములవారామెను విడిచివచ్చినందుకు లక్ష్మణుని నిందించిరి. మఱియు తల్లి, తోబుట్టువు, భార్య, కుమార్తెలయొద్దకుగాక తదితరస్త్రీ లెంత పూజనీయులయి యుండినను వారియొద్ద నొంటరిగా నెవ్వరు నుండఁగూడదు. + +అట్లు లక్ష్మణుఁడు పోయి యన్నను గలియఁగా వా రతని నిందించి యాశ్రమమును జేరి సీతన్ గానక విచారపడుచు దక్షిణదిక్కునుబట్టి వెదకుచు నేగిరి. పోగాబోగా గొంతదూరమున రావణునిచేతఁ గొట్టఁబడి పడియున్న జటాయు వను వానిం గాంచి యతనివలన రావణుఁడు సీతాదేవినిఁ గొనిపోయె ననివినిరి. ఈజటాయువుండు స్థల మిప్పటి జటప్రోలు అనుచోటయి యున్నది. వెంటనే యతఁడు ప్రాణములను విడిచెను. అతనికి సంస్కారములు చేసి గొంతదూరము పోయి కబంధుఁడనువానిచే బట్టువడి వాని బాహువులను ఖండించి సుగ్రీవునితో సఖ్యముచేయుమని వానిచే బోధింపఁబడి +యతఁడు చెప్పినమార్గమున బోవుచు శబరిచేత సత్కృతులై సుగ్రీవ నివాసమగు ఋశ్యమూక పర్వతము సమీపమున బంపాసరోవరతీరమునుఁ జేరిరి. అపు డాపర్వతముమీద మంత్రి సహితుఁడై యున్న సుగ్రీవుఁడు శ్రీరామలక్ష్మణుల నిరువురను దూరమునుండి చూచి వారినిఁ దనయన్నయగు వాలిచే దన \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0182.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0182.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c8d34b811124ba550578b01849352dfd55988618 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0182.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +వధకొఱకు బంపఁబడినవారినిగా భ్రమసి కొంతదూరము పరుగెత్తి యంతట నావచ్చినవా రిరువురు నెవ్వరో తెలిసికొనిరమ్మని తన మంత్రులలో బుద్ధినధికుఁడగు హనుమంతునిఁ బంపెను. అతఁడు శ్రీరామలక్ష్మణులయొద్దకేగి వారి రూపములనుజూచి గొప్పవారని తలఁచి వందనము చేసి 'మహనీయులుగా గనఁబడుచున్న మీరిరువురు నెవ్వరని యడుగుచు దాను సుగ్రీవుని మంత్రియనియు, దనపేరు హనుమంతుఁడనియు, మీ సఖ్యమునుగోరి మాయధిపతి మీసన్నిధికి నన్నుఁ బంపెననియు మనవిచేసెను. అపుడు శ్రీస్వామివారు లక్ష్మణునివైపు తిరిగి మన మెవ్వనిసఖ్యము గోరివచ్చుచున్నామో యతనిమంత్రియే యితఁడనియు సంస్కృతభాషను బ్రశస్తముగ మాటలాడు చున్నాఁడనియు నితనితో మనవృత్తాంతమును జెప్పుమని సెలవిచ్చిరి. ఈసందర్భమును శ్రీమద్రామాయణమున జదువు వారికి గ్రంథకర్త తన నమ్మికనుబట్టి కామరూపమగు మానవ +శరీరముతో వచ్చియుండెనని చెప్పియున్నను హనుమంతుఁడు కోతియని మనము నమ్ముచున్న వానరుఁడు గాడని తోపక మానదు. + +ఆపిదప హనుమంతుఁడు. లక్ష్మణునివలన వారి వృత్తాంతమును సమగ్రముగా దెలిసికొని సంతసించి, వారును సుగ్రీవుని సఖ్యమును గోరుచుండుటవలన వారినిఁ దోడ్కొని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0183.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0183.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f201792de9a26b35326f911a84b611bec7267245 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0183.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +ఋశ్యమూకపర్వతముమీదికేగి యచట వారి నుండుమనిచెప్పి భయముచే నింకొకచోట డాగియున్న సుగ్రీవునికడకరిగి యతనితో నారాజకుమారుల వృత్తాంతమును జెప్పఁగా నందఱును గలిసి రామలక్ష్మణులున్న చోటికి వచ్చిరి. అపుడు సుగ్రీవుఁడు శ్రీరాములవారితో 'తాము నాతో సఖ్యముచేయఁ గోరి యున్నారని హనుమంతునివలన వింటిని. మీరు భూపతులు నే నడవిలో సంచరించువాఁడను. మీతో సఖ్యము జరిగిన యెడల నాకేవిశేషలాభము సమకూడు' నని పలికి శ్రీస్వామివారితో హస్తమును బట్టి సఖ్యముచేసికొనెను. అపుడు శ్రీస్వామివారు సుగ్రీవుని కోరికప్రకారము వాలినిఁ జంపుటకు +బ్రతిజ్ఞచేసిరి. సీతాదేవి యెచ్చటనున్నను వెదకిదెచ్చి సమర్పించెదనని సుగ్రీవుఁడు ప్రతిజ్ఞచేసెను. అటుతర్వాత నంతరిక్షమార్గమున రావణునిచే దీసికొనిపోవఁబడుచున్నట్టి యమ్మవారి వలస గ్రిందవేయఁబడి తనచే దాచియుంపఁబడిన యాభరణములను దెచ్చి సుగ్రీవుఁడు శ్రీస్వామివారికి గనఁబరచెను. ఆపయిని శ్రీరాములవారు వాలిని సంహరింపగలరో చాలరో యని సుగ్రీవునకు సంశయము గలిగి సప్తసాలవృక్షముల నేకబాణముతో గొట్టుమని గోరఁగా నట్లుచేసి యతని సంశయమును బాపిరి. పిమ్మట వారందరును గిష్కింధాసమీపమును జేరి శ్రీస్వామివారి పనుపున సుగ్రీవుఁడు వాలిని యుద్ధమునకై \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0184.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0184.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1c01f262cd5c138ccd5d7ba84667e6ccf5f22b15 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0184.txt @@ -0,0 +1,2 @@ +యరచి పిలిచినట్లును, అప్పుడు వాలిసుగ్రీవులకు యుద్ధము జరిగినట్లును, అందు శ్రీస్వామివా రేకరూపముతోనున్న యా యిరువురిలో వాలియెవ్వఁడో యని సంశయించి వాలినిఁ గొట్టకయున్నట్లును, మరల శ్రీస్వామివారి ప్రోత్సాహముచే సుగ్రీవుఁడు వాలినిఁబిలిచి యుద్ధము చేయుచుండఁగ శ్రీస్వామివారు చెట్టుచాటుననుండి వాలిని సంహరించినట్లును శ్రీమద్రామాయణమున గానుపించుచున్నది. మహావీరుఁడును సర్వేశ్వరుఁడును నగు శ్రీస్వామివారు సుగ్రీవునితో యుద్ధము చేయుచున్న వాలినిఁ జాటుననుండి యేవిధముగ గొట్టియుందురో బాగుగ విచారింపవలసియున్నది. ఈగ్రంథకర్త వానరులను వీరిని గోతులని నమ్మియున్నందున గోతులు మృగములను బెద్దయాధారమును దీసికొని యట్లు మృగములను జాటున నుండి చంపుట రాజులకు దగునని ముఖ్యకారణముగ శ్రీస్వామివారు వాలితో సెలవిచ్చినట్లు గ్రంథములో గనఁబరచెను. వానరులు కోతులు గారని యిదివరకే చర్చించియుంటిమి కావున నీసందర్భములో నీగ్రంథములోని యెవ్వరివాక్యమును +బ్రమాణముగఁ దీసికొనక సంగతిసందర్భముల నాలోచింప వలసియున్నది. అది యెట్లుండుననఁగా ? శ్రీరాములవారు సుగ్రీవునితో 'నాకును వాలికిని బూర్వవైరములేదు. ముందుగ నీవు వాలిని యుద్ధమునకు బిలువుము. నీ వలసినపుడు నీసఖుఁ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0185.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0185.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d347326ea932db9b3707c3cf84eecc0015126dc1 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0185.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +డనగు నేను నీకు సహాయుఁడనుగా వచ్చి యతనితో యుద్ధము చేసి చంపెదను' అని సెలవిచ్చి వెంటను వెళ్లియుందురు. అట్లు సుగ్రీవుఁడు వాలిని యుద్ధమునకు బిలువఁగా వారిరువురును బోరునపుడు సుగ్రీవుఁడు వాలిచే నొక్కు పడి చంపఁబడ బోవు తరుణమున జెట్టుచాటుననున్న శ్రీస్వామివారు స్నేహితుని గాపాడుటకుగా ద్వరపడి బాణమువేసి వాలినిఁ జంపి మిత్రుఁడగు సుగ్రీవునిఁ గాపాడి ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుకొని యుందురు. ఇందుకొక దృష్టాంతము భారతయుద్ధమున మనకుఁ గలదు. భూరిశ్రవునిచే సాత్యకి తలఁ దునుమఁబడబోవుసమయమున నితరులతో యుద్ధము చేయుచున్న యర్జునుఁడు శ్రీకృష్ణులవారిపనుపున నదివరకు సాత్యకినిఁ జంపుటకయి యెత్త +బడియున్న ఖడ్గసహితమగు భూరిశ్రవుని హస్తమును దునిమి సాత్యకిని గాపాడెను గదా! కావున బ్రాణోపద్రవకాలమున నేవిధముననైనను మిత్రునిఁ గాపాడుట పరమధర్మము. + +వాలి వధానంతరము శ్రీస్వామివారు లక్ష్మణుని బురములోనికిఁ బంపి సుగ్రీవునకు బట్టాభిషేకముఁ జేయించి తాము సోదరయుక్తముగ గిష్కింధాసమీపమున నున్న ప్రస్రవణ పర్వతమునందు వర్షాకాలము వెళ్లిపోవువరకు నివసించియుండిరి. శరత్కాలము వచ్చినను సుగ్రీవుఁడు రాజ్యసుఖముల ననుభవించుచు గామోన్మత్తుఁడై యేర్పాటుప్రకారము సేనలతో \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0187.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0187.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..66c6b308413ff6668b2fa4ec17d247d12285dd01 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0187.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +తునిచే దమవిజయమును సీతాదేవికిం దెలియజేయించిరి. విభీషణ పట్టాభిషేకానంతరము సీతాదేవివిషయమున ముందు జరగవలసినపనిని విచారించి విభీషణునితో నాదేవిని మంగళ +స్నాతను గావించి నాకడకుం దీసికొనిరమ్మనిసెలవిచ్చిరి. అపుడావిభీషణుఁడు శ్రీరామాజ్ఞాప్రకారముగ నాదేవికి మంగళ స్నానము జేయించి యూయమ నొకపల్లకియందునిచి శ్రీరామునికడకుఁ దోడ్కొనివచ్చుచు ముందుగ శ్రీస్వామివారిసన్నిధికి వచ్చుచుండగా నాదేవిని దూరమునఁజూచి శ్రీస్వామివారు సంతోషము, రోషము, దీనత్వము గలవారై యామెను దమయొద్దకుం దోడ్కొ,నిరమ్మని విభీషణున కానతిచ్చి పంపిరి. + +అట్లు వచ్చుచున్న శ్రీయమ్మవారినిఁ జూచుటకు వానరులు గుంపులుగూడగ విభీషణుఁడు వారినిఁ దూరముగఁ దొలఁగునట్లు చేయుచున్నందున నపుడు శ్రీస్వామివారు. విభీషణునితో వివాహ కాలమునందును, భర్తసమీపమునందును, దుఃఖసమయములయందును, నాపదలుసంభవించు నపుడును, యాగములయందును, స్వయంవరకాలమందును, యుద్ధమునందును, స్త్రీలు నలుగురికి గనఁబడుట దూష్యముగాదనియు, అందు నీదేవి యుద్ధగతయు, నాపద్గతయు, వ్యసనసంగతయు, భర్త నగునాసమీపమున నున్నదియు గావున నితరులు చూచుట కాక్షేపణము లేదని సెలవిచ్చిరి. అప్పటికాలమున నంతఃపుర \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0188.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0188.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..283d4f53c116171bdf92bab43a409dab2efe0645 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0188.txt @@ -0,0 +1,24 @@ +స్త్రీలు శ్రీరాముల వారిచేఁ జెప్పఁబడిన సమయములయం దితరులకు గనఁబడుట యాచారమై యుండెను. + +ఆపిదప నాదేవి శ్రీస్వామివారిసన్నిధికి వచ్చి నిలుచుకొని కొంతవరకు దుఃఖించి యుపశమించిన పిదప శ్రీస్వామివారు:-- + +చ. "సరసిజనేత్రి ? యాలమున శాత్రవునిం బరిమార్చి నిన్ను వే + జెఱవిడిపించి పౌరుషముఁ జెల్లఁగఁజేసి యమర్ష లాభమున్ + బరువడిఁగాంచి చిత్తమున నాటినవైరి కృతానమానమున్ + వరుసవిషాదముం బెఱికివైచి కృతార్థుఁడ నైతి నెంతయున్ . + +క. పౌరుషము దృష్టమయ్యెను + జారుముఖీ శ్రమము నేడునఫలం బయ్యెన్ + వారక ప్రతిజ్ఞ దీరెను + ధారుణిలో నేను జాల ధన్యుఁడ నైతిన్. + +ఉ. ఏ నెడఁబాసియున్న యెడ నీచలచిత్తుఁడు రావణుఁడు నిన్ + గాననసీమనుండి చులుకన్ వెసముచ్చిలితెచ్చే నింతయున్ + మానిని దైవకృత్యమిది మామక పౌరుషశక్తిచే రహిన్ + వానివధించితిన్ ద్రిభువనంబుల భూరియశంబుఁ గాంచితిన్. + +క. తనకొదవిన యవమానము + ననుపమ తేజమున నవలనటుద్రోయఁగఁ జా + లని యల్పతేజుఁ డగుపురు + షునకుం బురుషార్థ మరసిచూచినఁ గలదే." + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0189.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0189.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2cf1815f50fd6218c3272d875645e7d30f549a41 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0189.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +అని సెలవీయఁగా నాదేవి తనను శ్రీరాములవారు పరిగ్రహింపరేమోయని దుః:ఖించెను. అపుడు శ్రీస్వామివారికిఁ గోపముహెచ్చి 'నాకువచ్చిన యవమానమును బాపుకొనుటకు రావణవథాది కార్యములను దీర్చి ధన్యుఁడ నైతిని. అదియంతయు నీకొఱకుగాదు. కావున నాత్మభరణార్థము నీ +కిష్టమైనచోటికిఁ బోవలసినదేకాని నాయొద్ద నుండఁదగవ ' ని సెలవిచ్చిరి. ఆమాటకు సీతాదేవి దుఃఖించి శ్రీస్వామివారితో 'సర్వేశ్వరులయ్యు మీ రిట్లు సాధారణ మనుష్యునివలె శంకించుట తగ 'దని మనవిచేసి తన నిర్మల్యమును జూపుటకై యగ్నిప్రవేశము చేసెదనని ప్రతిజ్ఞచేసి యందుకై చితిపేర్చు +మని లక్ష్మణునిఁ గోరఁగా నతఁడొకింత సందియ మొంది యన్న మొగముఁజూచి యాతని యంగీకారమును ముఖభావమువలనఁ దెలిసికొని చితినిఁ జేర్చెను. అపుడాదేవి, + +సీ. "అనిశంబు మచ్చిత్త మాత్మనాథునియందుఁ + దవిలివర్తించుట దథ్యమేని + వితతదుష్టత్వ శంకితనైన యే నుర్వి + నతిశుద్ధచారిత్ర నైతినేని + కరమువాజ్ఞ్మానసకర్మంబుచే మనో + ధిపుమాట మీఱి వర్తింపనేని + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0190.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0190.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c5c6f8d60e8c491db83117c16b7413f86cde8b6a --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0190.txt @@ -0,0 +1,11 @@ +రవిచంద్ర దిగ్వాయు రాత్రిసంధ్యాదిన + భూనభంబులు సర్వభూతములును + సకలదిక్పాలకులు సాదు సచ్చరితము + సర్వము నెఱింగి యుండుట సత్యమేని + సవనహేతువు లోకైకసాక్షి యైన + చిత్రభానుండు నన్ను రక్షించుఁగాక." + +అని యిట్లుపల్కి యగ్నిప్రవేశముకాగా నామె పాతివ్రత్యమును బ్రహ్మరుద్రాదిదేవతలు మెచ్చునట్లగ్ని యామెనుఁ దహింపక యుండెను. అపుడు శ్రీరాములవారు సంతుష్టులై సీతాదేవినిఁ బరిగ్రహించిరి. ఆపిదప విభీషణసుగ్రీవాది పరివారసహితులై పుష్పక మను విమానము నధిష్ఠించి కదలి +కిష్కింధయొద్ద గొంతతడవాగి తారాది వానరస్త్రీల నెక్కించుకొనిపోవుచు మార్గమున భరద్వాజునిం జూడఁగోరి యాయన యాశ్రమమునొద్ద దిగి యతనిచేఁ బ్రార్థితులై యతని యాతిథ్యమును నాటిదినమున నంగీకరించిరి + +ఆ మునియాశ్రమమున నాడుండుటచేత నొప్పుదలప్రకారము నందిగ్రామము నాడు చేరుటకు వీలు లేనందున దామొక దిన మాలస్యముగఁ జేరుటకు గారణమును దెలుపుటకు హనుమంతుని భరతునికడ కంపిరి. అటు లతఁడుపోయి శ్రీరామా గమనమునుజెప్పి భరతు నానందభరితునిఁ జేసెను. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0191.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0191.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1ad2a84b2d650aeb522d4506e5c0a0a7453fc772 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0191.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +మరునాటి యుదయమున శ్రీస్వామివారి నెదుర్కొనుటకు భరతశత్రుఘ్నులు హనుమదాది పరివార సహితులై వెళ్లఁగా నింతలో బుష్పకవిమానమునుఁ డాసి చేరెను. అపుడు భరతుఁ డన్నగారి పాదములు పట్టుకొని నమస్కరించి కుశల ప్రశ్నానంతరము, రాజ్యభోగములవలన సుగ్రీవునివలె శ్రీరామకార్యమును మరచియుండక తనచే నదివరకు భక్తితోఁ బూజింపఁబడుచున్న పాదుకలను దన యన్నగారి పాదములకు సమర్పించెను. అపు డందఱును గలిసికొని నందిగ్రామముఁ జేరిరి. శ్రీరాములవారు రాజలంకారయుక్తులై యచటి నుండి బయలుదేరి పరివారముతో నయోధ్యా పట్టణముఁ జేరి యచట బట్టాభిషిక్తు లయిరి. ఆసమయమున శత్రుఘ్నుఁడు శ్రీస్వామివారికి శ్వేతచ్ఛత్రమును బట్టెను. సుగ్రీవ విభీషణలు చామరములను వీచిరి. ఇచట భరతలక్ష్మణులు చామరములను ధరింపక సుగ్రీవవిభీషణు లేలవీచిరో విచారింపుఁడు. వారిరువురిలో నెవ్వఁడు యువరాజుగ నభిషిక్తుఁ డగనో యది పట్టాభిషేకాత్పూర్వము నిర్ణయింపఁబడుటకు వీలులేక యుండెను. + +పట్టాభిషేకానంతరము విభీషణసుగ్రీవాదులకు యథార్హముగ సత్కారములు చేసిరి. అందు సీతాన్వేషణాది కార్యములయందు ముఖ్యుఁ డగుహనుమంతునకు శ్రీసీతాదేవిచే నొకముక్తాహారము నిప్పించి గౌరవించి ఆపిదప నంద \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0192.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0192.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bcd602bd385a44c23f683949a7dc6ce80a005211 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0192.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఱును శ్రీరాములవారియొద్ద సెలవుఁగైకొని వారివారి స్థానములం జేరిరి. భరతుఁడు యువరాజైయుండఁగ ననేకసంవత్సరములు శ్రీరాములవారు కృతయుగధర్మములను నడపుచు నశ్వమేథాది యాగములం చేయుచు రాజ్యమునుఁ బాలించిరి. + +ఇక మనము తీసికొనవలసిన నీతి యేమియనిన:- + +పితృవాక్య పరిపాలనమునకును, సత్య ప్రతిజ్ఞతకును, శరణాగత రక్షణమునకును, భర్తృ ప్రవర్తనమునకును, సోదర వాత్సల్యమునకును, రాజ్యపాలనమునకును శ్రీరాములవారు నిదర్శకు లయియున్నారు. పాతివ్రత్యమహిమకు శ్రీసీతాదేవియు, జ్యేష్ఠభ్రాతయొక్క. యనుసరణమునకును శుశ్రూషకును లక్ష్మణస్వామివారును, జ్యేష్ఠభ్రాతయందలి భక్తికిని దద్ద్వారా అప్రయత్నసిద్ధము లగురాజ్యభోగములయందు విముఖతకును భరతుఁడును, జ్యేష్ఠభ్రాత లేనిసమయమున నతనిస్థానమందున్న భరతుని ననువర్తించుటకు శత్రుఘ్నుఁడును బ్రదర్శకు లై యుండిరి. + +మఱియు విశిష్టాద్వైతులు రాములవారు పితృవాక్య పరిపాలనాది సామాన్యధర్మములకును, లక్ష్మణస్వామివారు భగవచ్ఛేషత్వమునకును, భరతుఁడు భగవత్పారతంత్ర్యమునకును, శత్రుఘ్నుఁడు భాగవతశేషత్వమునకును నిదర్శకులని చెప్పుదురు. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0193.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0193.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..284850378cd24fdea3192210c157f4b332954fc3 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0193.txt @@ -0,0 +1,3 @@ +ఉత్తర రామాయణము లేదా ఉత్తరకాండ యనునది యీ పూర్వరామాయణకాండలు పుట్టిన యనేకసంవత్సరముల పిదప బుట్టినందున బూర్వభాగమున నున్న దానికంటె ననేకము లగుసందర్భములతో నిండియున్నది. కావున నే భాగమును దానిలోనుండి ప్రమాణముగఁ దీసికొనక యొకటి రెండు విషయములనుఁజూపి శ్రీరామకథను ముగింపజేసెదను. + +శ్రీస్వామివారి ప్రభుత్వకాలము చాలవరకు భుక్తియైనపిదప బౌరులలో గొంద రనుకొనుచున్న మాటను దెలిసికొని గర్భవతియగు తనభార్యయైన సీతాదేవిని వాల్మీకి యాశ్రమమున విడిచిపెట్టిరమ్మని శ్రీస్వామివారు లక్ష్మణున కాజ్ఞయిచ్చుటచే నతఁ డట్లు విడిచివచ్చినట్లును, పిమ్మట గుశలవులకు సూక్ష్మరూపముగ వాల్మీకిప్రోక్త మగురామాయణమును శ్రీస్వామివారి సన్నిధిని గానము చేయఁదగినంత వయసువచ్చువరకు సీతావిషయమును శ్రీస్వామివారు విచారింపక యున్నట్టును, అపుడు తిరుగ నామెను దెప్పించి యామె పాతివ్రత్యమును గూర్చి శపథము చేయుమన్నట్టును నందుఁ జెప్పఁబడి యున్న ది. లంకలో సమస్తజనులు చూచుచుండఁగ నగ్నిప్రవేశమయి యందువలన దహింపబడక పవిత్రురాలుగ నేర్పడినభార్యను బరిగ్రహించిన శ్రీరాములవారు పయివారిమాటను బురస్కరించుకొని య ట్లామె నరణ్యమునకుఁ బంపి యుందురా? \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0194.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0194.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07424219b4048a90f41811f4de32aed4eb64c45d --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0194.txt @@ -0,0 +1,6 @@ +ఏకారణముచేతఁ బంపియున్నను గుమారులకు రామాయణమును గానముచేయదగినంత వయసువచ్చువరకు నామె యొక్కయు నామె గర్భముయొక్కయు స్థితిని విచారింపక యుందురా? కావున నిది యసంభావితము. గర్భవతిగా నుండినభార్యను నామెకోరికఁ దీర్చుటకు వాల్మీకిమునియాశ్రమమునకుఁ గొన్నిదినములు పంపియుండిన నుండవచ్చును. అపు డచట నామెకుమారులను గనియుండవచ్చును. ఆయాశ్రమమున నాబిడ్డలు జన్మించినందున నాఋషి యిటీవల వారలకుఁ జదువు చెప్పియుండును. సంగతి సందర్భములనుబట్టి యిట్లు జరిగి +యుండవచ్చునుగాని యాగ్రంథములో జెప్పఁబడిన ట్లుండనే యుండదుకదా! కావున దానిని మనము ప్రమాణముగఁ దీసికొనఁగూడదు. మఱియును జదువనేకూడదు. + +ఇట్లు శ్రీమన్నారాయణుఁడు శ్రీరామరూపమున సవతరించి తాను జేయవలసిన పనులనుదీర్చి కుమారులకు బ్రాజ్ఞత వచ్చినపిదప వారికిఁ బట్టాభిషేకముచేసి శ్రీవైకుంఠమునకు విజయము చేసెను. + +నా యీగ్రంథమున నెవ్వరిచరిత్రములు వ్రాసితినో వారిలో శ్రీరామకృష్ణులు శ్రీమన్నారాయణుని యవతారములని చెప్పియున్నందున భగవంతునియొక్క యవతారములుగ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0195.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0195.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41f1beab55407c7fdfc56f2989beaab135b302f7 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0195.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +మన మతగ్రంథములయందుఁ జెప్పఁబడినవానిలో నేవి ముఖ్యములో వానిని మనము తప్పక విచారింపవలసియున్నది. + +భాగవతమున సూతుఁడు శౌనకాదిమునులకు జెప్పుటలో నిరువదియొక్క యవతారములుగ గనఁబడుచున్నది. అవి యెవ్వియనిన:- + +1. బ్రహ్మ, 2. యజ్ఞవరాహము, 3. నారదుఁడు, 4. నర నారాయణులు, 5. కపిలుఁడు, 6. దత్తాత్రేయుఁడు, 7. సుయజ్ఞుఁడు, 8. ఋషభుఁడు, 9. పృథుచక్రవర్తి, 10. మత్స్యావతారము, 11. కూర్మము, 12. ధన్వంతరి, 13. మోహిని, 14. నృసింహావతారము, 15. వామనుఁడు, 16. పరశురాముఁడు, 17. వ్యాసులు, 18. శ్రీరాములవారు, 19. బలరాములవారు, 20. శ్రీకృష్ణులవారు, 21. బుద్ధుఁడు. + +మరియు నాగ్రంథముననే నారదునకు బ్రహ్మచెప్పినట్లున్న కథలో నిరువదినాలుగవతారములుగఁ జెప్పఁబడియున్నది. అవి యెవ్వియనిన :- + +1. యజ్ఞవరాహము, 2 సుయజ్ఞుఁడు, 3. కపిలుఁడు, 4. దత్తాత్రేయుఁడు, 5. కుమారావతారము, 6. నరనారాయణులు, 7. ధ్రువుఁడు, 8. పృథుచక్రవర్తి, 9. ఋషభుఁడు, 10. హయగ్రీవుఁడు, 11. మత్స్యము, 12. కూర్మము, 13. నృసింహావతారము, 14. హరియవతారము, 15. వామనుఁడు, 16. \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0196.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0196.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..977a36716800571f3c7ed42698481302e9b3c7a4 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0196.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +హంసావతారము, 17. మన్వంతరావతారము, 18. ధన్వంతరి, 19. పరశురాముఁడు, 20. శ్రీరాములవారు, 21. శ్రీకృష్ణులవారు, 22. వ్యాసులు, 23. బుద్ధుడు, 24 కలికి. + +ఈ పయి రెండవతారకథలలో సంఖ్యా భేదము, వరుసభేదము, వ్యక్తి భేదమునుగలవు. సర్వసాధారణముగ ననేక గ్రంథములలో మత్స్యకూర్మాది దశావతారములే యొప్పుకొనఁబడి యున్నవి భగవద్గీతలలో నప్పటికాలపు బ్రజలవలన దేవతిర్యఙ్మనుష్య స్థావరములలో నేవేవి పూజనొందుచు గౌరవింపఁ బడుచుండెనో యవియన్నియు జెప్పుచు నేదియేది మహిమయు సంపదయు గౌరవమును గలిగియుండునో దానియందెల్లను నాయంశము గలదని యెంచుకొనుమని శ్రీకృష్ణులవా రర్జునున +కానతిచ్చియున్నారు. + +శ్లో. "యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జిత మేవవా! + తత్తదేవావగచ్ఛత్వంమమతేజోంశసంభవమ్ !!" + +ఈవాక్యము నాధారముచేసికొని భాగవతగ్రంథకర్త భగవదంశ కలదని తాను నమ్మియున్న యిరువది యొక్కరిని ముందుగ జెప్పి పిదప మఱికొందరిని జ్ఞప్తికి దెచ్చుకొని కేశవాది చతుర్వింశతి నామములకు సరిపడున ట్లిరువదినలుగురిని భగవదవతారములని రెండవసారి చెప్పెను. కాని ముందు చెప్పిన పేరులను గమనించియున్నట్లు కనబడదు. ఇప్పటికిని \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0197.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0197.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c9a26e922404bad04de33a61415aa1ecc48fb408 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0197.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +గొప్పప్రభువులను గొప్పవిద్వాంసులను భగవదంశము గలవారని వాడుచున్నాము. ఇంక దశావతారవిషయము చర్చింప వలసియున్నది. మీద జెప్పఁబడిన యిరువదియొక్క యవతారములలో దశావతారములలోని చివరది యగుకల్క్యవతారములేదు. తిరుగ నిరువదినాలు గవతారములుగ జెప్పుటలో నాగ్రంథకర్తముందుచెప్పిన బలరాముని విడిచెను. ఇందునుఁ +బట్టిచూచినను దశావతారవిషయములో బాగుగ జర్చింపవలసినట్లున్న ది. వీనిలో మత్స్యావతారము ముందుగ గలిగినదని చెప్పుదురు. మత్స్యమనునది కేవలము నీటిలో నుండఁదగినది యైయున్నది. కావున నీయవతారము సృష్ట్యాదియందావిర్భవింపవలసి యుండును. ముందుగ జలగోళములసృష్టి +జరుపఁబడినది. ఆపిదప బంకాదులు పుట్టెను. అటుతర్వాత నడవులు, కొండలు, మృగములు, వృక్షపక్ష్యాదు లుత్పన్నము లయ్యెను. అటుపిమ్మట దామస రాజసుల సృష్టి, జుగుపఁబడినది. +ఇందునుబట్టి కొంత విచారింపగ నరసృష్టికి బూర్వము భగవంతుఁ డవతరించుటకు బ్రసక్తి కనఁబడదు. అయితే మరి యెందువలన నిట్లు నమ్మియుండిరన, గీతలలో శ్రీకృష్ణులవారు : + +శ్లో. "పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయచ దుష్కృతామ్ ! + ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగేయుగే!!" + \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0199.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0199.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..236f5359dd8f8743019e4444dca4c5d81eea5258 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0199.txt @@ -0,0 +1,4 @@ +నని నమ్మి యతఁడు హిరణ్యకశిపుఁ డనురాక్షసుని నారూపముతో సంహరించినట్లును, బ్రహ్లాదుని రక్షించినట్లును గథను గల్పించిరి. ఈ హిరణ్యకశిపుడుండుచో టెచ్చటనులేదు. ఇతఁడే యట్టి గొప్పప్రసిద్ధి గలప్రభువై యుండినచో నాస్థల మిప్పటికిని నిర్దేశ్యము గాదగి యుండవలసియుండును. +ఈ ప్రహ్లాదచరిత్రము కల్పితకథయై యుండును అయినను నిందు గ్రహింపఁదగినయంశములు మూడుగలవు : 1. భక్తికి బ్రహ్లాదుని చారిత్రమును, 2. ఎంతతపస్సుచేసి యెన్నివిధముల బ్రాణసంరక్షణముకొరకు వరములను బొందియున్నను యుక్తప్రవర్తనము లేనివాఁడు హానిని జెందునను నీతికి నితనితండ్రి చరిత్రమును, 3. సర్వశక్తికిని భక్తులను రక్షించుటకును నృసింహ వృత్తాంతమును మనము ముఖ్యముగ గ్రహింపవలెను. ఈకథను నిజముగ జరిగినదానినిగ నమ్మియుండుటచే మనదేశమున ననేక దేవాలయములయందు సింహముఖముగల విగ్రహము లారాధింపం బడుచున్నవి. + +మఱియు శంకరరామానుజాచార్యులు కార్యసిద్ధికొఱకును, శత్రుక్షయముకొఱకును నృసింహమూర్తిని గొలిచినట్లున్నది. నరసింహశబ్దమున కర్థము నరుఁడుగ నవతరించి పరాక్రమముఁ జూపిన భగవంతుఁడని కదా? నరరూపమునుఁ దాల్చిన రామకృష్ణులు పరాక్రమవంతు లయియేకదా రావ \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0200.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0200.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9265f858ae9f68a6e172cf4c68e1d6c57089235a --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0200.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +ణాదిశత్రువులను సంహరించిరి. కావున నట్టికార్యమునకు బరాక్రమావస్థతిలోనుండు రామకృష్ణులయారాధనమే నృసింహారాధనముగ నిప్పు డేర్చడుచున్నది. + +సాలగ్రామములలో మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నృసింహ, వామనమూర్తులను మనము గొలుచుచున్నామే ? ఆయవతారములే లేనిచే వీని నేల యారాధింపవలెనని కొందఱికిఁ దోచును. సాలగ్రామమే శ్రీవిష్ణుస్వరూపమని మనము నమ్ముచున్నపు డాకారభేదముచే గలిగిననామముల విషయమున +సంశయింపఁ బనిలేదు. + +ఈపిదప దదితరావతారములను వ్రాయఁబోవుచున్నాను. అవతారములలోఁ గొన్ని యావేశావతారము లనియు, గొన్ని యంశావతారములనియు మన మతగ్రంథములలో నున్నది. అనఁగా నొక గొప్పకార్యము కొఱకు దాత్కాలికముగ భగవంతునిశక్తి యొక నరునియందు గలుగుట యావేశావతారమని +చెప్పుదురు. ఇట్టిదియే పరశురామావతారము. ఇట్టి యావేశములను మనపూర్వులు నమ్ముట కలదు. జన్మమాదిగ వైకుంఠమున కేగువరకు భగవదంశముగలది యంశావతారము. ఇట్టివియే రామకృష్ణుల యవతారములు. + +ఇఁక బుద్ధావతారవిషయము :- \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0201.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0201.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e5b3b339e70d3fd7291f8d539775cc60039708c0 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0201.txt @@ -0,0 +1,7 @@ +ఈబుద్ధుఁ డొకానొకసమయమునుబట్టి బౌద్ధమతము నుపదేశించినట్లు మనగ్రంథములలో నున్నది. అతనియనంతరమున నామతస్థులందఱు నతని నఖరోమాదులను నతని యాభరణాదులను నతిభక్తితో నారాధించుచు నుండఁగా శ్రీశంకరాచార్యులవా రతఁడే మావిష్ణువుయొక్క, యవతారమని చెప్పి చాలమందిని మనమతములోనికి దిరుగవచ్చునట్లు చేసిరని పశ్చిమఖండపు నవీనగ్రంథకర్తలు కొందఱు వ్రాసియున్నారు. బహుశః ఇదియే నిజమైయుండును. ఏమియనిన, జగదీశ్వరుఁడు +సంహరించునూహతో వంచనచేసి నాస్తికమతము నుపదేశించి యుండునా ! ఏమియాశ్చర్యము ? + +శంకరాచార్యులవారు నాస్తికమతఖండనముకొఱకు బౌద్ధమతాచార్యుని మావిష్ణువుయొక్క యవతారమని బోధించుటయేగాక యప్పటికి వేరువేరుగ బంచదేవతల నారాధించు చుండునట్టి మనమతస్థుల నందఱిని నేకీభవింపఁజేయుటకయి పంచదేవతారాధనము నుపదేశించి యతియగు తానును నట్లారాధించియుండెను. + +ఈ బుద్ధుఁడును దేవుఁడు కలఁడా! లేఁడా? యనువిషయమును జర్చింపక యప్పటిప్రజలు యజ్ఞాదికర్మములవలననే తమకు సమస్తము లభించునని నిండునమ్మికతోనుండి తమప్రవర్తనల +విషయమున నజాగ్రత్త గలిగియుండుటచే యుక్తప్రవర్తనమే \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0202.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0202.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d91b7eb775723bb342c41471e29ba0e359877b52 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0202.txt @@ -0,0 +1,5 @@ +ముక్తికి బ్రధానమని యెంచి యట్లు బోధించుచు నది యెనిమిది విధములని వివరించెను. అవి యెవ్వియనిన :- + +1. సత్యసంకల్పము, 2. సత్యనిశ్చయము, 3. సత్యవాక్కు, 4. సత్యప్రవర్తనము, 5. సత్యజీవనము, 6. సత్యప్రయత్నము, 7. సత్యగ్రహణము, 8. సత్యపర్యాలోచనము ఈయంశములను బుద్ధుఁడు బోధించినను బ్రతిమనుష్యుఁడును ముఖ్యముగ బరిగ్రహింపవలెను. యుక్తప్రవర్తనములేని యారాధనాదు లెందుకును బనికిరావుకదా! + +రేపు జరుగునదియె తెలియరాని మనకు ముందు కొబోవునని యూహించి గ్రంథకర్తలచే జెప్పఁబడిన కల్క్యవతారముతో బనియేమి ? కావున భగవదవతారములని చెప్పఁబడిన యన్నిటిలో శ్రీరామకృష్ణావతారములే నిజమైన యవతారములని నమ్మవలయును. శ్రీరామకృష్ణుల యవతారముల యనంతరము వారివారి విగ్రహములను బ్రతిష్ఠించి పూజించుచున్నాము. నరశరీరములను దాల్చిన వారిమూర్తులేల పూజనీయము లయ్యెననగా ? శ్రీకృష్ణులవారు వైకుంఠమునకు విజయము చేయుటకుముందు వారిని విడిచియుండజాలనని మొఱ్ఱపెట్టుకొన్న తనసఖుఁ డగునుధ్ధవునకు దమయవతారానంతరమున దమ రూపమువంటి యాకారము గలవిగ్రహములను జేయించుకొని యథావిధిగ నారాధించుచుండినయెడల నిహముపరము \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0203.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0203.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41d570f556aa6636eb2e9eeb77ca2b8bcb390a3c --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0203.txt @@ -0,0 +1,8 @@ +గలదని యానతిచ్చియున్నారు. కావున నిట్లనే శ్రీరాములవారి నిష్టదైవముగ నారాధించువారు వారివిగ్రహములను గొల్చుచున్నారు. + +విగ్రహారాధనము లేనియెడల బండితపామర సాధారణముగ మనసునిలిపి భగవంతుని ధ్యానించుట యసాధ్యము కావున మనము విగ్రహారాధనము చేయుదుమని యితరమతస్థులు మనల నాక్షేపించుట సరికాదు. బౌద్ధమతస్థుల తోబాటుగ మహమ్మదీయులు ముహమ్మదుయొక్క నఖరోమాదులను బూజించుచున్నారు. + +క్రైస్తవు లామతాచార్యుని మేకుబందీచేసిన త్రిభుజాకారము (క్రాన్) గలకఱ్ఱను వారి దేవళములమీఁద నుంచుకొనుచున్నారు. కేవల శైవులు లింగమును గట్టుకొన్నట్లు పాదిరులు త్రిభుజాకారముగల లోహపుదునుకను ధరించుచున్నారు. మఱియు పాదిరిగుడులలో నద్దపుతనాబీలయందు +క్రైస్టుయొక్కయు నతనితల్లి యొక్కయు రూపము లమర్పఁబడి యున్నవి. + +లోహసంబంధమైన త్రిభుజాకారముగల కఱ్ఱలను గురువులుపదేశించుచోట నుంచియున్నారు. వీరిలో విగ్రహారాధనము నంగీకరించిన రోమన్ కాతలిక్ పాదిరు లించుమించు మనతో బాటుగనే విగ్రహారాధనమే చేయుచున్నారు. తక్కినమతస్థు \ No newline at end of file diff --git a/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0204.txt b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0204.txt new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d292a6fc1bc25c29f0c3bb134dd80e04d054c886 --- /dev/null +++ b/Shriimahaabhaarata-Shriimadraamaayana-Vimarsamu1907/page_0204.txt @@ -0,0 +1,9 @@ +లందఱు నేదో యొకదానినిఁ గురుతుగ నుంచుకొని యారాధించుచున్నారు. కావున బ్రతిమతము నందును విగ్రహారాధన మేదో యొకవిధముగ నుండనే యున్నది. + +మన విగ్రహారాధనములలో స్వయంవ్యక్తము దేవతలచేఁ బ్రతిష్ఠింపఁబడిన విగ్రహము సిద్ధులచేఁ బ్రతిష్ఠింపఁబడిన విగ్రహము మనుష్యులచేఁ బ్రతిష్ఠింపఁబడిన విగ్రహము సంతములనియు, నందు దనచే (గాని తసపూర్వులచేగాని) ప్రతిష్ఠింపబడిన విగ్రహము శ్రేష్ఠమనియు, మనమత గ్రంథములలోఁ జెప్పఁబడియున్నది. కావున రామకృష్ణాది విగ్రహములు మనుష్యులచేఁ బ్రతిష్ఠింపఁబడినందున శ్రేష్ఠములు. ఇటులనే శివార్చన చేయువారునుగూడ నర్చాభేదమును గ్రహింపవలెను. + +ఏవిగ్రహమును బూజించుచుండినను యుక్త ప్రవర్తన గలవాఁడయి నిండుభక్తితో నారాధింపనివానికి నందలి ఫలము లేదు. + +దైవము లేడనువారును, దైవము నేనే యనువారును గాక, దైవము కలఁడు, అతఁడు రక్షకుఁడు, అని నమ్మి కొల్చుచున్న మతస్థులందఱు నించుమించుగ సమానులే యని చెప్పి యీగ్రంథమును ముగించుచున్నాను. + +__________ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/meta.json" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/meta.json" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7566c2532b41e1ec64e512c8a4ac8990110a5b5c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/meta.json" @@ -0,0 +1,374 @@ +{ + "status": "done", + "saved": 122, + "total_pages": 146, + "filename": "సీమంతినీకళ్యాణము (పెనుమళ్ళ సోమన).pdf", + "pages": { + "1": { + "quality": 3 + }, + "2": { + "quality": 3 + }, + "4": { + "quality": 3 + }, + "5": { + "quality": 3 + }, + "6": { + "quality": 3 + }, + "7": { + "quality": 1 + }, + "8": { + "quality": 1 + }, + "9": { + "quality": 1 + }, + "10": { + "quality": 1 + }, + "11": { + "quality": 1 + }, + "12": { + "quality": 1 + }, + "13": { + "quality": 1 + }, + "14": { + "quality": 1 + }, + "15": { + "quality": 1 + }, + "16": { + "quality": 1 + }, + "17": { + "quality": 1 + }, + "18": { + "quality": 1 + }, + "19": { + "quality": 1 + }, + "20": { + "quality": 1 + }, + "21": { + "quality": 1 + }, + "22": { + "quality": 1 + }, + "23": { + "quality": 1 + }, + "24": { + "quality": 1 + }, + "25": { + "quality": 1 + }, + "26": { + "quality": 1 + }, + "27": { + "quality": 1 + }, + "28": { + "quality": 1 + }, + "29": { + "quality": 1 + }, + "30": { + "quality": 1 + }, + "31": { + "quality": 1 + }, + "32": { + "quality": 1 + }, + "33": { + "quality": 1 + }, + "34": { + "quality": 1 + }, + "35": { + "quality": 1 + }, + "36": { + "quality": 1 + }, + "37": { + "quality": 1 + }, + "38": { + "quality": 1 + }, + "39": { + "quality": 1 + }, + "40": { + "quality": 1 + }, + "41": { + "quality": 1 + }, + "42": { + "quality": 1 + }, + "43": { + "quality": 1 + }, + "44": { + "quality": 1 + }, + "45": { + "quality": 1 + }, + "46": { + "quality": 1 + }, + "47": { + "quality": 1 + }, + "48": { + "quality": 1 + }, + "49": { + "quality": 1 + }, + "50": { + "quality": 1 + }, + "51": { + "quality": 1 + }, + "52": { + "quality": 1 + }, + "53": { + "quality": 1 + }, + "54": { + "quality": 1 + }, + "55": { + "quality": 1 + }, + "56": { + "quality": 1 + }, + "57": { + "quality": 1 + }, + "58": { + "quality": 1 + }, + "59": { + "quality": 1 + }, + "60": { + "quality": 1 + }, + "62": { + "quality": 1 + }, + "63": { + "quality": 1 + }, + "64": { + "quality": 1 + }, + "65": { + "quality": 1 + }, + "66": { + "quality": 1 + }, + "67": { + "quality": 1 + }, + "69": { + "quality": 1 + }, + "70": { + "quality": 1 + }, + "71": { + "quality": 1 + }, + "72": { + "quality": 1 + }, + "74": { + "quality": 1 + }, + "79": { + "quality": 1 + }, + "80": { + "quality": 1 + }, + "84": { + "quality": 1 + }, + "87": { + "quality": 1 + }, + "88": { + "quality": 1 + }, + "90": { + "quality": 1 + }, + "91": { + "quality": 1 + }, + "92": { + "quality": 1 + }, + "93": { + "quality": 1 + }, + "94": { + "quality": 1 + }, + "95": { + "quality": 1 + }, + "97": { + "quality": 1 + }, + "98": { + "quality": 1 + }, + "99": { + "quality": 1 + }, + "100": { + "quality": 1 + }, + "102": { + "quality": 1 + }, + "103": { + "quality": 1 + }, + "104": { + "quality": 1 + }, + "105": { + "quality": 1 + }, + "107": { + "quality": 1 + }, + "108": { + "quality": 1 + }, + "109": { + "quality": 1 + }, + "110": { + "quality": 1 + }, + "112": { + "quality": 1 + }, + "113": { + "quality": 1 + }, + "114": { + "quality": 1 + }, + "115": { + "quality": 1 + }, + "117": { + "quality": 1 + }, + "119": { + "quality": 1 + }, + "120": { + "quality": 1 + }, + "121": { + "quality": 1 + }, + "122": { + "quality": 1 + }, + "123": { + "quality": 1 + }, + "125": { + "quality": 1 + }, + "126": { + "quality": 1 + }, + "127": { + "quality": 1 + }, + "128": { + "quality": 1 + }, + "129": { + "quality": 1 + }, + "130": { + "quality": 1 + }, + "132": { + "quality": 1 + }, + "133": { + "quality": 1 + }, + "135": { + "quality": 1 + }, + "136": { + "quality": 1 + }, + "137": { + "quality": 1 + }, + "138": { + "quality": 1 + }, + "140": { + "quality": 1 + }, + "141": { + "quality": 1 + }, + "142": { + "quality": 1 + }, + "143": { + "quality": 1 + }, + "144": { + "quality": 1 + }, + "145": { + "quality": 1 + }, + "146": { + "quality": 1 + } + } +} \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0001.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0001.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..02dec41cc4159020d6669420f2241654bfc361bb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0001.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సీమంతినీకళ్యాణము

+ +పెనుమళ్ళ సోమమంత్రి ప్రణీతము

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0002.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0002.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b89fe3e0eb8b8b2a6711e18d7810e67a16b75916 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0002.txt" @@ -0,0 +1,4 @@ +పీఠిక

+ఈకవి సుప్రసిద్ధమగు పిల్లలమఱ్ఱి పినవీరభద్రకవివంశములోనివాఁ డగుటచేతను రాజధర్మంబులు, గృహస్థధర్మంబులు, పతివ్రతాలక్షణంబులు, వ్రతఫలంబులు నాదిగాఁగల పెక్కువిశేషంబు లుండుటచేతను మఱియుఁ బాతాళగంగ, పాతాళలోకము (అమెరికాదేశమును మనవారు పాతాళలోకముగా భావించుచున్నారు.) వింధ్యపర్వతము మొదలగు చరితాంశములకుఁ దోడ్పడు విషయంబు లుండుటచేతను నీపొత్తంబును ద్వితీయగ్రంథముగా ముద్రించితిమి. కవిత్వము ద్రాక్షాపాకమును బోలియున్నప్పటికి నందలిరసంబు గ్రహించి విశేషములు పరికింపఁబోవుభారమును జదువరులకే వదలి పెట్టుచున్నారము, + +అని కవియే చెప్పుకొనియున్నాఁడు. కవి తనయిచ్ఛానుసారముగాఁ బోవునపుడు తనకవితానిపుణతను జూపఁగలఁడుగాని పెక్కువిషయంబులు బోధింపదలఁచుకొని కొద్దిలో నిముడ్చఁదలఁచుకొనిసప్పుడు నాతనికవితాశక్తి విజృంభింపఁజాలనపుడు నింతియే యీతనికవిత యని యనుకొనుటకు వీలుకలుగదు. ఈతని శైలిభావము దెలియుటకై యొక్కపద్యంబుమాత్రమే యిం దుదాహరించుచున్నవాడను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0004.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0004.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ebc9b3cbff9953c202518ec5f04c2f4abce18f01 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0004.txt" @@ -0,0 +1,5 @@ +ఈగ్రంథము తునినివాసస్థులు జంగమకులస్థు లగుపురాణం చెన్నమల్లయ్యగారికుమార్తె కపిల చిన్నమ్మగారియింటిలో దొరకినది. ఈగ్రంథము లోకోపకారార్థము ప్రకటింప మా కిచ్చిన యావనితారత్నముకృత్య మెంతయుఁ బ్రశంసనీయము. ఈగ్రంథసంపాదనమునకుఁ దోడ్పడిన "విద్యానందసోదరుల”లో నొకరగు కె.రంగనాయకులుగారును బ్రశంసనీయులు. ఇది శైవగ్రంథమగుట నామతస్థులయింటిలో దొరకుటలో నాశ్చర్యము లేదు. ఇట్లే తమకడఁ బ్రాచీనగ్రంథము లున్నవారు చివుకఁబెట్టి పారవేయక మా కంపి దేశోపకార మొనర్చెదరని నమ్ముచున్నారము. ఈగ్రంథము తమకుఁ జేరినవెంటనే మాకంపిన శ్రీవిద్యానందపుస్తకాలయమువారికిని గృతజ్ఞులము. ఈగ్రంథరాజమునం దక్కడక్కడ పోయినయక్షరంబులను శ్రద్ధతోఁ బూరించిన శ్రీగాడేపల్లి సూర్యనారాయణశర్మగారికి మాకృతజ్ఞతావందనంబు లర్పించుచున్నారము. + +పిల్లలమఱ్ఱి నవీరభద్రుఁడు శృంగారశాకుంతలమునందుఁ గృత్యాదిలో "ఆసుకవిచేత శివభజనాసక్తునిచేతఁ గస్యపాన్వయుచేతన్" అని వ్రాసికొనెను. ఈకవి గాదిరాజు భరద్వాజాన్వయమువాఁ డనుచున్నాడు. ఈపొరబాటునకుఁ గారణ మెద్దియో చరిత్రకారులు పరిశీలింతురుగాక! + +శృంగారశాకుంతల మొక్కప్రతియే దొరికినదనియు దానినిబట్టియే సరస్వతీపత్రికాధిపతులు ముద్రించినట్లును దెలియుచున్నది. మేము సర్వజనపుస్తకాగారము రాజమహేంద్రవరమున నొకవ్రాతప్రతి యుండఁగా మామిత్రులగు శ్రీ వంగూరి సుబ్బారావుగారి నది పరీక్షింపఁగోరితిమి.ఆవ్రాతప్రతియందు ఆసుకవిచేత శివభజనాసక్తునిచేఁత \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0005.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0005.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2f7382b65eba63fc453bfdc51c1404f8f8695064 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0005.txt" @@ -0,0 +1 @@ +గస్యపాన్వయుచేతన్" అని ˈస'కారము ˈసుˈకార మగునట్లున్నదని వారు చూచివచ్చి చెప్పుచున్నారు. ఇంకను వ్రాఁతప్రతులు దొరికినప్పుడుకాని దీనినిశ్చయము తేల్చుటకు వీలుండదు. ప్రస్తుత మిరువురుకవులవ్రాఁతలయందు నీభేద ముండుటకుఁ గారణములు తెలియుట లేదు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0006.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0006.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f4bdbde712a6005cb53339dc751c45c4df4d6b31 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0006.txt" @@ -0,0 +1,3 @@ +సీమంతినీకళ్యాణము

+ +ప్రథమాశ్వాసము

\ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0007.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0007.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ba8d336cb4bd1ba30dee18463fd9a600d64a038f --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0007.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము, +వివిధఋగ్యజు పొది వేదరూపంబుచే, నలరుచునుండు నే యలకుఁబోడి + +యనవద్య తర్క వేదాంతాది మూర్తి చేఁ, గనుపట్టు నేదళత్కఁజ నేత్ర +లాలితే నాటకా శ్రీ లంకారశబ్దశా, స్త్రాకృతి గాంచు నే | యజ్జవదన +సంగీత భరతకా * స్త్రీని శేషరీతిచే, భాసిల్లు చుండు నే శ్రీ పల్లవోష్ఠి +యట్టిభారతిమృదుల యావలోక, వయసుధామయ వర్షదానంబు చేత +మానుకో దారకావ్యని శ్రీ ర్మాణవేళ, పరసచాతుర్యముహిరు యొసంగుఁ జాత. 3 +-శివ. కమలభవాదులున్ సకల కావ్యముఖంబులయందు కేసుతో +త్తమునకుఁ బూజచేసి నియ +య్యమృత న రావతే కసు శివు +తమససరోజమితు గణ +శ్రీ +తంబుగఁ గాంతురు తద్బలంబు న +నగతనూభవు సంత రాయసం +నాథునిఁ గొల్చెద నిష్ట సిద్ధి క్ +సీ. కౌండిన్య గోత్రజు 4 మనుఁ డైనకేదార, గురుపౌత్రు నయ గారి 4 కులపవిత్రుఁ +నయగారి +చార్వతీహృదయేశ పద పద్మపూజనా, పరుఁ డైనవిశ్వేశ గురుని పుత్రుఁ +బరమపాతివ్రత్య భవ్య సద్గుణకడం, ఒకు నారమాంబకుఁ బ్రాణనాథు +వినయభూషణుఁ డైన వీరభద్ర గురుండు, శాశ్వతకీర్తి విశ్వేశ్వరుండు +సనము కేదారవిభుఁడు లింగనయు నన్యగ, వెలయం పుత్రులు సేవింప గలరుచున్న +శైవశాస్త్రరహస్యవి శ్రీ జ్ఞానచతురు, బ్రస్తుతించెద నెల్ల నా రాధ్య వరుని. +శ్రీ +సీ. వల్మీక భవునకు వందనం బొనరించి, సత్యవతీసూను సంస్కరించి +కాళిదాపకవీంద్రుఁ గడు భక్తి సేవించి, భారవిమాఘునిఁ బ్రస్తుతించి +బాణమయూరులఁ బ్రౌఢీనిఁ గొనియాడి, దండిని భవభూతిఁ దలఁచి మ్రొక్కి-- +శ్రీహరుచరణముల్ శ్రీ చిత్తంబులో నిల్పి, శివముల్హణునివచ శ్రీ శ్రీ కి నలరి +మఱియు సంస్కృతకవితాస శ్రీ మద్దులగును, హాకవీంద్రుల నెల్ల బహూకరించి +వారి కారణ్యలీ బాని శ్రీ వార్యశుభక, రావలోకంబుచేత ధ న్యతవహించి. +నన్నయభట్టుఁ గావ్యరచ నాచణుఁ దిక్కన సోమయాజి వి +ద్వన్నుకు నెఱ పెగ్గడను శ్రీ ధన్యుని నాచనసోముఁ గీర్తి సం +పన్ను హళిక్కి–భాస్కరుని బమ్మెరపోతక వీంద్ర శేఖరుణ్ +సన్నుతినేతు నారికరుణామహిమంబు లభించుకోరికన్. +గీ. ఛంద మెఱుఁగుట శబ్దశాస్త్రము చదువుట, బహుని మంటు పరిజ్ఞాన పాటవంబు ల +గాదు కుకవులక వితకుఁ గారణంబు, బుచికలజ్జాపరిత్యాగమొకటి గాని, +శ్రీ +జ . అని యిష్టదేవతాగురు, వినతియుఁ, బ్రాచీన సత్కవిప్రవరులకీ +ర్తనమును, దుష్క విజననిం, దనమును, గావించి విముల తరచిత్తుఁడు నె. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0008.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0008.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6dea7ce4f113f6ee21185d4415229747f5dd2e1a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0008.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +సీ. వినుత భరద్వాజ శ్రీ మునిరాజగోత్రశీ, ఖరుఁడు పిల్లల మట్టిగాజరాజు +పి.వీరునన్వయం | బుర జనించినగుణో, న్నతుఁడు నిలయమంత్రి నందనుఁడను +చిరపుణ్యసాధన 4 శ్రీశైలమందిర, భ్రమరాంబికావనూ శ్రీ ప్రాణనాథు ++ +టున్లేశ్వరస్వామి శ్రీ మహనీయ కరుణావ, లోకంబుఁ గాంచిన లోకనుతుఁడ +సకలసుకవి జనా నంద శ్రీ జంక మధుర, నవ్యతర కావ్య కల్పనా 4 నల్ప యోగ +సర్వ సర్వం సహాధిపా • స్థాననిరయు, శోధనుఁడ సోమమంత్రింద సుకవి నేను . ఆ. +వ. శబ్దార్థ సంగతి చమత్కా - రంబును బ్రకటితశివభక్తి పారయిబును నగు నొక్క నూతనకా +వ్యంబు రచియించుటకుఁ గుతూహలంబుఁ గావించి యొక్క నాఁడు విద్వత్కవిగా +యిక బంధుమి తామాత్యసమేతంబుగా నిష్టాగోష్టి వినోదంబులం బొద్దుఁ గడపుడు +నుండి మాకుఁ బరనూపు అయినవారితో నిట్లంటి. +కో. నియేకర్మంబులచే నాయభవుఁడు సంతసించు సతిక యరీతిన్ +9 +10 +మంబు నెద్ది యెసఁగును, నాయాధర్మములఁ జెలుపు డన్నియు మాకున్. +సీ. అన వార లిటుపల్కిరాలింపవయ్య నీ, వడిగినయర్థంబు నాదరమునఁ +బార్వతీపతియంచు * భక్తివిశేషంబు, సకలధర్మములకు సాధనంబు +కీర్తియు సుక్బకవీ స్ఫూర్తియుఁ గావించు, పృథులధర్మంబులు శ్రీ పెక్కు గలవు. +దానిలోపలఁ గడు • వర్ణనీయంబు లై, తన రెడు సప్త సం రైతు లనంగ +పెట్టిసంతతులందున ఇంతకీర్తి, గౌరవము గాంచుటకు నేక కారణంబు +కవిజనానందకరదను త్కారసార, కలితముగఁ దా రచించిన కార్యమొకటి. +సీ. తనయోన్వయమునందు శ్రీ సును జనించినవారి, చరితమంతయు బ్రశస్తముగఁజేయం +తవమాతృవంశంబు • జనులు పౌరుష నీల, లా స్థానవర్ణనీ యములు సేయు +నకు సద్బంధులైన రెడు వారిస, ద్వృత్తంబులన్నియు జలయఁజేయు +a +దా నొనర్చిన మహా ఉత్తము పౌరుషంబులు, ధరలలోనఁ దగఁ బసిద్ధములు సేయు +వివిధళ చార్థచాతురి శ్రీ విన్న యంతి, కవిజనులు మెచ్చుకావ్య మొక్కటిచుకాణి +యట్టి కావ్యంబు రచియించు సతఁడె విపుల, భాగ్యవంతుండు నిజవంశ పావనుందు. +గీ. అటులఁ గావున నీవు నో చర్యవర్య, పార్వతీశకథాసుధాభరిత మైన +యొక్క కార్యంబుఁ జే సిమా యుభయవరిళ, జనులనఁద అసువులు ఁ వనులు ఁ జేయణ. +సీ. పార్వతీహృదయేశ శ్రీ పద భావనాపావ, నాంతికంగుఁడవు నీ · నగుటఁ జేసి +సప్త సంతానసం + స్థాపనాసంకల్ప, మాత్మఁ బూనినవాఁడ +రగుటఁజేసి +మనుని పిల్లలనుణ్ణి పిన వీరి విభునవ్వు, యమునఁ గల్గినవాఁడు పగుటఁజేసి +పినవీర +ధన మనిశ్యమటందుఁ దగం గీర్తి ధనమునం, దాసక్తి గలవాఁడ నగుటఁ చేసి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0009.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0009.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4eaf1680313654ad857dec572404f396b3133e0f --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0009.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము. +A. +కావ్య మొనరించి భ్రమరంబి శ్రీకాసహాయుఁ, డైవముల్లేణ్వరుని పేర శ్రీ నంకితంలో" +సర్చి దిడులయందు న 4 సంతకీర్తి, రుచులు పచరింపఁణీయ స | గూఁడవు నీళ్లు, +ఈ. పౌరుగవంతులున్ దీవులు భాగ్య సమేతులు ధార్మికోత్త +14 +ధీరులు దాంళూరులును ధీనిపుణుల్ భవదీయవంత్యుల్ +వారలు వారికి విధవంబూ జగంబుల నిల్పి డేనియున్ +సాలెకు నీనాన్నితి స శంపయొనర్చెన రెట్ల సజ్జనుల్లో, +ళ. అనుసనుణరక్ష్మణుల, మనతారత్నాకరయిబు 4 గతి జడలస్ +مانوم +వినుతింపని దనియు కావున, వినుమా భవదీయవంశ విస్తారంబున్, +సీ. కరతలామలకంబ •గతి తేట తెల్ల మా, బ్రహ్మ స్వరూప 'మీ బ్రహ్మఋషికి +సేవకులు యాజ్ఞావశవర్తు లే, సకలేంద్రియంబు లే శ్రీ శాంతమతికి +彝 +28 +నలుదిక్కులందుఁ జైం శ్రీ తలఁ జేర భయముందు, మానసారాలు లే జ్ఞాననిధికి +4 < +జట్లను పలుమారుఁ జూచు వేడుకవచ్చు, బాలేందుధరుఁ శ్రీఆ పస్వి సర్యు +దుగ్గమరహస్య +నతిఁయు జాలయం సమసయోగాంగపొగ, దుర్గముగ హస్య విజ్ఞాన దోహలుండు +పదయుగాశ్రీతినిజశిష్య శ్రీ హృదయగతత, మోహరుండు భరద్వాజ మునివరుండు +మ. అనసూం డమ్మునివర్యుగోత్ర మనుషీ రాంబోస్ జంగు +జనసంబంధన గాడ్డి రాజు చతురాశాభ్రాజి విద్వత్సభా +జనులెల్లన్ మతిసేయఁ కీర్తిఁ గనియె సౌజన్య సంపన్ను +తన పన్నిద్దఱుసోదరుల్ పరమ తా స్పగ్యంబునన్ గొల్వఁగస్ +సీ. కవివర్ణ నీయుఁ గాదిరాజు వివేక, ఘనుఁడు పిల్లలముణ్ణి యనుపుగమున +నధివసించుటఁ జేసి యా పేర విఖ్యాత, 'మైప శాశించే వయ్యన్వయు +మహనీయకీర్తి నమ్మ౦త్రిశేఖరుఁ డంతఁ, దానధర్మ పతియలకుఁ దగినయట్టి +సంతతి లేదన్న చింతాభరము పూని, యతి ధైర్య సంపన్నుఁ డౌటకతన +శివుని గూర్చి తపంబు నేఁ జేసి పుత్ర, రత్నముఖఁ గాంతు నన్నట్టి యత్నముగని +యాత్మగృహమున నన్న దానాది కార్య, భరము సోదరవర్గము శ్రీ పాల నునిచి. 20. +సీ, అణిమాదిసిద్దుల శ్రీ కల్పంబుగా నెంతు, రేగిరీంద్రమునందు యోగివరులు +తపము గావింతు రే ధరణీధరమునందు, సనకాదిమునులు మో బుఁ గోరి +కైలాసగిరికన్న గదుప్రియం బైయుండుఁ, బుర వైతి శీమహా భూధరంబు +తపశిఖరంబుఁ జూచినయంతే జనులకు, నపవర్గ మొసఁగు నే యచలరాజు +మట్టిశ్రీగిరియందుఁ గా నూరిఁ గూర్చి, తపముఁ గావింతు ననుచు సంస్థ తానకాంకు +సరిగె సకలేంద్రియద్వయ ద్విరద గర్వ, భేదని దారమృగరాజు శ్రీ గాదిరాజు 21 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0010.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0010.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bb40d7981caf7d5b958716071261d1a1bce8a3d0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0010.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ప్రథమాశ్వా-ము, +శ్రీ, అచటఁ బాతాళగంగావగా హంబుచేఁ, దురితంబులన్నియుఁ దొలఁగఁజేసి +సిద్దుల నధిక ప్రసిద్ధుల నీక్షించి, యభివందనము వారి శ్రీ కానశించి +శ్రీమల్లి కార్జున స్వామికి సభిషేక, పూర్వకం బయినట్టి . పూజఁజేసి +భ్రమరాంబికా పాద పల్లవంబులచేతఁ దనశికంబు నలంకృ శ్రీ తముగఁ జేసి +వలంకృతముగఁ +బలిత మగునొక్క విజవస్థ బంబునందు, నెల్ల మనుజులు దుష్కరం బిది యటంచుఁ +బలుక ఁ గలుబంద నలుకుల భక్షణమున, ప్రాణములు నిల్పికొనుచుఁద పంబుఁ జేసె. +కా. అంతన్ శ్రీగిరివాసుఁ డైన శివుఁ డా శ్రీ త్మాకార పంయుక్తుడై +డా। +జంత న్నిల్చి గుణాఢ్య యిట్టియలకంజెందంగ నీ కేటికిన్ +సంతానంబు లభింప దిప్పుడు పునర్జన్మంబునంగానీ ని +23 +శ్చింతం బొమ్మని పల్క మానసమునం జింతాసమాక్రాంతుఁడై. +గీ. స్వామి శ్రీ శైలనాధ యో శ్రీ చందమాళి, తావకం బైనభక్త వాత్సల్య మహిమ +మిట్టిదా నీకుఁ గలశక్తి యీదృశంచే, కరుణ నాయందుఁ జాలని కరణి గాక. +సీ. అని యల్క గావించి యచ్చోట నుండక, యుత్తరమార్థంబు నౌకటీ చూచి +యా వెంబడిసె యగు శ్రీ మ్యము లైనయడవుల, దుష్ప్రవేశము లయిన 4 దొడ్డచరులఁ +బడి భీతినొందక . పదియేనుకోసుల దూరంబు భని మహా ధీరుఁ డగుచు +బాలితం డైనపా శ్రీ తాళగంగా సమీ, పమునందు నాసంత సమయ మగుటఁ +గాతదోమలపల్ల నా శ్రీకాంత మగుచు, దనరుచున్నట్టియొక విల్వ 4 వనముఁ గాంచి +అది జూ శంభునకుఁ బ్రియం బెంతున్న నని తదీయవిలాసంబు & నాత్మ మెచ్చి, +క. ఇచ్చటఁ దపమొనరించిన, నచ్చ పునియమమున వాంఛితార్థము నొందన్ +వచ్చును సరికయ మేలని, నిచ్చలున్ మనను చేత నిర్ణయయుతుఁడై. +సీ. మృదువు తానూబయ్ న్మిది బిల్వదళములఁ దీని ప్రత్యహంబును దేహయాత్ర) +జరుపుచుఁ దగఁ బున శ్రీ శ్చర్య గావింపుచు, వాసరములు నలు వడియం ఁ జన్న +నటమీఁద సంచిత ధ్యానసమారూఢుఁ, డయి యున్న శివుఁ డపు డతనిఁ జేరి +యీనిత్జ్ జాటని శ్రీ నేమి కోరిక నీవు, దపముఁ జేసెడవని తగ నడిగిన +86 +నేను సంతానకాండ నీ వెవ్వరయ్య, యెఱుఁగ శ్రీ శైలనిలయమ ల్లేశ్వరుఁడవు +గావుఁగా యన్న నతఁ డేను గాను భద్ర, కాళినీ కేశ్వరుఁడనంచుఁ గరుణఁ బలుక, +క. సంతాన మిచ్చి నాకున్, సంతోష మొనర్పఁ గలవె శ్రీ శంకర యనిగన్ +గీ. +జింతించి భద్రకాళీ, కాంతం దానియమశీలుఁ గని యిట్లనియెన్. +డి. విమల చారిత్ర జన్మాంతరమునఁ గాని, నీకు సంతతి గలంగదు 4 నిశ్చయంబు +ఏల యాయాస మందెద శి విశ్వనమున, నన్న ( బ్రహ సీత వదనుఁ డై యతఁడువలికె, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0011.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0011.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aeff7d384c607e7729948db3f3481616ca0bed16 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0011.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము . +గీ. నీవు శ్రీశైలనిబయము ల్లేశ్వరునకు, సాటి వైశట్టినేల నీ పాటిపనికి +· +ననుఁ బలుకరింపఁగా నేలనమ్మితిఁగద, నిన్ను వరదుఁడ వని చాలా శ్రీ నీలకంఠ : +సి. అనిస నవ్వీరేశుఁ డనియె నోవత్స నీ, వీరీతి స న్నింత దూర నేల +యిపు డోను శక్తి స। మేతుఁడ గాకున్న, వాఁడ నీ సామీప్య శ్రీ వనమునందుఁ +A +. +F +గలయొక్క గృహమునఁ గలకంఠి యున్నది, భద్ర కారిణి యైన భద్ర కాళి +యావన జేక్షణ తో విచారముఁజేసి, పలికెద నింకొక్క పలుకు వినుమ +యిక్కడికి దక్షిణంబున నొక్క శైల, గుహ దనగునందులోపల శ్రీ మహిళమూడి +దేజరిలైను భారతీ తీర్థు లన్న, యతినడం దాశ్రీతవాత హితకరుండు. +సీ. ఆయతీంద్రునకు సహప్రవర్షములపై, నేనబను అబ్దంబు లీపుడు చనియె +మతిమంతు లగునట్టి 4 మనుజోత్తముల కైన, నొనరింపఁ డతఁడు మంది తోపదేశ +మతని సన్నిధికి నీ శ్రీ వరిగి సాష్టాంగప, ణామంబుఁజేసి నా శ్రీ నావిధముఖఁ +వార్ధించి యమ్మహా ! బాహుచిత్త మునందుఁ, గరుణ పుట్టించి యేకరణి జైన +మంత యుపదేశ మయివచ్చి మాగృహమున, భద్రకాళియుతంబుగా బ్రమద మొక +నున్న నన్ను వీలోకించి యుచితరీతి, నియమయుక్తి ప్రపత్తి చేనిలచితేని. 3 +వ. అప్పుడు నాప్రాణేశ్వరియం నేను నవ్యోన్యవిచారంబు చేసి నీకోర్కి ఫలియింపఁ +యంగలవార మని యాజ్ఞయిచ్చి దేవుం డంతర్హితుం జైన తదనంతరంబున. +క. నిర్జన మానవ్వనమున, నిర్జరులకుఁ జనఁగ రాని + నిబిడతరులతో +త్యూర్జిత మేళనమున విగ, తార్జన మగుత్రోవపట్టి యంతటిమీఁదన్. +శ్రీ. ఆపరివ్రాజకోత్తంప మధివసించు, నట్టిగుహ చెంత కరిగి ధీ రాత్ముఁడగుచు +శైవవశీతను జేసి తద్వారముఁ గని, యంచితో. హమునఁ బ్రవేశించియంత +సీ. అసదృశబహవ శ్రీ శ్చ శసలాసంబుచే, బాలభాస్కరులీలఁ బఱగు వాని +బహువర్షములు చన్న పరమవృద్ధుం డయ్యు, దారుణ్య నిధివోలె ( 4 వనరు వాని +- సకలేంద్రియములచంచలత లేక తరంగ, విరహితాంబుధివోలె వెలయు వాని . +సహజవైరము మాని 9 జంతు సంతతులెల్ల, సేవింపఁ గరణ నీ శ్రీ క్షించువాని +భారతీతీర్థయతి సార్వ భౌముఁ గాంచి, వినయ మొప్పఁగ నాతని వినుతి సేసి +ముకుళితక రారవిందుఁ డై మోలనిలువఁ, గేవలకృపార్ధ దృష్టి నీ రక్షించియలేఁడు. +సీ. ఎక్కడి జనుఁడ వీ శ్రీ వీరీతి నిర్మను, ప్యారణ్యమునకు రాగారణంబు +గలిగె నెద్ది సుదీయ శ్రీ నిలయ మైనట్టియీ, గుహ యెట్లు చొచ్చితి కొదవ లేక +యని పల్కి యతనిచే నంతవృత్తాంతంబు, విని పలుమాఱు పార్టీ 4 ర్థనలు గాంచి +మదిలోనఁ గృపపుట్టి శ్రీ మంత్రోపదేశంబు, చేసినఁ గైకొని చింత విడచి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0012.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0012.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d57a416153fb8077f7bfa5f2f4413ea8dd01e9cf --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0012.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +. +ప్రథమాశ్వాసము. +7 +యతనికిఁ గృతపణాముఁడై యగ్గి గుహ, వెడలి సామీప్యమున నున్న వీరభద్రు +గుడికీఁ జని భద్రకాళితో (గూడనందు, నలరు నద్దేవుఁ గాంచిసాష్టాంగ మొరగి. +స్థాంతలమున ముకుళిత పాణియుగము, నిలిపి ధ్యానంబుఁ జేయుచు నిలిచియున్న +యతినిఁ గని యాత్మవల్లభ యైనభద్ర, కాళితో నిట్లు పలికె నా నీలగళుఁడు. +3. అతినియమాధ్యుఁ డీశఁడు మ హాత్ముఁడు సంతతిఁ గోరివచ్చినాం +డిశనిఘనోరథంబు ఫలి శ్రీ యింపగఁ జేయుట చాల యుక్త సూ +సతీయని జన్మంబునకు • సమ్మతి గల్గఁగఁజేసి యంత్రే నా +యతులిత భక్తి శీలునిముఖాజ్జము పైఁ దనదృష్టి నిల్పుచున్. +ఉ. ఓయిమహీసురప్రవర యుల్లమునం దికఁ జింత యేమియుం +జేయకు రెండురూపములఁ జెంది భవత్సతిగర్భసీమ నే +నే యుదయింతు నగజుఁడు నిక్కముగాఁగ మదంశ సంభవుం +డామనుజుండు నేస లడి శ్రీ యంతయు నమ్ముము నిశ్చయ అబుగన్. +ప్రదైసుగుణాళి యెనయీ భద్రకాళి, వారలకుఁ జెల్లెలై పుట్టు వలవదింక +శంకయొసరింప నని దయాసాండ్రదృష్టి, వెలయుఁ బనుపఁవ వాజ్ఞయా దలధరించి +5. కృతార్థుండై యుద్దేపుగృహంబు వెడలి యీ శ్రీగిరినివాసు అయినభ్రమరాంబికామల్లే +శ్వరాదు లయిన కలదేవతలకు నభివాదన అబుఁజేసి కలిపయపయా ణంబులు బిల్లల +మట్టి పురంబుడు వచ్చి సకలదాయాదమిత్రామాత్యవర్గంబులు +ంబులు సంతసింప నిజగృ +హంబుఁ బ్రవేశించి సుఖంబురఁ గొంటే సమయంబు గడుపుచున్న యవంతరంబున. 41 +" ఆగాధిరాజువనిత ను, హాగుణవతి పరమసాధ్వి శ్రీ యనవిశ్రుత యా +42 +43 +నాగాంబ రూపలీలా, భోగాథ్యులఁ గవలవారిఁ బుతులఁ గాంచెస్. +" మనుఁ డందులోన రెండవ, తనయుఁడు వీరేశ్వరుండు । తాన యగుటచే +జనియి చు సమయముననే, జనులెల్ల నుతింప నొక్క జడధరియించెస్. +1. ఆతిలాలిశాకారు లాళుమారులు పెద వీరభద్రుడు పిన వీరభద్రుం +డన్న నామములచే 4 నధికప్రసిద్ధులై, యభివృద్ధిగాంచి రనంతరమునఁ +బేత వీరభద్రుఁడు . పృథ్విధీనుతకార్య, దుఁ డై కర్ణాట ధరణి కరిగి +వానిగా శాదసీ హాసనముననుండి, యథికు తౌరామదా। యాదులకును +మఱియు దెబ్బదివేలసా శ్రీ మంతులకును, తానె అతధికారి యై మహా శ్రీ స్థానులందు +యై +సకలమంత్రివరేణ్యులు సన్నుతింప, భూమతం బైనకీర్తివి స్పూర్తీఁ గనియె. 45 +మహనీయ పిల్ల ల 4 మట్టి వంశ భవుండు, గాదిరాజనుతుండు ఘనతుండు +వీరేశ్వరునియవ శ్రీ తార మే యితడంచు, జనులెన్నఁ దగిననూ + జన్యకాలి +E \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0013.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0013.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..a1fda547fcbcb1f12b7541fac76e846163d3961e --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0013.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము, +5 +పినవీరభద్రుఁడు శ్రీ పిన్న పాయమునందె, దుఖిల శాస్త్రంబులు 4 నభ్యసించిం +గాళిదాసాదిన శ్రీ కవులకు హెచ్చుగా, బహు కావ్యవిరచన పౌఁ గాం +వాణి యిల్లాలు గాఁ గవి శ్రేణి కెల్లఁ, బృథులేరాశ్చర్యకర మైన బిరుదు పూనెం +దుహినగిరి రాజ రామ సే తువులనడుము, నితని కెనయైజకవివరఁ జెందుఁ గలఁదు. + +సీ. అవతారదర్పణం బన్న కావ్యముఁ జేసి, నారూఢి నారదీయంబు పలిక +మహనీయ మగుమాఘ మాహాత్మ్యము రచించె, కాకుంతలముఁ జెప్పి + సరస ఫణితి +నొక్కరాతిరియందు నివారించె మధురవా, కాథిచే జైమిని భారతం +B +| +శ +లలితమా మానసోల్లాససారంబన్న, కబ్బంబు భాషించె సబ్బుడి ముగ +మఱియుబహురూపకావ్యని ర్మాణనిపుణుఁ, డగుచునుతిఁ గాంచి సకలగి గరితిదముల +ఈకజనగర్వ తిమిర సం కోచకృత, భౌతరని యైన పినవీరభద్రసుని. +గీ. భాగ్యనిధి యనపినవీర భద్రసుకవి, కాత్మజులు సంభవించి ఈ దాగమతులు +ఘనుఁడు వీరన్న యును జగ ద్గణ్యపుణ్య, ధనుఁడు మల్లేశ్వరండన్న ఎత్మపరులలో +వారలలోన నగ్రజుఁడు శ్రీ వారిజవేరివతం సపాదపం +కేరుహపూజ నాపడఁడు గీష్పతితుల సనుగ) శేముషీ +సొరవచోవిలా సనీధి సర్వనృపాల సభాగ్రపూజ్యం +వీరనమంత్రి శేఖరుఁడు శ్రీ విశుతిఁ గాంచె ధశాతం బునన్. +- సన్నుతి భక్తి +చే నెపుడు శంభుని గొల్వఁగ నేర్చుఁ బెద్దల +న్మన్నన నేను నేర్చు మతి శ్రీ మంతులలోన మెలంగ నేర్చుఁ +జొన్న నృపాలవర్గములఁ గూరిమి మెచ్చుకొనంగ నేర్చు నీ +రన్న కెయిచ్చినాడు కమలాసనుఁ డిద్దక నేర్పు లన్నియున్. +47 +4: +గ్. అతని యనుజుఁడు నిజహృదయాధిగతము, హేశ్వరండు విజన। మేళ జన్న +ణీశ్వరఁడు౨పుప్రజా + సేకగజస్సు, గీశ్వరుండు దనర్చు మ ల్లేశ్వరుడను. +ఉ. శాశ్వతమై సమస్తకవి సన్నుతమై హరిదంత మానవా +ధీశ్వరవత్సభాగ్రజన హృత్కమలాతి వికాస హేతునై +విశ్వజనీనమై యథిక 4 విష్మ యకారణమై చెలంగమ +ల్లేశ్వరమంత్రికీర్తి చరి & యించును సర్వజగత్ప్రకాశ మీ. ++ +సీ. మహనీయ లేజుఁ డౌ శ్రీ మల్లేశ్వతుం డత, తినకార్యదడతా మనతఁ జ +మెచ్చి యాట కేంద్రుల డిచ్చిన పెనుమళ్ల, యన్న గ్రామమునందు అధివసించె +నాఁటనుండి తదీయ నామంబుచేత న, స్వయము ప్రకాశంబు శ్రీ నందు గం +నట్టిమల్లేశ్వరుఁ | డనవద్యను గణనం, పన్ను డైనట్టివీ కన్న మంత్రి +I \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0014.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0014.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3c58f8c8dd249bf9aaea4e6ea200163fa14a492c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0014.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ప్రథమాశ్వానము, +రూపమదనుండు సోమేశ్వ+పండు శన్న, సుతుల నిద్దర భువనవి। శుతులఁ గాంచె +వారి లిడవుకు సౌభ్రాతృ వర్తనమున, సుక్తే మ దరిత్రమునఁ కీర్తి నొందిరందు,51 +సీ. ఆగ్రహం డైనవి రన్ని వంశమున నం, భవనుంచే నర్సనా శ్రీ మాక్యమాళి + +a.... +యమ్మంతి కరుఁడు పె చాంబాఖ్యయాధర్మ, సతియందునలుగురు సుతులఁ గాంధీ +పెదబసవయ్యయుఁ శ్రీ చినబసవయ్యయం, మ్మన్న తిమ్మనమంత్రి యన్న వారి +నానలుగురిలోన 4 నీతిగుణాధ్యుండు యు, మ్మనమంత్రి మాళి భానమ్మ కొంత +యందుకునుఁడైన సర్సనా శ్రీ సఖ్యుఁ గాంచి, నతఁడు మతిశాలియైన పంట కాలబయ నెడు +వెండి నుద్వాహమై యభి వృద్ధిఁగాంచి +క.సామశ్వరుండు వ్యాప్తత, సొమశ్వరుఁ మితవైభవోదయజితను +త్రాముఁడు సున్నతి నది, రాముడు విలసిల్లు సకల శ్రీ రాజస్తరుఁడై. +శా. ఆమేశ్వరు సంతతిం గని రాజాస్థానమాన్యుండు కై +లాసాధీ గప దారవించయంగ లగ్నాంతరం గుండు ప +చాపద్మాయతలోచనాంచలుఁడు స మ్య ద్వేద శాస్త్రాదివి +వ్యాసౌరజ్ఞుడు దాచిరాజు నిజను శ్రీ కాంభోధిశం బంద్రుఁడై. +L +I +51 +సీ. కే.వి. పట్టుబద్రిసం • ములు భర్తని నేయు, విధగణభరత్వ మిలీనియంద +తమస్వరుడునితోఁ బడా సేయఁ గావచ్చు, సశిరమ్యవాళ్లాడి . యిక +సతుల నిత్త మునందు ధృతి కరగించునం, చిరపలావణ్య మిలినియంద +సెకక నరుని పూజ శ్రీ శరణంబుఁ గావించు, నతులిత వ్రత చర్య యితనియంద +సరకులు గోపరమినియతి + కమల గర్వ, మత్తుల నిరసించు భుజకార్య & మితనియంద +నిలిపినావభవుఁడందు నిఖిలసుకవి, రాజులు సుతింతు కాడా చి। రాజు చెపుడు. +రూ.. అమమత కొర్తి మహి శ్రీ మాన్యడు దాదయమంత్రి మన్మధా +k +కారులమువ్వురస్" సుతులఁ గాంచెను శ్రీ వేద పామమంత్రి యున్ +సూరివరేణ్యం జైనసేన +పౌరుషశాలి లైను వెలయు +సోమనయ్యని సుకృతీపి యా మహా +పాపడిపోమన యన్న వాడలు'. +క. వారంలోపల నాగ్రజం, కారనవార్చనా ప | +నాప కాయణుఁడు సగ +ర్వారాలిని శరణలకు, గ్వాడు పెదసోమమంత్రి శ్రీ రత్నము వెలయన్. +కదభారతం పుల్ల, మల్లి కాప సవదా మములఁ జగడి +కర్ణభూషణసౌర, హీరో పలచ్ఛా శ్రీ నీవడించి +సీ. కటక వస్తు-టికా +కర్ణాటకాండ నా +57 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0015.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0015.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..1549e9339cf46efe28727aa3775176d6602c81f8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0015.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +10 +సీమంతినీక ళ్యాణము, +ఢిల్లీ పురావాస 4 పల్లవోష్ఠీజాల, దరహాసరుచులతో ( దస్తరించి +కేరళకామినీ శారముక్తాహార, గురుధాళధళ్యంబు శ్రీ కొంచెపఱచి +పకలదిక్కుల శనిళంబు • సంచరించు, నార పెనుమళ్ల వంశదు కాభైచందు +వాడయామాత్యపుత్రర శ్రీ త్నయి రాజ, మాన్యుఁ డైనట్టి పెదసోమ। మంత్రివర్తి +కార్యఘటనా +చంద్రుఁడు వెలయంన్. +క. ఆ పెదసోమనయనునా్యుడు, క్ష్మాపాలక వర్య కార్య ఘటనా పటిను +ఆ +వ్యాపారసుమతి జితథా, పాపతి పినసోమమంత్రి +ఉ, దానగణంబులన్' ఘనుఁడు ధార్మిక కోటికి స +స్థానమునఁడు మిక్కిలి ప్రశంసకు నెక్కి సధన్యుఁ దీశ్వత +ధ్యానపవిత్రమాససుఁ డనారతీయాచశరక్షణక్రియా +సూనృత భాషణుండు పిన సోమునకీర్తి వహించే థారుణీస్. +శ, అనుపమ సద్గుణాఢ్యుఁ డగు నాకిన సోమనకుం బ్రియానుజుని +డనుపమ సత్యభాషణను శ్రీ హావ తశీలుఁ డ శేష మేడినీ +జనపతిసత్సభాభవన | సక్కవి శేఖరగద్యపద్య వా +త్ప్రణుతే చరిత్రముల్ గనియెఁ శ్రీ బాపడిపోనున మంత్రిరత్న మై +సీ. ఉచితజ్ఞు లగుసచి 4 వోత్తములను వివే, కించి నిక్కముగ లెక్కించువేళ +మతిమంతం లయినట్టి • మంత్రిరత్న బుల, వివరించి గణన గా శ్రీ వించువేళ" +ధార్మికు లగునమాత్యవతంసములు నెల్ల, నెలమీఁ బల్మాఱు నూహించు పెళ +శతిధీరు లగుప్రధానాగ్రగణ్యులను ద, లంచి జల్మాలు +400 X శ్రీ శించువేళ +కవులు బాంధవులును ధర్మాధవులునగ్ర, గణ్యుగా నెంతు రనిశంబు పుణ్యగుణని +ధానమైనట్టి పెనుమళ్లు దాచిరాజు, సుతవతంసంబుఁ బాపడి సోమమనుని. ఆ +సీ. సుగుణాఢ్యు లయినయా ముగ్గురు సోదరులందు, ధీమంతుఁ డగుపిన్న శ్రీ సోమమంత్రి +శాయనమంత్రియన్ సూనునొక్కనిఁ గాంచె నతఁడు నిత్యంబు న్న భ్యాగతులకు +బహుశాఖమృతసూప శ్రీ భక్ష్య సమగ్రంబు, గాఁగ నెల్ల పుడు మృష్టాన్న మొసంగి +నిఖిలజేశములందు శ్రీ నిష్కళంకయళంబు, సుకృతంబుఁ గాంచెను సుస్థిరముగ +నట్టికాయునమంత్రీంద్రుఁ డంచితముగ, లక్షణాన్విత జరుగునట్టి శ్రీ లక్ష్మీ న్న +యబల నుద్వాహమై యామృ శ్రీ గాయతాక్షి, (యందు?) జనవినుత బాపమం। +యజ్ 4దనయుఁ గాంచె (శ్రీ) €3. +3 +. పావనసత్య శీలుఁ డగు శ్రీ పాపడి సోమన మంత్రిధర్మ వాం +ఛానిసులాత్ముఁ డై వెలసి శక మయన్న వధూటియందు నా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0016.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0016.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40c199114069a3dd13463be95e05b9a2fc0aafc1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0016.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +ప్రథమాశ్వాసము, +ర్యావర సత్కృపామహిమ శ్రీ నాత్మజు నొక్కనిఁ గాంచె గాంచన +గ్రావసమాన ధైర్యగుణ గణ్యుని సోమనమంత్రి చందు నిస్. +A +తన మేని చెలువముం తయును నాశీకులైన, బుధులపై నిగుడు చూపుల నెయుంచి +తనశుభ కాంతి యంతయు దిగంతములఁగుఁ, తులలేక వెలయుకీర్తుల నెయు చి +తనకళంకత్వ మంతయు గర్వితానేక, ఖల మంత్రి జనులచి • త్తముల నుంచి +తఃసుధాయోగ మంతయు సభాస్థబులందు, విలసిల్లు మధురనూ త్తులనే యుంచి +నిశ్యపరిపూర్ణుఁ డలు యవ్మ నీ స్థలమున, వినుతి గనసోమనామంబు విడువ కదయా +మంది సుతాంశు ణీ యితఁడ ని నుతించు, మానవశ్రేణీయా సోమ। మంత్రిఁగాంచి. +మరువు టెచ్చటఁ గన్న గోవలనీయనివల్ల, వాతులను బ్రోగునట్టివేళ్ళ +కనుక యెచ్చట నైనఁ జనక నీ యని గల్ల, దభవు సేవ యొనర్చు నట్టివేళ +ససృతి మెచ్చటనైనఁ 4 జొనుపనీ యది గొల్ల, దేవ నీ సురలు మెచ్చు నట్టివేళ +ఉరుణ యెకంతైనఁ గలఁగనీ యది గల్ల, జాంచి శత్రువుల దం +యెంత సమయజ్ఞఁ డితడంచు నెంచువిబుధ, వర్గము లనారతము మనం భగ్గభరణ +గుగ్గమధ్యానకలదాని సర్ది శివ, మార్గదరుఁ డగు సోమనా శ్రీ మాత్య వరుని 66 +3 +F +'' +సోయనమంత్రి స్వగుణ శ్రీ శోభనుఁ డిర్వుర నారిభాషపులన్ +మను బెండ్లియాడి జన బృందము తానని 'మెచ్చుకాంతలీ +లామహి "పీఠమారిబయును లక్ష్మీయు నన్న గుణాభి రామలస్. +గుణాభిరాములస్. +డిందువేళ +Gr +1. సోమనామాత్యుఁ డా సుంగ దీరత్నము, లంచు సగ సమాూటి ఉ యిందువదన +చాత పణ్యచరిత్ర ఆ పీఠమాంబా నాము, విఖ్యాతి గనునట్టి . వెలఁదియగు +బసహాయంత్రీంద్రు ఆ బంధురక్షణశీలు, సుగుణవిశు తు నొక్క సంతునిఁ గాంచె +వంద పురమున, భూవరాగ్రణి కృష్ణ +మహిమచేత, దిక్కులను గల్గు రాజమం త్రి వజంబూ +నిచ్చలును బ్రస్తుతింపఁగ నచ్చమైన, నిజయళస్పూర్తి ఏలెడ . పెరుఁ జేసి. 53 +నతఁడు పౌరుషశాలి +మంథా య కార్యదక్షతా +5. అసదృశ సన్గుణోదయస శ్రీ మం చేఁ గనుపట్టినట్టి యా +ఖసనన వీరమాంబ అయను శ్రీ భామినియందును గాంచె సర్వభూ +విసుమగమైన (పట్టి) పెవ రి వేంకన నీ మనమంత్రి సద్గుణ +భ్యసనుఁడు చిన్న వెంకనయు నన్న కుమారులు దానములన్ +4 +దేవుగొద్ద \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0017.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0017.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..772e972caeaaefeef8cd006016b38b3a6ad68024 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0017.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +12 +సీమంతినీక ళ్యాణమ్మ +౯. శ్రీమహితు రైనవారిలో శ్రీ సోమమంత్రి, గౌరదమాంబా సమాఖ్యలకూ శ్రీ కాంతీయం .. +నుల్లణామాత్యుఁ డనుకు మారకునిగనియె, నార్యులు నుతిఁప నిభివృద్ధి 4 నం చెంతేందు వా +2. నీతిజ్జాఁ డైనమో శ్రీ తాతపోమనమంత్రి, వర్యులకు రెండవ భార్యయైన +ప్రణుతసౌశీల్యాది . పావన సద్గుణ, లక్ష్మి లక్ష్మీ నామ శ్రీ లలనయాఁడు +నిూతండ్రి యైనట్టి మేరు శైలసమాన, నియతి ధర్ముడు పిన నీలమంత్రి +యభినవపంచసా | యక సమంచిత రూప, లాశిష్యనిధి సిన నీలమంత్రి +యన్న నందనయుగళంబు సమృత వార్థి, యఖిల సంతో షగరసక - • శాలిశానుడ +బూర్ణచందు ని (నక్కల్ప) భూరుహంబు, గాంచినట్టి తెఱఁగునఁ గాంచియలర్- +.క, అందగ్రజుందు భువనా, నంద ప్రదవితరణాది శ్రీ సమ్యగుణమణి +P +పందో హ వారినిధి ఔలు, పొందును బెద నీలమంత్రి ఆదర్యస్తుతుఁడి. +$ +Pa +" +7.3 +సీ. కరము లెప్పుడు శుభాకరము కాజా నిళ్ళెంక, శంకరాంమ్రిత్వయా గజముచేతఁ +బదము లెప్పుడు సౌఖ్య శ్రీ పదములే గౌరీశ, సరనయా శాస్త్రములో సర్సనము చేత +భ్రుతులెప్పుడర్ధిక వింత్రుతులౌ శశాంక శ్రీ ఖర భారతంతో చేత +మతు చెప్పుడును సౌఖ్యమునె లలాటలో, చనిమానై భావనా శ్రీ చర్య చేత +నింటే శివభక్తు ఁ డిద్ధాత్రి నెవ్వఁడను దుఁ బణుతి సేయుదుగా బుగ్గం ప్రవరులు పెను +మల్ల వంశాఢ్యు సోమయామాత్య మణికు, మారరత్నం పెన శీలత మంత్రివరుని. +సీ. ఇతఁ డర్థిజసములకిచ్చుచో నబకల్ప, భూజమైనను సరి 6 బూడఁగల 32 +యితడు భాషించుచో ప్రతివారి యైవచ్చు, శేషాహియైన భా +' +యితఁడుకార్యంబులూ ఉహించుచో గురుఁ డైనఁ జింతించి ప్సత్యూ నా శ్రీ సేయఁగలఁ జు +యితేఁడు శాతనకోటి కెదురుచో భీమరంబు, గలవాఁడు నెదిరింపఁ దలఁపఁగలఁగా +అనుచుఁ దనవాఙ్మ తీసారి 4యమితశౌర్య, ఘనత వీక్షించి జనులెల్ల దినుతి సేయఁ +గీర్తి ఁ గాంచెను భాగ్యవి స్ఫూర్తి చేత, మహిళను గణాళి పెద్ద నీలు మం త్రిషళి. +సీ. ఆప్త బాంధవు లట్ల యతులిత ప్రేమపా, త్రము లర్థి జను లేప్రధానముణికి +వాప్త సంభవులట్ల ముదరణీయు తా, శ్రీ రవి పు లేనుంత్రి శ్రీ శిఖరునకు +శాశ్వతధనమట్ల శ్రీ సంగహార్ధము యశో, ధన మేయమాత్యవ । తంసమునకుఁ +గడునలక్ష్యములు నూ శ్రీ మ్మ పు మళకములట్ల, శాత్రవ స్త్రీణు లే 4 సదీపవరున + పెనుపల్లెయని కనఁబడుచున్నను 'మ' కార మిచ్చట యతిస్థానమునందుంట +పెనుపుల్లవారనుట రె యంచితమా ? \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0018.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0018.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc70032fc2a4eb3ff7d732ddc62e8a40e5e5d699 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0018.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ప్రథమాశ్వాసము, +13 +కతఁడు కీర్తుల విలసిల్లు సద్రిజాధి, నాధ పద పరికరుహపూజ శ్రీ వాపతుండు +సోమమంత్రీందుసుతుఁడు నిశ్ళిము గుణని, ధాన మగః పెద నీల ప్ర ధానమాళి. 73 +పీ. పృధుతేజుఁ డైన పెద నీలమంతీంద్రుఁ, డమితకీర్తి విహారి • యా తుకూరి +కాళయామాత్యుండు కమనీయసుగుణభూ, షణ యైన సూరప సాధ్వియందుఁ +"గా చినకన్యను దంచితకీర్తి స, మగ్రుండు మాపతి (నుంత్రి?) మాళి +తనసోదరుండు గాఁ శ్రీ +నన్న దానా ద్య నేకక +నన్న పూర్ణ సమాఖ్య +నరునుత్త మసాఖ్వ, సకలభాగ్యములకు జన్మ వసతి +ళ్యాణజనక, సద్గుణంబుల కెల్ల నా స్థానజగతి +నట్టివనికఁ, బరిణయంబయ్యె నధిక వైభవముతోడ. +నే. తన ప్రాణవిభుఁడు పల్కినయట్టి యాజ్ఞ యౌ, దలధరించుట సద్వ తంబుగా ఁగ +సరిరికోటులకు మృష్టాన్న దానంబు (తా) సలుపుయత్నమె దీన శ్రీ చర్యగా ఁగ +తనగుణోన్నతి బంధ జనులు వర్ణింపఁగ, తినకీర్తియే మూల ధనము గా ఁగ +గా +సుతుల వైఖరి నిజా • శ్రితులను రక్షించు, కారుణ్యమే నిస | ర్గంబుగాఁగ +వెలయుఁ బూర్వపతివ్రతా తిలక ములకు, సాటి యౌనని బుధజనుల్ పతిత సింప +వినయ సంరకుణక్రియా నూన సంత, తాడ రోదయ పరిపూర్ణ యన్నపూర్ణ. 76 +గీ. నీతిబలశాలి యాపెద్ద +నీలహంతి, పుత్రకులఁ గాంచె నయ్యన్నపూర్ణయందు +సుగుణవిశస్త్రతుఁ డగునిన్ను సోమమంత్రి, సత్యసంధుని లచ్చయామాత్య వరుని +క. అం దగ్రజుఁడవు నీవు న, వేందుకు శోధరణ భక్తి పాలనని త్యా +నందనిజమాననుఁడవై, యందెదవు శుభంబు సోమ శ్రీ నామాత్యమణీ. +సీ. +17 +నీ ఆంజనేయునిలీల నధిపతికార్యంబు, నీతిబలంబున & నిర్వహింపఁ +కార్యదక్షత చేతఁ గడుమాట నేర్పున, యవనేశ్వరుని దాల్మియాచరింప +వినయు లై పొందుచే సినయట్టిమన్నెభూ, పాలవర్గములకు మేలుఁ గూర్ప +నైరించినట్టి భూ వరులగర్వస్ఫూర్తి, యాహవాగ్రంబున నపనయింపఁ +జతురత వహించితిని(ర) యా ఆశ్చర్యకరము, నీదు బుద్ధివి శేషంబు నిర్ణయింప (?) +హాదన సహా గాత పెద నీల మంత్రి పుత్ర, మహితకీర్తి నిధాన సో శ్రీ మప్రధాన. 8 +సీ. సంధ్యాదు లైనట్టి శ్రీ సద్గుణంబులయందుఁ, గలుగువిశేషముల్ 4 గనఁగ నేర్చు +సాధు దానాదిక శ్రీ చతురుపాయ ప్రయో, గంబుల సమయముల్ గనఁగ నేర్చు +నిరువురళే కాని శ్రీ యితరుల కెఱుఁగంగ, రానిమంత్రంబు సంరక్ష నేర్చు +నొరులు గావించుమా. యోపాయము లెఱింగి, ప్రతికార నెవరిందుం ప్రౌఢీ నేర్చు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0019.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0019.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b1c4673292aa0abe1a7d3a5551e21bdbaeda6d72 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0019.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +14 +సీమంతినీక ళ్యాణను. +భు గాంధ +లక్షల కార +లు +మంత్రి కళ్లములకు శిఖా అమణి తంటే, యనుచు వర్ణింతు గౌల్ విన్ని శిలను +వినురగుణహార 4 పెన నీలవరకు మార, ధైర్యకుథ కేంద్ర | సోమప తన ఇంట్. +సీ. పరమవిశ్వాససం భరితచిత్త యిచే, గురుని గాంతువు చంద్ర +నాముక లేనియా శ్రీ దరముచే సకలార్జి, జనులఁ గాంతువు బాధ +వేద క్రాస్త్రాధిక * విద్యాదిరు భూ, సురులఁ గాంతువు సేవ +ఇతి కుష్టచిత్తమ | ఔరాతినృపమంతి), గణము గాంతువు చిన్న +దక్షతృతస్థాయి నిర్ణయించి, వర్ణనము చేసి యానంద శ్రీ పుంస్థ బ్యాగు +ఆపేను చార్యులు రాజున భాగములస, మగ్రసుగుణనిధానసా 4 ముథం +సీ. జయనాటికాపురశ్రయి యైనదుర్గాంబ, కృపఁ గాంచె నేనృపాం కేసు క +భూధవవర్మకు & మాధవోత్తమవశ, భూషణబండయ్యె నేరిభజూని + దేశారిహృదయవీ శ్రీ కరమన్నెసులుతాను, విరుదంబు పూనె నే నాగహారులకు +ప్రకటనచరులనూ రాజక్తి యెకండ, సతిదానమారుఁ జే శ్రీని +వనితుల వైదహశ్రీ పూసపాటి, తిమ్మ భూపాలుని సమ్మ +2 +C +సి. ఫిరజానం తెలి4 దేవరవంశసం, భవుఁడు భీమయగాయ మంత్రించి +సౌశబ్దకలితవాంచారమ్మ యమధర్మ, సతీయంకుగాంచిన సగాని +త +యన్మయున్నక ఉరును సుపుట్టినురాజు, శంభుద్రుశాంభవి సూక్ష ప్రమో +సక్రియందుః గాంచినళీయతివలక్ష్మి దేవి, యనుపుణ్య సాధ్యి స న్యాస +పరిణయం డైతి విషువుకు శ్రీ పద్మముఖుల ఁ, పర్వతేంద్ర సమారిక +మహిరేభక్తి నిడాన కా మపధాన. +ప్రాన్కా +సీ. నవరత్నమయభూషణములకంటెను సన్లు, ణములె యుత్తమమౌన నిరస +సంపురాణి శ్రీ సద్వ తంబులకన్న, పతిధికి యే మన ప్రతీమణ +ఒకమాప్త సుకమిశ్ర (బంధులకున్న న, భ్యాగతులే ముఖ్య ఛాంగ పుజార్ +తశమహావాడశ దానాళీకన్నని, త్యాన్న దానమే మహా దాజముగను +నిజం గాంధవజశవర్ణ శ్రీ నియసాధు, వర్తనంబులచే సాధుశీర్తింంగాణ +శ్వా శీసతి యైన(ట్టి) థియమ్మనాఖ్య, మానినీమణి సోమప +| +ఓ.. ఓరామన్నానయంబు హృదయేశ పదపద్మ, భావనంబున నిత్య సంతో +ఇ. ఓటంకముల & సూనృత కుల్యాప్త, భాషితంబులే చెలిం భూమి తెలం డ +15 +13 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0020.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0020.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d73647abb9bedba5125b292bb93c1adbdfa6740 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0020.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +° +ప్రథమాశ్వాసము. +శ్రీ నాతి గయుగముల్ దీనరక్షుకదయా, వీక్షణ యించారు లక్షణంబు +లే జాలహస్తంబు లిప్టాన్న తోషిత, బహుభూమకము లేట ఖాసురబు +సమ సమాఖ్య గాందున్నప్పుణ్యసాథ్వి, శాంతవర్తనమునఢరాం చంద్రవదన +శీతి విఖ్యాతిఁగన్న నీ రెండవసతి, శ్రీల సద్గుణకోటిలక్ష్మీనా +డనవద్య & +15 +81 +86 +ఆగ్యమత వీరిమంచు సీయగ భాగ్య, యైనయన్నమ్మ జేనియం 4 దధిక తేజు +నందనునిఁ గాంచితివి జన్మా నందకుని, నీలమంతీంద్రు బాలేందు శ్రీ ని భవిలాసు. 85 +.. నిజవరుఁ డైనయా పైన నీలమంత్రి యనుజుఁ డన పద్య దానవి వ్యాఘనుండు +నీలకంత ప వార్చనా ! నిశుమఃపుణ్య, శీలతప పిచ్చిగను శిషం నీలమంత్రి. +సీ. తనకార్యదకు శాశమవతి యేలినయట్టి, మహిపురాజ్య క్రిస్మమగ్రణఁజేయుఁ +దనకావ్యచాతుర్య ముదమూరి తియుఁ డుగు, శత్రుడైన సుమిత్ర జనునిఁజేయుఁ +సనమంత్ర మెవ్వడు ( రిగన లేకయుండంగ, మౌరులమంత్రరహస్యమూహ సేయం +దనబలస్పూర్తి యంతయు విజేయముగాఁగ, నోముల మూక జయించురియు క్తిసేయం +నితఁడు కడుద తుండందు నెల్లబరులు, సంతి సింపంగ ఘనకీర్తి సంగ్రహించే +శుభగుణాధ్యంను "పనునుష్వ పోయిుమంత్రి, తనయుఁ డగుపిన నీలప ధానమౌళి.17 +చెవులయం డమృతంం చిలికింపఁ జాలు కన్యకునమం దానంద 4 మందు వారు +పద వాశ్యవిభ జనం ప్రొకెంతయు సంత, నీలి శిరఃకలపంబు సేయువారు +. విఠతనానారసో చితము లేక నుపట్టు, నుచ్చారణములకు మెచ్చువారు +న సస్ధంబు వివరించినట్లుగాఁ దెలియంగఁ, బలుకుట కెంతైన 4న (స) బరువారు +నగురు సభ్యులు పెరగంననాంధ్ర భాష, సమరు భారత భాగవతాదులయిన +కృగులు చదివెడుఘవచమకృతులు నేరపు, సుందరీపంచ బాణుడు శ్రీ సోమమంతి +మణికుమారుండు పిపనీల మంత్రిఘనుఁడు. +సీ. జీమూతఖచరతా చేష్ట మాన్పినవేల్పు, చేసి చేతుల ప్రభా భాసుకుండు +తేజపై పగపూను+ తేజ నెక్కిన పెద్ద, ఆలయందును నిహరించునునుఁడు +భువనంబు "లేటున ఖద్భుతకరైశ్వర్యుండు, నిలుడు ఒక్కడలేని ó బలయు తుండు +చంద్రపాలనముహో త్సాహ సమద్రండు, చిగురువాూరను గెల్చినవిభుబడు +నాల్గుదిక్కులఁగల మేది+ వీ(!) (శ్వరుల) వాథ, సభలన భ్రాంతమును బ్రకా శంబునొందం +చంచలవిలో చనాసవ పంచశతస, మాన పెనుమళ్ళ పిననీలు మంత్రికీర్తి.. +85 +(1) "ఎత్తుగీత్యాదిపా దనిజాయ భంగం," అని ఆకఖుఁడు మూలముననా సెను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0021.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0021.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..40e24d74a69dde82cac76aa2e38ff95932a6bf90 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0021.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +15 +సీమంతినీక ళ్యాణము, +ఎ. విశివన్నపతియే యెఱుఁగు నమ్మంతి, ఖర్మనీతివిద్యా తి గౌరవము +సౌభలవివ్వత వీండ్రాళియే యెఱుఁగ నా, సచివావతి సున్ని చదువును + ఒకవ్యకామనో హరుఁడేయెఱుఁగ నాప్ర, రా కేంద్రునిశ్చలం | భ +యిలఁ గల్గునర్థులేఖ యేఱుఁ గడు రయ్యమా, త్యవరేణ్యునిశ్శంక జనమునన +జయను కని మేలెఱింగి నిశ్శంకరీతి, కలరి పరిపూర్ణ కాము పెట్టి తది +మహితజంబుక పిననీల మంత్రిమహిమ, ప్రస్తుతింపంగఁ దగు సభ + భ్యంతరముల నేర +క్షి. ఘనుఁడు చినశీలము త్రిశే ఖ ఖరుఁడు సకల జనులకును గార్యుంపై ప్రకాశంబు. ఏ +శాత్మజనకుడు సోమాఖ్యుఁడైనకతన, నతఁడు సౌమ్యతఁ గాంగులు +శ్రీ. ఆత్మకూరి బసన, నామాఖ్యుఁ డెఱ్ఱపా, ఖ్యాన ననిశయందుఁ గాంచినట్టి +ఔపమాఖ్యా సాధ్వి ఁ జరిణయంబయ్యె నా, చిన్న నీలమంతి శేఖరుడు, +పీ. భక్తి యు క్తంబుగాఁ పతిసేవనేయటే, మంజువాణికిఁ బరమభ్రతీంయు +విషయ దాక్షిణ్యవి శ్రీ వేకకు మాదులే, సాధ్వీసుతల్లికి సహజగుణము +అన్న దానంబుచే నతి†వర్గముఁ బ్రోచు, ఘనతయే సతికి సంకల్పితాచార +మక్యంతమృదుల సత్యస్త్రీయభాషణ, పౌఢియే యింతిక భ్యస్త విద్య +యవ్వనూమణి శకలభాగ్యైకవసతి, సుభయకుల పావని యనంగ ముర్వి +కీర్తిఁ గొంచెను ధర్మైక వర్తనమున, భవ్యగుణకోటి బాపడంతా పోవస్తుంటే. 191 +చ, హరచరణార్చ శానిపుణుఁ డాచిన నీ ఖయమంత్రి సద్గుణో +త్తరవీధి శాపమాఖ్యవని, తామణియందునఁ గారి 7ం బుతులసీ" +సురుచిరకీర్తి +వై భవుఁడు, సోమనమంత్రి యు సుందరీనుతో +సారు: డగభాస్క—రుండు బసవన్న యు నన్న గుణాభిరాములతో . +జె, అం క ప్రజుండు. +సీ. పార్వతీశ్వరపాద పంకేజయ గపూజ, నాసక్తుఁ డయ్యె బాల్యంచనందు +సుచితజ్ఞుఁ డైతుర్థి +నివయవాఛితములి, య్యఁగ నేర్చెఁ జిరుత ప్రాయుడు +వివిధకావ్యపురాణ విజ్ఞానమున మహోన్న ఈఁడయ్యెఁ దగఁబిన్న బంగ +రాజేంద్రస్థాన *బహుకార్యదరుఁ డై, విలసిల్లెఁ గౌమార వేళయంచు +శబాటి +విత్వం జౌఖ్యాతిక యవంతుఁ * డెంచి దూడ, శను దుఁ బ్రస్తుతి సేయరు. కాగ్యణములు +శ్రీకరుణాభిరాము శ్రీఖిచిన్న నీల, మంత్రిశేఖరుసోమనామాత్యభరుని. +ఓ న్యాయంబుచే వర్ణ • మార్జించుటే కాని, మెచ్చి విద్యలవారి కచ్చు మంది. +轎 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0022.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0022.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..668cd2ad974fa747510ceb2c15c87fc631c11343 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0022.txt" @@ -0,0 +1,48 @@ +ప్రధమ శ్వాసము, +భూ సాగు సమ్ముఖం 4 లువ వసించుటయెట్ల, హితులకాగ్యము నిర్వహించుకోఱకు +బహుధర్మశాస్త్రముల్ పరికించు పెల్ల నా రీతులెట్లను నాచ 4 రించుకోవా +సజ్జన సాంగత్య - వతు ఓం డగుటయెల్ల, సద్గుణాభ్యాసులు జలు పుకోట +కొఁగి సరవుందును ని సంఖ్యాతిగనియె, మంత్రి కత్నంబు సల్మ మరిత్రినుకుఁడు +ప్రాభ వస్తుకంధము సువిశ్రీ ప్రబలగర్వ, బహ: తిమిర భాస్క ణం సేన భాస్కరుండు. +జవనాయకాస్థాన శ్రీ జనులెల్ల మెత్తు రే, మంత్రి కందర్పని మాట నేర్ప +జగతి యోధకులు ప శ్రీ కరన సేయుదు రేమా, మాత్యునిధకలనే శ్రీ మ్మతని శీర్ణి +విద్వజ్ఞాన శ్రేణి శ్రీ వినుకోట గావించునే, పరివారగణ్యుని పై దరువు పత్తి, +శారుణ్యవతులు విత్తము నిల్పుడు చేప, ధానరత్నయి +యతఁడు కీర్తి వహిందు దిగంతములను, శంత సగ్గుణ సౌజన్య +సిరి:మర్మంతి మానస గర్వతిమిర భారనవ భాస్కరం జన +| భారనవధాన్య-దం 'డైన +F +సౌందర్యమహిము +వంతంఁ డగుచుఁ +కొన్న యండకం. 98 +- +1. భార/- రునకు జహ్మడు, మాకామారమణ సద స శ్రీ మంచిత భక్తి +శ్రీభావిత కమనీయ, ప్రాభవుఁ డగు బసరమంతి +రత్నం బలరు. +చ అభదృశ పార్వతీశ్వరద యాపరిపూర్ణ కటారు వైభవో +J +సనముచేత సర్వదిక +లందును కీర్తి ప్రకాశమందంగా +D +రసికులు మెచ్చఁ గాఁ దగిన శ్రీ రమ్యని చోనుహమంబుఁ బూనుతున్ +బసవనమంత్రి శేఖరుడు భాగ్యవిశేషము గంగు నిచ్చలుక్. +1. అమిరిసుగుణాధ్య అట్టియ | స్వయము నందు, నమృతవార్ధి ( జంద్రుఁడ దం జనించి +బాఁడ వటుఁగాన మిగుల మున్న తివహింప వలయు నీచేతి బుధ లోక శ్రీ వర్ణమగుచు. +ఓ. కావున పశ్యమైనయొక శ్రీ కావ్యము నీ కొరించి ఇలక +స్యవిభుఁ డెవదేవునకు సర్పణ నేనిలిచేని నీయం +విభవంబు బాల విల 4 పిల్లుచునుండు చను పదిక్కులక +భూవరవర్ణ నీయగుణ + భూషణ సోమనమంత్రి ఖరా. +కె. ఆనుచు భాషను అందరు, వినయంబునఁ బల్కు నట్టి +మనమున సత్యానందము, గని యిట్లు వహించితిన్ బ] +4. మును నామనంబున శ్రీ జనియించె నౌక కన్య, కాశ్యంబు రచియించు. కౌతుకంబు +సరసు లైనట్టియీ సభ్యుల పల్కు - హ, క్యములకందంబున నట్టిదయ్య +ង +నౌకళను, +1 +విళదో విపుల చే +కాశీతబుద్ధికా. +చ] బధపురాణంలు శ్రీ నందు బహ్మోత్తర ఖండంబునందు వి + ఖ్యాతిక +శ్రీహరి నీ నామ శ్రీ సీమంతినీమణి, డారిత మాంధ్రభాషను రచించి +3 +శ్రీ +102 +10$ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0023.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0023.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cfffda5f2f24c034910871dfdf38a2dec3f2958 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0023.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +శ్రీనుంతిక ళ్యాణము. +అధీన రేందుకు సమర్పణంబు, సేసిన సమస్తశుభములు రెండునను డు - 104 +షష్ఠ్యంతములు Rom +బిజియన్, కేళవవాణీశ ముఖ్య శర్వాణనికా +కాశ్యవయసారక వేళ మర్కటారు. * నిస్తారు.కున్. +శ్రీభావకవిత్తజు, జ్ఞాలునన్ వశీకరణ శ్రీ శరణాగతర +ఔతాఔరేశీలునకున్, హాలాహలచర్వణకి * యా లోలునకున్. +సౌభుజదానవహరజల, సామయుత మహోగ్ర +సరిగా మునకుకొ +తామకళఔంధకాయంత, ధామునకున్ మకుటగతనం ధాధామునకుస్ +ధక్షునకు జీవభరణతి, వర్గువకు సమస్త భక్త జన పరిభూత +23 +కృష్ణుకు ఐకళి తానున, వర్గునకుఁ బ్రకృష్ణయోగి శ్రీ వరమార్గునకుస్. +సామతుండమే దాంబా, మృగనయనావదనకమల • హితదినమణి కీస్ +దవారణ, త్రిగుణీకి మల్లేశ్వరాఖ్య శ్రీ దేవాగ ణీ కిస్. +1 +శ. ఆకర్కశిపుము, సభక్తిపూర్వకంబుగా నాసమర్పింపం బూనిన సీమంతినీక ళా +ఒక మహాప బంధయియింతుం గఖాక మం బెట్టిదనిన. +. వపన్ కమల ధ్యాన, పరివిమల హృదయారవింద | పావన మంతిరా +TAM +నజము శృతనానావిధ, సవనము సైమిళవనంబు +జగతిన్ వెలయన్, +కొన్ని 7వ జన్నంపు + చవుల యూనలఁ గన్న, సుకరోజు గణనకె చ్చోట హెచ్చు. +రాజ్యః ఖ్యాతిక | ప్రవ్యంబు సమకూర్చు, సురభిసంజన మె +స్వరూప వంపిక శ్రీ సౌఢవాణీ సతీ, స్ఫుటనాట్య రచన. శేచోట +వనికిపోమహిమ గూడిన జగతితీయథా, సుర తీర్థ సమితి యె +మ. జిహితముక్తి కన్యా స్వ యంప రాలి, ధాన కల్యాణ భంగ తో +తాతాంకప సిద్ద మునిక, రణ్య మైనట్టి నైమిశారణ్య +DA +చ్చోటఁ దండచు +మనము +చ్చో సమగ్ర +చార చరిత +సుమరు. 194 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0024.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0024.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e883dbd14487c87755c7850af5aa26e01cea222 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0024.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +ప్రథమ ఖ్వనము. +క్రీ. తోలంబలు నను బల్బు తోలు బల్బులనీ పలు, పొలుపు గులైను చీల్చ ప్రోడ్ బదట +నవనంపు బన యాస గనంపు జగతి మూ,కలు గూను చిరుత కోకిలములడట +తపముందు నాముచ్చు . తపమందు సెందక, నిలుదు ణాల కురంగృతికర మచట +పారనామ యంఠ మనోహర నామ నియమంబు, వాటి కారు గోవత్స కోటియం చూ +కరళపు తర్కముల పక్కి ఇకలను దలను, మీఱు వివిధాళయంబుల తీరు లెవికి +గడుపఁ గడు జావధూత తీసుకువుచుండు, చిన్ని ప్రాయంపు శారికా శ్రేణి దంచట. +పి. తమమున శ్రాంతమును దూరమము సేయ, జనులకు (బ్రబోధ మొనరింపఁ జాలు నిందు +మునులు గలుగంగ మీరేటి శ్రీ కనిన రీతి, తరణి కిరణము లరిక టైం 4 దరువు లచట. +మాడులు నిజాంతరంగముల మోపక యుఁడు నదల్చినన్ భయం +బున శరంబు నొందిన సమున్నత రాగము బల్ల పచ్చలం +బుధ ధరియించి యందుఁ గజ ముల్ వెర జెండౌనో వాత పోత భే +లన ఘన నేతవఁలువ జలాదం భావము నొందు చుండెడిన్. +చ. తనయుల లోన భేక రహ్ +గనుఁగొని యండు మామిజన +కంబుగ బెంచిన లేటి పిల్లలన్ +కొంతలని మోములు ముద్దు భారువా +109 +110 +ది నయన తారతమ్యపుఁ బట్టి క్క గఁ జూపం యెంచెఁ గాని క +య్యనఁ దమమోములందు హరి శ్రీ ణాంకతఁ దెల ప్రకార ముయ్యెడున్. +సీ. జరక మార్జాలి మీ సముల నయ్యల లూఁగు, శైశవ క్రాంత మూషక కులంబు +జేజి పింఛచ్ఛాయ తేలికా యానంలు, గడుపు బాలిక భూజం గ వ్రజంబు +చాలెంత పులుల చ శ్రీ స్బాల యాసలు గని, వర్తించు తరుణ గోవత్స రాజీ +వికటంపు తెలినోటి మొకముల మూకతో, డైరలాడు వేదండ శిశు గణంబు +చే. ధర నివాసముల(యందు) పెండ్లి పెద్ద, తనము గావించు వాయ సాంగనల +పహజ ప్రకవికారంబు • వడల జేయు, మునుల మహిమంబుఁ ణేలుపు' స + వ్వన +[మునందు • +ఎ. జీవపూజలఁ బూలు ఇచ్చు బాలల కరం, బుల తోడఁ బల్ల వరి 4 బుల కె కోని +బల్లవరి బులకె +భరహన్య సాచిశా | దరహాస రుచులతో, సురగని క్షీర రో శ్రీ చులకి కానీ +'కల' పోషించు ని • లాసినీ తతి రుదం, ఋలతోడ జలకుంధ ములకె కాని +గంగ తీర్ధములాడు శ్రీ కాంతా వితతి మొగం, బులతోడఁ బంకజం బుల కె. కాని +౪ +1 షెండ్లి పేర్వు (మూలం) +M +1. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0025.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0025.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5e0e9f4a1087916744e8d305e02e926b1f5934fb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0025.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +సీమంతినీకి ళ్యాణము, +తేతఁ బడోడితముగ బోధింపవచ్చు!, రమణుల లతోt +అలిత భూమలతాంకురం శ్రీ బులక్ కాని, కలహ మువ్వని మార్చాట +7. ఆనైమిశాఖ్య వనమున్న మౌనీంద్రులు గలరు గిరికు శ్రీ మాడీ కమల +ధ్యానావధాన నిశ్చల, మానను అసమాన సమాజ • మతిని సం +ఉ. కామముఁ గెల్చి క్రోధపు ని +న్నాను మడంచి మోహ కల +జామత మార్చి మచ్చరపు +కారము దూరమాఁ జేవి లాభము +నం జతియించుట లేక రుగ్మతో +దారి జరింపక తత్వమా? ని +స్సీమ వివేకలీల విల శ్రీ సిల్లును రమ్మునిరా టిఖామణుల్", +మ. సమనో ధర్మము పూని లోక విజగీ షుండైన పంజేషునిన్ +సుమనో ధర్మమె పూని ఉప్పరమ సనల్ గెల్వంగా 9' యం +త మహాశూరుఁడొ యతఁడ ప్పగయలం అతన్ దీర్చుకోఁ జానీ న +.త్యరఁ దచ్చిత్తములందు ముక్తి కవి తా వ్యాసక్తి రెట్టింపురుషీ +శ, వార లనవద్య విద్యో, దారులు శానకుఁడు శ్రీ దనకు సరణిగా సం +నాకూప కథా నిపుణ వ, చోరచనా భ్యాకుఁడైన షూతుని భక్ +క. మాధవ చారిత్రములును, మాధవ నానా ప్రకార మ య +గాధలు వినుచు సుమేధా, సాధారణశీల నౌక +ప్రసంగిం జనస్. +గీ, జక్కఛకవర్యు తోడ నిట్లనిక్ వినయ, మనయముఘటిల్ల సయరపు +IN +11$ +డంబు జనియింప నతి పేరు శ్రీ ఠంబు లైన, సత్య మధుర వచో విశాఖసములో చేరి. +ఉ. నూత ! డయా సమేత ! మృదు శ్రీ సూక్తి సుధారస పుర దారి నీ +శాతత ధాన మాసిత వ మస్త మహీసుర మౌని జాతి ! నీ + +I +చేత మసంబు నిర్మలము శ్రీ జెండా విధూతము లయ్యెఁ భావనత +ఘాకేము లయ్యెఁ ఋణ్యము ల గణ్యములై ఫలియించే నియ్యడక. +గీ. హరి కధలో వింటి మేమ పరిస్థఖ్యములు గాగ, వాలకింపగండియంగా మార్ +నైనఁ దనియఁగఁ జాల మింతైనఁ గాని, నీ వ చోసుృక వూరు (శ(ద్రావి లేని +శ. ఆటుఁ గావునఁ భావన మగు, నిటలాక్షుని చరిత మమృతి విభ సంఘక +స్ఫట వాగ్వైఖరి నింథో, క్కటి యానతి యఁదగియఁ 4 xణాలలు వి. +సీ. హృత పాఠకం ఔడగా జరించునే, పార్వతీశ ధ్యాన & పటలం గాలి +1. ఇందుయబ్బు, +JAS TRAIN \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0026.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0026.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..afe3c9f41fb61fdf779bdeb75060150d57a71904 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0026.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +' +రాజ గతాశేష ఆ దోషులు లఁస్తే, ప్రమథ నామ +బహుత శాకృత్య సౌ శ్రీ పము లోప మందు సే, శంభు సేవా +దున్న-థాశ గణా శ్రీ హరితంలు వాయనే, శివక నా +16 +1,4 +నలఁ గాళ +కృశ్యఖపణిఁ గాళ్ల +చేతి గార +భవమునందు నిగంత లో ఉద్భవము నందు, ఘోర కల్మవ కారణం మాక మగునె +తండ్రి ఖండ శిఖా కన్న + కారు భగణ, కంజ సంజాతి భక్తి మాతముపఁం కాక. +శ్రీ. ఆజర శాక్షాన గా శ్రీ ఛాంధకార వికార, భేన నోదార నూ శ్రీ ర్యోదయంజు +జన్మ: పౌరంపరీ సగ్వ దుర్వాసనా, సంబంధ జంపాల జాల వారి +జరుణాంతక పుర ద్వార నిరాఘాట, ముర్థ వారం కవాటర్లళలు +శర తొసుగప మళ్లీ శ్రీ సురతా మితెలట్, రసధా జనన మంత్రివర జగంబు +హోర పరిసార వారాశి శ్రీ పొగ భూమి, హారి మరియు కి కన్యకా +మనిళ మునిశత్ "గేయ షాహి రాజ కగ్గ భూషణ సర్కిధా : గవంబు. 123 +. అఖిల విద్యా విధాన మ శ్రీ పైన కతన, సార శరి తొమృతంబు కర్ణాంతరమాలఁ +4 +హారి శు +కలికి నిశ్శేష శోషమ్ము తొలఁగఁ జేసి, మముఁ గృతార్థులఁ జేయుమోమానవర్య +1. హరుఁడెట్టి భ క్తి మెచ్చును, హరునకు వేయే ప్రతఁజ: అధిక ప్రతముణ్ +హరు 'సేవా విధమెట్టిరి, హర భక్తుల భగిరి రెడ్డి శ్రీ మధ్య కరింహ. +క. అని కొనకుఁ రాజగఁ గల, ముని వర్యులు పరిశీనస్ (బ్ర మీద విని పితా +నన కమల మలర నూతం, డనియెన్' విషయంబులను * తాంజలి) యగుచున్, +ఉ. ఓ మునివర్యులార పము శ్రీ తోన్నతి మీఱఁగ నిూర అదిజూ +4 +స్వామికథా సుధానుభవ శ్రీ వాంఛ వహిందుట యెల్లి బాగయన్ +మామక పూర్వ ఒ +మధకాల పుణ్య లతా విధాన న +సీమ ఫలోదయం బగుట చే లభించిన మే ఆనందగున్. +చెరువఁ శాల్యడు బా +) . +1. హరుని చరితంబు విచ్సంక (మంబు గాగఁ, బలుక జాణీ కూటిగా ప్రాణకర్త +కొలది, మా నివంకు విధుల విం వేళకులార +సీ. ప్రియభక్త కోటిక శ్రీ భీష్టముల్ ద సేయు, కామధేనువు నీలు శ్రీ కంథగుండు +పాదాశత ~ణిఁ + బరిపాలనము సేయు, కల్పభూ: మా చంద్ర ఖండ మాళి. +గణాగతులకు సో ఔతి, రించి గృహాం, గల నధానంబు గం గా ధర్ముడు +సేవకా వరులకు 4 పేరు లియ్యంలు చిం, తామణి జలికన శివుడు +దీవ సంరక్షణ క్రియా శ్రీ ధీరతా న, నీవే కరుణా ముదావార్ణి + విశ్వ భర్త +డున్ను ఊరేపు భజియిందు శ్రీ రెడ్డి వారి భాగ్యమున్న గందర మారు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0027.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0027.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1a413b52f87ac3b49785e0c1b91116e95886661 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0027.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +22 +నీరు : తీసి శ్వాణము. +పీ. కాలకూట విషంబు 4 కడిజేసి యంగుటం, బున వేయఁ బశ్వరి జంబూ ఫలం +మృడుభూతి గావించి 4 మేనియం దలఁదఁగఁ, గుసు మాయుధుఁడు శున గో +శనకా డలేంద్రంబు 4 కార్ముకంబుగ వంప, నారణ్య నేణు కా। ఖాండలం బి +హుంకారమున గతా శ్రీ హంకారుగాఁ జేయ, భయ దాంతకుఁడుడు ఖరల జనుండి +నిర్ధలు కిరాత లూతా 15 నీభజిష్య, రాజకినే పంగం, పగ్వ నిర్వాణ లక్ష్మ్మీ +యల్పతర మైన యుద్ధ మే యరసి చూడ, హరుని బారిత మతి చిత్ర మయ్యెఁగాక, +గీ. అమ్మహాదేవ్య మది నిల్చునట్టి వారు, నలేని నామ జపంబుచే నలరు వారు +'ద చ్చరణ పూజనాసక్తిఁ దనరు వారు, జగతిఁబ్రత్యక్షడు దేవతల్ చర్చ సే, +శ్రీ. కలనైనఁ బఠిహాడ శ్రీ కలనైన వసృకంబు, నుడువ కుండఁ బ్రతిజ్ఞ నడుపు వారు +హృదయ వాక్కర్మంబు * లేక రూపంబుగాఁ జేసి దంభంబు వర్జించు +సమయందు సర్వ భూత వ్రాతముల యందు, సమ దృష్టి నాటింపఁ జాలు వారు +కామంబు. మొదలుగాఁ గలుగు జాతికడ రిపు, స్తోమంబు నెదిరించి కుంచువారు +జీవ సంరక్షుణ కీయా ఉధీన వృత్తి, నలకు పూజ దయా దృష్టి గలుగువారు +పైడి కాపౌర నియతి చేశికులు వారు, నద్రిజా నేతకును, బ్రియం బైన వారు, +K +విశ్వ మంతయుఁ చార్వతీశ్వ రాకారంబే, యంచు నిశ్చల బుద్ధి. నెండ వారు +మహిత పంచాక్షరీ మంత్ర రాజము దేశి, శాజ్ఞచే జనియించు నట్టి వారు +పరిభూత శక్రాది పద విభూతి విభూతి, యఖిలాంగముల యందు నలరు వాపో +తద్ర మూలము లైన రుద్రాక్ష నూలికల్,. భుజ మూలమున వేడ్క coబూనుపొరు +కాశికా నేతు కేదార+కాంచికా చి, దంబర శ్రీ గిరీం బ్రాది శ్రీకంబు రైన +పుణ్య భూములు దర్పింపఁ బోవు వారు, హరుని కరుణకుఁ బాత్రంబు లైనవారు +శ్రీ ళళీదినంబు యోదశి శైవరాత్రి, సోను వారంబు మొదలు విశశ్రుతము, లైన +ఫవతంఖుల నియమంబు జరుపువారు, మనసి జారాతిచే మెర్చునొ నేను వార +శ్రీ. చంద్ర జూటుని ప్రేమ కొర్రయము లైన, సర్వతంబు అనంతంబు జగతీయు +వాని లోపలఁ దుహి వాళళు వాసగంబు, వర్షబు కైవల్య లక్ష్మి గ్రీవా పరంబు, +సీ. విప్ర్ర హింవర్త మహ4క్వృజన పర్వత గర్వ, హరణ నిశ్శరిక వజాయుద్ధంబు +ప్రకట సురా పాన పాతక వ్మాజాబే, పాక నోద్భూత ప్రభంజనంబు +గుపదార పంయోగ (ఘోన కల్మష వాన, వార ణోచార కం శీతనంబు +1 దినీపజన్య (మూలము) +! \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0028.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0028.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..58687702fb69d008786dd474dfd044f1d4c28b58 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0028.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +ప్రథమాశ్వానమః. +జంబూనది స్నేహళ్లి సంబంధ జంబాల, పండాల నోర్వేల ఖ (సౌర) జలము +నిత్య దుష్కర్మ నిరత సాంగత్య జనిత, ఘనత రాఘామ నిబిడాంధకార నికర +బృంధణ. స్తంభకరణ సంరంభ దివస, రాజ బింబంబు సోమ వార వ్రతంబు, +సీ. సిక్య వాణీ వధూ శి నృత్యకియా పూర్వ, రంగంబు సోమ వారిక ప్రకంబు +స్వర్వార ళ క ఖ నాట విపాటన, రణికంబు సోమ జాతర ప్రతి బు +సకల భూవలయ.. రాజ్యరనూ కటాష్ సా, కస్యంజు సోము వాశిర వ్రతంబు. +ప్రశటీకృ తాంతక భ్రుకుటీ వికారని, దళనంబు సోమ వార వ్రతంబు +భౌద సంభవ విజయ ప్రభావ సుజన, తా వర విధేయ ముక్తి కాంఖ రావతంస +చిర పరీకంఛ పరిభ్ర మోజ్జృభి తాభి, రామ సుకృతంబు సోమత్కార వ్రతంబు +ఉ. చంద్రుని హెవరంబునను జంద్ర శళాధరునిన్ దుపార +1 +కేంద్ర సుతా సమేత భూధియింపఁగఁ గన్న మహాత్ముఁ ఉన్న +వేంద్రుని సాంద్ర వైభవము హెచ్చును మెచ్చదు పర్యేలోక ని +సంద్ర నికేతనంబునకు - దార్పఁడు చిత్తము నుత్త మోన్నతిr.: +మ. తపముల్ వేయును వేదశాస్త్ర బహు చింతా దాన జానోపవా +ప పరత్వంబులు నేల మర్త్యునకుఁ గంటజాతారి వారంబునం +ముపవాసం బోనరించి పంచముఖు సద్యోగీంద్ర సంభావు భ +వ్య. స దాంభోరుహుఁ బూజ సేయఁ గల భాగ్యం బొక్కటే కల్గినన్. +1. ఇందు వారంబునందు ఖండేందుధరునిఁ, గోలరు వేళఁ బదోషంబు గూడా నేని +జాతర కాంతి మీఱ పందారు వన్నె, కాంచనముతోడ రత్నంబు శ్రీ గడిసిన +ద. జగతి సతి ప్రశంస గనంత జాలు సుధాంశుని వాసరంబునన్ +బగలం భుజింప కబురు హరి బాంధవుఁ డస్తమయంబుఁ జెందినన్ +నిగమ నికాయ గోచరుని నీలగళున్, గుణా ప్రసన్నుఁ +న్నగు వివిధోపచార నిర్ణయంబునఁ భూజ యొనర్పఁగాఁ దగున్. +i. అమృతకరు వాసరము సపరిరాహ వేళ, హరునిఁ బూజించి భోజనం బాచరించి +మాపు భుజియింప కుండిన మానులార, సద్వతమె యందు రన్యప క్షంబునంద. +1. ఇందు వాసరమునను రాత్రిదివపంబు, భోజనము మాని గారు పదారి భోజ పూజ +చేసి మరునాడు పారణం జేసి నేని, ముత్తమోత్తమ మండ్రు వేంకొకరి మతము, +1 కరటినారం (మలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0029.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0029.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..186102f770d6926e6d404cbf8b47821292293a0e --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0029.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +21 +సీమంతినీక ళ్యాణను, +క. యేరీతియైన నీవ్రతే, మారూఢముగా నొనర్చు శ్రీ ననఘుని ఎందుకో +కారుణ్య భారము పూనును, గౌరీ రమణుండు ప్రమద కలి తాత్మకుఁడై. +శ్రీ. శ్రతుల శతకంబు సకల తీర్థముల సేవ, యర దానంబులును మొద లైన +నిందు పాశరమునఁ బార్య శ్రీ తీశు పూజ, యాచరించుట తోడఁ దుఖల్యంజన గారు. +శ. అని సూతుఁడు బల్కిన న, మునివరు లాశ్చర్యమున్ బ్రమోదంబు మనం +బునఁ బెనఁగొనఁగా నిట్లని, పనుపమ వినయోన్నతిన్ గృతాంజలు లగుచంది. +ళ. గిరి తనయా మనోహరునికిన్ బ్రియమైన సంధా మయూఖ పా +సర మహిమంబుఁ జెప్పితి (సాధ్య)ను భైక నిదాన మంచు నో +పురష పరేణ్య యావ్రతము పూర్వ యుగంబున నెవ్వ రాచడం +చికి వివరింపఁగాఁ దగియె శ్రీకర మైన కృష్ణా భారంబునన్. +గీ, ఆనపు జానూతుఁ డిట్లను వనములార, సోమవార వ్రతంబు వస్తోక మహిమ +ప్రకటముగఁ జేయం నితిహాస+మొకటిగలదు, వినుఁడు వివరింతు దాని ఫంచి ప ద ముగ +ళా, ఆర్యా జన్మ నివాస వింధ్య గిరి మధ్య జోణి భాగంబునం +చార్య శ్రేణికి నాశ్రయం బగుటచే నవ్వర్ధ నామంబుతో +శార్యావర్త మనంగ దేశ మలరున్ శ్రీహర్యాతి దిక్పాల పై +శ్వర్య శ్రీ పరిహాస భాసుర గృహంస్థ వ్రాత సంకీర్ణమై. +సీ. నర కుంకుచు ప్రమ్మాన వితాన చర పమి, ర కిశోర భయ విహార శ్రమంబు +జగదేక కలుష నాశన సుధాశన ధునీ, సాధు నీర తరంగ సంగ మంబు +కాశీశ మకుట ప్రభా శీతభాను వచ్చంది కా సొంతత్య సౌమరంబు +పద్య స్సమానీత సౌరంగ నాభికా, సార సౌరభ సముద్దార మహిమ +యెపుడు తనయంద కలదని యితర దేశ, మనక హరియించుచుండున +ప్ర్రాంత వనగర చమరికా ప్రకర వాల జాత రుచి ధాళధళ్యంబు కైరవమును +ఉ. అందు నమంద ధర్మ గుణ్యమందు మహా గృహమేధి బృంద మిం +పొంద గృహా గశాతిథి సముత్కరమున్ గని సేదఁ జేర్చు +చందము చిత్ర మానే నిజ సౌధ పరంపర గల్గు నీడలం +జెందిన ద రోక్కరము, సేవలు జేర్చు ప్రకార మెన్నఁగన్. +వ. వరస పరంగ నాభై యని వశంబు నలం చెడు మంద యావలం +దురదజల కళికా నిరతి కొందఁగ గంగ, పరింగ కన్యకా +(వ+నుభైక) మూలము, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0030.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0030.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7b8a8fd7c223867d57c0a6dc06600a559c8d0bcf --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0030.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +ఝక మను సంళయంబునకు సంశయ మయ్యెల జాతీయ కీర్తి వి +స్ఫురణము గూడి యోడి యయంలో విసరరలు వహించెనే యనస్. +సో ఆనుహనీయ దేశ మని ఆ లాళన హార విని కాళికా +. +స్వామిని గౌఁగలించుటకు పంశీయ మొందు భవాన్ని చేర్చు +ధూమమరట్ట నాద నవ తోయద గర్జిత జాతి కొతు కోలో +దాను కుమార వాహన రు శ్రీ అయి కతంబున నెల్ల వేళలన్. +. అక్షయ గాంగ తో నిర్ణ +ర క్షితి యందుఁ బండి పలు +జకరు కాశికానిభుని +ర్భిక్షము శిరు సేయ వడ +యంబుల నెల్ల పుడున్ దదీయ +రాజనముల్ గనుపట్టు నాజగ +రాణి ధృతా భయపాణి కూర దు +రించిన కన్నుల ఇంపులో యనర్. +. ఈరుల 1 లేని దాని ధృటి నే సతివృష్టి యవృష్టి నింక నే +రీతియు నైన మీర లవ రింపదుఁ డంచు మనాలిఁ జేరి ని +ఖ్యాతగతిన్ దదీయ రమ శ్రీ గల్లజాపేట మొనర్చు చంచల +స్కేతన తవంబున నో గిన్ గన నెన కథాంచలంబులన్. +J + +గీ. యష్ నాయక లజ్జా కృరాక్షయ ప్ర, కాశకా శ్రీలఁ దనరు నా దేశ మేలు +మేలు ధర్మగుణంబుచే నృడుపశాంబు, జాశ్రియా ధృతి చిత్రవర్మాఖ్య నృపతి. +సీ. తన యశో మయ వినూతన సుధాకరునకు, గగన మంతర కళంకం గ్యాX¢ +దన మనష్య దయా సుధా నారిరాశికి, ధరణి మధ్య ద్వీప శ్రీ తలము గాఁగఁ +దన ధర్మ నిర్మ లోఉద్యమ రమా +నేతకు ఁ, జశ్రవాళమునుదు శ్రీ ర్శనము గాఁగఁ +దన ప్రశా సోదగ్రం దాన పొవకునకు, గ్రహము లగ స్ఫులింగములు గాఁగఁ +దవ యనుపమాన నుగుణ రత్నముల కఖిల, పంకజాత భవాండంబు, భరణిగార +నవనిఁ బాలించె సకల లోకాభినంద్య, ధర్మమతి యైన యా చిత్ర వర నృపతి, +చిత్రవర్మనృపతి +ఈ. అంతిక వర్తి యైన కుహి వాళల వర్య మవార్య ధైర్యమ +కాంతము నాన్చపాలకుని సన్నిధి నేర్చుచు నున్న లో గుహా +భ్యంతర సీనుఁ దథ్వీసుత • పంక్తుల డాంచి భయంబు జెంచెనో +సతతము న్మనోజ్ఞ మణి 4 సంశతి తర్పణ చేయుచుండెడున్. +చ. అలఘు తదీయ హేతి నిహ తారులు కబ్బు సురత్వ మంచు నా +వ్య లన్ని గాని నాదు మడి శ్రీ సూహ యొనర్పఁగ బ్రహ్మ భావమే +1 జాచనీదటి (మూలము) +4 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0031.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0031.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..954b02e306212b3e0cdf0c900cd53f58daa59442 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0031.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +సీమంతినీకళ్యాణము +కలుగఁగఁ బోలు పెట్లనినఁ గాంచిరి వారి సధర్మిణీ మణుల్ +గళముల నిర్గుణత్వమును గన్నుల యందు నిరంజనత్వమున్. +సీ. బహురత్న నిజయ మరణము నేయు ఫయోధి, నరివధూనయనాంబ శిస్తుుల చేత +నమిత సభ్య ఫలంబు సమకూర్చు జగతి ను, న్నతి బాహు సంస్థాపరంబు చేతి +సమరీతి వర్ణించు జలంధర శ్రేణి ను, తమ యాగ హోను ధూమముల చేరి +వంశంబు లోసఁగు నశీయ్యముర పుంగవుల ది, క్పాలన సాహాయ్య పటిమ చేతి +వృద్ధి నొందంగ సతిసౌఖ్య వృత్తి గనఁగ, ఘనతి గాలిభంగ నుత్సాహా కస్సల +జేసె నజ్జగతీ నాథ శేఖరుండు, చర్చ సేయఁ గృతజ్ఞతా | కాలి గాఁడె. +చ. అతని యరాతి భీతి సభ యాస్థిగ నన్యులఁ గావలేమి య +ద్భుతకర మానె సద్విమత భూపతి గోపవ రక్ష రీతి నా +యత మగు దక్రవాళ గిరి శ్రీ యందలి గద్దతి యంధకారమున్ +శిత నిజకీర్తి చంద్రికల చేత శాతం డలరించు చుండఁగన్. +هـ +చ. భువన జణాభిరాను గతిఁ +భవమును పాఠక ంబుఁ గని +ద్భువన జయంబె కాందుటకుఁ బోయి కపం బొనరించు చుండెఁ డా +నవిరతమున్ సముద్ర జఠ శ్రీ రాంతర సీనును బాడచాకృతిన్. +, ఆమహనీయ కీర్తి ఖని యైన జనాగ్రణి భక్త లోక చిం +తామణి చాదిదేవుఁ గరుణా పరిపూర్ణు నుమా మనోహరున్ +' గోమలు చంద్ర మాళిఁ దన శ్రీ ఏం గల దేవత గా ఁగ నాత్మలో +సమఱుపాటు లేక భజి శ్రీ యించు నచంచల భ క్తి సంగతి. +బొలగు వారిని జోపతాప బై +పావకుఁ డెంతయు క్రీడఁ జెంది త +తన చిత్త మెపుడు చిత్తజ గర్వ హర మనో, హర పదాంభోరుహాంతర ము సంఖ +తన జిహ్వ యెపుడు చంద్ర కళా కిరీట పా, వన నామ మంత కీ ర్తనమును! +తన చెయ్వ లేపుడు భూధర రాజ కన్యకా, రసుణోపచా రార ణముల వారు. +తన వీను రెపుడు చెందండ దైత్యాకి నా, నా చరిత్రాకర్ణ సముల యంద +కానీ వేఱోకచో ని కంబు గా, నీక యమేదినీ జనానిక కీ +నియత బారిద్య్ర శాలి యానృపతి మాళి, సౌఖ్య సంగతీ సమయంబు జరుపుచుండె +మ. భవు సేవిందు భవానిఁ గొల్చు హూరునిం • భాషించు +భవః గీరించుఁ దలంచుఁ బంచవడనున్ భావించు బాష్ +" వం +జీన్ +1 ఓళ (మూలను,) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0032.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0032.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4bf561399f8dc639df47c3e8add3875fd569b02a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0032.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +భువనం బంతయుఁ దశ్స్వరూప మనుచున్ బుద్ధి న్విచారించు న +య్యపనీ నాధ శిఖావతించము తదేకాయతీ చిత్ర్మంబునన్. +m +చ. అతఁ డతను ప్రజాప తప శ్రీ నాతప ధూత పరాంధకార సం: +హతి యగుచున్ బతంగ కిరణావళి సోఁకడు నేలయెల్ల నే +ప్రతిహత ధర్మ లీలఁ బరి పాలన సేయుచుఁ బార్వతీ మనః +పతి యతి నిశ్చలంబగు తృ | పా విభవంబునఁ గొన్ని నాళ్లకుస్. +3 +గీ. సుతులనతుల ప్రతాప విశ్రుతుల వాత్మ, సముజఁ గీర్తి రమా నివా సములఁ గాంచి., +కన్య కాపత్యమునకు వారి కాంక్షుఁగన్న, మనసుతో ఁగొండి సమయంబు చనినయంత. +వారిధి గాంచిన రీతి లోక పా +చ, పనరుహ వానీఎస్ గల +వన చరితిన్ భవాని హిము మీ +జన హృదయాను రంజన వి +వంతుఁడు గన్న తెఱంగున్ మహీ +కారద ధర్మ గుణాధ్యుఁడైన యా +ఘనుఁ డొక కన్యం గాంచి గుణ శ్రీ గౌరవ ధన్య ను వార వైఖరిన్, +శ. తనయా జవనము విని యం, టీ నయానయ జాలి సమ్మ శివ పయోరాశిన్ +మును దేలి శాస్త్ర పద్ధతి, దవరన్ గృతి వాహినీ కృ+స్నా నుండై. +క. హేమంబులు బహు ధాన్య, గ్రామంబులు సఫతిరు ని కాయ సమగ్రా +కామంబులు సుందర తర, ధామంబులు విషకలికి దానముఁ కేడెన్. +భ. అనయము భోగ గర్వ పరి హార మహా విభవాస్తి నొక చో +వారలన్ +నేనధిన యీశ శేఖరత & రోయొండొకచోఁ గని యియ్యఁడయ్యె న +య్యానుపము జాతి యిద్దకు సుహా ద్విజరాజుల కింతే గాక త +ధన కనకోత్కరం బపుడు ఆ గాంచని సర్విజుఁ యఁ గణేషన్ . +భ. తడయ కతండు నిండు ప్రమదంబున బంధుల పిల్ల +విడిచియాఁ కీర్తి చే బరిధ శ్రీ నించి ప్రతాపములన్ జయించి యే +ర్పడఁ బరివేషపొశనుల శ్రీ బద్ధులఁ జేసిన రాజహంసలన్ +విడువఁగ నేరఁడయ్యె సతి విస్మయ మయ్యెడి పెంచి చూచినన్. +నానర నాయక చక్రవర్తి కా +యా జన భావసరంబు నందు +ఉ. అంతట సంతసం బమర +రాంతిక రాజిఁ బిల్చి తన +త్యంత శుభాశుభగ్రహ స +బంతయు నేర్పరింపుఁ డన +మాజములం బరికించి తద్బలం. +సందొక భూమి సుపర్వుఁ డిట్లనున్ +f.. +" \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0033.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0033.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..060031708b9f0b9e28ded275f3855d96b3cea37b --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0033.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +28 +మంతినీక ళ్యాణము. +శ్రీ తుహినా చలాధీశుదుహిత చందమున నీ, తొయ్యాలి గాందు వైకవతనంణం +పశ్మాణ తావునీకి కామినికేతిని, బద్మా షీగను మహా భాగ్య మహిసు +చతురాస్యు వదన సంగతి లీల నీబాల, భాసిల్లు మృదుల వారి క్పాటవమును +సర్య మాన్వయ నృపాచార్య శ్రీకరణి ని, స్వాలఁది చెల్వొందు సాధ్వీ గుణమున +నదితి వైఖరి నీ హరిం తాయతాక్షి, పొందు నందనరాధ సొ | నంద లీల +చాల వాగ్విస్తరం బేల & చర్చ సేయ, సకల గుణధన్య నీక న్యం జనగరేణ్యం. +ను, పడిణీ ల్వర్షము లీతలోదరి నిజ + ప్రాణేశంతో ఁ గూడి స +మ్మదలీలం సుఖయించుఁ గాండుసుతులం మత్తరి గర్వోదయ +చ్ఛిమరో దార భుజా విభాస యుతులన్ సేవించు సక్రాంతమున్ +సుధశారాతి నుమా సమేతముగ స భ్యుద్భక్తి మార్గంబున్. +క. ఆను సవ్విపు ని వాక్యము, లను మోద పయోధి దేలి యాలింపుచు న +జ్ఞాననేత పారితోషక, ధర మరిని కిచ్చె సత్యు దారత వెలయన్. +C +. ఉరువడి నంత భూమిసురు డొక్కరు ఁండే మొగమోట లేక న +ఒర మని శత్సభావములు శ్రోత్ర పుటంబులు మూయుచుండ నో +నరవర నీరజ పదునాల్గవ యేటను ధర్భహీనయై +నిరుపమ దుఃఖ మంగువని శ్రీ నిక్కముగా వచియించె సయ్యెడన్. +జె. అరుదుగ నద్ద రాష్రరుఁ ఈ దగ కళాధ చుఁ డాడినట్టి య +కటిపని మాట కర్ణముల పద్ధతి నేఁగ మనోరవింద ముద్ +జరుగని కొంపఁ బెంపక్రియ సోమక ఔధరు చిత్తవృత్తి యే +కరణి మెలంగు నట్టిదయు కాఁగలడంచు నదండలాత్ముఁడె. +గ్రీ; తన తళజాత కొంత సంద్ధరణినేత, జాతకర్మంబు గావించె రిజాత హృదయ +హార్వ శశల ధరిత్రీ శ పర్వ జాత, రఛిత పుణ్యాహ ఘోష పూర్వకముగా. +1. సామంత లోక నుతుఁ డా, ధీమంతుఁడు పదునొకండు +సీమంతినీ బలానుకు, సీమంతిని యను సమాఖ్యం శ్రీ +దినములు చన నా +జేసెం బ్రీతిన్. +.. చాలా వలరుఁ బద్మ రాగం పు మొలక శీల, గాంతి జెలువొందు రాకేందు ఒక ళ విధ మున +నవ్యతక చూత ఒకరీతి 4 వర వరేణ్య, కన్య నానాఁటే కభివృద్ధి గాంచు చుండె. +ఉ. నిన్దపు ఉండమంద ధర శ్రీ ణిం జరణంబుల మోపు నప్పుడుకో +ముద్దులు నూట లానుధును శ్రీ మోము నివాసము చూపు నప్పుడున్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0034.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0034.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..bcf815558e7af803800839e627c9a252aa1d796e --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0034.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ప్రథమాశ్వాసము. +బ్రొద్దోక' వింత గాఁ జెలుల పౌండులకున్ దిలకిందు నప్పుడున్ +ముడ్డి తల్లిదండ్రులఁ బ) మోద భరంబునఁ జేర్చె నెంతయున్. +ఉ. బొమ్మల పెండ్లి సేయం దును శ్రీ 1 బోధ యొనర్చుదు ముద్దు జిల్క లన్' +గొమ్మల తోడఁగడి పువు గొమ్మల యిమ్ముల డోలికా విహా +కమ్ములఁ గోలి శైల నిక రమ్ములఁ బద్మ సరోవరంబులన్ +నమ్మ ద లీలజీ జర +పెశవ మానృప కన్య యాంటన్. +మ్మడు. +జె. *రడ రసాల వతికి వసంత సమాగము మెనలీల భా +శ్వర శరనీ పరోజనికి శారద సంగతి గల్గు వైఖరిగా +నిరుపేను చండఖా అతకు శ్రీ నీరద వేళ లభించినట్లు నా +హరిణ విలోచనా మణికి యౌవన మించుక యందురించినన్. +గీ. చూపుల ఈనంత నొక వింత & చూపు లమ రెం, జెక్కులకు సంత నొక వింత + జిగి దనర్చి +మొగమునకు నంత నౌకవి ఉఠ + మురువు దోఁచె, దబ్బలునంతనోళ వింత దారిగ +ళ. పరి పరి యన్న మాట విని ఝల్లన నల్లము నందుఁ జిత్రదం +పతుల విచిత్ర కేళి పలు మారుఁ గణంగోను సేక్తంబునన్ +రతికథ లెవ్వరే నడువ • రాగమున న్విను మానసొంతర +స్థితి గల కాముఁ డేమి యాప దేశ మొనర్చెనా నీలవేణికిన్. +గీ. శతలఁ గన్యా నికాయముల్ రికాఈశాధి, కతల భావ రహస్యముల్ ఖగనియట్టి +మాట మాటలు పలుకంగ మనను గరిగె, మారు మాటలో పలుక బారిమంగా వాణి. +భార మణఁగఁగఁ జంద్రి కోత్కరం +చ. ప్రతి దివసంబునం దిమిర +బతిశయమ౦ద నందము శ్రీ నారిక పక్షముతోటి సాటియ +పతి దివపంబు శైశవము భారము దూరము గాని సవ్వరం +..... +బతిళయ మంద మంద గమ సొంగ విలాసము మీ జి నెంతయున్. +శ్రీ. మగ తమ్మిదల యంద అనుగు గుంతలము లంత, నలిశ భాగముగొంత యాక మించె +మృగ శాబకుల తీరు మాత్రం వాల్టూపులు, కర్ణాంతికము గొంత గదియం రం +చమ్మి మొగ్గల కెగ్గుఁదలఁచు జనం డోయి, యరమునకొక వింఠమురువు జెల్పెఁ +దరుణ సైకతపు సౌందర్య మందు బిరుందు, గౌరవంబునఁ గొంత గాన నయ్యె +స్క్రీడ యొకకొంత మదిలోన విస్తరిల్లె, మదనుఁడొక కొంతతనగుట్టు మతము దెల్పి +శైళవడుగొంటే పడలియా+చంద్రముఖికి, యౌవనము గొంత సముదితం జైనం తరిత +1. బోలియు (మూలము) +3 +20 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0035.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0035.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..669d3a72666b0f447fa74dae8a62c65a3c4fc45e --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0035.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +33 +సీమ అనీః ళ్యాణము, +చ అల వలరిజు రాజత శ్రీ తానన మానను సీమఁ జెందఁ గా +నట్టి గుణమంతఁ గుంతల వ +నెలకొని ముద్దు బలు - లను +జెలియ నికేశు చేరిక +భ, విగనిగ లీను మానపతి +జగిఁ దగు నీలరన్న ములు +మాశ్రయ మందెను జిల్క యెక్కడున్ +నిల్చెను మీనపు ణాలు కన్నులన్ +దీయులు నిల్చుట యుక్త మే కదా. +శీలక డం బను రైతవంబుచే +జేకొని లోక నికాయ మోహకుం +డు మదనుఁడు రా యువ ప శ్రీ మాజపు డెందపు కమ్మి యుంచుటన్ +దిగువ నుపక మించె సన దీర్ఘము లయ్యెను వాఁడు నాఁటికిన్. +ఉ. శ్రీగల నీలజాతము న కేతసమాఖ్య వహించి యైన నా +న +- +భోగము వాసుభోన్నతియుఁ బొందఁగ లేక యనేక భూమిభ్ +ద్భాగము నందు నేగతిఁదపం బొనరించెనో యెంచి చూడ బా +భోగము నాఘనోన్నతియుఁ బొందెను దత్కబరీ భరాకృతిన్. +1. ఉవిడ కబరీ భరంబు పయోధరంబు, డంబు నివసించుటకుఁ గౌతుంశం బొనర్పళ +జూరు సీమంతి ని ముఖ సిం॥ దూర రేఖ, మించుతోఁ గలహించఁగామించుటరు . +ఉ. శంబర దాన స్థలము పల్పితి నింకఁ బ్రమాన కాండ యో +గంబును జంచరీక గుణ గర్వముఁ గన్న జగద్వి మోహక +త్వంబు లభిందు నందు జల శ్రీ దం 2 బటనంబుజ నేత్ర కేశపా +ళంబున నిల్చి కాంచె నని శ్రీ శంబును ధాదృశ లక్షణంబులన్. +ఉ. చందం గంధి ఫాల మఱచందురు చందము కన్న గన్న +చ్చందుకు కందులేమి యని యాశశీ నందు నృగంబు కెస్తున్ +బొందఁగఁ గాంచి యా నెలఁటె & బొట్టు ధరింపఁగఁ జేసి సామ్యప్తు +జందము కూర్చు రాజు వయ శంబు సహింతురె యెందు శాశ్రుతులో. +శ. రతిక డక్షన్ మనోభవుఁడు శ్రీ +ప్రతిమపు లేఖ కాంచన పుఁ +రాగము మీఱఁగ వాసి నట్టి య +బట్టము ఫాలము రెండు వంకలన్ +విరతము లైన స్త్రీలు. చెలి 4 వీనులు వక్రత లేటి కంటి +పతుల మనంబు లిట్టిదనం సన్నకు నైన ప్రకార మయ్యెడిన్, +ఈ. నీలపు జాల చేత రతి నేత ళరాశ యంగం జొనర్పఁగా +జాలఁడు చాలిషన్ వికచ పౌరస పత్ర యుగంబు నిద్దపుం +1 సీమార్ణ (మూలము) 2 దంబుజనేత్ర (మూలము ' +- \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0036.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0036.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d0d96fd0a3ec86d7c221391e9f5d38edfa452fc4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0036.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +గోలలు దాని పడ్డముగ +పోలిక గల్గు కాంత కను +ప్రథమాశ్వాసము. +గూర్చి జగంబుల సెల్వ నేగఁడే +బొమ్మలకుని జాలిగన్ను కిన్, +31 +కీ. తెలుపు నలుపుల కిల మేకపాలము లనుచు, నలువనలు గొప్పగూర్చిన జాతికన్ను +గరడ వేఱక యుపమాన కల్పనంబు, శవివరుల కెల్ల వేధిక దుషః--గము గా జి. +చ. నలిన దశాక్షి, చెల్వ మగం శ్రీ బాపనం జోల్పఁగ్ర వాస మాని నేఁ +దలఁశఁ దదీయ తారకలతౌల్యముఁ గాంచితి మందుఁ గ్రోవ్వునం +టెలియ రటంచుఁ జంపకము | తేఁటులపై భగ పూనెం గాళ్ల యే +`కలనను నూహ చేసినను వైరపు హేతువు వేటి యున్న జే. +శ్రీ. కాంతబ్ద నారవిందంబు జెంత రాజ, బింబమంతయు నధరీకృతంబుగా ఁగ +బింబహుచ్చోట-ధరీకృతంబటన్న, నెంత వైరితమయ్యని యెంచిచూడ. +ఉ. కెంపు సృజించె ధార మునుఁ గొంపు జనింపఁగ దాని చేయఁ బ్రమో +దింపఁగఁ గెంపు మార్దవము దేరఁగ బింబముఁ జేసి దాన నం +దింపక కెంపు మార్దవము శ్రీ తీరు సుధారయన్ జనింపంగా +నింపగు కాంత మోవి సృజయించి భజించె నతిప్రమోదమున్. +చ. జగముల గెల్చు నమ్మదను శాసన గర్భ సువర్ణ పత్రికా +యుగళమె బాల చెక్కులని యూహ యొనర్చెదఁ గాక యున్న చో +మృగమద పత్ర కైతన స +మేత వరేణ్య విలాస మబ్బురం +ముద్రిక ఇంటికిఁ గండ్లు గడిస్ +బుగ ధరియించి తద్బిగుడు +చ. ఒకరికి యఁదుఁ గృష్ణ గుణ | యోగమునం దగ్గు నెల్ల మల్లికా +ముకుళ కులంబు ము తెములు 4 మొత్తములన్ విషయోదయంబులే +సుకవి నికాయ మెన్న నీలి • శుభము +సమరీతి నున్న యా +సకీయ మనోజ్ఞ దంతముల సాటికి నేమి ఘటిల్లఁ జూలెడిన్. +గీ. సద్విజత్వంబు మొద ల 74 సంగ్రహించి, కాని తెలువొప్పు పైకప్పు గాంచి యతి నీ +కాసము ధరించి మీరెందు కాంత రచమ, లరయ ముక్తాభిరామంబు లెటరు 27 +ఉ. అంబుజ నేత్ర నుస్సలుఈ లందు మృదుత్వము పూనఁ గోరి శ్రీ +దంటు తదీయ మైన యధరం బది బింబము గాఁగ సించి వ +త్యం బ గఁ దత్సమాగమ కృతంబగు మేలని నిర్చయిం చెనో +బింబము రెందుఁ గన్న ఁ గడుఁ బేను ఘటించు నిజాననంబునన్, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0037.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0037.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ff35840711a30b2c4902d64aafc3a56cd6e8d43d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0037.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +32 +సీమంతినీక ళ్యాణము, +గీ. మొసీ నానాముఖంబుల మొదటి యైన, దరము కలకంఠి కంత సౌందర్యము గణ +గాక నుడిగొని పకల లోకంబు లెఱుఁగ, సవిరతంబు వనాశ్రయం బయ్యెంగా వె +ఉ. దఁగుఁడు వైరియై మివుల జాలి యొనర్పఁగఁ జిక్కి జక్కజల్ +చంద్రవితేంద్ర లీజ నగః శ్రీ జాతిన మేలి నవీన కాలిరియన్ +జంద్ర సమాగమంబు ఈ సార విలాసము గల్గఁగోరి యా +చంద్రముఖీ కుచాకృతిని జన్మము నొందిన చెంచి చూచినన్. +3 +గీ. కబ్ప లతలొ కలోదరి శ్రీ ఘన విలాస, కల్పకా నల్ప మదన సంకల్ప బతంగా +యను చుసందేహమందుడు రనుదినంబు, కన్నె హృదు బాహు వల్లముల్ +ఉ. ఆకలవాణి పాణి లలి +కా కొనరింపఁగా నెఱఁగే +రైలోని గెల్వవచ్చు నని +నాగులచేఁ గటారులని +ఉ. శ్రీరమణీకుమారుఁడు ప +తాకృతి దా యువ ధైర్య చర్యఁ జీ +శ్రీ కాయజుఁ డిట్టిది గల్ల లోకముల్ +పల్లవ మల్లుగఁ బూనె గానిచో +రాకులతం ధరియింతురే కొరల్. +సిద్ధపు బాణము లేడు గాక 7 +న్నారఁగ కాను రోమలత శ్రీ కున్న వినీల భుజంగ ఖాణమున్ +వేరె సృజించి యన్నిటిగ శ్రీ ణించు తరిం దని శున్న దానితో +శారని పల్క్య గాఁ గలిగే శ్రీ శారను నామము దాని కెప్పుడున్'. +ఉ. ఆనలిచాయఠేక్షణ కు కాళల దుర్గము కాక మింపఁగాఁ +బూని ప్రసూన బాణుఁ డను శ్రీ భూపతి రాఁగలఁ పంచుఁ గాళల +4) నెలయంగ యౌవనపు శిల్పి రచించిన కాంచనంపు సో +పానములో యనన్ వళులు కామినికిం గన నయ్యె నయ్యెడన్, +చ. కరివర ఉంభ జృంభణముఁ గాదనం వస్గవ భారమయ్య నై +స్వరుఁ గనలేని కల్మి శని శ్రీ వారితే సూచక మయ్యు నొంప నే. +పెరవును లేక కాను సుఖ వృత్తియె కాంచె వివేకరీతిచే +వరయఁ బరాపకారములు • హర్యునువర్తుల నంట నేర్చు నే. +చ. సరసిజ సూతి శైల సహఁ శ్రీ జక్క నిరీతి నృజించి చూచి సం +దరి యని యంత నవ్వనిక శ్రీ నాభిఖిలంబు సృజించి దీనితోడ +దరమని పల్కినం దరము శ్రీ దానికి సంధిలఁ బూర్వ వర్ణముం +దశలఁగఁ జేడి చేసి నట శ్రీ తథ్యముగా దరి ఉన్న నామమున్. +గన్న బాలి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0038.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0038.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..07f9c72b5fe059ddca3ca607bca0cb383274539e --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0038.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ప్రథమాశ్వాసము, +జ. తకల పోలోదనా గురుని శ్రీ కంబ మిషంబున నొక్క చక్రమున్ +మరుఁ డమరించి రెండవ +దరసిన లేసు మంచి రథ +మానపు చక్రము ముజ్జగంబుకం +మందక చందన తెల సూరుకం +బరదముగాఁగఁ గొందఱు మహాత్ములఁ గెల్వఁగ నేరఁ డేయుతో. +ఆ.వె. రమణి యూకు యుగ మెరంభా విలాసంబు, సునాసింపు చుండ నవ్యదేహ +సౌష్టవంబు చేతే | సకలాప్సరో గర్వ, హారియగుట కేమి • యబ్బురంబు, ... +సి. కాంత జనులు మీరు నిషంగంబు లేనో, కావో యను సంశయపుకళంకంబదే +యంఘికల రైతవమున దృశ్యంబులైన, కనుల ఋణంబులవి నూరకములుగానీ. +భ. సలలిత హేమకాంతీయును శ్రీ జాతి మృదుత్వముఁ బూని నట్టి యా' +ఁ +దశదరనింద నేత్ర పస దంబులతో సరియానే యెప్పుడున్ +మలినపు చాయ డాయఁ గతి నత్వము గల్గిన బర్బరాంగముల్ +గలిగి వనాంతరంబుల నే శ్రీ కన్పడు కూర్మము లెంచి చూచినన్. +చ. అనుపనురాగమున్ జీవుడు శ్రీ లంద యమంద మృదుత్వ వైభవం +బనయను మెట్టతామరల యంద సృజించితి రెండు నొక్క చోడ, +దవరిన లెస్స యౌననుదుఁ దామరసోద్భవుఁ దూహ చేసి య +వ్వరుహ పడే నేత్ర పద శ్రీ వారిజముల్ సృజియించెఁ జక్కగన్. +జె. అవ్వనిక యివ్విధంబున జవ్వనంబు, నివ్వటింఁ తువ్వు విలుకాని నిశిత శరము +భౌతిఁ జైలు నొందుచుండె న ప్రతిను రీతిఁ, దల్లిదండ్రుల కానంద . రాత్రియగుచు +జ. జలరుహ నేత యంతఁ దన జన్మపు వేళ ప్రసంగ మంతయున్ +జెబులు రహస్య రీతిని వ శ్రీ చింపఁ గరంగి మనంబు లోపలస్ +గలఁక వహించి యెవ్వరికిఁ గన్పడకుండని దారుణాంతర +జ్వలసనిభా సమేత నవజాత శమీ తరం శాఖ వైఖరిన్, +గీ. కలికి భవితవ్య చింతచేఁ గలఁక నుండి, యైనఁ బ్రాచీన వాస వాధీనయగుచు +సత్యధర్మద యాధిక 4 సద్దుణములఁ, బరఁగి యొక కొంత సమయంబు శ్రీ జరపు నంత, +కా. బాణారాలి నిశాంతభాసి దళిత ప వ్యక్త దోర్గర్వ శీ +ర్వాణారి త్రిపుర ప్రకాండ సకలప్రాచీన వాచా శర +శ్రేణీమృగ్య నిజస్వరూప పదరా జీవ ద్వయీ సంస్ధత +ద్రౌణానూన దయాధురీణ మననం | ధ్యా నాట్య లీలాచణా, +1 రోడుతా (మూలము) +5 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0039.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0039.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..f54c22a4cac286fc9b7a5c187b61f2603f982ecd --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0039.txt" @@ -0,0 +1,14 @@ +鳝 +సీమం తీనీక ళ్యాణము, +ఈ. నాజాచేతన సముదయ, మానస మాలాభివాస మానిస్తుత ని +త్యానందరూప గజముఖ, సేశానీ ముఖ కుమార శ్రీ సేవిత చరణా. +మాలినీ. మకుట నిహిత గంగా శ్రీ మాని చేతో జ్జ భృంగా +ఏకట వృష తుగరిగా శ్రీ పాణి చందర్కురంగా +• సకల శుభ మయాంగా చంద్ర ఖండో రిమాంగా +సకరుణ సదహంగా శైలజా నిత్యపంగా. +-గర్మ ఇతి శ్రీశైల నివాశ భ్రమరాంణా సమేత మల్లేశ్వరస్వామి కృష్ణా హత్ +భారద్వాజ గోత పవిత్ర పెనుమళ్ల సోమమంత్రి పౌత పెద +స్రీల ప్రధానపుత్ర సకల సుకవి స్తుత్య సోమనామాత్య +ప్రణీతంబైన సీమంతినీక ళ్యాణం బనుమహా +ప్రబంధంబునందు ప్రథమాశ్వాసము. +ఏతత్సర్వం శ్రీసదాశివబ్రహ్మార్పణమస్తు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0040.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0040.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..85cda4604b017710a1b07e4fed5adca51a04c4f6 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0040.txt" @@ -0,0 +1,24 @@ +శుభమస్తు. +అవిఘ్నమస్తు. +శ్రీ సదాశిణయ నమః. +సీమంతినీకళ్యాణము. +ద్వితీయాశ్వాసము . +శ్రీశాదిదేన నికర స, దాశాస్య విహార నుంద రాకార యుత +శ్రీశైల నిలయ, భ్రమరాం, బా శాశ్వత యోగ ముదిత భవ భుల్లేశా. +వ. అవధరింపుము. +( జెలిమి సేయ +సీ. ఫలితంపు జిగి కొంత గల కుంతలపు గాంతి, గాంగ యోగమన సమాగమము దెల్ప +భసిత పుండ్రము(తోడి) మిసిమి కుంకుమ రేఖ, నెలకున్న- పై పందెం గెలువు గూర్ప +రుచిమీఱు కుచపాళ్ళిరు డ్రాకు, మాలికల్', సుమ గుచ్ఛ గతమిళిందములఁ దెగడ +వెలుఁద చందుగ కాని శివలువతో సొమ్మేను, చిగురు | పయిండితో +మహిత పంచాక్షరీమంత్ర శ్రీమధుర సూక్తి, విని వినీతతఁ గోయిలల్ నేను కొసరిగ +వచ్చె నొక నాఁడుభాగ్య* రతీయవోలె, యాజ్ఞవల్కుని సతియమ్మ్బ+ గాక్షి ఁగనఁగ. +శ్రీ, మానవరకాంత వంటి సమానవేంద్ర, తన తనయాత్మలోఁ బ్రవే 4న ఁబుదవుం +దవులనే కాంచి పులకాంచి రంబులైన, గల్లముల మంద వాసికంబు పల్లవింప. +గీ. యెదురూ చనితత్పదంబులు నందు రూసోశ, మ్రొక్క-నక్క-రిజనయన పమోదమమర +వనజధవ పొణి రచిత దుర్వర్ణ పంక్తి, దుశువఁగడు వాలడఁగనురీతిం దోఁచనపుడు +చ. పదనఖ చంద రాజయెడ శ్రీ బాల నవేందుఁడు పొందు 2 సేయఁగా +వదన ప్రభాకరుఁడు పద శ్రీ వాశివహంబులతో ఁ బెనంగఁ బో ! +రణతీయను సంశయంబు జని శ్రీ యించెను జూపు కెల్ల +న్మిదగజయాన కానృపతి శ్రీ నందన వందన మాచరింపఁగన్. +1 వెండిని (మూలము) 2 (జీర్ణమూలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0041.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0041.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca263f32258883be97dbb2e56cdbe70183c7b465 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0041.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +36 +సీమ ఆనీక ళ్యాణము. +1. ఆంటే 1 ట నయ్యతోపల కుండాల ముని కాంతఁ దోసుకొని చని యెమణీ +సంతాన కాంతి ఖచిత , శాంతర యైనట్టి నిజ గృశ్రీ హాంతరమునాడున్ +క్షీ, అష్ట వర్పించి సంచితానం సనియతీఁ, బాద్యమిడియెను బుణ్య సంపాద్యమమాన +నా దరోపము కంఠి యంత్యానగంబు, దారి వెలయఁగ నా జడ్మ దారి గెలికి. +ఉ. ఆరయ మున్ను నీరజ శుభాకృతిఁ గన్న తదంఫ్రీ యుగ్మమూస్' +నీరజ మాటకుం గడిగె +న్నీ రజ మువ్విధంబున్ +భోరుహ లోచనల్ మివుల +నేరుపు మీటి మృగాక్షి యాత్మ హృ +నీరజ మాటకు వోలె నేమః యం +ముద్దలుగా! పరికించి చూచినన్. +గీ. చంద్రముఖ యాచమించెఁ +నదియె మదియందు నిఁదుచూ +ఉ. అంతట యాజ్ఞవల్క్య ముని +కాంతములందు దంచారు. ఓ +చింతని తొంతముం దొలఁగఁ +దచ్చరణ కంజ, వారి దుర్వాగ గుడిని వారి చుడ +డాఁఘిభక్తి, పల్లి యెడ నాల నాలఁపు వారిరు చెమ్మ +యంగనకుం గణకా పనంబు ది +పంక్తి నాటింపఁగఁ దెచ్చి యిచ్చి హృ +చేరికయంది. తరాజ్ఞ చేత నా +కాంత వసించెఁ గాంత శశి శ్రీ కాంత శిలా రచితాసనంబున్. +గీ. అంత మయ్యింతి ముకుళివాహ స యగుచు, వినయ మనరంగ జప స్వీనికినని +చద్వదన చంద్ర బింబంబు దారసిల్లి, చారు నేత్ర చకోరముల్ సంతసిలంగా +గీ. భాగ్య దేవత్ వచ్చె మాధవణమునకు, నిందిర ప్రవేశ మయ్యె మామ +19 +నెల్ల కళ్యాణ వితతి నూ యిల్లు ఁ జేరెఁ, బద్మలోచన సీస్వరూపంబు చేతి +క. ఊరక పతివ్రతా మణం, లారరం నెవ్వారి యిండ్లు 4 కరు గొంతుకు త +ద్భూరికర పుణ్య లీలా, గౌరవ పరిపాక సూచ• కం బది కాజీ. +డీ, అనినఁ జిరునవ్వు వదన చంద్ర దాంతరాళ, చంద్రికల తోడఁ బెనలన +2 +రాజ కన్యక తో ఁ గృపా 4 ర్ణవ తరంగి, తాంతరంగంబు నెలయ నింట్లను చూఁబలికె. +శ్రీ. రామ నీకెల్ల యెడల నిఖ రామయంజే, తల్లిదండ్రులు సౌఖ్య సం॥ తాన యంతు +యాత్మే సఖులకుఁ గల్యాణం సతీశయంజ్, బాంధవుల కెల్ల భద్రం బె. పద్మ +చ. కలికి నిజాశ్వయంబు నెలుఁ 4 గం జనియించిన మట్టి రత్నపుం +గలికపు తల్లిదండ్రులకుఁ గాంక్ష యొసంగెడు కల్ప వృక్షపు +మ్మొలకు తావకీన గుణ శ్రీ ముల్ విని నిన్నుఁ గనుంగొనంగ ను +త్కలిక వహించి వచ్చితి న . కారణ మైత్రి నిబోల లోచనా. +1 (జీర్ణమూలము). \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0042.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0042.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ef33abfe1630a2902b7cbb960606ae7c290b121 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0042.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +37. +శ్రీ ప్ర్రాణీతోడనె కూడ ముద్భవము జెందుఁ, గాని సద్గుణ మొక చోట గల్గి రాదు +పువ్వు జనియించు వేళ రేఖ పుట్టుఁ గాని, పట్టియొక చోటఁ దెచ్చిరేఖ పరిమళంబు. +కీ, అంబుజ దళాక్షీ నీదు బాఫల్యంబు గాని, నీగుణోన్నతి పెద్దయా నిర్ణయింప +నసుృతకర రేఖ కధిక బాల్యంబు గాని, తద్విలాసంబులకుఁ బెద్ద దినము గా చె. +క. గుణధన్య కన్య చేతం, గుణధన్య కుమారు చేతఁ గులము వెలుఁగన్ +గుణహీన కన్యచేతం, గుణహీన కుమాకు చేతఁ గులము నశించున్. +ఈ. ఎందఱు గద్దిరేమి సుతు ఓ లెవ్వరి యందు గణంబు గల్గు నా +నందను చేతి నన్వయిను సంత సమృద్ధి వహింపఁ గల్గెన్ +జందురుఁ గాంచి సంది మతి సాంద్ర సమృద్ధి వహించెఁ గాక పూ +ర్ణేందు నిభాస్య యందు జని యింపన్ కర్కట కూర్మ మీనముల్. +చ. అనవుడు రాజ కన్యక ద యామతి యో మహనీయ సాధ్విదు +ర్జన చరితంబు సజ్జనుల చందను ధర్మపు రీతి ధర్మ వ +ర్తనమును దుష్కృతంబు సుకృతంబన నెట్టిది వి సరంబుచే +వినఁగఁ Kతూహలంబు ప్రభ వించె మదిం దయ సేయఁగాఁ దగున్. +గీ. అనినముని నాథు కాంతయ్మయ్యవని కాంత, తనయ వినయంబునకుఁబ మో+దమువహించి +యమృత పూరంబు రీతిఁగ వర్ణములుఁదనుపు, ననుపమానమృదూ జైని ట్లనుచుఁ బలికే. +1 +చ. పలువురు జేయం మేలు మదిఁ బట్టఁ డొకించుక తుచ్ఛుకై ననున్ +గలహ మొనర్చుఁ జేర్చు నది కంబుగ నొక్కొక వేళ చెల్చినం +జెలఁగుచు నవ్వు నోటమికీ సిగ్గు వహింపఁడ యిట్టీ దుర్జనుం +దలఁచిన వర్చుఁ భౌతికము | తావరస ప్రతిమాన లోచనా. +ఉ. కోపము పెని సొమ్ము మముఁ గొంచెము సేయుట వాని విద్య +పోపమి వాని వృత్తి పరు షోక్తి యె వాని గుణంబు సాధు సం +తాపము వాని సంతపము • దంధము వానికి గన్న తల్లి య +పాపపు దుర్జనుం దలఁచు | పాపము వాయ నుపాయ మున్నదే. +చూసి +గీ. పరధనము కన్న రచియైన భక్య మేది, సూచకుని కన్న నను వైన చుట్ట మేఁడి +సాధు జన బాధ కన్న నత్సాహ మేడి, దుష్ట జమునకు వెన్నంగఁంరోయజాక్షి, +1. చకిత సారంగ నయన దుర్జనులలో నఁ, గృతి మెఱుంగని హీనుఁ దగే సుఁడు +వానితోఁబొందుకున్న 1ళ్ళు భమ్మునువ్వె, సార మేయంబుతో ఁబొందు జగతియందు . +1 సుసపము (మూలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0043.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0043.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d1bbf218fce714774eccd44c950e4f02f9dfdf0 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0043.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +733 +సీమంతినీక ళ్యాణము, +సీ. తన కార్యమునకు సర్ధం బొపఁగిన వాలి, కలధరంబు హరింపఁగాఁ దలంచుఁ +దృ శత్రుతోడ శ్యాతి 9వ మొనర్చిన వాని, శత్రుతో నతిమైత్రి సంఘటించుఁ +చను సర్వదికలఁ కీర్తన మొనర్చిన వాని, చరిత మెల్లెడల దూషణము సేయుఁ +దన ప్రాణభయ నివర్తన మొనర్చినవాని, దనిలిహింసింపఁగాఁ దలఁచుచుఁడు. +దన పమృద్ధికి మీవుల సంఖత సము నందు, వాని యభివృద్ధి ఁ గనియాత్మ వనట హొరిక +వనజ నయన కృతఘ్నుఁడు వానితోడ, నీడయిన యట్టి దుర్జనుం దెందు (గల. +ఆ.వె. వరుని సద్గుణంబు పరమాణువుకఁ జూచు, దొడ్డకొండ సేయు దుర్గుణంబు +నాత్మ నినుతియందు 4 నత్యంత రసికుండు, దుర్జనుందు విక దరిలో యజా. +శ్రీ. తనకు మే లొనరించు ఛాంతనవున కైనఁ, గోడనే కీడు చింతించు దుర్జన +తనకుఁ గీడొనరించు శాశత్రవునకైనఁ, జాల మేలు విచారించు శోజ్జనుండు. +ఉ. కారణ మేమిలేక యప కారము సేయు దురాత్ము పోలికన్ +'కారణ మేమిలేక యొప శ్రీ కారము సేయు మహాత్ముఁడెంతయున్ +కారణ మేమిగల్లే శిఖ శ్రీ కానన మంతయు నీరు సేయఁగాఁ +కారణ మేమిగల్గె శశి కైరవముల్ విక సింపఁ జేయఁగన్. +గీ. దుర్జనుని కల్మి దురితోపులోవ కగును, సజ్జనుని కల్మి పుణ్యంపు పరణి కగును +పాము బలసిన గరళఁబు ఖప బల మగును, గోపు బలసిన దుగ్గంబు గుంచుంద +ఉ. పైని గుర్జనుండు కడ బాంధవ మందు దురాత్ము తోడనే +కార మొనర్చు మహాత్ము తోడు నే +మూకము లంధ కారమునఁ గూడి చెలంగనో చక్రవాకముల్ +లోక విలోచనంబు దమ శ్రీ లో విమలోన్నతి మైత్రి పూజ వె +కైకొని సజ్జనుండు చెలి +ఉ. కూుఁడు సభ్యునకు గుణ +కోటులు గల్గిన వాని దీర్ఘ్యచే +వైరము సేయఁ గాక శుభ శ్రీ వర్తన మేగతిఁ బూను నట్లయా +గీరము ముద్దు బల్కులకుఁ గిన్క వహింపురు నుండుఁగాని మా +ర్ధారము చిత్త మెంతయును సమ్మద వృత్తి వహింప నేర్చునే. +చ. మునుఁడగు వానితోడఁ జెలి శ్రీ కారము సేయుచు నున్నఁగాని రు +ర్జనుఁ డనయంబు నుండిన ని పర్గము మానునె యాల మందలో +శునకము "ధేనువత్సముల చోటనే మాటికీ పంచరించినన్ +దన సహజ ప్రకార మనుశ్రీ శానికిఁ బూనక యొండువచ్చు నే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0044.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0044.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1d51d663508372a2b74f9cbe878374c652ccf98 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0044.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +వ. ఒరుగకు పెద్దియేని ప్రతి శ్రీ మున్న విశాలము సీమ హీను డౌ +నరుఁడడి గప్పు సజ్జనుఁడు శ్రీ నాయముఎస్ బరికింప నీఁగతో +ప్రక్రియగు వాడు వాడు చాలు శ్రీ సత్వము మీఱినయోషనంబుతో ఁ +దశనుగు వాఁ డితండు పను ధాతలనాథ కుమారికా మణీ. +39 +గీ. కలుగ కుండిన నీఁజాలు + ఘనుఁ డొకండు, కలిగి యుండియు నీ లేని ఖలుఁడో శండు +నుత్త మాధను గణన కుద్యక్తుఁడైన, యజుని యాయాన మణఁగించు నట్టివారు, +శ. దుర్జన సహవాశంబును, దుర్షన సంభాషణలు దుర్జను తలఁప్టున్ +వర్ణింప వలయు ఇప్పుడు, నూక్షిత పుణ్యులకు సెల్ల 4 నుత్సల సయబా, +సీ. హరునండు శ్రీ మనోహరునందు నవిభేద, భక్తియోగంబునఁ బరఁగు వాడు +నిగ మోదితంబైన నిత్యకర్మంబు వి, శ్వాసపూర్వకముగా జరుపు వాఁడు +సౌర్యభూదేవతా కార్యమాతాపితృ, సేవ ల శాంతంబుఁ జేయు వాఁడు +ననృత భాషణముకు ఆ సవ్వదూషణమును, సెపుడు నాలుక సోఁక నీని వాఁడు +మాయయు ననూయగర్వంబు మత్సరంబు, వన్యధ నవంచ నంబును వాడిగా ఁగ +నవసణములార్మేఁ జొరనీని యట్టి వాఁడు, సజ్జనుండనం బరఁగు ని జ్ఞగతియందు. +దంబు లోపంబు పగిది ర్యాగం, బరళళతంబు జనయిత్రి రాలి 'గాఁగఁ ' +బరునికల్యాణ మాత్మ సంభంబు గాఁగ, సమ్మతి వహించు సుజనుందు+దంచలా +ఉ. చిత్తము చాలనిర్మలను శ్రీ చెయ్యలు ధర్మనివాసవాసదా +యత్తము ఖుత్తమంబు విన • యంబు నయంచినయంబుమూలపుం +విత్తము నిత్యముం నిగమ +మత్తXజేంద్ర యాన విను +ఉ. ఉత్త ముఁడైనవాడు విధ +త్యుత్తమవృత్తి చే వెలయు +ద్వృత్తికి నేలవచ్చు ఈజ +విత్తము లెన్నఁగ నిశదేవతల్ +మా భువి సజ్జనుఁడైనవానికీస్. +నోన్న తిగిల్గిన సంతకంతక +చుండెడుఁ గాని ఆరు ఖర్వగర్వము +నీళువకుని గళ చెక్కు వైన లో +కోత్త రరీతిచే నమ్బుత శ్రీ మూరక వేరొక వారిగల్లు *. +జ. వినయము నేర్పు పాఠకపు | వృత్తి దేఁ జిత్తము హత్త సీరం పొ +పనటి ఘటించుఁ దుంచుబల వంతపురంత పురాణధర్మవ +ర్తనము తెఱం TG గని వి భాన ముదంబు గూర్చు. స +ధనునిసమాగమంబునకుఁ జంధ్రముఖ సమ మేడి వేదినిస్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0045.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0045.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7170229465360d7c2e3b25b56a3d3efccf00635d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0045.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము. +$ +సీ ఫసవరితో ప్రేమశేషథనగ్మ సందేపా(ల), తాళతాయకవి CM గారు +త్వదర్శనంబు పాతిక జాతికపటోగ్ర, దనుజమర్థ్య సుద ఖగృశము గాఁగ +తెనసంగమము దురని తపిషాద ఘఃభుజం, గమవిష్ణుకథవిహంగమము గాఁగ +తనను సల్లాప ముత్తమపుణ్యబణ, ప్రారృడంబుదకలాపంబు గాఁగ +తనికెటాకుఁబు దీవసంశీ తాసనిత్య, సకలఫల దాని కల్పన్న cs TNK +జనుల నలరించు నొక పుణ్యంజనుఁడు గల్గి, జగతి నిల్చుటయే పూర్ణ చంద్ర వద స +నీ కామంబు కానూరి శ్రీ కారుణ్యరూపచిం, కారత్న లాభయత్నంబు నొంద +క్రోధంబు శోధానరోధకవాతుసం, తాసశిష్ సముద్యమము నంద +లోభంబు సురలోక వైభవప్రియకారి, మన పుణ్యవిత్ర పరంగ సహము నంద +మోహఁబు యోగి సందోహ మోహనముకి +క్షి, కాంశానిశాంత సంగమము నంద +మదముచిన మేయహృదయపు సమ్మదమునంద, ప్రకటమాత్సర్యముగ్రపాతక మాల +కాని వేడొక్క చోటఁజూ గంగ నీని, యతఁడు సజ్జనుఁడొకఁడు పదా +క. ఏతాదృశ సజ్జననం, ఘాతముచే భూతలంబు గదలక యుండని" +వాతాశనళ.ను శేంద్రుల, చేతంబలె నిష్కళంక శీతాంశు ముఖీ. +గీ. జగతి దుర్జనురీతి సజ్జనువిధంబు, సబలయొక కొంత వివరింప నయ్యే నీకు +. ధర్మము నధర్మమును రెండు తత్వరీతి, నింక వివరింతు వినుము పూర్ణేందు వరక +క. జగతీశ నిర్మితంబగు, జగతీస్థలిఁ గలుగు మనుజజాతమునండున్ +నిగ మోదితమగుధర్మము, దగు నాలుగు జాతులందుఁ దామగ సాక్షి.. +గీ. అవనిసురునకు యజనంబు యాజనంబు, సంచితాధ్యయనంబు న ధ్యాసనంలు +దానము పతిగ్రహంబన శ్రీ దనరనైన, యారు వర్షంబులగురుం ఉన్నారు దుండు. +గీ. అట్టి యుర్వీసు పర్వున కాశి గ్రామంబు, లర్ఘములు గాల్లు బహ్మద, గ్యము గృహ +తయాను వనవాసమును యతిత్వమునఃఁగ, వినుము తత్తత్ప్ర కారముల్ మన జగధ +గీ. జాతక ర్మా దీవిహిత సంస్కార నియమ, సేణి మునుఁ గాంచి యంతనా చార్యు +నర్హ రీతిని సుపనీతుఁ డైన యతః, కంబుజదళాఖీ బ్రహ్మచర్యాశ్రమంబు, +ఉ. మానవతీమతల్లి విను శ్రీ మా శిఖమాంజియం బ్రహ్మసూత్ర +పీనపలాశదండములు శ్రీ పేశలకృష్ణమృగాజినంబునున్ +బూని యధోక్త వైఖరిని భూసుర గేహములందు బైక్యుచ +ర్యానియమంబుచేతను మీ శ్రీ కాశశ సమ్మడి తాంతరంగుడై. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0046.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0046.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..59c7ec992c82226d20037b68d3e4fb56d22beda9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0046.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +ఛ. కమరమశాలిస్తామే వెలయు +ద్వితీయాశ్వాసము, +సద్గుమనష్యని జంతఁ జేరి యు +తమప్రవాచారలం కలసి తత్పరి చర్య యొప్చచోఁ బ్రమా +దములు పరిక్షేపం మరియుఁ . దాహర సేక్షణ బ్రహ్మచారికిన్. +క. వరవర్ణియైనవానీకి, వగవర్ణని మాడ నలను త్రిపుర సం +వారు సంకటివాండ్రై ను, మరు గెల్వఁగఁజాలు మాట మఱువుము తన్వీ. +క పరిహాసభాషణంబులు, పరనించాభాషణములు +బహుభాషణముల్ +పరిమార్ధ మూహ సేపేని, సర సీజముఖి వలను బహ్మచారికి సెపుడున్, +ఎ. వారు సూటి భూజలు ఆ వంతములై తముఁదామె యెల్లెడన్ +దిశలకుఁ బాలు నింద్రియపు +ఆశఁ గొనిపట్టి కొట్టి బలు +భృశగతి నిల్వఁబట్ట దగు +దిమ్మరివాజుల భీమశేముషీ +గట్టిని రాగ పుసోగవాగెచే +బిట్టదలింపుచు బ్రహ్మ బాస్ కిస్. +1 +5. ఎప్పుడేమి ప్రమాదమో యెఱుఁగరామి, మనసు గెల్చితిననురు నమ్మంగ రాదు +కొన గానంబుళృంగార కథలు వినుట, పటువరున కావటము గాదు వారిజూ. +శ్రీ వారిజాక్షీ. +శ్రీ, కళముఁదిగుగిని యశ్వంబు కరణిఁ గడిది, యంకుళము మీఱినట్టి నిశ్శంక గజము +మంత్రమునతిక మించిన మత్త ఫణియు, నేదియన్నను హృదయఁబు కాణా చెలియ +ళ. సాధ్యమొక్కటి గల్గఁగ, సాధింపఁగవచ్చు పెట్టి సాధ్యముఁ దానే +సాధనసాధ్యను లేటను, సాధింపఁగరాదు మనము +సన్ము ని కానన్. +వదలక మనసం +బాజ్ఞులు మెచ్చన్. +జ. అటు గావునఁ గుటిలాలక, భటుఁడతిపటు ధైర్య నౌక +కటమైన బ్రహ్మచర్య, ద్భటవారిధి దాటవలయం ఁ +ఉ. అంతట పొంగ చేవనిద శ్రీయాధ్యయన ప్రియపూర్వమైన చో +జంతయొకింటే లేక గురు చేతనముజ్ఞ వహించి యంచిత +స్వాంతముతోడ రూపగుణ జన్మముల న్నుతిఁగన్న కన్య న +త్యంత శుభ క్రియస్ బరిణ యంబగుట గము విప్రజాతికిన్. +గీ. అర్హ పౌరపరిగ్రహం బాది గాఁగ, నయిన మహనీయతరగృహస్థాళ నుమునీ +నక్రమమున మహీసుకుండందవచ్చు, సబల ధర్మార్థకామంబు లనిరతంబు. +నీ, అధ్వగాయా సహాతపోజ్జృంభణం, బసహరించుటకు వ 4 రాగమంబు +పక శేంద్రియవాత | సౌఖ్యసుధారసో, త్పాదనంబునకు మందరనగంబు +6 +.2 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0047.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0047.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2b06b374616a6c9a26f6d57d4dda646e87767bb2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0047.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +42 +సీమంతినీకళ్యాణము, +పితృదేవదేవతా వికతివారి ఛార్ధముల్, ఫలియించుటకుఁ గప్పి పాదపంగా +స్వర్గాధిరోహణా శ్రీ నర్గళమార్గక, ల్పనకు సనల్పన +పోవసంకీ +ధర్మమున కాశ్రమంబు సంధి తానమునకు, పదము శాశ్వతికీర్తి & బట్టుకొను, +చిత్త సంతో షజనశంబు చిగురు బోణి, యాగ్యజను లెన్నఁదగుగృహ స్థానంలో +భ. అనుదిన వేదపాఠము హుతాశనుఁ దస్పుట యన్' గృహా +ర్చన సితృదేవతర్పణము సల్పుటయున్ బలికల్పనంబు దా +దనరెడు పండయజ్ఞము లు శ్రీ దార తందానో నరింపఁ గాఁదగున్ +వనజదశాక్షి భూమినుర వర్యుఁడు రెండవ యాశ్రమంబునన్. +a +啡 +గీ. యాజ్ఞవల్క్యాది మునివరు బఖిలలోక, హితులు 'సెప్పిచర్మ నం ఆహింతలయందు +సముదితంబైన యాచార శ్రీ సరిణీయల్ల, నాచరింపంగఁదగు గృహ + శమమున +సీ. నిర్హేతుకంబుగా నిఖిలాంగ పహితవే, దాధ్యాపకులు 'సే శ్రీ యoగి restr +నర్హధర్మాగతం శ్రీ బగు వరాటిక జ్ఞాన, దాత్మలోనఁ 29 మోద మంది వలయం +ఋతుకాలమాత్ర సం గతిచేత నిజధర్మ, సతియందు సురులఁ గాం సంగ వలయుఁ +తల్లిదండ్రుల నిష్ట దైవతంబులకన్నఁ, ఆరభక్తి చే నినీ టింపవలయు +విబుధవరులను గురుల సేవింపవలయు, చార్వతీసంయుతుండు • గగమశివు +సౌమలతరచిత్తుఁడగుచు భావింపవలయం, (నవని బ్రాహ్మణుండి పుడు) గాళ్ల +గీ. ఆఖలభోగానుభవముచే నార్మఁదనిసి, కవ్యములచేతఁ ఔరరయలం (దీర్చి +యాగముల దేవతాతృప్తి యాచరించి, యాశ్రయింపంగఁ దగు వరం ప్రాతి నుంు +ఉ. అంబుజ నేత్ర భూమిదురుఁ డంత సతీయుతుఁడై యరణ్యవర్ +సంభున కేఁగి మానిజన సంగతిఁ జీరజటాధికాంబ చి +హ్నంబుగఁ బూనినిశ్చలత పోధికుఁడై మనకంద మూలమని +ఖ్యంజులు భోజనంబులు గఁ గాలము పుచ్చుట యర్ల మెంతయున్. +గ్. ఆంతఁ (దన) యంతరంగ మత్యంతవిముల, మైన సురనరలోని సౌఖ్యములు ధోసి +మదియు హంకారమంతయు గుణలపంచి, సకలకర్మంబులందు నిస్సంగండదు. +శ. విష్ణు తఫలమైన తురీ, యాశ్రమమంగీకరించి ఆ యంతట వేదాం +తశ్రవణ మాచరింపుడు, నశ్రమమున ను గాంచుటర్ల ముతన్వీ, +, సాహసయం కణేవరిపు సంఘముల హనచక్రధార సం +1 పుర (మూలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0048.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0048.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3ea2629caa1501e737c5e96e8da1053542399493 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0048.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ద్వితీ చూశ్వానను. +43 +త్సాహపమే తుఁడై తునుము +సక్రి యవశ్రపరా మోల్ల స +పాలునపం బరికించి చూచినస్ +ద్భాహువులం జనించిన బ్యా +బాహుబలికి జీవనము శ్రీ పావనకూ వనజాతిలోనా. +జ. నె. ఖడ్గజీవనంబ 5 "నిమహీజాని, కన్యమైనవృత్తి యగ్ధమగుగా +మత్త కుంభికుంభ మాంసాళనము గాక, సింహమునకు వన్య జీవనం టె. +నీ కరము మర్యాద చేఁ గరము భూప్రజనాద, రించి యాఱవపాల హించవలయుఁ +గపటంబులేని సంగ్రామంబుచే రిపు, సోమంబు 1 ననయంబుఁ ద్రుంచవలయు +విత్త లోభంబుచే 4 విడువక యపరాధి, కర్ష దండంబు సే | యంగదలయం ఁ +జార నేత ముల భూ - 4 జనులనృత్తాంటింబు, హస్తామలక రీతి సగయ వలయం. +సశ్వమేధాదియాగంలు లాకరింప వలయు, గువలయ నేత్రది స్వలయసీము, +కేవలయతో విభాసల క్ష్మీ సమగ్ర, హేల జయింపవలయు రా * కేంద్రునకును. +సీ. కొంచ నాచలమైనఁ • గానమారి ఁబుగా, సంభఁగాఁడగు నర్జీ కిచ్చు వేళ ఁ +గణమాతమైననం 417 4–ట హేను రాశిగా, నెండఁగాఁ దగు సంగతి హిందువేళ +హీవకల్పాల్ప హృదయుండు గాఁదగు, నియతపాఠకుల దం ఓడిందువేళఁ +బరమకారుణ్యాగ్లు + భావుండు గాఁదగు, శరణాగత శ్రేణి ఉనదయం వేళ ఁ +బూర్ణచందు నినీతి వి ఓ స్ఫూతి కన్య, కారుడుగా ఁదగు దీనులఁ +గీల వైఖరి భఃవిభాశాలి దాని సరాతిని కాయంబుఁ దఱణ ము వేళ. +క. 'అపరాధులఁ దెచ్చినఁగని, సృవుండు పరీక్షి పవలయు శ్రీ నిపుణులు దానున్ +జపువిలోచన యవిచా, గపదందంటే : మప రంపరవచ్చునో, +7 +C +గారు వేళల +ఓ. రాజవశ్యులలో మృన శ్రీ రాజమన్య, వివింఖధర్మంబు అరయంగ జేయుఁగలుగు +నెన్నగలన్నిటికి ముఖ్య + మీడియన్నం సతికి దగ్గరు బ్రాహ్మణ ప్రతి పాలనలు. +.సీ. రాజన్యవిజయేఁది రాజన్మ భవవరలు, ధారుణీసురు కృష్ణా వాశిరాశి +నృపతినియద్ధాంత నిశ్శేషశరణంబు, బాడచానుగ్రహ కొను దీపి +పార్టి వోర్త మపుణ్య శ్రీ పాద పొదయకారి, యగ్రజాశీర్వపం, తాగమంబు +ధరణీశ పాతక ధరణీ ఫరవిచారి, వసుధామరకోటాకు వజ్రధార +జనవరోత్తమ సకలవారి ఛాఫలప్ర, దంబు విప్రాను మోదనం | తానశాఖ +లలనపోటు గానవహకులు నికన్న, నొకఁడునృపముణికధిక పూ జ్యుడుగలఁడె. +f +1. నామనంబు ద్భం (మూఖము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0049.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0049.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fac503235508bb7075cad028359756335aaa3757 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0049.txt" @@ -0,0 +1,45 @@ +44 +రాము, +గీ. బ్రాహ్మణునితోడ నలుగంగుంట పోడిగారు, తప్పుజీసిన +యువర +నిష్ఠురోక్తులు లు పలుకుట, నీతిగాను, ధర్మమంత్రి హరితము శ్రీ విరిచేది. +శ. ఊడువునం బ్రభవించిన, వారికి దృష్టి పొజపాలు శ్రీ వరములక +త్యారూఢముగు వాణిజ్యము, నారయ ధర్మ +క. నాలుగవజాతి వారికి, వాలాయముఁ జేయంగాణ +పై విమ +14 +4 +వాలకణనిర్మలధ, ర్మాలంజన మరియు సఁగు శ్రీ సంభం +8 +క. చాతుర్వర్ణంబుకఁ గం, జాతివిలోన లకెల్లి శ్రీ సత్యంజలిశాస్ +బాతివ్రత్య సమాఖ్యలు, హాతపము తినన్గ జలకు శ్రీ పరశవ మందా +సీ. కులహీనుఁడైన పధిక్కు-ల సంభవుండైనం, బతి చష్ట ప్రగం శ్రీ మాయలను +జనుఁడైన సకలశాస్త్రజ్ఞాననిధియై, నాత్మ బాధనుండు సామ్యం మను +సమరభీణం డైన, సాహ సాధికుఁడైన, గవురు ఫ్యూండు +సత్యకించనుఁడైన శ్రీ నమితకాంచను అంటుండశ్వరులు సీ +' +ni +L +44° +21 +b +ననల సాక్షిగఁ దనహ స్తం మంచినట్టి, యితిఁచి రెండవశివుడు మీ +గీ. విహితధర్మంబు సేనుక అనిడుడుటయాను, మాకే విహిధర్మకోల +'ననఁగ రెండు నధర్మంబు లక సీమాడ, నివయోయో +గీ. బ్రాహ్మణులహిఁస యునుసురా శ్రీ పోవతి ఈ స్వర్ణ +" రు, +తత్సమాగమమును బళ * సంబులైనా, యెముకు మహో +మారు +దాసిస +ఉ. ద్యూతము కైతవంబు పర చూషణముం గటు భూములు +హేతుపరాపకారమును దీర్ఘ్యయమాయయు సూచకమన్ +భూతదయావిహీనతియుఁ బుణ్యము గాదను నాస్తికత్వము :- +జాతకమూలముల్ వికచ పంకజపత నిథాలలోచనా. +శ. పరపనీతాజని తాశయం, బరకాంచనపంచకంబు +పరికించిన ' +బరమోత్త రపాతక మణులు, పరిపూర్ణశశాంకని భవి భాసురవధ +. తలిదండ్రు లధికనా ర్థకవికారములనీ, చ్చిన వనాదరమును 4 స్యం... యూ +నాచార్యు నొద్ద విద్యాభ్యాసమొనరించి, మించియాయన ధిక్క 90 నుంచియును +దను పేలినట్టిరూ ధవుని సంతమువిభ్, దించివంచనముఁ గావించుటకును +ననిమిత్తముగ నత్త శ్రీ మాచారవతియైన, సతియబరిత్యాగంబు | సలుపు శంకరుడు +3 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0050.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0050.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cfb28f0de0e2c71330802e31472fa5f613dfc232 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0050.txt" @@ -0,0 +1,48 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +తగవులందునఁ బÁపా 4 ఆధికలిమి, కెలిమివేకల నినలేని శ్రీ +కూటసాక్షిల్వమున పైన +గీ. అతిథి నాఁకటనలసిన శ్రీ +యోదధింపక పక రాజుం +ఓ. విప్రనింగయు గురుని 35 +1 +గోపి సుతణము. +4 +43 +క్రూచనృత్తి, కాశీలో తన యధాపా । తక ములంక్రు. +థ్యాహ్న వి యందుఁ విని వాటికేచే నన్నమినక +. +f +B. +F +గలవు కలవాణీ మనుజల 4 న ంబునందు "ఉన్నంగాంని గురిలు శ్రీ తెన్ని సున +క' పుణ్యంబుల కళ్యాణం, గణ్యములు వెలయు వాని రాగమణి భూష్మా +వీణ్యంబున వినుపింతు +2. +d +ఆణ్యగులో నాగలి చ మలరి భాష. +గ +"చినదియు +జంగ్ +బలిమి చేఁ గలిమి కె బంటి భరత్కా-రిగి, వీరులకు రేసర్ +י +నిలిపి +చేసింది L +తన దానులచేతివి | ధ్వశమైన, దీనుని ధనులుగు గుడి సాధించి తచ్చ +యిచ్చినది నేను మొదటిగా పన్ని వగిన, సుకృతి ములుకు గౌరవాలు నుంద రాగి. +Y. i *b9no », ágazó um AND av +& +2570 +5 * S. +ఆ.వె. సాగు ణంబు శ్రీ సమదర్శకాలు, స్వాసాని శ్రీ సుతవృతి. +వితరణంబునఁగ శ్రీ వివిధపుణ్యంబుల, సుత్త పాత్ర మంబు (పెర్చిలారు. +ఉ. పుణ్యము కొన్ని యేనియును • భూమి శీలంబునం గట్టింగాని పై +పుణ్యసమేతులైన బు: పురపు లేచి అన్ని +2. +F +ఋణ్యఫలంజంత డి స +ఋణ్యమతమల్లి ! ఫణి భూమలతో సరించగ నీవు రే +1 పంచారవాహినీ సంటే వధంగితో', ద్యత్కీ-ల అణఁగింప • నదియ బాలు +పితృదేవతామనో | చ్చితి దైన్యపాతక, విదళనం కొనకంటే శ్రీ నదియోచాలు +విరహాతురాస్సరో శ్రీ విపరచిత్తి బచిత్త, జరుగశిఖం మాచ్చ నదియ బాలుఁ +A +1. సంగారిని సంస? తె• భంగితో స్వర్కి-ల (ములము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0051.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0051.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2c884c185b2377c18d4c8190815e929a7f755cf3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0051.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +46 +天 +చ. జనుఁ డొక భూసురాగ్రణికి +సీమంతినీక ళ్యాణము. +పక్కృప నన్నము పెట్టి జాతరా +గ్నిని వివలింగఁ జేయునది • కేవలముం బ గఁబూనె నేమో ! చ +య్యనఁజనిజన్మకో +జన కోటీనిర • యంబులనుండియుఁ గూర్చు కొన్న త +గనగురితొ మసుల్ నిఫులు గానొనరించు విశాలలోరనా +$30 +క. కమలాఠీ సప్తసని తె', నములన ఫలవనములంద నంత ఫలని దా +నము లైన సుకృతములుగల, మరున్ వినిపింతువాని శ్రీ నాలింపఁదగున్, +సీ, శిఖసాక్షి గాఁ బ్రాణ సఖకు కులకాంతి, యందు నౌరసపుతుంది జెందుట మును +మధు వైరిడైన మ శ్రీ న్మధ వైరికైన మం, దిరము సుందరము గా నిలుపుటయను +ఓ శ్రోత్రిపాద్విజవర్వ పుత్రుఁబావనగుణాం, చితచరిత్రునిఁ బెండ్లి సేయం టయు ను +పూర్వమహారాజు శ్రీ పుణ్యక థాలీ, వెలయఁ గావ్యంబు ని ర్మించుటయంనూ +ధనముపొఁతుట పుణ్యసాధనముగాఁగ, వనమునిల్పుట పుణ్యజ్, వనము గా ++ +,2 +లియ్యఁగఁజాలుఁగాని +జెరువుఁద అవ్వుటయనఁగవచ్చెరువుమీఱు, (సప్తసంతానములు) జగత్సం తులను, +వ. మరియు సన్ని మాది యోగులబులు తులా పురుషానిమహా దానంబులు +జేతులా పురుషావీమహాదానంబులు కృ +కృఛ * +ద్రాలుగారి ప్రంబులు మహాభారతాది పురాణ శ్రవణంబులు గంగాది పుణ్యనదీస్నా +నంబులు 'సౌరగాణపత్యాదిమహా మంత్ర జపంబులు వేదవిద్యోపదేశంబులు మొద లైన +య నేక పుణ్యవి శేషంబులు గలవింక నొక్కరహస్యంబుఁ జెప్పెద నాకర్ణింపుము . +చ. ధరణీపతిత్వమున్ సమీద దంతితురంగ మరత్న కాంచనో +తకి-రవరపూర్ణలక్ష్మీ సమ శ్రీ దాసముదాయము లింద్ర చంద్ర భా +పదకమలాసనాదిపద • సౌఖ్యము లియ్య ఁగఁజాలు ఁ గానీ ము +శ్రీరము యొసంగఁజాలవు స తీమణి యాసుకృతంబులన్నియున్. +సీ. దలయాద్రినుధ్యభూ శ్రీ వలయ సామ్రాజ్యల, క్ష్మీనిధానము పదా శివు నిధ +యాజవంజవసాగ శ్రీ రాలింగ్య మానవో, ద్ధరణంబు పార్వతీ 4శ్వరుని భ +జన్మపొరంపరీ చరితో గదురితసం, హరణంబు నీలకం ధరునిభక్తి +మరవధూకుచకుంభ పరిరంభ మానని, ర్నిద్రంబు శైలాప నిలయ +ముక్తి +రమణీమణీనవా' + 'మోద వత్త వాటి విన్యాసజన్యాస దృడ నిత్య +విభ్రమాదభ్ర సౌఖ్యని శ్రీ ర్వేళ ఘటన, పటుతరోద్యుక్తి యమ్మహా నటుని భక్తి +సీ. హానుజలో కా నేక శ్రీ మధురాధ రాపయో, ధరరసంబులయందు నరుచి చూస్సు +చలచలద్దంటికా, మనని నాదంబులు శ్రీ వినికి సూన్పు +ళమనవాహను +1 గోక్కున (మూలము) 2 మీఱు నీజగత్సంతతులను (మూల \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0052.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0052.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9cb0266c29c90f023a5d035786259acf675eb92a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0052.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +చనుగర్భగోణాంతరాళన హేలనం, భారంబులంగు ఖంఢీ జతే మటించు +మాయానటీకృతా | మేయప్రపంచేంద్ర, జాలంబు వీక్షించు । సరణీయడఁచు +నిందునిభ సుంద రావ్యయే మందులందుఁ, గరముపూనక శివభక్తి పరమయుక్తి +ముజ్జగంబుల భవరోగ 4 ముజ్జగింప, వెజ్జోతన మెట్లు చేసెనో 1 వివస్త్ర యంబు. +కల్పద్రుమపొంత + కాంతచింతారత్న, మేదినీస్థలి విశ్రమించువారు +బృందారకాచల కండ రాంతరదివ్య, మందిరోన్నత సౌఖ్య శ్రీ మందు వారు +గగనగంగాలోల కల్లోలమాలికా, తేలికా సుఖలీలఁ దేలువారు +'తేలికాసు +<ంధర్వకామినీ శ్రీ గాన నా నామాధు, రీధురీణత యాద రించువారు +జలధిరళ నాయ తా ఖర్వ శ్రీ సర్వ భూమి, భువనతలమేలు మేలపై శ్రీ భవమువారు +కంబుజదళాక్షి భ క్తి లేశంబుశంబ, రారితను హరియెడనిల్పు శ్రీ పట్టివారు. +ఏకాతపత్రి భూలోకమహారాజ్య, కమలాలయా వశీ శ్రీ కరణవిద్య +బహేంద్రముఖ దేవ పదవికమకియా, కాకినత్యతికాలి మనవితర్ది +హరిత మే దురిత నం | సరణపారావార, పొరదాయక మహోదారతరణి +ఖలిత ఫలీల కై శ్రీ లాస శైలాసము, ప్రాసౌదమార్గసౌ పౌనపంక్తి +అభినవానందమయనుధానుభవకరస, హేలబాలిత ముక్తికన్యాలలామ +మీటనపటుతర సంచారి కావధూటి, చంద్రధరథకి జింక । పాటిబోటి +జననశతంబునన్ నరుఁడు . సారవివేశపు వారిఁ బ్రోదిచే +ననుకృతింపునల్లి కవి శేషఫలోదయ మెట్టిదన్న చో +నాళము శీత శైలతనయాతనుయోగసుఖానుభూతిఁజెం +ఈ తరుణేందు శేఖరుని ఆ నిశ్చలభక్తియె కాచెనెచ్చెలీ. +47 +హతిరుచారు ములు మనఁ బూనుటయును, మహిత పంచారు. రీమహా మంత్రజపను +హరునివర నామకీర్తన ధ్యానపూజ, నములు భక్తుసకావళ్య కములు సాధ్వి. +అశిత శిక ఫాలపట్టాతికరమున, భసిత మినుమంతధరియిందు పంచజనుఁడు +కైశిక +పొంచు నచ్చోటఁ బ్రత్యూష కంబునంజు, లాంబకుని గెల్వఁజూలిన యంబకంబు +ఆశదృశసుండ రాంగి విన 4 వమ్ము కృశానునిమున్ను ఁగన్న చో +భసిరముకల్మి ఝాభువన పరిక్తులయందు నిజంబుగాని మున్ +భగీతముఁగన్న యాపిదపఁ బావక సంగతిగాననయ్యెడిన్ +ప్రవకళ కాళిభక్త జన పాలతలంబున నేమిచిత్రమో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0053.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0053.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8d14554c739fda4d80a3b7455876438a1d102e30 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0053.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +కీ సంతిలీక ళ్యాణము, +సహజతాయునిపోవాత భూజాతి, భూతశాతనికాక హేతి భూతి +ర్వ, హేశరాశాన్ని ) హేతి భూతి +మోనోపకారి, (మః)పరంగా!య ఖ్యాతి భూతి +కాలకింకరుడికని లోపఖా, భూ +జధ +ద్భూతి భూతి +కాసు భావ సమయ +సారసాగరం జ్ఞాపకాలను జాతిని ప్రల ప్రణాళికా గీతి భూతి. +తాకనివాశయులు అని కంబు విజయః, శిక్షించుచున్నట్టు సంకేతమే మె +తల్లి సరసామ్రాజ్య 44 తోదయముతోటి, సాటియానిది యన్న, సన్న యే మీక +తృవిభగాజలమరించని ఖావత్వంబు, నందించు నిధియన్న శ్రీ నానయేము +త్రిణయనాకృతియె సందేహంలుగా నింక, దయసేయు నిడియన్న + దారియే మొ +కాని యుపర్చవికాని వేశికణనిక, నూనికిన వేలుపులకేని అబూని కొలుచు +భక్తులుగంతుకే, ప్రామఖాలశీమ, భక్తికలకె త్రిష - డంబు, పద్మగంధి. +కనకములఁ గంబు) :డిని గండమంతి.. పూకము మానవుఁడు దాల్చు ! భూతిరేఖ +శేషకంక వరంబు వి శేషమూర్తి, గిరిపుఁ జరిణామమంచు పబ్బురముగా . +పతిఓ యంబైన శ్రీ భూతిరజము, మేన నేమానవుఁడలందు మానవయన +హాసము క్తి నమాజికా*కరసంణిజ, వత్త కర్పూక సారము తండలందు. +సకలజన్మదాత్మజాచకపొతికమహో, తిరువెశం భవి దారణంబు +జీవితకాలంతలో ప్రారంభజృంభణ, క్రూరరూపవికార వారణంబు +బహుత రాయాస, సంపాద్యమానానేక, ఘనపుణ్యపరిపాక ధికారణంబు +మృత్యుజకరాంత రాధ ప్రభూతకేశ, జాతనిద్యోతమానజీ మాతపటల +విఘుసౌపటు చారువ్య శ్రీ విష్ణ్ఫురత్న, మీరణంబగు ఈ ద్రాక్ష ధారణంబు. +గీ. ధారణుదేల వేతాక్షరి గౌరణాన, ధారణంటే: విషమశాస్త్రప్రజవృ +ధారణంజేల రథాక్ష ధారణంబె, చాలు నదులకు మోక్షంబు సంస్థ +గీ. జముకటియు రెండును మూడు నాల్గు, నైదు నాఱుపుగల్లు ధా +దేశముఖమందులోన వ సేక ముఖము, హాఫలవిధాయకంబగు। +సీ. ఒకరూప జ్ఞాన మిచ్చనిశ్చలతవై, ఖరి నెఱిఁగింప నే కముఖు +సతతలోకద్వయీ సౌఖ్యదానోద్య, వెలయింప రెండు మోటము \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0054.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0054.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..61371cc94c8f2b62e5d6e50b213b83c1ba33146a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0054.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +49 +ముంతలుగా రాజ్య సూచనకు ముఖత్రేయము దాల్చె +మళకు వైవసంకలనపాలకయక్తి (, గొలుపంగ నాట్లుమ్మోములఁ జెలం* +చంచకసారివద్ద సరిహరించు, శక్తి ప్రకటించుటకును బవి + ఓ ముఖము య్యె +మధ్య వైశ్ఫ్యమహీనం జాలుఁదవిని, యాఱుమోములుబూ నెర్ళు డాకు మబల +౫. రదాఁక్షసనము పూని ప, దదా కు సక్తిస్తే సీయ శ్రీ రూపవిరాజ +దృవముగల నయవతితం, భద్రముఁడౌ నందు నిందుఁ బర్వేందుముఖి. +జు. సంవానుని ధమధ్యా, పండత్వంజన్న రోగు శ్రీ బౌధయణం రుం +బంచసుఖ్యుడు నిర్మిం టెను, బంవాకు 3 యనఁగఁఱఁగు పదమా పదమున్ . +3 మతంపుముు తెంపు శ్రీ మరిపించు. వెలి హేతువగు నేతు మయ కాదె +బలుభవిత ఁగఁ వింత శ్రీ బవసం తమ సమంత, పాధియింపఁ జంది ఒకడియకాజ్ +ఓనయంచుమదిమీఁడు పెరుమంద వివళిందు, సుదయదర్శ మురీచి యరియకారే +పుర్వరి శ్రీధాశి 0 93దారి సిరిమాణి, యరుగుచోఁ జేయూత దరియకాదె +నిత్యపకతత్వనిధిని స న్నిధిగొనంగ, నబ్బురంబైన యంజనం శ్రీ బడియ కాదె +మహిళ పంచాక్షరీగువ శ్రీ మంత్రవరము, ప్రణుతి సేయంగఁదరమానె419 హ ్మలైనా +సి. పండా శ్రీమంత్ర శ్రీ పంచావణము గాక, తరుము నే పాపదం తావళముల +పంచాక, కిమంతి బడద్యాలను గాక, హరియించునే పాతకంబునిధుల +పంచాక్షరీ మంత్రి శ్రీ పరమావధముగాక, యణఁకునే మనదుష్కృతామయముక +పంచాక్షరీమంత , సవనవేగముగాక, కలఁడు వృజనోగ 4 జలధరముల +మగువ పంచాజీకీమహా మంత్రరాజు, గారుడ క్రేంక్రియా శాద | గౌరవంబు +గాక చీకాకు సేయు నే 4 లోకధీశ, రాతికల్మష భూతవా | తాళనముల. +సి. నిపుణమాయాశిల్పి . నీకల్ప నీయపల్లి, పంచదుర్వంచగా కాంతి యుడుని +ఆజపంజర సాగ శ్రీ రాపనోపప్లవ, నాధిగత పరిస్ల శ్రీ వము నణచి ++ +యతిన యాగహి లెంక రాహితీప్రకృతాప, కారవికారంబు కడకు కొత్తి +విష మోద యవినోద వివశ పంచేంద్రియా, పాడితో నా దరిబు + పరిహరించి + +'న్యాద +చిద్వి శేషంబుమదిఁ బలికా శ్రీ శింపఁజేసి, రాజతాచల రాజవి శ్రీ రాజమాన +శిఖరసుఖతామణీయకు శ్రీ శ్రీవిలాస, మొసఁగుఁ బంచాక్షరీ మంత్రమో మృగా కీ +పి, పాశీవిశించిసురాధినా శ్రీ ఖాదులైన, వేలుపులలోన నధికుండు విశ్వభర్త +శోణిమహామంత్ర సముదయంబు, నందుఁ బంచాత రీమంత్ర శ్రీ మధిక మబు + రహితవారకకృతాప (మూలము ) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0055.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0055.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..cd4f1ae65d41ef4ae6fddb627e10ef2a5d479dcc --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0055.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము. +a +గో. అతినిపుణల్వివర్ణం జైరుగూర్చి, చిత్రమునుటించు వేఖరి శ్రీ శివుఁడు దాన +పంచితముడైన వర్ణంబు శ్రీ హైమూర్చి, సలిపిఁచిత్రలు లి జ్య శ్రీ సదనాసీయం - +. అకురవంజీ మాత్రపునాధిక సర్వులు భూమి నవ్వలే +A +పక్షమునన్గతాగతి కఁ థాల్పడిపోయిన పట్ల హోలీ +యకరమోక్షులక్ష్మీ ( గెను శ్రీ వాసఁ PSC గౌడు వారికెల్లఁ బరి +చాతురికన్నా నేకయు • ప్రాయముగలను చంక జేషణ. +క. మానవరాత్రికి వందన, మాసయోకింగియు పజ మదనుని మూవీ +ధ్యానము భవనానాంతో, శాసము చింతామణీని +3 +తాలము తన్వీ. +డీ. ఆతుల సౌదామినీ • లతల కెంజిగియఁజు, లకౌల మీరెడు జటా శ్రీ వితతివాని +సకలంక సారిణాంక • శకలకోటీరంబు, దండమి న్నే టీపూ దండ వాని +భసజూస్త చంద్ర జా పక నినాపైకపా, యులైన విషమనే + కెలిములవాని +లలితకుండలిలేకుం జలిఫణామణిరాజు, చరించిన యంగమువాని. +. +నసదృతానందమయముఖా శ్రీ రసము మిసిమి, పనులను శుద్దమించిన & పసిమి ధా +కన్న ఁజిటీ/వ్వు వెన్నెల 4 కలిమి కొలువు, చూపు సుఖచంద్రబింబంబు సాగనున +సీ. సఖాసభువనత్ర యత్రాణపితునమై, కరమొప్పు మెడకప్పు 4 గలుగు వాని +నతిచారుమారు తా హారహారవి శేష, రమణీయ భాహాంత రఁబు వాని +ఖడ్గత్రిమాత శ్రీ క్కాళుతారమృగాది, సహిప్రశసతి శ్రముల వాని +దర్భపదుడనే । దండ దాఃవడర్మ, కల్పిత్యాల్పాడు ఓ కంబు వాని +నిగమమయమంజు మంజీర యుగము వాని, నగణితామరవరకినీ టాగమణి నా +కణదరణకర ణాయమాన, విమల చరణా జనధి రాజీ వెలయు వాని - +ఉ. పంకజపత్ర క్షేత్ర ) హిమ శ్రీ పర్వత రాజసుతాలలోను వా +మాంకమలంకరింపఁ జైలు ఆ మంచెను వాని విచంద్రచంద్రికా +హంకరణ విఋణంచు జెవి శ్రీ యిందము కందగు వాని +శంకరునాదిలేవు పని శంబుమరి స్నె లకొల్పిఁగాఁవ్, +నిరుపమయాగకర్మముల 4 నేసపులేల య సేక తీర్థ సం +చరణము తేల దానములు శ్రీ సల్పఁగ నేల వినిశ్చలవ తా +శరణము లేల భక్త జన సౌఖ్యకరున్ గిరిజానునో హరున్ +హతుని నిరంతరంబు హృద యంబునవిల్పు వివేక శాలికిన్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0056.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0056.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..25587e4752b573215cd268573502f30ce64e6673 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0056.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +51 +శ. దానంబుల బహుయాగవి, ధానంబుల నందరాని తై వల్య +స్థానంబు పార్వతీశ, ధ్యానంబున నఁద వచ్చు. శ్రీ దామరసాక్షి, +గీ. సర్వగురుఁడైన శివునిపా సూణదారు, మృత్తికాదివి శేషనిర్మితము లైన +లింగములయఁదు భావించి • సంగతాత్మ : భక్తి ఁబూజింపవలయు నో పద్మగంధి. +గీ. శివభవహరాదు లైనట్టి శ్రీ శీత శైల, నేత జా మాత నామ ముల్ శ్రీ నియత భ కి +నుచ్చరింపఁగవలయు నీ లోత్సలా, పాపనిర్మూలనోపాయ శ్రీ పరులకెల్ల, +శ్రీ కమలముఖి శిగయన్నవ గ్లముల రెండు, మనుజజిహ్వాల తాగ్రసీ 4 మనువసేరిచు +రెండుతార ని ఆ ఖండ సౌఖ్య, సంగతి యొసంగుటకు నేమి) సంశయంచు. +సీ. జర్మసారంపరీ శ్రీ సంపాదితా నేక, కలుషకర్మనికాయ 4 కర్తనంబు +కౌసూది కౌశిక గా సుగర్వకరదు, ద్వారరూపశిమోని 4 వర్తనంబు +సకల పుణ్యవాత ఆ జలజాతి వికసన, క్రమపరీభూతవి కర్తనంబు +శ్రీ +బృందారకాంగి నా శ్రీ బృందవన్మందార, వాణీకృతానంద వర్తనంబు +పరమయోశీంచదుర్ల భ శ్రీ రాజమాన మానసానఁద సౌఖ్యసం శ్రీ ధాననిపుణ +నవ్యముక్తి వఘాటిక కుంబు, కేవలఁబౌనె శివనామ శ్రీ కీర్త నంబూ. +క. పర మేశ్వరభ ర్త ఒకున్, బరమా మోడాను భనము • పాటిలఁజేయన్ +బరలోక తిరువులోయక, సర సీజముఖి కొన్ని గలవు +శైవవశముఖ్ • +యోగÇబుక్ +శివునకధిక ప్రియంబులు, శివరాత్రి కనిత్రయోద +ధవళాంతునాసము మొద లవు వివిధ ప్రతిము లమరు నరులేందు సుఖీ. +, +ను, కపటోద్యోగమొకంతయున్ గనక గంగాస్నాన శుద్ధాంసఁడై +యుపనా సంబోగాధించి భ క్తి మదిలో నుప్పొంగఁ బంచాక్షరీ +సర్వేశు గౌరీపతీస్ +జపయోగంబున నిర్మలాత్ముఁడగుచున్ +డిపురారాతీ ను పారరీతి శివరాతం బూజ సేయంద గుజ్ +ఉ. భోగివరేణ్యకంక ణునిఁ శ్రీ బూజయొనర్చుచు శైవయామినిన్ +జాగరమా చరింప నగు శ్రీ సంతతి యాత్మలఁగోరె కూరిమిన్ +జాగరమా చరింతు రట సౌరపురీకరి గామినీమణుల్ +సాగరకన్యకాశులేని శ్రీ శాతకరారత ఘాక వేదనన్. +క. శివరాత్రి నిశీధంబున, శివునితలన్ బిల్వదళముఁ జేర్చిన నరుఁడా +శివపురమున నిశ్యంబును, శివసామీప్యంబు నొందు +శీతాంశుముఖీ, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0057.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0057.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d1377aaffe25afeb01a012831804db909d14c7f3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0057.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +52 +సీచు శిని ళ్యాణము, +గీ. మగువ శివరాత్రియందు నే మనుజుఁడైన, విమలతరమైన దీపంబు వెలుఁగఁ జీయా +నతని మదియంచు నిందు లే భావతంసుఁ, జలఘుహుజ్ఞానదీపంబు జిలు ఁ ఁ జేయ.. +గీ. యెన్నఁగల శైవరాత్రమో | సన్ను తాఁగి, కన్ను మూయని వ్రతముచే+కొన్నవారు +కన్ను మూయనివారల కన్న ఁగన్న, నున్న తస్థానమున వేడ్క + +ఉ. ఆద్చపుయాగకర్మనిచ యంబులనైనను మెచ్చఁడేమియంనీ +నిచ్ఛలవు దసోజపవి నిద్రతనైనను మెచ్చఁడేమియస్ +బచ్చనివింటినంట తను భావసుమాన్చిన వేల్పు మాటికిన్ +మెచ్చుళనిత్రయోదశిని | నిశ్చలభక్తి వసించువారలన్. +ఈ. కోటీమహాద తంబులును . గోటిశతంబు విశిష్ట శానముల్ +కోటిసహస్రయాగములు శ్రీ కోటీక తాయుత తీర్థ సేవలుస్ +పాటలగంధి పంకరుహ బాంధవనూను దినతి యోదశిన్ + +హాటక శైలదాపధరు . సర్చన సేయుటతోటి సొటియే. +చ. నరుఁడినసూను వాసరము శ్రీ నాఁటి త్రయోదశి సాంధ్యవేళఁ * +బూజయొనర్పఁగఁ జాలె నేనియన్ +సోముని మేగఁట వానిభోధమ +పురదను జారీ ఁ జారుమతిఁ +సురలఁట వాని బాంధవులు +చ్చరలఁట వాని సెచ్చెలులు +పౌరసపతివిశ్రాలలోచనా. +ళ . మధవముఖాభివంద్యుల మర +మద్దతూ నమ్మిన భక్తు లెన్నఁగా +సమటితకార్య సంఘటకు 4 కౌట నిజంబది యెట్టులన్న చో +లఘిమవిదూరభ క్తి భర శ్రీ లాంఛితమైన ప్రదోషపూజచే +సిమనమతిం బ్రదోషములఁ +ఉ. చెప్పఁగ నేల వేయు సర +దప్పక యప్పురా? మదిఁ +ముప్పదిమూడుకోటులును +జెందరు జన్మళ తాయుతఁబులన్. +సీరుహ నేత్ర శనిత యోదశిన్ +దాల్చు మనం గనుగంత వేలుపుల్ +ముప్పదియఁదురు సైజలక్ష్మి కే +చొప్పున దాని కేషరము శ్రీ చొప్పడునో యను సంళయంబునన్. +27 +13 +నున్న ఈడి. +మండ వారంబుఁ దెలియక మానెఁగాక, మంద వారత్రయోదశి శ్రీ నింష కరుని +పూజ భూజన రాజి నం భోజనయన, భోజనము భుక్తిముక్తి సౌభాగ్యములకు, +చ అతీశయభుక్తి ముక్తి జామికశక్తిఁ లఁగు శాంభవ +వ్రతములు గొన్ని యీగతిఁ బ వచిలుచుండెడుఁగాని వానిలో 4 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0058.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0058.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..70af7503c7b72e25a5ad5ed108cbaa7531834f0c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0058.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +సతిశయ మిందువాసము శ్రీ హావ రాజ మే స్వదేవసం +తతులకుఁ జంద్రవరాని వాన ఆ తంసము వ్యాసలిలా స నామినీ. +' +A. తరువరములందుఁ బారజనలను తప్ప, రుణ నోటి +నమృతకరమౌళి ప్రతి సమాజములు తా సోమవారం దరించా +P +వ్రాసము సాధ్వి, +సీ. సోమభారద్రక స్ఫుట భానుబింబంబు, పుణ్య వాజసను వోర్బనకంబ +సోమవారవ్రత భీమజిమూతంబు, పాప దావానలు & భంజనంబు +సోమవారవక . సురభూజ రాజులు, కామిత ఫల గాన ++ +సోమవారవతా శుగముహారంలో, దారిద్యజల +పోమవారమహాద్రలె ననిశిఖ, సమూచియు +- 45 +కారణంబు +దారకంబు +ఇసక్టరు । శ్రమను దాప +తమలరంగ ముగ్గ్యుండిరి . కంబగు వెంబడిఁబోవుల్లు +సతి సురవాహి - నీపుర ము సన్నధి సన్నిధిలీలనలను వ +ల్పతరతటా శి శీ శరజ శ్రీ లంచాల దారానాము సేయం. ... +1 +> +. +2:07 +C +క్రిందనియెల్లవారి ఆణిఁ సంపఁగనన్న పరిహారమన్యుడిన్ +సీ. జలరాశధృతి చర్య • సర్వంసహాలిలా, సజాతి గుట్టు నవవిభుండు +విలసితాలంకార విసారభారతి, వృత్తి "ఉదని జణ్యుల • గొత్త చెరుడు +. +గంభోగిసుకవరూ భరణుంచి, పాళి చేతి మాతా శ్రీ వచ్చుకోరు +కైలాసగిరిదరీ శ్రీ Nతకిన్నరీతి, వినితివచ్చు శ్రీ వింత మెచ్చు +నిష్క] శఠిక భవన్మనో శ్రీ నియతిచే, రాజబించాస్య సోమనా గవతంబుఁ +లూనిదెటుసరించు సగమనై పుణ్య పుణ్య, మరులు గొందఱునడతమందుఁ గలుగకున్న +షీ : జలజనయన యు భూవధూ శ్రీ సహితుఁడైన, మదనవైరికి సోమనా। మంబు నెలయు +సభనీ పేరను విశ్రుతం బైనయట్టి, జయవారంబు జ మిత • జై మధ౦బు. +శ్రీ. ఉర్వీసుపర్వుఁ డ రి ఖర్వసి స్వద్య, విద్యాసభభ్యులు వెలయుదుఁడు +1 భంకీం భ భ వ ద్మ (లము) +Y \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0059.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0059.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..504ee1ec9b1d3280c5560ae09a2076a97361fee5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0059.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +52 +నీవు లతిశీశ ఖ్యాణము, +నూరుపంకపుడు ని త్యోరు మేరుపమాన, చారుకాంచనరాశి శ్రీ సంగ్రహించు +4 +భద్రుంచు సద్విజో 4 న్నిదిసేవారూప, భద్రవద మ్యపై • భవముఁ గాఁచు +సతులు పతిరల్ల ఛత్వంబు 4 సంగ్రహింతు, జతివ యతివాంఛితార్థంబులందు చుండం +జనములకు వెల్ల సాధిస్తూ శ్రీ జూముఖసరు, దధ్యమున సోమవారవ శ్రీ తలబుచేత. +సీ. ఏకాతపత్రభూ శ్రీ కాశిక సామ్రాజ్యలా, కౌన్నత్యమున వాసన గన్న వారు +మణినిమా నాథ్ శ్రీ హణముచే జైలోక్య సంచారములకు వారి 4 భించువారు +రాజతాదలనూన్ని 9న్న సాధాంచల, చందఆక్రీడఁ గా మందువారు + +叠 +సిద్ధియిచ్చు +మలరఁ జేయుఁ +ధర మొసంగుఁ +మబ్బఁ జేయు +ప్రమ ధేశు కొల్వుకూ శిలమునందు మినుకులటె, దరికంబుఁ గననాత్మ+చలంచువాటి +పరమయోశీశ్వరులకు, ప్పానిష్యమైన, చుృష్టిని సారూప్యములకుఁ గా మిందు +బారిన +రాజబించాస్య సోమనా గతికీ, యాస్తిక చరితార్డు 4 తారురెట్లు. +సీ, చిరదరిద్రౌణతార శ్రీ వరికి సతులకు ల క్ష్మీ టాష్ లోక +సంవత్య తాని షష్ట శ్రీ జలి తాంగను గాలి, కసురూప సంతాన +బతివియోగాతికీ శ్రీ ఉరుతైసతులు, జడియ్యోగ సంతోష +బ్రతిపక్షుకుల: జరా ఆ జియులైనవారికీ, అధికజయోత్సాహ +జదులక భి రామ శేముషీ శ్రీ సరణ్ రావచ్చు, నేమి ఘటియింపఁజాల దో యిందువకన.. +సోమవారవ్రతంబు ని స్సీమిని భూమి, సప్త లైనట్టి శివభక్త జనుల కెల్ల, +గీ. అభ్భుతకరు వాసరమునందు శ్రీ నవన తాని, యమృతకరశేఖరుని పూజయ్భనేని +యమృతకర సూబకే సంకరి యంబువలవ, దమృతభోజను లాశ్చర్య శ్రీ మనినుతింప. +గీ. అనుదునయ్యాజ్ఞవల్కుని శ్రీ శశిత సోమ, వాసరవ్రతమహిమంబు • వరుసఁ దెలుపఁ +జిత్రవర్మకుమారి పై చిత్రి వెలయఁ, బలకికనిజాంగలతీకయై పలికె నిట్లు. ++ +ఉ. పావని నీవు వాపయిం నృ | పారసవూర సమృద్ధిఁ గాంచి యెం +తే విశదంబుగాఁ జళుప శ్రీ త్రివక చర్య లెఱుఁగఁజేయుచోఁ +దానక వాక్సుధారసముఁ ద్రావంగవీనలు చల్లనయ్యే +జీవనమెల్లఁ ఖావనతఁ జెండెఁ దలంగె నిశేషదోషమున్ . +దోట +వేమో +గీ. శివునియానతి నన్ను రక్షించుకొఱకుఁ, గాననయ్యెడి పార్వతీకాంత వే +య్నె గల భాగ్యదేవత వేకాక, మానవ కాంతనే నీవు శ్రీ మంజువాణి. +వ. అనుచూఁ బూనఃపునరభివాడనంబు జేసి నిటలతటయిన నఁజలిపుటఁబు ఘటించి య +కుటిలకుంకల మానికాంధి కిట్లనియె, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0060.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0060.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..045d89da053e33b34b3af59b0d36d15b3cf7decb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0060.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము।। +యూ, +నే. వినవస్ము మున్ను నే 4 2 నియించినట్టే ౠ, సమయంబునను నిపజకులఁ బిలచి +మాతండ్రి యడుగంగ శ్రీ మహిదేవతా వరుం, డొకరు దీవి 4 చోశ్చలాక్షి +చిరకాల పరియోగ ఉదర పుణ్యవతియును. బహు పుక్రిశతి యునై 4 పథజల్లు +కానీ పునంతలో వ్యభూసురనూళి, ప్రభునాలుగవ య్యేటం 4 బంక జాస్త్రి +యమిత వైధవ్యదుఃఖంబు లంచుననియె, నఁట మహానటు నా +దుస్తరవి సాద వారాశింనిస్తరించు, యుక్తి యేమియుఁ దెలియక +ఉ. ఓవలినాక్షీ యానిమ శ్రీ హో 9 పు౦బలు :- సఖీ ముఖంబు చే +వీరులుహా కుటాగ న శ్రీ వినము గా హారినిజనంచే సె +మ్మేను వృశ్వమందఁ గడు ఓ మీఱి యట్టి గురింటి రూపం +త్యాలకీల యార్పఁగద శ్రీ వమ్ము దయారసకన్ల సూత్రిస్, +యెంఔన్ యవచు +యున్న దాన. +1. అట్లకానున్నదో యీశ్వరాజ్ఞ చేకః, గాశ నేడొక్క- చంద మారి కార్యమానో +యించుబింఔస్య యీ రెండు సేచ్చరించి, చల్ల గాఁజేయు మాపక శ్రీ స్వాంటి.వీధి. +గీ. అనిన దరహాసదంది కశిలాన నేందు, విమలకర చంద్రికలతోడ నియ్య మంద +గంద ళిత కరుణావలాలో 4 కొములఁ గనుల వదన నీక్షించి ననీంద ని శ్రీ వనిత పలికే. +మ. :వితవ్యం ఔటులయ్యె నేను చెలియా • ప్రత్యశ్రమత్యగ్రజ +స్మవచోభీతి యశేషముం విడచి నా శ్రీ నాధీన సంరక్షణ +స్రవణో దారకృష్ణారతం బళుపరిన్ భావింపు సత్యోన్నత +ప్లవమాఁ దచ్చరణారవిందయుగ నూ శ్రీ పదోకవా రాశికిన్ . +సీ. ఆశ్రిత శ్రేణికి శినభయ మిచ్చుటకుడై, శివుఁదు సంకల్పంబుఁ జేసినాడు +ఓమలయుణార్ద వృష్టి చేతినక భంగం, జంకూళి పతిజ్ఞ సల్పినాఁడు. +భక్త కోటులకు నా పన్నివారణ సేయఁ, బురకా సరుఁడు దీక్ష బూనినాఁడు +కాందిశీక శ్రేణి(థ వంగ సర్రిజూ, నాధుండు శపథం బొనర్చిన్నాడు +. +గట్టిగా నాక్మోఁ దనునమ్మినట్టి జనుల, కభిమతము లిచ్చుటకుఁ దక్షకాహిరాజు +కంకణముఁ గేల(గట్టిగాఁ) గట్టినాఁడు, చింతనీకింత వలనదో చిగురుభోణి. +సీ. పొపోగ్రరూప సర్పముల దర్పములెల్ల, హరుని నామము తాడ్యుc + డైయణంచు +గండదోషమద వేదండకాండంబుల, శివపూజ సింహియె చెండి వెచు +తాపత్రయాళీల తాపంబునీశ్వర, ధ్యానంబు జలధరం బై హరించు. +నమితాజవంజవ+తిమిరంబు నభవమం, త్రావృత్తిదనిదీప్తి థియై తెరల్చు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0062.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0062.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..57887a4f4c11e17ea43537acc24bfa84760be82d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0062.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము, +కొ. మరకత చంపి శిలాదిక, విరచితలింగంబునందు శ్రీ విశ్వేకి పతిం +గిరిజాసమేతముగను, జ్ఞాగమతి భావించి పూజ సేయంగఁడగునో. +బీ. అంని తావావావాసనాశిర్యాదు లైన, షోడళ మహాకోపచారముల్ సోము ఖండు +మనకు భక్తి నర్చించు సుందరాంగి, తప్ప రామ త్త మైన చిత్రంబుచేది. +బీ. వాహినీకృతహంస శ్రీ డా ॥ద్యదన, వాహనుని భక్తి పూర్వకా• వాహనుబు +దేహికిన శేషవాంఛార్థ శ్రీ దోపానంబు, ముక్తి వనిలేని శాంతస +ఉ. ఆసనకాదిభావ్య సదుఁ డైన యుమాపతికి వినూత్నర +'తాన్ని సన మేక చిత్తమున నిర్పణనే యూ మహాత్ముఁ గాంచి య +రాసూమిను త మపదాన్వితులై విలసించుచున్న ప +5 +ద్మాసనపద్మలోచజము శ్రీ భామర వత్యులు హంసరామినీ +మ్మోహనంబూ +జాలునదియుఁ +జాలునదియు +ష్ భక్తి వలయంగ శైలజా ప్రాణపతికి, సర్యపాద్యంబు లర్పించు నతనిఁ గాంచి +ఆర్ఘ్యపాద్యంబు అర్పింతు శ్రీరా సుఖాంతు, ళికలకోటీ నాస్థాన సభ్యజనులు, +నీ. ప్రశ్యగ్రరూపతా పతీయీపావక, జ్వాల బార్పింపంగఁ జాలునడియు +విమలకొయాపల్లి పిత పుణ్యవల్లికా, జాలంబుఁ బోషింపఁ జూలునదియు +బహులజన్మాయత . పాలిక పంక సం, క్షాళనం బొనరింపఁ +బచు సైన్యసూత - సితృదేవశాసిపా, సానివృత్తి యొనర్పఁ +ది యాదిశ్య ధరణిధ 4 రేంద్రచాపు, విలసితంబైన శీరాగ్ర +నిర్వికంబయ్యె భక్తి సమన్వితముగ, నిర్మలం బైన యభిషేక +సే. బహుశాస్త్రగణమహా శ్రీ గహనాంతరములందుఁ, దప్పుదారులఁ దారు దప్పి +సమితిహింసాయోగ్ యాత్ర. మాగత, కలుష సంరితి జైన కలఁకయెల్లఁ +భవితాంత రాయడం, కాకళంకానికి +మ సమగ్ర జ్ఞాన, మీదు రాంబుధి నీరు శ్రీ పేదరిక ల్ల +బలరిపోవిభవ సం +సుభు బాణవిర ను +ఉు నీ సొరపొయిన +తలమునందు +నీరధార, +గ్లానియెల్ల +M +మేరు శైల, దారుకార్ముక ధరనిర్వి శ్రీ చారభక్తి +G +సాగరూపసుధారస ధారఁ దనియ, నాసఁగొని లేని నరుని కం • దీనంగానీ, +. అంబరకల్పితాంబరుని కంబరమర్పణ నేయం నాతండో +యంబుబపతి క్షేత్ర విను శ్రీ మంబరమధ్య విహారిహాగిం +G +లంబక చాకు చాంచలద శ్రీ చలభావశుభావహొత్తెరీ +యాంబరముల్ హరించుకన శ్రీ కాంబరముఖ్యులు పక్క జంపఁగన్. +1 ఆ ధా మూలము. +8 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0063.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0063.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0e58ed7393fa2bbf50d08323c1f7ae770a4867d7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0063.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +శ్రీమంతినీకళ్యాణము +ఉ. గంఛగజాసురారికీసు శ్రీ గంధ సమర్పణ 'సేయువాడు పు +సృంధయ నీలవేణి విను ధర్మ సరోజవిరాజి దేవతా +సింధుశటీ పరిస్ఫుటని శేషవిక స్వరహరిజాత సం +సింధుతటీపరిస్ఫుటని +బంధి సుగంధియోగమున శ్రీ మాటికిఁ జెందు సతిప్రమోదమున్. +8. రక్షితామరలోకని శ్రీర్మలదయాక, టాకు తాశాలియైనళీ శ్రీ తెలిపోమాళి +కఎతము లెవ్వఁడర్పించు సంబుజూక్షీ, యక్షయములేను వానిపు శ్రీ శ్యాcodex +. +శ్రీ. పువ్వువిలుకాని గెల్చిన ప్రోడ తెలను, బువ్విడినమానవుఁడు నిటఁ +పువ్వుల నుదవ్వులంగన్న పొలుపుకరుపు, పువ్వుధరియిందు సోదలఁ +చ. భువనములందు ధూమములు శ్రీ భూమపయోధరకారణంబులై +భువనము లెప్పుడుం గురియు భూధరరాజకుమారి కొనునో +ధవునకు నర్సితంబగును దంచి లే ధూపమునందు ధూమముల్ +వివిధమనోరథార్థములు శ్రీ వేమరునుం గురియున్ దలోదరీ. +ఇందుకు శౌవతఁసునకు నిచ్చిన దీపము మానసంబుల +బెందమమెల్లఁ బోనణఁడు శ్రీ బీరము చూపుట యేమిచిత మిల +పొందఁగ కాప్యభూధరము శ్రీ నొద్దకుఁ బోయెడి త్రోబీ సద్యవృ +తిపదగ్గుతో టింక్ష్కకర దీపికలై నేను వెంటనఁ చెడున్. +జటాంటి +బువ్వు బోణి, +J.. ".. +. షణ్ముఖునిఁగన్న ప్రోడకోంచంచలాక్షి, షడ్రసాహారములు ఁదృప్తి సలపుజనుఁ జ +షకారవికారవ శ్రీ ర్ణంబుగాఁగ, ఇద్గుణైశ్వర్యమందు నిస్సంశయముగ, +. చంద్రమాళి కిఁ గర్పూర శ్రీ శకలకలిత, మన తాంబూలమురి#ం బయ్యె నేని +సరసముక్తి +వధూటికా పరిణయ ప్ర ధాన తాంబూల మీడియెయౌ ( దర ళ సేరా. +ఈ. రాజిక శైల భర్తకు ని శ్రీ రాజతిభ క్తి నిరూఢి మీఱ నీ +రాజనమిచ్చు వానిఁగని శ్రీ రాజమణీరమణీయ శేఖర +భాజికనూత్నరత్న మృణి పంక్తులచేత మృగాయతాక్షి నీ +రాజనమిత్తురాదర్భ శ్రీ రంబునఁ దత్ప్ర్సదపద్మ సన్నిధిన్, +కంజదళాయతాక్షి శిత శ్రీ కలను నకుంఠిత భక్తి ఁ జేరి పు +هب +C +స్పాంజలి యెవ్వఁడే నొసఁగు | సంచిత రాగ పరాగ సౌప్సరః +కంజవిలోథనల్ నవవి శ్రీ శాసమనో హరపారిజాత పు +స్పాంజలులన్ మహామహుని చూదలఁ జల్లుదురుల్ల సింపు షున్. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0064.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0064.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..53b67ed740bbee4bdc4881fa890a411e8b91c7ac --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0064.txt" @@ -0,0 +1,52 @@ +ద్వితీయ శ్వానమః. +సి. జ వానికి నిరుప్ర శ్రీ దక్షిణలు, దడవొనర్చు నతఁడో . తరల నేత్రి +దక్షిణేశునిఁ గోప తి ధ్యానమాకు, వీక్షణంయలు నదలించి +. +క) మనవలోక నాయక ట +చాననియు వానిని +స్థాన మతిశ్రమించి సున +సొనమునండు నుండుటకు +2 +సధిక భక్తి భరంబామిen +...E +యానతి సేయు సదాశివుఁదు స్వ +పారసపత్ర విశాలలోచనా +విశ్రమిందు. +సదభుములెల్ల వివితి మంద స్వ +3. మహిశంబగు శివపూజా, +హిమం పెట్టినగు బాటు, +మారిక యిదియుం +పటిమ స్వెస్. +59 +జహి నారు నివాసమున్న సంగసంఘం దాయకత్వ +" +దంపతులపూజ సేయుము శ్రీ లిగిన నాది, దంపతులుగారి భాషం ని ఆరళ సత్తి. +సౌ. బాలిక విషర్గమును శ్రీ భావన భూమినుగుక్కు ఱుంభినీ +జాలముహడి భోజనము • సబ్బు హనంతరిమిట్టి సత్కియా +హేలఁ బతీరువాసరము శ్రీ సిద్ధ గతినే ప్రతి మా దరించు నీ +పాల సవర్యముస్" భువన పాలుఁడు బాల దయాళుఁడ రెయ్యుడు స్. +యాజ్ఞవల్క్యుని, గమణి సోమవాస శ్రీ రవతం +లిపి సతి నుంఁ బార్య శ్రీ శీ భర్త భక్తనా సృత్యవృత్తిఁ గొంత +7. లు భ యాన వినిము గొజయం, నభినవళి ఖరుడు పనిక'ను నీరసం +తి +తుముఖాసంగి వరని యా, యుభయాత్మక మజుని మంత్రి +నాన్నకక్యుడు +h +చి, అరుల చరిత్ర భవ్య య శ్రీ నానృప క్యూరు "సమాగమా +గతి జనియించి తిదయుని +షిత పద పద్మ కి ద +ప్రకారత ణసాహివిగ్య భూ +కరుణ బాలుపీవసలిచ్చి మానించ +చేఁ +D +బృతి చనియెన్ దయగుణ • సంజనిత ప్రభ దాంతి రంగడి. + అజర వాఖ కన్యయని యాడిన నీళ్వరపొద పంకజ +ధ్యానము సోమవాదరమ శ్రీ హాబ్రత చర్యయు ప్ర వ భ ర్త స +న్మానము విప్రదంపతిస మాజ సపర్యయం భక్తిఁ జేయుచున్ +మాసుగఁ గాలయాపన మో శ్రీ జర్చచునుండిఁ బ్రమోద మానము. +ఇ +ళ. అంతటఁ చిత్రవర్మమను జాగ్రణి యగ్ద్యగుణాభిరామ సీ +మంతిని యాక్మ నాయకస శ్రీ నూగమయోగ్య నవీనయాననా +సర్ను తించి. +సన్నుతించి. +ముపదేశిం గానీ, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0065.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0065.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6e5d697e06f73bd7ebe649fede0aef9194af3ca5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0065.txt" @@ -0,0 +1,45 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము, +- E +క్రాంతి నితాంతముం దనరఁ - గాంచి నిజాప్త జనంబుతో జీ +కాంకమునందు నిట్లనియె వంచిత నీతివివేళ సంగతిన్. +క. సీమంతినీకుమారిక, భౌనజరతామతల్లి పరిణయ యోగ్య +శ్రీమహికు వెలయు చున్నది, యీ మగువకుఁ దగిన వాభం | అవ్వండ +ఉ. ఒక్క గుణంబుగల్ల మళ్లీ +మొక్కటి తక్కువగాని యన్నిట0 +జక్కన యెననాని మహిచక్రమునం బరికించి కాస +డెక్కడ నున్న హెడొ హరి గ్రీకు ణుం జగు రాజవంటి సాం +డక్కట పద్మసంభవుని శ్రీ యానతి యెట్టి ప్రకారమయ్యెనో. +సీ. మనకులీనక్వంబు శ్రీ గలవాని కిచ్చిన, జనియించు నవమాన ఆ ఒక చంచట +లక్ష్మీకటాక్షులీ । లాశాలి కిచ్చిన, జరగుసపత్నికా శ్రీ కంక మొదట +నసహాయ సమర సా హసికి నర్సించిన, సంఘటించు వియోగ కలిగి యుగం +శుభపారగమనని. శుభునితోఁ గూర్చిన, పనుకూరు వైరాగ్య శ్రీ రం +కన్య కెటువంటి సగ్గుణ • గౌరవమునఁ, జైలఁగుమగనికి నిల్లా తిఁ జీవిత +జనకుహృదయంబు ప్రమదలేశంబుఁ గనక, సంతతంబును సంజ య 46 - 9ంతం. ని +గీ. కమలతండ్రి క సేక భంగములుగల్లె, గిరిజతండ్రియు వాపదా | క్రీస్తుఁడంతస్థు +గంగతండ్రియు నిద ఁగళంకముధరించెం, గద్య గన్నట్టి గుఁడు సౌఖ్యowers. 19 +- హిమవంతుఁడంత యు తమ నీతి నిధికన్య, కను విషాదాయనంగా కవర్యం +ఘరుఁ కాశ్య వందని, సనివాపవేశగా శ్రీ స్వాగతం 22 +తీరకుండు కుమారి, మోహు నాకృతి శోకం శ్రీ ముపలికి +గలశ వారిధియంత +రైవతుఁడంటే ధా +F- +నల పులోమునియంత +4 +(J +877 +బలవిక మాధ్యుడు, సుకళత మన్యసం +గతికించే న +వాఁడు నిడ్డఁదగినచో +టప సికూర్ప, నేరరెటువంటివారును +నిటలయ నూ +కారఘటన. +నాజ్ఞ యేరీతి వర్తించిన ట్లు గాక, కలచెయండైన సన్యప +గీ. అయిన మీ బుద్ధిబలముచే శ్రీ సదయలయం, నిఖిలగుణరతి సీమంతి +నీకుమారి +కెనయనఁగఁజాలినట్టి రా కేంద్రనయు, వలమగిరి మధ్య ధారుణీ వలం ముం +శ. అయిన సని శేష శేముషీ వైశద్యని ద్యా ప్రదీపు లైనతదీయా ప్రు అందఱుం బలు ఆణ +విచారించి యొకమత్యంబున నిట్లని. +r +1+ +గ్రీ, ఒకగుణము గల్గియుండ నే తొకటి వెలితి, గాక సకలగుణాధిక గౌరవంగా +గలిగి నీకన్య (యోగ | ఘనుఁడొకంను, దొరకెంతఁడించ నించుని శ్రీ లుని కెపి టి. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0066.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0066.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ae0a475365ddacb70730c4763ac8e16877824b4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0066.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +రంగద భంగకీర్తి నల +సంగరరంగ సాహ సవి +త్రాంగదుఁడఁగ నాజనన +పొంగమఱోగ్ర నైరినిద +ఆ.వె. రత్న జాతులెల్ల +ద్వితీయాశ్వాసము. +రాజతనూభవుఁ డింద్రసేనుఁడా +కాలువకుం బ్రియనందనుండు చం +వారిగజమూరి నిజాంతరంగ +యాంగదుఁ డెన్నఁదగున్ ధరాస్ట్రన్. +రత్నాకరమునంద, నిలిపినట్టి నేర్పు +هـ +కలిమి వే మీ +జగములందు గల్గు సుగుణంబులన్నియు, నతనియందె నీల్పె నజ్ఞసూతి. +ఉ. దానపరాయణుండు ప్రమ జానవపంచళరుండు శాంభవ +ధ్యానవిభూతక్మషుఁడు దర్పిత శాత్రవగర్వభంజనుం +దావతరక్షుణకు మద యా పరిపూర్ణ కటాక్ష వీక్షణం +డాకృపసూతి +4. +ణ +కృపను నేనుతకు నర్హవరుండు ధరావతాగణీ +శ్రీ లలితగతి మీటు నెలకు వెన్నెలకుఁ బో టె, వికసితంబైన వీరికిఁదా వికినిచో లె +ధీగుఁడగు నింద్ర నేరకు మారమణికి, నీనుకకు నర్హయోగంబు నిశ్చయంబు. +చ. ఆనుటరుఁ జిత్రవర్మమను | జాగ్రణి యాహితలోక వాక్యముం +దనహృదయంబు సేకగతి శ్రీ దారసిలం గడు నుబ్బు సబ్బురం +బును సగుమోముదమ్మి జిగి పొల్పు నిజంబుగఁ దెల వారికి +ఓనియె ననూనవాతిదన వారనధీరవరేణ్య వైఖరిన్, +793 +గీ. అతులను లీల మీఱ మీ +- +రన్న పలుకు, నస్మదాశయగతియు సై। క్యంబుజెండా +నరయండి పార్వతియుమనో వారు ననుగ్ర, హంబు తెరఁగిం తెకానియా అన్యంబుగాదు. +వ. అధికావున పట్ల సేయందరుఁ దగిన చారులం బాంబాల మహీధర సన్నిధికిఁ బనుప +వలయునని సిద్ధాంతీకరించె నంతక మున్న సమున్నత తేజోని రాజమానుండగు నింద్ర +సేనకుమారు నాకారలీలాని శేషం బశేషంబు నఖ్యాగి తేజనులవలనఁ గర్ణానందంబుగా +విని సీమంతినీకన్యయు దైవానుకూలంబున నమ్మహారాజనందనునియంద యమందా +నురాగంబు వహించె నట్టియెడ.. +వనమయూరము. అంతట పసరితము దురంత విరహాంత +స్వాంత బహు చిత్త జన సంతతిఁ గృతాంత +ప్ర్రాంతవనికాంతరని . రంతరలతాంతా +సంతశరకం తుజము +వంతము జైలం గెస్. +సీ. అతిజీర్న పర్ణనం హతులకున్నను మున్న, రమణీవియుక్త కార్యములు జాని +బహుపల్ల వాంకుర 4 పటలికన్నను మున్నం, దరుణి చిత్తములను ఉర్ణములువిడ భ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0067.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0067.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c1897b68dc7f98d296251bf9d54635d899261094 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0067.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +సములకొన్నను ముఫ్నై, క +నితిశిలింగులో ఉన్న కులకన్నమున్న, భామినీషణతో సములు సిని +ప్రక టిపిఐ సభాసుగ ప్రసవజాల, కెల్పితిహరించర్ణంలో ఉన్న మున్న +బాష్పవర్షలు .. పల్లె, వభినగంటిన మనం • సోసముకుం. +1600 +by L, 700 + +నమిత్తే మరింత పూ +S: +రమాల రూపొగలలు, పలువియాయ శ్రీ భీమ +931 +1900 +నంచి తారామలక్ష్మిని ఓ వ్యాపాపాయి, భూమి ఫరా, మాకు +సకలభువు వానంద 2. * +" +సీ. సలనియోగినీ 4 జనబృందముల జెంద, ములఁ గొంది వైపు పల్ ఎk ef F +సుభుజాలసముదయ • స్సు మరందర సపూర, మురిసఖ్యః పొగ . ముఖ ఘట +గతిజాని యతీజయా 4 స్థితమహోరితికీర్తి, కార్వతీదంద్రిక +మునిమానస జ్ఞాన +ఓ +N +..... +2 +314 +రాసు +巷 +' +మయ్య +గ అనండి +నీ పురు +నాకతములైన శమనది శ్రీ గౌతవాత, పోలిముల శీరమతియో స +నఖిలలుతుజాల సాతుంతుఁ డగుగసంతు, ఇంటి యున్నమ్మా +పీ. చండపనూనకో దండప తాపపా, వకభీ సుగూరు • పల్లిక అనుక +ముహూలం కణస + ముదితల తాంగనా, ప్రకటితాంబరం +మాధవస్వామిస | మానీక వసరమా, ధృతి నీలరత్నసం శతం AC +జాతీక మాజాత శ్రీ సౌభాగ్య నిర్దళా(రంభ), కృచుతో నా శ్రీ రము ఆనంతో +నఖిలదంపతిమానసా + న్యోవ్యనిబిడ, బంధకరణాభిలాష సం శ్రీ సన్న పది +భవరచిత నీలపట్టర శ్రీ జ్ఙువు లనంగ, భ్రమరసం లుదీర్ఘ సంభ్రమమాలజిస్టు. +సీ. విసృమర సమరేణు శ్రీ విసరకైతే వసు చేయ, బశమాజం భసిత లే శ్రీ పసమితి సంగే +రసలాల సాయత్త శ్రీ ధ సలకైతవముచే, బ్రకోటరు దాష మా + అక ఆ +కలకంఠకులకుహూ | కారకైతేవముచే, రమణీయశ్రరమం శ్రీ శ్రీ ము లో పనిగ +యాతీత కి ఫలయ వాతకై తవముచే, లలితః - సాయిచే లము లొసంగి +చైతనానికదేశిక శ్రీ చక్రవర్తి, వృద్ధతరులకు సతికృష్ణా శ్రీ వృద్ధి వెలయ +జగిదగి యట్టియొకనింత శాలువనెన్న దాశుపతదీడు యొసంగెవి కొరతను. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0069.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0069.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3e3d922125afe0b6cae856bd75566587e74e5bb9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0069.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +G L +సీమంతినీక ళ్యాణము, +నీ బాష్పంబు వర్షరూ శ్రీ పము నహిందు టెకాక, ఘటిక లన్నియునట్ల శ్రీ కాననయ్యే +శుభములన్నియు మహా శుభములేటయెకాక, యభిలాష సంతతులట్లయ యొ +గ్రీడలన్నియు విషా | కృతిరహించుటెకాక, ధైర్యంబు నటువంటి దామా కేని +వనజారిరుదులు దా 4 వంబులౌట యెకాక, పారిసాదములునట్టి పగిది నుండె +నోటిపగపూని దానినే జోకటి గూడి, కలికి చిత్తంబు మినులఁజ్ కారుపలు లేక +సతీనుదేవత ప్రాతిక శ్రీ ల్యంబునొంద, నన్నియును బ్రతికూలులు +చ. తరుణి యంమామ హేశ్వరునెదన్ నెలకొల్పెడు వేళ వారియ +ద్దతీసుకుటాంచలంలుల సుధాకరరేఖలు రెండు గూడి లే +త్పరమదయాసుధారసము । పైకొన నిండునటంచు నార్మీలోని +దరలతఁ గాంచురాకలకుఁ దాలఁగ లేమివసించు నేటికిన్. +هي +లగుటయు డా. + +సీ. మలయమారుతపాక కలన చేఁ జలయింప, సతి మేరు లతయాట సత్యమయ్యే +నిసకాకలఁ జెంది కందు సుందరి మొగం, బరవింద మాట య థార్థ మ చెయ్య +ఆలవ సంతుని చేత ఉనలయంగ నేలంతయు, త మజాతి యను మాట తథ్యముయ్య +గఖుల కై యలుగంగ 4నబలదంపక గంధి, యన్న ప్రసిద్ధి సిద్ధాంతమయ్యే +మదనంబలముతో పలుమాఱు నుచ్చరింపఁ, బణతి సౌందర్యలీల ని ప్పష్టమయ్య ల +బరులు గావించునపకృతుల్ పరమ పుణ్య, కరులకును భద కరములు గా కము.!.. +సీ. తెబ్బు లెచ్చటఁగన్న ఁ 4 బొలుపుమీఱ వితంద్ర, చంద్రా పములంచు లతో.. +నలు పెందుఁజూచినఁ) జబితాలికుల సమా, కులకో కిలములందుఁ గలఁకఁ గొండు +నెఱుపులెచ్చోటని వీక్షించినఁ బ్రఫుల్ల, పల్లవోత్కరమందుఁ బరిహరించుఁ +బచ్చలెచ్చట నేత్ర పథము చెందినను సం, చారకీరములంచు శ్రీ సంచలించుఁ +బద్మభవుకల్పితంబౌప్ర పంచ మెల్ల, మదనబలరూప మేయందు శ్రీ మదిఁడ లం చు +నెనయ నెడ లేనివిరహాబ్ధి 4 వీని దువేళఁ, బద్మలోచన యతిశయం భ్రాంతిఁ జెంది. +ఉ. ఆకలకంఠి యీకరణి - సంగజసా యక జాల బాధిత +వ్యాకుల చిత్త యయ్యును ని । రాకులతం శితికంఠ పాద సే +వాకలనంబు శీతకర పాద మహావ్రత రాజదర్యయుం +గైకొనియుండె నాక్మ నధి +అంత +కంబగు భక్తి భరంబుమీఱఁగన్. +. +మ. ఒకపద్మాకరశీరభూమి నొకలీ లో ద్యాన మధ్యంబునం +దొకచందో పలసౌధసీసు నొకరత్నోదగ్రపీఠంబు పై \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0070.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0070.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..69909f6e45396cab1d2d3594a6819c3796edc8d5 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0070.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +ద్వితీయాశ్వాసము. +నొక రాకానిశి వేళ యందు నొళకి శ్రీ రోచారణల్లాప +నౌక సంగీతక రానిరూఢి నొకరాగోద్యుక్తి వాటింపఁగన్. +గీ. ఎందురంతంతకును బల్ల శ్రీ వించు మోహ, మించుకయు నాపరాళుద్ధ శ్రీ మిచ్చు సేను +సుంచు తినమానసంబుభ అమించుగతి న, లంచుతతి నైందసేనిఁ దలంగుచుండి. +ను శశికాంతంబులరీతి సర్వవిరహి స్వాంతంబులుం నీఱు గాఁ +గృశపద్మాకరలక్ష్మీ వైఖరి వియోగి శ్రేణి భీతిల్ల ఁగా +దశది గ్యాపినియైన దర్పకయశో ధాశాద్ధ శీలీల +శశిబింబంబువీ తంద్ర దండి కమహా • పొందా కృతిన్ మీఱఁగన్. +కుందములందు నందముగఁ గ్రుమ్మరి ముమ్మరమైన కమ్మడా +విందిలకించు చెంకొవల విందులకుం గడు మెచ్చి యచ్చటం +జిందులంద్రొక్కి--(తొక్కి ) సర సీపరిశీలన మాచరించి యా +గంగ పుగొండ దెమ్మగలు గమ్మఁగ నుమ్మలికం బొనర్చుచున్. +గీ. తెఱకువిలుకాని బలుకాని కఱకు 1 టంబ, కములు తనయంగములు నురంగములు చేసి +మానధనమెల్ల హరియింప శిమగుడ లేక, మనసు గతుఁ బేకరిక మం / మందయాన. +శ్రీ. గుట్టు చెదరంగ ధైర్యంబు బట్టు వదల, బ్రీడతో గూడి మానంజు +డిపో +కాంతియునుఁ జెందమనసుని భారతి నొందఁ గాంతయింట్లను దుర్దళాక్రాంతయగుచు +V. 2జలయిం చు కైదువ దొర్క యలయించుం జెఱకుపింట సదరంటంగా +నలిగీతముఁ గలిగించఁగ, సంగీతము దాము. శుకపి శ్రీ కొలికరంబుల్. +గ్రక్కునఁగన్న చో విషముఁ గ్రక్కు సతిప్రకరంబు చందులో +రుక్కులో మేనికిన్ గడుఁజు +రక్కులు నిక్కముగాఁగ నక్కటా +TE- సమయ్యెఁ బందళరు . ఇక్క సమానత యెందు లేక యీ +చిక్కునకెల్ల నామనసు +జ. పువ్వుల దవ్వులం నిలంద +చిక్కు- సహాయఁక నేమిసేయుదున్. +భూరికరంబులు చేరఁబోయినతి +నువ్వపు ఛాయలారయ న శ్రీ మందదళంబులం నేను సోఁకినన్ +నవ్వులు గావు నానుడిని +నమ్మగ రాదిక నేమి సేయనో +యద్వలరాజు కాండములు సర్వల రాజు రుచి ప్రకాండముల్- +గీ. అనుచుఁబూర్ణేందువదన యా శ్రీ యదన మదన, శరములకుఁ జంద్రకరసముత్కర +1 టందగములు (మూలము ) 2 యధామూలము. +[ములకున్న \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0071.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0071.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fcc5951716eac6119a0ca570d215101db89bd434 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0071.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +65 +సీమంతినీక ళ్యాణము. +గరము పాటీర మారుతాం +కురములకును, గాక పెనుగాఁకతోడఁ జీ శ్రీ కాకున్ ంద.. +ఉ: వాడిన మోము తీరు బల వంత పుకంతుని వింత దాడి చే +నోడినయట్టిచీరమును శ్రీ నోరిమియున్నదిలేక వ్రీడతో +నాడిన డెంద మందమును శ్రీ సంగనకుం గననైన సంతలో +దోడీ సభీమణుల్" కలఁక తో వెఱఱలగందిన మాన సంబులన్. +A. అందఱురుగూడి యిదియేమి సుందరాంగి, చంద మొక వింతయైనదా 4 చందమామ +యల్లు నురుధల్లములుకాకఁ బెల్లుఁదల్ల, డిల్లుట నిజంబటంచు భీతిల్లిరంత. +C +సీ. జడిగొన్న పూఁడేనె చడిసిన లే మావి, చివురులు సెజ్జగా జే సెనొక తె +పెనుమంచునీటతోఁ గిన చల్వగల కల్వ, నిరులస్పయిని నిండు నెఱపెనొక తె +పుప్పొడి పచ్చక ప్పురముతోడను గూర్చి, తఱచుగా నామీఁదఁ బe పెనొక తె +సెలణాలనీటితో ఁ * గలిపిన పన్నీరు, పిల్లుడట్టఁగ నందుఁ జల్లెనొక తె +తళుకువెన్నెలలోఁ గల 4 వెళ్ళకుగులుకు, కలిగిజిగి సన్న వలివంపు వలువఁగట్టి +వలదువలదనఁ గెంగేలు బలిమిఁబట్టి, చెలువఁజైలు లైన పాన్పునఁ జేర్చెనొక తే. +సీ. సగణాలు కర్పూర సారంబుఁగలిపిన, మృదు చందనము మేన మెత్తి మెత్తి +కలువపూఁదే నెతో ఁ + గలసిన పన్నీరు, సారెసారెకుమీఁదఁ జల్లి చల్లి +సరసలామజ్ఞక సముదాయకృత తాళ, వృంతజాలములచే విసరివి భరి +సర్వ స్సమానీతజలజ నాళంబులు, వరహారలతలుగా శ్రీ వైచి వెచి +మఱియు బహుయత్న ములుపూని మానవతులు, చాలశైత్యోపచారముల్ సంఘటింప +సంతకంతకు మదన బాణానలమునఁ, గొంతమృదులాంగలత యతి క్లాంత యయ్యె. +సీ. మనసాంద్రగతి నలం శ్రీ దిన చందనపు గంధ, మూష్మయుక్తంబుగా అనండుక జొచ్చె +సెజ్జగా గూర్చిన చీపులన్ని యఁ జెడి, యతివిమర్దనతఁ జూ శ్రీ స్థితములయ్యె +నచితోపనీతంబు అయిన పంకజ నాళ, హారవల్లులు వెళ్లించి నట్లయుండే +హిమనాఃగలిపీసొం + దస్త్రములుగాఁ జిలికించి, నట్టిపన్నీరద్భ శ్యత వహిం చెలి +జలువ పనులెల్ల నీరీతి సలుపుచున్న, పతుల కరపల్లవంబుల బాయగలఁ గె +నసమళరపావక క్రాంత యైన యట్టి, సుందరీమణి తనుపల్లి శ్రీ సోఁకినంత, +వ. ఇవ్విధంబున, +చ. వనితకునంతనంత బల వంకపు పెట్టల మేన నెత్తుకో +న్నను జెలిక తెల్ల రతి శ్రీ నాయక సాయక తాపమంతయున్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0072.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0072.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..fca41b3fb89eff7e98538e2340e9592a8faabb9e --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0072.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +4 +ద్వితీయాశ్వాసము. +మన శిశిరోపచారముల మానుపఁబూనుటయెల్ల నెన్నఁగా +ససలము నాజ్యథొరఁ దెగ టార్పఁ దలంచు ప్రకారమయ్యెడిన్, +కళ. యిందుకుఁగర్త మరుండ, య్యిందు సురభి మంద పదను లీతినికిఁ జైలుల్ +సుందరినూరక యందఱుఁ, గుందిం చెదరనుచు మివులఁ +సుపితాత్మక టై +శ్రీ. ద్విజరాజమాళి పై దివిరి నిష్కారణం, బడిద మెత్తిన పాత +67 +కాత్ముఁడొకఁడు +తనసహోదరి ఇంటి మనతరశ్రయెల్లఁ గొని ప్రకాశమునొందు గ్రూరుఁడొకఁడు +విదిలేననప్రియ ద్విజరాజ పంచనా, క్రాంతగా ఁ జేసిన * ఖబుఁడొ కండు +మొదలనాపాద్యు నెదిరి శ్రీ సాంధులకప, కారంబు సేయు రు / శ్చారియుకఁడు +మదనకుము దాస్త మధు చూప మంద పనస, సంజ్ఞఁగలతీయు పరమదు ష్కర్మరతులు +భూకవిరహానలంబు చేఁ ఆ బోదువఁబడిన, సఖిభఁగలఁదుట రొకయింత సంశయంటే. +జ. తమజాతుఁడవై మన్మధ, దనుజాతు నిరీతి సలుపఁ దగు నే సతులసీ +దనుజాత మైన దొగము, తను ధారులవలఁచు నదియం దధ్యంబునుమీ. +సి. ఓపల(తా)పాళస శ్రీ క్షమ్మగు నీయశ్వ, (మఫు)రు "పమగు నీళ్ళ తాంగకంబు +భువనౌఘదరణని * స్ఫూర్తి నీదు పతాక, బహుళ జన్మగతి నీ సహదరుండు +మధుపాన సముడితో +4 న్మాదంబు నీ నారి, మనరజోయంతము నీ కార్ముకంబ +నియత వైషమ్య(మూ నిన్న సాయకంబులు, + నిన్న సాయకంబులు, పంచమాన్వితము నీ బంట్ల మ్యూరో +భావసంధన యిటువంటి 4 పరికరంబు, గుణసమగ్రంబుగా నేర్చి గూర్చుకొన్న +నీకు నీకుటిలాలకా" శ్రీ నీకములకు, వారి గానించు పనియేమి శ్రీ యబ్బరంబు. +. మదనయెద సోకినంత నీ • మమజతతుల, మతు వేఁదులు పుట్టించు చుదనములకు +నీకునొక పేరు గల్పించె నిఖిలదికల, వజ్రధీవు సేర్పు వర్ణనీ యంబు గా దె. +క. కాంతారచావుఁ డాతడు, కాంతా రాజం గలంజ +గాక మాటీ +సంతానములకు నేటికి, సంతాపము జే పెదవు న సంతా నీవున్. +. మత్రి) యోవసఁత పలు రూనులు మానుగఁ దానకీనడు +ర్వృత్తియెఱుంగ ళీకరణీ +స్వేదులుగాంచినఁ గాంచెంగా కయా +యుత్తమజాతి వృక్షముస | మున్నతి బూయక కాయకెంతయున్ +రెత్త యియంండి నీ గుణగ 4 రిష్టతి యెల్లనుఁజూటి చెప్పెజీ, +> . అత్యంత తాపస | మన్వితంబై రిక్త, సరసులతోడ క్రిస్మంబునిలిచె +వనవృత్తి యేప్రొద్దుఁ 4 గనికనులోల్లాస, నిరహితంబై వర్ష శ్రీ వేళయంండే \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0074.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0074.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9815d45bb398c9121e2cf6cf561a74ca587e6c25 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0074.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +యాదిగా మీఱుసీరీతు +" +ద్వితీయ శ్వాసము, +అరగిచూడు, +Dockxx +యండు గీసుకందుదురితం పుంగంబు కొండు, చండ వెందుల య శ్చర్య చర్మయా నె +చలువ పెదచల్లు కల్లని చ్చలువహించి, యా నినావు వేడిగ * ర్భాంతరమున +భవముదర సంభవుండైన శ్రీ సావకుండు, మాకునెఱిఁగి మనన్నాడు । మంద పదని, +ఉ. చందని కోటరాం తెరని కాంతములందు ని సంచరించి యా +యిఁదువతంసు హారములు శ్రీ హీన విషంబుల మీఱు కూరపుం +జంద సముఁద బుద్ధిబల సంయుతు లూహయొనర్చిరేనియన్ +మంద సమీర నిన్ను బలు . మారు మెసంగిన దోస సయ్యెడీస్, +మ. నులయవ్యాప్తి ఁ జెలంగి యీయీవిరహులం మద్దించుటేకాక య +మ్మలయవ్యాప్తి జెనీ విశేషభువనోన్మాదంబుఁ గావిఁపఁగాఁ +గల నింకమ్మలయానిలంబ మివులం గారుణ్య హైన్యంబుఁ +టెలియజాలిరే య్యేదర్థము మహా ధీమంతులౌ వారున్, +క. అనికాంతికంతక బలుఁ, దనపల్లికయందు ఇతను శ్రీ తెపభరమునం +జనితముగఁ జకితమృగ లో, చనలందఱుఁ గూడి యధిక చకితాత్మకలై, +ఉ. వేలుపులం గణం కొని ప్ర | వీణచే పతీయాదరింపు చు +ద్వేలదయావిలాసము. శ్రీ వేఁడిన యర్థము కెల్ల నియ్యం గాల +జాలుదురిం తెగాక మతి చాలక నిందయొనర్చి బాలకున్ +జాతీయ చాలఁగూర్చితిమి శ్రీ బాలునికిన్ మతిసేయఁగాఁదగున్. +" +గీ. ఆన తాఖిలజన తాఖ అర్థజాల, దాయకాయ రతిప్రాణ | దాయకాయ +ముఖ్యయోగిసమూహవి శ్రీ మోహసంతి, ధాయకాయ నమఃపంచ శ్రీ సాయకాయ. +సీ. ఇంద్రియంబుల నేల యేలఁజాలు వివర్ణ, మానచాంచల్యమా మానసంబు +మాధురీధుర నేలఁ శ్రీ మలయఁబర్వంగృహ్య, తారూఢిఁగన్న కాం ఠాకరంబు +నిరతమిందిరకు మం దిర మేలయగం ఁబంక, జాత స్వరూపత +ధర జగత్ప్రణమై పరఁగు నేల ప్రభంజ, నారూఢి ఁగల మంద +హృదయసంభవ నీపుట్టి 4 నిల్లునిల్లు, కాండమురధప కాండము +నున్నతి లభించకున్నా నీ వున్న చోటఁ, గన్నె భాగ్యంబు చిన్నెలీ +ఉ. గౌరిపయిం బురారికిన ఖండిత రాగ భరంబుఁ బూనె నీ +నేరుపు చూషఁగాఁగద జనించెన తాననుఁ డాప్రతాపవి +సరసిజంబు +మారుతంబు +కాక యున్న +కరణిఁగాక. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0079.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0079.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..51d7b63934855ace5792b00346ea7c81b74b12b3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0079.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము, +గీ, నలతనూభవుఁ డింద నే ఉనప్రభుండు, తనయుని వివాహకార్యయ ఉన్నఁజించి +మిత్రయుతుఁడై విచారించి చిత్రవర్మ, నృపతనయ సర్వ కన్యగా ఆ నిశ్చయించ. +ళ. చతురపురోహితద్విజుల • సమ్మతిపయుతులైన మంత్రులన్ +హితకరులైన బౌంధవము · హీపతులం బిలిపించి వారితో +సతిశయ కౌతుకామృతరసానుభ వంబును జిత్త వృత్తియు +న్నతిని వహింప నిట్లనియె నవ్యవికాసముభారవిందుఁడై- +సీ, అభిలదేశయాలనా శ్రీ ర్యావర్త దేశం బ, శేషకల్యాణల క్ష్మీ! పదంబు +రాజులం దె ల్లవి . రాజగుణాఢ్యుఁడౌ, చిత్రవర్మనృపాల శేఖరుండు +దీపిత దానప్ర తాపసాధుక్రియా, ర్జితమహోర్జితకీర్తి చేఁ జెలంగా +జామహీధవు పుత్రి శ్రీ సీమంతి శ్రీకన్య, ధన్యచారిక సౌం దగ్యధుర్య +అన్బుగీశాబనయన డం బ్రాంగదునకుఁ, బరీర మొనర్చుటకు మన పద్మ సీమ +దలఁపు జనియించెనియె యుక్త ౦బుగాఁగ, నెం చిన తినంతు అంగీక రించి +2. ఆదిగా వునం +m +మన్వితులగుదు +క. ఆర్యావర్త మునకుఁ జిని, కార్యవిదుర జిత్రవర్మ ఁ గనుఁగొని యేత +త్కార్యము ఘటీయిఁపఁగఁదగు, వార్యాలు మెచ్చఁగ్' ధీస +'ఛ. అని పయనఁబొనర్చ్ నృపుఁ డంపి: హరును కార్యసిద్ధినూ +చనకకు నాదిశంబులు ప్రసన్నమతి గనుఁగోందు వేడ్కతోఁ +జెనీచని కాంచిరగ్యమణి సౌధ మరీ చివి చిత్ర చిత్ర భా +!. +జనమగు చిత్రా వర్మన్నకు చంద్రుని వాసపురాధిరాజముస్. +జె. ఇట్లు గాంచి తదీయ సౌభాగ్యలక్ష్మీవి శేషంబులు వైచిత్రి ఘటింపంబని రాజగృహా +ద్వారంబు చెంత నిలిచి దౌవారికుల చేతం దసరాక నెఱింగించిన నతఁడు నిబ్బగంపు, +టబ్బురంబుతో సుబ్బు మనంబునం బెనం లోన వారి రావించి సత్కారపూర్వక ంబుగా +సుచితాసనంబుల నుండనియమించి యిట్లనియె. +శే. ఇంద్ర సేనుండు కుశలను శ్రీ మేతుఁడే త, దాత్మజుఁడు సౌఖ్యయుతుఁడే చం • +[త్రాంగదుఁడు +వారివారికి శుభ మని శ్రీ వారితంబై, యతని భూభాగమునకు నీ కామయం చె. +జె. ఆన్లైన వారును పనికాసముఖారవిందులై మృదులవచనరచనా చాతుర్యంబు చేత చతన్ని \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0080.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0080.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0b6ecc9afc6d91e4c05fb0eecd644dd4ab503b88 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0080.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +క. శుభమచ్చోనందఱికిని, శుభయుతుఁడైనట్టి నిన్ను జూచితిమిఁకనో +భు భ గుణరత్నాలంకృడ, శుభపాకంపదలభించు సుస్థిగిరీశిన్. +ఉ. నిర్చలునుం చుపొరధర శ్రీ శ్రీనంకావ్యకచిత్తమంత యంగ్ +మ్రుచ్చిలు వేల్పురాయని స మున్న శభక్తి భజించునీసము +ద్యచ్చరికంబు మాటికి గృ హాగరిలోటిప శంభ సేయంగా +మెచ్చినవాఁడు మానృపతి శ్రీ నేదుర తానక భాగ్యలీలకున్. +. +చ. ఆవిరళకీర్తి నైషధనృ సాగ్రణి నీ గుణరత్న జాలముల్ +చెవులకుఁజారుభూషణ వి శ్రీ శేషములై ప్రమదంబొనర్పఁగా +ఔవదనవద్యమూర్తియక | పంచశగప్రతిమాణరూపమై, +భవరమచేతిఁ గన్ను లకుఁ +చ. ఆవనిపలోక శేఖర య +ధవు కునిక్కమై యచల +వివిధజగన్ని కాయనుత +శివక రలీల మిక్కిలివి +బందువు సేయఁదలందు ఇప్పుడన్. +సండేగుణత్వము నీమునద్దరా +ధర్మతీయుం దగ్గు నివారలిద్దఱున్ +విశ్రుత వైఖరి మీఱఁ గూడినన్ +శేషగతి న్విలసిల్లుచుండెడిన్. +75 +ఓ. నీకు యోగ్యంబు పాంచాల నృపతి చెలిమి, యతనికర్షంబు నీదు సం ఖ్యంబు కలిసు +శబ్ద మర్థ స మేతమై చాల వెలయు, నగ్ధయోగంబుచే శబ్ద శ్రీ మలరుచుండు. +గీ. అతడుతనపుత్రుఁడైన చంద్రాంగదునకు, ఇర్హ క్యూను బెండ్లి సేయఁగఁ దలోపు +చేసి విూతో విచారంబు నేయుమను భుఁ, బనీచె నీ సన్నిధికి నన్ను +గీ. అతఁడు నీయంద చెలికార +నార్యవర్ణిత దరిత +వ ఆది పోనుం గాక. +మాచరించి, పంపె నీవును దస్మైతి +బార్ది వేంద్ర.. +వాటిలంగ +కార్యములకు, విమలమతి నిర్ణయంబుంగా జీవింపవలయు. +ఈ. అంగజవైరిపానముల శ్రీ యఁగుఁ జలింపనియట్టి గట్టి ప్రే +మం గలమిరలిద్దఱు స మానులు గావున నీకు మారిఁ జం +చాలించదుతోడఁ గూర్చిన స మసగుణంబుల నానుకూల్య నూ +సంగతి ఁ జంద్ర చంది కల సంగతితోఁ దులదూగ్రఁజు లెడీస్. +క. రూపమున సద్గుణమున న, వోపగతవయోవిలాస శ్రీ యోగంబున మీ +పాపకును నింద్ర సేనను, హీపాలకుమారమణికి నీ నీడగు ననమా. +ఉ. చక్కని రూపమొక్కటి ప్రసన్న గుణాన్ని తిలీల యెన్న గా +నొక్కటి యౌవనోదయము శ్రీ కొక్కటి చందక కాకిరీటి పై \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0084.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0084.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..adcd6f82fd55c32aee38999b60756a9b9ad4e365 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0084.txt" @@ -0,0 +1,45 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +" +ప +79 +J +ఉత్సారు కులచెకి!- హరుల నిక్కి - 4 ఘంధం చెక్కి భ +వనరుల సేక కోటీ సంఖ్య వాప వెంట నఁటికా +పురవధూకదంబక Cబు శ్రీ పూలజట్లుఁ జల్లంగా +భర లెనవ్వినా హయాత్ర ధరణి చేత యిత్రతికొ.. +సీ. పట్టకుఁడి కొన్ని పొండుంఛ ఫముల్", కటివీఁకటి నిందం +వీరకు:డి కొన్ని + వింజామరలు వాధ్య, అన్న +" +38 +సినిమ్మా కొని' +మరియ +5&. +మరలింపుఁడీ కొన్ని కరుల సౌంద్రీకృతా, విజరు శ్రీయ +నూటు సేయుఁడి కొన్ని మరిక అలంకృతుల్", తేలికెనవనం మా మల్లెల్లో +నందుఁ గందు కినిచయంబు శ్రీ లాడబాడ, గురాని కార్యాలయరివిల్ +నింద్ర సేనవసుంధరా ధీరతనయ పరిణమాలాక ప్రకతి త్వర గాంచి, +కె. బిరురు టెక్కెముల గ్రిక్కిరిసి ముక్కలణాలు, రాలునో యంచుసలం భీమముఁ గాంచి +పుణ్యాంగ నాగీతములచేత నిల నికాయ, మంచునో ఫణియంచు +డి. +1 +Q... +బహు భారయొక చోటఁ బరఁగ భూత లి మెల్ల, నొరగునో మిని +సమితవాద్యముల నా శాంతదఁతిశ్రేణి, కలఁగునో యందుఁల +వంది బృందంబునుతిని రావంబుచేశ, సబ్దభవు చిత్త మనగునో +మరిఁ దలంచి +మాహాసేసి +- మువహించి +యంచు సంచు +.. శ్రీ కరచరిత్రుఁడగునింద్ర సేవపుత్రు, పరిణయోత్సవమున కేఁగు శ్రీ బహబభనంబు. +. ధరరబంచింతయే తఱుచుండినంద, తొడిచింది దిశలయం | ఏడ రింగా* +శ్రీ +రవిదీ పులిన్ని యే రాజేంద ని జన, హీరప్రభావితుల్లో నిం•lk* +మలయానిలున కింత భమిువయేయే చెలువల, వేద వానిలఁలతో ( శ్రీ గది (Ta +గగనమింక వినీల శ్రీ కాంతియే కరిగండ, దండ విచ్ఛవులతో గోపిని రాళ్లు +యనుచు నన్యోన్యమును నాడు కొనుచుంగుడు, సబ్బురపుతీన లాగ్మలో +లాగ్మలో సబ్బుమాబ్ +రాజనందను పరిణయా రంభమునకు, నడఛ గణితంపరానీ మా సభర ణంబు. +వ. ఇట్లు పురందరు చందంబున నమందంచిన వైభవంబున నీద్ర ప్రేమంటను దామను +జనిచని యార్యావర్త దేశం ప్రవేశించి తదీయ రాజధాని సమీపంబునకు వచ్చిన న +వ్వృత్తాంతంబునిని చిత్రవర్మ నిర్మ వ్యారం బైన యామోదంబువహించి తానన దన +1 హిప్రభా (మూలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0087.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0087.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9571314971107402648b3a6846010a9dc3103b9a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0087.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +82 +సీమం జనీక ళ్యాణము, +f +ఆ.వె. విడిథియిళ్ల కరగవ్వేటి నెయ్యంబు, దొరల ననిపి వారి కోరల జిల్ల +సత్కరించి యధిక సమ్మదమాత్మను, ప్పొంగ నిజనివాస ముసువచ్చి, +శ. అభ్యంతరాస్థానాసనాశీనుండై నిజపురోహితులం బిలిపించి యిట్లనియ- +ఉ. ఎంత విలంబమున్నదిశ సిప్సీకమైన ముహూర్త వేళ మీ +రెంతయు జాగరూకతన హించి శుభోచితికృళ్యమెల్ల ని +శ్చింతముగా నొనర్చుటకు నమె యానతియిండు కేముషీ +మంతులు నిల్చి నాయనద మంత్రులు మీకడ వెంద జీనియున్. +గీ. ఆనపుఁడాలస్యమింక లే +దవనినాథ, యజ్ఞముఖ మంగళస్నాన మాచరించ +వలతో వేడాయుశుభముహూర్తావసరము, నెల్ల పనులుసుము న్నె యాములయ్య +1. అనుడు నృపురం జాన శ్రీ యంతఃపురమునకుఁ, జనీ ప్రమోద వతుల సతులఁ గాంచి' +. లీకి మంగళాభి షేకంబుఁ గావింప, నాజ్ఞయిడిన సంభ) మాధ్యలగుచు, +5. జననాధాగ్రణి యింతులందఱు మహ త్సాహంబుమాఱంగ వ +వ్వని రత్నముఁ గాంచి రత్న యతసౌవర్ణాగ్యపీఠోత్తమం +బునకం దెచ్చిన నాన చేయవతీయై పూబోడి గూర్చెండెఁ గాం +చన శైలో పరిభాగకీలితలతా సామ్యరబు రమ్యంబుగన్. +ఆమనియూర్పు లుప్పుతల గొల్పు పుఁ గొనంగుడున్ వడంక నే +మ్మోము చెమర్ప మోముపయి శ్రీ ముక్కెరముత్తెము చిందు దొక్క ము +కామణిహారవల్లిక న్ దని గురిఁ గొంచుఁ ఔనంగులాడ CR C +గామినియోరు నేరుపునఁ గన్నియకుల వలయంటె నత్తెటిన్. +ళ. విడివడి బాహుమూల రుచి • విభ్రమముల్ సునుదకు, లీనంగా +నారుగక రత్నకంకణగ +బడఁతుకయోరు సౌరభవి +గడు నిపుణత్వ మొప్ప జల +ణోజ్వలరావము లేవనితఁగాళ్ల +శ్రీ భాసురనిర్మల సీరధార చే +కాంబోనరిం చెను జంచలాక్షి కీస్". +1. నన్న వలిపంబుచే నొక్క & సక్రియ చాన, మేనితడియెతుటకు నుపమాన మమీ +మిసిమి వెన్నెలత్రొక్కారు ఆ మెఱపుఁజేరి, లీలనొకనాడు జేయఁణాలింగనంబు +తరుణీయొకర్తూ క్రొత్త జిగి ధాగధగద్ధగఁ బాల సంద్ర స్ధుం +కరఁగల నవ్వు నవ్వులువఁ దాలఁగ నిచ్చెనృగాయతాషికిన్ +నే యమృతంపుజిడ్డుపయిఁ జెన్నలరం జనియించినప్పుడే +స్వధరియించె దానదియె చేకొనియెన్' గలకంతీయ తల్లికా. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0088.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0088.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..e4a2617e6166ebc79e2516edbe93f098be60a405 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0088.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +తృతీయాశ్వాసము, +83 +8. పడతియొక్క తె దగ నగు పట్టు దీవి, యిచ్చిన ధరించి యలరె బూర్ణేందువదన +పాలసంద్రకు మీఁగడ పిధరించి, జననమంచిన సిడితోటి సాటియనఁగ. +8. కురులు తడియాక్సి గొప్పఁగాఁడిగొప్పుముడిచి, కలికోజినింపుగల చంపకమాలదండం +జుట్టెనొకఋతి మొగుల పై జుట్టికొన్న, చందలాపల్లి నదియుల్ల సంబులాడ. +రూ. తీరమరంగముణ్ణియదు | దిద్దిన పాపు క్రొత్తము త్తేపం +జేరొక యింతికూర్చెదను ఁ శ్రీ జెంతలఁజీర నీనిరాజు నే +చేరిన వారు మీరనుదుఁ జీఁకటి పెరిని మింగునట్టి యా +కారలగాలు ణాలు నము శ్రీ దారతఁకీ కొనఁ దాల్చి సత్త టిన్. +17 +జ. పంశజపతి పేరును బెదలియోరు వినశ్న రన్నితా +టంకయుగఁఱుఁ గూర్చెను హు ఓ టాహుటిచేతను ముజ్జగంబు ని +శృరికతఁ గెల్వఁబోపు ఒక సారికి నిట్టిరథాంగయుగ్మ మే +కొంకక కూర్చి కొమ్మనుచుఁ +గీ. మంజువాణీవిలోచన +తరుణజన భైర్యనిభు లెల్లఁ +ఉ. విత్తరికాని మోని నౌక +గూరిమితో మతిఁ దెల్పువైఖరిన్. +ఖంజనముల, వంజనము దీర్చె నౌకదళ త్కవిజనయన +ద్రవ్వు మదను, మరియ నీరాజనంబుగా నవధరించే +బింబఫలాధర యాదరంబుతో +లడున హత్తుకొల్పి మీవు శ్రీ అన్మదిలోపలఁ జిన్న వోయె న +త్యుత్త మపద్మ రాగరుచి 4 లోని కలహింపబాలు పూర్వపుం +వృత్తికి మాయి చేసి కడు శ్రీ పెయింలిపితి నటరు ఇందు నున్. +చ, ముదితకుఁ జక్కనొక్క చెలి ముక్కెరము త్రిమునిమాపర్చి చూచి కాం +సిదియని మాని నేడొకటి అయింపురచయింపఁగూర్చి యిట్లకా +నడియుఁదలంచి చిక్కువడ +సంతటిలో పనివ్వు చాలకుం +బెదవిచలించి సంశయని శ్రీ భేదముపర్చినఁ గూర్చెఁక్కగన్. +గీ. కొంత కొకయింతికూర్చిన+కంఠ నరము, ముక్తియము లెంరియు మనోజ్ఞ వృత్తిఁ గాంచే +కంఠకంబపు కమనీయ శ్రీ గర్భసీమ, నప్పు డుదయించి కనుపట్టి 4 నట్టితి. +శ. ప్రియ నఖితారహారములు • బింబఫలాధరకం బయోధర +ద్వయమున సంఘటింప నవి తద్దయుమ్మీల సు మీరుకుట పం +R \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0090.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0090.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..93c237b8baa7fb81b8a3877d68b8e944b9000923 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0090.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +తృతీయాశ్వాసము. +ఈ... +P +とう +గురువిందనిడుమో ఓ క్కరతోరణచ్ఛాయ, కౌతవకుండ మా శ్రీ కాంతి నెఱప +శ్రీ +నవ్యరుచిమీఱు మంగళ ద్రవ్యములకు, సంతతిఘటింపఁ జాలు క ల్యాణమంట +పాగ్రమున వైదిక క్రియా భాగవతుల, సతుల విలపిట్లున్పపఫురో హితులునిలిచి. +క. అయితమయ్యె న శేషము, నీయెడ శుభలగ్న మువదు . నెడ లేది దె భూ +నాయక కణ్యావరునిశు, భాయతి వెలయంగఁ బిల్వ సంపుమటన్నణ్. +వ. చిత్రవర్మ నిర్మలానందంబునం బోదలు జిందంబున నింద్ర సేనుని చూనునిఁ బిల్చుటకు +నుచితపుంత్రులం బనిచిన సంతమున్న కృతిమంగళ స్నానుండును ధృక్షశానాలం +కారుండును వెనచంద్రాంగదుం డప్పుడు. +శ. జనకుఁడొక లేచి తానొక, కనకరథాంగంబు వెక్కి +ఘనతర వాద్య +ధ్వనులుస్ పందిజన స్తుతి, నినదంబులు సకలదిళలు శ్రీ నిండుచుఁబగ్వన్. +శ. పురవీధివచ్చె సౌధో, సరికాంతానికి హృదయ +పద్మము లెల్లన్ +మరుని యనివార్యకార్ముక, శరధారారూపవర్ష సంగతి వెలయన్. +సీ. సురటిపూ నినయట్టి సుదతిపై గన్నెత్తి, గావించి ఫులని ముల్ శ్రీ గొప్పి నొక తె +యగరుధూపమమర్చు . మగువపై నలిగిప, స్వేద (దాహమ) సహ్న శ్రీవించెనొకతె +బరసో దయమీపడించి యా, శ్చర్యమాచ్ఛాదింపఁ జాలెనొక +పవనాంకురంబుల పైనీగ్య నిరయించి, తనయంగ భలవఁబు బాంచెనో "k F +మరుఁడు నాయాయి చెయ్యులు + మరుడు సేయు, వికృతులకు నెల్ల మాటుగా వించీర +[పుడు +నలునిపౌత్రుగాత్ర సౌందర్యలీలఁ, గాంధీప్రాసాదములనున్న కజముఖులు. +సీ. పలుతోరణంపుకం పుల పరంపరగల్లు, సొంపు చేఁ గెమోని కొంపు డాన్సి +బహుశాతకుంభీకుం। భముల జృంభణముచేఁ, గురకుంభయుగళంబు కొమరు దెల్పి +నీలంపుటరుగుల 4 నిడువరాయలచేతఁ, గద భారతాకద శ్యంబు జిల్సి +మేలిమి బంగారు మేడల బెళుకు చే, మెఱుఁగులీ నిడు మేని మిసిమి గాలిసి +యపుడు పియదూతిరీతిన అయ్యనని నాథ, తనయం సౌందర్య రేఖయంగయును దెలిపి +నగరి నగరిపు వైభవ్యౌన్నత్యశీలఁ గన్ననృపనూరి 'డెందంబు • గర్వగఁజేసి. +పుణ్యాంగనాదత్త భూరినీ రాజన, ప్రభలుఁ గుండలమణి ప్రధలుగలయ +సౌథాంగ నాజవాం • జలికీచ సుమరాజు, వరనూకి కరాజి • నెలకు కొనుగో +గాయనజంగీత కారుల నాదంబు, చక్ర వాదంబును సంఘటిస +సుర్వీసురోదితా ! శీర్వాద వాదంబు, హేషిత రావంబు • నెనయు దుండఁ +సీ. +1 (స్వేద హ నుసున్న) మూలము. +... +24 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0091.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0091.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d22e45f192a8f86821c72f18fe90aaf7f62b7825 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0091.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +IE G +బుష్పీత్ ' ద్యానవన వీథిఁ బోలునవ్వు, సంతుఁడునుబోలె ధారుణీ కాంతతనయు। +డపుకు పురరాజవీధియం దరిగియరీ, జనవరేణ్యుని మొగసాల చక్కనునిచి. +క. తేరుడిగి యుచితమగు పరి, వారముతో గూడి బంధు వర్గ చహితుఁడై +రాజగృహమ నేక, ద్వారంబులుఁ గడచిదని యుదారతనంతన్. +శ్రీ. ప్రధలుగనుపట్టి ప్రత్యూష భాష్కరుండు, పూర్వహరిదంతమును బోలె బుధజనాన +శాంబుజము లుల్ల పిల్ల ఁగ ళ్యాణమంట, పహుఁబ్రవేశించె వద్ద రాశి పాలనుతుఁడు, +శ్రీ. వరునిఁ గాంచి వసుంధరా శ్రీ వరపురోహి, తాగ్రగణ్యుండు మణికి తా రవీఠి +యందుఁ గూర్చుండ నియమించి తయంత సృపతి, కన్యఁదోస్తేరంబం పెను గౌతుకమున +ఉ. అంతట వృద్ధ పుణ్యవని శ్రీ తావళి పల్లవ పూర్ణకుంభముల్ +సంతపమొప్పఁబూని పర +పంబగుమంగళగీతలీల ది +కాంతములందుఁజవ్వ వనజాయత లోచనఁ దోడి తెచ్చిర +త్యంతనవీకృతోత్సవస À మాశ్రయమైన వివాహవేదికిన్ . +గీ. కుముదమిత్రుండు రాకయుఁ గూడినపుడు, చెలువు వహియించు నంబరు . తలము షో: +వరవధూరత్నములు గూడ శ్రీ వరవిలాప మంజిమముపూనెఁ గల్యాణ మంటపంబు, +గీ. అమృతకరబింబ ముదయశ్ళై లాగ్రనీరు, రోహిణీ పరియుతముగ నాకో పాణంబు +సేయుగతి రాజమాతి నే చ్చెలియుఁదాను, "ర్హరత్నా సనాధ్యాసి యెనయంటే +శ. భూదేవాగ్రణీ యచ్చట, వేడోడికరీతి జాత వేసునిలిషి హ +వ్యాధికములుఁ దనినండిన, యాదేవుఁడు సాక్షి గాఁగ శ్రీ వర సరణిచేస్. +వ. వైవాహిక తంత్రంబు నడుపనుపశ్రమించి నప్పుడు. +ళా. ధన్యోత్తంసము చిత్రవర్మ మనుజా +ట, న్యా నాయక పూజ నాధిక సుధీ +జన్యోదంచితకీర్తి శాలియగు సాం +గన్యాదానముఁజేసె సంచితమనః +ధ్యక్షుండు శైలాధిరా +గణ్యుండు సౌశీల్య సౌ +చాలాధిరాట్సూతికిస్ +కౌతూహలం బొప్పగన్. +శ్రీ. ఆవవిసురు నాజ్ఞ (బూని చంద్రాంగదండు, కృపకుమారిక సీమంతి ఆ నీవధూ టి +కరముగ్రహియించినపుడు శ్రీ కరముగాఁగం, గరము గ్రహియిం చెమరుఁ డార + +చ. కిసలయ హేతి చేతియతి భిన్న త నెన్న నే తెల్పు వైఖరిన్ +లయకల్పన చెలి శ్రీ కేలు గ్రహించే కృపాలసూతి యా \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0092.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0092.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..3d83c68333bd4ca07e091335b2eb84ffbd1242d7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0092.txt" @@ -0,0 +1,47 @@ +బీపరుహాపాణియున్ మను +ఘనముపూ నె మ్మ సలి +ఉ. క్షోణినురుండు దెల్ప నృప +ర్యాణగుణాప్తి చే నలరు +ల్యాణ గుణంబుఁ గూర్చ మది +బోణీపి యోపలబ్ధము ల +జీ. బాలికమాళీ పై విభుడు +కాశియినన్ దవీయదర హా +సంఘం రం దెబ్పరు +సంగు ళి సంగతి సర +మాకుండుమున్ను నా పక +సంగ నకంఠ మానిన్' నవీ : F +సబ్బుగ వుస్ మదంబుఁ గాంచి బ +పూర్వవిలాసక సమగ్రముల్. +భర్త శిరంబునఁ గంబుకంతి ము +సలసమ్మ ఖడంద చంద్రికా +శ్రీలకరంగ వానియోవఁ శ్రీ టైం ఊసంగముంబం చుడ ము +కాళేముంటే భానసము • దాకతిమాశా +.. * +యం బా +3: +చ. మదనని శోధిమూర్తి ముం మాకతి' సేవ్యుండవ సంస్థ నీకు న +చ్ముదను ॥తాపమూరిలోని • మాటికి జాం చదవించుటిలో +పదయతఁబూనుమంచు శి సారుల బ్రార్థన సేయు వైఖరిన +సుదతియునద్ధం "రమణ + సూనుఁడుఁ తీర్చిరి హోనుకృణ్యమునో. +గీ. స్వాతిసంయుక్తుఁజైన తం సాగరోచి, భగగత మేడశిరి చుట్టుఁ దిరిగినట్లు +అభినవవధూ సహాయండై యానృపాల, అనియంతొసరించి వనలకు ది +. ఉర్వీలోక సుపర్వులంతట సవీ 4 నోల్లాసముల్" మీటఁగా +సర్వీ నాథకుమారశేఖరున క యుణ్యత్ఫుల్ల కణజాక్షి కిన్ +సర్వాఖర్వశుభప దానచతురాం సగ్వేద సూకోరితా +శీర్వాదంబులోనర్చి రగ్యఫలసం శ్రీ సిద్ధిన్వికోటింపఁగణ. +శ్రీ. మంగళ సంగీత మధుర వాదము పాణి, వలయంత్రముతో +బకటదోర్మూలప్రభోధాగధగ్యంబ, కనకపాత్రద్యుతు +రమణీయతాటంక రత్నకాలికులు దీప, విపుల ప్రభావరుణ్ +నవ మందహాసకం శ్రీ దళవిలాపములు ము, శ్యేలముగ్గులనిస్టు +ม +గలయఁబగ్య ¢ +గ్రందు కొనఁగ +వియ్యమంద +సద్గతింపఁ +బ్రధిరజయమంగ కొదిశ శ్రీ ప్రైముల మెరియ, నభినవవివాహలక్ష్మిచే నలఈ దున్న +రాజసుతునకు వికచనీ రోజముఖికి, రాజము ఖులిచ్చిరవుడు నీ శ్రీ 'రాజనములో +ఉ, రాజు మారవలి కుడు +భోజనమిచ్చుచో మదిఁ గ +రాజముణుల్" కమనీయలీలనీ +రంచుమనోఠానిఁ చెట్టకున్నా ని +67 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0093.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0093.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..14184dadc4f3698f7c77e83164d117ad36c1ae92 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0093.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +89 - +సీమంతినీక ళ్యాణము, +! భాడితగల్ల పాళికలఁ బైకొను మర్మజలంబు 1 డభ్రవో +రాజికభూషణాగమణి రాజులు గీతిఁ గరంగకుండినన్. +5. ఈకరణింగరణీయంబులైన వైవాహికాచారవి శేషంబులుగా వైదిక క్రియాసమాహితు +లైన పురోహితులు జరిగింపనవ్వధూవరులు వృద్ధపుణ్యాంగనానికరంబులకు నానా +ర్య ప్రముఖ మహీసుక వర్గంబులకు మొక్కి సుఖంబుండిరంత. +గీ. ఇంద్రసేనవసుంధరా ధీశ్వరుండుఁ, జీత్రవర్మక్షేమానాథ • శేఖరుండు +గోరినకోలందులకుమీఱు • భూరిధనము, లర్థులకు నిచ్చిరమిత యశోద్ధులగుచు, +ఉ. వియ్యములిద్దఱు: గలసి & విస్పుటకాంచన రాజు లెంతయున్ +నెయ్యముమీఱ నియ్య ఁగవ నీపక కోటికి మేరుభూధరం +బెయ్యెడనిచ్చునో యనుకు శ్రీ నేప్పుడు నిద్దుర పూనకుండఁగా +నయ్యిమ కాళి కెల్ల నది యిజ్బెసమయ్యెను నాఁటినుండియున్. +3 +సీ. బలిదాపవిన్నవా | క్వాథకంబునఁజేసి, కవియొక్క రుం డర్టీ గాక మా నే +సప్రకాశుండన్న యతిలజ్ఞచే నొక్క, బుధుఁడు యాచనవృత్తి ( బూనఁడయ్యె +దనకళంక పుశంక జనియించి యొకకళా, ధరుఁడు వెంపఁగననా +బక్షపాతినటం ఈ భావించి యొక మహా, ద్విజవర్యుఁడడుగంగ +దరము చేసిక +వురఁ డయ్యెఁ +కవివరించి చూడ నీ శ్రీ లోక సమితి, దనయ క న్యావివాహ సం శ్రీ జనిత హృదయ +కౌతుకముఁ గన్న వియ్యముల్ గలిసియించ్చు, భూరిధనరాశులందని వారుఁగల దే! +మ. అనవద్యోన్నతిఁ జీత నర్మమనుజేంద్రా గ్రేసమయం డంతటన్ +వినయో దంచితవర్త నుండను మహా శ్రీ విఖ్యాతి దిగ్భ్రాంతగా +- +మినియై పర్వ సుపర్వతాడ్విభవుఁడై మృష్టాన్న పొనాదులన్ +దనియంజేసి న శేషబంధుజననా నా మానవశ్రేణులన్, +ఉ. వేడుక నింద్ర సేనప్పధి 4 వీపతి యమ్మతు నాఁడు నెయ్యఫున్ +2 గోడలినిన్ గుమారమణిఁ గూరిమిఁటోడ్కోనిపోఁగణంగ +ప్రౌడ సమానరూపనుచు . భల్లుని వల్లునిఁగన్యకామణిన్ +వీడఁగలేకయొయ్యఁదన శ్రీ వియ్యముతో వినయావనముఁడైః +శ్రీ. చేరిమనవిగఁబలికి యాచిత్రవర్మ, వరద న ఆ నవ్వధూవరులనిలిపి +యంద సేనవసుంధరా ధీశ చంద్రుఁ డాత్మపురమున కరుగంగ ననుమతించే +I యధామూలము. 2 గొనింగుమార (మూలను) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0094.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0094.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..493647f1658bd45e10335bce9e29a1ee52fb7dbc --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0094.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +E +తృతీయ శ్వాసము, +క్ష. వారవీరికి సరిగిన ఆ వస్తు సమితి, సకలనన గేహములఁ బట్టఁ +వినువారికినిచ్చిన 4 విత్తదయము, నేరకశతంబు లా కంగఁ +జాలదయ్య +జూలదయ్యె. +89 +- ఇవ్విధంబున నికరేతర వితీర్ణ పాత్ర పాత్ర భావంబుల రంజిల్లిరప్పుడ కదలిచనియెడి | న +భ్రు తఁదనయ ఉసీమంతినీజనం పసరివాడండి య సేక దూరంబని చిన సంభ్రమపతి +ఇంధంబుచే సౌవార్షంబు ప్రకటించి తదనుజ్ఞాతుండై నిజపురంబునకు వచ్చి తేదీయగుణ +కథాప్రస్తారంబుఁ గొంకజాక్షుఁబుర్చు చుండెనంటే. +జల్లనయ్యం +ఏ. సఫల నియోగినీ శ్రీ విశ్వాసశములట్ల, నీ వలంతంతకు నిడుదలయ్యె +నభిసారికాంక్షా ! యాంతరంగములట్ల, సక ళ లంతింటిని +ఓం పాట్చన ఈ సముదాయముల యట్ల, ఘూకంబు లంకంతఁ గుతుకమం +ఉపశమనసస్త్ర * తాపదఖరులట్ల, శిఖకీల అంతంతఁ జైలు వుచూ పె +మనువుఁజిస్కతకుణకం పతులపట్ల, ముత్సం శ్రేణు అంతంత నుల్లసిల్లె +బమ్మె నీ సాణబంధుడు పశ్చిమంబు, శిఖరి చింతు నంతంతఁ జేరునపుకు. +కె. భానుఁడంతంతకుఁగవోష్ణ భానుఁడైనఁ, గోక హృదయంబులరితో వ +జలజ సంధవ నాముఁడా చతురశిల్పి, రెంటికిని సూత్ర మేమి ని +3 +గుణముఁ గాంచా +ర్మించినాఁడో +శ్రీ. తనదు హంసర్వమెంత మును సశ్యముగా (గ, నరుణపాద ములవి స్ఫురణంగాం చెల్లి +దనవారి నామన శ్రీర్తన యధార్థముగాఁగఁ, గమలాధికామోద కారియయ్యె +ద నయినవి ఖ్యాతి । కధ్యరీతి వహింపఁ, గువలయానందకృ ద్గుణమువూ నెఁ +ధనలోకలోచన శ్రీ త్వము నిజంబయియుండ, బహుళ లోకాలోక పాత్రమయ్యేం +దనరు మితాభిధానము శ్రీర్ధంబుపూన, గానరాగాత్ముఁడగుచుఁబ్ర శ్రీ కాళ్ళ మంది +యవనగిరి చెంత కరుగున శ్రీ య్యవసరమునఁ, ధరణి చారిత్రములు విచిత్రంబులయ్యె. +. గళితవసుఁడయ్యెనుబరా కలవమాని, పద్మినీకాంతయోగంబు పరిహరించి +యచ్యుతా భేరమాత్మయం శ్రీ దవధరించి, యవ్య దేశంబునకు హనుంతి తరిగెనపుడు, +1. ఉండి చక్రంబులకు గూర్చె నర్సేకంబు, చనియుఁగవలయసమ్మోద జనకుఁడయ్యె +వసుధ ఇప్పుడు మిశ్రభావంబుఁ గాంచి, తనరు నినుపకు నొక వింత దారిగలదె. +గీ. ఆశ లెల్ల సదృశ్యంబు లయ్యె పప్పు, డంగు వివిధవిచారంబు లట్లపోయె +నవియు నివియు వియోగిజ శ్రీశాంతరంగ, సంగతి వహించే నెమ్మో విశంక గాఁగు +శ్రీ ఒక థ క్కి ఁబ్రత్యగ్ర వికళహల్లకదళ, ప్రకరంబులందు ని భసును చూపి +యొక చోట నర్తకీ నికరవేసారుణ, చేలాంచల స్త్రీలఁ జెలిమి చేసి +శ్రీ +12 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0095.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0095.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..0a421109d277f88a040997a9302d8a4df9867a72 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0095.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +సీమంతినీక ళ్యాణము. +యొక చాయఁగృత1 చాయ ముచితోంచితపాన, అతిజాతం పాద శ్రీ వితతి గూట +యొక కేవ నభిసారి శ్రీ కోదారశృంగార, కాశ్మీరసారంబుఁ గౌగలింది. +యొక్క యెడ విఫణిమణి పక్కలాప, దీపికా రూపములలోన సంఘ మూడి +యఖిలదిగ్భాగములు దాన యాక్రమించె, సాంధ్యరాగం నిస్ప౦ద్ర సాంద్రతీతి. +సీ. ఒక పుష్కరముకాంతి వికలనూటయ కాక, మఱియొక్క, టీ నిఃనట్టి న హిపం దాల్చే +సౌక పతంగవిహార శ్రీ ముడివోవుటయే కాక, వేతోక్కటి రూ నట్టి విధ మేపూ ర +నొక శార్వరవి కార * ముద్దమించుటె కాక, యితరంబు నేత దా ఒకృతియుందా +నొకవిషమాంబకుం శ్రీ డొగి నటించు టె కాక, యవ్యవృత్తియు పట్టి లంగె +నిటు సహాయంబు లన్నియు సేకకార్య, కారురైయుండ వాళ్చర్యశ్రీ కథముగాక్ష +చర్చ సేయి సమానాఖ్య సతులమతులాఁ, గలఁక పుట్టిందా రజనీముఖ లింకులు. +శా, సంతోషం బభిసారికావిలితికింజారపజా సేకదు + +శ్చింతానోదకరంబు చోరనికర శ్రేయంబు ఘూకావశీ +స్వాంతాత్యంత విలాసకారి నిఖిలా • శాభేదనిర్భేదనం +బరితం సంతనువంబు మీఱ జనలో 4 కాలోక భీమాకృతిన్. +ין +ముచేసి +నీ. చిరజీవులయ్యెఁ శిబక్షికులంబు లెల్ల శ్రీ, కాంతరనువులైరి కాంతి ఆయో +బహుళరత్నములెల్ల శ్రీ మహిమసారములయ్యె, వద్రులన్ని యునునీ నీ మ్యా +గురుభద్రకరులయ్యె శ్రీ గోవులెల్లను హో, త్కరము లెల్లను దారధి సకల +జగతిజనులూ హ సేయంగ +జార చోరాభిసారికా +× +X +సకలవస్తూ, సమితి కొక్కొక వింత జ్ఞ +సౌఖ్యకరమే, కాకతిమిరంబు సక +X +సే. చంద్రికల్ పదరించు చందమామకె కాని, మామ కేళి +హరిదిక్కు లెఱిఁగించు శ్రీ హరిమందికి కాని, మఱఁదికేవున్ +సిరిచిన్నె గైకొన్న సిరియన్నతే కాని, యన్న కేనలుకని 7, +నిజరు చుల్ గల యామి శ్రీ నీభర్తకే కాని, భర్త +కేనలుక నో ప +యను చుఁబ్రియదూతికలతో డ నాఁడుకొనుచు, ననుచితంబైన పనులు (K + కొనుకు + +[ధరణి +దరళితములైనమతులతోఁ దరుణజార, సతులు దేలిరినివిధోస పతులరతుల. +1 యధామూలము- 2. ప్రక్షిప్తమం. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0097.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0097.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ca0893b71232cdfe21a43c30edd54c71817da23a --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0097.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +2 +సీమంతినీక ళ్యాణము. +ఉ. అంతకమున్న పుణ్యసతు +లర్హ ముహూర్తము నిశ్చయించి +గంతుని కేళి ఁగూర్చుటకుఁ +వా +మంత్రిని నైషధాన్వయకు మాగశిఖామణిశయ్య నొయ్యనం +గౌతుక మంది యలంకరించి ఈ +త్యంతము వింతరీతి మృదు లాంబరమాల్యవిభూషణంబులన్, +శ. కొందఱు బుద్దుల మాటలు, కొందఱు పరిహా సగర్భ శ్రీ కోమలసూరు టీ +కొందఆఅ దీపన పలుకులు, సుందరితో (బలికి రవుడు సుటి తీజనముల్ . +ఉ. ఆరమణీమణుల్ మివుల నాదరణంబున వింతవింతుళ్ళగా +గారముఁ గూర్ప వారల ప్రకారమెఱిఁగి యత తిన్ +1 +మారుని కేళికిన్ నృపకు మారునితోడను గూర్తురన్న ర +దారియెఱింగ్ లజ్ఞఁగడుఁ దారసిలస్ దరలా విZరంగయై. +గీ. పిలువఁజనియున్న ఁ గన్నెలఁ బిలువదయ్యెం, కౌలులతో ని బ్రతివాక్యముల్ పలుక +[23: +[బ్రోడలగుచేడియలఁ దేశీ చూడదయ్యె, నీలఁతెలనుగూడి మెలఁగax నేద య్యె +క. ఈశరణిని భయలజ్జా, వ్యాకులితా దలిత చిత్తయై యుండంగా +నా కాంత నొక్క నెచ్చెలి, యేకాంతంబునకుఁ బిలిచి శ్రీ యిట్లని పలికట్. +గీ. నేఁడు సుముహూర్త మైనది +మీజి నొక్కటి సేయందు +నిశ్చయంబు, కలికి నీభర్త కూడా నీరు ఁ • ఔతుంబు +న్నారమిపుడు, బుద్ధినీకొక్క పెఱిఁగింతు ముద్దబాల, +ఆ.వె. జలజంభవుండు శ్రీ సతులంచుఁజతులందుఁ, జేడినపుడె లంకె జేసినార +నీకెయద్దిగాడు పైకొన్న శంక నీ, కంద నేలలజ్జఁ గంద నేఖ- +వ. అయిన నింకొకరహస్యంబుఁ జెప్పెద నాకర్షింపుము. +సీ. మనసు చూచినయట్ల మగనిరాగధరంబు, మొనసి చూడకె చూపు 4 మొగల నీళ్లు +మనసు పల్కినయట్ల శ్రీ మగనితో ఁబలు మారుఁ, బలుక కేనెయ్యపు పలుకునీవు +మనసు చేరినయట్ల శ్రీ మగఁడు పిల్వక మున్న, చేరకే యతనివూ పెట్టికీవు +మనసు జేసినయట్ల శ్రీ మగఁడు జేసినఁగాని, సేయ జీవల రాచ చెయ్యులీవు +మనసు వేవేలకో ర్కెల శ్రీ మలయుచున్న, నాన వెలిగానఁగాఁ జేసి. మానవతులు +పతుల వలపింపకున్న నో పద్మగంధి, పంచశరుతూపు లెంచాఁక బల ముచగా పు +ఓ అంతరంగంబు లోకటియై నంత డాక, నంగగు లజ్జ భూషణం శ్రీ +శంతరంగంబు లొకటియై ఆ శంకనిూఁద, మిగులబౌఢీను భూషణం +క్లీ. +బగు ధునుండు . +బగు దునుందు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0098.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0098.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c10846e7088193970ed809b08a534a81d0451e35 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0098.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +తృతీయ శ్వాసము, +ఉ. ఆదరణఁబుచే బిలిచి శ్రీ ఇప్పుడా కయ్యకు కొయ్యఁజేసి మీ +పాదములో తుమీ రతులఁ బైకోను చో విభుడోమి చేసిం +గౌచనఁబోకుమా మివులు & గద్దరియావలరాచయజ్ఞ యే +.. +నైగములైన దిద్దుకోనని . జాలెదు నింటిని చారి వే టికిన్. +ㄠˇ +జె. అని య సేక ముఖంబులు బ్జముఖికిఁ, వివిధ మనుగతంపు చేయ్యుల ప్పణతి దెలుపు +మివుల జానతివడ న మానవయిన, విందువాయాల పనులు భావించుచుండె. +సయై +క. ఆఫమయంబునఁ జాతిని, కాసమయం జైన కేలి శ్రీ కాభవనమునం +రామతుడు మదఃవిశఖా, యాసీతుఁడై మృదుల ద్యు అధ్యా సీతుండై. +3 +గాఁగ +సీ. కెలనం జరుపుచి ఉల్కల పలుగలన్నియుఁ, గుకంతి మృదుల వారి క్యము లెగాఁగ +నీలం పులిన్నెల నెలకొన్న జాగియల్ల, సకియకుంలిచాక చకీయ గా ఁ గ +ఉ +నెలణాల నేలవె . న్నెల చిన్నెలన్నియు మన నెమ్మగము పై 4 నగవుగాఁగ +బోధిగాంచినయంచ బోడలనడ లెల్లం, దరుణి యానవిలాకు సరిణిగా గం +జాల నూహించిచింతించి • సంశయించి, నిజముగదభించి యదభించి నిర్దయంఁడగు +కాయధవు నాజ్ఞ యిసుమంత గడియ లేక, గడియలబ్దంబులైయుండఁ గడుపుతుండె. +డి. నృపనంద నీ ధ్యాన నిపుణత్వ మాలోఁ, గీల్కొన్న గొన్ని సత్కృతములయ్యె +-సమాస్తుఁ డలయింప వానలంపు ప్రోవులై, దీపించి యొక కొన్ని త్రేతలయ్య +బంకజనం రాక . శంకింప నొకకొన్ని, రచితాదిక ద్వాస +దరుణీమణీ త్రిపా • పరిహార సంకల్ప, లితత్వమునఁ గొన్ని +మగువయునుదాము నృపనంటే యుగము గాని +వేళఁడా సెటు +జలయుచుండి +గడియ లి దాఱు లికా గారసేను, +వ. అయ్యవసరంబున. +రమ్ము - య్యెఁ +గాననయ్యె. +పీ. ఒకమాట జెప్పి "జీ జూకపఠాద ఘంటించి, యొక చంద్ర సాలచే శ్రీ రికకుఁచర్చి +యొక చిత్త రువుమీఁద + ను ఔత్సాహ మొదవించి, యొకయించడఁజూపుటకుఁ దెరల్చి +యొక పద్యమున కద్ద మూహించు మనిపల్కి, యొక ముద్దుజిల్కు- జంతకును దెచ్చి +యొక సుంచినముఁ గొప్ప శ్రీ భోజనన్న యోనర్చి, యొక విరిగుత్తి యందు & కోనఁ జలించి +మఱియు నీతి నాయాల యపన్ని, కన్నీయని మించి ప్రొఢ లౌ కంజముఖులో +జననరకుమారజీవ్ కె • 4 చంద్రశాల, సన్నిధికిఁ జేర గంతి . సరె తీగ. +V +شگری \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0099.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0099.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..71db28fd167784eeec1ce51e4f2939155a970599 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0099.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +సీమ:తినీక ళ్యాణము, +శ్రీ వీరి తెఱంగున భారమై చరులుమాలు, ఝరి తెఱంగునబడ్డమై సమదమైన +కరి తెఱఁగున నెదిరిఖీ శ్రీ కరిముగాఁగ, సిగ్గుమది నగలింపవా చిగురుబోణి. +శ్రీ. మాటుకొనియును వెను నికు :- మఱలి చనియుఁ, గూడి జీల్వట్టితిగిచిన • నీడిగిలియు +సలీగిబొమముడి చూపియు వ్యాలిడియుఁ, జాలఁదరలతఁ గనియు రాజాలకున్న. +8. వినయమున బుజ్జగించియు, నానునయమున మంతినంబు లాడియునంతం +గెనిసియు నదలించియున, క్వనికలుఁదోడ్కొ-నుచువచ్చి వరుహనయనస్'. +న. కేలికానివేశంబుఁ బ్రవేశం బైన జాంబూ పదవల్లికల నడిమి కెంపు మొలక రీతి నారీతిలకం +బు కంబుకంఠీరికాయంబుడుమఁ గడుమచ్చ రంబుతో నెదంగదలకున్న వెన్ను నీకో +మరునకుం గొమరుచూపు చూపున్గలువములకులనులుకు పుట్టించు నావకోవడ సరైయై +యున్న యక్కన్ని యంజూచి పోడయగునొక్క చేడియ రాచూలితో నిట్లనియె. +ఆ.వె. నరశిరీషమునకు శ్రీ నవమానమగు నింతి, మేని మార్దవంబు మెచ్చుచోట +మధుఁడు నిర్దయుండు శ్రీ మదిరాక్షి నేలుమీ, కరుణతోడ నీవు | సరసవర్య. +వ. అనినంజిఱినగవు జిల్లా నెఱుగఁబున మొలక లై మలకలుకొని పులకలు గల కపోలభాగం +బుల నుద్వేలపరభాగంబులగు కుండలపద్మరాగంబులకు హీరో పలత్వం భాసాదింప +జొనృపకుమారమణీ రమణీమణుల తాంబూల మాల్యాదిప్రదానంబుల చేత సత్కరించి +న నతనిచిత్త ంబెఱింగియంత, +సీ. కపురంబుతోడఁ జొ క్క పుగంధ సారంబు, గలిపి తెమ్మని యొక్క కలికినం పెం +దగటుచేసి:గొత్త * జగిగన్న భాగాలు, భరణిఁ చెమ్మని యొక్క పడఁతినం పెం +కామశాస్త్రరహస్యం : భయెఱింగిన ముద్దుఁ, జిలుక ఁ దెమ్మ నియొక్క తెలియనంపై +నాఱనిదీపంబు | లగుపద్మరాగంబు, తేర్చి తెమ్మని యొక్క + యితినం పె +మరియు నాయా నెపంబులు మానవతుల, నదఱ న మంద చాతుర్యం + మమరవెడల +సంచివీ రేమిటికినాల శ్రీ నించిరనుచుఁ దానె చసె నొక్క ప్రోడయా తరలనేత్ర +వ. అయ్యవసరంబున. +గీ. మున్న యేరీతి సూత్రంబు పన్ని వారో, వారులందఱుఁ జనినఁజే న్నారు రుచుల +డంబుగల రత్నమయకవాటంబు తాన, చేరి పవడంపుగడియయం ( పౌరసిలిన. +ఆ.వె. మదనుఁ డదయుఁడయ్యె మనుజేంద్రుమడిలోన, నదనమయ్యె లజ్జ, యజ్ఞముఖ +ధరణి నేత చూపు తరుణి పైఁ బ్రసరించెఁ, దరుణిచూపుగములు ధరణినిగిడి. +శ్రీ. తనశింజినీ సనాతనమంజిమము కాంక, కుంతలంబుల చెంతఁ గొంతయెడుగఁ +దనవింటఁగలుబంటు తన మింతివలుదక, న్బొమల సంగతిఁగొంత పొడవుదుప పం ++ +. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0100.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0100.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..944818cf1883c7dac4ceb38a5f9ab3e20c36fdcb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0100.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +తృతీయాశ్వాసము, +95 +కాంతిసీను. +దంత పరమి యేపు అనయంబు వీణియా, పులపొ పుననుకొండ అలాంను వెఱప +దనడాలు పేరుణాలు శ్రీ పని తాకపోలప, త్రిశల మిత్రికఁగొండ • డిట్టుగా ఁగఁ +దనవిజయలక్ష్మి సకియ సౌందర్యలక్ష్మి, పొందురహియించి మిక్కిలి ప్రొడగార +నంత మహికాంతమానుని శ్రీ వింతనింది, గతుల వడలించమ ననుఁడే +క. ఈకరణి మదనుఁ డెందగ, సకరిణీయావడెంట్ . గోవధిపతి తాళం +లేక మనో ధైర్యంగా, వ్యాకులతం జెంద నిట్టు లను సెచ్చి నీతోన +కు చాలా పెద్దకుఁజేరిక, ణీలో తడపెదవు మదనుఁ శ్రీ నివశించిన చో +కాలుంమాపులవనం, జాలస్దడినితివి మున్నుఁ జంచలనయానా. +సి. కాంత యేశాంతమునఁ గాంతుఁడియవేళ, వీణఁకొంచుటగగ బార విందయం +నెలఁత నీవిజేతలో దరి శ్రీ నేర్పు వులు, వళ్చెపము జీవి నిటువంటి శ్రీ యబ్బారఁలు. +ఉ. నిన్ను సృజించివేక వి శీలక చన్ రచింతునందు న +భ్యున్నతియుక్తి (గాంచు కమలోద్భవు సంరియుఁగొంతఁ జేరాజా +యున్నది నిన్ను పెంచిమతి యొక్కతలోదరి నందు జూలలే +నన్ను లఁజేరె లజ్జా బటు • లారయ ఇక్కడ వచ్చి ఇచ్చెలీ. +C +శ్రీ. నామఃముమున్న హరింంచి శ్రీ నావు నీవు, నీమనసు నాకు నీకున్న నీతిగాదు +మనలయిద్దతబడుగు ధర్మంబు నెపం, బందశనుఁ డున్న న్నాడుగా పద్మగంధి. +క. వినుమా నాపలుకులుఁగే, కొనుమా రతికేవి వాలు 4 గోపఁజూపులు స్ +A... +గనుమా నామది నీవే, యనుమా యనుమాన మేలు యాంభోజముఖి. +వ. అనిమఱియుఁ జాటు వచనంబులు గెలసి తెలిపిలేని మరునిశరసరింపరవేఁ గంపితం +జైన హృదయంతో సయ్యంజ మునికరణ శిరంబుం బట్టి యా రాజతనయుం +డు వినూత్న విషప్రయత్నమున +C. +ఉ. పయ్యెద జాఱఁజేయఁ గౌగ +ఉయ్యనిమోని యానఁగోని +సయ్యనఁ బవ్వలింపుమనఁ +నెయ్య మొకింతయున్ని అప +కాఫీనంజేసి. +పువమున్ గదియందు వచ్చటన్ +దిగ్గుమోమటు పేరయ ఆ బ్యా +బంచలనస్వల రాచకయ్యపుం +నేరక యత్తరలాఠీ యిత్తణీస్. +thi +సే. ఒక నెపంటు వహించి & యువిద పొపట జాంతం, గరపంకజాతంబు గదియఁ జేసి +యొక కై తపము పూని + యుడు రాజ ముఖ క వి, మోనిపైఁ బలుబాలు & మోదజే దీ +యొకమాయ ప్రకటించి ఉసక్రియ చక్కని చెక్కుట, ద్ధంబులను భూవి యంటఁజేసి +యొక దంభమగురించి శ్రీ య ప్రతిపాలిండ్ల పిం, జైలు కంపుకొనినోరు 4 చేరవేసి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0102.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0102.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..04ce4d46d86926cab96b7361ac74d99d9a447635 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0102.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +తృతీయ శ్వాసము.. +శ్రీమచరయం మనోభవుఁడు శ్రీ జాతక ర్యాని వద్ద పారిశివ +గ్గకుపయి నా పియ్యనియ్యు గ న గా +నుంచిననందమయ్యెడిన్. +శ్రీ. విరహిజనములపై దఁడు వెలికట్టి, చిలి శివుని పరితాపాగ్ని శిఖలునిట్లు +దేజము గొఱంగునని తె +. A +wchar, c +జలారావు, దీపనికరం అంతంకం చెల్లనయ్య. +ఉ. ఒక్కము సెల్లఁ జీ శింజలు + నిర్వరభలను గవవంతులం +ఒక్కు వలంద చేరె నద +రతికు +పెక్కు నిశాంతలుక్షణము నంజీవి విరి పీ తువుల్లో. +సే. ఆకాశి పుణ్యత్ ప్రవేశింభులు, మార్వి నాక్రాంతం బరిను +సరసీరుహా చేసి కారులు, ప్రతికృతా శ్రీక భగమువూ నె +వారుణాశామంది శ్రీ జరబ్బందులు, విశ్వస సంయోగ • విహృతిం గాంచ +భీతికారిక వాత పోతజంగా, సంచరములయందు • జడములచెర్యు +సకలదిశలా దయ కలలములు, స్వరానిృతియోగపం • పద వహింద్ +మది నీ భువనామి తో శ్రీ మాత శ్రీ గనుపట్టు ప్రత్యూష శ్రీ వేళయందు . +' +་་ +1 +శ్రీ. తెరణివచ్చు వటంచు శ్రీ కాశి, మగ్నులంబును స మ్మదము భూ న +మితి సంగతినైన । మేలు ఎల్గొనటంచు సతిబాధలు ను వార ఆదరింప +నిరఁడు సెరెంటంను శ్రీ మనతి సర్ రాధిక, స్థితింజెందినవారు . ప్రేమపూన +" +h. +97 +, +కే. ఆరుణపర ని ని త్రివి +మఁపతంగళ తాంగజం 4 Me దేవర్చి, తిలనుంఠ వాసంత ఉన +యతి రాగ కలిశదంపతీసుకోలలు వ్య, హర్యముల్ మ నాన్ని యందు (వల్సి +చక్రర్విగా నే శ్రీ సముడి (ప) ముద నం, (ధీ వ్యాట్ దానము లొనర్చి +పద్మకోరబృంద బవృతిముళింద, సరిహోహముల బి • మోచనము చేసి +ఫర్మగర్భాండమను మహా శ్రీ భావనలను, సమయ భుజాని పౌరికా రమణీయందు +13 +1 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0103.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0103.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9ab27e180f707317c0881b1ca37b97cb372fdb95 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0103.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +సీమంత నీక ళ్యాణము, +గీ. ఈకరణి వాసరారంభ హేలచాలఁ, దనర నామున్న చంద్రాంగదునివస్తుంటే +వందినుతరావ మేదురా శ్రీ వార్యతూర్య, మృదుల సన్నాదముల చేత +మేలుకొంది. +సంగ్రహింతి +గీ. గళిత ధూషణములు కొన్ని శ్రీ గడియఁజేసి, జాఱంబయ్యెద నొక కేల +విరియు వెడిగొప్పు పె నొక్క శ్రీ కరముఁజేర్చి, విభునికే నివేశంబు • వెడలిన +ఉ. అంబుజపత నేత్రయ్యను నయ్యవనీశుడు దయ్యానిల్తుక +య్యంబున మున్ను వీడ్వడిన వన్ని యం విన్న ననొప్పుఁ దొంటిదం +దంబునఁగూర్చుచో మఱచి నాకో సరోత్తము పూన సంబు +మంబునఁ దెచ్చి శాంతతన శ్రీ మానస మారి నియొద్ద నుండఁగన్.. +. 96§. +శ. ఆకాంతకంతు కేలిక, థాక జపమని జ్ఞతనుపల్లిక నా +లోకించి హాస్యరసవా, చాకుళంత నిట్టులనిరి సహచరకాంతలో. +ఉ. పంకజపత నేత నర పాలతనూభవ నెగ్వ రేనిహా +లాడితితో చెలు బార యూరకే +శంకజనించెనే రమణి కిన్ శీతకంజపముఁజిమంబుని +స్యాంకుర వంకులోదితము +ళ్ళంకతఁగన్న కన్ను గవ +సన్నపుబూడిఁ గనంగవయ్యెడిన్ . +నొక్కటిల్కిన వారు లేరు +ఉ. ఓయెలగ యీ మగువ +వేయెఱుఁగంగఁజాల వర +విందవిలోచనదిత మెప్పుడున్ +రేయిగఁ జేయ కేల యొన శ్రీ రించెఁ బ్రభాతమటంచు భారతీ +నాయకుమీఁద నే తనమ శ్రీ నంబున నల్కవహించె నెచ్చెలీ. +ఉ. నీవు నెఱుంగు దేశీయ నిక్కముగా నీట నేఁటనుండియిం +దీవర నేత యంచువినుతింపక పంకజ నేతి యందు నే +లా రచియించెనంచు మీవు లక్ష్మీదిఁగిన వహించెనమ్మ యీ +భావము నేనకొంచితిని భావజుఁ డిందుకు సాక్షియయ్యెడిన్ . +కెంపునఁ జెంపుమాఱు నొక కెంపుజనించినయంతే గాక ప +ల్కెంపులు వానిమీఁదఁబరి కింపజనించిన నెంత విల్వ యూ +హింపఁగలా నొకాంత ధరణీశాల సద్విజరాజి తాంక చిం +తింపఁగ నెవ్వరోపుదురు + దీనిపి శిష్యము నిర్ణం +నిర్ణయింపఁగన్, +శ్రీ గరుకరంజైన మనబాల కుదయఁ గులబు, గిరియగ ఉబందు మున్న యంగీ ళ్ళకందు +వింత వీలి:దూఁ జెలువొందు ఆవిధముఁజూచి, తగగిరీశ యంగంబన్న +దగునుగా జ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0104.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0104.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..609765236eeb7bd8c5d6ca67313495c0204ac803 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0104.txt" @@ -0,0 +1,26 @@ +తృతీయాశ్వాసము . +09 +చ. ఆసుకు నాబాలికయాలకించుచుండఁ బదండలైన వేదండగమనలు భావగర్భంబు +గాఁ దనులోఁ బలికెడు పలుకులుని యగ్గిలించిన సిగ్గుగదుగ నిలురంజాలతో యాని +లాలిక మొగులు బాటులకుఁ జను నెఱుపు నొపున యవనిక మఱుఁగునకుంజనియె నివ్వ +శా. శేషాభూషితఐతుదేహ నిజ +దోషధ్వాంతపతంగ ఖండితరుహా +8:5 +T +సేరోద్యుక్త బాబాలతో +తోసాదరవ్రాత రు +క్రూసా కామనికాను భక్తి కలనా శ్రీ సువ్యక్తి విద్వన్మహా +భాహనగ్యనిజప భావ విజయ శ్రీ ద్యాసామనో నాయకా. +7. పరమతపోనియమాన్విత, ధవతనయానిమలహృదయ ధాగ్యరంగా +కరిణిక నిపుణతగిNని, ఎరపటు వేదా? రామ +దాననభీమా. +చూలిని, మకుటనిహితనిమా • మంజు నేషు రా మా +రామా +చకితిభరణదీక్ష . సాధుసంతానవృత్తి +సః లు ధ నిధానా శ్రీశాంతిలీ ప్రధాన్నా +శద్యఇ9 శ్రీశైల నివాస భ్రమరాంబా సమేత మల్లేశ్వరస్వామి కృపాపార్ +భారద్వాజ గోతి పవిత్ర పెనుమళ్ల సోమమంత్రి పౌత్ర పెద +నీల ప్రధానపుత్ర ఏకల సుకవి స్తుత్య సోమనాహత్య +ప్రణీతం జైన సీమంతినీతి ఖ్యాణం బనుమహా +ప్రబంధంబునఁదుఁ దృతీయాశ్వాసము. +చింత్సర్వం క్రిసదాశివబ్రహ్మార్పణమస్తు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0105.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0105.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b20d6abb94cd58d727a07eb58c5b81adffab8a76 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0105.txt" @@ -0,0 +1,26 @@ +శుభమస్తు. +శ్రీసదాశివాయనమః. +సీమంతినీకళ్యాణము. +చతుర్థాశ్వాసము. +శ్రీమద్భమరాంచాముఖ, తామరసోపఃవిహార శ్రీ తెరలాలా? +స్తోను శుభ నామ నిశ్వద, యామయ శ్రీశైల మల్లిఖార్జ న చేవా. +వ. అవధరింపుము. +ఈ దినమునొక వింత సియ్యంపుఁ దియ్యదనము, దినమునొక క్రొత్త రతిః శాలిని సామ +దినమునొకనస్నెయుత్సాహమున జనింపఁ, జనియోనాదంపతుల మిధ స్సంగమ +"ఎవ. మనసున నన్ను ఁ గోరునది మక్కువ చూపులఁ నోడ్యంతటన్ +మనసిజుఁడిచ్చ వెచ్చనను +'మొనసిన నెయ్యపున్ గలిమి +మచ్చిక చెయ్యలఁ గోరువంటే ఓక +నద్దుల మాటలఁ గోరువం +దినమొకవింత గా¢గ దిట దేరె వధూమణి కేలిచాతురిన్. +t +మయ్యే +దాడి జరి +ఫ్రీ. కర్ణావతం ఫనూ + కలువ చెక్కిటచార, గడపకాలస్యంబు కలఁకఁ జే 7 +మోవి పైనంటిన శ్రీ ముక్కెరముత్తెంబు, కడకు నెత్తెడు జాగు . కాళిక ఁజే +కెవఁజేరియున్న సరియ్యెద జాఱఁగాఁజేయు, సమయ యాతనాకొంలో స్యూ +ముననున్న సగముజాతిన నీలినడరించు, తడవు ధైర్యము మీద +రమణుకూటనలందు నా రాజమణికిఁ, దొంటి విరహంపు దీనములే తో వంగడ +సౌరచిగురాకు టడిదంబు శ్రీ హంతకారి, నిజముఁ దెలియంగ నెవ్వారు. చేర్చున్నారు. +ఖా. ఈకరణీ నాతరుణదంపతులకు తులమునోరాగంబు గల యోగంబుజరుగు ఉండఁ గో +న్నిదినంబులు జరియె నఁతినొక్కనాఁడు, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0107.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0107.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2352362b2ecd8a2ac7191eb6abf346629746ce0c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0107.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +102 +సీమ, జానీః ళ్యాణము, +ననుచు నా యముంత యులీనాదరించి దంచరీక నిభాలకలో సంచరింపఁ +గారిని యాధరణీనాథ శ్రీ కన్యయంత, వంశరంగ ప్రమోద సంకాంతినలరే. +రగడ, శాలియన్కమపి సిరిగల తావులు, చలువలతో వెద చల్లేడు తావులు +జీగగలయీది5 సెపు శ్రీ విరి శేసం, తెగ నీ మెత్తని తనువున కేసు +దట్టనిపాటల +ముపలె డి కోయి +చేరికరందఱుఁ జైలులీపొగడకు, నూరక యుండఁగసు చిత సపొగడ +కవమనసయ్యెడిఁ . గద యీపాటలు, తనరెడితేఁటులు +విరహుల పెఁదగు . వేఁటులకోయల, మఱువకరూయంచు +గురుత్తగునీవిరి శ్రీ గుత్తుల చందము, గరిమెతో నీద స్ధవ పనియుండ ము +మణియీ చివురు టె మరునికటారులు, యెంతయు మృదులతో గోరంక +కొంతేనానీ కొనగోరంటకు, పుప్పొడి యెగసెం బొడవుగ వింటికి +। +గొప్పవితానము న్న నవింటికి, నభవసరము నా శ్రీ నారంగంబులు +నవనీయములీ శ్రీ సొరంగంబులు, వనితామణికన వలదా నిమ్మలు +వనభువిగలవా | వల దానిమ్మలు, కొంతబోయీనుమ శ్రీ ఖ చితవను -కము +గోదక నీవువు | గొమ్మలువంతము, సారెకు నామది సమ్మ దవంతము +పనిచిశయీపో న్నలనవకలికలు, గనుఁగొనఁగా మదిఁ గలవుర్క-లికలు +చెలియా గేదఁగి చిత్త జుకుంతము, చెలువగు నీజడ ఁ జేర్చుటకుంటేము +సరసిజము ఖియీ శ్రీ చంపకజాలము, సీరియంతయు నతి సేయఁగఁజాలకు +చివురులతో విలసిల్లుర పొలము, నవుఁ గదవే యు • న్న తసురసాలము +నయక్కడ గలఁ దిక్కoగేళికిఁ, గనుఁగొనఁదగునిక్కూడదని కేలికి +తరలెడుని వే చందనమారుతములు, పరిచితకోకిల భామాతరములు +మాసినియిదిగో 4 మధురససారము, గానఁగ నయ్యెడి 4 గలిశాసారము +మక్కు-వఁ దెల్సెడు 4 మనకీరమ్ములు, వెళ్కులికమ్ములు వూకీరమ్ములు +వావిరిపువ్వులు ఓ వరుసలు వింతలు, గా నేయినియెక్కడఁగలవింతలు +సుగువర్ యీ నిధి శ్రీ మల్లెల గంధము, గగనమునుటైడుఁ +వెఱువకు మంకెన విరిజగడంబులు, దొరకొను మోపుల +భూపవె యీలకచోనొక రాగము, చూపెనునది నీ +యెలనాగరొ విను శ్రీ మానవమాలిక, గలఁగఁగనొప్పెడు శ్రీ +పలనుగయీగొరు • వంకల పొదలును, దలంచుచునున్నని +నరుగదు వనరము యని కొనియాడుచు, సంత సమంద ంగ +వెలఁదులుదిరిగిరి శ్రీ విమలామోదము, వెలయగమెర్చుదు +గడు వెరగంద ను +తో జగడంబులు +చొనను రాగము +గదవనమాలి క +చట్టని జాడలును +సరసము లో దురు +విమలామోదము.. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0108.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0108.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8332a49deaab24a9dee8e56b4228ae7d496b4b13 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0108.txt" @@ -0,0 +1,43 @@ +చతుశ్వాసము +కె. ఒక చెలి పొన్న గున్న కడ | సయ్యనము చ్చకు నున్న +త్ప్రకటితదంత పంక్తి రుచి శ్రీ పర్వ నఖగ్వసమంబులందు వే +జొక సతి వేలు బాప వికటోత్పలతోచని తెల్ల నవ్వంగా +་ +విక చనుమోత్కరంబు ప్రభ మించెను దానిఁ బరిస్ఫుటంబుగన్, +103 +క్షి. మగువయొక్క గోరంట మాటునందు, బ్యాగియుండనియోరు గౌఁగిలింపఁ +బోయి రయమున నామాలనుఁ బోదువుకొన్నఁ, గ్నొనలు దానిజనియించే +చ. నగలు జనించె నిందులధునంబు గఁగ్రామీను లెవ్వరనియున్ +గనఁగలతో యటంచలేక శ్రీ కంజవిలోచననవ్వు తాల కై +యనఁగ విశాల నేత్రలగు +గ్రహఁగొన నుప్పతి ల్లెఁదిల +నుప్పతిల్లెఁదిల +వ. గురుకుభయోర్తు జేక దంచుఁ +వీరి గోన నొక్కయియింతి వరు +బగుపడికూడ కామధుర +స్సురనిన విస్వదమ్మకు +నందఱుసుందరు అబ్బుగఁబుతో. +కంబునకు వివిధ ప్రమానముల్ . +గోయఁ దలంచినయట్టి నిద్దఫుస్ +వేచనఁగాఁగని దాని నెంబడిన +భాషిణి వావిరి నీడ నిల్చియు +సూదరమైయరియో స్పై సంతయున్ +ద. నెనరువహించి ప్రేంకణపు నీడ (బ్రియాఁగ న మంటే సంబుఁ జైం +వినయొక యిందుబింబముఖి +బుసకుఁ గడుం బ్రమోదమని శ్రీ +వినియొక పాట వాడఁద్ర భ +నీరు రాగము చేయు నామనం +ముళ్చట " గొప్పఁగ నప్పడంతిగా +వించాను దానికిఁగోరకావళుల్. +, కొన్న పదండదండ నోక శ్రీ కోమలిహచ్చకొనదాక వంచన +1.1 +సన్నియయోరు సేవలోని య ఖండగయంభువ సఁగియొక్కయ +భ్యున్నతమైన కొంచనపు భూరుహమెక్కినఁగూడ సీఁడియం +తన్నలినాక్షీ నా చెలినదల్పననల్ జనియించె దానికిన్. +[సర్ను తముగ +గీ. ముచ్చటలు చెప్పుకొంచును (ముదిక బెల్ల, వచ్చి యచ్చేరువను నిల్వ + హెచ్చుదనరు +వచ్చిజిగిదిక్కున నటిండ 4 విచ్చలవిడి శుచ్చినట్టు గవిరులో నెం 4 గోండ గో ఁగు.. +ఉ. అంగనయోర్తు పానరతి యానఁగ మన్మధ పొతే మూది త +స్వంగియొకర్తు కొంతమధు వాదటఁబుక్కిట బస సంతలో +మ్రింగకయుండగొట్టేడస విూపము రేసరభూరుహంబు మీద +రంగమునక్కతో సుమియు దానికిఁగద్దె నవపమానముల్ . \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0109.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0109.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dcba20781a43525218ff38ffd73df7f1b37515cc --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0109.txt" @@ -0,0 +1,46 @@ +101 + బాబులు చెంతకన్న లిప +సీమంతినీక ళ్యాణము. +మోపు అనుప్పతిల్లు పెం +అ థాళి గాఁదలంచి జగ్గం యొక్క రెసిగ్గుఁ బూనికం +వెఱుహీ వారబంగను ఆ గిహి పదంబునఁదన్న వెంకలో +రాజ సమాజకొంత వెల యం జనియించె నవప్రసూనముల్ . +7 +ఈ వ్యళజాతి వెంజడల +వల్లభులింగాం +ఢిల్లీ: ఔప్పయందునొక +కె జయంతి మామిడికి +విది +భౌతిఁజెలంగఁగ గడిజూమనో +వారకదీనికిఁజంద్రరేఖ సం +ధీరజలోదనగోరిగోరుచే +గీల్కొ నియెన్ ముకుళ ప్రకాండముల్ . +f. K. పాలీటీతీరువ్యాన వీధులందు, నెమ్మిఁగాపించు విహృతుల న్నీ యంనయన్న +వాహనములు వికాససం బోహములుగ, నగుచు వద్దరణీ నేత +భ. వరునికిమాపై పతుల మానము మానుపునన్న శంకనో +ఈ హరి కోమల +దాక్కోనఁగోరువఁటన్న గిన్న నో +గలరఁ జే"సి. +యొad: గాంజ కెల్లఁ జల మెప్పఁగఁ గోసిరి పువ్వులన్ని యున్. +జె. అంచితో బ్యాం వీడివి శ్రీ హాకకలన, నలసి యాశీతభానుబిం బాన్యలెల్ల +వ:-- eజ భూషితం శ్రీ జైన సరసి, డాసిరంతంజలక్రీడ +కలహపవా?చలో కటక్ శారికా, కులసమాకులరన +యాపఁదగిలి. +చ్చలము చేతఁ +బులీఃస్థలారడ శ్రీ కలనాంచితరథాంగ, మిథునవాక్చాతుర్య మిషము చేతఁ +కమలనాళారక శ్రీ శ్రమకాలసాలను, త్కలహంసనాద కై శ్రీ తవము చేత +మర:నహబాలి ప్రదరకాలోలకో, లంబనీ తాపదేశంబు చేత +విలుకలకు రణీయిలకు నలవిగాని, ప్రమదవిభ ను మమరనా ప్రమద రెట్ల +భో శ్రీకజకవ, శీకరముగాంచిరొక్కకు ద్మాకరంబు. +శ్రీ +నిరంభణము: దేశం జన్మ పద్మవిహారి, హారి మందానిలాం కూరరాజి +సదిశాఖము ఓకె +స్వాగతము వలె +పదితరూపవిలాప, వాసైక సైకత +పంచంతా హించలా, లిత కేళిరతమరా +ప్రాతజగతి +లీవరాలి +పౌర్యముండఁగె సరి శ్రీ భంగ భంగతటాగ్ర, పృథువనౌమనినోద బిందు సమితి +త జనవనవిహారి శ్రీ రాధిగతని, శాంతతనునల్లి కాక్రాంతి + కాంతి సేయ +కేరిని పనులకెల్ల, పొందవగృహోపచారసం ప్రాప్తియయ్యె, +12172 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0110.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0110.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..4760093224f3ffd521d2679b2ddc0225b23fb412 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0110.txt" @@ -0,0 +1,45 @@ +చతుర్థాశ్వాసము, +ఈ- బింబఫలాధరాళి ప్రతిబింబమిషంబునఁ జేఱవచ్చునా +Tఁబుజపుత్రలో దవల నాదరణంబునఁ గౌగిలించుయ +శ్నయిఁ దలంచి నాఁగఁ బను సంబమరంగఁ బ్రవేశమయ్యే రో +లాలిత కేళి సరోంబుపూరమున్. +చక్రకులము, మగ్న మీనంబుసంభ్రమ +105 +అంబళ దంబగీతపరి +శ్రీ. చలికమఠంబుుఁతి +న్మధుకరంబు +జనిత భంగంబుకంపిత +సారసంబు, నగుచుఁ గా సొరమొక వింత +జిగినహిం చె. +ఉ.సారసపంస్త లక టీని +సారెఁ జలిందుటయెల్లఁ దను +కారము లేచి చిత్రమమునఁ +నారయ నేల వీరికొన శ్రీ +గంసిలితీగములైన తీరుగా +యైశననైనకు సంగ నేత్ర లే +యూక్షను లేగటి? చుఁ దల • యూఁచిన మట్టికాళమయ్యెడిన్. +శ్రీ జోడువాయక నెందు అ నీదు లేని రథాంగ, యుగముల పెదలపై నుంచినారు +సగటు చెల్వపు దౌల్వి ఁ + బరఁగు కల్వలు రెండు, నెమ్మొగంబులఁ బూన నేర్చినారు +పూర్ణ చయయునికోడఁ పొయసేయఁ గజాలు, కమలముల్ ధరియింపఁ గలిగి నారు +దంపకంబుల మతి 4 జరపుతేఁటుల గుంపు, నిజశిరంబులఁ బూన నేర్చినారు. +వీరపతకుణులు గారుభా నింపఁదన్ను, గెలువనూహించి వచ్చిన కొలనులనుచు +నాత్మ భయముడు రీ9 ఁబ ద్మాకరంబు, సంచలించెనతుల్లో బ్రవేశిచింనంత. +శ్రీ అలఁతీయుడుపు డెమ్మెరలముమ్మగము తాని, జలజాళి వాసింపఁ దలఁచినట్లు +విరియణగొప్పులు గొప్ప పేరుల గేటుల మేని, కప్పు నిప్పుఁగఁజేయఁ గడఁగినట్లు +వాలుజూపుల గంకు మీలడాలుకు వింత, వేలుగిలింపఁగా +వెళి రూపక ళ వీచి o కలకు నబ్బెసముగా, వించ మించియు పక్ర +మించినట్లు +మించినట్లు +చలిక సత్ పాణికిసలయ శిచ్ఛాయ చేతఁ, గోకనదకథ దాకృతుల్లో కొత్తయైన +చెలువురహియింపఁగాఁ జేయఁ దలఁచినట్లు, సరసిజేక్షణ లీ:దిరా 4 సరసీనీట, +నీ. సలిల కేళిళ్ల బాంబులౌ శ్రీ జలజముఖులు, కొప్పులప్పుడు తనుకాంతిఁ + గూనా యొప్పెట్ +బొమ్మెఱుఁగులతోఁగూడ ముమ్మరముగ, జలధినీ రాము జాలధర +చ్ఛటలనంగ. +గ +గతులుగా +సీ. చలితివీచీన శ్రీ కులకుఁ గంకణఝణ, త్కారముల్" మృదుతాళ +సలినాయనీజాత శ్రీ ములకు మంజుల భాష, ణములు వీణానిక్వ గ్రాములు గాఁగఁ. +గనులిసినృపకన్య కలకు హాసప్రభా, వరులు హెంబట్టుపొ వడలు గారు +రాయంచ చెలులకు 4 రమణీయభుజమృణీ, ళికలు నిద్దంపుకానుకలు గాఁగ +14 +వడలుగార \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0112.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0112.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..980b748dcd0945243d0e843397de1f2997b4d15d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0112.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +చతుర్ధాశ్వాసము, +సీమృత్యు దేవత శ్రీ యమునానదీరూప, మై యున్న గేయంచు నాచుము +నవమన్మధునివంటి • నర నాధసుతు జట్లు, మహాహనుడు, వచhia ఈ +నగుచుజల కేలిఁ గావి౦దు శ్రీ నజ్జముఖులు, పూచుఁబరి పోలిసులు నాడీ ముము రెండు +తటములను జేరి మణములో శ్రీ పాపరూప, నీరథి మునింగి నిరింజీవి . +అంటే. + వారలు కొంద సేఁగి భయ శ్రీ సంభమ కుప్పందం జారి వర్మ +కూగ్రపువార్తఁ జెప్పినను గోమ్బుని మార్చ వహించి చేఖరు +ర్వారడుగంతి శోకము • వంకరి నాసుతి భాగ్యమిట్లు చే +కూరిసె యీత్వం యనుచుఁ గొంటానిక్స్ +. +094. +వ. అతిని స్మయ్య "కుల మూస న ల +తోడం బోవష్టించిన యా సందధుమంతో సరిగా +గంబులుం దాసును దత్సరోవరాభ్యాం యమునఘు +నిజం పితర +పూరీతిలో డనుండి తన సఖి తన బులుం దానును సత్యం కఃఖాశంబునఁ జారయ +చున్న సీమంతినీక న్యక రాయంజని బుట్లనియె. +క. అమ్మా నీకిషాపూర్వకు తమ్మా! యాపార్వతీస +వన్నూ ! హాడెనమా !, ఎమ్మా నా నీవుస్యం +సీ. ఉర్వీసు పర్వుతు । భోక్తి నమ్మిలింగాని, విజ్ఞతనాలు +నాతి నీ ళం ఫిలడు. ణములె యంచలింగాని, +వీడ స్పేరులను శ్రీ వెదకి తెచ్చితిఁగాని, యాయాతిని +। +> +ఆనాలనిఖా +ప్రతి బాలము +మ +గా మంట నే +6:4 +g ♦ +పెంd "se +నాడు +నెన్ని చింతించుకొన్న నీ మిరచ్చు, నింగిడి నాకిన్న నిర్ణయం +యమునఁంజాంగదునిఁ దెచ్చి యజుడుముం 7 నిమ్నములని నేన +చ. వినయపరుండు నా నెవారు శ్రీ వియ్యము జయ్యా పుట +నినుఁ దనలుంటికన్పుమని శ్రీ నిక్కముగాఁగఁ శ్రీమం +యనమసణాభిరాముఁడుగు • జునిని +యిసనిధి తేజు నింటికిఁక జివ్వరినం పురుషో తిలామిలి. +ఉ. ఈడొకచోటనున్ గహాని +బీడీ యిద్ర సేవనృప +కొంటే బా +యిట్టికుమారునిఁగన్న పట్టి +శఖమువలన యెంతియాత్మలో \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0113.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0113.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..20528e79cc0bb3e5d532e2d2b13c51f3781b72d3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0113.txt" @@ -0,0 +1,35 @@ +109 +సీమంతినీకళ్యాణమూ +వేడుక ఁ జెందుచున్న థియె వేమలు పెట్టుకచింపఁగానగున్ +గోడలిఁగన్ను లంగనుట కుందరనోంచకపోయెగుతునా. +>> +ఉ. మంగళ తూర్య నాదముల మాధురి దిక్కులఁపిక్కటిల్ల నీ +తుంగన నిన్ను నీ పురికీ నంపెదనందు మనంబులశిన సు +ప్పొంగెడు నాదుకోరికలు పూర్ణము లైక డ ముట్టకుండఁ జరి +రాంగద నిన్నుమింగెద ) యంగద యాయము నాఁబుపూగుల్. +సీ. పూర్ణేందుబింబంబుఁ ఆ బోలు నీ నిమ్మోను, నేనెట్లుముకునో +తెలిదమ్మిరేకుల దెగడు నీ క్షేత్రములో, నేకెట్లు అనునో +యాజానుదీర్ఘంబు 4 లైన నీ బాహువుల్, నేనెట్టు జూతునో భానుతే +నవపంచబాణుని శ్రీ నవ్వు నీ రూపంబు, నేనెట్లుమఱతునే 4 మాన మద్ర +3 +6 +నీవిలాసంబు వినయంబు • నీనయంబు, నీరు శౌర్యంబు ధైర్యంం శ్రీ +దలఁదుకొన్నను హృదయంబు శ్రీ దల్లడిల్లు, నిన్ను సేపెట్లు మలచున నిమిన రాజు. +చ. యముకరుఁడోడబుట్టు పని యందఱు నిన్ను వచింపుచుండుతో +యమున ఆదీయవాక్యము యదార్థముగా దయయంటే లేక భూ +రమణకుమారు ఘోరరణ శ్రీ రంగతృణీకృతి వైరివీకు నం +త్తమగుణ చారుముంది తిని తావక వారిఝ రాగంబునన్. +ఛ. అని యనివార్యశోకకల నాకులుఁడైన వృషాలుపాలికిన్ +వినుతివివేకవంతులగు శ్రీ విప్రవరుల్ చనుదెంచి (సాహించి) లో +ధనకరసాధువాక్యసము | దాయ పతఁ గమరీ డిలీద +4 +జ్ఞానతీరమోహ సంతమస కల్పన మాన గ బత్కిరీట్, +7. కలదా యింతటి శోకము, కల దానగుఁ గాని నిజము మొదలంచం శా +వలదీలో శిశము సీకే, వలద్వీత వెట్టితనము • ననుధాధీశా. +జలబుమ్మద ములు శా • కృతములై యుండేనా, తసువులయంగు నీ స్వతఘుటిలను +నీటి పై వ్రాతలు 4 నిజములై నిల్చెనా, నిఖిల సంయోగములో +మృగమరీచకలందు శ్రీ మేలుప్రాప్తించెనా, సంసారములయందు • సాధ్యమయ్యిం +జంచలాలరీలతీ 4 స్థైన్యంబు వూ నేనా, సిరులతి స్థికత చేరి జైXవుషMO +2 +'నేల భ్రమయఁగ ఇక్కటా అయింద్రజాల, కల్పమాయా ప్రపంచంబు కాంటే రతి +తెలిసి తెలియంగఁజాలని దీవిహీనుఁ దెలుప నెవ్వారాలకుభాని లేకు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0114.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0114.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..c899c0632dff61c1aaf2244b3d08dc69da5e061d --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0114.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +చతుగా శ్వాసము, +109 +స్. రుధిరమాంసవికార శ్రీ రూపదేహమున నె, క్కువయహంకారంబుఁ గూర్చి నాకు +పత్రికయోగమువంటి 4 బంధుయోగము ఘన, స్నేహ పాత్రే బుగా 4 జేసినాడు +కరికర్ణములవంటి శ్రీ సేకులందు దెనలేక, 1 (మిందుగర్వంబు ) గ ల్పించినాడు +నియతంబులగు దేహ నిర్యాణములయందు, భూగిశోకంబులు పూన్చి నాఁడు +పార్వతీ భర్త తనమాయ ( బన్ని యిటులు, భ్రాంతినొందింపజనుఁడేలంభ మయకుండు +సూత్రధారుని హృదయంబు చొప్పుగాక, కీలుబొమ్మకు వేరొక్క లీలగ ఆ డె. +ఉ. ఆయువు విద్యయుం ధనము +య నెకొని టేర్విపరి +చేరును నేలయింకఁ బృథి +నాదిగఁ గల్గిన వెల్ల దేవాన్ +వర్తన సేయగ లేఁడు ధోరియాన్ +వీవర శేఖర యెంచిచూడుమా +కాయము రాకపోకలవి . గాదని మాన్ప సమర్థు లేయొరుల్". +క. ఆపదలకు జోశింపక, కాపథమున సిరులుపొఁది గర్వింపక యే +రూపమునసవనితుల్య, వ్యాపారుం డగుట లెప్స వసుధాధీశా. +వ. ఆనియ నేక ప్రకారంబుల సవ్విబుధులు బోధింప నారాజచూడామణీ యెట్టకేలకు +ధైర్యంబవలంబించి పరమ ప్రేమ పాత్రంజైన పుత్రవతం సంబు జాతవేదో ముఖంబున +అన పెనిమిటీఁగూడంజనియెద నన్న ద్వియోగంబు పహింపఁ జాలక తప్పని నివా +రించి సఖీ స మేతంబుగా నక్కవ్యకంలో డ్కో నిపురంబునకుంజని తదీయ బాంధవుల +చేతఁ జంద్రాంగదునకుఁ బరలో కక్రియలుఁ జేయిం చెనంత. +退 +ఉ. చందురుతోడఁబాసిన ని శ్రీ శాసతి వైఖరిఁ జిత్రవర్మ రా +నాధునిఁణాసి (చలించి) యాత్మలో +2 (ణ్ణందని) సర్వసగ్గుణస శ్రీ +వందురు గుండియున్ భువన +య్యిందుకళావతంసు భజా +గీ. కాంతయింతనఁ జిత్తలు +పండితే చారుప దారవిందు వ +యింపు దునుండే న చంచలాత్మయై. +కలఁక లేక, జరుపుచుంజును విశ్వాస సంయంత్రముగ +భక్త జనతాభి వకల్ప శ్రీ పొదపౌరస, రాుతం బైన సోమవా +గీ ఆధిక సంకటమైన నే శ్రీ యత్తమైన, విడుతువంతమె కాని యీయీ +A- +రణతంబు. +విశ్వమునను, +భాగ్వతీభర్త ఇమ్మిన ఆ భక్త +జనులు, గడువఁజాలకు పూర్వ సం 4 కల్పనియతి. +చ. అంతట నింద్ర సేనమును శ్రీ జాగ ణి నందనుఁ డిట్టులైన వృ +కాకులచి త రాజ్యపాలనా +తాంటే మెఱింగితో క లివ +( మూలము) +2 రాఁణందశి (మూలము ) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0115.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0115.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..be42392a980a24b28923f8240f7bc411a032e5d9 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0115.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +110 +సీమంతినీ : ణము, +ళ్యాణను, +త్యంతవిహీనమతి శ్రీ యై కృశియింపఁదదీయ పట్టణం +బంతయు నాక మించిరి లాధికులైన యరాతభూపతుల్. +శ్రీ. వైరులంతట వినక శ్రీ స్వసుమతీశుఁ, బట్టికారాగృహాంతర బద్దుఁజేసి +రతఁడుదుగ్బలుఁ డౌటచే నట్ల నుండి, దైవయత్నంబుఁదప్పి పఁందరమెయెం +జ. ఆడియటులుండె సంతేటను +య్యదన మునింగి రాజసుతుఁ +య్యదిత పతంగ పన్ని భవి +శ్రీ +యమున వ్యాఝ ఁబునందున +డట్ల దిగంబడిపోవుచుండ న +భోజ్వలుఁ గాంచిరి (వారి) కేలిసం +మదమున సంచరించుఫణి మానవతులో కడుపబ్బురంబుగన్. +ఉ. తిన్నని మేను ఁజూచి యతి దీర్ఘభుజా యంగళంబుఁ జూని వా +ల్గన్ను లతీరు(జూచి పద కంజపుమంజిమఁజూచీ నిద్దపు +బున్నమడందమామజిగి . పూనఁగఁజాలు మొగ భుఁజూచి యా +కన్నియ తెల్ల సంతసము గన్న మనంబుల బల్కి రీగతిన్. +సీ. తనపతాకకు వినూ +కుముదినీ పరిరంభ కుతుకాతిళయదారు, వంచారుఁడగు పూర్ణ +పాతాళతిమిరవం | సకశాత, 1 (నివారణోద్ధతి) గన్న ఖ +1 ఖ +తననపోతంబు, నరయ వచ్చిన పనూ +నాస్తుఁడే +చంద్రుఁడేమో. +ద్యోతుఁడేమో +భర్త యే +తనయిచ్చవచ్చియెం | శయు విహార మొనర్చు, పశ్చిమాశారటీ +కాక యీరూప నికాంతి గౌరవంబు, నీవి భావిభవంబు నీ +యన్న నీతినిపన్ని థిఁ గన్న ఁజాలు, ననుచు డాయంగఁజేరినా శాస్త్రముఖులు. +సీ. సినిమాఱు . విరివిల్లు • చేతఁబూనుట లేదు, మదనుఁ డీతఁడు గాడు • మంజువాణి +తారకల్ వెనువెంట ఁ దగిలివచ్చుట లేదు, చంద్రుఁడీతడుగా దు చంద్రవదన +యేకచక శ తాంగ | మెక్కి యుండుట లేదు, భానుఁణీతఁడుగాఁడు శ్రీ పద్మగంధి +నయనంబులని మేష నియతిపూనుట లేదు, వరుణుఁ డితఁడు గాఁడు శ్రీ వారిజాక్షి +దిశలునెలిఁగిం చెసీతని | దివ్య మూర్తి, యారగ జగద్వధూటికా వారహృదయ +హరణకరణేచ్ఛనిటవచ్చు నట్టిసిద్ధ, పురుషుఁ డేమోయటంచున బ్బురముపూని, +గీ. పాపకొమ్మలు తమదంత పంక్తి కాంతి, విమలముఖచంద్రరుచులతో వియ్యమంద +నవసుధామాధురీలీల • నవమళించు, లలితమృదుసూక్తి కలం చేఁ బలికిపోట్లు. +ఉ. ఎవ్వఁడ వీవు భూవినుత +విష్వల వాగలోకమిక +యెక్కడి కేఁగెన వేమియుకి చే +నెవ్వరికిం జనరాదు నిల్వుమీ +1 శాతనవాంఛ: తిరగన్న (మూలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0117.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0117.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..aee641fca9e5d455e2ceec1af003611742069bf8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0117.txt" @@ -0,0 +1,37 @@ +112 +| +సీమంతినీక ళ్యాణము. . +సి కోటనఁటి కెంపు ఓ మంత్రిలింపొక వింపఁ జాలు చాలా తప శ్రీ శ్రీలసీన +అడరర్వల హెచ్చు రహిఁ దెచ్చు మగతాల, జిగించ్చ వెన్నెల చిన్నెలు మీటు +నిచ్చయున్పడి గెల కొనలఁ దాచిన పుష్య, రాగంబు నెఱపంబు చాలుఁ దెలుప +వేయిమీలపుణెల | నేలనిన పుణాలు, వితతాంధకారసం హతిఘటింప +ఔరహిళతానుస:పర్కహీనమయ్య, సమరవ పని కాలక్షణములుగొన్ని +పూర్తివైచి త్రిఘటి యి౦చు శ్రీ భుజగ రాజ, పట్టణకుఁ గాంచెనపుడాన్న , పాలసుతుఁడు. +సీ, బహువందనో ద్యాన భాసమానము నేను, గన్నద్వితీయనం • దనము ణాను +| +నిరతంబు లేకోటి శ్రీ హరి సంశయము నేను, దగ లేక వారిపాలి . తంబు దాను +భూవీను తానంత శ్రీ భోగయుక్తము నేరు, నశ్వరభోగపూ +శ్వరభోగాపూ గంబు దాను +సంతతంబుగమాన శ్రీ చరస (మూహము నేను, పంలక్షిత విమాన శ్రీ చరము దాను +తిదేవుడియోంక మునివర శ్రీ వృదవతీని, తాననకి క సౌధ సం తానజనీత +నవ్వరు కైతవంబుచే నవ్వు మెండు, ఫణిపతిపురంబుఁ గాంచెన . + నవ్వుణుఁడు, ప్పార్ధివుఁడు, +సీ పరికర్ణముల శైల శ్రీ సుకోపల్కు తీరూ, స్యోక్తులు వింటినే నొక్కనాఁడు +నగను తాకుదతట . వ్యస్తకస్తూరికా, యోగంబుఁగంటి నేనొక్క వాఁడు +హైసుదతీకాంత సీమంతకుంకుమం, బొకయింత డొరిసెనా కొక్కనాఁడు +గిరిజాక తాంబుజా 4 చరిక సంవాహనా, నూన సౌఖ్యముఁ గంటి +నేన సేనమహాభాగ్య సిద్ధినటంచు, పారునకొక వేళ కుండలా హారపర్య +హంసకము లైవసిందునాగాధిపతుల, పలుకులో కళాన్ని వినియెన అప్పార్థివుండు. +క. ఈకరణి ధరణీరాజనందను ఉత్యానంద కరంబు లైనపరమాశ్చర్యంబులకు భోజనం బై +పనిపదలకు నేక నివాసం బై పుణ్యంబులకు నసాధారణకరణంబై వెలయం నచ్చినవ +నిపుబభేదనంబు హృదయకల్మషవి భేదనంబు గా ఁ గనుంగొని యంత వివిధమణి +మృణీ వారకిమ్మిరి తాశాంతరంబును బహువే హస్త ప్రశస్త దర్వీకర హుం కొర ఫంకు +లంను న నేకముకుళి కశయచిలేశయరుచి రాశయస్తుతికత ప్రణవ దురంబును నప +రి మేయు గాయక భుజంగ సంగీత ప్రసంగశృంగారితంబును నగణ్య విద్వదురగ వరక ళిత నా +నాకా స్త్రపురాణేతిలో పొదిగా ధానిరావసాంద్రంబును నైనయొక్క యాస్థానభవ +సమధ్యం: ఆదు. +1 +4 +నొక్కనాఁడు +సీ, కనకాచలమువిల్లు • గ్యాగం భూనినవాని కర్ణకుండలమైన గర్వలేఖ +ఋలఃఁ దలఁ దాల్చఁ 4 కలశేషు గా రావు, టను జన్ముఁ డైనద ర్వాతిశయపు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0119.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0119.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2a83d17012685f7d4b9739b8fefeefe5c9c399df --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0119.txt" @@ -0,0 +1,41 @@ +114 +సీమంతిసేక ళ్యాణమా, +ఉ. అంకటనొక్కనాడుకుతు కాతిశయంబున నిజం +ప్రాంతనిరంతరపసవ శ్రీ గౌరమనోజ్ఞ ! వసీ సమీపగా +త్యంతనిరాజమాశయము నాంబుఝురంబుననోడయొక్క యె +క్కింతయ ధేష్ణ కేలిఁజరి & యింపు దునుండఁగ దైవసని +క, ఆయోడమునిఁగియమునా, తోయంబున నేవలం ఆ తోడురాగా +తీయఁగ లిటఁ దెన్నితి, నీయొద్దకు భాగ్యవశత నిజ ముఫణిడా +మ. ఆనినందన్న +నన్మృదువాక్యళాశల ముచి ఆ జ్ఞానంద సంధాయి T +వినియోరాజకుమార ! వీరనయమున్ శ్రీ విశ్వాసపూర్వైకర +ర్తన నేదేవు భజింతురన్న ఫణినే తింగాంచి యాయించనే +నునిసూనుండిటువ ల్కె చిత్త జనితా శ్రీ నూస ప్రమోదంబునిట్. +సీ. ఏదేవునిర్మల | పాదాబ్జనఖములా, దర్శముల్ దివిజావ శ్రీ కంసమాలకు +నేవేల్పుకరుణాసు శ్రీ ధావర్ష సారంబు, సకలాళిక వ్రాత + సస్యములకు +యేమహాత్మునిమూర్తి శ్రీ యిందింది లేందింబు, హేళనము నీమనః శ్రీ పద్యములు +సేవిభుశౌర్యంబు - దావపానకకీల, చపలదానవలోక ఆ శలభ ములకు +దండధరగర్వఖండనో ఉద్దండుఁడతఁడు, తాండకపియుఁడహిరా జంభులవలుండు +ఖండిళ శి నూళికోటిమా ర్తాండనిభుఁడు, ఖండపరశుఁడు విద్యాసంవ్యుండు చూడు. +సీ. కామితార్థములెల్లఁ + గరుణణోదయ సేయు, కల్పవృక్షమ్ముళం కరుకు సూకు: +దలఁచినప్పుడయాప | డలుగ్రుంగఁ గాఁజేయు, ప్రాణబంధండులివ్వ ఆ భ గ మాట +నజ్ఞాన మెడలించి 6 సుజ్ఞాన మొనగూర్చు, గురుతుదందా ర్థతే ఆ ఖగుండుమాట +సకలకల్యాణముల్ సంఘటింపఁగఁజేయు, జవంబు నీలకం శ్రీ ధ రుతుముతుం +బిబ్లియున్న గృపాళుఁడౌ తండ్రి యన్న, విత్తమన్న మహోన్నత విద్యయనం +బౌరుషంబన్న బలమున్నఁ బ్రాణమన్న, నాత్మయన్న సదాశివుం +సీ. కాలకూట విషంబు 6 కబళితంగఁ జేసి, యఖిలంబురక్షింది . నట్టి నీలు +దర్ప సంయుతమహా దానవతిపురంబు, లవలీలని దళించు . నడిచేల్చు +గళితాయుఁడైననూ శ్రీ ర్కండేయునమితక ల్పాయంగాఁ గరుణిందు +చరణాశ్రితులయందుఁ గరుణారసంబన్న. యమృతింబు వెద చట్లు +విశ్వవిజయప్రవీణుఁడౌ శ్రీ విషను బాణు, నంగరాగంబుఁ గావించి +3 +డుగుపూకుల +పట్టి బలుల్ని +• +గట్టి కల్పు +పట్టికల్సు +PO +పట్టి వేల్చు +వేల్పులకు కెల్ల నాదియా వెల్పుమాకుఁ బరమపూజ్యుండు నిరతంబుం పన్న కేంద్ర +2 +! వోదీని సమీప (చలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0120.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0120.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..d057e34cd3675bdf024b9caa11fdeb9d4e1cbb76 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0120.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +చతుం +5. +115 +ప్ర +శే. ఇందిసందోహమే • పెరదు సద్గుణబృంద, మహిమ గీర్తింపనా 4 మ్నాయవితీ +శకులార్భకంబులే ఓ స్వామిపూర్ణదంగాను, దాంభోనిధికిఁబద శ్రీ +జాదీ సురలు +బహుబుచ్చుకఁనే ప్రభుని మాయామహా, మకి పద్మ భవాండ సముదయములు +విమ్పులింగింటే ఆ విభునిచేతోపప్ని, కంభోజబంధుదం దానలంబు +అమ్మను దేవుడని కాచాలి శ్రీ కైకభర్త, యాతి పురుషులకు సకలనే శ్రీ దాంత వేద్యుడి +ణాగ రక్షణవీదు ఆ దలిహారి, మద్య వైరిశరణ్యుఁడు . మాకు సెపుడు, +తా, వేదాంతంబులు 7 ఎసఁట మహా శ్రీ విద్వాఁసు లేనట్టిబ +యే +హ్మాదుల్ నిక్క బెఱు గజాలరఁట నూ ఆ యా మోహన భ్రాంతులై +Thresలు మా +యే దేవోత్త మజివ్యతత్వమహిమం 4 బింద్రాది సేవ్యుండతం +కారత్యాయాల తేజుఁ తీశ్వరుడు మా +కారాధ్యుల్లప్పుడు. +ఉ. భావజా గ్వె ఒక ప్ర భావము మృత్యువు సహోదిత +భూరికృతుల చిలిప) శ్రీ భూత్వముంగాలని ఓరించి ముఖ్యు +శౌరవిభవ్వ నించుమా దేవతిగా భిపోయింతురమ్మని +దేవుడు స్వర్ణం +- +~ +12 శ్రీ ధేయులను మీకు శరణ్యం డెప్పుడక +చ. ఆవలిసినన్ని 71 భవతి • చలినికి +5.95 +దావనమ +T +5 +కెనయము ఇష్టబంధవుఁడు ఆ మయ్యంగునీవు నృపానంద నా. +స ఇరిరత్నమయల క మింగుండా రకు), ఆ, నాని లేకున్న నీ శ్రీ ఆకులకు +నభురకంటేలు మేచ్చ వయగించి వర్సటీ, కాంతాల సౌందర్య గవ్వ లేఖ +కల్పద్రుమంచాలి 6 కారం తెగతిరుశాతు, అన్ని యునిచ్చుని పార్థసమితి +హనులన్ని యుహి ధా శ్రీ సాదపూరితములై, వర్ణ నీయ శ్రీల వలు ముండు +జగయురోగమిటి చ్చోటం పొడుచుకుండు, మరణభయ మెన్న ఁటికి లేదు. సూనవేఁద +ఋణుంకుని మారింపు నీవు యధేష్టభోగ, భాగ ధేయామికథలఁ బరిఢవిల్లి.. +" +శ్రీ +సీ. అతి పురాత్వ్యా ఆ మృతులు నా తలిదండ్ర లకటయే దురవస్థ నండి నారో +నాకన్న వారికి నందనుల్ మఱి లేరు, మగజరా భారతం క్రాంతతనులు +నాయర్తీ నూనెల శ్రీ నామన్తి జామాతృ, సౌహార్ద్రమున పెట్టి జాలిఁబడిలొ +పిరనుగు గుడి కొత్త + పెండ్లికూతురు బాలఁ, దానెట్టి విరహాగ్ని చారసీలెనో +4 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0121.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0121.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee96da65610e8817d3759a5072add9197f7804a3 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0121.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +116 +2. +సీమంతినీ ళ్యాణ +. ఫణీవరేణ్యం +బుగ మహా +ప్రాణములవంటి చెలికాండ్రు బంధుజనులు, నెట్లువిలపించుచున్నారో యిందునిలు +భోగములఁబూన నేరీతి • బుద్ధికలుగు, నన్ను దిగుగంగఁబనుపుమోపన్న గేంద్ర. +ఓ.. ఆనిన నాతనిశివభక్తి కమితమృగుల, ఫణితులకు నెంతి మెచ్చెనా + +ఉంతకన్నను మెచ్చిన య్యధిపసుతుని, భోగవైరాగ్యములకున +ఉ. అంతటఁదక్షకాహిపతి శ్రీ యానృపసూతికిఁగల్ప భూరుహా +త్యంతల తాంక థామములు శ్రీ ధామమనోహరరత్న జలసం +క్రాంతి విభూషణాంబరను శ్రీ గంధదయంబులో సంగి మారుతా +త్యంతజవాధ్యమైనయొక శ్రీ యశ్వమునిచ్చి ప్రమోద చిత్తుఁడై. +K. తానిచ్చినభూషణపరి శ్రీ ధానాదిక ములు వహింప | దానవు నొకనిం +బూని సహా యణఁడు గాఁగన నూరబలుస్ ఫణికుమారునొక్కనిని చ్చెన్" - +A. ఆనతిమ్మ నినృపతి శ్రీ యంతఁదనకు, నాగతియొనర్పఫణినాధుఁ దాదరించి +యెప్పుడిపుదలంచిన నప్పుడేరు, వచ్చి నీకు సహాయుఁడే +ఈకరణింజనాగ్రణిఫణీంద్రుని చేత ననుజ్ఞ గాంచి య +స్తోక బలాఢ్యుఁడౌభుజగ నూరుఁడు దైత్యుడు వెంటగొల్వల +ఆకరమైనయత్తునగు శేఖరమున్ గర మొప్ప వెక్కి యా +ఉ. +. +లోకము వెల్వడెన్ షకల లోక మహాద్భుత్ వైభవంబునన్. +వాఁడ నియో +భూతల స +శ్రీ. భుజగ భుగవంబుయమునాంబు శ్రీ పూర పథరుణ, చేత వెల్వడితత్తర +నిద్చవిహరింపుచు౦డె రాజేంద్ర మాను, డాత్మ సంతోషని తిన వ్యవసరమును +మ. పతితోఁ జానీ యనహ్యశోకమునకున్ శ్రీ బాలైన సీమంతినీ +పతియాళీ సహితంబుగాఁగ నియమ శ్రీ స్నానార్ధమైవచ్చి య +ద్భుకలీలన్విహరి౦చు రాజకనయున్ బూర్ణేందుబింబాన్యు +యతే ఛాహాయుగళాలిఁ గాంచె హృదయం, నాశ్చర్యధుర్యంబుగన్. +ఉ. సిద్ధుఁడొ దివ్యుఁడో కడుఁబ్ర సిద్ధుఁడితఁడు చిరత్నరత్న స +న్న ద్ధ మహావిభూషణగణమ్యతి పన్నుతిచే ఖాత సం +వృద్ధ వి భావి భాసుర విప్రతిమాకృతిః జైల్వుమా టె నీ +బుద్ధవిలాసుఁడౌ పరుషుడెంతటి భాగ్యసను గుఁ డయ్యెడీస్. +గీ. అనుచు నశ్యంతకాతుకా యత్త రీతిఁ, గనుచునుండంగనంతో నా +కంబుకంటి +శార్ధి నకు నూరుఁయును గాంచెం బాగ్యతాస, మేమియును లేమియా బార్య "మీ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0122.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0122.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..5f36248a8695f6a8d0a00e3d78df0f793b4e7039 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0122.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +చతుర్థాశ్వాసము. +241 +117 +సీ. తనతనుకాంతియెం . తయు లేక పగలింటి, కాశిరేఖ కనసేయఁ శ్రీ జాలుదాని +దనసద్విలాసమేం తయు లేక యామినీ, మతసరోజినిఁ . గన్న దాని +రనయలంకార మెంతయు లేళ వాసంతి, మాలతీవ లి c • బోలు దాని: +దనయున్న తత్వమెం శ్రీ తయు లేక నే దాఘ, నగసిపామ్యంలు చేయ • బఱఁగుణాని +నియవారవ్రతాసక్తి నిచూడ, భక్తియును రెండు నేకాని ప్రాగ్విలాప +యుక్తి యేమి యంఁ గానరా | కున్న దానిఁ దనవధూ మణిరాజనం ననుఁడు గాంచె. +క. సందేహమునొంది యునొక, చందంబునఁ దెలిసి హృదయ సంతాపమువా +పందలఁపుజేసియాపూ, క్రేయముఖిన్ చేయఁఖిలచి శ్రీ యిట్లనిపల్కెన్. +దానవీవు, లలితే శుభలకుణము తెల్ల ఁ +గీ. తామరప నేత్ర యెవ్వరి +నిమలకు చిమీఱు తారుణ్య +4 +గలిగియుండి +వేళయంచుఁ, బతివియోగంబు నీకేల ప్రాప్త మయ్యె . +చందలేక్షణ రీకునీ +తరల. జనకుఁ డెవ్వఁడు భర్త యెవ్వఁడు +వనజలో గన లెల్ల నేనుగు +ద సకు దానపు రాజకన్యవో +వారలిట్టి శుభాకృతిన్ +ధారణీసురకి వ్యవో +విస్తరంబునంబాలు:-మా. +వినఁగుతూహలమయ్యెనంతయం +క. ఆనుజ్జాధరవిపతా, నవయానృపకస్యంగాంచి వరిలి చెలులా +వన జేతు, ఆనృత్తాంతము, వినిపింపఁగఁ దొణఁగిరిటు స విస్తరరీతిజ్ఞా". +సీ. చిత్రవర్మనృపాల • శేఖకు కూతురీ, కాంతిశీమంతినీ కన్య యండ్రు +చంద్రాంగదుండను శ్రీ నింద్ర సేననృపాల, సూనుఁడింద్ర సమానులంత +నువ్వాసామైయుండి • యొక బాదుయమునలో, జలకేళిఁ గావించు సమయమునను +1 (మొనసియందుననోడ మునిగిన) నాథుఁడు, పరలోకగతుఁడైనఁ బద్మగంధి +బహుళ వైధవ్యముఃఖవం భ్రాంతీయయ్యు౦, దీవ్రనియతిని సోమవారవ్రతంబు +గడుపుచున్నది పూర్వసం కల్పరీతి, వత్సరములొండు రెండు గా + వచ్చె నిపుడు. +క. శోకయంతునింద్ర సేన, ఔ్మకాంతునిని మరుల ఖిల జగతియుఁగొనిభం +శ్రీకృతునిఁజేసికని మే, మాకర్నించితిమి సత్య మయ్యెమహాత్మా. +గీ. ఆనిసఖుల్వివరింప న య్యవనినాథు, కన్య తానిట్లుబల్కెనా 4 మనునితోడ +మందభాగ్యులమైనట్టి . మమ్ము నడుక, నేమి కారణమయ్యెనీ సిద్ధ దరితే . +శ. నీవెవ్వఁడు సిద్ధుఁడవో, దేవుఁడవో కిన్నరుఁడమో ధీరోత్తమనీ +భావమునిచితిమయ్యెడి, భావజనాకు చెంతనుండు ప్రమధాగ్రణితో. +ప్ర పము, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0123.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0123.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..76ef5c6391d81d15fe01982f03cd42cf5cb45ffb --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0123.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +113. +ళ్యాణము. +ఉ. నావుఁడు మేము సిద్ధులను ఆవంతి బలాఢ్యులమొక్క వేళ ధా +నయంజూచుటకుఁ ద్రిమ్మరుచుండుదు మితియొక్క బో +నిక్కి మువచ్చును నేఁటరేపన్ +సావని నీకిఁకఁ జింతయేటికిన్. +నీవిభుఁడున్న వాఁడిటకు +భావమునందునోపరచు +గీ. చంద్రముఖి నీవు సోమవా +శ్రీ పరమునందు, శివుని గౌరీ సమేతుంబూ 4 జిందుఫుణ్య +మెల్ల ఫలియించె నేడు నీ వల్లభుడు, తిరిగి రాఁగలఁడింక సం• దేహము, +గీ. అతడు మాకు సఖ్యుడైన కఠిన నీకు, మేలు చెప్పంగవచ్చుట ూనవయాన +సత్యమగు దాఁక నీవాక్య సరణియెల్లఁ బరమ భావ్యంబు నేయం మో పద్మగంధి. +వ, అని తీసకర్ణమూలంబుఁ జేరి పలికిన యప్పురుషమణీ పలుకులు అబ్బురంపు పలుకులకగ +ణిం గర్ణ పరణియెల్ల ఁ జల్లజేసి హృదయంబునకు నానందోదయంబు పముగూ గృ న +స్పరమపావని ముహూర్తమాత్రంటేమియు నెఱంగక యంతటం వాటిలొని యి జీవనీ +శా, ఆకన్నుంగవయాలలాటఫలకం +దామందహాసాననం +బాశేలాభుజమధ్యమాండకి యా శ్రీ యాలా ప చాతుర్యమా +యాకారంబున భేదమీతఁడె విభుం డౌ నట్లు గాకున్న చో +నాకుని చేమఘటింపదను నిపయిం న్యాయంబు చింతించినన్. +ఉ. ఔనికఁడేవిభుండనుచు శ్రీ వాత్మఁ గముంజలనఁబునొందఁ గా +నానవహించుఁగాఁడనుడు । నమ్మకళమ్మర (జూచుఁ బార్వతీ +జానికటాకు వృష్టికి న సాధ్యముగల్గదటంచు నెంచులో +నూచిన పంశయం బెఱుగు 4 నుస్సురనుందురటిల్లు నెంతయున్. +క. ఎక్కడియాశ్చర్యంబి, యెక్కడిపాణేశు రాక +యెక్కడి సిద్ధుం +డక్కటక లయింతేయిది, నిక్కముగా దంచు నెంచు శ్రీ నిజచిత మునిస్. +ఇక్కడనుండియక్కడకు శేఁగెను వారలేకాక ధాతిలో +నక్కడనుండీ యిక్కడకు నాదట వచ్చినవారు లేరు వీఁ +డొక్కఁడుమాయలాఁడికని ? నూరక చేరిక మాటలాడితిన్ +మొక్కలమయ్యెనందుఁ Nను శ్రీ మూయు హరస్మరణంబు సేయఁ దున్. +యుహర +కన్నుల నీరునించు చవి శ్రీ కారముగాఁ బతి (జూదు నాత్మలో +& +నిన్న దనంబుఁగాంచుఁ గడు వేదురుఁ జెందినయట్టి వైఖరిన్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0125.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0125.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dcdecc817e2d494fd8315aa988f51c39d77af3d2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0125.txt" @@ -0,0 +1,36 @@ +120 ++ +సీమ) అసీః ళ్యాణము. +ల్పాంతలలాట నేతు నిక్రి శ్రీ యన్ వెలుఁ గొందుచు నాత్మపట్టణ +!ప్రాంరంబునన్ని లిచి శ్రీ పన్నగపుతుంఁ గాంచి యిట్లనున్. +సీ. ఇది చూపుకో త్తమం శ్రీ బిందుమజ్జషకుఁడౌ, నింద్ర సేవక్షమా * ధీశ్వరుండు +మద్వార్హకై చాల శ్రీ మడిలోనఁ గృశియింప, సహితభూపతులెల్ల నతనిఁబట్టి +కారాగృహాధీనుఁ శ్రీ గావించి భునియెల్ల, సన్యాయ సరణిఁచా | రాక్రమించి +యున్న నారఁట వారి + యొద్దకు నీవేఁగి, పలుకు మారీతిని ర్భయము గా +నింద్ర సేనమమారు(శ + నేశశాస్త్ర, పొంగముండైనయట్టిదం దాంగదుండు +Bషేకనివాసమైనపా | తాళమునకు, నరిగి క్రమ్మరవచ్చినాఁ డద్భుతముగ. + పౌరుషశాలి నానృపునిఁ బన్న గ రాజ సహాయవంతునిస్ +సూతే రణంబులో నెరుగ శ్రీ మీకు నశక్యము దవ్వుదవ్వులం +జేరి నమస్కరించి మునుఁ జేసినతప్పు సహించుముందు నీ +ధారుణిన్చి ప్రాణములు 4 దారుకపొం డెటకేనిఁ గ్రక్కునస్. +• +ఆ. వె. కాక మీరు వీర కర్మం బపేక్షించి, వత్తుమున్నమివుల నుత్తమంబు + +సంగరంబునంద • సకలంబుఁ జూతుము, గర్వక ఫలకేమి +. కారణంబు. +క. ఈమాటలు విని యాఖలు, లేనునుచున్నారో తెలిసి యాటనేగ 'మిద +మారుతాళనోత్తమ, యామీదం జూత మఖిల 4 మగుకార్యంబుస్. +చ, అని యనుపంగ భోగితస శ్రీ యాగ్రణి గ్రక్కున నేఁగివారితో +నేనుఫమయు నప్పలుకు అన్ని యణ నేర్పడఁబల్కి మీర లొ +స్పనిపనియాచరించి నల పౌత్రుని చిత్త మునందు మిక్కిలిస్ +ఎముక జనింపఁజేసితిరి కేవలమే యిదియెంచిన చినన్. +ఉ. పెరిగలిరాజు బారయిఁక నకొక బుద్దుల సుద్దుమాని చం +వేజ్ +దాసోగడునొద్దఁ జేరి శరణన్నఁ బ్రవన్నకృపాసమేతద్భ +ంగని కాచుఁగాని భుకు టీ కుటిలాస్యుఁ డతండు గాఁడు దు +స్సంగము చేత పట్టీకుని శ్రీ చారముఁ జేసినఁ జేయుఁ డందఱున్. +అనూటల్ వివి యందుఁగొందఱు మహా + హాస్య ॥ యా ఖర్వగ. +శ్వామ0దోక్తు లు వల్కఁగా విని తదీ శ్రీ యామాత్యు లత్యంతమున్ +ధీమంతులో నృపనీతిమార్గమున నేం జేమంత మూహించి న +రావాధులతోడ నిట్లరి నే ర్సులీ ఆవాక్యంబులన్. +శ్రీ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0126.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0126.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7c85636e1ba047a2e8287d03f895e012145e4952 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0126.txt" @@ -0,0 +1,46 @@ +చతుర్ధాశ్వాసము. +8. ఎడికత-సత్వమెలుకి, పసిరంగాచిరు భూమి శ్రీ పాలుని కొంగునే +మదదంతావళీ రాజము, సదరు నేతా సంతియైన : బావింద్రముతోస్. +. బాలకుఁడొక గుండతడు బాహుబలా అడుగాడు సురే +దాలము సేయఁజాలదని శ్రీ హాస్యములాడిని గెలవాన్నిప +బాలశి శాంకి శేఖకుడు పాఠకృపాళుఁడు విదురుపై సుల్ +2 +4 +శ్రీ మాను బలంబు తీరు శ్రీ జైనం గాని, సహజ దశబలంబుతో +యంధకారంబు బ్రహ్మాం +డమంతీయుల, దరుణికిరి జిక్ లవములో +శ్రీ, శంకకుఁడి శేష దేవతా నివర్తి, యా +నమ్మహాత్మునికిని +టన్లు +C +పొటియగు జి +దారపు +సయం 4 న భ ఱషుచ్చు +వ్వారితగము. +నమ్మిపెట్టి, వారి రిరిజయింప న +2007, din +' +మౌంతనిశాంతినిర్మలది శ్రీ దర సపూరము చేతి రాజుకు +పచ్చ +అ్యంతముఁ గాంచివచ్చినకు శ్రీ హాత్మునిమాకు +పంతిముమానిశిచ్చగణ + పద్మ సమీపమందం ఉండటాకి +చ బనివకులారి పనికి శ్రీ సాధినక్ తీయున్న +మునిమును మున్ని +. +J +121 +య్యనఁగరుణాసముదుండుగు బయంతో నిభక్తి ఎముకలి +ఆ.వె చనుఁఢతండుమిమ్ము . క్యాతులంలోని, కారుఁగాని - ( పులు +మరులకోపచున్న శ్రీ మన దావికీ లికి, 1 (శివని... తి) భర్త శ్రీ జలము శా +పి. అనుమంతు లవాజ్యముట, సనుమతిఁ గావించి రాగ । లోని ష ధనృజ +లునిపాలికరిగుగాని, పంతులు గానితీరుమిపుల విస్మయారు. +S. చే +5. తనియునితోడంబాసీ మహ గౌశిఖరాజ్యము మీరునిచ్చు నే +విషయము నొపి +బనులకుదచ్చి వారికంట పాపపు డేగకను యింతిఁజేసి వే +యని యుపంచుఁ గన్ను గని । వళులు రాలగు సున్ని ఆయాతనిస్. +చ. శని సుతీయన్వినము లయి కావుముమమ్ము నృపాలచంద్ర యా +| +మునముగ వారిపూరమున మున్ను మునింగిన నీత కూభవుం +1 సభవ్యితి (మూలము) +16 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0127.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0127.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..dc47dd4e5ad64f09e51192284c3f504d0d3e4bb8 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0127.txt" @@ -0,0 +1,34 @@ +122 +సీమంతినీక ళ్యాణము, +డనుపమశౌర్యశాలి భుజగాధిపలోకము జాంతవేత +క్కునఁ జను దెంచినాఁడు ప్రళయాంతకు కైవడి నుగ నూరి +ఉ. ఆరమణీయతేజుఁడు పు శ్రీ రాంతిక సీమనవాభిరామళ్ళం +గౌరవవంబునన్నిలిచి కయ్యము కెపిలువంగ నంపినా +భూరిబలాధ్యతో నెదిరి పోరఁగఁజాలక తత్ప్రసాద్యం. +భారతిచేత నీచరణ సన్నిధిఁజేరితి మెల్లవారి మూసి". +..... +గీ. నావు డయ్యద్భుతమునకానంద మంది, హగ్ల పలిలంబు కన్నుల నల ముం +నిదినిజంబయ్యె నేనిమా శ్రీ కిత్తునభయ, మనుచు వారలతోడ సత్యము (బలికి. +ఉ. ఆరిపు రాజులంతటఁ గృతాభయులై నిషేధాధి నాయక న్ +దార సమన్వితంబుగను దంచితభూషణగంధమాల్య ఇం +గారముఁగన్న వానిఁ గన కద్యుతిపొందరధాధిరోహణ +చారునిఁజేసి తోడ్కొనుచుఁ . దత్కృపఁ గైకొని పాదచారులే. +చ. వచ్చుచునుండి రంతకమున్ను చని పన్న గరుమారునివల +జతన్యాతంతించ +యం విన్న వాఁడగుటఁ బ్రసన్న ముఖుండె చంద్రాంగదుడు ఆండ్రిగ +రుడని సాష్టాంగపమాణంబుఁ జేసిన నతండును బకమానందున +జేసి దివ్యజ్ఞానంబుఁ గన్న మహాయోగికందంబున నిశ్చలుండి కొంతడవు చేయింకి. +ఆ. జె. చుంచుదువ్వఁ గణ గూ జుబుకంబుమ్ము దాడు, మేనునిముణి దానిని మాని భూమిక +తిరుగఁ గౌఁగలించు, శరము మూ ర్కోను నింద్ర, సేనుఁడధికమీద చిత్తూ +ఉ. తల్లికి మొక్కినన్ గడుము శ్రీ దంబు జనింపఁగఁ గల్పవల్లికా +పల్లలితాతికోమలభు జాయుగళంబునఁ గౌగలించి పోయా +త్ఫుల్ల సరోజపతిరుచిఁ బూనెడికన్నుల సమ్ము దాశు వుట్ +వెల్లి గొనంగ వీవనలు వేయువిధంబుల నిచ్చె సంతటన్. +[ +ఆ.వె. పౌరవృద్ధి మంత్రి శ్రీ పరివారమెల్ల ను, దార సంభ మమునఁ ది క +L +హరీవారి కుచిత గౌరవ మొనరించి, ధీరుఁ డైననృపకు • సరిహాలి. +చ. రవగురుఁ జేరి మున్న భయ దానముఁ గాంచిన వైరు అంతటన్ +వినయముతోడమొక్కిన వ శ్రీ వినకృపామతిఁ జూచెనందఱున్ +ఘనులగువార లెంజేయువ కారముఁ జేసియుఁ గోందినీకతన్ +జని శరణన్న కారీఁ గని సక్కృపఁజూడక యక్క సేతుకే. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0128.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0128.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..98d7e17f6d5d2d400cd6b2d5571ed69a6e62b564 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0128.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +శ్వాసము. +డ. కణసఖులైనవారును బ7 ధాన జనంబు వినంగ్ నంతిటన్ +う +జనకునితో వచించె యము • నాలేటినీ పబింయ వెంబడిస్ +మునుఁజనిశెట్టిలాగు ఫణి ముఖ్యునిఁ గాంచినలాగు సత్కృపం +గిని యతఁడంప బెంపుని కమ్మర వచ్చిన లాగు నంతయంస్. +ము. తన భాగ్యంబున కెల్ల వారును బ్రమో దస్వాంతులై మెచ్చినవి +దనునిం దోడ్కొని యింద సేనా విభుఁడం • తన్ జరుశృంగారభా +జనన నాత్మ పురంబునర్మిలిఁ బ్రవే శింబైమహీ రాజ్యపొ +లకార్యాదికి దవీఁడయ్యె మివులన్ లక్ష్మీ స మేతంబుగన్. +వ. అయ్యవ సంబున. +ఉ. కొందఱుచామరంబులును గొంగ అనంద శి తాతివత్రమాల్" +కొందఱుపాదుకా ్యనుంగము +బొందుగ ఁ బూని కొచ్చిగరి భూపతులందఱు నానిృపాలరా +ణ్ణందనునిశ్చలప మధ • నాథపబాంబురుహాళిరందమున్', +ఈ. అట్టి తరుమాను పొద్భుతమ శ్రీ హత్వముఁ గాంచినయట్టీ ఇయ్యవున్ +బట్టినిగూడి నైషధన్న పాండుఁ డీశుఛినార రమింతయున్ +ట్పట్ట ణదివ్య గంధ పమ శ్రీ భౌరిష మేతముగాఁగఁ జాబిలన్. +చ. పనిచినవారునుం బసుద శ్రీ భావముతో సతి వేయం +చనియు సమానమానసవి శ్రీపాదకృశాంగునిఁ జగద్మభూ +జనవరుఁగాంచి మ్రొక్కినవ శ్రీ పస్మితే కాంతిక శాఖిలా సభా +జనవర నారవిందముల శ్రీ చందములొప్పఁంచాలీ రీగన్. +ఉ. హర్ల కమితి రూపమను శ్రీ జాధిప బాదు పతంగి వ్యలో +Bre +ద్వేల్లీతవారిలోపల వ శ్రీ దృశ్యతఁ గాంచిన భద్రమూర్తినీ +యుఁడువచ్చినాడు భుజగాధిపతాళమునుండిక ను +బల్లవపాణినీకనయ భాగ్యము లెల్ల ఫలించెఁ జక్కఁగస్". +128 +శే. అనివనాశ్చర్యవారక య్యవనిజాని, యతీశయానంద భరముచే శ్రీ నార్మమంచి +4 +కలయోనిక్క మొవిభ్రాంతి కలుయనుచుఁ, కొంతతడవతి సంశయా - భ్రాంతి. 20% +. ఎవ్వరుపంపి నారుమిము నీపరమాద్భుతి వార్తఁ జెప్పఁగా +నవ్వులుఫల్కు- వైఖరియె 4 నమ్మఁగవచ్చుకొనిశ్చ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0129.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0129.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8558aaaa98f4860153dda648417c1d38a69a5bb4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0129.txt" @@ -0,0 +1,42 @@ +121 +సీమం తీవీక ళ్యాణము. + +బువ్విలుకాని మేనిశిత భూతి ధరించిన వేల్పు సాక్షిగా +మువ్వపులీలనింకనొక +మారువచింపుఁడు వీరులారఁగన్. +ఆ.వె. అన్నిఁజిత్ వర్మ +శతవర్మ కాచారులప్పుడు, వినయలీలచేత +పె +యిండ నేనుఁడంపై శ్రీ నీవార్త వివరింప, వినుము భూమివరస +విస్తరముని +సీ. ఆరసాతలనిన్ను యమునాంబువులుఁ జొచ్చి, యతఁ డుకొందుగనంగు సరిగి వాడ +భోగికాంతలుగో శ్రీ కొనిపోవసుర గేంద్రు, పుట భేదమునకుఁ +తకుడుతోడపై శ్రీ వకు ణ్యమమరంగ, నా స్థానిఁదగునట +శ్రీవ శ్రీ లాడేనాడు +మెచ్చి యాఫణినాధుఁ డిచ్చిన తురగమా, ల్యాగం భభూపారు . +ఫణీవర సహాయం(డైపూర్వ శ్రీ పదము చేత, వెడలితిన పట్టణముఁ జేరి • వినతులైన +యరులఁగృపఁజూచియింద్రసేనాజ్ఞ చేశీ, భూరి సామాజ్య భ"రంజు పూనిన గలవు. +ఉ. సత్యమునమ్మ నీమదిని సంళయమైననూ నాగలోకపుం +జాత్యసుగంధమాల్యములు సమ్మతినంపినవారు భూ +స్తుత్యము లైనవీనిఁగొని 4 శోభిత సమ్మగ వృత్తి భూను మా +Ca +ప్రత్యయ మేటికింక నని పల్కుచువారనికాన్నియిచ్చినవ్. +సీ. ఆజ్మదుగ్గతుం డగువాఁడు కాంచెనో, క్కరనిదానముచక్కఁ +బలు చీఁకటుల బెగ్గడిలు చకవాకంబు, కమలబంధునిరాజుఁ +దిటదప్పినప్పిఁజెం వినాశాతక విహంగ, మున్న తాంబుధరంబుఁ +వాసరతుధితజీ శ్రీ వఁజీవరాజంబు, కమినీయచంది కలో గన్న +గన్న తరు +לויו +గొన్న యట్లు +గిన్న ఆకుటు +ట్లు +మున్ను యము నాఝరంబులో శ్రీ మునిఁగి చనిన, యల్లుఁడా కోరి జితి పుష్ప త కల్లుఁడప్పుడు +తొగియకు చెంచి యనిచిన శ్రీదివ్యవస్తూ, సమితిఁగని రాజమణి సుహోత్సాహియ్యం. +ఉ. అంతవతండు వేగమున వంతి పురంబున కేఁగి కూతుసీ +మంతినిఁబిల్చి పరిభ్రమప మగ్రతచే వలపొతు చిత్రవృ +త్తాంతమ శేషముం దెలిపె నక్కథ మున్న యెఱింగియుండియున్ +శాంతనవీన సన్ని భము గావినియబ్బురమందుచుండఁగన్. +ఫ్రీ. ఈవేకదవమ్మ + యింతి నీ బహు పూర్వ జన్మ సంభృతి పుణ్య సార మెల్ల +నిజమయ్యెఁగదనమ్మ శ్రీ నీజన్మ వేళయ, మ్మేదినీసురుఁడన్న . మేలుపలుకు +ఫలియించెఁగడవమ్మ శ్రీ పార్వతీపతిఁ గూర్చి, వనిత నీవొనరించు పై వ్రాతము తెల్ల +కూరఁగదవన్ము' సఖియ నీశుభలకు, తావళియుండుయ • ధన్థ నియట \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0130.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0130.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..982d10c2e0026a55056f25553290c93af422f0f1 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0130.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +ปี +చతుర్థాశ్వాసము. +కలికినీపతిభుజగ లో 4 ళముని వేద, అడుని చేతి వేసి స +తినిగించ్చినఖ్యం. రంగా. +లితమణిభూషణారికం శ్రీ బులుధరించి, తిరిగివచ్చిన కష్టం +b +1:5 +గీ. ఆసుదుమాటికి మాటిక్ య్యవని శీతి మాత్మయ రూపకృతిధా స్యంబుగడు +రమణియొనరించుసోమవారవ్రతాన్ని నియమం పౌరవిధియించు శ్రీనికెను. +వ. అయ్యవసరంబున, +4 +సీ. ఉత్సవంబుఘటించే • సుర్వీత లేశిశు, ప్రాంతకాశానికా • యముని కొల్లా +సమ్మదంబొనగూడె | సకలపోరామాణ్య, జూపుర పటి సమాజముని కొల్ల +జిత్తంబులుప్పొంగె నుత్త మార్యావర్త, వర్తమానప్రజా ఐరుల కాల +శ్చర్యమయ్యెదేశాంతరాగశివణి, స్వరధారణీ శ్రీ సురలకెల్ల +ఆర సుకృతశాలియైనయా చిత్రవర్ణ + చిత్రవర్మ, రాజమా లి కుమారికా +గల్నిమునకు +శివునికారుణ్యదృష్టి నై రువలేనంబు, మగుడం గట్టిన భాగ్యంబు మహిమకతన, +శా. భూమీవారికృశాను శీతకరణాంభోజాలెమి త్రానిలు +వ్యోమాధ్యాకృతిపూర్ణ లోక మతము ద్యోగేంద్ర చితాశ్రయా +నామవ్రాత విధూతపాతిక చిదానంద స్వరూపొవదా +వామాంగా భరిణాత్మివల్లభసుధా +వారాశితూణీయంతా. +క. దారవనాంతరచరముని, వాధీరతి కార్యకల్ప శ్రీ వాళ్ళంగారా +ప్రారంభజగన్మోహన, కారణరూపాభిరామ శ్రీ కరుణాధామా. +తోటకం. వలయీకృతి శేషయ కార్యబలా +నిలయీకృత పర్వత +| +నీలగ +జలశోద్భవవందిత , బారుపదా +విలయాతికళంకం • విశ్వాసదా +సద్య — ఇతి శ్రీశైల నివాస భ్రమరాంబా సమేత మల్లేశ్వరస్వామి కృపాపాత్ర +భారద్వాజ గోతి పవిత్ర పెనుమళ్ల సోమమంత్రి పాత పెద +నీల ప్రధానపుత్ర సకల సుకవి న్యూ సోను నామాత్య +ప్రణీతంబైన సీమంతినీకళ్యాణం బనుమహా +ప్రబంధంబునందుఁ జతుర్థాశ్వాసము. +ఏతత్పర్వం శ్రీసదాశివబ్రహ్మార్పణమస్తు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0132.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0132.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..adc97d19ee78b023744985b211479258dfa959dc --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0132.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +P +పంచను. శ్వాసము, +శ్రీరమణీంద్రుఁదత్సుతును శ్రీ ధీజనవరి కుఁ గాంచినన్రు లై +వారలతో డమత్కుశల వార లెఱుగఁయంటే టసి". +127 +గీ. ఇంద్ర సేనునితోడమీ 4 రిట్టాలనుఁడు, భుజ^ధ వనంబునుండి నీ శ్రీ పుత్రవులకు +మగుడవచ్చినయప్పుడు శ్రీ మగుడ వచ్చె, భవ్యకల్యాణలక్ష్మి మా • భవనమునకు, +గీ. చన్న పుత్రునీఁగమ్మరు గన్నయపుడు, యపరి మేయంబు నీకు భాగ్యంబుమహిము +అనమనీతోడ సంబంధ శ్రీ మందినట్టి, నేను భార్య కని నాదు . నిశ్చయంబు . +వ. అనివిన్నవించి సీమంతినీచంద్రాంగదులకు యథాపూర్వకంబుగా వివాహంలు సే +యందగు సుముహూర్తంబునం గదిలీ రావలయునని తెలియంబలుకుఁడని పంచినవా +రజురజని యింద సేనచంద్రాంగదులు చూచిన ప్రకారంబుగ సందర్శించి తదీయ వార్త వి +శేవంబులన్నియు నెఱింగించిన వారును బరమసంతోషంబున మాహూర్తి కనిశ్చితం +బెనయొక్క ముహూర్తంబునఁ బరిణయోత్సవంబునకుం గదిలివచ్చి రామమయంబున. +ఓ. సీమంతినీకంఠ శ్రీ సీమమంగళసూత్ర, బలమెంత యని వేడ్క ఁ బలుకున్నారు +సోమవారవత సామర్థ్యమిదిగాని, యన్యంబుగాదని । యాడువారు +నిట్టియాశ్చర్యంబు | బెఱుఁగ మొక్క-డనందుఁ, బలు మారువాకు 'చ్చి యలరు వారు +పరలోకగతేపుత్రుఁ బడ వెంగ మ్మరపరచు, నింద్ర సేనుని భాగ్యమెన్ను వారు +దిగుచునాగరాజానప శ్రీ దాశి జనులు, శఖిల దేశాంతరాగతు +లయినవారు +ధరణియందుని కేతన శ్రీ ద్వారసీమఁ, గుతుక మమరంగమూఁకలు గూడిరంత +ఎ. మునుపటి పెండ్లి నాఁటీబలు • బూత ల సందడి యింక సందు లే +దనుపమమంచు నెంచియదీ • యచ్చరులేమో త్రపాభరంబుఁ గై +కొని లోపలం గలఁక కొంతవహించిరిగాని సర్పభూ +జనములు నెన్న రానిఘన సమ్మది నారిధి జిలి ర ం త యున్". +. HO0. +ఉ. అల్లునితోడఁగూడ విభ శ్రీ వాధ్యుడు వియ్యమువచ్చెనన్నయా +చల్లనివా ర్తయంతయును జారలచేవిని చిత్రవర్మ దా +నెల్ల సిరింద నర్చి యెదు రేఁగి ముదంబునఁ గాంచి యమ్మహీ +వల్ల భ మాళిఁ దోడ్కొనుచు వచ్చెఁ బురంబున కబ్బురంబుగన్. +గీ. ఈకరణిఁదోడి తెచ్చి భూలోక వినుతుఁ, డౌనృపాలుఁడు సకలగుణాభి రామ +నయసీమంతిని నిజం • దొంగదునకుఁ, ప్రాభవముమీదఁ జేయించె ఁ జరిణీయంబు \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0133.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0133.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..6d1a73c7de062b714ec386f7a2b8c890c943678b --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0133.txt" @@ -0,0 +1,44 @@ +124 +8. రాజు సేవలంఁ రుపరిణయా +దంపతులరాగములునట్లు +ఎ. చితకక దానవి ద్యాప +నవ్యళో ద్వాహము కొతు +డ, మునుపటి పెండ్లి నాఁడు ధన +మనతక దాత లైయలరఁ +యఃఘుఁడొ సంగునట్టిధ న ++ +సీమంతినీక ళ్యాణము. +రంభమపుడు, నాఁటికన్నఁ జతురుతోన్న తివిహరిం +దనరుననుచు, నఖిలజనులకు నెఱిఁగించు శ్రీ నదియపోలి. +సిద్ధుఁడైన, చిత్రవర్మ ధరిత్రీక ళతుండంతఁ +కమువహించి, యగ్గువారలకి చ్చెన పౌర్ణ సమితి. +ముల్గొని నట్టివనీ పకోత్త ముల్ +గానపుడే లలభింతురర్ధులా +మందుట కాజన నాధుతోడనీ +వెరుకనుమచ్చరిం దునృప వీరులు కొంద ++ +లేక యుండినన్. +6. నిజకుమారికసీనుంతి నీవస్తూటి, యఖలకల్యాణ పకణియి + +ట్లాచరించి +యంతిక్కా-ంతనద్ధరా శ్రీ కాంతమాళి, యత్తవారింటిక నుపంగ నాత్మఁదలఁచి, +శ్రీ ప్రకటదుగా పీన భారళో భారమ్య, తరుణవత్సగనివి తానములను +చంచండరీక సం శ్రీ కులక పోలవినీల, దంతాన కేంద్రసంతానములను +గాంధారదేశీయ । బంధువీ ధారావి, రాజతురంగ స మాజములను +దావిద్యుల్ల తొ | సమసముంచత్కాంతి, కమనీయకన్యాని శ్రీ కాయములను +నికటకటినీ సము ద్వేల నీరపృషితి, కకలపస్యాప్రజారామ సముదయాభి +రామ భూమిమనోవార గ్రామములను, హఠణములుగా నిచ్చెన య్యవసరమున, +సీ. మణికంక ణాదిభూ క్షణములు వేర్వేజిఁ, దెచ్చి యచ్చపలాక్షి • కొచ్చువారు +పదివేలవర్షముఖ్ + పతితోడనుఖవృత్తి, ఏక పిల్లుమంచుదీ శ్రీ వించువారు +నిన్ను ఁజూ చెదమిక | నెన్నాళ్లకోయంచుఁ, జెలిమితో ఁ గౌఁగిటఁ జేర్చువారు +జనవద్యగంధమా ల్యాదికంబుల వింత, కృంగారవిరచనల్ సేయురు +నోరపుగలబంధులొక +నత్త వారింట నుత్తమ వృత్తి మెలఁగు, నొరపుగల బంధులోక కొన్ని గఱపువారు +నగుచునబ్భూమి కాంతశు భ్రాంతిభవన, జగతి కాంతామణుల్ గొంత సందడిబిది. +5. 08. +శా. సారోడంచితభక్తి చే జననికా చార్యాళికిన్ మ్రొక్కి యా +శ్రీరత్నంబులు వెంట గొల్వఁగ మరా + ళీకే శివచ్చారు సం +బాంజొప్పఁగవచ్చినట్టి సకీయం జందాంగ దారూఢమ +తేరెక్కించి దీవనల్ వెలయ ధా శ్రీ శ్రీ దేవకాంతామణుల్. +పీ. భూసు కాశీర్వాద భూరి రావంబులు, వంది బృంద తుబ్ గ్రందుకొనఁగ +భర్త శ్రీభూషణో ఉన్న తఝణత్కారముల్, శివుల వాద్యధ్వనుల్ నియ్యమందలి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0135.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0135.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..41b393ca647ec23e23d91ca15f006ec6831c7684 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0135.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +130 +సీమంతినీక ళ్యాణ +వనములన్ని ముంట్ల గ్రాసూలఖీ, లతోని కిలకు కులము లే క ల .. +2 వనంబులన్నె యుఁ 4 బాటీరవాటీన, వాటిక సైకర శ్రీ న్యుములేకండ +హృదయములఁగోరుచునునవారయ్యుదయ కాగ, రహిమవిలసిల్లుచున్న కు +దంచితః పేమఁదనరుతంంత్రాంగముడును, కొక్కు కుమా టేసుఖ లింగాdeos +వ, తనయుని సగ్గుణోదయము 4 అద్గుణ సంకోతి యెందు మేదనీ +జనము మనోహరంజనము శ్రీ చందము గని యింద్ర నేనుఁడ +య్యకు పరుశౌర్యశాలిచతు ఆ రంబుధి సంవృతి సర్వభూమిపా +లనకరరాజ్య వైభవని లాసికఁ బట్టముగట్టే ఇంకేటస్". +A +X +డీ సకలవర్ణాల మా ఫ్రీచారవర్తశములు, వేదోక్త రీతిచే వెలయు మండల +దలఁచినప్పుడే వచ్చి జలదముల్ వర్షింప, భూమి సస్యారామ శ్రీ భూ +బహుయాగముల హవ్య (భాగంబు) భుజియింప, సుగల కావనిని నీ స్యూ +నపమృత్యుదోషరో శ్రీ గాది బాధలు లేక, దుఖిలభూప్రజలు పౌ ప్యని +పూర్వరాజన్యగణయతో గర్వహారి, చిత్రదాయక జారుగా "నుండగా +వలునిపాత్రుఁడు సింహాసనముననుండి, యవనితలమెల్లఁ జాలించు | వలసల +౪. ఉదయించిరి సుతు లతనికీ, సందితారుణ బింబపమన శ్రీ ముజ్వలమూరు ల +- పదివేల్ వర్షము లాతఁడు, పదెలుండై సకలరాజ్య భారము పూస్ + మాునుఁగడ దన్న పాణవిభు & మోహన మన్మథమూర్తిఁ బొమ్మ +శని జరుపుకో రాజ్యసుఖ గౌరవ మొంటేను జిత్ వర్మ రా +ట్రనయ, మునీందు లాగ యిదే తథ్యము గా వివరించిచూడ న +య్యనుపమసోమవాసకమ శ్రీ హావ్రతి రాజమహత్వ మెంతయుస్. +మ. అని యాసూతుడు శౌనకాదులకు నత్యాశ్చర్యధుర్యంబుగా +ఇనిపింపక్ విని చార లీశ్వరక థా వేల్లత్సుధాధారచేఁ +కనీయవజాలదు. చిత్త మింకొకవిచిత్రంబైన గౌరీకళ +తునిమాహాత్మ్య పెఱుంగబల్కుము సముద్భూతప్రమోదం..! +శ. ఆనవుడు పార్వతీపతిమహత్వము లెన్నఁగఁబెక్కు- లన్నియుజ్ +కనరుగుపోర్చుతోదయని శ్రీ దానము అందులకేమి యమ్మహీ +జనమాపుృతి చిత్ర విల సంబెఁక నొక్క యేర్పరించెదన్ +విత్తుడు మరింత్రులార యతి శ్రీ నిశ్చలతాకణాంతరంగుడై, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0136.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0136.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..9a309d0f3f21aedd6d62862bad24e195bcb38b04 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0136.txt" @@ -0,0 +1,33 @@ +సంతమాశ్వాసము. +3 +సలక్ష్మీ విలాస నివాసన, పిల్ +'శ్రీ' +? +నమిత పుణ్యచరితుఁ • ఉపవేదమాత్రం, సారస్వతుల చిన్న +రాణీడివిజు లింద్రం స్పహార్ద్ర, గౌరవమని +5 +» +' +సంస్థలు +క్రమము చేరి +A +కె.. పరువాలుగు కవి కా +పొడవు సుమారు సమ్ము' +' +Y +శ్రీ. అగ్ర ధనమెల్ల మచివ్య శ్రీ యనిమిదేసి, జాలరి శ్రీ ని వ్య క + +" +1 እን +కె. అర్ధ రాజాని భూమంప సిద్ధినానీ, వాధలు నివారిదర్భ సమ +8000, 80 +మరు ని +సీ. శ్రుతిందో వారని • మహా రాజ్యవశాన విధాను | (సంధాన) +సవ్యం" వ్యా +బహుకర్త భ ర్తీకా శ్రీ భావనిస్సందేహ, కరకారు కేముషి శ్రీ గౌరభమున 4 +దండ్రవే జంగేస్వ + తంత్రి తానిరవద్య, విమలధీ విద్య • విభ్రమమున +యోగ సాంఖ్యాతికయయంకు, యోగమానను, నిరవధిక శబ్దశాస్త్రసాంంత్యమున శ +గుండి స్వామినికి శ్రీ ఖండ మోద, మహాపరులుగ జే సిరశిమ్మాలకుడు. +క్రీ. జనరరోత ంస గురుంగా పనగు పూని, దారసంగ్రాహణకు బు +ధనముఁగాంక్షించి కీర్తిన ప్రనముగాఁగ, నిమ్మ కేందం వచ్చితి • మన్ననపుడు. +1 ప్రస్తము. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0137.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0137.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..96ef498e9c26a5ceb152d59d65f25ee7fa04e6b2 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0137.txt" @@ -0,0 +1,39 @@ +కాలకు నేకవిధ్య లో శ్రీ +భూమిక బాధ్య తాదివిజ +చేత నిట్లనియెఁ +సీనుంటినీక ళ్యాణము. + వారితమంచు ముదంబుఁ గాంచియున్ +పద్యములందు బహర్షమఁడియున్ +భూరుహనూ 1(నృపమాళి) యీశ్వర +జేశలహాసల సమ్మఖాజుఁడై. +యఁ బుగలడం +• ప్రరందనులావణగా శ్రీ వేళ మీకు నర్థములభించు నొక యుపా +పరపహికనుంచువాత్మలో పలదరించి, సేయఁగలిగితిరేనిన శ్రీ చింతందాన. +ఊ. ఇంతవిబార వేల నిషధేంద్రునకం క్రియకాంతయై-సీ +మంతిని పోదువాపనము శ్రీ మన్మధవైరి సమాయుత్వలుగా +ఇంతయు భక్తి తోడభజి శ్రీ యింరుతిం దర శేతరీకృత +స్వాంతతిని ప్రదంపతులు | వచ్చినఁ బూజయొనర్చు వేడుకన్. +విప్రకులదంపతులను +3. ఆతులకక్తి ననాదం పతులుగా ఁగ, విప్రకు బదంపతులను భావించి వారి +బూజ గావింరుమణీ హేమ , భూషణముల, జీమిగోరి: యిచ్చున అయ్యిందువదన. +1. కావున మీయందొకఁడు వ ధూవేషము పూని ముదము తో దంపతులె +పోవుడు శోశివాసమున, నావనికి యొ సంగు విశాకు నభిమతధనముల్ . +ఆ.. వె. ఆసిన వారు నవ్వి శీ యువ్విభుఁ గాంచి యీ, కపటవృత్తి మాకు గఱ పెదేల +విపకులుల మేము శ్రీ వేదాంతవిదులు మీ, యాగ్యనింద సరణి యర్హ మగు పెను +v. కపటంబు మరితమాలము, కపటం బపకీర్తి కెన్న కారణముగుద +పట కమ్మగులాభము, కపటాయుత పన్న గంబు | గా దెనరేంద్రా. +పుణ్యదేవతులమునని శ్రీ బుట్టెనేమి, సలవిద్యలుఁ దరిముట్టఁ +జదివె నేమి +నిక్కర్మంబు లొనరింప నేర్చెవేసు, దంభయుక్తుఁ డనర్హుండు . దాన మానకు. +క. మరికొకటితేనవాలుక, తుదనొక్కటిఁ బూను వాని ++ తో సహవాసం +2 +మది ముగరళపూరితే, వదనభుజంగమ సహాధివాసముకన్నన్, +విత్తులతో ధర్మ మహితా శ్రీ వేదియైన, విషవరునకుఁ గపటంపు వృత్తి దగ్గు సే +కాశచేరిక లు వహించు శాంగనీరు, వింధ్యకుదరదు ద్వార శ్రీ విహృతిఁగను నె +1. సత్య పెనిమద్దాము, పత్యేమెకాంద్రాయణాది సకలవ త ముల్ +పశ్యంగా కొన్ని పద్యము, పశ్యముగాఁ బుణ్యలోక సాధనమగు నే. +1. విరర్థంనంద పరతఁగొన్న, ధూర్తుఁడే పుణ్యములఁ బవి తుఁడు గారు +మవ్యలకకూపితం జైనమంటికడవ, యెన్ని వాదులను ముంచిన +పక్షి పచ్చ +నేమివచ్చు. \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0138.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0138.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..7dbe4beb94b6afcb290b5d4b030ea58e03e113a7 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0138.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +పంచను. శ్వాసము, +ఉ. ఇంతియెకాక యోగసును శ్రీ తీశ్వర యింకొక విన్న సబు సీ +మంతిని రాజకొంత యాతి +యంతిని జేరి కొతవమో +బంతకద ఁడ నాతులిత +మానుషశాంభవ భ క్తి శీలయా +కింఠయొనర్చినవచ్చుఁ బాలికం +మె సుకూరును రాజదండమున్ . +క, శివునియెడఁ దప్పుఁ జేసిన, శివుఁడొ క్కొక వేళఁ Noణ +శివుఁడుం గానఁగనోపఁడు, శివభక్తులయెడలఁ దప్పఁ +చే మన్నించున్ +జేసినవారిస్ . +ఆ. వె. గురునియట్లునీవు ధరణీశుఁడవు మాకు, కాని పెట్టి మతము +పార్థి వేంద్ర ఁకఁ బది వేలు వచ్చిన, జాల మేము కపట +గఱప నేల +శీలమునకు. +15 +జ. అనిన నారాజపురందరుండు సుందరవద నారవిందంబున మందహసితంబు కందళిం +పఁగా మృధులవచనరచనానందను లైన యద్ధ రాబృందారకనందనులం గాంచి యి. +ని +ఉ. చాల న నేక వేద బహు సంఖ్య పురాణము లభ్యసించినం +బాలకులౌట మీ మదిని 4 బట్టను నాహితసూక్తి ధారుణీ +పాలకు సంజ్ఞ సేయుటయ శ్రీ భాసురధర్మము దీనఁజాతికం +బేలలభిందు మర్త్యునకు నేలఘటించున కర్తి వేళమున్. + +p +గీ. తరుణిపురమని వేషంబు దాల్చె నేమి, పురుషుఁ డం గ వేషంబు ల బూనెనేమి +విశ్వమంతయు శివుఁడౌట వేరులేమి, వృజినమేటికీ ఘటియించు విప్రుభార +ఆ.వె దేహగతము లైన స్త్రీపుంసభేదముల్, నిజములే నెయార్మీ * నిజము గాక +కల్లలందు నేమి కల్ల వాటించినఁ, దప్పుగలదె విప్ర తనయులార. +మేలుదొరకు +ఆ. వె. వృజిన మేమి లేదు . విత్తంబుపమకూరు, మీకు నొక్క సింత +సరిళయంబుమాని చనుఁడు సీమంతినీ, చంద్ర వదన పుణ్య సదనమునకు. +వ. అని యనేక ప్రకారంబుల నతండు బోధింప సమధిత కాల్యంబైన శాల్యం పు తనమవు +లం బరిహరింప నేరక యూరక యంగీకరించి నిషధ దేశంబునకుంజని తత్పుర పమీప +ముస- +సీ. చిఱంత జుట్టుకుఁ జుట్టు దిరిగిరాపవరముల్, కుదురుగాశిలింది . కొప్పుముడిచి +భసిత త్రిపుండంబు • పరిహారమొనరించి, మిసిమికుంకుమ రేఖ నొసలవీరి +గొప్ప నీలపుజాలకుండలంబులు మాని, పలుద ముత్యాలక మ్మలుధరించి +యరుకచుదాక్షువ శ్రీ రావకుల సడలించి, నూయా కు డంబులు మట్టుపఱచి \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0140.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0140.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..2ca9aad5498619c27032208cfe7c0e5b318bfd06 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0140.txt" @@ -0,0 +1,38 @@ +చ +5 +రాజకుండలు బ్రహ్మది పూస్తుం +. * +n. +22 +ద్వాహను వేద విద్యునన • పద్యదయానిధి భూపా +త్సాహుసదాశివుండుహికు • సు తాన్వితు +సహనమాచరించెనని శ్రీ వారి భక్తి రసోద ఇంజన్. +31 +1 +సీ. ఆద్రిజాధిపతికి గతాన్ని వనంలోనంగాధరుండు ని సం +1 +6. I +టెములు పట్టె +కొన్ని కారి +అర్థచంద్ర కిరీటి . అభిషే దానము చేసి, శివుడు హిట్లు స +కాలకంధరునకు 4 గంధమర్పణఁజేసి, దగ్గ వారికి ఒక +వాసుదేవునిమల్లిక • పతులతిలక, కమలపున్నాగ పాటాలు +కుందనమాలికాశోక కుకుమారి పుస్న సంతానముల చేసి +మూజచేసి. +ara. +బాయసాపూపద ధ్యాజ్య స్థలసమరి. శిభద్యమం శ్రీ సర్వపతికి. +క. పూర్ణమనోరథ వర, వర్ణిని తెంలగాలకుర్చి శ్రీ వరభక్తి పరిక +వర్ణి తి ముక్తావిరచిత, చూర్ణముతోవారం ఆంధ్ర శ్రీకాక +. +2 +చ్చాం:లియంన్ నివాళీయం స మర్చడం చేసి ఆసన +మంజలని ప్రదిక్షణన శ్రీ మసకంచి ఒకతి +.:: +ప్రాంజలియెమతించహేను పర్వత రాజము తెమనోహటస్. +క్లీ. తేనమోదేవాది శ్రీ దేవాయలమాల, గీరి వాయలోక పావనాయ +తేన మోమునిజన ధ్యేయాయ భక్తవి, ధేయానాంతాడ శ్రీ సాయాజ +వేనయోగిరిసుతా శ్రీ ధీ నాయపాలిత, దీనాయదళితో । దానవాయ +తేనమస్సన్నత ది శ్రీ ! ప్యాయవాణిక, సేవ్యాయ సేవక శ్రీ భవ్యదాయ +'తేన మోనిగి' నంత ని శ్రీ దితగుణాయ, తన మోరజితాడి మం | దిరచరా +తన మోముద నాంగభూ 4 తిప్రియాను, జీవమోవిశ్వమయరూప శ్రీ పితాయ, +! న్న గరిపూరు (మలము) \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0141.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0141.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..b47ecf8ac3c5e48fdc28bc344db8ea28ddce659c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0141.txt" @@ -0,0 +1,32 @@ +1 +R. +14 +G +. +కణ సుమ్ములో వుమయ్యా శ్రీ చంద్ర ఖండ ఖరా. +P₁t + * +యిందు ఖండకృఔసరింపక అన్న చికా +వనమయూరము, నీలగళూరి జన నిత్యశుభ కాలి +భాలనయినా ప్రణుతే సాతిక వి జారీ +భుజంగ ప్రయాతము రమ ధీర ముఖ్యా ను • గస్తత్వశీ +యమాయుక్త నామాంగ యోగండ) సవ్యా +సమ ప్రేమని సారి +మమాంబో వుమోధక +స్రగ్విణి. శ్రీమహాదేవని +కామసంహార ని +మందాన భూచా. +స్సేమ తేజ మరి +మయోరి ప్రియా +హేము ధాతీ ధంధీ బాణాసూ +నామదిన్నిల్పు 3 సాగ సరిరారి కితా +లయగా మహి. అంగజశరీరమద భంగ కరపాణితలు +సంగీత మనోహరకు 4 సందృతంగా +1 +సాంగనీగమస్తుతీయు శ్రీ వంగముని రాృతి-మల +భృంగి కరుణా ఆనద పొంగిస్తవశాంగా +రంగడవనీతలతాంగళశిఖాసరగ +భాంగి నిజబాహురుచి రాంగద భుజంగా +మంగళక రాహృదయ భంగ విశిఖాయలేవి + +హంగ పతి వాహజరు పుంగవ తురంగా, \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0142.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0142.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..571d47ca8df44be6473ca948e3d91b68a77be8e4 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0142.txt" @@ -0,0 +1,30 @@ +పంచమాశ్వానము, +మణిగణనికరము. మనభివృతి మహి + వలయమ్ము మిస్ +137 +ఘనులకు సురలకు +గలవి భీ వములస్ +మనసీమీద హర +మగుడనివన్ మున్ +నినుఁగొలిచినగుణ శ్రీ నిధులని నమిలిలి. +ఖడ్గబంధము. భీమనామసోమ దైత్య శ్రీ కేద నాదయోగ రూ +యామవత్యధీశకవి శ్రీ శభిరామ శేఖణ- +రామపూజ్యపాద భక్త గణాలలు పి. +ధనద సభాయజానుశము శ్రీ ధామదలనియోర భావితా +27 +మననయు తాపనూవజన శ్రీ మానవరి ణ్యంభు శ్రీ లలి. +నిరోద్యము. ధారాధర నీలగళ, శ్రీరాజితే రాజతాద్రి శ్రీ శృంగాందంటే +తీరయ నాగ తొశితి, సాగపూరమణ నీతి +చతుర్విన రాము సోమార్థతాలు ఖండి, కామారి మనీ బయ్ 4 +1 + +..santarabang +38953. +ఉ. తామర సాక్షి మత లేని 4 దంపతివేషను పూని +భూమినుహ్వనందము బొందుగ నాటి id, +సామృతిపూరి ధార వద +మరియు + భావజు గెల్చిట్టి కొని శ్రీ పట్టవుగాని దీనికి.పి +కణీవవజాల మారిన • సహజవాడకు విజ్యమని ధ +1 యధామాలను, +18 +4 \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0143.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0143.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..8ce25c7505c441942bcc5e7ec21146fe1fc15d4c --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0143.txt" @@ -0,0 +1,40 @@ +శ్రీమంతినిక ళ్యాణము. +కాదనకల్పవల్లి తుహినాదలరాజు గుతామతల్లి గా +భౌవనచేసియాకృతిక భామినిఁ జయ నర్సియంతటన్. +" +కీ. ఆమ్మహాదేవి ప్రాణేశుఁ డైనయట్టి, పురహరుని గాఁగ భావించి శ్రీ పూజia +విమలకరపుణ్యచారిత్రు వేదమితు, పుత్రుఁడైనను మేధువ స్వత్యలోని, +ఈ. అప్పుక దానవాంతికు వీ9 +ఇప్పుడు పూజచేసిఁ జవ +గొప్పవయోధరంబులు చ +.. +యాంగనగా వడిలో దలంచి తా +3 +లేకుణ భూసురమాూరుఁ డప్పుడే +కోరములన్న గువాలు జూపునం +విప్పగు కొప్పుగల్గి యర శ్రీ విందవిలోచనయయ్యె ఇత్త టీస్". +ప ఈకరణిం దరుణ విప్రకుమారులు వంద నాపరతియించకపోవ +యొసంగిన గంధమాల్యాంబర మణిషణారులు ధరియించి +దనిషి యానగరువెడలి నగరంబుఁ గడచి పురోపవసమార్గం :-ం +ఉ. వందనచే ధరంబుఁకొని • వచ్చితిమంచును చాపభీతిచేఁ +జంచలచిత్తుఁ డెనసహ చారిఁ గనుఁగొని కేళిక నో +దంనితో పుష్ప భారనీశి తెనుగు సన్నిధిఁ బంచబాణునేం +జ౦దలచిత్త యౌదు నవ శ్రీ సారఫలాచనపలె నీగతిని. +tr. మంతయు భక్తి చేతఁ బరమేశ్వరు నీశ్వరుగాఁ దలంచి +మంతిని పూజచేసినస | మస్త మహీసుగదంపతుల్లో గృహా +భ్యంతరసీమలందు నిర పాయసుఖోన్నతిఁ గీడ సర్పంగా +వింతేరయంబు చేతనిపు డెక్కడళేఁ గౌరు ప్రాణవల్లభ. +సీ, ఇలిగున్న లేమావు శ్రీ లిచ్చనిచ్చటఁజేరి, ముచ్చటాడఁగఁ గో గిడ్డి +103 +పొన్న దానాదులు +బోవు సమయంబున, +"ఒక న్నెసురపొన్న లిందునందుల మోవి, విందు లియ్యలగ వేడః గ్రందు కొనియ +శీమల్లెపొదదండ శ్రీ నీవంక నిశ్శంక, నాలింగనము సేయ శ్రీ నాసూడోమ +లిందులనిరపాయ, మద నాహవము సేయ +జ్ఞావధ వునఃపలరుపరంపరలచేతం, దరలమతి నెతి' నింక నే +J +జయెంకెలు మగవారి శ్రీ హృదయమింటే, గట్టిగా ఁజేసినాడుగా కమల భవుఁడు. +7. అనుపలుకు లాను మేధ్యుడు, విని కపటోక్తులుగ నెంచి వికసిత హనీ తె +ఒమెప్పక నలుదిక్కులుఁ, గనుఁగొని యిట్లనియె ఒకచ కంజేక్షలతో 'క'. +ఉ. అనృపపుశ్వజోజ్వని శ్రీ యందఱు నిన్ను నెఱంగె వింతెయీ +మడట లేటికిన్ గుణప- శ్రీ మున్నత యీవనవీ కెప్పుడున్ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0144.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0144.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..31e7ca52cade8d505f7eacdfcc744c57d7d4f050 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0144.txt" @@ -0,0 +1,46 @@ +పంచమాశ్వానము. +వచ్చినవారులేరు నృప శ్రీ వ్యవధ మణి భృగ్యులీ క +త్యోచ్ఛరణంబు లేటికిఁక నూగకరమ్మ జగన్. +he's +ప r +క. నావుడు "నీ గోరినవని, శ్రీ వేయని రతి కి టా +భావజుని కొన్న సుక్క నీవే నిర్ణయండి +" +గీ. సామవతి నేను పొవక శ్రీ సాక్షి. +Pos +1:9 +మత్సాణ త +" +భ్రమయించి శ్రీ పిచుక నేల. +చోసమనిచూడ కీరీతి • ధూర్యుడవు, ప్రాణనామిక +వ. అనిపలికి మఱియు ఇమ్మచ్చకంటే పచ్చపిలుకాని వచ్చి పిలిచ్చలవిడి ఎమ్మదిని +కారంబు లుప చరింప 900 కి అంటిలిమి స్కాండి యాసు మేధుండు. +( +1. పజలజలధరికము . చెడుగీతి, కృతిమముగా విజయం • గెం ప్రుమోలి +చూపుగములందుఁ పితుకొత్తు బావలంబు, జరిపి పంజనితాశ్చర్య ఆభరముపూని +పాతకము వచ్చునన్నట్టి భయములేక, యేలచేసితి ఎటువంటి హీన చేష్ట +పాపభూపాలు సుర్చోన శ్రీ పాటనమున, జెంత వ్యాయిలుపును సం చేసుగలదు. +12. + +B N +5. 'నే. అనుచు దైవఘటన కాశ్చర్యము వహించి, నిజదరిత్రి పొంచి +ఆశ్చర్యమువహించి, • నింద సేయం +స భ వు భ క్త జనుల దారాణీ మహిమము, సారపారి మన్చి శ్రీ సంతిసిందు. +7. ఇవ్విధంబున బహుచింతా కాంతుల యం ఉజ్వరాయాలి. +4. +లుగ దాయని యట్టకేలకు వ్యాజలు చచ్చుని అశ్వరూరల్నే లిఖుతో +సామవంతుఁడవన్న మ త్సకాచరుఁడవు, కానీ నికర పువనితవు గోవు నీవు +కపటభూనాథుఁ దుర్బోధ - కల్పనమునిఁ గలిగె విటువంటి వైరూప్య • ఘటననీడ. +. నావుడు నిన్నుఁ గాంతమని . నమ్మక యుండితినేని మామక్ +నావయవంచు అన్నియుడు । భాగము గాని కించి తిన్ +. +భావమునందు పరిశయముఁ బాస్ ఈ శ్రేష్టముగా నిద్చటన్ +భావజికేళిఁజేల్పుననుక బాణపఖుండవు నీవు కావుజస్', +2)(5) +3 +1. అనుచు నవ్వనభూమి శ్రీ యతిరహస్య స్థలం, బెటచే నధిక కో వ్యంబు లైన +అనయంగములు చూప ధరణీమిరవడంను మదిలోన నాశ్చర్య (మగ్ను ఁ డగుచు +జిత్తజబలముచే శ్రీ చిత్రం హింది, శాని ధైర్యంబు చి జరిగఁబట్టి +యంగనలను దాను శ్రీ సత్మీయ పు డేగ, దీనితండ్రి తో యధార్థంబుగా ¢గ +బలికి సారస్వతాఖ్య జరిగినట్టి, సొమవంతు నించి లికి సకలమైన +యత్మవృత్తా " తమువదం జ నందిమీఁద, న్యూడున్యాంగ్ మునుకుఃఖం శాత్ముఁడ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0145.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0145.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..688285a144e7e162507649af880dcdc99c33de37 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0145.txt" @@ -0,0 +1,31 @@ +140 +సీమంతినీక ళ్యాణము, +4. ఖాలకులు కట్టిదుర్బోధ శ్రీ పాటవలు, దెలిపిపంపిన కుండినా • భుకడకు +నారిగి, కోవానలం బాత్మ శ్రీ నలముకొనఁగ, నధిక గద్గదరవముతో ననియెనిట్లు +శ. ఓరీ దుద్ది: విద్యా, శూములకున్ భూమిదేవి దుర్వ్యా +పారము గఱసీతిని దె చే, కూరెన్ దత్ఫలము నేఁడు రూ. 9రం బగు మస్. +౪. ఇతి సాయ్య నాకుమారుఁడు, హతియయ్యెన్ వంశమునకు శ్రీ నక్కంట యుకనే +పితృడేవళేలఋణము నే, గతిఁ దీర్పం గలుగువాఁడ | గపటవిదారా. +వ. అని మఱియు న శీశకోపపదనంబులు పలికి శాపదానోన్ముఖుం డైన యమ్మహీ +బృందారకులకు వందనం బాచరించి నాతపోబలంబునకు నీకుం దియు పౌరుషం +సంపాదించెద శాంతుండువుగమ్మని, సాంత్వన వచనణులు పలికే అది నంతరంబున +గీ. రాజకోటీరుపట్టపు రాణిఁ గూర్చి, తపము గావించె నాధరా ధరవరుండు +శైలకన్యయు సంతసాక్షాత్కరించి, యతికృపాదృష్టి నటినితో సనియెనిట్ల +చ'. వినుము నృపాల యిట్టిపని విపునియందుఁ గనంగనయ్యె "నేఁ +జవున పాలలో వనుని +శాస్పమైనను గ్రమ్మరింతుఁ ద +క్షంతం భక్త లోకకృతి కార్యముఁ ద్రిప్పంగ సమ్మతింపన +స్పనియఁక గోల విపునకుఁ బౌరుష మిచ్చుట దుష, రం బటన్, +క, పౌరస్వతులకు నొక్కకు, మారుఁడు జనియించు నిఁక మంజూలవి ద్వా +సాంగుడ: ఆభరవీనుతో, జారచరితాభిరాము : శ్రీ ఉన్వయక +ఓ. సొమరతీయున్నమపూర్ణ చంద్రముఖసు, మేధులకుఁ బెండ్లి జీయును . సా +.. +దారమతి సంతసించ నీ దంపతులకు, సుతులు గలిగెద రధికవి (త్రుత కంటులు +శ్రీ అని యిట్టుభాషించి శ్రీ యధవు పట్టపురాణి, యచ్చోట ఇంతటి త్యా +భూసురులాత్మీయ పురముఁబ్రవేశించి, యదేవి శాపనం | బట్ల సేల +ను భయవంశంబులు శ్రీ అభివృద్ధిఁ గాంచెనో, మునిశిఖామణులార వినుఁడు మీరు +తరుళ్లేందుధరుచరి • తమ్ము చాలని చిత్ర, మతిని భక్తుల చర్య అంతకన్న +వనుచు సూతుండు శౌనకు ఁండాదిగా ఁగఁ, గలుగు మునులకుఁ జెప్పినం, గౌతుకం +దనరవారమ్మహాతపో ధనునిం గాంచి, ప్రణుతిఁగావించి యానంద భరితులై +కా. కైలాసాచలనిత్యవాప శిశిర శ్రావాత్మజు తాననా +ప్రాలేయాంకు మనోపాదస్మిత సుధా । పానక్రియాలోల దృ \ No newline at end of file diff --git "a/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0146.txt" "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0146.txt" new file mode 100644 index 0000000000000000000000000000000000000000..ee863815b8276e79e82da887ebae1c7f63a1f233 --- /dev/null +++ "b/\340\260\270\340\261\200\340\260\256\340\260\202\340\260\244\340\260\277\340\260\250\340\261\200\340\260\225\340\260\263\340\261\215\340\260\257\340\260\276\340\260\243\340\260\256\340\261\201_(\340\260\252\340\261\206\340\260\250\340\261\201\340\260\256\340\260\263\340\261\215\340\260\263_\340\260\270\340\261\213\340\260\256\340\260\250)/page_0146.txt" @@ -0,0 +1,18 @@ +పంచమాశ్వాసము +దౌలా బాలశ శాంక భూషణ జటా సందర్భని భోజితా +నీలగ్రీవజగద్విచిత్రీకరనిర్నిదసభానోదయా, +సమయసముద్రితి +శ. నటనిటపి మూల సంగతి, జటీవరతత్వోపదేశ సమయ సముదితి +స్ఫుటకారుణ్య సుధామయ, టులకటాకు ప్రసార సర్వాకారా". +వనమయూరము, నీలగళే వీడ నిధి నిశ్చలనిషంగా +1 +ఛాలకశిపనికడ భావితరం*" +శూలధరకుండలి • సుందరభుబంగా +హాలహలభంజనప్ప సాధిప తురంగా. +ఉద్య—ఇతి శ్రీశైలనివాస భ మరాంబా వ మేత మల్లేశ్వర స్వామి కృపాపాత్ర +శారద్వాజ గోత) పనిత్ర పెనుసుళ్లు సోమమంత్రి పొరి పెద +నీల ప్రధానపుత్ర సకల సుకవి స్తుత్య సోమనామాత్య +ప్ర్రణీతం బైన సీనుంతి నీక ళ్యాణం బనుమహా +ప్రబంధంబునందుఁ బంచమాశ్వాసము . +సంతూర్ణ, +1 \ No newline at end of file