Datasets:
BorisTM
/
bak-rus-parallel

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
1
bak
stringlengths
1
511
rus
stringlengths
1
511
static_sim
float32
0.25
1
source
stringclasses
2 values
length_bak
int64
1
511
length_rus
int64
1
511
Марксистик тарихнамәһе, атап әйткәндә Эрик Джон Хобсбаум һәм Исаак Дойчер эштәре, Карл Маркстың фәлсәфәһен раҫлауҙы маҡсат итеп ҡуя.
Марксистская историография, представленная на западе, в частности, работами Хобсбаума и Дойчера , ставит целью подтверждение философских идей Карла Маркса.
0.668803
real
132
155
Немец тарихсыһы Карл Лампрехт Контттың ҡарашын яҡларға маташҡас, икенсе немец тарихсыһы Эдуард Мейер, күп йыллыҡ тикшереү дәүерендә ул бер генә тарихи законды ла аса алмауын һәм быны башҡаларҙың булдырыуын ишетмәүен дә белдерә.
Когда немецкий историк Карл Лампрехт попытался отстаивать точку зрения Конта, то Эдуард Мейер, другой немецкий историк, ответил, что в течение многолетних исследований ему не удалось открыть ни одного исторического закона и он не слышал, чтобы это удалось другим.
0.745376
real
227
263
Уның тәхеттә ултырыуы ваҡытында дәүләттең иҡтисади сығанаҡтары янычарҙарға ғәҙәти хеҙмәт хаҡын түләргә аҡса етмәҫлек дәрәжәгә барып етә.
Во время его пребывания на престоле экономические источники государства достигли такой степени, что угрозам не хватает средств на нормальную оплату труда.
0.431467
real
136
154
Был килешеүгә ярашлы, Рәсәйгә Ҡара диңгеҙҙә хәрби-диңгеҙ флоты булдырырға, Балҡан һәм Ҡырым ярымутрауҙарында йәшәгән Ғосман империяһының мосолман булмаған халҡына үҙ тәьҫирен йәйергә хоҡуҡ бирелә.
Согласно этому соглашению, России предоставляется право создавать на Черном море военно-морской флот, распространять свое влияние на немусульманское население Османской империи, проживающее на Балканских и Крымских полуостровах.
0.703421
real
196
228
Сирияла һәм Мореяла баш күтәреүселәргә ҡаршы көрәштә ҡайһы бер уңыштар Рәсәй тулыһынса үҙ ҡарамағына алырға ниәтләгән Ҡырымды юғалтыуҙы ҡаплау алмай.
Некоторые успехи в борьбе с повстанцами в Сирии и Морее не могут компенсировать потери Крыма, который Россия намерена полностью взять на себя.
0.669348
real
149
142
Географик тышлыҡ иһә литосфера, атмосфера, гидросфера һәм биосфераның бер-береһенә үтеп инеү һәм йоғонто яһау сфераһы итеп аңлайҙар.
Географическая оболочка же понимается как сфера взаимопроникновения и воздействия литосферы, атмосферы, гидросферы и биосферы.
0.741197
real
132
126
Физик география был тышлыҡтың физик асылы менән шөғөлләнә (уның элементтарының бер-береһенә ҡарата урынлашыу һәм унда барған процестар менән).
Физическая география занимается физической сущностью этой оболочки (расположением ее элементов друг к другу и происходящими в ней процессами).
0.804309
real
142
142
Шунан тыш, географияның сәйәси, социаль һәм иҡтисади тармаҡтары бар.
Кроме того, география имеет политическую, социальную и экономическую сферы.
0.701892
real
68
75
Был эллинизм ҡаҙаныштарын ҡайтанан ҡарап сығыу, картографияла Герхард Меркатор исеме менән ҡаҙаныштарға бәйле.
Она характеризуется переосмыслением достижений эпохи эллинизма и существенными достижениями в картографии, связанными с именем Герхарда Меркатора.
0.789326
real
110
146
Хәҙерге заман академик географияна нигеҙ XIX быуаттың тәүге осоронда Александр Гумбольдт һәм Карл Риттер тарафынан һалына.
География в её современном академическом виде была заложена в первой половине XIX века Александром Гумбольдтом и Карлом Риттером.
0.84585
real
122
129
Физик географияның өйрәнеү объекты булып тотош географик ҡатлам, уны төҙөүсе тәбиғи комплекс һәм компоненттары тора.
Объект изучения физической географии - это географическая оболочка, а также природные комплексы и компоненты, её составляющие.
0.830269
real
116
126
Диңгеҙҙәр ౼ҡоро ер йәки һыу аҫты рельефы менән айырылып торған Донъя океанының бер өлөшө.
Море - это часть океана, отличается от него свойствами воды и животным миром.
0.504875
real
89
77
Боғаҙ ౼ике күл йәки диңгеҙҙе бер-береһенә тоташтырып торған тар һыу арауығы.
Береговой фильтрат относится к питьевой воде, которая поступает из колодцев, расположенных вблизи рек или озер.
0.347382
real
76
111
Йәмғиәтте, кешеләрҙең тормошон һәм үҙ-ара мөнәсәбәттәрен өйрәнә.
Отмечал уровень жизни и отношений между людьми.
0.626268
real
64
47
Был фәнни йүнәлешкә 1930 йылдарҙа Карл Зауэр башланғыс һала.
Ее придумал Чарльз Дэрроу в 30-х годах.
0.500068
real
60
39
Етештереү сфераһы етештереүҙе үҙмаҡсат итеп ҡуймай, ә кешенең рухи һәм матди ихтияждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн етештерә.
И коммунизм - это не аскеза, но удовлетворение материальных и духовных потребностей.
0.614045
real
119
84
Киңерәк мәғәнәлә, картография үҙ эсенә технологияны һәм етештереү эшмәкәрлеген дә ала.
В более широком смысле, картография включает в себя технологию и производственную деятельность.
0.819302
real
86
95
Атаһы улы Салауатҡа яҡшы белем һәм тәрбиә бирә, ул төрки һәм рус телдәрендә уҡырға һәм яҙырға өйрәнгән.
Отец его Шагибал, будучи грамотным человеком своего времени, обучил своего сына читать и писать на тюркском и арабском языках.
0.534551
real
103
126
Батыр шулай уҡ йырсы-импровизатор һәм ҡурайсы ла булған.
Кертис также был певцом и поэтом.
0.60278
real
56
33
Уҫыға юлланған саҡта Салауат Юлаевтың отряды Бөрө ҡалаһын ала.
В ожидании самолета Гай сидел может повлечь за собой.
0.290594
real
62
53
Даими хәрби әҙерлек үткән ғәскәрҙәргә ҡаршы көрәш алып барыуы еңел булмай.
Оценка военных возможностей противника всегда была непростой задачей.
0.471701
real
74
69
Теүәл 1 йыл 15 көн дауам иткән һуғыш юлында, Салауат Юлаев 28 хәрби алышта ҡатнаша.
В ходе мирных протестов, которые продолжались 18 дней, Вацлав Гавел вёл переговоры с коммунистической властью.
0.339847
real
83
110
Мосолман ғөрөф-ғәҙәттәренә ярашлы, уның өс ҡатыны һәм 1775 йылға ҡарата ике улы һәм ике (йәки өс) ҡыҙы булған.
Её мать умерла в 1767 году, оставив 5 дочерей и 2 сыновей.
0.525162
real
110
58
Шиғырҙар.
Стихи.
0.648168
real
9
6
Йырҙар.
Песни.
0.534516
real
7
6
Өфө, 1994.
Уфа, 1994.
0.93678
real
10
10
Аристотель ҡолдар менән ҡол биләүселәр араһында синфи көрәш көсәйгән һәм ҡаты һуғыштар барған заманда йәшәгән.
Аристотель жил в то время, когда между рабами и рабовладельцами усилилась классовая борьба и шли ожесточенные войны.
0.717605
real
110
116
Афинала Платон акдемияһында уҡып белем алған.
Боэции учился в Афинах.
0.639259
real
45
23
17 йәшендә Афинаға китә, унда Платон ойошторған Академияға керә, уның дәрестәренә йөрөй башлай.
В 17 лет он уходит в Афины, где становится учеником Платона.
0.64153
real
95
60
Асыл, стимул, маҡсат, шулай уҡ төрлө нәмәләрҙең бер төрлө материянан барлыҡҡа килеүенең сәбәбе.
Потому что дальнейшие действия, их смысл и цели совсем из другого списка.
0.30943
real
95
73
Алла бөтә нигеҙҙәрҙең нигеҙе булып тора.
БОГ лежит в основе всего сущего.
0.486576
real
40
32
Аристотель атаҡлы полководец Александр Македонскийҙың остазы була.
Аристотель был наставником знаменитого полководца Александра Македонского.
0.782218
real
66
74
Аристотель үҙенән һуң бик күп ғилми хеҙмәттәр ҡалдыра.
Аристотель оставляет за собой множество научных трудов.
0.82292
real
54
55
6 Тарихи һәм социаль-сәйәси проблемалар буйынса трактаттар.
Остальные шесть - это социальные и экономические проблемы.
0.584913
real
59
58
Ошо мөмкинлектән нимә килеп сыға, быныһы инде материяның үҙенән тормай.
Чудес, однако, от этого больше не становится.
0.425757
real
71
45
Шулай ҙа ул танып белеүҙең ҡаршылыҡлы процесс икәнлеген күрә.
Что он имел в виду, представляет собой колебательный процесс.
0.523633
real
61
61
Аристотель, мантиҡи (логик) яҡтан көслө белгес булараҡ, софистарҙың хәйләгә ҡоролған иҫбатлау принциптарын тәнҡитләй.
Маркузе, являясь человеком весьма начитанным, тем не менее делает элементарные ошибки, представляя концепции Фрейда.
0.454252
real
117
116
Уныңса, ысын идеал ысынбарлыҡтағы ҡиммәттәрҙә түгел, бәлки күктәрҙә генә.
С другой стороны, таланты, как мне кажется, настоящие, не в подполье сидят.
0.414796
real
73
75
Йәш быуынды эстетик тәрбиәләү өлкәһендә ул ике мәсьәләне күҙҙә тота.
Говоря о языковой ситуации в эпоху Возрождения, обращают внимание на две тенденции.
0.357061
real
68
83
Аристотель сәнғәттең объектив вазифаһын булғанды тасуирлау менән генә сикләмәй, уның "нисек булырға тейеш"леген күрһәтеүҙә лә күрә.
Аристотель рассматривает не только то, что представляет собой вещь, но и то, что с ней МОЖЕТ "приключиться."
0.578026
real
131
108
Аристотель Платонға ҡаршы идеаль дәүләттә дөйөм милек булырға тейеш түгеллеге тураһында яҙа.
Аристотель критикует Платона, считая, что не может быть счастливым государство, состоящее из несчастливых граждан.
0.542376
real
92
114
Был формалар, уныңса, йәмғиәт өсөн ҡулай.
Дизайн этих брюк - это тонкие линии, добавляющие к структуре.
0.529974
real
41
61
Быларын иһә гректар өсөн ҡулай түгел тип һанай.
Это было не характерно для греков.
0.507007
real
47
34
Ул кешене ижтимағи шарттар планында күрергә тырыша.
Он думает о том, как ему действовать в имеющихся обстоятельствах.
0.466866
real
51
65
Уның тәғлимәте, күренеүенсә, ике яҡлы булып формалаша.
Она, как это хорошо видно, состоит из двух рычагов.
0.445998
real
54
51
Һәм был үҙенсәлек унан һуңғы замандарҙа йәшәгән философтарға шулай уҡ ике төрлө йоғонто яһай.
Это, конечно, связано с различными философиями обеих систем.
0.373179
real
93
60
Уның тәғлимәте материалистик натурализмдан идеализмға боролошто билдәләй.
Его учение определяет поворот от материалистического натурализма к идеализму.
0.855773
real
73
77
Сәйәси дошмандар тарафынан язалап үлтерелгән.
Он был казнен политическими врагами.
0.794878
real
45
36
Ул, үҙенең төшөнсәләрҙе анализлау ысулы (майевтика, диалектика) һәм яҡшылыҡты белемгә тиңләшеүе менән философтарҙың иғтибарын кеше шәхесенең әһәмиәтенә йүнәлткән.
Своим методом анализа понятий (майевтика, диалектика) и отождествлением добродетели и знания он направил внимание философов на безусловное значение человеческой личности.
0.766945
real
162
170
Сократ үҙе бер нәмә лә яҙып ҡалдырмаған.
А сам он никогда ничего не писал.
0.396866
real
40
33
Кешеләрҙе изгелек һәм ғәҙеллек закондары буйынса йәшәргә өндәгән.
Коран призывает людей жить в праведности и благонравии.
0.464563
real
65
55
Кеше үҙенең эске тауышын ишетә белергә тейеш, тигән.
Люди должны быть уверены, что их мнение будет услышано.
0.287466
real
52
55
Сократ кешенең тәнен һәм йәнен бер-береһенә ҡаршы ҡуя.
Это надругательство над душой и плотью самого человека.
0.349683
real
54
55
Хәйер, кешеләрҙең белемдәре менән ғәмәли эштәре араһындағы ҡаршылыҡ (быларҙыңң бер-береһенә тура килмәү осраҡлары) Сократҡа ла мәғлүм булған.
Тем не менее тема семинара - противодействие торговле людьми - некоторым участникам показалась надуманной.
0.428661
real
141
106
Сократ идарә итеүҙәге барлыҡ (монархия, тиранлыҡ, аристократия, демократия кеүек) формаларҙы ла тәнҡитләй.
Любая политическая система, включая и антидемократические (монархия, теократия, идеократия) - работают методом убеждения большинства.
0.626083
real
106
133
Ләкин ул ғәҙеллек принциптарында хәрәкәт итергә тейеш.
Он должен соответствовать принципам справедливости.
0.748802
real
54
51
Күптәр, аллалар, үҙҙәренә ышанмай ҡарағанға, Афинаны ҡурсаламай һәм һаҡламай, тип уйлай башлай.
Многие считали, что боги отвернулись от Афин, так как граждане перестали в них верить.
0.609114
real
95
86
Сократтың фекерҙәштәре уға төрмәнән касыу мөмкинлеген еткерәләр.
Её публичная поддержка, вероятно, помогла ему избежать тюремный срок.
0.283547
real
64
69
Ләкин ул баш тарта, ғәҙелһеҙ язаланыуҙан ҡасмай.
Работает наперекор отказов да несправедливых обвинений.
0.486988
real
48
55
Дөрөҫлөк үлемгә хөкем ителә.
На верную смерть обречен.
0.336549
real
28
25
Дуҫтары ҡасырға тәҡдим итһәләр ҙә, баш тарта.
Друзей приглашать, он отказывается.
0.692794
real
45
35
Б.э.т.
Ок.
0.350053
real
6
3
399 йылда суд билдәләгән теүәл ваҡытта Сократ ағыу ҡабул итә.
В 394 или начале 395 г. Сульпиций делает решительный шаг.
0.506055
real
61
57
Философияның нигеҙ проблемалары: Юғары уҡыу йорто өсөн дәреслек.
Из книги: Проблемы преподавания философии в высшей школе.
0.554824
real
64
57
Идеализм йүнәлеше вәкиле.
Представитель идеалистического направления.
0.762704
real
25
43
Европа идеализмына нигеҙ һалған боронғо грек философы.
Философия древней Европы была греческой философией.
0.794238
real
54
51
Ул был бурысты бик яҡшы үтәп сыға.
Он прекрасно справился с этой обязанностью.
0.717651
real
34
43
Уҡытыу эшенә Платон 40 йыллап ғүмерен бирә.
проповедуя свой учения на протяжении сорока лет.
0.527883
real
43
48
Үлеменең сәбәбе мәжлескә бәйле булмаған, әлбиттә.
И, наверняка, его смерть не была естественной.
0.359989
real
49
46
Йән һәр әйберҙә бар, хатта ғаләмдә лә.
Начало... оно есть у всего - даже у Вселенной.
0.531489
real
38
46
Һәм ошо йәндең сағылышы, Платон фекеренсә, әлбиттә, һәр индивидта.
А здесь, в этой душевной жизни, конечно, все слагаемые разные.
0.377941
real
66
62
Тән ул йән менән бергә.
Тело ее вместилище.
0.297474
real
23
19
Йәғни материя идеяның тоноҡ күренеше генә.
Это просто одна из идей концепции.
0.438247
real
42
34
Уныңса, һәр әйберҙең нигеҙен идея тәшкил итә.
Идея лежит в основе всего.
0.585577
real
45
26
Әгәр ҙә кешеләр нимәнелер танып белеүгә ирешәләр икән, улар ошо идеяны танып белеүгә ирешкән булалар.
Если движутся какие-то мысли, они знают об этом.
0.489979
real
101
48
Дөрөҫ, Платонса, идеялар донъяла иң беренсел, иң башланғыс ролде үтәүсе ҡимммәт булып сыға.
Точно, Виктория, наглядно-действенное мышление это в принципе первооснова всех высших психических процессов.
0.396115
real
91
108
Платон дәүләт менән идара итеүҙә өс форманы атай: монархия, аристократия һәм демократия.
Великий Платон называл три формы государственного устройства - монархию, аристократию и демократию.
0.775982
real
88
99
Ул үҙенә бөтә идеяларҙы туплай.
Воплощает все идеи.
0.378475
real
31
19
Платон фекеренсә, ике донъя бар: идеялар донъяһы (эйдостар) һәм әйберҙәр донъяһы.
По Платону, есть две реалии - мир идей и мир вещей.
0.700165
real
81
51
Идеялар донъяһында бөтөнләй башҡаса.
что идеи странствуют по свету.
0.617211
real
36
30
Диалогта ҡатнашалар: Сократ менән Феодор Кирендан, икеһе лә тик диалогта ҡатнашыусыларҙы тәҡдим итәләр, үҙҙәре бер нисә генә һөйләм әйтеп үтә.
Участники диалога: Сократ и Феодор, оба лишь представляют основных участников диалога, ограничив своё участие лишь парой вступительных фраз.
0.720916
real
142
140
Ул (тимәк кеше лә) белемде үҙләштерә ала.
И может быть превращено в знания.
0.427317
real
41
33
Платон быны дөйөм кеше затының хайуандарҙан айырмаһы тип иҫәпләгән.
Хоуэлл в очередной раз подумал, что спектр, воспринимаемый глазами ящеров, должен отличаться от человеческого цветоощущения.
0.448025
real
67
124
Һаҡланып ҡалған иң тулы текстар X быуатҡа ҡарай.
Самая древняя рукопись датируется X веком.
0.574963
real
48
42
VI быуатта уның хеҙмәттәре әрмән теленә тәржемә ителгән.
В XVII веке ее переводы распространились в арабском.
0.521101
real
56
52
XV быуат уртаһында Марсилио Фичино философтың бөтә хеҙмәттәрен дә латин теленә тәржемә иткәндән һуң, Платон мираҫы Европаның ижтимағи һәм фәнни тормошона тулыһынса кире ҡайта.
В середине xv века, когда марсилио фичино перевел на латинский язык все работы философа, наследие платона во всей полноте вернулось в общественную и научную жизнь европы.
0.764555
real
175
170
Уның тәғлимәттәре Ҡытай һәм Көнсығыш Азия тормошонда тәрән эҙ ҡалдыра, конфуцианлыҡ булараҡ билдәле булған философия системаһы нигеҙенә әйләнә.
Его учение оказало глубокое влияние на жизнь стран Восточной Азии, став основой философской системы, известной как конфуцианство.
0.676489
real
143
129
Конфуций тәүге университетҡа нигеҙ һала һәм төрлө кенәзлектәрҙә яҙылған йылъяҙмаларҙы тәртипкә килтерә.
Конфуций основал первый университет и систематизировал летописи, составленные в разных княжествах.
0.620834
real
103
98
20 йәштән саҡ ҡына өлкәнерәк сағында уҡ ул Ҡытайҙың тәүге профессиональ педагогы булараҡ таныла.
Уже в возрасте немногим более 20 лет он прославился как первый профессиональный педагог Китая.
0.732715
real
96
94
Ул кешелекте кеше сифаттарына өйрәтә.
В ней говорится о человеческих качествах.
0.737305
real
37
41
Цин ҡолатылғас ҡына тергеҙелгән конфуцианлыҡ дәүләт идеологияһы статусына еткерелә һәм, ваҡытлыса ғына буддизм һәм даоцизмға юл ҡуйып, ХХ быуат башына тиклем һаҡлана.
Со временем конфуцианство достигло статуса государственной идеологии, который сохранился до начала 20-го века, уступая только буддизму и даосизму.
0.65661
real
166
146
Буласаҡ философтың атаһы уға йәш ярым булғанда вафат була.
Отец будущей артистки умер, когда ей было полтора года.
0.688035
real
58
55
Ул 19 йәшендә өйләнә, Ли исемле улы була.
Замужем, есть 19-летний сын.
0.725058
real
41
28
Дәүләт сәйәсәтенә йоғонто яһай алмаясағын аңлағандан һуң Конфуций отставкаға китә һәм уҡыусылары менән бергә Ҡытай буйлап сәйәхәт итә башлай.
Из-за невозможности изменить несправедливую политику государства, он подает в отставку и едет в путешествие по Китаю со своими учениками.
0.467207
real
141
137
Сәйәхәте барышында ул үҙенең идеяларын төрлө өлкәләр хакимдәрына еткерергә тырыша.
Китаю, во время которого пытался донести свои идеи правителям различных областей.
0.490524
real
82
81
Яҡынса 60 йәшендә Конфуций өйөнә ҡайта һәм ғүмеренең һуңғы йылдарында яңы уҡыусыларына белем биреү, шулай уҡ Ши-цзин (Йырҙар Китабы), И цзин (Үҙгәрештәр Китабы) һәм башҡа элек яҙған әҙәби хеҙмәттәрен системаға һалыу менән шөғөлләнә.
В возрасте около 60 лет Конфуций вернулся домой и провёл последние годы жизни, обучая новых учеников, а так же систематизируя литературное наследие прошлого Ч Ши цзин (Книга Песен), И цзин (Книга Перемен) и др. книг.
0.813825
real
232
216
Мәҫәлән, инглиз яҙыусыһы Роберт Бойль ҡытайҙарҙы һәм индустарҙы гректар һәм римлеләр менән сағыштыра.
Так, например, англичанин Роберт Бойль сравнивал китайцев и индусов с греками и римлянами.
0.792189
real
101
90
Авторҙарҙың береһе, Филипп Купле, Европаға йәш ҡытай егете менән бергә ҡайта, уны Мишель исеме аҫтында суҡындыралар.
Один из публикаторов, Филипп Купле, возвратился в Европу в сопровождении молодого китайца, крещёного под именем Мишель.
0.718243
real
116
119
Иң танылған иезуит тикшеренеүселәренең береһе, Маттео Риччи, ҡытай рухи тәғлимәттәре менән харистианлыҡ араһында концептуаль бәйләнеш булыуын табырға тырыша.
Один из самых известных иезуитских исследователей Китая, Маттео Риччи, пытался найти концептуальную связь между китайскими духовными учениями и христианством.
0.811617
real
157
158
Бәлки уның тикшеренеү программаһына европаны үҙәкләштереү хас булғандыр, ләкин тикшеренеүсе Ҡытай, христианлыҡ ҡиммәттәрен ҡабул итеп алмаһа ла, уңышлы үҫешә алыр, тип башына ла килтермәй.
Возможно, его исследовательская программа страдала европоцентризмом[источник не указан 1988 дней], но исследователь не готов был отказаться от мысли, что Китай мог успешно развиваться вне приобщения к христианским ценностям.
0.461847
real
188
224