diff --git "a/Sanskrit/RCMS/train.jsonl" "b/Sanskrit/RCMS/train.jsonl" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/Sanskrit/RCMS/train.jsonl" @@ -0,0 +1,510 @@ +{"id":"cmt_4.5","root_file":"cmt_4.5_root","comm_file":"cmt_4.5_com","root":"pūjayen manasā taṃ ca puṣpadhūpādibhir budhaḥ |\ntadagre deśayet pāpaṃ sarvapuṇyaṃ pramodayet || 4.5 ||\n","commentary":"tadagra ityādi pāpadeśanā kṛtapāpaprakāśanenākaraṇasamvaragrahaṇam | puṇyānumodanā sarvabuddhabodhisattvasaccaritasattvānāṃ puṇyeṣu saharṣasādhukārakaraṇam ||","label":1} +{"id":"neg_medū_18_x_ht_1.5.3","root_file":"medū_18_root","comm_file":"ht_1.5.3_ra","root":"channopāntaḥ pariṇataphaladyotibhiḥ kānanāmrais \ntvayy ārūḍhe śikharam acalaḥ snigdhaveṇīsavarṇe | \nnūnaṃ yāsyaty amaramithunaprekṣaṇīyām avasthāṃ \nmadhye śyāmaḥ stana iva bhuvaḥ śeṣavistārapāṇḍuḥ ||\n","commentary":"prayatno guptau yatnaḥ | vyāḍāḥ sarpādayaḥ | bhūcarā narapiśācādayaḥ śāsakāḥ |","label":0} +{"id":"neg_gg_1.8_x_gg_1.45","root_file":"gg_1.8_root","comm_file":"gg_1.45_com","root":"tava karakamalavare nakham adbhutaśṛṅgaṃ \ndalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam |\nkeśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 1.8 ||\n","commentary":"tathā kāmapi bālāṃ śliṣyati upagūhati | kāmapi bālāṃ cumbati | kāmapi rāmāṃ ramayati krīḍayati | sasmitacāru hasitaṃ cāru yathā syāttathā aparām anyāṃ paśyati prekṣate | aparām anugacchati | gacchantīmanusarati |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.36_x_taraa_7","root_file":"bca_5.36_root","comm_file":"taraa_7_comm","root":"dṛṣṭiviśrāmahetos tu diśaḥ paśyet kadācana |\nābhāsamātraṃ dṛṣṭvā ca svāgatārthaṃ vilokayet || 5.36 ||","commentary":"saṃpūryetyādi. dānādipāramitā eva guṇā, guṇyante 'bhyasyanta iti kṛtvā. tān saṃpūrya paripūrṇān kṛtvā, yat saṃbuddhānāṃ kṛtyaṃ sakalam avaśyakartavyaṃ kṛtsnaṃ tad api kṛtvā, bhūtakoṭeḥ śūnyatālakṣaṇāyāś cittacaittanirodhātmikāyā yat sākṣāt karaṇaṃ tad api sādhyam astīti pāramitānayasthā evaṃ bruvate caturthaṃ sādhyam iti.","label":0} +{"id":"neg_taraa_2_x_bca_5.36","root_file":"taraa_2_root","comm_file":"bca_5.36_p","root":"śrīmantranītigatacārucaturthaseka-\nrūpaṃ vidanti na hi ye sphuṭaśabdaśūnyam |\nnānopadeśagaṇasaṃkulasaptabhedais\nteṣāṃ sphuṭāvagataye kriyate prayatnaḥ || 2 ||","commentary":"prathamārambhiṇaḥ saṃtatābhyāsena kleśasya parihārārtham āha.\n\ndṛṣṭicittaparikhedaparityāgāya kadācit karhicit diśo vyavalokayet. atha kadācit kaścit tatsamīpam āgacchet, tadā tasya praticchāyāmātraṃ viditvā svāgatavādena saṃtoṣaṇārthaṃ vilokayet. anyathā tatra tasyāvadhyānenākuśalaṃ prasavet.","label":0} +{"id":"seni_13","root_file":"seni_13_root","comm_file":"seni_13_p","root":"śaktisaṅgamasaṅkṣobhāc chaktyāveśāvasānikam |\nyat sukhaṃ brahmatattvasya tat sukhaṃ svākyam ucyate || Seni 13 ||\n","commentary":"bhagavatsiddhāntavedānte 'pi dṛṣṭāntopalakṣitaṃ prāg uktam āha—śaktītyādi | śaktir iti lalanā | tatsaṅgamaḥ samparkaḥ | tatsaṅkṣobhaḥ sañcālanaṃ tataḥ | śaktyāveśāvasānikam iti śaktyām aṅganāyām āveṣo 'bhiniveśa uttarottaro 'nutarāgas tadavasānikaṃ tatparyantajaṃ sukhaṃ yad brahmatattvasya jñānatattvasya tat sukhaṃ svākyaṃ svakīyam ucyate | anena bolagarbhatadagrāntarālakapālasthaiḥ sāmyam ācaṣṭe |\n\n\tsakalalalanāsamudgatasuratānandakṣaye kāle |\n\tnodeti saṃvid anyā tāvat kaulāgamābhyudayaḥ ||\n\niti vacanāt ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.11","root_file":"ht_1.5.11_root","comm_file":"ht_1.5.11_ra","root":"nāsti bhāvako na bhāvo 'sti mantraṃ nāsti na devatā | \ntiṣṭhetau mantradevau ca niṣprapañcasvabhāvataḥ || 11 ||","commentary":"nanvevaṃ śūnyatā tattvam | mudrāyogājjapanāccopāyopetaṃ tadupasūcitam | na tviha kiñcidbhāvyamupadiṣṭamutpannarūpāṇāmeva pañcakulānāṃ yoginīnāṃ nirdeśādyogināṃ ca taddvāreṇaiva tathā sūcanāt | satyaṃ tattvato bhāvyabhāvakabhāvanānāmanupapatterādiśāntatvātsarvadharmāṇām | taddarśayati—nāsti bhāvaketyādi |\n\ntatkiṃ mantradevatayoruccheda evotpannakrama ityāha—tiṣṭhetāviti | niṣprapañcaḥ śūnyataikarasatvāt | svabhāvaḥ sahajamahāsukharūpaḥ | tadrūpeṇa mantradevau tiṣṭhataḥ |","label":1} +{"id":"taraa_6","root_file":"taraa_6_root","comm_file":"taraa_6_comm","root":"sānandasallakṣaṇamaṇḍitāṅgaṃ\nsambhujyamānaṃ daśabhūmisaṃsthaiḥ |\nsattvārthakāri pravadanti sādhyaṃ\ndānādiṣaṭpāramitānayasthāḥ || 6 ||","commentary":"sānandetyādi. sahānandena vartata iti sānandam. sānandaṃ ca tat sallakṣaṇamaṇḍitāṅgaṃ ca sambhujyamānaṃ dharmadeśanādvāreṇopajīvyamānam. kaiḥ? daśabhūmīśvaraiḥ, pariśiṣṭabhūmisthitānām agocaratvāt. daśabhūmiprāptair avalokiteśvaramañjuśrīprabhṛtibhir upabhujyamānam iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—śuddhāvāsopari ghanavyūhasaṃjñake samyaksaṃbuddhabhuvane yathā bhagavān ānandarūpaḥ sambhogakāyātmā nirmāṇadvāreṇa sakalajagadarthasaṃpādakaḥ śrāvakapratyekabuddhanavabhūmīśvarair apy adṛśyaśarīro daśabhūmīśvarair eva paraṃ bodhisattvair dharmaśravaṇadvāreṇopabhujyamāna āsaṃsāraṃ cakāsti, tathaiva tat sādhyam iti tṛtīyam.","label":1} +{"id":"msv_5.1.5_&_5.1.6","root_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_root","comm_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_com","root":"nacaitāni parityajya pṛthag loke pramāṇatā |\nsaṃsāramocakādeśca hiṃsā puṇyatvasammatā || 5 ||\nna paścāt puṇyamicchanti kecidevaṃ vigānataḥ |\nmlecchāryāṇāṃ prasiddhatvaṃ na dharmasyopapadyate || 6 ||\n","commentary":"nanu sannikṛṣṭārthagocaram eva sarvaṃ pramāṇam | ataḥ prasiddheḥ pramāṇāntarāgocarārthatvaṃ guṇaḥ na doṣāya ata āha na ceti | na ca pratyakṣādīni parityajya loko nāma pramāṇagaṇe pramāṇam upasaṃkhyāyate | varṇavivekasambandhāvadhāraṇayos tu pratyakṣādipramāṇatvaṃ vanasambandhaparihārayor abhidhāsyāma iti | api ca bhaved api prasiddhiḥ pramāṇaṃ yadi vyavasthitaiva prasiddhiḥ syāt | sā tv avyavasthitā | tathā hi saṃsāramocakā nāma nāstikā bāhyahiṃsām eva dharmam āhuḥ | anye tu tapaḥ prajāpatyādi pīḍātmakatvāt parapīḍāvat adharma ....... stu vidhiniṣedhapramāṇakau tadviparītau dharmādharmau saṅgirante | tad evaṃ mlecchāryāṇāṃ parasparavigānān na lokaprasiddhatvaṃ dharmādharmayor upapadyata ity āha saṃsāreti sārdhena ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.12_x_bca_5.51","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"bca_5.51_p","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"kīrtir yaśaḥ. parivāraḥ dāsīdāsakarmakarādiḥ. upasthānaṃ pādadhāvanamardanādi. ebhir arthi tadabhilāṣaṃ mama cittam. tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat.","label":0} +{"id":"bca_5.15","root_file":"bca_5.15_root","comm_file":"bca_5.15_p","root":"sahāpi vākcharīrābhyāṃ mandavṛtter na tat phalam |\nyat paṭor ekakasyāpi cittasya brahmatādikam || 5.15 ||","commentary":"vīryapāramitā tu kuśalotsāhasvabhāvātivispaṣṭaṃ cittam evety āha.\n\nvacanakāyasahitasyāpi cittasya kuśalapakṣe mandapracārasya na tādṛśaṃ phalamupajāyate, yādṛśaṃ dhyānādiviṣaye paṭupravṛtter ekākino 'pi cittasya phalaṃ brahmabhūyādikam. tasmāt sā cittam eva.","label":1} +{"id":"bca_5.103","root_file":"bca_5.103_root","comm_file":"bca_5.103_p","root":"śrīsambhavavimokṣāc ca śikṣed yad guruvartanam |\netac cānyac ca buddhoktaṃ jñeyaṃ sūtrāntavācanāt || 5.103 ||","commentary":"kalyāṇamitrasya paryupāsanaparijñānārtham āha.\n\nśrīsaṃbhavavimokṣād āryagaṇḍavyūhaparivartāt kalyāṇamitraparyupāsanaṃ śikṣet jānīyāt. yathoktam āryagaṇḍavyūhe āryaśrīsaṃbhavena- \n\n\tkalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ kulaputra bodhisattvā na patanti durgatiṣu. yāvat saṃcodakāḥ kalyāṇamitrā akaraṇīyānām. saṃnivārakāḥ pramādasthānāt. niṣkāsayitāraḥ saṃsārapurāt. tasmāt tarhi kulaputra evaṃmanasikārāpratiprasrabdhena kalyāṇamitrāṇy upasaṃkramitavyāni. pṛthivīsamacittena sarvabhārodvahanāparitasanatayā. vajrasamacittenābhedyāśayatayā. cakravālasamacittena sarvaduḥkhāsaṃpravedhanatayā. lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānāvijugupsanatayā. rajoharaṇasamacittena mānābhimānavivarjanatayā. yānasamacittena gurubhāranirvāhanatayā. aśvasamacittena akrudhyanatayā. nausamacittena gamanāgamanāparitasanatayā. suputrasadṛśena kalyāṇamitramukhavīkṣaṇatayā. ātmani ca te kulaputra āturasaṃjñotpādayitavyā kalyāṇamitreṣu ca vaidyasaṃjñā, anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā, pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā. ātmani ca te kulaputra bhīrusaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā, anuśāsanīṣu praharaṇasaṃjñā, pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñā.\n\nyad uktaṃ sūtrāṇāṃ ca sadekṣaṇād iti tad upadarśayitum āha. etad iha śāstre pratipāditam, anyad yad iha noktam. buddhena bhagavatā bodhisattvānāṃ karaṇīyatayā nirdiṣṭam, tan nānāsūtrāntārthaparicayād veditavyam.","label":1} +{"id":"ssa_1.11","root_file":"ssa_1.11_root","comm_file":"ssa_1.11_com","root":"bhavadbhaktyamṛtāsvādād bodhasya syāt parāpi yā | \ndaśā sā māṃ prati svāminn āsavasyeva śuktatā || 11 || \n","commentary":"he svāmin tavcchaktipātasamāveśamayabhaktyānandāsvādam anāsādya, bodhasya parā dehapātaprāpyā prakṛṣṭāpi yā śāntaśivapadātmā daśā syāt kaiścit sambhāvyate, sā taiḥ sambhāvyamānā māṃ praty āsavasya yathā śuktatā paryuṣitatā tathā bhātīti yāvat | yatas tair bhaktyamṛtam anāsvādyaiva śuktīkṛtam | yaiḥ punar āsvādyate, taiḥ svacamatkārānandaviśrāntīkṛtatvāt kā śuktatāsambhāvanā? āsvādād iti lyablope pañcamī | athavā tvadbhaktyamṛtāsvādād api parā mokṣarūpā yā kācid daśāstīti sambhāvyate, sā mahyaṃ na rocate, bhaktyamṛtāsvādasyaiva niratiśayacamatkāravattvād ity evaṃparam etat |","label":1} +{"id":"ht_1.5.11","root_file":"ht_1.5.11_root","comm_file":"ht_1.5.11_mua","root":"nāsti bhāvako na bhāvo 'sti mantraṃ nāsti na devatā | \ntiṣṭhetau mantradevau ca niṣprapañcasvabhāvataḥ || 11 ||","commentary":"satyadvayam adhikṛtyāha—nāsti ityādi. nāsti bhāvako na bhāvo 'stīti bhāvanaṃ bhāvaḥ. bhāvakaḥ kartā. bhāvanā kriyā. dvayam idaṃ bhāvanīyāt pṛthag naiva draṣṭavyam. devatāmantrābhyām anyo nāham. bhāvanāpi tayoḥ prakāśarūpataiva, nānyety eṣa tattvādhimokṣaḥ kartavya ity arthaḥ. tattvaṃ satyaṃ bhūtam iti paryāyāḥ. atas tattvapaṭale satyadvayaṃ vaktavyam.\n\ntatra sarva eṣa vistaraḥ saṃvṛtisatyaṃ paramaudāryasādhanam adhikṛtyoktam. paramagāmbhīryasādhanaṃ paramārthasatyam adhikṛtyāha—mantram ityādi. tāv api devatāmantrau paramārthato na staḥ. kutaḥ? yathāpratibhāsam asattvād iti bhāvaḥ.\n\nparamārthatas tarhi, kathaṃ tau sta ity āha—santiṣṭheta ityādi. prapañcair viparyāso bhrāntir ity eko 'rthaḥ. tatra sarvabhrāntīnām agocaratvād dharmadhātur aprapañcaḥ. tanaiva samyagjñānena sabījasaṃkleśakṣayāt pratiṣṭhādehabhoganirbhāsānāṃ ca vijñaptīnāṃ prahāṇād anāsravo dharmadhātur aprapañcaḥ. trayam idaṃ viśuddhākāśanibham anantam aprapañcam dharmakāyam ity arthaḥ. tad eva svabhāvaḥ tena svabhāvena sākṣātkarttavyāv iti bhāvaḥ.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.13_x_gg_1.36","root_file":"bca_5.13_root","comm_file":"gg_1.36_com","root":"bhūmiṃ chādayituṃ sarvāṃ kutaś carma bhaviṣyati |\nupānaccarmamātreṇa channā bhavati medinī || 5.13 ||","commentary":"he rādhe | gandhavāhaḥ malayajo vāyuḥ iha vasante virahiṇīnāṃ ceto dahati | kiṃ kurvan | vāsayan sugandhayan | kāni | kānanāni | kaiḥ kṛtvā | daravidalitamallīvallicañcatparāgaprakaṭitapaṭavāsaiḥ | daravidalitā īṣadvikasitāśca tā mallīvallyaśca | tāsu cañcantaḥ itastato gacchantaḥ te ca te parāgāśca puṣpareṇavaśca sugandhivastucūrṇāni ca | athavā taiḥ parāgaiḥ prakaṭitapaṭuvāsāḥ prakaṭitāśca paṭavaḥ utkṛṣṭāśca te vāsāśca taiḥ | tanu virahiṇīnāṃ dahati | kimbhūtaḥ | prasaradasamabāṇaprāṇavat | prasaraṃścāsau asamabāṇaḥ kandarpaśceti tasya prāṇa iva samāna iva bhavatīti prāṇavat | punaḥ kimbhūtaḥ | ketakīgandhabandhuḥ | ketakīnāṃ gandhaḥ tasya bandhuḥ sahavāsī |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.30_x_gg_1.31","root_file":"bca_5.30_root","comm_file":"gg_1.31_com","root":"upādhyāyānuśāsinyā bhītyāpy ādarakāriṇām |\ndhanyānāṃ gurusaṃvāsāt sukaraṃ jāyate smṛtiḥ || 5.30 ||","commentary":"punaḥ kiṃbhūte | madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāśe | madanaścāsau mahīpatī rājā ca | tasya kanakadaṇḍaśchatraṃ tasya ruciriva ruciḥ yeṣāṃ tāni tathā | tāni ca kesarakusumāni nāgakesarakusumāni teṣāṃ vikāśo vikasanaṃ yasmin sa tathā tasmin | punaḥ kiṃbhūte | militaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse | militāḥ śilīmukhāḥ ṣaṭpadāḥ yasmin tattathā | tadyatpāṭalipaṭalaṃ pāṭalikusumanivahaṃ ca tena kṛtvā kṛtaḥ smaratūṇavilāsaḥ smarasya madanasya tūṇīrasya śobhākāro yasmin sa tathā |","label":0} +{"id":"ssa_1.14","root_file":"ssa_1.14_root","comm_file":"ssa_1.14_com","root":"śivo bhūtvā yajeteti bhakto bhūtveti kathyate |\ntvameva hi vapuḥ sāraṃ bhaktairadvayaśodhitam || 1.14 ||\n","commentary":"śivotbhūtvā iti | \"śivo bhūtvā śivaṃ yaje\" iti yadāmnāyeṣūcyate tatra dehapāta eva śivateti ye manyante teṣāṃ sati dehe śivībhāvābhāvādyajamānatānupapatteḥ svasvarūpaśivasamāveśabhaktiśāly eva yajanaṃ jānātīti tātparyam | anenaivāśayenāha tvameva yataḥ sāram utkṛṣṭaṃ vapuḥ svarūpaṃ advayena bhedaśaṅkāśaṅkuśataśātinā śodhitaṃ nirmalīkṛtaṃ bhaktairiti |","label":1} +{"id":"seni_22","root_file":"seni_22_root","comm_file":"seni_22_p","root":"vajragarbhe tadagre vā patitaṃ vā kapālake |\nna ceṣṭam antarāle 'pi tattvaṃ vittau guror mukhāt || SeNi 22 ||","commentary":"kutaḥ | āha—vajretyādi | neṣṭaṃ yataḥ | aniṣṭir eva kutaḥ | āha—vajragarbhe tadagre ca sātarūpākṣobhyāstitvena vajrasattvamudrāviyogāt | antarāle kapāle ca, āstāṃ tāvad vajrasattvamudrāviyogo 'dhyavasitasātasaṃvedanabhāvād grāhyādibhāvenākṣobhyamudrāyā api viyogāt | etac ca pūrvoktavajrasattvamudrāviyogata ity anuvṛtter labhyate |\n\ntarhi tattvaṃ kutra jñeyam | tattvaṃ vittau guror mukhād iti | anena ṣoḍaśārdhārdhabindudhṛgbhagavato yatrāvasthānaṃ tad āmnāyate | tad āhuḥ—\n\n\tbeṇṇi vi galle beṇṇi vi tulle |\n\tvājja paḍante paṃmu acchüante ||\n\tvājja paḍantā akhobbhaḍā paṃmu acchüantā vājja |\n\tkājje kāraṇa muddïa ehu so mahāsuharājja || \n\netayor vajrarūpasattvarūpayor vajrasattvaśūnyatākaruṇāprajñopāyanirvāṇabhavādivyapadeśo boddhavyaḥ | ayam eva cārtha utpattikrame mahārāgād drutāpattau candrārkamadhyasthabindudvayarūpeṇordhvādhovartinā tatra tatra bhagavatā darśitaḥ | utpannas tu yathoktaḥ sekārthaḥ | pariniṣpannas tu dravād bolarūpasūryasthaḥ prajñopāyātmakaḥ śūnyatākaruṇārūpo dharmadhātusvabhāva utthito bhagavān | ekapādāṅguṣṭhāsanalagnatā tu skhaladavasthākālākalitatāṃ sūcayitum ||\n\nnanv evam—\n\n\tvajravaraṭakamadhyasthaṃ hūṃtattvaṃ vibhāvayet punaḥ ||\n\niti katham | atra hi vajravaraṭakasya madhyastham ity asyārthasya vighaṭanāt | na | anyārthatvād asya | tathā hi vajravaraṭakayoḥ prajñopāyavarāṅgayor madhyasthaṃ hūṃtattvam iti ha iti hetuśūnyam u ity ūhāpagatam aṃ ity apratiṣṭhitaṃ bhāvayed iti vivakṣitatvāt |\n\ntarhi maṇer antargatam iti katham | ucyate | atrāpy anya evārthaḥ | tathā hi maṇyoḥ paṅkajakuliśayor antargatam itīdam api sustham | \n\nnanv etat katham avagamyate yad ubhayatrāyam artho vivakṣita iti | ucyate—\n\n\tkamalākāśe maṇivaraṭakayoḥ pīḍanasthāne |\n\tvajraparyaṅkataś cittaṃ maṇyantargatam īkṣayan |\n\tyat tad utpadyate jñānaṃ jñānaṃ tadrūpam ity alam ||\n\niti paramādye pravacanāt | atrāyam arthaḥ | kamalasyākāśe kamalamadhyaśūnyadeśe maṇivaraṭakayoḥ pañkajakuliśayoḥ pīḍanasthāne saṅghaṭṭanasthāne | vajraparyaṅkata iti vajrasya pari sarvato 'ṅkataḥ kroḍata iti pañcamyā vajrād bahir lagnamātraṃ vivakṣitam | cittaṃ maṇyor antargatam īkṣamāṇasya yad vijñānam utpadyate tad vijñānasvarūpam ity arthaḥ | tathā ca vajāmṛte—\n\n\tnābhimadhye sthitaṃ devi karṇikāgūḍhagocare |\n\tsravate śukrarūpeṇa bhagaliṅgāntare sthitam ||\n\niti | uktaṃ ca hevajre—\n\n\tcandrāli kālimārtaṇḍa bījaṃ madhyagataṃ bhavet |\n\niti | tathā ca |\n\n\tyāvan no patati prabhāsvaramayaḥ śītāṃśudhārādravo \n\t\tdevīpadmadalodare samarasībhūto jinānāṃ gaṇaiḥ |\n\tsphūrjadvajraśikhāgrataḥ karuṇayābhinnaṃ jagatkāraṇaṃ \n\t\ttāvac chrīkaruṇābalasya sahajaṃ jānīhi rūpaṃ vibhoḥ || (1)\n\n\tyāvad vajramaṇes trivajradahane bhraśyan vidhur vāyunā \n\t\ttiṣṭhaty abjapuṭe sukoṭarakuṭīlīnecchur asmin kṣaṇe |\n\tyad bhūtaṃ svaparādikalparahitaṃ vyāpārahīnaṃ mano\n\t\tjānīmaḥ sahajaṃ tad eva hi punar yuktyāgamena sphuṭam | (2) \n\n\tprajñāpaṅkajavajrayogaparamānandāvaśeṣe sthite\n\t\tsthānasrāvaviśuddhabindur acalo yāvan mṛgāṅko mataḥ |\n\ttāvac cittam acañcalaṃ calamarutsrotaś ca vidhvaṃsyate \n\t\tna śrotraṃ śṛṇute 'kṣi neṅgati mahāmudreti sā ceṣyate || (3) \n\ntarhi—\n\n\tnānyena kathyate sahajaṃ na kasminn api labhyate |\n\tātmanā jñāyate puṇyād guruparvopasevayā ||\n\nity uktaṃ katham | atra guruparva vajraparva | sevākāla ity arthasaṅgatyabhāvād upasevābhāvāt | na | upaśabdena sāmīpyavācakatvena vajrād bahiḥ samīpe sevety uktam | \n\ntarhi—\n\n\tbolasaukhyaṃ mahāmudrā vajrāyatanam upāyakam |\n\niti katham | atrāpi yad bolasaukhyaṃ sā mahāmudrā | vajram eva āyatanaṃ sthānam upāyakam ity arthāsaṅgateḥ | na | bolasaukhyaṃ mahāmudrā ca vajrāyatanasthaṃ yat sa paramānandaḥ | tad upāyakam iti darśitam | kiṃ cāsmanmate—\n\n\tathāto rahasyaṃ vakṣye samāsān na tu vistarāt |\n\trahasye parame \n\nityādi sustham | tathā hi rahasye rahasyaṃ vakṣya iti sambandhaḥ | rahasya iti rahau vajraṃ padmamṃ ca tayor antarāle | seti sarvākāreṇa | yeti yathātathyam | ety advayam | ītīdantātītam | \n\ntathā coktam—\n\n\trepho vajram iti prokto hakāraḥ padmam ucyate |\n\niti ||","label":1} +{"id":"gg_2.18","root_file":"gg_2.18_root","comm_file":"gg_2.18_com","root":"śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |\nsukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlaṃ || \n","commentary":"śrījayadevabhaṇitamidaṃ vitanotu vistārayatu | kim | śrotṝṇāṃ sukham | idamiti kim | atiśayamadhuripunidhuvanaśīlam | vyavāyo grāmyadharmaḥ syānmaithunaṃ nidhuvanaṃ rataṃ ityamaraḥ | nidhuvane śīlaṃ svabhāvaḥ | atiśayena madhuripoḥ kṛṣṇasya nidhuvanaśīlam | kimbhūtam | salīlam saha līlayā vartata iti | punaḥ kimbhūtam | utkaṇṭhitagopavadhūkathitam | utkaṇṭhā āsaktiviśeṣaḥ | sā jātā yasyāṃ sā gopavadhū rādhā tayā kathitam |","label":1} +{"id":"cmt_4.7","root_file":"cmt_4.7_root","comm_file":"cmt_4.7_com","root":"praṇidhānaṃ tataḥ kṛtvā bodhau cittaṃ tu nāmayet |\nnamaskāraṃ tataḥ kuryāt raśmibhiḥ saṃharet punaḥ || 4.7 ||\n","commentary":"praṇidhānaṃ saṃsārikasukhasaṃgam | bodhicittaṃ pāralaukikasukhāya cittaniyojanam | buddho bhaveyaṃ jagato hitāyeti kṛtvā namaskāram iti trividhaṃ kāyikaṃ vācanikaṃ mānasikaṃ ceti | tadraśmibhir iti svahṛdayasthitahūṃkāradīptibhiḥ ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.6_x_bca_5.95","root_file":"ht_1.5.6_root","comm_file":"bca_5.95_p","root":"vajraṃ ḍombī bhaven mudrā padmaṃ nartī tathaiva ca | \nkarma rajakī samākhyātā brāhmaṇī ca tathāgatā || 6 ||","commentary":"lokāprasādanivāraṇāyāha.\n\nna bhujam utkṣipya kaṃcid āhvayet, alpaprayojanatāratamye. mahati punar adoṣaḥ. acchaṭādiśabdaṃ tu kuryāt. tadakaraṇe 'samāhitacāritāyām asaṃvṛtaḥ syāt. etāvatā auddhatyaparihāro 'pi darśito bhavati.","label":0} +{"id":"neg_cmt_4.3_x_bca_5.98","root_file":"cmt_4.3_root","comm_file":"bca_5.98_p","root":"prathamaṃ bhāvayen maitrīṃ dvitīye karuṇāṃ vibhāvayet |\ntṛtīye bhāvayen muditām upekṣāṃ sarvaśeṣataḥ || 4.3 ||\n","commentary":"sāmānyāpattiśodhanāyāha.\n\ntriṣkṛtvo rātreḥ, triṣkṛtvo divasasya. triskandhaḥ trayāṇāṃ skandhānāṃ pāpadeśanāpuṇyānumodanābodhipariṇāmanānāṃ samāhāraḥ. triskandhaṃ pravartayet. śeṣā mūlāyā anyāḥ. athavā, saṃcitya kṛtā yāḥ pratikṛtās tābhyo 'nyāḥ smṛtisaṃpramoṣeṇāsaṃprajānatā vā kṛtāḥ. tāsāṃ praśamaḥ pratikaraṇaṃ tena triskandhaparivartanena bodhicittasya jinānāṃ ca bhagavatāṃ samāśrayaṇāc ca. etena vidūṣaṇāsamudācārādayo darśitā bhavanti.\n\ntatra pāpaśodhanaṃ caturdharmakasūtre deśitam—\n\n\tcaturbhir maitreya dharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ kṛtopacitaṃ pāpam abhibhavati. katamaiś caturbhiḥ? yad uta vidūṣaṇāsamudācāreṇa, pratipakṣasamudācāreṇa, pratyāpattibalena, āśrayabalena ca. tatra vidūṣaṇāsamudācāro 'kuśalaṃ karma kṛtvā vipratisārarūpāt savigarhaṇā pāpadeśanā, tadanuṣṭhānaṃ tatsamudācāraḥ. tatra pratipakṣasamudācāro 'kuśalapratipakṣaḥ kuśalam, tatsamudācāraḥ, kṛtvāpy akuśalaṃ karma kuśale karmaṇy atyantam abhiyogaḥ. tatra pratyāpattibalaṃ saṃvarasamādānād akaraṇasaṃvaralābhaḥ | tatrāśrayabalaṃ buddhadharmasaṃghaśaraṇagamanam, anutsṛṣṭabodhicittatā ca. sa balavatsaṃniśrayeṇa na śakyate pāpenābhibhavitum. ebhir maitreya caturbhir dharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ kṛtopacitaṃ pāpam abhibhavat.\n\niit. viśeṣatas tu bodhisattvāpattīnāṃ gurvīṇāṃ laghvīnāṃ ca deśanā āryopāliparipṛcchāyām uktāḥ. tāḥ śikṣāsamuccaye draṣṭavyāḥ.\n\nsarvāpattayo bodhisattvena pañcatriṃśatāṃ buddhānāṃ bhagavatām antike rātriṃdivam ekākinā deśayitavyāḥ. tatreyaṃ deśanā—aham evaṃnāmā buddhaṃ śaraṇaṃ gacchāmīty ārabhya yāvat saṃghaṃ śaraṇaṃ gacchāmi, namaḥ śākyamunaye tathāgatāyārhate samyaksaṃbuddhāya. namo vajrapramardine ityārabhya yāvat.\n\nupaimi sarvān śaraṇaṃ kṛtāñjaliḥ.\n\niti vistaram uktvāha-iti hi śāriputra bodhisattvena imān pañcatriṃśato buddhān pramukhān kṛtvā sarvatathāgatānugatair manasikāraiḥ pāpaviśuddhiḥ kāryā. tasyaivaṃ pāpaviśuddhasya ta eva buddhā bhagavanto mukhāny upadarśayanti. peyālam. na tat śakyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhanikāyair āpattikaukṛtyasthānaṃ viśodhayituṃ yad bodhisattvas teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ nāmadheyadhāraṇaparikīrtanena rātriṃdivaṃ triskandhakadharmaparyāyapravartanena āpattikaukṛtyān niḥsarati, samādhiṃ ca pratilabhate. etat sākalyena śikṣāsamuccaye veditavyam.\n\nukto vidūṣaṇāsamudācāraḥ. pratipakṣasamudācārapratyāpattibale 'pi vistareṇa śikṣāsamuccayād eva draṣṭavye. āryamaitreyavimokṣe tu bodhicittena pāpaviśuddhir uktā. taccoktam eva prāk. jināśrayāt pāpaviśuddhau sūkarikāvadānam udāhāryam.\n\n\tye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gacchanti durgatim |\n\tprahāya mānuṣān kāyān divyān kāyāṃl labhanti te ||\n\nevaṃ dharmaṃ saṃghaṃ cādhikṛtya pāṭhaḥ. anenāśrayabalamuktam.","label":0} +{"id":"msv_1.4","root_file":"msv_1.4_root","comm_file":"msv_1.4_com","root":"na cātrātīva kartavyaṃ doṣadṛṣṭiparaṃ manaḥ |\ndoṣo hy avidyamāno 'pi taccittānāṃ prakāśate || 1.4 ||\n","commentary":"ye tu madhyasthā guṇadoṣanirūpaṇena doṣavantam apahāya guṇavantam upādadate tān prati parīkṣāviśeṣārtham arthayate na cātreti | madīye prabandhe 'smin guṇadoṣavati yugapad guṇadoṣau nirūpayantu bhavantaḥ | anyathā guṇānupekṣya doṣeṣu nirūpyamāṇeṣu doṣanirbhāvanaikamanasām asanto doṣāḥ prakāśeran iti ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.53_x_bca_5.74","root_file":"bca_5.53_root","comm_file":"bca_5.74_p","root":"asahiṣṇv alasaṃ bhītaṃ pragalbhaṃ mukharaṃ tathā |\nsvapakṣābhiniviṣṭaṃ vā tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat || 5.53 ||","commentary":"ity api śikṣitavyam ity āha.\n\nkaukṛtyavinodanāvavādānuśāsanīsamarthānāṃ vinayādikovidānām aprārthitahitaiṣiṇāṃ hitavidhāyakaṃ vacanaṃ mūrdhnā gṛhṇīyāt. na teṣu svacittaṃ dūṣayitavyam, nāpy avamānanā kāryeti bhāvaḥ. sarvasattveṣu gurugauravadhiyā samācaritavyam iti sarvaṃ sarvebhyaḥ śikṣet.","label":0} +{"id":"bca_5.109","root_file":"bca_5.109_root","comm_file":"bca_5.109_p","root":"kāyenaiva paṭhiṣyāmi vākpāṭhena tu kiṃ bhavet |\ncikitsāpāṭhamātreṇa rogiṇaḥ kiṃ bhaviṣyati || 5.109 ||","commentary":"sarvam etaduktaśikṣākauśalaṃ karmaṇā niṣpādayitavyaṃ na vacanamātreṇeti niyamayitum āha.\n\nmanaḥpūrvaṃgamatvāt kāyavyāpārasya, so 'py anenaiva pratipāditaḥ. pratipattyā sarvaṃ saṃpādayiṣyāmi, na tu śabdamātraghoṣaṇayā niṣphalatvād iti bodhisattvena yatitavyam. katham iva? vaidyakaśāstrādhyayanamātreṇa tatkriyām akurvato vyādhigrastasya kiṃ phalaṃ niṣpatsyate? tāvanmātreṇa rogasya tasyāvinivṛtteḥ. na kiṃcid iti bhāvaḥ. tasmāt sarvam etat kriyānuṣṭhānena niṣpādayitavyam iti.\n\niti prajñākaramativiracitāyāṃ bodhicaryāvatārapañjikāyāṃ saṃprajanyarakṣaṇaṃ nāma pañcamaḥ paricchedaḥ ||","label":1} +{"id":"gg_4.21","root_file":"gg_4.21_root","comm_file":"gg_4.21_com","root":"kandarpajvarasaṃjvarāturatanorāścaryamasyāściraṃ cetaścandanacandramaḥkamalinīcintāsu saṃtāmyati |\nkintu klāntivaśena śītalatanuṃ tvāmekameva priyaṃ dhyāyantī rahasi sthitā kathamapi kṣīṇā kṣaṇaṃ prāṇiti || \n","commentary":"aho āścaryam | asyā rādhikāyāścetaḥ cittaṃ cirakālaṃ saṃbhrāmyati | samyak bhramati | kāsu | candanacandramaḥkamalinīcintāsu candanaṃ ca candramāśca kamalinī ca tāsāṃ cintā smaraṇaṃ satataṃ, tāsu | kimbhūtāyāḥ | kandarpajvarasaṃjvarākulatanoḥ kandarpasya jvaraḥ tena saṃjvarastāpaḥ tenākulā vyākulā tanuryasyāḥ sā tathā tasyāḥ | yadyevaṃ tahi kathaṃ na mriyata ityāha | kintu klāntivaśena glānivaśena kṣīṇā kathaṃ kathamapi atikaṣṭena prāṇiti jīvati | kiṃ kurvatī rahasi sthitā | ekaṃ tvāmeva prāṇavallabhaṃ dhyāyantī | kimbhūtam | śītalataram atiśayena śītalam |","label":1} +{"id":"bca_5.21","root_file":"bca_5.21_root","comm_file":"bca_5.21_p","root":"anena hi vihāreṇa viharan durjaneṣv api |\npramadājanamadhye 'pi yatir dhīro na khaṇḍyate || 5.21 ||","commentary":"kaḥ punar evaṃ sati guṇaḥ syād ity āha.\n\nyasmād evaṃ manasikāreṇa vicaran vanitājanamadhye 'pi prāsādapṛṣṭhe 'yam anivāryo 'tiśayena kāmarāgeṣu. tenedam uktaṃ yatir dhīra iti. asmin manasikāre nidhyaptacittaḥ. na khaṇḍayate śikṣārakṣaṇamanasikārān na skhalati.","label":1} +{"id":"nasa_26","root_file":"nasa_26_root","comm_file":"nasa_26_vi","root":"a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ sthito hṛdi |\njñānamūrtir ahaṃ buddho buddhānāṃ tryadhvavartinām || 26 ||\n","commentary":"śrīvajramaṇḍālaṃkāratantre dvādaśatathāgatabhūmayaḥ paṭhyante ||\n\n\tsamantaprabhā mahābhūmiḥ sūryamaṇḍalavac ca sā |\n\tamṛtaprabhā dvitīyā tu candravat suprabhāsvarā ||\n\tgaganaprabhā tṛtīyā tu gaganabhūmipratiṣṭhitā |\n\tvajraprabhā tu yā bhūmiś caturthī sā manoramā ||\n\tdṛḍhādhyāśayayogena vajreti parikalpyate |\n\tpañcamī ratnaprabhā nāma abhiṣeke pratiṣṭhitā ||\n\tṣaṣṭhī padmaprabhā nāma padmavat suvirājate |\n\tsvabhāvaśuddhadharmatvāt nirmalā niṣparigrahā ||\n\tsaptamī karmaprabhā nāma buddhakarmakarī smṛtā |\n\taṣṭamy anupamā nāma upamā tatra na vidyate ||\n\tnavamī nirupamā nāma sarvopamāprativedhataḥ |\n\tdaśamī prajñāprabhā nāma buddhabhūmīr anuttarā ||\n\tekādaśī sarvajñatā mahābhūmiḥ prabhāsvarā |\n\tdvādaśī pratyātmavedyā tu yogijñānaprapūrikā || iti ||\n\netā dvādaśatathāgatbhūmayo 'kārādidvādaśasvaraiḥ pariniṣpannā veditavyāḥ ||\n\nbuddhānāṃ tryadhvavartinām ity atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānām | hṛdi sthito 'ham iti sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | jñānamūrtir iti jñānakāyasvabhāvatvāt | buddha iti yathāvasthitapadārthāvabodhāt ||","label":1} +{"id":"gg_2.16","root_file":"gg_2.16_root","comm_file":"gg_2.16_com","root":"caraṇaraṇitamaṇinūpurayā paripūritasuratavitānam |\nmukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam ||\n","commentary":"punaḥ kimbhūtayā | caraṇaraṇitamaṇinūpurayā | caraṇayoḥ raṇitau śabditau maṇibhiryuktau nūpurau yasyāḥ sā tayā | punaḥ kimbhūtaṃ tam | paripūritasuratavitānam | pari sarvatobhāvena pūritaḥ suratasya vitānaḥ vistāro yena sa tathā tam | punaḥ kimbhūtayā | mukharaviśṛṅkhalamekhalayā | mukharāḥ śabdāyamānāḥ viśṛṅkhalā mekhalā kalāpakāñcī yasyāḥ sā tayā | kimbhūtaṃ tam | sakacagrahacumbanadānam | kacānāṃ keśānāṃ grahaḥ grahaṇaṃ sakacagrahaṇena vartata iti | kṛtaṃ sakacagrahacumbanadānaṃ yena sa tathā tam |","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.11_x_taraa_11","root_file":"ht_1.5.11_root","comm_file":"taraa_11_comm","root":"nāsti bhāvako na bhāvo 'sti mantraṃ nāsti na devatā | \ntiṣṭhetau mantradevau ca niṣprapañcasvabhāvataḥ || 11 ||","commentary":"gaganetyādi. gaganasamaṃ māyopamaṃ vicārāsahaṃ śarīraṃ yasya. lakṣaṇair dvātriṃśadbhir aśītibhiś cānuvyañjanair maṇḍitāny aṅgāni yasya. nirupamaiḥ sthaulyanairantaryāsaṃsārapravāhitvanirāsravatvādibhir upamābhāvād upamātikrāntaiḥ sukhaiḥ pūrṇaṃ romāgraparyantaṃ saṃpūrṇam. svābhayā ca tathābhūtayā saṃgataṃ samāliṅgitam. sphuradbhir anantanirmitair munīndrais tathābhūtair eva sarvasattvārthakāri. ucchedeneti nirodhena śūnyaṃ tucchaṃ riktam.\n\netad uktaṃ bhavati—gaganamāyāmarīcigandharvanagarodakacandrapratibimbasvapnopamam ekānekabhāvābhāvagrāhyagrāhakasvabhāvarahitam anādyantam aśeṣavastusaṃdohasvabhāvam anābhāsaṃ nirañjanaṃ sarvopamātikrāntaṃ paramasūkṣmātigambhīraprajñārūpatayā dharmakāyasvabhāvam, dvātriṃśallakṣaṇavibhūṣitaśarīram aśītyanuvyañjanavirājitagātraṃ paramaśṛṅgārayauvanādyupetaṃ svābhāṅganāliṅgitāṅgaṃ rūpavajrāditārāparyantadevīgaṇair anantaprabhedānimittaratisvarūpaparamānandopabhogadvāreṇa pratibimbavat sambhujyamānaṃ karuṇāsaṃvalitodārarūpatayā sambhogakāyarūpam, nānādhimuktivineyajanaparipācanārtham anekavidhaprātihāryadvāreṇa nirmitānantakulāntarbhūtasaṃbuddhabodhisattvaspharaṇasaṃhārakāritvena nirmāṇakāyātmakam, śūnyatākaruṇābhinnabodhicittasvabhāvāmalaprajñopāyasamādhisambhūtasatsukhāpūrṇam āsaṃsārasthitidharmaṃ apratiṣṭhitanirvāṇarūpaṃ nirmalanivātaniścalapradīpaśikhāprabandhanityatayā nirodhaśūnyaṃ caturthaṃ sādhyam.","label":0} +{"id":"neg_gg_2.20_x_bca_5.100","root_file":"gg_2.20_root","comm_file":"bca_5.100_p","root":"durālokastokastavakanavakāśokalatikāvikāśaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |\napi bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati ||\n","commentary":"kiṃ punar evam aniyamenābhidhīyata ity āha.\n\nyasmāt sarvākāraṃ sarvavastutattvam adhigamya sarveṣāṃ hitasukhavidhānārtham udyacchadbhir buddhasutaiḥ na tad asti kiṃcit yan na śikṣitavyam. anyathā sarvākāraḥ sarvasattvānām arthaḥ kartum aśakyaḥ. puṇyasaṃbhāro 'pi evaṃ vicarato 'paryanta eva syāt.","label":0} +{"id":"neg_cmt_4.28_x_nasa_13","root_file":"cmt_4.28_root","comm_file":"nasa_13_vi","root":"mā karuṇācia iṭṭahi pahu mā hohi tu śunna |\nmā mojju deha sudukkhia hoi hai jīva vihuna || piśunavajryāḥ || 4.28 ||\n","commentary":"māyājāletyādi | asmin māyājālamahātantre 'meyair mahāvajradharair mahāmantradhāribhir hṛṣtair yā saṃpragīyate tāṃ ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.43_x_seni_16","root_file":"bca_5.43_root","comm_file":"seni_16_p","root":"yad buddhvā kartum ārabdhaṃ tato 'nyan na vicintayet |\ntad eva tāvan niṣpādyaṃ tadgatenāntarātmanā || 5.43 ||","commentary":"anantaram etajjñānakāraṇalalanāpraśaṃsām āha—priyetyādi | priyaiva darśanaṃ dṛśyate 'nayābhimato mokṣa iti kṛtvā | śeṣaṃ subodham | etena teṣām apy anyavyākhyāparihāreṇa lalanaiva drṣṭāntanidarśanārtham abhimatety uktaṃ bhavati |","label":0} +{"id":"nasa_11","root_file":"nasa_11_root","comm_file":"nasa_11_vi","root":"gambhīrārthām udārārthāṃ mahārthām asamāṃ śivāṃ |\nādimadhyāntakalyāṇīṃ nāmasaṃgītim uttamāṃ || 11 ||\n","commentary":"kiṃviśiṣṭām ity āha || gambhīrārthām ityādi | gambhīraś cāsav arthaś ca gambhīrārthaḥ śūnyatārthaḥ sa yasyām asti sā gambhīrārthā | atas tām dhārayiṣyāmīti || udārārthām iti | udāraś cāsāv arthaś codārārtho vaipulyārtha iti yāvat | sa yasyāṃ vidyate sā udārārthā | tāṃ ca || mahārthām iti | mahān artho yasyāṃ sā mahārthā | mahārthatvaṃ punar niravaśeṣasattvārthatā sarvāsāparipūraṇatvāt | tāṃ ca || asamām iti | na vidyate samā yasyā sāsamā | asamatvaṃ kutaḥ | dharmadhātusvabhāvatvāt | tāṃ ca || śivām iti sarvaprapañcopaśamatvāt || ādimadhyāntakalyāṇīm iti | śrutacintābhāvanākāleṣu harṣaprītipraśrabdhilābhāt trikalyāṇinī | tāṃ dhārayiṣyāmi || nāmasaṃgītim uttamām iti gatārtham ||","label":1} +{"id":"ssa_1.6","root_file":"ssa_1.6_root","comm_file":"ssa_1.6_com","root":"anantānandasindhoste nātha tattvaṃ vidanti te |\ntādṛśā eva ye sāndrabhaktyānandarasāplutāḥ || 1.6 ||\n","commentary":"bhaktyānandarasaḥ samāveśānandaprasarastenāplutāḥ ārdrāśayāḥ | ata eva tādṛśā iti aparimitānandarasasamudratvāt tvadrūpasarūpāḥ tava tattvaṃ jānanti | yo hi yatra vidvān sa hi tadvettyeva |","label":1} +{"id":"neg_seni_9_x_seni_35","root_file":"seni_9_root","comm_file":"seni_35_p","root":"na santi tattvato bhāvāḥ śaktirūpeṇa bhāvitāḥ |\nśaktis tu śūnyatādṛṣṭiḥ sarvāropavināśinī || SeNi 9 ||","commentary":"adhunā vikalpo 'pi nirvāṇam iti darśayati—avibhāvitetyādi | avibhāvitasambandho 'viditasambandho 'sau vikalpaḥ prītyasamutpannaḥ | tat tasmād eṣa eva nirvāṇam iti | ataś citta bhrāntiṃ mā kuru | tad uktam—\n\n\tyaḥ pratītyasamutpādaḥ śūnyatā saiva te matā |\n\niti | śūnyatā ca nirvāṇam iti ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.6_x_cmt_2.2","root_file":"bca_5.6_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"yasmād bhayāni sarvāṇi duḥkhāny apramitāni ca |\ncittād eva bhavantīti kathitaṃ tattvavādinā || 5.6 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} +{"id":"gg_1.39","root_file":"gg_1.39_root","comm_file":"gg_1.39_com","root":"candanacarcitanīlakalevarapītavasanavanamālī |\nkelicalanmaṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍayugasmitaśālī || \n","commentary":"iha mugdhavadhūnikare hariḥ kṛṣṇo vilasati krīḍati | mugdhāḥ manohāriṇyaśca tāḥ vadhvaśceti tāsāṃ nikaraḥ kadambakastasmin | kimbhūte | vilāsini | vilāsaḥ śṛṅgārajanito vikāro 'syāstīti tathā tasmin | kimbhūto hariḥ | candanacarcitanīlakalevarapītavasanavanamālī | nīlaṃ ca tat kalevaraṃ śarīraṃ ceti | candanena carcitamanuliptaṃ yasya sa tathā | pītaṃ vasanaṃ dukūlaṃ yasya sa tathā | vanamālāsyāstīti vanamālī | punaḥ kathambhūtaḥ | kelicalanmaṇikuṇḍalamaṇḍitagaṇḍayugasmitaśālī | kelyā calatī vyālole ca te maṇikuṇḍale ratnairyuktakuṇḍale ca tābhyāṃ maṇḍitaṃ gaṇḍayugaṃ yasya sa tathā | sa cāsau smitaśālī ca īṣaddhāsyayuktaḥ |","label":1} +{"id":"gg_3.7","root_file":"gg_3.7_root","comm_file":"gg_3.7_com","root":"tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |\ntanna vedmi kuto gatāsi na tena te 'nunayāmi ||\n","commentary":"he tanvi sūkṣme rādhe | tava hṛdayaṃ aham ākalayāmi jānāmi | kimbhūtam | khinnaṃ khedayuktam | kayā | asūyayā īrṣyayā | kutaḥ kutra tvaṃ gatāsi | tanna vedmi na jānāmi | tena kāraṇena te tubhyaṃ nānunayāmi parisāntvanaṃ karomi |","label":1} +{"id":"bca_5.88","root_file":"bca_5.88_root","comm_file":"bca_5.88_p","root":"dharmaṃ nirgaurave svasthe na śiroveṣṭhite vadet |\nsacchatradaṇḍaśastre ca nāvaguṇṭhitamastake || 5.88 ||","commentary":"sattvāśayarakṣaṇād apy ātmā rakṣitavya ity āha.\n\ndevamanuṣyapūjito hi bhagavato dharmaḥ. tato 'vadhyāyanti devatādayo gauravam akurvato dharmaprakāśanāt. niṣiddhaṃ caitad bhagavateti tadājñātikrame sāpattiko bhavet. na vastrādibaddhaśirasi. sahaśabdena triṣv api saṃbandhaḥ. tathottarīyādinā pihitaśīrṣe. pratyekaṃ svastha iti saṃbandhanīyam. glāne punar anāpattiḥ. upalakṣaṇaṃ caitat. na sthitena suptāya niṣaṇṇāya vā, na niṣaṇṇena suptāya, na cānāsanena niṣaṇṇāya. notpathayāyinā mārgayāyine, nāgragāmine pṛṣṭhagāminā, nāpy alaṃkārayuktāya. ityādayo 'pi draṣṭavyā iti.","label":1} +{"id":"neg_gg_3.2_x_msv_1.5","root_file":"gg_3.2_root","comm_file":"msv_1.5_com","root":"itastatastāmanusṛtya rādhikāmanaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |\nkṛtānutāpaḥ sa kalindanandinītaṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || \n","commentary":"idānīṃ durjanān prati sadaṇḍam āha kuto veti | ye vayaṃ parasthān api doṣān na mṛṣyāmaḥ te kathaṃ svagrantheṣu doṣānupādadīmahi | na cāsmābhir anupāttān doṣān sūrayo grahītum arhantīti ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.15_x_bca_5.85","root_file":"cmt_1.15_root","comm_file":"bca_5.85_p","root":"tasmāc ca maṇḍalaṃ cāru vartayen mantravidvratī |\npraveśya tatra vai śiṣyān pūrvam eva parīkṣitān || 1.15 ||\n","commentary":"tathopāyakauśalyasūtre jyotiṣkamāṇavakādhikāre—\n\n\teṣā rakṣātmabhāvasya bhaiṣajyavasanādibhiḥ |\n\nity etat pratipādayitum āha.\n\nbhaiṣajyavasanādibhir ātmabhāvo hi paripālanīyaḥ parārthopayogitvāt. yathoktaṃ prākūtatra dvividhaṃ bhaiṣajyaṃ satatabhaiṣajyaṃ glānapratyayabhaiṣajyaṃ ca. tatra satatabhaiṣajyam odanādi. tadarthaṃ piṇḍāya gocare caratā grāmapraveśe yathoktaśikṣāyāṃ smṛtim ādhāya caritavyam. tato labdhāt piṇḍapātāt caturthabhāgavibhaktāt vinipātagatānanāthavratasthān saṃvibhāginaḥ kuryāt. ekaṃ pratyaṅgaṃ vinipātinām, dvitīyam anāthānām, tṛtīyaṃ sabrahmacāriṇāṃ datvā, caturtham ātmanā paribhuñjīta. sa paribhuñjāno na raktaḥ paribhuṅkte, asaktaḥ, agṛddhaḥ, anadhyavasitaḥ, anyatra yāvad evāsya kāyasya sthitaye yāpanāyai. madhyamāṃ mātrām. tathā ca paribhuṅkte yathā nātisaṃlikhito bhavati, nātigurukāyaḥ. tat kasya hetoḥ? atisaṃlikhito hi kuśalapakṣaparā���mukho bhavati, atigurukāyo middhāvaṣṭabdho bhavati. tena taṃ piṇḍapātaṃ paribhujya kuśalapakṣābhimukhena bhavitavyam iti āryaratnameghe 'bhihitam. āryaratnarāśāvapi-\n\n\tparibhuñjatā caivaṃ manasikāra utpādayitavyaḥ—santy asmin kāye aśītikṛmikulasahasrāṇi, tāni anenaivojasā sukhaṃ viharantu. idānīṃ caiṣām āmiṣeṇa saṃgrahaṃ kariṣyāmi. bodhiprāptaś ca punar dharmeṇa saṃgrahaṃ kariṣyāmi.\n\niti vistaraḥ.\n\npunar atraivoktam-\n\n\tdvayor ahaṃ kāśyapa śraddhādeyam anujānāmi. katamayor dvayoḥ? yuktasya muktasya ca |\n\niti. anayā diśā sarvaparibhogāḥ sattvārtham adhiṣṭhātavyāḥ. anyathā-\n\n\tātmatṛṣṇopabhogāt tu kliṣṭāpattiḥ prajāyate || (Sikṣāsamuccaya 13)\n\niti.\n\nyathoktaṃ candrapradīpasūtre-\n\n\tte bhojanaṃ svādurasaṃ praṇītaṃ labdhvā ca bhuñjanti ayuktayogāḥ |\n\tteṣāṃ sa āhāru vadhāya bhoti yatha hastipotāna bisā adhautakāḥ || (Samādhirāja 9.29)\n\nvistareṇa caitac chikṣāsamuccaye draṣṭavyam.\n\nglānabhaiṣajyaṃ tu yāmikaṃ sāptāhikaṃ yāvaj jīvikam iti trividham. etac ca bhikṣuvinaye pratipāditaṃ tatraivāvadhāryam.\n\nvasanādibhir ātmarakṣām āha-tricīvarabahis tyajed iti. saced āgatya kaścid bodhisattvaṃ pātracīvaraṃ yāceta, tena atityāgo na kartavyaḥ. kiṃ tu yat tad anujñātaṃ bhagavatā-\n\n\ttricīvaraṃ śramaṇakalpaḥ, tato 'tiriktaṃ ca yad bhavet, tyaktavyam arthine, nānyathā. uktaṃ ca bodhisattvapratimokṣe—sacet punaḥ kaścid āgatya pātraṃ vā cīvaraṃ vā yāceta, sacet tasyātiriktaṃ bhaved buddhānujñātāt tricīvarāt, yathāparityaktaṃ dātavyam. sacet punas tasya ūnaṃ tricīvaraṃ bhavet yan niśritya brahmacaryāvāsaḥ, tan na parityaktavyam. tatkasmāddhetoḥ? avisarjanīyaṃ hi tricīvaramuktaṃ tathāgatena. sacec chāriputra bodhisattvas tricīvaraṃ parityajya yācanaguruko bhavet, na tena alpecchatā āsevitā bhavet.\n\niti.","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.18_x_bca_5.100","root_file":"ht_1.5.18_root","comm_file":"bca_5.100_p","root":"guṇasya duhanāt prajñā duhitā ca nigadyate | \nnartakī bhaṇyate prajñā cañcalatvān mahākṛpa | \nasparśā bhagavatī yasmāt tasmād ḍombī prakathyate || 18 ||","commentary":"kiṃ punar evam aniyamenābhidhīyata ity āha.\n\nyasmāt sarvākāraṃ sarvavastutattvam adhigamya sarveṣāṃ hitasukhavidhānārtham udyacchadbhir buddhasutaiḥ na tad asti kiṃcit yan na śikṣitavyam. anyathā sarvākāraḥ sarvasattvānām arthaḥ kartum aśakyaḥ. puṇyasaṃbhāro 'pi evaṃ vicarato 'paryanta eva syāt.","label":0} +{"id":"ht_1.5.4","root_file":"ht_1.5.4_root","comm_file":"ht_1.5.4_mua","root":"mudrā pañcakulānīti kathyate mokṣahetunā | \nvajreṇa mudryate 'neneti mudrā tenābhidhīyate || 4 ||","commentary":"mudryate yeneti lakṣyate yataḥ.","label":1} +{"id":"gg_1.14","root_file":"gg_1.14_root","comm_file":"gg_1.14_com","root":"mlecchanivahanidhane kalayasi karavālaṃ \ndhūmaketumiva kimapi karālam |\nkeśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || \n","commentary":"he keśava | dhṛtakalkiśarīra | dhṛtaṃ kalkiśarīraṃ yena tasya saṃbodhane | tvaṃ kimapi adbhutaṃ yathā syāttathā karavālaṃ khaḍgaṃ kalayasi dhārayasi | kasmin nimitte mlecchanivahanidhane | mlecchānāṃ pāpiṣṭhānāṃ nivahaḥ vyūhaḥ | tasya nidhanaṃ vināśastasmin | kiṃbhūtam | karālaṃ bhayaṅkaram | kamiva | dhūmaketumiva |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.1_x_gg_1.13","root_file":"bca_5.1_root","comm_file":"gg_1.13_com","root":"śikṣāṃ rakṣitukāmena cittaṃ rakṣyaṃ prayatnataḥ |\nna śikṣā rakṣituṃ śakyā calaṃ cittam arakṣatā || 5.1 ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtabuddhaśarīra | dhṛtaṃ buddhasya śarīraṃ yena tasya saṃbodhanam | he dhṛtabuddhaśarīra | tvaṃ śrutijātaṃ vedārthatattvaṃ nindasi | kasya | yajñavidheḥ yajñānāṃ vidhirvidhānaṃ tasya | kiṃbhūtam | darśitapaśughātam | darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | athavā kiṃbhūtaṃ śrutijātam | sadayahṛdayadarśitapaśughātam | sadayahṛdayā brāhmaṇāḥ teṣāṃ darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | kathaṃ nindasi | ahaheti khede | gavādipaśughātaṃ dhigiti | tasya saṃbodhane | bauddhāgamaśāstre ahiṃsā paramo dharma iti nyāyāt |","label":0} +{"id":"ssa_1.9","root_file":"ssa_1.9_root","comm_file":"ssa_1.9_com","root":"anantānandasarasī devī priyatamā yathā |\naviyuktāsti te tadvadekā tvadbhaktirastu me || 1.9 ||\n","commentary":"ānantānanda iti | upamāśleṣoktyā parameśvarasāmyamāśāste | bhaktipakṣe devī dyotamānā ekatra phalākāṃkṣāvirahitā | aparatra krīḍādiśīlā paraiva śaktiḥ | ahaṃ bhaktyā aviyuktaḥ syām iti vaktavye mama aviyuktāstu iti bhaktiṃ prati premaprasaraḥ prakāśitaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_1.19_x_seni_24","root_file":"cmt_1.19_root","comm_file":"seni_24_p","root":"tantre caikallavīre 'smin sugupte caṇḍaroṣaṇe || 1.19 ||\n","commentary":"nanu ṣaṇṇāṃ kalaśābhiṣekatāpy uktā sarvatra kalaśavyāpārāt | sā tarhi katham | kalaśaśabdasya payodharopalakṣaṇatvena payodharavyāpārād atrāpi sā ghaṭate | tad etat sarvaṃ darśayati—hastetyādi | gatārtham ||","label":0} +{"id":"cmt_3.28","root_file":"cmt_3.28_root","comm_file":"cmt_3.28_com","root":"kuru padme yathā kāryaṃ dhairyaṃ dhairyaprayogataḥ |\nsvayaṃ caṇḍamahāroṣaḥ sthito hy atra mahāsukham || 3.28 ||\n","commentary":"dhairyeti antarāntarā vajracālanaviśrāmeṇa paramānandasukhaṃ bhāvayed ity arthaḥ ||","label":1} +{"id":"bca_5.71","root_file":"bca_5.71_root","comm_file":"bca_5.71_p","root":"evaṃ vaśīkṛtasvātmā nityaṃ smitamukho bhavet |\ntyajed bhṛkuṭisaṅkocaṃ pūrvābhāṣī jagatsuhṛt || 5.71 ||","commentary":"iti kāyapratyavekṣayā tatsvabhāvam upayogaṃ ca vicārya pariniścitakāyaprayojanam upasaṃharann āha.\n\nuktanītyāyattīkṛtaḥ ātmā cittakāyalakṣaṇaḥ sarvadā prasannavadano bhavet. bhrūlalāṭasaṃkocaṃ ca prasādahānikaraṃ tyajet. pūrvam eva asaṃcodita eva pareṇa svāgatādivādaiḥ saṃtoṣaṇaśīlo bhavet. sarvasattvānām akāraṇabāndhavaś ca.","label":1} +{"id":"taraa_5","root_file":"taraa_5_root","comm_file":"taraa_5_comm","root":"ākāraśūnyaṃ gaganendurūpaṃ\npratyātmavedyaṃ karuṇārasaṃ ca |\nsallakṣaṇair bhūṣitam arthakāri\ndānādiniṣyandam apetasaukhyam || 5 ||","commentary":"idānīṃ pāramitānayavādinām abhimataṃ caturvidhaṃ sādhyam āha—ākāraśūnyam ityādi.\n\nākārair nīlapītasukhaduḥkhādibhiś citrarūpaiḥ śūnyaṃ nirākāram. ata eva gaganasyeva nirākāratvenendor iva prabhāsvaratvena rūpaṃ svabhāvo yasya tat tathā. pratyātmavedyam iti svasaṃvedanaikavedyam. karuṇā duḥkhād duḥkhahetor vā sakalajagadabhyuddharaṇakāmatā. saiva rasaḥ svabhāvo yasya tat tathoktam. etad uktaṃ bhavati—nīlapītādicitrākāraśūnyaṃ nirābhāsaṃ nirañjanaṃ gaganopamaṃ svacchaṃ sakalajagadarthakāri mahākaruṇāyuktaṃ pratyātmavedyaṃ pāramitopadeśaśabdābhidheyaṃ sādhyam iti pāramitānaye prathamaṃ sādhyam.\n\nśobhanāni ca tāni lakṣaṇāni ca dvātriṃśallakṣaṇasaṃjñakāni, tair bhūṣitam. arthaṃ janānāṃ prayojanaṃ kartuṃ śīlaṃ svabhāvo yasya tad arthakāri. dānādīnāṃ daśapāramitānāṃ niṣyandaṃ tatprakarṣaprabhavatvena sadṛśaṃ phalam. duḥkhasya pūrvam eva prahīṇatvāt, sākṣātkaraṇāvasthāyāṃ saukhyasyāpy abhāvāt, upekṣārūpatvenāpetasaukhyam apagatasaukhyam. etad uktaṃ bhavati—dvātriṃśallakṣaṇadharāśītyanuvyañjanavirājitaśarīraṃ sakalajagadarthakāri dānādipāramitābhyāsabalenotpannaṃ samyaksaṃbuddharūpaṃ sukhaduḥkharahitatvenopekṣārūpaṃ dvitīyaṃ sādhyam.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.58_x_ht_1.5.9","root_file":"bca_5.58_root","comm_file":"ht_1.5.9_mua","root":"cirāt prāptaṃ kṣaṇavaraṃ smṛtvā smṛtvā muhurmuhuḥ |\ndhārayāmīdṛśaṃ cittam aprakampyaṃ sumeruvat || 5.58 ||","commentary":"nanu sarvabuddhāḥ pañcajñāninaḥ. tat kathaṃ kulabhedaḥ? gotrabhedāt. ādarśādīnām ekaikasya hi cchāyo gotram anādisiddhaṃ bodhisattvānām. anekasya tu cchāyā sattvagotraṃ ṣaṣṭham. ata evāha—kulāni ṣaḍvidhāny āhur iti. saṃkṣepeṇa tu pañcadhety anekacchāyasyāpy ekacchāyā balīyastvāt. trividham iti traividhyam. kāyavākcittabhedanair iti vacanāt svakāyavākcitteṣu sarvatathāgatakāyavākcittādhimokṣas tattvayoga iti gamyata eva.","label":0} +{"id":"neg_seni_1_x_bca_5.86","root_file":"seni_1_root","comm_file":"bca_5.86_p","root":"evaṃkāraṃ namaskurmo yaś catuḥkṣaṇakāraṇam |\nānandā yatra jāyante bhedato bodhisiddhaye || SeNi 1 ||\n","commentary":"atityāgaṃ niṣedhayan punar ātmarakṣām upadarśayann āha.\n\nsatāṃ satpuruṣāṇāṃ bodhisattvānāṃ dharmaḥ. laukikalokottaraparahitasukhavidhānam | tatsevakaṃ kāyam alpārthanimittaṃ na pīḍayet. anyathā mahato 'rtharāśer hāniḥ syāt. ata eva pūrvasmin hetupadam etat. kutaḥ punar evam? yasmād anenaiva sukumāropakrameṇa saṃvardhamānaḥ śīghram eva sattvānāṃ hitasukhasaṃpādanasamartho bhavati.","label":0} +{"id":"ht_1.5.20","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"ht_1.5.20_ra","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"karasphoṭo bhavenmudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathetyatra hetumanupanyasyannevaṃ darśayati | aparimitā vyāpārā yoginām | sarvatra hetūpanyāse vistaraḥ syāt | sarva eva tvasau prajñopāyamayatayā maṇḍalamudrārūpo 'vagantavya iti |\n\nnanvevaṃ bhāvyabhāvakabhāvanānupapattāvutpanne ca maṇḍale nirdiṣṭe dhyeyadhyāne kiṃ sarvathotpādite eva | netyāha—taddhyeyamityādi |","label":1} +{"id":"bca_5.65","root_file":"bca_5.65_root","comm_file":"bca_5.65_p","root":"na khāditavyam aśuci tvayā peyaṃ na śoṇitam |\nnāntrāṇi cūṣitavyāni kiṃ kāyena kariṣyasi || 5.65 ||","commentary":"tathāpi asti kiṃcidatropādeyamiti cedāha.\n\nyadasti, na tadupayuktamiti saṃkṣepārthaḥ. ataḥ kimanupayoginā kāyena kariṣyasi? atra āsaṅgo na yukta ityarthaḥ.","label":1} +{"id":"taraa_20","root_file":"taraa_20_root","comm_file":"taraa_20_comm","root":"gambhīraśūnyapratibhāsamātra-\nśāntātisūkṣmānabhilāpyaśabdaiḥ |\nnirlepanīrūpanirañjanādyair\nbhrāntir na kāryāparasādhyasattve || 20 ||","commentary":"gambhīraśūnyaṃ pratibhāsamātraṃ śāntātisūkṣmam anabhilāpyaṃ nirlepaṃ nīrupam nirañjanādi, ādiśabdāt śivaṃ nirākāraṃ niṣprapañcam anādinidhanam ityādiśabdair bhrāntir na kartavyāparasādhyasattve 'parasya sādhyasya sattve sattāyām. ebhiḥ śabdair eva param api kiñcit sādhyaṃ kathitād astīti bhrāntir na kartavyā. athavā nātikathitam eva sādhyam ebhiḥ sarvair abhidhīyata iti niścayaḥ.","label":1} +{"id":"neg_seni_40_x_cmt_3.31","root_file":"seni_40_root","comm_file":"cmt_3.31_com","root":"mudrās tāvan na buddhyante catasraś ca catuḥkṣaṇāḥ |\nyāvan na śabareśasya spṛśyante pādapāṃsavaḥ || SeNi 40 ||","commentary":"abhiṣekapradhānaḥ paṭalaḥ || iti tṛtīyapaṭalavyākhyā ||","label":0} +{"id":"gg_1.19","root_file":"gg_1.19_root","comm_file":"gg_1.19_com","root":"kāliyaviṣadharagañjana janarañjana e \nyadukulanalinadineśa jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"kiṃbhūta | kāliyaviṣadharagañjana | kāliyaścāsau viṣadharaśca vyālaḥ | taṃ gañjayatīti tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | janarañjana | janaṃ svabhaktaṃ rañjayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | yadukulanalanadineśa yadūnāṃ kulaṃ vaṃśaḥ tadeva nalinaṃ tasya dineśaḥ savitā prakāśakaḥ |","label":1} +{"id":"ht_1.5.18","root_file":"ht_1.5.18_root","comm_file":"ht_1.5.18_ra","root":"guṇasya duhanāt prajñā duhitā ca nigadyate | \nnartakī bhaṇyate prajñā cañcalatvān mahākṛpa | \nasparśā bhagavatī yasmāt tasmād ḍombī prakathyate || 18 ||","commentary":"guṇasya balavaiśāradyādirūpasyākāśadhenordu-hanādutpādanātprajñaiva tathocyate | yathoktam—\n\n\tguṇāste 'paryantā yugapadabhisambodhisamaye \n\tkuto 'pi tvāṃ prāptāstarumiva nivāsāya vihagāḥ || \n\niti | cañcalatvāditi bhavanirvāṇāpratiṣṭhitatvena kutracidapratiṣṭhitatvāt | asparśeti śūnyataikarasatvāt |\nbāhyānāmapi mudrāṇāmeteṣāmeva prajñāguṇānāmanukaraṇātprajñātvamanugantavyam | bāhyānāmeva prajñātvapratipādanārthamayaṃ grantha ityapare |","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.16_x_cmt_3.9","root_file":"ht_1.5.16_root","comm_file":"cmt_3.9_com","root":"jananī bhaṇyate prajñā janayati yasmāj jagajjanam | \nbhaginīti tathā prajñā vibhāgaṃ darśayed yataḥ || 16 ||","commentary":"śaṭham iti duṣṭam ||","label":0} +{"id":"neg_taraa_6_x_bca_5.33","root_file":"taraa_6_root","comm_file":"bca_5.33_p","root":"sānandasallakṣaṇamaṇḍitāṅgaṃ\nsambhujyamānaṃ daśabhūmisaṃsthaiḥ |\nsattvārthakāri pravadanti sādhyaṃ\ndānādiṣaṭpāramitānayasthāḥ || 6 ||","commentary":"saṃprajanyasya utpattisthairyayoḥ smṛtireva kāraṇamiti kathayann āha.\n\nyadā smṛtir manogṛhadvāri kleśataskarasaṃghātānupraveśanivāriṇī dauvārikavadavasthitā bhavati, tadā saṃprajanyam ayatnata evotpadyate. utpannaṃ ca sat sthirībhavati.","label":0} +{"id":"gg_3.6","root_file":"gg_3.6_root","comm_file":"gg_3.6_com","root":"tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |\nkiṃ vane 'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || \n","commentary":"tāṃ rādhāṃ bhṛśamatyarthaṃ ramayāmi krīḍayāmi | kimbhūtām | hṛdi saṃgatām | hṛdaye saṃgatāṃ saṃlagnām | katham | aniśaṃ vāraṃvāram | kimiti vitarke | vane vanamadhye | anusarāmi | anugacchāmi | kimiha nikuñje vṛthā vilapāmi | mithyā paridevanaṃ karomi | kiṃ vitarke paripraśne kṣepe nindāprakāśayoriti vistaraḥ |","label":1} +{"id":"bca_5.83","root_file":"bca_5.83_root","comm_file":"bca_5.83_p","root":"uttarottarataḥ śreṣṭhā dānapāramitādayaḥ |\nnetarārthaṃ tyajec chreṣṭhām anyatrācārasetutaḥ || 5.83 ||","commentary":"pāramitābhyāse 'narthavivarjanāyānupūrvakāritām āha.\n\nuparyuparito dānāc chīlaṃ śreṣṭham, śīlāt kṣāntir ityādayaḥ. ato 'varapāramitāhetor uttaraṃ na tyajet. tadvirodhena na seveteti bhāvaḥ. kiṃ sarvathā? nety āha—anyatreti. bodhiattvānāṃ ya ācāraḥ śikṣāsaṃvaralakṣaṇaḥ sa eva kuśalajalarakṣaṇāya setubandho vihitaḥ, tasmād anyatra taṃ vihāya. sa yathā na bhidyate ity arthaḥ.","label":1} +{"id":"neg_medū_14_x_cmt_2.2","root_file":"medū_14_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir\ndṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhā���ganābhiḥ |\nsthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ\ndiṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalepān ||\n","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} +{"id":"cmt_1.1","root_file":"cmt_1.1_root","comm_file":"cmt_1.1_com","root":"evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān vajrasattvaḥ |\nsarvatathāgatakāyavākcittahṛdayavajradhātvīśvarībhage vijahāra ||\nanekaiś ca vajrayogivajrayoginīgaṇaiḥ । tadyathā । śvetācalena ca vajrayoginā । pītācalena ca vajrayoginā । raktācalena ca vajrayoginā । śyāmācalena ca vajrayoginā । mohavajryā ca vajrayoginyā । piśunavajryā ca vajrayoginyā । rāgavajryā ca vajrayoginyā । īrṣyāvajryā ca vajrayoginyā । evaṃ pramukhair yogiyoginīkoṭiniyutaśatasahasraiḥ ||1.1||\n","commentary":"evaṃ mayetyādyāha saṅgītikāraḥ | nidānavākyaṃ etat | yasmāt saṅgītikāreṇa sūtratantrādāv avaśyaṃ vaktavyaṃ | bhagavato vacanāt | tathā ca | evaṃ mayā śrutam iti kṛtvā bhikṣavo mama dharmaḥ saṅgātavyam ityādi | evaṃ sati | \n\nśraddhāvatāṃ pravṛttyaṅgaṃ śāstā parṣac ca sākṣiṇi | \ndeśakālau ca nirdiṣṭau svaprāmāṇyaprasiddhaye || iti pratipāditaṃ bhavati ||\n\ntatra | evam iti yathā saṃgāsyāmi | mayety anena viparītaśrutaparaṃparāśrutayor nirāsaḥ | etenātmanaḥ sākṣāt śrutam aviparītaṃ ca pratipādayati | śrutam iti śrotajñānenādhigatam | ekasmin samaya iti | ekasmin kāle | anyasmin kāle tv anyad api śrutam ity arthaḥ | etenātmano bāhuśrutyam etattantrasya daurlabhyaṃ ca pratipādayati | bhagavān iti | bhagā aiśvaryādayaḥ | tathā ca | aiśvaryasya samagrasya jñānasya yaḥ yaśasaḥ śriyaḥ rūpasyātha prayatnasya ṣaṇṇāṃ bhagasya iti śrutiḥ || tāni vidyante 'syeti rāgādikleśabhañjanād vā | \nvajrasattva iti | vajram abhedyaṃ sattvam arthakriyākāritvam asyeti | athavā vajra iva vajraḥ sa cāsau sattvaḥ prāṇī ceti | sarvetyādi | sarve ca te tathāgatāś ca teṣāṃ kāyavākcittaṃ jīvaccharīra tasya hṛdayam atyantābhilaṣaṇīyatvāt | tad eva vajradhātvīśvarībhagam ||\n\nvajro liṅgaṃ tasya dhātuḥ sāṃvṛtavivṛtatvalakṣaṇaḥ | bodhicittaṃ tasyeśvarī vā prajñā vajradhātunā sevitatvāt tasyāḥ | tadvarāṅge bhage vijahāreti | vihṛtavān vajrapadmasaṃyogena sampuṭayogena sthitavān ity arthaḥ | ayaṃ ca vihāraḥ prākṛtajanasyāpy atyantagupto bhavati kiṃ punar bhagavato vajrasattvasya | tataś cārthād uktaṃ bhavati | sumerugirimūrdhnivajrasatvabhūmau vajramaṇiśikharakūṭāgāre viharati smeti | etena śāstrā kālo deśaś coktaḥ ||\n\nparṣadaṃ vaktum āha | anekaiścetyādi | vajrayoginaḥ | śvetācalādayaḥ | vajrayoginyo mohavajryādayaḥ | teṣām tāsāṃ ca gaṇāḥ samūhā ekarasāktāḥ bahuvacanaṃ tv ekavacanasyāpi pañcatathāgatātmatvāt ||\n\ntadyathetyupadarśane | śvetācaleneti bhagavato bhagavatīdehagatarūpajñānena | evaṃ pītācaleneti | bhagavatīdehagatagandhajñānena | raktācaleneti | bhagavatīdehagatarasajñānena | śyāmācaleneti | bhagavatīdehagatasparśajñānenana || \n\nmohavajryā ceti | bhagavatyo bhagavaddehagatarūpajñānena | piśunavajryā ceti bhagaddehagatagandhajñānena | rāgavajryā ceti bhagavaddehagatarasajñānena | īrṣyāvajryā ceti bhagavaddehagatasparśajñānena | svayaṃ tu bhagavān bhagavatīdehagataśabdajñāne rūpaḥ | bhagavatī tu bhagavaddehegataśabdajñānarūpā ato naitat prabhedaḥ kṛtaḥ ||\n\nevaṃ pramukhair iti | evaṃprakāraiḥ | cakṣuṣā ghrāṇena rasanayā kāyena śrotreṇa rūpeṇa vedanayā saṃjñayā saṃskāreṇa vijñānena pṛthivyā jalena tejasā vāyūnā ākāśena ityādibhir ityarthaḥ | etenaivamvidhe vihāre parṣaddevyopyetāddṛśyo bodhicitte tu kathitaṃ bhavati ||","label":1} +{"id":"cmt_1.8","root_file":"cmt_1.8_root","comm_file":"cmt_1.8_com","root":"aprakāśyam idaṃ tantram adṛṣṭamaṇḍalasya hi |\nnānyamaṇḍalapraviṣṭasya tantrarājaṃ tu darśayet || 1.8 ||\n","commentary":"adṛṣtamaṇḍalasyeti | yogayoginītantroktakrameṇābhiṣiktasya | anyamaṇḍalaṃ kriyātantoktamaṇḍalaṃ | tatra praviṣṭasyābhiṣiktasya pakṣāntaram āha ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_7_x_cmt_4.26","root_file":"nasa_7_root","comm_file":"cmt_4.26_com","root":"maddhitāya mamārthāya anukampāya me vibho |\nmāyājālābhisaṃbodher yathā lābhī bhavāmy aham || 7 ||\n","commentary":"codayantīti sambodhayanti ||","label":0} +{"id":"ht_1.5.8","root_file":"ht_1.5.8_root","comm_file":"ht_1.5.8_mua","root":"tathatāyāṃ gataḥ śrīmān āgataś ca tathaiva ca | \nanayā prajñayā yuktyā tathāgato 'bhidhīyate || 8 ||","commentary":"tathatāyāṃ gata iti suviśuddhatathataikarase dharmakāye sthitaḥ. śrīmān iti sarvabuddhadharmeśvaraḥ, na tu śrāvakādiḥ. āgataś ceti tasyā eva tathatāyāḥ sakāśād āgatas tanniṣyandābhyāṃ sambhoganirmāṇakāyābhyāṃ jagadarthakaraṇāya. evaṃ tathatāgataśabdayor ekaśeṣo madhyatakārasya nairukto lopaḥ. evaṃ tāvat sarve tathāgatāḥ. teṣām ādarśajñānādīni pañcakulāni.","label":1} +{"id":"gg_3.8","root_file":"gg_3.8_root","comm_file":"gg_3.8_com","root":"dṛśyase purato gatāgatameva me vidadhāsi |\nkiṃ pureva sasaṃbhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi ||\n","commentary":"he rādhe purato 'grataḥ | dṛśyase avalokyase | kasya | mama | kiṃ nu gatāgataṃ gamanāgamanam | vidadhāsi karoṣi | kimiti pureva pūrvānubhūtamiva | parirambhaṇamāliṅganaṃ na dadāsi | kimbhūtam | sasaṃbhramaṃ saha saṃbhrameṇa vartata iti |","label":1} +{"id":"bca_5.100","root_file":"bca_5.100_root","comm_file":"bca_5.100_p","root":"na hi tad vidyate kiṃcid yan na śikṣyaṃ jinātmajaiḥ |\nna tad asti na yat puṇyam evaṃ viharataḥ sataḥ || 5.100 ||","commentary":"kiṃ punar evam aniyamenābhidhīyata ity āha.\n\nyasmāt sarvākāraṃ sarvavastutattvam adhigamya sarveṣāṃ hitasukhavidhānārtham udyacchadbhir buddhasutaiḥ na tad asti kiṃcit yan na śikṣitavyam. anyathā sarvākāraḥ sarvasattvānām arthaḥ kartum aśakyaḥ. puṇyasaṃbhāro 'pi evaṃ vicarato 'paryanta eva syāt.","label":1} +{"id":"neg_medū_1_x_ht_1.5.7","root_file":"medū_1_root","comm_file":"ht_1.5.7_mua","root":"kaścit kāntāvirahaguruṇā svādhikārāt pramattaḥ \nśāpenāstaṅgamitamahimā varṣabhogyeṇa bhartuḥ | \nyakṣaś cakre janakatanayāsnānapuṇyodakeṣu \nsnigdhacchāyātaruṣu vasatiṃ rāmagiryāśrameṣu ||\n","commentary":"kulaṃ caitad iti vajrapadmādikam.","label":0} +{"id":"neg_medū_25_x_cmt_2.2","root_file":"medū_25_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"teṣāṃ dikṣu prathitavidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīṃ \ngatvā sadyaḥ phalam avikalaṃ kāmukatvasya labdhā | \ntīropāntastanitasubhagaṃ pāsyasi svādu yasmāt \nsabhrūbhaṅgaṃ mukham iva payo vetravatyāś calormi ||\n","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.60_x_nasa_37","root_file":"bca_5.60_root","comm_file":"nasa_37_vi","root":"rakṣasīmaṃ manaḥ kasmād ātmīkṛtya samucchrayam |\ntvattaś cet pṛthag evāyaṃ tenātra tava ko vyayaḥ || 5.60 ||","commentary":"tad eva dauṣprajñavikṣepāsamyakpraṇidhivipakṣābhibhūtirahitatvenāha mahādhyānetyādi |\n\ntatrāsyāṃ gāthāyāṃ dhyānaprajñayor vyatyayo draṣṭavyaḥ | tataś cāyam arthaḥ | mahāprajñāśarīradhṛg iti vajradhūpā | mahati prajñā mahāprajñā saiva śarīraṃ tad dhārayatīti mahāprajñāśarīradhṛk || mahādhyānasamādhistha iti vajrapuṣpā | samādhiś cittasyaikāgratālakṣaṇas tasmiṃs tiṣṭhatīti samādhisthaḥ | mahac ca tad dhyānaṃ ca mahādhyānaṃ mahattvaṃ caturdhyānātmakatvāt | teṣu caturṣu dhyāneṣu samādhisthaḥ || praṇidhir iti vajradīpā | praṇidhīyata iti praṇidhiḥ | bodhisattvānāṃ praṇidhānavaśād utpatteḥ || mahopāya iti vajragandhā | mahāṃś cāsāv upāyaś ca mahopāyaḥ | tata evopāyabalenāśeṣānavaśeṣasya sattvadhātor yathāśayābhiprāyaparipūraṇāt || \n\nata eva prajñādhyānapraṇidhyupāyapāramitālakṣaṇatayā bāhyapūjācatuṣṭayātmakam iti ||\n\nsāmbhogikamārgaprītihetubhāvena balajñānayor dharmadhātvavatārasvabhāvatvāt tayor eva balajñānayoḥ pravibhāgaḥ | tatra balaṃ śraddhādipañca | jñānaṃ darśanamārge bhāvanāmārge ca | tatra darśanamārge bodhyaṅgeṣu | bhāvanāmārga āryāṣtāṅgeṣu || \n\ntataś ca śraddhāvīryasmṛtisamādhirūpatayā dvārapālacatuṣṭayātmakaṃ mahāyānābhisampratyayapravṛttitannairantaryasantuṣṭikāraṇatvāt ||","label":0} +{"id":"seni_24","root_file":"seni_24_root","comm_file":"seni_24_p","root":"hasitādiviśuddhyā yad ācāryādi samīhitam |\nutpattyā tad vyavastheyaṃ na cotpannasvabhāvataḥ || SeNi 24 ||","commentary":"nanu ṣaṇṇāṃ kalaśābhiṣekatāpy uktā sarvatra kalaśavyāpārāt | sā tarhi katham | kalaśaśabdasya payodharopalakṣaṇatvena payodharavyāpārād atrāpi sā ghaṭate | tad etat sarvaṃ darśayati—hastetyādi | gatārtham ||","label":1} +{"id":"neg_msv_1.1_x_bca_5.77","root_file":"msv_1.1_root","comm_file":"bca_5.77_p","root":"viśuddhajñānadehāya trivedīdivyacakṣuṣe |\nśreyaḥprāptinimittāya namaḥ somārdhadhāriṇe || 1.1 ||\n","commentary":"paraguṇāmarṣaṇaṃ vārayann āha-\n\nsarveṣāṃ hīnamadhyotkṛṣṭānāṃ sattvānām, sarve vopakramāḥ duḥkhaparihāreṇa tuṣṭayarthāḥ. sarvārambhapariśrameṇa tuṣṭir evotpādayitavyety arthaḥ. sā ca tuṣṭir dhanavisargair api durlabhā, syād vā na veti. iha punar ayatnasiddhopasthitā kasmāt parihīyata iti matvā bhokṣya anubhaviṣyāmi saṃtoṣasukham anyayatnaniṣpāditair guṇair upanāmitam. na hi priyaputraguṇair akṣamāyuktā. iti bhāvanayā paraguṇaśravaṇāc cittakārkaśyam apakuryāt.","label":0} +{"id":"cmt_1.9","root_file":"cmt_1.9_root","comm_file":"cmt_1.9_com","root":"maṇḍale caṇḍaroṣasya praviṣṭo yaḥ samāhitaḥ |\nśraddhāyatnaparaś caṇḍe tasya tantraṃ tu deśayet || 1.9 ||\n","commentary":"maṇḍala ityādi | etat tantroktamaṇḍala iti bhāvaḥ | samāhito 'nuddhatakāyavāṅmanovyāpārāt | śraddhā abhisampratyayaḥ | yatna udyogaḥ ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.21","root_file":"ht_1.5.21_root","comm_file":"ht_1.5.21_mua","root":"pitari prāptaṃ yat saukhyaṃ tat sukhaṃ bhujyate svayam | \nmaraṇaṃ yena sukhena tat sukhaṃ dhyānam ucyate || 21 ||","commentary":"ato vaktavyaṃ kā tasya bhāvanā, kiṃ vā tasya dhyānam ity ata āha—pitari ityādi. pitā vajradharo guruś ca. pañcamyarthe saptamī. pituḥ sakāśāt prāptam. laukikasukhena dṛṣṭāntena pitrā yad upadiṣṭaṃ mahāmokṣasukham ity arthaḥ. anupadiṣṭānāṃ devamanuṣyādīnāṃ śrutir api tasya durlabhā, kiṃ punar anubhava iti bhāvaḥ.\n\ntat sukhaṃ bhujyate svayam iti tad eva nirābhāsam anantaṃ niruttaram akṣayāvyayaṃ mahāmokṣasukhaṃ bhujyate. svayam iti sākṣād iva. kutaḥ? bhujyamāne laukikasukhe tad eva yathālakṣaṇam adhimucya, tathādhimokṣād ālambanīkṛte tasmin ālambanāntarasaṃcāraprasāraniṣedhena niścalasūkṣmīkṛtasya cetasas tathaiva nirantaram ādareṇa sābhogam anābhogaṃ ca vahanāt. iyatī yat tasya bhāvanā.\n\ndhyānam ākhyātum āha—maraṇam ityādi. tathaiva ciraṃ bhāvyamānena mahāsukhena yena iti yadavastheneha maraṇaṃ bhavati, tad iti tadavasthaṃ tan mahāsukhadhyānam ucyate bhāvanāpariniṣpatteḥ.\n\niha maraṇam iti ko 'rthaḥ? iheti tato mahāsukhād anyasmin bahir adhyātmaṃ cālambane maraṇam apratisaṃvedanaṃ bhavati. ekadvaubahūn vā praharān divasān māsān varṣān vā daṃśamaśakādikṛtair api capeṭamuṣṭikaśābhighātair api paṭupaṭahaśaṃkhabherīmahāmeghasvanair api tāvantaṃ kālam apratibodhanād iti.\n\nathavā na yuktā sahajā bhāvanā, dṛṣṭāntasahajasya pratyakṣatvena dārṣṭāntikasahajasya cānubhūtatvena dhyeyatvāyogāt. ata āha—pitarītyādi. pitari prāptaṃ dṛṣṭāntasahajaṃ bhujyate svayam iti sākṣādanubhūyate. maraṇaṃ mokṣaḥ. yena sukheneti dārṣṭāntikasahajena. iha tat sukhaṃ dhyānam iti dṛṣṭāntasukhe tādātmyena bhāvyamānaṃ dārṣṭāntikasukhaṃ dhyeyam ucyate. anubhūyamānetarayoḥ sādharmyasukhena ekarasībhāvagamanād iti bhāvaḥ.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.71_x_bca_5.12","root_file":"bca_5.71_root","comm_file":"bca_5.12_p","root":"evaṃ vaśīkṛtasvātmā nityaṃ smitamukho bhavet |\ntyajed bhṛkuṭisaṅkocaṃ pūrvābhāṣī jagatsuhṛt || 5.71 ||","commentary":"kṣāntipāramitāpi na cittād bhinnety āha.\n\nparāpakārādisaṃbhave 'pi cittasyākopanatā kṣāntiḥ. anyathā yadi sarvaśatrūṇāṃ tadvinipātanena vairaniryātanaṃ kṛtavataḥ kenacid vairābhāvād upaśāntavairasya na kaścid apakārī syād iti marṣaṇaṃ kṣāntiḥ, tadā etad aśakyānuṣṭhānam. śatravo hi gaganasamatvād aparyantāḥ. teṣāṃ māraṇam aśakyam. tasmāt krodhādinivṛtticittam eva teṣām upāyena māraṇam iva, tatkṛtāpakārasyāgaṇanāt, janmāntaravairāsaṃbhavāc ca māritaprāyāste.","label":0} +{"id":"cmt_1.19","root_file":"cmt_1.19_root","comm_file":"cmt_1.19_com","root":"tantre caikallavīre 'smin sugupte caṇḍaroṣaṇe || 1.19 ||\n","commentary":"sugupta iti | atigopanīyatvād iti bhāvaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_taraa_1_x_bca_5.103","root_file":"taraa_1_root","comm_file":"bca_5.103_p","root":"anupamasukharūpī śrīnivāso 'nivāso\nnirupamadaśadevīrūpavidyaḥ savidyaḥ |\ntribhuvanahitasaukhyaprāptikāro 'vikāro\njayati kamalapāṇir yāvad āśāvikāśāḥ || 1 ||\n","commentary":"kalyāṇamitrasya paryupāsanaparijñānārtham āha.\n\nśrīsaṃbhavavimokṣād āryagaṇḍavyūhaparivartāt kalyāṇamitraparyupāsanaṃ śikṣet jānīyāt. yathoktam āryagaṇḍavyūhe āryaśrīsaṃbhavena- \n\n\tkalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ kulaputra bodhisattvā na patanti durgatiṣu. yāvat saṃcodakāḥ kalyāṇamitrā akaraṇīyānām. saṃnivārakāḥ pramādasthānāt. niṣkāsayitāraḥ saṃsārapurāt. tasmāt tarhi kulaputra evaṃmanasikārāpratiprasrabdhena kalyāṇamitrāṇy upasaṃkramitavyāni. pṛthivīsamacittena sarvabhārodvahanāparitasanatayā. vajrasamacittenābhedyāśayatayā. cakravālasamacittena sarvaduḥkhāsaṃpravedhanatayā. lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānāvijugupsanatayā. rajoharaṇasamacittena mānābhimānavivarjanatayā. yānasamacittena gurubhāranirvāhanatayā. aśvasamacittena akrudhyanatayā. nausamacittena gamanāgamanāparitasanatayā. suputrasadṛśena kalyāṇamitramukhavīkṣaṇatayā. ātmani ca te kulaputra āturasaṃjñotpādayitavyā kalyāṇamitreṣu ca vaidyasaṃjñā, anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā, pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā. ātmani ca te kulaputra bhīrusaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā, anuśāsanīṣu praharaṇasaṃjñā, pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñā.\n\nyad uktaṃ sūtrāṇāṃ ca sadekṣaṇād iti tad upadarśayitum āha. etad iha śāstre pratipāditam, anyad yad iha noktam. buddhena bhagavatā bodhisattvānāṃ karaṇīyatayā nirdiṣṭam, tan nānāsūtrāntārthaparicayād veditavyam.","label":0} +{"id":"gg_3.10","root_file":"gg_3.10_root","comm_file":"gg_3.10_com","root":"varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |\ntindubilvasamudrasaṃbhavarohiṇīramaṇena || \n","commentary":"idaṃ gītam | hareḥ kṛṣṇasya pravaṇena bhaktinamreṇa yattena jayadevakena kavinā varṇitam | kimbhūtena | tindubilvasamudrasaṃbhavarohiṇīramaṇena | tindubilvaṃ nāma nagaram | tadeva samudraḥ tatra saṃbhavaḥ utpattiryasya sa tathā sa cāsau rohiṇīramaṇaśceti | anena tasya candropamā |","label":1} +{"id":"neg_gg_2.7_x_seni_40","root_file":"gg_2.7_root","comm_file":"seni_40_p","root":"maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |\npītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram ||\n","commentary":"mudrāṇāṃ bodhārthaṃ sveṣṭadevatāprabhāvaṃ darśayann āha—mudrās tāvad ityādi | śabareśasyeti siddhaśrīśabarapādasya | śeṣaṃ subodham ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.3_x_gg_1.41","root_file":"cmt_1.3_root","comm_file":"gg_1.41_com","root":"māṃ na jānanti ye mūḍhāḥ sarvapumvapuṣi sthitam |\nteṣām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitaḥ ||1.3||\n","commentary":"kāpi prauḍhagopī adhikaṃ yathā syāttathā dhyāyati | kim | madhusūdanavadanasarojam | madhudaityaṃ sūditavān marditavāniti madhusūdanaḥ tasya vadanameva sarojaṃ mukhakamalam | kiṃviśiṣṭam | vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam | vilāsena līlayā vilole ca te vilocane nayane ca tābhyāṃ kṛtvā khelanaṃ tathā saha krīḍā tasmājjanito manojaḥ kandarpo yena sa tathā tat |","label":0} +{"id":"bca_5.54","root_file":"bca_5.54_root","comm_file":"bca_5.54_p","root":"evaṃ saṃkliṣṭam ālokya niṣphalārambhi vā manaḥ |\nnigṛhṇīyād dṛḍhaṃ śūraḥ pratipakṣeṇa tat sadā || 5.54 ||","commentary":"sāṃprataṃ pratikāranirdeśam āha.\n\nupadarśitakrameṇa saṃkliṣṭaṃ saṃkleśasaṃprayuktaṃ niṣphalavyāpāraṃ vā jñātvā svacittaṃ sarvapravṛttinigedhena prabhāvamandatāṃ vidhāya nigṛhṇīyād abhibhavet. dṛḍhaṃ yathā punar api samudācāradharmakaṃ na bhavati. kleśādisaṃgrāme vijayāya kṛtaparikaraḥ śuro bodhisattvaḥ. pratipakṣeṇa yo yasmin pratipakṣa uktaḥ yathā rāgādāv aśubhādi, tena tadviparītavidhānenety arthaḥ. sadā sarvakālam, yadā yadā saṃkliṣṭaṃ pratīyate. ugraparipṛcchāyāṃ gṛhiṇaṃ bodhisattvamadhikṛtyoktam—\n\n\ttena surāmaireyamadyapramādasthānāt prativiratena bhavitavyam, amattena anunmattena acapalena acañcalena abhrāntena amukhareṇa anunnatena upasthitasmṛtināsasaṃprajanyena.\n\niti. atraiva ca—\n\n\tpravrajitaṃ bodhisattvam adhikṛtyoktam. smṛtisaṃprajanyasyāvikṣepaḥ.\n\niti. tathā āryatathāgataguhyasūtre darśitam—\n\n\tna khalu punaḥ kulaputra bodhisattvasya vāg raktā vā duṣṭā vā mūḍhā vā kliṣṭā vā kṣaṇavyākaraṇī vā svapakṣotkarṣaṇavacanā vā parapakṣanigrahavacanā vā ātmavarṇānunayavacanā vā paravarṇapratighātavacanā vā pratijñottāraṇavacanā vā ābhimānikavyākaraṇavacanā vā ||\n\niti. evaṃ niṣphalaspandavarjanenānarthād ātmabhāvasya rakṣā pratipāditā bhavati. tasmān mayā śīlasusthitenāprakampenāśithilena bhavitavyam iti.\n\netac ca samāhitacittasya sidhyati. ata idaṃ śamathamāhātmyam avagamya tātparyeṇa bhāvayitavyam. anena tīvra ādaro bhavati śikśāsu. tenāpi smṛtir upatiṣṭhate. upasthitasmṛtir niṣphalaṃ varjayati. tasyānarthā na saṃbhavanti. tasmād ātmabhāvaṃ rakṣitukāmena smṛtimūlam anviṣya nityam upasthitasmṛtinā bhavitavyam. etad evāha—\n\n\ttatrātmabhāve kā rakṣā yadanarthavivarjanam |\n\tkena tallabhyate sarve niṣphalaspandavarjanāt ||\n\n\tetatsidhyetsadā smṛtyā smṛtistīvrādarādbhavet |\n\tādaraḥ śamamāhātmyaṃ jñātvātāpena jāyate || (Śikṣāsamuccaya 7–8)\n\niti |\n\nśamathamāhātmyaṃ tu yathāvasaram ihaiva kathayiṣyate.","label":1} +{"id":"neg_gg_1.3_x_gg_1.15","root_file":"gg_1.3_root","comm_file":"gg_1.15_com","root":"vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ saṃdarbhaśuddhiṃ girāṃ jānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |\nśṛṅgārottarasatprameyaracanairācāryagovardhanaspardhī ko 'pi na viśrutaḥ śrutidharo dhoyī kavikṣmāpatiḥ ||\n","commentary":"he paṇḍitajana śrījayadevakaveḥ uditaṃ udāraṃ sundaraṃ tvaṃ śṛṇu | kiṃbhūtam | sukhadaṃ śrutimātreṇa | punaḥ kiṃbhūtam | śubhadaṃ kalyāṇadam | punaḥ kiṃbhūtam | bhavasāram | bhave saṃsāre sārabhūtam |","label":0} +{"id":"ht_1.5.1","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"ht_1.5.1_mua","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"uktau dvau devatāyogau samāhitaḥ sandhyāsu, asamāhitaḥ sandhyāntarāleṣu. tattvayogo vaktavyaḥ, yatas tribhir vinā nāsti śīghrataraṃ bodhiḥ. ata āha—tattvetyādi. tattvasya dyotakaḥ paṭalas tattvapaṭalaḥ.\n\nrūpaṃ nīlapītādi. tan nāsti na vidyate. kathaṃ nāsti? svarūpeana—yad asya svarūpaṃ bālaiḥ kalpyate darśanagrāhyaṃ vastubhūtam, tena nāsti, ekānekasvabhāvavirahāt. kevalaṃ bhrāntā buddhir bālānām asataiva tena tenākāreṇa khyāti svapnādāv iva. rūpābhāve na kaścid rūpaṃ paśyatīti draṣṭā 'pi nāsti. tenāha—na draṣṭā ceti. na draṣṭety arthaḥ. draṣṭā cakṣurdhātur draṣṭā puruṣo dvāv api svarūpeṇa na staḥ. yad anayoḥ svarūpaṃ vastugrāhakaṃ bālair vikalpyate tena na staḥ. evaṃ yāvan na sparśo nāpi spraṣṭā ca. iyatā daśāyatanāni rūpacakṣurādīni. draṣṭādirūpaś ca pudgalo nāstīty uktam.\n\nna cittam iti vijñānalakṣaṇaṃ cittam. vijānātīti vijñānaṃ ṣaḍvijñānakāyāś cakṣurvijñānadhātur yāvan manovijñānadhātuḥ. etāny eva samanantarātītāni manodhātuḥ. saptaite vijñānadhātavo manaāyatanam. yaś ca ṣaḍbhir vijñānair vijñātā pudgalaḥ, so 'pi vijānātīti vijñānam. tataḥ so 'pi cittaśabdenoktaḥ. tad ubhayaṃ nāsti, tayor grāhakalakṣaṇatvāt, grāhyābhāve ca grāhakāyogāt.\n\nkasmād grāhyaṃ nāsti? ekānekasvabhāvavirahāt. siddha eṣa hetuḥ sāvayaveṣu daśasvāyataneṣu niraṃśeṣu ca paramāṇuṣu. paramāṇumātre 'pi sthūlapratibhāsāyogāt.\n\ndharmāyatane tu yāni dravyāṇi teṣu niraṃśeṣu pratibhāsamānarūpasyotpatter asiddho hetuḥ, tasmān na dharmāyatanaṃ nāstīty ata āha—na caittikam iti. cittasya viṣayaś caittikaṃ dharmāyatanam, tad api nāsti. akṣaṇikānām anyatra nirākṛtatvāt, kṣaṇikānām api grāhyatvāyogāt, atītānāgatānām asattvena vartamānānām akāraṇatvenāgrāhyalakṣaṇatvāc ca viṣayasya. yadi tarhi dvayarūpeṇa na santi, dvādaśāyatanāni pudgalaś ca kena rūpeṇa santi? dvayapratibhāsinā bhrāntirūpeṇa dravyataḥ santi, tena pratītyasamutpannatvāt. yat punar eṣāṃ rūpaṃ dvayaśūnyatā vijñaptimātratā prakāśamātratā sarvatra samarasā, tenaite paramārthataḥ santi. tad dhi paramārthaḥ paramasya lokottarajñānasyārtho viṣayaḥ. tatra dvayasaṃgṛhītaṃ rūpaṃ nāstīti parijñeyam, tadastitvābhiniveśasyaiva sarvānarthamūlatvāt. dvayapratibhāsi bhrāntirūpaṃ prahātavyam, bhrāntiprabhedatvāt sarvānarthānām. dvayaśūnyatārūpaṃ punar eṣāṃ pratyakṣīkartavyam, tatpratyakṣasyaiva samyagjñānarūpatvāt, tasya ca sarvabhrāntipratipakṣatvāt, krameṇa mahāsukhamahāmokṣasakalabuddhaguṇavaśitvasādhanatvāc ca. so 'pi mahāmokṣaḥ paramārthaḥ paramaphalatvāt tad api samyagjñānaṃ paramārthaḥ paramo 'rtho 'syeti kṛtvā. iyatā tathatātattvam uktam.","label":1} +{"id":"msv_1.10","root_file":"msv_1.10_root","comm_file":"msv_1.10_com","root":"prāyeṇaiva hi mīmāṃsā loke lokāyatīkṛtā | \ntāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛto mayā || 1.10 ||\n","commentary":"nanu mīmāṃsāyām api cirantananibandhanāni santīti kiṃ mudhā prayasyate | ata āha prāyeṇeti | lokāyataṃ nāma nāstikānāṃ tantram | tadbhāvamāpāditā nānāpasiddhāntasaṅgraheṇa | tāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛta iti | āśaṃsāyāṃ vartamāne 'rthe vā kto varṇanīya iti ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_10_x_bca_5.13","root_file":"nasa_10_root","comm_file":"bca_5.13_p","root":"bhagavan jñānakāyasya mahoṣṇīṣasya gīṣpateḥ |\nmañjuśrījñānasattvasya jñānamūrteḥ svayaṃbhuvaḥ || 10 ||\n","commentary":"atrāśakyatāyām apy upāyena pravṛttau dṛṣṭāntopadarśanena śakyatām āha.\n\nkaṇṭakādyupaghātarakṣaṇārthaṃ pṛthvī chādayitum ucitā. na caitac chakyam, tāvataś carmaṇo 'bhāvāt, bhāve 'pi chādanasyāśakyatvāt. upāyena punaḥ śakyam. upānahaś carmaṇā kevalena sarvā bhūmiś chāditā bhavati.","label":0} +{"id":"cmt_3.16","root_file":"cmt_3.16_root","comm_file":"cmt_3.16_com","root":"strīṇāṃ tu mukuṭābhiṣekaṃ tyaktvā sindūrābhiṣekaṃ dadyāt | paṭṭamahādevīrūpāṃ śiṣyām ālambya | oṃ bhagavaty āviśa āviśa asyā hṛdaye hūṃ phaṭ |\nlauhādikarttikāṃ tasyā dakṣiṇahaste dadyāt | oṃ karttike sarvamārāṇāṃ māṃsaṃ kartaya kartaya hūṃ phaṭ |\nvāmahaste nṛkapālaṃ dārvādikṛtaṃ dadyāt | oṃ kapāla sarvaśatrūṇāṃ raktaṃ dhāraya dhāraya hūṃ phaṭ |\ntato bhagavatīmudrayopaveśya tadākāreṇa cālambya | oṃ he śrīdveṣavajri siddhā tvaṃ hūṃ phaṭ |\nevaṃ striyaṃ kṛṣṇādivarṇabhedena pañcayoginīnāṃ nāmnābhiṣiñcet | āsāṃ tu prajñābhiṣekasthāne upāyābhiṣeko deya iti ||\n","commentary":"sindūrābhiṣekam iti tasyā lalāṭe sīmantaṃ cābhivyāpya sindūraṃ dadyāt ||","label":1} +{"id":"neg_gg_1.34_x_cmt_2.2","root_file":"gg_1.34_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte |\nvṛndāvanavipine parisaraparigatayamunājalapūte ||\n","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.5_x_cmt_2.8","root_file":"cmt_1.5_root","comm_file":"cmt_2.8_com","root":"māṃ na jānanti yā nāryaḥ sarvastrīdehasaṃsthitām |\ntāsām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitā ||1.5||\n","commentary":"puṭam ekam iti maṇḍalamadhye vartulaṃ caturasrarekhāto rajobhūmipramāṇabhūmivyavahitaṃ kuryāt | vyavṛ + + + iti tanmadhyāpekṣayā | viśvapadmam iti | dalam ālohitaṃ dikṣu pītaṃ śyāmaṃ ca śādvala | nīlam agnyādike yasya tad viśvābjasaṃjñakam ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.35_x_gg_3.3","root_file":"bca_5.35_root","comm_file":"gg_3.3_com","root":"niṣphalā netravikṣepā na kartavyāḥ kadācana |\nnidhyāyantīva satataṃ kāryā dṛṣṭir adhogatā || 5.35 ||","commentary":"iyaṃ rādhā māṃ śrīkṛṣṇaṃ vilokya dṛṣṭvā calitā nirgatā | kimbhūtam | vṛtaṃ parivṛtam | kena | vadhūnicayena | gopavadhūnāṃ nicayaḥ samūhastena | mayā na nivāritā atibhayena | kayā | sāparādhatayā | saha aparādhena vartata iti sāparādhastasya bhāvaḥ sāparādhatā tayā | sā rādhikā kupiteva kruddheva gatā yātā | kayā | hatādaratayā | hato vinaṣṭo ādaraḥ satkārastasya bhāvastayā | hari hari śiva śiva khede 'rthe dvau śabdau bhavataḥ |","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.14_x_bca_5.28","root_file":"cmt_1.14_root","comm_file":"bca_5.28_p","root":"yadi karmakṣayād duḥkhaṃ bhuktvā ca lakṣavatsaram |\nmānuṣyaṃ prāpyate janma tatra vajreṇa bhidyate || 1.14 ||\n","commentary":"kutaḥ punar evam ity uktam evārthaṃ spaṣṭayann āha.\n\ntaskarāś caurāḥ, teṣāṃ saṃghāto avatāragaveṣakaḥ piśācavad avatāramārgaprekṣī, chidrānveṣaṇatatpara ityarthaḥ. prāpyāvatāraṃ praveśamārgam āsādya muṣṇāti. tato hanti śobhanagataye jīvitapratilambhaṃ kuśalapātheyābhāvāt.","label":0} +{"id":"nasa_38","root_file":"nasa_38_root","comm_file":"nasa_38_vi","root":"mahāmaitrīmayo 'meyo mahākāruṇiko 'gradhīḥ |\nmahāprājño mahādhīmān mahopāyo mahākṛtī || 38 ||\n","commentary":"tad eva prajñāpariśuddhimātrāpekṣayā yathoktaśūnyatāprabhedamukhena maitreyādiṣoḍaśasamādhyātmakam ity ata āha ||\n\ntatra mahāmaitrīmayo 'meya iti maitreyaḥ | mitram asyāstīti maitraṃ | paścān ṅibantaṃ | tataḥ sarvasattveṣu maitrīmayo maitrīsvabhāvaḥ | mahāṃś cāsau maitrīmayaś ca mahāmaitrīmayaḥ | ata evāmeyaḥ sakalasattvadhātāv ekaputraprematvāt || mahākāruṇiko 'gradhīr iti mañjuśrīḥ | mahākaruṇā anālambanātmikā | sā yasyāsti sa mahākāruṇikaḥ | agradhīr iti suviśuddhadharmadhātujñānam | tataś caitad uktaṃ bhavati | audāryagāmbhīryātmako 'sau bhagavān iti || mahāprājño mahādhīmān iti gandhahastī | mahatī prajñā dharmapravicayalakṣaṇātmikā sā yasyāsti sa prājñaḥ | mahāṃś cāsau prājñaś ca mahāprājñaḥ | ata eva mahādhīmān || mahopāyo mahākṛtīti jñānaketuḥ | mahān upāyo yasyāsau mahopāyaḥ | tataś ca mahākṛtī mahāpaṇḍitaḥ sarvasattvāśayānuśayajñatayā saddharmaprakāśakatvāt ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.17","root_file":"ht_1.5.17_root","comm_file":"ht_1.5.17_mua","root":"rajakīti ca duhitā ca nartakī ca prakathyate | \nrañjanāt sarvasattvānāṃ rajakīti tathā smṛtā || 17 ||","commentary":"rajakītyādinoddeśaḥ. rañjanād ityādinā nirdeśaḥ. sattvānām iti vijñānānām.","label":1} +{"id":"neg_cmt_2.19_x_ssa_1.8","root_file":"cmt_2.19_root","comm_file":"ssa_1.8_com","root":"atha maṇḍalādhiṣṭhānamantraṃ bhavati |\noṃ śrīcaṇḍamahāroṣaṇa sarvaparivārasahita āgaccha āgaccha jaḥ hūṃ vaṃ hoḥ atra maṇḍale adhiṣṭhānaṃ kuru hūṃ phaṭ svāhā ||\nanenākṛṣya praveśya baddhvā vaśīkṛtya pūjayet || 2.19 ||\n","commentary":"nātha vedyakṣaya iti | antarmukhāvasthāyāṃ sarvavedyopaśame kasya nāma svātmarūpas tvaṃ kevalo na sphurasi | bhaktaiḥ punaḥ saṃsārasaṃpāte 'pi vedyavedakasaṃkṣobhe asi - tvaṃ sudarśanaḥ - sukhena dṛśyase | samāveśakāṣṭhādhivāsitair hi satatam etaiḥ— \n\n\tbhoktaiva bhogyarūpeṇa sadā sarvatra saṃsthitaḥ ||\n\niti nītyā śivamayameva viśvamīṣyate | vedyavilāpanaprayāsavyudāsāya suśabdaḥ | taduktaṃ śrīpūrvaśāstre–\n\n\tmokṣopāyam anāyāsalabhyam |\n\niti |","label":0} +{"id":"medū_23","root_file":"medū_23_root","comm_file":"medū_23_mall","root":"utpaśyāmi drutam api sakhe matpriyārthaṃ yiyāsoḥ \nkālakṣepaṃ kakubhasurabhau parvate parvate te | \nśuklāpāṅgaiḥ sajalanayanaiḥ svāgatīkṛtya kekāḥ \npratyudyātaḥ katham api bhavān gantum āśu vyavasyet ||\n","commentary":"utpaśyāmīti || he sakhe megha, matpriyārthaṃ yathā tathā drutaṃ kṣipram || \"laghu kṣipram araṃ drutam\" ity amaraḥ || yiyāsor yātum icchor api || yāteḥ sann antād upratyayaḥ || te tava kakubhaiḥ kuṭajakusumaiḥ surabhau sugandhini || \"kakubhaḥ kuje 'rjune\" iti śabdārṇave || parvate parvate pratiparvatam || vīpsāyāṃ dviruktiḥ || kālakṣepaṃ kālavilambam || \"kṣepo vilambe nindāyām\" iti viśvaḥ || utpaśyāmy utprekṣe || vilambahetuṃ darśayan nāśugamanaṃ prārthayate—śukleti || sajalāni sānandabāṣpāṇi nayanāni yeṣāṃ taiḥ śuklāpāṅgair mayūraiḥ || \"mayūro barhiṇo barhī śuklāpāṅgaḥ śikhāvalaḥ\" iti yādavaḥ || kekāḥ svavāṇīḥ || kekā vāṇī mayūrasya\" ity amaraḥ || svāgatīkṛtya svāgatavacanīkṛtya pratyudyātaḥ pratyudgataḥ | mayūravāṇīkṛtātithya ity arthaḥ | bhavān katham api yathākathañcid āśu gantuṃ vyavasyed udyuñjīta || prārthane liṅ | \"śeṣe prathamaḥ\" iti prathamapuruṣaḥ | śeṣaś cāyaṃ bhavacchabdo yuṣmadasmacchabdavyatirekāt || \"svāgatīkṛtya kekāḥ\" ity atra kekāsvāropyamāṇasya svāgatavañcanasya prakṛtapratyudgamanopayogāt pariṇāmālaṅkāraḥ | tad uktam alaṅkārasarvasve—\"āropyamāṇasya prakṛtopayogitve pariṇāmaḥ\" iti ||","label":1} +{"id":"ssa_1.12","root_file":"ssa_1.12_root","comm_file":"ssa_1.12_com","root":"bhavadbhaktimahāvidyā yeṣāmabhyāsamāgatā |\nvidyāvidyobhayasyāpi ta ete tattvavedinaḥ || 1.12 ||\n","commentary":"bhavadbhakti iti | vidyāvidyobhayasyāpīti vidyāvidyālakṣaṇasyobhayasya | tatra śivamantramaheśvaramantreśvaramantrātmano vidyārūpasya vijñānākalapralayākalasakalatadvedyātsanaśca avidyārūpasyobhayasyāpi tattvaṃ vidanti yeṣāṃ tvadbhaktireva mahāvidyā prakarṣaṃ prāptā | mahatpadena śabdavidyāto 'pi bhakterutkarṣāttattattvavedakatvam |","label":1} +{"id":"medū_2","root_file":"medū_2_root","comm_file":"medū_2_mall","root":"tasminn adrau katicid abalāviprayuktaḥ sa kāmī \nnītvā māsān kanakavalayabhraṃśariktaprakoṣṭhaḥ | \nāṣāḍhasya prathamadivase megham āśliṣṭasānuṃ \nvaprakrīḍāpariṇatagajaprekṣaṇīyaṃ dadarśa ||\n","commentary":"tasminn iti || tasminn adrau citrakūṭādrau | abalāviprayuktaḥ kāntāvirahī | kanakasya valayaḥ kaṭakam || \"kaṭakaṃ valayo 'striyām\" ity amaraḥ || tasya bhraṃśena pātena riktaḥ śūnyaḥ prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ pradeśo yasya sa tathoktaḥ || \"kakṣāntare prakoṣṭhaḥ syāt prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ\" iti śāśvataḥ || virahaduḥkhāt kṛśa ity arthaḥ | kāmī kāmukaḥ sa yakṣaḥ | katicinmāsān | aṣṭau māsān ity arthaḥ | \"śeṣān māsān gamaya caturaḥ\" iti vakṣyamāṇatvāt || nītvā yāpayitvā | āṣāḍhānakṣatreṇa yuktā paurṇamāsyāṣāḍhī || \"nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ\" ity aṇ | \"ṭiḍḍhāṇañ-\" ityādinā ṅīp || sāṣāḍhy asmin paurṇamāsīty āṣāḍho māsaḥ || \"sāsmin paurṇamāsīti saṃjñāyām\" ity aṇ || tasya prathamadivase āśliṣṭasānum ākrāntakūṭam | vaprakrīḍā utkhātakelayaḥ || \"utkhātakeliḥ krīḍādyair vaprakrīḍā nigadyate\" iti śabdārṇave || tāsu pariṇatas tiryag dantaprahāraḥ || \"tiryagdantaprahāras tu gajaḥ pariṇato mataḥ\" iti halāyudhaḥ || sa cāsau gajaś ca tam iva prekṣaṇīyaṃ darśanīyaṃ meghaṃ dadarśa || gajaprekṣaṇīyam ity atreva lopāluptopamā || kecit \"āṣāḍhasya prathamadivase\" ity atra \"pratyāsanne nabhasi\" iti vakṣyamāṇanabhomāsasya pratyāsasya \"praśamadivase\" iti pāṭhaṃ kalpayanti tad asaṅgatam | prathamātireke kāraṇābhāvāt | nabhomāsasya pratyāsatty artham ity uktam iti cen na | pratyāsattimātrasya māsapratyāsattyaiva prathamadivasasyāpy upapatteḥ | atyantapratyāsatter upayogābhāvenāvivakṣitatvāt | vivakṣitatve vā svapakṣe 'pi prathamadivasātikrameṇa meghadarśana kalpanāyāṃ pramāṇābhāvena tadasambhavāt | pratyutāsmatpakṣa eva kuśala sandeśasya bhāvyanarthapratīkārārthasya purata evānumānamuktaṃ bhavatīty upayoga siddhiḥ || nanūnmattasya nāyaṃ viveka iti cen na | unmattasya nānarthasya pratīkārārthaṃ pravṛttir apīti sandeśa eva mā bhūt || tathā ca kāvyārambha evāprasiddhaḥ syād itv aho mūlacchedī pāṇḍityaprakarṣaḥ | kathaṃ tarhi \"śāpānto\" me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau\" ityādinā bhagavatprabodhāv adhikasya śāpasya māsacatuṣṭayāvaśiṣṭasyoktiḥ | daśadivasādhikyād iti cet sapakṣe 'pi kathaṃ sā viṃśatidivasair nyūnatvād iti santoṣṭavyam | tasmād īṣadvaiṣamyam avivakṣitam iti suṣṭhūktaṃ \"prathamadivase\" iti ||","label":1} +{"id":"nasa_24","root_file":"nasa_24_root","comm_file":"nasa_24_vi","root":"lokalokottarakulaṃ lokālokakulaṃ mahat |\nmahāmudrākulaṃ cāgryaṃ mahoṣṇīṣakulaṃ mahat || 24 ||\n","commentary":"lokalokottarakulam iti | lokṛ darśane | lokyata iti lokaḥ | tasya kulaṃ lokalokottarakulaṃ padmakulam ity arthaḥ ||\n\nlokālokakulaṃ mahad iti | lokānām āloko lokālokaḥ | akṣobhyaḥ | ādarśajñānātmakatvāt | tasya kulaṃ lokālokakulaṃ mahad vajrakulam evāgryaṃ vairocanādīnāṃ bodhicittasvabhāvatvāt | tasya kulaṃ mahāmudrākulam ity arthaḥ || mahoṣṇīṣakulaṃ mahad iti | sarvatathāgatānāṃ traidhātukadharmarājyābhiṣekapradānān mahoṣṇīṣatvam | tasya kulaṃ mahoṣṇīṣakulaṃ mahad ratnakulam ity arthaḥ ||\n\nāryanāmasaṃgītiṭīkāyāṃ nāmamantrārthāvalokinyāṃ ṣaṭkulāvalokanādhikāras tṛtīyaḥ || gāthe dve ||","label":1} +{"id":"bca_5.43","root_file":"bca_5.43_root","comm_file":"bca_5.43_p","root":"yad buddhvā kartum ārabdhaṃ tato 'nyan na vicintayet |\ntad eva tāvan niṣpādyaṃ tadgatenāntarātmanā || 5.43 ||","commentary":"yatra kuśalapakṣasaṃcāre 'pi kvacit samādhānavighātaḥ syāt, tannopādeyamity āha.\n\nsvayameva tu yuktyāgamābhyāṃ kalyāṇamitravacanādvā yathābalamavadhārya yatkiṃcitkarma kartumārabdhaṃ dhyānādhyayanādikam, prathamatastadeva tāvanniṣpattiṃ neyaṃ tannimnena cetasā, na punastadaniṣpannameva parityajya paramārambhaṇīyam.","label":1} +{"id":"nasa_1","root_file":"nasa_1_root","comm_file":"nasa_1_vi","root":"atha vajradhara śrīmān durdāntadamakaḥ paraḥ |\ntrilokavijayī vīro guhyarāṭ kuliśeśvaraḥ || 1 ||\n","commentary":"padārthas tv adhunā vyākhyāyate || atheti vajradharam adhikṛtyāha tasyādhyeṣakatvena prastutatvāt | āryamāyājālaṣoḍaśasāhasrikamahāyogatantrāntaḥpātisamādhijālapaṭalād bhagavacchākyamunibhāṣitā bhagavato mañjuśrījñānasattvasya paramārthā nāmasaṃgītir yā tasyā adhyeṣaṇārthaṃ bhagavān vajradharo mṛdvindriyasattvānugrahārthaṃ | punar apy athety āha | athaśabda ānantarye | atha vajradharo bhṛkuṭītaraṅgapramukhaiḥ sārdham nāthaṃ buddhaṃ bhagavantaṃ tathāgataṃ praṇamya kṛtāñjalipuṭo bhūtvā agrataḥ sthita idam āheti saṃbandhaḥ || vajraṃ dhārayatīti vajradharaḥ | anena padena gāmbhīryam abhidhīyate | śriyo devatyas tā vidyante yasyāsau śrīmān | anena caudāryaṃ sūcitaṃ | tataś ca kim uktaṃ bhavati | prajñopāyātmako bhagavān vajradhara iti | ata evoktaṃ śrīsaṃvare |\n\n\tsarvākāśāvakāśe śrīvajrasattvas tathāgataḥ |\n\niti | duḥkhena dāmyanta iti durdāntā īśvarādayas teṣāṃ damakaḥ śāsako vajradharavineyakatvāt teṣām īśvarādīnām | utkṛṣṭatvāṭ paro vajradharaḥ | bhūrlokabhuvarlokasvarlokā iti trayo lokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī || atha vā jayakaramadhukarasarvārthasiddhikarās trayo bhrātaras trilokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī | ata eva vīro bhagavān vajradharaḥ arair anabhibhavanīyatvāt || śrītattvasaṃgrahe pañca guhyāni paṭhyante | tathā hi |\n\n\tyathā yathā hi vinayaṃ yānti sattvāḥ svabhāvataḥ |\n\ttathā tathā hi sattvārthaṃ kuryād rāgādibhiḥ śuciḥ ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tmārayan sarvasattvāṃs tu na sa pāpena lipyate ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhakāyaprayogataḥ |\n\tharaṃs tu paravittāni na sa pāpena lipyate ||\n\trāgatulyaṃ sukhaṃ nāsti taj jinebhyaḥ samādadat |\n\tsattvārthāt paradārāṇi sevayan puṇyam āpnuyāt ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tsarvakarmāṇi kurvaṃs tu bahu puṇyam avāpnuyāt ||\n\niti ||\n\nteṣāṃ pañcānāṃ guhyānāṃ rājā guhyarāṭ | guhyair vā rājata iti guhyarāṭ || kuliśo vajras tasyeśvaraḥ kuliśeśvaraḥ || bhagavān vajradharo 'grataḥ sthito bhūtvā kṛtāñjalipuṭa idaṃ vakṣyamānam āheti kriyāpadaṃ sarvatra yojanīyam ||","label":1} +{"id":"nasa_3","root_file":"nasa_3_root","comm_file":"nasa_3_vi","root":"bhṛkuṭītaraṃgapramukhair anantair vajrapāṇibhiḥ |\ndurdāntadamakair vīrair vīrabībhatsarūpibhiḥ || 3 ||\n","commentary":"śrīvajrapāṇyabhiṣekatantre śrīvajradharānucarā bhṛkuṭītaraṃgapramukhāḥ pañca śatāni krodhagaṇānāṃ paṭhyante | taiḥ sārdhaṃ bhagavān vajradharaḥ saṃbuddhaṃ praṇamyedam ��heti yojyaṃ || te ca krodhagaṇāḥ paramārthato 'nantāḥ | ata āhānantair vajrapāṇibhir iti | te 'pi durdāntadamakā vajradharavat | ata evāha durdāntadamakair iti | ata eva vīrās te | tair anabhibhavanīyatvāt | ata āha vīrair iti | kiṃrasā vīrarasāḥ | kiṃrūpiṇo bībhatsarūpiṇaḥ | ata eva vīrabībhatsarūpibhir iti ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_4.28_x_bca_5.49","root_file":"cmt_4.28_root","comm_file":"bca_5.49_p","root":"mā karuṇācia iṭṭahi pahu mā hohi tu śunna |\nmā mojju deha sudukkhia hoi hai jīva vihuna || piśunavajryāḥ || 4.28 ||\n","commentary":"aparam āha.\n\nuddhatam iti saddharmādiśravaṇapramādād api uddhatam, vikṣepabahulam ity arthaḥ. sopahāsaṃ vāgviheṭhanārambhakaṃ tayā yuktaṃ vā. mānaś cittasyonnatiḥ. madaḥ svadharme cittasyābhiniveśaḥ. tābhyām anvitaṃ tatsaṃprayuktam. utprāsaḥ kāyikī viheṭhanā. tena sahotkaṭam. vakraṃ kuṭilaṃ śaṭhaṃ vā. vañcakaṃ pratārakaṃ māyāvi vā. yadi mano bhavet, sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadeti saṃbandhaḥ.","label":0} +{"id":"neg_taraa_20_x_medū_2","root_file":"taraa_20_root","comm_file":"medū_2_mall","root":"gambhīraśūnyapratibhāsamātra-\nśāntātisūkṣmānabhilāpyaśabdaiḥ |\nnirlepanīrūpanirañjanādyair\nbhrāntir na kāryāparasādhyasattve || 20 ||","commentary":"tasminn iti || tasminn adrau citrakūṭādrau | abalāviprayuktaḥ kāntāvirahī | kanakasya valayaḥ kaṭakam || \"kaṭakaṃ valayo 'striyām\" ity amaraḥ || tasya bhraṃśena pātena riktaḥ śūnyaḥ prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ pradeśo yasya sa tathoktaḥ || \"kakṣāntare prakoṣṭhaḥ syāt prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ\" iti śāśvataḥ || virahaduḥkhāt kṛśa ity arthaḥ | kāmī kāmukaḥ sa yakṣaḥ | katicinmāsān | aṣṭau māsān ity arthaḥ | \"śeṣān māsān gamaya caturaḥ\" iti vakṣyamāṇatvāt || nītvā yāpayitvā | āṣāḍhānakṣatreṇa yuktā paurṇamāsyāṣāḍhī || \"nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ\" ity aṇ | \"ṭiḍḍhāṇañ-\" ityādinā ṅīp || sāṣāḍhy asmin paurṇamāsīty āṣāḍho māsaḥ || \"sāsmin paurṇamāsīti saṃjñāyām\" ity aṇ || tasya prathamadivase āśliṣṭasānum ākrāntakūṭam | vaprakrīḍā utkhātakelayaḥ || \"utkhātakeliḥ krīḍādyair vaprakrīḍā nigadyate\" iti śabdārṇave || tāsu pariṇatas tiryag dantaprahāraḥ || \"tiryagdantaprahāras tu gajaḥ pariṇato mataḥ\" iti halāyudhaḥ || sa cāsau gajaś ca tam iva prekṣaṇīyaṃ darśanīyaṃ meghaṃ dadarśa || gajaprekṣaṇīyam ity atreva lopāluptopamā || kecit \"āṣāḍhasya prathamadivase\" ity atra \"pratyāsanne nabhasi\" iti vakṣyamāṇanabhomāsasya pratyāsasya \"praśamadivase\" iti pāṭhaṃ kalpayanti tad asaṅgatam | prathamātireke kāraṇābhāvāt | nabhomāsasya pratyāsatty artham ity uktam iti cen na | pratyāsattimātrasya māsapratyāsattyaiva prathamadivasasyāpy upapatteḥ | atyantapratyāsatter upayogābhāvenāvivakṣitatvāt | vivakṣitatve vā svapakṣe 'pi prathamadivasātikrameṇa meghadarśana kalpanāyāṃ pramāṇābhāvena tadasambhavāt | pratyutāsmatpakṣa eva kuśala sandeśasya bhāvyanarthapratīkārārthasya purata evānumānamuktaṃ bhavatīty upayoga siddhiḥ || nanūnmattasya nāyaṃ viveka iti cen na | unmattasya nānarthasya pratīkārārthaṃ pravṛttir apīti sandeśa eva mā bhūt || tathā ca kāvyārambha evāprasiddhaḥ syād itv aho mūlacchedī pāṇḍityaprakarṣaḥ | kathaṃ tarhi \"śāpānto\" me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau\" ityādinā bhagavatprabodhāv adhikasya śāpasya māsacatuṣṭayāvaśiṣṭasyoktiḥ | daśadivasādhikyād iti cet sapakṣe 'pi kathaṃ sā viṃśatidivasair nyūnatvād iti santoṣṭavyam | tasmād īṣadvaiṣamyam avivakṣitam iti suṣṭhūktaṃ \"prathamadivase\" iti ||","label":0} +{"id":"ht_1.5.13","root_file":"ht_1.5.13_root","comm_file":"ht_1.5.13_ra","root":"brahmā nirvṛtito buddho viśaṇād viṣṇur ucyate | \nśivaḥ sadā sukalyāṇāt sarvaḥ sarvātmani sthitaḥ || 13 ||\n","commentary":"brahmādipadānāṃ svasamaye 'prasiddhatvādarthamāha—brahmetyādi |\nnirvṛtirnirvāṇam | tato buddha eva vastuto brahmā | na punaranyastasya paramārthato 'nivṛttatvāt | evamuttareṣvapi | viśanāditi vyāpanāt | sukalyāṇādityatyantakalyāṇatvāt | sarveṣāmātmā nijaṃ rūpam | tatra sthito yatastataḥ sarva ityarthaḥ |","label":1} +{"id":"gg_1.27","root_file":"gg_1.27_root","comm_file":"gg_1.27_com","root":"vasante vāsantīkusumasukumārairavayavairbhramantīṃ kāntāre bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām |\namandaṃ kandarpajvarajanitacintākulatayā valadbādhāṃ rādhāṃ sarasamidamūce sahacarī ||\n","commentary":"rādhāṃ prati sahacarī sakhī sarasaṃ yathā syāttathā yadagre gītena vakṣyamāṇaṃ idameva ūce uvāca | rasena saha vartata iti sarasam | tatkriyāviśeṣaṇaṃ dvitīyāntaṃ napuṃsakameva | kiṃbhūtām rādhām | valadbādhāṃ valantī vardhamānā bādhā vyathā yasyāstām | kasmin kāle | vasante | kiṃbhūtām bhramantīṃ calantīm | kasmin | kāntāre durge pathi mārge | kairavayavaiḥ | caraṇādibhiḥ | kiṃbhūtaiḥ | vāsantīkusumasukumāraiḥ | vāsantī mādhavīlatā | tasyāḥ kusumāni | tadvat sukumārā mṛdulāḥ taiḥ | punaḥ kiṃbhūtām | bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām | bahudhā anekaprakāreṇa athavā bahuvāraṃ vihitaṃ kṛtaṃ kṛṣṇānusaraṇaṃ kṛṣṇānveṣaṇaṃ yayā sā tathā tām| kayā hetubhūtayā| amandaṃ atyarthaṃ yathā syāttathā kandarpajvarajanitacintākulatayā | dāhahetutvāt kandarpa eva jvaraḥ athavā kandarpeṇa jvarastena janitā prādurbhūtā jīvanacintā tayā ākulā vyākulā tasyāḥ bhāvastayā |","label":1} +{"id":"neg_cmt_4.28_x_seni_19","root_file":"cmt_4.28_root","comm_file":"seni_19_p","root":"mā karuṇācia iṭṭahi pahu mā hohi tu śunna |\nmā mojju deha sudukkhia hoi hai jīva vihuna || piśunavajryāḥ || 4.28 ||\n","commentary":"parāgamasāmyam uktvā svāgamavirodham āha—kiṃ cetyādi | iha hi madhyamakādivicārito 'rtho mantranaye phalena devatāyogena khyāpyate | tataś ca yad yena mudryate tat tatsvabhāvaṃ bhavatīti kṛtvā grāhyasya rūpādiskandhacatuṣṭayasvabhāvasya grāhyatvahānaye vairocanādayaś catvāro grāhakāḥ paratantrarūpāḥ kathyante | teṣāṃ ca mudrārthaṃ pariniṣpannarūpo grāhyagrāhakaśūnyo 'kṣobhyaś ced ucyate tad āgamoktā vajrasattvamudrā virudhyate | ratnagarbhādisthabodhicitte pariniṣpannarūpākṣobhyasadbhāvāt | vajrasattvamudrāṃ ca vinā na bauddhakṛtānto bhavatīti kathaṃ bāhyasiddhāntena na sāmyam | tathā ca kambalāmbarapādāḥ—\n\n\tsarvaḥ samānaḥ pravibhajyamānaḥ \n\t\tsukṣmekṣikākṣāmadhiyā kṛtāntaḥ |\n\tbauddhasya bāhyasya vibhāgakartrī\n\t\tna syād ihaikā yadi śūnyatoktiḥ ||\n\n\tmā bhūt saṃvitpratiṣṭhānam ata eva munir bhayāt |\n\tbhinatti deśanādharmam uktvoktvā śūnyatātmanā ||\n\niti pravacanam api | \n\n\tsamastavedasiddhānāṃ kṛtānām īśvarādibhiḥ |\n\tbauddhānāṃ tantramantrāṇāṃ viśeṣaḥ śunyatāṃ prati ||\n\niti | paraparikalpitaśūnyatoktibhyas tathāgataśūnyatoktīnām abhisandhikṛto viśeṣaḥ sphuṭa iti na pratanyate ||","label":0} +{"id":"neg_taraa_20_x_cmt_1.19","root_file":"taraa_20_root","comm_file":"cmt_1.19_com","root":"gambhīraśūnyapratibhāsamātra-\nśāntātisūkṣmānabhilāpyaśabdaiḥ |\nnirlepanīrūpanirañjanādyair\nbhrāntir na kāryāparasādhyasattve || 20 ||","commentary":"sugupta iti | atigopanīyatvād iti bhāvaḥ ||","label":0} +{"id":"cmt_1.10","root_file":"cmt_1.10_root","comm_file":"cmt_1.10_com","root":"gurau bhaktaḥ kṛpāluś ca mantrayānaparāyanaḥ |\nbhaktaś caṇḍeśvare nityaṃ tasya tantraṃ pradarśayet || 1.10 ||\n","commentary":"gurau upadeśadātari | bhaktaḥ | gurvārādhanakrameṇa kāyavākcittoḥ sevanāt | kṛpāluḥ sarvasattvaduḥkhoddharaṇamānasaḥ | mantrayānaṃ mantranayaḥ | tantraparāyaṇas tadekāśaktaḥ | caṇḍeśvare caṇḍamahāroṣaṇe ||","label":1} +{"id":"neg_ssa_1.16_x_gg_1.6","root_file":"ssa_1.16_root","comm_file":"gg_1.6_com","root":"kadācitkvāpi labhyo 'si yogenetīśa vañcanā |\nanyathā sarvakakṣyāsu bhāsi bhaktimatāṃ katham || 1.16 ||\n","commentary":"he keśava dhṛtakacchaparūpa | dhṛtaṃ kacchapasya rūpaṃ yena sa tathā saṃbuddhiḥ | tava pṛṣṭhe kṣitiḥ pṛthvī tiṣṭhati | kiṃbhūte | ativipulatare | atiśayena vipulaṃ vistīrṇaṃ tasmin | punaḥ kiṃbhūte | dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe | dharaṇyāḥ bhūmerdharaṇaṃ tena kiṇaḥ mṛtaraktagranthiḥ | sa eva cakraṃ cakrākāraḥ tena gariṣṭhaṃ gurutaram | tasmin | jagadīśa hare iti sarvatra yojyam |","label":0} +{"id":"bca_5.56","root_file":"bca_5.56_root","comm_file":"bca_5.56_p","root":"parasparaviruddhābhir bālecchābhir akheditam |\nkleśotpādād idaṃ hy etad eṣām iti dayānvitam || 5.56 ||","commentary":"yad ekasya rucijanakaṃ tad anyasya viparītam. anyonyaviruddhābhiḥ pṛthagjanecchābhirakheditam avipratisāri. katham? dayānvitam. hetupadam etat. kutaḥ? yasmāt kleśotpādān na svātantryādidam etat parasparaviruddhacaritam eṣāṃ bālānām iti matvā.","label":1} +{"id":"neg_medū_20_x_bca_5.1","root_file":"medū_20_root","comm_file":"bca_5.1_p","root":"tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir\njambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ |\nantaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ\nriktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya ||\n","commentary":"ata idam abhidhīyate.\n\nśikṣyate upādīyate gṛhītasaṃvaraṇeneti vihiteṣu karaṇīyatā, pratiṣiddheṣv akaraṇaṃ śikṣā, tāṃ rakṣituṃ paripālayituṃ kāmena icchatā bodhisattvena ātmacittaṃ rakṣitavyaṃ prayatnata iti kathayiṣyamāṇāt. atha śikṣārakṣaṇādhikāre kim iti cittaṃ rakṣyata ity āha—na śikṣeti. anyathā śikṣaiva rakṣitum aśakyā calam anāyattaṃ cittam arakṣatā, cittasya calatāyāṃ śikṣāyāḥ sthairyāyogāt.","label":0} +{"id":"ht_1.5.14","root_file":"ht_1.5.14_root","comm_file":"ht_1.5.14_ra","root":"satsukhatvena tattvaṃ ca vibuddho bodhanād rateḥ | \ndehe sambhavatīty asmād devateti nigadyate || 14 ||","commentary":"tattvameva tadadyāpi na jñāyate yadātmakametatsarvamityāha—satsukhatveneti |\nsatsukhaṃ niṣprapañcaṃ mahāsukham | vibuddho bodhanādrateriti tasyaiva mahāsukhasya bodhādvibuddho buddha eva | nanu devatāviśeṣāḥ pratipāditāḥ | devatātvameva tu sāmānyaṃ na pratipāditamityāha—deha iti | dehe sambhavatīti devatā varṇāgamalopābhyām |","label":1} +{"id":"taraa_18","root_file":"taraa_18_root","comm_file":"taraa_18_comm","root":"pañcapradīpāmṛtabinducandra-\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalāni |\nvāyoḥ svarūpaṃ galaśuṇḍikādyam\natattvarūpaṃ svayam ūhanīyam || 18 ||","commentary":"pañcapradīpetyādi. pañcapradīpaśabdena gokudahanalakṣaṇasya, amṛtaśabdena vimūmāraśulakṣaṇasya satatānuṣṭhānam eva sādhyaṃ manyante. bindur iti hṛccandrasthaṃ binduṃ dedīpyamānaṃ tattvaṃ sādhyaṃ ceti kṛtvā kecid bhāvayanti. candra iti hṛdisthaṃ kalārūpam ardhacandraṃ vā hṛtkamalasthaṃ kecid bhāvayanti.\n\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalānīti bhruvor madhya ūrṇāyāṃ binduṃ vibhāvya tadbindūdbhavāni maṇḍalāni vāyuvāruṇamāhendrāgneyalakṣaṇāni. etad uktaṃ bhavati—mukhaśravaṇacakṣurghrāṇāni hastāṅgulībhiḥ pidhāya bhrūmadhyabindur draṣṭavyaḥ. tasya sphuṭāvasthāyāṃ śubhāśubhanimittasaṃsūcakāni māhendrādimaṇḍalāny upajāyante. taṃ ca binduṃ tattvam iti manyante.\n\nvāyoḥ svarūpam iti pūrakakumbhakarecakapraśāntakalakṣaṇam ānāpānādilakṣaṇaṃ ceti. etad uktaṃ bhavati—śaivasāṃkhyādinirdiṣṭaṃ vāyusvarūpaṃ jñātvā taṃ vāyuṃ nirodhabhāvanayā sthirīkṛtyākāśa utplutya gamanaṃ parapurapraveśaṃ yāvan muktiṃ ca sākṣāt kurvanti vāyuvādinaḥ.\n\ngalaśuṇḍiketi. galapradeśe jihvāmūlopari hastiśuṇḍikākārā adhaḥpralambamānā upajihvāsaṃjñikā galaśuṇḍikāsti. sā ca śaktirūpā. tadadhaḥ śivarūpam asti tattvam. sā ca jihvāgreṇa spṛśyamānā nirantaraṃ amṛtaṃ sravati. tena ca ghargharāmṛtavarṣaṇena santarpyamānam ātmānaṃ dhyāyād iti galaśuṇḍikātattvam. ādiśabdena hṛnmadhyaṣoḍaśanāḍikācakramadhyasthajñānasvarūpaṃ śivarūpaṃ tattvaṃ bhāvayitavyam ityādīnāṃ parigrahaḥ.\n\ntat sarvaṃ tīrthikādibhis tattvarūpeṇābhimatam atattvam iti svayam evohanīyaṃ vicāraṇīyam iti yāvat.","label":1} +{"id":"neg_gg_2.14_x_gg_1.11","root_file":"gg_2.14_root","comm_file":"gg_1.11_com","root":"alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |\nśramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtaraghupatirūpa | dhṛtaṃ raghupateḥ śrīrāmasya rūpaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | he dhṛtaraghupatirūpa | tvaṃ raṇe saṃgrāme dikṣu āśāsu daśamukhamaulibaliṃ vitarasi dadāsi | daśamukhāni yasya tasya maulayaḥ mūrdhānaḥ sa eva baliḥ pūjopahārastam | kiṃbhūtam | dikpatikamanīyam | diśāṃ patayaḥ indrādayaḥ teṣāṃ kamanīyam abhilaṣaṇīyaṃ tam | punaḥ kiṃbhūtam | ramaṇīyaṃ śobhanam |","label":0} +{"id":"medū_20","root_file":"medū_20_root","comm_file":"medū_20_mall","root":"tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir\njambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ |\nantaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ\nriktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya ||\n","commentary":"tasyā iti || he megha vāntavṛṣṭir udgīrṇavarṣaḥ san | kṛtavamanaś ca vyajyate | tiktaiḥ sugandhibhis tiktarasavadbhiś ca || \"tikto rase sugandhau ca\" iti viśvaḥ || vanagajamadair vāsitaṃ surabhitaṃ bhāvitaṃ ca | himavad vindhyamalayā gajānāṃ prabhavā iti vindhyasya gajaprabhavatvād iti bhāvaḥ | jambūkuñjaiḥ pratihatarayaṃ pratibaddhavegam | sukhapeyam ity arthaḥ | anena laghutvaṃ kaṣāyabhāvanā ca vyajyate | tasyā revāyās toyam ādāya gaccher vraja | he ghana megha, antaḥ sāro balaṃ yasya taṃ tvām anila ākāśavāyuḥ | śarīrasthaś ca gamyate | tulayituṃ na śakṣyati śakto na bhaviṣyati | tathā hi rikto 'ntaḥsāraśūnyaḥ sarvo 'pi laghur bhavati | prakampyo bhavatīty arthaḥ | pūrṇatā sāravattā gauravāyāprakampyatvāya bhavatīty arthaḥ | ayam atra dhvaniḥ—ādau vamanaśodhitasya puṃsaḥ paścāc chleṣmaśoṣaṇāya laghutiktakaṣāyāmbupānāl labdhabalasya vātaprakampo na syād iti | tathāha vāgbhaṭaḥ—\"kaṣāyāś cāhimās tasya viśuddhau śleṣmaṇo hitāḥ | kimu tiktakaṣāyā vā ye nisargāt kaphāpahāḥ || kṛtaśuddheḥ kramāt pītapeyādeḥ pathyabhojina��� | vātādibhir na bādhā syād indriyair iva yoginaḥ ||\" iti ||","label":1} +{"id":"nasa_12","root_file":"nasa_12_root","comm_file":"nasa_12_vi","root":"yātītair bhāṣitā buddhair bhāṣiṣyante hy anāgatāḥ |\npratyutpannāś ca saṃbuddhā yāṃ bhāṣante punaḥ punaḥ || 12 ||\n","commentary":"punar api kiṃviśiṣṭam ity āha | yātītair ityādi | atītair buddhair yā bhāṣitā anāgatāś ca ye samyaksaṃbuddhā hi yasmād yāṃ bhāṣiṣyante punaḥ | pratyutpannāś ca buddhā bhagavanto bhāṣante yāṃ nāmasaṃgītiṃ punar apīti || pratyutpannāś ca saṃbuddhā yāṃ bhāṣante punaḥ punaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_seni_23_x_medū_16","root_file":"seni_23_root","comm_file":"medū_16_mall","root":"vicitraṃ vividhaṃ khyātam ityādi susthitaṃ katham |\nmaṇyantargatam ityādi sadguroḥ suṣṭhu saṅgatam || SeNi 23 ||","commentary":"tvayīti || kṛṣer halakarmaṇaḥ phalaṃ sasyaṃ tvayi || adhikaraṇavivakṣāyāṃ saptamī || āyattam adhīnam || \"adhīno vighna āyattaḥ\" ity amaraḥ || iti hetoḥ prītyā snigdhaiḥ | akṛtrimapremārdrair ity arthaḥ | bhrūvikārāṇāṃ bhrūvilāsānām anabhijñaiḥ | pāmaratvād iti śeṣaḥ | janapadavadhūnāṃ pallīyoṣitāṃ locanaiḥ pīyamānaḥ sādaraṃ vīkṣyamāṇaḥ san | mālaṃ mālākhyaṃ kṣetraṃ śailaprāyam unnatasthalam || \"mālam unnatabhūtalam\" ity utpalamālāyām || sadyas tatkālam eva sīrair halair utkaṣaṇena karṣaṇena surabhi ghrāṇatarpaṇaṃ yathā tathā āruhya || tatrābhivruṣyety arthaḥ || \"surabhir ghāṇatarpaṇaḥ\" ity amaraḥ || kiñcit paścāl laghugatis tatra nivṛṣṭatvāt kṣipragamanaḥ san \"laghu kṣiprataraṃ drutam\" ity amaraḥ || bhūyaḥ punar apy uttareṇaivottaramārgeṇaiva vraja gaccha || tṛtīyāvidhāne \"prakṛtyādibhya upasaṃkhyānam\" iti tṛtīyā || yathā kaścid bahuvallabhaḥ patiḥ kutracit kṣetre kalatre gūḍhaṃ vihṛtya || \"kṣetraṃ śarīre kedāre siddhasthānakalatrayoḥ\" iti viśvaḥ || dākṣiṇyabhaṅgabhayān nīcamārgeṇa nirgatya punaḥ sarvādhyakṣa iva sañcarati tad vaditi dhvaniḥ ||","label":0} +{"id":"cmt_3.23","root_file":"cmt_3.23_root","comm_file":"cmt_3.23_com","root":"iyaṃ te dhāraṇī ramyā sevyā buddhaiḥ prakāśitā |\natikrāmati yo mūḍhaḥ siddhis tasya na cottamā || 3.23 ||\n","commentary":"dhāriṇīti paramasukhadhāraṇāt | prakāśitety ajñātā | atikrāmatīti bhagavato 'nujñānaṃ laṃghayati | siddhir iti mahāsukhasiddhiḥ | uttameti samyak saṃbodhirūpatvāt ||","label":1} +{"id":"cmt_1.7","root_file":"cmt_1.7_root","comm_file":"cmt_1.7_com","root":"śṛṇu vakṣye mahātantraṃ tantrarājeśvaraṃ param |\nnāmnā caikallavīraṃ tu sattvānām āśusiddhaye ||1.7||\n","commentary":"mahātantram iti | trividhaṃ tantraṃ | hetuphalopāyabhedena tatra hetur anādinidhanasahajaikasvabhāvaṃ jñānaṃ mahāsukhaṃ | bhāvyamānatvāt | tad eva phalam āgantukakleśādimalāpagamena sādhyatvāt | upāyas tv āgantukamalāpakarṣaṇe utpattyutpannakramabhāvenaiva | tanpratipādako 'pi granthasandarbhaḥ prabandhaḥ tantraśabdenocyate | upacārāt | tantraḥ kriyātantraḥ tasya rājā tad ukto mantradevatābhāvanādividhiḥ | tasyeśvaraṃ prabhuṃ paraṃ śreṣṭhaṃ āśu śīghram ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_4.26_x_seni_23","root_file":"cmt_4.26_root","comm_file":"seni_23_p","root":"īrṣyāvajrīṃ sṛjet paścāt sa prajñodgatim āvahet |\ncodayanti tato devyaḥ svakaṇṭhoditagītibhiḥ || 4.26 ||\n","commentary":"idānīṃ vicitrasusthāpanārtham āha—vicitram ityādi | sadguror ityādinā\n\n\tvicitraṃ vividhaṃ khyātam āliṅganacumbanādikam || \n\nity uddeśāt | atra hy ādigrahaṇād gṛṣṭiparyantaṃ vicitraṃ vivakṣitam |\n\nnanu ghṛṣṭiparyantam iti katham gamyate |\n\n\tbāhubhyāṃ ca samāliṅgya prajñāṃ vai ṣoḍaśābdikām |\n\tghaṇṭhāvajrasamāyogād ācāryasecanaṃ matam || \n\niti nirdeśāt | atra ghaṇṭhāvajrasamāyogaḥ padmavajrasparśo vivakṣitaḥ | \n\nnanv ayam ācāryasekaḥ | ādāv ācāryaś ca vicitram iti kuto jñeyaḥ |\n\n\tānandādyāḥ kramaśo jñeyāś catuḥsecanasaṅkhyayā || \n\niti pratinirdeśāt | atrānandādyāś catvāraḥ—\n\n\tācārya guhya prajñā ca caturthaṃ tat punas tathā | \n\niti yathāsaṅkhyaṃ jñeyāḥ | ānandaś ca vicitra eva kṣaṇa iti ghṛṣṭiparyantaṃ vicitram |\n\n\tvipākaṃ tadviparyāsaṃ sukhaṃ jñānasya bhuñjanam || \n\nity uddeśān maṇyagraṃ yāvat paramaḥ sukharūpatvāt paramasya | \n\nnanv etat katham | \n\n\tparamānande tu samprāpte nānātvavarjite kṣaṇe |\n\tśāstā brūyān mahāsattva dhāraṇīyaṃ mahat sukham || \n\niti nirdeśāt | atraiva nānātvavarjite kṣana ityādy arthasadbhāvād iti sarvasustham | maṇyantargatam ityādi ca gatārtham | \n\nyadi ghṛṣṭiparyantam ānandaḥ sa cācāryo maṇeḥ puraḥ paramaḥ sa ca guhyas tarhi—\n\n\thasitaśuddhyā tv ācārya īkṣaṇe guhyakas tathā |\n\tprajñā pāṇyavāpatau tu tat punar dvandvatantrake || \n\niti katham | bāhyotpattyā tan neyam | tarhy udakābhiṣekādīnām ācāryatoktā yā sā katham | sāpi bāhyotpattyā jñeyā | tathāgatāśvāsānande cācāryatā gambhīrotpattyā vajradharāśvāsānadne cotpannena | caturmudrāpakṣe ca pariniṣpannenācāryatvena karmudrā boddhavyā ||","label":0} +{"id":"bca_5.47","root_file":"bca_5.47_root","comm_file":"bca_5.47_p","root":"yadā calitukāmaḥ syād vaktukāmo 'pi vā bhavet |\nsvacittaṃ pratyavekṣyādau kuryād dhairyeṇa yuktimat || 5.47 ||","commentary":"saṃkleśasamudācāre saṃprajanyakāritāṃ yadety ādibhiḥ saptabhiḥ ślokaiḥ śikṣayitum āha.\n\nprathamata eva svacittaṃ nirūpya. uktam. asaṃkliṣṭāvasthāyāṃ karaṇīyam uktam.","label":1} +{"id":"nasa_23","root_file":"nasa_23_root","comm_file":"nasa_23_vi","root":"atha śākyamunir bhagavān sakalaṃ mantrakulaṃ mahat |\nmantravidyādharakulaṃ vyavalokya kulatrayaṃ || 23 ||\n","commentary":"idānīṃ prativacanāntaraṃ ṣaṭkulāvalokanam adhikṛtyāha | atha śākyamunir bhagavānityādi | tatra sakalaṃ mantrakulaṃ mahad iti grahaṇakavākyam etat sāmānyenopāttaṃ | tad vyavalokya girāṃ pater mañjuśrījñānasattvasya saṃbandhinī yānutpādadharmiṇī gāthā tām imāṃ bhāṣate smeti | vakṣyamāṇakriyāpadena saha saṃbandhaḥ ||\n\nmantravidyādharakulam iti | vidyāṃ dhārayatīti vidyādharaḥ | mantrātmakaś cāsau vidyādharaś ca mantravidyādharaḥ | na dhāraṇyātmakaḥ | tasya kulaṃ mantravidyādharakulaṃ karmakulam ity arthaḥ || kulatrayam iti kāyavākcittasvabhāvatvād vairocanakulaṃ ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.2_x_gg_3.10","root_file":"ht_1.5.2_root","comm_file":"gg_3.10_com","root":"jananīṃ bhaginīṃ caiva pūjayed yogavit sadā | \nnaṭīṃ rajakīṃ tathā vajrīṃ caṇḍālīṃ brāhmaṇīṃ tathā | \nprajñopāyavidhānena pūjayet tattvavatsalaḥ || 2 ||\n","commentary":"idaṃ gītam | hareḥ kṛṣṇasya pravaṇena bhaktinamreṇa yattena jayadevakena kavinā varṇitam | kimbhūtena | tindubilvasamudrasaṃbhavarohiṇīramaṇena | tindubilvaṃ nāma nagaram | tadeva samudraḥ tatra saṃbhavaḥ utpattiryasya sa tathā sa cāsau rohiṇīramaṇaśceti | anena tasya candropamā |","label":0} +{"id":"cmt_3.11","root_file":"cmt_3.11_root","comm_file":"cmt_3.11_com","root":"tatrāyam udakābhiṣekaḥ | \nśiṣyaṃ śuddhaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ nirmalaṃ dhyātvā vijayakalaśād udakam ākṛṣya sahakārapallavena oṃ āḥ sarvatathāgatābhiṣekasamayaśriye hūṃ ity anenābhiṣiñcet || 3.11 ||\n","commentary":"vijayakalaśaṃ sarvacihnātmakaṃ pañcaratnapañcavrīhipañcauṣadhiparikṣiptaṃ sahakārādipallavācchāditaṃ | tasmāt sahakārapallavety upalakṣaṇaṃ tadabhāvād anyo 'pi pallavo boddhavyaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_gg_1.6_x_cmt_1.15","root_file":"gg_1.6_root","comm_file":"cmt_1.15_com","root":"kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe \ndharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe |\nkeśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 1.6 ||\n","commentary":"tasmādityupasaṃharati | cāru śobhanam | vratī mantranayoktavratayogāt | praveśyābhiṣiñcya | pūrvam abhiṣekāt prathamam | parīkṣitān śrāddhān yatnagauravaparāyaṇatvena ||","label":0} +{"id":"seni_28","root_file":"seni_28_root","comm_file":"seni_28_p","root":"vicitraṃ karmamudrāto vipāko jagadātmatā |\nsthairyaṃ vilakṣaṇaṃ tatra vimardo jagadīkṣaṇam || SeNi 28 ||","commentary":"caturānandasvabhāvā kāyikī karmamudroktaiva | vācasīṃ dharmamudrāṃ caturānandasvabhāvām āha—vicitram ityādi | karmamudrāto nimittāt sadgurūpadeśena vacasā pratīyamānā jagadātmatā citrollekhatvād vicitram | saiva ca bhāvanayā nirvedhābhimukhyā citrollekhāpagamād vipākaḥ | tatra jagadātmatāyāṃ bhāvanāprakarṣād yad anullekhasya sthairyaṃ tad vilakṣaṇam | itthaṃ sarvākāravaropetaśūnyatākhyajagadātmatāyāṃ sthairye 'pi bhāvakasya yogino 'pratiṣṭhānādhimokṣeṇa tathaiva vyavaharamāṇasya yaj jagadīkṣaṇam ālocanaṃ sa vimardaḥ | eṣu vicitrādiṣv ānandacatuṣṭayaṃ kramato yojyam | atrāpi \"caturthaṃ tat punas tatheti\" caturthaṃ pūrvavat | yadā \"eka eva suratānandaś catuḥsaṅkhyāvicchinnaḥ\" iti vacanāt sarvaṃ sahajarūpaṃ tadā dharmamudrā caturānandarūpaika eva paramānandaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.54_x_gg_1.15","root_file":"bca_5.54_root","comm_file":"gg_1.15_com","root":"evaṃ saṃkliṣṭam ālokya niṣphalārambhi vā manaḥ |\nnigṛhṇīyād dṛḍhaṃ śūraḥ pratipakṣeṇa tat sadā || 5.54 ||","commentary":"he paṇḍitajana śrījayadevakaveḥ uditaṃ udāraṃ sundaraṃ tvaṃ śṛṇu | kiṃbhūtam | sukhadaṃ śrutimātreṇa | punaḥ kiṃbhūtam | śubhadaṃ kalyāṇadam | punaḥ kiṃbhūtam | bhavasāram | bhave saṃsāre sārabhūtam |","label":0} +{"id":"msv_1.18","root_file":"msv_1.18_root","comm_file":"msv_1.18_com","root":"śāstraṃ prayojanaṃ caiva sambandhasyāśrayāvubhau | \ntaduktyantargatas tasmād bhinno noktaḥ prayojanāt || 1.18 ||\n","commentary":"pariharati śāstram iti | yadaivāsya śāstrasyedaṃ prayojanam ity uktaṃ tadaiva tayor upāyopeyalakṣaṇaḥ sambandho 'rthād ukta eva | na caivam arthaprāptam arthaṃ sūtrakārā akṣarair nibadhnanti asūtratvaprasaṅgād iti ||","label":1} +{"id":"bca_5.19","root_file":"bca_5.19_root","comm_file":"bca_5.19_p","root":"yathā capalamadhyastho rakṣati vraṇam ādarāt |\nevaṃ durjanamadhyastho rakṣec cittavraṇaṃ sadā || 5.19 ||","commentary":"evaṃ cittāyattatāṃ sarvatra niścitya cittadṛḍhatāyām udāharaṇam āha.\n\nasamāhitajanamadhye punar upaghātabhayāt tadgatamanasā yathā vraṇaṃ rakṣati kaścid apramattaḥ, evaṃ tathā śikṣārakṣaṇakāmaḥ akāraṇavairibālajanamadhye saṃvasan tatparaścittaṃ vraṇam iva rakṣet sarvakālam.","label":1} +{"id":"neg_taraa_7_x_taraa_2","root_file":"taraa_7_root","comm_file":"taraa_2_comm","root":"saṃpūrya dānādiguṇān aśeṣān\nsaṃbuddhakṛtyaṃ sakalaṃ ca kṛtvā |\nyad bhūtakoṭeḥ karaṇaṃ ca sākṣāt\nsādhyaṃ tad apy asti nirodharūpam || 7 ||","commentary":"śrīmantranītiśabdena sāmānyayogatantravācakenāpi śrīsamājaḥ parigṛhyate, caturthārthakasyānyatrāsambhavāt. śeṣaṃ subodham. nānācāryopadeśagaṇasaṃkulair vyākulaiḥ saptabhir bhedaiḥ prakārair atītānāgatavartamānācāryagatopadeśarāśisaṃgrāhakaiḥ. sphuṭāvagataye sukhena sphuṭapratītyartham iti.","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.3_x_nasa_30","root_file":"ht_1.5.3_root","comm_file":"nasa_30_vi","root":"sevitavyāḥ prayatnena yathā bhedo na jāyate | \nagupte kriyate duḥkhaṃ vyāḍacaurāgnibhūcaraiḥ || 3 ||","commentary":"ata evaitāś catasraḥ sattvavajryādipāramitā a ā aṃ aḥ iti caturbhir akṣaraiḥ pariniṣpannā iti || tataś ca yad eva cittaṃ dharmadhātusvabhāvaṃ prakṛtyā grāhyagrāhakādyākāravirahāt tad evāgantukamalābhāvaprabhāsvaratvāj jñānāntarodayanimittatvāc cādarśajñānātmakam || dharmālambanakṛpādyātmakatayā saṃtānāntarabhedāparāmarṣāc ca samatājñānam || sarvajñeyāviparyāsāt pratyavekṣaṇājñānam || samastalokahitahetutayā kṛtyānuṣṭhānjñānātmakam || ataś ca yathākramaṃ śāśvatādyadhipatisvabhāvam || ata evāha mahāmahamahārāga ityādi ||\n\natra cādāv amitābhasyopādānaṃ rāgasya prādhānyakhyāpanārthaṃ | ata evāha rāgo dveṣaś ca mohaś ceti | sarvatathāgatasarvākāśavyāpipūjāsaṃdarśanakāle mahāmaha ity ucyate | mahaśabdena pūjābhidhīyate | mahaṇ maho mahāmahaḥ | mahātmako rāgaś ca mahārāgaḥ | mahāmahaś cāsau mahārāgaś ca mahāmahamahārāgaḥ | tatra mahārāga iti sattvapācanamocanalokṣaṇaḥ sa ca bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahārāgo hi bhagavān vajrasattvas tathāgata iti vacanāt || sarvasattvaratiṃkara iti rāgacaritānāṃ sarvasattvānāṃ ratiṃ prītiṃ mahāsukhātmikāṃ karotīti sarvasattvaratiṃkaraḥ | ayam amitābhasvabhāvaḥ ||\n\ndveṣacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahādveṣa iti | mahāmaheti gatārthaḥ | mahādveṣo 'kṣobhyaḥ sa ca sarvakleSamahāripuḥ | kleśopakleśādīnāṃ mahāripur ity arthaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_seni_28_x_ht_1.5.5","root_file":"seni_28_root","comm_file":"ht_1.5.5_ra","root":"vicitraṃ karmamudrāto vipāko jagadātmatā |\nsthairyaṃ vilakṣaṇaṃ tatra vimardo jagadīkṣaṇam || SeNi 28 ||","commentary":"pañcakulāni na jñāyanta iti tānyāha | pañcakulalakṣaṇānupalakṣaṇasādhāraṇaṃ kulamapekṣyāha—uttamānīti |","label":0} +{"id":"seni_35","root_file":"seni_35_root","comm_file":"seni_35_p","root":"avibhāvitasambandho vikalpo 'sau pratītyajaḥ |\ntad eṣa eva nirvāṇaṃ mā mṛthāś citta vibhramam || SeNi 35 ||","commentary":"adhunā vikalpo 'pi nirvāṇam iti darśayati—avibhāvitetyādi | avibhāvitasambandho 'viditasambandho 'sau vikalpaḥ prītyasamutpannaḥ | tat tasmād eṣa eva nirvāṇam iti | ataś citta bhrāntiṃ mā kuru | tad uktam—\n\n\tyaḥ pratītyasamutpādaḥ śūnyatā saiva te matā |\n\niti | śūnyatā ca nirvāṇam iti ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_4.27_x_cmt_4.11","root_file":"cmt_4.27_root","comm_file":"cmt_4.11_com","root":"pahu maitī tu vivarjia hohi mā śunnasahāva |\ntojju viyoe phiṭumi sarve sarve hi tāva ca || mohavajryāḥ || 4.27 || \n","commentary":"tato 'grataḥ saptapātāladeśagatadṛṣṭiḥ sann ityarthaḥ | vātetyādi tad anantākāśāntargataṃ nīlayaṃkārapariṇataṃ vāyumaṇḍalaṃ ṣoḍaśalakṣayojanapramāṇam utsargeṇa tiryagsaṃkhyapramāṇaṃ cākāraṃ koṭidvaye ca latāpatākāṅkitaṃ śyāmavarṇaṃ bhāvayet | tadupari raktaraṃkārapariṇatam agnimaṇḍalaṃ trikoṇaṃ pṛthivīmaṇḍalapramāṇaṃ raktavarṇaṃ koṇeṣu raṃkārā��kitaṃ bhāvayet | tadupari śuklavaṃkārapariṇataṃ jalamaṇḍalaṃ śuklavarṇalaṃ madhye ghaṭāṅkitam aṣṭalakṣocchrayaṃ tiryagdvādaśalakṣaṃ bhāvayet | tadupari pṛthivīmaṇḍalaṃ pītalaṃkārapariṇataṃ caturasraṃ sarvasauvarṇacatuḥpārśveṣu triśūlavajrāṅkitam | lakṣatrayasamucchrayaṃ tiryagdvādaśalakṣaṃ bhāvayet | tadūrdhvaṃ caturvarṇasuṃkāraṃ dhyātvā tatpariṇataṃ sumeruṃ caturatnamayam aśītiyojanasahasrapramāṇadṛśyabhāgaṃ pṛthivyūrdhvasthitāśītisahasrapramāṇajale nirmagnāśītisahasrādṛśyabhāgam | saptaśītāsaptaparvatapariveṣṭitam | tatra prathamaḥ śīto 'śītisahasrayojanavistāraḥ tadardhamānena parvataḥ | śīto 'pi tathā etadardhamānenāparaḥ parvataḥ | śītam api tathā evaṃ yathākramaṃ sarvaṃ bodhavyam | tatas tadbahir mahāsamudram aśītisahasrayojanavistāram | tadante cakravāḍaṃ tiryagdvādaśayojanaṃ yojanaśatatrayasamucchrayeṇa | tadbahir mahācakravāḍam etaddviguṇena | tadbahir agniprākāraṃ tathāpramāṇam | tataḥ sumeroḥ pūrve pūrvavideham ardhacandrākāraṃ navasahasrayojanapramāṇam | dakṣiṇe jambudvīpaṃ trikoṇaṃ saptasahasrayojanapramāṇam | paścime aparagoḍānīyam aṣṭasahasrayojanapramāṇam | vartulam | uttare uttarakuruṃ caturasraṃ daśasahasrayojanapramāṇam | dvīpānāṃ vāmadakṣiṇayor dvāv upadvīpau tadardhapramāṇau | tatra pūrvavidehādikrameṇa dehavidehau | śāṭhottaramantriṇau | amaravarau kurukauravau ceti bhāvayet | granthavistarabhayāt tu mūle pratyakṣarena noktaṃ caturmaṇḍalabhāvanaiva tu sarveṣu cittam iti śraddheyam ||","label":0} +{"id":"bca_5.36","root_file":"bca_5.36_root","comm_file":"bca_5.36_p","root":"dṛṣṭiviśrāmahetos tu diśaḥ paśyet kadācana |\nābhāsamātraṃ dṛṣṭvā ca svāgatārthaṃ vilokayet || 5.36 ||","commentary":"prathamārambhiṇaḥ saṃtatābhyāsena kleśasya parihārārtham āha.\n\ndṛṣṭicittaparikhedaparityāgāya kadācit karhicit diśo vyavalokayet. atha kadācit kaścit tatsamīpam āgacchet, tadā tasya praticchāyāmātraṃ viditvā svāgatavādena saṃtoṣaṇārthaṃ vilokayet. anyathā tatra tasyāvadhyānenākuśalaṃ prasavet.","label":1} +{"id":"cmt_4.3","root_file":"cmt_4.3_root","comm_file":"cmt_4.3_com","root":"prathamaṃ bhāvayen maitrīṃ dvitīye karuṇāṃ vibhāvayet |\ntṛtīye bhāvayen muditām upekṣāṃ sarvaśeṣataḥ || 4.3 ||\n","commentary":"maitrī sarvasattveṣv ātmasnehabhāvanā | karuṇā sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhair dharaṇābhilāṣabhāvanā | muditā sarvasattvānām aiśvaryādiṣu harṣacittabhāvanā | upekṣā viheṭhakāviheṭhakasattveṣu pratighānunayaparahitacittabhāvanā ||","label":1} +{"id":"gg_4.16","root_file":"gg_4.16_root","comm_file":"gg_4.16_com","root":"nayanaviṣayamapi kiśalayatalpaṃ |\nkalayati vihitahutāśavikalpam || \n","commentary":"sā rādhā kiśalayatalpaṃ hutāśanakalpaṃ agnimiva kalayati | manute | kiśalayaṃ navaṃ pallavam | tasya talpaṃ śayanaṃ tattathā | kimbhūtam | vihitaḥ kṛtaścāsau hutāśanavikalpaśceti karmadhārayasamāsaḥ | kiśalayatāmratvādagnisamamityarthaḥ | kimbhūtam | nayanaviṣayamapi | nayanayorviṣayaṃ gocaram | agre vartamānamapi | anena kimuktam | sukhābhāve śītalakomalasyāpyālokanaṃ na karotītyāśayaḥ |","label":1} +{"id":"neg_cmt_1.16_x_bca_5.96","root_file":"cmt_1.16_root","comm_file":"bca_5.96_p","root":"tato hi deśayet tantraṃ triṣu lokeṣu durlabham |\naśrutaṃ deśayed yo 'pi so 'pi gacchaty adhogatim || 1.16 ||\n","commentary":"sa hi śayyāṃ parikalpayannevaṃ parikalpayedityupadarśayannāha-\n\nbhagavato mahānirvāṇaśayyām iva śayyāṃ parikalpayet. abhimatayā diśā śiro vidhāya, dakṣiṇena pārśvena, pādasyopari pādam ādhāya, dakṣiṇaṃ bāhum upadhānaṃ kṛtvā, vāmaṃ ca prasārya jaṅghopari niveśya, cīvaraiḥ susaṃvṛtakāyaḥ, smṛtaḥ, saṃprajānānaḥ, utthānasaṃjñī, ālokasaṃjñī, śayitaḥ, nācittakamiddhāvaṣṭabdhaḥ. na ca nidrāsukham ākhādayet, na ca pārśvasukham anyatra yāvad evaiṣāṃ mahābhūtānāṃ sthitaye yāpanāyai iti. laghutthānaḥ śīghram evottiṣṭhet. na tu jṛmbhikāṃ gātramoṭanaṃ kurvann ālasyopahitaś cireṇa. etebhya eva sarvebhyaḥ pūrvam eva.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.24_x_msv_5.1.2_&_5.1.3","root_file":"bca_5.24_root","comm_file":"msv_5.1.2_&_5.1.3_com","root":"vyādhyākulo naro yadvan na kṣamaḥ sarvakarmasu |\ntathābhyāṃ vikalaṃ cittaṃ na kṣamaṃ sarvakarmasu || 5.24 ||","commentary":"prasiddhimeva darśayati dhārmiketi hyantena | anugrahakāriṇi hi laukikā dhārmikaśabdaṃ prayuñjānā dṛśyante | pīḍākāriṇi cādhārmikaśabdam | yaśca dharmam ācarati sa dhārmikaḥ | tad yady anugraho dharmaḥ tad evam upapadyate nānyatheti | etad eva bhagavato vyāsasyāpy abhimatam iti darśayati tatheti prayojanamantena | nirviṣayaprayogāsambhavāt tadviṣayam idamā pratinirdiśati | tad ayam arthaḥ viśiṣṭaviṣaye puṇyapāpapadadvaye ācaṇḍālaṃ manuṣyāṇāṃ vidyamāne tenaiva dharmādharmapramitisiddher anarthakaṃ śāstram iti | nanv evaṃ puṇyapāpapramāṇakau dharmādharmāvuktau na lokapramāṇakau | naivam | tatprayogasyaiva lokāyattatvāt | tasmādayam anupālambha iti ||","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.1_x_cmt_1.12","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"cmt_1.12_com","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"mahāvyādhiratisārapramehādiḥ | mṛtyuduḥkhaṃ maraṇameva ||","label":0} +{"id":"neg_gg_1.31_x_medū_12","root_file":"gg_1.31_root","comm_file":"medū_12_mall","root":"madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāśe |\nmilitaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse ||\n","commentary":"āpṛcchasveti | priyaṃ sakhāyaṃ priyasakham || \"rājāhaḥsakhibhyaṣ ṭac\" iti ṭac samāsāntaḥ || tuṅgam unnataṃ puṃsāṃ vandhair narārādhanīyai raghupatipadai rāmapādanyāsair mekhalāsu kaṭakeṣu || \"atha mekhalā | śroṇisthāne 'drikaṭake kaṭibandhebhabandhane\" iti yādavaḥ || aṅkitaṃ cihnitam | itthaṃ saṅkhitvān mahattvāt pavitratvāc ca sambhāvanārham | amuṃ śailaṃ citrakūṭādrim āliṅganyāpṛcchasva sādho yāmīty āmantraṇena sabhājaya || \"āmantraṇasabhājane | āpracchannam\" ity amaraḥ || \"āṅi nupracchacor upasaṅkhyānam\" ity ātmanepadam || sakhitvaṃ nirvāhayati—kāla iti || kāle kāle pratiprāvṛṭkālam | suhṛtsamāgamanakālaś ca kālaśabdenocyate | vīpsāyāṃ dviruktiḥ || bhavataḥ saṃyogaṃ samparkam etya ciravirahajam uṣṇaṃ bāṣpam ūṣmāṇaṃ netrajalaṃ ca || \"bāṣpo netrajaloṣmaṇoḥ\" iti viśvaḥ || muñcato yasya śalasyaḥ snehavyaktiḥ premāvirbhāvo bhavati | snigdhānāṃ hi ciravirahasaṅgatānāṃ bāṣpapāto bhavatīti bhāvaḥ ||","label":0} +{"id":"cmt_3.29","root_file":"cmt_3.29_root","comm_file":"cmt_3.29_com","root":"tataḥ sādhaka ātmānaṃ caṇḍamahāroṣaṇākāreṇa dhyātvā prajñāṃ ca dveṣavajrīrūpeṇa saṃpuṭaṃ kṛtvā caturānandān lakṣayet || 3.29 ||\n","commentary":"tata iti prajñāvacanāvasānāt ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.6","root_file":"ht_1.5.6_root","comm_file":"ht_1.5.6_ra","root":"vajraṃ ḍombī bhaven mudrā padmaṃ nartī tathaiva ca | \nkarma rajakī samākhyātā brāhmaṇī ca tathāgatā || 6 ||","commentary":"eṣāṃ kulānāmuttamatve kimetāsāmityāha—vajramityādi |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.55_x_nasa_1","root_file":"bca_5.55_root","comm_file":"nasa_1_vi","root":"suniścitaṃ suprasannaṃ dhīraṃ sādaragauravam |\nsalajjaṃ sabhayaṃ śāntaṃ parārādhanatatparam || 5.55 ||","commentary":"padārthas tv adhunā vyākhyāyate || atheti vajradharam adhikṛtyāha tasyādhyeṣakatvena prastutatvāt | āryamāyājālaṣoḍaśasāhasrikamahāyogatantrāntaḥpātisamādhijālapaṭalād bhagavacchākyamunibhāṣitā bhagavato mañjuśrījñānasattvasya paramārthā nāmasaṃgītir yā tasyā adhyeṣaṇārthaṃ bhagavān vajradharo mṛdvindriyasattvānugrahārthaṃ | punar apy athety āha | athaśabda ānantarye | atha vajradharo bhṛkuṭītaraṅgapramukhaiḥ sārdham nāthaṃ buddhaṃ bhagavantaṃ tathāgataṃ praṇamya kṛtāñjalipuṭo bhūtvā agrataḥ sthita idam āheti saṃbandhaḥ || vajraṃ dhārayatīti vajradharaḥ | anena padena gāmbhīryam abhidhīyate | śriyo devatyas tā vidyante yasyāsau śrīmān | anena caudāryaṃ sūcitaṃ | tataś ca kim uktaṃ bhavati | prajñopāyātmako bhagavān vajradhara iti | ata evoktaṃ śrīsaṃvare |\n\n\tsarvākāśāvakāśe śrīvajrasattvas tathāgataḥ |\n\niti | duḥkhena dāmyanta iti durdāntā īśvarādayas teṣāṃ damakaḥ śāsako vajradharavineyakatvāt teṣām īśvarādīnām | utkṛṣṭatvāṭ paro vajradharaḥ | bhūrlokabhuvarlokasvarlokā iti trayo lokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī || atha vā jayakaramadhukarasarvārthasiddhikarās trayo bhrātaras trilokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī | ata eva vīro bhagavān vajradharaḥ arair anabhibhavanīyatvāt || śrītattvasaṃgrahe pañca guhyāni paṭhyante | tathā hi |\n\n\tyathā yathā hi vinayaṃ yānti sattvāḥ svabhāvataḥ |\n\ttathā tathā hi sattvārthaṃ kuryād rāgādibhiḥ śuciḥ ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tmārayan sarvasattvāṃs tu na sa pāpena lipyate ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhakāyaprayogataḥ |\n\tharaṃs tu paravittāni na sa pāpena lipyate ||\n\trāgatulyaṃ sukhaṃ nāsti taj jinebhyaḥ samādadat |\n\tsattvārthāt paradārāṇi sevayan puṇyam āpnuyāt ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tsarvakarmāṇi kurvaṃs tu bahu puṇyam avāpnuyāt ||\n\niti ||\n\nteṣāṃ pañcānāṃ guhyānāṃ rājā guhyarāṭ | guhyair vā rājata iti guhyarāṭ || kuliśo vajras tasyeśvaraḥ kuliśeśvaraḥ || bhagavān vajradharo 'grataḥ sthito bhūtvā kṛtāñjalipuṭa idaṃ vakṣyamānam āheti kriyāpadaṃ sarvatra yojanīyam ||","label":0} +{"id":"bca_5.17","root_file":"bca_5.17_root","comm_file":"bca_5.17_p","root":"duḥkhaṃ hantuṃ sukhaṃ prāptuṃ te bhramanti mudhāmbare |\nyair etad dharmasarvasvaṃ cittaṃ guhyaṃ na bhāvitam || 5.17 ||","commentary":"prajñā tu nirvivādā cittam evety āha.\n\npañcagatisaṃsārajātyādiduḥkhaṃ prahātuṃ tatprahāṇe nirvāṇasukham adhigantuṃ te sattvā mudhā nirarthakā eva bhramanty ambare kāsīpuṣpam iva niṣphalaṃ saṃsāre. yad anuṣṭhitaṃ kvacid api na lagnam iti tad eva mam idhīyate pañcāgnisevāśiroluñcanādivratam. ke punar evaṃ bhramanti? yaiḥ saṃsārabhayabhīrubhiḥ sukhārthibhiś ca dharmasarvasvaṃ sarvalaukikalokottarakarmanidānabhūtaṃ cittaṃ bālānām agocarasvabhāvatayā guhyaṃ na bhāvitaṃ tattvacittatayā punaḥ punaḥ sthirīkṛtam. tasmād iyam atitarāṃ cittam eva. yathopavarṇitam āryagaṇḍavyūhe-\n\n\tsvacittādhiṣṭhānaṃ sarvabodhisattvacaryā. svacittādhiṣṭhānaṃ sarvasattvaparipākavinayaḥ. peyālam. tasya mama kulaputra evaṃ bhavati-svacittam evopastambhayitavyaṃ sarvakuśalamūlaiḥ. svacittam eva parisyandayitavyaṃ dharmameghaiḥ. svacittam eva pariśodhayitavyam āvaraṇīyadharmebhyaḥ. svacittam eva dṛḍhīkartavyaṃ vīryeṇa |\n\nityādi.","label":1} +{"id":"cmt_2.15","root_file":"cmt_2.15_root","comm_file":"cmt_2.15_com","root":"athavā maṇḍalaṃ kuryāt paṭarūpeṇa sulikhitam |\npūrvavat maṇḍalaṃ likhyaṃ madhye kṛṣṇācalaṃ likhet || 2.15 ||\n","commentary":"paṭarūpeṇeti | paṭaṃ lekhayet iti bhāvaḥ ||","label":1} +{"id":"msv_1.2","root_file":"msv_1.2_root","comm_file":"msv_1.2_com","root":"abhivandya gurūnādau śiṣyadhīpadminīravīn |\ntatprasādāt kariṣye 'haṃ mīmāṃsāślokavārttikam || 1.2 ||\n","commentary":"vidyāgurūṇām idānīṃ stutinamaskārau karoti abhivandyeti | śiṣyadhīpadminīnāṃ ravīn iva vikāsakān gurūnādau vande | tato vārttikaṃ kariṣye | teṣām eva prasādena dṛṣṭenārthatattvopadeśenādṛṣṭena ca stutinamaskārabhuvā | gurvanugamanādayo 'pi hy ācārapramāṇakā eva | vārttikagrahaṇena ca duruktabhaṅgam anuktavacanaṃ ca samādhatte | mīmāṃsāśabdena nyāyaśāstram idam ato nyāyānusāreṇādhikaraṇabhaṅgādyadūṣaṇam iti darśayati | ślokapadena ca lāghavavikāsaṃ kṣipāma iti darśayati | tataś ca sūtritaprāyam imam artham avahitā jijñāsavo bhāvayiṣyantīti tātparyārtha iti ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.10","root_file":"ht_1.5.10_root","comm_file":"ht_1.5.10_ra","root":"kulānāṃ pañcabhūtānāṃ pañcaskandhasvarūpiṇām | \nkulyate gaṇyate 'neneti kulam ity abhidhīyate || 10 ||","commentary":"kāni punastānyādibhūtāni kulāni yatkulānyaparāṇi bhaviṣyanti | kathaṃ ca tāni kulamityucyanta ityāha—kulānāmityādi |\npañca bhūtāni skandhā vā kulāni tadviśuddhirūpatvādeva buddhānām | tadrūpatvena vajradharasya | teṣāṃ ca tadanantaramaparimitena rūpeṇa | yattveṣāṃ kulamityabhidhīyate tattadrūpeṇa | pañca bhūtāni pṛthivyāptejovāyuvijñānāni | pañca skandhā rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāra |","label":1} +{"id":"neg_seni_16_x_gg_2.7","root_file":"seni_16_root","comm_file":"gg_2.7_com","root":"priyādarśanam evaikaṃ kim anyair darśanāntaraiḥ |\nprāpyate yena nirvāṇaṃ sarāgeṇāpi cetasā || SeNi 16 ||","commentary":"punaḥ kimbhūtam | maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram | varamaṇimayena nirmite ye makarākāre manohare kuṇḍale | maṇimaye ca te makaramanoharakuṇḍale ceti | tābhyāṃ maṇḍitau bhūṣitau gaṇḍau yasya sa tathā tam | maṇimayeti pāṇinīyavyākaraṇamate prācuryavikāraprādhānyādiṣu mayaṭ | tathā udāraṃ śreṣṭham | punaḥ kimbhūtam | anugatamunimanujasurāsuravaraparivāram | munayaśca manujā manuṣyāśca surāśca asurāśca munimanujasurāsurā anugatā anusāriṇaśca te | te eva varāḥ śreṣṭhāḥ parivārā yasya sa tathā tam |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.99_x_ssa_1.15","root_file":"bca_5.99_root","comm_file":"ssa_1.15_com","root":"yā avasthāḥ prapadyeta svayaṃ paravaśo 'pi vā |\ntāsv avasthāsu yāḥ śikṣāḥ śikṣettā eva yatnataḥ || 5.99 ||","commentary":"vyākhyātānāṃ bhaktānāṃ bhavadadvayasādhanāya kā na yuktayaḥ yato mūḍhairudīryamāṇānyapi śivādvayadūṣaṇāni dūṣayitṛsvabhāvacidrūpaśivasvarūpasiddhiṃ vinā na kānicitsyuriti yuktyā bhaktānāṃ sādhanānyeva paryavasyanti | nikṛṣṭānāṃ tu bhedamayānāṃ tadasiddhyai śivādvayasādhanābhāvāya kāni nāvaraṇāni tīkṣṇatamayuktyastrāṇyapi samāveśarasavipruṣo 'py anabhijñatvādasañcetyamānāni mahāndhakārapātayitṝṇyeva |","label":0} +{"id":"gg_1.21","root_file":"gg_1.21_root","comm_file":"gg_1.21_com","root":"amalakamaladalalocana bhavamocana e\ntribhuvanabhavananidhāna jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"he amalakamaladalalocana | amalaṃ śuddhaṃ yat kamalaṃ tasya dalaṃ tadvallocane yasya tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | bhavamocana | bhavāt saṃsārānmocayatīti muktiṃ prāpayatīti tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | tribhuvanabhavananidhāna | trayāṇāṃ bhuvanānāṃ samāhārastribhuvanaṃ tasya bhavanam utpattiḥ tasya yā avidyā tayā parikalpitaṃ tasya nidhānam ādhāraḥ tasya saṃbodhanam | athavā tribhuvanameva bhavanamiva bhavanam āśrayaḥ |","label":1} +{"id":"cmt_1.18","root_file":"cmt_1.18_root","comm_file":"cmt_1.18_com","root":"bhidyate mūrdhni vajreṇa vṛṣṭikāle na saṃśayaḥ |\ntathyam etan mayā devi bhāṣitaṃ ca varānane || 1.18 ||\n","commentary":"vṛṣṭikāla iti | prāyeṇa varṣaṇakāla eva tasya sadbhāvāt | varānane śobhanamukhi ||","label":1} +{"id":"neg_seni_27_x_ht_1.5.16","root_file":"seni_27_root","comm_file":"ht_1.5.16_mua","root":"ānandāḥ pratimudraṃ syur mahāmudrāṃ vinā punaḥ |\nāgamāc ca svasaṃvitteḥ sadguror upadeśataḥ || SeNi 27 ||","commentary":"punar api saṃvṛtisatyam āśu sambhāropacayārtham āha—jananītyādi. jananyādiśabdaiḥ prajñāmātram uktam, nāvaśyaṃ bāhyā viśeṣā iti saṃkṣepaḥ. jagajjanam ity āryalokam, anyeṣāṃ niśceṣṭatvāt. vibhāgam iti jñeyanānātvam.","label":0} +{"id":"gg_1.10","root_file":"gg_1.10_root","comm_file":"gg_1.10_com","root":"kṣatriyarudhiramaye jagadapagatapāpaṃ \nsnapayasi payasi śamitabhavatāpam |\nkeśava dhṛtabhṛgupatirūpa jaya jagadīśa hare || 1.10 ||\n","commentary":"he keśava dhṛtabhṛgupatirūpa | dhṛtaṃ bhṛgupateḥ rūpaṃ yena saḥ | bhṛgupatiḥ paraśurāmaḥ | tasya saṃbodhanam | tvaṃ jagat saṃsāraṃ snapayasi snānaṃ kārayasi | kasmin | payasi pānīye | kiṃbhūte | kṣatriyarudhiramaye | kṣatriyāṇāṃ rudhiraṃ tadeva svarūpaṃ yasya tattathā tasmin | kiṃbhūtaṃ jagat | apagatapāpam | snānamātreṇa apagataṃ naṣṭaṃ pāpaṃ yasya tattathā | punaḥ kiṃbhūtam | śamitabhavatāpam | śamitaḥ śāntiṃ prāpito bhavasya saṃsārasya tāpo yena tattathā |","label":1} +{"id":"medū_18","root_file":"medū_18_root","comm_file":"medū_18_mall","root":"channopāntaḥ pariṇataphaladyotibhiḥ kānanāmrais \ntvayy ārūḍhe śikharam acalaḥ snigdhaveṇīsavarṇe | \nnūnaṃ yāsyaty amaramithunaprekṣaṇīyām avasthāṃ \nmadhye śyāmaḥ stana iva bhuvaḥ śeṣavistārapāṇḍuḥ ||\n","commentary":"channeti || he megha, pariṇataiḥ paripakvaiḥ phalair dyotanta iti tathoktaiḥ | āṣāḍhe vanacūtāḥ phalanti pacyanteḥ ca meghavātenety āśayaḥ | kānanāmrair vanacūtaiś channopānta āvṛtapārśve 'cala āmrakūṭādriḥ snigdhaveṇīsavarṇe masṛṇakeśabandhacchāye | śyāmavarṇaṃ ity arthaḥ || \"veṇī tu keśabandhe jalasrutau\" iti yādavaḥ | tvayi śikharaṃ śṛṅgam ārūḍhe sati || \"yasya ca bhāvena bhāvalakṣaṇam\" iti saptamī || madhye śyāmaḥ śeṣe madhyād anyatra vistāre paritaḥ pāṇḍur hariṇaḥ || \"hariṇaḥ pāṇḍuraḥ pāṇḍuḥ\" ity amaraḥ || bhuvaḥ stana iva | amaramithunānām | khecarāṇām iti bhāvaḥ | prekṣaṇīyāṃ darśanīyām avasthāṃ nūnaṃ yāsyati | mithunagrahaṇaṃ kāminām eva stanatvenotprekṣā sambhavatīti kṛtam | yathā pariśrāntaḥ kaścit kāmī kāminīnāṃ kucakalaśe viśrāntaḥ sansvapiti tadvad bhavān api bhuvo nāyikāyāḥ stana iti dhvaniḥ ||","label":1} +{"id":"neg_gg_1.20_x_cmt_3.18","root_file":"gg_1.20_root","comm_file":"cmt_3.18_com","root":"madhumuranarakavināśana garuḍāsana e |\nsurakulakelinidāna jaya jaya deva hare || 1.20 ||\n","commentary":"apratiṣṭhitanirvāṇam iti nirvāṇo viramānandaḥ na vidyate nirvāṇe pratiṣṭhā yasya tat tathā sahajānandajñānam ity arthaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.16_x_medū_25","root_file":"cmt_3.16_root","comm_file":"medū_25_mall","root":"strīṇāṃ tu mukuṭābhiṣekaṃ tyaktvā sindūrābhiṣekaṃ dadyāt | paṭṭamahādevīrūpāṃ śiṣyām ālambya | oṃ bhagavaty āviśa āviśa asyā hṛdaye hūṃ phaṭ |\nlauhādikarttikāṃ tasyā dakṣiṇahaste dadyāt | oṃ karttike sarvamārāṇāṃ māṃsaṃ kartaya kartaya hūṃ phaṭ |\nvāmahaste nṛkapālaṃ dārvādikṛtaṃ dadyāt | oṃ kapāla sarvaśatrūṇāṃ raktaṃ dhāraya dhāraya hūṃ phaṭ |\ntato bhagavatīmudrayopaveśya tadākāreṇa cālambya | oṃ he śrīdveṣavajri siddhā tvaṃ hūṃ phaṭ |\nevaṃ striyaṃ kṛṣṇādivarṇabhedena pañcayoginīnāṃ nāmnābhiṣiñcet | āsāṃ tu prajñābhiṣekasthāne upāyābhiṣeko deya iti ||\n","commentary":"teṣām iti || dikṣu prathitaṃ prasiddhaṃ vidiśeti lakṣaṇaṃ n��madheyaṃ yasyās tām || \"lakṣaṇaṃ nāmni cinhe ca\" iti viśvaḥ || teṣāṃ darśāṇānāṃ sambandhinīṃ | dhīyante 'syām iti dhānī || \"karaṇādh ikaraṇayoś ca\" iti lyuṭ || rājñāṃ dhānī rājadhānī || \"kṛdyogalakṣaṇā ṣaṣṭhī samasyate\" iti vaktavyāt samāsaḥ || tāṃ pradhānanagarīm || \"pradhānanagarī rājñāṃ rājadhānīti kathyate\" iti śabdārṇave || gatvā prāpya sadyaḥ kāmukatvasya vilāsitāyāḥ || \"vilāsī kāmukaḥ kāmī strīparo ratilampaṭaḥ\" iti śabdārṇave || avikalaṃ samagraṃ phalaṃ prayojanaṃ labdhā lapsyate | tvayeti śeṣaḥ || karmaṇi luṭ || kutaḥ | yasmāt kāraṇāt svādu madhuram | calā ūrmayo yasya tac calormi taraṅgitaṃ vetravatyā nāma nadyāḥ payaḥ sabhrūbhaṅga bhrūkuṭiyuktam | daśanapīḍayeti bhāvaḥ | mukham ivādharam ivety arthaḥ | tīropānte taṭaprānte yat stanitaṃ garjitaṃ tena subhagaṃ yathā tathā stanitaśabdena bhaṇitam api vyapadiśyate | \"ūrdhvam uccalitakaṇṭhanāsikaṃ huṅkṛtaṃ stanitam alpaghoṣavat\" iti lakṣaṇāt || pāsyasi | pibater ḷṭ || \"kāminām adharāsvādaḥ suratād atiricyate\" iti bhāvaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.18_x_bca_5.76","root_file":"ht_1.5.18_root","comm_file":"bca_5.76_p","root":"guṇasya duhanāt prajñā duhitā ca nigadyate | \nnartakī bhaṇyate prajñā cañcalatvān mahākṛpa | \nasparśā bhagavatī yasmāt tasmād ḍombī prakathyate || 18 ||","commentary":"lapanāśaṅkāṃ nirasyann āha.\n\nparaguṇān sadbhūtān api parokṣaṃ brūyān na samakṣam. anyathā lapanāṃ kaścin manyeta. pareṇa tu tatsamakṣamanyasya guṇe bhāṣyamāṇe tadanuvādakatayā samakṣam api brūyāt. anyathā nāsya rūcir atreti matvā svacittaṃ pradūṣayet paraḥ. svaguṇe punaḥ kenacid guṇapakṣapātinā prasannena samakṣaṃ parokṣaṃ ca kīrtyamāne cittasyonnatiṃ nivārayaṃs tasyaiva guṇābhidhāyakasya guṇānurāgitāṃ manasi kuryāt.","label":0} +{"id":"neg_seni_14_x_bca_5.35","root_file":"seni_14_root","comm_file":"bca_5.35_p","root":"duḥkhānām āgamo nāsti sukhaṃ tatra nirantaram |\nānando brahmaṇo rūpaṃ tac ca mokṣe 'bhhivyajyate || SeNi 14 ||\n","commentary":"idam eva vyanakti.\n\nīṣanmukulitapakṣmayugalā nāsāgraviniveśitā yugamātravyavalokinī vā kāryā dṛṣṭiḥ.","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.14_x_cmt_1.4","root_file":"ht_1.5.14_root","comm_file":"cmt_1.4_com","root":"satsukhatvena tattvaṃ ca vibuddho bodhanād rateḥ | \ndehe sambhavatīty asmād devateti nigadyate || 14 ||","commentary":"athetyādi | sarvastrīṣu mahākaruṇām āmukhīkṛtyāta eva dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra | śūnyatā viramānandaḥ | karuṇā ānandatrayaṃ tasyām | abhinnā kevalamahāsukhasvabhāvety arthaḥ | ata eva divyakāmasukhe na sthitā vikalpa ānandādiprabhedakalpanā | prapañco bījacihnādivikalpaḥ | nirākulā cittaikāgratayā ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.1_x_seni_9","root_file":"cmt_1.1_root","comm_file":"seni_9_p","root":"evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān vajrasattvaḥ |\nsarvatathāgatakāyavākcittahṛdayavajradhātvīśvarībhage vijahāra ||\nanekaiś ca vajrayogivajrayoginīgaṇaiḥ । tadyathā । śvetācalena ca vajrayoginā । pītācalena ca vajrayoginā । raktācalena ca vajrayoginā । śyāmācalena ca vajrayoginā । mohavajryā ca vajrayoginyā । piśunavajryā ca vajrayoginyā । rāgavajryā ca vajrayoginyā । īrṣyāvajryā ca vajrayoginyā । evaṃ pramukhair yogiyoginīkoṭiniyutaśatasahasraiḥ ||1.1||\n","commentary":"tad eva paraṃ viśvarūpam astīti darśayann āha—na santītyādi | bhāvā bāhyā rūpādayas tattvataḥ paramārthato na santi | kathaṃ tarhi nīlādipratibhāsaḥ | ata āha–śaktirūpeṇa bhāvitā iti | cicchaktisvabhāvaṃ gatāś cidātmāna ity arthaḥ | tarhi saiva paramārthasatī syāt | atas tan nirāsārtham āha—śaktir ityādi | subodham |\n\netad eva catuḥkoṭirahitam | tad uktaṃ bhargaśikāyāṃ śākteye tantra—\n\n\tna san na cāsat sadasan na ca tan nobhayojjhitam | \n\tdurvijñeyā hi sāvasthā kim apy etad anuttamam || \n\niti |","label":0} +{"id":"neg_nasa_18_x_seni_36","root_file":"nasa_18_root","comm_file":"seni_36_p","root":"smitaṃ saṃdarśya lokānām apāyatrayaśodhanam |\ntrailokyābhāsakaraṇaṃ caturmārāriśāsanam || 18 ||\n","commentary":"ajātajñānabodhena mahāmudrā yathā labhyate tad darśayati—pratipakṣa ityādi | pratipakṣa iti svabhāvaguṇasāranirūpaṇatayā dānaśīlakṣamāvīryadhyānaprajñātmakapratipakṣanirūpaṇavikalpāsaṅge 'manasikāreṇa varjanāt sthito naiva yaḥ | pratipakṣanirūpaṇavikalpāsaṅgaprahāṇyā sāsravarūpādipañcopādānaskandhādyātmakavipakṣanirūpaṇavikalpāsaṅgaprahāṇir api draṣṭavyā | tadabhāva etadabhāvasyāvaśyambhāvitvāt | tattvāsakto 'pīti svabhāvādinirūpaṇatayā śūnyatātathatādyātmakatattvanirūpaṇavikalpe 'py āsaktaḥ saṃsakto naiva yaḥ | gārddhyaṃ naiva phale yasyeti prathamabhūmyādisarvākārajñatāntaprāptinirūpaṇavikalpāsaṅgarūpaṃ phale gārddhyaṃ kāṅkṣā yasya nāsti | mahāmudrāṃ sa vindati labhate | etenāpratiṣṭhānānāroparūpajagadātmatayā vipakṣapratipakṣatattvaphalāsaṅgavigamena sarvāsaṅgavinirmuktāṃ mahāmudrām ācaṣṭe |\n\ntarhi mahāmudrāyāṃ dānapāramitādīnāṃ kim abhāva eva | na | tasyā eva sarvapāramitādyātmakapuṇyajñānasambhāradvayarūpatvāt | tad uktaṃ viśeṣacintibrahmaparipṛcchāmahāyānasūtre—\n\n\tyaḥ sarvakleśaparityāgaḥ idaṃ dānaṃ | yo 'nabhisaṃskāraḥ idaṃ śīlaṃ | yālakṣaṇatā iyaṃ kṣāntiḥ | yo vivekaḥ idaṃ vīryam | yad apratiṣṭhānam idaṃ dhyānam | yāprapañcatā iyaṃ prajñā |\n\netenāpratiṣṭhānāprapañcarūpaiva prajñāpāramiteti sthitam | tad uktaṃ saptaśatikāyām—\n\n\tbhagavān āha—yasmin samaye tvaṃ mañjuśrīḥ prajñāpāramitāṃ bhāvayasi tadā kutra pratiṣṭhāya prajñāpāramitāṃ bhāvayasi | mañjuśrīr āha—yasminn ahaṃ bhagavan samaye prajñāpāramitāṃ bhāvayāmi | apratiṣṭhito 'haṃ tasmin samaye prajñāpāramitāṃ bhāvayāmi | bhagavān āha—apratiṣṭhitasya te mañjuśrīḥ kā prajñāpāramitābhāvanā | mañjuśrir āha—saiva bhagavan prajñāpāramitābhāvanā yan na kvacit pratiṣṭhānam | bhagavān āha—yasmin samaye tvaṃ mañjuśrīḥ prajñāpāramitāṃ bhāvayasi katarat te kuśalamūlaṃ tasmin samaya upacayaṃ gacchaty apacayaṃ vā | mañjuśrīr āha—na me bhagavan tasmin samaye kiñcit kuśalamūlam upacayaṃ gacchaty apacayaṃ vā | nāsau bhagavan prajñāpāramitāṃ bhāvayati yasya kasyacid dharmasyopacayo vāpacayo vā | na sā bhagavan prajñāpāramitābhāvanā veditavyā yā kasyacid dharmasyopacayāya vāpacayāya vā pratyupasthitā | sā bhagavan prajñāpāramitābhāvanā yā naiva pṛthagjanadharmān jahāti nāpi buddhadharmān upādatte |\n\nityādi ||","label":0} +{"id":"bca_5.42","root_file":"bca_5.42_root","comm_file":"bca_5.42_p","root":"bhayotsavādisaṃbandhe yady aśakto yathāsukham |\ndānakāle tu śīlasya yasmād uktam upekṣaṇam || 5.42 ||","commentary":"samādhānaparityāgāvakāśam āha.\n\nagnidāhādi bhayam. tathā ratnatrayapūjādikṛta utsavaḥ. samadhikataraḥ sattvārthādir vā. tatsaṃbhave yadi sthātum aśaktaḥ, tadā kāmacāra ity anujñātam, sāpattiko na bhavatīty arthaḥ. kutaḥ punar ayam aniyamo labhyata ity āha—dānetyādi | śīlaṃ yady api dānāt prakṛṣṭam, tathāpy avaraśikṣāyāṃ śikṣamāṇasya tadanantaram eva uttaraśikṣāvasthitasyābhyāsapāṭavābhāvāt kathaṃcit tāvatkālaṃ tato nivartamānasyāpi nāpattiḥ. dānasyāsau kālo na śīlasya. ata evoktam—yady aśakta iti. etāvanmātreṇedam udāharaṇam. yathoktam—tatraikasyāṃ śikṣāyāṃ niṣpādyamānāyām aśaktasya, itaraśikṣānabhyāsādanāpattiḥ. āryākṣayamatisūtre 'py evam avocat—\n\n\tdānakāle śīlopasaṃhārasyopekṣā.\n\niti. na cātaḥ śithilena bhavitavyam.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.22_x_cmt_1.8","root_file":"bca_5.22_root","comm_file":"cmt_1.8_com","root":"lābhā naśyantu me kāmaṃ satkāraḥ kāyajīvitam |\nnaśyatv anyac ca kuśalaṃ mā tu cittaṃ kadācana || 5.22 ||","commentary":"adṛṣtamaṇḍalasyeti | yogayoginītantroktakrameṇābhiṣiktasya | anyamaṇḍalaṃ kriyātantoktamaṇḍalaṃ | tatra praviṣṭasyābhiṣiktasya pakṣāntaram āha ||","label":0} +{"id":"cmt_3.31","root_file":"cmt_3.31_root","comm_file":"cmt_3.31_com","root":"ity ekallavīrākhye śrīcaṇḍamahāroṣaṇatantre 'bhiṣekapaṭalas tṛtīyaḥ || 3.31 ||\n","commentary":"abhiṣekapradhānaḥ paṭalaḥ || iti tṛtīyapaṭalavyākhyā ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_3.8_x_cmt_1.5","root_file":"cmt_3.8_root","comm_file":"cmt_1.5_com","root":"evaṃ poṣadham aṣṭāṅgam arhatām anuśikṣayā |\nviśuddhaṃ dhārayiṣyāmi yathā buddhena deśitam || 3.8 ||\n","commentary":"nāryaḥ striyaḥ | sarvastrīṇāṃ dehaḥ puruṣasamparkonmukhaḥ tasmin sthitā ||","label":0} +{"id":"cmt_4.27","root_file":"cmt_4.27_root","comm_file":"cmt_4.27_com","root":"pahu maitī tu vivarjia hohi mā śunnasahāva |\ntojju viyoe phiṭumi sarve sarve hi tāva ca || mohavajryāḥ || 4.27 || \n","commentary":"pahu maitītyādi | bho prabho maitrīṃ sarvasattveṣv ātmasnehabhāvanāṃ tvaṃ vivarjya bhava mā śūnyasvabhāvaḥ | tava viyogena phiṭumīti ātmānaṃ sphoṭayāmi | sarvasarveṇaiva tāva śabdo yasmād arthe ||","label":1} +{"id":"bca_5.16","root_file":"bca_5.16_root","comm_file":"bca_5.16_p","root":"japās tapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtāny api |\nanyacittena mandena vṛthaivety āha sarvavit || 5.16 ||","commentary":"dhyānaṃ tu cittaikāgratālakṣaṇaṃ cittādanyathā vaktumaśakyamity āha-\n\nmantrādyāvartanalakṣaṇā vacanavyāpārā japāḥ. tapāṃsi ca indriyadamanalakṣaṇāḥ kāyikāḥ. tāny atibahukālam abhyastāny apy anyatra saktacittena middhādyupahatacittena vā, samānapāṭavavikalenety arthaḥ, vṛthaiva niṣphalam eva, atyarthakṛśaphalatvāt, abhimatārthe 'nupayogād vā. putro 'py aputra eva, putrakāryākaraṇād yathā. ity āha bhagavān sarvajñaḥ. tasmād dhyānapāramitāpi cittam eva.","label":1} +{"id":"neg_gg_1.26_x_cmt_2.5","root_file":"gg_1.26_root","comm_file":"cmt_2.5_com","root":"padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |\nvyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ ||\n","commentary":"hārārdhahārapaṭṭikāyāḥ | rajobhuvam iti | maṇḍalapradhānarekhātaḥ pañcarekhābhuvaṃ | hārārdhahārapaṭṭikānantaraṃ ca māṇikyapaṭṭikādibhuvaṃ | vedikāhārārdhahārapaṭṭikāyās tu madhyaṃ yathāśobhaṃ kuryāt ||","label":0} +{"id":"bca_5.45","root_file":"bca_5.45_root","comm_file":"bca_5.45_p","root":"nānāvidhapralāpeṣu vartamāneṣv anekadhā |\nkautūhaleṣu sarveṣu hanyād autsukyam āgatam || 5.45 ||","commentary":"ittham api niṣphalaṃ varjayed ity āha.\n\nanekaprakāre 'saṃbaddhābhidhāne 'paropādhike pravartamāne, āścaryavastuṣu ca samasteṣu svayam api tatkriyāyāṃ darśanaśravaṇāya vākcittasya tāratamyaṃ nivārayet.","label":1} +{"id":"neg_gg_1.26_x_gg_4.15","root_file":"gg_1.26_root","comm_file":"gg_4.15_com","root":"padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |\nvyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ ||\n","commentary":"tathā sā rādhā alolam acañcalaṃ yathā bhavati tathā kapolaṃ na tyajati | kena | paṇitalena | kadā | sāyaṃkāle | kamiva | bālaśaśinamiva | bālaścāsau śaśī ceti | tamiva | samagraṃ mukhaṃ pūrṇacandrānukāri bhavati | karatalapihitatadekadeśatvād bālacandreṇopamīyate |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.33_x_seni_24","root_file":"bca_5.33_root","comm_file":"seni_24_p","root":"saṃprajanyaṃ tadāyāti na ca yātyāgataṃ punaḥ |\nsmṛtir yadā manodvāre rakṣārtham avatiṣṭhate || 5.33 ||","commentary":"nanu ṣaṇṇāṃ kalaśābhiṣekatāpy uktā sarvatra kalaśavyāpārāt | sā tarhi katham | kalaśaśabdasya payodharopalakṣaṇatvena payodharavyāpārād atrāpi sā ghaṭate | tad etat sarvaṃ darśayati—hastetyādi | gatārtham ||","label":0} +{"id":"neg_ssa_1.6_x_seni_22","root_file":"ssa_1.6_root","comm_file":"seni_22_p","root":"anantānandasindhoste nātha tattvaṃ vidanti te |\ntādṛśā eva ye sāndrabhaktyānandarasāplutāḥ || 1.6 ||\n","commentary":"kutaḥ | āha—vajretyādi | neṣṭaṃ yataḥ | aniṣṭir eva kutaḥ | āha—vajragarbhe tadagre ca sātarūpākṣobhyāstitvena vajrasattvamudrāviyogāt | antarāle kapāle ca, āstāṃ tāvad vajrasattvamudrāviyogo 'dhyavasitasātasaṃvedanabhāvād grāhyādibhāvenākṣobhyamudrāyā api viyogāt | etac ca pūrvoktavajrasattvamudrāviyogata ity anuvṛtter labhyate |\n\ntarhi tattvaṃ kutra jñeyam | tattvaṃ vittau guror mukhād iti | anena ṣoḍaśārdhārdhabindudhṛgbhagavato yatrāvasthānaṃ tad āmnāyate | tad āhuḥ—\n\n\tbeṇṇi vi galle beṇṇi vi tulle |\n\tvājja paḍante paṃmu acchüante ||\n\tvājja paḍantā akhobbhaḍā paṃmu acchüantā vājja |\n\tkājje kāraṇa muddïa ehu so mahāsuharājja || \n\netayor vajrarūpasattvarūpayor vajrasattvaśūnyatākaruṇāprajñopāyanirvāṇabhavādivyapadeśo boddhavyaḥ | ayam eva cārtha utpattikrame mahārāgād drutāpattau candrārkamadhyasthabindudvayarūpeṇordhvādhovartinā tatra tatra bhagavatā darśitaḥ | utpannas tu yathoktaḥ sekārthaḥ | pariniṣpannas tu dravād bolarūpasūryasthaḥ prajñopāyātmakaḥ śūnyatākaruṇārūpo dharmadhātusvabhāva utthito bhagavān | ekapādāṅguṣṭhāsanalagnatā tu skhaladavasthākālākalitatāṃ sūcayitum ||\n\nnanv evam—\n\n\tvajravaraṭakamadhyasthaṃ hūṃtattvaṃ vibhāvayet punaḥ ||\n\niti katham | atra hi vajravaraṭakasya madhyastham ity asyārthasya vighaṭanāt | na | anyārthatvād asya | tathā hi vajravaraṭakayoḥ prajñopāyavarāṅgayor madhyasthaṃ hūṃtattvam iti ha iti hetuśūnyam u ity ūhāpagatam aṃ ity apratiṣṭhitaṃ bhāvayed iti vivakṣitatvāt |\n\ntarhi maṇer antargatam iti katham | ucyate | atrāpy anya evārthaḥ | tathā hi maṇyoḥ paṅkajakuliśayor antargatam itīdam api sustham | \n\nnanv etat katham avagamyate yad ubhayatrāyam artho vivakṣita iti | ucyate—\n\n\tkamalākāśe maṇivaraṭakayoḥ pīḍanasthāne |\n\tvajraparyaṅkataś cittaṃ maṇyantargatam īkṣayan |\n\tyat tad utpadyate jñānaṃ jñānaṃ tadrūpam ity alam ||\n\niti paramādye pravacanāt | atrāyam arthaḥ | kamalasyākāśe kamalamadhyaśūnyadeśe maṇivaraṭakayoḥ pañkajakuliśayoḥ pīḍanasthāne saṅghaṭṭanasthāne | vajraparyaṅkata iti vajrasya pari sarvato 'ṅkataḥ kroḍata iti pañcamyā vajrād bahir lagnamātraṃ vivakṣitam | cittaṃ maṇyor antargatam īkṣamāṇasya yad vijñānam utpadyate tad vijñānasvarūpam ity arthaḥ | tathā ca vajāmṛte—\n\n\tnābhimadhye sthitaṃ devi karṇikāgūḍhagocare |\n\tsravate śukrarūpeṇa bhagaliṅgāntare sthitam ||\n\niti | uktaṃ ca hevajre—\n\n\tcandrāli kālimārtaṇḍa bījaṃ madhyagataṃ bhavet |\n\niti | tathā ca |\n\n\tyāvan no patati prabhāsvaramayaḥ śītāṃśudhārādravo \n\t\tdevīpadmadalodare samarasībhūto jinānāṃ gaṇaiḥ |\n\tsphūrjadvajraśikhāgrataḥ karuṇayābhinnaṃ jagatkāraṇaṃ \n\t\ttāvac chrīkaruṇābalasya sahajaṃ jānīhi rūpaṃ vibhoḥ || (1)\n\n\tyāvad vajramaṇes trivajradahane bhraśyan vidhur vāyunā \n\t\ttiṣṭhaty abjapuṭe sukoṭarakuṭīlīnecchur asmin kṣaṇe |\n\tyad bhūtaṃ svaparādikalparahitaṃ vyāpārahīnaṃ mano\n\t\tjānīmaḥ sahajaṃ tad eva hi punar yuktyāgamena sphuṭam | (2) \n\n\tprajñāpaṅkajavajrayogaparamānandāvaśeṣe sthite\n\t\tsthānasrāvaviśuddhabindur acalo yāvan mṛgāṅko mataḥ |\n\ttāvac cittam acañcalaṃ calamarutsrotaś ca vidhvaṃsyate \n\t\tna śrotraṃ śṛṇute 'kṣi neṅgati mahāmudreti sā ceṣyate || (3) \n\ntarhi—\n\n\tnānyena kathyate sahajaṃ na kasminn api labhyate |\n\tātmanā jñāyate puṇyād guruparvopasevayā ||\n\nity uktaṃ katham | atra guruparva vajraparva | sevākāla ity arthasaṅgatyabhāvād upasevābhāvāt | na | upaśabdena sāmīpyavācakatvena vajrād bahiḥ samīpe sevety uktam | \n\ntarhi—\n\n\tbolasaukhyaṃ mahāmudrā vajrāyatanam upāyakam |\n\niti katham | atrāpi yad bolasaukhyaṃ sā mahāmudrā | vajram eva āyatanaṃ sthānam upāyakam ity arthāsaṅgateḥ | na | bolasaukhyaṃ mahāmudrā ca vajrāyatanasthaṃ yat sa paramānandaḥ | tad upāyakam iti darśitam | kiṃ cāsmanmate—\n\n\tathāto rahasyaṃ vakṣye samāsān na tu vistarāt |\n\trahasye parame \n\nityādi sustham | tathā hi rahasye rahasyaṃ vakṣya iti sambandhaḥ | rahasya iti rahau vajraṃ padmamṃ ca tayor antarāle | seti sarvākāreṇa | yeti yathātathyam | ety advayam | ītīdantātītam | \n\ntathā coktam—\n\n\trepho vajram iti prokto hakāraḥ padmam ucyate |\n\niti ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.92_x_bca_5.91","root_file":"bca_5.92_root","comm_file":"bca_5.91_p","root":"mukhapūraṃ na bhuñjīta saśabdaṃ prasṛtānanam |\npralambapādaṃ nāsīta na bāhū mardayet samam || 5.92 ||","commentary":"ataḥ idam api prātimokṣaniṣiddhaṃ nācaraṇīyam ity āha.\n\nkheṭasya śleṣmaṇo visarjanam apāvṛtaṃ na kuryāt. jale sthale bhogya upabhogye mūtrapurīṣāder api kutsitam. atrāpi devatādyavadhyānād apuṇyaṃ prasavet.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.44_x_gg_1.26","root_file":"bca_5.44_root","comm_file":"gg_1.26_com","root":"evaṃ hi sukṛtaṃ sarvam anyathā nobhayaṃ bhavet |\nasaṃprajanyakleśo 'pi vṛddhiṃ caivaṃ gamiṣyati || 5.44 ||","commentary":"madhusūdanasya murāreḥ uro vakṣo vo yuṣmākaṃ priyam apekṣitam anupūrayatu | karotvityarthaḥ | kiṃbhūtam uraḥ | padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritam | padmāyāḥ lakṣmyāḥ payodharau tayostaṭī parisaraḥ pārśvabhāgaḥ tasyāḥ parirambhaḥ upagūhanaṃ tena lagnaṃ ca tat kāśmīraṃ kuṅkumaṃ ca tena mudritam | tatstanākāramaṇḍalākṛticihnitam | mamedaṃ murāreruro na tvanyasyāḥ ityabhiprāyeṇa mudritaṃ cihnitam | anyo 'pi svavastuni dravye vā granthimudrāṅkalakṣaṃ karotītyarthaḥ | kiṃbhūtamiva | vyaktānurāgamiva | antaḥsthitaḥ san bahirniḥsṛtya vyaktaḥ āvirbhūtaḥ anurāgaḥ prema yasmin tattathā tadiva | punaḥ kiṃbhūtam | khelavanaṅgakhedasvedāmbupūram | khelat krīḍaṃścāsau anaṅgaśca tena khedaḥ prayāsaḥ tena svedāmbu svedarūpaṃ nīraṃ tasya pūraḥ pravāhaḥ samūho yatra tattathā tasmin tat | gītārthaṃ ślokena sūcayati |","label":0} +{"id":"ht_1.5.3","root_file":"ht_1.5.3_root","comm_file":"ht_1.5.3_ra","root":"sevitavyāḥ prayatnena yathā bhedo na jāyate | \nagupte kriyate duḥkhaṃ vyāḍacaurāgnibhūcaraiḥ || 3 ||","commentary":"prayatno guptau yatnaḥ | vyāḍāḥ sarpādayaḥ | bhūcarā narapiśācādayaḥ śāsakāḥ |","label":1} +{"id":"neg_cmt_1.1_x_medū_18","root_file":"cmt_1.1_root","comm_file":"medū_18_mall","root":"evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān vajrasattvaḥ |\nsarvatathāgatakāyavākcittahṛdayavajradhātvīśvarībhage vijahāra ||\nanekaiś ca vajrayogivajrayoginīgaṇaiḥ । tadyathā । śvetācalena ca vajrayoginā । pītācalena ca vajrayoginā । raktācalena ca vajrayoginā । śyāmācalena ca vajrayoginā । mohavajryā ca vajrayoginyā । piśunavajryā ca vajrayoginyā । rāgavajryā ca vajrayoginyā । īrṣyāvajryā ca vajrayoginyā । evaṃ pramukhair yogiyoginīkoṭiniyutaśatasahasraiḥ ||1.1||\n","commentary":"channeti || he megha, pariṇataiḥ paripakvaiḥ phalair dyotanta iti tathoktaiḥ | āṣāḍhe vanacūtāḥ phalanti pacyanteḥ ca meghavātenety āśayaḥ | kānan��mrair vanacūtaiś channopānta āvṛtapārśve 'cala āmrakūṭādriḥ snigdhaveṇīsavarṇe masṛṇakeśabandhacchāye | śyāmavarṇaṃ ity arthaḥ || \"veṇī tu keśabandhe jalasrutau\" iti yādavaḥ | tvayi śikharaṃ śṛṅgam ārūḍhe sati || \"yasya ca bhāvena bhāvalakṣaṇam\" iti saptamī || madhye śyāmaḥ śeṣe madhyād anyatra vistāre paritaḥ pāṇḍur hariṇaḥ || \"hariṇaḥ pāṇḍuraḥ pāṇḍuḥ\" ity amaraḥ || bhuvaḥ stana iva | amaramithunānām | khecarāṇām iti bhāvaḥ | prekṣaṇīyāṃ darśanīyām avasthāṃ nūnaṃ yāsyati | mithunagrahaṇaṃ kāminām eva stanatvenotprekṣā sambhavatīti kṛtam | yathā pariśrāntaḥ kaścit kāmī kāminīnāṃ kucakalaśe viśrāntaḥ sansvapiti tadvad bhavān api bhuvo nāyikāyāḥ stana iti dhvaniḥ ||","label":0} +{"id":"gg_2.6","root_file":"gg_2.6_root","comm_file":"gg_2.6_com","root":"jaladapaṭalavaladinduvinindakacandanatilakalalāṭam |\npīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakapāṭam || \n","commentary":"punaḥ kimbhūtam | jaladapaṭalavaladinduvinindakacandanatilakalalāṭam | jalaṃ dadatīti jaladā meghāḥ | teṣāṃ paṭalaṃ samūhaḥ tatra valat prakaṭībhavat yo 'sāvinduścandraḥ tasya vinindakastiraskartā candanasya tilako lalāṭe yasya sa tathā | punaḥ kimbhūtam | pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakapāṭam | pīnāḥ pīvarāśca te payodharāśceti teṣāṃ parisarā nikaṭapradeśāḥ teṣāṃ mardanaṃ nirdeyaṃ dayārahitaṃ hṛdayakapāṭaṃ yasya sa tathā tam |","label":1} +{"id":"bca_5.25","root_file":"bca_5.25_root","comm_file":"bca_5.25_p","root":"asaṃprajanyacittasya śrutacintitabhāvitam |\nsacchidrakumbhajalavan na smṛtāv avatiṣṭhate || 5.25 ||","commentary":"anayoḥ samudāyābhāve doṣam uktvā pratyekam abhāve kathayitum āha.\n\nna vidyate saṃprajanyaṃ yasmiṃs tad asaṃprajanyam. taccittaṃ yasya tasya. śrutacintābhāvanāmayaprajñāpariniṣṭhitaṃ vastu na smaraṇam adhivasati. tanmūlaṃ ca sarvaṃ kalyāṇam. kim iva? yathā sacchidrakumbhe mukhanikśiptam udakam adhastād gacchati nāvatiṣṭhate.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.25_x_bca_5.44","root_file":"bca_5.25_root","comm_file":"bca_5.44_p","root":"asaṃprajanyacittasya śrutacintitabhāvitam |\nsacchidrakumbhajalavan na smṛtāv avatiṣṭhate || 5.25 ||","commentary":"kiṃ punar evaṃ syād yadi na syād ity āha.\n\nyasmād evam anutiṣṭhataḥ sarvaṃ suśliṣṭaṃ kṛtaṃ syāt. tadviparyaye punar duḥśliṣṭam ubhayaṃ pūrvaṃ cāttaṃ paścāt svīkṛtaṃ ca syāt. calapravṛtter asaṃprajanyaṃ syāt. praveśe vṛddhiḥ syāt.","label":0} +{"id":"taraa_12","root_file":"taraa_12_root","comm_file":"taraa_12_comm","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\ntyaktvopekṣājñānamātraṃ phalaṃ syāt |\nāsaṃsārasthāyi sattvārthakāri\ncintāratnaprakhyam ekāntaśāntam || 12 ||","commentary":"kṛtvetyādi. sākṣāt svādhipaṃ kṛtvā, paścāt tyaktvā, upekṣārūpaṃ yaj jñānaṃ tanmātraṃ sādhyaṃ syāt. anyat sugamam. etad uktaṃ bhavati—maṇḍalacakrarūpaṃ sākṣāt kṛtvā, paścāt tan nirodhya, upekṣājñānamātraṃ sādhyaṃ syāt pañcamam.","label":1} +{"id":"neg_gg_2.6_x_bca_5.37","root_file":"gg_2.6_root","comm_file":"bca_5.37_p","root":"jaladapaṭalavaladinduvinindakacandanatilakalalāṭam |\npīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakapāṭam || \n","commentary":"mārge 'pi tathādṛṣṭer gacchata upaghātaparihārārtham āha.\n\nbhayahetucaurādipratipattyarthaṃ caturdiśam iti krameṇa. anyathātmabhāvasya rakṣā kṛtā na syāt. sarvadigvyavalokanaṃ tu kriyamāṇam auddhatyopaghātaparihārārthaṃ sthitvā kartavyam. pṛṣṭhato vyavalokanaṃ parāvṛtya paścān mukhībhūya.","label":0} +{"id":"nasa_33","root_file":"nasa_33_root","comm_file":"nasa_33_vi","root":"mahārūpo mahākāyo mahāvarṇo mahāvapuḥ |\nmahānāmā mahodāro mahāvipulamaṇḍalaḥ || 33 ||\n","commentary":"evaṃ tad eva śūnyatājñāne 'py animittatvāt śūnyatāśūnyatā | paramārthanimittāparāmarśāt paramārthaśūnyatā | saṃskṛtapuṇyasaṃbhāranimittāparigrahāt saṃskṛtaśūnyatā | asaṃskṛte 'pi bodhisaṃbhāranimittāgrahād asaṃskṛtaśūnyatā | ata evāha mahārūpa ityādi |\n\ntatra mahārūpo mahākāya iti vajraratnaḥ | rūpyata iti rūpaṃ vilokyata ity arthaḥ | mahad rūpaṃ yasyāsau mahārūpaḥ | mahattvaṃ cintāmaṇirūpatayā sarvatathāgatānām traidhātukadharmarājyābhiṣekātmakatvāt | ata eva mahākāyo 'meyabuddhakṣetrāvabhāsanatvāt || mahāvarṇo mahāvapur iti vajrasūryaḥ | mahāṃś cāsau varṇaś ca mahāvarṇaḥ ṣaḍvarṇopetatvāt| mahad vapur yasya sa mahāvapuḥ suviśuddhadharmaśrutacintābhavanāmayajñānaprabhāmaṇḍalatvāt || mahānāmā mahodāra iti vajraketuḥ | mahan nāma yasyāsau mahānāmā mahākīrtir ity arthaḥ | kuto dānapāramitāyāḥ prakarṣagamanāt | tataś ca mahodāra iti mahāṃś cāsāv udāraś ca mahodāraḥ sattvaṃdadatvāt | mahāvipulamaṇḍala iti vajrahāsaḥ | maḍi bhūṣāyāṃ maṇḍayatīti maṇḍaḥ | maṇḍaṃ lāti gṛhṇātīti maṇḍalam | vipulaṃ vistīrṇaṃ sakalalokadhātuvyāpakatvāt | mahad vipulaṃ maṇḍalaṃ sāraṃ yasya sa mahāvipulamaṇḍalaḥ | trailokyābhāsakaratvāt || \n\ntataś ca samatājñānaparikaravajraratnādicatuṣṭayātmakaṃ kliṣṭamanaḥparāvṛttyātmani samatājñāne grāhakādimukhena yathoktanimittābhāvāt | yathāsvaṃ vipakṣaprahāṇadvāreṇa ca | abhiṣekatejo 'bhivṛddhidānapāramitāniyojanaprāmodyaniṣpattikāraṇatvāc ca teṣāṃ vajraratnādīnāṃ kramaḥ ||","label":1} +{"id":"gg_3.11","root_file":"gg_3.11_root","comm_file":"gg_3.11_com","root":"hṛdi biśalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |\nmalayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi ||\n","commentary":"he anaṅga kandarpa | harabhrāntyā mahādevo 'yamiti bhrameṇa priyārahite kāntāviyukte mayi viṣaye na prahara prahāraṃ mā kuru | krudhā kopena | kimu dhāvasi śīghramāgacchasi | mama hṛdi biśalatāhāraḥ mṛṇālalatikāsrak | ayaṃ bhujaṅgamanāyako vāsukirna bhavati biśalatāyāḥ hāraḥ | kaṇṭhe kuvalayadalaśreṇī kuvalayānāṃ nīlotpalānāṃ dalāni kusumāni teṣāṃ śreṇī māletyarthaḥ | sā prasiddhā | garaladyutiviṣaśobhā na bhavati | mamāṅge malayajasya candanasya rajo reṇuridaṃ dṛśyate | bhasma na bhavati | etatkomalajalārdrabiśalatāhārādikaṃ sarvaṃ viraha tāpāpanodāya sarvāṅge nyastamāropitam | etadrādhāpriyārahite ekākini mayi na prahara |","label":1} +{"id":"bca_5.35","root_file":"bca_5.35_root","comm_file":"bca_5.35_p","root":"niṣphalā netravikṣepā na kartavyāḥ kadācana |\nnidhyāyantīva satataṃ kāryā dṛṣṭir adhogatā || 5.35 ||","commentary":"idam eva vyanakti.\n\nīṣanmukulitapakṣmayugalā nāsāgraviniveśitā yugamātravyavalokinī vā kāryā dṛṣṭiḥ.","label":1} +{"id":"neg_gg_1.7_x_gg_1.34","root_file":"gg_1.7_root","comm_file":"gg_1.34_com","root":"vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā \nśaśini kalaṅkakaleva nimagnā |\nkeśava dhṛtaśūkararūpa jaya jagadīśa hare || 1.7 ||\n","commentary":"punaḥ kiṃbhūte | sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte | sphurantī puṣpavantī cāsau atimuktalatā ca vāsantī | tasyāḥ parirambhaṇaṃ kartari ṣaṣṭhī | tena mukulitaḥ pulakitaḥ romodgamaśca cūta āmravṛkṣo yatra sa tathā tasmin | kasmin sthāne harirviharati | vṛndāvanavipine | vṛndāvanākhyaṃ yadvipinaṃ vanaṃ tattasmin | punaḥ kiṃbhūte | parisaraparigatayamunājalapūte | parisare samīpe parigataṃ samantādgataṃ tacca tadyamunājalaṃ ca tena pūte pavitrībhūte tasmin |","label":0} +{"id":"nasa_4","root_file":"nasa_4_root","comm_file":"nasa_4_vi","root":"ullālayadbhiḥ svakaraiḥ prasphuradvajrakoṭibhiḥ |\nprajñopāyamahākaruṇājagadarthakaraiḥ paraiḥ || 4 ||\n","commentary":"ullālayadbhir ity ūrdhvam utkṣipadbhiḥ | kaiḥ | svakaraiḥ || prasphuradvajrakoṭibhir iti prasphurantyo vajrāṇāṃ koṭayo 'grabhāgā yeṣāṃ te prasphuradvajrakoṭayaḥ | taiḥ || kimātmakāḥ | prajñopāyamahākaruṇayā jagatām arthaṃ kartuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarāḥ | tatra sarvadharmāṇāṃ pravicayaḥ prajñā | upāyo 'bhilāṣo 'śeṣalaukikalokottaras samādbhipradarśanamukhena yathābhavyatayā sakalasattvārthakaraṇe | kam ruṇaddhīti karuṇā | kam iti sukhasyākhyā | kāruṇiko hi paraduḥkhaduḥkhī san ātmanaḥ sukham āvṛṇotīti karuṇā | mahatī cāsau karuṇā ca mahākaruṇā | anālambanātmikā || jagac ca jagac ca jagac ca jagaganti traidhātukāni | teṣām arthaḥ prayojanaṃ | ata āha prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarair iti | ata eva te krodhāḥ parā utkṛṣṭās te ata āha parair iti ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_29_x_ht_1.5.21","root_file":"nasa_29_root","comm_file":"ht_1.5.21_ra","root":"mahāprāṇo hy anutpādo vāgudāhāravarjitaḥ |\nsarvābhilāpahetvagryaḥ sarvavāksuprabhāsvaraḥ || 29 ||\n","commentary":"vikṣepa eva na dhyānamiti dhyeyamapi tanna syādityāha—pitarītyādi |\n\ntatsukhaṃ bhujyate svayamiti yathopadeśamajasraṃ yauvanābhiṣekayorvā | evamādimadhyāvasāneṣu yatsukhamanuparatamanubhūyate tatsukhaṃ dhyānamucyate | mahāsukhasyānusmaraṇātkuto vikṣepo yato na dhyānadhyeye | athavā pitarīti gurāvabhiṣekakāle yatprāptamanubhūtaṃ sahajamahāsukhaṃ tadbhujyata ābhujyate svayamanyadāpi | mudrāyogato vā tathaivopabhujyate | yenopabhuktena sukhena maraṇamindrayāṇāṃ nirodhaḥ syādiheti dṛṣṭa eva janmani tatsukhaṃ dhyānamucyate | evaṃbhūtaṃ cotpannayogino dhyāna tathānusmaraṇamātre 'pyupadeśe 'nujñāyata iti |","label":0} +{"id":"neg_nasa_26_x_bca_5.10","root_file":"nasa_26_root","comm_file":"bca_5.10_p","root":"a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ sthito hṛdi |\njñānamūrtir ahaṃ buddho buddhānāṃ tryadhvavartinām || 26 ||\n","commentary":"yady evaṃ neṣyate, kathaṃ sā bhavatīty āha.\n\nsarvasvaṃ bāhyādhyātmikaṃ sarvaṃ vastu dānaṃ dānaphalaṃ ca sarvasattvebhyaḥ parityajato 'bhyāsena prakarṣagamanād yadāpagatamātsaryamalaṃ nirāsaṅgatayā cittam utpadyate, tadā dānapāramitā niṣpannety ucyate. tasmāt sā cittam eva nānyā dānapāramitā.","label":0} +{"id":"neg_taraa_10_x_seni_22","root_file":"taraa_10_root","comm_file":"seni_22_p","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\npaścāt tyaktvā sātamātraṃ phalaṃ syāt |\nśuddhaṃ sākṣāc chakyate naiva kartuṃ\ntenākāro bhāvitaḥ svādhipasya || 10 ||","commentary":"kutaḥ | āha—vajretyādi | neṣṭaṃ yataḥ | aniṣṭir eva kutaḥ | āha—vajragarbhe tadagre ca sātarūpākṣobhyāstitvena vajrasattvamudrāviyogāt | antarāle kapāle ca, āstāṃ tāvad vajrasattvamudrāviyogo 'dhyavasitasātasaṃvedanabhāvād grāhyādibhāvenākṣobhyamudrāyā api viyogāt | etac ca pūrvoktavajrasattvamudrāviyogata ity anuvṛtter labhyate |\n\ntarhi tattvaṃ kutra jñeyam | tattvaṃ vittau guror mukhād iti | anena ṣoḍaśārdhārdhabindudhṛgbhagavato yatrāvasthānaṃ tad āmnāyate | tad āhuḥ—\n\n\tbeṇṇi vi galle beṇṇi vi tulle |\n\tvājja paḍante paṃmu acchüante ||\n\tvājja paḍantā akhobbhaḍā paṃmu acchüantā vājja |\n\tkājje kāraṇa muddïa ehu so mahāsuharājja || \n\netayor vajrarūpasattvarūpayor vajrasattvaśūnyatākaruṇāprajñopāyanirvāṇabhavādivyapadeśo boddhavyaḥ | ayam eva cārtha utpattikrame mahārāgād drutāpattau candrārkamadhyasthabindudvayarūpeṇordhvādhovartinā tatra tatra bhagavatā darśitaḥ | utpannas tu yathoktaḥ sekārthaḥ | pariniṣpannas tu dravād bolarūpasūryasthaḥ prajñopāyātmakaḥ śūnyatākaruṇārūpo dharmadhātusvabhāva utthito bhagavān | ekapādāṅguṣṭhāsanalagnatā tu skhaladavasthākālākalitatāṃ sūcayitum ||\n\nnanv evam—\n\n\tvajravaraṭakamadhyasthaṃ hūṃtattvaṃ vibhāvayet punaḥ ||\n\niti katham | atra hi vajravaraṭakasya madhyastham ity asyārthasya vighaṭanāt | na | anyārthatvād asya | tathā hi vajravaraṭakayoḥ prajñopāyavarāṅgayor madhyasthaṃ hūṃtattvam iti ha iti hetuśūnyam u ity ūhāpagatam aṃ ity apratiṣṭhitaṃ bhāvayed iti vivakṣitatvāt |\n\ntarhi maṇer antargatam iti katham | ucyate | atrāpy anya evārthaḥ | tathā hi maṇyoḥ paṅkajakuliśayor antargatam itīdam api sustham | \n\nnanv etat katham avagamyate yad ubhayatrāyam artho vivakṣita iti | ucyate—\n\n\tkamalākāśe maṇivaraṭakayoḥ pīḍanasthāne |\n\tvajraparyaṅkataś cittaṃ maṇyantargatam īkṣayan |\n\tyat tad utpadyate jñānaṃ jñānaṃ tadrūpam ity alam ||\n\niti paramādye pravacanāt | atrāyam arthaḥ | kamalasyākāśe kamalamadhyaśūnyadeśe maṇivaraṭakayoḥ pañkajakuliśayoḥ pīḍanasthāne saṅghaṭṭanasthāne | vajraparyaṅkata iti vajrasya pari sarvato 'ṅkataḥ kroḍata iti pañcamyā vajrād bahir lagnamātraṃ vivakṣitam | cittaṃ maṇyor antargatam īkṣamāṇasya yad vijñānam utpadyate tad vijñānasvarūpam ity arthaḥ | tathā ca vajāmṛte—\n\n\tnābhimadhye sthitaṃ devi karṇikāgūḍhagocare |\n\tsravate śukrarūpeṇa bhagaliṅgāntare sthitam ||\n\niti | uktaṃ ca hevajre—\n\n\tcandrāli kālimārtaṇḍa bījaṃ madhyagataṃ bhavet |\n\niti | tathā ca |\n\n\tyāvan no patati prabhāsvaramayaḥ śītāṃśudhārādravo \n\t\tdevīpadmadalodare samarasībhūto jinānāṃ gaṇaiḥ |\n\tsphūrjadvajraśikhāgrataḥ karuṇayābhinnaṃ jagatkāraṇaṃ \n\t\ttāvac chrīkaruṇābalasya sahajaṃ jānīhi rūpaṃ vibhoḥ || (1)\n\n\tyāvad vajramaṇes trivajradahane bhraśyan vidhur vāyunā \n\t\ttiṣṭhaty abjapuṭe sukoṭarakuṭīlīnecchur asmin kṣaṇe |\n\tyad bhūtaṃ svaparādikalparahitaṃ vyāpārahīnaṃ mano\n\t\tjānīmaḥ sahajaṃ tad eva hi punar yuktyāgamena sphuṭam | (2) \n\n\tprajñāpaṅkajavajrayogaparamānandāvaśeṣe sthite\n\t\tsthānasrāvaviśuddhabindur acalo yāvan mṛgāṅko mataḥ |\n\ttāvac cittam acañcalaṃ calamarutsrotaś ca vidhvaṃsyate \n\t\tna śrotraṃ śṛṇute 'kṣi neṅgati mahāmudreti sā ceṣyate || (3) \n\ntarhi—\n\n\tnānyena kathyate sahajaṃ na kasminn api labhyate |\n\tātmanā jñāyate puṇyād guruparvopasevayā ||\n\nity uktaṃ katham | atra guruparva vajraparva | sevākāla ity arthasaṅgatyabhāvād upasevābhāvāt | na | upaśabdena sāmīpyavācakatvena vajrād bahiḥ samīpe sevety uktam | \n\ntarhi—\n\n\tbolasaukhyaṃ mahāmudrā vajrāyatanam upāyakam |\n\niti katham | atrāpi yad bolasaukhyaṃ sā mahāmudrā | vajram eva āyatanaṃ sthānam upāyakam ity arthāsaṅgateḥ | na | bolasaukhyaṃ mahāmudrā ca vajrāyatanasthaṃ yat sa paramānandaḥ | tad upāyakam iti darśitam | kiṃ cāsmanmate—\n\n\tathāto rahasyaṃ vakṣye samāsān na tu vistarāt |\n\trahasye parame \n\nityādi sustham | tathā hi rahasye rahasyaṃ vakṣya iti sambandhaḥ | rahasya iti rahau vajraṃ padmamṃ ca tayor antarāle | seti sarvākāreṇa | yeti yathātathyam | ety advayam | ītīdantātītam | \n\ntathā coktam—\n\n\trepho vajram iti prokto hakāraḥ padmam ucyate |\n\niti ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.15_x_gg_4.21","root_file":"cmt_1.15_root","comm_file":"gg_4.21_com","root":"tasmāc ca maṇḍalaṃ cāru vartayen mantravidvratī |\npraveśya tatra vai śiṣyān pūrvam eva parīkṣitān || 1.15 ||\n","commentary":"aho āścaryam | asyā rādhikāyāścetaḥ cittaṃ cirakālaṃ saṃbhrāmyati | samyak bhramati | kāsu | candanacandramaḥkamalinīcintāsu candanaṃ ca candramāśca kamalinī ca tāsāṃ cintā smaraṇaṃ satataṃ, tāsu | kimbhūtāyāḥ | kandarpajvarasaṃjvarākulatanoḥ kandarpasya jvaraḥ tena saṃjvarastāpaḥ tenākulā vyākulā tanuryasyāḥ sā tathā tasyāḥ | yadyevaṃ tahi kathaṃ na mriyata ityāha | kintu klāntivaśena glānivaśena kṣīṇā kathaṃ kathamapi atikaṣṭena prāṇiti jīvati | kiṃ kurvatī rahasi sthitā | ekaṃ tvāmeva prāṇavallabhaṃ dhyāyantī | kimbhūtam | śītalataram atiśayena śītalam |","label":0} +{"id":"gg_1.26","root_file":"gg_1.26_root","comm_file":"gg_1.26_com","root":"padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |\nvyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ ||\n","commentary":"madhusūdanasya murāreḥ uro vakṣo vo yuṣmākaṃ priyam apekṣitam anupūrayatu | karotvityarthaḥ | kiṃbhūtam uraḥ | padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritam | padmāyāḥ lakṣmyāḥ payodharau tayostaṭī parisaraḥ pārśvabhāgaḥ tasyāḥ parirambhaḥ upagūhanaṃ tena lagnaṃ ca tat kāśmīraṃ kuṅkumaṃ ca tena mudritam | tatstanākāramaṇḍalākṛticihnitam | mamedaṃ murāreruro na tvanyasyāḥ ityabhiprāyeṇa mudritaṃ cihnitam | anyo 'pi svavastuni dravye vā granthimudrāṅkalakṣaṃ karotītyarthaḥ | kiṃbhūtamiva | vyaktānurāgamiva | antaḥsthitaḥ san bahirniḥsṛtya vyaktaḥ āvirbhūtaḥ anurāgaḥ prema yasmin tattathā tadiva | punaḥ kiṃbhūtam | khelavanaṅgakhedasvedāmbupūram | khelat krīḍaṃścāsau anaṅgaśca tena khedaḥ prayāsaḥ tena svedāmbu svedarūpaṃ nīraṃ tasya pūraḥ pravāhaḥ samūho yatra tattathā tasmin tat | gītārthaṃ ślokena sūcayati |","label":1} +{"id":"neg_cmt_4.4_x_nasa_41","root_file":"cmt_4.4_root","comm_file":"nasa_41_vi","root":"tato hṛdi bhāvayed bījaṃ padmacandraraviṣṭhitam |\nraśmibhiḥ purato dhyāyān niṣpannaṃ caṇḍaroṣaṇam || 4.4 ||\n","commentary":"mahāvidyetyādi | tatra mahāvidyottamo nātha iti candraprabhaḥ | mahatyaś ca tā vidyāś ca mahāvidyāś catasro dhāraṇyo granthārthamantramudrātmikāḥ | tāsām uttamaḥ | ata eva nāthaḥ sarvāpāyebhyaḥ sarvasattvānām aśeṣakāyavāṅmanaḥsamudācārasaṃśodhanāt || mahāmantrottamo gurur iti amitaprabhaḥ | mahāṃś cāsau mantraś ca mahāmantro mahāmudrātmakas tasyottamaḥ śreṣṭha ity arthaḥ | ata eva guruḥ sarvasattvānāṃ yathāśayānuśayajñatayābhisamayopadeśāt | mahāyānanayārūḍha iti gaganagañjaḥ | mahāyānaṃ vakṣyamāṇaṃ tasya nayo mārgas tasminn ārūḍhaḥ sthita ity arthaḥ ||\n\nmahāyānanayottama iti sarvanivaraṇaviṣkambhī | saṃsāranirvāṇayor anabhilāpyadharmatādhigamān nirvikalpakaṃ jñānaṃ mahāyānam iti | atha vā trividhānuttaryeṇa saṃbhāropāyagocarādhārasvabhāvo mahāyānasya saṃgṛhīta iti | yady evaṃ katham asya mahattvam | sarvalokahitā buddhā bhagavantaḥ | tena te mahāntaḥ | teṣām idaṃ yānaṃ niṣpattaye niryāṇāya vā | tasmāt tatsahitānāṃ yānaṃ mahāyānam | mahatāṃ vā yānaṃ mahāyānam || atha vā saptavidhamahattvāt | ālambanapratipattijñānavīryopāyakauśalyasamudāgamakarmamahattvān mahāyānaṃ | mahac ca tad yānaṃ ceti mahāyānam | anyatra yāne tadabhāvād iti | tad etat saṃsārena trividhaṃ mahāyānam | hetugocarasvabhāvaparidīpanārthaṃ veditavyam iti ||\n\ntad evam upāyamātrāpekṣitayā cāśeṣalaukikalokottarasamādhisvabhāvatvād bhagavato jñānasattvasya tathāgatajñānakāyasya ||","label":0} +{"id":"neg_nasa_37_x_nasa_9","root_file":"nasa_37_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"mahādhyānasamādhistho mahāprajñāśarīradhṛk |\nmahābalo mahopāyaḥ praṇidhir jñānasāgaraḥ || iti || [37]\n","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_gg_1.11_x_cmt_1.10","root_file":"gg_1.11_root","comm_file":"cmt_1.10_com","root":"vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyaṃ \ndaśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam |\nkeśava dhṛtaraghupatirūpa jaya jagadīśa hare ||\n","commentary":"gurau upadeśadātari | bhaktaḥ | gurvārādhanakrameṇa kāyavākcittoḥ sevanāt | kṛpāluḥ sarvasattvaduḥkhoddharaṇamānasaḥ | mantrayānaṃ mantranayaḥ | tantraparāyaṇas tadekāśaktaḥ | caṇḍeśvare caṇḍamahāroṣaṇe ||","label":0} +{"id":"neg_seni_20_x_medū_11","root_file":"seni_20_root","comm_file":"medū_11_mall","root":"kimarthaṃ niyamenaitad deśakair atha deśyate |\nidaṃ tathāgatāśvāsadhiyā pūrvaṃ prakāsyate || SeNi 20 ||","commentary":"saṃprati sahāyasampattiś cāstīty āha-kartum iti || yad garjitaṃ kartṛ mahīm ucchilandhrām udbhūtakandalikām || \"kandalyāṃ ca śilīndhrā syāt\" iti śabdārṇave || ata evāvandhyāṃ saphalāṃ kartuṃ prabhavati śaknoti | śilīndhrāṇāṃ bhāvisasyasampattisūcakatvād iti bhāvaḥ | tad uktaṃ nimittanidāne—\"kālābhrayogād uditāḥ śilīndhrāḥ sampannasasyāṃ kathayanti dhātrīm\" iti || tac chravaṇasubhagaṃ śrotrasukham | lokasyeti śeṣaḥ | te tava garjitaṃ śrutvā mānasotkā mānase sarasy unmanasaḥ | utsukā iti yāvat || \"utka unmanāḥ iti nipātanāt sādhu || kālāntare mānasasya himaduṣṭatvād dhimasya ca haṃsānāṃ rogahetutvād anyatra gatā haṃsāḥ punarvarṣāsu mānasam eva gacchantīti prasiddhiḥ || bisakisalayānāṃ mṛṇālāgrāṇāṃ chedaiḥ śakalaiḥ | pātheyavantaḥ pathi sādhu pātheyaṃ pathi bhojyam || \"pathyatithivasatisvapater ḍhañ\" taddantaḥ | mṛṇālāgraśakalasaṃbandhavanta ity arthaḥ | rājahaṃsāḥ haṃsaviśeṣāḥ || \"rājahaṃsās tu te cañcucaraṇair lohitaiḥ sitāḥ\" ity amaraḥ || nabhasi vyomni bhavatas tava | ākailāsāt kailāsaparyantam || padadvayaṃ caitam | sahāyāḥ sayātrāḥ \"sahāyas tu sayātraḥ syāt\" iti śabdārṇave || sampatsyante bhaviṣyanti ||","label":0} +{"id":"neg_seni_7_x_gg_3.5","root_file":"seni_7_root","comm_file":"gg_3.5_com","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra— \nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\n","commentary":"tadānanam | tasyā rādhikāyāḥ ānanaṃ mukhaṃ cintayāmi | kimbhūtaṃ mukham | kuṭilabhru | kuṭile vakre bhruvau yasmin ānane tat kuṭilabhru | kena | kopabhareṇa | kopasya bharaḥ ādhikyaṃ tena kopabhareṇa | kamiva | śoṇapadmamiva | upari bhramatā bhramareṇa ākulaṃ vyākulaṃ śoṇapadmaṃ raktotpalamiva |","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.19_x_seni_21","root_file":"ht_1.5.19_root","comm_file":"seni_21_p","root":"jalpanaṃ japam ākhyātam ālikālyoḥ prajalpanāt | \nmaṇḍalaṃ pādalekhaḥ syān malanān maṇḍalam ucyate || 19 ||","commentary":"idānīṃ yatra yatra sthāne yo yo vādī bhavati tad darśayati—boletyādi | bolagarbhe sākāraṃ tadagrato nirākāram | yadvā tadagrataḥ sākāraṃ tadgarbhe nirākāram | ittham eva ca yan madhyamāvarṇanaṃ tad asmadgurūṇāṃ na darśanam ||","label":0} +{"id":"neg_taraa_13_x_taraa_5","root_file":"taraa_13_root","comm_file":"taraa_5_comm","root":"kṛtvā sākṣān maṇḍalaṃ sātarūpaṃ\npaścāt tasya svecchayā nirvṛtiś ca |\nsattvārthasyāpy asty abhāvo na cāsmin\nprādurbhāvo nirvṛtād asti yasmāt || 13 ||","commentary":"idānīṃ pāramitānayavādinām abhimataṃ caturvidhaṃ sādhyam āha—ākāraśūnyam ityādi.\n\nākārair nīlapītasukhaduḥkhādibhiś citrarūpaiḥ śūnyaṃ nirākāram. ata eva gaganasyeva nirākāratvenendor iva prabhāsvaratvena rūpaṃ svabhāvo yasya tat tathā. pratyātmavedyam iti svasaṃvedanaikavedyam. karuṇā duḥkhād duḥkhahetor vā sakalajagadabhyuddharaṇakāmatā. saiva rasaḥ svabhāvo yasya tat tathoktam. etad uktaṃ bhavati—nīlapītādicitrākāraśūnyaṃ nirābhāsaṃ nirañjanaṃ gaganopamaṃ svacchaṃ sakalajagadarthakāri mahākaruṇāyuktaṃ pratyātmavedyaṃ pāramitopadeśaśabdābhidheyaṃ sādhyam iti pāramitānaye prathamaṃ sādhyam.\n\nśobhanāni ca tāni lakṣaṇāni ca dvātriṃśallakṣaṇasaṃjñakāni, tair bhūṣitam. arthaṃ janānāṃ prayojanaṃ kartuṃ śīlaṃ svabhāvo yasya tad arthakāri. dānādīnāṃ daśapāramitānāṃ niṣyandaṃ tatprakarṣaprabhavatvena sadṛśaṃ phalam. duḥkhasya pūrvam eva prahīṇatvāt, sākṣātkaraṇāvasthāyāṃ saukhyasyāpy abhāvāt, upekṣārūpatvenāpetasaukhyam apagatasaukhyam. etad uktaṃ bhavati—dvātriṃśallakṣaṇadharāśītyanuvyañjanavirājitaśarīraṃ sakalajagadarthakāri dānādipāramitābhyāsabalenotpannaṃ samyaksaṃbuddharūpaṃ sukhaduḥkharahitatvenopekṣārūpaṃ dvitīyaṃ sādhyam.","label":0} +{"id":"cmt_4.10","root_file":"cmt_4.10_root","comm_file":"cmt_4.10_com","root":"sarvam ākāśasaṃkāśaṃ kṣaṇamātraṃ vibhāvya ca |\nśuddhasphaṭikavat svaccham ātmadehaṃ vibhāvayet || 4.10 ||\n","commentary":"ākāśasaṃkāśam iti ākāśaṃ pratighadravyābhāvamātram | tena saṃkāśaṃ sadṛśaṃ niśceṣṭībhūya nirālambarūpeṇa katipayakṣaṇaṃ tiṣṭhed ity arthaḥ | tatas tadanantarajhaṭity ātmānaṃ māṃsāsthirudhirādivarjitaṃ śubharaśmipuṅgam iva karacaraṇād yupetaṃ khaḍgapāśādirahitaṃ sattvaparyaṅkiṇaṃ jaṭāmukuṭadharaṃ samādhimudrārpitapāṇipadmam | athavā svabhāvaprajñāṅgasaṅginaṃ śvetapadmacandramaṇḍalāsanam antarīkṣasthitam anantākāśamaṇḍale bhāvayet ||","label":1} +{"id":"neg_gg_2.7_x_nasa_16","root_file":"gg_2.7_root","comm_file":"nasa_16_vi","root":"maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |\npītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram ||\n","commentary":"evam ityādi | evam anena prakāreṇa bhagavān guhyendro vajrapāṇis tathāgatam adhyeṣya | tatra guhyā yakṣā aḍakavatīnivāsinas teṣām indro rājā | ata eva guhyendra ity ucyate || kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prahvakāyaḥ praṇatakāyo 'grataḥ sthita iti || saṃskārapūrvikā prārthanā adhyeṣaṇā | saṃskāro 'tra praṇāmādi ||","label":0} +{"id":"cmt_3.27","root_file":"cmt_3.27_root","comm_file":"cmt_3.27_com","root":"sā cāha |\naho madīyaṃ yat padmaṃ sarvasukhasamanvitam |\nsevayed yo vidhānena tasyāhaṃ siddhidāyinī || 3.27 ||\n","commentary":"aho madīyam ityādi padmam iti varāṅgam | vidhāneneti padmāntargatasavyavāmapārśvavartinyor nāḍyor nirnakhamadhyamātarjanyaṅgulidvayena jihvayā vā cālanena etena prajñāyāḥ kṣaraṇaṃ bhavati | tataḥ padmarandhraṃ snigdhaṃ bhavati | tato vajrāgrāṃ taddravena spṛṣṭam atīva paramaṃ sukhaṃ saṃpādayatīti bhāvaḥ | siddhīti mahāsukham ||","label":1} +{"id":"neg_msv_5.1.10_x_bca_5.47","root_file":"msv_5.1.10_root","comm_file":"bca_5.47_p","root":"autpattikagirā doṣaḥ kāraṇasya nivāryate |\nabādhā 'vyatirekeṇa svatastena pramāṇatā || 10 ||\n","commentary":"saṃkleśasamudācāre saṃprajanyakāritāṃ yadety ādibhiḥ saptabhiḥ ślokaiḥ śikṣayitum āha.\n\nprathamata eva svacittaṃ nirūpya. uktam. asaṃkliṣṭāvasthāyāṃ karaṇīyam uktam.","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.4_x_bca_5.80","root_file":"cmt_1.4_root","comm_file":"bca_5.80_p","root":"atha bhagavatī vajradhātvīśvarī dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra |\nśūnyatākaruṇābhinnā divyakāmasukhasthitā |\nsarvakalpavihīnāhaṃ niṣprapañcā nirākulā || 1.4 ||\n","commentary":"avakramakuṭilaṃ paramaprītirasabharāvanatena cakṣuṣā tṛṣita iva śītalajala paramāhlādakaraṃ saṃpivanniva sattvān vyavalokayan. na raktena na duṣṭena mugdhena. paramopakārakā hy ete. kutaḥ? yasmād etān sattvān samāsādya durlabhalābhaṃ buddhatvaṃ me bhaviṣyaty utpatsyate. evaṃ ca viharan adyatve 'pi sattvārthasamartho bhavatyeva. yad uktam—\n\n\tsarvatrācapalo mandam itasnigdhābhibhāṣaṇāt |\n\tāvarjayej janaṃ bhavyam ādeyaś cāpi jāyate || (Śikṣāsamuccaya 10)\n\niti |\n\netad eva ca bodhisattvasya kṛtyaṃ yad uta sattvāvarjanaṃ nāma. yathā dharmasaṃgītisūtre āryāpriyadarśanena bodhisattvena paridīpitam-\n\n\ttathā tathā bhagavan bodhisattvena pratipattavyaṃ yat sahadarśanena sattvāḥ prasīdeyuḥ. tat kasmād dhetoḥ? na bhagavan bodhisattvasyānyat karaṇīyam asty anyatra sattvāvarjanāt. sattvaparipāka eveyaṃ bhagavan bodhisattvasya dharmasaṃgītiḥ.\n\niti.\n\nevamakriyamāṇe ko doṣa iti cet-\n\n\tanādeyaṃ tu taṃ lokaḥ paribhūya jināṅkuram |\n\tbhasmacchannaṃ yathā vahniṃ pacyeta narakādiṣu || (Śikṣāsamuccaya 11)\n\niti.\n\ntasmāt sattvārādhanam eva bodhisattvasya karma upakārikṣetram asādhāraṇaṃ puṇyaprasūtihetur iti.","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.12_x_cmt_2.2","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} +{"id":"cmt_1.14","root_file":"cmt_1.14_root","comm_file":"cmt_1.14_com","root":"yadi karmakṣayād duḥkhaṃ bhuktvā ca lakṣavatsaram |\nmānuṣyaṃ prāpyate janma tatra vajreṇa bhidyate || 1.14 ||\n","commentary":"yadīti | narake 'pi yadi nārakaṃ duḥkhaṃ samanubhūya varṣalakṣaṃ karmakṣayān manuṣyakarmākṣipto manuṣyeṣūtpadyata iti bhāvaḥ | vajreṇeti meghanādanirgatavajraśūcyā ||","label":1} +{"id":"gg_2.7","root_file":"gg_2.7_root","comm_file":"gg_2.7_com","root":"maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |\npītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram ||\n","commentary":"punaḥ kimbhūtam | maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram | varamaṇimayena nirmite ye makarākāre manohare kuṇḍale | maṇimaye ca te makaramanoharakuṇḍale ceti | tābhyāṃ maṇḍitau bhūṣitau gaṇḍau yasya sa tathā tam | maṇimayeti pāṇinīyavyākaraṇamate prācuryavikāraprādhānyādiṣu mayaṭ | tathā udāraṃ śreṣṭham | punaḥ kimbhūtam | anugatamunimanujasurāsuravaraparivāram | munayaśca manujā manuṣyāśca surāśca asurāśca munimanujasurāsurā anugatā anusāriṇaśca te | te eva varāḥ śreṣṭhāḥ parivārā yasya sa tathā tam |","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.1_x_gg_3.11","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"gg_3.11_com","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"he anaṅga kandarpa | harabhrāntyā mahādevo 'yamiti bhrameṇa priyārahite kāntāviyukte mayi viṣaye na prahara prahāraṃ mā kuru | krudhā kopena | kimu dhāvasi śīghramāgacchasi | mama hṛdi biśalatāhāraḥ mṛṇālalatikāsrak | ayaṃ bhujaṅgamanāyako vāsukirna bhavati biśalatāyāḥ hāraḥ | kaṇṭhe kuvalayadalaśreṇī kuvalayānāṃ nīlotpalānāṃ dalāni kusumāni teṣāṃ śreṇī māletyarthaḥ | sā prasiddhā | garaladyutiviṣaśobhā na bhavati | mamāṅge malayajasya candanasya rajo reṇuridaṃ dṛśyate | bhasma na bhavati | etatkomalajalārdrabiśalatāhārādikaṃ sarvaṃ viraha tāpāpanodāya sarvāṅge nyastamāropitam | etadrādhāpriyārahite ekākini mayi na prahara |","label":0} +{"id":"bca_5.97","root_file":"bca_5.97_root","comm_file":"bca_5.97_p","root":"ācāro bodhisattvānām aprameya udāhṛtaḥ |\ncittaśodhanam ācāraṃ niyataṃ tāvad ācaret || 5.97 ||","commentary":"idam aparam abhisaṃkṣipya kathayann āha.\n\nācāraḥ śikṣaṇīyam. aprameyaḥ asaṃkhyeyaḥ bodhisattvaprātimokśādiṣu pradarśitaḥ. tatsaṃgraharūpaṃ prathamataḥ cittaśodhanam eva ācāram ācaret. niyatam avaśyaṃtayā.","label":1} +{"id":"ssa_1.10","root_file":"ssa_1.10_root","comm_file":"ssa_1.10_com","root":"sarva eva bhavallābhaheturbhaktimatāṃ vibho |\nsaṃvinmārgo 'yamāhlādaduḥkhamohaistridhā sthitaḥ || 1.10 ||\n","commentary":"sarva eva bhallābha iti | vyākhyātaprakṛṣṭabhaktiśālinām ayamāhlādaduḥkhamohairūpalakṣito loke yaḥ saṃvinmārgaḥ nīlapītādibodharūpaḥ panthāḥ sthitaḥ sa sarva eva tvatprāptihetuḥ | vedyasopānanimajjanakrameṇa paramavedakabhūmilābhāt |","label":1} +{"id":"seni_8","root_file":"seni_8_root","comm_file":"seni_8_p","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra—\nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\nlakṣyalakṣaṇanirmuktaṃ vāgudāhāravarjitam |\nśivaśaktisamāyogāj jāyate cādbhutaṃ sukham || SeNi 8 ||","commentary":"tatsvarūpam āha—lakṣyetyādi | subodham ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.20_x_seni_16","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"seni_16_p","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"anantaram etajjñānakāraṇalalanāpraśaṃsām āha—priyetyādi | priyaiva darśanaṃ dṛśyate 'nayābhimato mokṣa iti kṛtvā | śeṣaṃ subodham | etena teṣām apy anyavyākhyāparihāreṇa lalanaiva drṣṭāntanidarśanārtham abhimatety uktaṃ bhavati |","label":0} +{"id":"cmt_1.2","root_file":"cmt_1.2_root","comm_file":"cmt_1.2_com","root":"atha bhagavān vajrasattvaḥ kṛṣṇācalasamādhiṃ samāpadyedam udājahāra |\nbhāvābhāvavinirmuktaś caturānandaikatatparaḥ |\nniṣprapañcasvarūpo ‘haṃ sarvasaṃkalpavarjitaḥ ||1.2||\n","commentary":"atiguptatvāt | nanu tadā tvayā katham śrutam iti ced āha || \nathetyādi | ayam arthaḥ | tena vihāreṇa yadā caturānandasukham anubhūya tadanantaraṃ sarvapuruṣeṣu mahākaruṇām āmukhīkṛtyāt | evaṃ kṛṣṇācalasamādhiṃ samāpadyedaṃ vakṣyamāṇam udājahāra udāhṛtavān | tadā śrutam ity arthaḥ | saṅgītikārasya mama vajrapāṇeḥ śrotrendriyarūpatvād bhagavadbhagavatīdeha eva sthitvā mayā śrutam iti bhāvaḥ ||\nkim udāhṛtavān | bhāvābhāvetyādi | bhāva ānandaparamānandavikalpaḥ | abhāvo viramānandavikalpaḥ | tābhyāṃ vinirmuktas tyaktaḥ | catvāra ānandās tatra prajñopāyābhyām anyonyānurāgalakṣaṇam āliṅganacumbanastanamardananakhadānādinā yantrārūḍhabandhena vajrapadmasaṃyogaṃ yāvad ānandaḥ | etena kiṃcit sukham utpadyate | tataḥ padmāntargatavajracālanena yāvan maṇimūlaṃ bodhicittam āyāti tāvat paramānandaḥ | etena tadadhikaṃ sukham utpadyate | maṇimūlād yāvat padmodarāntargatam aśeṣaṃ na bhavati tāvat sahajānandaḥ | etena grāhyagrāhakagrahaṇābhimānarahitaṃ paramaṃ sukham utpadyate | ataḥ paraṃ yāvan niśceṣṭībhūya sukhaṃ bhuktaṃ mayeti vikalpayati tāvad viramānandaḥ | virameṇa trividhasukhavisargeṇa ānando harṣo yatra sa tathā | etena sukhānubhavasmaraṇarūpaṃ sukham utpadyate | tair ekam ānandādivikalparahitaṃ sukhajñānamātraṃ tena tatpara āsakta ity arthaḥ || \nniḥśabdo niṣedhe prapañca ādhārādheyacakrabhāvanārūpaḥ tena svasya rūpaṃ yasya sa tathā | saṃkalpaḥ svarganarakādihetukarmasukhaduḥkhādiphalavikalpaḥ ||","label":1} +{"id":"bca_5.50","root_file":"bca_5.50_root","comm_file":"bca_5.50_p","root":"yadātmotkarṣaṇābhāsaṃ parapaṃsanam eva ca |\nsādhikṣepaṃ sasaṃrambhaṃ sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā || 5.50 ||","commentary":"ātmotkarṣaṇaṃ svaguṇātiśayaprakāśanam. tadābhāsaṃ tatpratibhāsaṃ tadvikalpanāt. parapaṃsanaṃ paravigrahaḥ doṣāviṣkaraṇaṃ vā, tadyuktam. adhikṣepaḥ parasya vacanatiraskāraḥ. saṃrambhaḥ sadākalivivādanimittacittapradoṣaḥ. ubhayatra saha tena vartata iti vigrahaḥ. evaṃ yadā paśyet svakaṃ manaḥ, sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadeti sāmānyoktam abhisaṃbadhyate.","label":1} +{"id":"cmt_3.26","root_file":"cmt_3.26_root","comm_file":"cmt_3.26_com","root":"sādhakena vaktavyam |\nkiṃ cāhaṃ notsahe mātas tvadīyāśucibhakṣaṇam |\nkāryā bhaktir mayā strīṇāṃ yāvad ābodhimaṇḍataḥ || 3.26 ||\n","commentary":"yāvad ābodhimaṇḍata iti uktalakṣaṇabhaktim antareṇa prajñāyāḥ kṛpābhāvāt sukhalakṣaṇasya bodhimaṇḍasya bodhisārasyānutpattir iti bhāvaḥ ||","label":1} +{"id":"seni_31","root_file":"seni_31_root","comm_file":"seni_31_p","root":"tathatāṃ ye tu paśyanti madhyamārthānusārataḥ |\nte vai tattvavido dhanyāḥ pratyakṣaṃ yadi saṃvidā || SeNi 31 || \n","commentary":"idānīṃ vijñānavādāśaṅkāṃ tadapagame cocchedāśaṅkāṃ ca nirākartum āha—\n\ntathatām ityādi | tathatāṃ bhūtakoṭīṃ ye paśyanti sākṣāt kurvanti madhyamārthānusārataś catuḥkoṭivirahatas te dhanyās tattvavidaḥ | tat kim ucchedena | naiva | saṃvidā saṃvedanena yady aśeṣollekhaparihārāt tat tattvaṃ pratyakṣam anubhūtaṃ syāt |\n\netac caivaṃvidhaṃ satyadvayātmakam ubhayāntarahitaṃ śūnyatākaruṇābhinnaṃ prajñopāyasvarūpaṃ sadgurupādaprasādavitter jñeyam ||","label":1} +{"id":"neg_ssa_1.5_x_msv_1.6","root_file":"ssa_1.5_root","comm_file":"msv_1.6_com","root":"jayanti bhaktipīyūṣarasāsavavaronmadāḥ |\nadvitīyā api sadā tvaddvitīyā api prabho || 5 ||\n","commentary":"samprati matsarā nūnaṃ dūṣayiṣyanti mannibandhanam | atas taddoṣodbhāvanena śuśrūṣūṇām utsāhabhaṅgo mā bhūd ity evam artham āha nirdoṣatveti | prasiddhātiśayāv api mokṣasvargau prati nāstikā vivadante | vadanti ca sukhaduḥkhe laukike svarganarakau iti | mokṣe ca sadbhāvataḥ prabhṛti vivādaḥ | eke hi nāsti mokṣa iti vadanti | anye punaḥ sakalaviṣayoparāgarahitaṃ saṃvedanapravāham apavargam āhuḥ | anye taduparamam | apare sakalavaiśeṣikātmaguṇocchedalakṣaṇaṃ niratiśayam aviṣayapariṣvaṅgajam anavasānam ānandasandoham | apare ca pūrve ca bhrāntisamutthair nānāvikalpaiḥ pāramārthikamokṣasvarūpam apalapanty eveti ||","label":0} +{"id":"gg_1.42","root_file":"gg_1.42_root","comm_file":"gg_1.42_com","root":"kāpi kapolatale militā lapituṃ kimapi śrutimūle |\ncāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakairanukūle || \n","commentary":"tathā kāpi nitambavatī gopī śrutimūle karṇamūle kimapi lapituṃ bhāṣituṃ militā satī dayitaṃ kṛṣṇaṃ cāru yathā syāttathā cucumba | kva sthāne | kapolatale | kimbhūte | anukūle | kaiḥ | pulakaiḥ romāñcaiḥ |","label":1} +{"id":"neg_gg_1.3_x_nasa_18","root_file":"gg_1.3_root","comm_file":"nasa_18_vi","root":"vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ saṃdarbhaśuddhiṃ girāṃ jānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |\nśṛṅgārottarasatprameyaracanairācāryagovardhanaspardhī ko 'pi na viśrutaḥ śrutidharo dhoyī kavikṣmāpatiḥ ||\n","commentary":"kiṃ kṛtvā | smitam ityādi | lokānāṃ sattvānām apāyatrayaśodhanaṃ narakatiryakpretasaṃśodhanaṃ smitaṃ darśayitvā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣateti saṃbandhaḥ || tathāgatānāṃ dharmadeśanāyās triliṅgāni | tad yathā | smitaṃ vyavalokitaṃ raśmisaṃcodanaṃ ca | kvacid ekaṃ kvacid dve kvacit trīṇi vā yugapad bhavanti | tad yathā śrīmāyājālatantre dvayaṃ paṭhyate | smitaṃ vyavalokitaṃ ca | kvacit trīṇi yathā pañcaviṃśatisāhasryāṃ prajñāpāramitāyāṃ maitreyavyavalokanaṃ smitaṃ mukhena raśmispharaṇaṃ ceti | kvacid ekaṃ yathātraiva nāmasaṃgītau smitaṃ saṃdarśya lokānām iti || tac ca smitaṃ caturvidhaṃ | aṅgapratyaṅgaspharaṇena romakūpaspharaṇena prakṛtiprabhāvispharaṇena jihvendriyaraśmispharaṇena ca | tad atra jihvāprātihāryaṃ | deśanāyāḥ pūrvaliṅgaṃ || trailokyābhāsakaraṇam ityādinā darśayati bhūr bhuvaḥ svar iti trayāṇāṃ lokānām ābhāsakaraṇaṃ prakāśanakaraṇaṃ smitaṃ darśayitvā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣateti saṃbandhaḥ || punar api kiṃviśiṣṭaṃ smitam ity āha caturmārāriśāsanam iti | catvāro mārāḥ skandhakleśamṛtyudevaputrāḥ | ta evārayas teṣāṃ śāsanam anuśāsanaṃ nigrahaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_nasa_2_x_cmt_3.29","root_file":"nasa_2_root","comm_file":"cmt_3.29_com","root":"vibuddhapuṇḍarīkākṣaḥ protphullakamalānanaḥ |\nprollālayan vajravaraṃ svakareṇa muhur muhuḥ || 2 ||\n","commentary":"tata iti prajñāvacanāvasānāt ||","label":0} +{"id":"bca_5.108","root_file":"bca_5.108_root","comm_file":"bca_5.108_p","root":"etad eva samāsena saṃprajanyasya lakṣaṇam |\nyat kāyacittāvasthāyāḥ pratyavekṣā muhur muhuḥ || 5.108 ||","commentary":"yaduktam—sadā smṛtisaṃprajanyacāriṇā bhavitavyam iti, tataḥ smṛteḥ svanāmnaiva svarūpaṃ pratītam. saṃprajanyasya tu na jñāyate kīdṛśam iti tatsvarūpapratipattaye prāha.\n\nyatkāyāvasthāyāḥ cittāvasthāyāś ca sarveryāpatheṣu pratyavekṣā nirūpaṇaṃ sarvavāraṃ yathā pratipāditaṃ prāk.","label":1} +{"id":"neg_taraa_17_x_nasa_6","root_file":"taraa_17_root","comm_file":"nasa_6_vi","root":"dambholibījasrutidhautaśuddha-\npāthojabhūtāṅkurabhūtapuṣṭi|\nturīyasasyaṃ paripākam eti\nsphuṭaṃ caturthaṃ viduṣo 'pi gūḍham || 17 ||","commentary":"kiṃ kṛtvā | praṇamya | kaṃ | nātham iti | anāthānāṃ lokānām anuśāsanāt nāthaḥ svāmī | taṃ || punar api kiṃviśiṣṭam nātham ity āha saṃbuddham iti samyaksaṃbuddhaṃ na śrāvakaṃ pratyekabuddhaṃ vā || bhūyo 'pi nāthaṃ viśinaṣṭi bhagavantam iti bhagasaṃpannatvād bhagavān | caturmārabhaṅgād vā | tathā cāha |\n\n\tkleśakarma tathā janma kleśajñeyāvṛtī tathā |\n\tyena vaipakṣikā bhagnās teneha bhagavān smṛtaḥ || iti ||\n\nanena nairuktena vidhinā kleśādikaṃ bhagnavān iti bhagavān | aiśvaryādiguṇayogād vā | tathā cāha |\n\n\taiśvaryasya samgrasya rūpasya yaśasaḥ śriyaḥ |\n\tjñānasyātha prayatnasya ṣaṇṇām bhaga iti smṛtiḥ || iti ||\n\npunar api kiṃbhūtaṃ nātham ity āha tathāgataṃ iti | tathatāṃ śūnyatāṃ gataḥ tathāgataḥ | atha vā yathā te tathāgatā gatā gacchanti gamiṣyanti tathā gacchatīti tathāgataḥ | taṃ tathāgataṃ praṇamyeti pūrveṇa saṃbandhaḥ |","label":0} +{"id":"bca_5.34","root_file":"bca_5.34_root","comm_file":"bca_5.34_p","root":"pūrvaṃ tāvad idaṃ cittaṃ sadopasthāpyam īdṛśam |\nnirindriyeṇeva mayā sthātavyaṃ kāṣṭhavat sadā || 5.34 ||","commentary":"evaṃ tāvad anayor anvayavyatirekābhyāṃ guṇadoṣāv abhidhāya, anarthavivarjanārthaṃ niṣphalaspandavarjanam āha.\n\nprathamaṃ tāvad idaṃ cittam ity adhyātmani cintayati. sarvakālam īdṛśam uktakramayuktam upasthāpayitavyam. tataḥ paraṃ niṣphalaspandavarjanārtham apagatakaraṇagrāmeṇeva niṣphalarūpādiviṣayagrahaṇasarvavikalpopasaṃhārān mayā sthātavyam. kim iva? kāṣṭhavat, cakṣurādivyāpāraśūnyatvāt.","label":1} +{"id":"taraa_7","root_file":"taraa_7_root","comm_file":"taraa_7_comm","root":"saṃpūrya dānādiguṇān aśeṣān\nsaṃbuddhakṛtyaṃ sakalaṃ ca kṛtvā |\nyad bhūtakoṭeḥ karaṇaṃ ca sākṣāt\nsādhyaṃ tad apy asti nirodharūpam || 7 ||","commentary":"saṃpūryetyādi. dānādipāramitā eva guṇā, guṇyante 'bhyasyanta iti kṛtvā. tān saṃpūrya paripūrṇān kṛtvā, yat saṃbuddhānāṃ kṛtyaṃ sakalam avaśyakartavyaṃ kṛtsnaṃ tad api kṛtvā, bhūtakoṭeḥ śūnyatālakṣaṇāyāś cittacaittanirodhātmikāyā yat sākṣāt karaṇaṃ tad api sādhyam astīti pāramitānayasthā evaṃ bruvate caturthaṃ sādhyam iti.","label":1} +{"id":"gg_4.9","root_file":"gg_4.9_root","comm_file":"gg_4.9_com","root":"śrījayadevabhaṇitamidamadhikaṃ yadi manasā naṭaṇīyam |\nharivirahākulavallavayuvatisakhīvacanaṃ paṭhanīyam || \n","commentary":"idaṃ gītam | śrījayadevabhaṇitam adhikaṃ yathā syāttathā manasā hṛdayena naṭanīyamasti | tarhi bhaktajanaiḥ paṭhanīyam | kiṃ harivirahākulaballavayuvatisakhī | tasyāḥ vacanam | śeṣamarthaṃ ślokena saṃpādayati |","label":1} +{"id":"medū_1","root_file":"medū_1_root","comm_file":"medū_1_mall","root":"kaścit kāntāvirahaguruṇā svādhikārāt pramattaḥ \nśāpenāstaṅgamitamahimā varṣabhogyeṇa bhartuḥ | \nyakṣaś cakre janakatanayāsnānapuṇyodakeṣu \nsnigdhacchāyātaruṣu vasatiṃ rāmagiryāśrameṣu ||\n","commentary":"\"āśīrnamaskriyā vastunirdeśo vāpi tanmukham\" iti śāstrāt kāvyādau vastunirdeśāt kathāṃ prastauti—kaścid iti || svādhikārāt svaniyogāt pramatto 'navahitaḥ || \"pramādo 'navadhānatā\" ity amaraḥ | \"jugupsāvirāmapramādārthānām upasaṅkhyānam\" ity apādānatvam | tasmāt pañcamī || ata evāparādhād dhetoḥ | kāntāviraheṇa guruṇā durbhareṇa | dustareṇety arthaḥ || \"gurus tu gīṣpatau śreṣṭhe gurau pitari durbhara\" iti śabdārṇave || varṣabhogyeṇa saṃvatsarabhogyeṇa || \"kālādhvanoratyantasaṃyoge\" iti dvitīyā | \"atyantasaṃyoge ca\" iti samāsaḥ | \"kumati ca\" iti ṇatvam | bhartuḥ svāminaḥ śāpena | astaṅgamito mahimā sāmarthyaṃ yasya so 'staṅgamitamahimā || astam iti makārāntam avyayam | tasya \"dvitīyā-\" iti yogavibhāgāt samāsaḥ | kaścid anirdiṣṭanāmā yakṣo devayoniviśeṣaḥ || \"vidyādharāpsaroyakṣarakṣogandharvakinnarāḥ | piśāco guhyakaḥ siddho bhūto 'mī devayonayaḥ\" ity amaraḥ || janakatanayāyāḥ sītāyāḥ snānaravagāhanaiḥ puṇyāni pavitrāṇy udakāni yeṣu teṣu | pāvaneṣv ity arthaḥ || chāyāpradhānās taravac chāyātaravaḥ || śākapārthivāditvāt samāsaḥ || snigdhāḥ sāndrāś chāyātaravo nameruvṛkṣā yeṣu teṣu | vasatiyogyeṣv ity arthaḥ || \"snigdhaṃ tu masṛṇe sāndre\" iti, \"chāyāvṛkṣo nameruḥ syāt\" iti ca śabdārṇave || rāmagireś citrakūṭasyāśrameṣu vasatim || \"vahivasyartibhyaś ca\" ity auṇādiko 'tipratyayaḥ || cakre kṛtavān || atra raso vipralambhākhyaḥ śṛṅgāraḥ | tatrāpy unmādāvasthā | ata evaikatrānavasthānaṃ sūcitam āśrameṣv iti bahuvacanena || sītāṃ prati rāmasya hanumatsandeśaṃ manasi nidhāya meghasandeśaṃ kaviḥ kṛtavān ity āhuḥ || atra kāvye sarvatra mandākrāntāvṛttam | tad uktam-\"mandrākrāntā jaladhiṣaḍagairmbhau natau tādgurū cet\" iti ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.64_x_nasa_14","root_file":"bca_5.64_root","comm_file":"nasa_14_vi","root":"evam anviṣya yatnena na dṛṣṭaṃ sāram atra te |\nadhunā vada kasmāt tvaṃ kāyam adyāpi rakṣasi || 5.64 ||","commentary":"ahaṃ caināṃ dhārayiṣyāmy ā niryāṇād nirvāṇaṃ yāvat | kiṃbhūto dṛḍhāśayaḥ | ḍṛḍho 'vicala āśayo 'bhiprāyo yasyāsau dṛḍhāśaya iti || anetaitad uktaṃ bhavati | tryadhvavartibhis tathāgatair yā bhāṣitā sā nāmasaṃgītiḥ | ato 'sya dharmaparyāyasyākāśatulyatāṃ saṃdarśayati | tathā coktaṃ |\n\nutpādād vā tathāgatānām anutpādād vā tathāgatānāṃ sthitaivaiṣā dharmāṇāṃ dharmateti pradarśitaṃ bhavatīti || \n\nyathā bhavāmy ahaṃ ityādi | he nātha yathā sarvasaṃbuddhaguhyadhṛg bhavāmy ahaṃ tathā prakāśayatv iti pūrveṇa saṃbandhaḥ | dhṛg ity ayaṃ śuddhapāṭhaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_taraa_4_x_ssa_1.14","root_file":"taraa_4_root","comm_file":"ssa_1.14_com","root":"ānandarūpaṃ svavid aprakampyaṃ\nvedāntinaḥ sādhyam uṣanti śāntam |\nsaśrāvakāḥ khaḍgajināś ca sādhyam\nicchanti rūpādyupadher virāmam || 4 ||","commentary":"śivotbhūtvā iti | \"śivo bhūtvā śivaṃ yaje\" iti yadāmnāyeṣūcyate tatra dehapāta eva śivateti ye manyante teṣāṃ sati dehe śivībhāvābhāvādyajamānatānupapatteḥ svasvarūpaśivasamāveśabhaktiśāly eva yajanaṃ jānātīti tātparyam | anenaivāśayenāha tvameva yataḥ sāram utkṛṣṭaṃ vapuḥ svarūpaṃ advayena bhedaśaṅkāśaṅkuśataśātinā śodhitaṃ nirmalīkṛtaṃ bhaktairiti |","label":0} +{"id":"neg_seni_37_x_taraa_16","root_file":"seni_37_root","comm_file":"taraa_16_comm","root":"yathaiva karmamudrāyām ānandādivyavasthitiḥ |\ntathā samayamudrāyāṃ vajrācāryaprasādataḥ || SeNi 37 ||","commentary":"prajñetyādi. prajñājñānād uttarakālaṃ yāḥ prāptā yathāmilitā rāmāḥ striyas tāsāṃ samāpattidvāreṇa ya āsvādaḥ, taṃ turyaṃ sekam. tad apy adhamam. śeṣaṃ gatārtham.","label":0} +{"id":"neg_taraa_16_x_gg_4.14","root_file":"taraa_16_root","comm_file":"gg_4.14_com","root":"prajñājñānād uttaraṃ prāptarāmā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhādhamaṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanādau prayatno\nbuddhoddiṣṭo niṣphalaḥ saṃprasaktaḥ || 16 ||","commentary":"sā rādhā nayananalinaṃ locanakamalaṃ diśi diśi kirati kṣipati | kimbhūtam | sajalakaṇajālam | saha jalakaṇajālena vartata iti sa tathā | nanu punaḥ kimbhūtam | vigalitaṃ nālaṃ yasya sa tathā | nanu pratidiśaṃ rudatī mṛgayatītyarthaḥ | anena kimuktam | bhavato lābhāya kajjalābhāvānnayanakamalasajalakusumairdigdevatāmarcayati | ayamāśayaḥ |","label":0} +{"id":"neg_seni_12_x_cmt_3.8","root_file":"seni_12_root","comm_file":"cmt_3.8_com","root":"vedāntavādino 'pi—\natīnidriyam avittiś ca jñānaṃ bhāskarasammatam |\nvittir ānandamātraṃ ca bhagavadvādisammatam || SeNi 12 ||\n","commentary":"aṣṭāṅgam ity aṣṭaprakāram uktalakṣaṇam eva ||","label":0} +{"id":"ht_1.5.14","root_file":"ht_1.5.14_root","comm_file":"ht_1.5.14_mua","root":"satsukhatvena tattvaṃ ca vibuddho bodhanād rateḥ | \ndehe sambhavatīty asmād devateti nigadyate || 14 ||","commentary":"satsukhatvenety anāsravadhruvottamasukhatvena. bodhanād rater iti tasyaiva niruttarasya sukhasya vedanād yo hi taṃ na vedayate, nidrāṇa evāsau. brahmāditvaṃ yad uddiṣṭaṃ tad iyatā nirdiṣṭam—deha ityādinā. anyad apy āha sa eva devatā dehasambhavād ity arthaḥ. pūrvapade halopaḥ, uttarapade sambhalopaḥ. svārthe talā deva eva devatā. dehasambhavatvena sulabhatvam asya sūcayati.","label":1} +{"id":"neg_gg_4.13_x_cmt_1.7","root_file":"gg_4.13_root","comm_file":"cmt_1.7_com","root":"śvasitavapanamanupamapariṇāham |\nmadanadahanamiva vahati sadāham || \n","commentary":"mahātantram iti | trividhaṃ tantraṃ | hetuphalopāyabhedena tatra hetur anādinidhanasahajaikasvabhāvaṃ jñānaṃ mahāsukhaṃ | bhāvyamānatvāt | tad eva phalam āgantukakleśādimalāpagamena sādhyatvāt | upāyas tv āgantukamalāpakarṣaṇe utpattyutpannakramabhāvenaiva | tanpratipādako 'pi granthasandarbhaḥ prabandhaḥ tantraśabdenocyate | upacārāt | tantraḥ kriyātantraḥ tasya rājā tad ukto mantradevatābhāvanādividhiḥ | tasyeśvaraṃ prabhuṃ paraṃ śreṣṭhaṃ āśu śīghram ||","label":0} +{"id":"medū_14","root_file":"medū_14_root","comm_file":"medū_14_mall","root":"adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir\ndṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhāṅganābhiḥ |\nsthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ\ndiṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalepān ||\n","commentary":"adrer iti || pavano vāyur adreś citrakūṭasya śṛṅgaṃ harati kiṃsvit || kiṃsvicchabdo vikalpavitarkārthādiṣu paṭhitaḥ || iti śaṅkayonmukhībhir unnatamukhībhiḥ || \"svāṅgāc copasarjanād asaṃyogopadhāt\" iti ṅīṣ | mugdhābhir mūḍhābhiḥ \"mugdhaḥ sundaramūḍhayoḥ\" ity amaraḥ | siddhānāṃ devayoniviśeṣāṇām aṅganābhiś cakitacakitaṃ cakitaprakāraṃ yathā tathā || \"prakāre guṇavacanasya\" iti dvirbhāvaḥ | dṛṣṭotsāho dṛṣṭodyogaḥ san sarasā ārdrā niculāḥ sthalavetaso yasmiṃs tasmāt || \"vānīre kavibhede syān niculaḥ sthalavetase\" iti śabdārṇave || asmāt sthānād āśramāt pathi nabhomārge diṅgāgānāṃ diggajānāṃ sthūlā ye hastāḥ karās teṣām avalepānākṣepān pariharan | \"hasto nakṣatrabhede syāt karebhakarayor api\" iti | \"avalepas tu garve syāt kṣepaṇe dūṣaṇe 'pi ca\" iti ca viśvaḥ || udaṅmukhaḥ san | alakāyā udīcyatvād ity āśayaḥ || kham ākāśam utpatodgaccha || atredam apy arthāntaraṃ dhvanayati-rasiko niculo nāma mahākaviḥ kālidāsasya sahādhyāyī parāpāditānāṃ kālidāsamabandhadūṣaṇānāṃ parihartā yasmin sthāne tasmāt sthānād udaṅmukho nirdoṣatvād unnatamukhaḥ san pathi sārasvatamārge diṅnāgānām || pūjāyāṃ bahuvacanam || diṅnāgācāryasya kālidāsapratipakṣasya hastāvalepān hastavinyāsapūrvakāṇi dūṣaṇāni pariharan || \"avalepas tu garve syāl lepane duṣaṇe 'pi ca\" iti viśvaḥ || adrer adrikalpasya diṅnāgācāryasya śṛṅgaṃ prādhānyam || \"śṛṅgaṃ prādhānyasānvoś ca\" ity amaraḥ || harati kiṃsvid iti hetunā siddhaiḥ sārasvatasiddhair mahākavibhir aṅganābhiś ca dṛṣṭotsāhaḥ san kham utpatoccair bhaveti svaprabandham ātmānaṃ vā prati kaver uktir iti || \"saṃsargato doṣaguṇā bhavantīty etan mṛṣā yena jalāśaye 'pi | sthitvānukūlaṃ niculaś calantam ātmānam ārakṣati sindhuvegāt || \"ity etac chlokanirmāṇāt tasya kavir niculasaṃjñety āhuḥ ||","label":1} +{"id":"seni_41","root_file":"seni_41_root","comm_file":"seni_41_p","root":"samyaksekaṃ vidhāyaitad dhaṭhaduḥsekavarjitam |\nyat sādhitaṃ mayā puṇyaṃ tenāstu jagataḥ sukham || SeNi 41 ||","commentary":"idānīṃ puṇyapariṇāmanayā grantham upasaṃharann āha—samyaksekam ityādi | subodham ||","label":1} +{"id":"cmt_3.24","root_file":"cmt_3.24_root","comm_file":"cmt_3.24_com","root":"tato guruḥ karṇe kathayet caturānandavibhāgam | tato bahir nirgacched guruḥ | prajñā tu nagnībhūyotkuṭakena guhyaṃ tarjanyā darśayati || 3.24 ||\n","commentary":"kathayed iti upadeśavyatirekeṇa saṃsāravāhakatvāt |\ncaturānandetyādi catvāra ānandāḥ | ānandaḥ paramānandaḥ sahajānandaḥ viramānandaḥ ceti | teṣāṃ vibhāgo vibhañjanam | tac ca mayā prathamapaṭala eva vyākhyātam upadeśas tu kathyate ||\n......\nprajñetyādi guhyaṃ varāṅgam ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_2.25_x_bca_5.78","root_file":"cmt_2.25_root","comm_file":"bca_5.78_p","root":"ity ekallavīrākhye śrīcaṇḍamahāroṣaṇatantre maṇḍalapaṭalo dvitīyaḥ || 2.25 ||\n","commentary":"atraivopacayam āha.\n\nnaiva asminn arthe pravṛttimato mama ihaloke vā upakṣayaleśo 'pi saṃbhavati. upacayaḥ punarvidyata eveti darśayati—paratra mahatsukhaṃ paraguṇābhinandanāt. evamakriyamāṇe punarapacayo dṛśyate, ubhayaloke 'pi duḥkhaṃ paraguṇāsahanāt.","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.19_x_cmt_1.10","root_file":"cmt_3.19_root","comm_file":"cmt_1.10_com","root":"atha vadasi tadā | tasya śiṣyasya hṛdaye khaḍgam arpayitvedaṃ paṭhet |\natitīkṣṇo hy ayaṃ khaḍgaś caṇḍaroṣakare sthitaḥ |\nbhedayet samayaṃ yas tu tasya chedanatatparaḥ || 3.19 ||\n","commentary":"gurau upadeśadātari | bhaktaḥ | gurvārādhanakrameṇa kāyavākcittoḥ sevanāt | kṛpāluḥ sarvasattvaduḥkhoddharaṇamānasaḥ | mantrayānaṃ mantranayaḥ | tantraparāyaṇas tadekāśaktaḥ | caṇḍeśvare caṇḍamahāroṣaṇe ||","label":0} +{"id":"neg_seni_14_x_cmt_2.3","root_file":"seni_14_root","comm_file":"cmt_2.3_com","root":"duḥkhānām āgamo nāsti sukhaṃ tatra nirantaram |\nānando brahmaṇo rūpaṃ tac ca mokṣe 'bhhivyajyate || SeNi 14 ||\n","commentary":"yasya tasyaiveti | svarṇarūpyarājāvartapravālamaraktalakṣaṇasya pañcaratnasya kaṭhinīpiṣṭakagaurīsindūraharitālaharidrākaṭhinīmiśrakajjalakajjalamiśraharitālāder vā tatrāyaṃ vidhiḥ | yathecchayācāryaḥ ||\n......\ncaturasram ityādi ||","label":0} +{"id":"neg_medū_13_x_medū_2","root_file":"medū_13_root","comm_file":"medū_2_mall","root":"mārgaṃ tāvac chṛṇu kathayatas tvatprayāṇānurūpam \nsandeśaṃ me tad anu jalada śroṣyasi śrotrapeyam | \nkhinnaḥ khinnaḥ śikhariṣu padaṃ nyasya gantāsi yatra \nkṣīṇaḥ kṣīṇaḥ parilaghu payaḥ srotasāṃ copabhujya ||\n","commentary":"tasminn iti || tasminn adrau citrakūṭādrau | abalāviprayuktaḥ kāntāvirahī | kanakasya valayaḥ kaṭakam || \"kaṭakaṃ valayo 'striyām\" ity amaraḥ || tasya bhraṃśena pātena riktaḥ śūnyaḥ prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ pradeśo yasya sa tathoktaḥ || \"kakṣāntare prakoṣṭhaḥ syāt prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ\" iti śāśvataḥ || virahaduḥkhāt kṛśa ity arthaḥ | kāmī kāmukaḥ sa yakṣaḥ | katicinmāsān | aṣṭau māsān ity arthaḥ | \"śeṣān māsān gamaya caturaḥ\" iti vakṣyamāṇatvāt || nītvā yāpayitvā | āṣāḍhānakṣatreṇa yuktā paurṇamāsyāṣāḍhī || \"nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ\" ity aṇ | \"ṭiḍḍhāṇañ-\" ityādinā ṅīp || sāṣāḍhy asmin paurṇamāsīty āṣāḍho māsaḥ || \"sāsmin paurṇamāsīti saṃjñāyām\" ity aṇ || tasya prathamadivase āśliṣṭasānum ākrāntakūṭam | vaprakrīḍā utkhātakelayaḥ || \"utkhātakeliḥ krīḍādyair vaprakrīḍā nigadyate\" iti śabdārṇave || tāsu pariṇatas tiryag dantaprahāraḥ || \"tiryagdantaprahāras tu gajaḥ pariṇato mataḥ\" iti halāyudhaḥ || sa cāsau gajaś ca tam iva prekṣaṇīyaṃ darśanīyaṃ meghaṃ dadarśa || gajaprekṣaṇīyam ity atreva lopāluptopamā || kecit \"āṣāḍhasya prathamadivase\" ity atra \"pratyāsanne nabhasi\" iti vakṣyamāṇanabhomāsasya pratyāsasya \"praśamadivase\" iti pāṭhaṃ kalpayanti tad asaṅgatam | prathamātireke kāraṇābhāvāt | nabhomāsasya pratyāsatty artham ity uktam iti cen na | pratyāsattimātrasya māsapratyāsattyaiva prathamadivasasyāpy upapatteḥ | atyantapratyāsatter upayogābhāvenāvivakṣitatvāt | vivakṣitatve vā svapakṣe 'pi prathamadivasātikrameṇa meghadarśana kalpanāyāṃ pramāṇābhāvena tadasambhavāt | pratyutāsmatpakṣa eva kuśala sandeśasya bhāvyanarthapratīkārārthasya purata evānumānamuktaṃ bhavatīty upayoga siddhiḥ || nanūnmattasya nāyaṃ viveka iti cen na | unmattasya nānarthasya pratīkārārthaṃ pravṛttir apīti sandeśa eva mā bhūt || tathā ca kāvyārambha evāprasiddhaḥ syād itv aho mūlacchedī pāṇḍityaprakarṣaḥ | kathaṃ tarhi \"śāpānto\" me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau\" ityādinā bhagavatprabodhāv adhikasya śāpasya māsacatuṣṭayāvaśiṣṭasyoktiḥ | daśadivasādhikyād iti cet sapakṣe 'pi kathaṃ sā viṃśatidivasair nyūnatvād iti santoṣṭavyam | tasmād īṣadvaiṣamyam avivakṣitam iti suṣṭhūktaṃ \"prathamadivase\" iti ||","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.3_x_cmt_3.24","root_file":"ht_1.5.3_root","comm_file":"cmt_3.24_com","root":"sevitavyāḥ prayatnena yathā bhedo na jāyate | \nagupte kriyate duḥkhaṃ vyāḍacaurāgnibhūcaraiḥ || 3 ||","commentary":"kathayed iti upadeśavyatirekeṇa saṃsāravāhakatvāt |\ncaturānandetyādi catvāra ānandāḥ | ānandaḥ paramānandaḥ sahajānandaḥ viramānandaḥ ceti | teṣāṃ vibhāgo vibhañjanam | tac ca mayā prathamapaṭala eva vyākhyātam upadeśas tu kathyate ||\n......\nprajñetyādi guhyaṃ varāṅgam ||","label":0} +{"id":"cmt_3.1","root_file":"cmt_3.1_root","comm_file":"cmt_3.1_com","root":"atha bhagavaty āha | \nkathaṃ śiṣyo bhaved bhavyo yojitavyo 'tra tantrake |\nnirviśaṅkaś ca kartavyaḥ kathaya tvaṃ mahāprabho || 3.1 ||\n","commentary":"athetyādi bhavya iti tantraśravaṇārhaḥ nirviśaṅko nirvicikitsaḥ ||","label":1} +{"id":"cmt_3.19","root_file":"cmt_3.19_root","comm_file":"cmt_3.19_com","root":"atha vadasi tadā | tasya śiṣyasya hṛdaye khaḍgam arpayitvedaṃ paṭhet |\natitīkṣṇo hy ayaṃ khaḍgaś caṇḍaroṣakare sthitaḥ |\nbhedayet samayaṃ yas tu tasya chedanatatparaḥ || 3.19 ||\n","commentary":"samayam iti mantranayoditaṃ vidhim ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.28_x_bca_5.24","root_file":"bca_5.28_root","comm_file":"bca_5.24_p","root":"kleśataskarasaṅgho 'yam avatāragaveṣakaḥ |\nprāpyāvatāraṃ muṣṇāti hanti sadgatijīvitam || 5.28 ||","commentary":"kaḥ punar anayor vyatireke doṣaḥ, yenaite yatnena rakṣaṇīye kathite ity āha.\n\nrogopahatasāmarthyo yathā puruṣaḥ sarvakarmasu gamanabhojanādiṣv akarmaṇyo bhavati, tathā smṛtisaṃprajanyābhyāṃ vikalaṃ cittaṃ sarvakarmasu dhyānādhyayanādilakṣaṇeṣu.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.59_x_gg_3.3","root_file":"bca_5.59_root","comm_file":"gg_3.3_com","root":"gṛdhrair āmiṣasaṃgṛddhaiḥ kṛṣyamāṇa itas tataḥ |\nna karoty anyathā kāyaḥ kasmād atra pratikriyām || 5.59 ||","commentary":"iyaṃ rādhā māṃ śrīkṛṣṇaṃ vilokya dṛṣṭvā calitā nirgatā | kimbhūtam | vṛtaṃ parivṛtam | kena | vadhūnicayena | gopavadhūnāṃ nicayaḥ samūhastena | mayā na nivāritā atibhayena | kayā | sāparādhatayā | saha aparādhena vartata iti sāparādhastasya bhāvaḥ sāparādhatā tayā | sā rādhikā kupiteva kruddheva gatā yātā | kayā | hatādaratayā | hato vinaṣṭo ādaraḥ satkārastasya bhāvastayā | hari hari śiva śiva khede 'rthe dvau śabdau bhavataḥ |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.104_x_nasa_12","root_file":"bca_5.104_root","comm_file":"nasa_12_vi","root":"śikṣāḥ sūtreṣu dṛśyante tasmāt sūtrāṇi vācayet |\nākāśagarbhe sūtre ca mūlāpattīr nirūpayet || 5.104 ||","commentary":"punar api kiṃviśiṣṭam ity āha | yātītair ityādi | atītair buddhair yā bhāṣitā anāgatāś ca ye samyaksaṃbuddhā hi yasmād yāṃ bhāṣiṣyante punaḥ | pratyutpannāś ca buddhā bhagavanto bhāṣante yāṃ nāmasaṃgītiṃ punar apīti || pratyutpannāś ca saṃbuddhā yāṃ bhāṣante punaḥ punaḥ ||","label":0} +{"id":"nasa_19","root_file":"nasa_19_root","comm_file":"nasa_19_vi","root":"trilokam āpūrayantyā brāhmyā madhurayā girā |\npratyabhāṣata guhyendraṃ vajrapāṇiṃ mahābalam || 19 ||\n","commentary":"smitaṃ saṃdarśyeti trilokam āpūrayantyā vajrapāṇiṃ girā vācā pratyabhāṣata | kiṃbhūtayā | madhurayā | mādhuryaṃ śrutisukhatvāt brāhmyeti brahmasvaropetatvāt | brahmasvara iti brahmaśabdo mahato mahāguṇasyādhivacanaṃ yathoktaṃ |\n\n\tbrāhmaṃ puṇyaṃ prasūyate 'nekasāhasraparṣadi ||\n\niti || sāhasraśabdena trisāhasramahāsāhasro lokadhātur avagantavyaḥ | anekasāhasramayyāṃ parṣadīty arthaḥ || yathā coktaṃ |\n\n\tlokadhātuṃ trisāhasramahāsāhasraṃ śabdena spharatīti |\n\tyathābhyantarāḥ śṛṇvanti tathā bāhyā api ||\n\niti | tatrābhyāntarā ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre sthitāḥ | bāhyā iti ye lokadhātvantaritāḥ | tena mahattvād brahma | tasya svaro brahmasvaraḥ ||\n\natha vā brahmā bhagavān śākyamuniḥ | tasya brahmaṇa iyaṃ brāhmī vāk | tayā brāhmyā ekayaiva girā trilokam āpūrayantyā vyāpnuvantyā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣata | tathā coktaṃ |\n\n\tekāpi vāṇi bhavasūdanasya nānābhidhānaiḥ pratideśabhinnaiḥ |\n\tyathā tathā sarvajanaprabodhahetur bhavaty askhalitā vibhaktā ||\n\niti ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.16_x_bca_5.15","root_file":"bca_5.16_root","comm_file":"bca_5.15_p","root":"japās tapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtāny api |\nanyacittena mandena vṛthaivety āha sarvavit || 5.16 ||","commentary":"vīryapāramitā tu kuśalotsāhasvabhāvātivispaṣṭaṃ cittam evety āha.\n\nvacanakāyasahitasyāpi cittasya kuśalapakṣe mandapracārasya na tādṛśaṃ phalamupajāyate, yādṛśaṃ dhyānādiviṣaye paṭupravṛtter ekākino 'pi cittasya phalaṃ brahmabhūyādikam. tasmāt sā cittam eva.","label":0} +{"id":"msv_1.5","root_file":"msv_1.5_root","comm_file":"msv_1.5_com","root":"kuto vā gṛhṇate doṣaṃ sūrayo madvidhoktiṣu | \nneṣyate yaḥ parastho 'pi sa svayaṃ gṛhyate katham || 1.5 ||\n","commentary":"idānīṃ durjanān prati sadaṇḍam āha kuto veti | ye vayaṃ parasthān api doṣān na mṛṣyāmaḥ te kathaṃ svagrantheṣu doṣānupādadīmahi | na cāsmābhir anupāttān doṣān sūrayo grahītum arhantīti ||","label":1} +{"id":"gg_1.17","root_file":"gg_1.17_root","comm_file":"gg_1.17_com","root":"śritakamalākucamaṇḍala dhṛtakuṇḍala e \nkalitalalitavanamāla jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"he deva he hare tvaṃ jaya jaya | svaśaraṇāgatasakalajanaramaṇa tvaṃ sarvotkṛṣṭatayā vartasva | he śritakamalākucamaṇḍala | śritamāśritaṃ kamalāyāḥ lakṣmyāḥ kucamaṇḍalaṃ kucābhogaḥ yena sa tathā tasya saṃbodhane | he śritakamalākucamaṇḍala | punaḥ kiṃbhūta | he dhṛtakuṇḍala | dhṛtaṃ kuṇḍalaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he kalitalalitavanamāla | kalitā svīkṛtā lalitā manoharā vanamālā yena sa tathā tasya saṃbodhane | he kalitalalitavanamāla | he hare he deva jaya jaya jayayukto bhava | sarvotkarṣeṇa vartasva |","label":1} +{"id":"cmt_1.6","root_file":"cmt_1.6_root","comm_file":"cmt_1.6_com","root":"atha bhagavān kṛṣṇācalo gāḍhena bhagavatīṃ dveṣavajrīṃ cumbayitvā samāliṅgya cāmantrayate sma |\ndevi devi mahāramyaṃ rahasyaṃ cātidurlabham |\nsārāt sārataraṃ śreṣṭhaṃ sarvabuddhaiḥ subhāṣitam || 1.6 ||\n","commentary":"athetyādi | gāḍheneti sātiśayapīḍanena | devi devīti | sattvārthaṃ pratyekābhiprāyeṇātimahāpremnā dviruktiḥ | ramyaṃ kamanīyatvāt | rahasyaṃ gopanīyatvāt śrāvakādidharmapravṛtteṣu | sāraṃ pāramitāmahāyānoktaṃ tattvaṃ tasmād api sārataraṃ śreṣṭhaṃ | sarvabuddhair iti vajrasattvanirmitair dīpaṃkarādibhiḥ samyaksaṃbuddhaiḥ ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.91_x_cmt_2.21","root_file":"bca_5.91_root","comm_file":"cmt_2.21_com","root":"dantakāṣṭhasya kheṭasya visarjanam apāvṛtam |\nneṣṭaṃ jale sthale bhogye mūtrādeś cāpi garhitam || 5.91 ||","commentary":"pañcopahāreti puṣpādipañcānām upahāra upaṃ ḍhokanaṃ tena ||","label":0} +{"id":"neg_nasa_39_x_taraa_6","root_file":"nasa_39_root","comm_file":"taraa_6_comm","root":"mahāṛddhibalopeto mahāvego mahājavaḥ |\nmaharddhiko maheśākhyo mahābalaparākramaḥ || 39 ||\n","commentary":"sānandetyādi. sahānandena vartata iti sānandam. sānandaṃ ca tat sallakṣaṇamaṇḍitāṅgaṃ ca sambhujyamānaṃ dharmadeśanādvāreṇopajīvyamānam. kaiḥ? daśabhūmīśvaraiḥ, pariśiṣṭabhūmisthitānām agocaratvāt. daśabhūmiprāptair avalokiteśvaramañjuśrīprabhṛtibhir upabhujyamānam iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—śuddhāvāsopari ghanavyūhasaṃjñake samyaksaṃbuddhabhuvane yathā bhagavān ānandarūpaḥ sambhogakāyātmā nirmāṇadvāreṇa sakalajagadarthasaṃpādakaḥ śrāvakapratyekabuddhanavabhūmīśvarair apy adṛśyaśarīro daśabhūmīśvarair eva paraṃ bodhisattvair dharmaśravaṇadvāreṇopabhujyamāna āsaṃsāraṃ cakāsti, tathaiva tat sādhyam iti tṛtīyam.","label":0} +{"id":"cmt_3.12","root_file":"cmt_3.12_root","comm_file":"cmt_3.12_com","root":"tatrāyaṃ mukuṭābhiṣekaḥ | \nvastrādighaṭitaṃ mukuṭaṃ sarvaratnam ivākalayya śiṣyaṃ cakravartinam iva dhyātvā tacchirasi mukuṭaṃ dattvā pūrvavad abhiṣiñcet | oṃ caṇḍamahāroṣaṇa āviśa āviśa asya hṛdaye hūṃ phaṭ || 3.12 ||\n","commentary":"vastrādīty ādiśabdena puṣpadūrvādinirmitam ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_25_x_bca_5.74","root_file":"nasa_25_root","comm_file":"bca_5.74_p","root":"imāṃ ṣaṇmantrarājānasaṃyuktām advayodayām |\nanutpādadharmiṇīṃ gāthāṃ bhāṣate sma girāṃ pateḥ || 25 ||\n","commentary":"ity api śikṣitavyam ity āha.\n\nkaukṛtyavinodanāvavādānuśāsanīsamarthānāṃ vinayādikovidānām aprārthitahitaiṣiṇāṃ hitavidhāyakaṃ vacanaṃ mūrdhnā gṛhṇīyāt. na teṣu svacittaṃ dūṣayitavyam, nāpy avamānanā kāryeti bhāvaḥ. sarvasattveṣu gurugauravadhiyā samācaritavyam iti sarvaṃ sarvebhyaḥ śikṣet.","label":0} +{"id":"gg_1.31","root_file":"gg_1.31_root","comm_file":"gg_1.31_com","root":"madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāśe |\nmilitaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse ||\n","commentary":"punaḥ kiṃbhūte | madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāśe | madanaścāsau mahīpatī rājā ca | tasya kanakadaṇḍaśchatraṃ tasya ruciriva ruciḥ yeṣāṃ tāni tathā | tāni ca kesarakusumāni nāgakesarakusumāni teṣāṃ vikāśo vikasanaṃ yasmin sa tathā tasmin | punaḥ kiṃbhūte | militaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse | militāḥ śilīmukhāḥ ṣaṭpadāḥ yasmin tattathā | tadyatpāṭalipaṭalaṃ pāṭalikusumanivahaṃ ca tena kṛtvā kṛtaḥ smaratūṇavilāsaḥ smarasya madanasya tūṇīrasya śobhākāro yasmin sa tathā |","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.9_x_medū_12","root_file":"ht_1.5.9_root","comm_file":"medū_12_mall","root":"kulāni ṣaḍvidhāny āhuḥ saṃkṣepeṇa tu pañcadhā | \npaścāt trividhaṃ yānti kāyavākcittabhedanaiḥ || 9 ||","commentary":"āpṛcchasveti | priyaṃ sakhāyaṃ priyasakham || \"rājāhaḥsakhibhyaṣ ṭac\" iti ṭac samāsāntaḥ || tuṅgam unnataṃ puṃsāṃ vandhair narārādhanīyai raghupatipadai rāmapādanyāsair mekhalāsu kaṭakeṣu || \"atha mekhalā | śroṇisthāne 'drikaṭake kaṭibandhebhabandhane\" iti yādavaḥ || aṅkitaṃ cihnitam | itthaṃ saṅkhitvān mahattvāt pavitratvāc ca sambhāvanārham | amuṃ śailaṃ citrakūṭādrim āliṅganyāpṛcchasva sādho yāmīty āmantraṇena sabhājaya || \"āmantraṇasabhājane | āpracchannam\" ity amaraḥ || \"āṅi nupracchacor upasaṅkhyānam\" ity ātmanepadam || sakhitvaṃ nirvāhayati—kāla iti || kāle kāle pratiprāvṛṭkālam | suhṛtsamāgamanakālaś ca kālaśabdenocyate | vīpsāyāṃ dviruktiḥ || bhavataḥ saṃyogaṃ samparkam etya ciravirahajam uṣṇaṃ bāṣpam ūṣmāṇaṃ netrajalaṃ ca || \"bāṣpo netrajaloṣmaṇoḥ\" iti viśvaḥ || muñcato yasya śalasyaḥ snehavyaktiḥ premāvirbhāvo bhavati | snigdhānāṃ hi ciravirahasaṅgatānāṃ bāṣpapāto bhavatīti bhāvaḥ ||","label":0} +{"id":"ht_1.5.21","root_file":"ht_1.5.21_root","comm_file":"ht_1.5.21_ra","root":"pitari prāptaṃ yat saukhyaṃ tat sukhaṃ bhujyate svayam | \nmaraṇaṃ yena sukhena tat sukhaṃ dhyānam ucyate || 21 ||","commentary":"vikṣepa eva na dhyānamiti dhyeyamapi tanna syādityāha—pitarītyādi |\n\ntatsukhaṃ bhujyate svayamiti yathopadeśamajasraṃ yauvanābhiṣekayorvā | evamādimadhyāvasāneṣu yatsukhamanuparatamanubhūyate tatsukhaṃ dhyānamucyate | mahāsukhasyānusmaraṇātkuto vikṣepo yato na dhyānadhyeye | athavā pitarīti gurāvabhiṣekakāle yatprāptamanubhūtaṃ sahajamahāsukhaṃ tadbhujyata ābhujyate svayamanyadāpi | mudrāyogato vā tathaivopabhujyate | yenopabhuktena sukhena maraṇamindrayāṇāṃ nirodhaḥ syādiheti dṛṣṭa eva janmani tatsukhaṃ dhyānamucyate | evaṃbhūtaṃ cotpannayogino dhyāna tathānusmaraṇamātre 'pyupadeśe 'nujñāyata iti |","label":1} +{"id":"medū_10","root_file":"medū_10_root","comm_file":"medū_10_mall","root":"tāṃ cāvaśyaṃ divasagaṇanātatparām ekapatnīm \navyāpannām avihatagatir drakṣyasi bhrātṛjyāyām | \nāśābandhaḥ kusumasadṛśaṃ prāyaśo hy aṅganānāṃ \nsadyaḥpāti praṇayi hṛdayaṃ viprayoge ruṇaddhi ||\n","commentary":"na ca tasyā nāśādvrataskhalanādvā nirarthakastvatprayāsa ity āha-tāṃ ceti || he megha, divasānām avaśiṣṭadinānāṃ gaṇanāyāṃ saṅkhyāne tatparām āsaktām || \"tatpare pratitāsaktau\" ity amaraḥ || ata evāvyāpannām amṛtām | śāpāvasāne madāmanamatyāśayā jīvantīm ity arthaḥ | ekaḥ patir yasyāḥ saikapatnī tām | pativratām ity arthaḥ || \"nityaṃ sapatnyādiṣu\" iti ṅīp nakāraś ca || bhrātur me jāyāṃ bhrātṛjāyām | mātṛrvan niḥśaṅkadarśanīyām ity āśayaḥ | tāṃ matpriyām avihatagatir avicchinnagatiḥ sann avaśyaṃ drakṣyasi cālokayiṣyasa eva || tathā hi | āśātitṛṣṇā || \"āśā digatitṛṣṇayoḥ\" iti yādavaḥ || badhyate 'neneti bandho bandhanam | vṛntam iti yāvat | āśaiva bandha āśābandhaḥ kartā || praṇayi premayuktam ata eva kusumasadṛśam sukumāram ity arthaḥ | ata eva viprayoge virahe sadyaḥpāti sadyobhraṃśanaśīlam aṅganānāṃ hṛdayaṃ jīvitam || \"hṛdayaṃ jīvite citte vakṣasyākūtayoḥ\" iti śabdārṇave || prāyaśaḥ prāyeṇa ruṇaddhi pratibadhnāti || arthāntaranyāsaḥ ||","label":1} +{"id":"seni_29","root_file":"seni_29_root","comm_file":"seni_29_p","root":"sarvasminn apratiṣṭhānaṃ mahāmudreti kīrtyate |\nvimalatvāt svasaṃvitter vicitrāder na sambhavaḥ || SeNi 29 ||","commentary":"dharmamudrām uktvā sahajānandaikasvabhāvāṃ mānasīṃ mahāmudrām āha—sarvasminn ityādi | sarvasminn iti pratītyasamputpannaskandhadhātvāyatanādau | apratiṣṭhānam amanasikāro 'nāropaḥ | tad uktaṃ pravacane—\"amanasikārā dharmāḥ kuśalā manasikārā dharmā akuśalāḥ\" | tathā—\n\n\t\tavikalpitasaṅkalpa apratiṣṭhitamānasa |\n\t\tasmṛty amanasikāra nirālamba namo 'stu te || \n\niti | atra jvaraharatakṣakacūḍāratnālaṅkāropadeśavad aśakyānuṣṭhānatā ca na mantavyā | sadgurupādaprasādenāvaśyaṃ sarvākāravaropetalakṣaṇamahāmudrāyāḥ pratyakṣīkartuṃ śakyatvāt |\n\nnanv atra kathaṃ na catuḥkṣaṇarūpatā | āha—vimalatvāt svasaṃvitter nirmalatayā vicitrādeḥ kṣaṇatrayasya samalasya nātra sambhavaḥ | tato nānandatrayasambhavaḥ |","label":1} +{"id":"cmt_1.5","root_file":"cmt_1.5_root","comm_file":"cmt_1.5_com","root":"māṃ na jānanti yā nāryaḥ sarvastrīdehasaṃsthitām |\ntāsām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitā ||1.5||\n","commentary":"nāryaḥ striyaḥ | sarvastrīṇāṃ dehaḥ puruṣasamparkonmukhaḥ tasmin sthitā ||","label":1} +{"id":"gg_1.13","root_file":"gg_1.13_root","comm_file":"gg_1.13_com","root":"nindasi yajñavidherahaha śrutijātaṃ \nsadayahṛdayadarśitapaśughātam |\nkeśava dhṛtabuddhaśarīra jaya jagadīśa hare ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtabuddhaśarīra | dhṛtaṃ buddhasya śarīraṃ yena tasya saṃbodhanam | he dhṛtabuddhaśarīra | tvaṃ śrutijātaṃ vedārthatattvaṃ nindasi | kasya | yajñavidheḥ yajñānāṃ vidhirvidhānaṃ tasya | kiṃbhūtam | darśitapaśughātam | darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | athavā kiṃbhūtaṃ śrutijātam | sadayahṛdayadarśitapaśughātam | sadayahṛdayā brāhmaṇāḥ teṣāṃ darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | kathaṃ nindasi | ahaheti khede | gavādipaśughātaṃ dhigiti | tasya saṃbodhane | bauddhāgamaśāstre ahiṃsā paramo dharma iti nyāyāt |","label":1} +{"id":"gg_1.38","root_file":"gg_1.38_root","comm_file":"gg_1.38_com","root":"anekanārīparirambhasaṃbhramasphuranmanohārivilāsalālasam |\nmurārimārādupadarśayantyasau sakhī samakṣaṃ punarāha rādhikām ||\n","commentary":"asau sakhī rādhāṃ prati punarāha abravīt | kiṃ kurvatī satī | ārāt samīpe samakṣaṃ sakhīnāmagre pratyakṣaṃ yathā syāttathā murāriṃ śrīkṛṣṇam upadarśayantī | kiṃbhūtam | anekanārīparirambhasaṃbhramam anekāśca tāḥ nāryaśca tāsāṃ parirambhaḥ āśleṣaḥ tatra saṃbhramo yasya sa tathā | punaḥ kimbhūtam | sphuranmanohārivilāsalālasam mano hartuṃ śīlamasya sa tathā | vilāso hāsaḥ tatra lālasaḥ kāmo yasya sa tathā sphuraṃścāsau manohārī vilāsalālasaśca tam anekanārīparirambhasaṃbhramasphuranmanohārivilāsalālasam |","label":1} +{"id":"taraa_13","root_file":"taraa_13_root","comm_file":"taraa_13_comm","root":"kṛtvā sākṣān maṇḍalaṃ sātarūpaṃ\npaścāt tasya svecchayā nirvṛtiś ca |\nsattvārthasyāpy asty abhāvo na cāsmin\nprādurbhāvo nirvṛtād asti yasmāt || 13 ||","commentary":"kṛtvetyādi. kṛtvā sākṣān maṇḍalaṃ sātasaṃvalitam, tasya svecchayā nirvṛtir nirodhaḥ.\n\nnanu yadi sākṣāt kṛtvāpi paścāt svecchayā nirodhayitavyam, tadā karuṇāyā anekakālābhyastāyā abhāvaḥ syāt. tasyāś cābhāvāt sattvārthābhāvaḥ syād ity āśaṅkyāha—sattvārthasyāpy asty abhāvo na cetyādi. asmin pakṣe sattvārthābhāvo nāsti, yasmān nirvṛtāc cakrāt karuṇāsaṃvalitāt sattvārthasya prādurbhāvo 'sti.\n\netenaitad evāha—sātasaṃpūrṇacakraṃ sākṣāt kṛtvā, yāvadiṣṭaṃ kālaṃ vyavasthāpya, paścāt tasya sarvathaiva pradīpavan nirodhaṃ kṛtvā sthātavyam. yadā punaḥ sattvārthābhilāṣo bhavati, tadā niruddhād eva cakrāntaram utpādya sattvārthaḥ kartavyaḥ. cakrāntarotpāde 'pi ciraniruddhād eva cakrād yathābhavyatayā vineyānāṃ yathābhilaṣitaprāptir bhavatīti ṣaṣṭham.","label":1} +{"id":"gg_4.18","root_file":"gg_4.18_root","comm_file":"gg_4.18_com","root":"śrījayadevabhaṇitamiti gītam |\nsukhayatu keśavapadamupanītam || \n","commentary":"śrījayadevabhaṇitamidaṃ gītaṃ sukhayatu | kam | janam | kimbhūtam | keśavaṃ prati bhaktyā upanītam | caraṇārādhanaparamityarthaḥ |","label":1} +{"id":"seni_4","root_file":"seni_4_root","comm_file":"seni_4_p","root":"vilakṣaṇam ato yuktaṃ hanta boddhuṃ tṛtīyake |\nsvasaṃvitter bhavet siddhir āgamārtho 'pi saṅgataḥ || SeNi 4 ||","commentary":"tad eva sopaskāram upasaṃharati—\n\nvilakṣaṇam ityādi | subodham ||\n\nnanu lokaprasiddhibādhāyā abādhakatvāt katham \"ālocanaṃ vimardaś cet\" ityādinā bādhā darśitā | tad etad api bhavato 'asmadabhiprāyāparijñānaphalam | yato \"viramānandaṃ jagac caiva\" iti vimardasya jagadrūpatayā prastutabādhanena yathoktasarvāgamavighaṭanāt | ālocanam ityādigrantho 'pi vighaṭata evety ata ālocanam ityādinā bādhā darśitā | ata evāryanāgārjunapādair api caturmudrānvaye—\n\n\tparamaviramayor madhye lakṣyam vīkṣya dṛḍhīkuru |\n\niti bādhā darśitā | tarhi tvanmate\n\n\tānandena sukhaṃ kiñcit paramānandaṃ tato 'dhikam |\n\tviramānandair virāgaḥ syāt sahajānandas tu śeṣataḥ || \n\niti katham | tad apy evaṃ jñeyam | ānandaparamaviramaiḥ kiñcitsukhatadadhikavirāgāṇāṃ grahaṇāc cheṣataḥ pāriśeṣyatas tribhyo anyatayā sahajānando boddhavyaḥ | yadvānandaparamaviramasahaja ity anukramavaśād evam uktam | boddhavyas tu tṛtīya eva sahajaḥ |\n\nyady evaṃ kuto bhagavatā suṣeka eva na darśitaḥ | kim ity āyāsabahulahaṭhasekaśaṅkāspadam ānandaparamaviramasahaja iti kramo darśitaḥ | tan na | pustakapāṇḍityanirāsakalyāṇamitrādhīnārthatvād eva kramadarśanasya | tad uktam—\"kalyāṇamitrādhīnā hi bodhiḥ\" | tathānyatra—\"guruṇā tuṣṭena labhyate\" iti | kiṃ cettham āgamavirodhena haṭhasekaṃ duḥsekaṃ ca dūṣayatā nirākārādivyavsthā na dūṣitaiva | tasyā āyojanamātrasya viruddhatvāt | ato nikhilavyavastheyaṃ vajradharāśvāsarūpasuṣekasiddhānta eva veditavyā | svasiddhānte haṭhaduḥsekavādino 'py evaṃ varṇayantīty etadartham atra darśitā ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.100_x_cmt_3.2","root_file":"bca_5.100_root","comm_file":"cmt_3.2_com","root":"na hi tad vidyate kiṃcid yan na śikṣyaṃ jinātmajaiḥ |\nna tad asti na yat puṇyam evaṃ viharataḥ sataḥ || 5.100 ||","commentary":"ādāv ityādikam uddeśaḥ ||","label":0} +{"id":"cmt_2.20","root_file":"cmt_2.20_root","comm_file":"cmt_2.20_com","root":"atha pūjāmantraṃ bhavati |\noṃ kṛṣṇācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ śvetācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ pītācala puṣpaṃ pratīccha h��ṃ phaṭ |\noṃ raktācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ śyāmācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ dveṣavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ mohavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ piśunavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ rāgavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ īrṣyāvajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ || 2.20 ||\n","commentary":"oṃ kṛṣṇetyādi | oṃkāro maṅgalārthaḥ | kṛṣṇaḥ kṛṣṇavarṇaviśeṣataḥ | acalo 'calasaṃjñakaḥ | tasya saṃbodhanaṃ | puṣpam ity upalakṣaṇaṃ | dīpādikam api yathā prāpya | pratīccheti gṛhāṇa | hūṃkāro dīpamānavastvāśaktīkaraṇārthaḥ | phaṭkāraḥ tadvastvagrahaṇe nigrahārthaḥ | evaṃ sarvataḥ devānāṃ hūṃkāro dīrghaḥ | devīnāṃ tu hrasvaḥ | dveṣavajraḥ kṛṣṇācalaḥ | tasyeyaṃ prajñā iti sānvayanāmnā sambodhayati | evaṃ mohavajraḥ śvetācalaḥ | piśunavajraḥ pītācalaḥ | rāgavajro raktācalaḥ | īrṣyāvajraḥ śyāmācalaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_seni_15_x_ssa_1.9","root_file":"seni_15_root","comm_file":"ssa_1.9_com","root":"yad yad vai dṛśyate kiñcit tat tad brahmeti kalpayet |\ntato nānyagataṃ cittaṃ brahmaṇy evāvatiṣṭhate || SeNi 15 ||","commentary":"ānantānanda iti | upamāśleṣoktyā parameśvarasāmyamāśāste | bhaktipakṣe devī dyotamānā ekatra phalākāṃkṣāvirahitā | aparatra krīḍādiśīlā paraiva śaktiḥ | ahaṃ bhaktyā aviyuktaḥ syām iti vaktavye mama aviyuktāstu iti bhaktiṃ prati premaprasaraḥ prakāśitaḥ ||","label":0} +{"id":"seni_30","root_file":"seni_30_root","comm_file":"seni_30_p","root":"anābhogaṃ hi yaj jñānaṃ tac cācintyaṃ pracakṣate |\nsañcintya yad acintyaṃ vai tad acintyaṃ bhaven na hi || SeNi 30 ||","commentary":"nanv apratiṣṭhānam acintyatā | sā cintyamānā āvaraṇatayā malam eveti śaṅkānirāsārtham āha—anābhogam ityādi | tac cāpratiṣṭhānam acintyaṃ jñānaṃ na tadvicārāgataṃ kim tarhy anābhogaṃ svarasābhyāgatam | kutaḥ | sañcintya vimṛśya yad acintyaṃ tad yasmād acintyaṃ na bhavati | tad uktaṃ jñānasiddhau—\n\n\tbauddhaṃ jñānam anābhogaṃ nirvikalpam ataḥ smṛtam |\n\tsañcintya kāraṇābhāvān na tu niścintyatā bhavet || \n\niti ||","label":1} +{"id":"neg_ssa_1.13_x_cmt_2.9","root_file":"ssa_1.13_root","comm_file":"cmt_2.9_com","root":"āmūlādvāglatā seyaṃ kramavisphāraśālinī |\ntvadbhaktisudhayā siktā tadrasāḍhyaphalāstu me || 1.13 ||\n","commentary":"vajreṇāṅkitam iti khaḍgasthaśrīkhaṇḍādhobhāge | evaṃ sarvatra karttikāyās tu muṣtyardhabhāge ||","label":0} +{"id":"neg_gg_2.12_x_bca_5.66","root_file":"gg_2.12_root","comm_file":"bca_5.66_p","root":"prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |\nmṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam ||\n","commentary":"anyaprayojanābhāvād idam evocitam utpaśyāmaḥ ity āha.\n\nyasmāt karmaṇi kenacit sahakāribhāvenopayujyate iti rakṣyate.","label":0} +{"id":"neg_gg_1.4_x_taraa_8","root_file":"gg_1.4_root","comm_file":"taraa_8_comm","root":"yadi harismaraṇe sarasaṃ mano yadi vilāsakalāsu kutūhalam |\nmadhurakomalakāntapadāvalīṃ śṛṇu tadā jayadevasarasvatīm || 1.4 ||\n","commentary":"idānīṃ mantranayopadiṣṭaṃ saptavidhaṃ sādhyaṃ kathayitum āha—svābhāṅganetyādi.\n\nsvābhāṅganām āśleṣituṃ śīlaṃ svabhāvo yasya tat svābhāṅganāśleṣi. apetakalpaṃ vyapagatakalpam, kalpanārahitam iti yāvat. anyat subodham. ayam arthaḥ—samāliṅgitasvābhāṅganāśleṣi jagadarthakāri dvātriṃśallakṣaṇavibhūṣitaśarīram upekṣārūpaṃ prathamaṃ sādhyam.","label":0} +{"id":"gg_2.12","root_file":"gg_2.12_root","comm_file":"gg_2.12_com","root":"prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |\nmṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam ||\n","commentary":"punaḥ kimbhūtayā | prathamasamāgamalajjitayā | prathamaḥ ādyaścāsau samāgamo milanaṃ tena lajjitā tayā | kathambhūtam | anukūlaṃ vaśavartinam | kaiḥ | paṭucāṭuśataiḥ | paṭūni caturāṇi cāṭūni vacanāni | teṣāṃ śatāni taiḥ | punaḥ kimbhūtayā | mṛdumadhurasmitabhāṣitayā | mṛdu komalaṃ madhuraṃ karṇapeyam | smitena hāsyena yuktaṃ bhāṣitaṃ yasyāḥ sā tathā tayā | punaḥ kimbhūtaṃ tam | śithilīkṛtajaghanadukūlam | śithilīkṛtaṃ śaithilyamāpāditaṃ nitambabhāgaparidhānaṃ vastraṃ yena | jaghanaṃ kaṭeradhobhāgaḥ | hārāvalīviśeṣaṇāni antaritāni |","label":1} +{"id":"neg_taraa_17_x_gg_1.40","root_file":"taraa_17_root","comm_file":"gg_1.40_com","root":"dambholibījasrutidhautaśuddha-\npāthojabhūtāṅkurabhūtapuṣṭi|\nturīyasasyaṃ paripākam eti\nsphuṭaṃ caturthaṃ viduṣo 'pi gūḍham || 17 ||","commentary":"tathā kācidgopavadhūḥ anugāyati | udañcitapañcamarāgam | udañcitaḥ ūrdhvaṃ gacchan sa cāsau pañcamaḥ pañcamākhyaḥ rāgo yatra tam | kiṃ kṛtvā | sarāgaṃ yathā syāttathā hariṃ śrīkṛṣṇaṃ preyāṃsaṃ parirabhya gāḍhāmāliṅgya | kena kṛtvā | pīnapayodharabhārabhareṇa | pīnau pṛthulau tau ca payodharau ca tāveva bhārau guruvastunī |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.93_x_nasa_36","root_file":"bca_5.93_root","comm_file":"nasa_36_vi","root":"naikayānyastriyā kuryād yānaṃ śayanam āsanam |\nlokāprasādakaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā pṛṣṭvā ca varjayet || 5.93 ||","commentary":"evaṃ mātsaryadauḥśīlyākṣāntikausīdyapratipakṣatayā tad eva dānaśīlakṣāntivīryapāramitātmakam iti | ata āha mahādānetyādi ||\n\ntatra mahādānapatiḥ śreṣṭha iti vajralāsyā | pūjānugrahakāmyayā dīyata iti dānaṃ | tasya dānasya patir dānapatiḥ | mahāṃś cāsau dānapatiś ca mahādānapatiḥ | āmiṣābhayadharmābhiṣekātmakacaturdānotsṛjanatayā śreṣṭhaḥ sarvalokotkṛṣṭatvāt || mahāśīladharo 'graṇīr iti vajramālā | kāyavākcittānāṃ samādhānāc chīlaṃ | śīla samādhāv iti dhātvarthatvāt | daśākuśalaviratilakṣaṇaṃ prātimokṣasvabhāvaṃ ca | tad dhārayatīti śīladharaḥ | mahāṃś cāsau śīladharaś ca mahāśīladharaḥ | ata evāgraṇīḥ purahsara ity arthah || mahākṣāntidharo dhīra iti vajragītā | kṣamaṇaṃ kṣāntis titikṣā tāṃ dhārayatīti kṣāntidharaḥ | mahaṃś cāsau kṣāntidharaś ca mahākṣāntidharaḥ | tataś ca dhīraḥ | mahatsv api duḥkheṣu dhairyāvalambanatvāt || mahāvīryaparākrama iti vajranṛtyā | vīryaṃ kuśala utsāhaḥ | pāpādau tūtsāhaḥ kusīdatvāt kausīdyam eva na vīryaṃ | tasya parākramaḥ sarvalaukikalokottarakuśalamūlaparipūraṇāt | \n\nataś ca guhyapūjācatuṣṭayātmakaṃ yathākramam ādarśādijñānaniṣpattau svavimokṣamukhaviśuddhibalenānābhogābhirativiśeṣotpādakatvāt ||","label":0} +{"id":"neg_msv_1.10_x_ht_1.5.7","root_file":"msv_1.10_root","comm_file":"ht_1.5.7_mua","root":"prāyeṇaiva hi mīmāṃsā loke lokāyatīkṛtā | \ntāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛto mayā || 1.10 ||\n","commentary":"kulaṃ caitad iti vajrapadmādikam.","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.7_x_bca_5.71","root_file":"cmt_1.7_root","comm_file":"bca_5.71_p","root":"śṛṇu vakṣye mahātantraṃ tantrarājeśvaraṃ param |\nnāmnā caikallavīraṃ tu sattvānām āśusiddhaye ||1.7||\n","commentary":"iti kāyapratyavekṣayā tatsvabhāvam upayogaṃ ca vicārya pariniścitakāyaprayojanam upasaṃharann āha.\n\nuktanītyāyattīkṛtaḥ ātmā cittakāyalakṣaṇaḥ sarvadā prasannavadano bhavet. bhrūlalāṭasaṃkocaṃ ca prasādahānikaraṃ tyajet. pūrvam eva asaṃcodita eva pareṇa svāgatādivādaiḥ saṃtoṣaṇaśīlo bhavet. sarvasattvānām akāraṇabāndhavaś ca.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.52_x_cmt_2.15","root_file":"bca_5.52_root","comm_file":"cmt_2.15_com","root":"parārtharūkṣaṃ svārthārthi pariṣatkāmam eva vā |\nvaktum icchati me cittaṃ tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat || 5.52 ||","commentary":"paṭarūpeṇeti | paṭaṃ lekhayet iti bhāvaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_gg_1.3_x_cmt_4.20_4.21","root_file":"gg_1.3_root","comm_file":"cmt_4.20_4.21_com","root":"vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ saṃdarbhaśuddhiṃ girāṃ jānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |\nśṛṅgārottarasatprameyaracanairācāryagovardhanaspardhī ko 'pi na viśrutaḥ śrutidharo dhoyī kavikṣmāpatiḥ ||\n","commentary":"vasudhām iti | gauravarṇāṃ sarvālaṃkārabhūṣitāṃ sampuṭāñjalinīṃ kūrmoparisapraṇayopaviṣṭāṃ bhagavadgatalocanām | kekarākṣam iti savyāpasavyābhyām ūrdhvāgataputtalīdvayam ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.27_x_seni_15","root_file":"cmt_3.27_root","comm_file":"seni_15_p","root":"sā cāha |\naho madīyaṃ yat padmaṃ sarvasukhasamanvitam |\nsevayed yo vidhānena tasyāhaṃ siddhidāyinī || 3.27 ||\n","commentary":"anenaiva jagadekarūpatām āha—yad yad ityādi | sugamam ||","label":0} +{"id":"seni_16","root_file":"seni_16_root","comm_file":"seni_16_p","root":"priyādarśanam evaikaṃ kim anyair darśanāntaraiḥ |\nprāpyate yena nirvāṇaṃ sarāgeṇāpi cetasā || SeNi 16 ||","commentary":"anantaram etajjñānakāraṇalalanāpraśaṃsām āha—priyetyādi | priyaiva darśanaṃ dṛśyate 'nayābhimato mokṣa iti kṛtvā | śeṣaṃ subodham | etena teṣām apy anyavyākhyāparihāreṇa lalanaiva drṣṭāntanidarśanārtham abhimatety uktaṃ bhavati |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.103_x_gg_1.10","root_file":"bca_5.103_root","comm_file":"gg_1.10_com","root":"śrīsambhavavimokṣāc ca śikṣed yad guruvartanam |\netac cānyac ca buddhoktaṃ jñeyaṃ sūtrāntavācanāt || 5.103 ||","commentary":"he keśava dhṛtabhṛgupatirūpa | dhṛtaṃ bhṛgupateḥ rūpaṃ yena saḥ | bhṛgupatiḥ paraśurāmaḥ | tasya saṃbodhanam | tvaṃ jagat saṃsāraṃ snapayasi snānaṃ kārayasi | kasmin | payasi pānīye | kiṃbhūte | kṣatriyarudhiramaye | kṣatriyāṇāṃ rudhiraṃ tadeva svarūpaṃ yasya tattathā tasmin | kiṃbhūtaṃ jagat | apagatapāpam | snānamātreṇa apagataṃ naṣṭaṃ pāpaṃ yasya tattathā | punaḥ kiṃbhūtam | śamitabhavatāpam | śamitaḥ śāntiṃ prāpito bhavasya saṃsārasya tāpo yena tattathā |","label":0} +{"id":"neg_nasa_41_x_cmt_1.8","root_file":"nasa_41_root","comm_file":"cmt_1.8_com","root":"mahāvidyottamo nātho mahāmantrottamo guruḥ |\nmahāyānanayārūḍho mahāyānanayottamaḥ || 41 ||\n","commentary":"adṛṣtamaṇḍalasyeti | yogayoginītantroktakrameṇābhiṣiktasya | anyamaṇḍalaṃ kriyātantoktamaṇḍalaṃ | tatra praviṣṭasyābhiṣiktasya pakṣāntaram āha ||","label":0} +{"id":"ht_1.5.16","root_file":"ht_1.5.16_root","comm_file":"ht_1.5.16_ra","root":"jananī bhaṇyate prajñā janayati yasmāj jagajjanam | \nbhaginīti tathā prajñā vibhāgaṃ darśayed yataḥ || 16 ||","commentary":"mudrāṇāṃ nītārthamāha—jananītyādi |\n\njagajjanamiti jagadvartinamāryalokamanyeṣāṃ niśceṣṭatvāt | vibhāgamiti heyopādeyavibhāgam |","label":1} +{"id":"neg_seni_29_x_gg_1.45","root_file":"seni_29_root","comm_file":"gg_1.45_com","root":"sarvasminn apratiṣṭhānaṃ mahāmudreti kīrtyate |\nvimalatvāt svasaṃvitter vicitrāder na sambhavaḥ || SeNi 29 ||","commentary":"tathā kāmapi bālāṃ śliṣyati upagūhati | kāmapi bālāṃ cumbati | kāmapi rāmāṃ ramayati krīḍayati | sasmitacāru hasitaṃ cāru yathā syāttathā aparām anyāṃ paśyati prekṣate | aparām anugacchati | gacchantīmanusarati |","label":0} +{"id":"taraa_16","root_file":"taraa_16_root","comm_file":"taraa_16_comm","root":"prajñājñānād uttaraṃ prāptarāmā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhādhamaṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanādau prayatno\nbuddhoddiṣṭo niṣphalaḥ saṃprasaktaḥ || 16 ||","commentary":"prajñetyādi. prajñājñānād uttarakālaṃ yāḥ prāptā yathāmilitā rāmāḥ striyas tāsāṃ samāpattidvāreṇa ya āsvādaḥ, taṃ turyaṃ sekam. tad apy adhamam. śeṣaṃ gatārtham.","label":1} +{"id":"neg_cmt_3.22_x_bca_5.38","root_file":"cmt_3.22_root","comm_file":"bca_5.38_p","root":"tato 'ndhapaṭaṃ bandhayitvā maṇḍale puṣpaṃ pātayet | tato 'ndhapaṭaṃ muktvā maṇḍalaṃ pradarśayet | yasya yac cihnaṃ tad bodhayet | tatas tām eva prajñāṃ śiṣyasya samarpayet || 3.22 ||\n","commentary":"asamādhānasya ca rakṣaṇām āha.\n\nsaret puraḥ apasaret paścāt. prapātādyupaghātaṃ nirīkṣya ca. evam ity uktakramadiśā svaparahitaprayojanam avagamya pratipattisāro bhavet.","label":0} +{"id":"cmt_1.15","root_file":"cmt_1.15_root","comm_file":"cmt_1.15_com","root":"tasmāc ca maṇḍalaṃ cāru vartayen mantravidvratī |\npraveśya tatra vai śiṣyān pūrvam eva parīkṣitān || 1.15 ||\n","commentary":"tasmādityupasaṃharati | cāru śobhanam | vratī mantranayoktavratayogāt | praveśyābhiṣiñcya | pūrvam abhiṣekāt prathamam | parīkṣitān śrāddhān yatnagauravaparāyaṇatvena ||","label":1} +{"id":"neg_ssa_1.15_x_ht_1.5.21","root_file":"ssa_1.15_root","comm_file":"ht_1.5.21_mua","root":"bhaktānāṃ bhavadadvaitasiddhyai kā nopapattayaḥ |\ntadasiddhyai nikṛṣṭānāṃ kāni nāvaraṇāni vā || 1.15 ||\n","commentary":"ato vaktavyaṃ kā tasya bhāvanā, kiṃ vā tasya dhyānam ity ata āha—pitari ityādi. pitā vajradharo guruś ca. pañcamyarthe saptamī. pituḥ sakāśāt prāptam. laukikasukhena dṛṣṭāntena pitrā yad upadiṣṭaṃ mahāmokṣasukham ity arthaḥ. anupadiṣṭānāṃ devamanuṣyādīnāṃ śrutir api tasya durlabhā, kiṃ punar anubhava iti bhāvaḥ.\n\ntat sukhaṃ bhujyate svayam iti tad eva nirābhāsam anantaṃ niruttaram akṣayāvyayaṃ mahāmokṣasukhaṃ bhujyate. svayam iti sākṣād iva. kutaḥ? bhujyamāne laukikasukhe tad eva yathālakṣaṇam adhimucya, tathādhimokṣād ālambanīkṛte tasmin ālambanāntarasaṃcāraprasāraniṣedhena niścalasūkṣmīkṛtasya cetasas tathaiva nirantaram ādareṇa sābhogam anābhogaṃ ca vahanāt. iyatī yat tasya bhāvanā.\n\ndhyānam ākhyātum āha—maraṇam ityādi. tathaiva ciraṃ bhāvyamānena mahāsukhena yena iti yadavastheneha maraṇaṃ bhavati, tad iti tadavasthaṃ tan mahāsukhadhyānam ucyate bhāvanāpariniṣpatteḥ.\n\niha maraṇam iti ko 'rthaḥ? iheti tato mahāsukhād anyasmin bahir adhyātmaṃ cālambane maraṇam apratisaṃvedanaṃ bhavati. ekadvaubahūn vā praharān divasān māsān varṣān vā daṃśamaśakādikṛtair api capeṭamuṣṭikaśābhighātair api paṭupaṭahaśaṃkhabherīmahāmeghasvanair api tāvantaṃ kālam apratibodhanād iti.\n\nathavā na yuktā sahajā bhāvanā, dṛṣṭāntasahajasya pratyakṣatvena dārṣṭāntikasahajasya cānubhūtatvena dhyeyatvāyogāt. ata āha—pitarītyādi. pitari prāptaṃ dṛṣṭāntasahajaṃ bhujyate svayam iti sākṣādanubhūyate. maraṇaṃ mokṣaḥ. yena sukheneti dārṣṭāntikasahajena. iha tat sukhaṃ dhyānam iti dṛṣṭāntasukhe tādātmyena bhāvyamānaṃ dārṣṭāntikasukhaṃ dhyeyam ucyate. anubhūyamānetarayoḥ sādharmyasukhena ekarasībhāvagamanād iti bhāvaḥ.","label":0} +{"id":"gg_3.2","root_file":"gg_3.2_root","comm_file":"gg_3.2_com","root":"itastatastāmanusṛtya rādhikāmanaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |\nkṛtānutāpaḥ sa kalindanandinītaṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || \n","commentary":"sa mādhavaḥ anaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ kandarpaśarāghātāvasannahṛdayaḥ kṛtānutāpaḥ | tadekagatacittatvāt | itastataḥ tāṃ rādhām anusṛtya parimṛgya kalindanandinītaṭāntakuñje niṣasāda niṣaṇṇo 'bhavat | kalindanandinī yamunā tasyā staṭaṃ tasyāntaḥparisaraḥ tatra kuñjaṃ tasmin | kaliṃ pāpaṃ dyati khaṇḍayatīti kalindaḥ sūryaḥ tasya nandinī putrī| anaṅgasya kāmasya bāṇāḥ taiḥ vraṇāni kṣatāni tairyuktaṃ khinnaṃ khedasahitaṃ mānasaṃ yasya | punaḥ kimbhūtaḥ | kṛtaḥ anupaścāttāpo yena saḥ |","label":1} +{"id":"neg_msv_1.17_x_cmt_3.8","root_file":"msv_1.17_root","comm_file":"cmt_3.8_com","root":"siddhārthaṃ jñātasambandhaṃ śrotuṃ śrotā pravartate |\nśāstrādau tena vaktavyaḥ sambandhaḥ saprayojanaḥ || 1.17 ||\n","commentary":"aṣṭāṅgam ity aṣṭaprakāram uktalakṣaṇam eva ||","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.20_x_bca_5.64","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"bca_5.64_p","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"evaṃ kathitanayena. sādhūktam iti cet, adhunā vada kasmāt tvam adyāpi sarvaguṇavikalam api kāyaṃ rakṣasi? evaṃ vidvān api.","label":0} +{"id":"neg_medū_15_x_ht_1.5.8","root_file":"medū_15_root","comm_file":"ht_1.5.8_mua","root":"ratnacchāyāvyatikara iva prekṣyam etat purastād \nvalmīkāgrāt prabhavati dhanuṣkhaṇḍam ākhaṇḍalasya | \nyena śyāmaṃ vapur atitarāṃ kāntim āpatsyate te \nbarheṇeva sphuritarucinā gopaveśasya viṣṇoḥ ||\n","commentary":"tathatāyāṃ gata iti suviśuddhatathataikarase dharmakāye sthitaḥ. śrīmān iti sarvabuddhadharmeśvaraḥ, na tu śrāvakādiḥ. āgataś ceti tasyā eva tathatāyāḥ sakāśād āgatas tanniṣyandābhyāṃ sambhoganirmāṇakāyābhyāṃ jagadarthakaraṇāya. evaṃ tathatāgataśabdayor ekaśeṣo madhyatakārasya nairukto lopaḥ. evaṃ tāvat sarve tathāgatāḥ. teṣām ādarśajñānādīni pañcakulāni.","label":0} +{"id":"nasa_41","root_file":"nasa_41_root","comm_file":"nasa_41_vi","root":"mahāvidyottamo nātho mahāmantrottamo guruḥ |\nmahāyānanayārūḍho mahāyānanayottamaḥ || 41 ||\n","commentary":"mahāvidyetyādi | tatra mahāvidyottamo nātha iti candraprabhaḥ | mahatyaś ca tā vidyāś ca mahāvidyāś catasro dhāraṇyo granthārthamantramudrātmikāḥ | tāsām uttamaḥ | ata eva nāthaḥ sarvāpāyebhyaḥ sarvasattvānām aśeṣakāyavāṅmanaḥsamudācārasaṃśodhanāt || mahāmantrottamo gurur iti amitaprabhaḥ | mahāṃś cāsau mantraś ca mahāmantro mahāmudrātmakas tasyottamaḥ śreṣṭha ity arthaḥ | ata eva guruḥ sarvasattvānāṃ yathāśayānuśayajñatayābhisamayopadeśāt | mahāyānanayārūḍha iti gaganagañjaḥ | mahāyānaṃ vakṣyamāṇaṃ tasya nayo mārgas tasminn ārūḍhaḥ sthita ity arthaḥ ||\n\nmahāyānanayottama iti sarvanivaraṇaviṣkambhī | saṃsāranirvāṇayor anabhilāpyadharmatādhigamān nirvikalpakaṃ jñānaṃ mahāyānam iti | atha vā trividhānuttaryeṇa saṃbhāropāyagocarādhārasvabhāvo mahāyānasya saṃgṛhīta iti | yady evaṃ katham asya mahattvam | sarvalokahitā buddhā bhagavantaḥ | tena te mahāntaḥ | teṣām idaṃ yānaṃ niṣpattaye niryāṇāya vā | tasmāt tatsahitānāṃ yānaṃ mahāyānam | mahatāṃ vā yānaṃ mahāyānam || atha vā saptavidhamahattvāt | ālambanapratipattijñānavīryopāyakauśalyasamudāgamakarmamahattvān mahāyānaṃ | mahac ca tad yānaṃ ceti mahāyānam | anyatra yāne tadabhāvād iti | tad etat saṃsārena trividhaṃ mahāyānam | hetugocarasvabhāvaparidīpanārthaṃ veditavyam iti ||\n\ntad evam upāyamātrāpekṣitayā cāśeṣalaukikalokottarasamādhisvabhāvatvād bhagavato jñānasattvasya tathāgatajñānakāyasya ||","label":1} +{"id":"neg_gg_2.20_x_gg_4.20","root_file":"gg_2.20_root","comm_file":"gg_4.20_com","root":"durālokastokastavakanavakāśokalatikāvikāśaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |\napi bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati ||\n","commentary":"he daivata iṣṭadeva | he vaidyakṛtya vaidyānāṃ kṛtyaṃ kāryaṃ yasmin sa tathā tasya sambodhanam | athavā | daivataṃ devavaidyayoḥ | tasya saṃbodhanam, he dhanvantare he upendra śrīkṛṣṇa vajrādapi dāruṇo 'si | niṣṭhuro 'si | yato vimuktabādhāṃ rādhāṃ na kuruṣe | kimbhūtām | smarāturām | smareṇa kandarpeṇa āturāṃ pī���itām | kimbhūtām | tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyām | tava aṅgaṃ śarīraṃ tasya saṅgaḥ sa eva amṛtam | tanmātreṇa sādhyāṃ rakṣaṇīyām | vṛttamapi upendravajrā |","label":0} +{"id":"neg_msv_1.8_x_ht_1.5.13","root_file":"msv_1.8_root","comm_file":"ht_1.5.13_mua","root":"yathā kathañ cid ārabdhā trayīmārgānusāriṇī | \nvāgvṛttiralpasārāpi śraddadhānasya śobhate || 1.8 ||\n","commentary":"katham ity āha—brahmetyādi. yata eva suviśuddhabodharūpatvād asau buddhas tad eva paraṃ brahma. tasmāt sa eva brahmā. nirvṛttita iti mokṣarūpatvād ity arthaḥ. nirvṛtir nirvāṇaṃ mokṣo niḥśreyasaṃ buddha iti paryāyāḥ. viṣaṇād iti tādātmyena praveśāt. kva? paramagambhīre dharmakāye. viśateḥ ktapratyayaḥ ṣatvaṇatve ca. sadā sukalyāṇād iti dhruvakalyāṇatvāt paramakalyāṇatvāc ca. sarvar ityādi. yasmād asau sarveṣām ātmani dharmadhātau vedakatvena sthitaḥ, tasmāt sarvaḥ.","label":0} +{"id":"gg_3.3","root_file":"gg_3.3_root","comm_file":"gg_3.3_com","root":"māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |\nsāparādhatayā mayāpi na vāritātibhayena |\nhari hari hatādaratayā gatā sā kupiteva ||\n","commentary":"iyaṃ rādhā māṃ śrīkṛṣṇaṃ vilokya dṛṣṭvā calitā nirgatā | kimbhūtam | vṛtaṃ parivṛtam | kena | vadhūnicayena | gopavadhūnāṃ nicayaḥ samūhastena | mayā na nivāritā atibhayena | kayā | sāparādhatayā | saha aparādhena vartata iti sāparādhastasya bhāvaḥ sāparādhatā tayā | sā rādhikā kupiteva kruddheva gatā yātā | kayā | hatādaratayā | hato vinaṣṭo ādaraḥ satkārastasya bhāvastayā | hari hari śiva śiva khede 'rthe dvau śabdau bhavataḥ |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.21_x_bca_5.101","root_file":"bca_5.21_root","comm_file":"bca_5.101_p","root":"anena hi vihāreṇa viharan durjaneṣv api |\npramadājanamadhye 'pi yatir dhīro na khaṇḍyate || 5.21 ||","commentary":"iyam api śikṣāpadamudrāvadhārayitavyety āha.\n\nantataḥ svayamāhārādikriyayā parapreraṇayāparāparadūtapreraṇayā vā, sākṣāt svayam evāmiṣadānādinā vā, yat sattvānāṃ hitasukhahetur na bhavati, tan na kuryāt kārayed vā. na caitad eva kevalam. kiṃcit sattvānām eva saṃsāraduḥkhapatitānāṃ tato niḥsaraṇāya sarvaṃ kuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayet.","label":0} +{"id":"neg_cmt_2.2_x_gg_1.38","root_file":"cmt_2.2_root","comm_file":"gg_1.38_com","root":"atha bhagavān āha |\nmaṇḍalasya bhaven mānaṃ caikahastaṃ dvihastakam |\ntrihastaṃ vā catuḥpañca pañcamānaṃ na cādhikam || 2.2 ||\n","commentary":"asau sakhī rādhāṃ prati punarāha abravīt | kiṃ kurvatī satī | ārāt samīpe samakṣaṃ sakhīnāmagre pratyakṣaṃ yathā syāttathā murāriṃ śrīkṛṣṇam upadarśayantī | kiṃbhūtam | anekanārīparirambhasaṃbhramam anekāśca tāḥ nāryaśca tāsāṃ parirambhaḥ āśleṣaḥ tatra saṃbhramo yasya sa tathā | punaḥ kimbhūtam | sphuranmanohārivilāsalālasam mano hartuṃ śīlamasya sa tathā | vilāso hāsaḥ tatra lālasaḥ kāmo yasya sa tathā sphuraṃścāsau manohārī vilāsalālasaśca tam anekanārīparirambhasaṃbhramasphuranmanohārivilāsalālasam |","label":0} +{"id":"medū_9","root_file":"medū_9_root","comm_file":"medū_9_mall","root":"mandaṃ mandaṃ nudati pavanaś cānukūlo yathā tvāṃ \nvāmaś cāyaṃ nadati madhuraṃ cātakas te sagandhaḥ | \ngarbhādhānakṣaṇaparicayān nūnam ābaddhamālāḥ \nseviṣyante nayanasubhagaṃ khe bhavantaṃ balākāḥ ||\n","commentary":"nimittāny api te śubhāni dṛśyanta ity āha-mandaṃ mandam iti || anukūlaḥ pavano vāyustvāṃ manda mandam | atimandam ity arthaḥ || atra kathañcid vīpsāyām eva dviruktir nirvāhyā | \"prakāre guṇavacanasya\" ity etad āśrayaṇe tu karmadhārayavad bhāve subluki mandamandam iti syāt | tad evāha vāmanaḥ-\"mandamandam ity atra prakārārthe dvirbhāvaḥ\" iti | yathā sadṛśam | bhāviphalānurūpam ity arthaḥ || \"yathā | sādṛśyayogyatvavīpsārthānatikrame\" iti yādavaḥ || nudati prerayati | ayaṃ sagandhaḥ sagarvaḥ | sambandhīti kecit || \"gandho gandhaka āmode leśe sambandhagarvayoḥ\" ity ubhayatrāpi viśvaḥ || te tava vāmo vāmabhāgasthaḥ || \"vāmas tu vakre ramye syāt savye vāmagate 'pi ca\" iti śabdārṇave || cātakaḥ pakṣiviśeṣaś ca madhuraṃ śrāvyaṃ nadati vyāharati || idaṃ nimittadvayaṃ vartate | vartiṣyate cāparaṃ nimittam ity āha—garbheti || garbhaḥ kukṣistho jantuḥ || \"garbhopakārake hy agnau sukhe panasakaṇṭake | kukṣau kukṣisthajantau ca\" iti yādavaḥ || tasyādhānam utpādanaṃ tad eva kṣaṇa utsavaḥ | sukhahetutvād iti bhāvaḥ || \"nirvyāpārasthitau kālaviśeṣotsavayoḥ kṣaṇaḥ\" ity amaraḥ || tasmin paricayād abhyāsād dhetoḥ khe vyomni | ābaddhamālāḥ || garbhādhānasukhārthaṃ tvatsamīpe baddhapaṅktaya ity arthaḥ || uktaṃ ca karṇodaye-\"garbha�� balākā dadhate 'bhrayogān nāke nibaddhāvalayaḥ samantāt\" iti || balākā balākāṅganā nayanasubhagaṃ dṛṣṭipriyaṃ bhavantaṃ nūnaṃ satyaṃ seviṣyante || anukūlamārutacātakaśabditabalākādarśanānāṃ śubhasūcakatvaṃ śakunaśāstre dṛṣṭaṃ tadvistarabhayān nālekhi ||","label":1} +{"id":"neg_seni_2_x_ht_1.5.4","root_file":"seni_2_root","comm_file":"ht_1.5.4_mua","root":"citraṃ tato vipākaḥ syāt tṛtīye tu vilakṣaṇam |\nvimardaś ca tato jñeyo haṭhayoganirākṛteḥ || SeNi 2 ||","commentary":"mudryate yeneti lakṣyate yataḥ.","label":0} +{"id":"seni_38","root_file":"seni_38_root","comm_file":"seni_38_p","root":"vicitraṃ karmamudraiva dharmamudrā vipākajā |\nvilakṣaṇaṃ mahāmudrā vimardaḥ samayo bhavet || SeNi 38 ||","commentary":"anantaroktam evaikaikamudrāyā ekaikānandatvaṃ sphuṭayati—vicitram ityādi | gatārtham ||\n\nnanu caturmudrānvayānugato 'yaṃ granthaḥ | sa ca yoginītantrānusāreṇa na yogatantrānusāreṇeti cet | tan na | ucyate—\n\n\tāryanāgārjunair uktaṃ śrīsamājānusārataḥ |\n\tpañcabhiś ca kramair yat tac caturmudrāsu kathyate || (1)\n\n\tkramayor mantramūrtitvacinnidhyaptī yathākramam |\n\tte caikamudrayokte 'tra mantramūrtimanaḥsthiteḥ || (3)\n\n\tdharmamudrāsukhaṃ yasmāt saṃvṛteḥ satyadarśanam |\n\tsatyasya bhūtakoṭitvaṃ mahāmudrārtha ucyate || (3)\n\n\tphalaṃ samayamudrāyā dvayor advayavedanam |\n\tkramāṇāṃ mīlanaṃ divyaṃ buddhatvaphaladāyakam || (4) \n\ntathā ca pradīpoddyotanaṣaṭkoṭivyākhyāyām ācāryacandrakīrtipādair uktam—\n\n\tutpattikrama ādau syān mantramūrtiprasādhakaḥ |\n\tcittanidhyaptimātraṃ tu dvitīyaḥ krama ucyate ||\n\n\ttṛtīyas tu kramo ramyaḥ saṃvṛteḥ satyadarśanam |\n\tsatyasya saṃvṛteḥ śuddhiś caturthaḥ krama ucyate ||\n\n\tpañcamo yuganaddhākhyo yat satyadvayayojanam | \n\tsādhanāṅgam idaṃ śreṣṭhaṃ sarvatantrārthasaṅgrahaḥ ||\n\n\teṣāṃ kramāṇāṃ bhedāṃs tu prastāravidhinā bahūn |\n\tsammīlanaṃ ca teṣāṃ vai yo vetti sa hi tantravit ||\n\ntathā cāryadevapādair api sūtakamelāpake mantratattvamudrātattvātmatattvadharmatattvadevatātattvanāmabhiḥ pañcakramāṇām uddeśaḥ kṛtaḥ | tatra mantratattvam iti hūṃkārādimantrotthitā hevajrādimūrtiḥ | mudrātattvam iti saṅkhyāgaṇanākrameṇa neyārthatayā cittanidyaptimātraṃ nītārthatas tu karmamudrāyām | ātmatattvam iti jagataś ciccitraniḥsvabhāvatā | dharmatattvam iti dharmānutpādaḥ | devatātattvam ity ātmatattvadharmatattvayos tādāmīkaraṇam abhinnateti yāvat | \n\n\tetāni pañca tattvāni gurūṇām upadeśataḥ |\n\tcaturmudrāsu yojyāni pañcakrama iva kramāt ||\n\nnanu—\n\n\tkramam utpattikaṃ caiva utpannakramam eva ca ||\n\tkramadvayaṃ samāśritya vajriṇāṃ dharmadeśanā |\n\niti tantre pāṭha | tat kathaṃ pañca kramāḥ | ucyate | utpattikrame piṇḍīkramavajrajāpau bāhyotpattigambhīrotpattyaparanāmakau | utpanne ca svādhiṣṭhānābhisambodhiyuganaddhakramā utpannapariniṣpannasvābhāvikakramāparanāmakā iti |\n\netāsāṃ caturmudrāṇāṃ sadbhāvaḥ svabhāvaś ca sarvarahasyatantrokto vijñeyaḥ | tad uktaṃ tatra—\n\n\tmānasikā mahāmudrā samayamudrā tu sarvagā |\n\tvācasī dharmamudrā tu karmamudrā tu kāyikī ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.81_x_msv_5.1.8","root_file":"bca_5.81_root","comm_file":"msv_5.1.8_com","root":"sātatyābhiniveśotthaṃ pratipakṣottham eva ca |\nguṇopakārikṣetre ca duḥkhite ca mahac chubham || 5.81 ||","commentary":"ataḥ sakalabhāvapramāṇanirākaraṇāt śaṅkitābhāvanirākaraṇena codanaiva dharmādharmayoḥ pramāṇamityupapannamityāha tasmāditi | paśyatāmiti | ṣaṣṭhī cānādare ityanādare ṣaṣṭhīti ||","label":0} +{"id":"nasa_28","root_file":"nasa_28_root","comm_file":"nasa_28_vi","root":"tad yathā bhagavān buddhaḥ saṃbuddho 'kārasaṃbhavaḥ |\nakāraḥ sarvavarṇāgryo mahārthaḥ paramākṣaraḥ || 28 ||\n","commentary":"athedānīṃ vajradhātumahāmaṇḍaladvāreṇa bodhicittavajrasya spharaṇādikam ity āha | tad yathā bhagavān ity ādi | bhagavān buddhaḥ saṃbuddha iti gatārthaḥ | akārasaṃbhava iti akārajanitaḥ | bhagavato jñānasattvasya pariśuddhatathāgatajñānakāyasvabhāvatvāt | tasya hṛccandramaṇḍalopari yo 'sāv akāras tasyedānīṃ viśeṣaṇam āha | sarvavarṇāgrya iti | agrebhavo 'gryaḥ sarvavarṇānāṃ sarvākṣarāṇām | agryaḥ śreṣṭhas tanmukhatvāt || mahārtha iti mahāṃś cāsāv arthaś ca mahārthaḥ | mahārthatvaṃ sakalajagaddhitādhānahetutvāt || paramākṣara ity aparaparyāyeṇa na kṣaratīty akṣaraḥ | bhūtakoṭirūpeṇāvicalitatvāt | paramaś cāsāv akṣaraś ceti paramākṣara iti | anena krameṇa jñānasattvādyakṣarayoḥ svarūpābhidhānam uktaṃ ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.12","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"ht_1.5.12_mua","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"tathā hi sa eva vairocanaḥ, prakāśamātratayā prakhyānāt. sa eva akṣobhyaḥ, nirābhāsatvāt. sa eva amoghaḥ, viśvārthakaraṇāt. sa eva ratnaḥ, sarvabuddhadharmāṇāṃ lābhāt. sa eva ārolikaḥ, teṣām ātmani samyak paricchedāt. evaṃ pañcajñānamayatvāt sa eva sāttvikaḥ, vajrasattva ity arthaḥ. brahmetyādi. sa eva brahmādir ucyate.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.68_x_gg_1.8","root_file":"bca_5.68_root","comm_file":"gg_1.8_com","root":"na sthāsyatīti bhṛtyāya na vastrādi pradīyate |\nkāyo yāsyati khāditvā kasmāt tvaṃ kuruṣe vyayam || 5.68 ||","commentary":"he keśava | dhṛtanaraharirūpa | naraharinṛsiṃhaḥ | dhṛtaṃ narahareḥ rūpaṃ yena sa tathā | tava karakamalavare nakhaṃ tiṣṭhati | kara eva kamalavaraṃ padmaśreṣṭhaṃ tasmin | kiṃbhūtaṃ nakham | adbhutaśṛṅgam | adbhutamāścaryajanakaṃ śṛṅgaṃ agrabhāgo yasya tat | adṛṣṭapūrvamityarthaḥ | punaḥ kiṃbhūtam | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | hiraṇyakaśipostanuḥ śarīraṃ saiva śyāmatvād bhṛṅgaḥ | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgo yena sa tathā tat |","label":0} +{"id":"neg_taraa_16_x_taraa_13","root_file":"taraa_16_root","comm_file":"taraa_13_comm","root":"prajñājñānād uttaraṃ prāptarāmā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhādhamaṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanādau prayatno\nbuddhoddiṣṭo niṣphalaḥ saṃprasaktaḥ || 16 ||","commentary":"kṛtvetyādi. kṛtvā sākṣān maṇḍalaṃ sātasaṃvalitam, tasya svecchayā nirvṛtir nirodhaḥ.\n\nnanu yadi sākṣāt kṛtvāpi paścāt svecchayā nirodhayitavyam, tadā karuṇāyā anekakālābhyastāyā abhāvaḥ syāt. tasyāś cābhāvāt sattvārthābhāvaḥ syād ity āśaṅkyāha—sattvārthasyāpy asty abhāvo na cetyādi. asmin pakṣe sattvārthābhāvo nāsti, yasmān nirvṛtāc cakrāt karuṇāsaṃvalitāt sattvārthasya prādurbhāvo 'sti.\n\netenaitad evāha—sātasaṃpūrṇacakraṃ sākṣāt kṛtvā, yāvadiṣṭaṃ kālaṃ vyavasthāpya, paścāt tasya sarvathaiva pradīpavan nirodhaṃ kṛtvā sthātavyam. yadā punaḥ sattvārthābhilāṣo bhavati, tadā niruddhād eva cakrāntaram utpādya sattvārthaḥ kartavyaḥ. cakrāntarotpāde 'pi ciraniruddhād eva cakrād yathābhavyatayā vineyānāṃ yathābhilaṣitaprāptir bhavatīti ṣaṣṭham.","label":0} +{"id":"ht_1.5.3","root_file":"ht_1.5.3_root","comm_file":"ht_1.5.3_mua","root":"sevitavyāḥ prayatnena yathā bhedo na jāyate | \nagupte kriyate duḥkhaṃ vyāḍacaurāgnibhūcaraiḥ || 3 ||","commentary":"prayatneneti guptau yatnaḥ prayatnaḥ. tam eva āha—yathā bhedo na jāyata iti. bheda udbhedaḥ svayam eva pareṣāṃ yuktibalād abhyūhaḥ. mantrabhedaś ca bhedaḥ. madauddhatyakopādibhiḥ svayaṃ tayā sahāyena vā parasmai kathanaṃ mantrabhedaḥ. \n\naguptau narakapātādir adṛṣṭadoṣaḥ prasiddha eva. dṛṣṭadoṣam apy āha—agupta ityādinā. vyāḍādibhiḥ duḥkhaṃ kriyata iti sambandhaḥ. vyāḍāḥ sarpavyāghrādayaḥ. bhūcarāḥ śāsakā narapiśācādayaḥ.","label":1} +{"id":"nasa_6","root_file":"nasa_6_root","comm_file":"nasa_6_vi","root":"praṇamya nāthaṃ saṃbuddhaṃ bhagavantaṃ tathāgatam |\nkṛtāñjalipuṭo bhūtvā idam āha sthito 'grataḥ || 6 ||\n","commentary":"kiṃ kṛtvā | praṇamya | kaṃ | nātham iti | anāthānāṃ lokānām anuśāsanāt nāthaḥ svāmī | taṃ || punar api kiṃviśiṣṭam nātham ity āha saṃbuddham iti samyaksaṃbuddhaṃ na śrāvakaṃ pratyekabuddhaṃ vā || bhūyo 'pi nāthaṃ viśinaṣṭi bhagavantam iti bhagasaṃpannatvād bhagavān | caturmārabhaṅgād vā | tathā cāha |\n\n\tkleśakarma tathā janma kleśajñeyāvṛtī tathā |\n\tyena vaipakṣikā bhagnās teneha bhagavān smṛtaḥ || iti ||\n\nanena nairuktena vidhinā kleśādikaṃ bhagnavān iti bhagavān | aiśvaryādiguṇayogād vā | tathā cāha |\n\n\taiśvaryasya samgrasya rūpasya yaśasaḥ śriyaḥ |\n\tjñānasyātha prayatnasya ṣaṇṇām bhaga iti smṛtiḥ || iti ||\n\npunar api kiṃbhūtaṃ nātham ity āha tathāgataṃ iti | tathatāṃ śūnyatāṃ gataḥ tathāgataḥ | atha vā yathā te tathāgatā gatā gacchanti gamiṣyanti tathā gacchatīti tathāgataḥ | taṃ tathāgataṃ praṇamyeti pūrveṇa saṃbandhaḥ |","label":1} +{"id":"seni_14","root_file":"seni_14_root","comm_file":"seni_14_p","root":"duḥkhānām āgamo nāsti sukhaṃ tatra nirantaram |\nānando brahmaṇo rūpaṃ tac ca mokṣe 'bhhivyajyate || SeNi 14 ||\n","commentary":"etatsvarūpadarśanārtham āha—duḥkhānām ityādi | subodham ||","label":1} +{"id":"gg_2.3","root_file":"gg_2.3_root","comm_file":"gg_2.3_com","root":"candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |\npracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam ||\n","commentary":"punaḥ kathambhūtam | candra kacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam | candrakāśca candrākārāsteścāravaḥ sundarāḥ te ca mayūraśikhaṇḍakā mayūrapicchāni teṣāṃ maṇḍalaṃ nikaraḥ tena valayitā veṣṭitāḥ keśā yasya sa tathā | punaḥ kimbhūtam | pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam | pracuraṃ vistīrṇaṃ ca tat purandaradhanuśca tenānurañjito bhūṣitaḥ sa cāsau meduraḥ snigdhaḥ mudiro nīlameghaśca tasyeva veṣo yasya sa tathā tam | ayaṃ śyāmaḥ pītavasanena śakracāpayuktanīlameghavatpratīyate |","label":1} +{"id":"neg_cmt_1.3_x_cmt_2.6","root_file":"cmt_1.3_root","comm_file":"cmt_2.6_com","root":"māṃ na jānanti ye mūḍhāḥ sarvapumvapuṣi sthitam |\nteṣām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitaḥ ||1.3||\n","commentary":"hariṇadvayaveṣṭitāṃ kuryāt | tadadhaḥ kramaśīrṣapaṭṭikāṃ dadyāt | toraṇapārśvadvaye tu yathāśobhaṃ vajrāradvayaṃ dadyāt | cihnadvayaṃ koṇacchatraṃ ca | evaṃ yathāśobhaṃ darpaṇacāmarādikaṃ likhet | maṇḍalasya catuḥkoṇebhyo niḥśaṅka nānārūpān kalpavṛkṣān saṃlikhet ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.79_x_seni_37","root_file":"bca_5.79_root","comm_file":"seni_37_p","root":"viśvastavinyastapadaṃ vispaṣṭārthaṃ manoramam |\nśrutisaukhyaṃ kṛpāmūlaṃ mṛdumandasvaraṃ vadet || 5.79 ||","commentary":"mahāmudrām uktvā caturānandasvarūpāṃ sarvagāṃ samayamudrām āha—yathaivetyādi | vajrācāryaprasādata iti sadgurūpadeśata ity arthaḥ | tatrāyam upadeśaḥ | mahāmudrātas tatpuruṣakāraphalarūpe saprajñe bhagavati sambhogarūpeṇotthite ā ghṛṣṭer ānandaḥ | maṇeḥ puraḥ paramaḥ | mahārāgād drutāpattau prajñopāyarūpacandrārkasampuṭasaṃlagnamadhyasthordvādhobindudvayarūpeṇa bindudvayarūpatā sahajaḥ | tad uktam—\n\n\tāi anta na majjha tahiṃ naü bhava naü nivvāṇa |\n\tehu so paramamahāsuha naü para naü appāṇa ||\n\nasya ca neyanītatayā dvividho 'rthaḥ | tatra nītārthaḥ | tasmin tathāvidhe vilakṣaṇe nirvikalpaṃ vedanam | neyārthaś ca | ǟi na prathamo bindur na | anta na antyo na | majjha tahiṃ nirantaratvān madhyābhāve madhyas tatra na | naü bhava na bhavarūpaḥ | upāyārkasaṃlagno bindur bhavaḥ | sa na tattvam | naü nivvāṇa na nirvāṇarūpaḥ prajñācandrasaṃlagnaḥ | kas tarhi | ucyate—ubhaikarasasvabhāva eṣa eva sa paramamahāsukhaḥ | nātra parasyātmano vā vittiḥ | atra ca prāg uktaḥ karmamudrāsahajavyavasthāpita iva vajrasattvādivyapadeśo jñeyaḥ | \n\ntataḥ pukkasyādicaturdevīgītikācodanānantaraṃ svapnaprabuddhavat sambhogarūpeṇa bhagavadutthāne sattvārthāya śuddhalaukikavikalpāmukhībhāvena yad ālocanaṃ tad viramaḥ | atrāpi \"caturthaṃ tat punas tathā\" iti caturthatvam | tad iti sahajopalabdham | punar iti sarvākāram | tatheti sahajavad boddhavyam iti kṛtvā | \"eka eva suratānandaś catuḥsaṅkhyāvacchinnaḥ\" iti vacanāt | yadā sarvam eva sahajarūpaṃ tadā samayamudrā caturānandarūpā | eka eva viramānandaḥ |\n\nnanv atra bindurūpatayā nirākāravedanaṃ sphuṭam eva darśitam | na | tadāpy avācyasukharūpatayā sakalajagadākārasphuraṇe nirākārapratihateḥ |\n\ntarhi bindurūpotpattiḥ kimarthaṃ karmamudropalabdhasukhavad atrāpi bhujamukhādyākāraprajñopāyātmakatāyā eva yuktatvāt | ucyate | sātabindurūpatvena mṛdākārād ghaṭākāravad āśrayaparāvṛttyā sākārakhyātyartham | yad uktam—\"bhagavān bindurūpeṇāvasthitaḥ\" iti |\n\nathaivaṃ vācyam—\n\n\tsaṃvṛtaṃ kundasaṅkāśaṃ vivṛtaṃ sukharūpiṇam |\n\niti | karmamudropalabdhaṃ saṃvṛtam aparamārtham | vivṛtam anāvṛtaṃ nirvāṇam | itthaṃ sukhaṃ bhinnam eva | tad api na | \"sukhaṃ hitvā bhaven na saḥ\" iti bindusukhayos tādāmyena bhinnasukhābhāvāt | etac ca—\n\n\ttasmāt saukhyaṃ na tattvākhyaṃ mahābhūtaṃ yataḥ sukham |\n\niti vacanāj jñeyam |\n\nathaivaṃ matiḥ | vicitrasya bindurūpāpattyā nirākāratvam eva | tad api na saṅgacchate | nirākārābhiprāyeṇa yadīttham abhidhīyate tadā nirākārabodhasandehakāraṇaṃ bindum apahāya sātamātram eva param abhihitaṃ syāt | kim anena yathoktaprayāsabahulena binduneti | tasmān nirākāraṃ nāsty eva ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.11_x_seni_41","root_file":"cmt_3.11_root","comm_file":"seni_41_p","root":"tatrāyam udakābhiṣekaḥ | \nśiṣyaṃ śuddhaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ nirmalaṃ dhyātvā vijayakalaśād udakam ākṛṣya sahakārapallavena oṃ āḥ sarvatathāgatābhiṣekasamayaśriye hūṃ ity anenābhiṣiñcet || 3.11 ||\n","commentary":"idānīṃ puṇyapariṇāmanayā grantham upasaṃharann āha—samyaksekam ityādi | subodham ||","label":0} +{"id":"nasa_18","root_file":"nasa_18_root","comm_file":"nasa_18_vi","root":"smitaṃ saṃdarśya lokānām apāyatrayaśodhanam |\ntrailokyābhāsakaraṇaṃ caturmārāriśāsanam || 18 ||\n","commentary":"kiṃ kṛtvā | smitam ityādi | lokānāṃ sattvānām apāyatrayaśodhanaṃ narakatiryakpretasaṃśodhanaṃ smitaṃ darśayitvā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣateti saṃbandhaḥ || tathāgatānāṃ dharmadeśanāyās triliṅgāni | tad yathā | smitaṃ vyavalokitaṃ raśmisaṃcodanaṃ ca | kvacid ekaṃ kvacid dve kvacit trīṇi vā yugapad bhavanti | tad yathā śrīmāyājālatantre dvayaṃ paṭhyate | smitaṃ vyavalokitaṃ ca | kvacit trīṇi yathā pañcaviṃśatisāhasryāṃ prajñāpāramitāyāṃ maitreyavyavalokanaṃ smitaṃ mukhena raśmispharaṇaṃ ceti | kvacid ekaṃ yathātraiva nāmasaṃgītau smitaṃ saṃdarśya lokānām iti || tac ca smitaṃ caturvidhaṃ | aṅgapratyaṅgaspharaṇena romakūpaspharaṇena prakṛtiprabhāvispharaṇena jihvendriyaraśmispharaṇena ca | tad atra jihvāprātihāryaṃ | deśanāyāḥ pūrvaliṅgaṃ || trailokyābhāsakaraṇam ityādinā darśayati bhūr bhuvaḥ svar iti trayāṇāṃ lokānām ābhāsakaraṇaṃ prakāśanakaraṇaṃ smitaṃ darśayitvā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣateti saṃbandhaḥ || punar api kiṃviśiṣṭaṃ smitam ity āha caturmārāriśāsanam iti | catvāro mārāḥ skandhakleśamṛtyudevaputrāḥ | ta evārayas teṣāṃ śāsanam anuśāsanaṃ nigrahaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_29_x_nasa_1","root_file":"nasa_29_root","comm_file":"nasa_1_vi","root":"mahāprāṇo hy anutpādo vāgudāhāravarjitaḥ |\nsarvābhilāpahetvagryaḥ sarvavāksuprabhāsvaraḥ || 29 ||\n","commentary":"padārthas tv adhunā vyākhyāyate || atheti vajradharam adhikṛtyāha tasyādhyeṣakatvena prastutatvāt | āryamāyājālaṣoḍaśasāhasrikamahāyogatantrāntaḥpātisamādhijālapaṭalād bhagavacchākyamunibhāṣitā bhagavato mañjuśrījñānasattvasya paramārthā nāmasaṃgītir yā tasyā adhyeṣaṇārthaṃ bhagavān vajradharo mṛdvindriyasattvānugrahārthaṃ | punar apy athety āha | athaśabda ānantarye | atha vajradharo bhṛkuṭītaraṅgapramukhaiḥ sārdham nāthaṃ buddhaṃ bhagavantaṃ tathāgataṃ praṇamya kṛtāñjalipuṭo bhūtvā agrataḥ sthita idam āheti saṃbandhaḥ || vajraṃ dhārayatīti vajradharaḥ | anena padena gāmbhīryam abhidhīyate | śriyo devatyas tā vidyante yasyāsau śrīmān | anena caudāryaṃ sūcitaṃ | tataś ca kim uktaṃ bhavati | prajñopāyātmako bhagavān vajradhara iti | ata evoktaṃ śrīsaṃvare |\n\n\tsarvākāśāvakāśe śrīvajrasattvas tathāgataḥ |\n\niti | duḥkhena dāmyanta iti durdāntā īśvarādayas teṣāṃ damakaḥ śāsako vajradharavineyakatvāt teṣām īśvarādīnām | utkṛṣṭatvāṭ paro vajradharaḥ | bhūrlokabhuvarlokasvarlokā iti trayo lokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī || atha vā jayakaramadhukarasarvārthasiddhikarās trayo bhrātaras trilokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī | ata eva vīro bhagavān vajradharaḥ arair anabhibhavanīyatvāt || śrītattvasaṃgrahe pañca guhyāni paṭhyante | tathā hi |\n\n\tyathā yathā hi vinayaṃ yānti sattvāḥ svabhāvataḥ |\n\ttathā tathā hi sattvārthaṃ kuryād rāgādibhiḥ śuciḥ ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tmārayan sarvasattvāṃs tu na sa pāpena lipyate ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhakāyaprayogataḥ |\n\tharaṃs tu paravittāni na sa pāpena lipyate ||\n\trāgatulyaṃ sukhaṃ nāsti taj jinebhyaḥ samādadat |\n\tsattvārthāt paradārāṇi sevayan puṇyam āpnuyāt ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tsarvakarmāṇi kurvaṃs tu bahu puṇyam avāpnuyāt ||\n\niti ||\n\nteṣāṃ pañcānāṃ guhyānāṃ rājā guhyarāṭ | guhyair vā rājata iti guhyarāṭ || kuliśo vajras tasyeśvaraḥ kuliśeśvaraḥ || bhagavān vajradharo 'grataḥ sthito bhūtvā kṛtāñjalipuṭa idaṃ vakṣyamānam āheti kriyāpadaṃ sarvatra yojanīyam ||","label":0} +{"id":"neg_gg_1.43_x_gg_4.20","root_file":"gg_1.43_root","comm_file":"gg_4.20_com","root":"kelikalākutukena ca kācidamuṃ yamunājalakūle |\nmañjulavañjulakuñjagataṃ vicakarṣa kareṇa dukūle ||\n","commentary":"he daivata iṣṭadeva | he vaidyakṛtya vaidyānāṃ kṛtyaṃ kāryaṃ yasmin sa tathā tasya sambodhanam | athavā | daivataṃ devavaidyayoḥ | tasya saṃbodhanam, he dhanvantare he upendra śrīkṛṣṇa vajrādapi dāruṇo 'si | niṣṭhuro 'si | yato vimuktabādhāṃ rādhāṃ na kuruṣe | kimbhūtām | smarāturām | smareṇa kandarpeṇa āturāṃ pīḍitām | kimbhūtām | tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyām | tava aṅgaṃ śarīraṃ tasya saṅgaḥ sa eva amṛtam | tanmātreṇa sādhyāṃ rakṣaṇīyām | vṛttamapi upendravajrā |","label":0} +{"id":"neg_gg_3.9_x_bca_5.62","root_file":"gg_3.9_root","comm_file":"bca_5.62_p","root":"kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |\ndehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi ||\n","commentary":"syād etat—kim anyasminn asann api doṣa ucyate ity atrāha.\n\ncarmam ayaṃ puṭam. svamativiśeṣeṇa pṛthak kuru svakāyād apasāraya. asthighaṭitapañjarād yantrāt prajñātmakena śastreṇa māṃsakartanena.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.24_x_ht_1.5.4","root_file":"bca_5.24_root","comm_file":"ht_1.5.4_ra","root":"vyādhyākulo naro yadvan na kṣamaḥ sarvakarmasu |\ntathābhyāṃ vikalaṃ cittaṃ na kṣamaṃ sarvakarmasu || 5.24 ||","commentary":"tattvajijñāsoḥ kimetābhirityāha—mudretyādi |\npañcakulāni mudreti kathyate | mokṣahetunā mokṣahetutvena | sarvāvaraṇavigamo mokṣaḥ | nanu yadi nāmāsāṃ pañcakulānāṃ mudrātvaṃ mokṣahetutvena pratipādyate kimiyatā tathā pūjanīyatvamāsāṃ sidhyatītyāha—vajreṇetyādi | vajramudraṇīyatvena mudrātvametāsāṃ mokṣahetutayā pratipādyata ityarthaḥ | vajramudrāḥ satyaḥ sarvāvaraṇavimokṣalakṣaṇaṃ mokṣamāvahantīti yāvat |","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.3_x_nasa_15","root_file":"cmt_1.3_root","comm_file":"nasa_15_vi","root":"māṃ na jānanti ye mūḍhāḥ sarvapumvapuṣi sthitam |\nteṣām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitaḥ ||1.3||\n","commentary":"yathāvat tāṃ aham adhigamya sarvasattvānāṃ yathāśayaviśeṣāt prakāśayiṣye || kimartham ity āha | tatra aśeṣakleśā iti kleśopakleśā gṛhyante teṣāṃ nāśāya | aśeṣājñānahānaya iti aśeṣeṣu padārtheṣv ajñānaṃ aśeṣājñānam aśeṣājñānahānis tadarthaṃ prakāśayiṣye ||","label":0} +{"id":"neg_nasa_15_x_msv_5.1.4","root_file":"nasa_15_root","comm_file":"msv_5.1.4_com","root":"prakāśayiṣye sattvānāṃ yathāśayaviśeṣataḥ |\naśeṣakleśanāśāya aśeṣājñānahānaya iti || 15 ||\n","commentary":"evam ākṣipya samādadhāti nirmūletītyantena | ayam arthaḥ prasiddhir hi prajñānam | tac ca jñānadraḍhimā | na ca nirmūlaṃ jñānam ātmānaṃ labhate prāg eva jñānadraḍhimā | tad evaṃ nirmūlāyāḥ prasiddher abhāvāt kutaḥ sā pravṛtteti pramāṇair anviṣyata iti | nanu ca kāryadraḍhimnā mūlaṃ kalpayiṣyate smṛtidraḍhimneva śrutir ata āha pratyakṣādīti | satyam | samūlā prasiddhiḥ pratyakṣādimūlatayā pratyakṣasūtre nivāritā codanā mūlaṃ bhaviṣyaty eveti ||","label":0} +{"id":"neg_seni_30_x_cmt_3.8","root_file":"seni_30_root","comm_file":"cmt_3.8_com","root":"anābhogaṃ hi yaj jñānaṃ tac cācintyaṃ pracakṣate |\nsañcintya yad acintyaṃ vai tad acintyaṃ bhaven na hi || SeNi 30 ||","commentary":"aṣṭāṅgam ity aṣṭaprakāram uktalakṣaṇam eva ||","label":0} +{"id":"neg_seni_2_x_gg_3.2","root_file":"seni_2_root","comm_file":"gg_3.2_com","root":"citraṃ tato vipākaḥ syāt tṛtīye tu vilakṣaṇam |\nvimardaś ca tato jñeyo haṭhayoganirākṛteḥ || SeNi 2 ||","commentary":"sa mādhavaḥ anaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ kandarpaśarāghātāvasannahṛdayaḥ kṛtānutāpaḥ | tadekagatacittatvāt | itastataḥ tāṃ rādhām anusṛtya parimṛgya kalindanandinītaṭāntakuñje niṣasāda niṣaṇṇo 'bhavat | kalindanandinī yamunā tasyā staṭaṃ tasyāntaḥparisaraḥ tatra kuñjaṃ tasmin | kaliṃ pāpaṃ dyati khaṇḍayatīti kalindaḥ sūryaḥ tasya nandinī putrī| anaṅgasya kāmasya bāṇāḥ taiḥ vraṇāni kṣatāni tairyuktaṃ khinnaṃ khedasahitaṃ mānasaṃ yasya | punaḥ kimbhūtaḥ | kṛtaḥ anupaścāttāpo yena saḥ |","label":0} +{"id":"neg_cmt_4.23_x_bca_5.14","root_file":"cmt_4.23_root","comm_file":"bca_5.14_p","root":"bhāvayet sthiracittena siddho 'haṃ caṇḍaroṣaṇaḥ |\ntato manthānayogena pūrve śvetācalaṃ sṛjet || 4.23 ||\n","commentary":"dṛṣṭāntoktam arthaṃ prakṛte yojayan nāha.\n\nśatruprabhṛtayo bhāvā mayā vārayitum aśakyāḥ. tadvat medinīcarmacchādanavad apakārakriyāyāḥ. ataḥ svacittam eva śakyaṃ vārayiṣyāmi. anyavāraṇasyāpārthakatvāt, svacittavāraṇād eva tatsiddheḥ. tasmāt sā cittam eva.","label":0} +{"id":"neg_taraa_3_x_nasa_37","root_file":"taraa_3_root","comm_file":"nasa_37_vi","root":"sambhrāntabodhā nikhilā hi tīrthyās\ntattvasya sādhyasya ca rūpavittau |\ntebhyaḥ prakṛṣṭaḥ kila tattvavettā\nvedāntavādīti janapravādaḥ || 3 ||","commentary":"tad eva dauṣprajñavikṣepāsamyakpraṇidhivipakṣābhibhūtirahitatvenāha mahādhyānetyādi |\n\ntatrāsyāṃ gāthāyāṃ dhyānaprajñayor vyatyayo draṣṭavyaḥ | tataś cāyam arthaḥ | mahāprajñāśarīradhṛg iti vajradhūpā | mahati prajñā mahāprajñā saiva śarīraṃ tad dhārayatīti mahāprajñāśarīradhṛk || mahādhyānasamādhistha iti vajrapuṣpā | samādhiś cittasyaikāgratālakṣaṇas tasmiṃs tiṣṭhatīti samādhisthaḥ | mahac ca tad dhyānaṃ ca mahādhyānaṃ mahattvaṃ caturdhyānātmakatvāt | teṣu caturṣu dhyāneṣu samādhisthaḥ || praṇidhir iti vajradīpā | praṇidhīyata iti praṇidhiḥ | bodhisattvānāṃ praṇidhānavaśād utpatteḥ || mahopāya iti vajragandhā | mahāṃś cāsāv upāyaś ca mahopāyaḥ | tata evopāyabalenāśeṣānavaśeṣasya sattvadhātor yathāśayābhiprāyaparipūraṇāt || \n\nata eva prajñādhyānapraṇidhyupāyapāramitālakṣaṇatayā bāhyapūjācatuṣṭayātmakam iti ||\n\nsāmbhogikamārgaprītihetubhāvena balajñānayor dharmadhātvavatārasvabhāvatvāt tayor eva balajñānayoḥ pravibhāgaḥ | tatra balaṃ śraddhādipañca | jñānaṃ darśanamārge bhāvanāmārge ca | tatra darśanamārge bodhyaṅgeṣu | bhāvanāmārga āryāṣtāṅgeṣu || \n\ntataś ca śraddhāvīryasmṛtisamādhirūpatayā dvārapālacatuṣṭayātmakaṃ mahāyānābhisampratyayapravṛttitannairantaryasantuṣṭikāraṇatvāt ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.20_x_gg_1.2","root_file":"cmt_1.20_root","comm_file":"gg_1.2_com","root":"ity ekallavīrākhye śrīcaṇḍamahāroṣaṇatantre tantrāvatāraṇapaṭalaḥ prathamaḥ || 1.20 ||\n","commentary":"pataṃ prabandhaṃ jayadevakaviḥ karoti | kiṃbhūtaṃ prabandham | śrīvāsudevaratikelikathāsametam | śrīḥ lakṣmī rādhārūpiṇī | vasudevasyāpatyaṃ vāsudevaḥ kṛṣṇaḥ kaṃsadaityavināśāya ādyaḥ ajanmā mānavāvatāre manujarūpī | ratiśca prītiḥ | keliḥ krīḍā ca anubhūta karma ālaye śrīśca vāsudevaśca tayoḥ ratikelikathāstābhiḥ sametaṃ saṃyuktam | kathaṃbhūto jayadevakaviḥ | padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī | padmāvatī lakṣmīḥ tasyāḥ caraṇau | tayoścāraṇaṃ śuśrūṣārādhanaṃ tatra cakravartī sevakādhirājaḥ | athavā padmāvatī tasya brāhmaṇī tasyāḥ nṛtyakalācakravartī | punaḥ kiṃbhūtaḥ | vāgdevatācaritacitritacitrasadmā | vāk cāsau devatā ceti | tasyāścaritaṃ tena citritaṃ vicitrīkṛtaṃ cittameva sadma gṛhaṃ yasya sa tathā | anena lakṣmī sarasvatyorjayadevo niṣṇātaḥ śṛṅgārī ca sūcitaḥ |","label":0} +{"id":"neg_gg_4.20_x_seni_6","root_file":"gg_4.20_root","comm_file":"seni_6_p","root":"smarāturaṃ daivata vaidyakṛtya tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyam |\nvimuktabādhāṃ kuruṣe na rādhāmupendra vajrādapi dāruṇo 'si ||\n","commentary":"teṣāṃ nirāsārtham āha—ratnetyādi | śivasyedaṃ śaivam | vedasyedaṃ vedam ||","label":0} +{"id":"bca_5.80","root_file":"bca_5.80_root","comm_file":"bca_5.80_p","root":"ṛju paśyet sadā sattvāṃś cakṣuṣā saṃpibann iva |\netān eva samāśritya buddhatvaṃ me bhaviṣyati || 5.80 ||","commentary":"avakramakuṭilaṃ paramaprītirasabharāvanatena cakṣuṣā tṛṣita iva śītalajala paramāhlādakaraṃ saṃpivanniva sattvān vyavalokayan. na raktena na duṣṭena mugdhena. paramopakārakā hy ete. kutaḥ? yasmād etān sattvān samāsādya durlabhalābhaṃ buddhatvaṃ me bhaviṣyaty utpatsyate. evaṃ ca viharan adyatve 'pi sattvārthasamartho bhavatyeva. yad uktam—\n\n\tsarvatrācapalo mandam itasnigdhābhibhāṣaṇāt |\n\tāvarjayej janaṃ bhavyam ādeyaś cāpi jāyate || (Śikṣāsamuccaya 10)\n\niti |\n\netad eva ca bodhisattvasya kṛtyaṃ yad uta sattvāvarjanaṃ nāma. yathā dharmasaṃgītisūtre āryāpriyadarśanena bodhisattvena paridīpitam-\n\n\ttathā tathā bhagavan bodhisattvena pratipattavyaṃ yat sahadarśanena sattvāḥ prasīdeyuḥ. tat kasmād dhetoḥ? na bhagavan bodhisattvasyānyat karaṇīyam asty anyatra sattvāvarjanāt. sattvaparipāka eveyaṃ bhagavan bodhisattvasya dharmasaṃgītiḥ.\n\niti.\n\nevamakriyamāṇe ko doṣa iti cet-\n\n\tanādeyaṃ tu taṃ lokaḥ paribhūya jināṅkuram |\n\tbhasmacchannaṃ yathā vahniṃ pacyeta narakādiṣu || (Śikṣāsamuccaya 11)\n\niti.\n\ntasmāt sattvārādhanam eva bodhisattvasya karma upakārikṣetram asādhāraṇaṃ puṇyaprasūtihetur iti.","label":1} +{"id":"gg_4.13","root_file":"gg_4.13_root","comm_file":"gg_4.13_com","root":"śvasitavapanamanupamapariṇāham |\nmadanadahanamiva vahati sadāham || \n","commentary":"sā rādhikā sadāhaṃ yathā bhavati tathā śvasitaṃ pavanaṃ vahati | śvasitameva pavanastam | kamiva | madanadahanamiva | kāmāgnimiva | kimbhūtam | anupamapariṇāhaṃ na vidyate upamā dṛṣṭānto yasya sa tathā anupamaḥ pariṇāho viśālatā yasya sa tathā |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.50_x_taraa_4","root_file":"bca_5.50_root","comm_file":"taraa_4_comm","root":"yadātmotkarṣaṇābhāsaṃ parapaṃsanam eva ca |\nsādhikṣepaṃ sasaṃrambhaṃ sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā || 5.50 ||","commentary":"ānandarūpam iti sadā sukhamayatvāt. svavid iti jyotīrūpatvena svayaṃ prakāśamānatvāt. aprakampyam ity anityatayā kampayitum aśakyatvāt. śāntam iti kleśopakleśaśūnyatvena parikalpitatvāt. evaṃvidhaṃ sādhyam uṣanti kāmayante.\n\nsaha śrāvakair vartante ye khaḍgajināḥ khaḍgaviṣāṇakalpā ekacāriṇo vargacāriṇaś ca pratyekabuddhās te sādhyam icchanti. kīdṛśam? rūpādyupadher virāmaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānalakṣaṇānām upadhīnāṃ skandhānāṃ virāmaṃ vicchedam, nirodham iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—sarvaśrāvakapratyekabuddhāḥ sopadhiśeṣanirupadhiśeṣabhedena bhinne 'pi nirvāṇe nirupadhiśeṣam eva nirvāṇaṃ sākṣātkartavyatve-na sādhyaṃ pratipannāḥ.","label":0} +{"id":"cmt_3.7","root_file":"cmt_3.7_root","comm_file":"cmt_3.7_com","root":"pramādāyatanaṃ madyaṃ na pāsyāmi kadācana | \nnṛtyagītavibhūṣāṃ ca varjayiṣyāmi sotsavām | \nuccaiḥśayyāṃ mahāśayyāṃ vikāle 'pi ca bhojanam || 3.7 ||\n","commentary":"sotsavām iti sānandām | uccaiḥśayyām iti hastordhvocchrayām | mahāśayyām iti dantādibaddhāṃ | vikāla iti madhyāhnāt sūryodayakālaṃ yāvat ||","label":1} +{"id":"neg_msv_5.1.5_&_5.1.6_x_ht_1.5.10","root_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_root","comm_file":"ht_1.5.10_ra","root":"nacaitāni parityajya pṛthag loke pramāṇatā |\nsaṃsāramocakādeśca hiṃsā puṇyatvasammatā || 5 ||\nna paścāt puṇyamicchanti kecidevaṃ vigānataḥ |\nmlecchāryāṇāṃ prasiddhatvaṃ na dharmasyopapadyate || 6 ||\n","commentary":"kāni punastānyādibhūtāni kulāni yatkulānyaparāṇi bhaviṣyanti | kathaṃ ca tāni kulamityucyanta ityāha—kulānāmityādi |\npañca bhūtāni skandhā vā kulāni tadviśuddhirūpatvādeva buddhānām | tadrūpatvena vajradharasya | teṣāṃ ca tadanantaramaparimitena rūpeṇa | yattveṣāṃ kulamityabhidhīyate tattadrūpeṇa | pañca bhūtāni pṛthivyāptejovāyuvijñānāni | pañca skandhā rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāra |","label":0} +{"id":"bca_5.33","root_file":"bca_5.33_root","comm_file":"bca_5.33_p","root":"saṃprajanyaṃ tadāyāti na ca yātyāgataṃ punaḥ |\nsmṛtir yadā manodvāre rakṣārtham avatiṣṭhate || 5.33 ||","commentary":"saṃprajanyasya utpattisthairyayoḥ smṛtireva kāraṇamiti kathayann āha.\n\nyadā smṛtir manogṛhadvāri kleśataskarasaṃghātānupraveśanivāriṇī dauvārikavadavasthitā bhavati, tadā saṃprajanyam ayatnata evotpadyate. utpannaṃ ca sat sthirībhavati.","label":1} +{"id":"neg_seni_33_x_nasa_19","root_file":"seni_33_root","comm_file":"nasa_19_vi","root":"jñānajñeyāsamārope manyanā tatra nānyathā |\nsarvaṃ tathā yathā pūrvaṃ yathā buddhis tathā na hi || SeNi 33 ||\n","commentary":"smitaṃ saṃdarśyeti trilokam āpūrayantyā vajrapāṇiṃ girā vācā pratyabhāṣata | kiṃbhūtayā | madhurayā | mādhuryaṃ śrutisukhatvāt brāhmyeti brahmasvaropetatvāt | brahmasvara iti brahmaśabdo mahato mahāguṇasyādhivacanaṃ yathoktaṃ |\n\n\tbrāhmaṃ puṇyaṃ prasūyate 'nekasāhasraparṣadi ||\n\niti || sāhasraśabdena trisāhasramahāsāhasro lokadhātur avagantavyaḥ | anekasāhasramayyāṃ parṣadīty arthaḥ || yathā coktaṃ |\n\n\tlokadhātuṃ trisāhasramahāsāhasraṃ śabdena spharatīti |\n\tyathābhyantarāḥ śṛṇvanti tathā bāhyā api ||\n\niti | tatrābhyāntarā ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre sthitāḥ | bāhyā iti ye lokadhātvantaritāḥ | tena mahattvād brahma | tasya svaro brahmasvaraḥ ||\n\natha vā brahmā bhagavān śākyamuniḥ | tasya brahmaṇa iyaṃ brāhmī vāk | tayā brāhmyā ekayaiva girā trilokam āpūrayantyā vyāpnuvantyā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣata | tathā coktaṃ |\n\n\tekāpi vāṇi bhavasūdanasya nānābhidhānaiḥ pratideśabhinnaiḥ |\n\tyathā tathā sarvajanaprabodhahetur bhavaty askhalitā vibhaktā ||\n\niti ||","label":0} +{"id":"cmt_4.26","root_file":"cmt_4.26_root","comm_file":"cmt_4.26_com","root":"īrṣyāvajrīṃ sṛjet paścāt sa prajñodgatim āvahet |\ncodayanti tato devyaḥ svakaṇṭhoditagītibhiḥ || 4.26 ||\n","commentary":"codayantīti sambodhayanti ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.20_x_bca_5.2","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"bca_5.2_p","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"ito 'pi cittam eva rakṣaṇīyam ity āha.\n\naparikarmitā mattavaravāraṇā na janayanti tāṃ pīḍām iha loke. paraloke avīcyādau yāṃ karoti svacchandatayāvasthitaṃ cittam eva mataṅgaja eva, tathāgatājñāṅkuśena kathaṃcid vaśīkriyamāṇatvāt.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.65_x_seni_38","root_file":"bca_5.65_root","comm_file":"seni_38_p","root":"na khāditavyam aśuci tvayā peyaṃ na śoṇitam |\nnāntrāṇi cūṣitavyāni kiṃ kāyena kariṣyasi || 5.65 ||","commentary":"anantaroktam evaikaikamudrāyā ekaikānandatvaṃ sphuṭayati—vicitram ityādi | gatārtham ||\n\nnanu caturmudrānvayānugato 'yaṃ granthaḥ | sa ca yoginītantrānusāreṇa na yogatantrānusāreṇeti cet | tan na | ucyate—\n\n\tāryanāgārjunair uktaṃ śrīsamājānusārataḥ |\n\tpañcabhiś ca kramair yat tac caturmudrāsu kathyate || (1)\n\n\tkramayor mantramūrtitvacinnidhyaptī yathākramam |\n\tte caikamudrayokte 'tra mantramūrtimanaḥsthiteḥ || (3)\n\n\tdharmamudrāsukhaṃ yasmāt saṃvṛteḥ satyadarśanam |\n\tsatyasya bhūtakoṭitvaṃ mahāmudrārtha ucyate || (3)\n\n\tphalaṃ samayamudrāyā dvayor advayavedanam |\n\tkramāṇāṃ mīlanaṃ divyaṃ buddhatvaphaladāyakam || (4) \n\ntathā ca pradīpoddyotanaṣaṭkoṭivyākhyāyām ācāryacandrakīrtipādair uktam—\n\n\tutpattikrama ādau syān mantramūrtiprasādhakaḥ |\n\tcittanidhyaptimātraṃ tu dvitīyaḥ krama ucyate ||\n\n\ttṛtīyas tu kramo ramyaḥ saṃvṛteḥ satyadarśanam |\n\tsatyasya saṃvṛteḥ śuddhiś caturthaḥ krama ucyate ||\n\n\tpañcamo yuganaddhākhyo yat satyadvayayojanam | \n\tsādhanāṅgam idaṃ śreṣṭhaṃ sarvatantrārthasaṅgrahaḥ ||\n\n\teṣāṃ kramāṇāṃ bhedāṃs tu prastāravidhinā bahūn |\n\tsammīlanaṃ ca teṣāṃ vai yo vetti sa hi tantravit ||\n\ntathā cāryadevapādair api sūtakamelāpake mantratattvamudrātattvātmatattvadharmatattvadevatātattvanāmabhiḥ pañcakramāṇām uddeśaḥ kṛtaḥ | tatra mantratattvam iti hūṃkārādimantrotthitā hevajrādimūrtiḥ | mudrātattvam iti saṅkhyāgaṇanākrameṇa neyārthatayā cittanidyaptimātraṃ nītārthatas tu karmamudrāyām | ātmatattvam iti jagataś ciccitraniḥsvabhāvatā | dharmatattvam iti dharmānutpādaḥ | devatātattvam ity ātmatattvadharmatattvayos tādāmīkaraṇam abhinnateti yāvat | \n\n\tetāni pañca tattvāni gurūṇām upadeśataḥ |\n\tcaturmudrāsu yojyāni pañcakrama iva kramāt ||\n\nnanu—\n\n\tkramam utpattikaṃ caiva utpannakramam eva ca ||\n\tkramadvayaṃ samāśritya vajriṇāṃ dharmadeśanā |\n\niti tantre pāṭha | tat kathaṃ pañca kramāḥ | ucyate | utpattikrame piṇḍīkramavajrajāpau bāhyotpattigambhīrotpattyaparanāmakau | utpanne ca svādhiṣṭhānābhisambodhiyuganaddhakramā utpannapariniṣpannasvābhāvikakramāparanāmakā iti |\n\netāsāṃ caturmudrāṇāṃ sadbhāvaḥ svabhāvaś ca sarvarahasyatantrokto vijñeyaḥ | tad uktaṃ tatra—\n\n\tmānasikā mahāmudrā samayamudrā tu sarvagā |\n\tvācasī dharmamudrā tu karmamudrā tu kāyikī ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.56_x_taraa_4","root_file":"bca_5.56_root","comm_file":"taraa_4_comm","root":"parasparaviruddhābhir bālecchābhir akheditam |\nkleśotpādād idaṃ hy etad eṣām iti dayānvitam || 5.56 ||","commentary":"ānandarūpam iti sadā sukhamayatvāt. svavid iti jyotīrūpatvena svayaṃ prakāśamānatvāt. aprakampyam ity anityatayā kampayitum aśakyatvāt. śāntam iti kleśopakleśaśūnyatvena parikalpitatvāt. evaṃvidhaṃ sādhyam uṣanti kāmayante.\n\nsaha śrāvakair vartante ye khaḍgajināḥ khaḍgaviṣāṇakalpā ekacāriṇo vargacāriṇaś ca pratyekabuddhās te sādhyam icchanti. kīdṛśam? rūpādyupadher virāmaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānalakṣaṇānām upadhīnāṃ skandhānāṃ virāmaṃ vicchedam, nirodham iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—sarvaśrāvakapratyekabuddhāḥ sopadhiśeṣanirupadhiśeṣabhedena bhinne 'pi nirvāṇe nirupadhiśeṣam eva nirvāṇaṃ sākṣātkartavyatve-na sādhyaṃ pratipannāḥ.","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.20_x_gg_3.8","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"gg_3.8_com","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"he rādhe purato 'grataḥ | dṛśyase avalokyase | kasya | mama | kiṃ nu gatāgataṃ gamanāgamanam | vidadhāsi karoṣi | kimiti pureva pūrvānubhūtamiva | parirambhaṇamāliṅganaṃ na dadāsi | kimbhūtam | sasaṃbhramaṃ saha saṃbhrameṇa vartata iti |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.49_x_gg_1.11","root_file":"bca_5.49_root","comm_file":"gg_1.11_com","root":"uddhataṃ sopahāsaṃ vā yadā mānamadānvitam |\nsotprāsātiśayaṃ vakraṃ vañcakaṃ ca mano bhavet || 5.49 ||","commentary":"he keśava | dhṛtaraghupatirūpa | dhṛtaṃ raghupateḥ śrīrāmasya rūpaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | he dhṛtaraghupatirūpa | tvaṃ raṇe saṃgrāme dikṣu āśāsu daśamukhamaulibaliṃ vitarasi dadāsi | daśamukhāni yasya tasya maulayaḥ mūrdhānaḥ sa eva baliḥ pūjopahārastam | kiṃbhūtam | dikpatikamanīyam | diśāṃ patayaḥ indrādayaḥ teṣāṃ kamanīyam abhilaṣaṇīyaṃ tam | punaḥ kiṃbhūtam | ramaṇīyaṃ śobhanam |","label":0} +{"id":"bca_5.8","root_file":"bca_5.8_root","comm_file":"bca_5.8_p","root":"pāpacittasamudbhūtaṃ tat tat sarvaṃ jagau muniḥ |\ntasmān na kaścit trailokye cittād anyo bhayānakaḥ || 5.8 ||","commentary":"tasmāc cittam evātra kāraṇaṃ nānyad ity ata āha.\n\npāpakarmopaskṛtaṃ cittam eva, teṣāṃ kāraṇaṃ bhagavān kathitavān. nāparaṃ kiṃcit. yata evam, tasmān na trijagati pāpacittād aparaḥ kaścid bhayahetur asti. tasmāc cittam eva vaśīkartavyam | yad uktam āryaratnameghe—\n\n\tcittapūrvagamāḥ sarvadharmāḥ. citte parijñāte sarvadharmāḥ parijñātā bhavanti ||\n\napi ca—\n\n\tcittena nīyate lokaś cittaṃ cittaṃ na paśyati |\n\tcittena cīyate karma śubhaṃ vā yadi vāśubham ||\n\n\tcittaṃ bhramate 'lātavat. cittaṃ vibhramate taraṅgavat. cittaṃ dahate davāgnivat. cittaṃ rohayate mahāmbuvat.\n\niti ca.\n\nevaṃ vyupaparīkṣamāṇaś citte sūpasthitasmṛtir viharati, na ca cittasya vaśaṃ gacchati. api tu cittam evāsya vaśaṃ gacchati. cittenāsya vaśībhūtena sarve dharmā vaśībhavantīti.","label":1} +{"id":"neg_medū_3_x_bca_5.95","root_file":"medū_3_root","comm_file":"bca_5.95_p","root":"tasya sthitvā katham api puraḥ kautukādhānahetor \nantarbāṣpaś ciram anucaro rājarājasya dadhyau | \nmeghāloke bhavati sukhino 'py anyathāvṛtti cetaḥ \nkaṇṭhāśleṣapraṇayini jane kiṃ punar dūrasaṃsthe || \n","commentary":"lokāprasādanivāraṇāyāha.\n\nna bhujam utkṣipya kaṃcid āhvayet, alpaprayojanatāratamye. mahati punar adoṣaḥ. acchaṭādiśabdaṃ tu kuryāt. tadakaraṇe 'samāhitacāritāyām asaṃvṛtaḥ syāt. etāvatā auddhatyaparihāro 'pi darśito bhavati.","label":0} +{"id":"gg_4.11","root_file":"gg_4.11_root","comm_file":"gg_4.11_com","root":"stanavinihitamapi hāramudāram |\nsa manute kṛśatanuratibhāram || \nrādhikā virahe tava keśava ||\n","commentary":"he keśava | sā rādhikā tava virahe viśleṣe kṛśatanurdurbalā | stane vinihitaṃ kucamaṇḍale āropitaṃ tam udāraṃ sundaraṃ hāraṃ muktālaṅkāraṃ bhāramiva manute | kalayati jānāti | kṛśā tanuryasyāḥ sā tathā | stanayorvinihito nyastastam |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.12_x_bca_5.86","root_file":"bca_5.12_root","comm_file":"bca_5.86_p","root":"kiyato mārayiṣyāmi durjanān gaganopamān |\nmārite krodhacitte tu māritāḥ sarvaśatravaḥ || 5.12 ||","commentary":"atityāgaṃ niṣedhayan punar ātmarakṣām upadarśayann āha.\n\nsatāṃ satpuruṣāṇāṃ bodhisattvānāṃ dharmaḥ. laukikalokottaraparahitasukhavidhānam | tatsevakaṃ kāyam alpārthanimittaṃ na pīḍayet. anyathā mahato 'rtharāśer hāniḥ syāt. ata eva pūrvasmin hetupadam etat. kutaḥ punar evam? yasmād anenaiva sukumāropakrameṇa saṃvardhamānaḥ śīghram eva sattvānāṃ hitasukhasaṃpādanasamartho bhavati.","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.6_x_taraa_4","root_file":"cmt_1.6_root","comm_file":"taraa_4_comm","root":"atha bhagavān kṛṣṇācalo gāḍhena bhagavatīṃ dveṣavajrīṃ cumbayitvā samāliṅgya cāmantrayate sma |\ndevi devi mahāramyaṃ rahasyaṃ cātidurlabham |\nsārāt sārataraṃ śreṣṭhaṃ sarvabuddhaiḥ subhāṣitam || 1.6 ||\n","commentary":"ānandarūpam iti sadā sukhamayatvāt. svavid iti jyotīrūpatvena svayaṃ prakāśamānatvāt. aprakampyam ity anityatayā kampayitum aśakyatvāt. śāntam iti kleśopakleśaśūnyatvena parikalpitatvāt. evaṃvidhaṃ sādhyam uṣanti kāmayante.\n\nsaha śrāvakair vartante ye khaḍgajināḥ khaḍgaviṣāṇakalpā ekacāriṇo vargacāriṇaś ca pratyekabuddhās te sādhyam icchanti. kīdṛśam? rūpādyupadher virāmaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānalakṣaṇānām upadhīnāṃ skandhānāṃ virāmaṃ vicchedam, nirodham iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—sarvaśrāvakapratyekabuddhāḥ sopadhiśeṣanirupadhiśeṣabhedena bhinne 'pi nirvāṇe nirupadhiśeṣam eva nirvāṇaṃ sākṣātkartavyatve-na sādhyaṃ pratipannāḥ.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.76_x_gg_2.3","root_file":"bca_5.76_root","comm_file":"gg_2.3_com","root":"parokṣaṃ ca guṇān brūyād anubrūyāc ca toṣataḥ |\nsvavarṇe bhāṣyamāṇe ca bhāvayet tadguṇajñatām || 5.76 ||","commentary":"punaḥ kathambhūtam | candra kacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam | candrakāśca candrākārāsteścāravaḥ sundarāḥ te ca mayūraśikhaṇḍakā mayūrapicchāni teṣāṃ maṇḍalaṃ nikaraḥ tena valayitā veṣṭitāḥ keśā yasya sa tathā | punaḥ kimbhūtam | pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam | pracuraṃ vistīrṇaṃ ca tat purandaradhanuśca tenānurañjito bhūṣitaḥ sa cāsau meduraḥ snigdhaḥ mudiro nīlameghaśca tasyeva veṣo yasya sa tathā tam | ayaṃ śyāmaḥ pītavasanena śakracāpayuktanīlameghavatpratīyate |","label":0} +{"id":"neg_nasa_17_x_nasa_9","root_file":"nasa_17_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"atha śākyamunir bhagavān saṃbuddho dvipadottamaḥ |\nnirṇamayyāyatāṃ sphītāṃ svajihvāṃ svamukhāc chubhām || 17 ||\n","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.24_x_gg_2.18","root_file":"cmt_3.24_root","comm_file":"gg_2.18_com","root":"tato guruḥ karṇe kathayet caturānandavibhāgam | tato bahir nirgacched guruḥ | prajñā tu nagnībhūyotkuṭakena guhyaṃ tarjanyā darśayati || 3.24 ||\n","commentary":"śrījayadevabhaṇitamidaṃ vitanotu vistārayatu | kim | śrotṝṇāṃ sukham | idamiti kim | atiśayamadhuripunidhuvanaśīlam | vyavāyo grāmyadharmaḥ syānmaithunaṃ nidhuvana�� rataṃ ityamaraḥ | nidhuvane śīlaṃ svabhāvaḥ | atiśayena madhuripoḥ kṛṣṇasya nidhuvanaśīlam | kimbhūtam | salīlam saha līlayā vartata iti | punaḥ kimbhūtam | utkaṇṭhitagopavadhūkathitam | utkaṇṭhā āsaktiviśeṣaḥ | sā jātā yasyāṃ sā gopavadhū rādhā tayā kathitam |","label":0} +{"id":"neg_gg_1.41_x_nasa_26","root_file":"gg_1.41_root","comm_file":"nasa_26_vi","root":"kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |\ndhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || \n","commentary":"śrīvajramaṇḍālaṃkāratantre dvādaśatathāgatabhūmayaḥ paṭhyante ||\n\n\tsamantaprabhā mahābhūmiḥ sūryamaṇḍalavac ca sā |\n\tamṛtaprabhā dvitīyā tu candravat suprabhāsvarā ||\n\tgaganaprabhā tṛtīyā tu gaganabhūmipratiṣṭhitā |\n\tvajraprabhā tu yā bhūmiś caturthī sā manoramā ||\n\tdṛḍhādhyāśayayogena vajreti parikalpyate |\n\tpañcamī ratnaprabhā nāma abhiṣeke pratiṣṭhitā ||\n\tṣaṣṭhī padmaprabhā nāma padmavat suvirājate |\n\tsvabhāvaśuddhadharmatvāt nirmalā niṣparigrahā ||\n\tsaptamī karmaprabhā nāma buddhakarmakarī smṛtā |\n\taṣṭamy anupamā nāma upamā tatra na vidyate ||\n\tnavamī nirupamā nāma sarvopamāprativedhataḥ |\n\tdaśamī prajñāprabhā nāma buddhabhūmīr anuttarā ||\n\tekādaśī sarvajñatā mahābhūmiḥ prabhāsvarā |\n\tdvādaśī pratyātmavedyā tu yogijñānaprapūrikā || iti ||\n\netā dvādaśatathāgatbhūmayo 'kārādidvādaśasvaraiḥ pariniṣpannā veditavyāḥ ||\n\nbuddhānāṃ tryadhvavartinām ity atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānām | hṛdi sthito 'ham iti sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | jñānamūrtir iti jñānakāyasvabhāvatvāt | buddha iti yathāvasthitapadārthāvabodhāt ||","label":0} +{"id":"gg_1.41","root_file":"gg_1.41_root","comm_file":"gg_1.41_com","root":"kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |\ndhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || \n","commentary":"kāpi prauḍhagopī adhikaṃ yathā syāttathā dhyāyati | kim | madhusūdanavadanasarojam | madhudaityaṃ sūditavān marditavāniti madhusūdanaḥ tasya vadanameva sarojaṃ mukhakamalam | kiṃviśiṣṭam | vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam | vilāsena līlayā vilole ca te vilocane nayane ca tābhyāṃ kṛtvā khelanaṃ tathā saha krīḍā tasmājjanito manojaḥ kandarpo yena sa tathā tat |","label":1} +{"id":"seni_21","root_file":"seni_21_root","comm_file":"seni_21_p","root":"bolagarbhe ca sākāraṃ nirākāraṃ tadagrataḥ |\nmadhyamāṃ varṇayanty eke neti no gurudarśanam || SeNi 21 ||","commentary":"idānīṃ yatra yatra sthāne yo yo vādī bhavati tad darśayati—boletyādi | bolagarbhe sākāraṃ tadagrato nirākāram | yadvā tadagrataḥ sākāraṃ tadgarbhe nirākāram | ittham eva ca yan madhyamāvarṇanaṃ tad asmadgurūṇāṃ na darśanam ||","label":1} +{"id":"seni_26","root_file":"seni_26_root","comm_file":"seni_26_p","root":"karmamudrāṃ samāsādya dharmamudrāṃ vibhāvayet |\ntasyā ūrdhvaṃ mahāmudrā yasyāḥ samayasambhavaḥ || SeNi 26 ||","commentary":"idānīṃ hetuphalavyavasthām āha—karmamudrām ityādi | karmaṇaḥ kāyavākcittavyāpārasya sahajarūpatayā mudrā aṅkaś cihnaṃ karmamudrā | tadādhāratayopacārād upalakṣaṇārthena lalanaivocyate | karmamudrāṃ ca prāpya yat prajñājñānaṃ prakṛtirūpam upavarṇitaṃ tad api vastuto vikṛtirūpam eva kevalaṃ sahajachāyānukārīti sahajam iti niṣyandaphalam ucyate | itthaṃ niṣyande vicitram ity ānanda eva |\n\ntato dharmāṇāṃ nīlapītādīnāṃ pañcākārābhisambodhyā prathamaṃ devatāviśodhitānāṃ grāhyatvādir ahitatayā paramānandaikasundaropāyabhūtā dharmadhātusvabhāvā vicārāgatāpratiṣṭhānarūpā yā sā dharmamudrā | īyaṃ ca mahāmudrāyāḥ sannikṛṣṭakāraṇatvena mārgatayā viśiṣṭapākatvād vipākaphalam | tasmiṃś ca vipākakṣaṇe paramānandaḥ |\n\ntato mudrātrayamudraṇān mahatī cāsau mudrā ceti vicārāgatāpratiṣṭhānarūpamārgajñānasya sādaranirantarābhyāsena sākṣātkṛtā niḥsvabhāvā jñeyādyāvaraṇavivarjitā sakalasampadādhārabhūtā bhavanirvāṇaikasvarūpā, anālambanamahākaruṇāśarīramahāsukhaikarūpā mahāmudrā | iyaṃ ca sarvāvaraṇāpagamād vaimalyaphalam | tasmiṃś ca vilakṣaṇakṣaṇe sahajānandaḥ | \n\ntato 'pi samayaḥ saṅketaḥ sattvārthāya sambhoganirmāṇasvabhāvaherukādyākāreṇa vajradharasya vikurvaṇaṃ yat sā samayamudrā | iyaṃ ca puruṣakāraphalam | tatra vimarde virmānandaḥ | \n\ntatra mudrāṇāṃ pūrvapūrvāpekṣayā hetutvam | uttarottarāpekṣayā ca phalatvam |","label":1} +{"id":"neg_nasa_6_x_ht_1.5.21","root_file":"nasa_6_root","comm_file":"ht_1.5.21_ra","root":"praṇamya nāthaṃ saṃbuddhaṃ bhagavantaṃ tathāgatam |\nkṛtāñjalipuṭo bhūtvā idam āha sthito 'grataḥ || 6 ||\n","commentary":"vikṣepa eva na dhyānamiti dhyeyamapi tanna syādityāha—pitarītyādi |\n\ntatsukhaṃ bhujyate svayamiti yathopadeśamajasraṃ yauvanābhiṣekayorvā | evamādimadhyāvasāneṣu yatsukhamanuparatamanubhūyate tatsukhaṃ dhyānamucyate | mahāsukhasyānusmaraṇātkuto vikṣepo yato na dhyānadhyeye | athavā pitarīti gurāvabhiṣekakāle yatprāptamanubhūtaṃ sahajamahāsukhaṃ tadbhujyata ābhujyate svayamanyadāpi | mudrāyogato vā tathaivopabhujyate | yenopabhuktena sukhena maraṇamindrayāṇāṃ nirodhaḥ syādiheti dṛṣṭa eva janmani tatsukhaṃ dhyānamucyate | evaṃbhūtaṃ cotpannayogino dhyāna tathānusmaraṇamātre 'pyupadeśe 'nujñāyata iti |","label":0} +{"id":"gg_1.9","root_file":"gg_1.9_root","comm_file":"gg_1.9_com","root":"chalayasi vikramaṇe balimadbhutavāmana \npadanakhanīrajanitajanapāvana |\nkeśava dhṛtavāmanarūpa jaya jagadīśa hare ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtavāmanarūpa | dhṛtaṃ vāmanaṃ rūpaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | he adbhutavāmana | tvaṃ baliṃ chalayasi pravañcayasi | kasmin viṣaye | vikramaṇe | viḥ pakṣī viruddhaḥ tasyākramaṇaṃ tasmin iti dhvaniḥ | vikramaṇaviṣaye he padanakhanīrajanitajanapāvana | padasya nakhāḥ padanakhāḥ teṣāṃ nīraṃ jalaṃ tena janitaṃ utpāditaṃ janāya pāvanaṃ pavitrībhāvo yenaṃ sa tathā tasya saṃbodhanam |","label":1} +{"id":"bca_5.104","root_file":"bca_5.104_root","comm_file":"bca_5.104_p","root":"śikṣāḥ sūtreṣu dṛśyante tasmāt sūtrāṇi vācayet |\nākāśagarbhe sūtre ca mūlāpattīr nirūpayet || 5.104 ||","commentary":"etad eva darśayati.\n\nśikṣā bodhisattvānāṃ heyopādeyalakṣaṇāḥ. sūtreṣu mahāyānasūtrānteṣu ratnameghādiṣu. yata evaṃ tasmāt. idaṃ tu viśeṣanirdeśam āha. āryākāśagarbhasūtre kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya pañca mūlāpattayo nirdiṣṭāḥ—\n\n\ttathā sāmānyena ekā mūlāpattiḥ. tathādikarmikasya bodhisattvasya aṣṭau mūlāpattayaḥ.\n\niti. tathā ca tatroktam—\n\n\tpañca kulaputra kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya mūlāpattayaḥ yābhirmūlāpattibhiḥ kṣatriyo mūrdhābhiṣiktaḥ sarvāṇi pūrvāvaropitāni kuśalamūlāni jhoṣayati. vastupatitaḥ parājitaḥ sarvadevamanuṣyasukhebhyaḥ apāyagāmī bhavati. katamāḥ pañca? yaḥ kulaputra kṣatriyo mūrdhābhiṣiktaḥ staupikaṃ vastu apaharati sāṃghikaṃ vā cāturdiśasaṃghe niryātitaṃ vā, svayaṃ vā apaharati hārayati vā. iyaṃ prathamā mūlāpattiḥ. evaṃ triyānabhāṣitadharmapratikṣepāt dvitīyā. pravrajitasya śīlavato duḥśīlasya vā kāṣāyāpaharaṇāt, gṛhasthakaraṇāt, kāyaprahārāt, cārake prakṣepāt, jīvitaviyojanādvā tṛtīyā. pañcānantaryeṣvanyatamakaraṇāccaturthī. mithyādṛṣṭeḥ, daśākuśalakarmapathasamādānāt, parasamādāpanādvā pañcami.\n\niti. tathā grāmabhedādikaraṇāt sarveṣāṃ sādhāraṇī caikā. tatraivoktam—\n\n\tādikarmikāṇāṃ mahāyānasaṃprasthitānāṃ kulaputrāṇāṃ kuladuhitṛṇāṃ ca aṣṭau mūlāpattayaḥ, yābhir mūlāpattibhiḥ skhalitā ādikarmikā mahāyānasaṃprasthitāḥ sarvāṇi pūrvāropitānītyādi pūrvavat. katamā aṣṭau? ye sattvāḥ pūrvaduścaritahetunā asmin kliṣṭe pañcakaṣāye loke utpannāḥ, te itvarakuśalamūlāḥ. yāvat, teṣām idaṃ paramaṃ gambhīraṃ śūnyatāpratisaṃyuktaṃ sūtrāntaṃ yāvad vistareṇāgrataḥ smārayanti prakāśayanti. te hi akṛtaśramā bālapṛthagjanāḥ śṛṇvanta utrasyanti, yāvad vivartayanti anuttarāyāḥ samyaksaṃbodheścittam, śrāvakayāne cittaṃ praṇidadhati. eṣā ādikarmikasya bodhisattvasya mūlāpattiḥ prathamā, yayā mūlāpattyā ityādi pūrvavat. tasmād bodhisattvena parasattvānāṃ parapudgalānām āśayānuśayaṃ prathamaṃ jñātvā yathāśayānāṃ sattvānām anupūrveṇa dharmadeśanā kartavyeti. sopāyāyāḥ samyaksaṃbodhervinivartya hīnayāne parasya cittamutpādayato dvitīyā. prātimokṣaśikṣāsaṃvaraṃ vihāya mahāyāne cittotpādamātreṇa tatpaṭhanena cāsya śuddhiprakāśanāt tṛtīyā. śrāvakādiyānasya tatphalasya gopananindāprakāśanāt, mahāyāne sarvaśuddhiprakāśanāt, pareṣāṃ tadvacanakaraṇāccaturthī. kīrtilābhādihetoḥ mahāyānapaṭhanādinā, tathā tatpratyayāt pareṣāṃ kutsānindādibhāṣaṇāt, ātmotkarṣaṇāt, uttaramanuṣyadharmopagamāt pañcamī. pāṭhamātreṇa gambhīradharmādhigamaprakāśanāt, pareṣāṃ tathaiva samādāpanāt ṣaṣṭhī. kṣatriyasya purohitāmātyacaṇḍālairye bhikṣavo daṇḍitā arthadaṇḍena sāṃghikaṃ staupikaṃ vā cāturdiśasāṃghikaṃ vā dravyamapahṛtya tebhya evopanāmayanti. te ca kṣatriyā ubhaye 'pi mūlāpattim āpadyante. iyaṃ saptamī. dharmādharmavivādanāpūrvaṃ śikṣāpraṇayanāt, tanmūlācāravipannānāṃ satkārāt, prahāṇikānāmupabhogaparibhogāṇyanyatra pariṇāmanāt ubhaye 'pi mūlāpattim āpadyante. iyamaṣṭamī.\n\nāsāṃ ca mūlāpattīnāṃ sukhagrahaṇārthaṃ śāstrakāropadarśitāḥ saṃgrahakārikā ucyante-\n\n\tratnatrayasvaharaṇādāpatpārājikā matā |\n\tsaddharmasya pratikṣepād dvitīyā muninoditā ||\n\n\tduḥśīlasyāpi vā bhikṣoḥ kāṣāyastainyatāḍanāt |\n\tcārake vā vinikṣepādapapravrājanena ca ||\n\n\tpañcānantaryakaraṇānmithyādṛṣṭigraheṇa ca |\n\tgrāmādibhedanādvāpi mūlāpattirjinoditā ||\n\n\tśūnyatāyāśca kathanātsattveṣvakṛtabuddhiṣu |\n\tbuddhatvaprasthitānāṃ tu saṃbodhervinivartanāt ||\n\n\tprātimokṣaṃ parityājya mahāyāne niyojanāt |\n\tśiṣyayānaṃ na rāgādiprahāṇāyeti vā grahāt ||\n\n\tpareṣāṃ grahaṇādvāpi punaḥ svaguṇakāśanāt |\n\tparapaṃsanato lābhasatkāraślokahetunā ||\n\n\tgambhīrakṣāntiko 'smīti mithyaiva kathanātpunaḥ |\n\tdaṇḍāpayedvā śramaṇān dadyādvā śaraṇatrayāt ||\n\n\tgṛhṇīyāddīyamānaṃ vā śamathatyājanātpunaḥ |\n\tpratisaṃlīnabhogaṃ ca svādhyāyiṣu nivedanāt ||\n\n\tmūlā āpattayo hyetā mahānarakahetavaḥ |\n\tāryasyākāśagarbhasya svapne deśyāḥ puraḥsthitaiḥ ||\n\n\tbodhicittaparityāgādyācakāyāpradānataḥ |\n\ttīvramātsaryalobhābhyāṃ krodhādvā sattvatāḍanāt ||\n\n\tprasādyamāno yatnena sattveṣu na titikṣate |\n\tkleśātparānuvṛttyā vā saddharmābhāsavarṇanāt ||\n\niti.\n\ntasminn eva sūtre samuddharaṇam āsām uktam.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.29_x_bca_5.7","root_file":"bca_5.29_root","comm_file":"bca_5.7_p","root":"tasmāt smṛtir manodvārān nāpaneyā kadācana |\ngatāpi pratyupasthāpyā saṃsmṛtyāpāyikīṃ vyathām || 5.29 ||","commentary":"ittham evaitan nānyatheti prasādhayann āha.\n\nnarakapālānāṃ kuntāsimusalādīni, asipatravanasamudbhūtāni vā kena kṛtāni? na tatra kaścit kartāstīśvarādiḥ, tatkartṛtvasya anyatra niṣiddhatvāt, ihāpi niṣetsyamānatvāt. taptalohamayī ca bhūmiḥ kena ghaṭitā? tāś ca striyaḥ kutaḥ kāraṇasāmagrīto jātāḥ, yāḥ pāradārikaiḥ śālmalīvṛkṣasyādhastād upari ca dṛśyante? sa ca śālmalir vā? ato nānyat kāraṇam atra cittād upakalpanīyam. yad uktam—\n\n\tsattvalokam atha bhājanalokaṃ cittam eva racayaty aticitram |\n\tkarmajaṃ hi jagaduktam aśeṣaṃ karma cittam avadhūya ca nāsti || (Madhyamakāvatāra 6.89)\n\niti.","label":0} +{"id":"neg_seni_35_x_nasa_6","root_file":"seni_35_root","comm_file":"nasa_6_vi","root":"avibhāvitasambandho vikalpo 'sau pratītyajaḥ |\ntad eṣa eva nirvāṇaṃ mā mṛthāś citta vibhramam || SeNi 35 ||","commentary":"kiṃ kṛtvā | praṇamya | kaṃ | nātham iti | anāthānāṃ lokānām anuśāsanāt nāthaḥ svāmī | taṃ || punar api kiṃviśiṣṭam nātham ity āha saṃbuddham iti samyaksaṃbuddhaṃ na śrāvakaṃ pratyekabuddhaṃ vā || bhūyo 'pi nāthaṃ viśinaṣṭi bhagavantam iti bhagasaṃpannatvād bhagavān | caturmārabhaṅgād vā | tathā cāha |\n\n\tkleśakarma tathā janma kleśajñeyāvṛtī tathā |\n\tyena vaipakṣikā bhagnās teneha bhagavān smṛtaḥ || iti ||\n\nanena nairuktena vidhinā kleśādikaṃ bhagnavān iti bhagavān | aiśvaryādiguṇayogād vā | tathā cāha |\n\n\taiśvaryasya samgrasya rūpasya yaśasaḥ śriyaḥ |\n\tjñānasyātha prayatnasya ṣaṇṇām bhaga iti smṛtiḥ || iti ||\n\npunar api kiṃbhūtaṃ nātham ity āha tathāgataṃ iti | tathatāṃ śūnyatāṃ gataḥ tathāgataḥ | atha vā yathā te tathāgatā gatā gacchanti gamiṣyanti tathā gacchatīti tathāgataḥ | taṃ tathāgataṃ praṇamyeti pūrveṇa saṃbandhaḥ |","label":0} +{"id":"neg_seni_40_x_gg_1.43","root_file":"seni_40_root","comm_file":"gg_1.43_com","root":"mudrās tāvan na buddhyante catasraś ca catuḥkṣaṇāḥ |\nyāvan na śabareśasya spṛśyante pādapāṃsavaḥ || SeNi 40 ||","commentary":"tathā kācidaṅganā amuṃ śrīkṛṣṇaṃ kareṇa dukūle vicakarṣa ākṛṣṭavatī | kasmin sthāne | yamunājalakūle | yamunāyāḥ jalakūlaṃ tīraṃ tasmin | kena nimittena | kelikalākutukena | kelau kāmakrīḍāyāṃ kalāstāsu kutukaṃ vinodastena | kimbhūtam | mañjulavañjulakuñjagatam | mañjulaḥ sundaro yo vañjulaḥ tasya kuñje sthitam |","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.4_x_taraa_17","root_file":"cmt_1.4_root","comm_file":"taraa_17_comm","root":"atha bhagavatī vajradhātvīśvarī dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra |\nśūnyatākaruṇābhinnā divyakāmasukhasthitā |\nsarvakalpavihīnāhaṃ niṣprapañcā nirākulā || 1.4 ||\n","commentary":"dambholītyādi. etat sadgurūpadeśato jñeyam.","label":0} +{"id":"neg_taraa_15_x_bca_5.105","root_file":"taraa_15_root","comm_file":"bca_5.105_p","root":"prajñājñānād uttaraṃ bodhicittā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhāvaraṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanāsu prayāso\nvyarthaḥ prāptas tatphalasya prasiddheḥ || 15 ||","commentary":"śikśāsamuccaye 'pi bodhisattvānāṃ karaṇīyam upadiṣṭam iti tad api nirūpaṇīyam ity āha.\n\nśikśāsamuccayo 'pi svayam ebhir eva kṛtaḥ. ava��yaṃ niyamena. draṣṭavyaḥ punaḥpunar asakṛt, abhyasanīya iti bhāvaḥ. kutaḥ? yasmāt satāṃ bodhisattvānām ācaraṇam ācāra itikartavyatā. tatra śikṣāsamuccaye vistareṇa prabandhena pradarśitaḥ vispaṣṭīkṛtya prakāśitaḥ.","label":0} +{"id":"neg_medū_15_x_ht_1.5.3","root_file":"medū_15_root","comm_file":"ht_1.5.3_mua","root":"ratnacchāyāvyatikara iva prekṣyam etat purastād \nvalmīkāgrāt prabhavati dhanuṣkhaṇḍam ākhaṇḍalasya | \nyena śyāmaṃ vapur atitarāṃ kāntim āpatsyate te \nbarheṇeva sphuritarucinā gopaveśasya viṣṇoḥ ||\n","commentary":"prayatneneti guptau yatnaḥ prayatnaḥ. tam eva āha—yathā bhedo na jāyata iti. bheda udbhedaḥ svayam eva pareṣāṃ yuktibalād abhyūhaḥ. mantrabhedaś ca bhedaḥ. madauddhatyakopādibhiḥ svayaṃ tayā sahāyena vā parasmai kathanaṃ mantrabhedaḥ. \n\naguptau narakapātādir adṛṣṭadoṣaḥ prasiddha eva. dṛṣṭadoṣam apy āha—agupta ityādinā. vyāḍādibhiḥ duḥkhaṃ kriyata iti sambandhaḥ. vyāḍāḥ sarpavyāghrādayaḥ. bhūcarāḥ śāsakā narapiśācādayaḥ.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.48_x_bca_5.35","root_file":"bca_5.48_root","comm_file":"bca_5.35_p","root":"anunītaṃ pratihataṃ yadā paśyet svakaṃ manaḥ |\nna kartavyaṃ na vaktavyaṃ sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā || 5.48 ||","commentary":"idam eva vyanakti.\n\nīṣanmukulitapakṣmayugalā nāsāgraviniveśitā yugamātravyavalokinī vā kāryā dṛṣṭiḥ.","label":0} +{"id":"bca_5.92","root_file":"bca_5.92_root","comm_file":"bca_5.92_p","root":"mukhapūraṃ na bhuñjīta saśabdaṃ prasṛtānanam |\npralambapādaṃ nāsīta na bāhū mardayet samam || 5.92 ||","commentary":"mukhaṃ pūritaṃ kṛtvā mahatkavalagrahaṇāt. saśabdaṃ sukasunikādiśabdena. prasṛtānanaṃ dūraṃ vidāritamukham. pralambapādaṃ bhūmyādyalagnapādaṃ khaṭvādyārohaṇe sati nāsīta. dvāv api bāhū samamekasmin kāle na mardayet. kramamardane na doṣaḥ. sati pratyaye.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.62_x_bca_5.20","root_file":"bca_5.62_root","comm_file":"bca_5.20_p","root":"imaṃ carmapuṭaṃ tāvat svabuddhyaiva pṛthak kuru |\nasthipañjarato māṃsaṃ prajñāśastreṇa mocaya || 5.62 ||","commentary":"yathāprasiddhita idam udāharaṇam, na tu punar manāg api sādṛśyam astīty āha.\n\nīṣanmātraṃ duḥkhaṃ duḥkhalavo vraṇakṛtaḥ. tasmād bhīto rakṣāmi vraṇam. prakṛtānurodhe rakṣatīti pāṭho yuktaḥ. ādarāt tātparyeṇa. saṃghātanarakaprabhavād anekavarṣasahasrānubhūyamānaduḥkhāt parvatāghātāt sarvato vyāptiprahārāt bhītaḥ cittavraṇaṃ na kiṃ rakṣed iti prakṛtena saṃbandhaḥ. yadi vā, ahaṃ tu kiṃ na rakṣāmīti pariṇāmena yojanīyam. athavā, evam utpāditabodhicittena manasā cintayitavyam ity avatāryate. tadā rakṣāmīti.","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.5_x_bca_5.28","root_file":"cmt_1.5_root","comm_file":"bca_5.28_p","root":"māṃ na jānanti yā nāryaḥ sarvastrīdehasaṃsthitām |\ntāsām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitā ||1.5||\n","commentary":"kutaḥ punar evam ity uktam evārthaṃ spaṣṭayann āha.\n\ntaskarāś caurāḥ, teṣāṃ saṃghāto avatāragaveṣakaḥ piśācavad avatāramārgaprekṣī, chidrānveṣaṇatatpara ityarthaḥ. prāpyāvatāraṃ praveśamārgam āsādya muṣṇāti. tato hanti śobhanagataye jīvitapratilambhaṃ kuśalapātheyābhāvāt.","label":0} +{"id":"seni_34","root_file":"seni_34_root","comm_file":"seni_34_p","root":"yenājātaṃ jagad buddhaṃ buddhiḥ śuddhaiva bodhataḥ |\nnijaṃ tasya jagat satyam anābhogena dhīmataḥ || SeNi 34 ||","commentary":"viditaivaṃvidhajñānasya jagad yathā tad darśayati—yenetyādi | \"sadasator utpādāyogād\" ityādinājātaṃ jagad yena buddhaṃ pratyakṣato jñātaṃ tasya prtītyasamutpannā buddhiḥ śuddhaiva bodhato nirvedhataḥ | atas tasya dhīmato 'nābhogenābhogaṃ vinaiva nijaṃ sahajaṃ jagat satyam avitatham ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.79_x_gg_1.20","root_file":"bca_5.79_root","comm_file":"gg_1.20_com","root":"viśvastavinyastapadaṃ vispaṣṭārthaṃ manoramam |\nśrutisaukhyaṃ kṛpāmūlaṃ mṛdumandasvaraṃ vadet || 5.79 ||","commentary":"kiṃbhūta | he madhumuranarakavināśana | madhuśca muraśca narakaśca madhumuranarakāḥ daityaviśeṣāstān vināśayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | garuḍāsana | garuḍa eva āsanaṃ yānaṃ yasya tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | surakulakelinidāna | surāṇāṃ kulaṃ samūhaḥ tasya keliḥ krīḍā tasyāḥ anugrahadvāreṇa nidānam ādikāraṇaṃ tasya saṃbodhane |","label":0} +{"id":"bca_5.44","root_file":"bca_5.44_root","comm_file":"bca_5.44_p","root":"evaṃ hi sukṛtaṃ sarvam anyathā nobhayaṃ bhavet |\nasaṃprajanyakleśo 'pi vṛddhiṃ caivaṃ gamiṣyati || 5.44 ||","commentary":"kiṃ punar evaṃ syād yadi na syād ity āha.\n\nyasmād evam anutiṣṭhataḥ sarvaṃ suśliṣṭaṃ kṛta�� syāt. tadviparyaye punar duḥśliṣṭam ubhayaṃ pūrvaṃ cāttaṃ paścāt svīkṛtaṃ ca syāt. calapravṛtter asaṃprajanyaṃ syāt. praveśe vṛddhiḥ syāt.","label":1} +{"id":"bca_5.30","root_file":"bca_5.30_root","comm_file":"bca_5.30_p","root":"upādhyāyānuśāsinyā bhītyāpy ādarakāriṇām |\ndhanyānāṃ gurusaṃvāsāt sukaraṃ jāyate smṛtiḥ || 5.30 ||","commentary":"keṣāṃcit punar anyathāpi smṛtir utpadyate. tadupadarśayann āha.\n\nācāryopādhyāyasaṃnidhau tadanyatamārādhyabrahmacārisaṃnidhau vā saṃvasatāṃ tadanuśāsanyā, bhītya tadbhayenāpy ādaraḥ kāryeṣu sarvabhāvenābhimukhyam, avajñāpratipakṣo dharmaḥ. tatkāriṇāṃ yatnavatāṃ sukṛtināṃ tadanuśāsanīṃ hitāhitavidhipratiṣedhaniyamam anugṛhṇatāmakṛcchreṇaiva smṛtir utpadyate.","label":1} +{"id":"gg_1.35","root_file":"gg_1.35_root","comm_file":"gg_1.35_com","root":"śrījayadevabhaṇitamidamudayati haricaraṇasmṛtisāram |\nsarasavasantasamayavanavarṇanamanugatamadanavikāram ||\n","commentary":"idaṃ gītaṃ śrījayadevabhaṇitam | udayati rājate kimbhūtam | haricaraṇasmṛtisāram | hareścaraṇau tayoḥ smṛtiḥ smaraṇam tatra sāraṃ mukhyasevanabhūtam | punaḥ kimbhūtam | anugatamadanavikāram | anugato 'nusphurito madanena vikāro yasmin | pathikavadhūjanajanitavilāpe ityasyābhiprāyaṃ vasante ślokābhyāṃ spaṣṭayati |","label":1} +{"id":"cmt_2.25","root_file":"cmt_2.25_root","comm_file":"cmt_2.25_com","root":"ity ekallavīrākhye śrīcaṇḍamahāroṣaṇatantre maṇḍalapaṭalo dvitīyaḥ || 2.25 ||\n","commentary":"maṇḍalapradhānatvāt maṇḍalapaṭalaḥ || iti dvitāyapaṭalavyākhyā ||","label":1} +{"id":"bca_5.26","root_file":"bca_5.26_root","comm_file":"bca_5.26_p","root":"aneke śrutavanto 'pi śrāddhā yatnaparā api |\nasaṃprajanyadoṣeṇa bhavanty āpattikaśmalāḥ || 5.26 ||","commentary":"idam aparaṃ tadvayatireke dūṣaṇam āha.\n\nbahavo 'pi bahuśrutāḥ tathā śraddhāvanto yatnaparāḥ śikṣāyām ādarakāriṇaḥ asaṃprajanyadoṣeṇa āpattikaluṣitā bhavanti kāyacittapracārāpratyavekṣaṇāt.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.62_x_bca_5.92","root_file":"bca_5.62_root","comm_file":"bca_5.92_p","root":"imaṃ carmapuṭaṃ tāvat svabuddhyaiva pṛthak kuru |\nasthipañjarato māṃsaṃ prajñāśastreṇa mocaya || 5.62 ||","commentary":"mukhaṃ pūritaṃ kṛtvā mahatkavalagrahaṇāt. saśabdaṃ sukasunikādiśabdena. prasṛtānanaṃ dūraṃ vidāritamukham. pralambapādaṃ bhūmyādyalagnapādaṃ khaṭvādyārohaṇe sati nāsīta. dvāv api bāhū samamekasmin kāle na mardayet. kramamardane na doṣaḥ. sati pratyaye.","label":0} +{"id":"gg_3.15","root_file":"gg_3.15_root","comm_file":"gg_3.15_com","root":"tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramāstadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |\nsa bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge 'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate ||\n","commentary":"yadi rādhikāyāṃ mānasaṃ manaḥ lagnasamādhi viṣayāsaṅge satyapi | hanteti harṣaviṣādayoḥ tarhi virahasya vyādhiḥ pīḍā | kathaṃ viṣayāsaṅgaḥ | iti anena prakāreṇa | adhunāpi | dṛśornetrayorvibhramāḥ vilāsāḥ svayameva tajjātīyā eva | kimbhūtāḥ | taralāḥ snigdhāḥ taralāśca te snigdhāśceti | yadatra svabhāvasaṃpratyayaḥ | vaktrāmbujasaurabhaṃ saugandhyaṃ yena sa ca | athāpi | girāṃ vācāṃ vakrimā vakrabhāvaḥ sa eva vartate | sudhāsyandī sudhāṃ syandituṃ śīlamasyeti sa tathā | yāsvāditā sapadi bimbādharamādhurī saiva tajjājīyaivāsvādyate | madhurasya bhāvaḥ mādhuryam | bimbādharasya mādhurī sā iti viśeṣā jñeyā |","label":1} +{"id":"neg_ssa_1.13_x_msv_1.1","root_file":"ssa_1.13_root","comm_file":"msv_1.1_com","root":"āmūlādvāglatā seyaṃ kramavisphāraśālinī |\ntvadbhaktisudhayā siktā tadrasāḍhyaphalāstu me || 1.13 ||\n","commentary":"vārttikārambhe śiṣṭācāramanuvidadhāno maṅgalaṃ tāvat karoti viśuddheti | dṛṣṭā hi śiṣṭānāṃ pravṛttiḥ sarvakāryeṣu maṅgalācaraṇapūrvikā | maṅgalaṃ ca devatāstutinamaskārādi | asya ca niyogataḥ phalavatkāryāntarārambhasaṃyogāt sākṣād aphalatvāc ca phalavatsannidhāvaphalaṃ tadaṅgam iti nyāyena kāryāntaraśeṣatve 'vadhṛte satyārambhasya samāptiparyantatvād apekṣitāvighnaparisamāptiḥ phalam | apekṣitavidher anapekṣitavidhānaṃ durbalam iti nyāyena phalāntarakalpanāyā durbalatvāt | ato yathā sāmpradāyikam adhyāyānadhyāyādi svādhyāyāvighnārtham evam idam api | tad ayam arthaḥ viśuddhau jñānadehau yasya sa tathoktaḥ | viśuddhaṃ ca bhagavato jñānaṃ rāgādibhir jñānakāraṇānām adūṣitatvād dehaś cāyonijatvād vividhagarbhavedanāvirahāc ca | trivedī ca tasya cakṣur iti gauṇo vādaḥ asandigdhāviparītaspaṣṭavedārthaprakāśakatvāt | divyaṃ cātīndriyārthagocaratvāt | bhautikaṃ hi cakṣuḥ pratyutpannārthaviṣayam | idaṃ tv anāgatādiviṣayaṃ divyam iti | śreyasaś ca hitāhitaprāptiparihārātmano bhagavān nimittam | somārdhadhāriṇe somakalādhāriṇe | nama iti | yady api vigrahādipañcakaṃ devatādhikaraṇe nirākariṣyate tathāpyājyādistotravat pradhānakarmaṇa eva devatāstuter evaṅkṛtāyāḥ phalam ity adoṣa iti ||","label":0} +{"id":"neg_medū_21_x_gg_2.18","root_file":"medū_21_root","comm_file":"gg_2.18_com","root":"nīpaṃ dṛṣṭvā haritakapiśaṃ kesarair ardharūḍhair \nāvirbhūtaprathamamukulāḥ kandalīś cānukaccham | \njagdhāraṇyeṣv adhikasurabhiṃ gandham āghrāya corvyāḥ \nsāraṅgās te jalalavamucaḥ sūcayiṣyanti mārgam ||\n","commentary":"śrījayadevabhaṇitamidaṃ vitanotu vistārayatu | kim | śrotṝṇāṃ sukham | idamiti kim | atiśayamadhuripunidhuvanaśīlam | vyavāyo grāmyadharmaḥ syānmaithunaṃ nidhuvanaṃ rataṃ ityamaraḥ | nidhuvane śīlaṃ svabhāvaḥ | atiśayena madhuripoḥ kṛṣṇasya nidhuvanaśīlam | kimbhūtam | salīlam saha līlayā vartata iti | punaḥ kimbhūtam | utkaṇṭhitagopavadhūkathitam | utkaṇṭhā āsaktiviśeṣaḥ | sā jātā yasyāṃ sā gopavadhū rādhā tayā kathitam |","label":0} +{"id":"nasa_8","root_file":"nasa_8_root","comm_file":"nasa_8_vi","root":"ajñyānapaṅkamagnānāṃ kleśavyākulacetasāṃ |\nhitāya sarvasattvānām anuttaraphalāptaye || 8 ||\n","commentary":"ajñānapaṅkamagnānāṃ sarvasattvānāṃ hitāya ca | tatrājñānam avidyā saivāsaṅgasthānatvād duruttaratvāc ca paṅka iva paṅkaḥ | tasmin magnā ye satvās teṣām hitāya || punar api kiṃviśiṣṭās te sattvā ity āha kleśavyākulacetasaḥ | kleśā ṣaṭ | tathā cāhābhidharme |\n\n\tmānadṛgvicikitsāś ca rāgapratighamūḍhayaḥ |\n\niti || taiḥ kleśair vyākulāni cetāṃsi yeṣāṃ sattvānāṃ te kleśavyākulacetasaḥ | atas teṣām || anuttaraphalaprāptaye bhagavān prakāśayatv iti tadarthaṃ tatprāptaya iti ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.7","root_file":"ht_1.5.7_root","comm_file":"ht_1.5.7_mua","root":"ratnaṃ caṇḍālinī jñeyā pañcamudrā viniścitā | \ntathāgatānāṃ kulaṃ caitat saṃkṣepeṇābhidhīyate || 7 ||\n","commentary":"kulaṃ caitad iti vajrapadmādikam.","label":1} +{"id":"seni_7","root_file":"seni_7_root","comm_file":"seni_7_p","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra— \nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\n","commentary":"nanu śaivādīnāṃ kim etad asti | ata āha—ratnapuram ityādi | ratnaṃ maṇiḥ | tad eva puraṃ sthānaṃ yasya sukharūpābhimatasya tad ratnapuram | kiñjalke patitam | jalatāṃ niḥsāratām | rudro bhagavān | yugme samāpattau | śivaḥ kalyāṇāvāhakaḥ | ata eva śreṣṭhaḥ | saiva tattvaṃ śaktiś cidrūpā | parāc chreṣṭhāt parā śreṣṭhā tad eva ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_13_x_nasa_35","root_file":"nasa_13_root","comm_file":"nasa_35_vi","root":"māyājālamahātantre yā cāsmin saṃpragīyate |\nmahāvajradharair hṛṣṭair ameyair mantradhāribhiḥ || 13 ||\n","commentary":"tad eva lakṣaṇavyañjanātmani rūpakāye 'nabhisaṃskārāl lakṣaṇaśūnyatā || balavaiśāradyādisvabhāvadharmakāyānabhisaṃskārāt sarvadharmaśūnyatā || pudgaladharmāsamāropaṇād abhāvaśūnyatā || yathoktaśūnyatālakṣaṇāpavādānabhisaṃskaraṇāc ca abhāvasvabhāvaśūnyatā | ataś cāha mahāmāyetyādi |\n\ntatra mahāmāyādharo vidvān iti vajraviśvaḥ | māyeti sarvatathāgatavicitravipulodārapūjānirmāṇaṃ tad dhārayatīti māyādharaḥ | mahāṃś cāsau māyādharaś ceti mahāmāyādharaḥ | ata eva vidvān paṇḍitas tena pūjākarmaṇā puṇyasaṃbhāropārjanāt || mahāmāyārthasādhaka iti vajrarakṣaḥ | māyārtheti nirmāṇārthaḥ | tena kusīdasattvāni sādhayati protsāhayatīti māyārthasādhakaḥ | mahāṃś cāsau mayārthasādhakaś ceti mahāmāyārthasādhakaḥ | mahāmāyāratirata iti vajrayakṣaḥ | māyāyāṃ ratir māyāratiḥ | tathāgatapūjānirmāṇaratir ity arthaḥ | māyāratau rataḥ sakto māyāratirataḥ | mahāṃś cāsau māyāratirataś ca mahāmāyāratirataḥ || mahāmāyendrajālika iti vajramuṣṭiḥ | māyendrajālaṃ nirmāṇasamūhaṃ kāyavākcittavajrāṇām ekībhāvaḥ | tad vettīti māyendrajālikaḥ | mahāṃś cāsau māyendrajālikaś ca mahāmāyendrajālikaḥ || vṛddhyabhāvo 'tra draṣṭavyaḥ saddharmapāṭhāt || \n\ntataś ca kṛtyānuṣṭhānajñānāśrayavajrakarmādicatuṣṭayātmakaṃ cakṣurādivijñānaparāvṛttyātmani kṛtyānuṣṭhānajñāne sati | uktaviparyāsāpahrāsamukhena samastasugatapūjābhisaṃrakṣaṇavighnopaśamakāyādiśūnyatājñānakāraṇatvāt | ata eva caiṣāṃ vajraviśvādīnāṃ krama iti ||","label":0} +{"id":"seni_20","root_file":"seni_20_root","comm_file":"seni_20_p","root":"kimarthaṃ niyamenaitad deśakair atha deśyate |\nidaṃ tathāgatāśvāsadhiyā pūrvaṃ prakāsyate || SeNi 20 ||","commentary":"yady evaṃ kimarthaṃ tarhīdaṃ deśyate | ata āha—kimartham ityādi | tathāgatasyāśvāsas tathāgatāśvāsaḥ | tathāgataś ca vairocanaḥ | tasyopalakṣaṇārthatvena ratnasambhavādigrahaṇād ratnasambhavāmitābhāmoghasiddhayo gṛhyante | teśām āśvāso 'kṣobhyamudritānāṃ vijñānīkaraṇam | taddhiyā tadbuddhyā ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.15_x_gg_3.1","root_file":"ht_1.5.15_root","comm_file":"gg_3.1_com","root":"bhago 'syāstīti buddhasya bhagavānn iti kathyate | \nbhagāni ṣaḍvidhāny āhur aiśvaryādiguṇākhilāḥ | \nathavā kleśādimārāṇāṃ bhañjanād bhagavānn iti || 15 ||","commentary":"śrīkṛṣṇābhiprāyaṃ uttarīyagītārthaṃ ślokābhyāṃ prakaṭayati kaṃsārirapītyādi | kaṃsāriḥ śrīkṛṣṇo 'pi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalāṃ rādhāṃ hṛdaye ādhāya saṃcintya vrajasundarīḥ aparagopīstatyāja jahau | saṃsārasya vāsanā jagataḥ sthititatparatā vigatarūpā pūrvajanmakṛtasukṛtasaṃskārātiśayaprāptasarvasundarījanādhikasubhagatā | tayā baddhā viṣayāsaktirūpaśṛṅkhalā śṛṅkhalāsthānaṃ yā dṛḍhahetustām |","label":0} +{"id":"neg_taraa_18_x_bca_5.48","root_file":"taraa_18_root","comm_file":"bca_5.48_p","root":"pañcapradīpāmṛtabinducandra-\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalāni |\nvāyoḥ svarūpaṃ galaśuṇḍikādyam\natattvarūpaṃ svayam ūhanīyam || 18 ||","commentary":"etad eva darśayati.\n\nraktaṃ dviṣṭaṃ vā svacittaṃ yadā paśyet, tadā hastapādādicalanamātram api na kartavyam, nāpi vacanodīraṇam. anyathā tadutthāpite kāyavāgvijñapty api saṃkliṣṭe syātām. ato bahirindriyavyāpāravikalpāv upasaṃhṛtya sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā. sarvavyāpāravirahān nirvyāpārāḥ sarvadharmā iti manasi nidhāya.","label":0} +{"id":"cmt_2.5","root_file":"cmt_2.5_root","comm_file":"cmt_2.5_com","root":"pakṣaṃ cāpi tathā vedīhārārdhahārapaṭṭikām |\nmūlasūtrabahis tasyās tu ardhenaiva rajobhuvam || 2.5 ||\n","commentary":"hārārdhahārapaṭṭikāyāḥ | rajobhuvam iti | maṇḍalapradhānarekhātaḥ pañcarekhābhuvaṃ | hārārdhahārapaṭṭikānantaraṃ ca māṇikyapaṭṭikādibhuvaṃ | vedikāhārārdhahārapaṭṭikāyās tu madhyaṃ yathāśobhaṃ kuryāt ||","label":1} +{"id":"bca_5.59","root_file":"bca_5.59_root","comm_file":"bca_5.59_p","root":"gṛdhrair āmiṣasaṃgṛddhaiḥ kṛṣyamāṇa itas tataḥ |\nna karoty anyathā kāyaḥ kasmād atra pratikriyām || 5.59 ||","commentary":"punas tad ekāntam avadhārayituṃ kāyapratyavekṣām āha.\n\nkāyasya sarvathā kvacid api vyāpāro nāsti, svātmany api sāmarthyābhāvāt. anyathā cittarahito mṛtasya kāyaḥ. gṛdhrādibhir vipralujyamāna itastataḥ pratikāram ātmarakṣaṇārthaṃ kim iti na karotīti pṛcchati sarvasāmarthyavikalatvāt. ata eva cittaparikarmaiva sādhyam. tasmin parikarmite kāyasyāyatnata eva parikarmasiddheḥ, tatparatantratvāt tasyety uktaṃ bhavati.","label":1} +{"id":"neg_gg_3.11_x_medū_18","root_file":"gg_3.11_root","comm_file":"medū_18_mall","root":"hṛdi biśalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |\nmalayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi ||\n","commentary":"channeti || he megha, pariṇataiḥ paripakvaiḥ phalair dyotanta iti tathoktaiḥ | āṣāḍhe vanacūtāḥ phalanti pacyanteḥ ca meghavātenety āśayaḥ | kānanāmrair vanacūtaiś channopānta āvṛtapārśve 'cala āmrakūṭādriḥ snigdhaveṇīsavarṇe masṛṇakeśabandhacchāye | śyāmavarṇaṃ ity arthaḥ || \"veṇī tu keśabandhe jalasrutau\" iti yādavaḥ | tvayi śikharaṃ śṛṅgam ārūḍhe sati || \"yasya ca bhāvena bhāvalakṣaṇam\" iti saptamī || madhye śyāmaḥ śeṣe madhyād anyatra vistāre paritaḥ pāṇḍur hariṇaḥ || \"hariṇaḥ pāṇḍuraḥ pāṇḍuḥ\" ity amaraḥ || bhuvaḥ stana iva | amaramithunānām | khecarāṇām iti bhāvaḥ | prekṣaṇīyāṃ darśanīyām avasthāṃ nūnaṃ yāsyati | mithunagrahaṇaṃ kāminām eva stanatvenotprekṣā sambhavatīti kṛtam | yathā pariśrāntaḥ kaścit kāmī kāminīnāṃ kucakalaśe viśrāntaḥ sansvapiti tadvad bhavān api bhuvo nāyikāyāḥ stana iti dhvaniḥ ||","label":0} +{"id":"neg_nasa_26_x_nasa_4","root_file":"nasa_26_root","comm_file":"nasa_4_vi","root":"a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ sthito hṛdi |\njñānamūrtir ahaṃ buddho buddhānāṃ tryadhvavartinām || 26 ||\n","commentary":"ullālayadbhir ity ūrdhvam utkṣipadbhiḥ | kaiḥ | svakaraiḥ || prasphuradvajrakoṭibhir iti prasphurantyo vajrāṇāṃ koṭayo 'grabhāgā yeṣāṃ te prasphuradvajrakoṭayaḥ | taiḥ || kimātmakāḥ | prajñopāyamahākaruṇayā jagatām arthaṃ kartuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarāḥ | tatra sarvadharmāṇāṃ pravicayaḥ prajñā | upāyo 'bhilāṣo 'śeṣalaukikalokottaras samādbhipradarśanamukhena yathābhavyatayā sakalasattvārthakaraṇe | kam ruṇaddhīti karuṇā | kam iti sukhasyākhyā | kāruṇiko hi paraduḥkhaduḥkhī san ātmanaḥ sukham āvṛṇotīti karuṇā | mahatī cāsau karuṇā ca mahākaruṇā | anālambanātmikā || jagac ca jagac ca jagac ca jagaganti traidhātukāni | teṣām arthaḥ prayojanaṃ | ata āha prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarair iti | ata eva te krodhāḥ parā utkṛṣṭās te ata āha parair iti ||","label":0} +{"id":"cmt_2.19","root_file":"cmt_2.19_root","comm_file":"cmt_2.19_com","root":"atha maṇḍalādhiṣṭhānamantraṃ bhavati |\noṃ śrīcaṇḍamahāroṣaṇa sarvaparivārasahita āgaccha āgaccha jaḥ hūṃ vaṃ hoḥ atra maṇḍale adhiṣṭhānaṃ kuru hūṃ phaṭ svāhā ||\nanenākṛṣya praveśya baddhvā vaśīkṛtya pūjayet || 2.19 ||\n","commentary":"maṇḍalādhiṣṭhānam iti jhaṭity ātmānaṃ bhagavadrūpeṇālambhya svahṛdaye viśvapadmacandrahūṃsūryoparihūṃkāraṃ dhyātvā tannirgataraśmibhir anādisaṃsiddhaṃ maṇḍalacakram akaniṣṭhabhuvanasthitaṃ jaḥkārapāṭhenākṛṣya purato dṛṣṭvā cetonirmitāsanaṃ ca dhyātvā huṃkārapāṭhena tatropaveśayet | tato vaṃkārapāṭhena tatraivābhiniveśena sthitaṃ cintayet | tato hoḥkārapāṭhena siddhidānonmukhaṃ parituṣṭaṃ cintayet | tato manonirmitānekapūjābhiḥ saṃpūjyaḥ | oṃ śrīcaṇḍetyādimantraṃ vāraṃ trayaṃ paṭhet | tatas tasmād ākṛṣtaṃ nirmitamaṇḍale praviṣṭam ekarūpatayā tadrūpeṇeva baddham atīvaparituṣṭaṃ dhyātvā pūjayed ity āmnāyaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.1_x_seni_12","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"seni_12_p","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"idānīṃ vedāntavādino vakṣyamāṇāmnāyakramāgatasya kadācid evaṃ varṇanaṃ syāt | atas tatpratipattyā sukhena tattyāgārthaṃ pūrvārdham āha—atīndriyam ityādi |\n\n\tindriyāṇi parāṇy āhur indriyebhyaḥ paraṃ manaḥ | \n\tmanasas tu parā buddhir yo buddheḥ paratas tu saḥ ||\n\nity ukte śeṣaṃ subodham ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_2.4_x_bca_5.31","root_file":"cmt_2.4_root","comm_file":"bca_5.31_p","root":"bhāgena cāṣṭamenaiva dvāraṃ tasya prakalpayet |\ndvāramānena niryūhaṃ tadardhena kapolakam || 2.4 ||\n","commentary":"ittham api viharan smṛtimanasikārabahulavihārī bhavatīti kārikādvayena darśayann āha.\n\nsarvadā buddhabodhisattvānāṃ samastavastuviṣayāpratihatajñānacakṣuṣāṃ sarvam eva vastujātaṃ purato 'vasthitam eva. aham api teṣāṃ puro 'vasthita eva, sarvavastuvat.","label":0} +{"id":"bca_5.61","root_file":"bca_5.61_root","comm_file":"bca_5.61_p","root":"na svīkaroṣi he mūḍha kāṣṭhaputtalakaṃ śucim |\namedhyaghaṭitaṃ yantraṃ kasmād rakṣasi pūtikam || 5.61 ||","commentary":"pūrvam eva ciraṃ svīkṛta iti ced āha.\n\nhe mūḍha, mohavijṛmbhitam etad bhavataḥ. śuciṃ pavitram. ayaṃ ca aśuciḥ. idam evāha— amedhyeti. pūtikaṃ śatanadharmakam.","label":1} +{"id":"bca_5.14","root_file":"bca_5.14_root","comm_file":"bca_5.14_p","root":"bāhyā bhāvā mayā tadvac chakyā vārayituṃ na hi |\nsvacittaṃ vārayiṣyāmi kiṃ mamānyair nivāritaiḥ || 5.14 ||","commentary":"dṛṣṭāntoktam arthaṃ prakṛte yojayan nāha.\n\nśatruprabhṛtayo bhāvā mayā vārayitum aśakyāḥ. tadvat medinīcarmacchādanavad apakārakriyāyāḥ. ataḥ svacittam eva śakyaṃ vārayiṣyāmi. anyavāraṇasyāpārthakatvāt, svacittavāraṇād eva tatsiddheḥ. tasmāt sā cittam eva.","label":1} +{"id":"cmt_3.30","root_file":"cmt_3.30_root","comm_file":"cmt_3.30_com","root":"tato niṣpanne gurupramukhaṃ kṛtvā madyamāṃsādibhir gaṇacakraṃ kuryāt || iti prajñābhiṣekaḥ || 3.30 || \n","commentary":"niṣpanna iti suratāvasāne sati ||","label":1} +{"id":"bca_5.38","root_file":"bca_5.38_root","comm_file":"bca_5.38_p","root":"sared apasared vāpi puraḥ paścān nirūpya ca |\nevaṃ sarvāsv avasthāsu kāryaṃ buddhvā samācaret || 5.38 ||","commentary":"asamādhānasya ca rakṣaṇām āha.\n\nsaret puraḥ apasaret paścāt. prapātādyupaghātaṃ nirīkṣya ca. evam ity uktakramadiśā svaparahitaprayojanam avagamya pratipattisāro bhavet.","label":1} +{"id":"neg_medū_12_x_bca_5.92","root_file":"medū_12_root","comm_file":"bca_5.92_p","root":"āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailam \nvandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu | \nkāle kāle bhavati bhavato yasya saṃyogam etya \nsnehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpam uṣṇam ||\n","commentary":"mukhaṃ pūritaṃ kṛtvā mahatkavalagrahaṇāt. saśabdaṃ sukasunikādiśabdena. prasṛtānanaṃ dūraṃ vidāritamukham. pralambapādaṃ bhūmyādyalagnapādaṃ khaṭvādyārohaṇe sati nāsīta. dvāv api bāhū samamekasmin kāle na mardayet. kramamardane na doṣaḥ. sati pratyaye.","label":0} +{"id":"nasa_9","root_file":"nasa_9_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"prakāśayatu saṃbuddho bhagavān śastā jagadguruḥ |\nmahāsamayatattvajña idriyāśayavit paraḥ || 9 ||\n","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":1} +{"id":"gg_1.18","root_file":"gg_1.18_root","comm_file":"gg_1.18_com","root":"dinamaṇimaṇḍalamaṇḍana bhavakhaṇḍana e\nmunijanamānasahaṃsa jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"kiṃbhūta | he dinamaṇimaṇḍalamaṇḍana | dinasyāhno maṇiḥ sūryaḥ tasya maṇḍalaṃ tad maṇḍayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he bhavakhaṇḍana | ātmabhaktānāṃ sevakānāṃ bhavo janma khaṇḍayatīti tasya saṃbodhane | muktiṃ dadātītyarthaḥ | punaḥ kiṃbhūta | hai munijanamānasahaṃsa | munayaśca te janāśca teṣāṃ mānasāni tatra haṃsaḥ tasya saṃbodhane | svacchatayā śuddhabhāvena hṛdayasya mānasasarovarasya śabdacchalena tulyatā | jaya jaya deva hare pratipad‌ayojaneyamityarthaḥ |","label":1} +{"id":"neg_cmt_3.11_x_cmt_4.7","root_file":"cmt_3.11_root","comm_file":"cmt_4.7_com","root":"tatrāyam udakābhiṣekaḥ | \nśiṣyaṃ śuddhaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ nirmalaṃ dhyātvā vijayakalaśād udakam ākṛṣya sahakārapallavena oṃ āḥ sarvatathāgatābhiṣekasamayaśriye hūṃ ity anenābhiṣiñcet || 3.11 ||\n","commentary":"praṇidhānaṃ saṃsārikasukhasaṃgam | bodhicittaṃ pāralaukikasukhāya cittaniyojanam | buddho bhaveyaṃ jagato hitāyeti kṛtvā namaskāram iti trividhaṃ kāyikaṃ vācanikaṃ mānasikaṃ ceti | tadraśmibhir iti svahṛdayasthitahūṃkāradīptibhiḥ ||","label":0} +{"id":"gg_1.8","root_file":"gg_1.8_root","comm_file":"gg_1.8_com","root":"tava karakamalavare nakham adbhutaśṛṅgaṃ \ndalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam |\nkeśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 1.8 ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtanaraharirūpa | naraharinṛsiṃhaḥ | dhṛtaṃ narahareḥ rūpaṃ yena sa tathā | tava karakamalavare nakhaṃ tiṣṭhati | kara eva kamalavaraṃ padmaśreṣṭhaṃ tasmin | kiṃbhūtaṃ nakham | adbhutaśṛṅgam | adbhutamāścaryajanakaṃ śṛṅgaṃ agrabhāgo yasya tat | adṛṣṭapūrvamityarthaḥ | punaḥ kiṃbhūtam | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | hiraṇyakaśipostanuḥ śarīraṃ saiva śyāmatvād bhṛṅgaḥ | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgo yena sa tathā tat |","label":1} +{"id":"neg_cmt_3.28_x_ht_1.5.12","root_file":"cmt_3.28_root","comm_file":"ht_1.5.12_ra","root":"kuru padme yathā kāryaṃ dhairyaṃ dhairyaprayogataḥ |\nsvayaṃ caṇḍamahāroṣaḥ sthito hy atra mahāsukham || 3.28 ||\n","commentary":"tadeva nirdiśati—vairocanetyādi |\n\nsāttviko mūrtivānvajrasattvaḥ | vairocanādirūpeṇa niṣprapañcasvabhāvaṃ tattvamevocyata ityarthaḥ |","label":0} +{"id":"bca_5.49","root_file":"bca_5.49_root","comm_file":"bca_5.49_p","root":"uddhataṃ sopahāsaṃ vā yadā mānamadānvitam |\nsotprāsātiśayaṃ vakraṃ vañcakaṃ ca mano bhavet || 5.49 ||","commentary":"aparam āha.\n\nuddhatam iti saddharmādiśravaṇapramādād api uddhatam, vikṣepabahulam ity arthaḥ. sopahāsaṃ vāgviheṭhanārambhakaṃ tayā yuktaṃ vā. mānaś cittasyonnatiḥ. madaḥ svadharme cittasyābhiniveśaḥ. tābhyām anvitaṃ tatsaṃprayuktam. utprāsaḥ kāyikī viheṭhanā. tena sahotkaṭam. vakraṃ kuṭilaṃ śaṭhaṃ vā. vañcakaṃ pratārakaṃ māyāvi vā. yadi mano bhavet, sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadeti saṃbandhaḥ.","label":1} +{"id":"msv_5.1.8","root_file":"msv_5.1.8_root","comm_file":"msv_5.1.8_com","root":"tasmādabhāvavaktṛsthau dharmādharmau na śaktuyāt |\ncodanā cet samuddhartuṃ grastau tenaiva paśyatām || 8 ||\n","commentary":"ataḥ sakalabhāvapramāṇanirākaraṇāt śaṅkitābhāvanirākaraṇena codanaiva dharmādharmayoḥ pramāṇamityupapannamityāha tasmāditi | paśyatāmiti | ṣaṣṭhī cānādare ityanādare ṣaṣṭhīti ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_2.3_x_bca_5.77","root_file":"cmt_2.3_root","comm_file":"bca_5.77_p","root":"yasya tasyaiva cūrṇena nānāvarṇakṛtena ca |\ncaturaśraṃ caturdvāraṃ catustoraṇābhūṣitam || 2.3 ||\n","commentary":"paraguṇāmarṣaṇaṃ vārayann āha-\n\nsarveṣāṃ hīnamadhyotkṛṣṭānāṃ sattvānām, sarve vopakramāḥ duḥkhaparihāreṇa tuṣṭayarthāḥ. sarvārambhapariśrameṇa tuṣṭir evotpādayitavyety arthaḥ. sā ca tuṣṭir dhanavisargair api durlabhā, syād vā na veti. iha punar ayatnasiddhopasthitā kasmāt parihīyata iti matvā bhokṣya anubhaviṣyāmi saṃtoṣasukham anyayatnaniṣpāditair guṇair upanāmitam. na hi priyaputraguṇair akṣamāyuktā. iti bhāvanayā paraguṇaśravaṇāc cittakārkaśyam apakuryāt.","label":0} +{"id":"neg_gg_2.10_x_ht_1.5.6","root_file":"gg_2.10_root","comm_file":"ht_1.5.6_ra","root":"gaṇayati guṇagrāmaṃ bhrāmaṃ bhrāmādapi nehate vahati ca parītoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |\nyuvatiṣu calattṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim ||\n","commentary":"eṣāṃ kulānāmuttamatve kimetāsāmityāha—vajramityādi |","label":0} +{"id":"neg_ssa_1.16_x_gg_1.20","root_file":"ssa_1.16_root","comm_file":"gg_1.20_com","root":"kadācitkvāpi labhyo 'si yogenetīśa vañcanā |\nanyathā sarvakakṣyāsu bhāsi bhaktimatāṃ katham || 1.16 ||\n","commentary":"kiṃbhūta | he madhumuranarakavināśana | madhuśca muraśca narakaśca madhumuranarakāḥ daityaviśeṣāstān vināśayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | garuḍāsana | garuḍa eva āsanaṃ yānaṃ yasya tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | surakulakelinidāna | surāṇāṃ kulaṃ samūhaḥ tasya keliḥ krīḍā tasyāḥ anugrahadvāreṇa nidānam ādikāraṇaṃ tasya saṃbodhane |","label":0} +{"id":"medū_12","root_file":"medū_12_root","comm_file":"medū_12_mall","root":"āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailam \nvandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu | \nkāle kāle bhavati bhavato yasya saṃyogam etya \nsnehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpam uṣṇam ||\n","commentary":"āpṛcchasveti | priyaṃ sakhāyaṃ priyasakham || \"rājāhaḥsakhibhyaṣ ṭac\" iti ṭac samāsāntaḥ || tuṅgam unnataṃ puṃsāṃ vandhair narārādhanīyai raghupatipadai rāmapādanyāsair mekhalāsu kaṭakeṣu || \"atha mekhalā | śroṇisthāne 'drikaṭake kaṭibandhebhabandhane\" iti yādavaḥ || aṅkitaṃ cihnitam | itthaṃ saṅkhitvān mahattvāt pavitratvāc ca sambhāvanārham | amuṃ śailaṃ citrakūṭādrim āliṅganyāpṛcchasva sādho yāmīty āmantraṇena sabhājaya || \"āmantraṇasabhājane | āpracchannam\" ity amaraḥ || \"āṅi nupracchacor upasaṅkhyānam\" ity ātmanepadam || sakhitvaṃ nirvāhayati—kāla iti || kāle kāle pratiprāvṛṭkālam | suhṛtsamāgamanakālaś ca kālaśabdenocyate | vīpsāyāṃ dviruktiḥ || bhavataḥ saṃyogaṃ samparkam etya ciravirahajam uṣṇaṃ bāṣpam ūṣmāṇaṃ netrajalaṃ ca || \"bāṣpo netrajaloṣmaṇoḥ\" iti viśvaḥ || muñcato yasya śalasyaḥ snehavyaktiḥ premāvirbhāvo bhavati | snigdhānāṃ hi ciravirahasaṅgatānāṃ bāṣpapāto bhavatīti bhāvaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_seni_10_x_ht_1.5.3","root_file":"seni_10_root","comm_file":"ht_1.5.3_ra","root":"ucchuṣmatantre 'pi—\nśivaśaktisamāyogāt satsukhaṃ paramādvayam |\nna śivo nāpi śaktiś ca ratnāntargatasaṃsthitam || SeNi 10 ||","commentary":"prayatno guptau yatnaḥ | vyāḍāḥ sarpādayaḥ | bhūcarā narapiśācādayaḥ śāsakāḥ |","label":0} +{"id":"gg_4.4","root_file":"gg_4.4_root","comm_file":"gg_4.4_com","root":"kusumaviśikhaśaratalpamanalpavilāsakalākamaṇīyam |\nvratamiva tava parirambhasukhāya karoti kusumaśayanīyam ||\n","commentary":"tathā ca | kusumaśayanīyaṃ puṣpaśayanīyaṃ puṣpaśayyāṃ karoti | kimbhūtaṃ tat | kusumaviśikhaśaratalpamanalpavilāsakalākamanīyam | analpā yā vilāsasya kalāḥ tābhiḥ kamanīyaṃ manoharam | tatkimiva | vratamiva | kasmai | tava parirambhasukhāya | parirambhaṇasyāliṅganasya sukhaṃ tasmai | anyo 'pi yaḥ kaścidabhīṣṭaphalākāṅkṣī bhavati so 'pi duṣkaravratādikaṃ karoti | anena kimuktam | nārāyaṇavirahasaṃtāpāt kusumaśayanīye 'pi duḥkhaṃ na jahātītyarthaḥ |","label":1} +{"id":"neg_bca_5.71_x_gg_2.14","root_file":"bca_5.71_root","comm_file":"gg_2.14_com","root":"evaṃ vaśīkṛtasvātmā nityaṃ smitamukho bhavet |\ntyajed bhṛkuṭisaṅkocaṃ pūrvābhāṣī jagatsuhṛt || 5.71 ||","commentary":"punaḥ kimbhūtayā | alasanimīlitalocanayā | alasaṃ yathā syāt tathā nimīlite locane yayā sā tathā tayā | punaḥ kimbhūtam | pulakāvalilalitakapolam | pulakānāṃ āvaliḥ paṅktiḥ tayā lalitau manojñau kapolau yasya tam | vīthyālirāvaliḥ paṅktiḥ śreṇī rekhāstu rājayaḥ ityamaraḥ | punaḥ kimbhūtayā | śramajalasakalakalevarayā | śramajalaṃ svedaḥ sa eva sakale kalevare sarvāṅge yasyāḥ sā tathā tayā | kathambhūtaṃ tam | atilolaṃ cañcalaṃ taralam | kasmāt | varamadanamadāt | madanena varaḥ śreṣṭhaḥ madanamadaśceti | tasmāt |","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.21_x_bca_5.41","root_file":"ht_1.5.21_root","comm_file":"bca_5.41_p","root":"pitari prāptaṃ yat saukhyaṃ tat sukhaṃ bhujyate svayam | \nmaraṇaṃ yena sukhena tat sukhaṃ dhyānam ucyate || 21 ||","commentary":"tasmin baddho 'pi punaḥ punar nirūpaṇīya ity āha.\n\nkva punar idaṃ mano mama vartate, pūrvasminn ālambane anyatra vā gatam. gatam avagamya tato nirvatya tatraiva yojayitavyam. svarasavāhitāyām upekṣaṇīyam iti śamathadhuram ekam api kṣaṇaṃ yathā na parityajati tathā dhārayitavyam. etāvatā śīlaṃ hi samādhisaṃvartanīmam ity uktaṃ bhavati. yathoktaṃ candrapradīpasūtre-\n\n\tkṣipraṃ samādhiṃ labhate niraṅgaṇaṃ\n\tviśuddhaśīlasya mi ānuśaṃsāḥ || (Samādhirāja 27.6)\n\niti. ato 'vagamyate—ye kecit samādhihetavaḥ prayogāḥ, te śīle 'nugatā iti. tasmāt samādhyarthinā smṛtisaṃprajanyaśīlena bhavitavyam. tathā śīlārthināpi samādhau yatnaḥ kārya iti.","label":0} +{"id":"neg_msv_1.7_x_bca_5.54","root_file":"msv_1.7_root","comm_file":"bca_5.54_p","root":"āgamapravaṇaścāhaṃ nāpavādyaḥ skhaliteṣv apy |\nnahi sadvartmanā gacchan skhaliteṣvapyapodyate || 1.7 ||\n","commentary":"sāṃprataṃ pratikāranirdeśam āha.\n\nupadarśitakrameṇa saṃkliṣṭaṃ saṃkleśasaṃprayuktaṃ niṣphalavyāpāraṃ vā jñātvā svacittaṃ sarvapravṛttinigedhena prabhāvamandatāṃ vidhāya nigṛhṇīyād abhibhavet. dṛḍhaṃ yathā punar api samudācāradharmakaṃ na bhavati. kleśādisaṃgrāme vijayāya kṛtaparikaraḥ śuro bodhisattvaḥ. pratipakṣeṇa yo yasmin pratipakṣa uktaḥ yathā rāgādāv aśubhādi, tena tadviparītavidhānenety arthaḥ. sadā sarvakālam, yadā yadā saṃkliṣṭaṃ pratīyate. ugraparipṛcchāyāṃ gṛhiṇaṃ bodhisattvamadhikṛtyoktam—\n\n\ttena surāmaireyamadyapramādasthānāt prativiratena bhavitavyam, amattena anunmattena acapalena acañcalena abhrāntena amukhareṇa anunnatena upasthitasmṛtināsasaṃprajanyena.\n\niti. atraiva ca—\n\n\tpravrajitaṃ bodhisattvam adhikṛtyoktam. smṛtisaṃprajanyasyāvikṣepaḥ.\n\niti. tathā āryatathāgataguhyasūtre darśitam—\n\n\tna khalu punaḥ kulaputra bodhisattvasya vāg raktā vā duṣṭā vā mūḍhā vā kliṣṭā vā kṣaṇavyākaraṇī vā svapakṣotkarṣaṇavacanā vā parapakṣanigrahavacanā vā ātmavarṇānunayavacanā vā paravarṇapratighātavacanā vā pratijñottāraṇavacanā vā ābhimānikavyākaraṇavacanā vā ||\n\niti. evaṃ niṣphalaspandavarjanenānarthād ātmabhāvasya rakṣā pratipāditā bhavati. tasmān mayā śīlasusthitenāprakampenāśithilena bhavitavyam iti.\n\netac ca samāhitacittasya sidhyati. ata idaṃ śamathamāhātmyam avagamya tātparyeṇa bhāvayitavyam. anena tīvra ādaro bhavati śikśāsu. tenāpi smṛtir upatiṣṭhate. upasthitasmṛtir niṣphalaṃ varjayati. tasyānarthā na saṃbhavanti. tasmād ātmabhāvaṃ rakṣitukāmena smṛtimūlam anviṣya nityam upasthitasmṛtinā bhavitavyam. etad evāha—\n\n\ttatrātmabhāve kā rakṣā yadanarthavivarjanam |\n\tkena tallabhyate sarve niṣphalaspandavarjanāt ||\n\n\tetatsidhyetsadā smṛtyā smṛtistīvrādarādbhavet |\n\tādaraḥ śamamāhātmyaṃ jñātvātāpena jāyate || (Śikṣāsamuccaya 7–8)\n\niti |\n\nśamathamāhātmyaṃ tu yathāvasaram ihaiva kathayiṣyate.","label":0} +{"id":"neg_cmt_2.24_x_gg_1.26","root_file":"cmt_2.24_root","comm_file":"gg_1.26_com","root":"maṇḍalaṃ pariveṣṭyaiva yoginīṃ yogisaṃpuṭām |\nbhojayen madyamāṃsaiś ca vandayec ca muhur muhuḥ || 2.24 ||\n","commentary":"madhusūdanasya murāreḥ uro vakṣo vo yuṣmākaṃ priyam apekṣitam anupūrayatu | karotvityarthaḥ | kiṃbhūtam uraḥ | padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritam | padmāyāḥ lakṣmyāḥ payodharau tayostaṭī parisaraḥ pārśvabhāgaḥ tasyāḥ parirambhaḥ upagūhanaṃ tena lagnaṃ ca tat kāśmīraṃ kuṅkumaṃ ca tena mudritam | tatstanākāramaṇḍalākṛticihnitam | mamedaṃ murāreruro na tvanyasyāḥ ityabhiprāyeṇa mudritaṃ cihnitam | anyo 'pi svavastuni dravye vā granthimudrāṅkalakṣaṃ karotītyarthaḥ | kiṃbhūtamiva | vyaktānurāgamiva | antaḥsthitaḥ san bahirniḥsṛtya vyaktaḥ āvirbhūtaḥ anurāgaḥ prema yasmin tattathā tadiva | punaḥ kiṃbhūtam | khelavanaṅgakhedasvedāmbupūram | khelat krīḍaṃścāsau anaṅgaśca tena khedaḥ prayāsaḥ tena svedāmbu svedarūpaṃ nīraṃ tasya pūraḥ pravāhaḥ samūho yatra tattathā tasmin tat | gītārthaṃ ślokena sūcayati |","label":0} +{"id":"neg_ht_1.5.14_x_nasa_10","root_file":"ht_1.5.14_root","comm_file":"nasa_10_vi","root":"satsukhatvena tattvaṃ ca vibuddho bodhanād rateḥ | \ndehe sambhavatīty asmād devateti nigadyate || 14 ||","commentary":"atha bhagavan jñānakāyasyetyādi || he bhagavn mañjuśrījñānasattvasya saṃbandhinī yā nāmasaṃgītis tāṃ cāhaṃ dhārayiṣyāmīti vakṣyamāṇena kriyāpadena saṃbandhaḥ || kiṃviśiṣṭasya jñānakāyasyeti | jñānam eva kāyo jñānakāyas tasya jñānakāyasyety ādarśajñānadvāreṇa || mahoṣṇīṣasyeti | mahān uṣṇīṣo 'syeti mahoṣṇīṣas tasya mahoṣṇīṣasyeti samatājñānadvāreṇa || mahoṣṇīṣatvaṃ sarvatathāgatabhiṣekātmakatvāt || giṣpater iti | girāṃ śabdānāṃ patiḥ svāmī gīṣpatis tasya gīṣpateḥ pratyavekṣaṇājñānadvāreṇa || jñānamūrter iti | jñānam eva mūrtir jñānamūrtis tasya jñānamūrter iti kṛtyānuṣṭhānajñānadvāreṇa || svayaṃbhuva iti svayaṃ bhavatīti svayaṃbhūr bhāvanābalād bhavatīty arthaḥ | tathā coktaṃ śrīparamādye |\n\n\tsamantabhadrajñānasya svayam evāvabhotsyate |\n\niti || atas tasya svayaṃbhuva iti suviśuddhadharmadhātujñānadvāreṇa || kim uktaṃ bhavati | pañcajñānātmako bhagavān mañjuśrījñānasattvaḥ | mañjuḥ komalā śrīr yasyāsau mañjuśrīḥ | jñānasattva iti | sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | mañjuśrīś cāsau jñānasattvaś ceti mañjuśrījñānasattvaḥ | nāyaṃ daśabhūmīśvaro bodhisattvaḥ kiṃ tarhy advayajñānaṃ prajñāpāramitā saiva mañjuśrījñānasattvaḥ || ata evāha dignāgapādaḥ |\n\n\tprajñāpāramitā jñānam advayaṃ sā tathāgataḥ ||\n\niti || tasya mañjuśrījñānasattvasya pañcajñānātmakasya saṃbandhinī yā nāmasaṃgītis tāṃ cāhaṃ dhārayiṣyāmīti ||","label":0} +{"id":"ht_1.5.17","root_file":"ht_1.5.17_root","comm_file":"ht_1.5.17_ra","root":"rajakīti ca duhitā ca nartakī ca prakathyate | \nrañjanāt sarvasattvānāṃ rajakīti tathā smṛtā || 17 ||","commentary":"rajakītyādinā tisro mudrā uddiśya rañjanādityādinā nirdiśati | rañjanādityanurāgaṇāt | prajñayā hyāśayānuśayaṃ vijñāya yathāyogamanuṣṭhānātsarvasattvā anurāgitā bhavantīti prajñaiva tathocyate |","label":1} +{"id":"gg_1.36","root_file":"gg_1.36_root","comm_file":"gg_1.36_com","root":"daravidalitamallīvallicañcatparāgaprakaṭitapaṭavāsairvāsayan kānanāni |\niha hi dahati cetaḥ ketakīgandhabandhuḥ prasaradasamabāṇaprāṇavadgandhavāhaḥ ||\n","commentary":"he rādhe | gandhavāhaḥ malayajo vāyuḥ iha vasante virahiṇīnāṃ ceto dahati | kiṃ kurvan | vāsayan sugandhayan | kāni | kānanāni | kaiḥ kṛtvā | daravidalitamallīvallicañcatparāgaprakaṭitapaṭavāsaiḥ | daravidalitā īṣadvikasitāśca tā mallīvallyaśca | tāsu cañcantaḥ itastato gacchantaḥ te ca te parāgāśca puṣpareṇavaśca sugandhivastucūrṇāni ca | athavā taiḥ parāgaiḥ prakaṭitapaṭuvāsāḥ prakaṭitāśca paṭavaḥ utkṛṣṭāśca te vāsāśca taiḥ | tanu virahiṇīnāṃ dahati | kimbhūtaḥ | prasaradasamabāṇaprāṇavat | prasaraṃścāsau asamabāṇaḥ kandarpaśceti tasya prāṇa iva samāna iva bhavatīti prāṇavat | punaḥ kimbhūtaḥ | ketakīgandhabandhuḥ | ketakīnāṃ gandhaḥ tasya bandhuḥ sahavāsī |","label":1} +{"id":"cmt_3.9","root_file":"cmt_3.9_root","comm_file":"cmt_3.9_com","root":"tena jitvā śaṭhamāraṃ prāpya buddhatvam uttamam |\nbhaveyaṃ bhavakhinnānāṃ śaraṇaṃ sarvadehinām || 3.9 ||\n","commentary":"śaṭham iti duṣṭam ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.101_x_nasa_38","root_file":"bca_5.101_root","comm_file":"nasa_38_vi","root":"pāramparyeṇa sākṣād vā sattvārthaṃ nānyad ācaret |\nsattvānām eva cārthāya sarvaṃ bodhāya nāmayet || 5.101 ||","commentary":"tad eva prajñāpariśuddhimātrāpekṣayā yathoktaśūnyatāprabhedamukhena maitreyādiṣoḍaśasamādhyātmakam ity ata āha ||\n\ntatra mahāmaitrīmayo 'meya iti maitreyaḥ | mitram asyāstīti maitraṃ | paścān ṅibantaṃ | tataḥ sarvasattveṣu maitrīmayo maitrīsvabhāvaḥ | mahāṃś cāsau maitrīmayaś ca mahāmaitrīmayaḥ | ata evāmeyaḥ sakalasattvadhātāv ekaputraprematvāt || mahākāruṇiko 'gradhīr iti mañjuśrīḥ | mahākaruṇā anālambanātmikā | sā yasyāsti sa mahākāruṇikaḥ | agradhīr iti suviśuddhadharmadhātujñānam | tataś caitad uktaṃ bhavati | audāryagāmbhīryātmako 'sau bhagavān iti || mahāprājño mahādhīmān iti gandhahastī | mahatī prajñā dharmapravicayalakṣaṇātmikā sā yasyāsti sa prājñaḥ | mahāṃś cāsau prājñaś ca mahāprājñaḥ | ata eva mahādhīmān || mahopāyo mahākṛtīti jñānaketuḥ | mahān upāyo yasyāsau mahopāyaḥ | tataś ca mahākṛtī mahāpaṇḍitaḥ sarvasattvāśayānuśayajñatayā saddharmaprakāśakatvāt ||","label":0} +{"id":"neg_seni_35_x_taraa_15","root_file":"seni_35_root","comm_file":"taraa_15_comm","root":"avibhāvitasambandho vikalpo 'sau pratītyajaḥ |\ntad eṣa eva nirvāṇaṃ mā mṛthāś citta vibhramam || SeNi 35 ||","commentary":"prajñājñānetyādi. prajñājñānopadeśād uttarakālaṃ yat bodhicittasyāmṛtarūpasya rasanayā grahaṇam, tat turyaṃ caturthaṃ sekam āha kaścit. tac cāvaraṃ hīnam, vinikṛṣṭam iti yāvat. kasmād avaram? yasmāt sarvaprayāso mantramudrādevatādyākārabhāvanāsu punaḥpunaranuṣṭhānalakṣaṇas tathāgatokto vyarthaḥ prāptaḥ. kutaḥ? tatphalasya bhāvanāsādhyasya phalasya bodhicittāsvādakāla eva prasiddhatvāt prāptatvāt, anyasya viśiṣṭasya phalasyābhāvād iti yāvat.","label":0} +{"id":"seni_2","root_file":"seni_2_root","comm_file":"seni_2_p","root":"citraṃ tato vipākaḥ syāt tṛtīye tu vilakṣaṇam |\nvimardaś ca tato jñeyo haṭhayoganirākṛteḥ || SeNi 2 ||","commentary":"catuḥkṣaṇakāraṇam iti namaskārahetur uktaḥ | tatra ke te catuḥkṣaṇāḥ | kīdṛśī ca tatparipāṭiḥ | ata āha—citram ityādi |\n\nnanu tantroktakramam ullaṅghya kim iti tṛtīye vilakṣaṇam iṣyate | tadartham āha—haṭhayoganirākṛteḥ | tatrāyaṃ haṭhayogaḥ—vicitraṃ vividhaṃ grāhyagrāhakabhāvād āliṅganādau | vipākas tadviparīto 'vicitro grāhyābhāvāt sukho jñānabhogo ghṛṣṭau | vimardo nirvikalpaṃ darśanaṃ sukhaṃ ratnaṃ vyāpyāgraṃ yāvat | anyad vilakṣaṇaṃ rāgavarjitaṃ nirbharasukhābhāvāt | arāgavarjitaṃ sukhānubhavasmaraṇena virāgābhāvāt pāte | yad uktam—\n\n vicitraṃ vividhaṃ khyātam āliṅganacumbanādikam |\n vipākaṃ tadviparyāsaṃ sukhaṃ jñānasya bhuñjanam ||\n vimardam ālocanaṃ proktaṃ sukhaṃ bhuktaṃ mayeti ca |\n vilakṣaṇaṃ tribhyo 'nyad rāgārāgavivarjitam || \n\niti | idaṃ nirākāravādimatena ratnānubhūtaṃ śaradamalamadhyāhnagaganāyamānaṃ samatalaṃ sātasaṃvinmātraṃ sarvanīlādyākāracakrakalaṅkāpagamād avatiṣṭhate | ākārabādhakaṃ tv ekānekaviyogādipramāṇaṃ vistarabhayān na vipañcitam | yad āhuḥ—\n\n tasmān nārtheṣu na jñāne sthūlābhāsas tadātmanaḥ |\n ekatra pratiṣiddhatvād bahuṣv api na sambhavaḥ ||\n paricchedo 'ntaranyo 'yaṃ bhāgo bahir iva sthitaḥ |\n jñānasyābhedino bhedapratibhāso hy upaplavaḥ || \n\niti | idam eva dharmakāyaḥ | tatpṛṣṭhe maṇḍalacakrādyākāraṃ jñānaṃ sambhogaḥ | bhūtabhautikaḥ śākyamunyādyākāro nirmāṇam | eṣām ekasvabhāvatā svābhāvikaḥ kāyaḥ | evaṃ vimardo dharmaḥ | vipākaḥ sambhogaḥ | vicitraṃ nirmāṇam | vilakṣaṇaḥ svābhāvikaḥ kāyaḥ | yad uktam—\"rūpakāyau tu paścimau\" iti |\n\n\"tāvad bhāvayed yāvad anupalabdhikaṃ kuryād\" ity ukte etad eva dṛṣṭāntalakṣitaṃ sādaranirantaradīrghakālābhyāsena bhāvyamāno maṇḍalacakrādyākāro niṣpādayiṣyati, pūrvapraṇidhānavaśāt sambhoganirmāṇakāyāv iti |\n\nyadvā sātam idam anubhūtaṃ sādarādibhāvanayā sphuṭatāṃ svayam eṣyati | yad āhuḥ—\n\n tasmād bhūtam abhūtaṃ vā yad yad evātibhāvyate |\n bhāvanābalaniṣpattau tat sphuṭākalpadhīphalam || \n\niti | atrāpi pūrvapraṇidhānāvedhavaśād rūpakāyadvayam | ayam eva ca praveśopāyaḥ | yad uktam—\n\n maṇḍalacakrādyupāyena svādhiṣṭhānakrameṇa ca | \n\niti | madhyamārthatayā cedam evodghuṣyate |\n\n anucchedāt svasaṃvitter nīlādīnām abhāsanāt |\n nimittānām anutpādān madhyamā pratipan matā || \n\niti | atra nimittānutpādo 'bhiniveśābhāvo vivakṣitaḥ | tena sadasadādyabhiniveśābhāvāc catuḥkoṭirahitatvam | caturthatāpy atra \"caturthaṃ tatpunas tathā\" iti vacanāt | tat prajñājñāne 'nubhūtaṃ nirākāravedanaṃ punar iti nīlādyākāracakramalāpagame tatheti prajñājñānam iva boddhavyam ||\n\nsākāravādinas tu nirākāraṃ jñānaṃ svapne 'pi nānubhūyata iti vadanti | tad āhuḥ—\n\n nākāracakram avadhūya dhiyo 'sti vṛttis\n tadbādhane balini madhyanaye jayaśrīḥ |\n no ced anindyam idam advayam eva citraṃ\n ceto nirākṛtimatasya tu ko 'vakāśaḥ || \n\niti | na caivaṃ mantavyam—ākāraprakāśābhāvād ākāraḥ prāṅ nāstīti | tanniścayābhāve 'py aśakyāpahnavasyānubhūyamānasya pṛṣṭollekhaniścīyamānasya ca nīlādivedanasya bhāvāt | yad āhuḥ—\n \n\tyad yathā bhāsate jñānaṃ tat tathaivānubhūyate |\n\titi nāmaikabhāvaḥ syāc citrākārasya cetasi || \n\niti | tataś citrādvaitavedanam eva param asti | atrāpi ca granthavistarabhayāt sādhakabādhakapramāṇacintā na kṛtā | etad eva catuḥkoṭirahitatayā madhyamārthenāpi ghaṭayanti | tathā coktam—\n\n\tnāsat prakāśavapuṣā na ca sat tadanyair\n\t\tekena na dvitayam advitayaṃ na tābhyām |\n\tittathaṃ jagad yadi catuḥśikharīvimuktaṃ \n\t\tko bhāṣyakāramatamadhyamayor viśeṣaḥ || \n\niti | vyāvṛttikṛtabhedena sambhogābhinno 'pi vimardo dharmaḥ | vipākaḥ sambhogaḥ | vicitraṃ nirmāṇam | vilakṣaṇaḥ svābhāvikaḥ kāyaḥ | lakṣaṇabhūtaṃ prajñājñānaṃ tathaivābhyasyamānaṃ punaḥśabdavācyaṃ sac caturthaṃ saptāṅgayuktaṃ sādhyaṃ syāt | tatra saptāṅgāni—sambhogaṃ vitteḥ | sampuṭaṃ samāpatteḥ | mahāsukhaṃ sātarūpatayā | niḥsvabhāvaṃ kalpitavirahāt | kāruṇyanirbharaṃ pūrvapraṇidhānāvedhavaśena sambhogādinā sattvārthakaraṇāt | nirantaraṃ madhye 'ntarābhāvāt | nirnirodhaṃ pravāhānucchedāt | tad uktam | \n\n\tsambhogasampuṭamahāsukhaniḥsvabhāva-\n\t\tkāruṇyanirbharanirantaranirnirodhaiḥ | \n\taṅgair mameṣṭam iha saptabhir eva yuktaṃ\n\t\tsādhyaṃ pramāṇaparibhāvitabuddhiśastam || \n\niti | yad vālam anena saptāṅgayoginā sādhanena | aniyama evātra | yato nairātmyāyoginīcakraṃ bhāvyamānaṃ buddhatvahetuḥ | atha cātra saptāṅgayogi sādhanaṃ na bhavati | sampuṭābhāvāt | tad uktam—\n\n\tsādhyaṃ saptāṅgasaṃyuktaṃ tad eva yadi sādhanam | \n\tnairātmyāyoginīcakraṃ bodhaye kiṃ na sammatam || \n\niti | athaivaṃ matir yat tatrāpi khaṭvāṅgopāyasampuṭatvam asti | yad uktam—\n\n\tkhaṭvāṅgasampuṭā devī sambhogādisamānvitā |\n\tnairātmyāyoginī hanta bodhaye kiṃ na sādhanam || \n\niti | tad apy asundaram | pāramitānaye 'pi vivakṣitasākṣāt sampuṭābhāve 'pi prajñopāyātmakabodhicittasampuṭasambhavena mantranayasyeva saptāṅgayuktasādhyasiddhiprasaṅgāt |\n\n\tviśiṣṭaṃ sampuṭaṃ hitvā anyathā yadi kalpyate |\n\tśūnyatetarasāmpuṭyāt prasaṅgaḥ syān nayāntare || \n\nathātra sādhane saptāṅgayuktāsty eva | yataḥ—\n\n\tstanau hṛtvā bhaved bolaṃ kakkolamadhyasaṃsthitam ||\n\ttīradvayaṃ bhaved ghaṇṭā kiñjalkaṃ bolakaṃ bhavet | \n\niti | tad apy apeśalam | yataḥ siddhyavasthāyām idaṃ sarvaṃ na sādhanāvasthāyām | atas tathāvidhasādhanābhāve 'pi saptāṅgayuktasādhyasiddhiprasaṅgaḥ pāramitānaye 'pi durnivāraḥ |\n\n\tprāg asampuṭatā bhāvyā niṣpattau sā bhaviṣyati |\n\tetat sammatam asmākaṃ sādhanaṃ punar anyathā ||\n\niti | etad eva cānye māyopamādvaitam iti varṇayanti | yathā svapnānubhūtakāminīratisaṃvedanaṃ tatpṛṣṭhabhāvyaparasvapnasaṃvedanenānubhūyamānaṃ nātyantocchedena mṛṣānubhūteḥ | nāpi saj jāgraddaśopalabdhārthakriyākārisvaparavedyavastuvad avisaṃvādābhāvāt | tadāhuḥ—\n\n\tsvapnāt svapnaṃ yadaiva syāc ciccitrālīkatā tadā |\n\tnaiva satyam asadvitter na cocchedaḥ prakāśataḥ || \n\niti | tathaitad api viśvaṃ nātyantocchedenālīkaṃ vitteḥ | nāpi paramārthasat \"sadasator utpādāyogād\" ityādinā pratītyasamutpannatvenādhyavasitasya paramārthato 'tyantājātatvenānutpannasya sattvāyogāt | yathoktam—\n\n\tyat pratītyasamutpannaṃ notpannaṃ tat svabhāvataḥ | \n\tyat svabhāvena notpannam utpannaṃ nāma tat katham || \n\natrāpi ca caturthatvadharmakāyādiyuktatvavyavasthā pūrvavad eva boddhavyā ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.75_x_cmt_2.6","root_file":"bca_5.75_root","comm_file":"cmt_2.6_com","root":"subhāṣiteṣu sarveṣu sādhukāram udīrayet |\npuṇyakāriṇam ālokya stutibhiḥ saṃpraharṣayet || 5.75 ||","commentary":"hariṇadvayaveṣṭitāṃ kuryāt | tadadhaḥ kramaśīrṣapaṭṭikāṃ dadyāt | toraṇapārśvadvaye tu yathāśobhaṃ vajrāradvayaṃ dadyāt | cihnadvayaṃ koṇacchatraṃ ca | evaṃ yathāśobhaṃ darpaṇacāmarādikaṃ likhet | maṇḍalasya catuḥkoṇebhyo niḥśaṅka nānārūpān kalpavṛkṣān saṃlikhet ||","label":0} +{"id":"neg_gg_1.8_x_cmt_4.30","root_file":"gg_1.8_root","comm_file":"cmt_4.30_com","root":"tava karakamalavare nakham adbhutaśṛṅgaṃ \ndalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam |\nkeśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 1.8 ||\n","commentary":"yauvanayuktām mām upekṣya niṣphalaṃ śūnyatāyāṃ dṛṣṭiḥ | ayam abhiprāyaḥ | śūnyatākaruṇābhinnaṃ hi mahāsukhajñānaṃ nirmāṇasaṃbhogakāyadvayavyatirekeṇopalabhyate | nirmāṇasaṃbhogakāyau tu bhujamukhasaṃsthānamayau strīpuruṣarūpau tau ca bhāvanālabhyau | bhāvanā ca yuvativyatirekeṇa na bhavati | anyathā vikṣiptacittatvād iti yata evaṃ tasmāc chūnyasvabhāvaṃ viśeṣeṇa garhitvā nindatvā kuru tvaṃ mayā sārdhaṃ ghṛṣṭim āliṅganacumbanādikam ity arthaḥ |","label":0} +{"id":"neg_seni_3_x_bca_5.95","root_file":"seni_3_root","comm_file":"bca_5.95_p","root":"ālocanaṃ vimardaś cet tṛtīye katham iṣyate |\nyat tatrālocanaṃ naiva bhaved vittir alakṣaṇā || SeNi 3 ||","commentary":"lokāprasādanivāraṇāyāha.\n\nna bhujam utkṣipya kaṃcid āhvayet, alpaprayojanatāratamye. mahati punar adoṣaḥ. acchaṭādiśabdaṃ tu kuryāt. tadakaraṇe 'samāhitacāritāyām asaṃvṛtaḥ syāt. etāvatā auddhatyaparihāro 'pi darśito bhavati.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.19_x_bca_5.52","root_file":"bca_5.19_root","comm_file":"bca_5.52_p","root":"yathā capalamadhyastho rakṣati vraṇam ādarāt |\nevaṃ durjanamadhyastho rakṣec cittavraṇaṃ sadā || 5.19 ||","commentary":"parārtharūkṣaṃ parārthavimukham. svārthārthi svārthābhiniviṣṭam. pariṣat śiṣyāntevāsiprabhṛtijanasamājaḥ. tadabhilāṣi tatparivārārthi.","label":0} +{"id":"bca_5.99","root_file":"bca_5.99_root","comm_file":"bca_5.99_p","root":"yā avasthāḥ prapadyeta svayaṃ paravaśo 'pi vā |\ntāsv avasthāsu yāḥ śikṣāḥ śikṣettā eva yatnataḥ || 5.99 ||","commentary":"punar aniyamena darśayann āha. svayam ātmanā parāyatto vā sattvārthakriyāyāṃ pravṛttaḥ.","label":1} +{"id":"neg_seni_1_x_bca_5.78","root_file":"seni_1_root","comm_file":"bca_5.78_p","root":"evaṃkāraṃ namaskurmo yaś catuḥkṣaṇakāraṇam |\nānandā yatra jāyante bhedato bodhisiddhaye || SeNi 1 ||\n","commentary":"atraivopacayam āha.\n\nnaiva asminn arthe pravṛttimato mama ihaloke vā upakṣayaleśo 'pi saṃbhavati. upacayaḥ punarvidyata eveti darśayati—paratra mahatsukhaṃ paraguṇābhinandanāt. evamakriyamāṇe punarapacayo dṛśyate, ubhayaloke 'pi duḥkhaṃ paraguṇāsahanāt.","label":0} +{"id":"seni_19","root_file":"seni_19_root","comm_file":"seni_19_p","root":"kiṃ ca grāhyādiśūnyaś cec cittam akṣobhya ucyate |\nbādhā svāgamato vajrasattvamudrāviyogataḥ || SeNi 19 ||","commentary":"parāgamasāmyam uktvā svāgamavirodham āha—kiṃ cetyādi | iha hi madhyamakādivicārito 'rtho mantranaye phalena devatāyogena khyāpyate | tataś ca yad yena mudryate tat tatsvabhāvaṃ bhavatīti kṛtvā grāhyasya rūpādiskandhacatuṣṭayasvabhāvasya grāhyatvahānaye vairocanādayaś catvāro grāhakāḥ paratantrarūpāḥ kathyante | teṣāṃ ca mudrārthaṃ pariniṣpannarūpo grāhyagrāhakaśūnyo 'kṣobhyaś ced ucyate tad āgamoktā vajrasattvamudrā virudhyate | ratnagarbhādisthabodhicitte pariniṣpannarūpākṣobhyasadbhāvāt | vajrasattvamudrāṃ ca vinā na bauddhakṛtānto bhavatīti kathaṃ bāhyasiddhāntena na sāmyam | tathā ca kambalāmbarapādāḥ—\n\n\tsarvaḥ samānaḥ pravibhajyamānaḥ \n\t\tsukṣmekṣikākṣāmadhiyā kṛtāntaḥ |\n\tbauddhasya bāhyasya vibhāgakartrī\n\t\tna syād ihaikā yadi śūnyatoktiḥ ||\n\n\tmā bhūt saṃvitpratiṣṭhānam ata eva munir bhayāt |\n\tbhinatti deśanādharmam uktvoktvā śūnyatātmanā ||\n\niti pravacanam api | \n\n\tsamastavedasiddhānāṃ kṛtānām īśvarādibhiḥ |\n\tbauddhānāṃ tantramantrāṇāṃ viśeṣaḥ śunyatāṃ prati ||\n\niti | paraparikalpitaśūnyatoktibhyas tathāgataśūnyatoktīnām abhisandhikṛto viśeṣaḥ sphuṭa iti na pratanyate ||","label":1} +{"id":"bca_5.101","root_file":"bca_5.101_root","comm_file":"bca_5.101_p","root":"pāramparyeṇa sākṣād vā sattvārthaṃ nānyad ācaret |\nsattvānām eva cārthāya sarvaṃ bodhāya nāmayet || 5.101 ||","commentary":"iyam api śikṣāpadamudrāvadhārayitavyety āha.\n\nantataḥ svayamāhārādikriyayā parapreraṇayāparāparadūtapreraṇayā vā, sākṣāt svayam evāmiṣadānādinā vā, yat sattvānāṃ hitasukhahetur na bhavati, tan na kuryāt kārayed vā. na caitad eva kevalam. kiṃcit sattvānām eva saṃsāraduḥkhapatitānāṃ tato niḥsaraṇāya sarvaṃ kuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayet.","label":1} +{"id":"neg_medū_5_x_seni_6","root_file":"medū_5_root","comm_file":"seni_6_p","root":"dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ \nsandeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ | \nity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce \nkāmārtā hi prakṛtikṛpaṇāś cetanācetaneṣu ||\n","commentary":"teṣāṃ nirāsārtham āha—ratnetyādi | śivasyedaṃ śaivam | vedasyedaṃ vedam ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.27_x_ssa_1.5","root_file":"cmt_3.27_root","comm_file":"ssa_1.5_com","root":"sā cāha |\naho madīyaṃ yat padmaṃ sarvasukhasamanvitam |\nsevayed yo vidhānena tasyāhaṃ siddhidāyinī || 3.27 ||\n","commentary":"jayanti bhakti iti | bhaktipīyūṣarasa evāsavavaraḥ - utkṛṣṭaṃ pānaṃ, tena udgataharṣā ye te jayanti — sarvotkarṣeṇa vartante | kīdṛśāḥ | advitīyāḥ — addvitīyā asādhāraṇasvarūpā api tvaddvitīyāḥ — tvam eva dvitīyas tulyarūpo yeṣām | atha ca tvaddvitīyā api - bhaktisamāveśenātyantam abhedāsādhanatvāt tvam eva dvitīyaḥ - prabhutvena pariśīlito yeṣāṃ, tathābhūtā api advitīyāḥ—viśvābhedinaḥ | advitīyāś ca kathaṃ tvaddvitīyāḥ, tvaddvitīyāś ca katham advitīyā iti virodhacchāyā ||","label":0} +{"id":"bca_5.76","root_file":"bca_5.76_root","comm_file":"bca_5.76_p","root":"parokṣaṃ ca guṇān brūyād anubrūyāc ca toṣataḥ |\nsvavarṇe bhāṣyamāṇe ca bhāvayet tadguṇajñatām || 5.76 ||","commentary":"lapanāśaṅkāṃ nirasyann āha.\n\nparaguṇān sadbhūtān api parokṣaṃ brūyān na samakṣam. anyathā lapanāṃ kaścin manyeta. pareṇa tu tatsamakṣamanyasya guṇe bhāṣyamāṇe tadanuvādakatayā samakṣam api brūyāt. anyathā nāsya rūcir atreti matvā svacittaṃ pradūṣayet paraḥ. svaguṇe punaḥ kenacid guṇapakṣapātinā prasannena samakṣaṃ parokṣaṃ ca kīrtyamāne cittasyonnatiṃ nivārayaṃs tasyaiva guṇābhidhāyakasya guṇānurāgitāṃ manasi kuryāt.","label":1} +{"id":"gg_1.40","root_file":"gg_1.40_root","comm_file":"gg_1.40_com","root":"pīnapayodharabhārabhareṇa hariṃ parirabhya sarāgam |\ngopavadhūranugāyati kācidudañcitapañcamarāgam ||\n","commentary":"tathā kācidgopavadhūḥ anugāyati | udañcitapañcamarāgam | udañcitaḥ ūrdhvaṃ gacchan sa cāsau pañcamaḥ pañcamākhyaḥ rāgo yatra tam | kiṃ kṛtvā | sarāgaṃ yathā syāttathā hariṃ śrīkṛṣṇaṃ preyāṃsaṃ parirabhya gāḍhāmāliṅgya | kena kṛtvā | pīnapayodharabhārabhareṇa | pīnau pṛthulau tau ca payodharau ca tāveva bhārau guruvastunī |","label":1} +{"id":"bca_5.32","root_file":"bca_5.32_root","comm_file":"bca_5.32_p","root":"iti dhyātvā tathā tiṣṭhet trapādarabhayānvitaḥ |\nbuddhānusmṛtir apy evaṃ bhavet tasya muhur muhuḥ || 5.32 ||","commentary":"iti manasi nidhāya tathaiva saṃyatātmā tiṣṭhet. trapādarabhayānvitaḥ—apratirūpe karmaṇi trapā lajjā, śikṣāyām ādaraḥ, tadatikrame bhayam. buddhabodhisattveṣv eva vā trapādayaḥ. evaṃ sati aparo 'pi viśeṣaḥ syād ity āha—buddhetyādi. tad evaṃ viharatas tasya pratikṣaṇam akāmata eva buddhānusmṛtiḥ syāt.","label":1} +{"id":"neg_gg_2.20_x_medū_2","root_file":"gg_2.20_root","comm_file":"medū_2_mall","root":"durālokastokastavakanavakāśokalatikāvikāśaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |\napi bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati ||\n","commentary":"tasminn iti || tasminn adrau citrakūṭādrau | abalāviprayuktaḥ kāntāvirahī | kanakasya valayaḥ kaṭakam || \"kaṭakaṃ valayo 'striyām\" ity amaraḥ || tasya bhraṃśena pātena riktaḥ śūnyaḥ prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ pradeśo yasya sa tathoktaḥ || \"kakṣāntare prakoṣṭhaḥ syāt prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ\" iti śāśvataḥ || virahaduḥkhāt kṛśa ity arthaḥ | kāmī kāmukaḥ sa yakṣaḥ | katicinmāsān | aṣṭau māsān ity arthaḥ | \"śeṣān māsān gamaya caturaḥ\" iti vakṣyamāṇatvāt || nītvā yāpayitvā | āṣāḍhānakṣatreṇa yuktā paurṇamāsyāṣāḍhī || \"nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ\" ity aṇ | \"ṭiḍḍhāṇañ-\" ityādinā ṅīp || sāṣāḍhy asmin paurṇamāsīty āṣāḍho māsaḥ || \"sāsmin paurṇamāsīti saṃjñāyām\" ity aṇ || tasya prathamadivase āśliṣṭasānum ākrāntakūṭam | vaprakrīḍā utkhātakelayaḥ || \"utkhātakeliḥ krīḍādyair vaprakrīḍā nigadyate\" iti śabdārṇave || tāsu pariṇatas tiryag dantaprahāraḥ || \"tiryagdantaprahāras tu gajaḥ pariṇato mataḥ\" iti halāyudhaḥ || sa cāsau gajaś ca tam iva prekṣaṇīyaṃ darśanīyaṃ meghaṃ dadarśa || gajaprekṣaṇīyam ity atreva lopāluptopamā || kecit \"āṣāḍhasya prathamadivase\" ity atra \"pratyāsanne nabhasi\" iti vakṣyamāṇanabhomāsasya pratyāsasya \"praśamadivase\" iti pāṭhaṃ kalpayanti tad asaṅgatam | prathamātireke kāraṇābhāvāt | nabhomāsasya pratyāsatty artham ity uktam iti cen na | pratyāsattimātrasya māsapratyāsattyaiva prathamadivasasyāpy upapatteḥ | atyantapratyāsatter upayogābhāvenāvivakṣitatvāt | vivakṣitatve vā svapakṣe 'pi prathamadivasātikrameṇa meghadarśana kalpanāyāṃ pramāṇābhāvena tadasambhavāt | pratyutāsmatpakṣa eva kuśala sandeśasya bhāvyanarthapratīkārārthasya purata evānumānamuktaṃ bhavatīty upayoga siddhiḥ || nanūnmattasya nāyaṃ viveka iti cen na | unmattasya nānarthasya pratīkārārthaṃ pravṛttir apīti sandeśa eva mā bhūt || tathā ca kāvyārambha evāprasiddhaḥ syād itv aho mūlacchedī pāṇḍityaprakarṣaḥ | kathaṃ tarhi \"śāpānto\" me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau\" ityādinā bhagavatprabodhāv adhikasya śāpasya māsacatuṣṭayāvaśiṣṭasyoktiḥ | daśadivasādhikyād iti cet sapakṣe 'pi kathaṃ sā viṃśatidivasair nyūnatvād iti santoṣṭavyam | tasmād īṣadvaiṣamyam avivakṣitam iti suṣṭhūktaṃ \"prathamadivase\" iti ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.82_x_ht_1.5.19","root_file":"bca_5.82_root","comm_file":"ht_1.5.19_ra","root":"dakṣa utthānasaṃpannaḥ svayaṅkārī sadā bhavet |\nnāvakāśaḥ pradātavyaḥ kasyacit sarvakarmasu || 5.82 ||","commentary":"utpannarūpāddevatāṃ pratipādya mantraṃ pratipādayannāha—jalpanamityādi |\n\nālikālyoḥ prajñopāyarūpayoḥ paramamantratvātsarva eva tadrūpatvājjalpo japa ityeṣa niṣprapañco mantraḥ |","label":0} +{"id":"ssa_1.16","root_file":"ssa_1.16_root","comm_file":"ssa_1.16_com","root":"kadācitkvāpi labhyo 'si yogenetīśa vañcanā |\nanyathā sarvakakṣyāsu bhāsi bhaktimatāṃ katham || 1.16 ||\n","commentary":"kadācid iti | kadācit kasyāṃcit samādhidaśāyāṃ kvāpi hṛdayacakrādau yogena cittavṛttinirodhena, īśa svāmin, asi tvaṃ labhya ityeṣā vañcanā | anyathā samādhivyutthānādyabhimatāsu kakṣyāsu kathaṃ bhaktimatāṃ prakāśase |","label":1} +{"id":"taraa_9","root_file":"taraa_9_root","comm_file":"taraa_9_comm","root":"svadevatākāraviśeṣaśūnya��\nprāg eva sambhāvya sukhaṃ sphuṭaṃ sat |\nmahāsukhākhyaṃ jagadarthakāri\ncintāmaṇiprakhyam uvāca kaścit || 9 ||","commentary":"svadevatetyādi. svadevatākāraviśeṣeṇa sveṣṭadevatākāreṇa śūnyam, nirākāram iti yāvat. prāg eva prathamataram upadeśānantaram eva devatākāranirapekṣaṃ sukhaṃ sambhāvya, bhāvanayā sākṣāt kṛtvā, sphuṭaṃ sphuṭīkṛtaṃ san mahāsukhasaṃjñakaṃ bhavati. tac ca jagadarthakāri cintāmaṇisamānarūpam. etad uktaṃ bhavati—upadeśānantaram eva mantramudrādevatākārarahitaṃ bhāvanayā sphuṭīkṛtaṃ mahāsukhasaṃjñakaṃ cintāmaṇivaj jagadarthakāri māyopamam āsaṃsārasthāyi dvitīyaṃ sādhyam.","label":1} +{"id":"nasa_35","root_file":"nasa_35_root","comm_file":"nasa_35_vi","root":"mahāmāyādharo vidvān mahāmāyārthasādhakaḥ |\nmahāmāyāratirato mahāmāyendrajālikaḥ || 35 ||\n","commentary":"tad eva lakṣaṇavyañjanātmani rūpakāye 'nabhisaṃskārāl lakṣaṇaśūnyatā || balavaiśāradyādisvabhāvadharmakāyānabhisaṃskārāt sarvadharmaśūnyatā || pudgaladharmāsamāropaṇād abhāvaśūnyatā || yathoktaśūnyatālakṣaṇāpavādānabhisaṃskaraṇāc ca abhāvasvabhāvaśūnyatā | ataś cāha mahāmāyetyādi |\n\ntatra mahāmāyādharo vidvān iti vajraviśvaḥ | māyeti sarvatathāgatavicitravipulodārapūjānirmāṇaṃ tad dhārayatīti māyādharaḥ | mahāṃś cāsau māyādharaś ceti mahāmāyādharaḥ | ata eva vidvān paṇḍitas tena pūjākarmaṇā puṇyasaṃbhāropārjanāt || mahāmāyārthasādhaka iti vajrarakṣaḥ | māyārtheti nirmāṇārthaḥ | tena kusīdasattvāni sādhayati protsāhayatīti māyārthasādhakaḥ | mahāṃś cāsau mayārthasādhakaś ceti mahāmāyārthasādhakaḥ | mahāmāyāratirata iti vajrayakṣaḥ | māyāyāṃ ratir māyāratiḥ | tathāgatapūjānirmāṇaratir ity arthaḥ | māyāratau rataḥ sakto māyāratirataḥ | mahāṃś cāsau māyāratirataś ca mahāmāyāratirataḥ || mahāmāyendrajālika iti vajramuṣṭiḥ | māyendrajālaṃ nirmāṇasamūhaṃ kāyavākcittavajrāṇām ekībhāvaḥ | tad vettīti māyendrajālikaḥ | mahāṃś cāsau māyendrajālikaś ca mahāmāyendrajālikaḥ || vṛddhyabhāvo 'tra draṣṭavyaḥ saddharmapāṭhāt || \n\ntataś ca kṛtyānuṣṭhānajñānāśrayavajrakarmādicatuṣṭayātmakaṃ cakṣurādivijñānaparāvṛttyātmani kṛtyānuṣṭhānajñāne sati | uktaviparyāsāpahrāsamukhena samastasugatapūjābhisaṃrakṣaṇavighnopaśamakāyādiśūnyatājñānakāraṇatvāt | ata eva caiṣāṃ vajraviśvādīnāṃ krama iti ||","label":1} +{"id":"bca_5.86","root_file":"bca_5.86_root","comm_file":"bca_5.86_p","root":"saddharmasevakaṃ kāyam itarārthe na pīḍayet |\nevam eva hi sattvānām āśām āśu prapūrayet || 5.86 ||","commentary":"atityāgaṃ niṣedhayan punar ātmarakṣām upadarśayann āha.\n\nsatāṃ satpuruṣāṇāṃ bodhisattvānāṃ dharmaḥ. laukikalokottaraparahitasukhavidhānam | tatsevakaṃ kāyam alpārthanimittaṃ na pīḍayet. anyathā mahato 'rtharāśer hāniḥ syāt. ata eva pūrvasmin hetupadam etat. kutaḥ punar evam? yasmād anenaiva sukumāropakrameṇa saṃvardhamānaḥ śīghram eva sattvānāṃ hitasukhasaṃpādanasamartho bhavati.","label":1} +{"id":"nasa_10","root_file":"nasa_10_root","comm_file":"nasa_10_vi","root":"bhagavan jñānakāyasya mahoṣṇīṣasya gīṣpateḥ |\nmañjuśrījñānasattvasya jñānamūrteḥ svayaṃbhuvaḥ || 10 ||\n","commentary":"atha bhagavan jñānakāyasyetyādi || he bhagavn mañjuśrījñānasattvasya saṃbandhinī yā nāmasaṃgītis tāṃ cāhaṃ dhārayiṣyāmīti vakṣyamāṇena kriyāpadena saṃbandhaḥ || kiṃviśiṣṭasya jñānakāyasyeti | jñānam eva kāyo jñānakāyas tasya jñānakāyasyety ādarśajñānadvāreṇa || mahoṣṇīṣasyeti | mahān uṣṇīṣo 'syeti mahoṣṇīṣas tasya mahoṣṇīṣasyeti samatājñānadvāreṇa || mahoṣṇīṣatvaṃ sarvatathāgatabhiṣekātmakatvāt || giṣpater iti | girāṃ śabdānāṃ patiḥ svāmī gīṣpatis tasya gīṣpateḥ pratyavekṣaṇājñānadvāreṇa || jñānamūrter iti | jñānam eva mūrtir jñānamūrtis tasya jñānamūrter iti kṛtyānuṣṭhānajñānadvāreṇa || svayaṃbhuva iti svayaṃ bhavatīti svayaṃbhūr bhāvanābalād bhavatīty arthaḥ | tathā coktaṃ śrīparamādye |\n\n\tsamantabhadrajñānasya svayam evāvabhotsyate |\n\niti || atas tasya svayaṃbhuva iti suviśuddhadharmadhātujñānadvāreṇa || kim uktaṃ bhavati | pañcajñānātmako bhagavān mañjuśrījñānasattvaḥ | mañjuḥ komalā śrīr yasyāsau mañjuśrīḥ | jñānasattva iti | sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | mañjuśrīś cāsau jñānasattvaś ceti mañjuśrījñānasattvaḥ | nāyaṃ daśabhūmīśvaro bodhisattvaḥ kiṃ tarhy advayajñānaṃ prajñāpāramitā saiva mañjuśrījñānasattvaḥ || ata evāha dignāgapādaḥ |\n\n\tprajñāpāramitā jñānam advayaṃ sā tathāgataḥ ||\n\niti || tasya mañjuśrījñānasattvasya pañcajñānātmakasya saṃbandhinī yā nāmasaṃgītis tāṃ cāhaṃ dhārayiṣyāmīti ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.74_x_gg_1.22","root_file":"bca_5.74_root","comm_file":"gg_1.22_com","root":"paracodanadakṣāṇām anadhīṣṭopakāriṇām |\npratīcchec chirasā vākyaṃ sarvaśiṣyaḥ sadā bhavet || 5.74 ||","commentary":"he janakasutākṛtabhūṣaṇa | janakasya sutā sītā tasyāḥ kṛtaṃ śokanivṛttikādi bhūṣaṇamalaṅkaraṇaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | jitadūṣaṇa | jito dūṣaṇo rākṣaso yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | samaraśamitadaśakaṇṭha | samare saṃgrāme śamitaḥ śāntiṃ prāpito daśakaṇṭho rāvaṇo yena sa tathā tasya saṃbodhanam |","label":0} +{"id":"nasa_16","root_file":"nasa_16_root","comm_file":"nasa_16_vi","root":"evam adhyeṣya guhyendro vajrapānis tathāgatam |\nkṛtāñjalipuṭo bhūtvā prahvakāyasthito 'grataḥ || 16 ||\n","commentary":"evam ityādi | evam anena prakāreṇa bhagavān guhyendro vajrapāṇis tathāgatam adhyeṣya | tatra guhyā yakṣā aḍakavatīnivāsinas teṣām indro rājā | ata eva guhyendra ity ucyate || kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prahvakāyaḥ praṇatakāyo 'grataḥ sthita iti || saṃskārapūrvikā prārthanā adhyeṣaṇā | saṃskāro 'tra praṇāmādi ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.13_x_bca_5.56","root_file":"ht_1.5.13_root","comm_file":"bca_5.56_p","root":"brahmā nirvṛtito buddho viśaṇād viṣṇur ucyate | \nśivaḥ sadā sukalyāṇāt sarvaḥ sarvātmani sthitaḥ || 13 ||\n","commentary":"yad ekasya rucijanakaṃ tad anyasya viparītam. anyonyaviruddhābhiḥ pṛthagjanecchābhirakheditam avipratisāri. katham? dayānvitam. hetupadam etat. kutaḥ? yasmāt kleśotpādān na svātantryādidam etat parasparaviruddhacaritam eṣāṃ bālānām iti matvā.","label":0} +{"id":"gg_4.12","root_file":"gg_4.12_root","comm_file":"gg_4.12_com","root":"sarasamasṛṇamapi malayajapaṅkam |\npaśyati viṣamiva vapuṣi saśaṅkam ||\n","commentary":"sā rādhā vapuṣi svadehe lagnaṃ malayajapaṅka candanaṃ viṣaṃ kālakūṭamiva paśyati | kimbhūtam | sarasamasṛṇamapi | saha rasena vartata iti sarasaḥ | masṛṇaḥ ślakṣṇaḥ ghṛṣṭaḥ | kathaṃ yathā syāt tathā | saśaṅkaṃ śaṅkayā saha vartamānaṃ yathā bhavati |","label":1} +{"id":"bca_5.13","root_file":"bca_5.13_root","comm_file":"bca_5.13_p","root":"bhūmiṃ chādayituṃ sarvāṃ kutaś carma bhaviṣyati |\nupānaccarmamātreṇa channā bhavati medinī || 5.13 ||","commentary":"atrāśakyatāyām apy upāyena pravṛttau dṛṣṭāntopadarśanena śakyatām āha.\n\nkaṇṭakādyupaghātarakṣaṇārthaṃ pṛthvī chādayitum ucitā. na caitac chakyam, tāvataś carmaṇo 'bhāvāt, bhāve 'pi chādanasyāśakyatvāt. upāyena punaḥ śakyam. upānahaś carmaṇā kevalena sarvā bhūmiś chāditā bhavati.","label":1} +{"id":"medū_7","root_file":"medū_7_root","comm_file":"medū_7_mall","root":"santaptānāṃ tvam asi śaraṇaṃ tat payoda priyāyāḥ \nsandeśaṃ me hara dhanapatikrodhaviśleṣitasya | \ngantavyā te vasatir alakā nāma yakṣeśvarāṇāṃ \nbāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyā ||\n","commentary":"santaptānām iti || he payoda, tvaṃ santaptānām ātapena vā pravāsaviraheṇa vā saṃjvaritānām || \"santāpaḥ sañjvaraḥ samau\" ity amaraḥ || śaraṇaṃ payodānenātapakhinnānāṃ proṣitānāṃ svasthānapreraṇayā ca rakṣako 'si || \"śaraṇaṃ gṛharakṣitroḥ\" ity amaraḥ || tat tasmāt kāraṇād dhanapateḥ kuberasya krodhena viśleṣitasya priyayā viyojitasya me mama sandeśaṃ vārtā priyāyā hara | priyāṃ prati nayety arthaḥ | sambandhasāmānye ṣaṣṭhī || sandeśaharaṇenāvayoḥ santāpaṃ nudety arthaḥ | kutra sthāne sā sthitā tatsthānasya vā kiṃ vyāvartakaṃ tatrāha—gantavyeti || bahir bhavaṃ bāhyam || \"bahirdevapañcajanebhyaś ca\" iti yañ || bāhya udyāne sthitasya harasya śirasi yā candrikā tayā dhautāni nirmalāni harmyāṇi dhanikabhavanāni yasyāṃ sā tathoktā || \"harmyādi dhanināṃ vāsaḥ\" ity amaraḥ || anena vyāvartakam uktam || alakā nāmālaketi prasiddhā yakṣeśvarāṇāṃ vasatiḥ sthānaṃ te tava gantavyā | tvayā gantavyety arthaḥ || \"kṛtyānāṃ kartari vā\" iti ṣaṣṭhī ||","label":1} +{"id":"neg_msv_1.3_x_bca_5.29","root_file":"msv_1.3_root","comm_file":"bca_5.29_p","root":"tadvidvāṃso 'nugṛhṇantu cittaśrotraiḥ prasādibhiḥ |\nsantaḥ praṇayivākyāni gṛhṇanti hy anasūyavaḥ || 1.3 ||\n","commentary":"smṛtim adhikṛtyādhunā prāha.\n\nyataḥ smṛter abhāve dūṣaṇam evaṃ syāt. tasmād idam atra doṣaṃ paśyatā smṛtir ālabambhanāsaṃpramoṣalakṣaṇā manodvārān manogṛhapraveśamārgāt nāpaneyā nāpasāryā, sadāvasthāpayitavyety arthaḥ. atha kadācit pramādatas tato 'pagacchet, tadā gatāpi punar nirvartyopasthāpyā tatraivāropayitavyā. katham? saṃsmṛtya manasi nidhāya āpāyikīṃ narakādidurgativyathām.\n\ntatra dvādaśemāḥ smṛtayo niṣphalaspandavarjanārthaṃ tathāgatājñānatikramānupālanavipākagauravasmṛtiprabhṛtayaḥ śikṣāsamuccaye pradarśitāḥ. tata eva vivekenāvadhāryāḥ.\n\nsāpi smṛtis tīvrādarāt samutpadyate. ādaro 'pi śamathamāhātmyam avagamya ātāpena jāyate. etac ca yathāvasaraṃ vakṣyāmaḥ.","label":0} +{"id":"seni_17","root_file":"seni_17_root","comm_file":"seni_17_p","root":"tyaja dharmam adharmaṃ ca ubhe satyānṛte tyaja |\nubhe styānṛte tyaktvā yena tyajasi tat tyaja || SeNi 17 ||","commentary":"itthaṃ praviṣṭasyedānīṃ sarvābhiniveśatyāgam āha—tyajetyādi | subodham ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.19","root_file":"ht_1.5.19_root","comm_file":"ht_1.5.19_ra","root":"jalpanaṃ japam ākhyātam ālikālyoḥ prajalpanāt | \nmaṇḍalaṃ pādalekhaḥ syān malanān maṇḍalam ucyate || 19 ||","commentary":"utpannarūpāddevatāṃ pratipādya mantraṃ pratipādayannāha—jalpanamityādi |\n\nālikālyoḥ prajñopāyarūpayoḥ paramamantratvātsarva eva tadrūpatvājjalpo japa ityeṣa niṣprapañco mantraḥ |","label":1} +{"id":"cmt_4.15_4.16","root_file":"cmt_4.15_4.16_root","comm_file":"cmt_4.15_4.16_com","root":"saṃkramet tatra yogīndras tasya mūrdhabilena ca |\ntārāsaṃkrāntiyogena māmakībhagacetasā || 4.15 ||\ntataḥ śukrarasībhūtaḥ patet tasyā bhagodare |\nniṣpannaṃ caṇḍarūpaṃ tu niḥsarec ca bhagāt tataḥ || 4.16 ||\n","commentary":"bhagacetaseti bhagopabhogāśaktiṃ kṛtvā bhagavato 'kṣobhyasya śiromārgeṇa mahāsukhena dravībhūyād avadhūtīnāḍīm adhiṣṭhāyākṣobhyaśukreṇa saha patet | vajrarandhreṇa devīpadme | tataḥ padmasuśireṇa dakṣiṇakukṣim adhiṣṭhāya hūṃkārarūpeṇa | bījaṃ dhyātvā tatpariṇatācalarūpeṇa devīpadmamārgeṇa niḥsṛtya tayor agrataḥ tiṣṭhed iti samudāyārthaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.15_x_gg_3.7","root_file":"ht_1.5.15_root","comm_file":"gg_3.7_com","root":"bhago 'syāstīti buddhasya bhagavānn iti kathyate | \nbhagāni ṣaḍvidhāny āhur aiśvaryādiguṇākhilāḥ | \nathavā kleśādimārāṇāṃ bhañjanād bhagavānn iti || 15 ||","commentary":"he tanvi sūkṣme rādhe | tava hṛdayaṃ aham ākalayāmi jānāmi | kimbhūtam | khinnaṃ khedayuktam | kayā | asūyayā īrṣyayā | kutaḥ kutra tvaṃ gatāsi | tanna vedmi na jānāmi | tena kāraṇena te tubhyaṃ nānunayāmi parisāntvanaṃ karomi |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.3_x_msv_1.9","root_file":"bca_5.3_root","comm_file":"msv_1.9_com","root":"baddhaś cec cittamātaṅgaḥ smṛtirajjvā samantataḥ |\nbhayam astaṃgataṃ sarvaṃ kṛtsnaṃ kalyāṇam āgatam || 5.3 ||","commentary":"nanu kimaṅgabhūtāyāṃ mīmāṃsāyāṃ vārttikaṃ praṇīyate vedā eva sākṣād vyākhyāyantām ata āha mīmāṃseti | vedā eva saṃśayapūrvottarapakṣakrameṇa vyākhyāyamānā mano harantitarāṃ na tu mantrabrāhmaṇabhāṣyaprasthānena | mīmāṃsayaiva tu te tathāvyākhyāyanta iti tatraiva vārttikaṃ kartuṃ me tṛṣṇā vardhata iti ||","label":0} +{"id":"neg_cmt_3.19_x_gg_1.8","root_file":"cmt_3.19_root","comm_file":"gg_1.8_com","root":"atha vadasi tadā | tasya śiṣyasya hṛdaye khaḍgam arpayitvedaṃ paṭhet |\natitīkṣṇo hy ayaṃ khaḍgaś caṇḍaroṣakare sthitaḥ |\nbhedayet samayaṃ yas tu tasya chedanatatparaḥ || 3.19 ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtanaraharirūpa | naraharinṛsiṃhaḥ | dhṛtaṃ narahareḥ rūpaṃ yena sa tathā | tava karakamalavare nakhaṃ tiṣṭhati | kara eva kamalavaraṃ padmaśreṣṭhaṃ tasmin | kiṃbhūtaṃ nakham | adbhutaśṛṅgam | adbhutamāścaryajanakaṃ śṛṅgaṃ agrabhāgo yasya tat | adṛṣṭapūrvamityarthaḥ | punaḥ kiṃbhūtam | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | hiraṇyakaśipostanuḥ śarīraṃ saiva śyāmatvād bhṛṅgaḥ | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgo yena sa tathā tat |","label":0} +{"id":"neg_seni_8_x_seni_14","root_file":"seni_8_root","comm_file":"seni_14_p","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra—\nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\nlakṣyalakṣaṇanirmuktaṃ vāgudāhāravarjitam |\nśivaśaktisamāyogāj jāyate cādbhutaṃ sukham || SeNi 8 ||","commentary":"etatsvarūpadarśanārtham āha—duḥkhānām ityādi | subodham ||","label":0} +{"id":"neg_seni_40_x_bca_5.21","root_file":"seni_40_root","comm_file":"bca_5.21_p","root":"mudrās tāvan na buddhyante catasraś ca catuḥkṣaṇāḥ |\nyāvan na śabareśasya spṛśyante pādapāṃsavaḥ || SeNi 40 ||","commentary":"kaḥ punar evaṃ sati guṇaḥ syād ity āha.\n\nyasmād evaṃ manasikāreṇa vicaran vanitājanamadhye 'pi prāsādapṛṣṭhe 'yam anivāryo 'tiśayena kāmarāgeṣu. tenedam uktaṃ yatir dhīra iti. asmin manasikāre nidhyaptacittaḥ. na khaṇḍayate śikṣārakṣaṇamanasikārān na skhalati.","label":0} +{"id":"neg_cmt_1.15_x_cmt_2.6","root_file":"cmt_1.15_root","comm_file":"cmt_2.6_com","root":"tasmāc ca maṇḍalaṃ cāru vartayen mantravidvratī |\npraveśya tatra vai śiṣyān pūrvam eva parīkṣitān || 1.15 ||\n","commentary":"hariṇadvayaveṣṭitāṃ kuryāt | tadadhaḥ kramaśīrṣapaṭṭikāṃ dadyāt | toraṇapārśvadvaye tu yathāśobhaṃ vajrāradvayaṃ dadyāt | cihnadvayaṃ koṇacchatraṃ ca | evaṃ yathāśobhaṃ darpaṇacāmarādikaṃ likhet | maṇḍalasya catuḥkoṇebhyo niḥśaṅka nānārūpān kalpavṛkṣān saṃlikhet ||","label":0} +{"id":"neg_nasa_14_x_cmt_2.3","root_file":"nasa_14_root","comm_file":"cmt_2.3_com","root":"ahaṃ caināṃ dhārayiṣyāmy ā niryāṇād dṛḍhāśayaḥ | \nyathā bhavāmy ahaṃ nātha sarvasaṃbuddhaguhyadhṛk || 14 ||\n","commentary":"yasya tasyaiveti | svarṇarūpyarājāvartapravālamaraktalakṣaṇasya pañcaratnasya kaṭhinīpiṣṭakagaurīsindūraharitālaharidrākaṭhinīmiśrakajjalakajjalamiśraharitālāder vā tatrāyaṃ vidhiḥ | yathecchayācāryaḥ ||\n......\ncaturasram ityādi ||","label":0} +{"id":"neg_gg_4.9_x_gg_1.3","root_file":"gg_4.9_root","comm_file":"gg_1.3_com","root":"śrījayadevabhaṇitamidamadhikaṃ yadi manasā naṭaṇīyam |\nharivirahākulavallavayuvatisakhīvacanaṃ paṭhanīyam || \n","commentary":"umāpatidharo vācaḥ pallavayati kevalaṃ komalāṃ vācaṃ vistārayatītyarthaḥ | na tu girāṃ vāṇīnāṃ saṃdarbhaśuddhiṃ jānīte | tathā śaraṇaḥ kaviḥ ślāghyaḥ praśastaḥ | kasmin viṣaye | durūhadrute | duḥkhena apyūhituṃ śakyata iti durūhaḥ | durūhaṃ ca drutaṃ ca taṃ tasmin | atiśīghraṃ vaktuṃ samartha ityarthaḥ | tathā ācāryo govardhanaḥ ślāghyaḥ | kaiḥ śṛṅgārottarasatprameyaracanaiḥ | śṛṅgārottarāṇi śṛṅgārapradhānāni ca satprameyāni utkṛṣṭaprameyāni ca teṣāṃ racanāni | śṛṅgārottarasatprameyaracanāni taiḥ | tathā dhoyī nāma kavikṣmāpatiḥ kavirājaḥ śrutidharaḥ śrutyā śravaṇena dhārayatītyarthaḥ | asya ślokasya kaviḥ kṣmāpatiḥ rājā lakṣmaṇasenaḥ |","label":0} +{"id":"gg_4.14","root_file":"gg_4.14_root","comm_file":"gg_4.14_com","root":"diśi diśi kirati sajalakaṇajālam |\nnayananalinamiva vigalitanālam || \n","commentary":"sā rādhā nayananalinaṃ locanakamalaṃ diśi diśi kirati kṣipati | kimbhūtam | sajalakaṇajālam | saha jalakaṇajālena vartata iti sa tathā | nanu punaḥ kimbhūtam | vigalitaṃ nālaṃ yasya sa tathā | nanu pratidiśaṃ rudatī mṛgayatītyarthaḥ | anena kimuktam | bhavato lābhāya kajjalābhāvānnayanakamalasajalakusumairdigdevatāmarcayati | ayamāśayaḥ |","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.20_x_seni_27","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"seni_27_p","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"adhunā pratyekaṃ mudrāṇāṃ caturānandasvabhāvatām āha—ānandā ityādi | mudrāṃ mudrāṃ pratyānandāś catvāro mahāmudrāṃ vihāya jñeyāḥ | etadartham eva cāgamād ityādinā hetutrayam āha | tathā hy āgamaḥ—\n\n\tvicitre prathamānandaḥ paramānando vipākake |\n\tviramānando vimarde ca sahajānando vilakṣaṇe || \n\nityādinā hevajrādiṣu vicitrādīnām ānandāditvam uktam | tataś ca yatraiva vicitrādisambhavas tatraivānandādivyavasthā | tatsambhavaś ca mudrātraya eva na mahāmudrāyām | ayaṃ cārthaḥ svasaṃvedanarūpaḥ sphuṭa eva | sadgurūpadeśaś ca vicitretyādivakṣyamāṇa iti ||","label":0} +{"id":"neg_msv_1.7_x_ht_1.5.12","root_file":"msv_1.7_root","comm_file":"ht_1.5.12_ra","root":"āgamapravaṇaścāhaṃ nāpavādyaḥ skhaliteṣv apy |\nnahi sadvartmanā gacchan skhaliteṣvapyapodyate || 1.7 ||\n","commentary":"tadeva nirdiśati—vairocanetyādi |\n\nsāttviko mūrtivānvajrasattvaḥ | vairocanādirūpeṇa niṣprapañcasvabhāvaṃ tattvamevocyata ityarthaḥ |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.64_x_cmt_4.6","root_file":"bca_5.64_root","comm_file":"cmt_4.6_com","root":"evam anviṣya yatnena na dṛṣṭaṃ sāram atra te |\nadhunā vada kasmāt tvaṃ kāyam adyāpi rakṣasi || 5.64 ||","commentary":"triśaraṇagamanam buddhadharmasaṃghānām āśrayaṇīyatvena cetobhajanam | yācanā buddhānām aparinirvāṇena saṃsārāvasthanārthaṃ vacanaviśeṣaḥ | adhyeṣaṇā buddhānām anavaratavad dharmadeśanārthaṃ cākṣaviśeṣodīraṇam | ātmaniryātanaṃ sarvabuddhabodhisattvebhya ātmadehaniryātanam | puṇyapariṇāmam | etat kriyākalāpaprasūtasya puṇyasya sarvasattvānāṃ buddhatvāya niryātanam ||","label":0} +{"id":"gg_1.20","root_file":"gg_1.20_root","comm_file":"gg_1.20_com","root":"madhumuranarakavināśana garuḍāsana e |\nsurakulakelinidāna jaya jaya deva hare || 1.20 ||\n","commentary":"kiṃbhūta | he madhumuranarakavināśana | madhuśca muraśca narakaśca madhumuranarakāḥ daityaviśeṣāstān vināśayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | garuḍāsana | garuḍa eva āsanaṃ yānaṃ yasya tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | surakulakelinidāna | surāṇāṃ kulaṃ samūhaḥ tasya keliḥ krīḍā tasyāḥ anugrahadvāreṇa nidānam ādikāraṇaṃ tasya saṃbodhane |","label":1} +{"id":"neg_ht_1.5.1_x_nasa_21","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"nasa_21_vi","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"kiṃviśiṣṭāṃ nāmasaṃgītiṃ śrotum udyata iti | pavitrām iti māñgalyāṃ | aghanāśanīm iti pāpanāśanīṃ ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.65_x_cmt_2.2","root_file":"bca_5.65_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"na khāditavyam aśuci tvayā peyaṃ na śoṇitam |\nnāntrāṇi cūṣitavyāni kiṃ kāyena kariṣyasi || 5.65 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.77_x_nasa_27","root_file":"bca_5.77_root","comm_file":"nasa_27_vi","root":"sarvārambhā hi tuṣṭyarthāḥ sā vittair api durlabhā |\nbhokṣye tuṣṭisukhaṃ tasmāt paraśramakṛtair guṇaiḥ || 5.77 ||","commentary":"idānīṃ tasyādibuddhasya hṛdaye prajñācakraṃ vicintayet || kiṃviśiṣṭam ity āha pratītyasamutpādārthasūcakaṃ | tathā cāha |\n\n\tāraiḥ saṃdhāryate nābhir nābhau cārāḥ pratiṣṭhitāḥ |\n\tpratītyotpādayogāc ca cakram etat pravartate || iti ||\n\nakāreṇa pariniṣpannaṃ ṣaḍvarṇopetaṃ sāraṣaṭkaṃ caturmekhalāsaṃ yuktaṃ suvibhaktanābhi || tasya nābhimadhye akāraṃ vicintya | bhagavato jñānasattvasya mūlamantrādayo mantrāś catasṛṣu mekhalāsu sitavarṇā eva bhāvanīyās || tatra prathamamekhalāyām oṃ sarvadharmābhāvasvabhāvaviśuddhavajra a ā aṃ aḥ || tasyaiva dvitīyamekhalāyāṃ dvādaśatathāgatabhūmyabhidhāyakān dvādaśasvarān cintayet || tataḥ prathamāram ārabhya yathāvat mantraṣaṭkavinyāsaṃ kulavarṇakrameṇa kuryāt || tad yathā | prathame | oṃ vajratīkṣṇāya namaḥ | dvitīye | oṃ duḥkhacchedāya namaḥ | tṛtīye | oṃ prajñājñānamūrtaye namaḥ | caturthe | oṃ jñānakāyāya namaḥ | pañcame oṃ vāgīśvarāya namaḥ | ṣaṭhe | oṃ arapacanāya namaḥ | cakrasya bahirnemyām bhagavataḥ sarvatathāgatajñānakāyasya mālāmantraṃ nyaset | aḥ āḥ sarvatathāgatahṛdaya hara hara oṃ hūṃ hṛīḥ bhagavan jñānamūrte vāgīśvara mahāvāca sarvadharmagaganāmalasupariśuddhadharmadhātujñānagarbha āḥ || bahir dvitīyāyāṃ mekhalāyāṃ kakārādihakāraparyantān niveśayet || ity ayaṃ cakrasya mantravinyāsaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_bca_5.104_x_gg_3.4","root_file":"bca_5.104_root","comm_file":"gg_3.4_com","root":"śikṣāḥ sūtreṣu dṛśyante tasmāt sūtrāṇi vācayet |\nākāśagarbhe sūtre ca mūlāpattīr nirūpayet || 5.104 ||","commentary":"sā rādhā ciraṃ cirakālaṃ yo virahaḥ tena kiṃ kariṣyati | kiñca | kiṃ vadiṣyati | ataḥ mama dhanena kiṃ prayojanam | sukhena kiṃ prayojanam | gṛheṇa janena vā kiṃ kāryam |","label":0} +{"id":"neg_bca_5.79_x_gg_3.6","root_file":"bca_5.79_root","comm_file":"gg_3.6_com","root":"viśvastavinyastapadaṃ vispaṣṭārthaṃ manoramam |\nśrutisaukhyaṃ kṛpāmūlaṃ mṛdumandasvaraṃ vadet || 5.79 ||","commentary":"tāṃ rādhāṃ bhṛśamatyarthaṃ ramayāmi krīḍayāmi | kimbhūtām | hṛdi saṃgatām | hṛdaye saṃgatāṃ saṃlagnām | katham | aniśaṃ vāraṃvāram | kimiti vitarke | vane vanamadhye | anusarāmi | anugacchāmi | kimiha nikuñje vṛthā vilapāmi | mithyā paridevanaṃ karomi | kiṃ vitarke paripraśne kṣepe nindāprakāśayoriti vistaraḥ |","label":0} +{"id":"bca_5.55","root_file":"bca_5.55_root","comm_file":"bca_5.55_p","root":"suniścitaṃ suprasannaṃ dhīraṃ sādaragauravam |\nsalajjaṃ sabhayaṃ śāntaṃ parārādhanatatparam || 5.55 ||","commentary":"suniścitaṃ saṃdehaviparyāsarahitam. suprasannaṃ sadā prītisaumanasyabahulam. dhīram acañcalam. ādaraḥ kathita eva. gauravaṃ ārādhyeṣu cittasya namratā. tābhyāṃ saha vartate. salajjaṃ pūrvavat. sabhayaṃ skhalitam ālokya bhītam. śāntaṃ saṃyatendriyam, sattvārādhanayatnavat.","label":1} +{"id":"neg_seni_18_x_seni_3","root_file":"seni_18_root","comm_file":"seni_3_p","root":"bhagavadgītāyām api—\nnāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |\nubhayor api dṛṣṭo 'nto hy anayos tattvadarśibhiḥ || SeNi 18 ||","commentary":"nanu haṭhaseko balātkṛto niryuktika iti yāvat | niryuktikatvam asya katham iti cet | ucyate—āgamavirodhāt | taṃ darśayitum āha | ālocanam ityādi |\n\n\tparamaviramayor madhye lakṣyaṃ vīkṣya dṛḍhīkuru || \n\nity atrobhayor madhyaṃ vivakṣitam | tac ca tvanmate nāsti |\n\ntan na | anyārthatvād asya | tathā hi nirdhāraṇa eṣā ṣaṣṭhī | tenāyam arthaḥ | dvayor madhye yaḥ śreṣṭhaḥ sa iha grāhyaḥ | śreṣṭhaś ca virama eveti na kiñcid asustham | \n\ntarhi\n\n\tviramādiḥ paramāt paraḥ śūnyāc chūnyaṃ tu herukam || \n\niti na ghaṭate | atra hi viramasyādiḥ paramāt paro 'bhimataḥ | tad api na | yato 'trāpy anya evārthaḥ | viramaś cāsāv ādiś ca viramādiḥ | āditvaṃ ca sahajāpekṣayā | ata idam api sustham |\n\ntarhi—\n\n\tviramādau lakṣayet tac ca ānandatrayavarjitam || \n\niti katham | atrāpi viramaś cāsāv ādiś ceti pūrvavan neyam | \n\ntarhi—\n\n\tvimardam ālocanaṃ proktaṃ sukhaṃ bhuktaṃ mayeti ca | \n\niti katham | atra hi vikalparūpatā vimardādipadānāṃ sphuṭam eva gamyate | athātra katham api yadi nirvikalpatvābhidhānaṃ syāt tad etad api lokaprasiddhibādhayaiva hatam | tathā hi lokā vimardo vivādaḥ kṣodanam ālocanaṃ tattatkāryādicintanam iti manyante | kiṃ ca—\n\n\tvicitre prathamānandaḥ paramānando vipākake |\n\tviramānando vimarde ca sahajānando vilakṣaṇe || \n\nity atra virama eva vimarda iti niścitam | anyac ca—\n\n\tprathamānandaṃ jagadrūpaṃ paramānandaṃ jagat tathā |\n\tviramānandaṃ jagac caiva na vidyate sahajaṃ triṣu || \n\niti viramasya jagadrūpatayā saṃsārarūpatvam ākhyātam | itthaṃ ca \"vikalpamātraṃ saṃsāraḥ\" ity ukter asya savikalpatvam abhihitaṃ syāt | nirvikalpatvaṃ ca sahajatayābhimatam itīdam api vighaṭate | tathā ca—\n\n\tsahajānandasvabhāvo 'haṃ paramāntaṃ viramādikam | \n\nity etad api vighaṭate | tathā—\n\n\ttat sādhyaṃ yoginītantre sahajākhyaṃ mahāsukham |\n\tparamānte bhavel lakṣyaṃ viramādau ca yatnataḥ || \n\nity ādikam api vighaṭate | tathā—\n\n\tprathamaṃ kalaśābhiṣekaṃ dvitīyaṃ guhyam uttamam |\n\tprajñājñānaṃ tṛtīyaṃ vai caturthaṃ tat punas tathā || \n\niti | prajñājñānābhiṣekas tu sahajābhiṣeko yata idam api pratihanyate | ata evamādigranthavighaṭanenāgamavirodhāt tṛtīye vikalparūpo vimardo naiṣitavyaḥ | yatas tatra nirvikalpakavedanam evāste |","label":0} +{"id":"neg_taraa_1_x_msv_1.18","root_file":"taraa_1_root","comm_file":"msv_1.18_com","root":"anupamasukharūpī śrīnivāso 'nivāso\nnirupamadaśadevīrūpavidyaḥ savidyaḥ |\ntribhuvanahitasaukhyaprāptikāro 'vikāro\njayati kamalapāṇir yāvad āśāvikāśāḥ || 1 ||\n","commentary":"pariharati śāstram iti | yadaivāsya śāstrasyedaṃ prayojanam ity uktaṃ tadaiva tayor upāyopeyalakṣaṇaḥ sambandho 'rthād ukta eva | na caivam arthaprāptam arthaṃ sūtrakārā akṣarair nibadhnanti asūtratvaprasaṅgād iti ||","label":0} +{"id":"neg_seni_14_x_cmt_1.9","root_file":"seni_14_root","comm_file":"cmt_1.9_com","root":"duḥkhānām āgamo nāsti sukhaṃ tatra nirantaram |\nānando brahmaṇo rūpaṃ tac ca mokṣe 'bhhivyajyate || SeNi 14 ||\n","commentary":"maṇḍala ityādi | etat tantroktamaṇḍala iti bhāvaḥ | samāhito 'nuddhatakāyavāṅmanovyāpārāt | śraddhā abhisampratyayaḥ | yatna udyogaḥ ||","label":0} +{"id":"neg_seni_4_x_cmt_2.15","root_file":"seni_4_root","comm_file":"cmt_2.15_com","root":"vilakṣaṇam ato yuktaṃ hanta boddhuṃ tṛtīyake |\nsvasaṃvitter bhavet siddhir āgamārtho 'pi saṅgataḥ || SeNi 4 ||","commentary":"paṭarūpeṇeti | paṭaṃ lekhayet iti bhāvaḥ ||","label":0} +{"id":"gg_4.8","root_file":"gg_4.8_root","comm_file":"gg_4.8_com","root":"pratipadamidamapi nigadati mādhava tava caraṇe patitāham |\ntvayi vimukhe mayi sapadi sudhānidhirapi tanute tanudāham || \n","commentary":"sā rādhikā pratipadaṃ pratikṣaṇaṃ nigadati vakti | kim idam | idamiti brūte | sapadi tatkṣaṇādeva | sudhānidhirapi candro 'pi tanudāhaṃ dehasaṃtāpaṃ tanute vistārayati | anena kimuktam | svāmini viparīte sati sajjano 'pi duḥkhadāyako bhavatītyarthaḥ |","label":1} +{"id":"bca_5.20","root_file":"bca_5.20_root","comm_file":"bca_5.20_p","root":"vraṇaduḥkhalavād bhīto rakṣāmi vraṇam ādarāt |\nsaṃghātaparvatāghātād bhītaś cittavraṇaṃ na kim || 5.20 ||","commentary":"yathāprasiddhita idam udāharaṇam, na tu punar manāg api sādṛśyam astīty āha.\n\nīṣanmātraṃ duḥkhaṃ duḥkhalavo vraṇakṛtaḥ. tasmād bhīto rakṣāmi vraṇam. prakṛtānurodhe rakṣatīti pāṭho yuktaḥ. ādarāt tātparyeṇa. saṃghātanarakaprabhavād anekavarṣasahasrānubhūyamānaduḥkhāt parvatāghātāt sarvato vyāptiprahārāt bhītaḥ cittavraṇaṃ na kiṃ rakṣed iti prakṛtena saṃbandhaḥ. yadi vā, ahaṃ tu kiṃ na rakṣāmīti pariṇāmena yojanīyam. athavā, evam utpāditabodhicittena manasā cintayitavyam ity avatāryate. tadā rakṣāmīti.","label":1} +{"id":"medū_5","root_file":"medū_5_root","comm_file":"medū_5_mall","root":"dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ \nsandeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ | \nity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce \nkāmārtā hi prakṛtikṛpaṇāś cetanācetaneṣu ||\n","commentary":"nanu cetana sādhyam arthaṃ katham acetanena kārayituṃ pravṛtta ity apekṣāyāṃ kaviḥ samādhatte—dhūmeti || dhūmaś ca jyotiś ca salilaṃ ca marudvāyuś ca teṣāṃ sannipātaḥ saṅghāto meghaḥ kva | acetanatvāt sandeśānarha ity arthaḥ | paṭukaraṇaiḥ samarthendriyaiḥ || \"karaṇaṃ sādhakatamaṃ kṣetragātrendriyeṣv api\" ity amaraḥ || prāṇibhiś cetanaiḥ || \"prāṇī tu cetano janmī\" ity amaraḥ || prāpaṇīyāḥ prāpayitavyāḥ | sandiśyanta iti sandeśāsta evārthāḥ kva | ity evam autsukyād iṣṭārthodyuktatvāt || \"iṣṭārthodyukta utsukaḥ\" ity amaraḥ || sampradānatvāt kuśalapraśnenābhimukhīcakārety arthaḥ | aparigaṇayann avicārayan guhyako yakṣas taṃ meghaṃ yayāce yācitavān || \"yācṛ yācñāyām\" || tathā hi | kāmārtā madanāturāś cetanāścācetanāś ca teṣu viṣaye prakṛtikṛpaṇāḥ svabhāvadīnāḥ | kāmāndhānāṃ yuktāyuktavivekaśūnyatvād acetanayācñā na virudhyata ity arthaḥ || atra meghasandeśayor virūpayor ghaṭanād viṣamālaṅkāraḥ | tad uktaṃ—\"viruddhakāryasyotpattir yatrānarthasya vā bhavet | virūpaghaṭanā cāsau viṣamālaṅkṛtis tridhā\" || iti | sā cārthāntaranyāsānuprāṇitā tatsamarthakatvenaiva caturthapāde tasyopanyāsāt ||","label":1} +{"id":"neg_nasa_7_x_bca_5.49","root_file":"nasa_7_root","comm_file":"bca_5.49_p","root":"maddhitāya mamārthāya anukampāya me vibho |\nmāyājālābhisaṃbodher yathā lābhī bhavāmy aham || 7 ||\n","commentary":"aparam āha.\n\nuddhatam iti saddharmādiśravaṇapramādād api uddhatam, vikṣepabahulam ity arthaḥ. sopahāsaṃ vāgviheṭhanārambhakaṃ tayā yuktaṃ vā. mānaś cittasyonnatiḥ. madaḥ svadharme cittasyābhiniveśaḥ. tābhyām anvitaṃ tatsaṃprayuktam. utprāsaḥ kāyikī viheṭhanā. tena sahotkaṭam. vakraṃ kuṭilaṃ śaṭhaṃ vā. vañcakaṃ pratārakaṃ māyāvi vā. yadi mano bhavet, sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadeti saṃbandhaḥ.","label":0} +{"id":"cmt_3.8","root_file":"cmt_3.8_root","comm_file":"cmt_3.8_com","root":"evaṃ poṣadham aṣṭāṅgam arhatām anuśikṣayā |\nviśuddhaṃ dhārayiṣyāmi yathā buddhena deśitam || 3.8 ||\n","commentary":"aṣṭāṅgam ity aṣṭaprakāram uktalakṣaṇam eva ||","label":1} +{"id":"ht_1.5.20","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"ht_1.5.20_mua","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"sphoṭo vikāśaḥ. moṭanaṃ saṅkocaḥ. te ubhe mudre, hevajreṇa kṛtatvād iti mahān saṃkṣepaḥ. tad dhyeyam ityādi. hevajrāhaṃkāriṇo yā kācit cintā tad eva dhyānam ity arthaḥ. yasmād iti dhyai cintāyām iti dhātupāṭhād ity abhiprāyaḥ. ukto mahāmokṣasukhalakṣaṇaḥ paramārtho yaḥ sākṣātkartavyaḥ, tasya sākṣātkaraṇaṃ bhāvanayā. bhāvanāpariniṣpattir mukhyaṃ dhyānam.","label":1} +{"id":"gg_1.22","root_file":"gg_1.22_root","comm_file":"gg_1.22_com","root":"janakasutākṛtabhūṣaṇa jitadūṣaṇa e\nsamaraśamitadaśakaṇṭha jaya jaya deva hare || 1.22 ||\n","commentary":"he janakasutākṛtabhūṣaṇa | janakasya sutā sītā tasyāḥ kṛtaṃ śokanivṛttikādi bhūṣaṇamalaṅkaraṇaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | jitadūṣaṇa | jito dūṣaṇo rākṣaso yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | samaraśamitadaśakaṇṭha | samare saṃgrāme śamitaḥ śāntiṃ prāpito daśakaṇṭho rāvaṇo yena sa tathā tasya saṃbodhanam |","label":1} +{"id":"seni_15","root_file":"seni_15_root","comm_file":"seni_15_p","root":"yad yad vai dṛśyate kiñcit tat tad brahmeti kalpayet |\ntato nānyagataṃ cittaṃ brahmaṇy evāvatiṣṭhate || SeNi 15 ||","commentary":"anenaiva jagadekarūpatām āha—yad yad ityādi | sugamam ||","label":1} +{"id":"neg_gg_2.14_x_seni_30","root_file":"gg_2.14_root","comm_file":"seni_30_p","root":"alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |\nśramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam ||\n","commentary":"nanv apratiṣṭhānam acintyatā | sā cintyamānā āvaraṇatayā malam eveti śaṅkānirāsārtham āha—anābhogam ityādi | tac cāpratiṣṭhānam acintyaṃ jñānaṃ na tadvicārāgataṃ kim tarhy anābhogaṃ svarasābhyāgatam | kutaḥ | sañcintya vimṛśya yad acintyaṃ tad yasmād acintyaṃ na bhavati | tad uktaṃ jñānasiddhau—\n\n\tbauddhaṃ jñānam anābhogaṃ nirvikalpam ataḥ smṛtam |\n\tsañcintya kāraṇābhāvān na tu niścintyatā bhavet || \n\niti ||","label":0} +{"id":"seni_40","root_file":"seni_40_root","comm_file":"seni_40_p","root":"mudrās tāvan na buddhyante catasraś ca catuḥkṣaṇāḥ |\nyāvan na śabareśasya spṛśyante pādapāṃsavaḥ || SeNi 40 ||","commentary":"mudrāṇāṃ bodhārthaṃ sveṣṭadevatāprabhāvaṃ darśayann āha—mudrās tāvad ityādi | śabareśasyeti siddhaśrīśabarapādasya | śeṣaṃ subodham ||","label":1} +{"id":"neg_taraa_16_x_gg_1.15","root_file":"taraa_16_root","comm_file":"gg_1.15_com","root":"prajñājñānād uttaraṃ prāptarāmā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhādhamaṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanādau prayatno\nbuddhoddiṣṭo niṣphalaḥ saṃprasaktaḥ || 16 ||","commentary":"he paṇḍitajana śrījayadevakaveḥ uditaṃ udāraṃ sundaraṃ tvaṃ śṛṇu | kiṃbhūtam | sukhadaṃ śrutimātreṇa | punaḥ kiṃbhūtam | śubhadaṃ kalyāṇadam | punaḥ kiṃbhūtam | bhavasāram | bhave saṃsāre sārabhūtam |","label":0} +{"id":"nasa_14","root_file":"nasa_14_root","comm_file":"nasa_14_vi","root":"ahaṃ caināṃ dhārayiṣyāmy ā niryāṇād dṛḍhāśayaḥ | \nyathā bhavāmy ahaṃ nātha sarvasaṃbuddhaguhyadhṛk || 14 ||\n","commentary":"ahaṃ caināṃ dhārayiṣyāmy ā niryāṇād nirvāṇaṃ yāvat | kiṃbhūto dṛḍhāśayaḥ | ḍṛḍho 'vicala āśayo 'bhiprāyo yasyāsau dṛḍhāśaya iti || anetaitad uktaṃ bhavati | tryadhvavartibhis tathāgatair yā bhāṣitā sā nāmasaṃgītiḥ | ato 'sya dharmaparyāyasyākāśatulyatāṃ saṃdarśayati | tathā coktaṃ |\n\nutpādād vā tathāgatānām anutpādād vā tathāgatānāṃ sthitaivaiṣā dharmāṇāṃ dharmateti pradarśitaṃ bhavatīti || \n\nyathā bhavāmy ahaṃ ityādi | he nātha yathā sarvasaṃbuddhaguhyadhṛg bhavāmy ahaṃ tathā prakāśayatv iti pūrveṇa saṃbandhaḥ | dhṛg ity ayaṃ śuddhapāṭhaḥ ||","label":1} +{"id":"neg_cmt_2.24_x_bca_5.86","root_file":"cmt_2.24_root","comm_file":"bca_5.86_p","root":"maṇḍalaṃ pariveṣṭyaiva yoginīṃ yogisaṃpuṭām |\nbhojayen madyamāṃsaiś ca vandayec ca muhur muhuḥ || 2.24 ||\n","commentary":"atityāgaṃ niṣedhayan punar ātmarakṣām upadarśayann āha.\n\nsatāṃ satpuruṣāṇāṃ bodhisattvānāṃ dharmaḥ. laukikalokottaraparahitasukhavidhānam | tatsevakaṃ kāyam alpārthanimittaṃ na pīḍayet. anyathā mahato 'rtharāśer hāniḥ syāt. ata eva pūrvasmin hetupadam etat. kutaḥ punar evam? yasmād anenaiva sukumāropakrameṇa saṃvardhamānaḥ śīghram eva sattvānāṃ hitasukhasaṃpādanasamartho bhavati.","label":0} +{"id":"medū_24","root_file":"medū_24_root","comm_file":"medū_24_mall","root":"pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair \nnīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ | \ntvayy āsanne pariṇataphalaśyāmajambūvanāntāḥ \nsampatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ ||\n","commentary":"pāṇḍv iti || he megha, tvayy āsanne sanikṛṣṭe sati daśārṇo nāma janapadāḥ sūcibhinnaiḥ sūciṣu mukulāgreṣu bhinnair vikasitaiḥ || \"ketakīmukulāgreṣu sūciḥ syāt\" iti śabdārṇave || ketakaiḥ ketakīkusumaiḥ pāṇḍucchāyā haritavarṇā upavanānāṃ vṛtayaḥ kaṇṭakaśākhāvaraṇā yeṣu te tathoktāḥ || \"prākāro varaṇaḥ sālaḥ prācīraṃ prāntato vṛtiḥ\" ity amaraḥ || tathā gṛhabalibhujāṃ kākādigrāmapakṣiṇāṃ nīḍārambhaiḥ kulāya nirmāṇaiḥ || \"kulāyo nīḍam astriyām\" ity amaraḥ || cityāyā imāni caityāni rathyāvṛkṣāḥ || \"caityam āyatane buddhavandye codeśapādape\" iti viśvaḥ || ākulāni saṅkīrṇāni grāmeṣu caityāni yeṣu te tathoktāḥ | tathā pariṇataiḥ pakvaiḥ phalaiḥ śyāmāni yāni jambūvanāni tair antā ramyāḥ || \"mṛtāvavasite ramye samāptāvanta iṣyate\" iti śabdārṇave || tathā katipayeṣv eva dineṣu sthāyino haṃsā yeṣu te tathoktā evaṃvidhāḥ sampatsyante bhaviṣyanti || \"poṭāyuvatistokakatipaya-\" ityādinā kavipayaśabdasyottarapadatve 'pi na tacchabdasyottaratvam asty asya śāstrasya prāyikatvāt ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.39_x_taraa_10","root_file":"bca_5.39_root","comm_file":"taraa_10_comm","root":"kāyenaivam avastheyam ity ākṣipya kriyāṃ punaḥ |\nkathaṃ kāyaḥ sthita iti draṣṭavyaṃ punar antarā || 5.39 ||","commentary":"kṛtvetyādi. svādhipaṃ sveṣṭadaivataṃ sākṣāt kṛtvāmukhīkṛtya sātarūpaṃ sukhaikasvabhāvam, paścād devatākāraṃ parityajya, sukhamātraṃ phalaṃ sādhyaṃ vyavasthitaṃ syāt.\n\nnanu yadi sākṣāt kṛtvāpi devatākāras tyaktavyaḥ, tarhi prathamam eva kasmād vibhāvitaḥ? sukhamātram eva dvitīyasādhyavat kiṃ na vibhāvitam? kiṃ vṛthāprayāsenety āha—śuddham ityādi. śuddhaṃ kevalaṃ devatākāravirahitaṃ sukhamātraṃ naiva sākṣāt kartuṃ śakyate, ākārarahitasya sukhasyānupalambhāt. tasmāt tena kāraṇenākāro bhāvitaḥ svādhipasyeti tṛtīyam. ayam arthaḥ—devatākārasaṃvalitam eva sukhaṃ vibhāvya, sākṣātkṛte devatākāraṃ tyaktvā, sukhamātram eva sādhyam uktaguṇam.","label":0} +{"id":"cmt_2.21","root_file":"cmt_2.21_root","comm_file":"cmt_2.21_com","root":"puṣpaṃ dīpaṃ tathā dhūpaṃ gandhaṃ naivedyam eva ca |\npūjāṃ pañcopahāreṇa kuryād vai maṇḍalasya hi || 2.21 ||\n","commentary":"pañcopahāreti puṣpādipañcānām upahāra upaṃ ḍhokanaṃ tena ||","label":1} +{"id":"neg_medū_20_x_bca_5.32","root_file":"medū_20_root","comm_file":"bca_5.32_p","root":"tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir\njambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ |\nantaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ\nriktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya ||\n","commentary":"iti manasi nidhāya tathaiva saṃyatātmā tiṣṭhet. trapādarabhayānvitaḥ—apratirūpe karmaṇi trapā lajjā, śikṣāyām ādaraḥ, tadatikrame bhayam. buddhabodhisattveṣv eva vā trapādayaḥ. evaṃ sati aparo 'pi viśeṣaḥ syād ity āha—buddhetyādi. tad evaṃ viharatas tasya pratikṣaṇam akāmata eva buddhānusmṛtiḥ syāt.","label":0} +{"id":"neg_bca_5.30_x_gg_1.4","root_file":"bca_5.30_root","comm_file":"gg_1.4_com","root":"upādhyāyānuśāsinyā bhītyāpy ādarakāriṇām |\ndhanyānāṃ gurusaṃvāsāt sukaraṃ jāyate smṛtiḥ || 5.30 ||","commentary":"harismaraṇe śrikṛṣṇānucintane yadi mano hṛdayaṃ sarasaṃ sarāgaṃ tavāsti | yadi ca vilāsakalāsu tava kutūhalamasti | vipūrvo las kāntau dhātuḥ | vilāsānāṃ kalāḥ tāsu | kautūhalaṃ kautukaṃ ca kutukaṃ ca kutūhalam ityamaraḥ | tadā he budhajana jayadevasya kaveḥ sarasvatīṃ vāṇīṃ gṛṇu ākarṇaya | kathaṃbhūtāṃ sarasvatīm | madhurakomalakāntapadāvalīm | madhuraṃ svādu karṇayeyam | komalaṃ snigdham | kāntaṃ kamanīyam | etairguṇairupetā padāvalī padapaṅktiryasyāḥ sā tathā tām |","label":0} +{"id":"bca_5.93","root_file":"bca_5.93_root","comm_file":"bca_5.93_p","root":"naikayānyastriyā kuryād yānaṃ śayanam āsanam |\nlokāprasādakaṃ sarvaṃ dṛṣṭvā pṛṣṭvā ca varjayet || 5.93 ||","commentary":"ekayādvitīyayānyastriyā. gṛhipravrajitayor idam iha sādhāraṇam ity anyagrahaṇam. na kuryād yānādi. saṃkṣepeṇa saṃkalayya darśayann āha. lokānāṃ yat prasādajanakaṃ na bhavati, tat sarva dṛṣṭvā śāstre vyavahāre vā. pṛṣṭvā vijñān. varjayet. anenaitad darśitaṃ bhavati—dṛṣṭe 'pi yadbādhākaram evaṃvidhaṃ tadvarjayet āpattir bhavatīti. yaduktam—\n\n\tratnameghe jinenoktas tena saṃkṣepasaṃvaraḥ |\n\tyenāprasādaḥ sattvānāṃ tad yatnena parityajet || (Śikṣasamuccaya 12)\n\niti.\n\nyathāha- katame ca te bodhisattvasamudācārāḥ? yāvadiha bodhisattvo nāghaḥsthāne viharati, nākāle | nākāle bhāṇī bhavati | nākālajño bhavati | nādeśajño bhavati | yatonidānamasyāntike sattvā aprasādaṃ pratisaṃvedayeyuḥ | sa sarvasattvānurakṣayā ātmanaśca bodhisaṃbhāraparipūraṇārthaṃ samyagīryāpatho bhavati, mṛdubhāṇī mandabhāṇī asaṃsargabahulaḥ pravivekābhimukhaḥ suprasannamukhaḥ iti ||","label":1} +{"id":"nasa_40","root_file":"nasa_40_root","comm_file":"nasa_40_vi","root":"mahābhavādrisaṃbhettā mahāvajradharo ghanaḥ |\nmahākrūro mahāraudro mahābhayabhayaṃkaraḥ || 40 ||\n","commentary":"mahābhavetyādi | tatra mahābhavādrisaṃbhetteti mahāsthāmaprāptaḥ | bhavaḥ paṇcopādānaskandhāḥ | ta evādrir ajñānaśailatvāt | tasya samyagaviparītajñānalābhād bhañjanaśīlaḥ saṃbhettā | mahāṃś cāsau bhavādrisaṃbhettā ca mahābhavādrisaṃbhettā || mahāvajradharo ghana iti sarvāpāyañjahaḥ | mahāvajraṃ samantabhadrajñānaṃ tad dhārayatīti mahāvajradharaḥ | nibiḍatvān mūrtimattvāc ca ghanaḥ || mahākrūro mahāraudra iti sarvaśokatamonirghātamatiḥ | mahāṃś cāsau krūraś ca mahākrūraḥ | durdāntānāṃ sattvānāṃ mahākrodharūpasaṃdarśanāt | mahāraudra iti | śānto 'py asau bhagavān mañjuśrīḥ sattvavinayavaśād raudratām api darśayatīti || mahābhayabhayaṃkara iti jālinīprabhaḥ | mahābhayo mahābhairavarūpadhārī śaṃkara iti | tasyāpi bhayaṃ karotīti mahābhayabhayaṃkaraḥ ||","label":1} +{"id":"bca_5.82","root_file":"bca_5.82_root","comm_file":"bca_5.82_p","root":"dakṣa utthānasaṃpannaḥ svayaṅkārī sadā bhavet |\nnāvakāśaḥ pradātavyaḥ kasyacit sarvakarmasu || 5.82 ||","commentary":"idam api bodhisattvenābhyasanīyam ity āha.\n\ndakṣaḥ sarvatra paṭupracāraḥ. utthānasaṃpannaḥ kausīdyāpanayanād vīryasamanvāgataḥ. ata eva svayam eva sarvaṃ karaṇīyam, na parāpekṣā kvacid api karmaṇi kāryā. idam eva nāvakāśa ityādinā darśayati.","label":1} +{"id":"neg_cmt_1.17_x_bca_5.68","root_file":"cmt_1.17_root","comm_file":"bca_5.68_p","root":"mukhapāko bhavet tasya yadi buddhasamo 'pi hi | \nśraddhāhīno 'thavā śiṣyaḥ śṛṇute jijñāsanāya ca || 1.17 ||\n","commentary":"syād etat—yady api evam, tathāpi bhaktāc chādanamātreṇāpi paripālanīya ity atrāha.\n\nyadi nāma bhṛtyakarmakaraṇaṃ tathāpi tatrānavasthāyisvabhāve vicakṣaṇo jñātvaiva pravartate, evaṃ prakṛte 'pi taddharmiṇi kenābhiprāyeṇa he manaḥ, tvaṃ kuruṣe vyayam upakaraṇopakṣayam?","label":0} +{"id":"msv_5.1.10","root_file":"msv_5.1.10_root","comm_file":"msv_5.1.10_com","root":"autpattikagirā doṣaḥ kāraṇasya nivāryate |\nabādhā 'vyatirekeṇa svatastena pramāṇatā || 10 ||\n","commentary":"kathaṃ punar upadeśo dharme pramāṇam ata āha autpattiketi | bādhakāraṇadoṣādhīnaṃ hy aprāmāṇyam | tatra sambandhautpattikatvapratipādanena taddvārā puruṣānupraveśābhāvāt puruṣāśrayatvāc ca śabde doṣāṇāṃ kāraṇadoṣanivāraṇaṃ tāvat kṛtam | tannirākaraṇena sahāprāmāṇyam anapoditam ity avyatirekapadaprayojanam āha abādha iti | avyatirekapadenābādhaḥ pratipādyate na hi deśakālayor ubhayor api codanājanitaṃ jñānaṃ viparyetīti | tad evaṃ bādhakāraṇadoṣanirākaraṇe kṛte 'napoditam autsargikaṃ prāmāṇyam iti tat pramāṇam ity anenoktam iti darśayati svata iti ||","label":1} +{"id":"gg_1.6","root_file":"gg_1.6_root","comm_file":"gg_1.6_com","root":"kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe \ndharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe |\nkeśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 1.6 ||\n","commentary":"he keśava dhṛtakacchaparūpa | dhṛtaṃ kacchapasya rūpaṃ yena sa tathā saṃbuddhiḥ | tava pṛṣṭhe kṣitiḥ pṛthvī tiṣṭhati | kiṃbhūte | ativipulatare | atiśayena vipulaṃ vistīrṇaṃ tasmin | punaḥ kiṃbhūte | dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe | dharaṇyāḥ bhūmerdharaṇaṃ tena kiṇaḥ mṛtaraktagranthiḥ | sa eva cakraṃ cakrākāraḥ tena gariṣṭhaṃ gurutaram | tasmin | jagadīśa hare iti sarvatra yojyam |","label":1} +{"id":"neg_medū_24_x_bca_5.13","root_file":"medū_24_root","comm_file":"bca_5.13_p","root":"pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair \nnīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ | \ntvayy āsanne pariṇataphalaśyāmajambūvanāntāḥ \nsampatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ ||\n","commentary":"atrāśakyatāyām apy upāyena pravṛttau dṛṣṭāntopadarśanena śakyatām āha.\n\nkaṇṭakādyupaghātarakṣaṇārthaṃ pṛthvī chādayitum ucitā. na caitac chakyam, tāvataś carmaṇo 'bhāvāt, bhāve 'pi chādanasyāśakyatvāt. upāyena punaḥ śakyam. upānahaś carmaṇā kevalena sarvā bhūmiś chāditā bhavati.","label":0} +{"id":"cmt_1.4","root_file":"cmt_1.4_root","comm_file":"cmt_1.4_com","root":"atha bhagavatī vajradhātvīśvarī dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra |\nśūnyatākaruṇābhinnā divyakāmasukhasthitā |\nsarvakalpavihīnāhaṃ niṣprapañcā nirākulā || 1.4 ||\n","commentary":"athetyādi | sarvastrīṣu mahākaruṇām āmukhīkṛtyāta eva dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra | śūnyatā viramānandaḥ | karuṇā ānandatrayaṃ tasyām | abhinnā kevalamahāsukhasvabhāvety arthaḥ | ata eva divyakāmasukhe na sthitā vikalpa ānandādiprabhedakalpanā | prapañco bījacihnādivikalpaḥ | nirākulā cittaikāgratayā ||","label":1} +{"id":"neg_bca_5.46_x_msv_5.1.8","root_file":"bca_5.46_root","comm_file":"msv_5.1.8_com","root":"mṛnmardanatṛṇacchedarekhādyaphalam āgatam |\nsmṛtvā tāthāgatīṃ śikṣāṃ bhītas tatkṣaṇam utsṛjet || 5.46 ||","commentary":"ataḥ sakalabhāvapramāṇanirākaraṇāt śaṅkitābhāvanirākaraṇena codanaiva dharmādharmayoḥ pramāṇamityupapannamityāha tasmāditi | paśyatāmiti | ṣaṣṭhī cānādare ityanādare ṣaṣṭhīti ||","label":0} +{"id":"bca_5.1","root_file":"bca_5.1_root","comm_file":"bca_5.1_p","root":"śikṣāṃ rakṣitukāmena cittaṃ rakṣyaṃ prayatnataḥ |\nna śikṣā rakṣituṃ śakyā calaṃ cittam arakṣatā || 5.1 ||\n","commentary":"ata idam abhidhīyate.\n\nśikṣyate upādīyate gṛhītasaṃvaraṇeneti vihiteṣu karaṇīyatā, pratiṣiddheṣv akaraṇaṃ śikṣā, tāṃ rakṣituṃ paripālayituṃ kāmena icchatā bodhisattvena ātmacittaṃ rakṣitavyaṃ prayatnata iti kathayiṣyamāṇāt. atha śikṣārakṣaṇādhikāre kim iti cittaṃ rakṣyata ity āha—na śikṣeti. anyathā śikṣaiva rakṣitum aśakyā calam anāyattaṃ cittam arakṣatā, cittasya calatāyāṃ śikṣāyāḥ sthairyāyogāt.","label":1} +{"id":"neg_bca_5.56_x_bca_5.51","root_file":"bca_5.56_root","comm_file":"bca_5.51_p","root":"parasparaviruddhābhir bālecchābhir akheditam |\nkleśotpādād idaṃ hy etad eṣām iti dayānvitam || 5.56 ||","commentary":"kīrtir yaśaḥ. parivāraḥ dāsīdāsakarmakarādiḥ. upasthānaṃ pādadhāvanamardanādi. ebhir arthi tadabhilāṣaṃ mama cittam. tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat.","label":0} +{"id":"bca_5.68","root_file":"bca_5.68_root","comm_file":"bca_5.68_p","root":"na sthāsyatīti bhṛtyāya na vastrādi pradīyate |\nkāyo yāsyati khāditvā kasmāt tvaṃ kuruṣe vyayam || 5.68 ||","commentary":"syād etat—yady api evam, tathāpi bhaktāc chādanamātreṇāpi paripālanīya ity atrāha.\n\nyadi nāma bhṛtyakarmakaraṇaṃ tathāpi tatrānavasthāyisvabhāve vicakṣaṇo jñātvaiva pravartate, evaṃ prakṛte 'pi taddharmiṇi kenābhiprāyeṇa he manaḥ, tvaṃ kuruṣe vyayam upakaraṇopakṣayam?","label":1} +{"id":"bca_5.9","root_file":"bca_5.9_root","comm_file":"bca_5.9_p","root":"adaridraṃ jagat kṛtvā dānapāramitā yadi |\njagaddaridram adyāpi sā kathaṃ pūrvatāyinām || 5.9 ||","commentary":"syād etat—dānapāramitādiṣu katham iva cittaṃ pradhānam? sā hi sarvasattvānāṃ dāridryāpanayanalakṣaṇety āha.\n\ndāridryaṃ hi nāma sāsravasukhabhogabubhukṣayā cittakārpaṇyam upakaraṇavaikalyaṃ vā. tad apanīya jagato yadi dānapāramitāparipūrir bhavatīty ucyate, tadā sā katham? na kathaṃcid api pūrvatāyināṃ pūrvam abhisaṃbuddhānāṃ bhagavatāṃ yujyate. kutaḥ? jagaddaridram adyāpi, nādyāpi yāvaj jagaddāridyam upaśāmyati.","label":1} +{"id":"ht_1.5.18","root_file":"ht_1.5.18_root","comm_file":"ht_1.5.18_mua","root":"guṇasya duhanāt prajñā duhitā ca nigadyate | \nnartakī bhaṇyate prajñā cañcalatvān mahākṛpa | \nasparśā bhagavatī yasmāt tasmād ḍombī prakathyate || 18 ||","commentary":"guṇasyeti satsukhasya. cañcalatvād iti jñeyeśv āśusañcārāt.","label":1} +{"id":"neg_gg_4.20_x_msv_1.18","root_file":"gg_4.20_root","comm_file":"msv_1.18_com","root":"smarāturaṃ daivata vaidyakṛtya tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyam |\nvimuktabādhāṃ kuruṣe na rādhāmupendra vajrādapi dāruṇo 'si ||\n","commentary":"pariharati śāstram iti | yadaivāsya śāstrasyedaṃ prayojanam ity uktaṃ tadaiva tayor upāyopeyalakṣaṇaḥ sambandho 'rthād ukta eva | na caivam arthaprāptam arthaṃ sūtrakārā akṣarair nibadhnanti asūtratvaprasaṅgād iti ||","label":0} +{"id":"taraa_10","root_file":"taraa_10_root","comm_file":"taraa_10_comm","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\npaścāt tyaktvā sātamātraṃ phalaṃ syāt |\nśuddhaṃ sākṣāc chakyate naiva kartuṃ\ntenākāro bhāvitaḥ svādhipasya || 10 ||","commentary":"kṛtvetyādi. svādhipaṃ sveṣṭadaivataṃ sākṣāt kṛtvāmukhīkṛtya sātarūpaṃ sukhaikasvabhāvam, paścād devatākāraṃ parityajya, sukhamātraṃ phalaṃ sādhyaṃ vyavasthitaṃ syāt.\n\nnanu yadi sākṣāt kṛtvāpi devatākāras tyaktavyaḥ, tarhi prathamam eva kasmād vibhāvitaḥ? sukhamātram eva dvitīyasādhyavat kiṃ na vibhāvitam? kiṃ vṛthāprayāsenety āha—śuddham ityādi. śuddhaṃ kevalaṃ devatākāravirahitaṃ sukhamātraṃ naiva sākṣāt kartuṃ śakyate, ākārarahitasya sukhasyānupalambhāt. tasmāt tena kāraṇenākāro bhāvitaḥ svādhipasyeti tṛtīyam. ayam arthaḥ—devatākārasaṃvalitam eva sukhaṃ vibhāvya, sākṣātkṛte devatākāraṃ tyaktvā, sukhamātram eva sādhyam uktaguṇam.","label":1} +{"id":"bca_5.96","root_file":"bca_5.96_root","comm_file":"bca_5.96_p","root":"nāthanirvāṇaśayyāvac chayītepsitayā diśā |\nsaṃprajānaṃ laghūtthānaḥ prāg avaśyaṃ niyogataḥ || 5.96 ||","commentary":"sa hi śayyāṃ parikalpayannevaṃ parikalpayedityupadarśayannāha-\n\nbhagavato mahānirvāṇaśayyām iva śayyāṃ parikalpayet. abhimatayā diśā śiro vidhāya, dakṣiṇena pārśvena, pādasyopari pādam ādhāya, dakṣiṇaṃ bāhum upadhānaṃ kṛtvā, vāmaṃ ca prasārya jaṅghopari niveśya, cīvaraiḥ susaṃvṛtakāyaḥ, smṛtaḥ, saṃprajānānaḥ, utthānasaṃjñī, ālokasaṃjñī, śayitaḥ, nācittakamiddhāvaṣṭabdhaḥ. na ca nidrāsukham ākhādayet, na ca pārśvasukham anyatra yāvad evaiṣāṃ mahābhūtānāṃ sthitaye yāpanāyai iti. laghutthānaḥ śīghram evottiṣṭhet. na tu jṛmbhikāṃ gātramoṭanaṃ kurvann ālasyopahitaś cireṇa. etebhya eva sarvebhyaḥ pūrvam eva.","label":1}