{"id":"neg_bca_5.77_x_nasa_27","root_file":"bca_5.77_root","comm_file":"nasa_27_vi","root":"sarvārambhā hi tuṣṭyarthāḥ sā vittair api durlabhā |\nbhokṣye tuṣṭisukhaṃ tasmāt paraśramakṛtair guṇaiḥ || 5.77 ||","commentary":"idānīṃ tasyādibuddhasya hṛdaye prajñācakraṃ vicintayet || kiṃviśiṣṭam ity āha pratītyasamutpādārthasūcakaṃ | tathā cāha |\n\n\tāraiḥ saṃdhāryate nābhir nābhau cārāḥ pratiṣṭhitāḥ |\n\tpratītyotpādayogāc ca cakram etat pravartate || iti ||\n\nakāreṇa pariniṣpannaṃ ṣaḍvarṇopetaṃ sāraṣaṭkaṃ caturmekhalāsaṃ yuktaṃ suvibhaktanābhi || tasya nābhimadhye akāraṃ vicintya | bhagavato jñānasattvasya mūlamantrādayo mantrāś catasṛṣu mekhalāsu sitavarṇā eva bhāvanīyās || tatra prathamamekhalāyām oṃ sarvadharmābhāvasvabhāvaviśuddhavajra a ā aṃ aḥ || tasyaiva dvitīyamekhalāyāṃ dvādaśatathāgatabhūmyabhidhāyakān dvādaśasvarān cintayet || tataḥ prathamāram ārabhya yathāvat mantraṣaṭkavinyāsaṃ kulavarṇakrameṇa kuryāt || tad yathā | prathame | oṃ vajratīkṣṇāya namaḥ | dvitīye | oṃ duḥkhacchedāya namaḥ | tṛtīye | oṃ prajñājñānamūrtaye namaḥ | caturthe | oṃ jñānakāyāya namaḥ | pañcame oṃ vāgīśvarāya namaḥ | ṣaṭhe | oṃ arapacanāya namaḥ | cakrasya bahirnemyām bhagavataḥ sarvatathāgatajñānakāyasya mālāmantraṃ nyaset | aḥ āḥ sarvatathāgatahṛdaya hara hara oṃ hūṃ hṛīḥ bhagavan jñānamūrte vāgīśvara mahāvāca sarvadharmagaganāmalasupariśuddhadharmadhātujñānagarbha āḥ || bahir dvitīyāyāṃ mekhalāyāṃ kakārādihakāraparyantān niveśayet || ity ayaṃ cakrasya mantravinyāsaḥ ||","label":0} {"id":"bca_5.88","root_file":"bca_5.88_root","comm_file":"bca_5.88_p","root":"dharmaṃ nirgaurave svasthe na śiroveṣṭhite vadet |\nsacchatradaṇḍaśastre ca nāvaguṇṭhitamastake || 5.88 ||","commentary":"sattvāśayarakṣaṇād apy ātmā rakṣitavya ity āha.\n\ndevamanuṣyapūjito hi bhagavato dharmaḥ. tato 'vadhyāyanti devatādayo gauravam akurvato dharmaprakāśanāt. niṣiddhaṃ caitad bhagavateti tadājñātikrame sāpattiko bhavet. na vastrādibaddhaśirasi. sahaśabdena triṣv api saṃbandhaḥ. tathottarīyādinā pihitaśīrṣe. pratyekaṃ svastha iti saṃbandhanīyam. glāne punar anāpattiḥ. upalakṣaṇaṃ caitat. na sthitena suptāya niṣaṇṇāya vā, na niṣaṇṇena suptāya, na cānāsanena niṣaṇṇāya. notpathayāyinā mārgayāyine, nāgragāmine pṛṣṭhagāminā, nāpy alaṃkārayuktāya. ityādayo 'pi draṣṭavyā iti.","label":1} {"id":"neg_cmt_2.2_x_ht_1.5.18","root_file":"cmt_2.2_root","comm_file":"ht_1.5.18_mua","root":"atha bhagavān āha |\nmaṇḍalasya bhaven mānaṃ caikahastaṃ dvihastakam |\ntrihastaṃ vā catuḥpañca pañcamānaṃ na cādhikam || 2.2 ||\n","commentary":"guṇasyeti satsukhasya. cañcalatvād iti jñeyeśv āśusañcārāt.","label":0} {"id":"cmt_4.26","root_file":"cmt_4.26_root","comm_file":"cmt_4.26_com","root":"īrṣyāvajrīṃ sṛjet paścāt sa prajñodgatim āvahet |\ncodayanti tato devyaḥ svakaṇṭhoditagītibhiḥ || 4.26 ||\n","commentary":"codayantīti sambodhayanti ||","label":1} {"id":"cmt_2.5","root_file":"cmt_2.5_root","comm_file":"cmt_2.5_com","root":"pakṣaṃ cāpi tathā vedīhārārdhahārapaṭṭikām |\nmūlasūtrabahis tasyās tu ardhenaiva rajobhuvam || 2.5 ||\n","commentary":"hārārdhahārapaṭṭikāyāḥ | rajobhuvam iti | maṇḍalapradhānarekhātaḥ pañcarekhābhuvaṃ | hārārdhahārapaṭṭikānantaraṃ ca māṇikyapaṭṭikādibhuvaṃ | vedikāhārārdhahārapaṭṭikāyās tu madhyaṃ yathāśobhaṃ kuryāt ||","label":1} {"id":"nasa_35","root_file":"nasa_35_root","comm_file":"nasa_35_vi","root":"mahāmāyādharo vidvān mahāmāyārthasādhakaḥ |\nmahāmāyāratirato mahāmāyendrajālikaḥ || 35 ||\n","commentary":"tad eva lakṣaṇavyañjanātmani rūpakāye 'nabhisaṃskārāl lakṣaṇaśūnyatā || balavaiśāradyādisvabhāvadharmakāyānabhisaṃskārāt sarvadharmaśūnyatā || pudgaladharmāsamāropaṇād abhāvaśūnyatā || yathoktaśūnyatālakṣaṇāpavādānabhisaṃskaraṇāc ca abhāvasvabhāvaśūnyatā | ataś cāha mahāmāyetyādi |\n\ntatra mahāmāyādharo vidvān iti vajraviśvaḥ | māyeti sarvatathāgatavicitravipulodārapūjānirmāṇaṃ tad dhārayatīti māyādharaḥ | mahāṃś cāsau māyādharaś ceti mahāmāyādharaḥ | ata eva vidvān paṇḍitas tena pūjākarmaṇā puṇyasaṃbhāropārjanāt || mahāmāyārthasādhaka iti vajrarakṣaḥ | māyārtheti nirmāṇārthaḥ | tena kusīdasattvāni sādhayati protsāhayatīti māyārthasādhakaḥ | mahāṃś cāsau mayārthasādhakaś ceti mahāmāyārthasādhakaḥ | mahāmāyāratirata iti vajrayakṣaḥ | māyāyāṃ ratir māyāratiḥ | tathāgatapūjānirmāṇaratir ity arthaḥ | māyāratau rataḥ sakto māyāratirataḥ | mahāṃś cāsau māyāratirataś ca mahāmāyāratirataḥ || mahāmāyendrajālika iti vajramuṣṭiḥ | māyendrajālaṃ nirmāṇasamūhaṃ kāyavākcittavajrāṇām ekībhāvaḥ | tad vettīti māyendrajālikaḥ | mahāṃś cāsau māyendrajālikaś ca mahāmāyendrajālikaḥ || vṛddhyabhāvo 'tra draṣṭavyaḥ saddharmapāṭhāt || \n\ntataś ca kṛtyānuṣṭhānajñānāśrayavajrakarmādicatuṣṭayātmakaṃ cakṣurādivijñānaparāvṛttyātmani kṛtyānuṣṭhānajñāne sati | uktaviparyāsāpahrāsamukhena samastasugatapūjābhisaṃrakṣaṇavighnopaśamakāyādiśūnyatājñānakāraṇatvāt | ata eva caiṣāṃ vajraviśvādīnāṃ krama iti ||","label":1} {"id":"nasa_23","root_file":"nasa_23_root","comm_file":"nasa_23_vi","root":"atha śākyamunir bhagavān sakalaṃ mantrakulaṃ mahat |\nmantravidyādharakulaṃ vyavalokya kulatrayaṃ || 23 ||\n","commentary":"idānīṃ prativacanāntaraṃ ṣaṭkulāvalokanam adhikṛtyāha | atha śākyamunir bhagavānityādi | tatra sakalaṃ mantrakulaṃ mahad iti grahaṇakavākyam etat sāmānyenopāttaṃ | tad vyavalokya girāṃ pater mañjuśrījñānasattvasya saṃbandhinī yānutpādadharmiṇī gāthā tām imāṃ bhāṣate smeti | vakṣyamāṇakriyāpadena saha saṃbandhaḥ ||\n\nmantravidyādharakulam iti | vidyāṃ dhārayatīti vidyādharaḥ | mantrātmakaś cāsau vidyādharaś ca mantravidyādharaḥ | na dhāraṇyātmakaḥ | tasya kulaṃ mantravidyādharakulaṃ karmakulam ity arthaḥ || kulatrayam iti kāyavākcittasvabhāvatvād vairocanakulaṃ ||","label":1} {"id":"seni_18","root_file":"seni_18_root","comm_file":"seni_18_p","root":"bhagavadgītāyām api—\nnāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |\nubhayor api dṛṣṭo 'nto hy anayos tattvadarśibhiḥ || SeNi 18 ||","commentary":"catuḥkoṭirahitatā cety āha—nāsata ityādi | subodham ||","label":1} {"id":"bca_5.9","root_file":"bca_5.9_root","comm_file":"bca_5.9_p","root":"adaridraṃ jagat kṛtvā dānapāramitā yadi |\njagaddaridram adyāpi sā kathaṃ pūrvatāyinām || 5.9 ||","commentary":"syād etat—dānapāramitādiṣu katham iva cittaṃ pradhānam? sā hi sarvasattvānāṃ dāridryāpanayanalakṣaṇety āha.\n\ndāridryaṃ hi nāma sāsravasukhabhogabubhukṣayā cittakārpaṇyam upakaraṇavaikalyaṃ vā. tad apanīya jagato yadi dānapāramitāparipūrir bhavatīty ucyate, tadā sā katham? na kathaṃcid api pūrvatāyināṃ pūrvam abhisaṃbuddhānāṃ bhagavatāṃ yujyate. kutaḥ? jagaddaridram adyāpi, nādyāpi yāvaj jagaddāridyam upaśāmyati.","label":1} {"id":"neg_seni_33_x_nasa_19","root_file":"seni_33_root","comm_file":"nasa_19_vi","root":"jñānajñeyāsamārope manyanā tatra nānyathā |\nsarvaṃ tathā yathā pūrvaṃ yathā buddhis tathā na hi || SeNi 33 ||\n","commentary":"smitaṃ saṃdarśyeti trilokam āpūrayantyā vajrapāṇiṃ girā vācā pratyabhāṣata | kiṃbhūtayā | madhurayā | mādhuryaṃ śrutisukhatvāt brāhmyeti brahmasvaropetatvāt | brahmasvara iti brahmaśabdo mahato mahāguṇasyādhivacanaṃ yathoktaṃ |\n\n\tbrāhmaṃ puṇyaṃ prasūyate 'nekasāhasraparṣadi ||\n\niti || sāhasraśabdena trisāhasramahāsāhasro lokadhātur avagantavyaḥ | anekasāhasramayyāṃ parṣadīty arthaḥ || yathā coktaṃ |\n\n\tlokadhātuṃ trisāhasramahāsāhasraṃ śabdena spharatīti |\n\tyathābhyantarāḥ śṛṇvanti tathā bāhyā api ||\n\niti | tatrābhyāntarā ye 'smiṃs trisāhasramahāsāhasre sthitāḥ | bāhyā iti ye lokadhātvantaritāḥ | tena mahattvād brahma | tasya svaro brahmasvaraḥ ||\n\natha vā brahmā bhagavān śākyamuniḥ | tasya brahmaṇa iyaṃ brāhmī vāk | tayā brāhmyā ekayaiva girā trilokam āpūrayantyā vyāpnuvantyā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣata | tathā coktaṃ |\n\n\tekāpi vāṇi bhavasūdanasya nānābhidhānaiḥ pratideśabhinnaiḥ |\n\tyathā tathā sarvajanaprabodhahetur bhavaty askhalitā vibhaktā ||\n\niti ||","label":0} {"id":"cmt_4.3","root_file":"cmt_4.3_root","comm_file":"cmt_4.3_com","root":"prathamaṃ bhāvayen maitrīṃ dvitīye karuṇāṃ vibhāvayet |\ntṛtīye bhāvayen muditām upekṣāṃ sarvaśeṣataḥ || 4.3 ||\n","commentary":"maitrī sarvasattveṣv ātmasnehabhāvanā | karuṇā sarvasattvānāṃ sarvaduḥkhair dharaṇābhilāṣabhāvanā | muditā sarvasattvānām aiśvaryādiṣu harṣacittabhāvanā | upekṣā viheṭhakāviheṭhakasattveṣu pratighānunayaparahitacittabhāvanā ||","label":1} {"id":"taraa_10","root_file":"taraa_10_root","comm_file":"taraa_10_comm","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\npaścāt tyaktvā sātamātraṃ phalaṃ syāt |\nśuddhaṃ sākṣāc chakyate naiva kartuṃ\ntenākāro bhāvitaḥ svādhipasya || 10 ||","commentary":"kṛtvetyādi. svādhipaṃ sveṣṭadaivataṃ sākṣāt kṛtvāmukhīkṛtya sātarūpaṃ sukhaikasvabhāvam, paścād devatākāraṃ parityajya, sukhamātraṃ phalaṃ sādhyaṃ vyavasthitaṃ syāt.\n\nnanu yadi sākṣāt kṛtvāpi devatākāras tyaktavyaḥ, tarhi prathamam eva kasmād vibhāvitaḥ? sukhamātram eva dvitīyasādhyavat kiṃ na vibhāvitam? kiṃ vṛthāprayāsenety āha—śuddham ityādi. śuddhaṃ kevalaṃ devatākāravirahitaṃ sukhamātraṃ naiva sākṣāt kartuṃ śakyate, ākārarahitasya sukhasyānupalambhāt. tasmāt tena kāraṇenākāro bhāvitaḥ svādhipasyeti tṛtīyam. ayam arthaḥ—devatākārasaṃvalitam eva sukhaṃ vibhāvya, sākṣātkṛte devatākāraṃ tyaktvā, sukhamātram eva sādhyam uktaguṇam.","label":1} {"id":"neg_taraa_12_x_cmt_1.2","root_file":"taraa_12_root","comm_file":"cmt_1.2_com","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\ntyaktvopekṣājñānamātraṃ phalaṃ syāt |\nāsaṃsārasthāyi sattvārthakāri\ncintāratnaprakhyam ekāntaśāntam || 12 ||","commentary":"atiguptatvāt | nanu tadā tvayā katham śrutam iti ced āha || \nathetyādi | ayam arthaḥ | tena vihāreṇa yadā caturānandasukham anubhūya tadanantaraṃ sarvapuruṣeṣu mahākaruṇām āmukhīkṛtyāt | evaṃ kṛṣṇācalasamādhiṃ samāpadyedaṃ vakṣyamāṇam udājahāra udāhṛtavān | tadā śrutam ity arthaḥ | saṅgītikārasya mama vajrapāṇeḥ śrotrendriyarūpatvād bhagavadbhagavatīdeha eva sthitvā mayā śrutam iti bhāvaḥ ||\nkim udāhṛtavān | bhāvābhāvetyādi | bhāva ānandaparamānandavikalpaḥ | abhāvo viramānandavikalpaḥ | tābhyāṃ vinirmuktas tyaktaḥ | catvāra ānandās tatra prajñopāyābhyām anyonyānurāgalakṣaṇam āliṅganacumbanastanamardananakhadānādinā yantrārūḍhabandhena vajrapadmasaṃyogaṃ yāvad ānandaḥ | etena kiṃcit sukham utpadyate | tataḥ padmāntargatavajracālanena yāvan maṇimūlaṃ bodhicittam āyāti tāvat paramānandaḥ | etena tadadhikaṃ sukham utpadyate | maṇimūlād yāvat padmodarāntargatam aśeṣaṃ na bhavati tāvat sahajānandaḥ | etena grāhyagrāhakagrahaṇābhimānarahitaṃ paramaṃ sukham utpadyate | ataḥ paraṃ yāvan niśceṣṭībhūya sukhaṃ bhuktaṃ mayeti vikalpayati tāvad viramānandaḥ | virameṇa trividhasukhavisargeṇa ānando harṣo yatra sa tathā | etena sukhānubhavasmaraṇarūpaṃ sukham utpadyate | tair ekam ānandādivikalparahitaṃ sukhajñānamātraṃ tena tatpara āsakta ity arthaḥ || \nniḥśabdo niṣedhe prapañca ādhārādheyacakrabhāvanārūpaḥ tena svasya rūpaṃ yasya sa tathā | saṃkalpaḥ svarganarakādihetukarmasukhaduḥkhādiphalavikalpaḥ ||","label":0} {"id":"nasa_36","root_file":"nasa_36_root","comm_file":"nasa_36_vi","root":"mahādānapatiḥ śreṣṭho mahāśīladharo 'graṇīḥ |\nmahākṣāntidharo dhīro mahāvīryaparākramaḥ || 36 ||\n","commentary":"evaṃ mātsaryadauḥśīlyākṣāntikausīdyapratipakṣatayā tad eva dānaśīlakṣāntivīryapāramitātmakam iti | ata āha mahādānetyādi ||\n\ntatra mahādānapatiḥ śreṣṭha iti vajralāsyā | pūjānugrahakāmyayā dīyata iti dānaṃ | tasya dānasya patir dānapatiḥ | mahāṃś cāsau dānapatiś ca mahādānapatiḥ | āmiṣābhayadharmābhiṣekātmakacaturdānotsṛjanatayā śreṣṭhaḥ sarvalokotkṛṣṭatvāt || mahāśīladharo 'graṇīr iti vajramālā | kāyavākcittānāṃ samādhānāc chīlaṃ | śīla samādhāv iti dhātvarthatvāt | daśākuśalaviratilakṣaṇaṃ prātimokṣasvabhāvaṃ ca | tad dhārayatīti śīladharaḥ | mahāṃś cāsau śīladharaś ca mahāśīladharaḥ | ata evāgraṇīḥ purahsara ity arthah || mahākṣāntidharo dhīra iti vajragītā | kṣamaṇaṃ kṣāntis titikṣā tāṃ dhārayatīti kṣāntidharaḥ | mahaṃś cāsau kṣāntidharaś ca mahākṣāntidharaḥ | tataś ca dhīraḥ | mahatsv api duḥkheṣu dhairyāvalambanatvāt || mahāvīryaparākrama iti vajranṛtyā | vīryaṃ kuśala utsāhaḥ | pāpādau tūtsāhaḥ kusīdatvāt kausīdyam eva na vīryaṃ | tasya parākramaḥ sarvalaukikalokottarakuśalamūlaparipūraṇāt | \n\nataś ca guhyapūjācatuṣṭayātmakaṃ yathākramam ādarśādijñānaniṣpattau svavimokṣamukhaviśuddhibalenānābhogābhirativiśeṣotpādakatvāt ||","label":1} {"id":"seni_33","root_file":"seni_33_root","comm_file":"seni_33_p","root":"jñānajñeyāsamārope manyanā tatra nānyathā |\nsarvaṃ tathā yathā pūrvaṃ yathā buddhis tathā na hi || SeNi 33 ||\n","commentary":"tarhi pratīyamānā bhāvāḥ kathaṃ jñeyāḥ | ata āha—jñānetyādi | tatra hi jñānajñeyasamāropaśūnye tattvātmake jagati manyatā savikalpanirvikalpābhyāṃ nānyathā | kathaṃ tarhi | yathā pūrvaṃ tattvājñāne tathaiva tattvajñāne 'pi sarvam | tad uktam—\n\n\tnāpaneyam ataḥ kiñcit prakṣeptavyaṃ na kiñcana | \n\tdraṣtavyaṃ bhūtato bhūtaṃ bhūtadarśī vimucyate || \n\niti | tathānyatrāpy uktam—\n\n\tbhavasyaiva parijñānaṃ nirvāṇam iti kathyate | \n\niti | yadvā sarvaṃ tathā yathā pūrvam iti yathānavabodhē sahajarūpaṃ tathatārūpaṃ sarvaṃ jagat tathā bodhe 'pi jñeyam | tad uktam—\n\n\tyathā pūrvaṃ tathā paścāt tathatāṃ buddhavān asi || \n\niti | anyatra ca—\"sahajagatikā hi sarvadharmāḥ. te tāṃ gatiṃ na vyativartante\" iti | tathā—\n\n\tanutpāde 'pi buddhānāṃ tathaiva dharmatā sthitā |\n\nityādivistaraḥ | param ayaṃ viśeṣaḥ | yathā pūrvaṃ grāhyagrāhakādyadhyavasāyinī buddhis tathaiva paraṃ nāsti | tad uktam—\n\n\tamī dharmās tu nirvāṇaṃ mohāt saṃsārarūpiṇaḥ | \n\niti | mohaś cātra grāhyagrāhakādyadhyavasāyaḥ | tathānyatrāpy uktam—\n\n\tsaraha bhaṇaī\n\tṇibbiappo jaïso taïso\n\tjaïso bujjhaï hoï ṇa taïso\n\niti ||","label":1} {"id":"neg_cmt_1.20_x_gg_1.2","root_file":"cmt_1.20_root","comm_file":"gg_1.2_com","root":"ity ekallavīrākhye śrīcaṇḍamahāroṣaṇatantre tantrāvatāraṇapaṭalaḥ prathamaḥ || 1.20 ||\n","commentary":"pataṃ prabandhaṃ jayadevakaviḥ karoti | kiṃbhūtaṃ prabandham | śrīvāsudevaratikelikathāsametam | śrīḥ lakṣmī rādhārūpiṇī | vasudevasyāpatyaṃ vāsudevaḥ kṛṣṇaḥ kaṃsadaityavināśāya ādyaḥ ajanmā mānavāvatāre manujarūpī | ratiśca prītiḥ | keliḥ krīḍā ca anubhūta karma ālaye śrīśca vāsudevaśca tayoḥ ratikelikathāstābhiḥ sametaṃ saṃyuktam | kathaṃbhūto jayadevakaviḥ | padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī | padmāvatī lakṣmīḥ tasyāḥ caraṇau | tayoścāraṇaṃ śuśrūṣārādhanaṃ tatra cakravartī sevakādhirājaḥ | athavā padmāvatī tasya brāhmaṇī tasyāḥ nṛtyakalācakravartī | punaḥ kiṃbhūtaḥ | vāgdevatācaritacitritacitrasadmā | vāk cāsau devatā ceti | tasyāścaritaṃ tena citritaṃ vicitrīkṛtaṃ cittameva sadma gṛhaṃ yasya sa tathā | anena lakṣmī sarasvatyorjayadevo niṣṇātaḥ śṛṅgārī ca sūcitaḥ |","label":0} {"id":"bca_5.37","root_file":"bca_5.37_root","comm_file":"bca_5.37_p","root":"mārgādau bhayabodhārthaṃ muhuḥ paśyec caturdiśam |\ndiśo viśramya vīkṣeta parāvṛtyeva pṛṣṭhataḥ || 5.37 ||","commentary":"mārge 'pi tathādṛṣṭer gacchata upaghātaparihārārtham āha.\n\nbhayahetucaurādipratipattyarthaṃ caturdiśam iti krameṇa. anyathātmabhāvasya rakṣā kṛtā na syāt. sarvadigvyavalokanaṃ tu kriyamāṇam auddhatyopaghātaparihārārthaṃ sthitvā kartavyam. pṛṣṭhato vyavalokanaṃ parāvṛtya paścān mukhībhūya.","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.11_x_taraa_11","root_file":"ht_1.5.11_root","comm_file":"taraa_11_comm","root":"nāsti bhāvako na bhāvo 'sti mantraṃ nāsti na devatā | \ntiṣṭhetau mantradevau ca niṣprapañcasvabhāvataḥ || 11 ||","commentary":"gaganetyādi. gaganasamaṃ māyopamaṃ vicārāsahaṃ śarīraṃ yasya. lakṣaṇair dvātriṃśadbhir aśītibhiś cānuvyañjanair maṇḍitāny aṅgāni yasya. nirupamaiḥ sthaulyanairantaryāsaṃsārapravāhitvanirāsravatvādibhir upamābhāvād upamātikrāntaiḥ sukhaiḥ pūrṇaṃ romāgraparyantaṃ saṃpūrṇam. svābhayā ca tathābhūtayā saṃgataṃ samāliṅgitam. sphuradbhir anantanirmitair munīndrais tathābhūtair eva sarvasattvārthakāri. ucchedeneti nirodhena śūnyaṃ tucchaṃ riktam.\n\netad uktaṃ bhavati—gaganamāyāmarīcigandharvanagarodakacandrapratibimbasvapnopamam ekānekabhāvābhāvagrāhyagrāhakasvabhāvarahitam anādyantam aśeṣavastusaṃdohasvabhāvam anābhāsaṃ nirañjanaṃ sarvopamātikrāntaṃ paramasūkṣmātigambhīraprajñārūpatayā dharmakāyasvabhāvam, dvātriṃśallakṣaṇavibhūṣitaśarīram aśītyanuvyañjanavirājitagātraṃ paramaśṛṅgārayauvanādyupetaṃ svābhāṅganāliṅgitāṅgaṃ rūpavajrāditārāparyantadevīgaṇair anantaprabhedānimittaratisvarūpaparamānandopabhogadvāreṇa pratibimbavat sambhujyamānaṃ karuṇāsaṃvalitodārarūpatayā sambhogakāyarūpam, nānādhimuktivineyajanaparipācanārtham anekavidhaprātihāryadvāreṇa nirmitānantakulāntarbhūtasaṃbuddhabodhisattvaspharaṇasaṃhārakāritvena nirmāṇakāyātmakam, śūnyatākaruṇābhinnabodhicittasvabhāvāmalaprajñopāyasamādhisambhūtasatsukhāpūrṇam āsaṃsārasthitidharmaṃ apratiṣṭhitanirvāṇarūpaṃ nirmalanivātaniścalapradīpaśikhāprabandhanityatayā nirodhaśūnyaṃ caturthaṃ sādhyam.","label":0} {"id":"ht_1.5.14","root_file":"ht_1.5.14_root","comm_file":"ht_1.5.14_mua","root":"satsukhatvena tattvaṃ ca vibuddho bodhanād rateḥ | \ndehe sambhavatīty asmād devateti nigadyate || 14 ||","commentary":"satsukhatvenety anāsravadhruvottamasukhatvena. bodhanād rater iti tasyaiva niruttarasya sukhasya vedanād yo hi taṃ na vedayate, nidrāṇa evāsau. brahmāditvaṃ yad uddiṣṭaṃ tad iyatā nirdiṣṭam—deha ityādinā. anyad apy āha sa eva devatā dehasambhavād ity arthaḥ. pūrvapade halopaḥ, uttarapade sambhalopaḥ. svārthe talā deva eva devatā. dehasambhavatvena sulabhatvam asya sūcayati.","label":1} {"id":"neg_cmt_1.5_x_cmt_2.8","root_file":"cmt_1.5_root","comm_file":"cmt_2.8_com","root":"māṃ na jānanti yā nāryaḥ sarvastrīdehasaṃsthitām |\ntāsām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitā ||1.5||\n","commentary":"puṭam ekam iti maṇḍalamadhye vartulaṃ caturasrarekhāto rajobhūmipramāṇabhūmivyavahitaṃ kuryāt | vyavṛ + + + iti tanmadhyāpekṣayā | viśvapadmam iti | dalam ālohitaṃ dikṣu pītaṃ śyāmaṃ ca śādvala | nīlam agnyādike yasya tad viśvābjasaṃjñakam ||","label":0} {"id":"neg_msv_5.1.8_x_gg_4.14","root_file":"msv_5.1.8_root","comm_file":"gg_4.14_com","root":"tasmādabhāvavaktṛsthau dharmādharmau na śaktuyāt |\ncodanā cet samuddhartuṃ grastau tenaiva paśyatām || 8 ||\n","commentary":"sā rādhā nayananalinaṃ locanakamalaṃ diśi diśi kirati kṣipati | kimbhūtam | sajalakaṇajālam | saha jalakaṇajālena vartata iti sa tathā | nanu punaḥ kimbhūtam | vigalitaṃ nālaṃ yasya sa tathā | nanu pratidiśaṃ rudatī mṛgayatītyarthaḥ | anena kimuktam | bhavato lābhāya kajjalābhāvānnayanakamalasajalakusumairdigdevatāmarcayati | ayamāśayaḥ |","label":0} {"id":"neg_taraa_15_x_seni_23","root_file":"taraa_15_root","comm_file":"seni_23_p","root":"prajñājñānād uttaraṃ bodhicittā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhāvaraṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanāsu prayāso\nvyarthaḥ prāptas tatphalasya prasiddheḥ || 15 ||","commentary":"idānīṃ vicitrasusthāpanārtham āha—vicitram ityādi | sadguror ityādinā\n\n\tvicitraṃ vividhaṃ khyātam āliṅganacumbanādikam || \n\nity uddeśāt | atra hy ādigrahaṇād gṛṣṭiparyantaṃ vicitraṃ vivakṣitam |\n\nnanu ghṛṣṭiparyantam iti katham gamyate |\n\n\tbāhubhyāṃ ca samāliṅgya prajñāṃ vai ṣoḍaśābdikām |\n\tghaṇṭhāvajrasamāyogād ācāryasecanaṃ matam || \n\niti nirdeśāt | atra ghaṇṭhāvajrasamāyogaḥ padmavajrasparśo vivakṣitaḥ | \n\nnanv ayam ācāryasekaḥ | ādāv ācāryaś ca vicitram iti kuto jñeyaḥ |\n\n\tānandādyāḥ kramaśo jñeyāś catuḥsecanasaṅkhyayā || \n\niti pratinirdeśāt | atrānandādyāś catvāraḥ—\n\n\tācārya guhya prajñā ca caturthaṃ tat punas tathā | \n\niti yathāsaṅkhyaṃ jñeyāḥ | ānandaś ca vicitra eva kṣaṇa iti ghṛṣṭiparyantaṃ vicitram |\n\n\tvipākaṃ tadviparyāsaṃ sukhaṃ jñānasya bhuñjanam || \n\nity uddeśān maṇyagraṃ yāvat paramaḥ sukharūpatvāt paramasya | \n\nnanv etat katham | \n\n\tparamānande tu samprāpte nānātvavarjite kṣaṇe |\n\tśāstā brūyān mahāsattva dhāraṇīyaṃ mahat sukham || \n\niti nirdeśāt | atraiva nānātvavarjite kṣana ityādy arthasadbhāvād iti sarvasustham | maṇyantargatam ityādi ca gatārtham | \n\nyadi ghṛṣṭiparyantam ānandaḥ sa cācāryo maṇeḥ puraḥ paramaḥ sa ca guhyas tarhi—\n\n\thasitaśuddhyā tv ācārya īkṣaṇe guhyakas tathā |\n\tprajñā pāṇyavāpatau tu tat punar dvandvatantrake || \n\niti katham | bāhyotpattyā tan neyam | tarhy udakābhiṣekādīnām ācāryatoktā yā sā katham | sāpi bāhyotpattyā jñeyā | tathāgatāśvāsānande cācāryatā gambhīrotpattyā vajradharāśvāsānadne cotpannena | caturmudrāpakṣe ca pariniṣpannenācāryatvena karmudrā boddhavyā ||","label":0} {"id":"cmt_3.4","root_file":"cmt_3.4_root","comm_file":"cmt_3.4_com","root":"tatreyaṃ triśaraṇagāthā | \nbuddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvad ābodhimaṇḍataḥ |\ndharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ saṃghaṃ cāvetyaśraddhayā || 3.4 ||\n","commentary":"tatreyam ityādikaṃ nirdeśaḥ ||","label":1} {"id":"gg_1.19","root_file":"gg_1.19_root","comm_file":"gg_1.19_com","root":"kāliyaviṣadharagañjana janarañjana e \nyadukulanalinadineśa jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"kiṃbhūta | kāliyaviṣadharagañjana | kāliyaścāsau viṣadharaśca vyālaḥ | taṃ gañjayatīti tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | janarañjana | janaṃ svabhaktaṃ rañjayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | yadukulanalanadineśa yadūnāṃ kulaṃ vaṃśaḥ tadeva nalinaṃ tasya dineśaḥ savitā prakāśakaḥ |","label":1} {"id":"neg_cmt_1.3_x_gg_1.41","root_file":"cmt_1.3_root","comm_file":"gg_1.41_com","root":"māṃ na jānanti ye mūḍhāḥ sarvapumvapuṣi sthitam |\nteṣām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitaḥ ||1.3||\n","commentary":"kāpi prauḍhagopī adhikaṃ yathā syāttathā dhyāyati | kim | madhusūdanavadanasarojam | madhudaityaṃ sūditavān marditavāniti madhusūdanaḥ tasya vadanameva sarojaṃ mukhakamalam | kiṃviśiṣṭam | vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam | vilāsena līlayā vilole ca te vilocane nayane ca tābhyāṃ kṛtvā khelanaṃ tathā saha krīḍā tasmājjanito manojaḥ kandarpo yena sa tathā tat |","label":0} {"id":"neg_bca_5.71_x_gg_2.14","root_file":"bca_5.71_root","comm_file":"gg_2.14_com","root":"evaṃ vaśīkṛtasvātmā nityaṃ smitamukho bhavet |\ntyajed bhṛkuṭisaṅkocaṃ pūrvābhāṣī jagatsuhṛt || 5.71 ||","commentary":"punaḥ kimbhūtayā | alasanimīlitalocanayā | alasaṃ yathā syāt tathā nimīlite locane yayā sā tathā tayā | punaḥ kimbhūtam | pulakāvalilalitakapolam | pulakānāṃ āvaliḥ paṅktiḥ tayā lalitau manojñau kapolau yasya tam | vīthyālirāvaliḥ paṅktiḥ śreṇī rekhāstu rājayaḥ ityamaraḥ | punaḥ kimbhūtayā | śramajalasakalakalevarayā | śramajalaṃ svedaḥ sa eva sakale kalevare sarvāṅge yasyāḥ sā tathā tayā | kathambhūtaṃ tam | atilolaṃ cañcalaṃ taralam | kasmāt | varamadanamadāt | madanena varaḥ śreṣṭhaḥ madanamadaśceti | tasmāt |","label":0} {"id":"bca_5.12","root_file":"bca_5.12_root","comm_file":"bca_5.12_p","root":"kiyato mārayiṣyāmi durjanān gaganopamān |\nmārite krodhacitte tu māritāḥ sarvaśatravaḥ || 5.12 ||","commentary":"kṣāntipāramitāpi na cittād bhinnety āha.\n\nparāpakārādisaṃbhave 'pi cittasyākopanatā kṣāntiḥ. anyathā yadi sarvaśatrūṇāṃ tadvinipātanena vairaniryātanaṃ kṛtavataḥ kenacid vairābhāvād upaśāntavairasya na kaścid apakārī syād iti marṣaṇaṃ kṣāntiḥ, tadā etad aśakyānuṣṭhānam. śatravo hi gaganasamatvād aparyantāḥ. teṣāṃ māraṇam aśakyam. tasmāt krodhādinivṛtticittam eva teṣām upāyena māraṇam iva, tatkṛtāpakārasyāgaṇanāt, janmāntaravairāsaṃbhavāc ca māritaprāyāste.","label":1} {"id":"cmt_2.20","root_file":"cmt_2.20_root","comm_file":"cmt_2.20_com","root":"atha pūjāmantraṃ bhavati |\noṃ kṛṣṇācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ śvetācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ pītācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ raktācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ śyāmācala puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ dveṣavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ mohavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ piśunavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ rāgavajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ |\noṃ īrṣyāvajri puṣpaṃ pratīccha hūṃ phaṭ || 2.20 ||\n","commentary":"oṃ kṛṣṇetyādi | oṃkāro maṅgalārthaḥ | kṛṣṇaḥ kṛṣṇavarṇaviśeṣataḥ | acalo 'calasaṃjñakaḥ | tasya saṃbodhanaṃ | puṣpam ity upalakṣaṇaṃ | dīpādikam api yathā prāpya | pratīccheti gṛhāṇa | hūṃkāro dīpamānavastvāśaktīkaraṇārthaḥ | phaṭkāraḥ tadvastvagrahaṇe nigrahārthaḥ | evaṃ sarvataḥ devānāṃ hūṃkāro dīrghaḥ | devīnāṃ tu hrasvaḥ | dveṣavajraḥ kṛṣṇācalaḥ | tasyeyaṃ prajñā iti sānvayanāmnā sambodhayati | evaṃ mohavajraḥ śvetācalaḥ | piśunavajraḥ pītācalaḥ | rāgavajro raktācalaḥ | īrṣyāvajraḥ śyāmācalaḥ ||","label":1} {"id":"neg_gg_2.20_x_gg_4.20","root_file":"gg_2.20_root","comm_file":"gg_4.20_com","root":"durālokastokastavakanavakāśokalatikāvikāśaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |\napi bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati ||\n","commentary":"he daivata iṣṭadeva | he vaidyakṛtya vaidyānāṃ kṛtyaṃ kāryaṃ yasmin sa tathā tasya sambodhanam | athavā | daivataṃ devavaidyayoḥ | tasya saṃbodhanam, he dhanvantare he upendra śrīkṛṣṇa vajrādapi dāruṇo 'si | niṣṭhuro 'si | yato vimuktabādhāṃ rādhāṃ na kuruṣe | kimbhūtām | smarāturām | smareṇa kandarpeṇa āturāṃ pīḍitām | kimbhūtām | tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyām | tava aṅgaṃ śarīraṃ tasya saṅgaḥ sa eva amṛtam | tanmātreṇa sādhyāṃ rakṣaṇīyām | vṛttamapi upendravajrā |","label":0} {"id":"cmt_4.29","root_file":"cmt_4.29_root","comm_file":"cmt_4.29_com","root":"kī santu harisa vihohia śunnahi karasi paveśa |\ntojju nimantaṇa karia manua cchai lohāśeṣa || rāgavajryāḥ || 4.29 || \n","commentary":"kim iti tvaṃ harṣam | muditāṃ sarvasattvānām aiśvaryādiṣu harṣacittabhāvanāṃ viśeṣeṇa toḍayitvā śunye karoṣi praveśam | kasmān na praveśaḥ kartavya iti ced āha | yasmāt tava nimantraṇam | sarvasattvānām arthe buddho bhaveyam ityādilakṣaṇaṃ kṛtvā manasi tiṣṭhati | lokaḥ sattvalokaḥ | aśeṣaḥ samastaḥ ||","label":1} {"id":"neg_cmt_3.9_x_gg_1.40","root_file":"cmt_3.9_root","comm_file":"gg_1.40_com","root":"tena jitvā śaṭhamāraṃ prāpya buddhatvam uttamam |\nbhaveyaṃ bhavakhinnānāṃ śaraṇaṃ sarvadehinām || 3.9 ||\n","commentary":"tathā kācidgopavadhūḥ anugāyati | udañcitapañcamarāgam | udañcitaḥ ūrdhvaṃ gacchan sa cāsau pañcamaḥ pañcamākhyaḥ rāgo yatra tam | kiṃ kṛtvā | sarāgaṃ yathā syāttathā hariṃ śrīkṛṣṇaṃ preyāṃsaṃ parirabhya gāḍhāmāliṅgya | kena kṛtvā | pīnapayodharabhārabhareṇa | pīnau pṛthulau tau ca payodharau ca tāveva bhārau guruvastunī |","label":0} {"id":"neg_gg_2.7_x_seni_40","root_file":"gg_2.7_root","comm_file":"seni_40_p","root":"maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |\npītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram ||\n","commentary":"mudrāṇāṃ bodhārthaṃ sveṣṭadevatāprabhāvaṃ darśayann āha—mudrās tāvad ityādi | śabareśasyeti siddhaśrīśabarapādasya | śeṣaṃ subodham ||","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.1_x_bca_5.60","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"bca_5.60_p","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"evaṃ sarvathānupayogini kāye sāpekṣatāṃ nirasyann āha.\n\nhe manaḥ, anātmakam eva ātmatvena svīkṛtya māṃsāsthipuñjaṃ kāyasaṃjñakaṃ kasmāt kāraṇāt tvaṃ rakṣasi? kim evam iti cet, bhavato yadi bhinna evāyaṃ kāyaḥ. tena asyāpacaye tava kim apacīyate?","label":0} {"id":"neg_bca_5.68_x_gg_1.8","root_file":"bca_5.68_root","comm_file":"gg_1.8_com","root":"na sthāsyatīti bhṛtyāya na vastrādi pradīyate |\nkāyo yāsyati khāditvā kasmāt tvaṃ kuruṣe vyayam || 5.68 ||","commentary":"he keśava | dhṛtanaraharirūpa | naraharinṛsiṃhaḥ | dhṛtaṃ narahareḥ rūpaṃ yena sa tathā | tava karakamalavare nakhaṃ tiṣṭhati | kara eva kamalavaraṃ padmaśreṣṭhaṃ tasmin | kiṃbhūtaṃ nakham | adbhutaśṛṅgam | adbhutamāścaryajanakaṃ śṛṅgaṃ agrabhāgo yasya tat | adṛṣṭapūrvamityarthaḥ | punaḥ kiṃbhūtam | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | hiraṇyakaśipostanuḥ śarīraṃ saiva śyāmatvād bhṛṅgaḥ | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgo yena sa tathā tat |","label":0} {"id":"ht_1.5.19","root_file":"ht_1.5.19_root","comm_file":"ht_1.5.19_mua","root":"jalpanaṃ japam ākhyātam ālikālyoḥ prajalpanāt | \nmaṇḍalaṃ pādalekhaḥ syān malanān maṇḍalam ucyate || 19 ||","commentary":"jalpanaṃ japam iti hevajrāhaṅkāriṇo hṛnmantrodbhavaḥ. sa eva jalpo japa iti saṃkṣepaḥ. pādalekhaḥ pādapratibimbaṃ rajaḥpaṅkajalādibhis tanmaṇḍalalikhanam iti mahān saṃkṣepaḥ. malanād iti hevajreṇākramaṇād dhevajradhāraṇād vā. mala iti dhātur akāraḥ pratyayo 'ṇḍāgamaś ceti bhāvaḥ.","label":1} {"id":"msv_1.5","root_file":"msv_1.5_root","comm_file":"msv_1.5_com","root":"kuto vā gṛhṇate doṣaṃ sūrayo madvidhoktiṣu | \nneṣyate yaḥ parastho 'pi sa svayaṃ gṛhyate katham || 1.5 ||\n","commentary":"idānīṃ durjanān prati sadaṇḍam āha kuto veti | ye vayaṃ parasthān api doṣān na mṛṣyāmaḥ te kathaṃ svagrantheṣu doṣānupādadīmahi | na cāsmābhir anupāttān doṣān sūrayo grahītum arhantīti ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.64_x_nasa_14","root_file":"bca_5.64_root","comm_file":"nasa_14_vi","root":"evam anviṣya yatnena na dṛṣṭaṃ sāram atra te |\nadhunā vada kasmāt tvaṃ kāyam adyāpi rakṣasi || 5.64 ||","commentary":"ahaṃ caināṃ dhārayiṣyāmy ā niryāṇād nirvāṇaṃ yāvat | kiṃbhūto dṛḍhāśayaḥ | ḍṛḍho 'vicala āśayo 'bhiprāyo yasyāsau dṛḍhāśaya iti || anetaitad uktaṃ bhavati | tryadhvavartibhis tathāgatair yā bhāṣitā sā nāmasaṃgītiḥ | ato 'sya dharmaparyāyasyākāśatulyatāṃ saṃdarśayati | tathā coktaṃ |\n\nutpādād vā tathāgatānām anutpādād vā tathāgatānāṃ sthitaivaiṣā dharmāṇāṃ dharmateti pradarśitaṃ bhavatīti || \n\nyathā bhavāmy ahaṃ ityādi | he nātha yathā sarvasaṃbuddhaguhyadhṛg bhavāmy ahaṃ tathā prakāśayatv iti pūrveṇa saṃbandhaḥ | dhṛg ity ayaṃ śuddhapāṭhaḥ ||","label":0} {"id":"neg_cmt_2.8_x_cmt_1.8","root_file":"cmt_2.8_root","comm_file":"cmt_1.8_com","root":"puṭam ekaṃ ca kartavyaṃ cakravat parimaṇḍalam |\ntasya pūrvādike viśvapadmam aṣṭau samālikhet || 2.8 ||\n","commentary":"adṛṣtamaṇḍalasyeti | yogayoginītantroktakrameṇābhiṣiktasya | anyamaṇḍalaṃ kriyātantoktamaṇḍalaṃ | tatra praviṣṭasyābhiṣiktasya pakṣāntaram āha ||","label":0} {"id":"neg_seni_2_x_gg_4.13","root_file":"seni_2_root","comm_file":"gg_4.13_com","root":"citraṃ tato vipākaḥ syāt tṛtīye tu vilakṣaṇam |\nvimardaś ca tato jñeyo haṭhayoganirākṛteḥ || SeNi 2 ||","commentary":"sā rādhikā sadāhaṃ yathā bhavati tathā śvasitaṃ pavanaṃ vahati | śvasitameva pavanastam | kamiva | madanadahanamiva | kāmāgnimiva | kimbhūtam | anupamapariṇāhaṃ na vidyate upamā dṛṣṭānto yasya sa tathā anupamaḥ pariṇāho viśālatā yasya sa tathā |","label":0} {"id":"cmt_3.23","root_file":"cmt_3.23_root","comm_file":"cmt_3.23_com","root":"iyaṃ te dhāraṇī ramyā sevyā buddhaiḥ prakāśitā |\natikrāmati yo mūḍhaḥ siddhis tasya na cottamā || 3.23 ||\n","commentary":"dhāriṇīti paramasukhadhāraṇāt | prakāśitety ajñātā | atikrāmatīti bhagavato 'nujñānaṃ laṃghayati | siddhir iti mahāsukhasiddhiḥ | uttameti samyak saṃbodhirūpatvāt ||","label":1} {"id":"neg_msv_5.1.5_&_5.1.6_x_cmt_4.12","root_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_root","comm_file":"cmt_4.12_com","root":"nacaitāni parityajya pṛthag loke pramāṇatā |\nsaṃsāramocakādeśca hiṃsā puṇyatvasammatā || 5 ||\nna paścāt puṇyamicchanti kecidevaṃ vigānataḥ |\nmlecchāryāṇāṃ prasiddhatvaṃ na dharmasyopapadyate || 6 ||\n","commentary":"tataḥ sumerumūrdhni śubhratrikoṇadharmodayamaṇḍalamadhye pītavarṇabhruṃkāraṃ dhyātvā tatpariṇatamaṇḍalāgāraṃ bhāvayet ||","label":0} {"id":"cmt_1.16","root_file":"cmt_1.16_root","comm_file":"cmt_1.16_com","root":"tato hi deśayet tantraṃ triṣu lokeṣu durlabham |\naśrutaṃ deśayed yo 'pi so 'pi gacchaty adhogatim || 1.16 ||\n","commentary":"triṣu kāmarūpyārūpyadhātuṣu | durlabhaṃ dīpankarānantaraṃ vipaśyādibhir buddhair adeśitatvāt | aśrutam iti gurunirapekṣārthāvagateḥ | nanu yady evaṃ syāt ko doṣaḥ | buddhājñālaṅghanam eva | atha pratirūpo gurur na prāpyate | arthāvagatiś ca bhavati | tadāvaśyaṃ buddhabodhisattvādipratimāyā agrataḥ pūjāṃ kṛtvā yāvat parisamāptaṃ tāvad uddeśayet | etad api bhagavatā anujñātam | etat tvayābhāvād aśrutaṃ bhavati | adhogatiṃ narakagatim ||","label":1} {"id":"neg_cmt_1.15_x_bca_5.67","root_file":"cmt_1.15_root","comm_file":"bca_5.67_p","root":"tasmāc ca maṇḍalaṃ cāru vartayen mantravidvratī |\npraveśya tatra vai śiṣyān pūrvam eva parīkṣitān || 1.15 ||\n","commentary":"tathāpi nātrābhiniveśaḥ kārya ity āha.\n\nācchidyeti balāt. bhavato gṛhītvā niṣkṛpo mṛtyus tava kāyaṃ gṛdhrebhyo dāsyati. tadāpi na kaścit pratikāro bhaviṣyati ity abhiprāyaḥ.","label":0} {"id":"ht_1.5.12","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"ht_1.5.12_ra","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"tadeva nirdiśati—vairocanetyādi |\n\nsāttviko mūrtivānvajrasattvaḥ | vairocanādirūpeṇa niṣprapañcasvabhāvaṃ tattvamevocyata ityarthaḥ |","label":1} {"id":"neg_gg_1.41_x_nasa_26","root_file":"gg_1.41_root","comm_file":"nasa_26_vi","root":"kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |\ndhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || \n","commentary":"śrīvajramaṇḍālaṃkāratantre dvādaśatathāgatabhūmayaḥ paṭhyante ||\n\n\tsamantaprabhā mahābhūmiḥ sūryamaṇḍalavac ca sā |\n\tamṛtaprabhā dvitīyā tu candravat suprabhāsvarā ||\n\tgaganaprabhā tṛtīyā tu gaganabhūmipratiṣṭhitā |\n\tvajraprabhā tu yā bhūmiś caturthī sā manoramā ||\n\tdṛḍhādhyāśayayogena vajreti parikalpyate |\n\tpañcamī ratnaprabhā nāma abhiṣeke pratiṣṭhitā ||\n\tṣaṣṭhī padmaprabhā nāma padmavat suvirājate |\n\tsvabhāvaśuddhadharmatvāt nirmalā niṣparigrahā ||\n\tsaptamī karmaprabhā nāma buddhakarmakarī smṛtā |\n\taṣṭamy anupamā nāma upamā tatra na vidyate ||\n\tnavamī nirupamā nāma sarvopamāprativedhataḥ |\n\tdaśamī prajñāprabhā nāma buddhabhūmīr anuttarā ||\n\tekādaśī sarvajñatā mahābhūmiḥ prabhāsvarā |\n\tdvādaśī pratyātmavedyā tu yogijñānaprapūrikā || iti ||\n\netā dvādaśatathāgatbhūmayo 'kārādidvādaśasvaraiḥ pariniṣpannā veditavyāḥ ||\n\nbuddhānāṃ tryadhvavartinām ity atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānām | hṛdi sthito 'ham iti sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | jñānamūrtir iti jñānakāyasvabhāvatvāt | buddha iti yathāvasthitapadārthāvabodhāt ||","label":0} {"id":"neg_taraa_11_x_cmt_2.2","root_file":"taraa_11_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"gaganasamaśarīraṃ lakṣaṇair bhūṣitāṅgaṃ\nnirupamasukhapūrṇaṃ svābhayā saṃgataṃ ca |\nsphuradamitamunīndraiḥ sarvasattvārthakāri\npravadati punar anyaḥ sādhyam ucchedaśūnyam || 11 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} {"id":"gg_2.14","root_file":"gg_2.14_root","comm_file":"gg_2.14_com","root":"alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |\nśramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam ||\n","commentary":"punaḥ kimbhūtayā | alasanimīlitalocanayā | alasaṃ yathā syāt tathā nimīlite locane yayā sā tathā tayā | punaḥ kimbhūtam | pulakāvalilalitakapolam | pulakānāṃ āvaliḥ paṅktiḥ tayā lalitau manojñau kapolau yasya tam | vīthyālirāvaliḥ paṅktiḥ śreṇī rekhāstu rājayaḥ ityamaraḥ | punaḥ kimbhūtayā | śramajalasakalakalevarayā | śramajalaṃ svedaḥ sa eva sakale kalevare sarvāṅge yasyāḥ sā tathā tayā | kathambhūtaṃ tam | atilolaṃ cañcalaṃ taralam | kasmāt | varamadanamadāt | madanena varaḥ śreṣṭhaḥ madanamadaśceti | tasmāt |","label":1} {"id":"ssa_1.5","root_file":"ssa_1.5_root","comm_file":"ssa_1.5_com","root":"jayanti bhaktipīyūṣarasāsavavaronmadāḥ |\nadvitīyā api sadā tvaddvitīyā api prabho || 5 ||\n","commentary":"jayanti bhakti iti | bhaktipīyūṣarasa evāsavavaraḥ - utkṛṣṭaṃ pānaṃ, tena udgataharṣā ye te jayanti — sarvotkarṣeṇa vartante | kīdṛśāḥ | advitīyāḥ — addvitīyā asādhāraṇasvarūpā api tvaddvitīyāḥ — tvam eva dvitīyas tulyarūpo yeṣām | atha ca tvaddvitīyā api - bhaktisamāveśenātyantam abhedāsādhanatvāt tvam eva dvitīyaḥ - prabhutvena pariśīlito yeṣāṃ, tathābhūtā api advitīyāḥ—viśvābhedinaḥ | advitīyāś ca kathaṃ tvaddvitīyāḥ, tvaddvitīyāś ca katham advitīyā iti virodhacchāyā ||","label":1} {"id":"neg_seni_12_x_medū_16","root_file":"seni_12_root","comm_file":"medū_16_mall","root":"vedāntavādino 'pi—\natīnidriyam avittiś ca jñānaṃ bhāskarasammatam |\nvittir ānandamātraṃ ca bhagavadvādisammatam || SeNi 12 ||\n","commentary":"tvayīti || kṛṣer halakarmaṇaḥ phalaṃ sasyaṃ tvayi || adhikaraṇavivakṣāyāṃ saptamī || āyattam adhīnam || \"adhīno vighna āyattaḥ\" ity amaraḥ || iti hetoḥ prītyā snigdhaiḥ | akṛtrimapremārdrair ity arthaḥ | bhrūvikārāṇāṃ bhrūvilāsānām anabhijñaiḥ | pāmaratvād iti śeṣaḥ | janapadavadhūnāṃ pallīyoṣitāṃ locanaiḥ pīyamānaḥ sādaraṃ vīkṣyamāṇaḥ san | mālaṃ mālākhyaṃ kṣetraṃ śailaprāyam unnatasthalam || \"mālam unnatabhūtalam\" ity utpalamālāyām || sadyas tatkālam eva sīrair halair utkaṣaṇena karṣaṇena surabhi ghrāṇatarpaṇaṃ yathā tathā āruhya || tatrābhivruṣyety arthaḥ || \"surabhir ghāṇatarpaṇaḥ\" ity amaraḥ || kiñcit paścāl laghugatis tatra nivṛṣṭatvāt kṣipragamanaḥ san \"laghu kṣiprataraṃ drutam\" ity amaraḥ || bhūyaḥ punar apy uttareṇaivottaramārgeṇaiva vraja gaccha || tṛtīyāvidhāne \"prakṛtyādibhya upasaṃkhyānam\" iti tṛtīyā || yathā kaścid bahuvallabhaḥ patiḥ kutracit kṣetre kalatre gūḍhaṃ vihṛtya || \"kṣetraṃ śarīre kedāre siddhasthānakalatrayoḥ\" iti viśvaḥ || dākṣiṇyabhaṅgabhayān nīcamārgeṇa nirgatya punaḥ sarvādhyakṣa iva sañcarati tad vaditi dhvaniḥ ||","label":0} {"id":"cmt_4.6","root_file":"cmt_4.6_root","comm_file":"cmt_4.6_com","root":"triśaraṇaṃ gamanaṃ kuryād yācanādhyeṣaṇām api |\nātmānaṃ ca tato dattvā puṇyaṃ ca pariṇāmayet || 4.6 ||\n","commentary":"triśaraṇagamanam buddhadharmasaṃghānām āśrayaṇīyatvena cetobhajanam | yācanā buddhānām aparinirvāṇena saṃsārāvasthanārthaṃ vacanaviśeṣaḥ | adhyeṣaṇā buddhānām anavaratavad dharmadeśanārthaṃ cākṣaviśeṣodīraṇam | ātmaniryātanaṃ sarvabuddhabodhisattvebhya ātmadehaniryātanam | puṇyapariṇāmam | etat kriyākalāpaprasūtasya puṇyasya sarvasattvānāṃ buddhatvāya niryātanam ||","label":1} {"id":"neg_cmt_3.24_x_gg_2.18","root_file":"cmt_3.24_root","comm_file":"gg_2.18_com","root":"tato guruḥ karṇe kathayet caturānandavibhāgam | tato bahir nirgacched guruḥ | prajñā tu nagnībhūyotkuṭakena guhyaṃ tarjanyā darśayati || 3.24 ||\n","commentary":"śrījayadevabhaṇitamidaṃ vitanotu vistārayatu | kim | śrotṝṇāṃ sukham | idamiti kim | atiśayamadhuripunidhuvanaśīlam | vyavāyo grāmyadharmaḥ syānmaithunaṃ nidhuvanaṃ rataṃ ityamaraḥ | nidhuvane śīlaṃ svabhāvaḥ | atiśayena madhuripoḥ kṛṣṇasya nidhuvanaśīlam | kimbhūtam | salīlam saha līlayā vartata iti | punaḥ kimbhūtam | utkaṇṭhitagopavadhūkathitam | utkaṇṭhā āsaktiviśeṣaḥ | sā jātā yasyāṃ sā gopavadhū rādhā tayā kathitam |","label":0} {"id":"neg_bca_5.16_x_bca_5.15","root_file":"bca_5.16_root","comm_file":"bca_5.15_p","root":"japās tapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtāny api |\nanyacittena mandena vṛthaivety āha sarvavit || 5.16 ||","commentary":"vīryapāramitā tu kuśalotsāhasvabhāvātivispaṣṭaṃ cittam evety āha.\n\nvacanakāyasahitasyāpi cittasya kuśalapakṣe mandapracārasya na tādṛśaṃ phalamupajāyate, yādṛśaṃ dhyānādiviṣaye paṭupravṛtter ekākino 'pi cittasya phalaṃ brahmabhūyādikam. tasmāt sā cittam eva.","label":0} {"id":"neg_nasa_10_x_bca_5.13","root_file":"nasa_10_root","comm_file":"bca_5.13_p","root":"bhagavan jñānakāyasya mahoṣṇīṣasya gīṣpateḥ |\nmañjuśrījñānasattvasya jñānamūrteḥ svayaṃbhuvaḥ || 10 ||\n","commentary":"atrāśakyatāyām apy upāyena pravṛttau dṛṣṭāntopadarśanena śakyatām āha.\n\nkaṇṭakādyupaghātarakṣaṇārthaṃ pṛthvī chādayitum ucitā. na caitac chakyam, tāvataś carmaṇo 'bhāvāt, bhāve 'pi chādanasyāśakyatvāt. upāyena punaḥ śakyam. upānahaś carmaṇā kevalena sarvā bhūmiś chāditā bhavati.","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.19_x_seni_21","root_file":"ht_1.5.19_root","comm_file":"seni_21_p","root":"jalpanaṃ japam ākhyātam ālikālyoḥ prajalpanāt | \nmaṇḍalaṃ pādalekhaḥ syān malanān maṇḍalam ucyate || 19 ||","commentary":"idānīṃ yatra yatra sthāne yo yo vādī bhavati tad darśayati—boletyādi | bolagarbhe sākāraṃ tadagrato nirākāram | yadvā tadagrataḥ sākāraṃ tadgarbhe nirākāram | ittham eva ca yan madhyamāvarṇanaṃ tad asmadgurūṇāṃ na darśanam ||","label":0} {"id":"neg_nasa_37_x_ht_1.5.12","root_file":"nasa_37_root","comm_file":"ht_1.5.12_mua","root":"mahādhyānasamādhistho mahāprajñāśarīradhṛk |\nmahābalo mahopāyaḥ praṇidhir jñānasāgaraḥ || iti || [37]\n","commentary":"tathā hi sa eva vairocanaḥ, prakāśamātratayā prakhyānāt. sa eva akṣobhyaḥ, nirābhāsatvāt. sa eva amoghaḥ, viśvārthakaraṇāt. sa eva ratnaḥ, sarvabuddhadharmāṇāṃ lābhāt. sa eva ārolikaḥ, teṣām ātmani samyak paricchedāt. evaṃ pañcajñānamayatvāt sa eva sāttvikaḥ, vajrasattva ity arthaḥ. brahmetyādi. sa eva brahmādir ucyate.","label":0} {"id":"neg_nasa_41_x_nasa_23","root_file":"nasa_41_root","comm_file":"nasa_23_vi","root":"mahāvidyottamo nātho mahāmantrottamo guruḥ |\nmahāyānanayārūḍho mahāyānanayottamaḥ || 41 ||\n","commentary":"idānīṃ prativacanāntaraṃ ṣaṭkulāvalokanam adhikṛtyāha | atha śākyamunir bhagavānityādi | tatra sakalaṃ mantrakulaṃ mahad iti grahaṇakavākyam etat sāmānyenopāttaṃ | tad vyavalokya girāṃ pater mañjuśrījñānasattvasya saṃbandhinī yānutpādadharmiṇī gāthā tām imāṃ bhāṣate smeti | vakṣyamāṇakriyāpadena saha saṃbandhaḥ ||\n\nmantravidyādharakulam iti | vidyāṃ dhārayatīti vidyādharaḥ | mantrātmakaś cāsau vidyādharaś ca mantravidyādharaḥ | na dhāraṇyātmakaḥ | tasya kulaṃ mantravidyādharakulaṃ karmakulam ity arthaḥ || kulatrayam iti kāyavākcittasvabhāvatvād vairocanakulaṃ ||","label":0} {"id":"neg_medū_16_x_gg_4.15","root_file":"medū_16_root","comm_file":"gg_4.15_com","root":"tvayy āyattaṃ kṛṣiphalam iti bhrūvikārānabhijñaiḥ \nprītisnigdhair janapadavadhūlocanaiḥ pīyamānaḥ | \nsadyaḥsīrotkaṣaṇasurabhi kṣetram āruhya mālaṃ \nkiṃcit paścād vaja laghugatir bhūya evottareṇa ||\n","commentary":"tathā sā rādhā alolam acañcalaṃ yathā bhavati tathā kapolaṃ na tyajati | kena | paṇitalena | kadā | sāyaṃkāle | kamiva | bālaśaśinamiva | bālaścāsau śaśī ceti | tamiva | samagraṃ mukhaṃ pūrṇacandrānukāri bhavati | karatalapihitatadekadeśatvād bālacandreṇopamīyate |","label":0} {"id":"msv_1.3","root_file":"msv_1.3_root","comm_file":"msv_1.3_com","root":"tadvidvāṃso 'nugṛhṇantu cittaśrotraiḥ prasādibhiḥ |\nsantaḥ praṇayivākyāni gṛhṇanti hy anasūyavaḥ || 1.3 ||\n","commentary":"samprati lokayātrāmādriyamāṇo ye 'tyantaparārthāḥ svopakāram agaṇayanto 'pi paropakārāya yatante santastān pratyāha tad vidvāṃsa iti | asūyavo matsarāḥ tato 'nye 'nasūyava iti ||","label":1} {"id":"neg_cmt_2.4_x_bca_5.31","root_file":"cmt_2.4_root","comm_file":"bca_5.31_p","root":"bhāgena cāṣṭamenaiva dvāraṃ tasya prakalpayet |\ndvāramānena niryūhaṃ tadardhena kapolakam || 2.4 ||\n","commentary":"ittham api viharan smṛtimanasikārabahulavihārī bhavatīti kārikādvayena darśayann āha.\n\nsarvadā buddhabodhisattvānāṃ samastavastuviṣayāpratihatajñānacakṣuṣāṃ sarvam eva vastujātaṃ purato 'vasthitam eva. aham api teṣāṃ puro 'vasthita eva, sarvavastuvat.","label":0} {"id":"neg_gg_1.20_x_cmt_3.18","root_file":"gg_1.20_root","comm_file":"cmt_3.18_com","root":"madhumuranarakavināśana garuḍāsana e |\nsurakulakelinidāna jaya jaya deva hare || 1.20 ||\n","commentary":"apratiṣṭhitanirvāṇam iti nirvāṇo viramānandaḥ na vidyate nirvāṇe pratiṣṭhā yasya tat tathā sahajānandajñānam ity arthaḥ ||","label":0} {"id":"neg_seni_8_x_seni_14","root_file":"seni_8_root","comm_file":"seni_14_p","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra—\nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\nlakṣyalakṣaṇanirmuktaṃ vāgudāhāravarjitam |\nśivaśaktisamāyogāj jāyate cādbhutaṃ sukham || SeNi 8 ||","commentary":"etatsvarūpadarśanārtham āha—duḥkhānām ityādi | subodham ||","label":0} {"id":"neg_taraa_20_x_bca_5.19","root_file":"taraa_20_root","comm_file":"bca_5.19_p","root":"gambhīraśūnyapratibhāsamātra-\nśāntātisūkṣmānabhilāpyaśabdaiḥ |\nnirlepanīrūpanirañjanādyair\nbhrāntir na kāryāparasādhyasattve || 20 ||","commentary":"evaṃ cittāyattatāṃ sarvatra niścitya cittadṛḍhatāyām udāharaṇam āha.\n\nasamāhitajanamadhye punar upaghātabhayāt tadgatamanasā yathā vraṇaṃ rakṣati kaścid apramattaḥ, evaṃ tathā śikṣārakṣaṇakāmaḥ akāraṇavairibālajanamadhye saṃvasan tatparaścittaṃ vraṇam iva rakṣet sarvakālam.","label":0} {"id":"nasa_18","root_file":"nasa_18_root","comm_file":"nasa_18_vi","root":"smitaṃ saṃdarśya lokānām apāyatrayaśodhanam |\ntrailokyābhāsakaraṇaṃ caturmārāriśāsanam || 18 ||\n","commentary":"kiṃ kṛtvā | smitam ityādi | lokānāṃ sattvānām apāyatrayaśodhanaṃ narakatiryakpretasaṃśodhanaṃ smitaṃ darśayitvā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣateti saṃbandhaḥ || tathāgatānāṃ dharmadeśanāyās triliṅgāni | tad yathā | smitaṃ vyavalokitaṃ raśmisaṃcodanaṃ ca | kvacid ekaṃ kvacid dve kvacit trīṇi vā yugapad bhavanti | tad yathā śrīmāyājālatantre dvayaṃ paṭhyate | smitaṃ vyavalokitaṃ ca | kvacit trīṇi yathā pañcaviṃśatisāhasryāṃ prajñāpāramitāyāṃ maitreyavyavalokanaṃ smitaṃ mukhena raśmispharaṇaṃ ceti | kvacid ekaṃ yathātraiva nāmasaṃgītau smitaṃ saṃdarśya lokānām iti || tac ca smitaṃ caturvidhaṃ | aṅgapratyaṅgaspharaṇena romakūpaspharaṇena prakṛtiprabhāvispharaṇena jihvendriyaraśmispharaṇena ca | tad atra jihvāprātihāryaṃ | deśanāyāḥ pūrvaliṅgaṃ || trailokyābhāsakaraṇam ityādinā darśayati bhūr bhuvaḥ svar iti trayāṇāṃ lokānām ābhāsakaraṇaṃ prakāśanakaraṇaṃ smitaṃ darśayitvā vajrapāṇiṃ pratyabhāṣateti saṃbandhaḥ || punar api kiṃviśiṣṭaṃ smitam ity āha caturmārāriśāsanam iti | catvāro mārāḥ skandhakleśamṛtyudevaputrāḥ | ta evārayas teṣāṃ śāsanam anuśāsanaṃ nigrahaḥ ||","label":1} {"id":"seni_35","root_file":"seni_35_root","comm_file":"seni_35_p","root":"avibhāvitasambandho vikalpo 'sau pratītyajaḥ |\ntad eṣa eva nirvāṇaṃ mā mṛthāś citta vibhramam || SeNi 35 ||","commentary":"adhunā vikalpo 'pi nirvāṇam iti darśayati—avibhāvitetyādi | avibhāvitasambandho 'viditasambandho 'sau vikalpaḥ prītyasamutpannaḥ | tat tasmād eṣa eva nirvāṇam iti | ataś citta bhrāntiṃ mā kuru | tad uktam—\n\n\tyaḥ pratītyasamutpādaḥ śūnyatā saiva te matā |\n\niti | śūnyatā ca nirvāṇam iti ||","label":1} {"id":"neg_gg_3.6_x_cmt_2.15","root_file":"gg_3.6_root","comm_file":"cmt_2.15_com","root":"tāmahaṃ hṛdi saṅgatāmaniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |\nkiṃ vane 'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || \n","commentary":"paṭarūpeṇeti | paṭaṃ lekhayet iti bhāvaḥ ||","label":0} {"id":"neg_seni_26_x_bca_5.27","root_file":"seni_26_root","comm_file":"bca_5.27_p","root":"karmamudrāṃ samāsādya dharmamudrāṃ vibhāvayet |\ntasyā ūrdhvaṃ mahāmudrā yasyāḥ samayasambhavaḥ || SeNi 26 ||","commentary":"aparam api tadabhāve dūṣaṇam āha.\n\nasaṃprajanyam eva saṃprajanyābhāvaḥ kleśasvabhāvaś cauraḥ, kuśaladhanāpaharaṇāt. tena smṛtimoṣānusāriṇā rakṣapālabhūtāyāḥ smṛteḥ pramoṣam abhāvam anusṛtya muṣitā viluptakuśaladhanāḥ santaḥ upacityāpi puṇyāni kuśaladhanānāṃ saṃcayaṃ kṛtvāpi durgatiparāyaṇā bhavanti.","label":0} {"id":"seni_40","root_file":"seni_40_root","comm_file":"seni_40_p","root":"mudrās tāvan na buddhyante catasraś ca catuḥkṣaṇāḥ |\nyāvan na śabareśasya spṛśyante pādapāṃsavaḥ || SeNi 40 ||","commentary":"mudrāṇāṃ bodhārthaṃ sveṣṭadevatāprabhāvaṃ darśayann āha—mudrās tāvad ityādi | śabareśasyeti siddhaśrīśabarapādasya | śeṣaṃ subodham ||","label":1} {"id":"ssa_1.12","root_file":"ssa_1.12_root","comm_file":"ssa_1.12_com","root":"bhavadbhaktimahāvidyā yeṣāmabhyāsamāgatā |\nvidyāvidyobhayasyāpi ta ete tattvavedinaḥ || 1.12 ||\n","commentary":"bhavadbhakti iti | vidyāvidyobhayasyāpīti vidyāvidyālakṣaṇasyobhayasya | tatra śivamantramaheśvaramantreśvaramantrātmano vidyārūpasya vijñānākalapralayākalasakalatadvedyātsanaśca avidyārūpasyobhayasyāpi tattvaṃ vidanti yeṣāṃ tvadbhaktireva mahāvidyā prakarṣaṃ prāptā | mahatpadena śabdavidyāto 'pi bhakterutkarṣāttattattvavedakatvam |","label":1} {"id":"medū_24","root_file":"medū_24_root","comm_file":"medū_24_mall","root":"pāṇḍucchāyopavanavṛtayaḥ ketakaiḥ sūcibhinnair \nnīḍārambhair gṛhabalibhujām ākulagrāmacaityāḥ | \ntvayy āsanne pariṇataphalaśyāmajambūvanāntāḥ \nsampatsyante katipayadinasthāyihaṃsā daśārṇāḥ ||\n","commentary":"pāṇḍv iti || he megha, tvayy āsanne sanikṛṣṭe sati daśārṇo nāma janapadāḥ sūcibhinnaiḥ sūciṣu mukulāgreṣu bhinnair vikasitaiḥ || \"ketakīmukulāgreṣu sūciḥ syāt\" iti śabdārṇave || ketakaiḥ ketakīkusumaiḥ pāṇḍucchāyā haritavarṇā upavanānāṃ vṛtayaḥ kaṇṭakaśākhāvaraṇā yeṣu te tathoktāḥ || \"prākāro varaṇaḥ sālaḥ prācīraṃ prāntato vṛtiḥ\" ity amaraḥ || tathā gṛhabalibhujāṃ kākādigrāmapakṣiṇāṃ nīḍārambhaiḥ kulāya nirmāṇaiḥ || \"kulāyo nīḍam astriyām\" ity amaraḥ || cityāyā imāni caityāni rathyāvṛkṣāḥ || \"caityam āyatane buddhavandye codeśapādape\" iti viśvaḥ || ākulāni saṅkīrṇāni grāmeṣu caityāni yeṣu te tathoktāḥ | tathā pariṇataiḥ pakvaiḥ phalaiḥ śyāmāni yāni jambūvanāni tair antā ramyāḥ || \"mṛtāvavasite ramye samāptāvanta iṣyate\" iti śabdārṇave || tathā katipayeṣv eva dineṣu sthāyino haṃsā yeṣu te tathoktā evaṃvidhāḥ sampatsyante bhaviṣyanti || \"poṭāyuvatistokakatipaya-\" ityādinā kavipayaśabdasyottarapadatve 'pi na tacchabdasyottaratvam asty asya śāstrasya prāyikatvāt ||","label":1} {"id":"neg_msv_5.1.5_&_5.1.6_x_nasa_22","root_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_root","comm_file":"nasa_22_vi","root":"nacaitāni parityajya pṛthag loke pramāṇatā |\nsaṃsāramocakādeśca hiṃsā puṇyatvasammatā || 5 ||\nna paścāt puṇyamicchanti kecidevaṃ vigānataḥ |\nmlecchāryāṇāṃ prasiddhatvaṃ na dharmasyopapadyate || 6 ||\n","commentary":"śṛṇu tvam ekāgramanā iti | anenaitad uktaṃ bhavati | mādhomukhacchidrāśucighaṭavat kiṃ tarhi sādhu śṛṇu || bhagavataivam ukte sati vajradharaḥ prāha bhagavan śākyamune evam astv iti | yathoktenaiva krameṇāhaṃ śṛṇuyām iti ||","label":0} {"id":"neg_gg_2.20_x_bca_5.100","root_file":"gg_2.20_root","comm_file":"bca_5.100_p","root":"durālokastokastavakanavakāśokalatikāvikāśaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |\napi bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati ||\n","commentary":"kiṃ punar evam aniyamenābhidhīyata ity āha.\n\nyasmāt sarvākāraṃ sarvavastutattvam adhigamya sarveṣāṃ hitasukhavidhānārtham udyacchadbhir buddhasutaiḥ na tad asti kiṃcit yan na śikṣitavyam. anyathā sarvākāraḥ sarvasattvānām arthaḥ kartum aśakyaḥ. puṇyasaṃbhāro 'pi evaṃ vicarato 'paryanta eva syāt.","label":0} {"id":"neg_medū_12_x_bca_5.92","root_file":"medū_12_root","comm_file":"bca_5.92_p","root":"āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailam \nvandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu | \nkāle kāle bhavati bhavato yasya saṃyogam etya \nsnehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpam uṣṇam ||\n","commentary":"mukhaṃ pūritaṃ kṛtvā mahatkavalagrahaṇāt. saśabdaṃ sukasunikādiśabdena. prasṛtānanaṃ dūraṃ vidāritamukham. pralambapādaṃ bhūmyādyalagnapādaṃ khaṭvādyārohaṇe sati nāsīta. dvāv api bāhū samamekasmin kāle na mardayet. kramamardane na doṣaḥ. sati pratyaye.","label":0} {"id":"neg_gg_1.7_x_gg_1.34","root_file":"gg_1.7_root","comm_file":"gg_1.34_com","root":"vasati daśanaśikhare dharaṇī tava lagnā \nśaśini kalaṅkakaleva nimagnā |\nkeśava dhṛtaśūkararūpa jaya jagadīśa hare || 1.7 ||\n","commentary":"punaḥ kiṃbhūte | sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte | sphurantī puṣpavantī cāsau atimuktalatā ca vāsantī | tasyāḥ parirambhaṇaṃ kartari ṣaṣṭhī | tena mukulitaḥ pulakitaḥ romodgamaśca cūta āmravṛkṣo yatra sa tathā tasmin | kasmin sthāne harirviharati | vṛndāvanavipine | vṛndāvanākhyaṃ yadvipinaṃ vanaṃ tattasmin | punaḥ kiṃbhūte | parisaraparigatayamunājalapūte | parisare samīpe parigataṃ samantādgataṃ tacca tadyamunājalaṃ ca tena pūte pavitrībhūte tasmin |","label":0} {"id":"nasa_6","root_file":"nasa_6_root","comm_file":"nasa_6_vi","root":"praṇamya nāthaṃ saṃbuddhaṃ bhagavantaṃ tathāgatam |\nkṛtāñjalipuṭo bhūtvā idam āha sthito 'grataḥ || 6 ||\n","commentary":"kiṃ kṛtvā | praṇamya | kaṃ | nātham iti | anāthānāṃ lokānām anuśāsanāt nāthaḥ svāmī | taṃ || punar api kiṃviśiṣṭam nātham ity āha saṃbuddham iti samyaksaṃbuddhaṃ na śrāvakaṃ pratyekabuddhaṃ vā || bhūyo 'pi nāthaṃ viśinaṣṭi bhagavantam iti bhagasaṃpannatvād bhagavān | caturmārabhaṅgād vā | tathā cāha |\n\n\tkleśakarma tathā janma kleśajñeyāvṛtī tathā |\n\tyena vaipakṣikā bhagnās teneha bhagavān smṛtaḥ || iti ||\n\nanena nairuktena vidhinā kleśādikaṃ bhagnavān iti bhagavān | aiśvaryādiguṇayogād vā | tathā cāha |\n\n\taiśvaryasya samgrasya rūpasya yaśasaḥ śriyaḥ |\n\tjñānasyātha prayatnasya ṣaṇṇām bhaga iti smṛtiḥ || iti ||\n\npunar api kiṃbhūtaṃ nātham ity āha tathāgataṃ iti | tathatāṃ śūnyatāṃ gataḥ tathāgataḥ | atha vā yathā te tathāgatā gatā gacchanti gamiṣyanti tathā gacchatīti tathāgataḥ | taṃ tathāgataṃ praṇamyeti pūrveṇa saṃbandhaḥ |","label":1} {"id":"bca_5.39","root_file":"bca_5.39_root","comm_file":"bca_5.39_p","root":"kāyenaivam avastheyam ity ākṣipya kriyāṃ punaḥ |\nkathaṃ kāyaḥ sthita iti draṣṭavyaṃ punar antarā || 5.39 ||","commentary":"idānīṃ saṃprajanyakāritāṃ śikṣayitum āha.\n\ncaturṇām īryāpathānām anyatamasminn īryāpathe. kāyenaivam iti sthitena niṣaṇṇena vā avastheyam iti. tadanantaraṃ svādhyāyādikriyām ārabhya punar antarāle vyavalokitavyaṃ kathaṃ kāyaḥ sthita iti tasminn everyāpathe, uta bhinne īryāpathe. bhinne punaḥ pūrvavad avasthāpyaḥ.","label":1} {"id":"cmt_3.28","root_file":"cmt_3.28_root","comm_file":"cmt_3.28_com","root":"kuru padme yathā kāryaṃ dhairyaṃ dhairyaprayogataḥ |\nsvayaṃ caṇḍamahāroṣaḥ sthito hy atra mahāsukham || 3.28 ||\n","commentary":"dhairyeti antarāntarā vajracālanaviśrāmeṇa paramānandasukhaṃ bhāvayed ity arthaḥ ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.3_x_msv_1.9","root_file":"bca_5.3_root","comm_file":"msv_1.9_com","root":"baddhaś cec cittamātaṅgaḥ smṛtirajjvā samantataḥ |\nbhayam astaṃgataṃ sarvaṃ kṛtsnaṃ kalyāṇam āgatam || 5.3 ||","commentary":"nanu kimaṅgabhūtāyāṃ mīmāṃsāyāṃ vārttikaṃ praṇīyate vedā eva sākṣād vyākhyāyantām ata āha mīmāṃseti | vedā eva saṃśayapūrvottarapakṣakrameṇa vyākhyāyamānā mano harantitarāṃ na tu mantrabrāhmaṇabhāṣyaprasthānena | mīmāṃsayaiva tu te tathāvyākhyāyanta iti tatraiva vārttikaṃ kartuṃ me tṛṣṇā vardhata iti ||","label":0} {"id":"ssa_1.8","root_file":"ssa_1.8_root","comm_file":"ssa_1.8_com","root":"nātha vedyakṣaye kena na dṛṣyo 'sy ekakaḥ sthitaḥ | \nvedyavedakasaṃkṣobhe 'py asi bhaktaiḥ sudarśanaḥ || 8 || \n","commentary":"nātha vedyakṣaya iti | antarmukhāvasthāyāṃ sarvavedyopaśame kasya nāma svātmarūpas tvaṃ kevalo na sphurasi | bhaktaiḥ punaḥ saṃsārasaṃpāte 'pi vedyavedakasaṃkṣobhe asi - tvaṃ sudarśanaḥ - sukhena dṛśyase | samāveśakāṣṭhādhivāsitair hi satatam etaiḥ— \n\n\tbhoktaiva bhogyarūpeṇa sadā sarvatra saṃsthitaḥ ||\n\niti nītyā śivamayameva viśvamīṣyate | vedyavilāpanaprayāsavyudāsāya suśabdaḥ | taduktaṃ śrīpūrvaśāstre–\n\n\tmokṣopāyam anāyāsalabhyam |\n\niti |","label":1} {"id":"neg_bca_5.79_x_seni_37","root_file":"bca_5.79_root","comm_file":"seni_37_p","root":"viśvastavinyastapadaṃ vispaṣṭārthaṃ manoramam |\nśrutisaukhyaṃ kṛpāmūlaṃ mṛdumandasvaraṃ vadet || 5.79 ||","commentary":"mahāmudrām uktvā caturānandasvarūpāṃ sarvagāṃ samayamudrām āha—yathaivetyādi | vajrācāryaprasādata iti sadgurūpadeśata ity arthaḥ | tatrāyam upadeśaḥ | mahāmudrātas tatpuruṣakāraphalarūpe saprajñe bhagavati sambhogarūpeṇotthite ā ghṛṣṭer ānandaḥ | maṇeḥ puraḥ paramaḥ | mahārāgād drutāpattau prajñopāyarūpacandrārkasampuṭasaṃlagnamadhyasthordvādhobindudvayarūpeṇa bindudvayarūpatā sahajaḥ | tad uktam—\n\n\tāi anta na majjha tahiṃ naü bhava naü nivvāṇa |\n\tehu so paramamahāsuha naü para naü appāṇa ||\n\nasya ca neyanītatayā dvividho 'rthaḥ | tatra nītārthaḥ | tasmin tathāvidhe vilakṣaṇe nirvikalpaṃ vedanam | neyārthaś ca | ǟi na prathamo bindur na | anta na antyo na | majjha tahiṃ nirantaratvān madhyābhāve madhyas tatra na | naü bhava na bhavarūpaḥ | upāyārkasaṃlagno bindur bhavaḥ | sa na tattvam | naü nivvāṇa na nirvāṇarūpaḥ prajñācandrasaṃlagnaḥ | kas tarhi | ucyate—ubhaikarasasvabhāva eṣa eva sa paramamahāsukhaḥ | nātra parasyātmano vā vittiḥ | atra ca prāg uktaḥ karmamudrāsahajavyavasthāpita iva vajrasattvādivyapadeśo jñeyaḥ | \n\ntataḥ pukkasyādicaturdevīgītikācodanānantaraṃ svapnaprabuddhavat sambhogarūpeṇa bhagavadutthāne sattvārthāya śuddhalaukikavikalpāmukhībhāvena yad ālocanaṃ tad viramaḥ | atrāpi \"caturthaṃ tat punas tathā\" iti caturthatvam | tad iti sahajopalabdham | punar iti sarvākāram | tatheti sahajavad boddhavyam iti kṛtvā | \"eka eva suratānandaś catuḥsaṅkhyāvacchinnaḥ\" iti vacanāt | yadā sarvam eva sahajarūpaṃ tadā samayamudrā caturānandarūpā | eka eva viramānandaḥ |\n\nnanv atra bindurūpatayā nirākāravedanaṃ sphuṭam eva darśitam | na | tadāpy avācyasukharūpatayā sakalajagadākārasphuraṇe nirākārapratihateḥ |\n\ntarhi bindurūpotpattiḥ kimarthaṃ karmamudropalabdhasukhavad atrāpi bhujamukhādyākāraprajñopāyātmakatāyā eva yuktatvāt | ucyate | sātabindurūpatvena mṛdākārād ghaṭākāravad āśrayaparāvṛttyā sākārakhyātyartham | yad uktam—\"bhagavān bindurūpeṇāvasthitaḥ\" iti |\n\nathaivaṃ vācyam—\n\n\tsaṃvṛtaṃ kundasaṅkāśaṃ vivṛtaṃ sukharūpiṇam |\n\niti | karmamudropalabdhaṃ saṃvṛtam aparamārtham | vivṛtam anāvṛtaṃ nirvāṇam | itthaṃ sukhaṃ bhinnam eva | tad api na | \"sukhaṃ hitvā bhaven na saḥ\" iti bindusukhayos tādāmyena bhinnasukhābhāvāt | etac ca—\n\n\ttasmāt saukhyaṃ na tattvākhyaṃ mahābhūtaṃ yataḥ sukham |\n\niti vacanāj jñeyam |\n\nathaivaṃ matiḥ | vicitrasya bindurūpāpattyā nirākāratvam eva | tad api na saṅgacchate | nirākārābhiprāyeṇa yadīttham abhidhīyate tadā nirākārabodhasandehakāraṇaṃ bindum apahāya sātamātram eva param abhihitaṃ syāt | kim anena yathoktaprayāsabahulena binduneti | tasmān nirākāraṃ nāsty eva ||","label":0} {"id":"neg_gg_3.15_x_cmt_2.23","root_file":"gg_3.15_root","comm_file":"cmt_2.23_com","root":"tāni sparśasukhāni te ca taralāḥ snigdhā dṛśorvibhramāstadvaktrāmbujasaurabhaṃ sa ca sudhāsyandī girāṃ vakrimā |\nsa bimbādharamādhurīti viṣayāsaṅge 'pi cenmānasaṃ tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate ||\n","commentary":"pañcayogīti svābhilāṣataḥ | svadehavarṇato vā | pūrvaseveti | maṇḍalāt pūrvaṃ bhagavadbhāvanāpūrvakaṃ lakṣam ekaṃ oṃ caṇḍamahāroṣaṇa hūṃ phaṭ ity asya japtvā maṇḍalaṃ kuryāt | etena sarvavighnopaśamanaṃ bhavatīty arthaḥ ||","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.6_x_bca_5.95","root_file":"ht_1.5.6_root","comm_file":"bca_5.95_p","root":"vajraṃ ḍombī bhaven mudrā padmaṃ nartī tathaiva ca | \nkarma rajakī samākhyātā brāhmaṇī ca tathāgatā || 6 ||","commentary":"lokāprasādanivāraṇāyāha.\n\nna bhujam utkṣipya kaṃcid āhvayet, alpaprayojanatāratamye. mahati punar adoṣaḥ. acchaṭādiśabdaṃ tu kuryāt. tadakaraṇe 'samāhitacāritāyām asaṃvṛtaḥ syāt. etāvatā auddhatyaparihāro 'pi darśito bhavati.","label":0} {"id":"gg_1.2","root_file":"gg_1.2_root","comm_file":"gg_1.2_com","root":"vākdevatācaritacitritacittasadmā padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī |\nśrīvāsudevaratikelikathāsametametam karoti jayadevakaviḥ prabandham ||\n","commentary":"pataṃ prabandhaṃ jayadevakaviḥ karoti | kiṃbhūtaṃ prabandham | śrīvāsudevaratikelikathāsametam | śrīḥ lakṣmī rādhārūpiṇī | vasudevasyāpatyaṃ vāsudevaḥ kṛṣṇaḥ kaṃsadaityavināśāya ādyaḥ ajanmā mānavāvatāre manujarūpī | ratiśca prītiḥ | keliḥ krīḍā ca anubhūta karma ālaye śrīśca vāsudevaśca tayoḥ ratikelikathāstābhiḥ sametaṃ saṃyuktam | kathaṃbhūto jayadevakaviḥ | padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī | padmāvatī lakṣmīḥ tasyāḥ caraṇau | tayoścāraṇaṃ śuśrūṣārādhanaṃ tatra cakravartī sevakādhirājaḥ | athavā padmāvatī tasya brāhmaṇī tasyāḥ nṛtyakalācakravartī | punaḥ kiṃbhūtaḥ | vāgdevatācaritacitritacitrasadmā | vāk cāsau devatā ceti | tasyāścaritaṃ tena citritaṃ vicitrīkṛtaṃ cittameva sadma gṛhaṃ yasya sa tathā | anena lakṣmī sarasvatyorjayadevo niṣṇātaḥ śṛṅgārī ca sūcitaḥ |","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.2_x_ssa_1.15","root_file":"ht_1.5.2_root","comm_file":"ssa_1.15_com","root":"jananīṃ bhaginīṃ caiva pūjayed yogavit sadā | \nnaṭīṃ rajakīṃ tathā vajrīṃ caṇḍālīṃ brāhmaṇīṃ tathā | \nprajñopāyavidhānena pūjayet tattvavatsalaḥ || 2 ||\n","commentary":"vyākhyātānāṃ bhaktānāṃ bhavadadvayasādhanāya kā na yuktayaḥ yato mūḍhairudīryamāṇānyapi śivādvayadūṣaṇāni dūṣayitṛsvabhāvacidrūpaśivasvarūpasiddhiṃ vinā na kānicitsyuriti yuktyā bhaktānāṃ sādhanānyeva paryavasyanti | nikṛṣṭānāṃ tu bhedamayānāṃ tadasiddhyai śivādvayasādhanābhāvāya kāni nāvaraṇāni tīkṣṇatamayuktyastrāṇyapi samāveśarasavipruṣo 'py anabhijñatvādasañcetyamānāni mahāndhakārapātayitṝṇyeva |","label":0} {"id":"nasa_7","root_file":"nasa_7_root","comm_file":"nasa_7_vi","root":"maddhitāya mamārthāya anukampāya me vibho |\nmāyājālābhisaṃbodher yathā lābhī bhavāmy aham || 7 ||\n","commentary":"agrataḥ sthito bhūtvā kṛtāñjalipuṭaḥ san bhagavān vajradhara idam āha—maddhitāyetyādi | mahyaṃ hitaṃ maddhitaṃ hitam āyatipathyam āgāmiparṇāmatvāt || mamārthāya matprayojanāya me mama he vibho anukampāya anugrahāya yathā yena prakāreṇāhaṃ lābhī bhavāmi | kasyeti āha | māyājālābhisaṃbhodher iti | māyājālābhisaṃbodhir nāma kramas tasya yathāhaṃ lābhī bhavāmi tathā bhagavān prakāśayatv iti vakṣyamāṇena kriyāpadena saṃbandhaḥ ||","label":1} {"id":"neg_gg_1.34_x_taraa_11","root_file":"gg_1.34_root","comm_file":"taraa_11_comm","root":"sphuradatimuktalatāparirambhaṇamukulitapulakitacūte |\nvṛndāvanavipine parisaraparigatayamunājalapūte ||\n","commentary":"gaganetyādi. gaganasamaṃ māyopamaṃ vicārāsahaṃ śarīraṃ yasya. lakṣaṇair dvātriṃśadbhir aśītibhiś cānuvyañjanair maṇḍitāny aṅgāni yasya. nirupamaiḥ sthaulyanairantaryāsaṃsārapravāhitvanirāsravatvādibhir upamābhāvād upamātikrāntaiḥ sukhaiḥ pūrṇaṃ romāgraparyantaṃ saṃpūrṇam. svābhayā ca tathābhūtayā saṃgataṃ samāliṅgitam. sphuradbhir anantanirmitair munīndrais tathābhūtair eva sarvasattvārthakāri. ucchedeneti nirodhena śūnyaṃ tucchaṃ riktam.\n\netad uktaṃ bhavati—gaganamāyāmarīcigandharvanagarodakacandrapratibimbasvapnopamam ekānekabhāvābhāvagrāhyagrāhakasvabhāvarahitam anādyantam aśeṣavastusaṃdohasvabhāvam anābhāsaṃ nirañjanaṃ sarvopamātikrāntaṃ paramasūkṣmātigambhīraprajñārūpatayā dharmakāyasvabhāvam, dvātriṃśallakṣaṇavibhūṣitaśarīram aśītyanuvyañjanavirājitagātraṃ paramaśṛṅgārayauvanādyupetaṃ svābhāṅganāliṅgitāṅgaṃ rūpavajrāditārāparyantadevīgaṇair anantaprabhedānimittaratisvarūpaparamānandopabhogadvāreṇa pratibimbavat sambhujyamānaṃ karuṇāsaṃvalitodārarūpatayā sambhogakāyarūpam, nānādhimuktivineyajanaparipācanārtham anekavidhaprātihāryadvāreṇa nirmitānantakulāntarbhūtasaṃbuddhabodhisattvaspharaṇasaṃhārakāritvena nirmāṇakāyātmakam, śūnyatākaruṇābhinnabodhicittasvabhāvāmalaprajñopāyasamādhisambhūtasatsukhāpūrṇam āsaṃsārasthitidharmaṃ apratiṣṭhitanirvāṇarūpaṃ nirmalanivātaniścalapradīpaśikhāprabandhanityatayā nirodhaśūnyaṃ caturthaṃ sādhyam.","label":0} {"id":"bca_5.23","root_file":"bca_5.23_root","comm_file":"bca_5.23_p","root":"cittaṃ rakṣitukāmānāṃ mayaiṣa kriyate 'ñjaliḥ |\nsmṛtiṃ ca saṃprajanyaṃ ca sarvayatnena rakṣata || 5.23 ||","commentary":"atra punar ādaram utpādayituṃ śāstrakāra āha.\n\nañjaliṃ kṛtvā prārthayāmi. kimartham? smṛtiṃ ca saṃprajanyaṃ ca. na kevalāṃ smṛtim, nāpi kevalaṃ saṃprajanyam iti parasparāpekṣayā cakāradvayam. tatra smṛtir āryaratnacūḍasūtre 'bhihitā-\n\n\tyayā smṛtyā sarvakleśānāṃ prādurbhāvo na bhavati. yayā smṛtyā sarvamārakarmaṇām avatāraṃ na dadāti. yayā smṛtyā utpathe kumārge vā na patati. yayā smṛtyā dauvārikabhūtayā sarveṣām akuśalānāṃ cittacaitasikānāṃ dharmāṇām avakāśaṃ na dadāti. iyam ucyate samyaksmṛtir iti.\n\nsaṃkṣepataḥ punar iyaṃ smṛtir ucyate—vihitapratiṣiddhayor yathāyogaṃ smaraṇaṃ smṛtiḥ. yac cāha—smṛtir ālambanāsaṃpramoṣa iti.\n\nsaṃprajanyaṃ tu prajñāpāramitāyām uktam-\n\n\tcaraṃś carāmīti prajānāti. sthitaḥ sthito 'smīti prajānāti. niṣaṇṇo niṣaṇṇo 'smīti prajānāti. śayānaḥ śayito 'smīti prajānāti. yathā yathāsya kāyaḥ sthito bhavati tathā tathainaṃ prajānāti. peyālam. so 'tikrāman vā pratikrāman vā saṃprajānacārī bhavati. ālokite vilokite saṃmiñjite prasārite saṃghāṭīpaṭapātracīvaradhāraṇe 'śite pīte khādite nidrāklamaprativinodana āgate gate sthite niṣaṇṇe supte jāgarite bhāṣite tūṣṇībhāve pratisaṃlayane saṃprajānacārī bhavatīti.\n\nidam eva vakṣyati—\n\n\tetad eva samāsena saṃprajanyasya lakṣaṇam |\n\tyat kāyacittāvasthāyāḥ pratyavekṣā muhurmuhuḥ || (Bodhicaryāvatāra 5.108)\n\niti.","label":1} {"id":"gg_1.4","root_file":"gg_1.4_root","comm_file":"gg_1.4_com","root":"yadi harismaraṇe sarasaṃ mano yadi vilāsakalāsu kutūhalam |\nmadhurakomalakāntapadāvalīṃ śṛṇu tadā jayadevasarasvatīm || 1.4 ||\n","commentary":"harismaraṇe śrikṛṣṇānucintane yadi mano hṛdayaṃ sarasaṃ sarāgaṃ tavāsti | yadi ca vilāsakalāsu tava kutūhalamasti | vipūrvo las kāntau dhātuḥ | vilāsānāṃ kalāḥ tāsu | kautūhalaṃ kautukaṃ ca kutukaṃ ca kutūhalam ityamaraḥ | tadā he budhajana jayadevasya kaveḥ sarasvatīṃ vāṇīṃ gṛṇu ākarṇaya | kathaṃbhūtāṃ sarasvatīm | madhurakomalakāntapadāvalīm | madhuraṃ svādu karṇayeyam | komalaṃ snigdham | kāntaṃ kamanīyam | etairguṇairupetā padāvalī padapaṅktiryasyāḥ sā tathā tām |","label":1} {"id":"bca_5.83","root_file":"bca_5.83_root","comm_file":"bca_5.83_p","root":"uttarottarataḥ śreṣṭhā dānapāramitādayaḥ |\nnetarārthaṃ tyajec chreṣṭhām anyatrācārasetutaḥ || 5.83 ||","commentary":"pāramitābhyāse 'narthavivarjanāyānupūrvakāritām āha.\n\nuparyuparito dānāc chīlaṃ śreṣṭham, śīlāt kṣāntir ityādayaḥ. ato 'varapāramitāhetor uttaraṃ na tyajet. tadvirodhena na seveteti bhāvaḥ. kiṃ sarvathā? nety āha—anyatreti. bodhiattvānāṃ ya ācāraḥ śikṣāsaṃvaralakṣaṇaḥ sa eva kuśalajalarakṣaṇāya setubandho vihitaḥ, tasmād anyatra taṃ vihāya. sa yathā na bhidyate ity arthaḥ.","label":1} {"id":"gg_1.46","root_file":"gg_1.46_root","comm_file":"gg_1.46_com","root":"śrījayadevabhaṇitamidamadbhutakeśavakelirahasyam |\nvṛndāvanavipine lalitaṃ vitanotu śubhāni yaśasyam ||\n","commentary":"śrījayadevabhaṇitamidam udayati śobhate | idamiti kim | adbhutakeśavakelirahasyam | adbhutāḥ keśavasya kelayaḥ krīḍāstāsāṃ rahasyam | kimbhūtam | yaśasyaṃ yaśaskaram | śubhāni vitanotu vistārayatu | gītāpekṣitārthaṃ ślokābhyāṃ sūcayati |","label":1} {"id":"neg_gg_2.12_x_bca_5.66","root_file":"gg_2.12_root","comm_file":"bca_5.66_p","root":"prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |\nmṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam ||\n","commentary":"anyaprayojanābhāvād idam evocitam utpaśyāmaḥ ity āha.\n\nyasmāt karmaṇi kenacit sahakāribhāvenopayujyate iti rakṣyate.","label":0} {"id":"neg_cmt_1.10_x_nasa_36","root_file":"cmt_1.10_root","comm_file":"nasa_36_vi","root":"gurau bhaktaḥ kṛpāluś ca mantrayānaparāyanaḥ |\nbhaktaś caṇḍeśvare nityaṃ tasya tantraṃ pradarśayet || 1.10 ||\n","commentary":"evaṃ mātsaryadauḥśīlyākṣāntikausīdyapratipakṣatayā tad eva dānaśīlakṣāntivīryapāramitātmakam iti | ata āha mahādānetyādi ||\n\ntatra mahādānapatiḥ śreṣṭha iti vajralāsyā | pūjānugrahakāmyayā dīyata iti dānaṃ | tasya dānasya patir dānapatiḥ | mahāṃś cāsau dānapatiś ca mahādānapatiḥ | āmiṣābhayadharmābhiṣekātmakacaturdānotsṛjanatayā śreṣṭhaḥ sarvalokotkṛṣṭatvāt || mahāśīladharo 'graṇīr iti vajramālā | kāyavākcittānāṃ samādhānāc chīlaṃ | śīla samādhāv iti dhātvarthatvāt | daśākuśalaviratilakṣaṇaṃ prātimokṣasvabhāvaṃ ca | tad dhārayatīti śīladharaḥ | mahāṃś cāsau śīladharaś ca mahāśīladharaḥ | ata evāgraṇīḥ purahsara ity arthah || mahākṣāntidharo dhīra iti vajragītā | kṣamaṇaṃ kṣāntis titikṣā tāṃ dhārayatīti kṣāntidharaḥ | mahaṃś cāsau kṣāntidharaś ca mahākṣāntidharaḥ | tataś ca dhīraḥ | mahatsv api duḥkheṣu dhairyāvalambanatvāt || mahāvīryaparākrama iti vajranṛtyā | vīryaṃ kuśala utsāhaḥ | pāpādau tūtsāhaḥ kusīdatvāt kausīdyam eva na vīryaṃ | tasya parākramaḥ sarvalaukikalokottarakuśalamūlaparipūraṇāt | \n\nataś ca guhyapūjācatuṣṭayātmakaṃ yathākramam ādarśādijñānaniṣpattau svavimokṣamukhaviśuddhibalenānābhogābhirativiśeṣotpādakatvāt ||","label":0} {"id":"nasa_28","root_file":"nasa_28_root","comm_file":"nasa_28_vi","root":"tad yathā bhagavān buddhaḥ saṃbuddho 'kārasaṃbhavaḥ |\nakāraḥ sarvavarṇāgryo mahārthaḥ paramākṣaraḥ || 28 ||\n","commentary":"athedānīṃ vajradhātumahāmaṇḍaladvāreṇa bodhicittavajrasya spharaṇādikam ity āha | tad yathā bhagavān ity ādi | bhagavān buddhaḥ saṃbuddha iti gatārthaḥ | akārasaṃbhava iti akārajanitaḥ | bhagavato jñānasattvasya pariśuddhatathāgatajñānakāyasvabhāvatvāt | tasya hṛccandramaṇḍalopari yo 'sāv akāras tasyedānīṃ viśeṣaṇam āha | sarvavarṇāgrya iti | agrebhavo 'gryaḥ sarvavarṇānāṃ sarvākṣarāṇām | agryaḥ śreṣṭhas tanmukhatvāt || mahārtha iti mahāṃś cāsāv arthaś ca mahārthaḥ | mahārthatvaṃ sakalajagaddhitādhānahetutvāt || paramākṣara ity aparaparyāyeṇa na kṣaratīty akṣaraḥ | bhūtakoṭirūpeṇāvicalitatvāt | paramaś cāsāv akṣaraś ceti paramākṣara iti | anena krameṇa jñānasattvādyakṣarayoḥ svarūpābhidhānam uktaṃ ||","label":1} {"id":"bca_5.75","root_file":"bca_5.75_root","comm_file":"bca_5.75_p","root":"subhāṣiteṣu sarveṣu sādhukāram udīrayet |\npuṇyakāriṇam ālokya stutibhiḥ saṃpraharṣayet || 5.75 ||","commentary":"īrṣyāmalaprakṣālanām āha.\n\nparakīyaguṇavardhanavacaneṣu tatparitoṣaṇāya sādhu sādhu bhadrakam idam iti śabdam adhyāśayenoccārayet. kuśalakarmakāriṇam api dṛṣṭvā sādhu kṛtam dhanyo bhavān sukṛtakarmakārītyādibhiḥ stutivacanaiḥ protsāhayet.","label":1} {"id":"cmt_4.23","root_file":"cmt_4.23_root","comm_file":"cmt_4.23_com","root":"bhāvayet sthiracittena siddho 'haṃ caṇḍaroṣaṇaḥ |\ntato manthānayogena pūrve śvetācalaṃ sṛjet || 4.23 ||\n","commentary":"manthānayogeneti devyāḥ padmasthitam ubhayakṣaraṇajātam ubhayabījaṃ janyajanakabījaṃ dhyātvā devadevībhedena vāmadakṣiṇakukṣibhedena ca tatpariṇataṃ dhyātvā devīpadmato nirgatam agre ājñāṃ prārthayantam | pūrvādisthāne tadavasthanāya niryuñjayed iti ||","label":1} {"id":"gg_2.16","root_file":"gg_2.16_root","comm_file":"gg_2.16_com","root":"caraṇaraṇitamaṇinūpurayā paripūritasuratavitānam |\nmukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam ||\n","commentary":"punaḥ kimbhūtayā | caraṇaraṇitamaṇinūpurayā | caraṇayoḥ raṇitau śabditau maṇibhiryuktau nūpurau yasyāḥ sā tayā | punaḥ kimbhūtaṃ tam | paripūritasuratavitānam | pari sarvatobhāvena pūritaḥ suratasya vitānaḥ vistāro yena sa tathā tam | punaḥ kimbhūtayā | mukharaviśṛṅkhalamekhalayā | mukharāḥ śabdāyamānāḥ viśṛṅkhalā mekhalā kalāpakāñcī yasyāḥ sā tayā | kimbhūtaṃ tam | sakacagrahacumbanadānam | kacānāṃ keśānāṃ grahaḥ grahaṇaṃ sakacagrahaṇena vartata iti | kṛtaṃ sakacagrahacumbanadānaṃ yena sa tathā tam |","label":1} {"id":"neg_cmt_4.4_x_nasa_41","root_file":"cmt_4.4_root","comm_file":"nasa_41_vi","root":"tato hṛdi bhāvayed bījaṃ padmacandraraviṣṭhitam |\nraśmibhiḥ purato dhyāyān niṣpannaṃ caṇḍaroṣaṇam || 4.4 ||\n","commentary":"mahāvidyetyādi | tatra mahāvidyottamo nātha iti candraprabhaḥ | mahatyaś ca tā vidyāś ca mahāvidyāś catasro dhāraṇyo granthārthamantramudrātmikāḥ | tāsām uttamaḥ | ata eva nāthaḥ sarvāpāyebhyaḥ sarvasattvānām aśeṣakāyavāṅmanaḥsamudācārasaṃśodhanāt || mahāmantrottamo gurur iti amitaprabhaḥ | mahāṃś cāsau mantraś ca mahāmantro mahāmudrātmakas tasyottamaḥ śreṣṭha ity arthaḥ | ata eva guruḥ sarvasattvānāṃ yathāśayānuśayajñatayābhisamayopadeśāt | mahāyānanayārūḍha iti gaganagañjaḥ | mahāyānaṃ vakṣyamāṇaṃ tasya nayo mārgas tasminn ārūḍhaḥ sthita ity arthaḥ ||\n\nmahāyānanayottama iti sarvanivaraṇaviṣkambhī | saṃsāranirvāṇayor anabhilāpyadharmatādhigamān nirvikalpakaṃ jñānaṃ mahāyānam iti | atha vā trividhānuttaryeṇa saṃbhāropāyagocarādhārasvabhāvo mahāyānasya saṃgṛhīta iti | yady evaṃ katham asya mahattvam | sarvalokahitā buddhā bhagavantaḥ | tena te mahāntaḥ | teṣām idaṃ yānaṃ niṣpattaye niryāṇāya vā | tasmāt tatsahitānāṃ yānaṃ mahāyānam | mahatāṃ vā yānaṃ mahāyānam || atha vā saptavidhamahattvāt | ālambanapratipattijñānavīryopāyakauśalyasamudāgamakarmamahattvān mahāyānaṃ | mahac ca tad yānaṃ ceti mahāyānam | anyatra yāne tadabhāvād iti | tad etat saṃsārena trividhaṃ mahāyānam | hetugocarasvabhāvaparidīpanārthaṃ veditavyam iti ||\n\ntad evam upāyamātrāpekṣitayā cāśeṣalaukikalokottarasamādhisvabhāvatvād bhagavato jñānasattvasya tathāgatajñānakāyasya ||","label":0} {"id":"seni_19","root_file":"seni_19_root","comm_file":"seni_19_p","root":"kiṃ ca grāhyādiśūnyaś cec cittam akṣobhya ucyate |\nbādhā svāgamato vajrasattvamudrāviyogataḥ || SeNi 19 ||","commentary":"parāgamasāmyam uktvā svāgamavirodham āha—kiṃ cetyādi | iha hi madhyamakādivicārito 'rtho mantranaye phalena devatāyogena khyāpyate | tataś ca yad yena mudryate tat tatsvabhāvaṃ bhavatīti kṛtvā grāhyasya rūpādiskandhacatuṣṭayasvabhāvasya grāhyatvahānaye vairocanādayaś catvāro grāhakāḥ paratantrarūpāḥ kathyante | teṣāṃ ca mudrārthaṃ pariniṣpannarūpo grāhyagrāhakaśūnyo 'kṣobhyaś ced ucyate tad āgamoktā vajrasattvamudrā virudhyate | ratnagarbhādisthabodhicitte pariniṣpannarūpākṣobhyasadbhāvāt | vajrasattvamudrāṃ ca vinā na bauddhakṛtānto bhavatīti kathaṃ bāhyasiddhāntena na sāmyam | tathā ca kambalāmbarapādāḥ—\n\n\tsarvaḥ samānaḥ pravibhajyamānaḥ \n\t\tsukṣmekṣikākṣāmadhiyā kṛtāntaḥ |\n\tbauddhasya bāhyasya vibhāgakartrī\n\t\tna syād ihaikā yadi śūnyatoktiḥ ||\n\n\tmā bhūt saṃvitpratiṣṭhānam ata eva munir bhayāt |\n\tbhinatti deśanādharmam uktvoktvā śūnyatātmanā ||\n\niti pravacanam api | \n\n\tsamastavedasiddhānāṃ kṛtānām īśvarādibhiḥ |\n\tbauddhānāṃ tantramantrāṇāṃ viśeṣaḥ śunyatāṃ prati ||\n\niti | paraparikalpitaśūnyatoktibhyas tathāgataśūnyatoktīnām abhisandhikṛto viśeṣaḥ sphuṭa iti na pratanyate ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.77_x_seni_10","root_file":"bca_5.77_root","comm_file":"seni_10_p","root":"sarvārambhā hi tuṣṭyarthāḥ sā vittair api durlabhā |\nbhokṣye tuṣṭisukhaṃ tasmāt paraśramakṛtair guṇaiḥ || 5.77 ||","commentary":"prakārāntareṇāpi tad evāha—śivetyādi | ratnāntargatasaṃsthitam iti maṇimadhyastham ||","label":0} {"id":"taraa_17","root_file":"taraa_17_root","comm_file":"taraa_17_comm","root":"dambholibījasrutidhautaśuddha-\npāthojabhūtāṅkurabhūtapuṣṭi|\nturīyasasyaṃ paripākam eti\nsphuṭaṃ caturthaṃ viduṣo 'pi gūḍham || 17 ||","commentary":"dambholītyādi. etat sadgurūpadeśato jñeyam.","label":1} {"id":"taraa_11","root_file":"taraa_11_root","comm_file":"taraa_11_comm","root":"gaganasamaśarīraṃ lakṣaṇair bhūṣitāṅgaṃ\nnirupamasukhapūrṇaṃ svābhayā saṃgataṃ ca |\nsphuradamitamunīndraiḥ sarvasattvārthakāri\npravadati punar anyaḥ sādhyam ucchedaśūnyam || 11 ||","commentary":"gaganetyādi. gaganasamaṃ māyopamaṃ vicārāsahaṃ śarīraṃ yasya. lakṣaṇair dvātriṃśadbhir aśītibhiś cānuvyañjanair maṇḍitāny aṅgāni yasya. nirupamaiḥ sthaulyanairantaryāsaṃsārapravāhitvanirāsravatvādibhir upamābhāvād upamātikrāntaiḥ sukhaiḥ pūrṇaṃ romāgraparyantaṃ saṃpūrṇam. svābhayā ca tathābhūtayā saṃgataṃ samāliṅgitam. sphuradbhir anantanirmitair munīndrais tathābhūtair eva sarvasattvārthakāri. ucchedeneti nirodhena śūnyaṃ tucchaṃ riktam.\n\netad uktaṃ bhavati—gaganamāyāmarīcigandharvanagarodakacandrapratibimbasvapnopamam ekānekabhāvābhāvagrāhyagrāhakasvabhāvarahitam anādyantam aśeṣavastusaṃdohasvabhāvam anābhāsaṃ nirañjanaṃ sarvopamātikrāntaṃ paramasūkṣmātigambhīraprajñārūpatayā dharmakāyasvabhāvam, dvātriṃśallakṣaṇavibhūṣitaśarīram aśītyanuvyañjanavirājitagātraṃ paramaśṛṅgārayauvanādyupetaṃ svābhāṅganāliṅgitāṅgaṃ rūpavajrāditārāparyantadevīgaṇair anantaprabhedānimittaratisvarūpaparamānandopabhogadvāreṇa pratibimbavat sambhujyamānaṃ karuṇāsaṃvalitodārarūpatayā sambhogakāyarūpam, nānādhimuktivineyajanaparipācanārtham anekavidhaprātihāryadvāreṇa nirmitānantakulāntarbhūtasaṃbuddhabodhisattvaspharaṇasaṃhārakāritvena nirmāṇakāyātmakam, śūnyatākaruṇābhinnabodhicittasvabhāvāmalaprajñopāyasamādhisambhūtasatsukhāpūrṇam āsaṃsārasthitidharmaṃ apratiṣṭhitanirvāṇarūpaṃ nirmalanivātaniścalapradīpaśikhāprabandhanityatayā nirodhaśūnyaṃ caturthaṃ sādhyam.","label":1} {"id":"bca_5.105","root_file":"bca_5.105_root","comm_file":"bca_5.105_p","root":"śikṣāsamuccayo 'vaśyaṃ draṣṭavyaś ca punaḥ punaḥ |\nvistareṇa sadācāro yasmāt tatra pradarśitaḥ || 5.105 ||","commentary":"śikśāsamuccaye 'pi bodhisattvānāṃ karaṇīyam upadiṣṭam iti tad api nirūpaṇīyam ity āha.\n\nśikśāsamuccayo 'pi svayam ebhir eva kṛtaḥ. avaśyaṃ niyamena. draṣṭavyaḥ punaḥpunar asakṛt, abhyasanīya iti bhāvaḥ. kutaḥ? yasmāt satāṃ bodhisattvānām ācaraṇam ācāra itikartavyatā. tatra śikṣāsamuccaye vistareṇa prabandhena pradarśitaḥ vispaṣṭīkṛtya prakāśitaḥ.","label":1} {"id":"nasa_27","root_file":"nasa_27_root","comm_file":"nasa_27_vi","root":"oṃ vajratīkṣṇa duḥkhaccheda prajñājñānamūrtaye |\njñānakāya vāgīśvara arapacanāya te namaḥ || 27 ||\n","commentary":"idānīṃ tasyādibuddhasya hṛdaye prajñācakraṃ vicintayet || kiṃviśiṣṭam ity āha pratītyasamutpādārthasūcakaṃ | tathā cāha |\n\n\tāraiḥ saṃdhāryate nābhir nābhau cārāḥ pratiṣṭhitāḥ |\n\tpratītyotpādayogāc ca cakram etat pravartate || iti ||\n\nakāreṇa pariniṣpannaṃ ṣaḍvarṇopetaṃ sāraṣaṭkaṃ caturmekhalāsaṃ yuktaṃ suvibhaktanābhi || tasya nābhimadhye akāraṃ vicintya | bhagavato jñānasattvasya mūlamantrādayo mantrāś catasṛṣu mekhalāsu sitavarṇā eva bhāvanīyās || tatra prathamamekhalāyām oṃ sarvadharmābhāvasvabhāvaviśuddhavajra a ā aṃ aḥ || tasyaiva dvitīyamekhalāyāṃ dvādaśatathāgatabhūmyabhidhāyakān dvādaśasvarān cintayet || tataḥ prathamāram ārabhya yathāvat mantraṣaṭkavinyāsaṃ kulavarṇakrameṇa kuryāt || tad yathā | prathame | oṃ vajratīkṣṇāya namaḥ | dvitīye | oṃ duḥkhacchedāya namaḥ | tṛtīye | oṃ prajñājñānamūrtaye namaḥ | caturthe | oṃ jñānakāyāya namaḥ | pañcame oṃ vāgīśvarāya namaḥ | ṣaṭhe | oṃ arapacanāya namaḥ | cakrasya bahirnemyām bhagavataḥ sarvatathāgatajñānakāyasya mālāmantraṃ nyaset | aḥ āḥ sarvatathāgatahṛdaya hara hara oṃ hūṃ hṛīḥ bhagavan jñānamūrte vāgīśvara mahāvāca sarvadharmagaganāmalasupariśuddhadharmadhātujñānagarbha āḥ || bahir dvitīyāyāṃ mekhalāyāṃ kakārādihakāraparyantān niveśayet || ity ayaṃ cakrasya mantravinyāsaḥ ||","label":1} {"id":"msv_1.9","root_file":"msv_1.9_root","comm_file":"msv_1.9_com","root":"mīmāṃsāśāstratejobhir viśeṣeṇoj jvalīkṛte | \nvedārthajñānaratne me tṛṣṇātīva vijṛmbhate || 1.9 ||\n","commentary":"nanu kimaṅgabhūtāyāṃ mīmāṃsāyāṃ vārttikaṃ praṇīyate vedā eva sākṣād vyākhyāyantām ata āha mīmāṃseti | vedā eva saṃśayapūrvottarapakṣakrameṇa vyākhyāyamānā mano harantitarāṃ na tu mantrabrāhmaṇabhāṣyaprasthānena | mīmāṃsayaiva tu te tathāvyākhyāyanta iti tatraiva vārttikaṃ kartuṃ me tṛṣṇā vardhata iti ||","label":1} {"id":"neg_cmt_2.24_x_gg_1.26","root_file":"cmt_2.24_root","comm_file":"gg_1.26_com","root":"maṇḍalaṃ pariveṣṭyaiva yoginīṃ yogisaṃpuṭām |\nbhojayen madyamāṃsaiś ca vandayec ca muhur muhuḥ || 2.24 ||\n","commentary":"madhusūdanasya murāreḥ uro vakṣo vo yuṣmākaṃ priyam apekṣitam anupūrayatu | karotvityarthaḥ | kiṃbhūtam uraḥ | padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritam | padmāyāḥ lakṣmyāḥ payodharau tayostaṭī parisaraḥ pārśvabhāgaḥ tasyāḥ parirambhaḥ upagūhanaṃ tena lagnaṃ ca tat kāśmīraṃ kuṅkumaṃ ca tena mudritam | tatstanākāramaṇḍalākṛticihnitam | mamedaṃ murāreruro na tvanyasyāḥ ityabhiprāyeṇa mudritaṃ cihnitam | anyo 'pi svavastuni dravye vā granthimudrāṅkalakṣaṃ karotītyarthaḥ | kiṃbhūtamiva | vyaktānurāgamiva | antaḥsthitaḥ san bahirniḥsṛtya vyaktaḥ āvirbhūtaḥ anurāgaḥ prema yasmin tattathā tadiva | punaḥ kiṃbhūtam | khelavanaṅgakhedasvedāmbupūram | khelat krīḍaṃścāsau anaṅgaśca tena khedaḥ prayāsaḥ tena svedāmbu svedarūpaṃ nīraṃ tasya pūraḥ pravāhaḥ samūho yatra tattathā tasmin tat | gītārthaṃ ślokena sūcayati |","label":0} {"id":"bca_5.79","root_file":"bca_5.79_root","comm_file":"bca_5.79_p","root":"viśvastavinyastapadaṃ vispaṣṭārthaṃ manoramam |\nśrutisaukhyaṃ kṛpāmūlaṃ mṛdumandasvaraṃ vadet || 5.79 ||","commentary":"tasmāt sarvakalmaṣaparityāgena iyam ucitā karmakāritā śikṣaṇīyety āha.\n\nsarvāvadyavinirmuktatvād viśvastam. ānupūrvyā vyavasthitapadam. asaṃdigdhārtham. manaḥprahlādanakaram. śravaṇāpy āyakam. karuṇārasaniṣyandabhūtaṃ na rāgādinidānam. mṛdusvaramakarkaśavacanam. mandasvaraṃ yāvatā dhvaninā pratipādyasya pratītiḥ syāt, na tato nyūnaṃ nātiriktam udīrayan.","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.12_x_cmt_2.2","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.65_x_cmt_2.2","root_file":"bca_5.65_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"na khāditavyam aśuci tvayā peyaṃ na śoṇitam |\nnāntrāṇi cūṣitavyāni kiṃ kāyena kariṣyasi || 5.65 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} {"id":"bca_5.16","root_file":"bca_5.16_root","comm_file":"bca_5.16_p","root":"japās tapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtāny api |\nanyacittena mandena vṛthaivety āha sarvavit || 5.16 ||","commentary":"dhyānaṃ tu cittaikāgratālakṣaṇaṃ cittādanyathā vaktumaśakyamity āha-\n\nmantrādyāvartanalakṣaṇā vacanavyāpārā japāḥ. tapāṃsi ca indriyadamanalakṣaṇāḥ kāyikāḥ. tāny atibahukālam abhyastāny apy anyatra saktacittena middhādyupahatacittena vā, samānapāṭavavikalenety arthaḥ, vṛthaiva niṣphalam eva, atyarthakṛśaphalatvāt, abhimatārthe 'nupayogād vā. putro 'py aputra eva, putrakāryākaraṇād yathā. ity āha bhagavān sarvajñaḥ. tasmād dhyānapāramitāpi cittam eva.","label":1} {"id":"neg_nasa_17_x_nasa_9","root_file":"nasa_17_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"atha śākyamunir bhagavān saṃbuddho dvipadottamaḥ |\nnirṇamayyāyatāṃ sphītāṃ svajihvāṃ svamukhāc chubhām || 17 ||\n","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":0} {"id":"gg_1.26","root_file":"gg_1.26_root","comm_file":"gg_1.26_com","root":"padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |\nvyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ ||\n","commentary":"madhusūdanasya murāreḥ uro vakṣo vo yuṣmākaṃ priyam apekṣitam anupūrayatu | karotvityarthaḥ | kiṃbhūtam uraḥ | padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritam | padmāyāḥ lakṣmyāḥ payodharau tayostaṭī parisaraḥ pārśvabhāgaḥ tasyāḥ parirambhaḥ upagūhanaṃ tena lagnaṃ ca tat kāśmīraṃ kuṅkumaṃ ca tena mudritam | tatstanākāramaṇḍalākṛticihnitam | mamedaṃ murāreruro na tvanyasyāḥ ityabhiprāyeṇa mudritaṃ cihnitam | anyo 'pi svavastuni dravye vā granthimudrāṅkalakṣaṃ karotītyarthaḥ | kiṃbhūtamiva | vyaktānurāgamiva | antaḥsthitaḥ san bahirniḥsṛtya vyaktaḥ āvirbhūtaḥ anurāgaḥ prema yasmin tattathā tadiva | punaḥ kiṃbhūtam | khelavanaṅgakhedasvedāmbupūram | khelat krīḍaṃścāsau anaṅgaśca tena khedaḥ prayāsaḥ tena svedāmbu svedarūpaṃ nīraṃ tasya pūraḥ pravāhaḥ samūho yatra tattathā tasmin tat | gītārthaṃ ślokena sūcayati |","label":1} {"id":"neg_gg_1.27_x_medū_21","root_file":"gg_1.27_root","comm_file":"medū_21_mall","root":"vasante vāsantīkusumasukumārairavayavairbhramantīṃ kāntāre bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām |\namandaṃ kandarpajvarajanitacintākulatayā valadbādhāṃ rādhāṃ sarasamidamūce sahacarī ||\n","commentary":"nīpam iti || sāraṅgā mataṅgajāḥ kuraṅgā bhṛṅgā vā || \"sāraṅgaś cātake bhṛṅge kuraṅge ca mataṅgaje\" iti viśvaḥ || ardharūḍhair ekadeśodgataiḥ kesaraiḥ kiñjalkair haritaṃ pālāśavarṇa kapiśaṃ kṛṣṇapītaṃ ca || \"pālāśo harito harit\" iti | \"śyāvaḥ syāt kapiśo dhūmradhūmalau kṛṣṇalohite\" iti cāmaraḥ || śyāmavarṇam iti yāvat || \"varṇo varṇena\" iti samāsaḥ || nīpaṃ sthalakadambakusumam || \"atha sthakadambake | nīpaḥ syāt pulake\" iti śabdārṇave || dṛṣṭvā saṃprekṣya | viditveti yāvat | tathā kacchev anukaccham || || \"avyayaṃ vibhakti-\" ityādinā vibhaktyarthe 'vyayībhāvaḥ || \"jalapāyam anūpaṃ syāt puṃsi kacchas tathāvidhaḥ\" ity amaraḥ || āvirbhūtāḥ prathamāḥ prathamotpannā mukulā yāsāṃ tāḥ kandalīr bhūmikadalīḥ || \"droṇaparṇī snigdhakandā kandalī bhūkadaly api iti śabdārṇave || jagdhvā bhakṣayitvā || \"ado jagdhiḥ-\" iti jagdhyādeśaḥ || araṇyeṣv adhikasurabhim atighrāṇatarpaṇaṃ \"dagdhāraṇyeṣu\" iti pāṭhe \"dagdham\" ity adhikaviśeṣaṇam || arthavaśāt kandalīś ca dṛṣṭvaivety anvayo draṣṭavyaḥ || urvyā bhūmer gandham āghrāya jalalavamuco meghasya te tava mārgaṃ sūcayiṣyanty anumāpayiṣyanti | yatra yatra vṛṣṭikāryaṃ kandalīmukulanīpakusumādikaṃ dṛśyate tatra tatraḥ tvayā vṛṣṭam ity anumīyata iti bhāvaḥ ||","label":0} {"id":"bca_5.27","root_file":"bca_5.27_root","comm_file":"bca_5.27_p","root":"asaṃprajanyacaureṇa smṛtimoṣānusāriṇā |\nupacityāpi puṇyāni muṣitā yānti durgatim || 5.27 ||","commentary":"aparam api tadabhāve dūṣaṇam āha.\n\nasaṃprajanyam eva saṃprajanyābhāvaḥ kleśasvabhāvaś cauraḥ, kuśaladhanāpaharaṇāt. tena smṛtimoṣānusāriṇā rakṣapālabhūtāyāḥ smṛteḥ pramoṣam abhāvam anusṛtya muṣitā viluptakuśaladhanāḥ santaḥ upacityāpi puṇyāni kuśaladhanānāṃ saṃcayaṃ kṛtvāpi durgatiparāyaṇā bhavanti.","label":1} {"id":"neg_msv_1.4_x_medū_9","root_file":"msv_1.4_root","comm_file":"medū_9_mall","root":"na cātrātīva kartavyaṃ doṣadṛṣṭiparaṃ manaḥ |\ndoṣo hy avidyamāno 'pi taccittānāṃ prakāśate || 1.4 ||\n","commentary":"nimittāny api te śubhāni dṛśyanta ity āha-mandaṃ mandam iti || anukūlaḥ pavano vāyustvāṃ manda mandam | atimandam ity arthaḥ || atra kathañcid vīpsāyām eva dviruktir nirvāhyā | \"prakāre guṇavacanasya\" ity etad āśrayaṇe tu karmadhārayavad bhāve subluki mandamandam iti syāt | tad evāha vāmanaḥ-\"mandamandam ity atra prakārārthe dvirbhāvaḥ\" iti | yathā sadṛśam | bhāviphalānurūpam ity arthaḥ || \"yathā | sādṛśyayogyatvavīpsārthānatikrame\" iti yādavaḥ || nudati prerayati | ayaṃ sagandhaḥ sagarvaḥ | sambandhīti kecit || \"gandho gandhaka āmode leśe sambandhagarvayoḥ\" ity ubhayatrāpi viśvaḥ || te tava vāmo vāmabhāgasthaḥ || \"vāmas tu vakre ramye syāt savye vāmagate 'pi ca\" iti śabdārṇave || cātakaḥ pakṣiviśeṣaś ca madhuraṃ śrāvyaṃ nadati vyāharati || idaṃ nimittadvayaṃ vartate | vartiṣyate cāparaṃ nimittam ity āha—garbheti || garbhaḥ kukṣistho jantuḥ || \"garbhopakārake hy agnau sukhe panasakaṇṭake | kukṣau kukṣisthajantau ca\" iti yādavaḥ || tasyādhānam utpādanaṃ tad eva kṣaṇa utsavaḥ | sukhahetutvād iti bhāvaḥ || \"nirvyāpārasthitau kālaviśeṣotsavayoḥ kṣaṇaḥ\" ity amaraḥ || tasmin paricayād abhyāsād dhetoḥ khe vyomni | ābaddhamālāḥ || garbhādhānasukhārthaṃ tvatsamīpe baddhapaṅktaya ity arthaḥ || uktaṃ ca karṇodaye-\"garbhaṃ balākā dadhate 'bhrayogān nāke nibaddhāvalayaḥ samantāt\" iti || balākā balākāṅganā nayanasubhagaṃ dṛṣṭipriyaṃ bhavantaṃ nūnaṃ satyaṃ seviṣyante || anukūlamārutacātakaśabditabalākādarśanānāṃ śubhasūcakatvaṃ śakunaśāstre dṛṣṭaṃ tadvistarabhayān nālekhi ||","label":0} {"id":"neg_cmt_1.7_x_bca_5.71","root_file":"cmt_1.7_root","comm_file":"bca_5.71_p","root":"śṛṇu vakṣye mahātantraṃ tantrarājeśvaraṃ param |\nnāmnā caikallavīraṃ tu sattvānām āśusiddhaye ||1.7||\n","commentary":"iti kāyapratyavekṣayā tatsvabhāvam upayogaṃ ca vicārya pariniścitakāyaprayojanam upasaṃharann āha.\n\nuktanītyāyattīkṛtaḥ ātmā cittakāyalakṣaṇaḥ sarvadā prasannavadano bhavet. bhrūlalāṭasaṃkocaṃ ca prasādahānikaraṃ tyajet. pūrvam eva asaṃcodita eva pareṇa svāgatādivādaiḥ saṃtoṣaṇaśīlo bhavet. sarvasattvānām akāraṇabāndhavaś ca.","label":0} {"id":"neg_nasa_41_x_gg_3.5","root_file":"nasa_41_root","comm_file":"gg_3.5_com","root":"mahāvidyottamo nātho mahāmantrottamo guruḥ |\nmahāyānanayārūḍho mahāyānanayottamaḥ || 41 ||\n","commentary":"tadānanam | tasyā rādhikāyāḥ ānanaṃ mukhaṃ cintayāmi | kimbhūtaṃ mukham | kuṭilabhru | kuṭile vakre bhruvau yasmin ānane tat kuṭilabhru | kena | kopabhareṇa | kopasya bharaḥ ādhikyaṃ tena kopabhareṇa | kamiva | śoṇapadmamiva | upari bhramatā bhramareṇa ākulaṃ vyākulaṃ śoṇapadmaṃ raktotpalamiva |","label":0} {"id":"neg_cmt_3.11_x_cmt_4.7","root_file":"cmt_3.11_root","comm_file":"cmt_4.7_com","root":"tatrāyam udakābhiṣekaḥ | \nśiṣyaṃ śuddhaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ nirmalaṃ dhyātvā vijayakalaśād udakam ākṛṣya sahakārapallavena oṃ āḥ sarvatathāgatābhiṣekasamayaśriye hūṃ ity anenābhiṣiñcet || 3.11 ||\n","commentary":"praṇidhānaṃ saṃsārikasukhasaṃgam | bodhicittaṃ pāralaukikasukhāya cittaniyojanam | buddho bhaveyaṃ jagato hitāyeti kṛtvā namaskāram iti trividhaṃ kāyikaṃ vācanikaṃ mānasikaṃ ceti | tadraśmibhir iti svahṛdayasthitahūṃkāradīptibhiḥ ||","label":0} {"id":"cmt_4.27","root_file":"cmt_4.27_root","comm_file":"cmt_4.27_com","root":"pahu maitī tu vivarjia hohi mā śunnasahāva |\ntojju viyoe phiṭumi sarve sarve hi tāva ca || mohavajryāḥ || 4.27 || \n","commentary":"pahu maitītyādi | bho prabho maitrīṃ sarvasattveṣv ātmasnehabhāvanāṃ tvaṃ vivarjya bhava mā śūnyasvabhāvaḥ | tava viyogena phiṭumīti ātmānaṃ sphoṭayāmi | sarvasarveṇaiva tāva śabdo yasmād arthe ||","label":1} {"id":"cmt_2.15","root_file":"cmt_2.15_root","comm_file":"cmt_2.15_com","root":"athavā maṇḍalaṃ kuryāt paṭarūpeṇa sulikhitam |\npūrvavat maṇḍalaṃ likhyaṃ madhye kṛṣṇācalaṃ likhet || 2.15 ||\n","commentary":"paṭarūpeṇeti | paṭaṃ lekhayet iti bhāvaḥ ||","label":1} {"id":"bca_5.82","root_file":"bca_5.82_root","comm_file":"bca_5.82_p","root":"dakṣa utthānasaṃpannaḥ svayaṅkārī sadā bhavet |\nnāvakāśaḥ pradātavyaḥ kasyacit sarvakarmasu || 5.82 ||","commentary":"idam api bodhisattvenābhyasanīyam ity āha.\n\ndakṣaḥ sarvatra paṭupracāraḥ. utthānasaṃpannaḥ kausīdyāpanayanād vīryasamanvāgataḥ. ata eva svayam eva sarvaṃ karaṇīyam, na parāpekṣā kvacid api karmaṇi kāryā. idam eva nāvakāśa ityādinā darśayati.","label":1} {"id":"neg_msv_1.2_x_medū_11","root_file":"msv_1.2_root","comm_file":"medū_11_mall","root":"abhivandya gurūnādau śiṣyadhīpadminīravīn |\ntatprasādāt kariṣye 'haṃ mīmāṃsāślokavārttikam || 1.2 ||\n","commentary":"saṃprati sahāyasampattiś cāstīty āha-kartum iti || yad garjitaṃ kartṛ mahīm ucchilandhrām udbhūtakandalikām || \"kandalyāṃ ca śilīndhrā syāt\" iti śabdārṇave || ata evāvandhyāṃ saphalāṃ kartuṃ prabhavati śaknoti | śilīndhrāṇāṃ bhāvisasyasampattisūcakatvād iti bhāvaḥ | tad uktaṃ nimittanidāne—\"kālābhrayogād uditāḥ śilīndhrāḥ sampannasasyāṃ kathayanti dhātrīm\" iti || tac chravaṇasubhagaṃ śrotrasukham | lokasyeti śeṣaḥ | te tava garjitaṃ śrutvā mānasotkā mānase sarasy unmanasaḥ | utsukā iti yāvat || \"utka unmanāḥ iti nipātanāt sādhu || kālāntare mānasasya himaduṣṭatvād dhimasya ca haṃsānāṃ rogahetutvād anyatra gatā haṃsāḥ punarvarṣāsu mānasam eva gacchantīti prasiddhiḥ || bisakisalayānāṃ mṛṇālāgrāṇāṃ chedaiḥ śakalaiḥ | pātheyavantaḥ pathi sādhu pātheyaṃ pathi bhojyam || \"pathyatithivasatisvapater ḍhañ\" taddantaḥ | mṛṇālāgraśakalasaṃbandhavanta ity arthaḥ | rājahaṃsāḥ haṃsaviśeṣāḥ || \"rājahaṃsās tu te cañcucaraṇair lohitaiḥ sitāḥ\" ity amaraḥ || nabhasi vyomni bhavatas tava | ākailāsāt kailāsaparyantam || padadvayaṃ caitam | sahāyāḥ sayātrāḥ \"sahāyas tu sayātraḥ syāt\" iti śabdārṇave || sampatsyante bhaviṣyanti ||","label":0} {"id":"gg_1.41","root_file":"gg_1.41_root","comm_file":"gg_1.41_com","root":"kāpi vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam |\ndhyāyati mugdhavadhūradhikaṃ madhusūdanavadanasarojam || \n","commentary":"kāpi prauḍhagopī adhikaṃ yathā syāttathā dhyāyati | kim | madhusūdanavadanasarojam | madhudaityaṃ sūditavān marditavāniti madhusūdanaḥ tasya vadanameva sarojaṃ mukhakamalam | kiṃviśiṣṭam | vilāsavilolavilocanakhelanajanitamanojam | vilāsena līlayā vilole ca te vilocane nayane ca tābhyāṃ kṛtvā khelanaṃ tathā saha krīḍā tasmājjanito manojaḥ kandarpo yena sa tathā tat |","label":1} {"id":"neg_taraa_14_x_gg_4.11","root_file":"taraa_14_root","comm_file":"gg_4.11_com","root":"kṛtvā sphuṭaṃ rūpam abhīṣṭam eṣāṃ\npaścān nirodhaṃ phalam āha kaścit |\nabhinnarūpaś ca yato nirodho\nna pakṣabhede 'pi tato 'sti bhedaḥ || 14 ||","commentary":"he keśava | sā rādhikā tava virahe viśleṣe kṛśatanurdurbalā | stane vinihitaṃ kucamaṇḍale āropitaṃ tam udāraṃ sundaraṃ hāraṃ muktālaṅkāraṃ bhāramiva manute | kalayati jānāti | kṛśā tanuryasyāḥ sā tathā | stanayorvinihito nyastastam |","label":0} {"id":"bca_5.48","root_file":"bca_5.48_root","comm_file":"bca_5.48_p","root":"anunītaṃ pratihataṃ yadā paśyet svakaṃ manaḥ |\nna kartavyaṃ na vaktavyaṃ sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā || 5.48 ||","commentary":"etad eva darśayati.\n\nraktaṃ dviṣṭaṃ vā svacittaṃ yadā paśyet, tadā hastapādādicalanamātram api na kartavyam, nāpi vacanodīraṇam. anyathā tadutthāpite kāyavāgvijñapty api saṃkliṣṭe syātām. ato bahirindriyavyāpāravikalpāv upasaṃhṛtya sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā. sarvavyāpāravirahān nirvyāpārāḥ sarvadharmā iti manasi nidhāya.","label":1} {"id":"neg_ssa_1.5_x_msv_1.6","root_file":"ssa_1.5_root","comm_file":"msv_1.6_com","root":"jayanti bhaktipīyūṣarasāsavavaronmadāḥ |\nadvitīyā api sadā tvaddvitīyā api prabho || 5 ||\n","commentary":"samprati matsarā nūnaṃ dūṣayiṣyanti mannibandhanam | atas taddoṣodbhāvanena śuśrūṣūṇām utsāhabhaṅgo mā bhūd ity evam artham āha nirdoṣatveti | prasiddhātiśayāv api mokṣasvargau prati nāstikā vivadante | vadanti ca sukhaduḥkhe laukike svarganarakau iti | mokṣe ca sadbhāvataḥ prabhṛti vivādaḥ | eke hi nāsti mokṣa iti vadanti | anye punaḥ sakalaviṣayoparāgarahitaṃ saṃvedanapravāham apavargam āhuḥ | anye taduparamam | apare sakalavaiśeṣikātmaguṇocchedalakṣaṇaṃ niratiśayam aviṣayapariṣvaṅgajam anavasānam ānandasandoham | apare ca pūrve ca bhrāntisamutthair nānāvikalpaiḥ pāramārthikamokṣasvarūpam apalapanty eveti ||","label":0} {"id":"msv_1.18","root_file":"msv_1.18_root","comm_file":"msv_1.18_com","root":"śāstraṃ prayojanaṃ caiva sambandhasyāśrayāvubhau | \ntaduktyantargatas tasmād bhinno noktaḥ prayojanāt || 1.18 ||\n","commentary":"pariharati śāstram iti | yadaivāsya śāstrasyedaṃ prayojanam ity uktaṃ tadaiva tayor upāyopeyalakṣaṇaḥ sambandho 'rthād ukta eva | na caivam arthaprāptam arthaṃ sūtrakārā akṣarair nibadhnanti asūtratvaprasaṅgād iti ||","label":1} {"id":"nasa_31","root_file":"nasa_31_root","comm_file":"nasa_31_vi","root":"mahāmahamahāmoho mūḍhadhīmohasūdanaḥ |\nmahāmahamahākrodho mahākrodharipur mahān || 31 ||\n","commentary":"mohacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahāmoha iti || mahāmaheti pūrvavat | mahāmoho vairocanaḥ | dhiyāṃ moho dhīmohaḥ | mūḍhaś cāsau dhī mohaś ca mūḍhadhīmohaḥ | tasya sūdano vināśakaḥ || krodhacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahākrodha iti | tathaiva mahāmaheti | mahākrodha ity amoghasiddhiḥ | mahākrodharipur mahān iti | sattvāsattvaviṣayatvād mahākrodhaḥ | tasya sa eva mahāripur iti ||","label":1} {"id":"neg_cmt_3.4_x_cmt_1.18","root_file":"cmt_3.4_root","comm_file":"cmt_1.18_com","root":"tatreyaṃ triśaraṇagāthā | \nbuddhaṃ gacchāmi śaraṇaṃ yāvad ābodhimaṇḍataḥ |\ndharmaṃ gacchāmi śaraṇaṃ saṃghaṃ cāvetyaśraddhayā || 3.4 ||\n","commentary":"vṛṣṭikāla iti | prāyeṇa varṣaṇakāla eva tasya sadbhāvāt | varānane śobhanamukhi ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.63_x_msv_1.6","root_file":"bca_5.63_root","comm_file":"msv_1.6_com","root":"asthīny api pṛthak kṛtvā paśya majjānam antataḥ |\nkim atra sāram astīti svayam eva vicāraya || 5.63 ||","commentary":"samprati matsarā nūnaṃ dūṣayiṣyanti mannibandhanam | atas taddoṣodbhāvanena śuśrūṣūṇām utsāhabhaṅgo mā bhūd ity evam artham āha nirdoṣatveti | prasiddhātiśayāv api mokṣasvargau prati nāstikā vivadante | vadanti ca sukhaduḥkhe laukike svarganarakau iti | mokṣe ca sadbhāvataḥ prabhṛti vivādaḥ | eke hi nāsti mokṣa iti vadanti | anye punaḥ sakalaviṣayoparāgarahitaṃ saṃvedanapravāham apavargam āhuḥ | anye taduparamam | apare sakalavaiśeṣikātmaguṇocchedalakṣaṇaṃ niratiśayam aviṣayapariṣvaṅgajam anavasānam ānandasandoham | apare ca pūrve ca bhrāntisamutthair nānāvikalpaiḥ pāramārthikamokṣasvarūpam apalapanty eveti ||","label":0} {"id":"bca_5.28","root_file":"bca_5.28_root","comm_file":"bca_5.28_p","root":"kleśataskarasaṅgho 'yam avatāragaveṣakaḥ |\nprāpyāvatāraṃ muṣṇāti hanti sadgatijīvitam || 5.28 ||","commentary":"kutaḥ punar evam ity uktam evārthaṃ spaṣṭayann āha.\n\ntaskarāś caurāḥ, teṣāṃ saṃghāto avatāragaveṣakaḥ piśācavad avatāramārgaprekṣī, chidrānveṣaṇatatpara ityarthaḥ. prāpyāvatāraṃ praveśamārgam āsādya muṣṇāti. tato hanti śobhanagataye jīvitapratilambhaṃ kuśalapātheyābhāvāt.","label":1} {"id":"neg_medū_13_x_nasa_6","root_file":"medū_13_root","comm_file":"nasa_6_vi","root":"mārgaṃ tāvac chṛṇu kathayatas tvatprayāṇānurūpam \nsandeśaṃ me tad anu jalada śroṣyasi śrotrapeyam | \nkhinnaḥ khinnaḥ śikhariṣu padaṃ nyasya gantāsi yatra \nkṣīṇaḥ kṣīṇaḥ parilaghu payaḥ srotasāṃ copabhujya ||\n","commentary":"kiṃ kṛtvā | praṇamya | kaṃ | nātham iti | anāthānāṃ lokānām anuśāsanāt nāthaḥ svāmī | taṃ || punar api kiṃviśiṣṭam nātham ity āha saṃbuddham iti samyaksaṃbuddhaṃ na śrāvakaṃ pratyekabuddhaṃ vā || bhūyo 'pi nāthaṃ viśinaṣṭi bhagavantam iti bhagasaṃpannatvād bhagavān | caturmārabhaṅgād vā | tathā cāha |\n\n\tkleśakarma tathā janma kleśajñeyāvṛtī tathā |\n\tyena vaipakṣikā bhagnās teneha bhagavān smṛtaḥ || iti ||\n\nanena nairuktena vidhinā kleśādikaṃ bhagnavān iti bhagavān | aiśvaryādiguṇayogād vā | tathā cāha |\n\n\taiśvaryasya samgrasya rūpasya yaśasaḥ śriyaḥ |\n\tjñānasyātha prayatnasya ṣaṇṇām bhaga iti smṛtiḥ || iti ||\n\npunar api kiṃbhūtaṃ nātham ity āha tathāgataṃ iti | tathatāṃ śūnyatāṃ gataḥ tathāgataḥ | atha vā yathā te tathāgatā gatā gacchanti gamiṣyanti tathā gacchatīti tathāgataḥ | taṃ tathāgataṃ praṇamyeti pūrveṇa saṃbandhaḥ |","label":0} {"id":"bca_5.91","root_file":"bca_5.91_root","comm_file":"bca_5.91_p","root":"dantakāṣṭhasya kheṭasya visarjanam apāvṛtam |\nneṣṭaṃ jale sthale bhogye mūtrādeś cāpi garhitam || 5.91 ||","commentary":"ataḥ idam api prātimokṣaniṣiddhaṃ nācaraṇīyam ity āha.\n\nkheṭasya śleṣmaṇo visarjanam apāvṛtaṃ na kuryāt. jale sthale bhogya upabhogye mūtrapurīṣāder api kutsitam. atrāpi devatādyavadhyānād apuṇyaṃ prasavet.","label":1} {"id":"neg_nasa_35_x_msv_5.1.12_&_5.1.13","root_file":"nasa_35_root","comm_file":"msv_5.1.12_&_5.1.13_com","root":"mahāmāyādharo vidvān mahāmāyārthasādhakaḥ |\nmahāmāyāratirato mahāmāyendrajālikaḥ || 35 ||\n","commentary":"atra codayati vākyāntara iti dvayena | ayam arthaḥ yad idaṃ śabdaviśeṣasya vidher dharme pramāṇatvam āśritam anena vākyāntaram api hi vartamānopadeśakaṃ dharmapramitau pramāṇam eva | śreyas sādhanaṃ hi dharmaḥ | sa ca śreyasaḥ svargādeḥ sādhanena yāgādinā sādhyasādhanasambandhaḥ sarvākhyāteṣu sambhavati | svargakāmo yajetety ato 'pi hi yāgena svargaḥ sidhyatīti gamyata eva | yathā loke odanaṃ pacatīti pākaudanayoḥ sādhyasādhanasambandhabuddhiḥ | syād etat ākhyātam antareṇa sādhyasādhanasambandho na siddhyet tadartho vidhir iti | tan na | anākhyātavākyaprayogāsambhavāt | prayojanāya hi vākyam uccāryate | nirākāṅkṣaṃ ca vacaḥ prayojanakṣamam ākāṅkṣānivartanaṃ cākhyātādṛte na sambhavati | itarathā vidher apy asambhavāt | stutyāpi hy ākhyātam eva khādirādivākyeṣu vidhāyakaṃ parikalpyate | athocyeta anuṣṭhito yāgādir dharmaḥ na cānuṣṭhānaṃ pravartakādṛte sambhavati | na ca vidhim antareṇānyaḥ pravartayatīti | tan na | icchānibandhanatvāt pravṛtteḥ | aniṣṭeṣu vidhiśatenāpy apravṛtteḥ | ato 'nenedaṃ sidhyatīti saṃvidi vopāyārthī sa tatra pravartata iti | na cādharmavarjanārtho vidhiḥ | pratiṣedhād eva nañas tatsiddheḥ | rāgādiprāptakartavyatānuvādena nañ eva niṣedhādhikāre nivartakaḥ | eṣā hi tatra vacanavyaktiḥ yaddhanyāt tan neti | ato 'narthako vidhiprāmāṇyapratipādanaprayāsaḥ | apauruṣeyaḥ śabdaḥ dharme pramāṇam ity etāvad eva vacanīyam iti ||","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.20_x_seni_16","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"seni_16_p","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"anantaram etajjñānakāraṇalalanāpraśaṃsām āha—priyetyādi | priyaiva darśanaṃ dṛśyate 'nayābhimato mokṣa iti kṛtvā | śeṣaṃ subodham | etena teṣām apy anyavyākhyāparihāreṇa lalanaiva drṣṭāntanidarśanārtham abhimatety uktaṃ bhavati |","label":0} {"id":"neg_cmt_4.28_x_seni_19","root_file":"cmt_4.28_root","comm_file":"seni_19_p","root":"mā karuṇācia iṭṭahi pahu mā hohi tu śunna |\nmā mojju deha sudukkhia hoi hai jīva vihuna || piśunavajryāḥ || 4.28 ||\n","commentary":"parāgamasāmyam uktvā svāgamavirodham āha—kiṃ cetyādi | iha hi madhyamakādivicārito 'rtho mantranaye phalena devatāyogena khyāpyate | tataś ca yad yena mudryate tat tatsvabhāvaṃ bhavatīti kṛtvā grāhyasya rūpādiskandhacatuṣṭayasvabhāvasya grāhyatvahānaye vairocanādayaś catvāro grāhakāḥ paratantrarūpāḥ kathyante | teṣāṃ ca mudrārthaṃ pariniṣpannarūpo grāhyagrāhakaśūnyo 'kṣobhyaś ced ucyate tad āgamoktā vajrasattvamudrā virudhyate | ratnagarbhādisthabodhicitte pariniṣpannarūpākṣobhyasadbhāvāt | vajrasattvamudrāṃ ca vinā na bauddhakṛtānto bhavatīti kathaṃ bāhyasiddhāntena na sāmyam | tathā ca kambalāmbarapādāḥ—\n\n\tsarvaḥ samānaḥ pravibhajyamānaḥ \n\t\tsukṣmekṣikākṣāmadhiyā kṛtāntaḥ |\n\tbauddhasya bāhyasya vibhāgakartrī\n\t\tna syād ihaikā yadi śūnyatoktiḥ ||\n\n\tmā bhūt saṃvitpratiṣṭhānam ata eva munir bhayāt |\n\tbhinatti deśanādharmam uktvoktvā śūnyatātmanā ||\n\niti pravacanam api | \n\n\tsamastavedasiddhānāṃ kṛtānām īśvarādibhiḥ |\n\tbauddhānāṃ tantramantrāṇāṃ viśeṣaḥ śunyatāṃ prati ||\n\niti | paraparikalpitaśūnyatoktibhyas tathāgataśūnyatoktīnām abhisandhikṛto viśeṣaḥ sphuṭa iti na pratanyate ||","label":0} {"id":"nasa_38","root_file":"nasa_38_root","comm_file":"nasa_38_vi","root":"mahāmaitrīmayo 'meyo mahākāruṇiko 'gradhīḥ |\nmahāprājño mahādhīmān mahopāyo mahākṛtī || 38 ||\n","commentary":"tad eva prajñāpariśuddhimātrāpekṣayā yathoktaśūnyatāprabhedamukhena maitreyādiṣoḍaśasamādhyātmakam ity ata āha ||\n\ntatra mahāmaitrīmayo 'meya iti maitreyaḥ | mitram asyāstīti maitraṃ | paścān ṅibantaṃ | tataḥ sarvasattveṣu maitrīmayo maitrīsvabhāvaḥ | mahāṃś cāsau maitrīmayaś ca mahāmaitrīmayaḥ | ata evāmeyaḥ sakalasattvadhātāv ekaputraprematvāt || mahākāruṇiko 'gradhīr iti mañjuśrīḥ | mahākaruṇā anālambanātmikā | sā yasyāsti sa mahākāruṇikaḥ | agradhīr iti suviśuddhadharmadhātujñānam | tataś caitad uktaṃ bhavati | audāryagāmbhīryātmako 'sau bhagavān iti || mahāprājño mahādhīmān iti gandhahastī | mahatī prajñā dharmapravicayalakṣaṇātmikā sā yasyāsti sa prājñaḥ | mahāṃś cāsau prājñaś ca mahāprājñaḥ | ata eva mahādhīmān || mahopāyo mahākṛtīti jñānaketuḥ | mahān upāyo yasyāsau mahopāyaḥ | tataś ca mahākṛtī mahāpaṇḍitaḥ sarvasattvāśayānuśayajñatayā saddharmaprakāśakatvāt ||","label":1} {"id":"cmt_4.14","root_file":"cmt_4.14_root","comm_file":"cmt_4.14_com","root":"raviṃ raṃkārajātaṃ ca tadūrdhvaṃ hūṃkṛtiṃ punaḥ |\ntajjam akṣobhyakaṃ dhyāyān māmakyā saha sampuṭam || 4.14 ||\n","commentary":"tajjetyādi akṣobhyaṃ māmakyā sampuṭam ity upalakṣaṇam | śvetācālādibhāvakena tu | vairocanādiko locanādibhiḥ | sampuṭo bhavanīyaḥ ||","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.4_x_cmt_1.15","root_file":"ht_1.5.4_root","comm_file":"cmt_1.15_com","root":"mudrā pañcakulānīti kathyate mokṣahetunā | \nvajreṇa mudryate 'neneti mudrā tenābhidhīyate || 4 ||","commentary":"tasmādityupasaṃharati | cāru śobhanam | vratī mantranayoktavratayogāt | praveśyābhiṣiñcya | pūrvam abhiṣekāt prathamam | parīkṣitān śrāddhān yatnagauravaparāyaṇatvena ||","label":0} {"id":"gg_1.31","root_file":"gg_1.31_root","comm_file":"gg_1.31_com","root":"madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāśe |\nmilitaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse ||\n","commentary":"punaḥ kiṃbhūte | madanamahīpatikanakadaṇḍarucikesarakusumavikāśe | madanaścāsau mahīpatī rājā ca | tasya kanakadaṇḍaśchatraṃ tasya ruciriva ruciḥ yeṣāṃ tāni tathā | tāni ca kesarakusumāni nāgakesarakusumāni teṣāṃ vikāśo vikasanaṃ yasmin sa tathā tasmin | punaḥ kiṃbhūte | militaśilīmukhapāṭalipaṭalakṛtasmaratūṇavilāse | militāḥ śilīmukhāḥ ṣaṭpadāḥ yasmin tattathā | tadyatpāṭalipaṭalaṃ pāṭalikusumanivahaṃ ca tena kṛtvā kṛtaḥ smaratūṇavilāsaḥ smarasya madanasya tūṇīrasya śobhākāro yasmin sa tathā |","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.20_x_bca_5.64","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"bca_5.64_p","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"evaṃ kathitanayena. sādhūktam iti cet, adhunā vada kasmāt tvam adyāpi sarvaguṇavikalam api kāyaṃ rakṣasi? evaṃ vidvān api.","label":0} {"id":"bca_5.53","root_file":"bca_5.53_root","comm_file":"bca_5.53_p","root":"asahiṣṇv alasaṃ bhītaṃ pragalbhaṃ mukharaṃ tathā |\nsvapakṣābhiniviṣṭaṃ vā tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat || 5.53 ||","commentary":"asahiṣṇv asahanaśīlam. alasaṃ kriyāsu akarmaṇyam, kusīdam ity arthaḥ. bhītaṃ kāyajīvitabhīru bhayahetubhyo vā. pragalbhaṃ dhṛṣṭam. mukharaṃ durvacaskam, yuktāyuktamanapekṣyābhidhāyakaṃ vā. svapakṣeḥ śiṣyāntevāsijñātisālohitādau abhiniviṣṭaṃ pakṣapātātiśayavat.","label":1} {"id":"neg_medū_5_x_seni_6","root_file":"medū_5_root","comm_file":"seni_6_p","root":"dhūmajyotiḥsalilamarutāṃ saṃnipātaḥ kva meghaḥ \nsandeśārthāḥ kva paṭukaraṇaiḥ prāṇibhiḥ prāpaṇīyāḥ | \nity autsukyād aparigaṇayan guhyakas taṃ yayāce \nkāmārtā hi prakṛtikṛpaṇāś cetanācetaneṣu ||\n","commentary":"teṣāṃ nirāsārtham āha—ratnetyādi | śivasyedaṃ śaivam | vedasyedaṃ vedam ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.33_x_seni_19","root_file":"bca_5.33_root","comm_file":"seni_19_p","root":"saṃprajanyaṃ tadāyāti na ca yātyāgataṃ punaḥ |\nsmṛtir yadā manodvāre rakṣārtham avatiṣṭhate || 5.33 ||","commentary":"parāgamasāmyam uktvā svāgamavirodham āha—kiṃ cetyādi | iha hi madhyamakādivicārito 'rtho mantranaye phalena devatāyogena khyāpyate | tataś ca yad yena mudryate tat tatsvabhāvaṃ bhavatīti kṛtvā grāhyasya rūpādiskandhacatuṣṭayasvabhāvasya grāhyatvahānaye vairocanādayaś catvāro grāhakāḥ paratantrarūpāḥ kathyante | teṣāṃ ca mudrārthaṃ pariniṣpannarūpo grāhyagrāhakaśūnyo 'kṣobhyaś ced ucyate tad āgamoktā vajrasattvamudrā virudhyate | ratnagarbhādisthabodhicitte pariniṣpannarūpākṣobhyasadbhāvāt | vajrasattvamudrāṃ ca vinā na bauddhakṛtānto bhavatīti kathaṃ bāhyasiddhāntena na sāmyam | tathā ca kambalāmbarapādāḥ—\n\n\tsarvaḥ samānaḥ pravibhajyamānaḥ \n\t\tsukṣmekṣikākṣāmadhiyā kṛtāntaḥ |\n\tbauddhasya bāhyasya vibhāgakartrī\n\t\tna syād ihaikā yadi śūnyatoktiḥ ||\n\n\tmā bhūt saṃvitpratiṣṭhānam ata eva munir bhayāt |\n\tbhinatti deśanādharmam uktvoktvā śūnyatātmanā ||\n\niti pravacanam api | \n\n\tsamastavedasiddhānāṃ kṛtānām īśvarādibhiḥ |\n\tbauddhānāṃ tantramantrāṇāṃ viśeṣaḥ śunyatāṃ prati ||\n\niti | paraparikalpitaśūnyatoktibhyas tathāgataśūnyatoktīnām abhisandhikṛto viśeṣaḥ sphuṭa iti na pratanyate ||","label":0} {"id":"gg_3.4","root_file":"gg_3.4_root","comm_file":"gg_3.4_com","root":"kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |\nkiṃ janena dhanena kiṃ mama jīvitena gṛheṇa ||\n","commentary":"sā rādhā ciraṃ cirakālaṃ yo virahaḥ tena kiṃ kariṣyati | kiñca | kiṃ vadiṣyati | ataḥ mama dhanena kiṃ prayojanam | sukhena kiṃ prayojanam | gṛheṇa janena vā kiṃ kāryam |","label":1} {"id":"seni_25","root_file":"seni_25_root","comm_file":"seni_25_p","root":"citratvāc citram ā ghṛṣṭeḥ sukhāt pāko maṇeḥ puraḥ |\nguros tattvaṃ vijānīyād vimardād viratau ramaḥ || SeNi 25 ||","commentary":"idānīṃ ānandacatuṣṭayavyavasthām āha—citratvād ityādi | citratvād grāhyagrāhakasadbhāvāc citram ānanda ā ghṛṣṭer ghṛṣṭiparyantam | ghṛṣṭiś ca bodhicittasya maṇisamīpaṃ yāvat sparśaḥ | \"etac ca maṇeḥ puraḥ parama\" ity ukter labhyate | sukhān nirbharasukhasadbhāvāt pākaḥ paramo maṇeḥ puro ratnāgraṃ yāvat | guros tattvam iti ca gatārtham | ramo viramo viratau bodhicittapāte vimardāt sukhaṃ buktaṃ mayeti cālocanāt | ayaṃ ca viramaś caturthaṃ tat punas tatheti tat prajñājñānaṃ prakṛtisvabhāvam punar vikārarūpapratītyasmutpādātmakam | tathā tenaiva prakāreṇa pūrvavaj jñāyamānaṃ saccaturthaṃ bhavati |\n\nete ca bāhyāṅganāyāṃ karmamudrāyāṃ catvāraṃ ānandāś caturmudrāvyavasthitāv eka ānandas tātsthyāt karmamudrā bhaṇyate | atra ca nirākārādivyavasthā haṭhasekaprastāvokteva jñeyā ||","label":1} {"id":"cmt_1.5","root_file":"cmt_1.5_root","comm_file":"cmt_1.5_com","root":"māṃ na jānanti yā nāryaḥ sarvastrīdehasaṃsthitām |\ntāsām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitā ||1.5||\n","commentary":"nāryaḥ striyaḥ | sarvastrīṇāṃ dehaḥ puruṣasamparkonmukhaḥ tasmin sthitā ||","label":1} {"id":"medū_10","root_file":"medū_10_root","comm_file":"medū_10_mall","root":"tāṃ cāvaśyaṃ divasagaṇanātatparām ekapatnīm \navyāpannām avihatagatir drakṣyasi bhrātṛjyāyām | \nāśābandhaḥ kusumasadṛśaṃ prāyaśo hy aṅganānāṃ \nsadyaḥpāti praṇayi hṛdayaṃ viprayoge ruṇaddhi ||\n","commentary":"na ca tasyā nāśādvrataskhalanādvā nirarthakastvatprayāsa ity āha-tāṃ ceti || he megha, divasānām avaśiṣṭadinānāṃ gaṇanāyāṃ saṅkhyāne tatparām āsaktām || \"tatpare pratitāsaktau\" ity amaraḥ || ata evāvyāpannām amṛtām | śāpāvasāne madāmanamatyāśayā jīvantīm ity arthaḥ | ekaḥ patir yasyāḥ saikapatnī tām | pativratām ity arthaḥ || \"nityaṃ sapatnyādiṣu\" iti ṅīp nakāraś ca || bhrātur me jāyāṃ bhrātṛjāyām | mātṛrvan niḥśaṅkadarśanīyām ity āśayaḥ | tāṃ matpriyām avihatagatir avicchinnagatiḥ sann avaśyaṃ drakṣyasi cālokayiṣyasa eva || tathā hi | āśātitṛṣṇā || \"āśā digatitṛṣṇayoḥ\" iti yādavaḥ || badhyate 'neneti bandho bandhanam | vṛntam iti yāvat | āśaiva bandha āśābandhaḥ kartā || praṇayi premayuktam ata eva kusumasadṛśam sukumāram ity arthaḥ | ata eva viprayoge virahe sadyaḥpāti sadyobhraṃśanaśīlam aṅganānāṃ hṛdayaṃ jīvitam || \"hṛdayaṃ jīvite citte vakṣasyākūtayoḥ\" iti śabdārṇave || prāyaśaḥ prāyeṇa ruṇaddhi pratibadhnāti || arthāntaranyāsaḥ ||","label":1} {"id":"gg_1.18","root_file":"gg_1.18_root","comm_file":"gg_1.18_com","root":"dinamaṇimaṇḍalamaṇḍana bhavakhaṇḍana e\nmunijanamānasahaṃsa jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"kiṃbhūta | he dinamaṇimaṇḍalamaṇḍana | dinasyāhno maṇiḥ sūryaḥ tasya maṇḍalaṃ tad maṇḍayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he bhavakhaṇḍana | ātmabhaktānāṃ sevakānāṃ bhavo janma khaṇḍayatīti tasya saṃbodhane | muktiṃ dadātītyarthaḥ | punaḥ kiṃbhūta | hai munijanamānasahaṃsa | munayaśca te janāśca teṣāṃ mānasāni tatra haṃsaḥ tasya saṃbodhane | svacchatayā śuddhabhāvena hṛdayasya mānasasarovarasya śabdacchalena tulyatā | jaya jaya deva hare pratipad‌ayojaneyamityarthaḥ |","label":1} {"id":"seni_6","root_file":"seni_6_root","comm_file":"seni_6_p","root":"ratnagarbhe tu yā vittiḥ saiva tattvaṃ bhaved yadi |\nśaivavedaṃ bhavet tattvaṃ na hy etad bauddhasammatam || SeNi 6 ||","commentary":"teṣāṃ nirāsārtham āha—ratnetyādi | śivasyedaṃ śaivam | vedasyedaṃ vedam ||","label":1} {"id":"bca_5.68","root_file":"bca_5.68_root","comm_file":"bca_5.68_p","root":"na sthāsyatīti bhṛtyāya na vastrādi pradīyate |\nkāyo yāsyati khāditvā kasmāt tvaṃ kuruṣe vyayam || 5.68 ||","commentary":"syād etat—yady api evam, tathāpi bhaktāc chādanamātreṇāpi paripālanīya ity atrāha.\n\nyadi nāma bhṛtyakarmakaraṇaṃ tathāpi tatrānavasthāyisvabhāve vicakṣaṇo jñātvaiva pravartate, evaṃ prakṛte 'pi taddharmiṇi kenābhiprāyeṇa he manaḥ, tvaṃ kuruṣe vyayam upakaraṇopakṣayam?","label":1} {"id":"neg_cmt_4.29_x_bca_5.10","root_file":"cmt_4.29_root","comm_file":"bca_5.10_p","root":"kī santu harisa vihohia śunnahi karasi paveśa |\ntojju nimantaṇa karia manua cchai lohāśeṣa || rāgavajryāḥ || 4.29 || \n","commentary":"yady evaṃ neṣyate, kathaṃ sā bhavatīty āha.\n\nsarvasvaṃ bāhyādhyātmikaṃ sarvaṃ vastu dānaṃ dānaphalaṃ ca sarvasattvebhyaḥ parityajato 'bhyāsena prakarṣagamanād yadāpagatamātsaryamalaṃ nirāsaṅgatayā cittam utpadyate, tadā dānapāramitā niṣpannety ucyate. tasmāt sā cittam eva nānyā dānapāramitā.","label":0} {"id":"neg_bca_5.71_x_bca_5.12","root_file":"bca_5.71_root","comm_file":"bca_5.12_p","root":"evaṃ vaśīkṛtasvātmā nityaṃ smitamukho bhavet |\ntyajed bhṛkuṭisaṅkocaṃ pūrvābhāṣī jagatsuhṛt || 5.71 ||","commentary":"kṣāntipāramitāpi na cittād bhinnety āha.\n\nparāpakārādisaṃbhave 'pi cittasyākopanatā kṣāntiḥ. anyathā yadi sarvaśatrūṇāṃ tadvinipātanena vairaniryātanaṃ kṛtavataḥ kenacid vairābhāvād upaśāntavairasya na kaścid apakārī syād iti marṣaṇaṃ kṣāntiḥ, tadā etad aśakyānuṣṭhānam. śatravo hi gaganasamatvād aparyantāḥ. teṣāṃ māraṇam aśakyam. tasmāt krodhādinivṛtticittam eva teṣām upāyena māraṇam iva, tatkṛtāpakārasyāgaṇanāt, janmāntaravairāsaṃbhavāc ca māritaprāyāste.","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.12_x_gg_4.3","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"gg_4.3_com","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"sā sajalanalinīdalajālaṃ varma kavacaṃ karoti | jalena saha vartamānāni sajalāni ca tāni nalinīdalāni ceti karmadhārayaḥ samāsaḥ | teṣāṃ jālaṃ samūhaḥ yatra tat | kasmin | svahṛdayamarmaṇi | svahṛdayameva marma jīvanasthānam | tasmin | kimbhūtam | śavilaṃ vistīrṇam | kasmai | bhavadavanāya | tādarthye caturthī | bhavato 'vanaṃ rakṣaṇaṃ tasmai | bhayahetumāha | kasmāt | aviralanipatitamadanaśarāt | aviralo nipatito madanaśarastasmāt | anena kimuktam | prayojanamāha | saṃtāpayuktāpi rādhikā svahṛdayasthaṃ kṛṣṇaṃ satataṃ paśyati jānātītyarthaḥ |","label":0} {"id":"neg_bca_5.46_x_gg_1.13","root_file":"bca_5.46_root","comm_file":"gg_1.13_com","root":"mṛnmardanatṛṇacchedarekhādyaphalam āgatam |\nsmṛtvā tāthāgatīṃ śikṣāṃ bhītas tatkṣaṇam utsṛjet || 5.46 ||","commentary":"he keśava | dhṛtabuddhaśarīra | dhṛtaṃ buddhasya śarīraṃ yena tasya saṃbodhanam | he dhṛtabuddhaśarīra | tvaṃ śrutijātaṃ vedārthatattvaṃ nindasi | kasya | yajñavidheḥ yajñānāṃ vidhirvidhānaṃ tasya | kiṃbhūtam | darśitapaśughātam | darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | athavā kiṃbhūtaṃ śrutijātam | sadayahṛdayadarśitapaśughātam | sadayahṛdayā brāhmaṇāḥ teṣāṃ darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | kathaṃ nindasi | ahaheti khede | gavādipaśughātaṃ dhigiti | tasya saṃbodhane | bauddhāgamaśāstre ahiṃsā paramo dharma iti nyāyāt |","label":0} {"id":"neg_msv_1.10_x_ht_1.5.7","root_file":"msv_1.10_root","comm_file":"ht_1.5.7_mua","root":"prāyeṇaiva hi mīmāṃsā loke lokāyatīkṛtā | \ntāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛto mayā || 1.10 ||\n","commentary":"kulaṃ caitad iti vajrapadmādikam.","label":0} {"id":"bca_5.103","root_file":"bca_5.103_root","comm_file":"bca_5.103_p","root":"śrīsambhavavimokṣāc ca śikṣed yad guruvartanam |\netac cānyac ca buddhoktaṃ jñeyaṃ sūtrāntavācanāt || 5.103 ||","commentary":"kalyāṇamitrasya paryupāsanaparijñānārtham āha.\n\nśrīsaṃbhavavimokṣād āryagaṇḍavyūhaparivartāt kalyāṇamitraparyupāsanaṃ śikṣet jānīyāt. yathoktam āryagaṇḍavyūhe āryaśrīsaṃbhavena- \n\n\tkalyāṇamitrasaṃdhāritāḥ kulaputra bodhisattvā na patanti durgatiṣu. yāvat saṃcodakāḥ kalyāṇamitrā akaraṇīyānām. saṃnivārakāḥ pramādasthānāt. niṣkāsayitāraḥ saṃsārapurāt. tasmāt tarhi kulaputra evaṃmanasikārāpratiprasrabdhena kalyāṇamitrāṇy upasaṃkramitavyāni. pṛthivīsamacittena sarvabhārodvahanāparitasanatayā. vajrasamacittenābhedyāśayatayā. cakravālasamacittena sarvaduḥkhāsaṃpravedhanatayā. lokadāsasamacittena sarvakarmasamādānāvijugupsanatayā. rajoharaṇasamacittena mānābhimānavivarjanatayā. yānasamacittena gurubhāranirvāhanatayā. aśvasamacittena akrudhyanatayā. nausamacittena gamanāgamanāparitasanatayā. suputrasadṛśena kalyāṇamitramukhavīkṣaṇatayā. ātmani ca te kulaputra āturasaṃjñotpādayitavyā kalyāṇamitreṣu ca vaidyasaṃjñā, anuśāsanīṣu bhaiṣajyasaṃjñā, pratipattiṣu vyādhinirghātanasaṃjñā. ātmani ca te kulaputra bhīrusaṃjñotpādayitavyā, kalyāṇamitreṣu śūrasaṃjñā, anuśāsanīṣu praharaṇasaṃjñā, pratipattiṣu śatrunirghātanasaṃjñā.\n\nyad uktaṃ sūtrāṇāṃ ca sadekṣaṇād iti tad upadarśayitum āha. etad iha śāstre pratipāditam, anyad yad iha noktam. buddhena bhagavatā bodhisattvānāṃ karaṇīyatayā nirdiṣṭam, tan nānāsūtrāntārthaparicayād veditavyam.","label":1} {"id":"bca_5.47","root_file":"bca_5.47_root","comm_file":"bca_5.47_p","root":"yadā calitukāmaḥ syād vaktukāmo 'pi vā bhavet |\nsvacittaṃ pratyavekṣyādau kuryād dhairyeṇa yuktimat || 5.47 ||","commentary":"saṃkleśasamudācāre saṃprajanyakāritāṃ yadety ādibhiḥ saptabhiḥ ślokaiḥ śikṣayitum āha.\n\nprathamata eva svacittaṃ nirūpya. uktam. asaṃkliṣṭāvasthāyāṃ karaṇīyam uktam.","label":1} {"id":"neg_gg_4.20_x_msv_1.18","root_file":"gg_4.20_root","comm_file":"msv_1.18_com","root":"smarāturaṃ daivata vaidyakṛtya tvadaṅgasaṅgāmṛtamātrasādhyam |\nvimuktabādhāṃ kuruṣe na rādhāmupendra vajrādapi dāruṇo 'si ||\n","commentary":"pariharati śāstram iti | yadaivāsya śāstrasyedaṃ prayojanam ity uktaṃ tadaiva tayor upāyopeyalakṣaṇaḥ sambandho 'rthād ukta eva | na caivam arthaprāptam arthaṃ sūtrakārā akṣarair nibadhnanti asūtratvaprasaṅgād iti ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.58_x_cmt_1.9","root_file":"bca_5.58_root","comm_file":"cmt_1.9_com","root":"cirāt prāptaṃ kṣaṇavaraṃ smṛtvā smṛtvā muhurmuhuḥ |\ndhārayāmīdṛśaṃ cittam aprakampyaṃ sumeruvat || 5.58 ||","commentary":"maṇḍala ityādi | etat tantroktamaṇḍala iti bhāvaḥ | samāhito 'nuddhatakāyavāṅmanovyāpārāt | śraddhā abhisampratyayaḥ | yatna udyogaḥ ||","label":0} {"id":"ht_1.5.2","root_file":"ht_1.5.2_root","comm_file":"ht_1.5.2_ra","root":"jananīṃ bhaginīṃ caiva pūjayed yogavit sadā | \nnaṭīṃ rajakīṃ tathā vajrīṃ caṇḍālīṃ brāhmaṇīṃ tathā | \nprajñopāyavidhānena pūjayet tattvavatsalaḥ || 2 ||\n","commentary":"tatpunarasukaramupāyatattvamantareṇa sākṣātkartumiti yathā tadupāyopetaṃ vajrayānāśrayeṇa sākṣātkartavyaṃ taddarśayitumāha—jananīmityādi |\n\ntatra jananī abhiṣekadāyikā | bhaginī vajrayānasamārūḍhā | tatsthānīyā cetyeke | nītārthaṃ tu svayamākhyāsyati | yogaḥ śūnyatākaruṇayoḥ | taṃ vettīti yogavit | yogavitsanpūjayet | yathā yogaṃ jānīyāttathā pūjayediti |\n\nkāsau tathābhūtetyāha—naṭītyādi | naṭanarañjanagāyanacaṇḍatābrahmapriyatāguṇayuktāstathoktā ityeke | prajñā śūnyatārūpā yoginyaḥ | upāyaḥ śrīherukaḥ | tayorvidhānena mudrāyāmātmani cādhimokṣāt | pūjayedi toṣayet |\n\n\thaṭhena yoginīyogādyogī sthūlātyayo ||\n\nyataścāha—\n\n\ttāvatsevyate prajñā yāvacchukravatī bhavet |\n\niti | tattvamiha prajñopāyamayam | statpriyaḥ sanna tu rāgitādibhiḥ |","label":1} {"id":"gg_1.12","root_file":"gg_1.12_root","comm_file":"gg_1.12_com","root":"vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābhaṃ \nhalahatibhītimilitayamunābham |\nkeśava dhṛtahaladhararūpa jaya jagadīśa hare ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtahaladhararūpa | dhṛtaṃ haladharasya balabhadrasya rūpaṃ yena sa tathā | tasya saṃbodhane he dhṛtahaladhararūpa | tvaṃ viśade nirmale vapuṣi śarīre vasanaṃ dukūlaṃ vahasi | kiṃbhūtaṃ vasanam | jaladābham | jalado nīlameghaḥ tasya ābheva ābhā dīptiryasya tattathā | punaḥ kiṃbhūtam | halahatibhītimilita yamunābham | halena hatiḥ hananaṃ tasyāḥ bhīterbhayāt militā āgatā sā cāsau yanunā ca tasyāḥ ābheva ābhā dīptiryasya tattathā |","label":1} {"id":"ht_1.5.9","root_file":"ht_1.5.9_root","comm_file":"ht_1.5.9_mua","root":"kulāni ṣaḍvidhāny āhuḥ saṃkṣepeṇa tu pañcadhā | \npaścāt trividhaṃ yānti kāyavākcittabhedanaiḥ || 9 ||","commentary":"nanu sarvabuddhāḥ pañcajñāninaḥ. tat kathaṃ kulabhedaḥ? gotrabhedāt. ādarśādīnām ekaikasya hi cchāyo gotram anādisiddhaṃ bodhisattvānām. anekasya tu cchāyā sattvagotraṃ ṣaṣṭham. ata evāha—kulāni ṣaḍvidhāny āhur iti. saṃkṣepeṇa tu pañcadhety anekacchāyasyāpy ekacchāyā balīyastvāt. trividham iti traividhyam. kāyavākcittabhedanair iti vacanāt svakāyavākcitteṣu sarvatathāgatakāyavākcittādhimokṣas tattvayoga iti gamyata eva.","label":1} {"id":"ht_1.5.8","root_file":"ht_1.5.8_root","comm_file":"ht_1.5.8_ra","root":"tathatāyāṃ gataḥ śrīmān āgataś ca tathaiva ca | \nanayā prajñayā yuktyā tathāgato 'bhidhīyate || 8 ||","commentary":"tathatā tathātvam | dharmaviśeṣasyānirdeśātsarvadharmāṇāmasau | ataḥ sarvadharmāṇāṃ yathābhūtaṃ rūpaṃ tathatocyate | tatpunaḥ śūnyatāmātraṃ pāramitānaye pratipādyate | iha tūpāyopetā śūnyatā tathateti | tasyāṃ gatastathāgatastakāralopāt | śrīmānubhayasambhāravān sanniti pūrveṇa sambandhaḥ | āgataśca yathā gatastathaivāgataḥ prajñopāyamayasyaiva jagadarthaṃ pañcakulādibhāvena spharaṇāt |","label":1} {"id":"neg_msv_1.7_x_nasa_22","root_file":"msv_1.7_root","comm_file":"nasa_22_vi","root":"āgamapravaṇaścāhaṃ nāpavādyaḥ skhaliteṣv apy |\nnahi sadvartmanā gacchan skhaliteṣvapyapodyate || 1.7 ||\n","commentary":"śṛṇu tvam ekāgramanā iti | anenaitad uktaṃ bhavati | mādhomukhacchidrāśucighaṭavat kiṃ tarhi sādhu śṛṇu || bhagavataivam ukte sati vajradharaḥ prāha bhagavan śākyamune evam astv iti | yathoktenaiva krameṇāhaṃ śṛṇuyām iti ||","label":0} {"id":"bca_5.21","root_file":"bca_5.21_root","comm_file":"bca_5.21_p","root":"anena hi vihāreṇa viharan durjaneṣv api |\npramadājanamadhye 'pi yatir dhīro na khaṇḍyate || 5.21 ||","commentary":"kaḥ punar evaṃ sati guṇaḥ syād ity āha.\n\nyasmād evaṃ manasikāreṇa vicaran vanitājanamadhye 'pi prāsādapṛṣṭhe 'yam anivāryo 'tiśayena kāmarāgeṣu. tenedam uktaṃ yatir dhīra iti. asmin manasikāre nidhyaptacittaḥ. na khaṇḍayate śikṣārakṣaṇamanasikārān na skhalati.","label":1} {"id":"bca_5.102","root_file":"bca_5.102_root","comm_file":"bca_5.102_p","root":"sadā kalyāṇamitraṃ ca jīvitārthe 'pi na tyajet |\nbodhisattvavratadharaṃ mahāyānārthakovidam || 5.102 ||","commentary":"yad uktaṃ kalyāṇamitrān utsargād iti tadāha.\n\nkalyāṇakarmaṇy abhyudayaniḥśreyasaprāptilakṣaṇe mitram asādhāraṇo bandhuḥ, tat kāyajīvitavipraṇāśabhayabhīto 'pi na tyajet. kalyāṇamitrānuśaṃsāś ca prajñāpāramitāyām āryāṣṭasāhasrikāyāṃ sadāpraruditaparivartād veditavyāḥ. caturdharmakasūtre 'py uktam—\n\n\tkalyāṇamitraṃ bhikṣavo bodhisattvena mahāsattvena yāvajjīvaṃ na tyaktavyam api jīvitahetoḥ.\n\niti. aparityājyasya kalyāṇamitrasya lakṣaṇam āha bodhisattvaśikṣāsaṃvare vyavasthitam. mahāyānārthapaṇḍitam. etādṛśaṃ sudurlabham.","label":1} {"id":"medū_20","root_file":"medū_20_root","comm_file":"medū_20_mall","root":"tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir\njambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ |\nantaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ\nriktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya ||\n","commentary":"tasyā iti || he megha vāntavṛṣṭir udgīrṇavarṣaḥ san | kṛtavamanaś ca vyajyate | tiktaiḥ sugandhibhis tiktarasavadbhiś ca || \"tikto rase sugandhau ca\" iti viśvaḥ || vanagajamadair vāsitaṃ surabhitaṃ bhāvitaṃ ca | himavad vindhyamalayā gajānāṃ prabhavā iti vindhyasya gajaprabhavatvād iti bhāvaḥ | jambūkuñjaiḥ pratihatarayaṃ pratibaddhavegam | sukhapeyam ity arthaḥ | anena laghutvaṃ kaṣāyabhāvanā ca vyajyate | tasyā revāyās toyam ādāya gaccher vraja | he ghana megha, antaḥ sāro balaṃ yasya taṃ tvām anila ākāśavāyuḥ | śarīrasthaś ca gamyate | tulayituṃ na śakṣyati śakto na bhaviṣyati | tathā hi rikto 'ntaḥsāraśūnyaḥ sarvo 'pi laghur bhavati | prakampyo bhavatīty arthaḥ | pūrṇatā sāravattā gauravāyāprakampyatvāya bhavatīty arthaḥ | ayam atra dhvaniḥ—ādau vamanaśodhitasya puṃsaḥ paścāc chleṣmaśoṣaṇāya laghutiktakaṣāyāmbupānāl labdhabalasya vātaprakampo na syād iti | tathāha vāgbhaṭaḥ—\"kaṣāyāś cāhimās tasya viśuddhau śleṣmaṇo hitāḥ | kimu tiktakaṣāyā vā ye nisargāt kaphāpahāḥ || kṛtaśuddheḥ kramāt pītapeyādeḥ pathyabhojinaḥ | vātādibhir na bādhā syād indriyair iva yoginaḥ ||\" iti ||","label":1} {"id":"medū_7","root_file":"medū_7_root","comm_file":"medū_7_mall","root":"santaptānāṃ tvam asi śaraṇaṃ tat payoda priyāyāḥ \nsandeśaṃ me hara dhanapatikrodhaviśleṣitasya | \ngantavyā te vasatir alakā nāma yakṣeśvarāṇāṃ \nbāhyodyānasthitaharaśiraścandrikādhautaharmyā ||\n","commentary":"santaptānām iti || he payoda, tvaṃ santaptānām ātapena vā pravāsaviraheṇa vā saṃjvaritānām || \"santāpaḥ sañjvaraḥ samau\" ity amaraḥ || śaraṇaṃ payodānenātapakhinnānāṃ proṣitānāṃ svasthānapreraṇayā ca rakṣako 'si || \"śaraṇaṃ gṛharakṣitroḥ\" ity amaraḥ || tat tasmāt kāraṇād dhanapateḥ kuberasya krodhena viśleṣitasya priyayā viyojitasya me mama sandeśaṃ vārtā priyāyā hara | priyāṃ prati nayety arthaḥ | sambandhasāmānye ṣaṣṭhī || sandeśaharaṇenāvayoḥ santāpaṃ nudety arthaḥ | kutra sthāne sā sthitā tatsthānasya vā kiṃ vyāvartakaṃ tatrāha—gantavyeti || bahir bhavaṃ bāhyam || \"bahirdevapañcajanebhyaś ca\" iti yañ || bāhya udyāne sthitasya harasya śirasi yā candrikā tayā dhautāni nirmalāni harmyāṇi dhanikabhavanāni yasyāṃ sā tathoktā || \"harmyādi dhanināṃ vāsaḥ\" ity amaraḥ || anena vyāvartakam uktam || alakā nāmālaketi prasiddhā yakṣeśvarāṇāṃ vasatiḥ sthānaṃ te tava gantavyā | tvayā gantavyety arthaḥ || \"kṛtyānāṃ kartari vā\" iti ṣaṣṭhī ||","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.1_x_cmt_1.12","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"cmt_1.12_com","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"mahāvyādhiratisārapramehādiḥ | mṛtyuduḥkhaṃ maraṇameva ||","label":0} {"id":"neg_seni_39_x_nasa_26","root_file":"seni_39_root","comm_file":"nasa_26_vi","root":"mahāmudrām ajānānāḥ karmamudraikasādhanāḥ |\nāmnāyatattvato bhraṣṭā rauravaṃ yānti yoginaḥ || SeNi 39 ||","commentary":"śrīvajramaṇḍālaṃkāratantre dvādaśatathāgatabhūmayaḥ paṭhyante ||\n\n\tsamantaprabhā mahābhūmiḥ sūryamaṇḍalavac ca sā |\n\tamṛtaprabhā dvitīyā tu candravat suprabhāsvarā ||\n\tgaganaprabhā tṛtīyā tu gaganabhūmipratiṣṭhitā |\n\tvajraprabhā tu yā bhūmiś caturthī sā manoramā ||\n\tdṛḍhādhyāśayayogena vajreti parikalpyate |\n\tpañcamī ratnaprabhā nāma abhiṣeke pratiṣṭhitā ||\n\tṣaṣṭhī padmaprabhā nāma padmavat suvirājate |\n\tsvabhāvaśuddhadharmatvāt nirmalā niṣparigrahā ||\n\tsaptamī karmaprabhā nāma buddhakarmakarī smṛtā |\n\taṣṭamy anupamā nāma upamā tatra na vidyate ||\n\tnavamī nirupamā nāma sarvopamāprativedhataḥ |\n\tdaśamī prajñāprabhā nāma buddhabhūmīr anuttarā ||\n\tekādaśī sarvajñatā mahābhūmiḥ prabhāsvarā |\n\tdvādaśī pratyātmavedyā tu yogijñānaprapūrikā || iti ||\n\netā dvādaśatathāgatbhūmayo 'kārādidvādaśasvaraiḥ pariniṣpannā veditavyāḥ ||\n\nbuddhānāṃ tryadhvavartinām ity atītānāgatapratyutpannānāṃ buddhānām | hṛdi sthito 'ham iti sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | jñānamūrtir iti jñānakāyasvabhāvatvāt | buddha iti yathāvasthitapadārthāvabodhāt ||","label":0} {"id":"ht_1.5.16","root_file":"ht_1.5.16_root","comm_file":"ht_1.5.16_mua","root":"jananī bhaṇyate prajñā janayati yasmāj jagajjanam | \nbhaginīti tathā prajñā vibhāgaṃ darśayed yataḥ || 16 ||","commentary":"punar api saṃvṛtisatyam āśu sambhāropacayārtham āha—jananītyādi. jananyādiśabdaiḥ prajñāmātram uktam, nāvaśyaṃ bāhyā viśeṣā iti saṃkṣepaḥ. jagajjanam ity āryalokam, anyeṣāṃ niśceṣṭatvāt. vibhāgam iti jñeyanānātvam.","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.3_x_nasa_30","root_file":"ht_1.5.3_root","comm_file":"nasa_30_vi","root":"sevitavyāḥ prayatnena yathā bhedo na jāyate | \nagupte kriyate duḥkhaṃ vyāḍacaurāgnibhūcaraiḥ || 3 ||","commentary":"ata evaitāś catasraḥ sattvavajryādipāramitā a ā aṃ aḥ iti caturbhir akṣaraiḥ pariniṣpannā iti || tataś ca yad eva cittaṃ dharmadhātusvabhāvaṃ prakṛtyā grāhyagrāhakādyākāravirahāt tad evāgantukamalābhāvaprabhāsvaratvāj jñānāntarodayanimittatvāc cādarśajñānātmakam || dharmālambanakṛpādyātmakatayā saṃtānāntarabhedāparāmarṣāc ca samatājñānam || sarvajñeyāviparyāsāt pratyavekṣaṇājñānam || samastalokahitahetutayā kṛtyānuṣṭhānjñānātmakam || ataś ca yathākramaṃ śāśvatādyadhipatisvabhāvam || ata evāha mahāmahamahārāga ityādi ||\n\natra cādāv amitābhasyopādānaṃ rāgasya prādhānyakhyāpanārthaṃ | ata evāha rāgo dveṣaś ca mohaś ceti | sarvatathāgatasarvākāśavyāpipūjāsaṃdarśanakāle mahāmaha ity ucyate | mahaśabdena pūjābhidhīyate | mahaṇ maho mahāmahaḥ | mahātmako rāgaś ca mahārāgaḥ | mahāmahaś cāsau mahārāgaś ca mahāmahamahārāgaḥ | tatra mahārāga iti sattvapācanamocanalokṣaṇaḥ sa ca bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahārāgo hi bhagavān vajrasattvas tathāgata iti vacanāt || sarvasattvaratiṃkara iti rāgacaritānāṃ sarvasattvānāṃ ratiṃ prītiṃ mahāsukhātmikāṃ karotīti sarvasattvaratiṃkaraḥ | ayam amitābhasvabhāvaḥ ||\n\ndveṣacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahādveṣa iti | mahāmaheti gatārthaḥ | mahādveṣo 'kṣobhyaḥ sa ca sarvakleSamahāripuḥ | kleśopakleśādīnāṃ mahāripur ity arthaḥ ||","label":0} {"id":"neg_cmt_1.4_x_bca_5.80","root_file":"cmt_1.4_root","comm_file":"bca_5.80_p","root":"atha bhagavatī vajradhātvīśvarī dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra |\nśūnyatākaruṇābhinnā divyakāmasukhasthitā |\nsarvakalpavihīnāhaṃ niṣprapañcā nirākulā || 1.4 ||\n","commentary":"avakramakuṭilaṃ paramaprītirasabharāvanatena cakṣuṣā tṛṣita iva śītalajala paramāhlādakaraṃ saṃpivanniva sattvān vyavalokayan. na raktena na duṣṭena mugdhena. paramopakārakā hy ete. kutaḥ? yasmād etān sattvān samāsādya durlabhalābhaṃ buddhatvaṃ me bhaviṣyaty utpatsyate. evaṃ ca viharan adyatve 'pi sattvārthasamartho bhavatyeva. yad uktam—\n\n\tsarvatrācapalo mandam itasnigdhābhibhāṣaṇāt |\n\tāvarjayej janaṃ bhavyam ādeyaś cāpi jāyate || (Śikṣāsamuccaya 10)\n\niti |\n\netad eva ca bodhisattvasya kṛtyaṃ yad uta sattvāvarjanaṃ nāma. yathā dharmasaṃgītisūtre āryāpriyadarśanena bodhisattvena paridīpitam-\n\n\ttathā tathā bhagavan bodhisattvena pratipattavyaṃ yat sahadarśanena sattvāḥ prasīdeyuḥ. tat kasmād dhetoḥ? na bhagavan bodhisattvasyānyat karaṇīyam asty anyatra sattvāvarjanāt. sattvaparipāka eveyaṃ bhagavan bodhisattvasya dharmasaṃgītiḥ.\n\niti.\n\nevamakriyamāṇe ko doṣa iti cet-\n\n\tanādeyaṃ tu taṃ lokaḥ paribhūya jināṅkuram |\n\tbhasmacchannaṃ yathā vahniṃ pacyeta narakādiṣu || (Śikṣāsamuccaya 11)\n\niti.\n\ntasmāt sattvārādhanam eva bodhisattvasya karma upakārikṣetram asādhāraṇaṃ puṇyaprasūtihetur iti.","label":0} {"id":"nasa_2","root_file":"nasa_2_root","comm_file":"nasa_2_vi","root":"vibuddhapuṇḍarīkākṣaḥ protphullakamalānanaḥ |\nprollālayan vajravaraṃ svakareṇa muhur muhuḥ || 2 ||\n","commentary":"vibuddhapuṇḍarīkākṣa iti puṇḍarīkaṃ śvetapadmaṃ vibuddhaṃ vikasitam akṣi cakṣuḥ | tataś cāyaṃ vigrahaḥ | vibuddhaṃ ca puṇḍarīkaṃ ceti vibuddhapuṇḍarīkaṃ | vibuddhapuṇḍarīkam ivākṣiṇī locane yasya sa tathoktaḥ || protphullakamalānana iti prakarṣeṇotphullaṃ protphullaṃ kamalaṃ padmam ānanaṃ mukhaṃ | prakarṣotphullakamalavad ānanaṃ yasyāsau tathoktaḥ || vajrasya madhyaṃ svakareṇa gṛhītvā muhur muhuḥ punaḥ prakṣiptaṃ vajraṃ pratīcchan prollālayann idam āheti saṃbandhaḥ ||","label":1} {"id":"nasa_41","root_file":"nasa_41_root","comm_file":"nasa_41_vi","root":"mahāvidyottamo nātho mahāmantrottamo guruḥ |\nmahāyānanayārūḍho mahāyānanayottamaḥ || 41 ||\n","commentary":"mahāvidyetyādi | tatra mahāvidyottamo nātha iti candraprabhaḥ | mahatyaś ca tā vidyāś ca mahāvidyāś catasro dhāraṇyo granthārthamantramudrātmikāḥ | tāsām uttamaḥ | ata eva nāthaḥ sarvāpāyebhyaḥ sarvasattvānām aśeṣakāyavāṅmanaḥsamudācārasaṃśodhanāt || mahāmantrottamo gurur iti amitaprabhaḥ | mahāṃś cāsau mantraś ca mahāmantro mahāmudrātmakas tasyottamaḥ śreṣṭha ity arthaḥ | ata eva guruḥ sarvasattvānāṃ yathāśayānuśayajñatayābhisamayopadeśāt | mahāyānanayārūḍha iti gaganagañjaḥ | mahāyānaṃ vakṣyamāṇaṃ tasya nayo mārgas tasminn ārūḍhaḥ sthita ity arthaḥ ||\n\nmahāyānanayottama iti sarvanivaraṇaviṣkambhī | saṃsāranirvāṇayor anabhilāpyadharmatādhigamān nirvikalpakaṃ jñānaṃ mahāyānam iti | atha vā trividhānuttaryeṇa saṃbhāropāyagocarādhārasvabhāvo mahāyānasya saṃgṛhīta iti | yady evaṃ katham asya mahattvam | sarvalokahitā buddhā bhagavantaḥ | tena te mahāntaḥ | teṣām idaṃ yānaṃ niṣpattaye niryāṇāya vā | tasmāt tatsahitānāṃ yānaṃ mahāyānam | mahatāṃ vā yānaṃ mahāyānam || atha vā saptavidhamahattvāt | ālambanapratipattijñānavīryopāyakauśalyasamudāgamakarmamahattvān mahāyānaṃ | mahac ca tad yānaṃ ceti mahāyānam | anyatra yāne tadabhāvād iti | tad etat saṃsārena trividhaṃ mahāyānam | hetugocarasvabhāvaparidīpanārthaṃ veditavyam iti ||\n\ntad evam upāyamātrāpekṣitayā cāśeṣalaukikalokottarasamādhisvabhāvatvād bhagavato jñānasattvasya tathāgatajñānakāyasya ||","label":1} {"id":"bca_5.72","root_file":"bca_5.72_root","comm_file":"bca_5.72_p","root":"saśabdapātaṃ sahasā na pīṭhādīn vinikṣipet |\nnāsphālayet kapāṭaṃ ca syān niḥśabdaruciḥ sadā || 5.72 ||","commentary":"ity api śikṣānarthavarjanāya kāryety āha.\n\nsahasā tvaritam eva niṣprayojanaṃ hastadaṇḍādinā kapāṭaṃ ca nākoṭayet. saṃkṣepataḥ niḥśabdābhiratir bhavet ||","label":1} {"id":"neg_nasa_15_x_msv_5.1.4","root_file":"nasa_15_root","comm_file":"msv_5.1.4_com","root":"prakāśayiṣye sattvānāṃ yathāśayaviśeṣataḥ |\naśeṣakleśanāśāya aśeṣājñānahānaya iti || 15 ||\n","commentary":"evam ākṣipya samādadhāti nirmūletītyantena | ayam arthaḥ prasiddhir hi prajñānam | tac ca jñānadraḍhimā | na ca nirmūlaṃ jñānam ātmānaṃ labhate prāg eva jñānadraḍhimā | tad evaṃ nirmūlāyāḥ prasiddher abhāvāt kutaḥ sā pravṛtteti pramāṇair anviṣyata iti | nanu ca kāryadraḍhimnā mūlaṃ kalpayiṣyate smṛtidraḍhimneva śrutir ata āha pratyakṣādīti | satyam | samūlā prasiddhiḥ pratyakṣādimūlatayā pratyakṣasūtre nivāritā codanā mūlaṃ bhaviṣyaty eveti ||","label":0} {"id":"neg_seni_35_x_nasa_6","root_file":"seni_35_root","comm_file":"nasa_6_vi","root":"avibhāvitasambandho vikalpo 'sau pratītyajaḥ |\ntad eṣa eva nirvāṇaṃ mā mṛthāś citta vibhramam || SeNi 35 ||","commentary":"kiṃ kṛtvā | praṇamya | kaṃ | nātham iti | anāthānāṃ lokānām anuśāsanāt nāthaḥ svāmī | taṃ || punar api kiṃviśiṣṭam nātham ity āha saṃbuddham iti samyaksaṃbuddhaṃ na śrāvakaṃ pratyekabuddhaṃ vā || bhūyo 'pi nāthaṃ viśinaṣṭi bhagavantam iti bhagasaṃpannatvād bhagavān | caturmārabhaṅgād vā | tathā cāha |\n\n\tkleśakarma tathā janma kleśajñeyāvṛtī tathā |\n\tyena vaipakṣikā bhagnās teneha bhagavān smṛtaḥ || iti ||\n\nanena nairuktena vidhinā kleśādikaṃ bhagnavān iti bhagavān | aiśvaryādiguṇayogād vā | tathā cāha |\n\n\taiśvaryasya samgrasya rūpasya yaśasaḥ śriyaḥ |\n\tjñānasyātha prayatnasya ṣaṇṇām bhaga iti smṛtiḥ || iti ||\n\npunar api kiṃbhūtaṃ nātham ity āha tathāgataṃ iti | tathatāṃ śūnyatāṃ gataḥ tathāgataḥ | atha vā yathā te tathāgatā gatā gacchanti gamiṣyanti tathā gacchatīti tathāgataḥ | taṃ tathāgataṃ praṇamyeti pūrveṇa saṃbandhaḥ |","label":0} {"id":"bca_5.25","root_file":"bca_5.25_root","comm_file":"bca_5.25_p","root":"asaṃprajanyacittasya śrutacintitabhāvitam |\nsacchidrakumbhajalavan na smṛtāv avatiṣṭhate || 5.25 ||","commentary":"anayoḥ samudāyābhāve doṣam uktvā pratyekam abhāve kathayitum āha.\n\nna vidyate saṃprajanyaṃ yasmiṃs tad asaṃprajanyam. taccittaṃ yasya tasya. śrutacintābhāvanāmayaprajñāpariniṣṭhitaṃ vastu na smaraṇam adhivasati. tanmūlaṃ ca sarvaṃ kalyāṇam. kim iva? yathā sacchidrakumbhe mukhanikśiptam udakam adhastād gacchati nāvatiṣṭhate.","label":1} {"id":"bca_5.55","root_file":"bca_5.55_root","comm_file":"bca_5.55_p","root":"suniścitaṃ suprasannaṃ dhīraṃ sādaragauravam |\nsalajjaṃ sabhayaṃ śāntaṃ parārādhanatatparam || 5.55 ||","commentary":"suniścitaṃ saṃdehaviparyāsarahitam. suprasannaṃ sadā prītisaumanasyabahulam. dhīram acañcalam. ādaraḥ kathita eva. gauravaṃ ārādhyeṣu cittasya namratā. tābhyāṃ saha vartate. salajjaṃ pūrvavat. sabhayaṃ skhalitam ālokya bhītam. śāntaṃ saṃyatendriyam, sattvārādhanayatnavat.","label":1} {"id":"neg_bca_5.1_x_gg_1.13","root_file":"bca_5.1_root","comm_file":"gg_1.13_com","root":"śikṣāṃ rakṣitukāmena cittaṃ rakṣyaṃ prayatnataḥ |\nna śikṣā rakṣituṃ śakyā calaṃ cittam arakṣatā || 5.1 ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtabuddhaśarīra | dhṛtaṃ buddhasya śarīraṃ yena tasya saṃbodhanam | he dhṛtabuddhaśarīra | tvaṃ śrutijātaṃ vedārthatattvaṃ nindasi | kasya | yajñavidheḥ yajñānāṃ vidhirvidhānaṃ tasya | kiṃbhūtam | darśitapaśughātam | darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | athavā kiṃbhūtaṃ śrutijātam | sadayahṛdayadarśitapaśughātam | sadayahṛdayā brāhmaṇāḥ teṣāṃ darśitaḥ paśughāto māraṇaṃ yena tattathā tat | kathaṃ nindasi | ahaheti khede | gavādipaśughātaṃ dhigiti | tasya saṃbodhane | bauddhāgamaśāstre ahiṃsā paramo dharma iti nyāyāt |","label":0} {"id":"bca_5.59","root_file":"bca_5.59_root","comm_file":"bca_5.59_p","root":"gṛdhrair āmiṣasaṃgṛddhaiḥ kṛṣyamāṇa itas tataḥ |\nna karoty anyathā kāyaḥ kasmād atra pratikriyām || 5.59 ||","commentary":"punas tad ekāntam avadhārayituṃ kāyapratyavekṣām āha.\n\nkāyasya sarvathā kvacid api vyāpāro nāsti, svātmany api sāmarthyābhāvāt. anyathā cittarahito mṛtasya kāyaḥ. gṛdhrādibhir vipralujyamāna itastataḥ pratikāram ātmarakṣaṇārthaṃ kim iti na karotīti pṛcchati sarvasāmarthyavikalatvāt. ata eva cittaparikarmaiva sādhyam. tasmin parikarmite kāyasyāyatnata eva parikarmasiddheḥ, tatparatantratvāt tasyety uktaṃ bhavati.","label":1} {"id":"neg_gg_4.13_x_seni_34","root_file":"gg_4.13_root","comm_file":"seni_34_p","root":"śvasitavapanamanupamapariṇāham |\nmadanadahanamiva vahati sadāham || \n","commentary":"viditaivaṃvidhajñānasya jagad yathā tad darśayati—yenetyādi | \"sadasator utpādāyogād\" ityādinājātaṃ jagad yena buddhaṃ pratyakṣato jñātaṃ tasya prtītyasamutpannā buddhiḥ śuddhaiva bodhato nirvedhataḥ | atas tasya dhīmato 'nābhogenābhogaṃ vinaiva nijaṃ sahajaṃ jagat satyam avitatham ||","label":0} {"id":"bca_5.63","root_file":"bca_5.63_root","comm_file":"bca_5.63_p","root":"asthīny api pṛthak kṛtvā paśya majjānam antataḥ |\nkim atra sāram astīti svayam eva vicāraya || 5.63 ||","commentary":"tadanantaram asthīny api khaṇḍaśaḥ pṛthag bhinnāni kṛtvā majjānaṃ paśya avalokaya. yady antaraṃ kāyaḥ caturmahābhūtikaḥ mātapitraśucikalalasaṃbhūtaḥ duḥkhamayaḥ kṛtaghnaś ceti vistareṇa pratipādayiṣyatīti kim atra sāram asti vijñapraśastaṃ nyāyyaṃ vā, ity ātmanaiva vicāraya.","label":1} {"id":"neg_bca_5.23_x_taraa_15","root_file":"bca_5.23_root","comm_file":"taraa_15_comm","root":"cittaṃ rakṣitukāmānāṃ mayaiṣa kriyate 'ñjaliḥ |\nsmṛtiṃ ca saṃprajanyaṃ ca sarvayatnena rakṣata || 5.23 ||","commentary":"prajñājñānetyādi. prajñājñānopadeśād uttarakālaṃ yat bodhicittasyāmṛtarūpasya rasanayā grahaṇam, tat turyaṃ caturthaṃ sekam āha kaścit. tac cāvaraṃ hīnam, vinikṛṣṭam iti yāvat. kasmād avaram? yasmāt sarvaprayāso mantramudrādevatādyākārabhāvanāsu punaḥpunaranuṣṭhānalakṣaṇas tathāgatokto vyarthaḥ prāptaḥ. kutaḥ? tatphalasya bhāvanāsādhyasya phalasya bodhicittāsvādakāla eva prasiddhatvāt prāptatvāt, anyasya viśiṣṭasya phalasyābhāvād iti yāvat.","label":0} {"id":"seni_31","root_file":"seni_31_root","comm_file":"seni_31_p","root":"tathatāṃ ye tu paśyanti madhyamārthānusārataḥ |\nte vai tattvavido dhanyāḥ pratyakṣaṃ yadi saṃvidā || SeNi 31 || \n","commentary":"idānīṃ vijñānavādāśaṅkāṃ tadapagame cocchedāśaṅkāṃ ca nirākartum āha—\n\ntathatām ityādi | tathatāṃ bhūtakoṭīṃ ye paśyanti sākṣāt kurvanti madhyamārthānusārataś catuḥkoṭivirahatas te dhanyās tattvavidaḥ | tat kim ucchedena | naiva | saṃvidā saṃvedanena yady aśeṣollekhaparihārāt tat tattvaṃ pratyakṣam anubhūtaṃ syāt |\n\netac caivaṃvidhaṃ satyadvayātmakam ubhayāntarahitaṃ śūnyatākaruṇābhinnaṃ prajñopāyasvarūpaṃ sadgurupādaprasādavitter jñeyam ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.94_x_gg_1.17","root_file":"bca_5.94_root","comm_file":"gg_1.17_com","root":"nāṅgulyā kārayet kiṃcid dakṣiṇena tu sādaram |\nsamastenaiva hastena mārgam apy evam ādiśet || 5.94 ||","commentary":"he deva he hare tvaṃ jaya jaya | svaśaraṇāgatasakalajanaramaṇa tvaṃ sarvotkṛṣṭatayā vartasva | he śritakamalākucamaṇḍala | śritamāśritaṃ kamalāyāḥ lakṣmyāḥ kucamaṇḍalaṃ kucābhogaḥ yena sa tathā tasya saṃbodhane | he śritakamalākucamaṇḍala | punaḥ kiṃbhūta | he dhṛtakuṇḍala | dhṛtaṃ kuṇḍalaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he kalitalalitavanamāla | kalitā svīkṛtā lalitā manoharā vanamālā yena sa tathā tasya saṃbodhane | he kalitalalitavanamāla | he hare he deva jaya jaya jayayukto bhava | sarvotkarṣeṇa vartasva |","label":0} {"id":"neg_bca_5.30_x_gg_1.4","root_file":"bca_5.30_root","comm_file":"gg_1.4_com","root":"upādhyāyānuśāsinyā bhītyāpy ādarakāriṇām |\ndhanyānāṃ gurusaṃvāsāt sukaraṃ jāyate smṛtiḥ || 5.30 ||","commentary":"harismaraṇe śrikṛṣṇānucintane yadi mano hṛdayaṃ sarasaṃ sarāgaṃ tavāsti | yadi ca vilāsakalāsu tava kutūhalamasti | vipūrvo las kāntau dhātuḥ | vilāsānāṃ kalāḥ tāsu | kautūhalaṃ kautukaṃ ca kutukaṃ ca kutūhalam ityamaraḥ | tadā he budhajana jayadevasya kaveḥ sarasvatīṃ vāṇīṃ gṛṇu ākarṇaya | kathaṃbhūtāṃ sarasvatīm | madhurakomalakāntapadāvalīm | madhuraṃ svādu karṇayeyam | komalaṃ snigdham | kāntaṃ kamanīyam | etairguṇairupetā padāvalī padapaṅktiryasyāḥ sā tathā tām |","label":0} {"id":"gg_4.11","root_file":"gg_4.11_root","comm_file":"gg_4.11_com","root":"stanavinihitamapi hāramudāram |\nsa manute kṛśatanuratibhāram || \nrādhikā virahe tava keśava ||\n","commentary":"he keśava | sā rādhikā tava virahe viśleṣe kṛśatanurdurbalā | stane vinihitaṃ kucamaṇḍale āropitaṃ tam udāraṃ sundaraṃ hāraṃ muktālaṅkāraṃ bhāramiva manute | kalayati jānāti | kṛśā tanuryasyāḥ sā tathā | stanayorvinihito nyastastam |","label":1} {"id":"neg_seni_7_x_gg_3.5","root_file":"seni_7_root","comm_file":"gg_3.5_com","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra— \nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\n","commentary":"tadānanam | tasyā rādhikāyāḥ ānanaṃ mukhaṃ cintayāmi | kimbhūtaṃ mukham | kuṭilabhru | kuṭile vakre bhruvau yasmin ānane tat kuṭilabhru | kena | kopabhareṇa | kopasya bharaḥ ādhikyaṃ tena kopabhareṇa | kamiva | śoṇapadmamiva | upari bhramatā bhramareṇa ākulaṃ vyākulaṃ śoṇapadmaṃ raktotpalamiva |","label":0} {"id":"neg_gg_1.42_x_nasa_39","root_file":"gg_1.42_root","comm_file":"nasa_39_vi","root":"kāpi kapolatale militā lapituṃ kimapi śrutimūle |\ncāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakairanukūle || \n","commentary":"mahāṛddhītyādi | tatra mahāṛddhibalopeta iti bhadrapālaḥ | ṛddher balaṃ ṛddhibalaṃ tenopeta ṛddhibalopetaḥ | mahāṃś cāsāv ṛddhibalopetaś ca mahāṛddhibalopetaḥ || mahāvego mahājava iti sāgaramatiḥ | mahān vego gatir yasyāsau mahāvegaḥ | sarvatathāgatapūjopasthānahetutayānekalokadhātusaṃkramaṇāt | ata eva mahājava ity ucyate || maharddhiko maheśākhya iti akṣayamatiḥ | laukikaśrāvakapratyekabuddhānāṃ puṇyajñānasaṃbhāropetatvān maharddhikaḥ | sarvatathāgatapuṇyajñānasaṃbhāraparipūraṇatayāto maheśākhya iti || mahābalaparākrama iti pratibhānakūṭaḥ | mahānti ca tāni balāni ceti daśa tathāgatabalāni sthānāsthānajñānādīni vakṣyamāṇāni teṣu parākramo vīryārambho yasya sa mahābalaparākramaḥ ||","label":0} {"id":"medū_12","root_file":"medū_12_root","comm_file":"medū_12_mall","root":"āpṛcchasva priyasakham amuṃ tuṅgam āliṅgya śailam \nvandyaiḥ puṃsāṃ raghupatipadair aṅkitaṃ mekhalāsu | \nkāle kāle bhavati bhavato yasya saṃyogam etya \nsnehavyaktiś ciravirahajaṃ muñcato bāṣpam uṣṇam ||\n","commentary":"āpṛcchasveti | priyaṃ sakhāyaṃ priyasakham || \"rājāhaḥsakhibhyaṣ ṭac\" iti ṭac samāsāntaḥ || tuṅgam unnataṃ puṃsāṃ vandhair narārādhanīyai raghupatipadai rāmapādanyāsair mekhalāsu kaṭakeṣu || \"atha mekhalā | śroṇisthāne 'drikaṭake kaṭibandhebhabandhane\" iti yādavaḥ || aṅkitaṃ cihnitam | itthaṃ saṅkhitvān mahattvāt pavitratvāc ca sambhāvanārham | amuṃ śailaṃ citrakūṭādrim āliṅganyāpṛcchasva sādho yāmīty āmantraṇena sabhājaya || \"āmantraṇasabhājane | āpracchannam\" ity amaraḥ || \"āṅi nupracchacor upasaṅkhyānam\" ity ātmanepadam || sakhitvaṃ nirvāhayati—kāla iti || kāle kāle pratiprāvṛṭkālam | suhṛtsamāgamanakālaś ca kālaśabdenocyate | vīpsāyāṃ dviruktiḥ || bhavataḥ saṃyogaṃ samparkam etya ciravirahajam uṣṇaṃ bāṣpam ūṣmāṇaṃ netrajalaṃ ca || \"bāṣpo netrajaloṣmaṇoḥ\" iti viśvaḥ || muñcato yasya śalasyaḥ snehavyaktiḥ premāvirbhāvo bhavati | snigdhānāṃ hi ciravirahasaṅgatānāṃ bāṣpapāto bhavatīti bhāvaḥ ||","label":1} {"id":"cmt_1.11","root_file":"cmt_1.11_root","comm_file":"cmt_1.11_com","root":"evaṃ buddhvā tu yaḥ kaścid yogi lobhaviḍambitaḥ |\ncaṇḍasya maṇḍalādṛṣṭe deśayet tantram uttamam || 1.11 ||\n","commentary":"lobhaḥ khānapānadhanapratigrahaḥ tena viḍambito bhartsitaḥ | caṇḍasyeti mukhyavṛttyā | etanmaṇḍalapraveśo yukta iti bhāvaḥ ||","label":1} {"id":"medū_19","root_file":"medū_19_root","comm_file":"medū_19_mall","root":"sthitvā tasmin vanacaravadhūbhuktakuñje muhūrtam \ntoyotsargadrutataragatis tatparaṃ vartma tīrṇaḥ | \nrevāṃ drakṣyasy upalaviṣame vindhyapāde viśīrṇāṃ \nbhakticchedair iva viracitāṃ bhūtim aṅge gajasya ||\n","commentary":"sthitveti || he megha, vane caranti te vanacarāḥ || tatpuruṣe kṛti bahulam\" iti bahulagrahaṇād lug bhavati || teṣāṃ vadhūbhir muktāḥ kuñjā latāgṛhā yatra tasmin || nikuñjakuñjau vā klībe latādipihitodare ity amaraḥ || tatra te nayanavinodo 'stīty arthaḥ | tasmin āmrakūṭe muhūrtam alpakālam | na tu ciraṃ svakāryavirodhād iti bhāvaḥ || \"muhūrtam alpakāle syād ghaṭikādvitaye 'pi ca\" iti śabdārṇave || sthitvā viśramya | toyotsargeṇa \"tvām āsāra-\" ity uktavarṣeṇena drutataragatir lāghavād dhetor atikṣipragamanaḥ san | tasmād āmrakūṭāt param anantaraṃ tatparaṃ vartma mārgaṃ tīrṇo 'tikrāntaḥ | upalaiḥ pāṣāṇair viṣame vindhyasyādreḥ pāde prasyantaparvate || \"pādāḥ pratyantaparvatāḥ\" ity amaraḥ || viśīrṇāṃ samantato visṛmarām || etena kasyāścit kāmukyā priyatamacaraṇapāto 'pi dhvanyate || revāṃ narmadām || \"revā tu narmadā somodbhavā mekhalakanyakā\" ity amaraḥ || gajasyāṅge śarīre bhaktayo racanāḥ | revā iti yāvat || \"bhaktir niṣevaṇe bhāge racanāyām\" iti śabdārṇave || tāsāṃ chedair bhaṅgibhir bhābhir viracitāṃ bhūtiṃ śṛṅgāram iva bhasitam iva vā || \"bhūtir mātaṅgaśṛṅgāre jātau bhasmani saṃpadi\" iti viśvaḥ || drakṣyasi | ayam api mahāṃs te nayana kautukalābha iti bhāvaḥ ||","label":1} {"id":"bca_5.69","root_file":"bca_5.69_root","comm_file":"bca_5.69_p","root":"dattvāsmai vetanaṃ tasmāt svārthaṃ kuru mano 'dhunā |\nna hi vaitanikopāttaṃ sarvaṃ tasmai pradīyate || 5.69 ||","commentary":"tat kiṃ sarvathaiva niravakāśo 'yaṃ kartavyaḥ? nety āha.\n\nvetanaṃ karmamūlyam. tāvanmātraṃ datvā asmai gatvaraśarīrāya, karmopakaraṇatvāt, svaprayojanam anuvidheyaṃ he manaḥ. anenaivopārjitaṃ kasmād asmai na dīyate iti cet, na hi yasmāt yatkiṃcit karmakareṇopāttaṃ sarvaṃ tasmai karmakarāya pradīyate iti nyāyo 'sti.","label":1} {"id":"bca_5.109","root_file":"bca_5.109_root","comm_file":"bca_5.109_p","root":"kāyenaiva paṭhiṣyāmi vākpāṭhena tu kiṃ bhavet |\ncikitsāpāṭhamātreṇa rogiṇaḥ kiṃ bhaviṣyati || 5.109 ||","commentary":"sarvam etaduktaśikṣākauśalaṃ karmaṇā niṣpādayitavyaṃ na vacanamātreṇeti niyamayitum āha.\n\nmanaḥpūrvaṃgamatvāt kāyavyāpārasya, so 'py anenaiva pratipāditaḥ. pratipattyā sarvaṃ saṃpādayiṣyāmi, na tu śabdamātraghoṣaṇayā niṣphalatvād iti bodhisattvena yatitavyam. katham iva? vaidyakaśāstrādhyayanamātreṇa tatkriyām akurvato vyādhigrastasya kiṃ phalaṃ niṣpatsyate? tāvanmātreṇa rogasya tasyāvinivṛtteḥ. na kiṃcid iti bhāvaḥ. tasmāt sarvam etat kriyānuṣṭhānena niṣpādayitavyam iti.\n\niti prajñākaramativiracitāyāṃ bodhicaryāvatārapañjikāyāṃ saṃprajanyarakṣaṇaṃ nāma pañcamaḥ paricchedaḥ ||","label":1} {"id":"gg_1.25","root_file":"gg_1.25_root","comm_file":"gg_1.25_com","root":"śrījayadevakaveridaṃ kurute mudam e\nmaṅgalamujjvalagītaṃ jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"śrījayadevakaveḥ idam ujjvaletyabhiprāyaṃ prakṛṭayati ślokaḥ |","label":1} {"id":"cmt_3.27","root_file":"cmt_3.27_root","comm_file":"cmt_3.27_com","root":"sā cāha |\naho madīyaṃ yat padmaṃ sarvasukhasamanvitam |\nsevayed yo vidhānena tasyāhaṃ siddhidāyinī || 3.27 ||\n","commentary":"aho madīyam ityādi padmam iti varāṅgam | vidhāneneti padmāntargatasavyavāmapārśvavartinyor nāḍyor nirnakhamadhyamātarjanyaṅgulidvayena jihvayā vā cālanena etena prajñāyāḥ kṣaraṇaṃ bhavati | tataḥ padmarandhraṃ snigdhaṃ bhavati | tato vajrāgrāṃ taddravena spṛṣṭam atīva paramaṃ sukhaṃ saṃpādayatīti bhāvaḥ | siddhīti mahāsukham ||","label":1} {"id":"ssa_1.14","root_file":"ssa_1.14_root","comm_file":"ssa_1.14_com","root":"śivo bhūtvā yajeteti bhakto bhūtveti kathyate |\ntvameva hi vapuḥ sāraṃ bhaktairadvayaśodhitam || 1.14 ||\n","commentary":"śivotbhūtvā iti | \"śivo bhūtvā śivaṃ yaje\" iti yadāmnāyeṣūcyate tatra dehapāta eva śivateti ye manyante teṣāṃ sati dehe śivībhāvābhāvādyajamānatānupapatteḥ svasvarūpaśivasamāveśabhaktiśāly eva yajanaṃ jānātīti tātparyam | anenaivāśayenāha tvameva yataḥ sāram utkṛṣṭaṃ vapuḥ svarūpaṃ advayena bhedaśaṅkāśaṅkuśataśātinā śodhitaṃ nirmalīkṛtaṃ bhaktairiti |","label":1} {"id":"neg_cmt_4.23_x_bca_5.34","root_file":"cmt_4.23_root","comm_file":"bca_5.34_p","root":"bhāvayet sthiracittena siddho 'haṃ caṇḍaroṣaṇaḥ |\ntato manthānayogena pūrve śvetācalaṃ sṛjet || 4.23 ||\n","commentary":"evaṃ tāvad anayor anvayavyatirekābhyāṃ guṇadoṣāv abhidhāya, anarthavivarjanārthaṃ niṣphalaspandavarjanam āha.\n\nprathamaṃ tāvad idaṃ cittam ity adhyātmani cintayati. sarvakālam īdṛśam uktakramayuktam upasthāpayitavyam. tataḥ paraṃ niṣphalaspandavarjanārtham apagatakaraṇagrāmeṇeva niṣphalarūpādiviṣayagrahaṇasarvavikalpopasaṃhārān mayā sthātavyam. kim iva? kāṣṭhavat, cakṣurādivyāpāraśūnyatvāt.","label":0} {"id":"nasa_4","root_file":"nasa_4_root","comm_file":"nasa_4_vi","root":"ullālayadbhiḥ svakaraiḥ prasphuradvajrakoṭibhiḥ |\nprajñopāyamahākaruṇājagadarthakaraiḥ paraiḥ || 4 ||\n","commentary":"ullālayadbhir ity ūrdhvam utkṣipadbhiḥ | kaiḥ | svakaraiḥ || prasphuradvajrakoṭibhir iti prasphurantyo vajrāṇāṃ koṭayo 'grabhāgā yeṣāṃ te prasphuradvajrakoṭayaḥ | taiḥ || kimātmakāḥ | prajñopāyamahākaruṇayā jagatām arthaṃ kartuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarāḥ | tatra sarvadharmāṇāṃ pravicayaḥ prajñā | upāyo 'bhilāṣo 'śeṣalaukikalokottaras samādbhipradarśanamukhena yathābhavyatayā sakalasattvārthakaraṇe | kam ruṇaddhīti karuṇā | kam iti sukhasyākhyā | kāruṇiko hi paraduḥkhaduḥkhī san ātmanaḥ sukham āvṛṇotīti karuṇā | mahatī cāsau karuṇā ca mahākaruṇā | anālambanātmikā || jagac ca jagac ca jagac ca jagaganti traidhātukāni | teṣām arthaḥ prayojanaṃ | ata āha prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarair iti | ata eva te krodhāḥ parā utkṛṣṭās te ata āha parair iti ||","label":1} {"id":"gg_1.33","root_file":"gg_1.33_root","comm_file":"gg_1.33_com","root":"mādhavikāparimalalalite navamālatijātisugandhau |\nmunimanasāmapi mohanakāriṇi taruṇākāraṇabandhau || \n","commentary":"punaḥ kiṃbhūte | mādhavikāparimalalalite | mādhavikāyāḥ kusumitavāsantyāḥ parimalo gandhaḥ tena lalitaḥ ramaṇīyaḥ tasmin | punaḥ kiṃbhūte | navamālatijātisugandhau | navā nūtanāśca tā mālatyaśca tāsāṃ jātiḥ prādurbhāvaḥ | janī prādurbhave ityasya jādeśe atipratyayaḥ | tathā śobhano gandho yasmin sa tathā athavā navamālikayā kāraṇabhūtayā puṣpaviśeṣeṇa atisugandhau | navā ca mālikā ceti tayā | punaḥ kiṃbhūte | mohanakāriṇi | mohanaṃ vaicityaṃ kartuṃ śīlamasyeti sa tathā tasmin | keṣāṃ | munimanasāmapi | munayo jitendriyāḥ vanavāsino vikārahīnāḥ nityanaimittikādivratācāravantasteṣāmapi | punaḥ kiṃbhūte | taruṇākāraṇabandhau | taruṇānāṃ yuvajanānāṃ akāraṇena upakāraṃ vinaiva bandhuḥ hitakārī kuṭumbasahāyaḥ kāmoddīpanatvāt |","label":1} {"id":"seni_23","root_file":"seni_23_root","comm_file":"seni_23_p","root":"vicitraṃ vividhaṃ khyātam ityādi susthitaṃ katham |\nmaṇyantargatam ityādi sadguroḥ suṣṭhu saṅgatam || SeNi 23 ||","commentary":"idānīṃ vicitrasusthāpanārtham āha—vicitram ityādi | sadguror ityādinā\n\n\tvicitraṃ vividhaṃ khyātam āliṅganacumbanādikam || \n\nity uddeśāt | atra hy ādigrahaṇād gṛṣṭiparyantaṃ vicitraṃ vivakṣitam |\n\nnanu ghṛṣṭiparyantam iti katham gamyate |\n\n\tbāhubhyāṃ ca samāliṅgya prajñāṃ vai ṣoḍaśābdikām |\n\tghaṇṭhāvajrasamāyogād ācāryasecanaṃ matam || \n\niti nirdeśāt | atra ghaṇṭhāvajrasamāyogaḥ padmavajrasparśo vivakṣitaḥ | \n\nnanv ayam ācāryasekaḥ | ādāv ācāryaś ca vicitram iti kuto jñeyaḥ |\n\n\tānandādyāḥ kramaśo jñeyāś catuḥsecanasaṅkhyayā || \n\niti pratinirdeśāt | atrānandādyāś catvāraḥ—\n\n\tācārya guhya prajñā ca caturthaṃ tat punas tathā | \n\niti yathāsaṅkhyaṃ jñeyāḥ | ānandaś ca vicitra eva kṣaṇa iti ghṛṣṭiparyantaṃ vicitram |\n\n\tvipākaṃ tadviparyāsaṃ sukhaṃ jñānasya bhuñjanam || \n\nity uddeśān maṇyagraṃ yāvat paramaḥ sukharūpatvāt paramasya | \n\nnanv etat katham | \n\n\tparamānande tu samprāpte nānātvavarjite kṣaṇe |\n\tśāstā brūyān mahāsattva dhāraṇīyaṃ mahat sukham || \n\niti nirdeśāt | atraiva nānātvavarjite kṣana ityādy arthasadbhāvād iti sarvasustham | maṇyantargatam ityādi ca gatārtham | \n\nyadi ghṛṣṭiparyantam ānandaḥ sa cācāryo maṇeḥ puraḥ paramaḥ sa ca guhyas tarhi—\n\n\thasitaśuddhyā tv ācārya īkṣaṇe guhyakas tathā |\n\tprajñā pāṇyavāpatau tu tat punar dvandvatantrake || \n\niti katham | bāhyotpattyā tan neyam | tarhy udakābhiṣekādīnām ācāryatoktā yā sā katham | sāpi bāhyotpattyā jñeyā | tathāgatāśvāsānande cācāryatā gambhīrotpattyā vajradharāśvāsānadne cotpannena | caturmudrāpakṣe ca pariniṣpannenācāryatvena karmudrā boddhavyā ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.102_x_seni_14","root_file":"bca_5.102_root","comm_file":"seni_14_p","root":"sadā kalyāṇamitraṃ ca jīvitārthe 'pi na tyajet |\nbodhisattvavratadharaṃ mahāyānārthakovidam || 5.102 ||","commentary":"etatsvarūpadarśanārtham āha—duḥkhānām ityādi | subodham ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.74_x_gg_1.22","root_file":"bca_5.74_root","comm_file":"gg_1.22_com","root":"paracodanadakṣāṇām anadhīṣṭopakāriṇām |\npratīcchec chirasā vākyaṃ sarvaśiṣyaḥ sadā bhavet || 5.74 ||","commentary":"he janakasutākṛtabhūṣaṇa | janakasya sutā sītā tasyāḥ kṛtaṃ śokanivṛttikādi bhūṣaṇamalaṅkaraṇaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | jitadūṣaṇa | jito dūṣaṇo rākṣaso yena sa tathā tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | samaraśamitadaśakaṇṭha | samare saṃgrāme śamitaḥ śāntiṃ prāpito daśakaṇṭho rāvaṇo yena sa tathā tasya saṃbodhanam |","label":0} {"id":"ht_1.5.20","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"ht_1.5.20_ra","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"karasphoṭo bhavenmudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathetyatra hetumanupanyasyannevaṃ darśayati | aparimitā vyāpārā yoginām | sarvatra hetūpanyāse vistaraḥ syāt | sarva eva tvasau prajñopāyamayatayā maṇḍalamudrārūpo 'vagantavya iti |\n\nnanvevaṃ bhāvyabhāvakabhāvanānupapattāvutpanne ca maṇḍale nirdiṣṭe dhyeyadhyāne kiṃ sarvathotpādite eva | netyāha—taddhyeyamityādi |","label":1} {"id":"cmt_3.30","root_file":"cmt_3.30_root","comm_file":"cmt_3.30_com","root":"tato niṣpanne gurupramukhaṃ kṛtvā madyamāṃsādibhir gaṇacakraṃ kuryāt || iti prajñābhiṣekaḥ || 3.30 || \n","commentary":"niṣpanna iti suratāvasāne sati ||","label":1} {"id":"taraa_8","root_file":"taraa_8_root","comm_file":"taraa_8_comm","root":"svābhāṅganāśleṣi janārthakāri\nduḥkhaiḥ sukhaiś caiva vimuktirūpam |\naśītyanuvyañjanabhūṣitāṅgam\napetakalpaṃ pravadanti sādhyam || 8 ||","commentary":"idānīṃ mantranayopadiṣṭaṃ saptavidhaṃ sādhyaṃ kathayitum āha—svābhāṅganetyādi.\n\nsvābhāṅganām āśleṣituṃ śīlaṃ svabhāvo yasya tat svābhāṅganāśleṣi. apetakalpaṃ vyapagatakalpam, kalpanārahitam iti yāvat. anyat subodham. ayam arthaḥ—samāliṅgitasvābhāṅganāśleṣi jagadarthakāri dvātriṃśallakṣaṇavibhūṣitaśarīram upekṣārūpaṃ prathamaṃ sādhyam.","label":1} {"id":"neg_seni_14_x_cmt_2.3","root_file":"seni_14_root","comm_file":"cmt_2.3_com","root":"duḥkhānām āgamo nāsti sukhaṃ tatra nirantaram |\nānando brahmaṇo rūpaṃ tac ca mokṣe 'bhhivyajyate || SeNi 14 ||\n","commentary":"yasya tasyaiveti | svarṇarūpyarājāvartapravālamaraktalakṣaṇasya pañcaratnasya kaṭhinīpiṣṭakagaurīsindūraharitālaharidrākaṭhinīmiśrakajjalakajjalamiśraharitālāder vā tatrāyaṃ vidhiḥ | yathecchayācāryaḥ ||\n......\ncaturasram ityādi ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.91_x_cmt_2.21","root_file":"bca_5.91_root","comm_file":"cmt_2.21_com","root":"dantakāṣṭhasya kheṭasya visarjanam apāvṛtam |\nneṣṭaṃ jale sthale bhogye mūtrādeś cāpi garhitam || 5.91 ||","commentary":"pañcopahāreti puṣpādipañcānām upahāra upaṃ ḍhokanaṃ tena ||","label":0} {"id":"neg_cmt_1.17_x_bca_5.12","root_file":"cmt_1.17_root","comm_file":"bca_5.12_p","root":"mukhapāko bhavet tasya yadi buddhasamo 'pi hi | \nśraddhāhīno 'thavā śiṣyaḥ śṛṇute jijñāsanāya ca || 1.17 ||\n","commentary":"kṣāntipāramitāpi na cittād bhinnety āha.\n\nparāpakārādisaṃbhave 'pi cittasyākopanatā kṣāntiḥ. anyathā yadi sarvaśatrūṇāṃ tadvinipātanena vairaniryātanaṃ kṛtavataḥ kenacid vairābhāvād upaśāntavairasya na kaścid apakārī syād iti marṣaṇaṃ kṣāntiḥ, tadā etad aśakyānuṣṭhānam. śatravo hi gaganasamatvād aparyantāḥ. teṣāṃ māraṇam aśakyam. tasmāt krodhādinivṛtticittam eva teṣām upāyena māraṇam iva, tatkṛtāpakārasyāgaṇanāt, janmāntaravairāsaṃbhavāc ca māritaprāyāste.","label":0} {"id":"ht_1.5.17","root_file":"ht_1.5.17_root","comm_file":"ht_1.5.17_ra","root":"rajakīti ca duhitā ca nartakī ca prakathyate | \nrañjanāt sarvasattvānāṃ rajakīti tathā smṛtā || 17 ||","commentary":"rajakītyādinā tisro mudrā uddiśya rañjanādityādinā nirdiśati | rañjanādityanurāgaṇāt | prajñayā hyāśayānuśayaṃ vijñāya yathāyogamanuṣṭhānātsarvasattvā anurāgitā bhavantīti prajñaiva tathocyate |","label":1} {"id":"cmt_3.29","root_file":"cmt_3.29_root","comm_file":"cmt_3.29_com","root":"tataḥ sādhaka ātmānaṃ caṇḍamahāroṣaṇākāreṇa dhyātvā prajñāṃ ca dveṣavajrīrūpeṇa saṃpuṭaṃ kṛtvā caturānandān lakṣayet || 3.29 ||\n","commentary":"tata iti prajñāvacanāvasānāt ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.12_x_nasa_9","root_file":"bca_5.12_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"kiyato mārayiṣyāmi durjanān gaganopamān |\nmārite krodhacitte tu māritāḥ sarvaśatravaḥ || 5.12 ||","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":0} {"id":"neg_gg_2.20_x_medū_2","root_file":"gg_2.20_root","comm_file":"medū_2_mall","root":"durālokastokastavakanavakāśokalatikāvikāśaḥ kāsāropavanapavano 'pi vyathayati |\napi bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukulaprasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati ||\n","commentary":"tasminn iti || tasminn adrau citrakūṭādrau | abalāviprayuktaḥ kāntāvirahī | kanakasya valayaḥ kaṭakam || \"kaṭakaṃ valayo 'striyām\" ity amaraḥ || tasya bhraṃśena pātena riktaḥ śūnyaḥ prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ pradeśo yasya sa tathoktaḥ || \"kakṣāntare prakoṣṭhaḥ syāt prakoṣṭhaḥ kūrparādadhaḥ\" iti śāśvataḥ || virahaduḥkhāt kṛśa ity arthaḥ | kāmī kāmukaḥ sa yakṣaḥ | katicinmāsān | aṣṭau māsān ity arthaḥ | \"śeṣān māsān gamaya caturaḥ\" iti vakṣyamāṇatvāt || nītvā yāpayitvā | āṣāḍhānakṣatreṇa yuktā paurṇamāsyāṣāḍhī || \"nakṣatreṇa yuktaḥ kālaḥ\" ity aṇ | \"ṭiḍḍhāṇañ-\" ityādinā ṅīp || sāṣāḍhy asmin paurṇamāsīty āṣāḍho māsaḥ || \"sāsmin paurṇamāsīti saṃjñāyām\" ity aṇ || tasya prathamadivase āśliṣṭasānum ākrāntakūṭam | vaprakrīḍā utkhātakelayaḥ || \"utkhātakeliḥ krīḍādyair vaprakrīḍā nigadyate\" iti śabdārṇave || tāsu pariṇatas tiryag dantaprahāraḥ || \"tiryagdantaprahāras tu gajaḥ pariṇato mataḥ\" iti halāyudhaḥ || sa cāsau gajaś ca tam iva prekṣaṇīyaṃ darśanīyaṃ meghaṃ dadarśa || gajaprekṣaṇīyam ity atreva lopāluptopamā || kecit \"āṣāḍhasya prathamadivase\" ity atra \"pratyāsanne nabhasi\" iti vakṣyamāṇanabhomāsasya pratyāsasya \"praśamadivase\" iti pāṭhaṃ kalpayanti tad asaṅgatam | prathamātireke kāraṇābhāvāt | nabhomāsasya pratyāsatty artham ity uktam iti cen na | pratyāsattimātrasya māsapratyāsattyaiva prathamadivasasyāpy upapatteḥ | atyantapratyāsatter upayogābhāvenāvivakṣitatvāt | vivakṣitatve vā svapakṣe 'pi prathamadivasātikrameṇa meghadarśana kalpanāyāṃ pramāṇābhāvena tadasambhavāt | pratyutāsmatpakṣa eva kuśala sandeśasya bhāvyanarthapratīkārārthasya purata evānumānamuktaṃ bhavatīty upayoga siddhiḥ || nanūnmattasya nāyaṃ viveka iti cen na | unmattasya nānarthasya pratīkārārthaṃ pravṛttir apīti sandeśa eva mā bhūt || tathā ca kāvyārambha evāprasiddhaḥ syād itv aho mūlacchedī pāṇḍityaprakarṣaḥ | kathaṃ tarhi \"śāpānto\" me bhujagaśayanād utthite śārṅgapāṇau\" ityādinā bhagavatprabodhāv adhikasya śāpasya māsacatuṣṭayāvaśiṣṭasyoktiḥ | daśadivasādhikyād iti cet sapakṣe 'pi kathaṃ sā viṃśatidivasair nyūnatvād iti santoṣṭavyam | tasmād īṣadvaiṣamyam avivakṣitam iti suṣṭhūktaṃ \"prathamadivase\" iti ||","label":0} {"id":"neg_seni_3_x_bca_5.95","root_file":"seni_3_root","comm_file":"bca_5.95_p","root":"ālocanaṃ vimardaś cet tṛtīye katham iṣyate |\nyat tatrālocanaṃ naiva bhaved vittir alakṣaṇā || SeNi 3 ||","commentary":"lokāprasādanivāraṇāyāha.\n\nna bhujam utkṣipya kaṃcid āhvayet, alpaprayojanatāratamye. mahati punar adoṣaḥ. acchaṭādiśabdaṃ tu kuryāt. tadakaraṇe 'samāhitacāritāyām asaṃvṛtaḥ syāt. etāvatā auddhatyaparihāro 'pi darśito bhavati.","label":0} {"id":"neg_ssa_1.16_x_gg_1.20","root_file":"ssa_1.16_root","comm_file":"gg_1.20_com","root":"kadācitkvāpi labhyo 'si yogenetīśa vañcanā |\nanyathā sarvakakṣyāsu bhāsi bhaktimatāṃ katham || 1.16 ||\n","commentary":"kiṃbhūta | he madhumuranarakavināśana | madhuśca muraśca narakaśca madhumuranarakāḥ daityaviśeṣāstān vināśayatīti tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | garuḍāsana | garuḍa eva āsanaṃ yānaṃ yasya tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | surakulakelinidāna | surāṇāṃ kulaṃ samūhaḥ tasya keliḥ krīḍā tasyāḥ anugrahadvāreṇa nidānam ādikāraṇaṃ tasya saṃbodhane |","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.15_x_gg_3.1","root_file":"ht_1.5.15_root","comm_file":"gg_3.1_com","root":"bhago 'syāstīti buddhasya bhagavānn iti kathyate | \nbhagāni ṣaḍvidhāny āhur aiśvaryādiguṇākhilāḥ | \nathavā kleśādimārāṇāṃ bhañjanād bhagavānn iti || 15 ||","commentary":"śrīkṛṣṇābhiprāyaṃ uttarīyagītārthaṃ ślokābhyāṃ prakaṭayati kaṃsārirapītyādi | kaṃsāriḥ śrīkṛṣṇo 'pi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalāṃ rādhāṃ hṛdaye ādhāya saṃcintya vrajasundarīḥ aparagopīstatyāja jahau | saṃsārasya vāsanā jagataḥ sthititatparatā vigatarūpā pūrvajanmakṛtasukṛtasaṃskārātiśayaprāptasarvasundarījanādhikasubhagatā | tayā baddhā viṣayāsaktirūpaśṛṅkhalā śṛṅkhalāsthānaṃ yā dṛḍhahetustām |","label":0} {"id":"neg_bca_5.54_x_gg_1.15","root_file":"bca_5.54_root","comm_file":"gg_1.15_com","root":"evaṃ saṃkliṣṭam ālokya niṣphalārambhi vā manaḥ |\nnigṛhṇīyād dṛḍhaṃ śūraḥ pratipakṣeṇa tat sadā || 5.54 ||","commentary":"he paṇḍitajana śrījayadevakaveḥ uditaṃ udāraṃ sundaraṃ tvaṃ śṛṇu | kiṃbhūtam | sukhadaṃ śrutimātreṇa | punaḥ kiṃbhūtam | śubhadaṃ kalyāṇadam | punaḥ kiṃbhūtam | bhavasāram | bhave saṃsāre sārabhūtam |","label":0} {"id":"msv_1.10","root_file":"msv_1.10_root","comm_file":"msv_1.10_com","root":"prāyeṇaiva hi mīmāṃsā loke lokāyatīkṛtā | \ntāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛto mayā || 1.10 ||\n","commentary":"nanu mīmāṃsāyām api cirantananibandhanāni santīti kiṃ mudhā prayasyate | ata āha prāyeṇeti | lokāyataṃ nāma nāstikānāṃ tantram | tadbhāvamāpāditā nānāpasiddhāntasaṅgraheṇa | tāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛta iti | āśaṃsāyāṃ vartamāne 'rthe vā kto varṇanīya iti ||","label":1} {"id":"cmt_2.2","root_file":"cmt_2.2_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"atha bhagavān āha |\nmaṇḍalasya bhaven mānaṃ caikahastaṃ dvihastakam |\ntrihastaṃ vā catuḥpañca pañcamānaṃ na cādhikam || 2.2 ||\n","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.21_x_nasa_31","root_file":"bca_5.21_root","comm_file":"nasa_31_vi","root":"anena hi vihāreṇa viharan durjaneṣv api |\npramadājanamadhye 'pi yatir dhīro na khaṇḍyate || 5.21 ||","commentary":"mohacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahāmoha iti || mahāmaheti pūrvavat | mahāmoho vairocanaḥ | dhiyāṃ moho dhīmohaḥ | mūḍhaś cāsau dhī mohaś ca mūḍhadhīmohaḥ | tasya sūdano vināśakaḥ || krodhacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahākrodha iti | tathaiva mahāmaheti | mahākrodha ity amoghasiddhiḥ | mahākrodharipur mahān iti | sattvāsattvaviṣayatvād mahākrodhaḥ | tasya sa eva mahāripur iti ||","label":0} {"id":"ht_1.5.10","root_file":"ht_1.5.10_root","comm_file":"ht_1.5.10_ra","root":"kulānāṃ pañcabhūtānāṃ pañcaskandhasvarūpiṇām | \nkulyate gaṇyate 'neneti kulam ity abhidhīyate || 10 ||","commentary":"kāni punastānyādibhūtāni kulāni yatkulānyaparāṇi bhaviṣyanti | kathaṃ ca tāni kulamityucyanta ityāha—kulānāmityādi |\npañca bhūtāni skandhā vā kulāni tadviśuddhirūpatvādeva buddhānām | tadrūpatvena vajradharasya | teṣāṃ ca tadanantaramaparimitena rūpeṇa | yattveṣāṃ kulamityabhidhīyate tattadrūpeṇa | pañca bhūtāni pṛthivyāptejovāyuvijñānāni | pañca skandhā rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāra |","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.20_x_gg_3.8","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"gg_3.8_com","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"he rādhe purato 'grataḥ | dṛśyase avalokyase | kasya | mama | kiṃ nu gatāgataṃ gamanāgamanam | vidadhāsi karoṣi | kimiti pureva pūrvānubhūtamiva | parirambhaṇamāliṅganaṃ na dadāsi | kimbhūtam | sasaṃbhramaṃ saha saṃbhrameṇa vartata iti |","label":0} {"id":"medū_14","root_file":"medū_14_root","comm_file":"medū_14_mall","root":"adreḥ śṛṅgaṃ harati pavanaḥ kiṃ svid ity unmukhībhir\ndṛṣṭotsāhaś cakitacakitaṃ mugdhasiddhāṅganābhiḥ |\nsthānād asmāt sarasaniculād utpatodaṅmukhaḥ khaṃ\ndiṅnāgānāṃ pathi pariharan sthūlahastāvalepān ||\n","commentary":"adrer iti || pavano vāyur adreś citrakūṭasya śṛṅgaṃ harati kiṃsvit || kiṃsvicchabdo vikalpavitarkārthādiṣu paṭhitaḥ || iti śaṅkayonmukhībhir unnatamukhībhiḥ || \"svāṅgāc copasarjanād asaṃyogopadhāt\" iti ṅīṣ | mugdhābhir mūḍhābhiḥ \"mugdhaḥ sundaramūḍhayoḥ\" ity amaraḥ | siddhānāṃ devayoniviśeṣāṇām aṅganābhiś cakitacakitaṃ cakitaprakāraṃ yathā tathā || \"prakāre guṇavacanasya\" iti dvirbhāvaḥ | dṛṣṭotsāho dṛṣṭodyogaḥ san sarasā ārdrā niculāḥ sthalavetaso yasmiṃs tasmāt || \"vānīre kavibhede syān niculaḥ sthalavetase\" iti śabdārṇave || asmāt sthānād āśramāt pathi nabhomārge diṅgāgānāṃ diggajānāṃ sthūlā ye hastāḥ karās teṣām avalepānākṣepān pariharan | \"hasto nakṣatrabhede syāt karebhakarayor api\" iti | \"avalepas tu garve syāt kṣepaṇe dūṣaṇe 'pi ca\" iti ca viśvaḥ || udaṅmukhaḥ san | alakāyā udīcyatvād ity āśayaḥ || kham ākāśam utpatodgaccha || atredam apy arthāntaraṃ dhvanayati-rasiko niculo nāma mahākaviḥ kālidāsasya sahādhyāyī parāpāditānāṃ kālidāsamabandhadūṣaṇānāṃ parihartā yasmin sthāne tasmāt sthānād udaṅmukho nirdoṣatvād unnatamukhaḥ san pathi sārasvatamārge diṅnāgānām || pūjāyāṃ bahuvacanam || diṅnāgācāryasya kālidāsapratipakṣasya hastāvalepān hastavinyāsapūrvakāṇi dūṣaṇāni pariharan || \"avalepas tu garve syāl lepane duṣaṇe 'pi ca\" iti viśvaḥ || adrer adrikalpasya diṅnāgācāryasya śṛṅgaṃ prādhānyam || \"śṛṅgaṃ prādhānyasānvoś ca\" ity amaraḥ || harati kiṃsvid iti hetunā siddhaiḥ sārasvatasiddhair mahākavibhir aṅganābhiś ca dṛṣṭotsāhaḥ san kham utpatoccair bhaveti svaprabandham ātmānaṃ vā prati kaver uktir iti || \"saṃsargato doṣaguṇā bhavantīty etan mṛṣā yena jalāśaye 'pi | sthitvānukūlaṃ niculaś calantam ātmānam ārakṣati sindhuvegāt || \"ity etac chlokanirmāṇāt tasya kavir niculasaṃjñety āhuḥ ||","label":1} {"id":"ht_1.5.15","root_file":"ht_1.5.15_root","comm_file":"ht_1.5.15_ra","root":"bhago 'syāstīti buddhasya bhagavānn iti kathyate | \nbhagāni ṣaḍvidhāny āhur aiśvaryādiguṇākhilāḥ | \nathavā kleśādimārāṇāṃ bhañjanād bhagavānn iti || 15 ||","commentary":"ya evaivaṃbhūtaḥ sa eva bhagavān ucyata ity āha—bhaga ityādi |\n\nevaṃ pariśuddhe manasi mahāsukharasānuṣiktā aiśvaryādayo guṇā nijabījādājāyanta iti te 'sya santi |","label":1} {"id":"gg_4.13","root_file":"gg_4.13_root","comm_file":"gg_4.13_com","root":"śvasitavapanamanupamapariṇāham |\nmadanadahanamiva vahati sadāham || \n","commentary":"sā rādhikā sadāhaṃ yathā bhavati tathā śvasitaṃ pavanaṃ vahati | śvasitameva pavanastam | kamiva | madanadahanamiva | kāmāgnimiva | kimbhūtam | anupamapariṇāhaṃ na vidyate upamā dṛṣṭānto yasya sa tathā anupamaḥ pariṇāho viśālatā yasya sa tathā |","label":1} {"id":"neg_taraa_3_x_nasa_36","root_file":"taraa_3_root","comm_file":"nasa_36_vi","root":"sambhrāntabodhā nikhilā hi tīrthyās\ntattvasya sādhyasya ca rūpavittau |\ntebhyaḥ prakṛṣṭaḥ kila tattvavettā\nvedāntavādīti janapravādaḥ || 3 ||","commentary":"evaṃ mātsaryadauḥśīlyākṣāntikausīdyapratipakṣatayā tad eva dānaśīlakṣāntivīryapāramitātmakam iti | ata āha mahādānetyādi ||\n\ntatra mahādānapatiḥ śreṣṭha iti vajralāsyā | pūjānugrahakāmyayā dīyata iti dānaṃ | tasya dānasya patir dānapatiḥ | mahāṃś cāsau dānapatiś ca mahādānapatiḥ | āmiṣābhayadharmābhiṣekātmakacaturdānotsṛjanatayā śreṣṭhaḥ sarvalokotkṛṣṭatvāt || mahāśīladharo 'graṇīr iti vajramālā | kāyavākcittānāṃ samādhānāc chīlaṃ | śīla samādhāv iti dhātvarthatvāt | daśākuśalaviratilakṣaṇaṃ prātimokṣasvabhāvaṃ ca | tad dhārayatīti śīladharaḥ | mahāṃś cāsau śīladharaś ca mahāśīladharaḥ | ata evāgraṇīḥ purahsara ity arthah || mahākṣāntidharo dhīra iti vajragītā | kṣamaṇaṃ kṣāntis titikṣā tāṃ dhārayatīti kṣāntidharaḥ | mahaṃś cāsau kṣāntidharaś ca mahākṣāntidharaḥ | tataś ca dhīraḥ | mahatsv api duḥkheṣu dhairyāvalambanatvāt || mahāvīryaparākrama iti vajranṛtyā | vīryaṃ kuśala utsāhaḥ | pāpādau tūtsāhaḥ kusīdatvāt kausīdyam eva na vīryaṃ | tasya parākramaḥ sarvalaukikalokottarakuśalamūlaparipūraṇāt | \n\nataś ca guhyapūjācatuṣṭayātmakaṃ yathākramam ādarśādijñānaniṣpattau svavimokṣamukhaviśuddhibalenānābhogābhirativiśeṣotpādakatvāt ||","label":0} {"id":"neg_nasa_10_x_ssa_1.9","root_file":"nasa_10_root","comm_file":"ssa_1.9_com","root":"bhagavan jñānakāyasya mahoṣṇīṣasya gīṣpateḥ |\nmañjuśrījñānasattvasya jñānamūrteḥ svayaṃbhuvaḥ || 10 ||\n","commentary":"ānantānanda iti | upamāśleṣoktyā parameśvarasāmyamāśāste | bhaktipakṣe devī dyotamānā ekatra phalākāṃkṣāvirahitā | aparatra krīḍādiśīlā paraiva śaktiḥ | ahaṃ bhaktyā aviyuktaḥ syām iti vaktavye mama aviyuktāstu iti bhaktiṃ prati premaprasaraḥ prakāśitaḥ ||","label":0} {"id":"taraa_12","root_file":"taraa_12_root","comm_file":"taraa_12_comm","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\ntyaktvopekṣājñānamātraṃ phalaṃ syāt |\nāsaṃsārasthāyi sattvārthakāri\ncintāratnaprakhyam ekāntaśāntam || 12 ||","commentary":"kṛtvetyādi. sākṣāt svādhipaṃ kṛtvā, paścāt tyaktvā, upekṣārūpaṃ yaj jñānaṃ tanmātraṃ sādhyaṃ syāt. anyat sugamam. etad uktaṃ bhavati—maṇḍalacakrarūpaṃ sākṣāt kṛtvā, paścāt tan nirodhya, upekṣājñānamātraṃ sādhyaṃ syāt pañcamam.","label":1} {"id":"gg_2.9","root_file":"gg_2.9_root","comm_file":"gg_2.9_com","root":"śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |\nharicaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam ||\n","commentary":"atisundaramohanamadhuripurūpam | atisundaraṃ mohanaṃ ca tat madhuripurūpaṃ ceti | madhudaityasya ripuḥ tasya rūpam | punaḥ kimbhūtam | śrījayadevena bhaṇitam | tat saṃprati satatamanukūlaṃ bhavati | keṣām | puṇyavatāṃ janānām | kaṃ prati | haricaraṇasmaraṇaṃ prati |","label":1} {"id":"neg_bca_5.96_x_nasa_34","root_file":"bca_5.96_root","comm_file":"nasa_34_vi","root":"nāthanirvāṇaśayyāvac chayītepsitayā diśā |\nsaṃprajānaṃ laghūtthānaḥ prāg avaśyaṃ niyogataḥ || 5.96 ||","commentary":"tad evātyantikasattvārthapraṇidhānānabhiniveśād atyantaśūnyatā || anavarāgro mayā saṃsāro na pratiyaktavya iti praṇiḍhānānavagrahād anuvarāgraśūnyatā || anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau mayā kuśalaṃ nāvakaraṇīyam ity anabhiniveśād anavakāraśūnyatā || prakṛtilakṣaṇaṃ gotraṃ mayā śodhanīyam iti prārthanāvirahāt prakṛtiśūnyatā || ata evāha—mahāprajñetyādi |\n\ntatra mahāprajñāyudhadhara iti vajradharmaḥ | tatra prajñā pratyavekṣaṇājñānaṃ | tad evāyudhaṃ śastraṃ tad dhārayatīti prajñāyuddhadharaḥ | tajjñānasvabhāvatvāt | mahāṃś cāsau prajñāyudhadharaś ca mahāprajñāyudhadharaḥ || mahākleśāṇkuśo 'graṇīr iti vajratīkṣaṇaḥ | kleśā rāgādayaḥ | teṣām aṅkuśabhūtatvāt kleśāṅkuśaḥ | aṅkuśa ivāṅkuśaḥ kleśavaśitāprāptatvāt | tataś ca mahāṃś cāsau kleśāṅkuśaś ca mahākleśāṅkuśaḥ | ata evāgraṇīḥ śreṣṭha ity arthaḥ || mahāyaśā mahākīrtir iti vajrahetuḥ | sattvaparipākopāyabhūtānāṃ sarvamāṇḍaleyānāṃ tantranirdiṣṭānāṃ cakravartisvabhāvatvāt | mahad yaśo yasya sa mahāyaśāḥ | ata evāśeṣānavaśeṣalokadhātuvyāpinī kīrtir yasya sa mahākīrtir iti || mahājyotir mahādyutir iti vajrabhāṣaḥ | mahatī traidhātukaprasarpiṇī jyotir dīptir yasyāsau mahājyotiḥ | tataś ca vāgdoṣāṇāṃ drutamdhyavilambitānāṃ parihāreṇa tūṣṇīṃbhāvasvabhāvena japakāle sarvasattvasaṃtāneṣv avabhāsakatvān mahādyutir iti ||\n\ntataś ca vikalpamanaḥparāvṛttilakṣaṇapratyavekṣaṇājñānāśritavajradharmādisvabhāvaṃ pratyavekṣaṇājñāne yathoktaviparyāsavivekena samastadharmatattvapratyavekṣaṇāt | tanmukhena ca svabhāvaśuddhadharmatāprajñājñānāvaivartikasamastābhisandhyarthaparijñānahetutvāc ca | ata evaiṣāṃ vajradharmādīnām ayaṃ kramaḥ ||","label":0} {"id":"seni_38","root_file":"seni_38_root","comm_file":"seni_38_p","root":"vicitraṃ karmamudraiva dharmamudrā vipākajā |\nvilakṣaṇaṃ mahāmudrā vimardaḥ samayo bhavet || SeNi 38 ||","commentary":"anantaroktam evaikaikamudrāyā ekaikānandatvaṃ sphuṭayati—vicitram ityādi | gatārtham ||\n\nnanu caturmudrānvayānugato 'yaṃ granthaḥ | sa ca yoginītantrānusāreṇa na yogatantrānusāreṇeti cet | tan na | ucyate—\n\n\tāryanāgārjunair uktaṃ śrīsamājānusārataḥ |\n\tpañcabhiś ca kramair yat tac caturmudrāsu kathyate || (1)\n\n\tkramayor mantramūrtitvacinnidhyaptī yathākramam |\n\tte caikamudrayokte 'tra mantramūrtimanaḥsthiteḥ || (3)\n\n\tdharmamudrāsukhaṃ yasmāt saṃvṛteḥ satyadarśanam |\n\tsatyasya bhūtakoṭitvaṃ mahāmudrārtha ucyate || (3)\n\n\tphalaṃ samayamudrāyā dvayor advayavedanam |\n\tkramāṇāṃ mīlanaṃ divyaṃ buddhatvaphaladāyakam || (4) \n\ntathā ca pradīpoddyotanaṣaṭkoṭivyākhyāyām ācāryacandrakīrtipādair uktam—\n\n\tutpattikrama ādau syān mantramūrtiprasādhakaḥ |\n\tcittanidhyaptimātraṃ tu dvitīyaḥ krama ucyate ||\n\n\ttṛtīyas tu kramo ramyaḥ saṃvṛteḥ satyadarśanam |\n\tsatyasya saṃvṛteḥ śuddhiś caturthaḥ krama ucyate ||\n\n\tpañcamo yuganaddhākhyo yat satyadvayayojanam | \n\tsādhanāṅgam idaṃ śreṣṭhaṃ sarvatantrārthasaṅgrahaḥ ||\n\n\teṣāṃ kramāṇāṃ bhedāṃs tu prastāravidhinā bahūn |\n\tsammīlanaṃ ca teṣāṃ vai yo vetti sa hi tantravit ||\n\ntathā cāryadevapādair api sūtakamelāpake mantratattvamudrātattvātmatattvadharmatattvadevatātattvanāmabhiḥ pañcakramāṇām uddeśaḥ kṛtaḥ | tatra mantratattvam iti hūṃkārādimantrotthitā hevajrādimūrtiḥ | mudrātattvam iti saṅkhyāgaṇanākrameṇa neyārthatayā cittanidyaptimātraṃ nītārthatas tu karmamudrāyām | ātmatattvam iti jagataś ciccitraniḥsvabhāvatā | dharmatattvam iti dharmānutpādaḥ | devatātattvam ity ātmatattvadharmatattvayos tādāmīkaraṇam abhinnateti yāvat | \n\n\tetāni pañca tattvāni gurūṇām upadeśataḥ |\n\tcaturmudrāsu yojyāni pañcakrama iva kramāt ||\n\nnanu—\n\n\tkramam utpattikaṃ caiva utpannakramam eva ca ||\n\tkramadvayaṃ samāśritya vajriṇāṃ dharmadeśanā |\n\niti tantre pāṭha | tat kathaṃ pañca kramāḥ | ucyate | utpattikrame piṇḍīkramavajrajāpau bāhyotpattigambhīrotpattyaparanāmakau | utpanne ca svādhiṣṭhānābhisambodhiyuganaddhakramā utpannapariniṣpannasvābhāvikakramāparanāmakā iti |\n\netāsāṃ caturmudrāṇāṃ sadbhāvaḥ svabhāvaś ca sarvarahasyatantrokto vijñeyaḥ | tad uktaṃ tatra—\n\n\tmānasikā mahāmudrā samayamudrā tu sarvagā |\n\tvācasī dharmamudrā tu karmamudrā tu kāyikī ||","label":1} {"id":"nasa_24","root_file":"nasa_24_root","comm_file":"nasa_24_vi","root":"lokalokottarakulaṃ lokālokakulaṃ mahat |\nmahāmudrākulaṃ cāgryaṃ mahoṣṇīṣakulaṃ mahat || 24 ||\n","commentary":"lokalokottarakulam iti | lokṛ darśane | lokyata iti lokaḥ | tasya kulaṃ lokalokottarakulaṃ padmakulam ity arthaḥ ||\n\nlokālokakulaṃ mahad iti | lokānām āloko lokālokaḥ | akṣobhyaḥ | ādarśajñānātmakatvāt | tasya kulaṃ lokālokakulaṃ mahad vajrakulam evāgryaṃ vairocanādīnāṃ bodhicittasvabhāvatvāt | tasya kulaṃ mahāmudrākulam ity arthaḥ || mahoṣṇīṣakulaṃ mahad iti | sarvatathāgatānāṃ traidhātukadharmarājyābhiṣekapradānān mahoṣṇīṣatvam | tasya kulaṃ mahoṣṇīṣakulaṃ mahad ratnakulam ity arthaḥ ||\n\nāryanāmasaṃgītiṭīkāyāṃ nāmamantrārthāvalokinyāṃ ṣaṭkulāvalokanādhikāras tṛtīyaḥ || gāthe dve ||","label":1} {"id":"bca_5.6","root_file":"bca_5.6_root","comm_file":"bca_5.6_p","root":"yasmād bhayāni sarvāṇi duḥkhāny apramitāni ca |\ncittād eva bhavantīti kathitaṃ tattvavādinā || 5.6 ||","commentary":"kutaḥ punar evam ity āha.\n\nsarve hy ete karmākṣepavaśād aniṣṭadāyakā bhavanti. karma ca cittam eva, cetanā karmeti vacanāt. vākkāyakarmaṇor api cittam eva samutthāpakam. tadantareṇa tayor anutpatteḥ, cetayitvā karmeti vacanāt. tasmāt sarvam iha karmanirmitam eva. tac ca cittān nānyat. tad āha-\n\n\tkarmajaṃ lokavaicitryaṃ cetanā tatkṛtaṃ ca tat |\n\tcetanā mānasaṃ karma tajje vākkāyakarmaṇī || iti || (Abhidharmakośa 4.1)\n\nna ca anapakāracittasya kecid apakāriṇo nāma. yasmāt-\n\n\tnivṛttapāpacittasya nāsti loke bhayaṃ dviṣaḥ |\n\tsukhahānir na tasyāsti yasya cittaṃ vaśe sthitam ||\n\nata idam uktam-\n\n\tcittasya damanaṃ sādhu cittaṃ dāntaṃ sukhāvaham | (Dhammapada 25)\n\niti. \n\ntattvavādī bhagavān, vastutattvakathanaśīlatvāt. tenedaṃ tattvaṃ kathitaṃ prakāśitam—sarvaṃ cittaprasūtam iti. ataḥ sarvatra cittam eva pradhānam.","label":1} {"id":"neg_bca_5.50_x_taraa_4","root_file":"bca_5.50_root","comm_file":"taraa_4_comm","root":"yadātmotkarṣaṇābhāsaṃ parapaṃsanam eva ca |\nsādhikṣepaṃ sasaṃrambhaṃ sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā || 5.50 ||","commentary":"ānandarūpam iti sadā sukhamayatvāt. svavid iti jyotīrūpatvena svayaṃ prakāśamānatvāt. aprakampyam ity anityatayā kampayitum aśakyatvāt. śāntam iti kleśopakleśaśūnyatvena parikalpitatvāt. evaṃvidhaṃ sādhyam uṣanti kāmayante.\n\nsaha śrāvakair vartante ye khaḍgajināḥ khaḍgaviṣāṇakalpā ekacāriṇo vargacāriṇaś ca pratyekabuddhās te sādhyam icchanti. kīdṛśam? rūpādyupadher virāmaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānalakṣaṇānām upadhīnāṃ skandhānāṃ virāmaṃ vicchedam, nirodham iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—sarvaśrāvakapratyekabuddhāḥ sopadhiśeṣanirupadhiśeṣabhedena bhinne 'pi nirvāṇe nirupadhiśeṣam eva nirvāṇaṃ sākṣātkartavyatve-na sādhyaṃ pratipannāḥ.","label":0} {"id":"ht_1.5.12","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"ht_1.5.12_mua","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"tathā hi sa eva vairocanaḥ, prakāśamātratayā prakhyānāt. sa eva akṣobhyaḥ, nirābhāsatvāt. sa eva amoghaḥ, viśvārthakaraṇāt. sa eva ratnaḥ, sarvabuddhadharmāṇāṃ lābhāt. sa eva ārolikaḥ, teṣām ātmani samyak paricchedāt. evaṃ pañcajñānamayatvāt sa eva sāttvikaḥ, vajrasattva ity arthaḥ. brahmetyādi. sa eva brahmādir ucyate.","label":1} {"id":"neg_bca_5.56_x_taraa_4","root_file":"bca_5.56_root","comm_file":"taraa_4_comm","root":"parasparaviruddhābhir bālecchābhir akheditam |\nkleśotpādād idaṃ hy etad eṣām iti dayānvitam || 5.56 ||","commentary":"ānandarūpam iti sadā sukhamayatvāt. svavid iti jyotīrūpatvena svayaṃ prakāśamānatvāt. aprakampyam ity anityatayā kampayitum aśakyatvāt. śāntam iti kleśopakleśaśūnyatvena parikalpitatvāt. evaṃvidhaṃ sādhyam uṣanti kāmayante.\n\nsaha śrāvakair vartante ye khaḍgajināḥ khaḍgaviṣāṇakalpā ekacāriṇo vargacāriṇaś ca pratyekabuddhās te sādhyam icchanti. kīdṛśam? rūpādyupadher virāmaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānalakṣaṇānām upadhīnāṃ skandhānāṃ virāmaṃ vicchedam, nirodham iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—sarvaśrāvakapratyekabuddhāḥ sopadhiśeṣanirupadhiśeṣabhedena bhinne 'pi nirvāṇe nirupadhiśeṣam eva nirvāṇaṃ sākṣātkartavyatve-na sādhyaṃ pratipannāḥ.","label":0} {"id":"neg_nasa_6_x_ht_1.5.21","root_file":"nasa_6_root","comm_file":"ht_1.5.21_ra","root":"praṇamya nāthaṃ saṃbuddhaṃ bhagavantaṃ tathāgatam |\nkṛtāñjalipuṭo bhūtvā idam āha sthito 'grataḥ || 6 ||\n","commentary":"vikṣepa eva na dhyānamiti dhyeyamapi tanna syādityāha—pitarītyādi |\n\ntatsukhaṃ bhujyate svayamiti yathopadeśamajasraṃ yauvanābhiṣekayorvā | evamādimadhyāvasāneṣu yatsukhamanuparatamanubhūyate tatsukhaṃ dhyānamucyate | mahāsukhasyānusmaraṇātkuto vikṣepo yato na dhyānadhyeye | athavā pitarīti gurāvabhiṣekakāle yatprāptamanubhūtaṃ sahajamahāsukhaṃ tadbhujyata ābhujyate svayamanyadāpi | mudrāyogato vā tathaivopabhujyate | yenopabhuktena sukhena maraṇamindrayāṇāṃ nirodhaḥ syādiheti dṛṣṭa eva janmani tatsukhaṃ dhyānamucyate | evaṃbhūtaṃ cotpannayogino dhyāna tathānusmaraṇamātre 'pyupadeśe 'nujñāyata iti |","label":0} {"id":"ssa_1.11","root_file":"ssa_1.11_root","comm_file":"ssa_1.11_com","root":"bhavadbhaktyamṛtāsvādād bodhasya syāt parāpi yā | \ndaśā sā māṃ prati svāminn āsavasyeva śuktatā || 11 || \n","commentary":"he svāmin tavcchaktipātasamāveśamayabhaktyānandāsvādam anāsādya, bodhasya parā dehapātaprāpyā prakṛṣṭāpi yā śāntaśivapadātmā daśā syāt kaiścit sambhāvyate, sā taiḥ sambhāvyamānā māṃ praty āsavasya yathā śuktatā paryuṣitatā tathā bhātīti yāvat | yatas tair bhaktyamṛtam anāsvādyaiva śuktīkṛtam | yaiḥ punar āsvādyate, taiḥ svacamatkārānandaviśrāntīkṛtatvāt kā śuktatāsambhāvanā? āsvādād iti lyablope pañcamī | athavā tvadbhaktyamṛtāsvādād api parā mokṣarūpā yā kācid daśāstīti sambhāvyate, sā mahyaṃ na rocate, bhaktyamṛtāsvādasyaiva niratiśayacamatkāravattvād ity evaṃparam etat |","label":1} {"id":"nasa_13","root_file":"nasa_13_root","comm_file":"nasa_13_vi","root":"māyājālamahātantre yā cāsmin saṃpragīyate |\nmahāvajradharair hṛṣṭair ameyair mantradhāribhiḥ || 13 ||\n","commentary":"māyājāletyādi | asmin māyājālamahātantre 'meyair mahāvajradharair mahāmantradhāribhir hṛṣtair yā saṃpragīyate tāṃ ||","label":1} {"id":"cmt_1.1","root_file":"cmt_1.1_root","comm_file":"cmt_1.1_com","root":"evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān vajrasattvaḥ |\nsarvatathāgatakāyavākcittahṛdayavajradhātvīśvarībhage vijahāra ||\nanekaiś ca vajrayogivajrayoginīgaṇaiḥ । tadyathā । śvetācalena ca vajrayoginā । pītācalena ca vajrayoginā । raktācalena ca vajrayoginā । śyāmācalena ca vajrayoginā । mohavajryā ca vajrayoginyā । piśunavajryā ca vajrayoginyā । rāgavajryā ca vajrayoginyā । īrṣyāvajryā ca vajrayoginyā । evaṃ pramukhair yogiyoginīkoṭiniyutaśatasahasraiḥ ||1.1||\n","commentary":"evaṃ mayetyādyāha saṅgītikāraḥ | nidānavākyaṃ etat | yasmāt saṅgītikāreṇa sūtratantrādāv avaśyaṃ vaktavyaṃ | bhagavato vacanāt | tathā ca | evaṃ mayā śrutam iti kṛtvā bhikṣavo mama dharmaḥ saṅgātavyam ityādi | evaṃ sati | \n\nśraddhāvatāṃ pravṛttyaṅgaṃ śāstā parṣac ca sākṣiṇi | \ndeśakālau ca nirdiṣṭau svaprāmāṇyaprasiddhaye || iti pratipāditaṃ bhavati ||\n\ntatra | evam iti yathā saṃgāsyāmi | mayety anena viparītaśrutaparaṃparāśrutayor nirāsaḥ | etenātmanaḥ sākṣāt śrutam aviparītaṃ ca pratipādayati | śrutam iti śrotajñānenādhigatam | ekasmin samaya iti | ekasmin kāle | anyasmin kāle tv anyad api śrutam ity arthaḥ | etenātmano bāhuśrutyam etattantrasya daurlabhyaṃ ca pratipādayati | bhagavān iti | bhagā aiśvaryādayaḥ | tathā ca | aiśvaryasya samagrasya jñānasya yaḥ yaśasaḥ śriyaḥ rūpasyātha prayatnasya ṣaṇṇāṃ bhagasya iti śrutiḥ || tāni vidyante 'syeti rāgādikleśabhañjanād vā | \nvajrasattva iti | vajram abhedyaṃ sattvam arthakriyākāritvam asyeti | athavā vajra iva vajraḥ sa cāsau sattvaḥ prāṇī ceti | sarvetyādi | sarve ca te tathāgatāś ca teṣāṃ kāyavākcittaṃ jīvaccharīra tasya hṛdayam atyantābhilaṣaṇīyatvāt | tad eva vajradhātvīśvarībhagam ||\n\nvajro liṅgaṃ tasya dhātuḥ sāṃvṛtavivṛtatvalakṣaṇaḥ | bodhicittaṃ tasyeśvarī vā prajñā vajradhātunā sevitatvāt tasyāḥ | tadvarāṅge bhage vijahāreti | vihṛtavān vajrapadmasaṃyogena sampuṭayogena sthitavān ity arthaḥ | ayaṃ ca vihāraḥ prākṛtajanasyāpy atyantagupto bhavati kiṃ punar bhagavato vajrasattvasya | tataś cārthād uktaṃ bhavati | sumerugirimūrdhnivajrasatvabhūmau vajramaṇiśikharakūṭāgāre viharati smeti | etena śāstrā kālo deśaś coktaḥ ||\n\nparṣadaṃ vaktum āha | anekaiścetyādi | vajrayoginaḥ | śvetācalādayaḥ | vajrayoginyo mohavajryādayaḥ | teṣām tāsāṃ ca gaṇāḥ samūhā ekarasāktāḥ bahuvacanaṃ tv ekavacanasyāpi pañcatathāgatātmatvāt ||\n\ntadyathetyupadarśane | śvetācaleneti bhagavato bhagavatīdehagatarūpajñānena | evaṃ pītācaleneti | bhagavatīdehagatagandhajñānena | raktācaleneti | bhagavatīdehagatarasajñānena | śyāmācaleneti | bhagavatīdehagatasparśajñānenana || \n\nmohavajryā ceti | bhagavatyo bhagavaddehagatarūpajñānena | piśunavajryā ceti bhagaddehagatagandhajñānena | rāgavajryā ceti bhagavaddehagatarasajñānena | īrṣyāvajryā ceti bhagavaddehagatasparśajñānena | svayaṃ tu bhagavān bhagavatīdehagataśabdajñāne rūpaḥ | bhagavatī tu bhagavaddehegataśabdajñānarūpā ato naitat prabhedaḥ kṛtaḥ ||\n\nevaṃ pramukhair iti | evaṃprakāraiḥ | cakṣuṣā ghrāṇena rasanayā kāyena śrotreṇa rūpeṇa vedanayā saṃjñayā saṃskāreṇa vijñānena pṛthivyā jalena tejasā vāyūnā ākāśena ityādibhir ityarthaḥ | etenaivamvidhe vihāre parṣaddevyopyetāddṛśyo bodhicitte tu kathitaṃ bhavati ||","label":1} {"id":"neg_seni_4_x_cmt_2.15","root_file":"seni_4_root","comm_file":"cmt_2.15_com","root":"vilakṣaṇam ato yuktaṃ hanta boddhuṃ tṛtīyake |\nsvasaṃvitter bhavet siddhir āgamārtho 'pi saṅgataḥ || SeNi 4 ||","commentary":"paṭarūpeṇeti | paṭaṃ lekhayet iti bhāvaḥ ||","label":0} {"id":"ht_1.5.17","root_file":"ht_1.5.17_root","comm_file":"ht_1.5.17_mua","root":"rajakīti ca duhitā ca nartakī ca prakathyate | \nrañjanāt sarvasattvānāṃ rajakīti tathā smṛtā || 17 ||","commentary":"rajakītyādinoddeśaḥ. rañjanād ityādinā nirdeśaḥ. sattvānām iti vijñānānām.","label":1} {"id":"neg_cmt_1.17_x_bca_5.68","root_file":"cmt_1.17_root","comm_file":"bca_5.68_p","root":"mukhapāko bhavet tasya yadi buddhasamo 'pi hi | \nśraddhāhīno 'thavā śiṣyaḥ śṛṇute jijñāsanāya ca || 1.17 ||\n","commentary":"syād etat—yady api evam, tathāpi bhaktāc chādanamātreṇāpi paripālanīya ity atrāha.\n\nyadi nāma bhṛtyakarmakaraṇaṃ tathāpi tatrānavasthāyisvabhāve vicakṣaṇo jñātvaiva pravartate, evaṃ prakṛte 'pi taddharmiṇi kenābhiprāyeṇa he manaḥ, tvaṃ kuruṣe vyayam upakaraṇopakṣayam?","label":0} {"id":"bca_5.73","root_file":"bca_5.73_root","comm_file":"bca_5.73_p","root":"bako biḍālaś cauraś ca niḥśabdo nibhṛtaś caran |\nprāpnoty abhimataṃ kāryam evaṃ nityaṃ yatiś caret || 5.73 ||","commentary":"kaḥ evaṃ sati guṇaḥ syād ity āha.\n\nete sarve niḥśabdā anuddhatāś ca viharanto vivakṣitam arthaṃ labhante. vratināpi tathaiva samādhānakaṇṭakaparihāreṇa vihartavyam.","label":1} {"id":"cmt_3.11","root_file":"cmt_3.11_root","comm_file":"cmt_3.11_com","root":"tatrāyam udakābhiṣekaḥ | \nśiṣyaṃ śuddhaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ nirmalaṃ dhyātvā vijayakalaśād udakam ākṛṣya sahakārapallavena oṃ āḥ sarvatathāgatābhiṣekasamayaśriye hūṃ ity anenābhiṣiñcet || 3.11 ||\n","commentary":"vijayakalaśaṃ sarvacihnātmakaṃ pañcaratnapañcavrīhipañcauṣadhiparikṣiptaṃ sahakārādipallavācchāditaṃ | tasmāt sahakārapallavety upalakṣaṇaṃ tadabhāvād anyo 'pi pallavo boddhavyaḥ ||","label":1} {"id":"bca_5.13","root_file":"bca_5.13_root","comm_file":"bca_5.13_p","root":"bhūmiṃ chādayituṃ sarvāṃ kutaś carma bhaviṣyati |\nupānaccarmamātreṇa channā bhavati medinī || 5.13 ||","commentary":"atrāśakyatāyām apy upāyena pravṛttau dṛṣṭāntopadarśanena śakyatām āha.\n\nkaṇṭakādyupaghātarakṣaṇārthaṃ pṛthvī chādayitum ucitā. na caitac chakyam, tāvataś carmaṇo 'bhāvāt, bhāve 'pi chādanasyāśakyatvāt. upāyena punaḥ śakyam. upānahaś carmaṇā kevalena sarvā bhūmiś chāditā bhavati.","label":1} {"id":"neg_taraa_4_x_ssa_1.14","root_file":"taraa_4_root","comm_file":"ssa_1.14_com","root":"ānandarūpaṃ svavid aprakampyaṃ\nvedāntinaḥ sādhyam uṣanti śāntam |\nsaśrāvakāḥ khaḍgajināś ca sādhyam\nicchanti rūpādyupadher virāmam || 4 ||","commentary":"śivotbhūtvā iti | \"śivo bhūtvā śivaṃ yaje\" iti yadāmnāyeṣūcyate tatra dehapāta eva śivateti ye manyante teṣāṃ sati dehe śivībhāvābhāvādyajamānatānupapatteḥ svasvarūpaśivasamāveśabhaktiśāly eva yajanaṃ jānātīti tātparyam | anenaivāśayenāha tvameva yataḥ sāram utkṛṣṭaṃ vapuḥ svarūpaṃ advayena bhedaśaṅkāśaṅkuśataśātinā śodhitaṃ nirmalīkṛtaṃ bhaktairiti |","label":0} {"id":"neg_gg_2.7_x_nasa_16","root_file":"gg_2.7_root","comm_file":"nasa_16_vi","root":"maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |\npītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram ||\n","commentary":"evam ityādi | evam anena prakāreṇa bhagavān guhyendro vajrapāṇis tathāgatam adhyeṣya | tatra guhyā yakṣā aḍakavatīnivāsinas teṣām indro rājā | ata eva guhyendra ity ucyate || kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prahvakāyaḥ praṇatakāyo 'grataḥ sthita iti || saṃskārapūrvikā prārthanā adhyeṣaṇā | saṃskāro 'tra praṇāmādi ||","label":0} {"id":"neg_gg_3.2_x_msv_1.5","root_file":"gg_3.2_root","comm_file":"msv_1.5_com","root":"itastatastāmanusṛtya rādhikāmanaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |\nkṛtānutāpaḥ sa kalindanandinītaṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || \n","commentary":"idānīṃ durjanān prati sadaṇḍam āha kuto veti | ye vayaṃ parasthān api doṣān na mṛṣyāmaḥ te kathaṃ svagrantheṣu doṣānupādadīmahi | na cāsmābhir anupāttān doṣān sūrayo grahītum arhantīti ||","label":0} {"id":"neg_taraa_18_x_bca_5.48","root_file":"taraa_18_root","comm_file":"bca_5.48_p","root":"pañcapradīpāmṛtabinducandra-\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalāni |\nvāyoḥ svarūpaṃ galaśuṇḍikādyam\natattvarūpaṃ svayam ūhanīyam || 18 ||","commentary":"etad eva darśayati.\n\nraktaṃ dviṣṭaṃ vā svacittaṃ yadā paśyet, tadā hastapādādicalanamātram api na kartavyam, nāpi vacanodīraṇam. anyathā tadutthāpite kāyavāgvijñapty api saṃkliṣṭe syātām. ato bahirindriyavyāpāravikalpāv upasaṃhṛtya sthātavyaṃ kāṣṭhavat tadā. sarvavyāpāravirahān nirvyāpārāḥ sarvadharmā iti manasi nidhāya.","label":0} {"id":"gg_1.14","root_file":"gg_1.14_root","comm_file":"gg_1.14_com","root":"mlecchanivahanidhane kalayasi karavālaṃ \ndhūmaketumiva kimapi karālam |\nkeśava dhṛtakalkiśarīra jaya jagadīśa hare || \n","commentary":"he keśava | dhṛtakalkiśarīra | dhṛtaṃ kalkiśarīraṃ yena tasya saṃbodhane | tvaṃ kimapi adbhutaṃ yathā syāttathā karavālaṃ khaḍgaṃ kalayasi dhārayasi | kasmin nimitte mlecchanivahanidhane | mlecchānāṃ pāpiṣṭhānāṃ nivahaḥ vyūhaḥ | tasya nidhanaṃ vināśastasmin | kiṃbhūtam | karālaṃ bhayaṅkaram | kamiva | dhūmaketumiva |","label":1} {"id":"bca_5.19","root_file":"bca_5.19_root","comm_file":"bca_5.19_p","root":"yathā capalamadhyastho rakṣati vraṇam ādarāt |\nevaṃ durjanamadhyastho rakṣec cittavraṇaṃ sadā || 5.19 ||","commentary":"evaṃ cittāyattatāṃ sarvatra niścitya cittadṛḍhatāyām udāharaṇam āha.\n\nasamāhitajanamadhye punar upaghātabhayāt tadgatamanasā yathā vraṇaṃ rakṣati kaścid apramattaḥ, evaṃ tathā śikṣārakṣaṇakāmaḥ akāraṇavairibālajanamadhye saṃvasan tatparaścittaṃ vraṇam iva rakṣet sarvakālam.","label":1} {"id":"seni_4","root_file":"seni_4_root","comm_file":"seni_4_p","root":"vilakṣaṇam ato yuktaṃ hanta boddhuṃ tṛtīyake |\nsvasaṃvitter bhavet siddhir āgamārtho 'pi saṅgataḥ || SeNi 4 ||","commentary":"tad eva sopaskāram upasaṃharati—\n\nvilakṣaṇam ityādi | subodham ||\n\nnanu lokaprasiddhibādhāyā abādhakatvāt katham \"ālocanaṃ vimardaś cet\" ityādinā bādhā darśitā | tad etad api bhavato 'asmadabhiprāyāparijñānaphalam | yato \"viramānandaṃ jagac caiva\" iti vimardasya jagadrūpatayā prastutabādhanena yathoktasarvāgamavighaṭanāt | ālocanam ityādigrantho 'pi vighaṭata evety ata ālocanam ityādinā bādhā darśitā | ata evāryanāgārjunapādair api caturmudrānvaye—\n\n\tparamaviramayor madhye lakṣyam vīkṣya dṛḍhīkuru |\n\niti bādhā darśitā | tarhi tvanmate\n\n\tānandena sukhaṃ kiñcit paramānandaṃ tato 'dhikam |\n\tviramānandair virāgaḥ syāt sahajānandas tu śeṣataḥ || \n\niti katham | tad apy evaṃ jñeyam | ānandaparamaviramaiḥ kiñcitsukhatadadhikavirāgāṇāṃ grahaṇāc cheṣataḥ pāriśeṣyatas tribhyo anyatayā sahajānando boddhavyaḥ | yadvānandaparamaviramasahaja ity anukramavaśād evam uktam | boddhavyas tu tṛtīya eva sahajaḥ |\n\nyady evaṃ kuto bhagavatā suṣeka eva na darśitaḥ | kim ity āyāsabahulahaṭhasekaśaṅkāspadam ānandaparamaviramasahaja iti kramo darśitaḥ | tan na | pustakapāṇḍityanirāsakalyāṇamitrādhīnārthatvād eva kramadarśanasya | tad uktam—\"kalyāṇamitrādhīnā hi bodhiḥ\" | tathānyatra—\"guruṇā tuṣṭena labhyate\" iti | kiṃ cettham āgamavirodhena haṭhasekaṃ duḥsekaṃ ca dūṣayatā nirākārādivyavsthā na dūṣitaiva | tasyā āyojanamātrasya viruddhatvāt | ato nikhilavyavastheyaṃ vajradharāśvāsarūpasuṣekasiddhānta eva veditavyā | svasiddhānte haṭhaduḥsekavādino 'py evaṃ varṇayantīty etadartham atra darśitā ||","label":1} {"id":"neg_cmt_3.11_x_taraa_17","root_file":"cmt_3.11_root","comm_file":"taraa_17_comm","root":"tatrāyam udakābhiṣekaḥ | \nśiṣyaṃ śuddhaṃ sphaṭikasaṃkāśaṃ nirmalaṃ dhyātvā vijayakalaśād udakam ākṛṣya sahakārapallavena oṃ āḥ sarvatathāgatābhiṣekasamayaśriye hūṃ ity anenābhiṣiñcet || 3.11 ||\n","commentary":"dambholītyādi. etat sadgurūpadeśato jñeyam.","label":0} {"id":"cmt_4.11","root_file":"cmt_4.11_root","comm_file":"cmt_4.11_com","root":"agrato bhāvayet paścāt yaṃ raṃ vaṃ laṃ catuṣṭayam |\nniṣpannaṃ bhāvayet tena vātavahnijalorvikām || 4.11 ||\n","commentary":"tato 'grataḥ saptapātāladeśagatadṛṣṭiḥ sann ityarthaḥ | vātetyādi tad anantākāśāntargataṃ nīlayaṃkārapariṇataṃ vāyumaṇḍalaṃ ṣoḍaśalakṣayojanapramāṇam utsargeṇa tiryagsaṃkhyapramāṇaṃ cākāraṃ koṭidvaye ca latāpatākāṅkitaṃ śyāmavarṇaṃ bhāvayet | tadupari raktaraṃkārapariṇatam agnimaṇḍalaṃ trikoṇaṃ pṛthivīmaṇḍalapramāṇaṃ raktavarṇaṃ koṇeṣu raṃkārāṅkitaṃ bhāvayet | tadupari śuklavaṃkārapariṇataṃ jalamaṇḍalaṃ śuklavarṇalaṃ madhye ghaṭāṅkitam aṣṭalakṣocchrayaṃ tiryagdvādaśalakṣaṃ bhāvayet | tadupari pṛthivīmaṇḍalaṃ pītalaṃkārapariṇataṃ caturasraṃ sarvasauvarṇacatuḥpārśveṣu triśūlavajrāṅkitam | lakṣatrayasamucchrayaṃ tiryagdvādaśalakṣaṃ bhāvayet | tadūrdhvaṃ caturvarṇasuṃkāraṃ dhyātvā tatpariṇataṃ sumeruṃ caturatnamayam aśītiyojanasahasrapramāṇadṛśyabhāgaṃ pṛthivyūrdhvasthitāśītisahasrapramāṇajale nirmagnāśītisahasrādṛśyabhāgam | saptaśītāsaptaparvatapariveṣṭitam | tatra prathamaḥ śīto 'śītisahasrayojanavistāraḥ tadardhamānena parvataḥ | śīto 'pi tathā etadardhamānenāparaḥ parvataḥ | śītam api tathā evaṃ yathākramaṃ sarvaṃ bodhavyam | tatas tadbahir mahāsamudram aśītisahasrayojanavistāram | tadante cakravāḍaṃ tiryagdvādaśayojanaṃ yojanaśatatrayasamucchrayeṇa | tadbahir mahācakravāḍam etaddviguṇena | tadbahir agniprākāraṃ tathāpramāṇam | tataḥ sumeroḥ pūrve pūrvavideham ardhacandrākāraṃ navasahasrayojanapramāṇam | dakṣiṇe jambudvīpaṃ trikoṇaṃ saptasahasrayojanapramāṇam | paścime aparagoḍānīyam aṣṭasahasrayojanapramāṇam | vartulam | uttare uttarakuruṃ caturasraṃ daśasahasrayojanapramāṇam | dvīpānāṃ vāmadakṣiṇayor dvāv upadvīpau tadardhapramāṇau | tatra pūrvavidehādikrameṇa dehavidehau | śāṭhottaramantriṇau | amaravarau kurukauravau ceti bhāvayet | granthavistarabhayāt tu mūle pratyakṣarena noktaṃ caturmaṇḍalabhāvanaiva tu sarveṣu cittam iti śraddheyam ||","label":1} {"id":"neg_bca_5.44_x_gg_1.26","root_file":"bca_5.44_root","comm_file":"gg_1.26_com","root":"evaṃ hi sukṛtaṃ sarvam anyathā nobhayaṃ bhavet |\nasaṃprajanyakleśo 'pi vṛddhiṃ caivaṃ gamiṣyati || 5.44 ||","commentary":"madhusūdanasya murāreḥ uro vakṣo vo yuṣmākaṃ priyam apekṣitam anupūrayatu | karotvityarthaḥ | kiṃbhūtam uraḥ | padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritam | padmāyāḥ lakṣmyāḥ payodharau tayostaṭī parisaraḥ pārśvabhāgaḥ tasyāḥ parirambhaḥ upagūhanaṃ tena lagnaṃ ca tat kāśmīraṃ kuṅkumaṃ ca tena mudritam | tatstanākāramaṇḍalākṛticihnitam | mamedaṃ murāreruro na tvanyasyāḥ ityabhiprāyeṇa mudritaṃ cihnitam | anyo 'pi svavastuni dravye vā granthimudrāṅkalakṣaṃ karotītyarthaḥ | kiṃbhūtamiva | vyaktānurāgamiva | antaḥsthitaḥ san bahirniḥsṛtya vyaktaḥ āvirbhūtaḥ anurāgaḥ prema yasmin tattathā tadiva | punaḥ kiṃbhūtam | khelavanaṅgakhedasvedāmbupūram | khelat krīḍaṃścāsau anaṅgaśca tena khedaḥ prayāsaḥ tena svedāmbu svedarūpaṃ nīraṃ tasya pūraḥ pravāhaḥ samūho yatra tattathā tasmin tat | gītārthaṃ ślokena sūcayati |","label":0} {"id":"ht_1.5.6","root_file":"ht_1.5.6_root","comm_file":"ht_1.5.6_ra","root":"vajraṃ ḍombī bhaven mudrā padmaṃ nartī tathaiva ca | \nkarma rajakī samākhyātā brāhmaṇī ca tathāgatā || 6 ||","commentary":"eṣāṃ kulānāmuttamatve kimetāsāmityāha—vajramityādi |","label":1} {"id":"gg_1.38","root_file":"gg_1.38_root","comm_file":"gg_1.38_com","root":"anekanārīparirambhasaṃbhramasphuranmanohārivilāsalālasam |\nmurārimārādupadarśayantyasau sakhī samakṣaṃ punarāha rādhikām ||\n","commentary":"asau sakhī rādhāṃ prati punarāha abravīt | kiṃ kurvatī satī | ārāt samīpe samakṣaṃ sakhīnāmagre pratyakṣaṃ yathā syāttathā murāriṃ śrīkṛṣṇam upadarśayantī | kiṃbhūtam | anekanārīparirambhasaṃbhramam anekāśca tāḥ nāryaśca tāsāṃ parirambhaḥ āśleṣaḥ tatra saṃbhramo yasya sa tathā | punaḥ kimbhūtam | sphuranmanohārivilāsalālasam mano hartuṃ śīlamasya sa tathā | vilāso hāsaḥ tatra lālasaḥ kāmo yasya sa tathā sphuraṃścāsau manohārī vilāsalālasaśca tam anekanārīparirambhasaṃbhramasphuranmanohārivilāsalālasam |","label":1} {"id":"nasa_32","root_file":"nasa_32_root","comm_file":"nasa_32_vi","root":"mahāmahamahālobhaḥ sarvalobhanisūdanaḥ |\nmahākāmo mahāsaukhyo mahāmodo mahāratiḥ || 32 ||\n","commentary":"lobhacaritān adhikṛtyāha | mahāmahamahālobha iti || mahāmaheti pūrvavat | mahālobho ratnasaṃbhavaḥ || sarvalobhanisūdana iti | sarvalaukikalokottarasaṃpattipariśodhanārthatvāt || śūnyatādicaturvimokṣamukhānāṃ dharmadhātvāyatanamukhena sarvasamādhihetutvāt | tad eva cādhyātmaviparyāsapratikūlatayādhyātmaśūnyatākāraṃ | bāhyopalambhāpagamād bahirdhāśūnyatāsvabhāvaṃ | tadāśrayaśarīrānupalambhasvabhāvatayādhyātmabahirdhāśūnyatātmakaṃ | bhājanalokādhyavasāyarahitatvena mahāśūnyatālakṣaṇaṃ || tata evādarśajñānāśrayavajrasattvādisamādhicatuṣṭayātmakam iti |\n\nata āha mahākāmo ityādi | tatra mahākāma iti vajrasattvaḥ | kāmyata iti kāmaḥ | abhilaṣaṇīya ity arthaḥ | mahāsaukhya iti vajrarājaḥ | mahāmoda iti vajrarāgaḥ | mahāratir iti vajrasādhuḥ || \n\nata eva cakṣūrūpādivāsanāparāvṛttisvabhāvādarśajñānaniṣpatter adhyātmānupalambhādyadhiṣṭhānatvāt | yathāsvaṃ viparyāsavipakṣatayā bodhicittodayākarṣānurāgaṇasādhubhāvahetutvāc caiṣāṃ yathākramam ||","label":1} {"id":"bca_5.57","root_file":"bca_5.57_root","comm_file":"bca_5.57_p","root":"ātmasattvavaśaṃ nityam anavadyeṣu vastuṣu |\nnirmāṇam iva nirmānaṃ dhārayāmy eṣa mānasam || 5.57 ||","commentary":"ātmasattvavaśaṃ svaparāyattaṃ sarvakālam. kiṃ sarvatra? na. anavadyeṣu vastuṣūbhayasāvadyaśūnyeṣu. kiṃvat? nirmāṇam iva nirmitavat. vigatamānaṃ mānasaṃ dhārayāmi. eṣo 'ham iti bodhisattvo manasi niveśayet.","label":1} {"id":"neg_taraa_18_x_gg_3.6","root_file":"taraa_18_root","comm_file":"gg_3.6_com","root":"pañcapradīpāmṛtabinducandra-\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalāni |\nvāyoḥ svarūpaṃ galaśuṇḍikādyam\natattvarūpaṃ svayam ūhanīyam || 18 ||","commentary":"tāṃ rādhāṃ bhṛśamatyarthaṃ ramayāmi krīḍayāmi | kimbhūtām | hṛdi saṃgatām | hṛdaye saṃgatāṃ saṃlagnām | katham | aniśaṃ vāraṃvāram | kimiti vitarke | vane vanamadhye | anusarāmi | anugacchāmi | kimiha nikuñje vṛthā vilapāmi | mithyā paridevanaṃ karomi | kiṃ vitarke paripraśne kṣepe nindāprakāśayoriti vistaraḥ |","label":0} {"id":"msv_5.1.5_&_5.1.6","root_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_root","comm_file":"msv_5.1.5_&_5.1.6_com","root":"nacaitāni parityajya pṛthag loke pramāṇatā |\nsaṃsāramocakādeśca hiṃsā puṇyatvasammatā || 5 ||\nna paścāt puṇyamicchanti kecidevaṃ vigānataḥ |\nmlecchāryāṇāṃ prasiddhatvaṃ na dharmasyopapadyate || 6 ||\n","commentary":"nanu sannikṛṣṭārthagocaram eva sarvaṃ pramāṇam | ataḥ prasiddheḥ pramāṇāntarāgocarārthatvaṃ guṇaḥ na doṣāya ata āha na ceti | na ca pratyakṣādīni parityajya loko nāma pramāṇagaṇe pramāṇam upasaṃkhyāyate | varṇavivekasambandhāvadhāraṇayos tu pratyakṣādipramāṇatvaṃ vanasambandhaparihārayor abhidhāsyāma iti | api ca bhaved api prasiddhiḥ pramāṇaṃ yadi vyavasthitaiva prasiddhiḥ syāt | sā tv avyavasthitā | tathā hi saṃsāramocakā nāma nāstikā bāhyahiṃsām eva dharmam āhuḥ | anye tu tapaḥ prajāpatyādi pīḍātmakatvāt parapīḍāvat adharma ....... stu vidhiniṣedhapramāṇakau tadviparītau dharmādharmau saṅgirante | tad evaṃ mlecchāryāṇāṃ parasparavigānān na lokaprasiddhatvaṃ dharmādharmayor upapadyata ity āha saṃsāreti sārdhena ||","label":1} {"id":"neg_taraa_2_x_bca_5.36","root_file":"taraa_2_root","comm_file":"bca_5.36_p","root":"śrīmantranītigatacārucaturthaseka-\nrūpaṃ vidanti na hi ye sphuṭaśabdaśūnyam |\nnānopadeśagaṇasaṃkulasaptabhedais\nteṣāṃ sphuṭāvagataye kriyate prayatnaḥ || 2 ||","commentary":"prathamārambhiṇaḥ saṃtatābhyāsena kleśasya parihārārtham āha.\n\ndṛṣṭicittaparikhedaparityāgāya kadācit karhicit diśo vyavalokayet. atha kadācit kaścit tatsamīpam āgacchet, tadā tasya praticchāyāmātraṃ viditvā svāgatavādena saṃtoṣaṇārthaṃ vilokayet. anyathā tatra tasyāvadhyānenākuśalaṃ prasavet.","label":0} {"id":"nasa_1","root_file":"nasa_1_root","comm_file":"nasa_1_vi","root":"atha vajradhara śrīmān durdāntadamakaḥ paraḥ |\ntrilokavijayī vīro guhyarāṭ kuliśeśvaraḥ || 1 ||\n","commentary":"padārthas tv adhunā vyākhyāyate || atheti vajradharam adhikṛtyāha tasyādhyeṣakatvena prastutatvāt | āryamāyājālaṣoḍaśasāhasrikamahāyogatantrāntaḥpātisamādhijālapaṭalād bhagavacchākyamunibhāṣitā bhagavato mañjuśrījñānasattvasya paramārthā nāmasaṃgītir yā tasyā adhyeṣaṇārthaṃ bhagavān vajradharo mṛdvindriyasattvānugrahārthaṃ | punar apy athety āha | athaśabda ānantarye | atha vajradharo bhṛkuṭītaraṅgapramukhaiḥ sārdham nāthaṃ buddhaṃ bhagavantaṃ tathāgataṃ praṇamya kṛtāñjalipuṭo bhūtvā agrataḥ sthita idam āheti saṃbandhaḥ || vajraṃ dhārayatīti vajradharaḥ | anena padena gāmbhīryam abhidhīyate | śriyo devatyas tā vidyante yasyāsau śrīmān | anena caudāryaṃ sūcitaṃ | tataś ca kim uktaṃ bhavati | prajñopāyātmako bhagavān vajradhara iti | ata evoktaṃ śrīsaṃvare |\n\n\tsarvākāśāvakāśe śrīvajrasattvas tathāgataḥ |\n\niti | duḥkhena dāmyanta iti durdāntā īśvarādayas teṣāṃ damakaḥ śāsako vajradharavineyakatvāt teṣām īśvarādīnām | utkṛṣṭatvāṭ paro vajradharaḥ | bhūrlokabhuvarlokasvarlokā iti trayo lokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī || atha vā jayakaramadhukarasarvārthasiddhikarās trayo bhrātaras trilokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī | ata eva vīro bhagavān vajradharaḥ arair anabhibhavanīyatvāt || śrītattvasaṃgrahe pañca guhyāni paṭhyante | tathā hi |\n\n\tyathā yathā hi vinayaṃ yānti sattvāḥ svabhāvataḥ |\n\ttathā tathā hi sattvārthaṃ kuryād rāgādibhiḥ śuciḥ ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tmārayan sarvasattvāṃs tu na sa pāpena lipyate ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhakāyaprayogataḥ |\n\tharaṃs tu paravittāni na sa pāpena lipyate ||\n\trāgatulyaṃ sukhaṃ nāsti taj jinebhyaḥ samādadat |\n\tsattvārthāt paradārāṇi sevayan puṇyam āpnuyāt ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tsarvakarmāṇi kurvaṃs tu bahu puṇyam avāpnuyāt ||\n\niti ||\n\nteṣāṃ pañcānāṃ guhyānāṃ rājā guhyarāṭ | guhyair vā rājata iti guhyarāṭ || kuliśo vajras tasyeśvaraḥ kuliśeśvaraḥ || bhagavān vajradharo 'grataḥ sthito bhūtvā kṛtāñjalipuṭa idaṃ vakṣyamānam āheti kriyāpadaṃ sarvatra yojanīyam ||","label":1} {"id":"bca_5.40","root_file":"bca_5.40_root","comm_file":"bca_5.40_p","root":"nirūpyaḥ sarvayatnena cittamattadvipas tathā |\ndharmacintāmahāstambhe yathā baddho na mucyate || 5.40 ||","commentary":"kāyapratyavekṣām abhidhāya cittapratyavekṣaṇām āha.\n\ndharmasya svaparahitalakṣaṇasya cintaiva mahāstambhaḥ, vandhanāyattīkaraṇahetutvāt.","label":1} {"id":"ht_1.5.19","root_file":"ht_1.5.19_root","comm_file":"ht_1.5.19_ra","root":"jalpanaṃ japam ākhyātam ālikālyoḥ prajalpanāt | \nmaṇḍalaṃ pādalekhaḥ syān malanān maṇḍalam ucyate || 19 ||","commentary":"utpannarūpāddevatāṃ pratipādya mantraṃ pratipādayannāha—jalpanamityādi |\n\nālikālyoḥ prajñopāyarūpayoḥ paramamantratvātsarva eva tadrūpatvājjalpo japa ityeṣa niṣprapañco mantraḥ |","label":1} {"id":"neg_medū_3_x_msv_1.5","root_file":"medū_3_root","comm_file":"msv_1.5_com","root":"tasya sthitvā katham api puraḥ kautukādhānahetor \nantarbāṣpaś ciram anucaro rājarājasya dadhyau | \nmeghāloke bhavati sukhino 'py anyathāvṛtti cetaḥ \nkaṇṭhāśleṣapraṇayini jane kiṃ punar dūrasaṃsthe || \n","commentary":"idānīṃ durjanān prati sadaṇḍam āha kuto veti | ye vayaṃ parasthān api doṣān na mṛṣyāmaḥ te kathaṃ svagrantheṣu doṣānupādadīmahi | na cāsmābhir anupāttān doṣān sūrayo grahītum arhantīti ||","label":0} {"id":"cmt_1.19","root_file":"cmt_1.19_root","comm_file":"cmt_1.19_com","root":"tantre caikallavīre 'smin sugupte caṇḍaroṣaṇe || 1.19 ||\n","commentary":"sugupta iti | atigopanīyatvād iti bhāvaḥ ||","label":1} {"id":"gg_1.21","root_file":"gg_1.21_root","comm_file":"gg_1.21_com","root":"amalakamaladalalocana bhavamocana e\ntribhuvanabhavananidhāna jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"he amalakamaladalalocana | amalaṃ śuddhaṃ yat kamalaṃ tasya dalaṃ tadvallocane yasya tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | bhavamocana | bhavāt saṃsārānmocayatīti muktiṃ prāpayatīti tasya saṃbodhanam | punaḥ kiṃbhūta | tribhuvanabhavananidhāna | trayāṇāṃ bhuvanānāṃ samāhārastribhuvanaṃ tasya bhavanam utpattiḥ tasya yā avidyā tayā parikalpitaṃ tasya nidhānam ādhāraḥ tasya saṃbodhanam | athavā tribhuvanameva bhavanamiva bhavanam āśrayaḥ |","label":1} {"id":"neg_cmt_1.11_x_ht_1.5.8","root_file":"cmt_1.11_root","comm_file":"ht_1.5.8_ra","root":"evaṃ buddhvā tu yaḥ kaścid yogi lobhaviḍambitaḥ |\ncaṇḍasya maṇḍalādṛṣṭe deśayet tantram uttamam || 1.11 ||\n","commentary":"tathatā tathātvam | dharmaviśeṣasyānirdeśātsarvadharmāṇāmasau | ataḥ sarvadharmāṇāṃ yathābhūtaṃ rūpaṃ tathatocyate | tatpunaḥ śūnyatāmātraṃ pāramitānaye pratipādyate | iha tūpāyopetā śūnyatā tathateti | tasyāṃ gatastathāgatastakāralopāt | śrīmānubhayasambhāravān sanniti pūrveṇa sambandhaḥ | āgataśca yathā gatastathaivāgataḥ prajñopāyamayasyaiva jagadarthaṃ pañcakulādibhāvena spharaṇāt |","label":0} {"id":"neg_nasa_29_x_ht_1.5.21","root_file":"nasa_29_root","comm_file":"ht_1.5.21_ra","root":"mahāprāṇo hy anutpādo vāgudāhāravarjitaḥ |\nsarvābhilāpahetvagryaḥ sarvavāksuprabhāsvaraḥ || 29 ||\n","commentary":"vikṣepa eva na dhyānamiti dhyeyamapi tanna syādityāha—pitarītyādi |\n\ntatsukhaṃ bhujyate svayamiti yathopadeśamajasraṃ yauvanābhiṣekayorvā | evamādimadhyāvasāneṣu yatsukhamanuparatamanubhūyate tatsukhaṃ dhyānamucyate | mahāsukhasyānusmaraṇātkuto vikṣepo yato na dhyānadhyeye | athavā pitarīti gurāvabhiṣekakāle yatprāptamanubhūtaṃ sahajamahāsukhaṃ tadbhujyata ābhujyate svayamanyadāpi | mudrāyogato vā tathaivopabhujyate | yenopabhuktena sukhena maraṇamindrayāṇāṃ nirodhaḥ syādiheti dṛṣṭa eva janmani tatsukhaṃ dhyānamucyate | evaṃbhūtaṃ cotpannayogino dhyāna tathānusmaraṇamātre 'pyupadeśe 'nujñāyata iti |","label":0} {"id":"cmt_3.1","root_file":"cmt_3.1_root","comm_file":"cmt_3.1_com","root":"atha bhagavaty āha | \nkathaṃ śiṣyo bhaved bhavyo yojitavyo 'tra tantrake |\nnirviśaṅkaś ca kartavyaḥ kathaya tvaṃ mahāprabho || 3.1 ||\n","commentary":"athetyādi bhavya iti tantraśravaṇārhaḥ nirviśaṅko nirvicikitsaḥ ||","label":1} {"id":"neg_msv_1.17_x_cmt_3.8","root_file":"msv_1.17_root","comm_file":"cmt_3.8_com","root":"siddhārthaṃ jñātasambandhaṃ śrotuṃ śrotā pravartate |\nśāstrādau tena vaktavyaḥ sambandhaḥ saprayojanaḥ || 1.17 ||\n","commentary":"aṣṭāṅgam ity aṣṭaprakāram uktalakṣaṇam eva ||","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.12_x_bca_5.51","root_file":"ht_1.5.12_root","comm_file":"bca_5.51_p","root":"vairocanākṣobhyāmoghaś ca ratnārolikasāttvikaḥ | \nbrahmā viṣṇuḥ śivaḥ sarvo vibuddhas tattvam ucyate || 12 ||","commentary":"kīrtir yaśaḥ. parivāraḥ dāsīdāsakarmakarādiḥ. upasthānaṃ pādadhāvanamardanādi. ebhir arthi tadabhilāṣaṃ mama cittam. tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat.","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.18_x_bca_5.100","root_file":"ht_1.5.18_root","comm_file":"bca_5.100_p","root":"guṇasya duhanāt prajñā duhitā ca nigadyate | \nnartakī bhaṇyate prajñā cañcalatvān mahākṛpa | \nasparśā bhagavatī yasmāt tasmād ḍombī prakathyate || 18 ||","commentary":"kiṃ punar evam aniyamenābhidhīyata ity āha.\n\nyasmāt sarvākāraṃ sarvavastutattvam adhigamya sarveṣāṃ hitasukhavidhānārtham udyacchadbhir buddhasutaiḥ na tad asti kiṃcit yan na śikṣitavyam. anyathā sarvākāraḥ sarvasattvānām arthaḥ kartum aśakyaḥ. puṇyasaṃbhāro 'pi evaṃ vicarato 'paryanta eva syāt.","label":0} {"id":"neg_gg_3.7_x_nasa_12","root_file":"gg_3.7_root","comm_file":"nasa_12_vi","root":"tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |\ntanna vedmi kuto gatāsi na tena te 'nunayāmi ||\n","commentary":"punar api kiṃviśiṣṭam ity āha | yātītair ityādi | atītair buddhair yā bhāṣitā anāgatāś ca ye samyaksaṃbuddhā hi yasmād yāṃ bhāṣiṣyante punaḥ | pratyutpannāś ca buddhā bhagavanto bhāṣante yāṃ nāmasaṃgītiṃ punar apīti || pratyutpannāś ca saṃbuddhā yāṃ bhāṣante punaḥ punaḥ ||","label":0} {"id":"neg_nasa_26_x_bca_5.10","root_file":"nasa_26_root","comm_file":"bca_5.10_p","root":"a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ sthito hṛdi |\njñānamūrtir ahaṃ buddho buddhānāṃ tryadhvavartinām || 26 ||\n","commentary":"yady evaṃ neṣyate, kathaṃ sā bhavatīty āha.\n\nsarvasvaṃ bāhyādhyātmikaṃ sarvaṃ vastu dānaṃ dānaphalaṃ ca sarvasattvebhyaḥ parityajato 'bhyāsena prakarṣagamanād yadāpagatamātsaryamalaṃ nirāsaṅgatayā cittam utpadyate, tadā dānapāramitā niṣpannety ucyate. tasmāt sā cittam eva nānyā dānapāramitā.","label":0} {"id":"msv_1.8","root_file":"msv_1.8_root","comm_file":"msv_1.8_com","root":"yathā kathañ cid ārabdhā trayīmārgānusāriṇī | \nvāgvṛttiralpasārāpi śraddadhānasya śobhate || 1.8 ||\n","commentary":"kiñcāstu tāvad asmādṛśānāṃ kavipravīrāṇām āgamānusāriṇyo vācaḥ śobhanta iti | anyasyāpi śraddadhānasya trayīmārgānusāriṇī yathākathañcidārabdhā kliṣṭā alpasārāpi vāgvṛttiḥ śobhate | asmākaṃ tu bahusārā akleśanirmitā śobhatetarām ity āha yatheti ||","label":1} {"id":"cmt_1.8","root_file":"cmt_1.8_root","comm_file":"cmt_1.8_com","root":"aprakāśyam idaṃ tantram adṛṣṭamaṇḍalasya hi |\nnānyamaṇḍalapraviṣṭasya tantrarājaṃ tu darśayet || 1.8 ||\n","commentary":"adṛṣtamaṇḍalasyeti | yogayoginītantroktakrameṇābhiṣiktasya | anyamaṇḍalaṃ kriyātantoktamaṇḍalaṃ | tatra praviṣṭasyābhiṣiktasya pakṣāntaram āha ||","label":1} {"id":"seni_22","root_file":"seni_22_root","comm_file":"seni_22_p","root":"vajragarbhe tadagre vā patitaṃ vā kapālake |\nna ceṣṭam antarāle 'pi tattvaṃ vittau guror mukhāt || SeNi 22 ||","commentary":"kutaḥ | āha—vajretyādi | neṣṭaṃ yataḥ | aniṣṭir eva kutaḥ | āha—vajragarbhe tadagre ca sātarūpākṣobhyāstitvena vajrasattvamudrāviyogāt | antarāle kapāle ca, āstāṃ tāvad vajrasattvamudrāviyogo 'dhyavasitasātasaṃvedanabhāvād grāhyādibhāvenākṣobhyamudrāyā api viyogāt | etac ca pūrvoktavajrasattvamudrāviyogata ity anuvṛtter labhyate |\n\ntarhi tattvaṃ kutra jñeyam | tattvaṃ vittau guror mukhād iti | anena ṣoḍaśārdhārdhabindudhṛgbhagavato yatrāvasthānaṃ tad āmnāyate | tad āhuḥ—\n\n\tbeṇṇi vi galle beṇṇi vi tulle |\n\tvājja paḍante paṃmu acchüante ||\n\tvājja paḍantā akhobbhaḍā paṃmu acchüantā vājja |\n\tkājje kāraṇa muddïa ehu so mahāsuharājja || \n\netayor vajrarūpasattvarūpayor vajrasattvaśūnyatākaruṇāprajñopāyanirvāṇabhavādivyapadeśo boddhavyaḥ | ayam eva cārtha utpattikrame mahārāgād drutāpattau candrārkamadhyasthabindudvayarūpeṇordhvādhovartinā tatra tatra bhagavatā darśitaḥ | utpannas tu yathoktaḥ sekārthaḥ | pariniṣpannas tu dravād bolarūpasūryasthaḥ prajñopāyātmakaḥ śūnyatākaruṇārūpo dharmadhātusvabhāva utthito bhagavān | ekapādāṅguṣṭhāsanalagnatā tu skhaladavasthākālākalitatāṃ sūcayitum ||\n\nnanv evam—\n\n\tvajravaraṭakamadhyasthaṃ hūṃtattvaṃ vibhāvayet punaḥ ||\n\niti katham | atra hi vajravaraṭakasya madhyastham ity asyārthasya vighaṭanāt | na | anyārthatvād asya | tathā hi vajravaraṭakayoḥ prajñopāyavarāṅgayor madhyasthaṃ hūṃtattvam iti ha iti hetuśūnyam u ity ūhāpagatam aṃ ity apratiṣṭhitaṃ bhāvayed iti vivakṣitatvāt |\n\ntarhi maṇer antargatam iti katham | ucyate | atrāpy anya evārthaḥ | tathā hi maṇyoḥ paṅkajakuliśayor antargatam itīdam api sustham | \n\nnanv etat katham avagamyate yad ubhayatrāyam artho vivakṣita iti | ucyate—\n\n\tkamalākāśe maṇivaraṭakayoḥ pīḍanasthāne |\n\tvajraparyaṅkataś cittaṃ maṇyantargatam īkṣayan |\n\tyat tad utpadyate jñānaṃ jñānaṃ tadrūpam ity alam ||\n\niti paramādye pravacanāt | atrāyam arthaḥ | kamalasyākāśe kamalamadhyaśūnyadeśe maṇivaraṭakayoḥ pañkajakuliśayoḥ pīḍanasthāne saṅghaṭṭanasthāne | vajraparyaṅkata iti vajrasya pari sarvato 'ṅkataḥ kroḍata iti pañcamyā vajrād bahir lagnamātraṃ vivakṣitam | cittaṃ maṇyor antargatam īkṣamāṇasya yad vijñānam utpadyate tad vijñānasvarūpam ity arthaḥ | tathā ca vajāmṛte—\n\n\tnābhimadhye sthitaṃ devi karṇikāgūḍhagocare |\n\tsravate śukrarūpeṇa bhagaliṅgāntare sthitam ||\n\niti | uktaṃ ca hevajre—\n\n\tcandrāli kālimārtaṇḍa bījaṃ madhyagataṃ bhavet |\n\niti | tathā ca |\n\n\tyāvan no patati prabhāsvaramayaḥ śītāṃśudhārādravo \n\t\tdevīpadmadalodare samarasībhūto jinānāṃ gaṇaiḥ |\n\tsphūrjadvajraśikhāgrataḥ karuṇayābhinnaṃ jagatkāraṇaṃ \n\t\ttāvac chrīkaruṇābalasya sahajaṃ jānīhi rūpaṃ vibhoḥ || (1)\n\n\tyāvad vajramaṇes trivajradahane bhraśyan vidhur vāyunā \n\t\ttiṣṭhaty abjapuṭe sukoṭarakuṭīlīnecchur asmin kṣaṇe |\n\tyad bhūtaṃ svaparādikalparahitaṃ vyāpārahīnaṃ mano\n\t\tjānīmaḥ sahajaṃ tad eva hi punar yuktyāgamena sphuṭam | (2) \n\n\tprajñāpaṅkajavajrayogaparamānandāvaśeṣe sthite\n\t\tsthānasrāvaviśuddhabindur acalo yāvan mṛgāṅko mataḥ |\n\ttāvac cittam acañcalaṃ calamarutsrotaś ca vidhvaṃsyate \n\t\tna śrotraṃ śṛṇute 'kṣi neṅgati mahāmudreti sā ceṣyate || (3) \n\ntarhi—\n\n\tnānyena kathyate sahajaṃ na kasminn api labhyate |\n\tātmanā jñāyate puṇyād guruparvopasevayā ||\n\nity uktaṃ katham | atra guruparva vajraparva | sevākāla ity arthasaṅgatyabhāvād upasevābhāvāt | na | upaśabdena sāmīpyavācakatvena vajrād bahiḥ samīpe sevety uktam | \n\ntarhi—\n\n\tbolasaukhyaṃ mahāmudrā vajrāyatanam upāyakam |\n\niti katham | atrāpi yad bolasaukhyaṃ sā mahāmudrā | vajram eva āyatanaṃ sthānam upāyakam ity arthāsaṅgateḥ | na | bolasaukhyaṃ mahāmudrā ca vajrāyatanasthaṃ yat sa paramānandaḥ | tad upāyakam iti darśitam | kiṃ cāsmanmate—\n\n\tathāto rahasyaṃ vakṣye samāsān na tu vistarāt |\n\trahasye parame \n\nityādi sustham | tathā hi rahasye rahasyaṃ vakṣya iti sambandhaḥ | rahasya iti rahau vajraṃ padmamṃ ca tayor antarāle | seti sarvākāreṇa | yeti yathātathyam | ety advayam | ītīdantātītam | \n\ntathā coktam—\n\n\trepho vajram iti prokto hakāraḥ padmam ucyate |\n\niti ||","label":1} {"id":"nasa_11","root_file":"nasa_11_root","comm_file":"nasa_11_vi","root":"gambhīrārthām udārārthāṃ mahārthām asamāṃ śivāṃ |\nādimadhyāntakalyāṇīṃ nāmasaṃgītim uttamāṃ || 11 ||\n","commentary":"kiṃviśiṣṭām ity āha || gambhīrārthām ityādi | gambhīraś cāsav arthaś ca gambhīrārthaḥ śūnyatārthaḥ sa yasyām asti sā gambhīrārthā | atas tām dhārayiṣyāmīti || udārārthām iti | udāraś cāsāv arthaś codārārtho vaipulyārtha iti yāvat | sa yasyāṃ vidyate sā udārārthā | tāṃ ca || mahārthām iti | mahān artho yasyāṃ sā mahārthā | mahārthatvaṃ punar niravaśeṣasattvārthatā sarvāsāparipūraṇatvāt | tāṃ ca || asamām iti | na vidyate samā yasyā sāsamā | asamatvaṃ kutaḥ | dharmadhātusvabhāvatvāt | tāṃ ca || śivām iti sarvaprapañcopaśamatvāt || ādimadhyāntakalyāṇīm iti | śrutacintābhāvanākāleṣu harṣaprītipraśrabdhilābhāt trikalyāṇinī | tāṃ dhārayiṣyāmi || nāmasaṃgītim uttamām iti gatārtham ||","label":1} {"id":"gg_1.36","root_file":"gg_1.36_root","comm_file":"gg_1.36_com","root":"daravidalitamallīvallicañcatparāgaprakaṭitapaṭavāsairvāsayan kānanāni |\niha hi dahati cetaḥ ketakīgandhabandhuḥ prasaradasamabāṇaprāṇavadgandhavāhaḥ ||\n","commentary":"he rādhe | gandhavāhaḥ malayajo vāyuḥ iha vasante virahiṇīnāṃ ceto dahati | kiṃ kurvan | vāsayan sugandhayan | kāni | kānanāni | kaiḥ kṛtvā | daravidalitamallīvallicañcatparāgaprakaṭitapaṭavāsaiḥ | daravidalitā īṣadvikasitāśca tā mallīvallyaśca | tāsu cañcantaḥ itastato gacchantaḥ te ca te parāgāśca puṣpareṇavaśca sugandhivastucūrṇāni ca | athavā taiḥ parāgaiḥ prakaṭitapaṭuvāsāḥ prakaṭitāśca paṭavaḥ utkṛṣṭāśca te vāsāśca taiḥ | tanu virahiṇīnāṃ dahati | kimbhūtaḥ | prasaradasamabāṇaprāṇavat | prasaraṃścāsau asamabāṇaḥ kandarpaśceti tasya prāṇa iva samāna iva bhavatīti prāṇavat | punaḥ kimbhūtaḥ | ketakīgandhabandhuḥ | ketakīnāṃ gandhaḥ tasya bandhuḥ sahavāsī |","label":1} {"id":"gg_3.1","root_file":"gg_3.1_root","comm_file":"gg_3.1_com","root":"kaṃsārirapi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalām |\nrādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ ||\n","commentary":"śrīkṛṣṇābhiprāyaṃ uttarīyagītārthaṃ ślokābhyāṃ prakaṭayati kaṃsārirapītyādi | kaṃsāriḥ śrīkṛṣṇo 'pi saṃsāravāsanābandhaśṛṅkhalāṃ rādhāṃ hṛdaye ādhāya saṃcintya vrajasundarīḥ aparagopīstatyāja jahau | saṃsārasya vāsanā jagataḥ sthititatparatā vigatarūpā pūrvajanmakṛtasukṛtasaṃskārātiśayaprāptasarvasundarījanādhikasubhagatā | tayā baddhā viṣayāsaktirūpaśṛṅkhalā śṛṅkhalāsthānaṃ yā dṛḍhahetustām |","label":1} {"id":"cmt_4.15_4.16","root_file":"cmt_4.15_4.16_root","comm_file":"cmt_4.15_4.16_com","root":"saṃkramet tatra yogīndras tasya mūrdhabilena ca |\ntārāsaṃkrāntiyogena māmakībhagacetasā || 4.15 ||\ntataḥ śukrarasībhūtaḥ patet tasyā bhagodare |\nniṣpannaṃ caṇḍarūpaṃ tu niḥsarec ca bhagāt tataḥ || 4.16 ||\n","commentary":"bhagacetaseti bhagopabhogāśaktiṃ kṛtvā bhagavato 'kṣobhyasya śiromārgeṇa mahāsukhena dravībhūyād avadhūtīnāḍīm adhiṣṭhāyākṣobhyaśukreṇa saha patet | vajrarandhreṇa devīpadme | tataḥ padmasuśireṇa dakṣiṇakukṣim adhiṣṭhāya hūṃkārarūpeṇa | bījaṃ dhyātvā tatpariṇatācalarūpeṇa devīpadmamārgeṇa niḥsṛtya tayor agrataḥ tiṣṭhed iti samudāyārthaḥ ||","label":1} {"id":"bca_5.24","root_file":"bca_5.24_root","comm_file":"bca_5.24_p","root":"vyādhyākulo naro yadvan na kṣamaḥ sarvakarmasu |\ntathābhyāṃ vikalaṃ cittaṃ na kṣamaṃ sarvakarmasu || 5.24 ||","commentary":"kaḥ punar anayor vyatireke doṣaḥ, yenaite yatnena rakṣaṇīye kathite ity āha.\n\nrogopahatasāmarthyo yathā puruṣaḥ sarvakarmasu gamanabhojanādiṣv akarmaṇyo bhavati, tathā smṛtisaṃprajanyābhyāṃ vikalaṃ cittaṃ sarvakarmasu dhyānādhyayanādilakṣaṇeṣu.","label":1} {"id":"ht_1.5.1","root_file":"ht_1.5.1_root","comm_file":"ht_1.5.1_mua","root":"atha tattvapaṭalaṃ vyākhyāsyāmaḥ | \nsvarūpeṇa nāsti rūpaṃ na draṣṭā ca na śabdo nāpi śrotā ca | \nna gandho nāpi ghrātā ca na raso nāpi rāsakaḥ | \nna sparśo nāpi spraṣṭā ca na cittaṃ nāpi caittikam || 1 ||","commentary":"uktau dvau devatāyogau samāhitaḥ sandhyāsu, asamāhitaḥ sandhyāntarāleṣu. tattvayogo vaktavyaḥ, yatas tribhir vinā nāsti śīghrataraṃ bodhiḥ. ata āha—tattvetyādi. tattvasya dyotakaḥ paṭalas tattvapaṭalaḥ.\n\nrūpaṃ nīlapītādi. tan nāsti na vidyate. kathaṃ nāsti? svarūpeana—yad asya svarūpaṃ bālaiḥ kalpyate darśanagrāhyaṃ vastubhūtam, tena nāsti, ekānekasvabhāvavirahāt. kevalaṃ bhrāntā buddhir bālānām asataiva tena tenākāreṇa khyāti svapnādāv iva. rūpābhāve na kaścid rūpaṃ paśyatīti draṣṭā 'pi nāsti. tenāha—na draṣṭā ceti. na draṣṭety arthaḥ. draṣṭā cakṣurdhātur draṣṭā puruṣo dvāv api svarūpeṇa na staḥ. yad anayoḥ svarūpaṃ vastugrāhakaṃ bālair vikalpyate tena na staḥ. evaṃ yāvan na sparśo nāpi spraṣṭā ca. iyatā daśāyatanāni rūpacakṣurādīni. draṣṭādirūpaś ca pudgalo nāstīty uktam.\n\nna cittam iti vijñānalakṣaṇaṃ cittam. vijānātīti vijñānaṃ ṣaḍvijñānakāyāś cakṣurvijñānadhātur yāvan manovijñānadhātuḥ. etāny eva samanantarātītāni manodhātuḥ. saptaite vijñānadhātavo manaāyatanam. yaś ca ṣaḍbhir vijñānair vijñātā pudgalaḥ, so 'pi vijānātīti vijñānam. tataḥ so 'pi cittaśabdenoktaḥ. tad ubhayaṃ nāsti, tayor grāhakalakṣaṇatvāt, grāhyābhāve ca grāhakāyogāt.\n\nkasmād grāhyaṃ nāsti? ekānekasvabhāvavirahāt. siddha eṣa hetuḥ sāvayaveṣu daśasvāyataneṣu niraṃśeṣu ca paramāṇuṣu. paramāṇumātre 'pi sthūlapratibhāsāyogāt.\n\ndharmāyatane tu yāni dravyāṇi teṣu niraṃśeṣu pratibhāsamānarūpasyotpatter asiddho hetuḥ, tasmān na dharmāyatanaṃ nāstīty ata āha—na caittikam iti. cittasya viṣayaś caittikaṃ dharmāyatanam, tad api nāsti. akṣaṇikānām anyatra nirākṛtatvāt, kṣaṇikānām api grāhyatvāyogāt, atītānāgatānām asattvena vartamānānām akāraṇatvenāgrāhyalakṣaṇatvāc ca viṣayasya. yadi tarhi dvayarūpeṇa na santi, dvādaśāyatanāni pudgalaś ca kena rūpeṇa santi? dvayapratibhāsinā bhrāntirūpeṇa dravyataḥ santi, tena pratītyasamutpannatvāt. yat punar eṣāṃ rūpaṃ dvayaśūnyatā vijñaptimātratā prakāśamātratā sarvatra samarasā, tenaite paramārthataḥ santi. tad dhi paramārthaḥ paramasya lokottarajñānasyārtho viṣayaḥ. tatra dvayasaṃgṛhītaṃ rūpaṃ nāstīti parijñeyam, tadastitvābhiniveśasyaiva sarvānarthamūlatvāt. dvayapratibhāsi bhrāntirūpaṃ prahātavyam, bhrāntiprabhedatvāt sarvānarthānām. dvayaśūnyatārūpaṃ punar eṣāṃ pratyakṣīkartavyam, tatpratyakṣasyaiva samyagjñānarūpatvāt, tasya ca sarvabhrāntipratipakṣatvāt, krameṇa mahāsukhamahāmokṣasakalabuddhaguṇavaśitvasādhanatvāc ca. so 'pi mahāmokṣaḥ paramārthaḥ paramaphalatvāt tad api samyagjñānaṃ paramārthaḥ paramo 'rtho 'syeti kṛtvā. iyatā tathatātattvam uktam.","label":1} {"id":"gg_4.4","root_file":"gg_4.4_root","comm_file":"gg_4.4_com","root":"kusumaviśikhaśaratalpamanalpavilāsakalākamaṇīyam |\nvratamiva tava parirambhasukhāya karoti kusumaśayanīyam ||\n","commentary":"tathā ca | kusumaśayanīyaṃ puṣpaśayanīyaṃ puṣpaśayyāṃ karoti | kimbhūtaṃ tat | kusumaviśikhaśaratalpamanalpavilāsakalākamanīyam | analpā yā vilāsasya kalāḥ tābhiḥ kamanīyaṃ manoharam | tatkimiva | vratamiva | kasmai | tava parirambhasukhāya | parirambhaṇasyāliṅganasya sukhaṃ tasmai | anyo 'pi yaḥ kaścidabhīṣṭaphalākāṅkṣī bhavati so 'pi duṣkaravratādikaṃ karoti | anena kimuktam | nārāyaṇavirahasaṃtāpāt kusumaśayanīye 'pi duḥkhaṃ na jahātītyarthaḥ |","label":1} {"id":"msv_5.1.2_&_5.1.3","root_file":"msv_5.1.2_&_5.1.3_root","comm_file":"msv_5.1.2_&_5.1.3_com","root":"dhārmikādhārmikatvābhyāṃ pīḍānugrahakāriṇau |\nprasiddhau hi tathācāha pārāśaryo 'tra vastuni || 2 ||\nidaṃ puṇya midaṃ pāpamityetasmin padadvaye |\nācaṇḍālaṃ manuṣyāṇāmalpaṃ śāstraprayojanam || 3 ||\n","commentary":"prasiddhimeva darśayati dhārmiketi hyantena | anugrahakāriṇi hi laukikā dhārmikaśabdaṃ prayuñjānā dṛśyante | pīḍākāriṇi cādhārmikaśabdam | yaśca dharmam ācarati sa dhārmikaḥ | tad yady anugraho dharmaḥ tad evam upapadyate nānyatheti | etad eva bhagavato vyāsasyāpy abhimatam iti darśayati tatheti prayojanamantena | nirviṣayaprayogāsambhavāt tadviṣayam idamā pratinirdiśati | tad ayam arthaḥ viśiṣṭaviṣaye puṇyapāpapadadvaye ācaṇḍālaṃ manuṣyāṇāṃ vidyamāne tenaiva dharmādharmapramitisiddher anarthakaṃ śāstram iti | nanv evaṃ puṇyapāpapramāṇakau dharmādharmāvuktau na lokapramāṇakau | naivam | tatprayogasyaiva lokāyattatvāt | tasmādayam anupālambha iti ||","label":1} {"id":"medū_25","root_file":"medū_25_root","comm_file":"medū_25_mall","root":"teṣāṃ dikṣu prathitavidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīṃ \ngatvā sadyaḥ phalam avikalaṃ kāmukatvasya labdhā | \ntīropāntastanitasubhagaṃ pāsyasi svādu yasmāt \nsabhrūbhaṅgaṃ mukham iva payo vetravatyāś calormi ||\n","commentary":"teṣām iti || dikṣu prathitaṃ prasiddhaṃ vidiśeti lakṣaṇaṃ nāmadheyaṃ yasyās tām || \"lakṣaṇaṃ nāmni cinhe ca\" iti viśvaḥ || teṣāṃ darśāṇānāṃ sambandhinīṃ | dhīyante 'syām iti dhānī || \"karaṇādh ikaraṇayoś ca\" iti lyuṭ || rājñāṃ dhānī rājadhānī || \"kṛdyogalakṣaṇā ṣaṣṭhī samasyate\" iti vaktavyāt samāsaḥ || tāṃ pradhānanagarīm || \"pradhānanagarī rājñāṃ rājadhānīti kathyate\" iti śabdārṇave || gatvā prāpya sadyaḥ kāmukatvasya vilāsitāyāḥ || \"vilāsī kāmukaḥ kāmī strīparo ratilampaṭaḥ\" iti śabdārṇave || avikalaṃ samagraṃ phalaṃ prayojanaṃ labdhā lapsyate | tvayeti śeṣaḥ || karmaṇi luṭ || kutaḥ | yasmāt kāraṇāt svādu madhuram | calā ūrmayo yasya tac calormi taraṅgitaṃ vetravatyā nāma nadyāḥ payaḥ sabhrūbhaṅga bhrūkuṭiyuktam | daśanapīḍayeti bhāvaḥ | mukham ivādharam ivety arthaḥ | tīropānte taṭaprānte yat stanitaṃ garjitaṃ tena subhagaṃ yathā tathā stanitaśabdena bhaṇitam api vyapadiśyate | \"ūrdhvam uccalitakaṇṭhanāsikaṃ huṅkṛtaṃ stanitam alpaghoṣavat\" iti lakṣaṇāt || pāsyasi | pibater ḷṭ || \"kāminām adharāsvādaḥ suratād atiricyate\" iti bhāvaḥ ||","label":1} {"id":"neg_cmt_3.28_x_ht_1.5.12","root_file":"cmt_3.28_root","comm_file":"ht_1.5.12_ra","root":"kuru padme yathā kāryaṃ dhairyaṃ dhairyaprayogataḥ |\nsvayaṃ caṇḍamahāroṣaḥ sthito hy atra mahāsukham || 3.28 ||\n","commentary":"tadeva nirdiśati—vairocanetyādi |\n\nsāttviko mūrtivānvajrasattvaḥ | vairocanādirūpeṇa niṣprapañcasvabhāvaṃ tattvamevocyata ityarthaḥ |","label":0} {"id":"neg_bca_5.29_x_bca_5.7","root_file":"bca_5.29_root","comm_file":"bca_5.7_p","root":"tasmāt smṛtir manodvārān nāpaneyā kadācana |\ngatāpi pratyupasthāpyā saṃsmṛtyāpāyikīṃ vyathām || 5.29 ||","commentary":"ittham evaitan nānyatheti prasādhayann āha.\n\nnarakapālānāṃ kuntāsimusalādīni, asipatravanasamudbhūtāni vā kena kṛtāni? na tatra kaścit kartāstīśvarādiḥ, tatkartṛtvasya anyatra niṣiddhatvāt, ihāpi niṣetsyamānatvāt. taptalohamayī ca bhūmiḥ kena ghaṭitā? tāś ca striyaḥ kutaḥ kāraṇasāmagrīto jātāḥ, yāḥ pāradārikaiḥ śālmalīvṛkṣasyādhastād upari ca dṛśyante? sa ca śālmalir vā? ato nānyat kāraṇam atra cittād upakalpanīyam. yad uktam—\n\n\tsattvalokam atha bhājanalokaṃ cittam eva racayaty aticitram |\n\tkarmajaṃ hi jagaduktam aśeṣaṃ karma cittam avadhūya ca nāsti || (Madhyamakāvatāra 6.89)\n\niti.","label":0} {"id":"bca_5.62","root_file":"bca_5.62_root","comm_file":"bca_5.62_p","root":"imaṃ carmapuṭaṃ tāvat svabuddhyaiva pṛthak kuru |\nasthipañjarato māṃsaṃ prajñāśastreṇa mocaya || 5.62 ||","commentary":"syād etat—kim anyasminn asann api doṣa ucyate ity atrāha.\n\ncarmam ayaṃ puṭam. svamativiśeṣeṇa pṛthak kuru svakāyād apasāraya. asthighaṭitapañjarād yantrāt prajñātmakena śastreṇa māṃsakartanena.","label":1} {"id":"gg_3.9","root_file":"gg_3.9_root","comm_file":"gg_3.9_com","root":"kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |\ndehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi ||\n","commentary":"he rādhe kṣamyatām | aparam īdṛśam aparādhaṃ tava kadāpi kasmin kāle 'pi na karomi | ato he sundari rādhe | ātmadarśanaṃ dehi | kasya | mama | kimiti | yato 'haṃ manmathena kandarpeṇa dunomi tāpamanubhavāmi |","label":1} {"id":"neg_cmt_3.28_x_nasa_10","root_file":"cmt_3.28_root","comm_file":"nasa_10_vi","root":"kuru padme yathā kāryaṃ dhairyaṃ dhairyaprayogataḥ |\nsvayaṃ caṇḍamahāroṣaḥ sthito hy atra mahāsukham || 3.28 ||\n","commentary":"atha bhagavan jñānakāyasyetyādi || he bhagavn mañjuśrījñānasattvasya saṃbandhinī yā nāmasaṃgītis tāṃ cāhaṃ dhārayiṣyāmīti vakṣyamāṇena kriyāpadena saṃbandhaḥ || kiṃviśiṣṭasya jñānakāyasyeti | jñānam eva kāyo jñānakāyas tasya jñānakāyasyety ādarśajñānadvāreṇa || mahoṣṇīṣasyeti | mahān uṣṇīṣo 'syeti mahoṣṇīṣas tasya mahoṣṇīṣasyeti samatājñānadvāreṇa || mahoṣṇīṣatvaṃ sarvatathāgatabhiṣekātmakatvāt || giṣpater iti | girāṃ śabdānāṃ patiḥ svāmī gīṣpatis tasya gīṣpateḥ pratyavekṣaṇājñānadvāreṇa || jñānamūrter iti | jñānam eva mūrtir jñānamūrtis tasya jñānamūrter iti kṛtyānuṣṭhānajñānadvāreṇa || svayaṃbhuva iti svayaṃ bhavatīti svayaṃbhūr bhāvanābalād bhavatīty arthaḥ | tathā coktaṃ śrīparamādye |\n\n\tsamantabhadrajñānasya svayam evāvabhotsyate |\n\niti || atas tasya svayaṃbhuva iti suviśuddhadharmadhātujñānadvāreṇa || kim uktaṃ bhavati | pañcajñānātmako bhagavān mañjuśrījñānasattvaḥ | mañjuḥ komalā śrīr yasyāsau mañjuśrīḥ | jñānasattva iti | sarvatathāgatahṛdayavihāritvāt | mañjuśrīś cāsau jñānasattvaś ceti mañjuśrījñānasattvaḥ | nāyaṃ daśabhūmīśvaro bodhisattvaḥ kiṃ tarhy advayajñānaṃ prajñāpāramitā saiva mañjuśrījñānasattvaḥ || ata evāha dignāgapādaḥ |\n\n\tprajñāpāramitā jñānam advayaṃ sā tathāgataḥ ||\n\niti || tasya mañjuśrījñānasattvasya pañcajñānātmakasya saṃbandhinī yā nāmasaṃgītis tāṃ cāhaṃ dhārayiṣyāmīti ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.82_x_ht_1.5.19","root_file":"bca_5.82_root","comm_file":"ht_1.5.19_ra","root":"dakṣa utthānasaṃpannaḥ svayaṅkārī sadā bhavet |\nnāvakāśaḥ pradātavyaḥ kasyacit sarvakarmasu || 5.82 ||","commentary":"utpannarūpāddevatāṃ pratipādya mantraṃ pratipādayannāha—jalpanamityādi |\n\nālikālyoḥ prajñopāyarūpayoḥ paramamantratvātsarva eva tadrūpatvājjalpo japa ityeṣa niṣprapañco mantraḥ |","label":0} {"id":"bca_5.52","root_file":"bca_5.52_root","comm_file":"bca_5.52_p","root":"parārtharūkṣaṃ svārthārthi pariṣatkāmam eva vā |\nvaktum icchati me cittaṃ tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat || 5.52 ||","commentary":"parārtharūkṣaṃ parārthavimukham. svārthārthi svārthābhiniviṣṭam. pariṣat śiṣyāntevāsiprabhṛtijanasamājaḥ. tadabhilāṣi tatparivārārthi.","label":1} {"id":"neg_msv_1.9_x_gg_3.4","root_file":"msv_1.9_root","comm_file":"gg_3.4_com","root":"mīmāṃsāśāstratejobhir viśeṣeṇoj jvalīkṛte | \nvedārthajñānaratne me tṛṣṇātīva vijṛmbhate || 1.9 ||\n","commentary":"sā rādhā ciraṃ cirakālaṃ yo virahaḥ tena kiṃ kariṣyati | kiñca | kiṃ vadiṣyati | ataḥ mama dhanena kiṃ prayojanam | sukhena kiṃ prayojanam | gṛheṇa janena vā kiṃ kāryam |","label":0} {"id":"neg_bca_5.25_x_bca_5.44","root_file":"bca_5.25_root","comm_file":"bca_5.44_p","root":"asaṃprajanyacittasya śrutacintitabhāvitam |\nsacchidrakumbhajalavan na smṛtāv avatiṣṭhate || 5.25 ||","commentary":"kiṃ punar evaṃ syād yadi na syād ity āha.\n\nyasmād evam anutiṣṭhataḥ sarvaṃ suśliṣṭaṃ kṛtaṃ syāt. tadviparyaye punar duḥśliṣṭam ubhayaṃ pūrvaṃ cāttaṃ paścāt svīkṛtaṃ ca syāt. calapravṛtter asaṃprajanyaṃ syāt. praveśe vṛddhiḥ syāt.","label":0} {"id":"bca_5.51","root_file":"bca_5.51_root","comm_file":"bca_5.51_p","root":"lābhasatkārakīrtyarthi parivārārthi vā punaḥ |\nupasthānārthi me cittaṃ tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat || 5.51 ||","commentary":"kīrtir yaśaḥ. parivāraḥ dāsīdāsakarmakarādiḥ. upasthānaṃ pādadhāvanamardanādi. ebhir arthi tadabhilāṣaṃ mama cittam. tasmāt tiṣṭhāmi kāṣṭhavat.","label":1} {"id":"neg_nasa_37_x_nasa_9","root_file":"nasa_37_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"mahādhyānasamādhistho mahāprajñāśarīradhṛk |\nmahābalo mahopāyaḥ praṇidhir jñānasāgaraḥ || iti || [37]\n","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":0} {"id":"neg_nasa_26_x_gg_1.2","root_file":"nasa_26_root","comm_file":"gg_1.2_com","root":"a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ sthito hṛdi |\njñānamūrtir ahaṃ buddho buddhānāṃ tryadhvavartinām || 26 ||\n","commentary":"pataṃ prabandhaṃ jayadevakaviḥ karoti | kiṃbhūtaṃ prabandham | śrīvāsudevaratikelikathāsametam | śrīḥ lakṣmī rādhārūpiṇī | vasudevasyāpatyaṃ vāsudevaḥ kṛṣṇaḥ kaṃsadaityavināśāya ādyaḥ ajanmā mānavāvatāre manujarūpī | ratiśca prītiḥ | keliḥ krīḍā ca anubhūta karma ālaye śrīśca vāsudevaśca tayoḥ ratikelikathāstābhiḥ sametaṃ saṃyuktam | kathaṃbhūto jayadevakaviḥ | padmāvatīcaraṇacāraṇacakravartī | padmāvatī lakṣmīḥ tasyāḥ caraṇau | tayoścāraṇaṃ śuśrūṣārādhanaṃ tatra cakravartī sevakādhirājaḥ | athavā padmāvatī tasya brāhmaṇī tasyāḥ nṛtyakalācakravartī | punaḥ kiṃbhūtaḥ | vāgdevatācaritacitritacitrasadmā | vāk cāsau devatā ceti | tasyāścaritaṃ tena citritaṃ vicitrīkṛtaṃ cittameva sadma gṛhaṃ yasya sa tathā | anena lakṣmī sarasvatyorjayadevo niṣṇātaḥ śṛṅgārī ca sūcitaḥ |","label":0} {"id":"neg_seni_7_x_ht_1.5.3","root_file":"seni_7_root","comm_file":"ht_1.5.3_ra","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra— \nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\n","commentary":"prayatno guptau yatnaḥ | vyāḍāḥ sarpādayaḥ | bhūcarā narapiśācādayaḥ śāsakāḥ |","label":0} {"id":"neg_cmt_3.9_x_cmt_1.11","root_file":"cmt_3.9_root","comm_file":"cmt_1.11_com","root":"tena jitvā śaṭhamāraṃ prāpya buddhatvam uttamam |\nbhaveyaṃ bhavakhinnānāṃ śaraṇaṃ sarvadehinām || 3.9 ||\n","commentary":"lobhaḥ khānapānadhanapratigrahaḥ tena viḍambito bhartsitaḥ | caṇḍasyeti mukhyavṛttyā | etanmaṇḍalapraveśo yukta iti bhāvaḥ ||","label":0} {"id":"gg_3.11","root_file":"gg_3.11_root","comm_file":"gg_3.11_com","root":"hṛdi biśalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ kuvalayadalaśreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |\nmalayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi prahara na harabhrāntyānaṅga krudhā kimu dhāvasi ||\n","commentary":"he anaṅga kandarpa | harabhrāntyā mahādevo 'yamiti bhrameṇa priyārahite kāntāviyukte mayi viṣaye na prahara prahāraṃ mā kuru | krudhā kopena | kimu dhāvasi śīghramāgacchasi | mama hṛdi biśalatāhāraḥ mṛṇālalatikāsrak | ayaṃ bhujaṅgamanāyako vāsukirna bhavati biśalatāyāḥ hāraḥ | kaṇṭhe kuvalayadalaśreṇī kuvalayānāṃ nīlotpalānāṃ dalāni kusumāni teṣāṃ śreṇī māletyarthaḥ | sā prasiddhā | garaladyutiviṣaśobhā na bhavati | mamāṅge malayajasya candanasya rajo reṇuridaṃ dṛśyate | bhasma na bhavati | etatkomalajalārdrabiśalatāhārādikaṃ sarvaṃ viraha tāpāpanodāya sarvāṅge nyastamāropitam | etadrādhāpriyārahite ekākini mayi na prahara |","label":1} {"id":"seni_13","root_file":"seni_13_root","comm_file":"seni_13_p","root":"śaktisaṅgamasaṅkṣobhāc chaktyāveśāvasānikam |\nyat sukhaṃ brahmatattvasya tat sukhaṃ svākyam ucyate || Seni 13 ||\n","commentary":"bhagavatsiddhāntavedānte 'pi dṛṣṭāntopalakṣitaṃ prāg uktam āha—śaktītyādi | śaktir iti lalanā | tatsaṅgamaḥ samparkaḥ | tatsaṅkṣobhaḥ sañcālanaṃ tataḥ | śaktyāveśāvasānikam iti śaktyām aṅganāyām āveṣo 'bhiniveśa uttarottaro 'nutarāgas tadavasānikaṃ tatparyantajaṃ sukhaṃ yad brahmatattvasya jñānatattvasya tat sukhaṃ svākyaṃ svakīyam ucyate | anena bolagarbhatadagrāntarālakapālasthaiḥ sāmyam ācaṣṭe |\n\n\tsakalalalanāsamudgatasuratānandakṣaye kāle |\n\tnodeti saṃvid anyā tāvat kaulāgamābhyudayaḥ ||\n\niti vacanāt ||","label":1} {"id":"neg_msv_1.4_x_gg_1.8","root_file":"msv_1.4_root","comm_file":"gg_1.8_com","root":"na cātrātīva kartavyaṃ doṣadṛṣṭiparaṃ manaḥ |\ndoṣo hy avidyamāno 'pi taccittānāṃ prakāśate || 1.4 ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtanaraharirūpa | naraharinṛsiṃhaḥ | dhṛtaṃ narahareḥ rūpaṃ yena sa tathā | tava karakamalavare nakhaṃ tiṣṭhati | kara eva kamalavaraṃ padmaśreṣṭhaṃ tasmin | kiṃbhūtaṃ nakham | adbhutaśṛṅgam | adbhutamāścaryajanakaṃ śṛṅgaṃ agrabhāgo yasya tat | adṛṣṭapūrvamityarthaḥ | punaḥ kiṃbhūtam | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | hiraṇyakaśipostanuḥ śarīraṃ saiva śyāmatvād bhṛṅgaḥ | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgo yena sa tathā tat |","label":0} {"id":"bca_5.108","root_file":"bca_5.108_root","comm_file":"bca_5.108_p","root":"etad eva samāsena saṃprajanyasya lakṣaṇam |\nyat kāyacittāvasthāyāḥ pratyavekṣā muhur muhuḥ || 5.108 ||","commentary":"yaduktam—sadā smṛtisaṃprajanyacāriṇā bhavitavyam iti, tataḥ smṛteḥ svanāmnaiva svarūpaṃ pratītam. saṃprajanyasya tu na jñāyate kīdṛśam iti tatsvarūpapratipattaye prāha.\n\nyatkāyāvasthāyāḥ cittāvasthāyāś ca sarveryāpatheṣu pratyavekṣā nirūpaṇaṃ sarvavāraṃ yathā pratipāditaṃ prāk.","label":1} {"id":"neg_gg_1.26_x_nasa_17","root_file":"gg_1.26_root","comm_file":"nasa_17_vi","root":"padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |\nvyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ ||\n","commentary":"adhyeṣaṇānantaraṃ prativacanam āha | atha śākyamunir ityādi | śākyakulānāṃ muniḥ kāyavākcittamaunayogān muniḥ | bhagavān saṃbuddha iti gatārthaḥ | dvipadottama iti dvipadā devamanuṣyāḥ | teṣām uttamaḥ śreṣṭha ity arthaḥ | svajihvāṃ nirṇamayyopasaṃhṛtya svamukhād iti svamukha āyatām iti dīrghāṃ sphītām iti bahalatarāṃ śubhām iti dakṣiṇāvartaśaṅkhanibhāṃ | sarvadharmālayāṃ ca ||","label":0} {"id":"gg_3.8","root_file":"gg_3.8_root","comm_file":"gg_3.8_com","root":"dṛśyase purato gatāgatameva me vidadhāsi |\nkiṃ pureva sasaṃbhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi ||\n","commentary":"he rādhe purato 'grataḥ | dṛśyase avalokyase | kasya | mama | kiṃ nu gatāgataṃ gamanāgamanam | vidadhāsi karoṣi | kimiti pureva pūrvānubhūtamiva | parirambhaṇamāliṅganaṃ na dadāsi | kimbhūtam | sasaṃbhramaṃ saha saṃbhrameṇa vartata iti |","label":1} {"id":"neg_bca_5.28_x_ht_1.5.13","root_file":"bca_5.28_root","comm_file":"ht_1.5.13_mua","root":"kleśataskarasaṅgho 'yam avatāragaveṣakaḥ |\nprāpyāvatāraṃ muṣṇāti hanti sadgatijīvitam || 5.28 ||","commentary":"katham ity āha—brahmetyādi. yata eva suviśuddhabodharūpatvād asau buddhas tad eva paraṃ brahma. tasmāt sa eva brahmā. nirvṛttita iti mokṣarūpatvād ity arthaḥ. nirvṛtir nirvāṇaṃ mokṣo niḥśreyasaṃ buddha iti paryāyāḥ. viṣaṇād iti tādātmyena praveśāt. kva? paramagambhīre dharmakāye. viśateḥ ktapratyayaḥ ṣatvaṇatve ca. sadā sukalyāṇād iti dhruvakalyāṇatvāt paramakalyāṇatvāc ca. sarvar ityādi. yasmād asau sarveṣām ātmani dharmadhātau vedakatvena sthitaḥ, tasmāt sarvaḥ.","label":0} {"id":"neg_cmt_2.15_x_nasa_12","root_file":"cmt_2.15_root","comm_file":"nasa_12_vi","root":"athavā maṇḍalaṃ kuryāt paṭarūpeṇa sulikhitam |\npūrvavat maṇḍalaṃ likhyaṃ madhye kṛṣṇācalaṃ likhet || 2.15 ||\n","commentary":"punar api kiṃviśiṣṭam ity āha | yātītair ityādi | atītair buddhair yā bhāṣitā anāgatāś ca ye samyaksaṃbuddhā hi yasmād yāṃ bhāṣiṣyante punaḥ | pratyutpannāś ca buddhā bhagavanto bhāṣante yāṃ nāmasaṃgītiṃ punar apīti || pratyutpannāś ca saṃbuddhā yāṃ bhāṣante punaḥ punaḥ ||","label":0} {"id":"nasa_5","root_file":"nasa_5_root","comm_file":"nasa_5_vi","root":"hṛṣṭatuṣtāśayair muditaiḥ krodhavigraharūpibhiḥ |\nbuddhakṛtyakaraiḥ nāthaiḥ sārdhaṃ praṇatavigrahaiḥ || 5 ||\n","commentary":"kiṃsvabhāvāḥ | hṛṣṭatuṣṭāśayasvabhāvāḥ | tatra hṛṣṭāḥ kāyais tuṣṭāś cittaiḥ | āśayo 'bhiprāyaḥ | tataś cāyam arthaḥ | hṛṣṭatuṣṭā āśayā yeṣāṃ te hṛṭṣatuṣṭāśayā ata āha hṛṣṭatuṣṭāśayair iti | ata eva muditā harṣitāḥ sarvasattvārthakaraṇāt | ata evāha muditair iti || vigrahasya rūpaṃ vigraharūpaṃ | krodhānāṃ vigraharūpaṃ krodhavigraharūpaṃ | kiṃ tadrūpaṃ mahābhairavāṭṭaṭṭahāsānekaśīrṣakaracaraṇavikṛtanayanordhvakeśapiṅgalabhrūbhaṅgakapālamālālaṃkṛtisarpābharaṇavyāghracarmaniveśanādikaṃ | tad vidyate yeṣāṃ te krodhavigraharūpinaḥ | ata āha krodhavigraharūpibhir iti || buddhānāṃ kṛtyāni buddhakṛtyāni kṛtyāni kartavyāni | ata āha buddhakṛtyakarair iti | ata eva nāthāḥ śāstāro buddhakṛtyakaraṇāt | ato nāthair iti || praṇato vigraho yeṣāṃ te praṇatavigrahāḥ | atas taiḥ | praṇatavigrahaiḥ sārdhaṃ bhagavān vajradhara idaṃ vakṣyamāṇam āheti saṃbandhaḥ ||","label":1} {"id":"neg_msv_1.10_x_ht_1.5.19","root_file":"msv_1.10_root","comm_file":"ht_1.5.19_ra","root":"prāyeṇaiva hi mīmāṃsā loke lokāyatīkṛtā | \ntāmāstikapathe kartum ayaṃ yatnaḥ kṛto mayā || 1.10 ||\n","commentary":"utpannarūpāddevatāṃ pratipādya mantraṃ pratipādayannāha—jalpanamityādi |\n\nālikālyoḥ prajñopāyarūpayoḥ paramamantratvātsarva eva tadrūpatvājjalpo japa ityeṣa niṣprapañco mantraḥ |","label":0} {"id":"neg_bca_5.6_x_cmt_2.2","root_file":"bca_5.6_root","comm_file":"cmt_2.2_com","root":"yasmād bhayāni sarvāṇi duḥkhāny apramitāni ca |\ncittād eva bhavantīti kathitaṃ tattvavādinā || 5.6 ||","commentary":"athetyādi | maṇḍalavyatirekeṇābhiṣekasyāsadbhāvāt tantraśravaṇādhikāro na syād ity abhiprāyaḥ | pañcamānam ity ekasyāpi pañcaprakāraṃ maṇḍalaṃ na tu pañcānāṃ yathā kramaṃ ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.91_x_bca_5.45","root_file":"bca_5.91_root","comm_file":"bca_5.45_p","root":"dantakāṣṭhasya kheṭasya visarjanam apāvṛtam |\nneṣṭaṃ jale sthale bhogye mūtrādeś cāpi garhitam || 5.91 ||","commentary":"ittham api niṣphalaṃ varjayed ity āha.\n\nanekaprakāre 'saṃbaddhābhidhāne 'paropādhike pravartamāne, āścaryavastuṣu ca samasteṣu svayam api tatkriyāyāṃ darśanaśravaṇāya vākcittasya tāratamyaṃ nivārayet.","label":0} {"id":"neg_gg_1.6_x_cmt_1.15","root_file":"gg_1.6_root","comm_file":"cmt_1.15_com","root":"kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe \ndharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe |\nkeśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 1.6 ||\n","commentary":"tasmādityupasaṃharati | cāru śobhanam | vratī mantranayoktavratayogāt | praveśyābhiṣiñcya | pūrvam abhiṣekāt prathamam | parīkṣitān śrāddhān yatnagauravaparāyaṇatvena ||","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.16_x_seni_3","root_file":"ht_1.5.16_root","comm_file":"seni_3_p","root":"jananī bhaṇyate prajñā janayati yasmāj jagajjanam | \nbhaginīti tathā prajñā vibhāgaṃ darśayed yataḥ || 16 ||","commentary":"nanu haṭhaseko balātkṛto niryuktika iti yāvat | niryuktikatvam asya katham iti cet | ucyate—āgamavirodhāt | taṃ darśayitum āha | ālocanam ityādi |\n\n\tparamaviramayor madhye lakṣyaṃ vīkṣya dṛḍhīkuru || \n\nity atrobhayor madhyaṃ vivakṣitam | tac ca tvanmate nāsti |\n\ntan na | anyārthatvād asya | tathā hi nirdhāraṇa eṣā ṣaṣṭhī | tenāyam arthaḥ | dvayor madhye yaḥ śreṣṭhaḥ sa iha grāhyaḥ | śreṣṭhaś ca virama eveti na kiñcid asustham | \n\ntarhi\n\n\tviramādiḥ paramāt paraḥ śūnyāc chūnyaṃ tu herukam || \n\niti na ghaṭate | atra hi viramasyādiḥ paramāt paro 'bhimataḥ | tad api na | yato 'trāpy anya evārthaḥ | viramaś cāsāv ādiś ca viramādiḥ | āditvaṃ ca sahajāpekṣayā | ata idam api sustham |\n\ntarhi—\n\n\tviramādau lakṣayet tac ca ānandatrayavarjitam || \n\niti katham | atrāpi viramaś cāsāv ādiś ceti pūrvavan neyam | \n\ntarhi—\n\n\tvimardam ālocanaṃ proktaṃ sukhaṃ bhuktaṃ mayeti ca | \n\niti katham | atra hi vikalparūpatā vimardādipadānāṃ sphuṭam eva gamyate | athātra katham api yadi nirvikalpatvābhidhānaṃ syāt tad etad api lokaprasiddhibādhayaiva hatam | tathā hi lokā vimardo vivādaḥ kṣodanam ālocanaṃ tattatkāryādicintanam iti manyante | kiṃ ca—\n\n\tvicitre prathamānandaḥ paramānando vipākake |\n\tviramānando vimarde ca sahajānando vilakṣaṇe || \n\nity atra virama eva vimarda iti niścitam | anyac ca—\n\n\tprathamānandaṃ jagadrūpaṃ paramānandaṃ jagat tathā |\n\tviramānandaṃ jagac caiva na vidyate sahajaṃ triṣu || \n\niti viramasya jagadrūpatayā saṃsārarūpatvam ākhyātam | itthaṃ ca \"vikalpamātraṃ saṃsāraḥ\" ity ukter asya savikalpatvam abhihitaṃ syāt | nirvikalpatvaṃ ca sahajatayābhimatam itīdam api vighaṭate | tathā ca—\n\n\tsahajānandasvabhāvo 'haṃ paramāntaṃ viramādikam | \n\nity etad api vighaṭate | tathā—\n\n\ttat sādhyaṃ yoginītantre sahajākhyaṃ mahāsukham |\n\tparamānte bhavel lakṣyaṃ viramādau ca yatnataḥ || \n\nity ādikam api vighaṭate | tathā—\n\n\tprathamaṃ kalaśābhiṣekaṃ dvitīyaṃ guhyam uttamam |\n\tprajñājñānaṃ tṛtīyaṃ vai caturthaṃ tat punas tathā || \n\niti | prajñājñānābhiṣekas tu sahajābhiṣeko yata idam api pratihanyate | ata evamādigranthavighaṭanenāgamavirodhāt tṛtīye vikalparūpo vimardo naiṣitavyaḥ | yatas tatra nirvikalpakavedanam evāste |","label":0} {"id":"gg_4.3","root_file":"gg_4.3_root","comm_file":"gg_4.3_com","root":"aviralanipatitamadanaśarādiva bhavadavanāya viśālam |\nsvahṛdayamarmaṇi varma karoti sajalanalinīdalajālam || \n","commentary":"sā sajalanalinīdalajālaṃ varma kavacaṃ karoti | jalena saha vartamānāni sajalāni ca tāni nalinīdalāni ceti karmadhārayaḥ samāsaḥ | teṣāṃ jālaṃ samūhaḥ yatra tat | kasmin | svahṛdayamarmaṇi | svahṛdayameva marma jīvanasthānam | tasmin | kimbhūtam | śavilaṃ vistīrṇam | kasmai | bhavadavanāya | tādarthye caturthī | bhavato 'vanaṃ rakṣaṇaṃ tasmai | bhayahetumāha | kasmāt | aviralanipatitamadanaśarāt | aviralo nipatito madanaśarastasmāt | anena kimuktam | prayojanamāha | saṃtāpayuktāpi rādhikā svahṛdayasthaṃ kṛṣṇaṃ satataṃ paśyati jānātītyarthaḥ |","label":1} {"id":"nasa_39","root_file":"nasa_39_root","comm_file":"nasa_39_vi","root":"mahāṛddhibalopeto mahāvego mahājavaḥ |\nmaharddhiko maheśākhyo mahābalaparākramaḥ || 39 ||\n","commentary":"mahāṛddhītyādi | tatra mahāṛddhibalopeta iti bhadrapālaḥ | ṛddher balaṃ ṛddhibalaṃ tenopeta ṛddhibalopetaḥ | mahāṃś cāsāv ṛddhibalopetaś ca mahāṛddhibalopetaḥ || mahāvego mahājava iti sāgaramatiḥ | mahān vego gatir yasyāsau mahāvegaḥ | sarvatathāgatapūjopasthānahetutayānekalokadhātusaṃkramaṇāt | ata eva mahājava ity ucyate || maharddhiko maheśākhya iti akṣayamatiḥ | laukikaśrāvakapratyekabuddhānāṃ puṇyajñānasaṃbhāropetatvān maharddhikaḥ | sarvatathāgatapuṇyajñānasaṃbhāraparipūraṇatayāto maheśākhya iti || mahābalaparākrama iti pratibhānakūṭaḥ | mahānti ca tāni balāni ceti daśa tathāgatabalāni sthānāsthānajñānādīni vakṣyamāṇāni teṣu parākramo vīryārambho yasya sa mahābalaparākramaḥ ||","label":1} {"id":"neg_cmt_1.3_x_nasa_15","root_file":"cmt_1.3_root","comm_file":"nasa_15_vi","root":"māṃ na jānanti ye mūḍhāḥ sarvapumvapuṣi sthitam |\nteṣām ahaṃ hitārthāya pañcākāreṇa saṃsthitaḥ ||1.3||\n","commentary":"yathāvat tāṃ aham adhigamya sarvasattvānāṃ yathāśayaviśeṣāt prakāśayiṣye || kimartham ity āha | tatra aśeṣakleśā iti kleśopakleśā gṛhyante teṣāṃ nāśāya | aśeṣājñānahānaya iti aśeṣeṣu padārtheṣv ajñānaṃ aśeṣājñānam aśeṣājñānahānis tadarthaṃ prakāśayiṣye ||","label":0} {"id":"neg_seni_31_x_nasa_29","root_file":"seni_31_root","comm_file":"nasa_29_vi","root":"tathatāṃ ye tu paśyanti madhyamārthānusārataḥ |\nte vai tattvavido dhanyāḥ pratyakṣaṃ yadi saṃvidā || SeNi 31 || \n","commentary":"tad evaikaikaṃ ca yogināṃ svacittodayasakalamāṇḍaleyadevatāsvabhāvaḥ samastavipakṣavyāvṛttarūpatayā pratyavekṣaṇīyaḥ | yathā svasamādhīnāṃ tadviparyāsānupalambhasūcakatvād upalambhapratipakṣatayā ca śūnyatāvimokṣamukhalakṣaṇaṃ | evaṃ nimittamithyāpraṇidhiviparyāsābhisaṃskārapratipakṣabhāvena kramād animittāpraṇihitānabhisaṃskāravimokṣamukhātmakaṃ || tataś cānukrameṇa sattvavajryādikulamātṛsvabhāvam adhikṛtyāha mahāprāṇa ityādi |\n\nmahāprāṇo hy anutpāda iti sattvavajrīsvabhāvena | tatra mahāprāṇo hy akāraḥ sa cānutpādasvabhāvas tasya dharmadhātusvabhāvatvād ādarśajñānahetutvāc ca || vāgudāhāravarjita iti ratnavajrīmukhena | vācām udāhāro vāgudāhāraḥ | tena varjito rahitaḥ samatājñānena vāgvyāpārābhāvaṭ || sarvābhilāpahetvagrya iti dharmavajrīdvāreṇa | abhilapanam abhilāpaḥ | sarveṣāṃ dharmāṇāṃ skandhādinām abhilāpaḥ sarvābhilāpaḥ | tasya hetuḥ kāraṇaṃ pratyavekṣaṇājñānaṃ | ata evāgryaḥ pradhānam ityarthaḥ || sarvavāksuprabhāsvara iti karmavajrīsvarūpeṇa | sarvā cāsau vāk ca sarvavāk | yathā devarutebhir nāgarutebhir ityādi | ata eva suprabhāsvara iti yathābhavyatayā sarvasattvasaṃtāneṣu pratibhāsodayād anekamukhadharmadeśanāyāś ca kṛtyānuṣṭhānajñānasvabhāvatvāt ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.43_x_seni_16","root_file":"bca_5.43_root","comm_file":"seni_16_p","root":"yad buddhvā kartum ārabdhaṃ tato 'nyan na vicintayet |\ntad eva tāvan niṣpādyaṃ tadgatenāntarātmanā || 5.43 ||","commentary":"anantaram etajjñānakāraṇalalanāpraśaṃsām āha—priyetyādi | priyaiva darśanaṃ dṛśyate 'nayābhimato mokṣa iti kṛtvā | śeṣaṃ subodham | etena teṣām apy anyavyākhyāparihāreṇa lalanaiva drṣṭāntanidarśanārtham abhimatety uktaṃ bhavati |","label":0} {"id":"cmt_2.4","root_file":"cmt_2.4_root","comm_file":"cmt_2.4_com","root":"bhāgena cāṣṭamenaiva dvāraṃ tasya prakalpayet |\ndvāramānena niryūhaṃ tadardhena kapolakam || 2.4 ||\n","commentary":"niryūhaṃ dvāranirgamaṃ | tadardhena niryūhārdhena | tasyās tv iti ||","label":1} {"id":"neg_gg_3.9_x_bca_5.62","root_file":"gg_3.9_root","comm_file":"bca_5.62_p","root":"kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |\ndehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi ||\n","commentary":"syād etat—kim anyasminn asann api doṣa ucyate ity atrāha.\n\ncarmam ayaṃ puṭam. svamativiśeṣeṇa pṛthak kuru svakāyād apasāraya. asthighaṭitapañjarād yantrāt prajñātmakena śastreṇa māṃsakartanena.","label":0} {"id":"neg_nasa_14_x_cmt_2.3","root_file":"nasa_14_root","comm_file":"cmt_2.3_com","root":"ahaṃ caināṃ dhārayiṣyāmy ā niryāṇād dṛḍhāśayaḥ | \nyathā bhavāmy ahaṃ nātha sarvasaṃbuddhaguhyadhṛk || 14 ||\n","commentary":"yasya tasyaiveti | svarṇarūpyarājāvartapravālamaraktalakṣaṇasya pañcaratnasya kaṭhinīpiṣṭakagaurīsindūraharitālaharidrākaṭhinīmiśrakajjalakajjalamiśraharitālāder vā tatrāyaṃ vidhiḥ | yathecchayācāryaḥ ||\n......\ncaturasram ityādi ||","label":0} {"id":"neg_medū_20_x_bca_5.1","root_file":"medū_20_root","comm_file":"bca_5.1_p","root":"tasyās tiktair vanagajamadair vāsitaṃ vāntavṛṣṭir\njambūkuñjapratihatarayaṃ toyam ādāya gaccheḥ |\nantaḥsāraṃ ghana tulayituṃ nānilaḥ śakṣyati tvāṃ\nriktaḥ sarvo bhavati hi laghuḥ pūrṇatā gauravāya ||\n","commentary":"ata idam abhidhīyate.\n\nśikṣyate upādīyate gṛhītasaṃvaraṇeneti vihiteṣu karaṇīyatā, pratiṣiddheṣv akaraṇaṃ śikṣā, tāṃ rakṣituṃ paripālayituṃ kāmena icchatā bodhisattvena ātmacittaṃ rakṣitavyaṃ prayatnata iti kathayiṣyamāṇāt. atha śikṣārakṣaṇādhikāre kim iti cittaṃ rakṣyata ity āha—na śikṣeti. anyathā śikṣaiva rakṣitum aśakyā calam anāyattaṃ cittam arakṣatā, cittasya calatāyāṃ śikṣāyāḥ sthairyāyogāt.","label":0} {"id":"neg_ssa_1.8_x_cmt_4.4","root_file":"ssa_1.8_root","comm_file":"cmt_4.4_com","root":"nātha vedyakṣaye kena na dṛṣyo 'sy ekakaḥ sthitaḥ | \nvedyavedakasaṃkṣobhe 'py asi bhaktaiḥ sudarśanaḥ || 8 || \n","commentary":"bījaṃ hūṃkāraṃ ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.76_x_gg_3.2","root_file":"bca_5.76_root","comm_file":"gg_3.2_com","root":"parokṣaṃ ca guṇān brūyād anubrūyāc ca toṣataḥ |\nsvavarṇe bhāṣyamāṇe ca bhāvayet tadguṇajñatām || 5.76 ||","commentary":"sa mādhavaḥ anaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ kandarpaśarāghātāvasannahṛdayaḥ kṛtānutāpaḥ | tadekagatacittatvāt | itastataḥ tāṃ rādhām anusṛtya parimṛgya kalindanandinītaṭāntakuñje niṣasāda niṣaṇṇo 'bhavat | kalindanandinī yamunā tasyā staṭaṃ tasyāntaḥparisaraḥ tatra kuñjaṃ tasmin | kaliṃ pāpaṃ dyati khaṇḍayatīti kalindaḥ sūryaḥ tasya nandinī putrī| anaṅgasya kāmasya bāṇāḥ taiḥ vraṇāni kṣatāni tairyuktaṃ khinnaṃ khedasahitaṃ mānasaṃ yasya | punaḥ kimbhūtaḥ | kṛtaḥ anupaścāttāpo yena saḥ |","label":0} {"id":"taraa_16","root_file":"taraa_16_root","comm_file":"taraa_16_comm","root":"prajñājñānād uttaraṃ prāptarāmā-\nsvādaṃ turyaṃ sekam āhādhamaṃ tat |\nyasmāt sarvo bhāvanādau prayatno\nbuddhoddiṣṭo niṣphalaḥ saṃprasaktaḥ || 16 ||","commentary":"prajñetyādi. prajñājñānād uttarakālaṃ yāḥ prāptā yathāmilitā rāmāḥ striyas tāsāṃ samāpattidvāreṇa ya āsvādaḥ, taṃ turyaṃ sekam. tad apy adhamam. śeṣaṃ gatārtham.","label":1} {"id":"neg_cmt_1.19_x_seni_24","root_file":"cmt_1.19_root","comm_file":"seni_24_p","root":"tantre caikallavīre 'smin sugupte caṇḍaroṣaṇe || 1.19 ||\n","commentary":"nanu ṣaṇṇāṃ kalaśābhiṣekatāpy uktā sarvatra kalaśavyāpārāt | sā tarhi katham | kalaśaśabdasya payodharopalakṣaṇatvena payodharavyāpārād atrāpi sā ghaṭate | tad etat sarvaṃ darśayati—hastetyādi | gatārtham ||","label":0} {"id":"neg_msv_5.1.9_x_nasa_36","root_file":"msv_5.1.9_root","comm_file":"nasa_36_vi","root":"upadeśo hi bhavati jñānaṃ tasyeti yojyate |\njñāyate yena tajjñānamekādhikaraṇatvataḥ || 9 ||\n","commentary":"evaṃ mātsaryadauḥśīlyākṣāntikausīdyapratipakṣatayā tad eva dānaśīlakṣāntivīryapāramitātmakam iti | ata āha mahādānetyādi ||\n\ntatra mahādānapatiḥ śreṣṭha iti vajralāsyā | pūjānugrahakāmyayā dīyata iti dānaṃ | tasya dānasya patir dānapatiḥ | mahāṃś cāsau dānapatiś ca mahādānapatiḥ | āmiṣābhayadharmābhiṣekātmakacaturdānotsṛjanatayā śreṣṭhaḥ sarvalokotkṛṣṭatvāt || mahāśīladharo 'graṇīr iti vajramālā | kāyavākcittānāṃ samādhānāc chīlaṃ | śīla samādhāv iti dhātvarthatvāt | daśākuśalaviratilakṣaṇaṃ prātimokṣasvabhāvaṃ ca | tad dhārayatīti śīladharaḥ | mahāṃś cāsau śīladharaś ca mahāśīladharaḥ | ata evāgraṇīḥ purahsara ity arthah || mahākṣāntidharo dhīra iti vajragītā | kṣamaṇaṃ kṣāntis titikṣā tāṃ dhārayatīti kṣāntidharaḥ | mahaṃś cāsau kṣāntidharaś ca mahākṣāntidharaḥ | tataś ca dhīraḥ | mahatsv api duḥkheṣu dhairyāvalambanatvāt || mahāvīryaparākrama iti vajranṛtyā | vīryaṃ kuśala utsāhaḥ | pāpādau tūtsāhaḥ kusīdatvāt kausīdyam eva na vīryaṃ | tasya parākramaḥ sarvalaukikalokottarakuśalamūlaparipūraṇāt | \n\nataś ca guhyapūjācatuṣṭayātmakaṃ yathākramam ādarśādijñānaniṣpattau svavimokṣamukhaviśuddhibalenānābhogābhirativiśeṣotpādakatvāt ||","label":0} {"id":"seni_7","root_file":"seni_7_root","comm_file":"seni_7_p","root":"tathā ca devīparipṛcchāśivanirnādatantra— \nratnapuram idaṃ devi kiñjalke jalatāṃ vrajet |\nrudro yugme śivaḥ śreṣṭhaḥ śaktiḥ saiva parātparā || Seni 7 ||\n","commentary":"nanu śaivādīnāṃ kim etad asti | ata āha—ratnapuram ityādi | ratnaṃ maṇiḥ | tad eva puraṃ sthānaṃ yasya sukharūpābhimatasya tad ratnapuram | kiñjalke patitam | jalatāṃ niḥsāratām | rudro bhagavān | yugme samāpattau | śivaḥ kalyāṇāvāhakaḥ | ata eva śreṣṭhaḥ | saiva tattvaṃ śaktiś cidrūpā | parāc chreṣṭhāt parā śreṣṭhā tad eva ||","label":1} {"id":"gg_1.40","root_file":"gg_1.40_root","comm_file":"gg_1.40_com","root":"pīnapayodharabhārabhareṇa hariṃ parirabhya sarāgam |\ngopavadhūranugāyati kācidudañcitapañcamarāgam ||\n","commentary":"tathā kācidgopavadhūḥ anugāyati | udañcitapañcamarāgam | udañcitaḥ ūrdhvaṃ gacchan sa cāsau pañcamaḥ pañcamākhyaḥ rāgo yatra tam | kiṃ kṛtvā | sarāgaṃ yathā syāttathā hariṃ śrīkṛṣṇaṃ preyāṃsaṃ parirabhya gāḍhāmāliṅgya | kena kṛtvā | pīnapayodharabhārabhareṇa | pīnau pṛthulau tau ca payodharau ca tāveva bhārau guruvastunī |","label":1} {"id":"neg_seni_35_x_taraa_15","root_file":"seni_35_root","comm_file":"taraa_15_comm","root":"avibhāvitasambandho vikalpo 'sau pratītyajaḥ |\ntad eṣa eva nirvāṇaṃ mā mṛthāś citta vibhramam || SeNi 35 ||","commentary":"prajñājñānetyādi. prajñājñānopadeśād uttarakālaṃ yat bodhicittasyāmṛtarūpasya rasanayā grahaṇam, tat turyaṃ caturthaṃ sekam āha kaścit. tac cāvaraṃ hīnam, vinikṛṣṭam iti yāvat. kasmād avaram? yasmāt sarvaprayāso mantramudrādevatādyākārabhāvanāsu punaḥpunaranuṣṭhānalakṣaṇas tathāgatokto vyarthaḥ prāptaḥ. kutaḥ? tatphalasya bhāvanāsādhyasya phalasya bodhicittāsvādakāla eva prasiddhatvāt prāptatvāt, anyasya viśiṣṭasya phalasyābhāvād iti yāvat.","label":0} {"id":"neg_ssa_1.16_x_gg_1.17","root_file":"ssa_1.16_root","comm_file":"gg_1.17_com","root":"kadācitkvāpi labhyo 'si yogenetīśa vañcanā |\nanyathā sarvakakṣyāsu bhāsi bhaktimatāṃ katham || 1.16 ||\n","commentary":"he deva he hare tvaṃ jaya jaya | svaśaraṇāgatasakalajanaramaṇa tvaṃ sarvotkṛṣṭatayā vartasva | he śritakamalākucamaṇḍala | śritamāśritaṃ kamalāyāḥ lakṣmyāḥ kucamaṇḍalaṃ kucābhogaḥ yena sa tathā tasya saṃbodhane | he śritakamalākucamaṇḍala | punaḥ kiṃbhūta | he dhṛtakuṇḍala | dhṛtaṃ kuṇḍalaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he kalitalalitavanamāla | kalitā svīkṛtā lalitā manoharā vanamālā yena sa tathā tasya saṃbodhane | he kalitalalitavanamāla | he hare he deva jaya jaya jayayukto bhava | sarvotkarṣeṇa vartasva |","label":0} {"id":"bca_5.71","root_file":"bca_5.71_root","comm_file":"bca_5.71_p","root":"evaṃ vaśīkṛtasvātmā nityaṃ smitamukho bhavet |\ntyajed bhṛkuṭisaṅkocaṃ pūrvābhāṣī jagatsuhṛt || 5.71 ||","commentary":"iti kāyapratyavekṣayā tatsvabhāvam upayogaṃ ca vicārya pariniścitakāyaprayojanam upasaṃharann āha.\n\nuktanītyāyattīkṛtaḥ ātmā cittakāyalakṣaṇaḥ sarvadā prasannavadano bhavet. bhrūlalāṭasaṃkocaṃ ca prasādahānikaraṃ tyajet. pūrvam eva asaṃcodita eva pareṇa svāgatādivādaiḥ saṃtoṣaṇaśīlo bhavet. sarvasattvānām akāraṇabāndhavaś ca.","label":1} {"id":"neg_nasa_2_x_cmt_3.29","root_file":"nasa_2_root","comm_file":"cmt_3.29_com","root":"vibuddhapuṇḍarīkākṣaḥ protphullakamalānanaḥ |\nprollālayan vajravaraṃ svakareṇa muhur muhuḥ || 2 ||\n","commentary":"tata iti prajñāvacanāvasānāt ||","label":0} {"id":"ssa_1.10","root_file":"ssa_1.10_root","comm_file":"ssa_1.10_com","root":"sarva eva bhavallābhaheturbhaktimatāṃ vibho |\nsaṃvinmārgo 'yamāhlādaduḥkhamohaistridhā sthitaḥ || 1.10 ||\n","commentary":"sarva eva bhallābha iti | vyākhyātaprakṛṣṭabhaktiśālinām ayamāhlādaduḥkhamohairūpalakṣito loke yaḥ saṃvinmārgaḥ nīlapītādibodharūpaḥ panthāḥ sthitaḥ sa sarva eva tvatprāptihetuḥ | vedyasopānanimajjanakrameṇa paramavedakabhūmilābhāt |","label":1} {"id":"cmt_4.4","root_file":"cmt_4.4_root","comm_file":"cmt_4.4_com","root":"tato hṛdi bhāvayed bījaṃ padmacandraraviṣṭhitam |\nraśmibhiḥ purato dhyāyān niṣpannaṃ caṇḍaroṣaṇam || 4.4 ||\n","commentary":"bījaṃ hūṃkāraṃ ||","label":1} {"id":"neg_ht_1.5.2_x_bca_5.47","root_file":"ht_1.5.2_root","comm_file":"bca_5.47_p","root":"jananīṃ bhaginīṃ caiva pūjayed yogavit sadā | \nnaṭīṃ rajakīṃ tathā vajrīṃ caṇḍālīṃ brāhmaṇīṃ tathā | \nprajñopāyavidhānena pūjayet tattvavatsalaḥ || 2 ||\n","commentary":"saṃkleśasamudācāre saṃprajanyakāritāṃ yadety ādibhiḥ saptabhiḥ ślokaiḥ śikṣayitum āha.\n\nprathamata eva svacittaṃ nirūpya. uktam. asaṃkliṣṭāvasthāyāṃ karaṇīyam uktam.","label":0} {"id":"gg_1.17","root_file":"gg_1.17_root","comm_file":"gg_1.17_com","root":"śritakamalākucamaṇḍala dhṛtakuṇḍala e \nkalitalalitavanamāla jaya jaya deva hare ||\n","commentary":"he deva he hare tvaṃ jaya jaya | svaśaraṇāgatasakalajanaramaṇa tvaṃ sarvotkṛṣṭatayā vartasva | he śritakamalākucamaṇḍala | śritamāśritaṃ kamalāyāḥ lakṣmyāḥ kucamaṇḍalaṃ kucābhogaḥ yena sa tathā tasya saṃbodhane | he śritakamalākucamaṇḍala | punaḥ kiṃbhūta | he dhṛtakuṇḍala | dhṛtaṃ kuṇḍalaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhane | punaḥ kiṃbhūta | he kalitalalitavanamāla | kalitā svīkṛtā lalitā manoharā vanamālā yena sa tathā tasya saṃbodhane | he kalitalalitavanamāla | he hare he deva jaya jaya jayayukto bhava | sarvotkarṣeṇa vartasva |","label":1} {"id":"neg_gg_2.6_x_bca_5.37","root_file":"gg_2.6_root","comm_file":"bca_5.37_p","root":"jaladapaṭalavaladinduvinindakacandanatilakalalāṭam |\npīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakapāṭam || \n","commentary":"mārge 'pi tathādṛṣṭer gacchata upaghātaparihārārtham āha.\n\nbhayahetucaurādipratipattyarthaṃ caturdiśam iti krameṇa. anyathātmabhāvasya rakṣā kṛtā na syāt. sarvadigvyavalokanaṃ tu kriyamāṇam auddhatyopaghātaparihārārthaṃ sthitvā kartavyam. pṛṣṭhato vyavalokanaṃ parāvṛtya paścān mukhībhūya.","label":0} {"id":"neg_bca_5.92_x_bca_5.91","root_file":"bca_5.92_root","comm_file":"bca_5.91_p","root":"mukhapūraṃ na bhuñjīta saśabdaṃ prasṛtānanam |\npralambapādaṃ nāsīta na bāhū mardayet samam || 5.92 ||","commentary":"ataḥ idam api prātimokṣaniṣiddhaṃ nācaraṇīyam ity āha.\n\nkheṭasya śleṣmaṇo visarjanam apāvṛtaṃ na kuryāt. jale sthale bhogya upabhogye mūtrapurīṣāder api kutsitam. atrāpi devatādyavadhyānād apuṇyaṃ prasavet.","label":0} {"id":"cmt_2.3","root_file":"cmt_2.3_root","comm_file":"cmt_2.3_com","root":"yasya tasyaiva cūrṇena nānāvarṇakṛtena ca |\ncaturaśraṃ caturdvāraṃ catustoraṇābhūṣitam || 2.3 ||\n","commentary":"yasya tasyaiveti | svarṇarūpyarājāvartapravālamaraktalakṣaṇasya pañcaratnasya kaṭhinīpiṣṭakagaurīsindūraharitālaharidrākaṭhinīmiśrakajjalakajjalamiśraharitālāder vā tatrāyaṃ vidhiḥ | yathecchayācāryaḥ ||\n......\ncaturasram ityādi ||","label":1} {"id":"bca_5.41","root_file":"bca_5.41_root","comm_file":"bca_5.41_p","root":"kutra me vartata iti pratyavekṣyaṃ tathā manaḥ |\nsamādhānadhuraṃ naiva kṣaṇam apy utsṛjed yathā || 5.41 ||","commentary":"tasmin baddho 'pi punaḥ punar nirūpaṇīya ity āha.\n\nkva punar idaṃ mano mama vartate, pūrvasminn ālambane anyatra vā gatam. gatam avagamya tato nirvatya tatraiva yojayitavyam. svarasavāhitāyām upekṣaṇīyam iti śamathadhuram ekam api kṣaṇaṃ yathā na parityajati tathā dhārayitavyam. etāvatā śīlaṃ hi samādhisaṃvartanīmam ity uktaṃ bhavati. yathoktaṃ candrapradīpasūtre-\n\n\tkṣipraṃ samādhiṃ labhate niraṅgaṇaṃ\n\tviśuddhaśīlasya mi ānuśaṃsāḥ || (Samādhirāja 27.6)\n\niti. ato 'vagamyate—ye kecit samādhihetavaḥ prayogāḥ, te śīle 'nugatā iti. tasmāt samādhyarthinā smṛtisaṃprajanyaśīlena bhavitavyam. tathā śīlārthināpi samādhau yatnaḥ kārya iti.","label":1} {"id":"neg_gg_1.26_x_bca_5.101","root_file":"gg_1.26_root","comm_file":"bca_5.101_p","root":"padmāpayodharataṭīparirambhalagnakāśmīramudritamuro madhusūdanasya |\nvyaktānurāgamiva kheladanaṅgakhedasvedāmbupūramanupūrayatu priyaṃ vaḥ ||\n","commentary":"iyam api śikṣāpadamudrāvadhārayitavyety āha.\n\nantataḥ svayamāhārādikriyayā parapreraṇayāparāparadūtapreraṇayā vā, sākṣāt svayam evāmiṣadānādinā vā, yat sattvānāṃ hitasukhahetur na bhavati, tan na kuryāt kārayed vā. na caitad eva kevalam. kiṃcit sattvānām eva saṃsāraduḥkhapatitānāṃ tato niḥsaraṇāya sarvaṃ kuśalamūlam anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pariṇāmayet.","label":0} {"id":"gg_1.11","root_file":"gg_1.11_root","comm_file":"gg_1.11_com","root":"vitarasi dikṣu raṇe dikpatikamanīyaṃ \ndaśamukhamaulibaliṃ ramaṇīyam |\nkeśava dhṛtaraghupatirūpa jaya jagadīśa hare ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtaraghupatirūpa | dhṛtaṃ raghupateḥ śrīrāmasya rūpaṃ yena sa tathā tasya saṃbodhanam | he dhṛtaraghupatirūpa | tvaṃ raṇe saṃgrāme dikṣu āśāsu daśamukhamaulibaliṃ vitarasi dadāsi | daśamukhāni yasya tasya maulayaḥ mūrdhānaḥ sa eva baliḥ pūjopahārastam | kiṃbhūtam | dikpatikamanīyam | diśāṃ patayaḥ indrādayaḥ teṣāṃ kamanīyam abhilaṣaṇīyaṃ tam | punaḥ kiṃbhūtam | ramaṇīyaṃ śobhanam |","label":1} {"id":"neg_cmt_3.29_x_gg_1.42","root_file":"cmt_3.29_root","comm_file":"gg_1.42_com","root":"tataḥ sādhaka ātmānaṃ caṇḍamahāroṣaṇākāreṇa dhyātvā prajñāṃ ca dveṣavajrīrūpeṇa saṃpuṭaṃ kṛtvā caturānandān lakṣayet || 3.29 ||\n","commentary":"tathā kāpi nitambavatī gopī śrutimūle karṇamūle kimapi lapituṃ bhāṣituṃ militā satī dayitaṃ kṛṣṇaṃ cāru yathā syāttathā cucumba | kva sthāne | kapolatale | kimbhūte | anukūle | kaiḥ | pulakaiḥ romāñcaiḥ |","label":0} {"id":"neg_cmt_4.27_x_cmt_4.11","root_file":"cmt_4.27_root","comm_file":"cmt_4.11_com","root":"pahu maitī tu vivarjia hohi mā śunnasahāva |\ntojju viyoe phiṭumi sarve sarve hi tāva ca || mohavajryāḥ || 4.27 || \n","commentary":"tato 'grataḥ saptapātāladeśagatadṛṣṭiḥ sann ityarthaḥ | vātetyādi tad anantākāśāntargataṃ nīlayaṃkārapariṇataṃ vāyumaṇḍalaṃ ṣoḍaśalakṣayojanapramāṇam utsargeṇa tiryagsaṃkhyapramāṇaṃ cākāraṃ koṭidvaye ca latāpatākāṅkitaṃ śyāmavarṇaṃ bhāvayet | tadupari raktaraṃkārapariṇatam agnimaṇḍalaṃ trikoṇaṃ pṛthivīmaṇḍalapramāṇaṃ raktavarṇaṃ koṇeṣu raṃkārāṅkitaṃ bhāvayet | tadupari śuklavaṃkārapariṇataṃ jalamaṇḍalaṃ śuklavarṇalaṃ madhye ghaṭāṅkitam aṣṭalakṣocchrayaṃ tiryagdvādaśalakṣaṃ bhāvayet | tadupari pṛthivīmaṇḍalaṃ pītalaṃkārapariṇataṃ caturasraṃ sarvasauvarṇacatuḥpārśveṣu triśūlavajrāṅkitam | lakṣatrayasamucchrayaṃ tiryagdvādaśalakṣaṃ bhāvayet | tadūrdhvaṃ caturvarṇasuṃkāraṃ dhyātvā tatpariṇataṃ sumeruṃ caturatnamayam aśītiyojanasahasrapramāṇadṛśyabhāgaṃ pṛthivyūrdhvasthitāśītisahasrapramāṇajale nirmagnāśītisahasrādṛśyabhāgam | saptaśītāsaptaparvatapariveṣṭitam | tatra prathamaḥ śīto 'śītisahasrayojanavistāraḥ tadardhamānena parvataḥ | śīto 'pi tathā etadardhamānenāparaḥ parvataḥ | śītam api tathā evaṃ yathākramaṃ sarvaṃ bodhavyam | tatas tadbahir mahāsamudram aśītisahasrayojanavistāram | tadante cakravāḍaṃ tiryagdvādaśayojanaṃ yojanaśatatrayasamucchrayeṇa | tadbahir mahācakravāḍam etaddviguṇena | tadbahir agniprākāraṃ tathāpramāṇam | tataḥ sumeroḥ pūrve pūrvavideham ardhacandrākāraṃ navasahasrayojanapramāṇam | dakṣiṇe jambudvīpaṃ trikoṇaṃ saptasahasrayojanapramāṇam | paścime aparagoḍānīyam aṣṭasahasrayojanapramāṇam | vartulam | uttare uttarakuruṃ caturasraṃ daśasahasrayojanapramāṇam | dvīpānāṃ vāmadakṣiṇayor dvāv upadvīpau tadardhapramāṇau | tatra pūrvavidehādikrameṇa dehavidehau | śāṭhottaramantriṇau | amaravarau kurukauravau ceti bhāvayet | granthavistarabhayāt tu mūle pratyakṣarena noktaṃ caturmaṇḍalabhāvanaiva tu sarveṣu cittam iti śraddheyam ||","label":0} {"id":"bca_5.64","root_file":"bca_5.64_root","comm_file":"bca_5.64_p","root":"evam anviṣya yatnena na dṛṣṭaṃ sāram atra te |\nadhunā vada kasmāt tvaṃ kāyam adyāpi rakṣasi || 5.64 ||","commentary":"evaṃ kathitanayena. sādhūktam iti cet, adhunā vada kasmāt tvam adyāpi sarvaguṇavikalam api kāyaṃ rakṣasi? evaṃ vidvān api.","label":1} {"id":"bca_5.7","root_file":"bca_5.7_root","comm_file":"bca_5.7_p","root":"śastrāṇi kena narake ghaṭitāni prayatnataḥ |\ntaptāyaḥkuṭṭimaṃ kena kuto jātāś ca tāḥ striyaḥ || 5.7 ||","commentary":"ittham evaitan nānyatheti prasādhayann āha.\n\nnarakapālānāṃ kuntāsimusalādīni, asipatravanasamudbhūtāni vā kena kṛtāni? na tatra kaścit kartāstīśvarādiḥ, tatkartṛtvasya anyatra niṣiddhatvāt, ihāpi niṣetsyamānatvāt. taptalohamayī ca bhūmiḥ kena ghaṭitā? tāś ca striyaḥ kutaḥ kāraṇasāmagrīto jātāḥ, yāḥ pāradārikaiḥ śālmalīvṛkṣasyādhastād upari ca dṛśyante? sa ca śālmalir vā? ato nānyat kāraṇam atra cittād upakalpanīyam. yad uktam—\n\n\tsattvalokam atha bhājanalokaṃ cittam eva racayaty aticitram |\n\tkarmajaṃ hi jagaduktam aśeṣaṃ karma cittam avadhūya ca nāsti || (Madhyamakāvatāra 6.89)\n\niti.","label":1} {"id":"neg_nasa_34_x_cmt_3.19","root_file":"nasa_34_root","comm_file":"cmt_3.19_com","root":"mahāprajñāyudhadharo mahākleśāṅkuśo 'graṇīḥ | \nmahāyaśā mahākīrtir mahājyotir mahādyutiḥ || 34 ||\n","commentary":"samayam iti mantranayoditaṃ vidhim ||","label":0} {"id":"neg_taraa_1_x_msv_1.18","root_file":"taraa_1_root","comm_file":"msv_1.18_com","root":"anupamasukharūpī śrīnivāso 'nivāso\nnirupamadaśadevīrūpavidyaḥ savidyaḥ |\ntribhuvanahitasaukhyaprāptikāro 'vikāro\njayati kamalapāṇir yāvad āśāvikāśāḥ || 1 ||\n","commentary":"pariharati śāstram iti | yadaivāsya śāstrasyedaṃ prayojanam ity uktaṃ tadaiva tayor upāyopeyalakṣaṇaḥ sambandho 'rthād ukta eva | na caivam arthaprāptam arthaṃ sūtrakārā akṣarair nibadhnanti asūtratvaprasaṅgād iti ||","label":0} {"id":"neg_ht_1.5.20_x_ssa_1.3","root_file":"ht_1.5.20_root","comm_file":"ssa_1.3_com","root":"karasphoṭo bhaven mudrā aṅgulyāmoṭanaṃ tathā | \ntad dhyeyaṃ cintitaṃ yac ca dhyānaṃ yasmād vicintanam || 20 ||","commentary":"labdhatvaditi | ye samāveśamayapraśastabhaktiyuktāḥ ata eva labdhatvatsaṃpadaḥ tvatpureviśvapūrake tvatsvarūpe vasanti tacchīlāḥ teṣāṃ lokamārge api yaḥ sañcāraḥ vyavahāraḥ, sa tayaiva samāveśarasānandamayyā, vijṛmbhayā vikasvaratayā syāt bhavatyeva | atha ca ye labdhalaukikaśriyaḥ tvadbhaktāḥ tvanmaṇḍalavāsinaḥ te sarve spṛhaṇīyatvāt sadā vibhūtimuditā iti samāsoktyā gamayati |","label":0} {"id":"neg_cmt_4.26_x_seni_23","root_file":"cmt_4.26_root","comm_file":"seni_23_p","root":"īrṣyāvajrīṃ sṛjet paścāt sa prajñodgatim āvahet |\ncodayanti tato devyaḥ svakaṇṭhoditagītibhiḥ || 4.26 ||\n","commentary":"idānīṃ vicitrasusthāpanārtham āha—vicitram ityādi | sadguror ityādinā\n\n\tvicitraṃ vividhaṃ khyātam āliṅganacumbanādikam || \n\nity uddeśāt | atra hy ādigrahaṇād gṛṣṭiparyantaṃ vicitraṃ vivakṣitam |\n\nnanu ghṛṣṭiparyantam iti katham gamyate |\n\n\tbāhubhyāṃ ca samāliṅgya prajñāṃ vai ṣoḍaśābdikām |\n\tghaṇṭhāvajrasamāyogād ācāryasecanaṃ matam || \n\niti nirdeśāt | atra ghaṇṭhāvajrasamāyogaḥ padmavajrasparśo vivakṣitaḥ | \n\nnanv ayam ācāryasekaḥ | ādāv ācāryaś ca vicitram iti kuto jñeyaḥ |\n\n\tānandādyāḥ kramaśo jñeyāś catuḥsecanasaṅkhyayā || \n\niti pratinirdeśāt | atrānandādyāś catvāraḥ—\n\n\tācārya guhya prajñā ca caturthaṃ tat punas tathā | \n\niti yathāsaṅkhyaṃ jñeyāḥ | ānandaś ca vicitra eva kṣaṇa iti ghṛṣṭiparyantaṃ vicitram |\n\n\tvipākaṃ tadviparyāsaṃ sukhaṃ jñānasya bhuñjanam || \n\nity uddeśān maṇyagraṃ yāvat paramaḥ sukharūpatvāt paramasya | \n\nnanv etat katham | \n\n\tparamānande tu samprāpte nānātvavarjite kṣaṇe |\n\tśāstā brūyān mahāsattva dhāraṇīyaṃ mahat sukham || \n\niti nirdeśāt | atraiva nānātvavarjite kṣana ityādy arthasadbhāvād iti sarvasustham | maṇyantargatam ityādi ca gatārtham | \n\nyadi ghṛṣṭiparyantam ānandaḥ sa cācāryo maṇeḥ puraḥ paramaḥ sa ca guhyas tarhi—\n\n\thasitaśuddhyā tv ācārya īkṣaṇe guhyakas tathā |\n\tprajñā pāṇyavāpatau tu tat punar dvandvatantrake || \n\niti katham | bāhyotpattyā tan neyam | tarhy udakābhiṣekādīnām ācāryatoktā yā sā katham | sāpi bāhyotpattyā jñeyā | tathāgatāśvāsānande cācāryatā gambhīrotpattyā vajradharāśvāsānadne cotpannena | caturmudrāpakṣe ca pariniṣpannenācāryatvena karmudrā boddhavyā ||","label":0} {"id":"neg_seni_15_x_ssa_1.9","root_file":"seni_15_root","comm_file":"ssa_1.9_com","root":"yad yad vai dṛśyate kiñcit tat tad brahmeti kalpayet |\ntato nānyagataṃ cittaṃ brahmaṇy evāvatiṣṭhate || SeNi 15 ||","commentary":"ānantānanda iti | upamāśleṣoktyā parameśvarasāmyamāśāste | bhaktipakṣe devī dyotamānā ekatra phalākāṃkṣāvirahitā | aparatra krīḍādiśīlā paraiva śaktiḥ | ahaṃ bhaktyā aviyuktaḥ syām iti vaktavye mama aviyuktāstu iti bhaktiṃ prati premaprasaraḥ prakāśitaḥ ||","label":0} {"id":"neg_nasa_26_x_nasa_4","root_file":"nasa_26_root","comm_file":"nasa_4_vi","root":"a ā i ī u ū e ai o au aṃ aḥ sthito hṛdi |\njñānamūrtir ahaṃ buddho buddhānāṃ tryadhvavartinām || 26 ||\n","commentary":"ullālayadbhir ity ūrdhvam utkṣipadbhiḥ | kaiḥ | svakaraiḥ || prasphuradvajrakoṭibhir iti prasphurantyo vajrāṇāṃ koṭayo 'grabhāgā yeṣāṃ te prasphuradvajrakoṭayaḥ | taiḥ || kimātmakāḥ | prajñopāyamahākaruṇayā jagatām arthaṃ kartuṃ śīlaṃ yeṣāṃ te prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarāḥ | tatra sarvadharmāṇāṃ pravicayaḥ prajñā | upāyo 'bhilāṣo 'śeṣalaukikalokottaras samādbhipradarśanamukhena yathābhavyatayā sakalasattvārthakaraṇe | kam ruṇaddhīti karuṇā | kam iti sukhasyākhyā | kāruṇiko hi paraduḥkhaduḥkhī san ātmanaḥ sukham āvṛṇotīti karuṇā | mahatī cāsau karuṇā ca mahākaruṇā | anālambanātmikā || jagac ca jagac ca jagac ca jagaganti traidhātukāni | teṣām arthaḥ prayojanaṃ | ata āha prajñopāyamahākaruṇājagadarthakarair iti | ata eva te krodhāḥ parā utkṛṣṭās te ata āha parair iti ||","label":0} {"id":"seni_41","root_file":"seni_41_root","comm_file":"seni_41_p","root":"samyaksekaṃ vidhāyaitad dhaṭhaduḥsekavarjitam |\nyat sādhitaṃ mayā puṇyaṃ tenāstu jagataḥ sukham || SeNi 41 ||","commentary":"idānīṃ puṇyapariṇāmanayā grantham upasaṃharann āha—samyaksekam ityādi | subodham ||","label":1} {"id":"neg_taraa_7_x_taraa_2","root_file":"taraa_7_root","comm_file":"taraa_2_comm","root":"saṃpūrya dānādiguṇān aśeṣān\nsaṃbuddhakṛtyaṃ sakalaṃ ca kṛtvā |\nyad bhūtakoṭeḥ karaṇaṃ ca sākṣāt\nsādhyaṃ tad apy asti nirodharūpam || 7 ||","commentary":"śrīmantranītiśabdena sāmānyayogatantravācakenāpi śrīsamājaḥ parigṛhyate, caturthārthakasyānyatrāsambhavāt. śeṣaṃ subodham. nānācāryopadeśagaṇasaṃkulair vyākulaiḥ saptabhir bhedaiḥ prakārair atītānāgatavartamānācāryagatopadeśarāśisaṃgrāhakaiḥ. sphuṭāvagataye sukhena sphuṭapratītyartham iti.","label":0} {"id":"neg_seni_27_x_ht_1.5.16","root_file":"seni_27_root","comm_file":"ht_1.5.16_mua","root":"ānandāḥ pratimudraṃ syur mahāmudrāṃ vinā punaḥ |\nāgamāc ca svasaṃvitteḥ sadguror upadeśataḥ || SeNi 27 ||","commentary":"punar api saṃvṛtisatyam āśu sambhāropacayārtham āha—jananītyādi. jananyādiśabdaiḥ prajñāmātram uktam, nāvaśyaṃ bāhyā viśeṣā iti saṃkṣepaḥ. jagajjanam ity āryalokam, anyeṣāṃ niśceṣṭatvāt. vibhāgam iti jñeyanānātvam.","label":0} {"id":"neg_msv_5.1.8_x_bca_5.92","root_file":"msv_5.1.8_root","comm_file":"bca_5.92_p","root":"tasmādabhāvavaktṛsthau dharmādharmau na śaktuyāt |\ncodanā cet samuddhartuṃ grastau tenaiva paśyatām || 8 ||\n","commentary":"mukhaṃ pūritaṃ kṛtvā mahatkavalagrahaṇāt. saśabdaṃ sukasunikādiśabdena. prasṛtānanaṃ dūraṃ vidāritamukham. pralambapādaṃ bhūmyādyalagnapādaṃ khaṭvādyārohaṇe sati nāsīta. dvāv api bāhū samamekasmin kāle na mardayet. kramamardane na doṣaḥ. sati pratyaye.","label":0} {"id":"neg_cmt_1.4_x_taraa_17","root_file":"cmt_1.4_root","comm_file":"taraa_17_comm","root":"atha bhagavatī vajradhātvīśvarī dveṣavajrīsamādhiṃ samāpadyedam udājahāra |\nśūnyatākaruṇābhinnā divyakāmasukhasthitā |\nsarvakalpavihīnāhaṃ niṣprapañcā nirākulā || 1.4 ||\n","commentary":"dambholītyādi. etat sadgurūpadeśato jñeyam.","label":0} {"id":"neg_seni_40_x_cmt_3.31","root_file":"seni_40_root","comm_file":"cmt_3.31_com","root":"mudrās tāvan na buddhyante catasraś ca catuḥkṣaṇāḥ |\nyāvan na śabareśasya spṛśyante pādapāṃsavaḥ || SeNi 40 ||","commentary":"abhiṣekapradhānaḥ paṭalaḥ || iti tṛtīyapaṭalavyākhyā ||","label":0} {"id":"ssa_1.16","root_file":"ssa_1.16_root","comm_file":"ssa_1.16_com","root":"kadācitkvāpi labhyo 'si yogenetīśa vañcanā |\nanyathā sarvakakṣyāsu bhāsi bhaktimatāṃ katham || 1.16 ||\n","commentary":"kadācid iti | kadācit kasyāṃcit samādhidaśāyāṃ kvāpi hṛdayacakrādau yogena cittavṛttinirodhena, īśa svāmin, asi tvaṃ labhya ityeṣā vañcanā | anyathā samādhivyutthānādyabhimatāsu kakṣyāsu kathaṃ bhaktimatāṃ prakāśase |","label":1} {"id":"ssa_1.15","root_file":"ssa_1.15_root","comm_file":"ssa_1.15_com","root":"bhaktānāṃ bhavadadvaitasiddhyai kā nopapattayaḥ |\ntadasiddhyai nikṛṣṭānāṃ kāni nāvaraṇāni vā || 1.15 ||\n","commentary":"vyākhyātānāṃ bhaktānāṃ bhavadadvayasādhanāya kā na yuktayaḥ yato mūḍhairudīryamāṇānyapi śivādvayadūṣaṇāni dūṣayitṛsvabhāvacidrūpaśivasvarūpasiddhiṃ vinā na kānicitsyuriti yuktyā bhaktānāṃ sādhanānyeva paryavasyanti | nikṛṣṭānāṃ tu bhedamayānāṃ tadasiddhyai śivādvayasādhanābhāvāya kāni nāvaraṇāni tīkṣṇatamayuktyastrāṇyapi samāveśarasavipruṣo 'py anabhijñatvādasañcetyamānāni mahāndhakārapātayitṝṇyeva |","label":1} {"id":"neg_bca_5.16_x_taraa_15","root_file":"bca_5.16_root","comm_file":"taraa_15_comm","root":"japās tapāṃsi sarvāṇi dīrghakālakṛtāny api |\nanyacittena mandena vṛthaivety āha sarvavit || 5.16 ||","commentary":"prajñājñānetyādi. prajñājñānopadeśād uttarakālaṃ yat bodhicittasyāmṛtarūpasya rasanayā grahaṇam, tat turyaṃ caturthaṃ sekam āha kaścit. tac cāvaraṃ hīnam, vinikṛṣṭam iti yāvat. kasmād avaram? yasmāt sarvaprayāso mantramudrādevatādyākārabhāvanāsu punaḥpunaranuṣṭhānalakṣaṇas tathāgatokto vyarthaḥ prāptaḥ. kutaḥ? tatphalasya bhāvanāsādhyasya phalasya bodhicittāsvādakāla eva prasiddhatvāt prāptatvāt, anyasya viśiṣṭasya phalasyābhāvād iti yāvat.","label":0} {"id":"neg_cmt_1.1_x_medū_18","root_file":"cmt_1.1_root","comm_file":"medū_18_mall","root":"evaṃ mayā śrutam ekasmin samaye bhagavān vajrasattvaḥ |\nsarvatathāgatakāyavākcittahṛdayavajradhātvīśvarībhage vijahāra ||\nanekaiś ca vajrayogivajrayoginīgaṇaiḥ । tadyathā । śvetācalena ca vajrayoginā । pītācalena ca vajrayoginā । raktācalena ca vajrayoginā । śyāmācalena ca vajrayoginā । mohavajryā ca vajrayoginyā । piśunavajryā ca vajrayoginyā । rāgavajryā ca vajrayoginyā । īrṣyāvajryā ca vajrayoginyā । evaṃ pramukhair yogiyoginīkoṭiniyutaśatasahasraiḥ ||1.1||\n","commentary":"channeti || he megha, pariṇataiḥ paripakvaiḥ phalair dyotanta iti tathoktaiḥ | āṣāḍhe vanacūtāḥ phalanti pacyanteḥ ca meghavātenety āśayaḥ | kānanāmrair vanacūtaiś channopānta āvṛtapārśve 'cala āmrakūṭādriḥ snigdhaveṇīsavarṇe masṛṇakeśabandhacchāye | śyāmavarṇaṃ ity arthaḥ || \"veṇī tu keśabandhe jalasrutau\" iti yādavaḥ | tvayi śikharaṃ śṛṅgam ārūḍhe sati || \"yasya ca bhāvena bhāvalakṣaṇam\" iti saptamī || madhye śyāmaḥ śeṣe madhyād anyatra vistāre paritaḥ pāṇḍur hariṇaḥ || \"hariṇaḥ pāṇḍuraḥ pāṇḍuḥ\" ity amaraḥ || bhuvaḥ stana iva | amaramithunānām | khecarāṇām iti bhāvaḥ | prekṣaṇīyāṃ darśanīyām avasthāṃ nūnaṃ yāsyati | mithunagrahaṇaṃ kāminām eva stanatvenotprekṣā sambhavatīti kṛtam | yathā pariśrāntaḥ kaścit kāmī kāminīnāṃ kucakalaśe viśrāntaḥ sansvapiti tadvad bhavān api bhuvo nāyikāyāḥ stana iti dhvaniḥ ||","label":0} {"id":"gg_1.8","root_file":"gg_1.8_root","comm_file":"gg_1.8_com","root":"tava karakamalavare nakham adbhutaśṛṅgaṃ \ndalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam |\nkeśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 1.8 ||\n","commentary":"he keśava | dhṛtanaraharirūpa | naraharinṛsiṃhaḥ | dhṛtaṃ narahareḥ rūpaṃ yena sa tathā | tava karakamalavare nakhaṃ tiṣṭhati | kara eva kamalavaraṃ padmaśreṣṭhaṃ tasmin | kiṃbhūtaṃ nakham | adbhutaśṛṅgam | adbhutamāścaryajanakaṃ śṛṅgaṃ agrabhāgo yasya tat | adṛṣṭapūrvamityarthaḥ | punaḥ kiṃbhūtam | dalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam | hiraṇyakaśipostanuḥ śarīraṃ saiva śyāmatvād bhṛṅgaḥ | dalito vidārito hiraṇyakaśipostanubhṛṅgo yena sa tathā tat |","label":1} {"id":"msv_1.17","root_file":"msv_1.17_root","comm_file":"msv_1.17_com","root":"siddhārthaṃ jñātasambandhaṃ śrotuṃ śrotā pravartate |\nśāstrādau tena vaktavyaḥ sambandhaḥ saprayojanaḥ || 1.17 ||\n","commentary":"athaitena prayojanenāsya śāstrasyāyaṃ sambandha ity api sūtrakārasya yuktaṃ vaktum | ajñātaprayojanam ivāviditasambandham api śrotuṃ nādriyante śiṣyāḥ | tasmāt saha prayojanena asya sambandho vācya iti codayati siddhārtham iti ||","label":1} {"id":"neg_gg_3.4_x_cmt_3.9","root_file":"gg_3.4_root","comm_file":"cmt_3.9_com","root":"kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |\nkiṃ janena dhanena kiṃ mama jīvitena gṛheṇa ||\n","commentary":"śaṭham iti duṣṭam ||","label":0} {"id":"neg_seni_23_x_medū_16","root_file":"seni_23_root","comm_file":"medū_16_mall","root":"vicitraṃ vividhaṃ khyātam ityādi susthitaṃ katham |\nmaṇyantargatam ityādi sadguroḥ suṣṭhu saṅgatam || SeNi 23 ||","commentary":"tvayīti || kṛṣer halakarmaṇaḥ phalaṃ sasyaṃ tvayi || adhikaraṇavivakṣāyāṃ saptamī || āyattam adhīnam || \"adhīno vighna āyattaḥ\" ity amaraḥ || iti hetoḥ prītyā snigdhaiḥ | akṛtrimapremārdrair ity arthaḥ | bhrūvikārāṇāṃ bhrūvilāsānām anabhijñaiḥ | pāmaratvād iti śeṣaḥ | janapadavadhūnāṃ pallīyoṣitāṃ locanaiḥ pīyamānaḥ sādaraṃ vīkṣyamāṇaḥ san | mālaṃ mālākhyaṃ kṣetraṃ śailaprāyam unnatasthalam || \"mālam unnatabhūtalam\" ity utpalamālāyām || sadyas tatkālam eva sīrair halair utkaṣaṇena karṣaṇena surabhi ghrāṇatarpaṇaṃ yathā tathā āruhya || tatrābhivruṣyety arthaḥ || \"surabhir ghāṇatarpaṇaḥ\" ity amaraḥ || kiñcit paścāl laghugatis tatra nivṛṣṭatvāt kṣipragamanaḥ san \"laghu kṣiprataraṃ drutam\" ity amaraḥ || bhūyaḥ punar apy uttareṇaivottaramārgeṇaiva vraja gaccha || tṛtīyāvidhāne \"prakṛtyādibhya upasaṃkhyānam\" iti tṛtīyā || yathā kaścid bahuvallabhaḥ patiḥ kutracit kṣetre kalatre gūḍhaṃ vihṛtya || \"kṣetraṃ śarīre kedāre siddhasthānakalatrayoḥ\" iti viśvaḥ || dākṣiṇyabhaṅgabhayān nīcamārgeṇa nirgatya punaḥ sarvādhyakṣa iva sañcarati tad vaditi dhvaniḥ ||","label":0} {"id":"gg_1.27","root_file":"gg_1.27_root","comm_file":"gg_1.27_com","root":"vasante vāsantīkusumasukumārairavayavairbhramantīṃ kāntāre bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām |\namandaṃ kandarpajvarajanitacintākulatayā valadbādhāṃ rādhāṃ sarasamidamūce sahacarī ||\n","commentary":"rādhāṃ prati sahacarī sakhī sarasaṃ yathā syāttathā yadagre gītena vakṣyamāṇaṃ idameva ūce uvāca | rasena saha vartata iti sarasam | tatkriyāviśeṣaṇaṃ dvitīyāntaṃ napuṃsakameva | kiṃbhūtām rādhām | valadbādhāṃ valantī vardhamānā bādhā vyathā yasyāstām | kasmin kāle | vasante | kiṃbhūtām bhramantīṃ calantīm | kasmin | kāntāre durge pathi mārge | kairavayavaiḥ | caraṇādibhiḥ | kiṃbhūtaiḥ | vāsantīkusumasukumāraiḥ | vāsantī mādhavīlatā | tasyāḥ kusumāni | tadvat sukumārā mṛdulāḥ taiḥ | punaḥ kiṃbhūtām | bahuvihitakṛṣṇānusaraṇām | bahudhā anekaprakāreṇa athavā bahuvāraṃ vihitaṃ kṛtaṃ kṛṣṇānusaraṇaṃ kṛṣṇānveṣaṇaṃ yayā sā tathā tām| kayā hetubhūtayā| amandaṃ atyarthaṃ yathā syāttathā kandarpajvarajanitacintākulatayā | dāhahetutvāt kandarpa eva jvaraḥ athavā kandarpeṇa jvarastena janitā prādurbhūtā jīvanacintā tayā ākulā vyākulā tasyāḥ bhāvastayā |","label":1} {"id":"nasa_15","root_file":"nasa_15_root","comm_file":"nasa_15_vi","root":"prakāśayiṣye sattvānāṃ yathāśayaviśeṣataḥ |\naśeṣakleśanāśāya aśeṣājñānahānaya iti || 15 ||\n","commentary":"yathāvat tāṃ aham adhigamya sarvasattvānāṃ yathāśayaviśeṣāt prakāśayiṣye || kimartham ity āha | tatra aśeṣakleśā iti kleśopakleśā gṛhyante teṣāṃ nāśāya | aśeṣājñānahānaya iti aśeṣeṣu padārtheṣv ajñānaṃ aśeṣājñānam aśeṣājñānahānis tadarthaṃ prakāśayiṣye ||","label":1} {"id":"ht_1.5.5","root_file":"ht_1.5.5_root","comm_file":"ht_1.5.5_ra","root":"vajraṃ padmaṃ tathā karma tathāgataṃ ratnam eva ca | \nkulāni pañcavidhāny āhur uttamāni mahākṛpa || 5 ||\n","commentary":"pañcakulāni na jñāyanta iti tānyāha | pañcakulalakṣaṇānupalakṣaṇasādhāraṇaṃ kulamapekṣyāha—uttamānīti |","label":1} {"id":"nasa_8","root_file":"nasa_8_root","comm_file":"nasa_8_vi","root":"ajñyānapaṅkamagnānāṃ kleśavyākulacetasāṃ |\nhitāya sarvasattvānām anuttaraphalāptaye || 8 ||\n","commentary":"ajñānapaṅkamagnānāṃ sarvasattvānāṃ hitāya ca | tatrājñānam avidyā saivāsaṅgasthānatvād duruttaratvāc ca paṅka iva paṅkaḥ | tasmin magnā ye satvās teṣām hitāya || punar api kiṃviśiṣṭās te sattvā ity āha kleśavyākulacetasaḥ | kleśā ṣaṭ | tathā cāhābhidharme |\n\n\tmānadṛgvicikitsāś ca rāgapratighamūḍhayaḥ |\n\niti || taiḥ kleśair vyākulāni cetāṃsi yeṣāṃ sattvānāṃ te kleśavyākulacetasaḥ | atas teṣām || anuttaraphalaprāptaye bhagavān prakāśayatv iti tadarthaṃ tatprāptaya iti ||","label":1} {"id":"ht_1.5.13","root_file":"ht_1.5.13_root","comm_file":"ht_1.5.13_mua","root":"brahmā nirvṛtito buddho viśaṇād viṣṇur ucyate | \nśivaḥ sadā sukalyāṇāt sarvaḥ sarvātmani sthitaḥ || 13 ||\n","commentary":"katham ity āha—brahmetyādi. yata eva suviśuddhabodharūpatvād asau buddhas tad eva paraṃ brahma. tasmāt sa eva brahmā. nirvṛttita iti mokṣarūpatvād ity arthaḥ. nirvṛtir nirvāṇaṃ mokṣo niḥśreyasaṃ buddha iti paryāyāḥ. viṣaṇād iti tādātmyena praveśāt. kva? paramagambhīre dharmakāye. viśateḥ ktapratyayaḥ ṣatvaṇatve ca. sadā sukalyāṇād iti dhruvakalyāṇatvāt paramakalyāṇatvāc ca. sarvar ityādi. yasmād asau sarveṣām ātmani dharmadhātau vedakatvena sthitaḥ, tasmāt sarvaḥ.","label":1} {"id":"ht_1.5.14","root_file":"ht_1.5.14_root","comm_file":"ht_1.5.14_ra","root":"satsukhatvena tattvaṃ ca vibuddho bodhanād rateḥ | \ndehe sambhavatīty asmād devateti nigadyate || 14 ||","commentary":"tattvameva tadadyāpi na jñāyate yadātmakametatsarvamityāha—satsukhatveneti |\nsatsukhaṃ niṣprapañcaṃ mahāsukham | vibuddho bodhanādrateriti tasyaiva mahāsukhasya bodhādvibuddho buddha eva | nanu devatāviśeṣāḥ pratipāditāḥ | devatātvameva tu sāmānyaṃ na pratipāditamityāha—deha iti | dehe sambhavatīti devatā varṇāgamalopābhyām |","label":1} {"id":"neg_cmt_2.24_x_bca_5.98","root_file":"cmt_2.24_root","comm_file":"bca_5.98_p","root":"maṇḍalaṃ pariveṣṭyaiva yoginīṃ yogisaṃpuṭām |\nbhojayen madyamāṃsaiś ca vandayec ca muhur muhuḥ || 2.24 ||\n","commentary":"sāmānyāpattiśodhanāyāha.\n\ntriṣkṛtvo rātreḥ, triṣkṛtvo divasasya. triskandhaḥ trayāṇāṃ skandhānāṃ pāpadeśanāpuṇyānumodanābodhipariṇāmanānāṃ samāhāraḥ. triskandhaṃ pravartayet. śeṣā mūlāyā anyāḥ. athavā, saṃcitya kṛtā yāḥ pratikṛtās tābhyo 'nyāḥ smṛtisaṃpramoṣeṇāsaṃprajānatā vā kṛtāḥ. tāsāṃ praśamaḥ pratikaraṇaṃ tena triskandhaparivartanena bodhicittasya jinānāṃ ca bhagavatāṃ samāśrayaṇāc ca. etena vidūṣaṇāsamudācārādayo darśitā bhavanti.\n\ntatra pāpaśodhanaṃ caturdharmakasūtre deśitam—\n\n\tcaturbhir maitreya dharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ kṛtopacitaṃ pāpam abhibhavati. katamaiś caturbhiḥ? yad uta vidūṣaṇāsamudācāreṇa, pratipakṣasamudācāreṇa, pratyāpattibalena, āśrayabalena ca. tatra vidūṣaṇāsamudācāro 'kuśalaṃ karma kṛtvā vipratisārarūpāt savigarhaṇā pāpadeśanā, tadanuṣṭhānaṃ tatsamudācāraḥ. tatra pratipakṣasamudācāro 'kuśalapratipakṣaḥ kuśalam, tatsamudācāraḥ, kṛtvāpy akuśalaṃ karma kuśale karmaṇy atyantam abhiyogaḥ. tatra pratyāpattibalaṃ saṃvarasamādānād akaraṇasaṃvaralābhaḥ | tatrāśrayabalaṃ buddhadharmasaṃghaśaraṇagamanam, anutsṛṣṭabodhicittatā ca. sa balavatsaṃniśrayeṇa na śakyate pāpenābhibhavitum. ebhir maitreya caturbhir dharmaiḥ samanvāgato bodhisattvo mahāsattvaḥ kṛtopacitaṃ pāpam abhibhavat.\n\niit. viśeṣatas tu bodhisattvāpattīnāṃ gurvīṇāṃ laghvīnāṃ ca deśanā āryopāliparipṛcchāyām uktāḥ. tāḥ śikṣāsamuccaye draṣṭavyāḥ.\n\nsarvāpattayo bodhisattvena pañcatriṃśatāṃ buddhānāṃ bhagavatām antike rātriṃdivam ekākinā deśayitavyāḥ. tatreyaṃ deśanā—aham evaṃnāmā buddhaṃ śaraṇaṃ gacchāmīty ārabhya yāvat saṃghaṃ śaraṇaṃ gacchāmi, namaḥ śākyamunaye tathāgatāyārhate samyaksaṃbuddhāya. namo vajrapramardine ityārabhya yāvat.\n\nupaimi sarvān śaraṇaṃ kṛtāñjaliḥ.\n\niti vistaram uktvāha-iti hi śāriputra bodhisattvena imān pañcatriṃśato buddhān pramukhān kṛtvā sarvatathāgatānugatair manasikāraiḥ pāpaviśuddhiḥ kāryā. tasyaivaṃ pāpaviśuddhasya ta eva buddhā bhagavanto mukhāny upadarśayanti. peyālam. na tat śakyaṃ sarvaśrāvakapratyekabuddhanikāyair āpattikaukṛtyasthānaṃ viśodhayituṃ yad bodhisattvas teṣāṃ buddhānāṃ bhagavatāṃ nāmadheyadhāraṇaparikīrtanena rātriṃdivaṃ triskandhakadharmaparyāyapravartanena āpattikaukṛtyān niḥsarati, samādhiṃ ca pratilabhate. etat sākalyena śikṣāsamuccaye veditavyam.\n\nukto vidūṣaṇāsamudācāraḥ. pratipakṣasamudācārapratyāpattibale 'pi vistareṇa śikṣāsamuccayād eva draṣṭavye. āryamaitreyavimokṣe tu bodhicittena pāpaviśuddhir uktā. taccoktam eva prāk. jināśrayāt pāpaviśuddhau sūkarikāvadānam udāhāryam.\n\n\tye buddhaṃ śaraṇaṃ yānti na te gacchanti durgatim |\n\tprahāya mānuṣān kāyān divyān kāyāṃl labhanti te ||\n\nevaṃ dharmaṃ saṃghaṃ cādhikṛtya pāṭhaḥ. anenāśrayabalamuktam.","label":0} {"id":"taraa_4","root_file":"taraa_4_root","comm_file":"taraa_4_comm","root":"ānandarūpaṃ svavid aprakampyaṃ\nvedāntinaḥ sādhyam uṣanti śāntam |\nsaśrāvakāḥ khaḍgajināś ca sādhyam\nicchanti rūpādyupadher virāmam || 4 ||","commentary":"ānandarūpam iti sadā sukhamayatvāt. svavid iti jyotīrūpatvena svayaṃ prakāśamānatvāt. aprakampyam ity anityatayā kampayitum aśakyatvāt. śāntam iti kleśopakleśaśūnyatvena parikalpitatvāt. evaṃvidhaṃ sādhyam uṣanti kāmayante.\n\nsaha śrāvakair vartante ye khaḍgajināḥ khaḍgaviṣāṇakalpā ekacāriṇo vargacāriṇaś ca pratyekabuddhās te sādhyam icchanti. kīdṛśam? rūpādyupadher virāmaṃ rūpavedanāsaṃjñāsaṃskāravijñānalakṣaṇānām upadhīnāṃ skandhānāṃ virāmaṃ vicchedam, nirodham iti yāvat. etad uktaṃ bhavati—sarvaśrāvakapratyekabuddhāḥ sopadhiśeṣanirupadhiśeṣabhedena bhinne 'pi nirvāṇe nirupadhiśeṣam eva nirvāṇaṃ sākṣātkartavyatve-na sādhyaṃ pratipannāḥ.","label":1} {"id":"gg_1.6","root_file":"gg_1.6_root","comm_file":"gg_1.6_com","root":"kṣitirativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe \ndharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe |\nkeśava dhṛtakacchaparūpa jaya jagadīśa hare || 1.6 ||\n","commentary":"he keśava dhṛtakacchaparūpa | dhṛtaṃ kacchapasya rūpaṃ yena sa tathā saṃbuddhiḥ | tava pṛṣṭhe kṣitiḥ pṛthvī tiṣṭhati | kiṃbhūte | ativipulatare | atiśayena vipulaṃ vistīrṇaṃ tasmin | punaḥ kiṃbhūte | dharaṇidharaṇakiṇacakragariṣṭhe | dharaṇyāḥ bhūmerdharaṇaṃ tena kiṇaḥ mṛtaraktagranthiḥ | sa eva cakraṃ cakrākāraḥ tena gariṣṭhaṃ gurutaram | tasmin | jagadīśa hare iti sarvatra yojyam |","label":1} {"id":"bca_5.32","root_file":"bca_5.32_root","comm_file":"bca_5.32_p","root":"iti dhyātvā tathā tiṣṭhet trapādarabhayānvitaḥ |\nbuddhānusmṛtir apy evaṃ bhavet tasya muhur muhuḥ || 5.32 ||","commentary":"iti manasi nidhāya tathaiva saṃyatātmā tiṣṭhet. trapādarabhayānvitaḥ—apratirūpe karmaṇi trapā lajjā, śikṣāyām ādaraḥ, tadatikrame bhayam. buddhabodhisattveṣv eva vā trapādayaḥ. evaṃ sati aparo 'pi viśeṣaḥ syād ity āha—buddhetyādi. tad evaṃ viharatas tasya pratikṣaṇam akāmata eva buddhānusmṛtiḥ syāt.","label":1} {"id":"gg_4.12","root_file":"gg_4.12_root","comm_file":"gg_4.12_com","root":"sarasamasṛṇamapi malayajapaṅkam |\npaśyati viṣamiva vapuṣi saśaṅkam ||\n","commentary":"sā rādhā vapuṣi svadehe lagnaṃ malayajapaṅka candanaṃ viṣaṃ kālakūṭamiva paśyati | kimbhūtam | sarasamasṛṇamapi | saha rasena vartata iti sarasaḥ | masṛṇaḥ ślakṣṇaḥ ghṛṣṭaḥ | kathaṃ yathā syāt tathā | saśaṅkaṃ śaṅkayā saha vartamānaṃ yathā bhavati |","label":1} {"id":"neg_bca_5.99_x_ssa_1.15","root_file":"bca_5.99_root","comm_file":"ssa_1.15_com","root":"yā avasthāḥ prapadyeta svayaṃ paravaśo 'pi vā |\ntāsv avasthāsu yāḥ śikṣāḥ śikṣettā eva yatnataḥ || 5.99 ||","commentary":"vyākhyātānāṃ bhaktānāṃ bhavadadvayasādhanāya kā na yuktayaḥ yato mūḍhairudīryamāṇānyapi śivādvayadūṣaṇāni dūṣayitṛsvabhāvacidrūpaśivasvarūpasiddhiṃ vinā na kānicitsyuriti yuktyā bhaktānāṃ sādhanānyeva paryavasyanti | nikṛṣṭānāṃ tu bhedamayānāṃ tadasiddhyai śivādvayasādhanābhāvāya kāni nāvaraṇāni tīkṣṇatamayuktyastrāṇyapi samāveśarasavipruṣo 'py anabhijñatvādasañcetyamānāni mahāndhakārapātayitṝṇyeva |","label":0} {"id":"neg_bca_5.62_x_bca_5.20","root_file":"bca_5.62_root","comm_file":"bca_5.20_p","root":"imaṃ carmapuṭaṃ tāvat svabuddhyaiva pṛthak kuru |\nasthipañjarato māṃsaṃ prajñāśastreṇa mocaya || 5.62 ||","commentary":"yathāprasiddhita idam udāharaṇam, na tu punar manāg api sādṛśyam astīty āha.\n\nīṣanmātraṃ duḥkhaṃ duḥkhalavo vraṇakṛtaḥ. tasmād bhīto rakṣāmi vraṇam. prakṛtānurodhe rakṣatīti pāṭho yuktaḥ. ādarāt tātparyeṇa. saṃghātanarakaprabhavād anekavarṣasahasrānubhūyamānaduḥkhāt parvatāghātāt sarvato vyāptiprahārāt bhītaḥ cittavraṇaṃ na kiṃ rakṣed iti prakṛtena saṃbandhaḥ. yadi vā, ahaṃ tu kiṃ na rakṣāmīti pariṇāmena yojanīyam. athavā, evam utpāditabodhicittena manasā cintayitavyam ity avatāryate. tadā rakṣāmīti.","label":0} {"id":"ssa_1.3","root_file":"ssa_1.3_root","comm_file":"ssa_1.3_com","root":"labdhatvatsaṃpadāṃ bhaktimatāṃ tvatpuravāsinām |\nsañcāro lokamārge 'pi syāttayaiva vijṛmbhayā || 1.3 ||\n","commentary":"labdhatvaditi | ye samāveśamayapraśastabhaktiyuktāḥ ata eva labdhatvatsaṃpadaḥ tvatpureviśvapūrake tvatsvarūpe vasanti tacchīlāḥ teṣāṃ lokamārge api yaḥ sañcāraḥ vyavahāraḥ, sa tayaiva samāveśarasānandamayyā, vijṛmbhayā vikasvaratayā syāt bhavatyeva | atha ca ye labdhalaukikaśriyaḥ tvadbhaktāḥ tvanmaṇḍalavāsinaḥ te sarve spṛhaṇīyatvāt sadā vibhūtimuditā iti samāsoktyā gamayati |","label":1} {"id":"neg_gg_3.2_x_cmt_4.17","root_file":"gg_3.2_root","comm_file":"cmt_4.17_com","root":"itastatastāmanusṛtya rādhikāmanaṅgabāṇavraṇakhinnamānasaḥ |\nkṛtānutāpaḥ sa kalindanandinītaṭāntakuñje viṣasāda mādhavaḥ || \n","commentary":"hanyād iti māmakyāṃ mātari kāmacittam adhiṣṭhāya pitur akṣobhyasya māraṇaṃ kṛtvā dvābhyāṃ bhakṣayet svadeha evāntar bhāvayet | etenaitad uktaṃ bhavati | krodhādveṣālape jātāmāraṇārthāndhacintakāḥ | na sidhyanti māraṇenaiva krodhabhāvanayā sthitāḥ | kāmayed iti akṣobhyasya sthāne sthitveti bhāvaḥ ||","label":0} {"id":"taraa_18","root_file":"taraa_18_root","comm_file":"taraa_18_comm","root":"pañcapradīpāmṛtabinducandra-\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalāni |\nvāyoḥ svarūpaṃ galaśuṇḍikādyam\natattvarūpaṃ svayam ūhanīyam || 18 ||","commentary":"pañcapradīpetyādi. pañcapradīpaśabdena gokudahanalakṣaṇasya, amṛtaśabdena vimūmāraśulakṣaṇasya satatānuṣṭhānam eva sādhyaṃ manyante. bindur iti hṛccandrasthaṃ binduṃ dedīpyamānaṃ tattvaṃ sādhyaṃ ceti kṛtvā kecid bhāvayanti. candra iti hṛdisthaṃ kalārūpam ardhacandraṃ vā hṛtkamalasthaṃ kecid bhāvayanti.\n\nbhrūmadhyabindūdbhavamaṇḍalānīti bhruvor madhya ūrṇāyāṃ binduṃ vibhāvya tadbindūdbhavāni maṇḍalāni vāyuvāruṇamāhendrāgneyalakṣaṇāni. etad uktaṃ bhavati—mukhaśravaṇacakṣurghrāṇāni hastāṅgulībhiḥ pidhāya bhrūmadhyabindur draṣṭavyaḥ. tasya sphuṭāvasthāyāṃ śubhāśubhanimittasaṃsūcakāni māhendrādimaṇḍalāny upajāyante. taṃ ca binduṃ tattvam iti manyante.\n\nvāyoḥ svarūpam iti pūrakakumbhakarecakapraśāntakalakṣaṇam ānāpānādilakṣaṇaṃ ceti. etad uktaṃ bhavati—śaivasāṃkhyādinirdiṣṭaṃ vāyusvarūpaṃ jñātvā taṃ vāyuṃ nirodhabhāvanayā sthirīkṛtyākāśa utplutya gamanaṃ parapurapraveśaṃ yāvan muktiṃ ca sākṣāt kurvanti vāyuvādinaḥ.\n\ngalaśuṇḍiketi. galapradeśe jihvāmūlopari hastiśuṇḍikākārā adhaḥpralambamānā upajihvāsaṃjñikā galaśuṇḍikāsti. sā ca śaktirūpā. tadadhaḥ śivarūpam asti tattvam. sā ca jihvāgreṇa spṛśyamānā nirantaraṃ amṛtaṃ sravati. tena ca ghargharāmṛtavarṣaṇena santarpyamānam ātmānaṃ dhyāyād iti galaśuṇḍikātattvam. ādiśabdena hṛnmadhyaṣoḍaśanāḍikācakramadhyasthajñānasvarūpaṃ śivarūpaṃ tattvaṃ bhāvayitavyam ityādīnāṃ parigrahaḥ.\n\ntat sarvaṃ tīrthikādibhis tattvarūpeṇābhimatam atattvam iti svayam evohanīyaṃ vicāraṇīyam iti yāvat.","label":1} {"id":"bca_5.81","root_file":"bca_5.81_root","comm_file":"bca_5.81_p","root":"sātatyābhiniveśotthaṃ pratipakṣottham eva ca |\nguṇopakārikṣetre ca duḥkhite ca mahac chubham || 5.81 ||","commentary":"tatprasaṅgena anyad api darśayann āha.\n\nsamādānena kriyamāṇam. abhiniveśotthaṃ tīvraprasādajanitam. pratipakṣotthaṃ kleśapratipakṣaśūnyatādibhāvanāprasūtam. guṇakṣetraṃ buddhabodhisattvādi. upakārikṣetraṃ mātāpitādi. duḥkhitā glānādayaḥ. eteṣu svalpamati kṛtam aprameyaśubhahetur upajāyate.","label":1} {"id":"bca_5.60","root_file":"bca_5.60_root","comm_file":"bca_5.60_p","root":"rakṣasīmaṃ manaḥ kasmād ātmīkṛtya samucchrayam |\ntvattaś cet pṛthag evāyaṃ tenātra tava ko vyayaḥ || 5.60 ||","commentary":"evaṃ sarvathānupayogini kāye sāpekṣatāṃ nirasyann āha.\n\nhe manaḥ, anātmakam eva ātmatvena svīkṛtya māṃsāsthipuñjaṃ kāyasaṃjñakaṃ kasmāt kāraṇāt tvaṃ rakṣasi? kim evam iti cet, bhavato yadi bhinna evāyaṃ kāyaḥ. tena asyāpacaye tava kim apacīyate?","label":1} {"id":"neg_taraa_5_x_cmt_1.8","root_file":"taraa_5_root","comm_file":"cmt_1.8_com","root":"ākāraśūnyaṃ gaganendurūpaṃ\npratyātmavedyaṃ karuṇārasaṃ ca |\nsallakṣaṇair bhūṣitam arthakāri\ndānādiniṣyandam apetasaukhyam || 5 ||","commentary":"adṛṣtamaṇḍalasyeti | yogayoginītantroktakrameṇābhiṣiktasya | anyamaṇḍalaṃ kriyātantoktamaṇḍalaṃ | tatra praviṣṭasyābhiṣiktasya pakṣāntaram āha ||","label":0} {"id":"neg_gg_1.8_x_medū_21","root_file":"gg_1.8_root","comm_file":"medū_21_mall","root":"tava karakamalavare nakham adbhutaśṛṅgaṃ \ndalitahiraṇyakaśiputanubhṛṅgam |\nkeśava dhṛtanaraharirūpa jaya jagadīśa hare || 1.8 ||\n","commentary":"nīpam iti || sāraṅgā mataṅgajāḥ kuraṅgā bhṛṅgā vā || \"sāraṅgaś cātake bhṛṅge kuraṅge ca mataṅgaje\" iti viśvaḥ || ardharūḍhair ekadeśodgataiḥ kesaraiḥ kiñjalkair haritaṃ pālāśavarṇa kapiśaṃ kṛṣṇapītaṃ ca || \"pālāśo harito harit\" iti | \"śyāvaḥ syāt kapiśo dhūmradhūmalau kṛṣṇalohite\" iti cāmaraḥ || śyāmavarṇam iti yāvat || \"varṇo varṇena\" iti samāsaḥ || nīpaṃ sthalakadambakusumam || \"atha sthakadambake | nīpaḥ syāt pulake\" iti śabdārṇave || dṛṣṭvā saṃprekṣya | viditveti yāvat | tathā kacchev anukaccham || || \"avyayaṃ vibhakti-\" ityādinā vibhaktyarthe 'vyayībhāvaḥ || \"jalapāyam anūpaṃ syāt puṃsi kacchas tathāvidhaḥ\" ity amaraḥ || āvirbhūtāḥ prathamāḥ prathamotpannā mukulā yāsāṃ tāḥ kandalīr bhūmikadalīḥ || \"droṇaparṇī snigdhakandā kandalī bhūkadaly api iti śabdārṇave || jagdhvā bhakṣayitvā || \"ado jagdhiḥ-\" iti jagdhyādeśaḥ || araṇyeṣv adhikasurabhim atighrāṇatarpaṇaṃ \"dagdhāraṇyeṣu\" iti pāṭhe \"dagdham\" ity adhikaviśeṣaṇam || arthavaśāt kandalīś ca dṛṣṭvaivety anvayo draṣṭavyaḥ || urvyā bhūmer gandham āghrāya jalalavamuco meghasya te tava mārgaṃ sūcayiṣyanty anumāpayiṣyanti | yatra yatra vṛṣṭikāryaṃ kandalīmukulanīpakusumādikaṃ dṛśyate tatra tatraḥ tvayā vṛṣṭam ity anumīyata iti bhāvaḥ ||","label":0} {"id":"bca_5.61","root_file":"bca_5.61_root","comm_file":"bca_5.61_p","root":"na svīkaroṣi he mūḍha kāṣṭhaputtalakaṃ śucim |\namedhyaghaṭitaṃ yantraṃ kasmād rakṣasi pūtikam || 5.61 ||","commentary":"pūrvam eva ciraṃ svīkṛta iti ced āha.\n\nhe mūḍha, mohavijṛmbhitam etad bhavataḥ. śuciṃ pavitram. ayaṃ ca aśuciḥ. idam evāha— amedhyeti. pūtikaṃ śatanadharmakam.","label":1} {"id":"neg_bca_5.55_x_nasa_1","root_file":"bca_5.55_root","comm_file":"nasa_1_vi","root":"suniścitaṃ suprasannaṃ dhīraṃ sādaragauravam |\nsalajjaṃ sabhayaṃ śāntaṃ parārādhanatatparam || 5.55 ||","commentary":"padārthas tv adhunā vyākhyāyate || atheti vajradharam adhikṛtyāha tasyādhyeṣakatvena prastutatvāt | āryamāyājālaṣoḍaśasāhasrikamahāyogatantrāntaḥpātisamādhijālapaṭalād bhagavacchākyamunibhāṣitā bhagavato mañjuśrījñānasattvasya paramārthā nāmasaṃgītir yā tasyā adhyeṣaṇārthaṃ bhagavān vajradharo mṛdvindriyasattvānugrahārthaṃ | punar apy athety āha | athaśabda ānantarye | atha vajradharo bhṛkuṭītaraṅgapramukhaiḥ sārdham nāthaṃ buddhaṃ bhagavantaṃ tathāgataṃ praṇamya kṛtāñjalipuṭo bhūtvā agrataḥ sthita idam āheti saṃbandhaḥ || vajraṃ dhārayatīti vajradharaḥ | anena padena gāmbhīryam abhidhīyate | śriyo devatyas tā vidyante yasyāsau śrīmān | anena caudāryaṃ sūcitaṃ | tataś ca kim uktaṃ bhavati | prajñopāyātmako bhagavān vajradhara iti | ata evoktaṃ śrīsaṃvare |\n\n\tsarvākāśāvakāśe śrīvajrasattvas tathāgataḥ |\n\niti | duḥkhena dāmyanta iti durdāntā īśvarādayas teṣāṃ damakaḥ śāsako vajradharavineyakatvāt teṣām īśvarādīnām | utkṛṣṭatvāṭ paro vajradharaḥ | bhūrlokabhuvarlokasvarlokā iti trayo lokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī || atha vā jayakaramadhukarasarvārthasiddhikarās trayo bhrātaras trilokāḥ | tān vijetuṃ śīlam asyeti trilokavijayī | ata eva vīro bhagavān vajradharaḥ arair anabhibhavanīyatvāt || śrītattvasaṃgrahe pañca guhyāni paṭhyante | tathā hi |\n\n\tyathā yathā hi vinayaṃ yānti sattvāḥ svabhāvataḥ |\n\ttathā tathā hi sattvārthaṃ kuryād rāgādibhiḥ śuciḥ ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tmārayan sarvasattvāṃs tu na sa pāpena lipyate ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhakāyaprayogataḥ |\n\tharaṃs tu paravittāni na sa pāpena lipyate ||\n\trāgatulyaṃ sukhaṃ nāsti taj jinebhyaḥ samādadat |\n\tsattvārthāt paradārāṇi sevayan puṇyam āpnuyāt ||\n\tsarvasattvahitārthāya buddhaśāsanahetutaḥ |\n\tsarvakarmāṇi kurvaṃs tu bahu puṇyam avāpnuyāt ||\n\niti ||\n\nteṣāṃ pañcānāṃ guhyānāṃ rājā guhyarāṭ | guhyair vā rājata iti guhyarāṭ || kuliśo vajras tasyeśvaraḥ kuliśeśvaraḥ || bhagavān vajradharo 'grataḥ sthito bhūtvā kṛtāñjalipuṭa idaṃ vakṣyamānam āheti kriyāpadaṃ sarvatra yojanīyam ||","label":0} {"id":"neg_bca_5.64_x_cmt_4.6","root_file":"bca_5.64_root","comm_file":"cmt_4.6_com","root":"evam anviṣya yatnena na dṛṣṭaṃ sāram atra te |\nadhunā vada kasmāt tvaṃ kāyam adyāpi rakṣasi || 5.64 ||","commentary":"triśaraṇagamanam buddhadharmasaṃghānām āśrayaṇīyatvena cetobhajanam | yācanā buddhānām aparinirvāṇena saṃsārāvasthanārthaṃ vacanaviśeṣaḥ | adhyeṣaṇā buddhānām anavaratavad dharmadeśanārthaṃ cākṣaviśeṣodīraṇam | ātmaniryātanaṃ sarvabuddhabodhisattvebhya ātmadehaniryātanam | puṇyapariṇāmam | etat kriyākalāpaprasūtasya puṇyasya sarvasattvānāṃ buddhatvāya niryātanam ||","label":0} {"id":"cmt_4.20_4.21","root_file":"cmt_4.20_4.21_root","comm_file":"cmt_4.20_4.21_com","root":"samprahārapadaṃ savye caturmāravimardanam |\nvāme bhūmiṣṭhajānuṃ ca kekarākṣaṃ bhayānakam || 4.22 ||\nvasudhāṃ tarjayantaṃ ca vāmajānvagrataḥ sthitam |\nakṣobhyakṛtamaulaṃ tu nīlaṃ ratnakirīṭinam || 4.21 ||\n","commentary":"vasudhām iti | gauravarṇāṃ sarvālaṃkārabhūṣitāṃ sampuṭāñjalinīṃ kūrmoparisapraṇayopaviṣṭāṃ bhagavadgatalocanām | kekarākṣam iti savyāpasavyābhyām ūrdhvāgataputtalīdvayam ||","label":1} {"id":"neg_nasa_30_x_cmt_1.12","root_file":"nasa_30_root","comm_file":"cmt_1.12_com","root":"mahāmahamahārāgaḥ sarvasattvaratiṃkaraḥ | \nmahāmahamahādveṣaḥ sarvakleśamahāripuḥ || 30 ||\n","commentary":"mahāvyādhiratisārapramehādiḥ | mṛtyuduḥkhaṃ maraṇameva ||","label":0} {"id":"neg_taraa_10_x_seni_22","root_file":"taraa_10_root","comm_file":"seni_22_p","root":"kṛtvā sākṣāt svādhipaṃ sātarūpaṃ\npaścāt tyaktvā sātamātraṃ phalaṃ syāt |\nśuddhaṃ sākṣāc chakyate naiva kartuṃ\ntenākāro bhāvitaḥ svādhipasya || 10 ||","commentary":"kutaḥ | āha—vajretyādi | neṣṭaṃ yataḥ | aniṣṭir eva kutaḥ | āha—vajragarbhe tadagre ca sātarūpākṣobhyāstitvena vajrasattvamudrāviyogāt | antarāle kapāle ca, āstāṃ tāvad vajrasattvamudrāviyogo 'dhyavasitasātasaṃvedanabhāvād grāhyādibhāvenākṣobhyamudrāyā api viyogāt | etac ca pūrvoktavajrasattvamudrāviyogata ity anuvṛtter labhyate |\n\ntarhi tattvaṃ kutra jñeyam | tattvaṃ vittau guror mukhād iti | anena ṣoḍaśārdhārdhabindudhṛgbhagavato yatrāvasthānaṃ tad āmnāyate | tad āhuḥ—\n\n\tbeṇṇi vi galle beṇṇi vi tulle |\n\tvājja paḍante paṃmu acchüante ||\n\tvājja paḍantā akhobbhaḍā paṃmu acchüantā vājja |\n\tkājje kāraṇa muddïa ehu so mahāsuharājja || \n\netayor vajrarūpasattvarūpayor vajrasattvaśūnyatākaruṇāprajñopāyanirvāṇabhavādivyapadeśo boddhavyaḥ | ayam eva cārtha utpattikrame mahārāgād drutāpattau candrārkamadhyasthabindudvayarūpeṇordhvādhovartinā tatra tatra bhagavatā darśitaḥ | utpannas tu yathoktaḥ sekārthaḥ | pariniṣpannas tu dravād bolarūpasūryasthaḥ prajñopāyātmakaḥ śūnyatākaruṇārūpo dharmadhātusvabhāva utthito bhagavān | ekapādāṅguṣṭhāsanalagnatā tu skhaladavasthākālākalitatāṃ sūcayitum ||\n\nnanv evam—\n\n\tvajravaraṭakamadhyasthaṃ hūṃtattvaṃ vibhāvayet punaḥ ||\n\niti katham | atra hi vajravaraṭakasya madhyastham ity asyārthasya vighaṭanāt | na | anyārthatvād asya | tathā hi vajravaraṭakayoḥ prajñopāyavarāṅgayor madhyasthaṃ hūṃtattvam iti ha iti hetuśūnyam u ity ūhāpagatam aṃ ity apratiṣṭhitaṃ bhāvayed iti vivakṣitatvāt |\n\ntarhi maṇer antargatam iti katham | ucyate | atrāpy anya evārthaḥ | tathā hi maṇyoḥ paṅkajakuliśayor antargatam itīdam api sustham | \n\nnanv etat katham avagamyate yad ubhayatrāyam artho vivakṣita iti | ucyate—\n\n\tkamalākāśe maṇivaraṭakayoḥ pīḍanasthāne |\n\tvajraparyaṅkataś cittaṃ maṇyantargatam īkṣayan |\n\tyat tad utpadyate jñānaṃ jñānaṃ tadrūpam ity alam ||\n\niti paramādye pravacanāt | atrāyam arthaḥ | kamalasyākāśe kamalamadhyaśūnyadeśe maṇivaraṭakayoḥ pañkajakuliśayoḥ pīḍanasthāne saṅghaṭṭanasthāne | vajraparyaṅkata iti vajrasya pari sarvato 'ṅkataḥ kroḍata iti pañcamyā vajrād bahir lagnamātraṃ vivakṣitam | cittaṃ maṇyor antargatam īkṣamāṇasya yad vijñānam utpadyate tad vijñānasvarūpam ity arthaḥ | tathā ca vajāmṛte—\n\n\tnābhimadhye sthitaṃ devi karṇikāgūḍhagocare |\n\tsravate śukrarūpeṇa bhagaliṅgāntare sthitam ||\n\niti | uktaṃ ca hevajre—\n\n\tcandrāli kālimārtaṇḍa bījaṃ madhyagataṃ bhavet |\n\niti | tathā ca |\n\n\tyāvan no patati prabhāsvaramayaḥ śītāṃśudhārādravo \n\t\tdevīpadmadalodare samarasībhūto jinānāṃ gaṇaiḥ |\n\tsphūrjadvajraśikhāgrataḥ karuṇayābhinnaṃ jagatkāraṇaṃ \n\t\ttāvac chrīkaruṇābalasya sahajaṃ jānīhi rūpaṃ vibhoḥ || (1)\n\n\tyāvad vajramaṇes trivajradahane bhraśyan vidhur vāyunā \n\t\ttiṣṭhaty abjapuṭe sukoṭarakuṭīlīnecchur asmin kṣaṇe |\n\tyad bhūtaṃ svaparādikalparahitaṃ vyāpārahīnaṃ mano\n\t\tjānīmaḥ sahajaṃ tad eva hi punar yuktyāgamena sphuṭam | (2) \n\n\tprajñāpaṅkajavajrayogaparamānandāvaśeṣe sthite\n\t\tsthānasrāvaviśuddhabindur acalo yāvan mṛgāṅko mataḥ |\n\ttāvac cittam acañcalaṃ calamarutsrotaś ca vidhvaṃsyate \n\t\tna śrotraṃ śṛṇute 'kṣi neṅgati mahāmudreti sā ceṣyate || (3) \n\ntarhi—\n\n\tnānyena kathyate sahajaṃ na kasminn api labhyate |\n\tātmanā jñāyate puṇyād guruparvopasevayā ||\n\nity uktaṃ katham | atra guruparva vajraparva | sevākāla ity arthasaṅgatyabhāvād upasevābhāvāt | na | upaśabdena sāmīpyavācakatvena vajrād bahiḥ samīpe sevety uktam | \n\ntarhi—\n\n\tbolasaukhyaṃ mahāmudrā vajrāyatanam upāyakam |\n\niti katham | atrāpi yad bolasaukhyaṃ sā mahāmudrā | vajram eva āyatanaṃ sthānam upāyakam ity arthāsaṅgateḥ | na | bolasaukhyaṃ mahāmudrā ca vajrāyatanasthaṃ yat sa paramānandaḥ | tad upāyakam iti darśitam | kiṃ cāsmanmate—\n\n\tathāto rahasyaṃ vakṣye samāsān na tu vistarāt |\n\trahasye parame \n\nityādi sustham | tathā hi rahasye rahasyaṃ vakṣya iti sambandhaḥ | rahasya iti rahau vajraṃ padmamṃ ca tayor antarāle | seti sarvākāreṇa | yeti yathātathyam | ety advayam | ītīdantātītam | \n\ntathā coktam—\n\n\trepho vajram iti prokto hakāraḥ padmam ucyate |\n\niti ||","label":0} {"id":"nasa_9","root_file":"nasa_9_root","comm_file":"nasa_9_vi","root":"prakāśayatu saṃbuddho bhagavān śastā jagadguruḥ |\nmahāsamayatattvajña idriyāśayavit paraḥ || 9 ||\n","commentary":"prakāśayatu bhagavān ity āha | saṃbuddha iti śāśvatadvāreṇa || jagadanuśāsanāc chāstety akṣobhyadvāreṇa || jagatāṃ gurur jagadgurur iti ratnasaṃbhavadvāreṇa || samayo bhagavān śrīvajrasattvaḥ | mahāś cāsau samayaś ca mahāsamayaḥ | tasya tattvaṃ mahāsamayatattvaṃ | taj jānātīti mahāsamayatattvajña iti | amitābhadvāreṇa || indriyāṇi mṛdumadhyādhimātrāṇi | teṣām āśayo 'bhiprāyaḥ | taṃ vettīti indriyāśayavid ity amoghasiddhidvāreṇa || evaṃ pañcatathāgatāmako bhagavān para utkṛṣṭaḥ prakāśayatv ity arthaḥ ||","label":1} {"id":"cmt_4.10","root_file":"cmt_4.10_root","comm_file":"cmt_4.10_com","root":"sarvam ākāśasaṃkāśaṃ kṣaṇamātraṃ vibhāvya ca |\nśuddhasphaṭikavat svaccham ātmadehaṃ vibhāvayet || 4.10 ||\n","commentary":"ākāśasaṃkāśam iti ākāśaṃ pratighadravyābhāvamātram | tena saṃkāśaṃ sadṛśaṃ niśceṣṭībhūya nirālambarūpeṇa katipayakṣaṇaṃ tiṣṭhed ity arthaḥ | tatas tadanantarajhaṭity ātmānaṃ māṃsāsthirudhirādivarjitaṃ śubharaśmipuṅgam iva karacaraṇād yupetaṃ khaḍgapāśādirahitaṃ sattvaparyaṅkiṇaṃ jaṭāmukuṭadharaṃ samādhimudrārpitapāṇipadmam | athavā svabhāvaprajñāṅgasaṅginaṃ śvetapadmacandramaṇḍalāsanam antarīkṣasthitam anantākāśamaṇḍale bhāvayet ||","label":1}