KilicMehmet/FineTuning2 · Datasets at Hugging Face

instruction stringlengths 37 98	input stringlengths 70 171	Response stringlengths 48 153
Beslenme alışverişi davranışları nelerdir?	Katılımcılara alışverişte ürün etiketlerini okuma, içerik kontrolü, fiyat karşılaştırması gibi davranışları sorulmuştur.	Kadınlar erkeklere göre beslenme alışverişinde daha bilinçli davranışlar sergilemektedir.
Araştırmada hangi yaş grubuna ait veriler toplanmıştır?	Araştırma 15 yaş üzeri bireyleri kapsamakta ve yaş gruplarına göre detaylı analiz yapılmıştır.	Veriler 15-18, 19-64 ve 65 yaş üzeri gruplar şeklinde ayrılarak analiz edilmiştir.
Türkiye'de besin desteği kullanım durumu nedir?	TBSA 2017 araştırmasına göre, bireylerin yaş gruplarına ve cinsiyetine göre besin desteği kullanım oranları analiz edilmiştir.	Araştırma, kadınların erkeklere göre daha fazla besin desteği kullandığını göstermektedir.
Beden kütle indeksi (BKİ) neyi ölçer?	BKİ, boy ve kiloya göre bireyin zayıf, normal kilolu, fazla kilolu veya obez olup olmadığını belirler.	BKİ halk sağlığı politikalarında yaygın olarak kullanılan bir tarama ölçütüdür.
Yetersiz ve dengesiz beslenmenin sağlık üzerindeki etkileri nelerdir?	Yetersiz ve dengesiz beslenme vitamin ve mineral eksikliklerine, fazla kiloya, obeziteye ve bunlara bağlı kronik hastalıklara yol açar.	Bu durum hem çocuklukta hem de yetişkinlikte sağlık sorunlarına ve yaşam kalitesinde azalmaya neden olur.
Türkiye'de su türleri tercihleri nasıldır?	Araştırmaya göre bireylerin büyük bölümü ambalajlı su veya arıtılmış musluk suyu tüketmektedir.	Temiz suya erişimin yaygın olduğu görülmektedir.
Türkiye'de bireylerin yemek pişirme yöntemlerine ilişkin bulgular nelerdir?	TBSA 2017 verilerine göre en sık kullanılan pişirme yöntemi haşlama, ardından kızartma ve fırınlama gelmektedir.	Sağlıklı pişirme yöntemlerinin teşvik edilmesi gerekmektedir çünkü kızartma yaygın olarak tercih edilmektedir.
Türkiye'de bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi neden önemlidir?	Türkiye’de bulaşıcı olmayan hastalıklar tüm ölümlerin %87,5’ine neden olmaktadır. DSÖ 2013-2020 Küresel Eylem Planı kapsamında bu hastalıkların önlenmesi hedeflenmektedir.	Çünkü bulaşıcı olmayan hastalıklar, Türkiye'deki ölümlerin büyük çoğunluğunu oluşturmaktadır ve halk sağlığı için öncelikli bir tehdit teşkil etmektedir.
Türkiye'de bireylerin günlük su tüketim tercihi nasıldır?	15 yaş ve üzeri bireylerin günlük su tüketim türleri ve miktarları TBSA 2017'de değerlendirilmiştir.	Bireylerin çoğunluğu musluk suyu ve ambalajlı suyu tercih etmektedir.
Folat düzeyinin düşük olması ne anlama gelir?	Folat eksikliği, gebelerde nöral tüp defekti ve anemi riskini artırır.	Bu nedenle gebelik öncesi ve sırasında folik asit desteği önerilir.
Yetişkin bireylerin günlük enerji alım miktarları ne düzeydedir?	Araştırmada yaş ve cinsiyete göre enerji alım ortalamaları hesaplanmıştır. Erkek bireylerde ortalama 2200-2500 kkal, kadınlarda 1800-2100 kkal'dir.	Enerji alımı yaş ve cinsiyete göre değişmektedir ve bazı bireylerde ihtiyaç üzerinde tüketim görülmektedir.
Araştırmada bireylerin ilk besin tüketimlerinin nerede ve nasıl gerçekleştiği nasıl ölçülmüştür?	24 saatlik besin tüketim kaydı alınarak bireylerin ilk öğünü evde, dışarda veya iş yerinde yedikleri bilgisi toplanmıştır.	Çoğunluk evde ilk öğünü tüketirken, genç bireylerde dışarıda tüketim oranı daha yüksektir.
Kadınların beslenme durumunu etkileyen faktörler nelerdir?	Gebelik, emzirme dönemi, fiziksel aktivite düzeyi ve mikro besin alımı kadınların beslenme durumunu etkileyen başlıca faktörlerdir.	Kadınların beslenme durumu, yaşam evreleri ve sağlık gereksinimlerine göre değişiklik gösterir.
TBSA’da veri temizliği ve doğruluğu nasıl sağlanmıştır?	E-Anket sistemine girilen veriler sistematik olarak kontrol edilmiş, eksik ya da hatalı girişler analizden çıkarılmıştır.	Veri kalitesini sağlamak için dijital denetim ve istatistiksel filtreleme yöntemleri kullanılmıştır.
Emziren kadınlarda ortalama BKİ düzeyleri nasıldır?	Emziren kadınların BKİ ortalaması, emzirme süresine göre değişiklik göstermektedir.	Uzun süre emziren kadınlarda daha düşük BKİ ortalamaları gözlenmiştir.
Vitamin B12 eksikliği kimlerde yaygındır?	Kadın bireylerde, özellikle gebelerde ve yaşlı bireylerde B12 eksikliği daha sık gözlenmektedir.	Eksiklik sinir sistemi bozukluklarına yol açabileceği için izlenmelidir.
Türkiye’de fiziksel aktivite düzeyi yaş gruplarına göre nasıl farklılık gösteriyor?	Yaş ilerledikçe fiziksel aktivite düzeyinde düşüş gözlenmiştir. 65 yaş üzeri bireylerde inaktivite oranı yüksektir.	Genç bireyler daha aktifken, yaşlı bireylerde fiziksel inaktivite sık görülmektedir.
15 yaş ve üzeri bireylerde bel çevresine göre kardiyovasküler hastalık riski nasıl belirlenmiştir?	Araştırma, bel çevresi değerlerine göre bireyleri düşük, orta ve yüksek riskli olarak sınıflandırmıştır.	Bireyin bel çevresi arttıkça kardiyovasküler hastalık riski de artmaktadır.
Bireylerin tuz tüketim alışkanlıkları nasıldır?	Çoğu birey sofra tuzu kullanmakta olup, iyotlu tuz tüketimi oranı yüksektir. Ancak aşırı tuz kullanımı yaygındır.	Tuz tüketimi önerilenin üzerinde olup, bu durum hipertansiyon riskini artırmaktadır.
Türkiye’de çocukluk çağı obezitesi neden önemlidir?	Çocukluk çağında obezite, yetişkinlikte kronik hastalık riskini artırmaktadır ve önlenmesi önceliklidir.	Çocukluk döneminde başlayan obezite eğilimleri sağlık sistemini uzun vadede zorlamaktadır.
Gebe kadınlarda görülen biyokimyasal eksiklikler nelerdir?	Araştırmada gebe kadınlarda folat, vitamin B12 ve ferritin düzeyleri sıklıkla referans aralıkların altında bulunmuştur.	Gebe kadınlarda mikronutrient eksiklikleri yaygındır ve destekleyici beslenme önerilmektedir.
Obezite ve fazla kiloluluğun Türkiye'de görülme sıklığı nedir?	Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması'na göre, 15 yaş ve üzeri bireylerin önemli bir kısmı fazla kilolu veya obezdir.	TBSA 2017 verilerine göre, Türkiye'de yetişkin bireylerde fazla kiloluluk ve obezite oranı yüksektir.
Malnütrisyonun (kötü beslenmenin) uzun vadeli sonuçları nelerdir?	Malnütrisyon erken dönemde bilişsel gelişimi etkiler, yetişkinlikte kronik hastalık riskini artırır ve ekonomik üretkenliği azaltır.	Malnütrisyon yaşam boyunca sağlığı ve üretkenliği olumsuz etkileyen ciddi bir halk sağlığı sorunudur.
TBSA araştırmasında fiziksel aktivite nasıl ölçülmüştür?	Fiziksel aktivite düzeyi (PAL), bireylerin yaş gruplarına ve cinsiyete göre günlük ortalama dakikalarla değerlendirilmiştir.	Araştırma fiziksel aktiviteyi PAL değerleri ile ölçmüş ve EFSA, WHO gibi sınıflandırmalara göre analiz etmiştir.
Besin tüketim sıklığı neden analiz edilir?	Besin gruplarının haftalık ya da günlük tüketim sıklıkları bireylerin diyet kalitesi hakkında bilgi verir.	Sıklık verisiyle beslenme alışkanlıkları ve potansiyel eksiklikler tespit edilir.
DSÖ’nün 2025 yılı için belirlediği çocuk beslenmesi hedeflerinden biri nedir?	WHO 2025 hedefleri arasında beş yaş altı çocuklarda boy kısalığının %40 azaltılması yer almaktadır.	Beş yaş altı çocuklarda bodurluk (boy kısalığı) oranını %40 azaltmaktır.
Gebelerde HbA1c düzeyleri ne anlama gelir?	HbA1c, gebelikte kan şekeri kontrolünü uzun vadeli olarak gösteren bir göstergedir.	Yüksek HbA1c düzeyleri, gestasyonel diyabet riskini gösterir ve takibi önerilir.

Beslenme alışverişi davranışları nelerdir?

Katılımcılara alışverişte ürün etiketlerini okuma, içerik kontrolü, fiyat karşılaştırması gibi davranışları sorulmuştur.

Kadınlar erkeklere göre beslenme alışverişinde daha bilinçli davranışlar sergilemektedir.

Araştırmada hangi yaş grubuna ait veriler toplanmıştır?

Araştırma 15 yaş üzeri bireyleri kapsamakta ve yaş gruplarına göre detaylı analiz yapılmıştır.

Veriler 15-18, 19-64 ve 65 yaş üzeri gruplar şeklinde ayrılarak analiz edilmiştir.

Türkiye'de besin desteği kullanım durumu nedir?

TBSA 2017 araştırmasına göre, bireylerin yaş gruplarına ve cinsiyetine göre besin desteği kullanım oranları analiz edilmiştir.

Araştırma, kadınların erkeklere göre daha fazla besin desteği kullandığını göstermektedir.

Beden kütle indeksi (BKİ) neyi ölçer?

BKİ, boy ve kiloya göre bireyin zayıf, normal kilolu, fazla kilolu veya obez olup olmadığını belirler.

BKİ halk sağlığı politikalarında yaygın olarak kullanılan bir tarama ölçütüdür.

Yetersiz ve dengesiz beslenmenin sağlık üzerindeki etkileri nelerdir?

Yetersiz ve dengesiz beslenme vitamin ve mineral eksikliklerine, fazla kiloya, obeziteye ve bunlara bağlı kronik hastalıklara yol açar.

Bu durum hem çocuklukta hem de yetişkinlikte sağlık sorunlarına ve yaşam kalitesinde azalmaya neden olur.

Türkiye'de su türleri tercihleri nasıldır?

Araştırmaya göre bireylerin büyük bölümü ambalajlı su veya arıtılmış musluk suyu tüketmektedir.

Temiz suya erişimin yaygın olduğu görülmektedir.

Türkiye'de bireylerin yemek pişirme yöntemlerine ilişkin bulgular nelerdir?

TBSA 2017 verilerine göre en sık kullanılan pişirme yöntemi haşlama, ardından kızartma ve fırınlama gelmektedir.

Sağlıklı pişirme yöntemlerinin teşvik edilmesi gerekmektedir çünkü kızartma yaygın olarak tercih edilmektedir.

Türkiye'de bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesi neden önemlidir?

Türkiye’de bulaşıcı olmayan hastalıklar tüm ölümlerin %87,5’ine neden olmaktadır. DSÖ 2013-2020 Küresel Eylem Planı kapsamında bu hastalıkların önlenmesi hedeflenmektedir.

Çünkü bulaşıcı olmayan hastalıklar, Türkiye'deki ölümlerin büyük çoğunluğunu oluşturmaktadır ve halk sağlığı için öncelikli bir tehdit teşkil etmektedir.

Türkiye'de bireylerin günlük su tüketim tercihi nasıldır?

15 yaş ve üzeri bireylerin günlük su tüketim türleri ve miktarları TBSA 2017'de değerlendirilmiştir.

Bireylerin çoğunluğu musluk suyu ve ambalajlı suyu tercih etmektedir.

Folat düzeyinin düşük olması ne anlama gelir?

Folat eksikliği, gebelerde nöral tüp defekti ve anemi riskini artırır.

Bu nedenle gebelik öncesi ve sırasında folik asit desteği önerilir.

Yetişkin bireylerin günlük enerji alım miktarları ne düzeydedir?

Araştırmada yaş ve cinsiyete göre enerji alım ortalamaları hesaplanmıştır. Erkek bireylerde ortalama 2200-2500 kkal, kadınlarda 1800-2100 kkal'dir.

Enerji alımı yaş ve cinsiyete göre değişmektedir ve bazı bireylerde ihtiyaç üzerinde tüketim görülmektedir.

Araştırmada bireylerin ilk besin tüketimlerinin nerede ve nasıl gerçekleştiği nasıl ölçülmüştür?

24 saatlik besin tüketim kaydı alınarak bireylerin ilk öğünü evde, dışarda veya iş yerinde yedikleri bilgisi toplanmıştır.

Çoğunluk evde ilk öğünü tüketirken, genç bireylerde dışarıda tüketim oranı daha yüksektir.

Kadınların beslenme durumunu etkileyen faktörler nelerdir?

Gebelik, emzirme dönemi, fiziksel aktivite düzeyi ve mikro besin alımı kadınların beslenme durumunu etkileyen başlıca faktörlerdir.

Kadınların beslenme durumu, yaşam evreleri ve sağlık gereksinimlerine göre değişiklik gösterir.

TBSA’da veri temizliği ve doğruluğu nasıl sağlanmıştır?

E-Anket sistemine girilen veriler sistematik olarak kontrol edilmiş, eksik ya da hatalı girişler analizden çıkarılmıştır.

Veri kalitesini sağlamak için dijital denetim ve istatistiksel filtreleme yöntemleri kullanılmıştır.

Emziren kadınlarda ortalama BKİ düzeyleri nasıldır?

Emziren kadınların BKİ ortalaması, emzirme süresine göre değişiklik göstermektedir.

Uzun süre emziren kadınlarda daha düşük BKİ ortalamaları gözlenmiştir.

Vitamin B12 eksikliği kimlerde yaygındır?

Kadın bireylerde, özellikle gebelerde ve yaşlı bireylerde B12 eksikliği daha sık gözlenmektedir.

Eksiklik sinir sistemi bozukluklarına yol açabileceği için izlenmelidir.

Türkiye’de fiziksel aktivite düzeyi yaş gruplarına göre nasıl farklılık gösteriyor?

Yaş ilerledikçe fiziksel aktivite düzeyinde düşüş gözlenmiştir. 65 yaş üzeri bireylerde inaktivite oranı yüksektir.

Genç bireyler daha aktifken, yaşlı bireylerde fiziksel inaktivite sık görülmektedir.

15 yaş ve üzeri bireylerde bel çevresine göre kardiyovasküler hastalık riski nasıl belirlenmiştir?

Araştırma, bel çevresi değerlerine göre bireyleri düşük, orta ve yüksek riskli olarak sınıflandırmıştır.

Bireyin bel çevresi arttıkça kardiyovasküler hastalık riski de artmaktadır.

Bireylerin tuz tüketim alışkanlıkları nasıldır?

Çoğu birey sofra tuzu kullanmakta olup, iyotlu tuz tüketimi oranı yüksektir. Ancak aşırı tuz kullanımı yaygındır.

Tuz tüketimi önerilenin üzerinde olup, bu durum hipertansiyon riskini artırmaktadır.

Türkiye’de çocukluk çağı obezitesi neden önemlidir?

Çocukluk çağında obezite, yetişkinlikte kronik hastalık riskini artırmaktadır ve önlenmesi önceliklidir.

Çocukluk döneminde başlayan obezite eğilimleri sağlık sistemini uzun vadede zorlamaktadır.

Gebe kadınlarda görülen biyokimyasal eksiklikler nelerdir?

Araştırmada gebe kadınlarda folat, vitamin B12 ve ferritin düzeyleri sıklıkla referans aralıkların altında bulunmuştur.

Gebe kadınlarda mikronutrient eksiklikleri yaygındır ve destekleyici beslenme önerilmektedir.

Obezite ve fazla kiloluluğun Türkiye'de görülme sıklığı nedir?

Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması'na göre, 15 yaş ve üzeri bireylerin önemli bir kısmı fazla kilolu veya obezdir.

TBSA 2017 verilerine göre, Türkiye'de yetişkin bireylerde fazla kiloluluk ve obezite oranı yüksektir.

Malnütrisyonun (kötü beslenmenin) uzun vadeli sonuçları nelerdir?

Malnütrisyon erken dönemde bilişsel gelişimi etkiler, yetişkinlikte kronik hastalık riskini artırır ve ekonomik üretkenliği azaltır.

Malnütrisyon yaşam boyunca sağlığı ve üretkenliği olumsuz etkileyen ciddi bir halk sağlığı sorunudur.

TBSA araştırmasında fiziksel aktivite nasıl ölçülmüştür?

Fiziksel aktivite düzeyi (PAL), bireylerin yaş gruplarına ve cinsiyete göre günlük ortalama dakikalarla değerlendirilmiştir.

Araştırma fiziksel aktiviteyi PAL değerleri ile ölçmüş ve EFSA, WHO gibi sınıflandırmalara göre analiz etmiştir.

Besin tüketim sıklığı neden analiz edilir?

Besin gruplarının haftalık ya da günlük tüketim sıklıkları bireylerin diyet kalitesi hakkında bilgi verir.

Sıklık verisiyle beslenme alışkanlıkları ve potansiyel eksiklikler tespit edilir.

DSÖ’nün 2025 yılı için belirlediği çocuk beslenmesi hedeflerinden biri nedir?

WHO 2025 hedefleri arasında beş yaş altı çocuklarda boy kısalığının %40 azaltılması yer almaktadır.

Beş yaş altı çocuklarda bodurluk (boy kısalığı) oranını %40 azaltmaktır.

Gebelerde HbA1c düzeyleri ne anlama gelir?

HbA1c, gebelikte kan şekeri kontrolünü uzun vadeli olarak gösteren bir göstergedir.

Yüksek HbA1c düzeyleri, gestasyonel diyabet riskini gösterir ve takibi önerilir.