פרשת דברים

הרה"ג ר' גמליאל ראבינאוויטש שליט"א

cat/230 (תורה רובריק)

אזוי ווי מ'האט דא געזאגט אונז, מ'זעט א מעשה ס'איז א חוקה... א מורא'דיגע דבר. משה רבנו דער רבן של ישראל, מ'דארף דאך לערנען ס'איז א מוסר פאר א מענטש. יעדער מענטש דארף זען דעם מוסר און לערנען א מוסר השכל. אז מ'זעט די מעשיות, אין יעדן ענין ס'ווייזט א מוסר צו דיר. רש"י זאגט דא, רש"י ברענגט א רש"י וואס עס איז א פלא ס'איז א חטא איז גורם. ס'מ'קען דא ריינגיין אין ארץ ישראל דריי טעג... דריי טעג קען מען אריינגיין אין ארץ ישראל, א חשבון אז דריי טעג קען מען אריינגיין אין ארץ ישראל. דריי טעג ממש! ממש! א מורא'דיגע דבר אז מ'קען דא ריינגיין גלייך אין ארץ ישראל. רש"י זאגט א שארף ווארט, און רש"י זאגט א שארף ווארט א פלא... א דרך שלשת ימים דארט אין במדבר שטייט דאך רש"י "כביכול האט זיך שכינה מלבש געווען בשבילינו למהר ביאתם."

און אז מ'האט געזינדיגט, האט דאס גענומען פערציג יאר. פערציג יאר האט גענומען א זאך וואס מ'האט געקענט מאכן אין דריי טעג. רבותי, א מענטש מיינט מ'זינדיגט... מ'זינדיגט. ס'איז א קליינע די פראסק... טוט א קלאפ, קלאפט שטערקער און מ'זאגט דאס ווארט מוחל. ס'איז נישט אזוי. ס'איז נישט אזוי! דא האט דאך דער רבונו של עולם געזאגט "סלחתי כדברך" אלעס! אבער עס האט גענומען פערציג יאר דעם סיבוב.

א מענטש, דאס פאסירט, מ'פארט אראפ דעם וועג, ער מאכט א קליין טעות, ס'קען אים קאסטן צוויי שעה א וועג... ס'קען א קליין דרך חזרה ביזן עפעס וואס מ'דרייט זיך אהין און צוריק קאסטן צוויי שעה. א טעות פון א מינוט. מ'טוט זיך אנשטאט דרייען פאהרן גלייך... אדער א סטאפ, א פשוטע ציפ פון דריי קען אים פונקט קאסטן צוויי שעה.

פארוואס זאג איך דאס? ס'איז דאך עקסטער אלעמאל, היינט טרעפט דאס צו די טעג, שבת חזון. ס'איז דאך זמנים וואס דער אייבערשטער שרייט מ'זאל תשובה טון. מ'דארף תשובה טון, דארפן מיר דאך וויסן אבער ס'איז א מדה וואס איז נישטא, יעדער מענטש דארף מאכן א חשבון הנפש. וואס טוט מען דא? וואס טוט מען דא? וויפיל טוט די עבירות דוחה זיין, חס ושלום דוחה די גאולה? וויפיל האט אונזער פגם דוחה געווען די גאולה? וויפיל האט מען גורם געווען די דוחה זיין פון גאולה? א מענטש, אז מ'שפירט אין די מענטשן די טעג דארף מאכן א חשבון: וויפיל מאל קען יענער צעשטויסן א שער צו די גאולה? וויפיל מאל די אנגעגעסנקייט האט א קינד צעשטיפט? וויפיל האב איך געוויינט ביי תשכון בתוך ירושלים עירך און ביי צמח דוד? ס'דארף דאך זיין א געפיל, א שפיר ביי זיך. וויפיל האב איך מקרב געווען די גאולה?

ס'רייסט די הארץ ס'דארף צו רייסן צו זען ווי א מענטש פארגעסט פון די גאנצע זאך אין גאנצן! ס'דארף מען דאך א מורא'דיגע התעוררות, מ'זאל זאגן מוסר מיט אמת. א מענטש זאגט גארנישט מ'זאל וויסן קלערן צו א תשובה שלמה. מ'דארף דאך אבער אמת די לשון. א מורא'דיגע רש"י לשון, פון ס'איז פון [ר' יעקב עמדין?] ברענגט א ווארט, א שרעק א פחד א מורא'דיגע זאך צו הערן. ס'איז נעמען טאקע מיט אמת תשובה טון טאקע, נישט זיין אזוי אכטונג געבן אכטונג געבן טאקע שטארק! ס'איז נישט אזוי פשוט די זאך. א פחד. ער שרייבט דארט, אז ווען א מענטש טוט דאך א עבירה כל זמן מ'איז פוגם, איז דאס כאילו מ'האט חרוב געמאכט דעם בית המקדש. איז דער מענטש מצדיק אלעס די אלע רשעים וואס האבן חרוב געמאכט דעם בית המקדש! מיט זיין עבירה איז ער מצדיק אלע צרות וואס אידן קריגן. יעדער טוט עבירות און איז מסכים דורך דעם חטא צום חורבן. ווייל ער זאגט אז ווילאנג מ'איז פארגעסן פונעם בית המקדש און ס'איז נישט אויפגעבויט געווארן בימיו כאילו ער האט עס חרוב געמאכט! דאס דארף מען וויסן צו טראכטן די זאך. דאס איז נישט פשוט א זאך. א מענטש דארף אלעמאל דאס וויסן יעדער זאל מאכן חשבונות.

דא וועלן מיר אריינקלערן אין די תוכחה, א מוסר געדאנק אין פרשה. אין סדרה שטייט דא רש"י אויף א ווארט: "בארבעים שנה בעשתי עשר חודש באחד לחדש", רש"י זאגט אויף אים, ארבעים שנה... מלמד שלא הוכיחן משה אלא סמוך למיתה. רש"י טייטשט דא פון וואנעט האט ער דאס געלערנט? ממי למד? מיעקב, שלא הוכיח את בניו אלא סמוך למיתה. אזוי שרייבט רש"י סמוך למיתה ביי יעקב. אמר להם יעקב לראובן בני אני אומר לך מפני מה לא הוכחתיך כל השנים הללו, אמר כדי שלא תניחני ותלך אצל עשו אחי.

זעט מען רבותי אז א תוכחה דארף מען... שווייג! שווייגן. ס'איז שווער פאר א טאטע... מ'דארף מען זיך קלערן א טאטע וואס א שווייג גיט און קען מאכן צורעכטן און טאטעס שרייען... ס'טוט חרוב מאכן א קינד א טעות. עפעס א כעס וואס מ'טוט שרייען קען מאכן אז ער זאל זיך חלילה אפזאגן און דבק זיין אין עשו. צו מוסר תוכחה פון א קינד, עס טרייבט אוועק דאס קינד רחוק. א פשוטע תוכחה אויב ס'איז נישט פאסיג, קען עס דאס קינד שטופן צו עשו... מ'קען פרעגן פשוט די פשט... [?] מוסר דארף מען אלעמאל... [?] זאגט תוכחה צו הערן...

google/gemini-3.1-pro-preview (via Vercel AI Gateway)


אקטועלע נייעס / סך הכל פון די נייעס (3 bulletins concatenated)

cat/59 (נייעס → אלגעמיינע נייעס)

אקטועלע נייעס, מאנטיג פרשת עקב.
ס'שטעלט זיך ארויס אז די ריזיגע אייזערנע באקסעס ביי קאנסטראקשן ארבעט אונטער די גרעיד לעוול אדער טיפער איז נישט קיין לאכעדיגע זאך. די אושא (OSHA) אגענטור האט לעצטנס דורכגעפירט א כוואליע אומגעראכטע אינספעקשנס אויף קאנסטראקשן ארבעט אומעטום אין מאנהעטן, און ארויסגעגעבן קנסות פון הונדערטער טויזנטער דאלארן דארט וואו מ'האט געארבעט אונטער די גרעיד לעוול און ס'איז נישט גענוצט געווארן די אייזערנע שילד באקסעס. אויך טוען אינשורענס קאמפאניס ווארענען די קאנסטראקשן פירמעס אז זייערע ווארקערס קאמפענסעישן רעיטס וועלן ארויפגיין מיט פופצן פראצענט אויב זיי פירן נישט אן קיין שטרענגע טרענירונגען אז ווען אימער נויטיג זאל מען נוצן די אייזערנע באקסעס צו פארמיידן די ארומיגע ערד פון איינפאלן.

די ריטעיל סעקטאר פון קינדער שפילצייג כאפט א שטיקל טרייסל מיט נייע פעדעראלע רעגולאציעס אויף אלע פראדוקטן וואס קומען מיט קליינע באטעריס. גערופן די קנעפל באטעריס אדער די באטען באטעריס, מוזן די באטעריס זיין באדעקט מיט אן אייזערנע דעקל און פארשלאסן מיט א שרויף אז קינדער זאלן עס זיך נישט קענען אליין ארויסנעמען. די טוי אינדוסטרי זאגט אז דאס וועט צולייגן א פרישע הונדערט פערציג מיליאן דאלאר א יאר צו די גאנצע אינדוסטרי. דערווייל האלטן מאנכע סטארס ארונטערצונעמען פון די שעלפס זייערע קינדער שפילצייגן וואס האבן נאך נישט די שטרענגע מאסנאמען, און זיי ווארטן אויף מער אנווייזונגען, אדער די פרישע אינווענטארי וואס קומט שוין יא נאך די נייע אנווייזונגען.

נייע פארשונגען דעקן אויף אז פאפולערע עפס אויף טעכנאלאגישע כלים שיקן שטילערהייט א דורכשניט פון טויזנטער פארשידענע פריוואטע און אויספירליכע דאטא פוינטס צו פרעמדע פריוואטע פירמעס, וואס מאכן דערמיט מארקעטינג און אנדערע ביזנעס, אן קיין ערלויבעניש אדער בכלל איינמעלדן פאר די באנוצער. די פארשונגען ברענגען אויף דרינגנדע פראגעס איבער די פריוואטקייט רעכטן פון מענטשן, און וויפיל קאמפאניס מעגן יא אדער נישט אויספרעגן ביי קאסטומערס בעפארן ארויסגעבן זייער פריוואטע אינפארמאציע.

אויך ווערט באקאנט אז איינע פון די מער פאפולערע ארטיפישעל אינטעלידזשענס פירמעס האבן היינטיגע טעג געווארנט אז יעדע פראמפט פון מענטשן, און די ענטפערס פונעם פראגראם, גייט אריין אין די אלגעמיינע סיסטעם פון די טעכנאלאגיע וואס אנדערע מענטשן אויף דער וועלט קענען נוצן. און דעריבער ווערט אנגעוויזן אז אויב וויל מען רעדן פון עכט געהיימע ביזנעס אדער פאטענטן, זאל מען אומשטעלן א וויכטיגע קנעפל אדער סעטינג אז עס זאל נישט ארויסגיין צו די גאנצע וועלט, ווייל עס איז נישט קיין וואונדער אז קאנקורענץ וועט באקומען די זעלבע געדאנק אויף א גאלדענעם טאץ.

איינע פון די מערסט וואקסנדע סעקטארס אין קאנסטראקשן איז די ארבעט איבערצומאכן אלטע סטענד-עלאון ריטעיל לאקאלן צו נייע באנוצן, ווי וועירהאוזעס, קליניקס, דאקטוירים אדער אנדערע העלטה-קעיר באנוץ. די כוואליע פון איבערמאכן אלטע געביידעס איז געווארן איינע פון די מערסט אקטיווע טיילן אין די קאמערשאל קאנסטראקשן אין גאנץ אמעריקע, אנגעפירט דורך דעוועלאפערס וואס טוישן איבער גרויסע ריטעיל לאקאלן שנעלער ווי סיי ווען זינט די אלטע מאלס (malls) האבן אפגעבליט יארן צוריק. קאנסטראקשן פירמעס וואס ספעציאליזירן זיך אין דעם געביט זאגן אז זיי האבן שוין גענוג ארבעט פאר די קומענדיגע צוועלף ביז אכצן חדשים.

סך הכל פון די נייעס. א זונטיג פרשת עקב.

וועלטליכע נייעס:
א הויכראנגיגער איראנער באאמטער האט קלארגעשטעלט אז איראן וועט אפשטעלן די אטאקעס אזוי לאנג ווי אמעריקע וועט אנהאלטן די האלט אויף מיליטערישע באמבארדירונגען. אמעריקע האט שוין נישט באמבארדירט קיין איראק צי אין סיריע פאר צוויי נעכט נאכאנאנד, כאטש מ'האט פאראויסגעזאגט אן ערווארטונג איבער א נאכאנאנדיגע פייער נאך די באמבארדירונגען און אטאקעס דורך די מיליציעס אויף אמעריקאנער באזעס, כאטש די באריכטן צייגן אז די אטאקעס זענען געווארן שטארק רעדוצירט. באריכטן געבן אן אז סענטראל קאמענד הויפט קאמאנדיר קורילא האט באזוכט די ארטיגע פירער דורכאויס די טעג אפצוהאלטן אן איראנער אטאקע אדער ווייניגסטנס זיך אנגרייטן דערצו.

דער איראנער אויסערן מיניסטער אראגטשי זאגט אז אוקריינאס אטאקע אויף אן איראנער קאמערשאל שיף אינעם קאספישן ים קען נישט בלייבן אן קיין ענטפער. לויט ווי די איראנער באריכטן, האט די אוקריינישע אנפאל אומגעברענגט איין מאטראז און פארוואונדעט נאך איינעם אין דעם אינצידענט. דערווייל האט אוקריינע נאכנישט קאמענטירט איבער די באשולדיגונגען, אבער דער איראנער אויסערן מיניסטער זאגט אז איראן וועט נישט בלייבן שווייגן און אז מען וועט מוזן רעאגירן צו די אוקריינער אטאקע.

אין דייטשלאנד, א 21-יעריגער איסלאמישער טעראריסט איז געשאסן און אומגעברענגט געווארן דורך פאליציי אין בערלין, נאך א דורכגעפירטע שרעקליכע קאר-אטאקע. די אטאקע האט געצילט א ליבעראלע פארזאמלונג אין צענטער פון דער דייטשלאנד הויפטשטאט בערלין, וואו דער טעראריסט איז אריינגעפארן מיט א קאר אין די מאסן פארזאמלטע. ס'האט געקאסט איין לעבן און נאנט צו 29 פארוואונדעטע. פאליציי האבן געזוכט דעם טעראריסט א גאנצע נאכט, און מ'האט אים געטראפן זיך באהאלטן אין א קאמפלעקס וואו ער האט ווידער אטאקירט די אפיצירן וואס האבן געמוזט פייערן צוריק, און זיי האבן אים געשאסן צום טויט.

א פערטער פייערלעשער איז געשטארבן פון וואונדן וואס ער האט געליטן ביים באקעמפן די גרויסע פייערן אין וואשינגטאן (קאלאראדא?). די פעדעראלע אינטעריער דעפארטמענט האט געמאלדן דעם פרישן טויט פאל, זאגנדיג אז דער פייערלעשער איז געווארן קריטיש פארוואונדעט ווען פלאמען האבן פארכאפט אים און זיינע קאלעגע פייערלעשער ביים ארבעטן קעגן די פייער. מיט א קורצע צייט שפעטער, דריי פייערלעשער זענען געשטארבן אויף דער סצענע, מאכנדיג דאס פאר דעם טויטליכסטן וואלד פייער אין אמעריקע זינט דעם אריזאנע 2013 פייער וואו 19 פייערלעשער זענען אומגעקומען.

א פעדעראלע אפעלאט געריכט האט זיך אנטזאגט צו בלאקירן א פריערדיגע אורטייל וואס פארמיידט די טראמפ אדמיניסטראציע פון טשארדזשן הונדערט טויזנט דאלאר פאר נייע H1B וויזעס. א ערשטע סוירקוט אפיעלס קאורט האט געזאגט אז די טראמפ אדמיניסטראציע האט פארפעלט צו ברענגען גענוג באווייזן אז זיי דארפן קענען געווינען די פולקאמע אפיעל אין די קעיס. א נידעריגערע געריכט האט בלאקירט די נייע וויזע טשארדזש. די וואס סוען זאגן אז דאס פלאן צו טשארדזשן 100 טויזנט דאלאר פאר די וואס זוכן די H1B ארבעטער וויזעס, איז געצילט צו מאכן שווערער פאר פרישע אדער שוואכע ארבעטער ארויסצוקומען קיין אמעריקע.

א פעדעראלע אפעלאט געריכט האט זיך אנטזאגט צו ערלויבן די טראמפ אדמיניסטראציע צו אינפארסירן א געזעץ וואס מאכט שווערער די מעיל-אין בעלאט וואויטינג אין פענסילוועניע סטעיט. די געריכט האט ווידעראמאל אן אורטייל פון א נידעריגערע געריכט וואס האט בלאקירט טראמפס געזעץ איבער די מעיל-אין בעלאטס, אפזאגנדיג טראמפ אדמיניסטראציע'ס ארגומענט צום אפעלאט קאורט אראפצונעמען די בלאקאדע. די וואלן ריקט זיך אצינד צו צום נענטער צו די מידטוירם וואלן קומענדיגן נאוועמבער, און די געזעץ איבער וואויטינג איז נאכאלץ געבליבן בלאקירט מיט ווייניג צייט פארבליבן צום פראסעס.

[די נייע טראמפ צוימונגען?] אקטיוויסטן וואס ארבעטן שוין לאנג צו באקעמפן העליקאפטער טוריזם אין די הימלען פון ניו יארק סיטי האבן יעצט גענומען לייגן דרוק אויף מעיאר עדעמס דערוועגן. די אקטיוויסטן זאגן אז מעיאר עדעמס האט ביי זיין קאמפיין צוגעזאגט אז ער וועט קענען שטעלן שטרענגע צוימונגען אויף נישט-וויכטיגע פלי-רייזעס מיט העליקאפטערס דורך די אפיציעלע סיטי-קאנטראלירטע העליפעדס. די וואס קעמפן קעגן די העליקאפטער רעש ערווענען אז דאס לעצטע יאר צייט זענען געווען איבער זיבעצן טויזנט קאמפלעינטס צו 311 וועגן העליקאפטער גערודער.

אקטועלע נייעס מוצאי שבת קודש פרשת ואתחנן.
אפלייענסעס קאמפאניס באריכטן שוואכערע סעילס ביי סך פירמעס, אדער ווי 8 פראצענט נידעריגער אין די לעצטע פאר וואכן. זיי פילן אויך אן אינפלאציע אין העכערע לעבנס קאסטן. אינדוסטרי באריכטן זאגן מענטשן וועלן סך ענדערש יעצט לאזן קאסטן צו פאררעכטן א פראבלעם ביים פרידזשידער אדער געז-רענדזש, אפילו ס'קאסט נישט ביליג, ווי איידער אויסנוצן א סך מער געלט פאר א נייע מאשין. קאמפאניס וואס פארקויפן אפלייענסעס קומען אנטקעגן די קאסטומערס מיט גוטע פיינענסינג פאר נייע מאשינען, כדי אז זיי זאלן זיך יא לאזן און קויפן נייע אנשטאט פאררעכטן די אלטע. אויך זאגן די באריכטן אז קאסטומערס וואס ווילן שפארן זענען יעצט מער גרייט צו קויפן אינשורענס אדער ווארענטי אויף טייערע אפלייענסעס צו שפארן געלט אינעם עתיד צו פאררעכטן, און עס העלפט אויך צו פאר די אינדוסטרי פראפיטן.

קאנפידענץ ביי רעזידענטשאל קאנסטראקשן פירמעס איז געפאלן צו בלויז 35 פונקטן, זיך אנהויבנדיג דעם פערצנטן חודש אין א צי וואס די ציפער איז אונטער 50. עס מאכט דאס ציפער אזוי נידעריג זינט די 2008 ריעל עסטעיט קראך. די הויפט פראבלעם זענען די הויכע מארגעדזש רעיטס, טייערע מאטעריאלן, הויכע פרייזן, וואס מענטשן קענען שווער פארשאפן צו דעקן די קאסטן. טראץ ס'איז דא א מאנגל אין אמעריקע פון מינימום 1.2 מיליאן רעזידענטשאל יוניטס, ס'מיינט אז וויפיל דעוועלאפערס בויען מער און מער נייע אפארטמענטס דארף זיין א פארלאנג דערויף, אבער צוליב דעם וואס די פרייזן קאסטן לויפן אזוי הויך קענען די בויערס נישט עפארדן צו לייגן דאס געלט פאר נאך און נאך יוניטס, וויבאלד מענטשן האבן שוועריגקייטן צו שאפן דאס געלט און קויפן.

פארשער זענען אויפגעקומען מיט א פאטענט וואס קען עווענטועל פירן צו א פארבעסערונג מיט טיקס און ליים דיזיז. די פראבלעם פון טיקס איז, אז א טיק בייסט א מענטש, בייסט זי קודם א הירש אדער מויז אדער אן אנדערע חיה וואס איז אנגעשטעקט מיט ליים דיזיז און זיי ברענגען עס אריבער צו דעם מענטש. אבער די פארשער זענען אויפגעקומען מיט א פאטענט, צו געבן פארשידענע מעדיצינען באהאלטן אין עסן פאר די חיות וואס די טיקס גלייכן צו בייסן, אזוי ארום וועלן די טיקס נישט איבערנעמען די ליים באקטעריע און אפילו זיי בייסן א מענטש וועט יענער נישט קראנק ווערן אדער שפירן אזויפיל ריזיקע פונעם טיק. פארשער זאגן אז עס דארף נאך שטודירט ווערן פאר עטליכע יאר צו זען צי עס קען פארבעסערן דעם מעגליכקייט אויף א לענגערע צייט, אבער זיי האבן האפענונגען אז עווענטועל וועט עס זיין א רוטינע פראטאקאל אין געגנטער וואו עס דרייען זיך א סאך טיקס, אויסצושפרייטן אויף די גראז די טאבלעטן וואס די חיות זאלן עסן, און אזוי ארום רעדוצירן די ריזיקע פון די ליים דיזיז באקטעריע.


אלגעמיינע אינטערוויו: הרב דוד פינטער - עמעזאן דיסטריבורטער

הרב דוד פינטער

cat/38 (אינטערוויוס → אלגעמיינע אינטערוויוס)

כ'האב א סאך נאך פון טאטע'ס צד, יא די גאנצע משפחה איז כמעט אלע כולו אוועקגעשטעלט חסידישע אידן אין ביזנעס. און אוועקצושטעלן ברוך השם תורה וחסד ס'איז געווען א סאך, א קלוגער מענטש מיט א... מיט א גוטער מענטש.

און א מ'האט זיך שוין געלערנט אין ליובאוויטש אלס קינד. ס'געווען צוויי חדרים דעמאלטס, אדער ס'געווען אדער... ווי זאגט מען ווי הייסט עס, אדער ליובאוויטש אדער ס'געווען אנדערע נאמען פון אן אנדערע חדר... צעלים, אדער צעלים. אדער צעלים אדער ליובאוויטש. און מ'האט אים געשיקט אין ליובאוויטש, ביז אה... ביז די מתיבתא איז ער געגאנגען לערנען תורה ודעת. ס'געווען א היימישע חדר דא אין די אידישע היים.

און ער איז געווען א תלמיד פון אה פון רב שארר, און פון אה פון ר' יעקב קאמינעצקי. און ער איז געווען מקושר מיט די גדולים. ער האט געהאט א יחס מיט די אמשנוווער רב... עה האלטן אים שטענדיג פאר א היימישן... און א סאך אנדערע חשובע אידן. ר' משה וואלפסאן איז געווען זיין שכן, ער איז געווען זיין מלמד אין חדר. ביידע האבן זיי אויסגעלערנט דארטן א סאך.

און מיין טאטע האט זיך דאס אלעס אויסגעלערנט דעם... צו זיין מקושר מיט גוטע מענטשן, און אויך צו טון מיט... פאר אנדערע אידן. איז האט ער אויפגעשטעלט א ישיבה דא אין לעיקוואד... ס'הייסט תפארת פנחס עה אויף די נאמען פון זיין טאטע... וואס דאס הייסט פון מיין זיידע.

און עה ער האט געלייגט א בית מדרש... וואס ס'איז געווען אין פלעטבוש... ער האט עס אריבערגעצויגן דא קיין לעיקוואד. דא א קליינע בית מדרש דא אין לעיקוואד, יא דאס איז אה... דאס איז וועגן א ביסל וועגן מיין טאטע, מיין זיידע, מיין עלטער זיידע...

[פינטער... ס'איז פון בארא פארק?]

ס'איז דאך א שוועסטער קינד, ס'איז אויך פונדערזעלבע גזע פון באקאווסקי גזע. און ס'הייסט די חתן אה הייסט אה קלמן... נישט קלמן אה אה יאנקי פינטער, און זיין טאטע הייסט קלמן ס'איז אויך א שוועסטער קינד.

[ביסט געווען א שוועסטער קינד פון אים?]

פון מיין פריערדיגע יארן. כ'האב געהאט, איך אלס קינד האב איך געלערנט אין חדר, אה, א חדר רופט זיך אור שרגא וואס די נשיאות אדער די רב איז עה הרב שלמה אליעזר לאנדוי שליט"א. און זיין טאטע פלעגט זיין א רב פונעם שול עפעס א נאמען, ס'איז געווען דאס יענע יארן... דער אמת'ע היימישער געפיל דא אין בארא פארק. אה איך געדענק עס יא אז ס'איז געהייסן א חדר אור שרגא, לאנדוי שול איז געווען די וואס האבן געגרינדעט די... אה די באקאנטע בית מדרש אין פלעטבוש, לאנדוי שול... כ'האב דארט געלערנט אין חדר, ביז אה ביז מתיבתא... האב איך געלערנט אין ישיבה פון וויעלאפאל... פון וויעלאפאלער רב.

און שפעטער גראדע האב איך געגאנגען לערנען אין א ישיבה עפעס א רופט זיך עס הייסט עה... ישיבת קאטשען, וואס דער ראש ישיבה איז הר' צבי קאפלאן שליט"א.

און נאכדעם האב איך געפארן לערנען אין לעיקוואד ישיבה. לעיקוואד ישיבה איז געווען מיין פלאץ פאר א סאך יארן. עה געלערנט נאך א חתן אין כולל דארטן פאר א פינף זעקס יאר.

און אה נאכדעם, עה, מ'האט געדארפט פשוט אנפאנגען מיט עפעס... אז ס'גיט מיך א געלעגנהייט אריינצו א טון אביסל אין ביי יענעם אין ביזנעס. און איך האב גענומען די געלעגנהייט ווייל איך האב שוין געהאט א משפחה מיט קינדער. און איך האב געוואלט אויסנוצן די... די סארט עדזשוקעישען וואס מיין טאטע האט געהאט, און דאס נוצן צו העלפן מיין משפחה צו העלפן אנדערע אידן. אזוי האב איך געארבעט אין ריעל עסטעיט פאר א פינף-זעקס יאר.

[וואס פאר א עריע האסטו...?]

ברוך השם ס'איז געווען א א מורא'דיגע עה... ווי מ'זאגט אה אן עקספיריענס... ווייל מ'האט געהאט ס'איז געווען א אפיס א דרייסיג-פערציג יאר. און ס'איז געווען א געלעגנהייט צו... צו צו זען ווי צו לערנען ביי א א מענטש וואס האט שוין געלערנט, און א מענטש וואס האט פארשטאנען די עה די מסחר.

און איך בין געווען... איך האב א סאך עוסק געווען אין אה ווי מ'זאגט אין מענעדזשמענט. דאס הייסט ס'איז געווען ווי מ'זאגט שאפינג סענטערס, וואס מיר האבן פארקויפט אדער געהאט געשעפטן אין פארשידענע עה... סטעיטס אין די יונייטעד סטעיטס. און עה מ'האט א סאך געהאט צי ארבעטן אויף קאנטראקטן... פארהאנדלען צו די אלע געשעפטן... אין ריניו דע ליעסעס וואס איז געווען דארטן.

און צוביסלעך... דאס... אה האב איך אנגעפאנגען עה ווי מ'זאגט עה זען אז מיין... מיין עה ווי מ'זאגט עה די זאכן וואס איך האב אנדזשויעד, איז געווען מער אין די די קויפן און פארקויפן... און נישט אזוי אין די מענעדזשמענט, נאר מער אין די קויפן און פארקויפן. איז האב איך אנגעפאנגען ווי מ'זאגט עה צוגיין זוכן עה פראפערטיס וואס... וואס עס וואלט אפשר גוט געווען אה צו קויפן פאר א פאר די קאמפאני.

און דאס איז געווען עה... צוטאגליכע ארבעט וואס איך האב אסאך געווען אין דעם איז עה, איז צו געפינען פראפערטיס. און שפעטער גראדע בין איך אה געגאנגען עה צו נעמען אה ווי מ'זאגט אה א לייסענס, צו ווערן א לייסענסד ריעל עסטעיט בראקער. כ'האב דאס נאך אלץ ביז היינט א א בראקערעדזש, עה ווי איך פארקויף איך פארקויף ריעל עסטעיט.

אבער דאס איז געווען א ביסל אה... כ'האב באלד געזען פארשטאנען אז דאס איז נישט אה ווי מ'זאגט גאנץ לייכט צו סורווייוון אין ריעל עסטעיט, ווייל א ביזנעס דארף האבן א קעש פלאו. און א סאך מאל עה... קומט פון איין דיל ביז א צווייטע דיל נעמט ס'צייט. איז האב איך אה געזוכט עפעס וואס... וואס מ'קען טון אזוי פונעם איין טאג אויפ'ן צווייטן... אדער דריטן טאג.

און דאס האב איך אנגעפאנגען ווי מ'זאגט עה אויף ענגליש דעבלינג עה אין קויפן קלאוזאוטס אדער געוויסע פראדוקטס וואס עה... וואס מ'קען קויפן און פארקויפן אזוי אז מ'זאל האבן ווי מ'זאגט א קעש פלאו פונעם איין טאג אויפ'ן צווייטן. און נישט ווארטן פון איין דיל אויף א צווייטע דיל. ווייל א סאך מאל קען עס נעמען חדשים אדער וואכן אדער אפילו אה יארן ביז עה מ'קען מ'זאגט אה מצליח זיין אין א זאך ס'הייסט ווי ריעל עסטעיט.

און נאכדעם עה א פאר יאר אריין אין דעם... א קורצע יארן... אמ... עה איז עמעזאן געווען עה ווי מ'זאגט עה א גרויסע עה געלעגנהייט פאר יונגעלייט צו עה קויפן זאכן און פארקויפן זאכן.

און, עה קודם, אה, מ'האט שוין גערעדט וועגן דעם א סאך מאל, אבער עמעזאן אליין נישט... נישט קויפט און פארקויפט אלע זאכן וואס זיי האבן אויף זייער וועבסייט. איז איז געווען א געלעגנהייט אה פאר א סאך יונגעלייט צו אה געפינען פראדוקטס וואס עה, וואס מ'קען ציען גוטע פרייזן, און פארקויפן דארטן. און אן קאמפעטישאן, פון עמעזאן אדער אנדערע פארקויפערס. און א סאך אנשי שלומינו האבן זייער גוט געמאכט געהאט א שיינע גוטע פרנסה פון דעם.

אבער במשך די יארן, ווען א סאך יונגעלייט וואס עה האבן געזען אז אנדערע יונגעלייט זענען מצליח דארטן, האבן אנגעפאנגען צוטון די זעלבע זאך. און נישט נאר דעם, עה עמעזאן אליין האט אויסגענוצט די געלעגנהייט וואס אונזער אידן האבן געהאלפן עה צו בויען די די וועבסייט פאר זיי, און זיי אליין האבן אנגעפאנגען פארקויפן די זעלבע פראדוקטס וואס ביז יעצט האבן זיי נישט פארקויפט.

און די קאמפעטישאן איז געווארן אסאך אסאך שטערקער. און עמעזאן אליין ציט אראפ די פרייזן ס'איז סאך סאך מער ווי די אונז אנשי שלומינו אדער אנדערע מענטשן וואס פארקויפן. און במשך די יארן איז געווארן א סאך א סאך שווערער צו פארקויפן. א סאך מענטשן ציען נאכאלץ שיינע פרנסה דארטן, אבער אקופאנים דאס איז געווען די יארן וואס עה עה געווען עה אן אפען דאור און ס'געווען א מאדנע געלעגנהייט צו עה צו מאכן פיין פרנסה דארטן אף עמעזאן.

[איז ווי מ'שטייען היינט?]

איז ווי מ'שטייען היינט, איז פאשטייט זיך... מ'פרובירט ווי מ'זאגט... די גמרא שטייט דאך אז לעולם ישליש אדם... איז...


קול מדע - ו' דברים פ"ו

משה נחום קרויס

cat/206 (פארשידענס → קול מדע)

עס איז א זייער וויכטיג טעמע וואס מ'גייט רעדן. מ'שפירן זיך ביי אונז אזוי ווי ס'זענען נישט קיין סאסייעטי דא אויף די וועלט. מ'גייט טוען ווי ווי ס'זענען אינדרויסן, לויט... מ'קען זיך נישט איינשליסן. ווען א מענטש גייט אדורך א צרה צו א ליידן, שפירט זיך נישט פארשטאנען. אה, ס'איז ס'איז א מורא'דיגע, נישט גוטע הרגשה וואס יעדער שפירט אן. אונז גיימיר רעדן פון דעם נושא. די שייכות מיט די טעג.

ס'איז יעצט די צייט, אלע חדשים טראגן דעם נאמען פון נישט לשון קודש'דיגע נעמען. פונקט מען תשרי די נאמען, נאכדעם די נאמען כסלו און טראגט דעם נאמען... ס'איז די וואונדער די איינציגסטע חודש פון אלע חדשים וואס טראגט א לשון קודש'דיגע נאמען, און ס'האט א פשט פון דעם נאמען איז חודש אב. פשט שטימט יעצט. אב איז טייטש אב, דער טאטע. עס... איז דאס קומט בעטן צו קעגן די חורבנות, די געשעענישן, די קלאפעס, שפירט זיך יעצט שפירט זיך אייביג יעצט די ביסט א קינד... צו הערט ער דיין פיין, צו העלפט אים ס'קען... די טויערן צו עפענען צו בעטן, יעצט הערט אים... אונז גיימיר אריינרעדן פון דעם א נושא.

אונז קוקן אלעמאל צו רחל אמנו. פארוואס רחל איז אונזער טעמע, זעהט איר האט אביסל א בליק אויף אונזער שמועס אונז גיימיר דא רעדן. ווען מ'ליינט די מדרשים די כלל פון די גלות, ווייסן מיר די ענטפער? יא, פון רחל אמנו. ירמיהו הנביא זאגט דערויף ווי ס'איז א רחל האט געוויינט פאר אירע קינדער. "רחל מבכה על בניה, קול ברמה נשמע", זי וויינט "מאנה להנחם על בניה". איז לאמיר זעהן די היסטאריע פון רחל אמנו. ס'זייער אן אינטערעסאנטע זאך.

פרשת ויצא איז דא א פסוק: "ותרא רחל כי לא ילדה ליעקב", זי האט נישט געבוירן קיין קינדער. "ותקנא רחל באחותה", וואס האט זי געטון? "ותאמר אל יעקב, הבה לי בנים ואם אין מתה אנכי". די פסוק גייט ווייטער: "ויחר אף יעקב ברחל, ויאמר", און יעקב האט געזאגט פאר רחל: "התחת אלקים אנכי", בין איך דען גאט? "אשר מנע ממך פרי בטן", ער האט עס אפגעהאלטן פון דיר, נישט פון מיר... די קינדער.

וואס האט רחל געטראכט ווען זי זאגט פאר יעקב "הבה לי בנים"? יעקב קען געבן קינדער? צו יעקב האט טאקע געענטפערט "התחת אלקים אנכי", צום באשעפער... וואס בעטסטו עס פון מיר? דאס בעטן רש"י טייטשט און פולע מפרשים, רמב"ן, נאך א סך מפרשים זאגן פשט, אז איר געוואלט יעקב זאל מתפלל זיין. "הבה לי בנים" ס'הייסט א תפילה, בעט צום באשעפער ער זאל מיר העלפן ווערן מיט קינדער. פולע מפרשים פרעגן שוין די רמב"ן ס'איז פאראן קשיות אונטער די קשיא, פארוואס האט יעקב איר... גלייך אפגעענטפערט? "הבה לי בנים" שטימט נישט מיט די דאס... איר זאגט איר בעטס תפילה, זאג פשוט א תפילה בעטן, פארוואס "הבה לי בנים"? ס'דא פון די מפרשים א הערליכע פשט, די חיד"א, א מורא'דיגע פשט ס'איז פונקט אונזער נושא.

אוודאי האט רחל געבעטן א בקשה, נישט קיין לאגישע בקשה. ס'זאגט א מענטש, ווען רחל בעט אזא בקשה, איז עפעס אנדערש. ווען א פרוי קומט צו איר מאן און זאגט "הבה לי בנים", און יעקב אבינו רעדט צוריק צו איר, דאס פארשטייט איר אז יעקב קען נישט ברענגען קיין קינדער. עפעס טיפער אינעווייניגסטע, ס'איז אן עמאושענעל געשריי וואס זי בעט אים: "פארשטיי מיין פעין".

און דאס זאגט טאקע דא א מדרש. דער מדרש זאגט: אמר לו הקדוש ברוך הוא כך עונים את המעיקות? דאס איז די טענה אויף יעקב געווען. אז כאטש די זאך דא, אז ס'איז א פרוי ווען איינער קומט ארויס אזוי טיף, ס'קוועטשט אים דאך די הארץ, ענטפער אים נישט אין דעם ענין. זי האט נישט געבעטן די זאלסט איר דא ברענגען קינדער! איז וואס טייטש "התחת אלקים אנכי אשר מנע ממך פרי בטן"? די ווארט "אשר מנע" פשט איז אז פון דיך אפגעהאלטן, נישט פון אנדערע פרויען, דאס אליינס. און דאס איז די טענה אויף יעקב געווען, אז זי האט געבעטן פון דיר א טיפערע זאך, נישט בלויז טראגן קינדער.

אבער פארוואס האט רחל זיך געוואנדן צו יעקב מיט אזא א מין וועג וואס איז "הבה לי בנים"? די רעדסט! רחל האט דאס אויסגעטון די זעלבע ליין די גשמיות'דיגע סיבה אז זי האט נישט קיין קינדער. ס'דא עפעס מער וואס האט איר וויי געטון. דאס האט איר וויי געטון די צער פון די... פון די צער פון א פלאגעניש א סארט זאך. א פרוי וואס איז אן עקרה, איר דורכגייט, זי בעט און איר בעט. ס'נישט די ווארט אז ס'נישט קיין קינדער, איר מיינט קוק עס אן מיט גשמיות'דיגע אויגן אז ס'איז מער פארנומען... ניין. אז איר בעט א בקשה און ס'ווערט נישט געענטפערט איר פעין איז געווען דארטן אז "כ'רעד, כ'רעד, כ'רעד כ'ווער נישט געהאלפן, ס'איז ווי צו דאס... ס'העלפט נישט! פיר יאר כ'קוק לעבן מיין שוועסטער און קיינער ענטפערט מיר נישט. איך בין אליינס! איך ווייס נישט דער באשעפער הערט די אלע... איך טוה כסדר בעטן צום באשעפער... צי הערט ער וואס ס'גייט מיר דא? אין די זעלבע מצב וואס כ'טו שפירן?" זי שפירט אז זי בעט, איר אין די בעטן שפירט דאך אז די תפילות גייען נישט קיין אות פון איר ארויס.

איז זי קומט מיט אזא רויכעס א לייב, ברעכט זי אויס, קלאפט ביי איר מאן, און זאגט "הבה לי בנים ואם אין מתה אנכי". זי קען נישט מער אנהאלטן דעם פעין דעם צער, אזוי טיף איז עס. איר ווייטאג איז זאגן... "א דא... איינער זאל מיר אויסהערן מיין פעין איך פיל מיך אליינס". זאגט איר יעקב, "וואס קומסטו צו מיר? התחת אלקים אנכי, גיי צום באשעפער". ס'איז א שמועס שמועסן, יעקב ענטפערט צו איר איר טראסט אין באשעפער פארלוירן פונעם צער וואס דו האלסט יעצט דא, קענסט נאך אלץ צו תפילה... קענסט נאך פועל'ן דארטן אלץ. יעקב האט איר פארגעהאלטן אויף פארלוירן דעם טראסט אין באשעפער, דאס איז געווען די טענה פון יעקב. און די טענה אויף יעקב איז געווען: "פארשטיי איר, און ברענג איר צוריק צום תפילה נישט טראגן דאס". זי קען דאס פועלן.

הונדערט יאר שפעטער קומט ירמיהו זאגט פאר רחל, "קול ברמה נשמע", קול ברומא נשמע! ס'הערט זיך א געוויין קעגן די קול געוויין אליין, קול ברומא נשמע, "מנעי קולך מבכי!" רחל דאס געמיינט, אז מ'הערט דיך נישט אויס! א גאנצע צייט ווען ס'איז געווען די אלע יארן האב איך דיך אויסגעהערט.

דאס טוט דער באשעפער איר זאגן, די מנעי קולך מבכי, וואס יעקב האט איר וויי געטון מיט אשר מנע. דאס אליינס מאכט די פראבלעם אמונה אז ס'וועט נישט געהערט ווערן איר תפילה. הקדוש ברוך הוא האט דיך יעצט אויסגעהערט, ס'איז נאר צוליב דיר עפעס... רחל איז געבליבן אליין? רחל'ס זון יוסף איז געבוירן געווארן! נאר די גאולה, אונטער דעם, קוק פארויס די גאנצע גאולה קומט נאך אלץ. קוק אז דער באשעפער האט יא צוגעהערט איר געוויין.

זאגט יעצט ירמיהו פאר רחל אמנו, יעצט ווען איר זעט איר קינדערליך גייען ארויס אין גלות, גייען אריין צו א לאנגן גלות א לאנגע חורבן, זייט פארזיכערט, אזוי ווי ביי דיר האט ס'אויסגעזעהן ווי מ'הערט נישט וואס דו טוסט אין תפילות, ניין מ'דארף פארזיכערט, מ'טוט דיך אויסהערן, און ס'קומט העט מען סוף כל סוף צוריק קומען. יעדעס מאל ווען א קינד פון רחל טוט פילן מיט די פיין ס'שפירט די הרגשה: "מיך לאזט מען אליין. דער באשעפער טוט מיר נישט צוהערן אדער הערן מיין תפילות..." ס'איז אים... זאגט ירמיהו הנביא: קול ברומא נשמע, ס'ווערט געהערט. קול דיין ווערט געהערט און ס'טוט אויספועלן... ס'קומט יא אן ענטפער ביי יעדע תפילה. דאס וואס דו פילסט טאקע אז דער באשעפער הערט דיר נישט איז פאלש, דאס איז וואס ס'איז דא די זעלבע זאך.

און אונזער נושא ס'איז יעצט, אין די טעג וואס מען קוקט עס אן עפעס טיפער ווי סתם... "גם צפור מצאה בית ודרור קן לה", א פייגעלע האט א הויז... אבער די שכינה האט נישט קיין הויז... ווי מיר טרעפן יעדער האט א הויז, אבער די שכינה האט נישט קיין הויז. די מפרשים טייטשן טאקע, דאס ווייזט טאקע פאר אונז אז מ'וויינט אזוי... אויף אונז און אויף די שכינה האט נישט עפעס אן ארט, אין בית המקדש, פארלאזט ס'איז נישט צוריק געבויט, ביי מיר איז די זעלבע מאס... ס'איז נישט צוריקגעבויט ביי מיר די זעלבע מאס צער. דאס דארף אונז וויי טון צום באשעפער, צי דו ביסט משיג פון די בדידות, קענסטו שפירן די שכינה... דאס צווייטע בית המקדש דאס הייליגט דאס... און מ'שפירט די שכינה... אז מ'שפירט זיך אליינס... פילע מער וויסן ס'איז מיט אנדערע. מיר טרעפן דאס דארף אונז וויי טון... דאס דארף אונז פירן... ס'נישט דא א זאך אז א איד איז אליינס, אז מ'לערנט מדרש "עמו אנוכי בצרה", און אויך אין א חורבן אז ס'איז געגאנגען א איד צו א שיף, א איד אז ער איז אין א צרה קומט די שכינה צו דעם איינצל... אויב ער בעט איז ער איינער צי שרייען צו... אדער דע איינציגסטע איד... [?]


טשיקאווע ברעקלעך - מוצ"ש ואתחנן פ"ו

cat/288 (פארשידענס → טשיקאווע ברעקלעך)

אויב איר זוכט צו טון זייער דזשאב... ס'דא אזא זאך אז א מענטש קען באקומען אין א... פון געוויסע פאלן אדער אין געוויסע פעלער קען מען באקומען פון א בעל חי א סאך א גרעסערע מארעל סופארט ווי א מענטש. ס'דא וואס זאגן אז די ריזן איז פלעין ווייל א בעל חי קען זיך נישט רעגנדיג צוריק, און ער הערט דיך אויס און ער טענה'ט זיך נישט צוריק, ער מאכט דיך נישט אוועק, שרייט נישט אן, און אזוי ווייטער. עניוועיס, רעדנדיג וועגן געבן מארעל סופארט און אוועקרוקן זאכן פון די זייט, איז דא מענטשן וואס ווילן אוועקרוקן זייער איבעריגע פונטן אבער זיי דארפן האבן די מארעל סופארט צו קענען דאס טון. און פאר דעם איז קאשוס קליניק דא. ווייל נישט נאר זיי געבן דיר די ביליגסטע weight loss medication וואס איר קענט ערגעץ באקומען, נאר זיי געבן דיך מאראלישע סופארט פיר און צוואנציג שעה א טאג זענען זיי גרייט צו ענטפערן אלע דיינע שאלות וואס דו קענסט נאר האבן. און יעצט האבן זיי א ספעשל פאר די צוהערער פון די טשיקאווע ברעקלעך, אז אויב מ'רופט אריין אין די ספעציעלע נאמבער סעווען וואן עיט פייוו וואן טרי ניין וואן זיראו טרי, און מ'דערמאנט די ווארט טשיקאווע ברעקלעך, וועלן זיי געבן די ערשטע חודש פאר בלויז טו האנדרעד אנשטאט טו פופטי. איז רופט שוין קאשוס קליניק אויף זייער ספעציעלע נאמבער סעווען וואן עיט פייוו וואן טרי ניין וואן זיראו טרי, דערמאנט טשיקאווע ברעקלעך און באקומט די ערשטע חודש פאר טו האנדרעד אנשטאט טו פופטי.

א ארט מוזיאום אין ראטערדאם, ראטערדאם איז אין די נידערלאנדן אין האלאנד, האבן אויסגעשטעלט א געוויסע ארט פיס, כ'ווייס נישט צי מ'קען עס הייסן א ארט פיס, אבער זיי האבן אויסגעשטעלט א געוויסע ארט צו אָנערן איינע פון זייערע לאקאלע העלדן, און אלס א הייליג פונעם דעם אלס א הייליג פונעם ארט פיס וואס זיי האבן אהערגעשטעלט, האבן זיי אנגעשמירט א דיקע לעיער פון א גרויסע חלק פון די גאלערי דארטן מיט פינאט באטער. די גרעסטע מבינים וואס זענען געווען דארטן אויף די סצענע האבן געזאגט אז די פינאט באטער וואס מ'האט אויסגעגאסן דארטן איז געווען גענוג צו קאווערן פופצן טויזנט סענדוויטשעס. וויטש איז מיין איך א געהעריגע צער בעלי חיים... אממ... בעל תשחית, בעסער געזאגט. שוין.

א אינצידענט איז פארגעקומען אויף א פלייט וואס איז געפארן פון ניוארק, ניו דזשערזי קיין שפאניע, ווען די עראפלאן האט געמוזט מאכן א emergency landing צוליב זיכערהייט זארגן. די עראפלאן האט געמאכט א יוטוירן העכער די אטלאנטיק אושן, און מ'האט יעדן אראפגענומען פון די פליגער. שפעטער האבן זיי אויפגעוויקלט פארוואס די פלעין האט געדארפט מאכן אן emergency landing און די גאנצע ציבור דארטן איז געווען ערשטוינט וואס איז. איינע פון די פאסאנדזשירן האבן געהאט א בלוטוט, און אזוי ווי אויף די סקרין דארטן מ'האט געוואלט קאנעקטן די סקרין צו א דיווייס צו קענען הערן אדער זען, איז דא אלע בלוטוט נעמען. יא ווען א מענטש צינדט אן בלוטוט אלע בלוטוט דיווייסעס זענען visible. און איינער האט געהאט, זיין... די נאמען פון זיין דיווייס איז ארויפגעקומען אויף עטליכע מענטשנ'ס סקרין, מיט די נאמען פון זיין דיווייס איז געווען א באמבע סטראשע. ס'הייסט די נאמען פון יענעם'ס דיווייס איז געווען אזוי ווי Bomb on plane. און מענטשן האבן אלארמירט די flight attendants און וועגן דעי נארישע בלוטוט נאמען וואס יענער האט געהאט אויף די פאון האט מען געמוזט גראונדן די גאנצע פלעין.

א ריזיגע צוויי טויזנט פונטיגע עלעפאנט סיל, דעס איז א... ס'דא זייער א סאך חיות וואס האבן א ווערסיע אויפ'ן יבשה און אויפ'ן ים. סאו די elephant seal איז געווארן א גאנצע סענזאציע אין טאזמעניע, וואס דאס איז א אינזל נעבן אויסטראליע, וואס פאר סאם ריזאן איז דא מענטשן וואס מיינען אז טאזמעניע איז אין אפריקע אבער טאזמעניע איז אין די דרום חלק פון אויסטראליע איז דא א אינזל ס'הייסט טאזמעניע. און דער עליפאנט סיל האט ארויסגעקראכן פון ים און זיך ארויפגעשטעלט אויף א לאקאלע ביזי גאס, פירנדיג צו דעם אז די טרעפיק איז געווארן אינגאנצן אפגעשטעלט וויבאלד דעס איז א ריזיגע ריזיגע בעל חי. די לאקאלע אוטאריטעטן האבן ארויסגעלייגט א מעסעדזש א מען זאל אויפהערן כאפן סעלפיס מיט דעם גרויסן בעל חי, וויבאלד ער פלעגט ווערן ווילד און ער פלעגט אנהויבן שפאצירן אין די גאסן און אנגעפאנגען צו קראכן וואס ער האט געזען אין זיין וועג. און די לאקאלע אוטאריטעטן האבן געזאגט אז דער elephant seal האט זערא רעספעקט פאר די לאקאלע אוטאריטעטן.

א דאג וואקער אין בוענאס איירעס ארגענטינע, א דאג וואקער טייטש איינער וואס נעמט קעיר פון הינט אזוי ווי להבדיל ס'דא א בעביסיטער איז ער א דאג וואקער, ער וואקט מיט הינט. האט געמאכט א סענזאציע נאכדעם וואס ער האט שפאצירט אויף די גאס מיט דרייצן פון זיינע הינטעלעך. און אין ליכט פון די ווארלד קאפ וואס מ'האט שוין א סאך גערעדט אויף די נייעס וואס קומט יעצט פאר אין די פאראייניגטע שטאטן, וואס דאס איז א גרויסע שפיל וואס רעכנט אריין א סאך לענדער אין דער וועלט וואס קאמפיטן שפילן די סאקער, האט ער אנגעטון די ספעציעלע קליידער וואס מען טוט אן בשעת'ן שפילן וואס ווערט גערופן א football jersey, און ער האט אנגעטון זיינע הינטעלעך מיט אזעלכע jerseys וואס רעפרעזענט די ארגענטינער jersey, און מענטשן האבן עס געפילט פאר מורא'דיג וויכטיג אפצוכאפן, און די הינט גרופע איז געווארן א סענזאציע איבער ארגענטינע.

גיימיר שוין דא צו אינטערעסאנטע וועלטליכע רעקארדס. א מענטש מיט די נאמען מייקל סקאט האט אוועקגעשטעלט א וועלטליכע רעקארד נאכדעם וואס ער האט גענומען א אינגליש מעניועל טייפרייטער. פאר די וואס געדענקען נאך די טייפרייטער, די ערשטע טייפרייטער זענען געווען מעניועלס ס'הייסט מ'האט געדארפט דרוקן אליינס די באטנס און ווי שטערקער מ'האט עס געדריקט אלס שטערקער איז די print פון די אותיות געווען. שפעטער זענען ארויסגעקומען די עלעקטריק טייפרייטער וואס מ'האט סתם געדארפט געבן א קליינע דרוק אויף די באטן און ס'האט זיך ארויפגעטייפט. עניוועיס, ער האט באוויזן צו נעמען א אינגליש מעניועל טייפרייטער, ער האט ארויפגעטייפט אלע אלפאבעט די גאנצע ABC פון ענדע ביז אנפאנג ס'הייסט אנגעפאנגען מיט Z נאכדעם Y נאכדעם X און אזוי ווייטער, און ער האט געטון אלע אלפאבעט אין פאר פוינט טוועלוו סעקונדס, און דורכדעם געוואונען די וועלטליכע רעקארד.

א גרופע פון 580 סקובע דייווערס אין די פיליפינס האבן אוועקגעשטעלט די וועלטליכע רעקארד, ביים אוועקשטעלן די לענגסטע אונטערוואסער מענטשליכע טשעין. אונטערוואסער, דאס איז געווען אזוי ווי מענטשן כאפן זיך אן איינע די אנדערע איז געווען א גרופע פון 580 מענטשן וואס האבן דאס געטון אונטער די וואסער, און אזוי ארום באקומען די וועלטליכע רעקארד.

א דזשימנעסט מיטן נאמען Zhang Hui האט אוועקגעשטעלט א רעקארד נאכדעם וואס ער איז אראפגעקראכן 50 טרעפ אין א סטאדיום, זיך באלאנסירנדיג אפסייד דאון, נאר אויף זיינע הענט. און ער האט עס געטון אין א צייט אפשניט פון 45 סעקונדעס, ס'הייסט ווייניגער ווי א סעקונדע א טרעפל.

א פראפעשענעל דייווער, נישט א דרייווער א דייווער איינער וואס דייווט אריין אין די וואסער, מיט די נאמען Darren Taylor האט אוועקגעשטעלט א וועלטליכע רעקארד נאכדעם וואס ער האט געטון א דייוו פון א פלאטפארמע וואס איז געווען 36 פוס אין די לופטן. און פאר די [?] א די צי מ'האט שוין יא געהערט פון מענטשן וואס האבן דאס געטון פון סאך העכער, ער האט געטון די דייוו פון 36 פוס הויך אראפטאנצנדיג אין א kiddie pool וואס האט נאר געהאט 12 אינטשעס פון וואסער. ס'הייסט די אראפטאנצן אין ים פון 36 פוס הויך איז נישט א מורא'דיגע גרויסע קונץ, אלטאו ס'איז עפעס א קונץ, אבער דעיס א לאנדן נאכדעם אין א 12 אינטשיגע פול דעיס איז שוין איינמאל א קונץ.

א איטאליענישע קעכער מיטן נאמען מארקא ראסי האט געברוט 142 עספרעסא שאַטס, דאס איז א מין קאווע, אין איין שעה נאר, ניצנדיג א קאמערשעל מעניועל עספרעסא מאשין. און ער האט באוויזן צו מאכן איין עספרעסא נאכדי צווייטע אזוי 142 נאר אין איין שעה. ס'בערך א צוויי און א האלב א מינוט.

א מענטש מיט די נאמען דעיוויד דזשענקינס האט אוועקגעשטעלט א וועלטליכע רעקארד אין וועילס, איינע פון די פאראייניגטע קעניגרייך פון די יוקעי, האט אוועקגעשטעלט די וועלט'ס לענגסטע ליניע פון פלאסטיק ציגל, דערין וואס ער האט גענומען לעגא שטיקלעך און ער האט עס אויסגעשטעלט איין אזא ליין קאנעקטעד איינס צו די צווייטע אין א ליידיגע עירפארט, וואס איז אנגעקומען צו א לענג פון טו פוינט פארי וואן מיילס.

שוין, איז לאמיר גיין צו אינטערעסאנטע פאקטן.


עיטש וואק קאמפאני (חיים פערלאוויטש שאו)

חיים פערלאוויטש

cat/242 (ווידעא → חיים פערלאוויטש שאו)

דער איד איז עקסייטעד. משה איז עקסייטעד. לאָמיר גיין, לאָמיר גיין, לאָמיר זיי ווייַזן, לאָמיר זיי ווייַזן.

אָלרייט, אָלרייט, דאָ זענען מיר. איין מינוט, איין מינוט, לאָמיר זיך דאָ אָפּשטעלן אַ מינוט פאַר מיר גייען אַרויס, פאַר מיר גייען אַרויס משה. אָה, ווייַז דאָ. פּונקט דאָ. וויי-וויי בונקער (YY Bunker) דאָקט פאַבריקיישאַן און עיטש-וועק (HVAC) סאָפּליי. סאָ בעיסיקלי, דאָ אין זומער, כ'האָב נישט געוואוסט איר האָט ספּליט יוניטס, איר פאַרקויפט די סאָפּליי. דאָס איז דער סאָפּליי האַוז. דאָ פאַרקויפן מיר אַלץ וואָס אַן עי-סי (AC) קאָנטראַקטאָר דאַרף. פון סופּ טו נאָטס ווי איך זאָג שטענדיג, די עי-סי יוניט, די קופּער, די פייפּס, וואָס נאָך? פריאָן דאָ. אַלץ וואָס דו דאַרפסט, אַלץ. די ווי-אַר-עף (VRF) סיסטעם, עניטינג וואָס דו דאַרפסט פאַר דיין עי-סי, יאָ. ס'איז משוגע. סאָ אן איד קומט אַרייַן אַ סאָפּלייער, ער וויל קויפן עיטש-וועק, ער זעצט זיך אַראָפּ דאָ פּונקט דאָ און איר גייט דורך דעם פּראָצעס מיט אים?

זעצט זיך אַראָפּ דאָ, מיר געבן אים אַ קאַווע דאָ, און ער אָרדערט וואָס ער דאַרף. פון סופּ טו נאָטס, אַלץ וואָס ער דאַרף. און דעמאָלט נעמען מיר אים צום דאָקט פאַבריקיישאַן שאַפּ און מיר ווייַזן אים די דאָקט אַרבעט. אַלץ וואָס ער דאַרף פאַר זיין עי-סי פּראָיעקט, מיר נעמען קער דערפון פֿון עי ביז זי. דאָס איז וואָס מיר טוען. ס'איז אינסעין. אַ היימישער איד פירט דורך די מעסיוו פּראָיעקטן. ס'איז אינסעין. משה... עי-סי איז קאָנטראָלירט, איך זאָג דיר עי-סי אין מאַנהעטן איז קאָנטראָלירט דורך באָראָ פּאַרק. ווי דו זאָלסט וויסן דאָס. לעדזשיט? סקייסקרעיפּערס אין מאַנהעטן קאָנטראָלירט דורך באָראָ פּאַרק? הונדערט פּראָצענט. די עי-סי? באָראָ פּאַרק. הונדערט פּראָצענט. וואַו.

אָבער היינט, היינט, היינט מער ווי די גאַנצע עי-סי זאַכן, ווער קערט זיך דערפאַר? היינט ווילן מיר פאָרשטעלן אונדזער נייעם פּאַרטנער דאָ, חיים פרידמאן. ער איז דער נייער פנים פֿון דער קאָמפּאַני, ער גייט אַלץ ווייַזן. חיים פרידמאן איז עס. איך בין חיים פרידמאן, איך בין דאָ צו סערווירן אייך אַלעמען. אַלע דאָקט פאַבריקיישאַן וואָס איר דאַרפֿט, אַלע עי-סי קאָנטראַקטאָרס. עס איז בלויז איין טעלעפאָן קאָל אַוועק. דריי פיר זיבן, ניין דריי נול, זיבן פינף זעקס נול. קאָל אונדז, טעקסט מיר. מיר וועלן נעמען קער פון אייך. סופּ טו נאָטס. דאָס איז וואָס עס איז, דאַטס איט.

אָקעי, חיים פרידמאן, איך האָב מענעדזשד פאַר 16 יאָר, איך האָב גענומען קער פֿון מיינע קליענטן ווי ווי-איי-פּי. יעדער איינער, צי גרויס צי קליין, כ'האָב גענומען קער פֿון זיי. זיי קענען מיין פאָן נומער, זיי פלעגן מיר קאָלן. כ'האָב גענומען קער פֿון זיי פון עי ביז זי, טאַפּ נאַטש ביז אונטן, ס'מאַכט נישט אויס, קליינע קליענטן. סופּ, סופּ טו נאָטס, סופּ טו נאָטס. באָטאָם ליין, אַלץ. סאָ יעצט גייען מיר דאָ אימפּלעמענטן אַלץ אין די עיטש-וועק סערוויס. אַלץ פֿון עי ביז זי. מיר גייען נעמען קער פון יעדן קליענט ווי דער קינג.

לאָמיר גיין! דערפאַר בין איך דאָ. ס'איז אַ וואָטסעפּ אַוועק. לאָמיר דאָס טאָן! ווי איר קענט זען, טוען מיר אויך ספּעשאַלטי זאַכן. דאָס איז אַ דריפּ-פּאַן מיט אַ דרעין דערצו. עכטע ספּעשאַלטי אַיטעם'ס דאָ. דאָס איז אַן אָוואַל דאָקט. לאָמיר זען דאָ, כ'קען עס זען אַ ביסל בעסער. קוק אויף דעם שיינעם אָוואַל דאָקט, ספּייראַל דאָקט, אַלע ספּעשאַלטי אַיטעם'ס. סאָ אָוואַל דאָקטס קען מען אין ערגעץ נישט טרעפן. ס'איז אַ זייער שווערע אַיטעם. אַאַ, זאָג נישט אין ערגעץ נישט. דו ווייסט וואָס איך זאָג. ערגעץ נישט דאָ אין די קינאַס [?].

ס'איז ווי, חיים, ווי דו קענסט זען, זום אַרייַן אַ ביסל. קוק אויף דעם פּלאַזמאַ מאַשין. עס שניידט, לעיזער קאָט. די גאַנצע וועג פונקט וואָס דער קאַסטאָמער דאַרף. און ממש מאַכט זיכער נישט צו פאַרלירן קיין אינטש. עס שניידט פונקט וואָס עס דאַרף, און וואָס נישט, דאַרף עס נישט. עס שניידט גלייַך, פונקט וואָס דער קאַסטאָמער דאַרף. לאָמיר עס טשעקן היינט. סאָ, סאָ מיט די לעיזער, מיט די לעיזער קאָט שיט-מעטאַל. עס שניידט די גאַנצע וועג. עס איז אַזוי סמוט ווי 1-2-3 פונקט. ס'איז נישט נאָרמאַל. נישט נאָרמאַל.

סאָ אַלץ דאָ איז קאָסטאָם מעיד. פשוט שטיין דאָ פאַר שעה'ן און נאָר טשעקן וואָס טוט זיך, ס'איז אַמעיזינג. קוק אויף דעם, קוק אויף דעם. סאָ אַלץ דאָ איז קאָסטאָם מעיד פאַרן קאַסטאָמער? אַלץ איז קאָסטאָם מעיד יאָ, עס איז נישטאָ אַזאַ זאַך ווי סחורה אין סטאק. אַלץ וואָס דער קאַסטאָמער שיקט אַרייַן, מיר פרייזן עס שנעל און דעמאָלט טאַק-טאַק-טאַק דאָ אין שאַפּ קלאַפּן מיר עס אויס. געבן עס ארויס פאַרן קאַסטאָמער ווי אומשנעלסטן. דאָס איז אונדזער איידיע, דעטס וואָס מיר זענען דאָ פאַר.

נייס. [?] ער האט נישט דעם מייק, כ'האָב אים נישט געגעבן דעם מייק. איך הער אים דאָרט טאַנצן, זינגען עפּעס ניגונים. עניוועי, וואָס נאָך טוען מיר דאָ משה? קען איך זען די מאַשין? וואָס איז די מאַשין דאָ? מען לייגט אַ לאַנגע שטיק דאָ... אַאַ, פאָלדט עס פשוט צוזאַמען אין שטיקער, האַ? אַלץ. איך האָב קיין אַנונג וואָס עס טוט. איר דאַרפֿט, איך דאַרף קודם אויסגעפֿינען וואָס עס טוט. אוי, משה. דאָס איז משוגע. נישט נאָרמאַל.

אָלרייט. עד כאן חלק א'. יאַללאַ, לאָמיר גיין צו די פּאָפּקאָרן מאַשין. לאָמיר גיין צו די פּאָפּקאָרן סיטואַציעס. סאָ דאָ איז וואו זיי מאַכן די דאָקטס. יעצט לאָמיר גיין צו די פּאָפּקאָרן סיטואַציעס. פשוט נישט רעליסן עס תשעה באב און מיר רעדן וועגן פּאָפּקאָרן. מענטשן וועלן ווערן הונגעריק. איך וויל דאָס נישט טאָן. מאַכט זיכער איר טוט עס נישט. ער איז אינדרויסן. דאָקט פאַבריקיישאַן און עיטש-וועק. וואו איז די, וואו איז די, פאַרוואָס ווייַזט איר נאָר איין בילדינג? קענסט זיי נישט ווייַזן די אַנדערע בילדינג?

אָלרייט, מיר וועלן אנקומען אהין, מיר וועלן אנקומען אהין, משה. תרגיע, תרגיע. קוקטס אויף דעם חבר'ה, קוק אויף די גרויסע בילדינגס דאָ. מיר עסן בעיסיקלי און פיטערן דעם מאַרקעט, פיטערן און געפינען דעם מאַרקעט דאָ. גייסטו רעדן וועגן די פּענעלס ביזנעס צי מיר גייען נישט רעדן דערוועגן? לאָמיר רעדן וועגן די פּענעלס. ניין, לאָמיר נישט רעדן וועגן די פּענעלס. אויב עמעצער וויל פּענעלס, זאָלן זיי גיין ערגעץ אַנדערש. וואָס הייסט? איר טוט נאָך פּענעלס? ניין, מיר רעדן נישט דערוועגן דאָ. מיר רעדן נישט דערוועגן היינט. מיר רעדן נישט דערוועגן.

אָלרייט חבר'ה, אַ גאַנצע פּענעל ביזנעס, אָבער מיר רעדן נישט דערוועגן היינט. טשערס ביזנעס אויך. וואָס איז דאָס? מיר ווייסן נישט. משה, וואָס פירסטו? אַלע די זאַכן. טוסטו בענקלעך אויך? אויב דו דאַרפֿסט בענקלעך פֿאַר אַ סוכה, אויב דו דאַרפֿסט בענקלעך, דו ווייסט וואָס איך זאָג. וואָס האָט דאָס צו טאָן מיט עי-סי? ניין, ניין, ניין, ניין, ס'האָט נישט. איך וועל דיר זאָגן פאַרוואָס. ווייל ווען מיר געבן דיר בענקלעך, דעמאָלט געדענקסטו אַז סוכות איז זייער הייס, סאָ דו קאָנטאַקטסט אונדז אַז דו דאַרפֿסט עי-סי אין דיין סוכה. דעמאָלט רופסטו מיר. ניין, איך טו נישט. אָבער דעמאָלט שדכן איך דיך צו מיט אַן עי-סי קאָנטראַקטאָר און דעמאָלט קויפט ער דאָקט פֿון מיר. דעטס, דעטס די גאַנצע זאַך. די גאַנצע סיבה פאַר די בענקלעך, פאַרשטייסט? ס'איז נאָר צו פאַרקויפן עי-סי. דאָקט. פאַר די עי-סי.

גיב מיר א סעקונדע... אָלרייט משה. אַרויף צום נעקסטן. לאָמיר גיין צום פּאָפּקאָרן. מיר האָבן געזאָגט פּאָפּקאָרן, מיר האָבן צוגעזאָגט פּאָפּקאָרן, מיר גייען האַלטן די פּאָפּקאָרן. מיר גייען נישט זאָגן ליגן וועגן פּאָפּקאָרן. משה, וואָס גיט דיר אַזוי פיל ענערגיע אין דעם פּלאַץ? וואָס איז דאָס מיט די דאָקטס וואָס דו ווערסט פול מיט ענערגיע? איך וועל דיר פאַרציילן אַ מעשה. כ'האָב חתונה געהאַט. כ'האָב חתונה געהאַט ווען כ'בין אַלט געווען 17 אין עיר הקודש ירושלים. ווען כ'האָב חתונה געהאַט, האָב איך געזאָגט מיין ווייב אַז איך וויל אַרבעטן אין קאָנסטראָקשאַן. אָבער מיין ווייב איז געווען אַ ירושלמי ווייבל, האָט זי מיר געזאָגט, "קאָנסטראָקשאַן? דיינע הויזן גייען זיין שמוציג יעדן טאָג." סאָ פאַר 20 יאָר, די ערשטע 20 יאָר פון מיין לעבן, האָב איך נישט געאַרבעט אין קאָנסטראָקשאַן. איך האָב אַזוי שטאַרק געוואָלט, נישט 20, 10. איך האָב אַזוי שטאַרק געוואָלט אַריינגיין אין קאָנסטראָקשאַן. די מינוט וואָס איך בין אַרייַנגעגאַנגען אין קאָנסטראָקשאַן, איז עס ווי אַ ספּרינג וואָס איז געוואָרן ריליסט. גייז, דעטס איט. יעדן טאָג קומען ארויף די ווייבס. כ'גליַיך קאָנסטראָקשאַן. ס'איז שיין.

וואָס האָסטו געטון פאַר דעם? כ'האָב פאַרקויפט קעיק פֿאַר בעקערמאַן. בעקערמאַן אין ירושלים? בעקערמאַן קעיק. ניין, ניין, דאָ, דאָ. אַקערמאַן. אַקערמאַן, בעקערמאַן, וואָטעווער. אין וויליאַמסבורג? יאָ, כ'האָב פאַרקויפט קעיק. ניין, נישט פאַר די בעיקערי. לאָמיר נישט רעדן פונעם עבר. כ'האָב געזאָגט פאַר דעם, אָלרייט, אָלרייט, אָלרייט. סאָ דאָס איז אונדזער נייע זאַך, דאָס איז אונדזער נייער בעיבי דאָ. דאָס איז אונדזער נייער בעיבי. דאָס זענען אונדזערע לווערס וואָס מיר האָבן פונקט אָנגעהויבן פאַבריקירן לווערס אויך. לווערס. סאָ נו גוט, יעצט קענען מיר אָפיציעל זאָגן וואַן-סטאַפּ שאַפּ. דו קומסט דאָ, דו באַקומסט כמעט נישט נאָר די דאָקט אַרבעט, אויך די לווערס, עי ביז זי. ווייַז זיי דעם לווער. קוק ווי שיין דער לווער איז. האָסט אַמאָל געזען אַזאַ לווער אין דיין לעבן?

וואו דאַרף מען אַזאַ אַמאַונט פֿון אַ לווער משה? ווען אינדרויסן פון א מקווה, וועסטו שטענדיג זען די זאַכן. אינדרויסן פון די מקווה, אינדרויסן פון בעיקעריס, אינדרויסן פון געשעפטן. אַלץ, מ'וועט תמיד זען די זאַכן. יאָ, אָווקאָרס. שטענדיג. לאָמיר זיי ווייַזן די דעמפּערס. חיים, מיר האָבן זיי נישט געוויזן דעמפּערס. חיים. אָקעי, חיים, וואָס טוט זיך? סאָ דאָ פאַבריקירן מיר אַלע סאָרטן דעמפּערס. קאָסטאָם-מעיד, ס'איז אַלץ קאָסטאָם מעיד, ס'איז נישט ווי וואַן-סייז-פיטס-אָל. יעדער איינער איז פאַר די זעלבע אַרבעט וואָס מ'דאַרף. ס'איז נישט סטענדאַרד דעמפּערס. די זענען הויכע קוואַליטעט אַלומינום דעמפּערס. מ'קען עס אין ערגעץ נישט טרעפן ממש. נעקסט, נעקסט, נעקסט לעוול. די זענען נישט פון טשיינע אָדער וואָס, דאָס איז אַמעריקאַן-מעיד דאָ אויפן פלאץ. מיר מאַכן עס פאַר דיר, מיר פאַבריקירן עס פאַר דיר, און מיר האָבן עס גרייט פאַר דיר.

ביוטיפול. נעקסט לעוול. אַלע סאָרטן סייזעס. דו זעסט וואָס ס'טוט זיך. דאָס איז אַ קליינע, דאָס איז אַ גרעסערע, ס'איז דאָ אַ קליין פיצל איינס דאָ. ס'איז משוגע. מ'קען מיינען מ'קען דאָס נישט פראָדוצירן. די זענען אַלע פראָדוצירט, אַלץ פאַר די קאַסטאָמערס און קליענטנס געברויכן. גרייט צו פאָרן. איינמאָל מיר האָבן דאָס, די דעמפּערס און די לווערס, דעמאָלט קענען מיר אָפיציעל זאָגן וואַן-סטאַפּ שאַפּ, אַלץ אונטער איין דאַך. אַלץ פֿון עי ביז זי. דאָ, דאָ זענען נאָך דעמפּערס. דאָ, קוק אויף דעם, יאָ?

חיים, דאָס איז די אָרדער וואָס מיר האָבן באַקומען היינט, רייט? דאָס איז אַרייַנגעקומען היינט. דאָס איז די אָרדער וואָס עמעצער האָט געאָרדערט פון חיים פריער היינט, און יעצט איז עס שוין דאָ פאַבריקירט, פאַרשטייסט? עס איז בום, בום, בום, עס איז נישטאָ קיין ליד-טיים, גאָרנישט.

מיר אַרבעטן ראַונד דע קלאַק ווי פּאָפּקאָרן. הונדערט פּראָצענט, הונדערט פּראָצענט. און די פּאָפּקאָרן מאַשין איז יענע דאָרט. דו פארמישסט די, ס'איז נישט אַ פּאָפּקאָרן מאַשין. דאָס איז שווערע לייבער אַרבעט. דאָס איז מענטשן וואָס אַרבעטן, שוויצן דעם קאָפּ אַראָפּ. די איינציגסטע זאַך וואָס איך קען זאָגן וועגן דעם, די דעמפּער זייט פֿון די ביזנעס, דו האָסט געזען דאָרטן, דו האָסט געזען די אַלע מאַשינען זענען ברענד-ניו, מיר האָבן געקויפט אַלץ אין די לעצטע 2, 3 יאָר. דאָ, ברוך השם, עס איז ווי די זענען עלטער פֿון מיר, דו ווייסט וואָס איך זאָג?

יעצט פאַרוואָס האָב איך דאָס געטון? איך וועל מסביר זיין. יעדן טאָג קום איך אַרייַן אין די ביזנעס און איך שפּיר אַז יעדער איינער איז אינגער פון מיר. אַלע מאַשינען זענען אינגער פֿון מיר. ברוך השם, איך קום דאָ, איך קוק לעבן די מאַשין און איך זאָג, דו ווייסט וואָס איך זאָג, די מאַשין איז אינגער... איז עלטער פון מיר. מאַכט מיר שפּירן אינג, עס מאַכט מיר שפּירן דאָס. דערפאַר טוישן מיר עס נאך נישט. די פאָרד. יאָ, דאָס איז געמאַכט געוואָרן... אין די 1800ס. ווען דיין זיידע האָט נאָך געוואוינט אין יוראָפּ, דו ווייסט וואָס איך זאָג?

דערפאַר. אָבער וואָס עס טוט, די מאַשינערי איז ווי נעקסט לעוול. ס'איז נישטאָ קיין זאַך ווי דאָס. ניין, הונדערט פּראָצענט. אַלע מאַשינערי, ס'איז נישטאָ קיין זאַך ווי דאָס. עס איז ווי פראָדוצירן טאַק, טאַק, טאַק. דאָס איז וואָס דו דאַרפֿסט, בענג, בענג, בענג. די אַלטע מאַשינען שטאַרבן נישט. דאָס איז די זאַך. זיי שטאַרבן נישט. זיי אַרבעטן ווי... קוק אויף דעם. ווייַז זיי, עס איז ווי אַרייַנגיין אין אַ מוזיי. קוק. עס איז א שטיקל היסטאריע. חול המועד פאַרקויפן מיר טיקעטס, ביי דע וועי. חול המועד פאַרקויפן מיר טיקעטס. אָבער קאָנטאַקטס חיים, טו מיר אַ טובה. טו מיר אַ לאָון [?]. אָה, ס'איז דאָ אַ סאַך צו רייניקן. מ'דאַרף זיין שטיל.

חיים, וואָס טוט זיך? ווי דו זעסט די גרויסע ריזיגע מאַשין. וואָס טוט זיך דאָ? עס ווייסט פונקטליך וואָס סאָרט געידזש, ווען עס קומט צו אַלע די סאָרטן דאָקט. מען דאַרף נאָר אַנדערע סאָרטן געידזש. סאָ יעדע שטיקל גייט מיט אן אנדערע געידזש. וויפיל וועגן זיי? אַ סאַך. מ'קען עס נישט אויפהייבן מיט הונדערט מענטשן. די איידיע איז, די מאַשין ווייסט פונקטליך וואָס פאַר א געידזש מ'דאַרף, מ'לייגט עס אריין אינעם סיסטעם, און דערפאַר הייסט עס די פּאָפּקאָרן מאַשין ווייל עס פּאַפּט, פּאַפּ, פּאַפּ. און דערפאַר זענען מיר דאָ. מיר פּאַפּן אויף אַ ראָל. עס נעמט נאָר דעם גאַנצן שטיק מעטאַל, עס רוקט עס אָטאָמאַטיש דאָ פֿון איין זייט צו דער אַנדערער זייט, שטופּט דאָ און עס האָט אַלע סאָרטן פינישעס וואָס עס דאַרף. עס מאַכט פאַם, פאַם, פאַם, פאַם, פאַם, דאָס איז ווי מיר פאָרן.

נישט נאָרמאַל, נישט נאָרמאַל, ס'איז אַלץ קאָסטאָם-מעיד. גרעיט, וואָס טוט זיך... קוק, קוק, קוק, עס גייט א גאנצע קאַנווייער בעלט, אַלץ פֿון זיך אַליין. מ'דאַרף עס אפילו נישט אָנרירן. נישט נאָרמאַל. מען קומט דאָ צו די אַנדערע זייט, און קוק אויפן מעדזשיק. קוק אויף דעם מעדזשיק. דאָס איז משוגע. איין מינוט. נישט נאָרמאַל, סאָ עס שטופּט דאָס גאַנצע זאַך דאָ. איין סעקונדע לאָמיר זען וואָס קומט דאָרט. די מאַשין קליקט אַרייַן. דאָס איז אַ שטופּ. גיב אַ סעקונדע. וואַו. דו זעסט עס קומט ארויס גלייך מיט אלע פינישעס דאָ. אָה, סאָ אַלע בייגונגען אינעם מעטאַל. האָסטו זיך אַמאָל געוואונדערט ווי אַזוי דער דאָקט ווערט געמאַכט? אָט אַזוי ווערט עס געמאַכט. עס קלאַפּט עס, און דעטס איט. שיין, און מיר האָבן א פאַרטיגע שטיק דאָקט אַרבעט פשוט צוזאַמענשנאַפּן. אַלץ אָטאָמאַטיש, אַלץ שיין. קוק ווי שיין, ס'איז גאָרדזשעס. און דעמאָלט האָב איך אפאר אידן וואס שטעלן עס צונויף.