audio
audioduration (s)
0.47
20.4
sentence
stringlengths
2
141
निरोधहेतुकव्याप्तिमत् दिशाम् मण्डलम् व्योमतलम् महीतलम् अनन्तरम् अनुद्भासमानभेदम् अभूत्
पतिम् भर्तारम् आप्तुमिच्छति
दिशीति
कस्कादिषु च इति सकारः
अपीति
तदगोचरदर्शित्वादिति भावः
दुरितैरिति
अत एव रघुवंशे अन्यथाभिधानात् स्वोक्तिविरोध इत्यपास्तम्
सापि इदानीम् सन्निकृष्टैव तस्येति आह
अतिशिष्ये इत्यर्थः
सार्धम् अर्धचिताम् अर्धम् यथा तथा रचिताम् विलासमेखलाम् असमाप्य अपूरयित्वा
अकथितम् च इति कर्मत्वम्
ऊधस्तु क्लीबमापीनम् इत्यमरः
निर्वाप्येति
भो हव्यवाहन तत् तस्मात् गङ्गाम् देवीम् गच्छ याहि
अथ निर्वाणेन नाशेन भूयिष्ठम् निर्वाणभूयिष्ठम्
पर्याप्तचन्द्रा पूर्णचन्द्र शरतत्त्रियामा शरद्रात्रिः इव भूयः भूयिष्ठम् बभौ चकासे
बाह्यचेष्टितमेव मनोवृत्तेः अनुमापकमिति भावः
सखीनाम् मध्यगता सती मन्दाकिनीसैकतवेदिकाभिः
देवमिति
पृथिव्यादिभिः आत्मभिः
सः हरः उत्तमाङ्गे शिरसि
किञ्चेति चार्थः
स्वभावसुन्दर्याः किम् अस्याः प्रसाधनेनेति तूष्णीम् तस्थुः इत्यर्थः
सौकुमार्यातिशयादिति भावः
स्यात्किन्नरः किम्पुरुषस्तुरङ्गवदनो मयुः
पाघ्राध्मास्थाम्नादाण् इत्यादिना मनादेशः
शशंसेति
लक्षणया अनुमापयतीत्यर्थः
अतः खलु अत एव आत्मसमम् मत्तुल्यम् त्वाम् गुरुणि महति कार्ये तस्मै हिमाद्रेः इति वक्ष्यमाणे नियोक्ष्ये
वयम् तु व्योम्नि आकाशे सम्यक् आरोहतीति समारोहः
इदम् तु उष्णम् लोकान्तरोपयोगि च इत्यायुर्वेदविरोधात् कथमनुपास्यसीति भावः
नारदाद्याः नारदप्रमुखाः दिव्याः दिवि भवाः ऋषयः
रे इति नीचोक्तिसम्बोधने
बन्धुसम्पन्न इति भावः
तदा प्रभृति
उपविष्टः सन् इत्यर्थः
उगितश्च इति ङीप्
वीक्ष्य रजस्यार्तवविषये अन्धकारः अन्धवत्कारः कृतिः
ध्रुवमित्यर्थः
आक्षिप्य गुह्णातीत्यर्थः
ब्रह्महस्तिभ्याम् वर्चसः इत्यच्प्रत्ययः
लोकव्यवहारस्तु सम्प्रदायसिद्धः
द्युलोकात् महीलोके वृष्टिम् उत्पादयामासा इत्यर्थः
भीताः अतः तारकावस्थानशङ्कया सभयाः सुराः स्वर्गम् प्रवेष्टुम् त्वम् पुरः अग्रे भव
तापसेष्वपि अकुण्ठमित्यर्थः
तथा जनन्याः मातुश्च
इगुपधज्ञा इति कप्रत्ययः
एवम् उत्तरत्रापि द्रष्टव्यम्
अन्वर्थेति शेषः
अथ अनाधिः मनोव्यथारहितः नरवरः नरश्रेष्ठः
निषादिभिः उपविष्टैः मृगैःवर्तितः निष्पादितः रोमन्थः चर्वितचर्वणम् यस्मिन् आश्रमे तम्
अशेषम् सकलम् सुरसैन्यम् देवसैन्यम् कर्म
तमाश्रमम् विशिनष्टि वनान्तरादिति
पुरुषम् परमात्मानम् आपत्प्राप
अन्यैः काकादिभिः पुष्टा अन्यपुष्टा कोकिला अपि
तमालपत्रतिलकचित्रकाणि विशेषकम्
तद्धितार्थ इत्यादिना उत्तरपदसमासः
केवलप्राकरणिकविषयः तुल्ययोगिता नाम अलङ्कारः
अनाकृष्टस्य अवशीकृतस्य विद्यानाम् वेदवेदाङ्गादीनाम् पारदृश्वनः पारमन्तम् दृष्टवतः
तथाहि
प्लुष दाहे कर्मणि निष्ठा
आयुक्तकेभ्यश्चौरेभ्यः परेभ्यो राजवल्लभात्
सः हरः गिरेः दुहितुः पार्वत्याः सम्बन्धिनम् परीरम्भरभसम् परिहृत्य उत्सृज्य व्रीडया हेतुभूतया
वर्षानिमित्तम् इत्यर्थः
वागुरा मृगबन्धनी इत्यमरः
चतुर्मुखमित्यर्थः वागीशम् वाचाम् विद्यानाम् ईशम् सर्वस्य जगतः
पर्वतानाम् शमितपक्षबलः विनाशितपक्षसारः
जुष्टप्रमदेन सेवितकलत्रेण
अत इति
तथागतम् वेतसगूढम्
आर्तस्य रोगिणः औषधम् यथा औषधम् इव तस्य सम्मतो अनुमतः आसीत्
चरेष्टः इति टप्रत्यये टित्त्वात् टिड्ढाणञ् इति ङीप्
शिथिलबन्धनाः अत एव लम्बिन्यः ताः श्लथलम्बिनीः कलमाः शालिविशेषाः
उपसर्गस्य घञि इति वा दीर्घः
दिष्ट्या इति आनन्दे अव्ययम्
नद्याः गङ्गयाः सद्यः उज्झितम् अत एव तासाम् कृत्तिकानाम् अभ्युदरम्
ननु मदुक्त्या औचित्याज्ञानवतः तव कथमयम् सङ्ग्रामकरणसमारम्भ इति चेत् तत्र आह
जातवेदाः वह्निरेव मुखम् तस्मात् जातवेदोमुखात् आच्छिनत्ति
भाग्यैः दिष्टैः निमित्तभूतैः सुलभ्यायाम् सुखेन लब्धुम् शक्यायाम्
दर्पणे मुकुरादर्शौ इत्यमरः
क्षीरनिधौ इन्दुः इव प्रसूतो जातः
अधोव्रजन्तीम् नीचैर्गन्तुम् प्रवर्तमानाम् धरणीम् फणाभिः तस्य तारकस्य भूरिभारेण
पिता मात्रा इत्येकशेषः
ध्रुवम् निश्चितम्
अत्र आशंसता प्रार्थयमानेन इति नाथव्याख्यानम् अनाथव्याख्यानम्
स्रगिति
अपनीतेति
हिशब्दः अवधारणे
रोमोद्गम इति
गुरुर्महत्याङ्गिरसे पित्रादौ धर्मदेशके इति हैमः
हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
तथा बाणैः अन्धकारितः सञ्जातान्धकारीकृतः दिशाम् अम्बरस्य च गर्भः कुक्षिः
तयोः वधूवरयोः मनोभवस्य वृत्तिः अवस्थितिः समम् विभक्तेव
स्थावराणि चराणि च यावन्ति एतानि भूतानि सन्तीति शेषः
बलनिषूदनम् इन्द्रम्
पितुर्यत् इति यत्प्रत्ययः
पुष्परेणूनाम् उत्किराः तैः आधूताः मान्द्यात् ईषत्कम्पिताः वनराजयः यैस्तैः वातैः सेव्यमानौ
तानो नाम स्वरान्तरप्रवर्तको रागस्थितिप्रवृत्त्यादिहेतुः अंशापरनामा वंशवाद्यसाध्यः
शोभामिति यावत्