text stringlengths 76 2.48M | author stringclasses 22
values | title stringlengths 3 76 | genre stringclasses 29
values | publisher stringclasses 17
values | year stringclasses 12
values |
|---|---|---|---|---|---|
А МӸНЬ — ЫМБАКЫ...
Повесть-фэнтези гӹц лаштык
Икшӹ йыдал
1
— Эче куашнашты ылмет годымок со шӹлӓш веле цацет ыльы. Ӹнде кушкынат, а кайышетшӹ техеньок кодын! Изишӓт вашталтде. Ыжат, мам попа!
Пӧрт покшалны, кидвлӓжӹм покаш тӹкӹлӓл, ӹлӓлшӹ ӹдӹрӓмӓш шалгалтен дӓ эргӹжӹм вырсен.
Пӧртӹн анзыл лыкышты, кымда стӧл лошты, о... | Виталий Петухов | А МӸНЬ — ЫМБАКЫ... | прозо | Эрвий, 12 выпуск | 2010 |
Коллоэц
Кыргыжам Шӹндӹрӹш,
Шӹндӹрӹн вӹд тӹрӹш.
— Пындӹрвӹ,
Кадама!
Йӹчкедӓ? Ада ма?
Маханьы вет кол,
Нимат ӹнеж кол.
Кужы хоть
Ӓнгӹрваштыр,
Охырок со мычашты.
| Виталий Петухов | Коллоэц | поэзий | Эрвий, 13 выпуск | 2011 |
Кесӹ дон писикӓ
Кесӹ докы миэн
Пиш изи писикӓ
— Малын, йӓ, шуретшӹ
Вот техень потикӓ?
— Тӹнь ӓвӓтӹм колышт,
Ит кыдалышт так!
Цӹвӹм ит поктылышт
Тӹнь йӹрӓн покшак.
Ат колышт гӹнь мӹньӹм,
Шурем лиэш пӹсӹ!
Ух, логалам тӹньӹм! —
Лӱдӹктӓлеш кесӹ.
| Виталий Петухов | Кесӹ дон писикӓ | поэзий | Эрвий, 13 выпуск | 2011 |
Орави
Кӹрӓн майкан ик орави
Пырен шӹнзӹ пичӹ равыш.
Анжал нӓльӹ йӹржӹ чӹнь.
— Чӹм-чӹм!
Сек-сек пӹсӹ ылам мӹнь!
Лишкӹ тольы шонгы коти,
Кычынежӹ кекӹм чоте.
А орави ваштылалеш
Дӓ котилӓн тенге манеш:
— Хоть нӹл яла
Тӹнь кыдалат,
Эртем тӹньӹм мӹнь, кок яла!
Ылам лӹмлӹ чӹм-пион!
Ат керд мӹньӹм поктен шон!
| Виталий Петухов | Орави | поэзий | Эрвий, 13 выпуск | 2011 |
Валерий Иванов
Шачмы вел
Кӹлмӹшӹ кугилӓ шекланен шалгалта,
Тырлен кымда пӹлгомжат.
Поездвлӓ веле, окня дон валгалтын,
Чӹмӓт рӹмӓлгӹштӹ пак.
Трӱк мӹнь ӓштӓлтем ик вӓрӹм дӓ жепӹм,
Кышты ӓтямӹн лин пӧрт.
О, шачмы велем! Кыцелӓ тӹнь ӹшкетет?
Пӓлӹмӹк, кеем вӓл ӧрт?
Cтанцин тылсоты, ажедӹн йыленӓт.
Поездвлӓ шолткат седок... | Валерий Иванов | Шачмы вел | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Туан
Кугижӹ шыжга, лач йӓнг, шӹжгӓ юкан.
Йӹрем, мӹнь шижӓм, пиш ладна дӓ тыр.
Чучы ӓтямлӓ укш лоштыжы трӱкок.
Ӓль шӹжӹ кечӹн вӓшлиннӓ коктын?
Понгывлӓн пыш… Йӓл уке иктӓтӹш.
Пуйырен Йымы вӓшлиӓш лачок?
Ош ӓнгӹремшӹвад, кидеш чиктӓлтӹн,
Корным ажедеш туан пӧртнӓ док.
Кечӹм толшашым шӹкӓлӓм покашкы.
Ӓтям сагаэм — йӹрӓл... | Валерий Иванов | Туан | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Военныйвлӓн хала
Шӓлӓ тӹлӓт, военныйвлӓн хала!
Шӓлӓ, вӓтӹвлӓ офицервлӓн!..
Эшелон, кӹртнигорныжы кодыныт палан,
Но ышыштем седок, пижшӹ церлӓ.
Салтак формышты улы техеньӹ,
Ма сагаэт вӓк курымеш кодеш.
Тидӹ лач бой паштек тырлен кемӹ
Ӓль тыр паштек командыжы: «Бойыш!»
Йӓллӓн нелӹ техеньӹм ынгылаш,
Хоть секрет нимаха... | Валерий Иванов | Военныйвлӓн хала | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Берлин
Паркын корны вӹлнӹ киӓ гравий.
Тошты утикӓнӓ лин тишток.
Кым руш тетя мадынна мӓ вадеш,
Толын мӓмнӓн луды танквлӓ док.
Но халаш, чугун решотка гачын,
Шыпшын мӓмнӓм мадаш утларак.
Но иктӓт капкажым ак пу пачын,
Ак яры мӓлӓннӓ пичӹ пак.
Шукы ыш тетялӓн вара келеш?
Мӓ йӹвӹртӹн — пичӹ шелӹк вашт.
Мадынна тинӓрӹ — ... | Валерий Иванов | Берлин | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Ом
Тетя юк, мӓгӹрӹшӹ, ӧлицӓштӹ шактыш…
Дӓ эртӹш жеп ӓвӓлтӹш эчеӓт.
Ти немӹц хала лач омем гӹц лӓктӹ,
Тишец тӹнгӓлӹн вырсы, шӓрлен пак.
Дӓ готика сӹнӓн ӧлицӓн ӱштӹм
Когертӹш руш йиш шӱлӹш — пӓлӹктӹш.
Трӱк ТИДӸ угӹц нелӹн вазы шӱшкем,
Окня стьоклажы цудырт шелӹн кеш.
Чугунын пичӹ вуйта цӹтӹрнӓлтеш,
Ӓштӓлтеш танк моторы... | Валерий Иванов | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 | ... |
Юр годым
Юрын патькалтышвлӓ начкы окняшты…
Эртӹшӹ шокшым кодеш лач ӓштӓш.
Кид доно окням шӧршӓнгшӹм ӹштӹлӓм.
Тӓгӱн анжалтышжы каеш трӱк мӹлӓм.
Ик корныгешӹ мӹнь вӹкем анжалеш.
Пал веремӓ гӹцӹн токем сӓрнӓлеш.
Тошты плащжат чучеш пӓлӹмлӓ тевеш.
Пӧртӹштӹ — мӹнь, тӹдӹ тӱнӹ ашкедеш.
Ам керд ынгылен, кыштышы ти мирем:
Ӓня... | Валерий Иванов | Юр годым | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Потоп
Шӹдӹ пар океан, полой гань, мӓмнӓм мӱдӹш,
Йӓнгем — кек, тӹньӹн йӓнг — зверь лач лӱдӹш.
Шӱдӹ окнян ковчег ӱжеш токыжы йӓнгем,
Только уты мӹнь лим, сӓрнӓлт кенӓм мӹнь «йӓлӹш».
Ак ытары ни пыш, ни ӓрӓкӓ — йӓрӓ сӹнзӓвӹдӓн.
Иӓш кыш? Кыды век — мужед ак пу вӓк шӹдӹр.
А Вселенный вес вец Азорис мыра юкде.
Тӹдӹ — Йымем... | Валерий Иванов | Потоп | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Ӹдӹр кушта
Ӹдӹр вишня йӹр сӓрнӓлеш,
Пыра ош пеледӹш лош.
Кушташ, мадашат тӹнгӓлеш,
А сагажы — ивлӓн йож.
Нӹжгӓтӓ пеледӹш вилеш
Пулыш вӹлкӹ, ӱпӹшкӓт.
Луатшӹм и тене лиэш,
Пелед кеӓ ӹшкежӓт.
Ӹдӹр колеш йозы семӹм,
Лач пӹлгом гӹц янжеш тиш.
Ӹлӹмӓштӹ чӹдӹ кемӹ,
Но аздара пакы пиш.
Крӱгӓ мыч ӹлӹмӓш йога,
Уке ивлӓм ӓрӹш ци... | Валерий Иванов | Ӹдӹр кушта | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Кӱ сек яжо?
Ямак
Ик шӹргӹштӹ Пирӹ, Ӹрвӹж, Морен ӹленӹт. Нӹнӹ пиш веселӓ, икӓнӓ-иктӹ доно тӓнг ылыныт.
Ӹрвӹж колым лоэн, Пирӹ телеш пум йӓмдылен, Морен качкаш шолтен.
Икӓнӓ Ӹрвӹж йӓр тӹрӹшкӹ колым кычаш кеӓ. Вӹдӹштӹ ӹшкӹмжӹм ужеш дӓ, йӹржок пӧрдӹн, цевержӹм анжаш тӹнгӓлеш. Мыралтен, кушталтен колта. Ӹшкӹлӓнжӹ свет вӹ... | Марина Смирнова | Кӱ сек яжо? | йомак | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Ӱэ-ӓптӓн
Ямак
Ик сола лишнӹш шӹргӹштӹ кӱкшикӓрӓк вӓрӹштӹ шалген ӱэ. Ӱэ иктӹлӓнӓт мешӓйӹде. Тӹдӹлӓнӓт иктӓт мешӓйӹде. Шалген дӓ шалген. «Мӹнят эдемвлӓлӓн икта-мам пурым ӹштӹнем», — тумаен тӹдӹ.
Икӓнӓ ӹрвӹж солаш толаш тӹнгӓлӹн дӓ ӓптӓнӹм ӓль цӹвӹм шолышт-шолышт кен. Тенге цилӓ цӹвӹм ти солашты пӹтӓрен.
Пушӓнгӹ цилӓ т... | Марина Смирнова | Ӱэ-ӓптӓн | йомак | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
Ашкед миэм куги док…
Кырык сирӹн цевер нӓрӓт —
Косир кӓпӓн ош куги.
Линӓт мӹлӓм ӹдӹр тӓнгем:
Ойхемӹм тӹнь вел пӓлет.
Шӹжӹ толеш — ош кугиэм
Нӓрӓштӓжӹм вашталта.
Цевер шӧртньӹ ӹлӹштӓшвлӓм
Парсын савыцла шӓрӓ.
Пӹсӹн ӱштӹ шӹжӹ мардеж
Лымым кандаш талаша.
Ваштар ганьы шӹжӹ юржы
Эче пуше цӹтӹртӓ.
А кугиэм, кӹлмен шалге... | Диана Артюшкина | Ашкед миэм куги док… | поэзий | Эрвий, 15 выпуск | 2013 |
АНТУАН ДЕ СЕНТ-ЭКЗЮПЕРИ
Изи принц
Проектӹм реализуяш палшышывлӓлӓн кого тау:
Kiitokset projektia tukeneille:
М.А.Кастрен Ушемлӓн
M.A.Castrénin Seuralle
Хельсинки Кӱшӹл школын Студентвлӓн ушемӹн родньык халыквлӓн комитетлӓн
HYY:n Sukukansavaliokunnalle
Проектӹм реализуяш палшымашты айыртемӹнок кого тау Галлимард изда... | Экзюпери А. | Изи принц | ямак | Изи принц | 2008 |
Тӹнг ӹлӹштӓш.
{ style="margin:4px 0px 0px 0px; width:100%; background:none"
8-шӹ март.
Шукердӹ агыл Мары Эл дӓ Россий мыч 8-шӹ мартым, Халыквлӓлоштыш ӹдӹрӓмӓшвлӓн кечӹм аевӹ.
Пӱэргӹвлӓ ти кечӹн яратымы ӹдӹрвлӓлӓнӹштӹ, вӓтӹштӹлӓн ӓль ӓвӓштӹлӓн тюльпанвлӓм, нарциссвлӓм, розавлӓм ӓль мимозывлӓм пӹрнялевӹ (подаревӹ). По... | Википеди | энциклопеди | Википеди | ... | ... |
Никандр Ильяков
АЙЫРЕН НӒЛМӸ ПРОИЗВЕДЕНИВЛӒ
КЫМ ТОМ ДОНО ЛӒКТЕШ
ЙОШКАР-ОЛА
МАРЫ КНИГӒ ИЗДАТЕЛЬСТВО
1992
Никандр Ильяков
ИКШӸ ТОМ
ПОЭЗИ
ЛЫДЫШВЛӒ, ПОЭМӸВЛӒ, РОМАН
ЙОШКАР-ОЛА
МАРЫ КНИГӒ ИЗДАТЕЛЬСТВО
1992
Ген. Матюковский поген дӓ тӧрлен
ISВN 5-7590-0276-7
© Матюковский Г.И., сост., 1992
1936–1940
ПАСО ТӦРЕМ
Тӧрем мы... | Никандр Ильяков | ПАСО ТӦРЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
САДЫШТЫ
Пышкыды ыжар левӓш
Садвичӹм леведӹн,
Тӹштӓкен йыд мардеж
Йонгатан мадеш.
Олмаву, вишньопка
Лым ганьы пеледӹн,
Вӹлкӹжӹ тӹлзӹ ял
Йӹлгӹжӹн вазеш.
Ялгорны тӹрӹштӹ
Шим шаптыр, ӹнгӹжшӹ,
Мӧр шуды лывыргын
Шӱлӓлтен шалга.
Йыд омдым шӹжвӹкӹн
Мырыжы, коэштӹн,
Мӹндӹркӹ, мӹндӹркӹ
Пиш рашкын шакта.
Тыгыды ӹлӹштӓш
Лывыге лы... | Никандр Ильяков | САДЫШТЫ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
НАТА
Монден ам керд мӹнь ти кечӹм,
Монден ам керд курымат,
Аэродромыш сусун кешӹм,
Натан толмым кольымат.
Мары айо, кечӹ яжо.
Халык алан пеледеш.
Машинӓ дон, южшы ялын
Толыт нырым леведӓш.
Мачта вӹлнӹ кӱшнӹ флагшы
Живой ганьы пиш мадеш.
Йолге вел йӹлгӹжшӹ пычвлӓн
Мыры семжӹ йӹр вазеш.
Кыш сӓрнӓлӓт, иктӹм колат:
«На... | Никандр Ильяков | НАТА | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
АЙЫРЛЫМАШ
«Тӓнгем, пуры?» манмы тӓреш
Киддӓм шокшын кычышда,
Вара коктын тӓ иквӓреш
Пароходым вычышда.
Попым шоэш — попаш ак ли,
Шая онгеш питӹргӓ.
Вот пелештет — толкеш ак ми,
Монгыр веле цӹтӹрӓ.
Шӱмдӓ хӓлӓ ти минутын
Пачын, шӓргӓл пунедӓ.
Ӹняндӓрӓш шаям утым
Попаш цацен куктедӓ...
Ош пароход, Йылым тӹрлен,
Вӹд ва... | Никандр Ильяков | АЙЫРЛЫМАШ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ТӸНЬӸ ЙӸРЕТ
Тӹньӹ йӹрет?.. Тидӹ яжо, йӹрӹ, йӹрӹ.
Сӹнзӓэтшӹ веле... ӹштӹл шу.
Хоть ана уж тошты ганьы ӹнде шӹрен,
Дӓ вет ак ли. Лучи кидӹм кӹзӹт пу.
Мӹньӹ ужам, мӹньӹ пӓлем, таяш ак кел,
Ти минутын шӹргӹмынет ош порок.
Дӓ вет такеш — курым мычкеш мӹньӹ ам ке,
Айырленӓ ик-кок иэш сусунок.
Тӹнь иргодым, эртен кодшы кеч... | Никандр Ильяков | ТӸНЬӸ ЙӸРЕТ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШУРНЫ
Ныр покшалны, йонгаташты,
Хӧдӧр Павыл шалгалта.
Ыжар шурным йӹр анжалын,
Турешӹжӹ шаналта:
«Шурны, шурны, ыжар шурны,
Кечӹ йӹде кыталгет.
Посто ганьы колхоз шурны,
Тӹнь ӹвӹртен шалгалтет.
Тыр йыдышты, вӹлкет анжен,
Сотын тӹлзӹ йӹрӓлтӓ.
Кайдым кид дон изи мардеж
Пиш яратен ниӓлтӓ.
Ирок-вадеш вацшы лыпшеш
Ӹдӹр ган... | Никандр Ильяков | ШУРНЫ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШӸВӸР
Шакты, тьоти, шӹвӹретӹм,
Тӹдӹ кӓпӹм куштылта,
Ужат, эргӹцшӹ ӹшкӹметӹн,
Мырет семӹнь кушталта.
Ружге веле шалгыш шолем,
Шушы касам ӹштӹл шуш.
Тӹнь машанышыц, вет колем,
Анжет, курым у вим пуш.
Ронгыж ӱпӹм тӧрлӓлтӓлӓт,
Ош пандашым ыдырет.
Вара папкым кидӹш нӓлӓт,
Колхоз пӧртӹшкӹ пырет.
Кечӹ мычкы ровотает,
Ваде... | Никандр Ильяков | ШӸВӸР | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КӸРТНИГОРНЫ
Чӹнь мӹнь вӹсем
Чугун рельсвлӓ мычкы
Дӓ ӹшке шанымашем шанем.
Н. Некрасов
1
Славный игечӹ: йонгата, юалгы,
Мардеж ныр вӹлнӹ ӹвӹртен мадеш.
Азым ыжарга, дӓ шӹргӹ саралгы
Поезд окня гӹц мӹндӹрӓн кодеш.
Шӹжӹ лишемеш. Цуца дон караквлӓ
Пӧртӹн дӓ каклен чонгештӓт мӹндӹрк;
Кӱшнӹ сӹнзӓэш кеккомбы кагаквлӓ
Кайыт д... | Никандр Ильяков | КӸРТНИГОРНЫ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ТАЙНА
Тидӹ лиӓлтӹн
тӹ ивлӓн,
тӹ жепӹн,
Кынам
миллионвлӓ
кыченӹт пичӓлӹм.
Павыл,
тужуркан дӓ
кожаный кепкӓн,
Полкым атакышкы
видӓш тӹнгӓлӹн.
Родиным
врагвлӓ
йӹрвӓш пӹзӹртенӹт:
Францижӹ,
Англижӹ,
Польша дӓ молы.
Пленӹш вӓрештшӹ тӓнгнӓвлӓм
сӓкенӹт —
Вӹржӹ сиремӹштӹ
смольыла шолын:
Парти
тӹнӓм увертӓрен
воззваньым:
— Фрон... | Никандр Ильяков | ТАЙНА | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЮГ ВЕКӸ ЙОГАТ ПӸЛВЛӒ
Юг векӹ пӹл нервлӓ сылыкын йогенӹт,
А тӹньжӹ окня гӹц анженӓт пӹл вӹк.
Ӧлицӓштӹ почтовый имнивлӓ шалгенӹт —
Изгнаниш тӹньӹм нӓнгеӓш мӹндӹрк.
Изгнани!.. Вӹрдӹмӹ палачвлӓ шаненӹт:
Шылдыран ышетӹм пӹцӓнгдӓ Кавказ.
А тӹньӹ мышдымы Россий гӹцӹн кенӓт —
Ышетшӹм леведде дворецӹн указ.
Тӹнь йонгын шӱлен... | Никандр Ильяков | ЮГ ВЕКӸ ЙОГАТ ПӸЛВЛӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
СИМСӸ
Симсӹн, симсӹн каеш пӹлгом,
Тӹлзӹ тӹртӹш куза пац.
Мӹнь ашкедӓм шӹргӹ тӹр дон,
Мӹньӹ ванжем карем гач.
Теве шӹргӹ: куги, пистӹ,
Тьопке мыра шӹжвӹк кек.
Малын миэм пистӹ лишкӹ,
Малын толам тишкевек?
Ӓнят, шӹргӹ мӹньӹм шыпшеш?
Ӓнят, шӹжвӹк канда тиш?
Ӓнят, мӹньӹн вады лыпшеш
Вазын кимем шоэш пиш?..
Шӹжвӹк яжо..... | Никандр Ильяков | СИМСӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЙЫЛ ВӸЛНӸ
Пылдыр сага кид дон йӓрнен,
Мӹньӹ анжем Йыл вӹдӹш.
Ош коэвлӓ, вӹдӹм шӓрген,
Лыжге кеӓт сир тӹрӹш.
Ти веремӓн пылдыр лишкӹ
Иктӹ, ӹдӹр, ашкед миш.
«Ах, вет яжо, яжо тиштӹ...
Тӓнг, лачок вет яжо пиш?»
Анжем — анжа... Сӹнзӓ шимӹ,
Шӹргӹ вӹлнӹ изи йӓм...
Онгжы вӹлӓн сӓкен Ким-ым...
Мам келесен кердшӓш йӓ?..
Ушт... | Никандр Ильяков | ЙЫЛ ВӸЛНӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЧАСТУШКЫВЛӒ
Мӹньӹн тӓнгем — бригадирнӓ
Пиш почётан депутат.
Ныр пӓшӓшкӹ кенӓ ир мӓ,
Жепеш кенӓ клубышкат.
Тополь кужы, ыжаргы, пышан,
Кӹцкӹм веле ак кушты.
Млоец яжо, ласко, ышан,
Иктӹ худа: ак кушты.
Амбар иктӹ, пӹрцӹ шукы,
Кышкы киндӹм оптышаш.
Позда агыл, тӹдӹм лучи
Госторговльыш сдайышаш.
Перви млоец ыльы лакы,... | Никандр Ильяков | ЧАСТУШКЫВЛӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ХОТЬ-КЫНАМ
Хоть-кынам, как тӹньӹм мӹньӹ ужам,
Тӹшӓкок ӓшешем вазеш Йыл.
Тевеок коэвлӓ мадын лужгат,
Бакен дорц якшаргын каеш тыл.
Мӓ ашкеднӓ сир тӹр мычкы олен,
Вазалт шӹнзӹн соты хала вец.
Дӓ тӹ йыдын мӹнь пӹтӓри кольым.
Цилӓжок тӹнгӓльӹ вет тӹшец.
Мӹнь пышышкы кырык нер гӹц ванжем,
Ханга мыч пырышыц вара тӹнь.
Тӹн... | Никандр Ильяков | ХОТЬ-КЫНАМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ӒНЯТ, ТӒНГЕМ
Вуй мычаштем ош ваткок
Кечӓ пӹлӹн лаштык,
Аяр мадеш шӧртньӹок
Тӹдӹн кок покашты.
Кем солашкем мӹнь ныр гач,
Млоец, кӓпеш шошы.
Шӱмӹштемжӹ гӹньӹ лач
Пеледӓлтшӹ шошым.
А йӹремжӹ шурныжат,
Шанет, киӓ тӹрде.
Сӓй, пӓшӓлен жнейкӹжӓт
Ак керд, пӱжӹм кӹрде.
Дӓ тӹ кӱкшӹ ыржа вашт —
Мӹньӹ яжон ужым, —
Ох, и цевер... | Никандр Ильяков | ӒНЯТ, ТӒНГЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ВЕЛИКИЙ ГРАЖДАНИН
Мӹнь ӓштем, луды ыльы ирок.
Ӧлицӓштӹ траур, ӱштӹ, тыр...
Тӹ кечӹн тӓнгнӓ пуштмы — Киров,
Тӹ кечӹн йӧрен соты тыл.
Наймитвлӓн банда огол шайыц
Лӱктӓлӹн кидшӹм Киров вӹк.
Но кердде шӹлӹн арыш шайка
Народын судшы гӹц тӹмӹк.
Рашкалтен нӹнӹм иктӹ дӓнгӹнь
Совет разведкӹн костан кид.
И пусть нӹнӹвлӓ рокеш... | Никандр Ильяков | ВЕЛИКИЙ ГРАЖДАНИН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ВЛАДИМ ВЛАДИМЫЧ
Свет вӹлнӹ
южнамжы
лиӓлтеш трагеди —
То кого,
то изи,
то пелӹ.
Но если
вӓрештеш
трагедиш гений,
То тидӹ
пасна
когон нелӹ.
Шамакеш,
ӓштенӓ
Сергеичӹм, Пушкинӹм,
Ӓль Лермонтов Мишан
конецшӹм.
Тоже
вет нӹнӹм
трагически пуштыныт,
Шӱмӹш колтенӹт
свинецӹм.
Шукым линежӹ
примервлӓм кандаш.
Но мӹньӹн
йӓнг шаныме... | Никандр Ильяков | ВЛАДИМ ВЛАДИМЫЧ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
1941–1945
ЗАПАД ВЕКӸ
Кеӓ млоец бойыш запад векӹ,
Кеӓ фронтыш лучший бригадир.
А сагажы сола вуйыш весӹ
Лӓктеш тӓнгжӹм провожаяш ир.
Нӹнӹ трӱк шагалыт корныважеш,
Дӓ нӹл сӹнзӓ вӓшлиэш ӹшкеок.
Корны сага пурлы ыржа мадеш,
Изи пӹлвлӓ йогат юкдеок.
«Ну, кӹзӹтеш цевер, ӹдӹр тӓнгем,
Если ма, сирмӓшӹм сирӓлтӓл.
А сусунам мӹн... | Никандр Ильяков | ЗАПАД ВЕКӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
БОЕЦ-ПОЭТВЛӒЛӒН
Мӓ иквӓреш дружнан пӓшӓленнӓ,
Дӓ ӹвӹртен шӱмнӓм честный труд.
А кӹзӹтшӹ фронтышкы тӓ кендӓ,
Тӓнг Беляев, Сузы дӓ Першут.
Вашталтендӓ штик доно ручкадам
Дӓ, кредӓлшӹ рядӹш ярлен кен,
Автомат дон смелан шидӓ гадым,
Кыды шыкын Родиныш пырен.
Мӹнь ӹнянем, вет поэт-боецвлӓн
Бойыштат стихдӓжӹ шӱмӹшток.
Тӹ ст... | Никандр Ильяков | БОЕЦ-ПОЭТВЛӒЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЛӒКТӸН КЕМӸ АНЗЫЦ
Ыльы нелӹ корны,
Дӓ качы ыльы сыкырна.
Э. Багрицкий
Тӓ лым, тӓ юр окняшкына шӹведӓ,
Окня вес велнӹ, ох, и йыдшы пӹц!
Минут стрелкӹвлӓ! Малын вӓл вӓшкедӓ?
Веремӓ, толай, стӧлем сага шӹц.
Пишок йыкырака шӹнзӓш тенге ӹшкетӹн,
Вуйвимӹм пыролат ышвлӓ целый тонн.
О, малын вӓл лӹмдӓлтӹнӓм поэтеш?
Йӓ, малын... | Никандр Ильяков | ЛӒКТӸН КЕМӸ АНЗЫЦ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
РУСЬ
О Русь, пиш туан, ӓвӓ ганьы,
Маняр сраженьӹм ужыц тӹнь,
Дӓ сӹнгӹмӓшӹн кого слава
Землян шар мычкы шӓрлен чӹнь.
Маняр поэт, оружи нӓлӹн,
Вырсышкы кен дӓ лин боец,
Дӓ, туан Землям цат элтӓлен,
Житяжӹм пиштен Русьна верц.
И вот мӹнят, ик вырлык нӹнӹн,
Пичӓлӹм кидӹш кычен цат,
Великий Русь, перегем тӹньӹм,
А келеш — ... | Никандр Ильяков | РУСЬ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ФРОНТ ГӸЦ СИРМӒШ
Бой, кыштакен кӹзӹт мӹньӹ, шолам,
Костан, Костя, кымыл тӹдӹн уке.
Каждый выртын смерть сӹнзӓш орола,
Минут йӹде лиэш кодаш вуйде.
А пока пулыш вӹлнем шӹнзӓ тӹдӹ,
Вуй салтакын, сӧдӧй, рядовой,
Мӹнь секрет доно келесем тӹлӓт,
Кӱ техень связисткӹнӓ герой.
Ӹдӹр — ӹдӹр, шачынжы марийка.
Луды калпак, куртка... | Никандр Ильяков | ФРОНТ ГӸЦ СИРМӒШ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МӸНЬӸН КОРНЕМ
Карта
ак кел,
компас
тоже ак кел,
Шачмы крайыш
корным
мӹньӹ пӓлем.
Корны нелӹ,
боеш тӹдӹ
шачеш,
Даже большы –
вӹрӹм тӹдӹ нӓлеш.
Но каждый кечӹнь
ӹдӹр корнываж гӹц
Берлин векӹ
анжыкта флажокым
тидӹ главный,
тидӹ мӹлӓм
важно.
Значит,
корнем –
Берлин гач
мӹнь токем.
1944
| Никандр Ильяков | МӸНЬӸН КОРНЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ПӒЛӸ ТӸНЬ
Шукердӹ ма, яратым тӓнг,
Техень веселӓ ыльыц тӹнь.
И вот, вычыде тидӹм йӓнг...
Калпак кыдашын шалгем мӹнь.
Йӓнг ваштет ӹлӓш яратенӓт,
Великий Родинын боец.
Ӹндежӹ шӱмӹштет свинец...
Цилӓ, мам кердӹнӓт, пуэнӓт.
О пӓлӹ тӹнь, кенвацшы воин!
Пока онг вӹлнем автомат,
Пока хоть иктӹ живой гад,
Мӹнь ам керд шӱмем... | Никандр Ильяков | ПӒЛӸ ТӸНЬ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ПӒЛЕН ЛИДӒ
Ӓнят, южшы шана тенге:
Шӹнзӓ гвардин сержант.
Тӹдӹм «молний» сотемдӓрӓ,
Йӹржӹ Маркс, Энгельс, Кант.
Скатерть вӹлнӹ ручка киӓ,
Ош пумага целый кип.
Вот и вуйышкыжы миӓ
Рифма, сирӓ тӹдӹн кид.
Уке, зал поэтӹн весӹ —
Ӱштӹ рокыштышы йӓм.
Лампа — бомба пыдешт кешӹ,
Скатерть — йӓмӹштӹшӹ йӓр.
Вдохновени агыл тӹдӹн
... | Никандр Ильяков | ПӒЛЕН ЛИДӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ӒВӒМЛӒН
Сӧдӧй вует, пӓлем мӹньӹ, пӓлем,
Со нелемеш, кидӹш кӹнертӓлт.
Шӱмӹштетшӹ тыл йылаш тӹнгӓлеш,
Шанет: «Кышты эргӹмвлӓжӹ вӓл?»
Иктӹ паштек весӹ лӓктӹн кенӹт
Нӹлӹтӹн. Уж нӹл и эртен кен.
Тӹньӹм, шонгым, тылык гань коденӹт,
Дӓ ужделат викок тӹнӓмшен.
Мӹньӹ пӓлем, сеньӹк анзык вален,
Сола вуйыш анжет шӹренок.
А тӹшец... | Никандр Ильяков | ӒВӒМЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МӸНЬӸН ОТВЕТЕМ
Сирет, ямын тӓнгет тӹньӹн?
Смертьӹм тӹдӹ сӹнген кердде?
А шукердӹ гыце мӹньӹм
Тӹдӹ йӹрен лӹмден: «Вертер».
Мӹнь соок, сусудам ужын,
Мам уж таяш, ревнуенӓм.
Эртӹм корнем, нелӹм, кужым,
Ойхын мӹнь ӓшӹндӓренӓм.
Тӹлӓт — анеш: даже йыдым
Тӓнгет сага кайын кечӹ.
Дӓ шим ӱпшӹ пиш пышкыдын
Онгет вӹкӹ тӹдӹн кеч... | Никандр Ильяков | МӸНЬӸН ОТВЕТЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
СКРИПКА
Юкын, скрипкӓ, юкын тӹньӹ мыры!
Нӹжгӓ кӹлжӹ, чӹньӹрӓк йӓ, чӹнь!
Землянкӹштӹш шӱм карштарыш тырым
Йонгештӓрӹ нӹжгӓ юк дон тӹнь.
Луды пӹлгом. Эх, юржат чӹмдӹмӹ!..
Начкы шинель нелӹ, кожан гань.
Кайдым мардеж лидӹ мыч сӹндӹмлӓ
Шишкен мадеш, вуйта пучы-лань.
Но ура! Тӹнгӓлеш канонада!
Значит, тӓнгвлӓ, угӹц штыко... | Никандр Ильяков | СКРИПКА | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЯРАТЕМ МӸНЬ
Яратем мӹнь солаштыш тырым,
Ӹвӹртӓ шӱмем Йынгы вӹд.
Яратем мӹнь шӓдӓнгӹ мырым,
Ош тӹлзӹм, ваштылшым йӹвӹрт.
Яратем мӹнь ыжар пушӓнгӹм,
Кӹньӹлтӓ сусум каждый кек.
Эче яратем капка мӓнгӹм,
Дӓ иктӹм агыл, когынек.
А малын мӓнгӹм, мӹнь келесем,
Но толькы пӓлӹ... тӹлӓт вел.
Тӹштӓк «яратымем!» пелештен
Мӹлӓнем... | Никандр Ильяков | ЯРАТЕМ МӸНЬ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МЫРЕМ МӸНЬ
Скоро пел век шоэш мӹлӓм,
Вуем сӧдӧй уже вик.
А поэзи так и ӹлӓ,
Так и пӧртеш мырын вик.
Лачокок ма попа шая:
«Кӓп шонгемеш — ӹрвезӹ йӓнг».
Уке, уке! Тидӹ — шая,
Тиштӹ агыл важшы, тӓнг.
Мӹньӹн шӱмӹш мыры викӹм
Канден западыштыш бой.
Кӓршеш агыл, вурсын штикеш
Токем толын мыры рой.
Тӹньӹ киэт шим рок вӹлнӹ,
... | Никандр Ильяков | МЫРЕМ МӸНЬ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ТӒНГЕМЛӒН
Мӹндӹрнӹ, тӓнгем, ылат тӹньӹ,
Уже тӹтӹрӓн шӹжгӓн вел
Тӹ пӓлӹм лицӓм ужам мӹньӹ,
Ито, о тӓнгем, выртеш вел.
Сирмӓшет анжен шоээмеш,
Дӓ сирет чӹдӹм тӹньӹ пиш.
Лачок ма шӱмет охыремеш?
Ӓль йӓллӓн тӹдӹ ылеш виш?
Ну ма? Пускай тӹнь мондет, тӓнгем,
Но мӹнь ышыштем тӹньӹм нӓнгем
Кого кредӓлмӓш пӹтӹмеш,
Остатка гады... | Никандр Ильяков | ТӒНГЕМЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШИ ВАЛГАН КОЭВЛӒ
Шоэн агыл мӓ валеннӓ
Вадеш Йынгы вӹкӹ.
Олен мадыныт коэвлӓ,
Шилӓ кайын вӹдшӹ.
Мӹньӹн кидем кормежтӓлӹн
Пелештӓльӹц: «Краем!»
Ласкон, сусун йӹрӓлтӓлӹн
Попалтальыц: «Раем!»
Кужы амыж, ыжар шуды,
Ши валган коэвлӓ.
Даже кӱ, шукердшӹ, луды,
Кайын пиш цеверлӓ.
А туренӓ пӹл нер шайыц
Анжен ласкон тӹлзӹ.
Дӓ т... | Никандр Ильяков | ШИ ВАЛГАН КОЭВЛӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ПӒЛӸМӸ
«Друг, здорово!» — кидӹм виктӓ,
Орден, шӱштӹ — автомат.
Анжем тӹдӹм, попем: «Итӓй,
Пӓлен ам кердӹш, прават». —
«Вот и нӓ!» — машанет, йӓтлен
Попа мӹлӓм офицер.
Шимӹ ус, фуфайка ватный,
Кукшы лицӓ, пӱгӹр нер.
«Так монденӓт! Скоро, скоро...
А Микитӓм ӓштет тӹнь?» —
«Ах, Опакыч! Ну, здорово!
Простьы, пӓлен шӹм кер... | Никандр Ильяков | ПӒЛӸМӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШӸЛШӸ
Ӧлицӓштӹ мардеж шӹдӹн шишка
Дӓ пӧртӓ сеньӹкӹштӹ йож.
Ӓзӓлӓ мӓгӹр задвижкӓ,
Пӧрт сага шужга кӱкшӹ кож.
Марина тылым лӱдӹн йӧртӓ,
Но омжы уке, сӹнзӓ виш.
А мардеж пӧртӓ, пӧртӓ, пӧртӓ,
Машанет, цаца пыраш тиш.
Тетяжӹ веле киӓ тырын,
Дӓ южнам омышты тӹдӓт
Тӓгӱ дон ласкон пиш хытыра,
Вет улы омын изинӓт.
«Кыштакен кӹ... | Никандр Ильяков | ШӸЛШӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ПАРТИЛӒН
Лӹмӹн тӹлӓт
сирӹделам стихӹм,
Но каждый строчкым
тӹлӓт
мӹнь пуэнӓм.
Тӹнь шӱденӓт —
вашталтенӓм викӹм,
Тӹнь юкешет
фронтыш мӹньӹ кенӓм.
Каждый ашкыл,
анзыкы ӹштӹмӹ,
Канден сусум.
Вет пӓленӓм ясно:
Мӓмнӓн сусу —
тидӹ сусу тӹньӹн,
Тӹньӹн ясы —
тӹдӹ мӓмнӓн ясы.
1945
| Никандр Ильяков | ПАРТИЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЧЕШКА
Первый май.
Берлинӹн каждый
зданьым
Вӹр дон,
тыл дон
нӓлӹннӓ тӹ кечӹн.
Лу чӓс ирок.
Мӓ ик чешкӹм, Аним,
Шим подвал гӹц
лыкна
соты кечӹш.
Ӱпшӹ кӹляш,
нолжы ошы, ошы...
Сӹнзӓ симсӹ,
кӓпшӹ
вуйта уке,
Кӹляш ваштшы
уже каеш покшым...
Ӹдӹр
кым и
соты кечӹм ужде!
«Ох, тӓнгемвлӓ,
счастье ӹлӹмӓштем!» —
Пеле рушла,
пеле ч... | Никандр Ильяков | ЧЕШКА | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
СИМОЧКА
Сталинград гӹц стартым нӓлӹн,
Запад векӹ кеннӓ.
Финиш — Берлин, каждый пӓлен,
Тӹшкӹ талашеннӓ.
Мӓ сагана ӱштӹ телӹм
Бойыш ӹдӹр кеен.
Кышты шушыр, палшык келӹн —
Сима уж поспеен.
Сима, Сима, Симочка,
Пулыш гачшы сумочка.
Кышты Сима —
Тӹштӹ силӓ.
Сима санитарочка,
Смерть гӹцӹн ытарышы.
Польшым бой дон ванжен к... | Никандр Ильяков | СИМОЧКА | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
АРВӒТӸ КӒНГӸЖ
Эче, эче мӹнь лирӹш ванжем,
Нӹжгӓтӓ чувствеш шыла онг.
Мӹнь со Германи гӹцӹн анжем
Йыл вӹк, кыштакен мадеш шонг.
Тӹнь вӹлнет, Йыл, лапката йыдын
Сотемдӓ лампыжы дон бакен.
Тӹнь вӹлнет шӹжгӓн дӓ пышкыдын
Буксир шишкалтен кеӓ пакы.
Тура Ватага, ыжар алык
Дӓ шуды тӹштӹ пылвуй дӓнг.
Дӓ комбы кӹтӧ — салыш х... | Никандр Ильяков | АРВӒТӸ КӒНГӸЖ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МӸЛӒМ СИРӒ
Марий поэт, мӹнь ойхым когом
Сирмӓш дон тӹлӓт увертӓрем.
Яратым тӓнгем, ши погонан,
Войнаэш курымжым пӹтӓрен.
Маханьы цевер ыльы эдем!
Мӹнь тӹдӹм ужам кӹзӹтӓт вӓк.
Пӧрт мыч тумайышы ашкедеш
Ӓль ласкон ӹрвезӹлӓ йӹрӓлтӓ.
Но тӓнгем уке. Тӹдӹ колен,
Мӹлӓнем свет тагачы сылык.
Хоть тӹньӹ, «Вертер», ик шамак до... | Никандр Ильяков | МӸЛӒМ СИРӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ГЕРМАНИ ГӸЦ
Кок чӓс нӓрӹ жепем улы,
Целый кок чӓс — манаш вел!
Ни снаряд, ни даже пуля,
Жерӓлӓнӓ Восток вел.
Жерӓ! Толькы вырт анжалам —
Трӱк сӹнзӓштем шачмы вӓр.
Йыл тӹрӹштӹш тошты хала,
Шачмы сола, Йынгы, йӓр.
Тӹштӹ палны, жерӓ велнӹ,
Ӹлӓ тошты мӹньӹн тӓнг.
Тӹдӹн тоже вет, наверно,
Ладна агыл кӹзӹт йӓнг.
Ӓли анеш, т... | Никандр Ильяков | ГЕРМАНИ ГӸЦ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШАНЫМАШ ЛАШТЫКВЛӒ
О уке, сӧдӧй мӹнь шачделам,
Веремӓ ылын мӹньӹнӓт,
Кынам пандашым вик нӹжделам
Дӓ ылде пӧрем лицӓштӓт,
Кынам шӱм кӧргӹ тылла йылен
Дӓ топла мадын ӹрвезӹ кӓп,
А шим ӱп шайыкы кыйырген
О ылын, ылын тӹ жепӓт,
Кынам мӹнь иктӹм пыт пӓленӓм:
Сагана улы нӹжгӓ пол,
Мӹнь тӹдӹм шокшын элтӓленӓм,
Дӓ вӹлкем пырен... | Никандр Ильяков | ШАНЫМАШ ЛАШТЫКВЛӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ОМЫН
...Ашкедӓм мӹнь Лузин солашкем.
Пиш пӓлӹм шӹргӹ, куги, пӧрт...
Дӓ вот порогы!.. Мӹнь томашкем
Ташкалам... ох, кыце ат ӧр!..
Цылан гӹц ӓвӓм ашкед лӓктӹ,
А эргӹм, шельма, пыйха пак.
Ӹдӹрем веле смеларак ли,
Пелештӹш рушла: «Пап, а, пап!..»
А стӧл огол гӹц кидӹм виктен,
Мӹнь докем пӹсӹн толеш О.
Дӓ вуйжым онгыш ол... | Никандр Ильяков | ОМЫН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МӸНЬӸН ОТВЕТЕМ ЛУКЬЯНОВЛАН
Кынам Берлинӹм йӹр ӓреннӓ
Дӓ штурмым виден батальон,
Кынам «мӓ, иктӹм лач пӓленнӓ —
Берлинӹм нӓлӓш, — почтальон
Рок мыч шӹдӹрнен токем толын
Дӓ пӹжген мӹлӓм: «Эй, поэт!
Тӹлӓнет сирмӓш, нӹл оголан,
Анжал, махань якшар конверт!»
А бой нелемеш дӓ нелемеш.
Йӓстӓрӓ лемжӹм кок* ӧлицӓш.
Уже кымшы й... | Никандр Ильяков | МӸНЬӸН ОТВЕТЕМ ЛУКЬЯНОВЛАН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШАЧМЫ ПӦРТ
«Ну, вот и мӹнь. Хытырет, ӓви?» —
«О, эргӹм!..» Тӹдӹн шонгы кид
Шӱэм гӹц цаткыдын элтӓлӓ,
Дӓ юкшы ямы вара вик.
Вуй савыц лыкшым шӹрен тӹдӹ
Сӹнзӓшкӹ канда, но тӹштӓт
Мӹнь викок шӹм уж сӹнзӓвӹдӹм,
Сӹнзӓвӹд кодде изишӓт...
«Мӹнь вычен шом, яратым эргӹм,
Ӱпетшӹ сӧдӧй, лудем кен.
Ти нӹл и когон, виднӹ, шергеш
Ш... | Никандр Ильяков | ШАЧМЫ ПӦРТ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МОНДАШ ЛИДӸМӸ
Уже шинелян ам ыл мӹньӹ.
Историш, война жеп, кет.
Изи брошюра, иктӹ тӹньӹ
Со шӹрен бойым ӓштӹктет.
Лиӓлтеш теве передышка,
Ик выртеш толеш ирӹк вет, —
Мӹнь тӹньӹм лыктам онг гӹц, книжкӓ,
Тӹнь боеш шӱмем йӓмдӹлет.
Проста обложка. Тӹдӹн, вӹлнӹ
Мырызын костан пиш портрет.
Лач вулны ганьы тӹдӹн йӹлмӹ!
Лачок ... | Никандр Ильяков | МОНДАШ ЛИДӸМӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ӸДӸРӒМӒШВЛӒЛӒН
Ӹдӹрӓмӓш, шӹрен чӹнь мыренӹт
Мырывлӓм тӹлӓт и гӹц иш.
Тӹньӹн шӱметӹм со хваленӹт,
Пӓленӹт, пуры тӹдӹ пиш.
Вет тӹнь йылатышы обидӓм
Пиш мыштен тает онгешок.
Кынам обидчик пиштӓ кидӹм,
Ито тӹнь тырхет юкдеок.
Вет тӹньӹн иктӹ улы тӓнгет —
Сӹнзӓштӹш ӓклӹдӹмӹ вӹд.
Ик тӹдӹ салымым тӹплӓнгдӓ,
Ши шерлӓ йоген ... | Никандр Ильяков | ӸДӸРӒМӒШВЛӒЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КӰ ВУЙНАМАТ?
Анна:
Маханьы сылык йӓ ти вады!
Выченӓм пиш вет тӹньӹм мӹнь.
А тӹньӹ шӱм дон шутен мадат...
Шукердӹ ма мӹлӓнем тӹнь,
О да, шукердӹ, нӹл и перви,
Кынам мӓ лӓкнӓ ныр покшак,
«Сӓндӓлӹк вӹлнӹ, — маньыц, — шергӹ,
Сек шергӹ, Анна, тӹнь ылат».
Маняры клятва, ӹняндӓрӹмӓш,
Кыцелӓ кидем нӓльӹц цат!..
Тӹнӓм мӹнь, пӓ... | Никандр Ильяков | КӰ ВУЙНАМАТ? | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЦЕВЕРӸН КОД
Ӹрвезӹ:
Цеверӹн код, цеверӹн код,
Яратым ӹдӹр тӓнг!
Уж юкшым пуа пароход,
Цеверӹн, шаным тӓнг!
Ӹдӹр:
Цеверӹн ке, цеверӹн ке,
Яратым ӹрвезӹ тӓнг!
Мӹнь ам керд монден нигыце,
Шӱм вашт яратым тӓнг!
Ӹрвезӹ:
Анжал остаткам вӹлкем тӹнь,
Яратым ӹдӹр тӓнг!
Вет большы ам уж тӹньӹм мӹнь,
Цеверӹн, шаным тӓнг!
Ӹдӹр... | Никандр Ильяков | ЦЕВЕРӸН КОД | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
У ЕВРОПЫШТЫ ТОШТЫ СОВЕЩАНИ
Атаманла чучын,
Шӹнзӓ фюрер — коти.
Ял лӹвӓлнӹ — дуче,
Дуче сага — Хорти.
Антонеску тиштӹ.
Стӧл ял сага — Тиссо,
Маннергейм, Петен —
Цымырненӹт пӹтӹн.
Вот мяукла коти:
— Эй, тӹштӓкен, Хорти!
Тӹнь маняр дивизим
Колтет Русьыш ижӹ?
— Колташ тӹдӹ, ясно,
Келеш... толькы ясы:
Халык моч гӹц кенӹт.
... | Никандр Ильяков | У ЕВРОПЫШТЫ ТОШТЫ СОВЕЩАНИ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КЫЦЕ БАРИН ЛАКЕЙӸМ ПОКТЫЛ ЛЫКТЫН
Ик ефрейтор бравый
Поген кердӹн бандым
Дӓ варажы манын:
«Кадда тиш Германим!»
Юкым тидӹм колын,
Кӱ магнат, кӱ шолы,
Гитлер докы кенӹт,
Тенгерӓк попенӹт:
«Шергӓкӓн бандитнӓ,
Теве мӓмнӓн киднӓ!
Шолышт дӓ зорайы,
Мирӹм покоряйӹ.
Тӹлӓт палшаш тишкӹ
Толын мастар иктӹ,
Фон приставкан ижӹ,
Бр... | Никандр Ильяков | КЫЦЕ БАРИН ЛАКЕЙӸМ ПОКТЫЛ ЛЫКТЫН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КОК ЕФРЕЙТОР
I
Кок фашистский молодчина,
Коктынат иканьы чинӓн,
Иктӹ кӹжгӹ, кӓп дон мытык,
Весӹ кӱкшӹ, вочык кыташ,
Гитлер докы кенӹт,
Фюрерлӓн попенӹт:
«Яратым ӓтянӓ,
Мӓ, тӓмдӓн тетядӓ,
Толынна кымалаш,
Делам хытыралаш.
Улы пӧртнӓ черепицӓн,
Улы дворна вольык пичӓн,
Улы семня кыткы нӓрӹ,
Даже улы ныр дон йӓрнӓ,
Но ве... | Никандр Ильяков | КОК ЕФРЕЙТОР | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
1945–1955
МӸНЬӸН РЕСПУБЛИКЕМ
Великий Октябрь
Рашкалтен толмешкӹ,
Статистикӹн данныйвлӓм нӓлӹн,
Первишӹ профессор,
Историш кешӹ,
Судьбанам мужедӓш тӹнгӓлӹн:
«Маривлӓн кривойышты
Ӱлӹкӹ вала.
Йымы гӹцӹн ак ли гӹнь палшык,
Шукок уже кодде
Нӹнӹлӓн парвалаш —
Народ тидӹ викок ямшашлык».
Но самынь келесен
Сӹнзӓлык-профессо... | Никандр Ильяков | МӸНЬӸН РЕСПУБЛИКЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ФРАНЦИН ЭРГӸЖӸ
Париж,
вуйта ӹдӹр,
керем доно пидмӹ.
Фашист цуца
пӧртӹлӹн крислӓ.
Вӹрӓнгшӹ лапажым
эсесовец виктӓ
Кюрилӓн
дӓ анжыкта
креслӓш.
«Жолио-Кюри,
ылыда тӓ лӹмлӹ.
Нацизм
открытидӓм шотла.
Но кӹзӹт,
пӓледӓ,
войнашты ӹлӹмлӓ:
Сагана ӓль просто —
решотка.
Шаналташ?
Веремӓм?
Пожалуйста, лиэш.
Ти комнатыш
вычем мӹнь
... | Никандр Ильяков | ФРАНЦИН ЭРГӸЖӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ТӸНЬӸ, МЫРЕМ, ЧОНГЕШТӸ МОСКВАШ
Мӹнь шалгалтем Аламнер мычашты.
Жерӓлӓнӓ мӹндӹрнӹ восток.
Кырык ӱлнӹжӹ йога саралгын
Кого Йылна ӹлӹшӹ ганьок.
Вургымлашты — нырнавлӓн тӧремвлӓ,
Шалахайышты — алыквлӓн лап.
Анзылнемжӹ шалгалтат пӱэмлӓ
Кожер вуйвлӓ стеня статян лач.
Ял лӹвӓлнем кого кӱ киӓлтӓ.
Дӓ мӹнь ужам: кӱ сага — сад... | Никандр Ильяков | ТӸНЬӸ, МЫРЕМ, ЧОНГЕШТӸ МОСКВАШ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЙЫЛ ВӸЛНӸ
Шачмы вӓрем цеверемдӹш рекӓ!
Курым мыч славенӹт тӹньӹм йӓл.
Йӓ, кыцелӓ мӹньӹ, патыр векӓш,
Тӹлӓт славым мыраш ам тӹнгӓл?
О, мӹнь пӓлем, шукы рекӓ мирӹн,
Но шӱмемжӹ тӹнь тервенет со.
Тӹнь вӹдет дон ӓшӹш кандет мирӹм,
Тӹньӹн лӹмет нӹл векӓт вет шон.
Улы рекӓ Миссисипи, кужы,
Улы рекӓ шукы земля йӹр,
Но вӹдӹш... | Никандр Ильяков | ЙЫЛ ВӸЛНӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КОРЕЕЦ ШӰМБЕЛВЛӒЛӒН
О Корея, пеледшӹ сӓндӓлӹк!
Кредӓл шалгет тӹнь кучкыж кек лач.
Тӹньӹ, кӱш ирӹк знамӹм лӱктӓлӹн,
Сӹнгӹмӓшӹш ашкедӓт тыл вашт.
Тылынат, вӹдӹнӓт вӓк преграда
Кычен ак керд виэтӹм чучат.
Вуйта спрутым, вычыдымы гадым,
Тӹнь рашкалтет рашкалтыш гӹц цат.
Ким Ир Сен вождет сага шагалшы,
Ирӹк ужшы корейски... | Никандр Ильяков | КОРЕЕЦ ШӰМБЕЛВЛӒЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КОЛЫШТДА!
Эй, колышт тӹнь, янки лагалшы!
Ну, мам йӓ ырледа, барбосвлӓ?
Тӓлӓндӓ мир верцӹн шагалшы
Мӹнь колтем посланиэм, боссвлӓ!
Тӹштӓк тӓ войнам стрӓпӓедӓ,
Народ гӹцӹн шӹлӹн кухняэш.
Уран доно бомбым рӓедӓ
Пайдадам шукемдӓш войнаэш.
Керднедӓ ылгецӹ, тӓ сразы
Советский Союзнам нелнедӓ.
Так агыл вет база гӹц базым
Ӓ... | Никандр Ильяков | КОЛЫШТДА! | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ВЕЛИКИЙ ГОРЬКИЙ
Народын тетяжӹ, народ силӓм нӓлӹн,
Тӹгӹржӹ тӹнь линӓт, великий Максим!
Сӹлнӹ сирӹмӓштӹ у эрӹм тӹнгӓлӹн
Коденӓт мӓлӓннӓ пишок кого вим.
Цӓш верц кредӓлмӓштӹш кого штурма лошты
Тӹнь, лач буревестник, сӹгӹрӹшӹц пыт.
Дӓ уры ӹлӹмӓш, парвалтышы, тошты,
Карангы мӓ дорцынна курымаш йыд.
Садовниклӓ мыштен кӹн... | Никандр Ильяков | ВЕЛИКИЙ ГОРЬКИЙ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ПУШКИНЛӒН
Кид дон агыл гранитӹм роэнӓт.
Йӓ, маняры гранитӹштӹ ви?
Ирӹк мырым мӓлӓннӓ коденӓт,
Кодын лирӹн тянгыра юкан вик.
Нарыш вӹдлӓ тӓзӹлянгшӹ двор лоэш
Пӹц кеделат. Кӹньӹльӹц тӹнь, лач
Шӹдӹр ганьы, пӹлгомеш, кловоеш.
Дӓ мӓ докына тольыц, жеп гач.
Тӹлӓт ылын тишӓк нелӹ пӓлӓш:
Халыкетшӹ парвала йӹрвӓш,
Дӓ колтенӹ... | Никандр Ильяков | ПУШКИНЛӒН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ГАРМОНЬ
Эх, гармонь, гармонь, гармонь,
Рядӹн-рядӹн ладывлӓ.
Мӓ эртӓрӹшнӓ, гармонь,
Шукы цевер вадывлӓм.
Ыльы: юкет изиш вел
Шактен колта садышты, —
Ӹдӹр полкы ошын вел
Толыт, тӹньӹм ядыштын.
Комбы лошты йӱксӹ гань
Ыльы тӓнгнӓ, шанымы.
Мырым мырыш шӹжвӹк гань,
Вуйта йӹлмӹ янымы.
Ош цылкаан мыжыр ял
Ӹвӹртӓрӹш халыкым... | Никандр Ильяков | ГАРМОНЬ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ТӸЛЗӸ ЙЫД
Цевер симсӹ йыд.
Шӹдӹрвлӓ йӹрвӓш.
Тӹлзӓт анжа пыт
Ыжар ӧлицӓш.
Герой ӹдӹр йӹр
Шагал мидӓ крӱгӓш.
Вальс юк,
Рӹшкӓлт йӹрӹм-вӓш.
Цевер симсӹ йыд
Йӹле эртен кен.
Тӹлзӓт вет йывырт
Пӹл лош пырен кен.
Герой ӹдӹр йӹр
Шагал мидӓ крӱгӓш.
Вальс юк,
Рӹшкӓлт йӹрӹм-вӓш.
Дӓ вальс гӹц тӹредмӓш
Герой ӹдӹр кен,
Цилӓм ныр... | Никандр Ильяков | ТӸЛЗӸ ЙЫД | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КУДЫЛО МЫРЫВЛӒ
* * *
Мӹндӹрнӹшӹ, палнышы тӓнгем!
Эче тӹньӹм ӓштем, эче.
Эче ладнанг керддӹмӹ йӓнгем
Тӹнь докет сарвала чоте.
Ни ивлӓ, пырышывлӓ лошкы,
Ни уштышвлӓн кым знакан шот,
Нимат мӱден ак керд вет толшым,
Кӹньӹлеш цилӓ мӹнгешок.
Маханьы мыскылтыш лиӓлтӹн —
Яраташ кымшы эдем гач!..
Ик самынь ӹштӹмӹм тӧрлӓтӓш
С... | Никандр Ильяков | Мӹндӹрнӹшӹ, палнышы тӓнгем | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Мӹнь ужам, сӹнзӓ гӹцет лӓктӹн
Вӹд шервлӓ кыргыжыт лицӓш.
Махань ыльыц цӓшӓн арвӓтӹ,
Кыце йылен кеш тӹньӹн цӓш!
Шаненӓт, маретшӹ пиш лӹмлӹ,
Тӹнгӓлеш яраташ шӱм вашт,
Дӓ сӓрнен утла яжон йӹлмӹ,
А тӹнь ороленӓт ышмаш.
Тӓнгетшӹ кӹзӹтшӹ дон тоштым
Тек ярен ӓрвӓ тӓгӓнӓш.
Ужделат касавлӓжӹм кодшым,
Анженӓт кого оксав... | Никандр Ильяков | Мӹнь ужам, сӹнзӓ гӹцет лӓктӹн | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Тӓ идӓ ӱж, сӹнзӓвлӓ-шӹдӹрвлӓ,
Хымац тӹрвӹ, йӹрӓлтӹшӹм нӓл!
Яратенӓм мӹнь тӓмдӓм, ӹдӹрвлӓм
Луатшӹм ин яраташ тӹнгӓл.
Ыльы жерӓ уж палны ошалгы,
Мыра ӓптӓн кымшы гӓнӓкӓт,
Кидӹм кычен, седок эче шалгет,
Цеплӹм гань, цепшӹ уке гӹнят.
Шая пӹтен. Тагынам шая пӹтен,
Пӹтен кеен июньын йыдшат.
Яратымаш со угӹцӹн шӹтен,... | Никандр Ильяков | Тӓ идӓ ӱж, сӹнзӓвлӓ-шӹдӹрвлӓ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Сирмӓш дон, эче тӹнь сирмӓш дон
Шӱм лаштыквлӓм кӹшкет мӹндӹрц.
Дӓ ти сирмӓш гач ӹлӹмӓшӹн
Со ак кай ни мычаш, ни тӹр.
Хоть ыш дон ынгылем мӹнь яжон —
Тӹнь строет гигантвлӓм тӹштӓк,
Но шӱмлӓн сирмӓшӹн шаяжы,
Ох, ак ситӹ, ак ситӹрӓк!
Седок тӹтӹрӓнгеш, пӹцӓлгӓ
Лицӓштӹшет пӓлӹм черта.
Неужты, яратыде, йӓллӓ,
Пӹслӓн... | Никандр Ильяков | Сирмӓш дон, эче тӹнь сирмӓш дон | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Цӱдеет мӹлӓнем тӹнь, ӓви:
Ӱп сӧдӧй — яратымаш со.
Вет пӓлет, ылделам мӹнь тӓйви,
Дӓ тидӹлӓн тау пишок.
Ане, тӓйви ам ыл мӹнь, уке!
Ынгылет, яратем мӹнь кӱм:
Пуэнӓм поэзилӓн юкем,
Дӓ Муза дон ялштымы шӱм.
А Музылан ак кел игечӹ
(Хоть тӹнь шӱдӹ лу иӓш ли).
Поэзи-плетон дон йыд-кечӹн
Тӹнь толькы свиданиш ми.
| Никандр Ильяков | Цӱдеет мӹлӓнем тӹнь, ӓви | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Цеверӹн, ӧфиэм, цеверӹн.
Анжал сӹнзӓэт дон сӹнзӓш.
Сыкырыным шул лыкмы нерӹм
Эче тышкыделӓт вет вӓш.
Лиӓлтӹн пиш кого ошибка:
Вӓшлиннӓ тылсалым дон вӹд.
Ылынат тӹнь куку-йӓмбикӓ,
Вӹсӹшӹ пушӓнгӹвлӓ вӹк.
Ылынат тӹнь кӱкӱ-йӓмбикӓ,
Вӹдлӓнгӹн тырхыдымы враг.
Мӹньӹн сӹнзӓэмжӹлӓн шипкӓ
Каялтын соок когонрак.
Каялтын... | Никандр Ильяков | Цеверӹн, ӧфиэм, цеверӹн | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Млоец, ит цацы кушташ усивлӓм,
Толеш жеп — моч гӹц кет нӹжӹнок
Кого агыл ценӓштӹ косирвлӓн,
Нӹнӹм ак анжы тӓнгет сойток.
Мӓмнӓн жепӓш ӹдӹрлӓн, тӹнь пӓлӹ,
Сек пӹтӓри шӱм кӧргӹм шӓргӓл.
Тӹнь пӓшӓштӹ цӱдейӹктӹ йӓлӹм
Дӓ йӓл вӹлнӹ яжо лӹмӹм нӓл.
Мӓмнӓн жепӹн вет чӹдӹ ӹдӹрлӓн
Кыйыр ӱп дон сӹнзӓштӹшӹ ип.
Шӱмет хӓлӓ й... | Никандр Ильяков | Млоец, ит цацы кушташ усивлӓм | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Тӹньӹ ит пытькы йойын сӹнзӓ дон,
Самынь адрес дон мам йӹрет так?
Корным пу эртен кеӓш ӧлицӓ дон,
Мӹньӹм вычат колхоз сад покшак.
Мӹньӹм вычат колхоз сад покшакы
Шӹжвӹк кокты: сар ӹдӹр дон кек.
Колат, ӱжеш баян уже палны,
Шӓрлӓ мыры тӹшец цилӓ век.
Тидӹ мыра лӹмлӹ трактористка,
Тидӹ тӓнгем сӹгӹрӓ чоте.
Кыды кӓп... | Никандр Ильяков | Тӹньӹ ит пытькы йойын сӹнзӓ дон | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Тӹнь угӹц стёкла сӹнзӓэт дон
Ӱшкӱжлӓ ик точкыш анжет,
Эче айырленӓт вӓтет дон,
Шӹнзӓлтет эче иктӹ ӹшкет.
Ышет дон ямакыштыш райым
Вӹцлӹ и кӹчӓлӓт уж тӹнь,
А комнатет сӓрнен сарайыш,
Тӧржок тӹлӓт попышаш гӹнь.
Урденӓт тӹнь иктӹм кӓндӓкш и,
А вара — кӹдеж гӹц ӧлицӓш.
У тӓнгӹм — пеледӹшӹм вӓшлин,
Анженӓт кымыл до... | Никандр Ильяков | Тӹнь угӹц стёкла сӹнзӓэт дон | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ОШ ЛЫМ ЛОШТЫ
Ош лым лошты шалга йӓктер,
А ик йӓктӹ пӧртӹм гань.
Вады йӹде тӹшкӹ лӓктӓш
Шыпшеш силӓ тамахань.
Миэм веле йӓктӹ лишкӹ —
Ош лым ямеш, ыжарга йӹр.
Сек пӹтӓри самой тиштӹ
Яратымын кайын тӹр...
Хоть иктӓжӹ бензопильщик
Лӓкшӓш тишкӹ ышанрак.
Преня кытеш пилен пиштен,
Шыпштен кешӓш пакырак.
Тӹдӹн паштек ыжар... | Никандр Ильяков | ОШ ЛЫМ ЛОШТЫ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
АРВӒТӸ
Тӹнь арвӓтӹ.
Шалгет лач поханя.
Ош лицӓштет ӹнгӹжӓлгӹ нол.
А сагаэт шалга
Апай ганьы
Лӹмлӹ пиш армарет — агроном.
Стӧл покшалны —
Алюмини цӓшкӓ.
Пу савала киӓ сагажок.
Тӹ цӓшкӓштӹжӹ —
Арвӓтӹн лӓшкӓ,
Кым савалам подыл хоть-кӱжок.
Качкыт йӓл.
Мӹнят церотем вычем.
Онгем веле шиэш шамде пиш.
Йӓл ганьок
Кидет гӹц ... | Никандр Ильяков | АРВӒТӸ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЯРАТЫМЕМ, ШАНЫМЕМ
«Яратымем, шамдымла шанымем.
Веремӓ уж чӓс ирӹ век...
Мӹнь честно ӹштенӓт машанынем,
Но ямынат кыш тишкевек?
Эче тӹнь шӹнзӓлтет йӹлмӹдӹмӹ,
Стрӓпӓйӹмем ӱкшӓ такок.
Ӓль ласком пуэнӓм пиш чӹдӹм мӹнь?
Ӓль попат ӓляквлӓм лачок?
Тӹнь янгылен толат томашкына,
Йӹлметшӹ сыравачышты со...
Попалтемӓ, кышты хо... | Никандр Ильяков | ЯРАТЫМЕМ, ШАНЫМЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ЫШЕТ ГӸЦ АМ ЛӒК
Тӹнь мӹньӹм кӹдеж гӹцет поктет.
Сӹнзӓэт кӹшкӹн гӹцӹн ӱштӹ.
Корзинӹш вещӓвлӓэм оптет,
Шӹвӹльвӹд шонгештеш вӓк пӱштет.
Шукердӹ ма — пел и вет шоде! —
Паштекем кӹцӹзӹлӓ пӧртӹц.
Ана ли вӓш чуч — вӓрӹм моде
Кӹчӓльӹц йӹрвӓш мӹньӹм, ӧрткен.
Маханьы тылсалым дон тӹньӹ
Пеледшӹ кӓпемжӹм вет тодыц,
Кыце ӹняндӓр... | Никандр Ильяков | ЫШЕТ ГӸЦ АМ ЛӒК | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
1956–1967
ЦИЛӒНӒТ ЛӸМЛӸВЛӒ
Пышкыды тыл.
Стӧл вӹлнем праздник качкыш.
Йӹремжӹ тӓнгвлӓ
Вычат тостем вел.
Дӓ цӓркӓвлӓштӹ
Седӹ вӹдет качы,
А тӱнӹ шишка
Арыш ганьы тел.
Йӓ кӱн цӓш лӹмеш
Цӓркӓм кӱш лӱктӓлӓш,
Кынам цилӓн лӹмлӹвлӓ —
Чин дӓ чин?
Вот тракторист,
Союз кымдыкеш пӓлӓт,
Сагаш артист
Народный ижӹ лин.
Ӓль тевеш ӹ... | Никандр Ильяков | ЦИЛӒНӒТ ЛӸМЛӸВЛӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МӸНДӸР ТАЙГАШТЫ
Север, север!
Туан ӱштӹ север.
Хоть ти выртшы
Тырлем тӹнь изиш.
Малын вӓл
Палаткым тенге севет
Дӓ лыметӹм
Аран кӹшкет тиш?
Мӓ шӹнзеннӓ:
Нӹл пӱэргӹ, ӹдӹр.
Нӹл разведчик,
Ӹдӹр-инженер.
Шылатеннӓ лым гӹц
Шокшы вӹдӹм,
Кружкавлӓштӹ — пӧчӹж,
Вуйта шер...
Коклы нӹл и перви
Ик солашты
Иктӹ, ӹдӹр,
Лӓктӹн ӹлӹм... | Никандр Ильяков | МӸНДӸР ТАЙГАШТЫ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
МАЛЫН ВӒЛ?
Малын вӓл
Эдемӹн шӱмӹм лыдаш ак ли,
Лыдаш ак ли
Эдем ышым ыш донок?
Тидӹн велдӹк
Так и ат керд тӹньӹ цаклен,
Мам мӹнь шанем,
Мам мӹнь вычем кечӹньок.
Шуды годым
Йӓр тӹрӹштӹш уалашты
Пелештӓльӹц:
«Вӹдӹм йӱктӓй, ӹдӹр тӓнг».
Вот тӹнӓмжӹ
Ош плетонан запон вашток
Изи кеклӓ
Выргыж колтыш мӹньӹн йӓнг.
Йӱмӹ паштек
... | Никандр Ильяков | МАЛЫН ВӒЛ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ТОЛЫМА ТИШКӸ, ТӒНГЕМ
Толыма тишкӹ, тӓнгем, скамняшкы,
Толыма, вычем мӹнь тӹньӹм шӱм вашт.
Ужыма, йӧрӓт тылвлӓ солашты.
Вычем йӓ, вычем тӹньӹм скамняш.
Ӓль тӹньӹ ат кол, шӹжвӹк мыралташ,
Ӓль тӹньӹ ат уж ма, кузаш тӹлзӓт.
Шӱмжӹ тӓнгетӹн тылла йылалта,
Сылык шалгалта ыжаргыш пистӓт...
Толатыш, толат, шаным тӓнгемжӹ.
То... | Никандр Ильяков | ТОЛЫМА ТИШКӸ, ТӒНГЕМ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ШОШЫМ КЕЧӸН
Шошым кечӹн целинӓшкет миэм,
Ош батистлӓ пелед кемӹк сады.
Шӱмем веле теве шӹрен шиэш:
Мам келесет тӹ вӓшлимӹ вады?
Кечӹнь ӓштем айырлымна чӓсӹм,
Сӹнзӓэтӹн василёк цӹрежӹм.
Хоть согоньлышым тӹнӓмжӹ цӓшӹм,
Дӓ кыце вӓшлиӓт вӓл ӹндежӹ?
Тӹнь сагаэт мӹньӹм ӱжӹц пакы.
Мӹньжӹн ыльы изирӓк игечем...
Дӓ ыжатен лӓкт... | Никандр Ильяков | ШОШЫМ КЕЧӸН | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
КОК МАЙ
Тӹньжӓт — май гань,
Мӹньжӓт — нӓрӓштӓ,
Мӓ Первый Майым линӓ вӓш.
Вӹсевӹ лозунгвлӓ йӹрвӓш,
Цеверӹм канден ӧлицӓш.
Хоть-кӱм анжалат,
Цӓш — лицӓштӹ.
Сӹнзӓвлӓ сусун анжат пиш.
Эче йӓ праздник ӧлицӓштӹ!
Пеледшӹ шошым толын тиш.
А вадеш — клуб,
Баян шакталта.
Мӓ коктын тек сӓрненӓ йӹр.
Дӓ онг лӹвӓлнӹ шӱм шолткалта... | Никандр Ильяков | КОК МАЙ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Хоть пӓшӓштӹ,
праздник годым
хоть ӧлицӓштӹ
Каеш аяр
каждый тӓнгӹн
лицӓшток.
Тидӹ сусу
пӹрхӓ онг гӹцӹн
сӹнзӓшкӹ;
Тидӹ цӓшнӓ
кушкеш каждый
шӱмӹшток.
Кого Йылла
вижӹ халыкын
кӹшкӓлтеш,
Вурсын ганьы,
йыла шокшын
тӹдӹн шӱм.
Шӹм и срокаш
жеп гӹц анзыцын
ӹштӓлтеш...
Но кыдыжын
чӹнь кемӓштӹ
лышка шӱн.
Дӓ тӹнӓмжӹ
трӱк он... | Никандр Ильяков | Хоть пӓшӓштӹ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
* * *
Такеш агыл
Курым яратенӓм,
Шергӓкӓнем,
Янгылалшы тӓнгем.
Фронтвлӓ вашток
Тӹнь сагаэт кенӓм,
Салым лоэш
Ӹдӹр шӱмем пӓнгден.
Такеш агыл
Чишнӓ мӓ шинельӹм
Сӓндӓлӹкнӓ
Тылеш йылым годым,
Сӹнгӓш шанен
Тырхаш лидӹм нелӹм,
Шачмы лыкнам
Мӹндӹр вӓреш коден.
Ломбы агыл
Тӹштӹ пеледӓлтӹн,
Ош пеледӹшвлӓ
Кушделыт йӹрнӓ,
А тышм... | Никандр Ильяков | Такеш агыл | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
ӒПТӒН ӸЛӒ
Шокшы, кукшы цӹвӹ витӓ,
Улы качкышат.
Соты тоже тӹштӹ ситӓ —
Лампа вел, ыжат.
Анжат, пукшат нӹнӹм, кеквлӓм,
Ясльыштыш ганьок.
Фермӹн завшы, сары Веклӓ,
Лач кылык цӹвок...
Но лиӓлтӹн самынь телӹм:
Ӓптӓн — Капитан
Басын юкшым ик йыдпелӹн
Пуде тамалан.
Веклӓ пел чӓс, ик чӓс выча —
Уке басын юк.
Тырхымашлан толе... | Никандр Ильяков | ӒПТӒН ӸЛӒ | Лыдышвлӓ | Айырен нӓлмы произведенивлӓ, I том | 1992 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.