Datasets:
OsBaran
/
tryTr2

Dataset card Data Studio Files
xet
Community
2
text
stringlengths
1
28.4k
label
int64
0
1
__index_level_0__
int64
0
15k
Venezuela’da 23 Ocak 2019’da Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaidó’nun şu anki Başkan Nicolas Maduro yerine başkanlık yemini etmesinin ardından Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump da başkan olarak Maduro’yu tanımadığını ifade etti. Daha sonra muhalif siyasetçilerin ve Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaidó’nun halkı sokağa davet etmesinin ardından başkent Caracas’ta başlayan eylemler sırasında birçok yanlış fotoğraf ve video sosyal medyada paylaşılmaya başlandı. Bu fotoğraf ve videoların çoğu Venezuela’da daha önceki tarihlerde gerçekleştirilen eylemlere ait. Ayrıca video ve fotoğrafların Maduro destekçilerini mi yoksa Guaido destekçilerini mi gösterdiğine dair karışıklıklar bulunuyor.
0
12,023
Sosyal medyada paylaşılan bir fotoğrafın, Ankara Polatlı’da yaşayan bir vatandaşın tarlasına inşa ettiği mağara evini gösterdiği iddia edildi. Fotoğraf hızla yayıldı ve epey etkileşim aldı. 
0
12,024
Teyit’e ihbar olarak gönderilen ve ağırlıkla sosyal medya platformu Twitter üzerinden yayılan bir iddiaya göre Magnezyum, B12 ve D vitaminleri Covid-19 hastalığının ağır geçmesini önlüyor. Paylaşım bu iddianın bilimsel olarak kanıtlandığını da öne sürüyor.
0
12,025
Yeniçağ Gazetesi, Gerçek Gündem, Gözlem Gazetesi ve Türkiye Turizm, Milli Gazete gibi internet siteleri tarafından yapılan haberlerde, ekonomist Mahfi Eğilmez’in Altınbaş Üniversitesi’nde katıldığı bir konferansta 2019 yılı için dolar kuru tahminini açıkladığı iddia edildi. Haberlerde Eğilmez’in söz konusu konferansta 2019 yılı için, dolar kurunun 7.5 TL olacağını söylediği de belirtildi.
0
12,026
Sözcü Gazetesi’nde 25 Eylül 2020 tarihinde yayınlanan bir haberde, Türkiye’nin Starbucks şubeleri sıralamasında Avrupa ikincisi olmasıyla, iktisatçı Mahfi Eğilmez’in 2019’da yazdığı “Gösteriş Tüketimi ve Züppe Etkisi” isimli bir yazı bir araya getirildi. Haberde kahve zincirine Türkiye’nin yoğun ilgisinin nedeninin, Eğilmez tarafından züppe etkisi ile açıklandığı iddia ediliyordu. 
0
12,027
Sosyal medyada paylaşılan bir videoyla birlikte AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Mahir Ünal'ın katıldığı bir televizyon programında Türkiye'de bir dönem bardak olmadığını söylediği iddia edildi.
0
12,028
Kars’ta bir ailenin yenidoğan bebeklerinden topuk kanı alınmasını reddetmesi üzerine Kars İl Sağlık Müdürlüğü konuyu yargıya taşıdı. 20 Ağustos 2024’te Kars'ta bir mahkeme bebeklerinden topuk kanı alınmasına karşı çıkan aile lehinde hüküm verdi.
0
12,029
Sosyal medyada ve Yeni Şafak, Sputnik, Independent Türkçe gibi haber sitelerinde yer alan bir iddiaya göre, 30 yıldır Almanya’da yaşayan Mahmut Akyüz, çevirmen olarak görev yaptığı bir mahkemede Erdoğan’a hakaret eden bir sığınmacının yüzüne tükürdüğü için ailesiyle birlikte sınır dışı edildi. Akyüz ailesinin Aralık ayı başında gerçekleşen sınır dışı sürecinde karşılaştıklarını iddia ettiği kötü muameleyi aktaran haberlerdeki eksik bilgiler, sınır dışı kararının sebebine yönelik iddianın hızla yayılmasına ve konu etrafındaki kutuplaşmanın büyümesine neden oldu.
0
12,030
22 yaşındaki İranlı Mahsa Amini, başörtüsü kurallarına uymadığı için Tahran’da İrşat (Ahlak) Polisi tarafından tutuklandıktan sonra 16 Eylül 2022’de hayatını kaybetti. Görgü tanıklarının, tutuklandıktan sonra Amini’nin taşındığı araçta şiddet gördüğünü söylemesine rağmen polis kuvvetleri şiddet iddialarını kabul etmiyor ve başörtüsünün gerekliliğinin telkin edildiği “eğitim merkezine” götürüldükten sonra rahatsızlandığını belirtiyor.
0
12,031
Sosyal medyada küçük bir model uçağın içine giren sincabın uçağı kaçırdığı görüntülerin gerçek olduğu iddia edildi.
0
12,032
Sosyal medyada paylaşılan makbuz görselinin Cumhurbaşkanı adayı ve Memleket Partisi lideri Muharrem İnce'nin hesabına AK Partili Maksut Serim tarafından 10 milyon TL bağışlandığını gösterdiği iddia edildi. Görsedeki işlem tarihi ise 12 Şubat 2023 olarak ifade ediliyor.
0
12,033
6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye’nin 10 ilini etkileyen 7,7 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Sosyal medyada depremin etkilendiği Malatya’da da 3 yıllık yeni bir binanın yıkıldığı iddia edildi. 
0
12,034
BirGün,ODA TV,ABC Gazetesi gibi haber siteleri ve Kaç Saat Oldu? gibi Twitter hesaplarında yer alan bir videonun, Malezya’da yayınlanan bir şampuan reklamına ait olduğu, reklamdaki kadın oyuncunun taktığı türbanı köpükleyerek yıkandığı iddia edildi.
0
12,035
Birçok haber sitesinde yer alan iddiaya göre Maltepe kaymakamının görev yeri, 11 Eylül’de aşı karşıtlarının düzenlediği mitinge izin vermediği için değiştirildi.
0
12,036
Mamografinin insan sağlığı üzerinde zararlı etkilerinin olduğu iddiası zaman zaman basında ve sosyal medyada yer buluyor, yani eski bir iddiadan bahsediyoruz. Aynı iddia yakın zamanda kendini maske karşıtı olarak tanımlayan bir kullanıcı tarafından da dile getirildi. Türk Anti-Psikiyatri Topluluğu yöneticilerinden olduğunu da söyleyen kullanıcı adına Ekşi Sözlük’te açılmış bir başlık da var.
0
12,037
Türkiye’nin orman yangınlarıyla mücadele ettiği yedinci günde, sosyal medyada paylaşılan bir videonun, Manavgat’ta itfaiyecilerin yangından kurtarılan koalaya su verdiğini gösterdiği iddia edildi.
0
12,038
Eski CHP Manisa Milletvekili Tur Yıldız Biçer, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Manisa Halk Sağlığı Laboratuvarında görev yapan sağlık çalışanlarına verilen yemeklerle ilgili bir iddiada bulundu. Paylaşımda, 24 saat nöbet tutan ve PCR testlerini yapmakla görevli sağlık personeline gün boyunca tek bir öğün yemek verildiği iddia edildi. Fotoğrafın eşlik ettiği iddiada; çalışanlara verilen yemeğin iki dilim domates, bir portakal, bir ayran ve lavaşa sarılı peynir olduğu görülüyor. 
0
12,039
Sosyal medya platformlarında ve medyada yayılan bir haberde, Manisa’da gözaltına alınan iki kişinin orman yangınlarıyla ilişkili olduğunun belirlendiği öne sürüldü. 
0
12,040
Soner Yalçın, Kara Kutu: Yüzleşme Vakti isimli kitabında ve kitabın yayınını izleyen söyleşilerde, Manisa’da öldürülen üç eczacıya sıklıkla vurgu yapıyor. “Modern tıbbın karanlık yüzü aydınlanıyor” diyen Yalçın, bu cinayetler ile 1978’de Manisa’da kurulan “Manisa Eczacılar Üretim ve Tüketim Kooperatifi” (MEDAK) arasında bir bağ kuruyor. Bir adım ileri giderek bu cinayetlerin sorumlusunun uluslararası ilaç tekelleri olduğunu düşünmemizi sağlayacak bir gizem perdesi oluşturuyor. Peki gerçek ne?
0
12,041
Sosyal medyada ve çeşitlihaber sitelerinde paylaşılan haberde, Mansur Yavaş’ın Ankara Büyükşehir Belediyesi (ABB) çalışanlarına başörtüsü giymeyi yasakladığı iddia edildi. Bir Facebook sayfası tarafından da 21 Ağustos 2019 tarihinde paylaşılan haber 359 kişi tarafından paylaşılırken 461 kişi tarafından beğenildi.
0
12,042
Sosyal medyada paylaşılan gönderilerde, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın katıldığı canlı yayında Abdullah Öcalan’a "Apo bey" şeklinde hitap ettiği öne sürüldü.
0
12,043
Türkiye’de yaşayan Suriyeli sığınmacıları hedef alan paylaşımlar sosyal medyada yayılmaya devam ediyor. Bu gönderiler zaman zaman kamuoyunda etki gücü yüksek kişilere de mal ediliyor. Hızla viralleşen bir iddiaya göre, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, “70 yaşındaki adam pazarda limon satacak, 20 yaşındaki Suriyeli genç belediyeden yardım alıp sahilde nargile içecek. Yok öyle artık o devir bitti” dedi.
0
12,044
Sosyalmedyada ve Siyaset Cafe, Haberlerde Ne Var, Haber Asi gibi haber platformlarında paylaşılan haberde 31 Mart 2019 yerel seçimlerinde Balıkesir’in Manyas İlçesi’nde AK Parti İlçe Başkanlığının seçim sonuçlarına itirazı neticesinde yeniden sayım yapıldığı ve bu sayım sonucunda da belediye başkanlığının MHP’den CHP’ye geçtiği iddia edildi.
0
12,045
Futbol tutkunlarının uzun bekleyişi, 21. Dünya Kupası’nın Rusya’da başlamasıyla son buluyor. 36 takımın 11 farklı şehirde oynayacağı maçlar Haziran’da başlıyor ve turnuva kupanın sahibini bulmasıyla Temmuz ayında sona eriyor. Belki de Olimpiyatlardan sonra dünyada en çok ilgi gören bu bir aylık “futbol ayini” tarihinde birçok hikayeyi de barındırıyor. Her Dünya Kupası’nın, her maçın hatta her pozisyonun bile kendisine özgü hikayelerinin olduğu bu futbol evreninde sizi İspanya’da düzenlenen 1982 Dünya Kupası’na götüreceğiz. Turnuvada çekilen ve hemen herkesin bir şekilde karşılaştığı Maradona’nın ünlü fotoğrafının perde arkasına bakacağız. 
0
12,046
Sosyal medyada yapılan paylaşımlarla Mardin’de kadrolu çalışan eşeklerin mesaisinin yaz sıcaklarından ötürü beş saate indirildiği iddia edildi. 
1
12,047
Sosyal medyada ve haber sitelerinde dünya üzerindeki en derin nokta olarak bilinen Mariana Çukuru’nda “bira şişesi” bulunduğu iddia edildi. Bazı paylaşımlarda, 2013 yılında Cemil Çakır isimli bir Türk’ün Mariana Çukuru’na düştüğü de iddia edildi.
1
12,048
En az ünlüler ve siyasetçiler kadar markalar da sosyal medyada yanlış bilginin en çok hedef aldığı gruplar arasında yer alıyor. Bazen boykot çağrılarının, bazen ise sosyal medyadaki linç girişimlerinin başlamasına sebep olan bu yanlış bilgi akışı, markaların kurumsal kimliğine zarar verebildiği gibi değer kaybetmelerine veya satışlarının düşmesine de neden olabiliyor.
1
12,049
Sosyal medyada, girdikleri marketteki ürünleri çalmaya çalışan kaykaylı hırsızların daha sonra markete giren silahlı bir hırsızı etkisiz hale getirdiğini gösteren bir video paylaşıldı. Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de kısa sürede viral hale gelen video Storia Türkiye sayfası tarafından Facebook’ta paylaşıldı ve yaklaşık 34 bin kişi tarafından görüntülendi.
0
12,050
Sosyal medyada bir marketin güvenlik kamerasına yansıyan taciz görüntüleri paylaşıldı. Videoda bir erkeğin, markette alışveriş yapan bir kadının arkasında mastürbasyon yaptığı görülüyor. Video, “Akp’nin zavallı mültecileri” notuyla Türkiye’de yaşanmış gibi paylaşıldı.
0
12,051
Sosyal medyada paylaşılan bazı gönderilerde, yüz maskesi kullanmanın akciğerlerde iltihaplanmaya ve akciğer kanserine yol açabileceği iddia edildi.
0
12,052
Covid-19 salgını dünyada dokuz, Türkiye’de ise altı ayı geride bıraktı. Virüs ve yol açtığı hastalık hakkında her gün yeni bulgularla karşılaşsak da, salgının yayılımını önlemek için alınması gereken önlemler hala geçerli: Fiziki mesafe, maske ve hijyen. Ancak ülke genelinde zorunlu hale getirilmesiyle, maskelerin güvenilirliği de yeniden tartışma konusu oldu, piyasadaki maskeler hakkında çeşitli iddialar ortaya atıldı.
0
12,053
Sosyal medyada paylaşılan bir gönderiyle birlikte Almanya’da sayısı 3 bini geçen bilim insanı tarafından oluşturulan Parlamento Dışı Korona Sorgulama Komitesi kurucularından Dr. Bodo Schiffmann’a ait bir video yer aldı. İletide maskeye bağlı çocuk ölümleri olduğu öne sürülerek önlemlere karşı tepki dile getirildi.
0
12,054
Maskeleri sıcak suya basıp içinden parazitler, kurtçuklar, dahası nanorobotlar çıktığını iddia edenler, son birkaç günde epey kontrolsüz bir "deneyle" milyonlarca görüntüleme elde ettiler. Videolarda ıslak maskelere, telefon kameralarıyla yaklaşılıyor ve hareket eden "akıllı" yapılar tespit edildiği öne sürülüyor. 
0
12,055
Aydınlık Sırlar adlı bir Facebook sayfasında yer alan bir gönderide, Covid-19’a neden olan virüse engel olmak için maske takmanın, sivrisinekler için çit kurmaya benzediği, faydasız olduğu, ayrıca maskelerin karbondioksit zehirlenmesi sonucu “hypercapnia”ya neden olabileceği öne sürüldü. Binlerce kişi tarafından görüntülenen gönderi, 300 kez de paylaşıldı. 
0
12,056
Kraliçe II. Elizabeth’in ölümünün ardından oğlu III.Charles kral ilan edildi. Sosyal medyada paylaşılan mason sembollerinin yer aldığı bir videonun, Kral III. Charles için yapılan töreni gösterdiği öne sürüldü. 
0
12,057
İnternetin ve sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla komplo teorileriyle daha sık karşılaşır olduk. Öyle ki bazı olaylar aklımıza önce komplo teorilerinin gelmesine neden oluyor. Bunlardan biri de 11 Eylül 2001’de Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşanan saldırılar. Namıdiğer 9/11.
1
12,058
30 Ekim 2020’de Ege Denizi’nde yaşanan depremin ardından ortaya atılan iddiaya göre, mavi dolunay olarak adlandırılan durum, depremlerin habercisi olabilir. İddia CNN Türk'te yayınlanan bir programda da gündeme geldi.
0
12,059
Aylar süren düzensiz politikalar, söz konusu politikalara ilişkin geri adımlar ve toplu işten çıkarmaların ardından Elon Musk, Twitter'ın “mavi tik” doğrulamasını ücretli bir abonelik hizmetiyle tamamen değiştirme sözünü yerine getirdi.
0
12,060
22 Mayıs’ta, Twitter'da geniş takipçi kitlesine sahip onlarca doğrulanmış hesap, ABD Savunma Bakanlığı’nın merkezi olan Pentagon yakınlarında bir patlama olduğuna ilişkin yanlış bilgi yaydı ve haberi yapay zeka tarafından üretilen bir görüntüyle birlikte paylaştı. 
0
12,061
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), maymun çiçeği virüsü nedeniyle “küresel acil durum” ilan etti. Virüsün Batı ve Orta Afrika’da hızla yayılması DSÖ’yü alarma geçirdi. 
0
12,062
Sosyal medyada bazı paylaşımlarda fast-food zinciri McDonald’s’ın hamburgerlerinde insan eti kullandıkları iddia edildi. Yayılan bir videoda anlatılana göre, Oklahoma City McDonald’s et fabrikalarında insan eti saklanıyor.
0
12,063
Öğretmen Diyarı isimli bir forumda \"İlkokul 2. sınıf ders kitabında bu kadar olur cinsten hata !” başlığıyla paylaşılan bir görüntüye göre, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Talim Terbiye Kurulu'nun onaylayarak öğrencilere dağıttığı 2. sınıf Matematik ders kitabında bir sayının okunuşu hatalı yazıldı.
1
12,064
Sosyal medyada paylaşılan ve Teyit’e ihbar olarak gelen bir iddiaya göre, Milli Eğitim Bakanlığı’na (MEB) ait bir kitapta çocuklara şiddet uygulayan ve cinsel istismarda bulunan kadınlar başı açık, sevgi gösteren kadınlar ise başörtülü olarak temsiledildi. İddianın kaynağı Birgün’den Mustafa Mert Bildircin’in ‘Sembollerle gericilik’ başlıklı haberiydi. İddiayı daha sonra Yol Tv, Sol Haber gibi haber platformları da paylaştı. Konuyu Ahmet Hakan da köşesine taşıdı. 
1
12,065
Bazı sosyal paylaşım sitelerinde, Milli Eğitim Bakanlığı’nca dağıtılan 10. Sınıf Türk Edebiyatı kitaplarında Orhun Abideleri’nden bahsedilen bölümde kullanılan fotoğrafın Ahlat Selçuklu Mezarlığı’na ait olduğu yönünde iddialar ve kitabın ilgili sayfasının görseli paylaşıldı.
1
12,066
Belirli periyotlarla sosyal medyada ve internet sitelerinde paylaşılan iddiaya göre Milli Eğitim Bakanlığı vatandaşlara "0 533 163 40 88" numaralı telefonla ulaşıyor ve evi ziyaret etmek istediklerini belirtiyor.
0
12,067
Sosyal medyada paylaşılan ve Teyit’e ihbar olarak gönderilen görsellerin, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) okullara dağıttığı Almanca ders kitabında yer alan bir fotoğrafta normalde başı açık bir kadını başı kapalı olarak gösterdiği iddia edildi. İddiaya göre ders kitabında yer alan aile fotoğrafında görülen başörtülü kadın bir stok görsel sitesinden alınmış ve normalde kadının başı açık.
1
12,068
Sosyal medyadaki paylaşımlarda okulların 11 Nisan’daki ara tatilden sonra uzaktan eğitime geçeceği iddia edildi. İddianın kaynağının ise Prof.Dr. Muhammed Aralıkoğlu isminde biri olduğu söylenmiş. 
0
12,069
Sığınmacılar ve göçmenlerle ilgili tartışmalar devam ederken çok sayıda iddia da dolaşıma giriyor. Özellikle Suriyelilere yönelik devlet bütçesinden sağlanan desteklere, yardımlara ve düzenlenen etkinliklere dair iddialar ağırlıkta. Bunlardan biri de Suriyeli öğrencilerle ilgili ortaya atıldı.
0
12,070
Twitter’da 8 Kasım 2019’da paylaşılan bir iddiaya göre, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) dağıttığı altıncı sınıf sosyal bilgiler ders kitabının bir sayfasında Uygur alfabesi yerine İbrani alfabesi kullanıldı. İddiayı içeren bir gönderi şimdiye kadar yaklaşık 650 retweet ve bin 200 beğeni aldı. Gönderide söz konusu ders kitabının bir milyon 340 bin adet basıldığı da iddia ediliyordu. Aynı iddia Independent Türkçe, T24 ve Karar Gazetesi’nde de yer aldı. 
1
12,071
Sosyalmedyada paylaşılan ve Teyit’e ihbar olarak gönderilen paylaşımda, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından hazırlanan bir ders kitabında, şarkıcı Mahmut Tuncer’e atfedilen “Mantık sizi A noktasından B noktasına götürür. Halay ise her yere” şeklinde bir sözün bulunduğu iddia edildi. 
0
12,072
Sosyal medyada ve haber sitelerinde yer alan iddiaya göre Milli Eğitim Bakanlığı İzmir’de mültecilere özel dört yatılı okul açacak. İnşa edilecek okulların sadece mültecilere eğitim vereceği de öne sürülüyor. Mülteci öğrencilerin ailelerine vatandaşlık ve geçici konut verilmesinin gündemde olduğu da iddia ediliyor.
0
12,073
Sözcü, BirGün, T24, Yeni Çağ, İleri Haber, ABC gibi haber sitelerinde ve sosyal medyada, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ile Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nun (TÜBİTAK) düzenlediği “Mevlana” konulu 11. Uluslararası Robot Yarışması’nda Mevlevi robota 1 milyon TL ödül verildiği iddia edildi.
0
12,074
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından (MEB) özel öğretim kurumlarında Atatürk köşesi zorunluluğunu kaldırıldığını iddia eden paylaşımlar yapıldı. Paylaşımlarda MEB’in özel öğretim kurumları ile ilgili mevzuatı değiştirdiği, “Atatürk ilkeleri doğrultusunda öğrenci yetiştirmek amacının” çıkarıldığı ve Atatürk köşelerine Türk bayrağı, İstiklal Marşı ve Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’ni koyma zorunluluğunun kaldırıldığı öne sürüldü. İddia Mart 2022'den bu yana dolaşımda.
0
12,075
Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk’un, 18 Mayıs 2019 da paylaştığı yeni lise sisteminde matematiğin seçmeli ders olduğu iddia edildi. Söz konusu iddia, Cumhuriyet, Yeşil gazete, İleri Haber, Sol Haber gibi internet siteleri tarafından haberleştirildi. Ayrıca iddia, BirGün gazetesinin 19 Mayıs 2019 tarihli sayısında da manşetten verildi. Haberlerde, liselerde din kültürü ve ahlak bilgisi zorunlu olurken, matematik, felsefe, tarih gibi derslerin seçmeli hale geldiği ifade edildi.
0
12,076
Sosyal medyada yaygınlaşan bir iletide mecliste, çocuk istismarına af ve ceza indirimi öngören bir düzenlemenin görüşüldüğü iddia edildi. Söz konusu paylaşıma göre çocuğun birlikte olduğu kişi ile arasındaki yaş farkının 10’un üzerinde olmaması ya da çocuğun istismarcısıyla evlenmesi durumunda af ve cezada indirim mümkün olabilecek. 
0
12,077
Sosyal medyada Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'nın kurucusu olduğu Medipol Hastanesi’nin devletten en yüksek yatırım teşviki alan şirketlerden biri olduğu öne sürüldü. 
1
12,078
27 Nisan 2020 tarihinde Türkiye’de yoğun kullanıcı trafiğine sahip Sabah, Mynet, Ahaber gibi sitelerde bir haber yer aldı. Demirören Haber Ajansı’na dayandırılan habere göre, Adana'da polisin kontrol yaptığını görünce kaçan Suriyeli Ali A. (19), 'dur' ihtarına da uymayınca, bacağından vurularak yakalandı ve sonrasında da hastanede tedavi altına alındı. Bazı haberlerde ise gencin yanlışlıkla vurulduğu belirtiliyordu.
1
12,079
* Bu yazıda olayda bahsi geçen kişilerden sadece kadın ve çocuk olarak bahsedildi. Kişilerin fotoğraflarının yer aldığı internet linkleri özellikle kullanılmadı.
1
12,080
Geçen hafta, İtalya Parlamentosu'nun alt kanadı olan Temsilciler Meclisi'nin başkanı Laura Boldrini’nin New York Times gazetesine, dijital çağın tartışmalı olgularından “sahte haber” (fake news) sorununa karşı İtalyan liselerinde eğitim verileceğine dair bir proje açıkladı. Habere göre, 31 Ekim’de başlayacak proje 8 bin liseye yayılacak.
1
12,081
Pandemi gibi kriz zamanları, yanlış bilginin nasıl hayati bir sorun haline gelebileceğinin belki de en somut örneği. Yanlış bilgiye karşı bağışıklık kazanmanın yollarından biri de bilginin kaynağını sorgulamak, güvenilir olduğundan emin olmak. Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi ise güvenilir kaynakların tehlikede olduğunu gösteriyor. 
1
12,082
2019’da siyaset bilimci Andrew Guess, Jonathan Nagler ve Joshua Tucker tarafından yayınlanan bir araştırmada, 2016 ABD başkanlık seçimlerine ilişkin yanlış bilgi paylaşımı yapan kullanıcılar incelendi. Araştırmanın en önemli bulgusu, yanlış bilgi içeren paylaşımları yayma olasılığı en yüksek olan kesimin 65 yaş ve üstü kullanıcılar olduğuydu. 
1
12,083
Artık bilgiye erişmenin neredeyse birincil kaynağı haline gelen çevrimiçi platformlarda sıklıkla karşılaşılan yanlış bilgi sorunu, çeşitli düzenlemeler yapılarak önlenmeye çalışılıyor. Özellikle YouTube, Facebook ve Twitter gibi dünya genelinde geniş kitlelere hitap eden sosyal mecralar, platform içi arama motorlarını değiştirmeye, algoritmalarını düzenlemeye ve yanlış içerikleri kaldırmaya davet ediliyor. Konuşan ve yazan makinalar, yapay zekalar, botlar ve sahte hesapların incelenmesi için baskılar artarken özellikle yanlış bilginin hızla yayıldığı ve ciddi sonuçlar doğuran konularda (ki buna, aşı-karşıtı propaganda örnek verilebilir) yeni yöntemler deneniyor. Dünya üzerinde platformlardan, sosyal medya yöneticilerinden ve arama motorlarından yaptırım talepleri devam ederken, Finlandiya vatandaşlarını yanlış bilgiyle mücadele konusunda eğitmek için sorunun kökenine iniyor ve daha kalıcı bir çözüm öneriyor: medya okuryazarlığı.
1
12,084
*Bu içerik ilk kez "5 steps to improve your media literacy" başlığıyla Teen Vogue tarafından 27 Nisan 2017 tarihinde yayınlanmış ve Emek Akman tarafından Teyit için çevrilmiştir.
1
12,085
Ispanaktan kaşık, sebze ve meyve atıklarından biyoplastik… 
1
12,086
İngiltere’nin Westhoughton kasabasında yaşayan bir çocuk, annesine, okulda arkadaşları arasında konuşulan bir oyundan bahsetti. “Momo” isimli bu oyunu internette araştıran anne, daha önce yayılan haberlerden oyunun WhatsApp üzerinden tehdit mesajları yollayan ve çocukları intihara sürükleyen bir oyun olduğunu gördü. Telaşlı anne Love Westhoughton isimli yerel Facebook sayfasında 17 Şubat 2019 tarihinde diğer ebeveynleri uyaran bir metin paylaştı.
1
12,087
UNESCO’nun Küresel Medya ve Bilgi Okuryazarlığı Haftası'nı (MIL) geride bıraktık. Hedef kitlesi çocuktan, konusu bir ders içeriğinden çok daha fazlası olan medya okuryazarlığının, bir hafta süren farkındalık çalışmalarından çok daha fazlasını hak ettiği bir gerçek. Biraz da bu bahaneye sığınarak, geride kalan MIL haftasının kapanışını dünyadan birkaç medya okuryazarlığı eğitimi örneği üzerine konuşarak yapmak istedim.
1
12,088
Bir düşünce jimnastiğiyle başlayalım. Otoyollardaki emniyet şeritlerinin amacını herkes bilir. Acil durumlarda ambulansın, itfaiyenin, polis araçlarının kullanabilmesi için. Trafiğin en sıkışık olduğu saatte, emniyet şeridine gerçekten ihtiyacı olan bir ambulans sürücüsü olduğunuzu düşünün. Yoğun bir saatte, araçlar emniyet şeridini de tıkamış ve ambulanstaki yaralı hayatını kaybetmiş olsun. Böyle bir durumda, emniyet şeridini kullanan araçlara olay sonrası verilecek ceza neyi değiştirir? Hayatını kaybeden hasta için hiçbir şeyi değiştirmez. Sonraki muhtemel ambulans yolcuları için belki bir şeyleri değiştirir. Caydırıcı cezalarınız veya bunları sıkı sıkıya uygulayan emniyet birimleriniz olmadığı sürece onun da anlamı yoktur. 
1
12,089
2018 Şubat ayından beri Patreon üzerinden bir destekçi kampanyası yürütüyoruz. Dürüst olmak gerekirse, dört başı mamur bir kampanyadan çok, bize destek olmak isteyenlerin haberdar olabildiği bir destek mekanizması bu. Teyit olarak bu konuda net bir strateji belirleyememiş olmamızın da payı büyük olmakla birlikte, kampanyanın sesinin gür olmayışının farklı sebepleri de var. Türkiye gibi medya platformlarının okur destekli modeller konusunda fazla başarı öyküsü biriktiremediği bir ülkede, bizim de bu konuda adım atmakta görece çekingen davrandığımızı söyleyebilirim. 
1
12,090
Medya profesyonelleri ve dijital medyadaki gelişmeleri yakından takip edenler için yılın en önemli zamanı geldi. Reuters Enstitüsü geleneksel “Dijital Haber Raporu”nu yayınladı. Rapor şaşırtmayacak şekilde medyaya güven sorununun altını çiziyor ve bu düşüşün durdurulamadığını kanıtlıyor. Dünya genelinde haberlere genel güven (yüzde 40) ve insanların kendi kullandıkları kaynaklara duyduğu güven (yüzde 46) bu yıl iki puan daha düştü.
1
12,091
Geçen hafta yeniden Türkiye’nin gündeminde Çiftlik Bank’ın kurucusu Mehmet Aydın vardı. Kurduğu sanal çiftlik oyunu sayesinde binlerce kişiden milyonlarca lira toplayarak kayıplara karışan Aydın’ın ortaya “yeni” çıkan fotoğrafları bazı tartışmaları beraberinde getirdi. Mehmet Aydın ve eşi olduğu ifade edilen Sıla Aydın’ın birlikte bir gemide çekilen fotoğraflarındaki detaylar çiftin Antalya’da tatil yaptığı izlemine yol açtı. Sosyal medyada birçok kullanıcı Aydın’ın geçen hafta Antalya’da tatil yaptığına inandı. Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından fotoğrafların ilk olarak paylaşıldığı günden başlayarak bazı detayların atlanmasıyla ortaya çıkan durumu bu yazıda tartışmaya açacağım. Fotoğraflardan “konum bilgisine” ulaşmaya çalışırken fotoğrafların çekildiği “tarihi” göz ardı etmenin bizi büyük yanlışlara götürebileceğini de bu yazıda hatırlatmaya çalışacağım.
1
12,092
Dünya baş döndürücü gündemlere tanıklık etmesine rağmen araştırmalar, haberden kaçınanların sayısının her geçen gün arttığını gösteriyor. Ayrıca medyaya güven, dünyanın pek çok ülkesinde tarihin en düşük seviyelerine gerilemiş durumda.
1
12,093
“Fetullahçı terör örgütünün 15 temmuz darbe girişimi ve bu darbe girişimini gerçekleştiren (FETÖ) Fethullahçı terör örgütünün tüm yönleriyle araştırılıp alınması gereken önlemleri tespit etmekle görevli Meclis Komisyonu“nun 20 Ekim 2016’daki konuğu Mehmet Ağar’dı. 
0
12,094
Sosyal medyada paylaşılan "Yılbaşı Mesajı” başlıklı bir şiirin Mehmet Akif Ersoy’a ait olduğu iddia edildi. Bir süredir internette dolaşımda olan şiir, Ersoy’un ölüm yıl dönümü ve yeni yıl kutlamaları nedeniyle yeniden gündeme geldi ve Teyit'e de gönderildi. Ayrıca şiir WhatsApp’ta da bir süredir dolaşımda. Ersoy’a ait olduğu iddiasıyla paylaşılan şiirin 2015 ve 2016 yıllarında, Takvim ve TGRT gibi haber siteleri tarafından “Mehmet Akif Ersoy’un yılbaşı mesajı” şeklinde haberleştirildiği de görülebiliyor. Şiirin, Yeni Akit Gazetesi köşe yazarları, Nurettin Veren ve İbrahim Bektaş tarafından 2016 yılında kullanıldığı fark ediliyor.
0
12,095
Prof. Dr. Mehmet Ceyhan her fırsatta hastalıkları tedavi etmede aşılara verdiği önemi dile getiriyor. Ancak sosyal medyadaki iddialara göre, 2005 yılında kurulan Aşı Çalışma Grubu’nun direktörü olan Mehmet Ceyhan’ın çalışmalarında, çocuklar ilaç firmaları için denek olarak kullandı. 2018 yılında da 1 milyon 628 bin doz aşının tarihi geçmesine rağmen 63 bin çocuğa yapıldığı ileri sürülüyor.
0
12,096
Twitter’da #MehmetCeyhanYargılanmalı etiketi, 12 Ekim 2021’de çok konuşulanlar arasına girdi. Fakat Serhat Fındık’ın iddiasına göre Mehmet Ceyhan yargılanamaz, çünkü Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) anlaşması, Mehmet Ceyhan’a hukuki dokunulmazlık tanıyor. Fındık iddiasına kaynak olarak 21 Ağustos 2020 tarihli Resmi Gazete’yi gösteriyor.
0
12,097
Sosyalmedyadapaylaşılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen fotoğrafın, AK Parti’nin Ankara Büyükşehir Belediyesi başkan adayı Mehmet Özhaseki’yi Afrika’daki Fethullahçı bir okulun önünde gösterdiği iddia edildi. Fotoğrafta, Özhaseki’nin ellerini önünde kavuşturduğu ve etrafında bazı kişilerin olduğu görülebiliyor. Fotoğrafın PVC camlara sahip kırmızı bir binanın önünde çekildiği de fark edilebiliyor.
1
12,098
Hazine ve Maliye Bakanlığı ev sahipliğinde, Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) organizasyonuyla İstanbul'da Türkiye-Suudi Arabistan Yatırım ve İş Forumu düzenlendi. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek 16 Şubat 2024’te düzenlenen bu forumda konuştu.
0
12,099
 
1
12,100
Sosyal medyada paylaşılan görüntünün İstanbul’da İsrail'i protesto etmek için düzenlenen güncel gösteriyi gösterdiği iddia edildi. İddia videosunda “Mehmetçik Gazze'ye” sloganları duyuluyor.
0
12,101
Sosyal medyada, Mekke'de günlerdir devam eden şiddetli yağışların ardından ovalar ve dağların yeşillendiği iddia edildi. 
1
12,102
12 Eylül 2023’te Meksika Kongresi’nde ilginç sayılabilecek bir olay yaşandı. Kendini ufolog ve gazeteci olarak tanıtan Jaime Maussan, uzaylılara ait olduğu iddia edilen iki fosili canlı yayında kamuoyuyla ve parlamenterlerle paylaştı.
1
12,103
*Bu içerik ilk kez  "WhatsApp is a black box for fake news. Verificado 2018 is making real progress fixing that" başlığıyla Nieman Lab tarafından 27 Temmuz 2020 tarihinde yayınlanmış ve İlayda Ece Ova tarafından Teyit için çevrilmiştir.
1
12,104
Son birkaç gündür dünya gündeminde yoğun bir şekilde konuşulan Meksika’da "uzaylı fosili" iddiasıyla parlamentoya sunulan figürlerin aslında kek olduğunun ortaya çıktığı iddia edildi. İddiaya eşlik eden videoda bir kişi, uzaylı figürünün yüzünden bir dilim alırken, bir haber kesitiymiş gibi alt banta yer verilmişti.
0
12,105
Esenler Belediye Başkanı ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) AK Parti Grup Başkanvekili Tevfik Göksu, 30 Eylül 2020 tarihinde katıldığı Çalar Saat programında İBB meclis gündemine Melen Barajıyla ilgili herhangi bir konunun gündeme gelmediğini, dolayısıyla grubunun da baraj hakkındaki bir öneriyi reddetmemiş olduğunu dile getirdi. Program sunucusu İsmail Küçükkaya'nın kendisine AK Parti ve MHP oylarıyla Melen Barajı'nın araştırılması teklifinin reddedilmesi ile ilgili çıkan ilgili haberleri göstermesi üzerine, bu iddiasını yineledi.
0
12,106
Sosyal medyada yayılan bir iddiaya göre eski Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Melih Bulu, Cengiz Holding’in yeni CEO’su oldu.
0
12,107
Melih Gökçek’in paylaştığı görüntülerdeki bölge olan Malazgirt Bulvarı için Google Maps üzerinden geçmişte kaydedilmiş görüntülere baktığımızda, bölgede bulunan ağaçların bazılarının 2018 Haziran ayında da kuru olduğunu görüyoruz. Haziran 2018’de Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Tuna’ydı.
0
12,108
8 Ocak 2020 tarihinde Cumhuriyet tarafından paylaşılan haberde Melih Gökçek’in Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı olduğu dönemde makam odalarını süslemek için belediye bütçesinden 550 milyon TL harcayarak süs bitkileri aldığı iddia edildi. İddia Yol Tv, İlerihaber gibi haber platformlarında da paylaşıldı. Ekşi sözlükte de konuya ilişkin bir başlık açıldı.
0
12,109
Milli voleybolcu Melissa Vargas adına açılan bir hesabın paylaşımları X kullanıcıları tarafından gerçek sanılarak çok sayıda etkileşim aldı.
0
12,110
Twitter’da Memleket Partisi’nden bazı üyelerin adıyla açılan hesaplar üzerinden istifa duyuruları yayınlandı. 
0
12,111
Sosyal medyada Memleket Partisi kurucu üyelerinden Ali Dursun adına @alidursunnmp adlı hesaptan yapılan istifa paylaşımı yoğun etkileşim aldım. 
0
12,112
Twitter’da @umrankoksuzmp isimli kullanıcı, Memleket Partisi Kadın Politikaları ve Parti İçi Eğitimden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ümran Köksüz'ün ağzından Ümran Köksüz'ün partiden istifa ettiğini öne sürdü.
0
12,113
Türkiye, 28. Dönem Milletvekilliği ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri için 14 Mayıs 2023’te sandığa gitti. Ancak cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları adayların yüzde 50+1’i bulamamasıyla ikinci tura, yani 28 Mayıs 2023’e kaldı. 
0
12,114
Prof. Dr. Muzaffer Eskiocak’ın katkısıyla hazırlanmıştır.
0
12,115
Sosyal medyada dolaşıma giren ve Teyit’e ihbar olarak gönderilen bir belgede yer alan ve Kırklareli İli Mera Otlatma Planı’nda hayvan otlatmak için ücret talep eden düzenlemenin yeni olduğuiddiaedildi.Gönderilerden biri yaklaşık 5 bin kişi tarafından paylaşılırken, 11 bin kez de beğenildi. 
0
12,116
Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce, 17 Nisan 2023’te yayınlanan Mevzular Açık Mikrofon adlı programda, 2018 cumhurbaşkanlığı seçimlerine 10 gün kala İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener’in hiç miting yapmadığını iddia etti. 
0
12,117
Sosyal medyada İyi Parti lideri Meral Akşener’in depremzede bir vatandaş ile konuşmasını gösteren bir video, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleriyle ilişkilendirilerek paylaşıldı.
0
12,118
İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener’in Nevşehir ziyaretinde bir esnafla kurduğu diyalog sosyal medyada hızla yayıldı. Paylaşımlarda Akşener’in, “Ben cumhurbaşkanı adayı değilim. Kadından imam olmaz. Cumhurbaşkanı aynı zamanda imamlık yapmak durumunda olduğu için ben aday değilim” cümlesi kullanılıyor. 
0
12,119
İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener, 23 Aralık 2022’de Fox TV’de yayınlanan Çalar Saat programına konuk oldu. 
0
12,120
Sosyal medyada yer alan paylaşımlarda İYİ Parti’nin Cumhurbaşkanı adayı Meral Akşener’in Yaşar Kemal’in bir sözünü Necip Fazıl’ın sözü olarak paylaştığı iddia edildi. Akşener’in paylaştığı sözün, Yaşar Kemal’in Demirciler Çarşısı Cinayeti isimli romanında geçen “O iyi insanlar, o güzel atlara binip çekip gittiler. Demirin tuncuna, insanın piçine kaldık.” sözü olduğu ve Necip Fazıl’a ait olmadığı ifade edildi.
0
12,121
Sosyal medyada Zafer Partisi Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı İsmail Türk, İyi Parti Genel Başkanı Meral Akşener’in, Ümit Özdağ'ın Stratejik Göç Mühendisliği kitabını gösterdiğini iddia etti. 
0
12,122