Shillong, 28 Risaw: Ki nongkyrshan ka Congress na Nongstoin ki la pynpaw ba kin pynrem ia u kyrtong ka party lada ioh u MDC shu sieh u Bah Gabriel Wahlang ha kane ka elekshon shiteng samoi na Nongstoin. Kane ka jingpyr shah jong ki nongkyrshan ka long hadien ba la don ka jingthmu da ki nong ialam ba halor ka party kynthup u Myntri Rang bah ka jylla ban ai tiket  ia u Bah Gabriel Wahlang. U Bah K.L Lyng doh bad u bah KS Tym pui  ki la ong,  Long kumba iuh tdong bsei  ban ioh jingtip ba ka la don ka jingleh donbor jong ki nongialam jong ka seng ban phah ia ka kyrteng jong u Bah Gabriel sha ka AICC kum u kyrtong ha ka ilekshon shiteng samoi ka Nong stoi  konstitwensi .Ki la ong ba ka jingialang jong ka  MPCC hynnin ka miet ha iingsah u  Bah DD Lapang u president ka MPCC, ka la rai ban ai tiket beit ia u Bah Gabriel Wahlang namar ba u dei u briew ba ki kham iajan bha. Ngi kum ki nongkyrshan bad ki dkhot ka Block Congress Committee (BCC) bad  ki President jong ki Primary Unit na baroh laiphew khyndai tylli ki primary unit kiba la kyrshan  a ka kyrteng jong U Dr. A. Pariong, ngi dap da ka jingkyndit kaba khraw bad pynrem la ka don ka jingleh donbor,  la ong kine ki rangbah.Ki la ong lada ka MPCC kam burom ia ki paidbah kin ialeh pyrshah beit ia ka hukum ka party.Ki la ong ba u Bah Gabriel Wahlang um shym la ioh ia ka jingithuh na mano mano ha Nongstoi , bad lada u ioh tiket kan dei beit kum ka jingthombor bad ka jingniew bei  jong ki nongialam ia ka sur u paidbah, la ong u bah Lyngdoh bad u bah Tympui .


Shillong, 28 Risaw: Ka jingialang ba kyrkieh jong ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep kaba la long mynta ka janmiet, ki la pynpaw ia ka jinglyngngoh bad ka jingsngewbitar ban iohi ba u myntri Rangbah ka jylla u Dr.Mukul Sangma u la thad madan ha ki kotkhubor ia ka shithi kaba u la thoh sha ki. Haba pynrem jur ia katei ka jingleh u myntri rangbah ka Synjuk ka la kynnoh ba katei ka dei ka jingthmu jong u ban ialam bakla ia ki paidbah ba kin ym wan sha ka jingiaiaid proseshon paidbah ka ban long ha ka 30 tarik mynta u bnai. Ki la kynnoh ruh ba katei hi ka jingleh u Mukul ka pyni ba um don jingkitkhlieh bad um long ruh uba tbit ban bat ia ka kam nongialam bad kumjuh ruh ki myntri sorkar jong u. Ki Rangbah shnong ki la ong ba u Mukul un iohi ha ka 30 tarik mynta u bnai ia ka jingkthang ka mynsiem duk u suk bad ki paidbah jong kane ka jylla ka ban long ruh ka sngi sah kynmaw ha ka khana pateng jong ka ri India kaba laitluid. Ka la pynrem ruh halor ka jingbym shimkhia u Mukul na ka bynta ban pynlong ai  noh ia ki ar tylli ki Bill ba la pass da ka KHADC bad JHADC kaba ia dei bad ki kam synshar khaddar. Ka la kynnoh ba ka shithi kaba u Mukul u la pynbna paidbah ha ki kotkhubor ka pyni ba um dei uba tbit ban ialam ia ka jylla bad na kata ka daw ka la rai ban iaid beit shakhmat ia ka proseshon kaba la buh ban long ha ka 30 tarik mynta u bnai bad ka la pynskhem ruh ia ka jingdawa jong ka ba u Mukul, ryngkat ki synran jong u, ki dei ban hiar noh na ka shuki myntri sorkar.


Shillong, 27 Risaw: U nongwad jingtip paidbah, U Bah Dispar sing Rani u u la pyrshah jur ia ka jingshu shongwai ka ophis u Executive Engineer PWD South Division ha Redcross, Laban, ka PWD Shillong Bypass ha Malki, ka National Highway  Shillong Circle ha Lachumiere bad ka PWD Office ha Barik.  Ka jingtip da ka ain wad jingtip paidbah, ba la pan da u Bah  Rani ha ka 27 tarik Naitung mynta u snem na ka ophis jong u Chief Engineer PWD (Roads) ka la pyni ba R. Dapmon Pala dei trai ia ka ophis ka PWD South Division ha RedCross bad ka baiwai shi bnai ka la long haduh T. 53, 825/-  . U Bah Rani u la ong balei ka sorkar ka shu wai haba ka don shibun ki jaka ki puta bad ka dei tang ka jingpynlutkai ia ka pisa jong u paidbah katba ha kiwei ki ophis kum sha Sohra bad Mairang kiba la dep biang nadong shadong ki sah thylli. U la ong ba ka ophis ka tnad PWD ha Barik lei kaba la kylla kum ka slum ha kaba ki briew bym tip satia ki sah sahuh ha katei ka jaka bad ki pynlong ia ka jingiathoh, khawai ba bun jait kum ka jaka lajong.  Nga kwah ban tip la kine ki kam ba ju leh ha katei ka jaka la ai bor ne em da ka tnad  la ong u Bah Rani namar ba u la pan jingtip paidbah, hynrei haduh kine ki khlem pat ioh satia wat ka la long lai bnai kynthih. U la ong ba ha ka 13 tarik Naitung, 2015 ka la pyni ba u  Deputy Commissioner, lem bad u Executive Engineer PWD Division bad u B. Kharbuli u Executive Engineer PWD, National Highway Division ki leh smat bha ban kyndang ia ki dukan ba shna ha Motphran bad ki la ujor ejahar ruh ha ka 22 tarik Naitung, 2004 da kaba rah ia ka kyrteng jongu Disper B. Rani bad u Despart Rani.  Kine ki la donkti ban khynra ia ka dukan jong nga ha u snem 2004 ha Motphran ba la shna naduh u snem 1999 hadien ba nga la ioh bor na u Myntri Nongkhlaw  la ong u Bah Rani bad bynrap  Lada ka dukan jong la pynpra, balei kiwei ki dukan ki dang sah ha katei ka jaka bad la shna shuh shuh pynban .  Ka jingkyndang ia ka dukan jong nga ka long tang ban ailad ia kiwei ban ioh shna  la kynnoh u Bah Rani bad bynrap ba ha katei ka jaka la shna dukan da ka Mary Rambri bad u Holdingstar Lyngdoh watla kane ka jaka ka dang sah ha ka Kashari.


Shillong, 28 Risaw: Wat la ka Block Congress Committee bad ka West Khasi Hills District Congress Committee, ki la mynjur ia ka kyrteng jong U bah Adviser Par iong, hynrei, la sngew thuh, ba ha ka jingialang, kaba long hynnin ka miet ha iing U bah DD Lapang, ba ki la dep rai, ban ai ia ka tiket shiteng samoi sha U bah Gabriel Wahlang, uba dei U MLA shu sieh ha Khasi District Council. Ka khubor, ka ia thuh ba ka jing ia kynduh hynnin ka miet, kaba la long ha iing U bah DD Lapang, ha kaba la don lang U Mukul Sangma, myntri rangbah ka Jylla, ka la rai ban kyntait ia ka jingtyrwa jong ka Block bad ka District; hynrei, ka la jied ia U bah Gabriel Wahlang, na ka bynta katei ka elekshon shiteng samoi. Kumba ka ju long, ban rai khadduh ia ka tiket jong ka elekshon MLA, ka dei ha ka bor jong ka All India Congress Committee (I) bad ki thymmei khubor, ki iathuh ba ka jing ia pyni bor, kan dang bteng hangthie ruh, namar la sngewthuh ba U Ma Vincent Pala MP, ka Shillong, u kyrshan ia ka U Dr Pariong, ba un long u kandidet jong ka seng na Nongstoin.


Shillong, 29 Risaw: U Bah Erwin K Sutnga uwei na ki trai ba ju don bynta ban pynmih ia ka kot khubor kum u Pateng Mynta, ka Leilieh; hynrei kiba jah noh mynta, u la ong ba ka daw ka jingjah ki kot khubor ka dei nama ba ka bun ka jinglut bad ka duna ka jingmih, nalor ka jing duna ka jingkyrshan na ki paidbah ban pule ia ki kot khubor. Haba iakren mynta ka sngi, u Bah Sutnga u la ong ba ha kito ki por mynshwa, ka rukom shon kot khubor ka long kaba eh bha, namar ba kam long kaba suk kumba long ha kine ki sngi.  Mynshwa ka jing shon ia ki kot khubor, ka long kaba eh, namar ka mashin ka long ka bym dei kum ha kine ki sngi kaba kham suk ,la ong u Bah Erwin. Katkum ka jingong u Bah Erwin kiwei pat ki jingeh ki long ka jingbym biang ka jingsam khubor, ka jingbym ioh jingpyn bna ne advertisement.  Ha kito ki por ki nongpule kot khubor ki don tang ha Shillong hynrei mynta ki kot khubor ki la poi sha ki jaka nongkyndong bad ki briew ki la iapule kot khubor bad ka la don ka jingiapher bak ly bak , u la bynrap.  Ngi pynlut da ki hajar shi sngi hynrei ka jingmih tang tang da ki spah bad ka jingjur palat ka jingdawa ban ia ka jingmih ka dei ka daw kaba kongsan ba ki kot khubor ki khyllem bad ki jah noh khamtam lada kim ioh ia ka jingkyrshan kaba biang na ki paidbah nongpule , la ong Bah Erwin.U la ong ba ha kine ki sngi ki kot khubor ki la kham bha bun shah ban ia kito ki por mynshwa hynrei donkam ban pynbha shuh shuh.U la ong ba ki kot khubor ki dei ban pynbha ia ka rukom ai khubor ban nym ialam bakla ia ki paidbah bad ki donkam ban ioh ia ka jinghikai kaba biang ia kane ka kam.Ym tang katta, ka jingsiew ia ki nongtrei kot khubor ruh ka dei ban long kaba biang namar ba khlem ka jingsiew kaba biang ka shem jingeh ia ki ban trei bha ia ka kam namar ka jur ka jingdawa. Ka jingsiew ia ki nongtrei kot khubor ka dei ban long kaba biang bad ka sorkar ka donkam ban peit ia kane namar ba ia ki lad pathain khubor la niew kum u paia ba saw ka synshar paidbah , la ong u Bah Erwin.U la ong ba bun ki kot khubor kiba la jah noh kum u Lum Shyllong, Pyrta u Riewlum, bad kiwei kiwei kiba mih ban shakri ha ki por mynshwa.


Shillong, 29 Risaw: Ka tamasa bam ka Mei Ramew lane ka Terra Madre kaba mut ka kmie mariang kan sdang ha ka nongbah Shillong naduh ka 3 tarik haduh ka 7 tarik Naiwieng ha Law Kyn tang Mawphlang ban pynlong da ka North East Slow Food and Agrobio diversity Society (NES FAS). Naduh ka 3 tarik haduh ka 5 tarik kan long ha North Easter Hill University (NEHU) yn wan ban iashim bynta da ki nongmihkhmat da palat 50 tylli ki ri bad yn iakren ia ki mat hakhmat ka jingdon lang ki nongmih khmat na ka  United Nation (UN) ha ka  7 tarik Naiwirng bad yn pynmih ia ka jingpynbna kaban tip kum ka Shillong Declaration. Ka tamasa Mei Ramew kan lum kan lang ia ki jait bynriew bapher bapher ban wanrah ia ka rukom bam jongki ryngkat ka jingiadonlang Indigenous Partnership, Slow Food International, UN Agencies bad kiwei ki nongkyrshan ban pyni bad iasam ia ka jingtip halor ki phang bapher bapher, kiba iadei bad ka kolshor bad kiwei. Nga sngew kmen ba ka Hima Mawphlang ka la pdiang sngewbha ia kane ka tamasa kaba heh ka International Mei Ramew  la ong u Dr. C. O Rangad  u dkhot ka Indigenous Terra Madre (ITM) Expediter Director NESFAS haba kren sha ki nongthoh khubor hynne ka sngi.U la ong ba kumba 58 tylli ki ri kin wan ban iashim bynta ha kane ka tamasa kynthup 283 ngut ki nongmihkhmat na ki ri bapher bapher bad 630, 88 tylli ki jaitbynriew bad 59 tylli ki jaitbynriew jong ki ri bad baroh ki jaitbynriew kiba la pynthikna ban wan iashim bynta kin long haduh 147 tylli. Yn don 40 tylli ki jait jingbam bad ki dukan kynthup ka Biodiversity Fair ha Mawphlang,  u la ong bad bynrap ba kane ka  Biodiversity Fair ka long ban pyni ia ki jingthung kiba kham pher kiba don ha kane ka dong mihngi. Ngi la buh phra tylli ki jaka ieng kali kaban long 1km ka jingjngai na ka jaka ba pynlong ia ka tamasa bad yn don ruh ki bus ban kit ia ki nongleit nongwan.Katba u D. Y Kharshiing u President Synjuk Ki Rangbah Shnong (SKRS) Mawphlang u la ong ba  ngi kwah ban kyrpad ia ki paidbah kiba wan sha kane ka tamsa ban leh don akor don burom ban nym thaw kano kano ka jingmulmar bad ka jingjah burom . U la kyntu ia ki paidbah ban nym bret pathar ia ki jaboh jabain hynrei ban buh ha ki jaka ba la pynkhreh.


Shillong, 29 Risaw: Ka jingialang jied kyrtong ka seng HSPDP kaba la long mynta ka sngi ha nongpen deng, Nongstoi  ka la sdang ban kulmar thlim hynrei la tem noh ia katei ka ding jong ka jingbitar ki paidbah da ka Dorbar Shnong Nongpendeng kaba la kren da uwei na ki riew rangbah hakhmat u paidlang uba bun. Shipor ka jingialang naduh kaba sdang haduh kaba kut ka la iaid beit, hynrei ha shuwa ban pynkut noh artad hadien ba shongknor jong ka jingialang u bah K.P Pangniang uba dei ruh u President ka West Khasi Hills u la mut ban pynkut noh ia ka jingialum paidbah, kynsan ka kong Fenela L Nonglait kawei na ki nongpan tiket ka la ieng bad ka la pynpaw hakhmat u paidbah ba ka kwa kren, hynrei ha katei ka por ki nongialam ka HSPDP kim shym la ailad ia ka ba kan kren bad ha katei ka por ki paid nongkyrshan jong ka kiba bun hi ki dei ki longkmie ki la ieng ban pyni nia ha katei ka jingialang bad bud nangta sa ki nongialam kiba kyrshan ia u bahduh Daiostar Jyndiang ki la kob ban ia tai nia hapdeng ki kyrtong pan tiket, hynrei ha kaba khadduh uwei na ki riew rangbah jong ka dorbar shnong Nongpendeng u la ieng ban kren ha ka tynghung pynsawa bad u la ong,  Lada phi ia long kumne, ka dorbar Shnong ruh ka don la ka jong ka pali ban leh ia kaba donkam  bad hangta u paidlang u la ia pra noh la ka jong ka lynti.Hynrei kham ha shuwa ia kata ki riew rangbah nongialam jong katei ka seng kiba la ithuh dur khmat ba ki dei ki briew jong u bahduh Jyndiang ki la pyrshah ia ka jingkwah ki nongialam rangbah ka HSPDP ban jied ia ki kyrtong tang da ki President bad Secretary jong ki Primary Unit ha kaba ki la ong ba lada tang ki President bad Secretary jong ki Primary Unit ki lah ban pynjop te ka biang hynrei ki la ong ba ki kwah ban jied da u paidbah. Hynrei kham hadien ba la mih ka jingiakren ba kumba ju long haba jied kyrtong la ju jied tang ki President bad Secretary jong ki Primary Unit bun na ki nongialam ki la hun ia kata bad ki la rung sha ka kamra ba dei ban pyndep ia katei ka kam. Hynrei kham hadien ia kata ruh na ka liang ka kong Fenela L Nonglait ka pynpaw ba ka jingkwah jong ka ban kren ka long halor ka nongrim ba la mih ha ki khubor ba ki nongialam jong ka HSPDP ha ka CEC jong ki ki la bret ia ka aplikeshon jong ka sharud katba ha ka jingialang paidbah pat ki pynbna ba ka ruh ka dei kawei na ki kyrtong ba pan tiket.La ban kdew ba tang mar ia kut ka jingialang kaba nyngkong shuwa ba ki nongialam ka HSPDP ki rung sha kawei pat ka Hall la pynsangeh ia ka jingiania hapdeng u paidbah da ka Dorbar shnong Nongpendeng, hynrei kham hadien la pynsangeh noh biang ruh ia katei ka jingialang ki nongialam naba ka Dorbar shnogn ka tieng ioh ba ka mih kano kano ka jingkulmar, hynrei khadduh la ioh jingtip ba ki nongialam ka seng HSPDP ki la pynlong jingialang biang ha kawei ka jaka bad ki la rai kut syndon ia ka tiket sha u kyrtong jong ki.


Shillong 30 Risaw: Ka Khasi Jaintia Deficit School Teachers Association (KJDSTA) mynta ka sngi  ka la pynkut  ia ka jingrakhe dap pura ba 35 snem da ka jingshongkun ban kynmaw biang ia ki kam ba la dep iaid lynti ha kine ki snem. U Lat ka jylla u V Shamuganathan u la pynkut ia kane ka jingra khe kum u kongsan katba u MLA ka Nongthymmai u Dr Jemino Mawthoh kum u symbud kongsan. Haba kren lyngkot ha kane ka sngi, u  Shan muganathan u la ong ba ki nonghikai ki dei ban pyrshang katba lah ban pynthikna ba ka jingwan klas ki khynnah kam long 100 percent lane lada duna eh ruh 98 percent.  Kawei kaba nga kwah ban ai jingmut ban kyrpad ia ki nonghikai ka long ba kin pynthikna ba ki kamra klas ki dei ban long 100 percent lane lada duna eh ruh 98 percent , la ong u Lat.U la ong ba u sngew tynnad shibun ban wan iadon bynta bad ki nonghikai kiba ju niew kum ki briew jong ka jingsta bad kiba shem phang haka imlang sahlang. Shwa ia kane, u MLA ka Nongthymmai u Dr Jemino Mawthoh u la pynpaw ia ka jingsngew khia ia ka jinglong jingman ki pule puthi ha kane ka jylla khamtam da kaba pynpaw ia ka jingsngewkhia ia ki jingeh jong ki nonghikai.  Ka long kaba sngewsih ba ki nonghikai bunsien ki hap ban mih sha surok ban dawa ia ka tulop jongki, ia ki hok jongi kum ki nonghikai bad kane ka phalang ia ka dur ka dar jong ka jinglong ka pule puthi ha kane ka jylla , Dr Mawthoh.Ka nongbah Shillong  la tip kum ka jaka pule puthi ha kaba ki briew na ka thainn shatei lammihngi ki wan ban pule ha kane ka nongbah hynrei dei ban pyrkhat kum kaei ka jinglong ka pule puthi ha baroh kawei ka jylla bad kumjuh ha ka nongbah.Katkum ka jingong u Dr Mawthoh, ki briew kiba don ha ka bor ki dei ban pyrkhat bha da ka jingkut jingmut bad ka kam ban pynlong ia ka pule puthi kaba janai ha kane ka jylla. U la ong ruh ba ka jylla ka dang sahdien shibun ha kaba iadei bad ka jingthaw ia ka Education Policy namar ba haduh mynta ym pat shym la lah ban pyntreikam ia ka. Ka long ka bym thikna lano ngin iohi ia ka jingpyntreikam ia ka Education Policy ha kane ka jylla kaba dang shna haduh kine ki sngi ,  u la ong.U la iaroh ia ka jingnoh synniang jong ka KJDSTA  ha ka jingai jinghikai ha ka ri Khasi bad Jaintia ha kine ki 35 snem bad kyrmen ba ki kam ba kham bun kan nang leh shuh shuh ha kine ki sngi ban wan.Katba u President nongseng ia ka KJDSTA u Bah  Teibor K Shanpru u la ong ba la seng ia kane ka kynhun jong ki nonghikai ka long ban peit ia ka jingeh jongki bad kumjuh ia ka jingthmu ban wanrah ia jingnang jingstad kaba kham paka. Hynrei u la pynpaw ia ka jingsngew bynniaw namar ba ki bor ba halor kim patiaw eiei ban shim khia watla bunsien ka seng ka la ju ai jingmut halor kiba bun ki bynta ban pynbha ia ka pule puthi ha ka jylla. Katba u President ka KJDSTA u Bah ED Nongsiang u la niew tang ia ki kam ba ka seng ka la leh kiba bun ha kine ki sngi ba ladep kiba iadei bad ka sorkar kum ka jingdawa ban pynkiew ia ka CPF, ban dawa bai sumar ia ki nonghikai, ban pyntreikam ia ka Education Policy ha ka jylla bad kiwei.U la ai khublei ia ki nongialam na ri Ireland kum ka Global School Room kiba la iadon bynta bad ka KJDSTA ban wan iarap ha ka jingai jinghikai ha kane ka ri bad Jaintia. Ha kane ka sngi la pynshongshit bad pynphuh pynphieng ia ka jingrakhe da ka jingshad, ka jingrwai na ki khynnah skul bad ki nonghikai ruh kumjuh.


Shillong, 30 Risaw: Ka National People s Party (NPP) ka la pynrem jur ia ka jingshah rahbor jong u BDO ka Chokpot u  Jude Rangku T Sangma  ha ki riew kiengatiar katba u dang wan phai na jaka leit ontep briew na Deku sha Tura  ha ka sngi Hatmajai ba la dep. Ha ka kyrwoh ba la pynlait, u James K Sangma u nongaiktien ka party u la ong ba kane ka jingjia ka la wanrah ia ka jingsngew syier ia ki paidbah bad namarkata, ka sorkar ka dei ban pynbiang ia ki lad jingiada ban pynthikna ba ki nongtrei sorkar kin don hapdeng ka jingshngain.U la ong ba ka NPP ka kyntu ruh ia ka sorkar ba kan pynthikna ba u BDO u dei ban pynlait noh khlem kano kano ka jingbuh kyndon wut wut.


Shillong, 30 Risaw: Ki nongialam ka Block Congress ha Nongstoi , ki la sngewsih kthang tang mar ia ioh jingtip ba u Dr Adviser Pariong u briew uba ki la imon u la duh tiket na ka seng Congress.Hapdeng ka jingsngewsih kaba jur, ki la thmu ban kynriah noh sha kawei pat ka sem, ne wat la kin dang don hapoh ka sem Congress ruh ki la kut jingmut ban pynrem beit ia u bah Gabriel Wahlang uba la bna wer wer wur wur ba un ioh tiket na ka seng Congress. Hynrei tang mar ia ioh jingtip ia kane ki nongialam ka Congress na ka MPCC, ki la phah ia u wei na ki nongialam jong ki u bah HDR Lyngdoh ban leit sop leit spai  ia katei ka jingmong jong ki nongialam ka Block Congress ha Nongstoi . Wat la ka la don ka jingartatien kaba khraw ba u bah HDR un la pynkohnguh ia kitei ki nongialam Congress ha Nongstoi . Ka jingialang ba la pynbeit ba u HDR un ia kynduh ia ki nongialam Congress ha Nongstoi , kan dei ha ka por 11 baje mynstep, bad watla ki nongialam Congress ki la kam ba kan dei ka jingiakren sani ia ka tiket , pynban ki lad khubor ki la iathuh ba kan dei beit ka jingpynsngewthuh ba kin hun kin suk ia u bah Gabriel kum u kyrtong jong ki bad ba kin ai ka jingkyrshan kaba radbah ia u ha kane ka elekshon shiteng samoi. Ha kawei pat ka khubor la ioh jingtip ba u bahduh Diostar Jyndiang u nongniah kali, jong u bah Hoping uba la ioh tiket na ka seng HSPDP un leit ban thep kyrteng ialade ha ka lah sngi u Blei kum u kyrtong katei ka seng u ban ia khun ha ka elekshon shiteng samoi ha Nongstoi  Konstitwensi.


Shillong, 30risaw: U bah Ardent M Basaiawmoit u President Rangbah jong ka seng HSPDP haba kren ha ka jingialang paidbah ha Nongpendeng , Nongstoi  ha shuwa ba ka seng HSPDP kan jied ia u kyrtong jong ka na Nongstoi  u la ong ba ka thong ka HSPDP mynta ka dei ban ioh synshar ia ka jylla ha u 2018. Utei u nongialam ka HSPDP u la ong ruh ba ka bun ki paidbah mynta ki phai khmat sha katei ka seng kaba don shisha ia ka nongrim ban shakri bad ba ia khun na ka bynta ka jaitbynriew bad ym don kiwei pat ki seng kiba don ia ka nongrim kum ka HSPDP. U la ong ba mynta ki sngi ki; la don bun ki riew shemphang na ka skulbah NEHU ruh kiba dang ia syllok na ka por sha ka por bad ki nongialam katei ka seng kumno ban thaw pyrthei ban ioh ia ka bor synshar ha ka jylla ha u snem 2018 bad da kino ki lad ki lynti ki thaw ban ioh ia ka bor jong u paidbah ban synshar ia ka jylla bad ban kyntiew ia ka seng HSPDP.U bah Ardent u la ong ruh ba mynt aka seng ka seng HSPDP ka don ia ka thong kaba khlai n bha bad kata ka long ban pynjop lut ha baroh ki elekshon MDC shiteng samoi ha KHADC,  Ngi don ia ka thong ban pynjop lut ha baroh 6 tylli ki Konstitwensi ha ka elekshon shiteng samoi ha KHADC  ong u bah Ardent.Haba kren sha ka 2018 u bah Ardent u la pynthikna ba ka seng HSPDP kan ym ia treilang dalei lei ruh bad ka sorkar MUA mynta,  Kumno ngin ia treilang bad ka sorkar kaba khan glut ia ka jingtih dewiong,ka jingtoh khyndew shyiap, kaba pynlynga ia u paidbah haduh kane  u la ong.Utei u nongialam ka HSPDP u la ong ruh ba kumba ka la mih ka jingiaknieh tiket hapoh katei ka seng na Nongstoi , ka pyni shai ba u paidbah u phai khmat sha ka seng HSPDP ha kaba u la iathuh ruh ba tang ha Sohra Konstitwensi ki la don mynta haduh 5 ngut ki kyrtong kiba la pan tiket na katei ka seng. Kitei ki kyrtong kiba la wna pan tiket ki la ong ia nga ba ki la shang kylleng ka konstitwensi hynrei haba ki la twad jingmut na ki paidbah ki la ong ba kan eh ia ki ban jop elekshon lada kin ym dei ba ki ia khun na ka seng HSPDP, ong u bah Ardent.Haba kren pat sha ka elekshon shiteng samoi u bah Ardent u la ong ba la iohi ba ha ka por ba ka UDP ka don ha ka bor synshar uwei na ki MLA jong ka u bah E.K Mawlong u la khlad noh hynrei ha ka elekshon shiteng samoi katei ka seng kam shym la lah ban khie khlieh hynrei la jop pynban da ka seng Congress hynrei mynta ka kynti u la kob ba ha Nongstoi  yn ym don da kiwei pat ki seng ki ban mih bujli ha ka jaka u Maieid Hoping hynrei yn dei beit tang ka seng HSPDP.


Shillong, 01 Naiwieng: Ka Executive Committee ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong ka Bri U Hynniewtrep, (SNSBH) ka kwah ban ai khublei kyrpang ia ki nongsynshar shnong baroh naduh ki Rangbah Shnong, Waheh Shnong, Sordar Shnong, Ki Dorbar Shnong, ki Synjuk Shnong bapher bapher bad ia baroh u paid nongshong Shnong hapoh ka Ri Khasi Jaintia kiba la kyrshan bor bah ia ka jingiaid Paidbah ha 30 tarik Risaw 2015. Ha ka kyrwoh ba la pyllait da u secrerary, Bah RL Blah u la ong ba ka jingiadon ryngkat bad ka jingiatylli baroh ka ai mynsiem shuh shuh ban trei shitrhem haduh ban poi sha ka thong.  Ngi sngewnguh ia baroh kiba la ia shim bynta ha ka jingiaid paidbah kiba la pynpaw shisha ia ka jinglong tip briew tip Blei ha ka akor ka burom bad khamtam eh ba phi la pdiang ia ki jing pyniaid bad jingkyrpad na ka liang jong ka Synjuk , la ong u Bah Blah. Ha kajuh ka por ka pynkynmaw kum ba la ia mynjur lang da u paid byllien ha ka jingiaid paidbah ban ai por ia U Myntri Rangbah Dr. Mukul Sangma bad ka kynhun myntri jong u kan kut haduh 04 tarik Naiwieng, ban pynurlong ia ki jingdawa ba la buh ha khmat jong u. Lada ia ki jingdawa ym lah ban pyn urlong ha lane shwa ka 04 tarik Naiwieng, ka Synjuk ryngkat bad ki paidbah kan leit tur hakhmat Secretariat Main Building ha ka ka 05 tarik Naiwieng ban dawa ia u Myntri Rangbah ryngkat bad ka kynhun Myntri jong u ban hiar shuki mardor , la ong u Bah Blah ha ka kyrwoh.


Shillong, 1 Naiwieng: La iohi bad ioh sngew ba ha ka proseshon bah jong ki Rangbah Shnong kaba la long ha ka 30 tarik u risaw ba la khot da ka Synjuk Ki nong synshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep ki nong ialam bad ki paidbah ki la pynrem jur ia u Myntri Rangbah ka jylla u Dr.Mukul Sangma bad nalor u myntri rangbah kiwei pat ba ki la pyrta kyrteng bad pynrem ha katei ka sngi ki long ia ki myntri sorkar kiba ia jan bha bad u Dr.Mukul hynrei jia ryngkhat ba kitei ki myntri sorkar bad ki nongmihkhmat paidbah kiba la shah pyrta pynrem ha katei ka sngi ki dei baroh khoit na ka Kur Lyngdoh bad kitei ki long u bah Rowell Lyngdoh, myntri ba peit ia ka Ai , u bah HDR Lyngdoh myntri ba peit ia ki District Council, ka kong Ampareen Lyngdoh, myntri ka tnad pynroi sor, bad la iohsngew ruh ba ki pynrem ia u shabuk rangbah ka Congress u bah Ronnie V Lyngdoh, uba dei ruh u MLA ka Mylliem Konstitwensi. Kitei kiba la shah pynrem ha ki lak ngut ki paidbah ka la leit jia ryngkhat ruh ba ki dei baroh na ka Kur Lyngdoh lait noh u myntri rangbah ka jylla u Mukul Sangma.Nangta la iohsngew ruh ba la pyrta pynrem ia baroh ki MLA bad ki myntri Khasi ha kaba ym shym la jer kyrteng ia ki bad la shu ong beit ki myntri bad MLA Khasi bad katei ka jingpyrta ka dei ha ka por ba ki lak ngut ki paidbah ki dang poi ha Assembly kaba don ha Khyndailad. Lah ban kdew ba katei ka Synjuk ka la ai por ia kitei ki myntri bad u myntri rangbah ban hiar shuki hapoh ka 4 tarik mynta u bnai bad lada jia ba katei ka jingdawa kam urlong ki lak ngut ki paidbah kumba la paw ha ka 30 tarik kin leit ban shong kyrai  ha khyrdop bah ka Secretariat ha ka sngi kaba bud kata ha ka 5 tarik mynta u bnai.


Shillong, 01 Naiwieng: Hadien ka jing ia pyni bor jongu bad U Chief Executive Member jong ka Khasi District Council bad nangta hadien ka jing pynjari da ka Ordinance, kaba dei ka ain Rangbah Shnong jong ka sorkar bad hadien kata, sa ka jingpynkhreh ia ka ain thymmai ia ki Rangbah Shnong ka Meghalaya Grassroot Institutions Governance Act 2015, kaba la pynbitar tyngeh ia ki Rangbah Shnong ka Ri Khasi Jaintia, kat haduh ba kin dawa ba un hiar shuki noh, mynta ka sngi U Mukul Sangma, ula leit ia kynduh ia u myntri kam poh iing ka sorkar India, na ka bynta ban ioh jingmynjur noh ia ka Village Administration Bill (VAB) jong ka KHADC bad ka JHADC. U Myntri Rangbah ka jylla u  Dr Mukul M Sangma mynta ka sngi, u la iakynduh ia u Myntri kam pohiing ka ri u Rajnath Singh ha  jaka sah jongu ha kaba u la batai ia ka jingdonkam jong ka  VAB ban ioh noh ia ka jingmynjur jong u Lat ka jylla. U Myntri Rangbah u la batai hakhmat u myntri kam pohiing ia ka nongrim jong ka VAB hadien ba la shah sloit ka iktiar jong ki bor shnong ha ka Kashari High Court ha kaba ki rangbah shnong kim lah shuh ban ai syrnot sha ki nongshong. U la kyntu ia u Myntri kam pohiing ka ri, ba ka long kaba donkam kyrkieh ban ioh ia ka jingmynjur ia kane ka VAB. U la iathuh ruh ha u myntri kam pohiing ba ki ain jong ki ar tylli ki district council ka  Khasi Hills Autonomous District (Village Administration) Bill, 2014 bad ka Jaintia Autonomous District Council (Establishment of Elaka and Village Election, Appointment, Powers, Functions and Jurisdiction of Dolloi/Sirdar and Waheh Shnong) Bill, 2015  la pynbeit bha ka sorkar ia ki kyndon jongka bad hadien ba la pynbeit la phah sha u Lat ka jylla. U la ong ba u Lat u la phah sha ka tnad kam pohiing ban bishar bniah ia kine ki Bill bad ka jingpynslem ban ai ia ka jingmynjur ia ki Bill ka la wanrah ia ka jingsngew tieng na ki bor synshar shnong bad ka jingthmu artatien ia ka jingmut jong ka sorkar ha kaba ki la pynlong ia ka jingiakhih paidbah kaba jur.Ha kajuh ka por, u Myntri Rangbah u la iakren ruh ia ka shong suk shong sain ha kane ka jylla bad kyrpad ia ka sorkar pdeng ban ai jingkyrshan ba ka sorkar jylla kan pynkhlain ia ka tnad pulit ha ka jylla khamtam sha ki thainn khappud.Na ka liang u Myntri kam pohiing ka ri u Rajnath Singh u la kular ba un shim khia ia kane ka kam.


Shillong, 02 Naiwieng: Ka seng kiengatiar ka Garo National Liberation Army (GNLA) ka lah ban pynlait noh ia u block development officer (BDO) ka Chokpot ba shah rahbor u Jude Rangku T. Sangma lashai ka sngi. Haba pyllait ia ka jingthoh ha ki social media u Western area commander ka seng u Hedio C. Momin ba khot kum u Karak u la ong ba ia u BDO yn pynlait noh lashai ka sngi. Ka khubor hamsaia ka la pynkhih jingmut ia kiba bun bah ki paidbah.U Superintendent of police (SP) ka South Garo Hills u Bah Lakador Syiem u la ong  Ngi kyrmen ba kin pynlait noh ia u BDO. Haduh mynta ngim pat ioh kano kano ka jingtip ia ka jingpynlait ia u BDO, hynrei bun bah kiba phun ban kylli la u la lait ne em. Um pat poi sha Chokpot ne sha iing sha sem .Ka GNLA ka la dawa na ka sorkar ba ka dei ban sangeh shi syndon ia ka jingkhynra ia ki dkhot ka seng ha Garo Hills lane kan pynkut noh syndon ia ka jingim jong u BDO ba la shah rahbor. Halor kane ka jingbyrngem ka GNLA, ki pulit ki la hap ban leh adkar ia ka jingkhynra ia ki dkhot jong kane ka seng. Ka seng ka la ong ba ki don ki don jingiapher hapdeng u BDO bad ka GNLA kiba donkam ban iapynbeit. Ka GNLa ka la kam ba u Jude u la iathuh ia ki ba u la iathuh ha u Myntri Rangbah ba ka pisa ba T.40 klur kaba thmu ban shna bad siang rong ia ka surok ha Chokpot, la shim noh da ka seng GNLA bad ka jinglong jingman kam long kaba bha ban leh ia katei ka kam namar ka jingpyndik katei ka seng. Ha ka jingpynlait khubor mynshem taiew, ka seng ka la kyntait ia kane ka jingkynnoh ba ka shim ia katei ka pisa ba T. 40 klur bad ka la ong ba ka la rahbor ia u BDO namar ba u la thok ia u Myntri Rangbah.  Ngi rahbor ia u ban wad ia ka daw balei u thok ia u Myntri Rangbah , la ong ka GNLA.Ka GNLA ka la rahbor ia u BDO ha ka sngi Palei ba la dep katba u dang wan phai na Deku sha Tura.


Shillong, 2 Naiwieng: Wat la bun bah ki paidbah khamtam sha nongkyndong kiba la dep pynrung ialade ha u number Aadhar, ka Khasi Students Union (KSU) ha kane ka sngi Nyngkong ka la mih pyrthei ban dawa biang ba ka sorkar ka dei ban pynsangeh shwa ia ka jingpynrung ia ka National Population Register (NPR) hadud ban da lah ban pyntreikam ia ki kyndon ban pyrkhing rung ia ki mynder sha kane ka jylla. Ka KSU ka la byrngem ba lada ka jinglong jingman ka dawa, kan phah ia ki dkhot jongka ban pynsangeh shi syndon ia kane ka jingpynrung kyrteng Aadhar ia ki paidbah, kumba ka la dep iakren bad ka sorkar ba ka dei ban pynsangeh shwa ia kane ar snem mynshwa.  Ngi dawa ba ka sorkar jylla ka dei ban burom ia ka rai jongka hi ban sangeh shwa ia ka jingpynrung kyrteng ia ki nongshong shnong da u Aadhar  la ong u general secretary ka KSU u Bah Auguster Jyrwa haba iakren mynta ka sngi sha ki nongthoh khubor. Ka Seng ka la dep ai jingthoh ruh sha ka myntri kam pohiing ka jylla ka Kong Roshan Warjri mynta ka sngi.Katkum ka jingtip kiba bun bah ki paidbah ha Block Pynursla kiba la dep leh ia u Aadhar number da ka jingleit pynshai u BDO ha kine ki sngi. Kumjuh sha Nongstoin Block ruh la bun bah kiba la dep pynrung Aadhar hynrei ki don tang katta katne ki jaka ba la pyrshah bad ki paidbah kim treh ban leh.U Bah Jyrwa u la pynkynmaw ba ha u snem 2013, ka sorkar lyngba u Myntri Rangbah ka la pynthikna ia ka KSU ba kan pynsangeh shwa ia ka jingpynrung ia u Aadhar number ia ki nongshong shnong haduh ban pyntreikam ia ki kyndon ban tehlakam shwa ia ki nongwei ba wan rung bad mih na kane ka jylla. Hynrei, dang shen ka seng ka la ioh jingtip ba ka sorkar ka la pyntreikam biang ia kane ka jingleit rejister ia ki briew sha man ki jaka ha ka jylla bad kane ka la pyni ba u Myntri Rangbah u la pynlong kamkai ia ka jingiakut bad ka seng  la ong u Bah Jyrwa. Nyngkong ngi mut ba ka dei tang ka jingleit pynshai ia ki paidbah hynrei hadien ngi la tip ba ki la leh pynban ia ka jingrejister ia ki briew ha kiba bun ki jaka ha East bad ha West Khasi Hills district  la ong u nongialam ka KSU.U la ong ba lada ka sorkar kam sngap ia ka jingdawa ka seng ban pynsangeh shwa, kan leit ban pynsangeh ia kane ka jingleh ka sorkar.


HNYF ia 2 ngut ki MDC


Shillong, 3 Naiwieng: Ka Hyn iewtrep Awakening National Movement (HANM) ka la byrthen ban leit tur bad ki lama iong sha Secre tariat,  namar ka jingslem ka sorkar ban sei madan ia ka kaiphod jingtohkit kiba shah siat iap ha Mookhep ha kaba ar ngut ki briew ki la khlad ha ka 24 tarik Nailur 2014 ha ka jingiakhih khang dewiong ka NGT.  Ka jingpynslem ka sorkar ban sei madan ia ka kaiphod jong ka jingshah siat iap ha Mookhep ha East Jaintia Hills District  namar ka kwah ban buhrieh ia ki briew ba donkti , la ong u Bah Shaniahlang Suchen u President HANM hynne ka sngi Hatmajai.U la ong ba ka jingsiat pathar ki pulit ha katei ka sngi ka la wanrah ia ka jingduh ei jong ar ngut ki mynsiem briew bad ka sorkar haduh kine ki sngi kam pat shym la sei madan bad ka kwah ban buhrieh ia ka jingshisha.U la ong ba ka sorkar ka dei tang ka nongpeitkai namar ba kam lah ban wad ia ki briew kiba donkti ban siat iap ia ki riew paidbah.   Kasorkar ka kwah tang ban shu kylli shi kylli namar ba ki kwah ban buhrieh ia ka jingshisha na ki paidbah namar lada ka sorkar ka kwah bad shim khia shisha, la dei ban pyndep ia ka jingtohkit naduh mynne , u la ong.Katkum ka jingong u Bah Suchen, ka sorkar ka sted bha ban pdiang ia ka ain khang bam armaloi ka Prevention of Disqualification (Members of the Legislative Assembly of Meghalaya) Amendment Bill, 2015 hynrei ia ka jingjia ha Mookhep pat la palat snem khlem leh eiei. Ngin nym shong kli kti hynrei ngin iai bteng ban ieng skhem haduh ba kiba haiing hasem jong ki ar ngut ki briew ba shah siat iap kin ioh ia ka jingbishar hok ,u la ong.


Shillong, 03 Naiwieng : U Bah K.Kynpham D Samiam, uba dei uwei na ki nongthoh artikel niam mynta ka sngi u la pynmih pyrthei ia ka kot kaba u ai kyrteng  Nga La Shem ia U . Ia katei ka kot la pyllait paitbah da u Rev P Hynniewta, uba dei uwei na ki Pastor Rangbah jong ka KJP Synod Sepngi. La ioh ban pynlong ia katei ka prokram kaba shongkhia shibun eh ha iing jong ka Shella Presbytery, kaba don ha Mawkhar Shillong.Haba kren kum u Kongsan  u Pastor Hynniewta u la pynpaw ba u dap da ka jingkmen kaba khraw haba U Blei U la plie ia u ka lad ban ioh pyllait ia katei ka Kot kaba kordor kaba U Bah Kynpham u la pynmih pyrthei ba kan sah pateng pakit ha ka histori ka thoh ka pule..U Kongsan u la pynpaw ruh ka jingsngew nguh ia u nongthoh, uba la trei ni bad uba la lah ban wan rah ia kiei  kiei kiba U Blei U leh ha ka rukom thoh kaba shai bha.Kumjuh u kongsan u la ai ka jingkhublei bad kitbok kit rwiang ia u nongthoh ba un nang lah ban noh synniang lem ha ka thoh ka tar la ka long ha ki kot niam ne kiwei. Shuh shuh u Kongsan u ai ka jingkitbok bad ka jingduwai ba kyrpang na ka bynta kawei ka shakri jong u Blei ka Kong Shembhalang Samiam kaba la long ka shakri kaba U Blei U khot kyrpang ha ka Ribaibal jong u snem 1995 na ka Balang Presbyterian Nongshken.Lah ban pynkynmaw hangne ba ha katei ka kot la thoh shaphang ka histori ka jingtrei bad ka jingialam jong U Mynsiem U Blei ia ka Kong Shembhalang Samiam, naduh u snem 1995. Kiwei pat kiba kren ha katei ka jingialang ki long u Nongthoh, uba la wanrah ia ki daw bad ki jingthmu kiba la pynlong ia u ban sei bad ban tyngkai noh ia ki kam kiba khraw jong U Blei kiba dang jia haduh mynta.U Nongthoh u pynpaw ba u kwah ban tyngkai ia kitei ha ka almari ka thoh ka pule jong ka khasi lieterature.Nalor u nongthoh, la ioh ruh ka jingkren na i Tbn B Swet Jones Rapmai,Tbn P.D Wanbah, Mr R.M Khongjee.La pyniaid ia ka jingialang da i Tbn C.M Syiem  jong ka Balang Presbyterian Umlyngka.La pynwai ia ka  jingialang da ka jingduwai i Rev A.I Kharshiing Ka prokram ka long kaba i phuh i phieng bad kaba jop.


Shillong, 3 Naiwieng: Ka Synjuk ki Nongsynshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep lyngba ka kyrwoh ba la phah da u General Secretary u bah RL Blah ka la ong ba ha ka 2 tarik ha ka jingialang jong ka Executive Committee jong ki, ki la rai ban iaid beit ia ka rai jong ka 30 tarik U Risaw kata ban leit tur beit sha khmat khyrdop ka Secretariat ha ka 5 tarik u naiwieng, 2015. Sa shisien ka Synjuk ka pynkynmaw bad ka kyrpad jur ia phi ki paidbah  kiba long ka kti ka mon ka kti ka diang ha kane ka jingiaksaid na ka bynta ka Ri bad ka jaidbynriew ba phin iamih ryntih biang sa shisien ha ka 5tarik Naiwieng 2015 ban leit tur sha khmat ka khyrdop jong ka Main Secretariat  ong ka kyrwoh khubor. La pynbna ruh ba ha katei ka step kan don ka jingiakynduhlang ha Madan Laban Sports Club (kaba don ha lyndet Red Cross) ha ka por 10:30 baje mynstep.  Ngi kyrpad ia baroh ki Dorbar Shnong ban pyrta shnong ha ki shnong ki jong phi ban kyntu ban ia mih paidbah ha katei ka sngi  ong shuh shuh ka kyrwoh.Ha kawei pat ka khubor ka Synjuk Ki Rangbah Shnong (SKRS) Ri Jaintia ka pyntip bad kyntu ia uwei pa uwei u Rangbah Shnong ha ki Dorbar Shnong bapher bapher ha Ri Jaintia ba kin pynbna bad pyrta Shnong ban ia mih paidbah ban wan kiew sha Shillong ha ka 05 tarik u Naiwieng, 2015 ban ai ia ka jingkyrshan kaba pura ia ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong ka Bri U Hynniewtrep (SNSBH) Khasi Jaintia. Kumta la kyrpad jur ia ki Rangbah Shnong ba kin sngewbha ban shim khia ia kane ka kam iap kam im ka jaidbynriew bad ban sei briew ar shah ia kiba poi ha ka kane ka proseshon ba ladep. Shuh shuh sa ha kawei pat ka khubor ka Dorbar Ki Rangbah Shnong Ri Bhoi (DRSRB) mynta ka sngi ka ka la rai ba kan ai ka jingkyrshan ba pura sa shisien ia ka SNSBH bad ka kyntu ia uwei pa uwei u nongshong shnong bad ki Rangbah Shnong ha ki Dorbar Shnong bapher bapher ha Ri Bhoi ba kin ia mih paidpah ban kiew sha Shillong ha ka 05 tarik u Naiwieng, 2015 ban ia iaid lang sha khmat ka khyrdop Secretariat main Building kumba la rai ha ka 30 tarik U Risaw, 2015 ha ka Procession Bah. Katba ha kawei pat ka khubor kaba dang ioh lum Ka Synjuk Ki Rangbah Shnong Ri-Bhoi kaba kynthup ia 80 tylli ki shnong ka la rai kut ba kan ym leit ban ia don bynta lang ha ka proseshon ba la khot da ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep ka ban long ha ka 5 tarik u naiwieng. Ia katei ka rai katei ka Synjuk k ala shim ha ka jingialang jong ka Executive Committee jong kaba la long mynta ka sngi namarba ki nongialam jong ka SNSBH kim shym la treh ban leit ia kren bad u Myntri Rangbah ka jylla u Dr.Mukul Sangma ha ka jingkhot ia kren jong u na ka bynta ka VAB. Katei ka Synjuk ka kwah ba ki nongialam ka SNSBH kin ia phylliew jingmut bad ka sorkar ban ia kren ba ia ka VAB yn pynlong ai  noh lyngba ka jingmynjur noh u Lat. Ia katei ka kyrwoh khubor la soi da ki 17 ngut ki Rangbah shnong ba kynthup ia u bah S.Basaiawmoit RS Lumsohpdeng, P.Dkhar RS Umroi, bad kiwei pat.


Nongstoin, 03 Naiwieng: Hadien ka jingthep kyrteng jong ki lain gut ki kyrtong hynne ka sngi sa u kyrtong ka UDP u bah Moslandar Marngar u la leit ban pyndep ia ka jingthep kyrteng ha khmat u RO na ka bynta ban iakhun ha kane ka election shiteng samoi na ka Nongstoin Constituency ka ban sa long ha ka 21 tarik mynta u bnai. Na ka liang jong u tei u samla bala ioh tiket na ka seng UDP haba iakren bad u Rupang u la pynpaw ia ka jingsngewkmen halor ka jingioh ia ka tiket na ka UDP, bad kumjuh u la ai khublei kyrpang ruh ia katei ka seng kaba dei kawei na ki seng Riewlum kaba don ia ka jingiatylli kaba la ibit ia u kum u kyrtong ban iakhun ha kane ka election. Shuh shuh u Rupang u la iohlad ruh ban iakren bad u tei u samla halor ka thong ka jong u kaba ha khmat eh na ka bynta kane ka constituency lada un poi sha ka thong, bad na ka liang jong u tei u samla u la pynpaw ba ka thong kaba ha khmat eh ka jong u lada un poi sha ka thong ka long ba un shim khia ha kaba iadei bad ka jingshitom bad jingjynjar eh jong ki samla pule ka thainn ha kiba bun rukom. Shuh shuh u la pynpaw ruh ba lada un poi sha ka thong un ialeh naduh ka met bad mynsiem na ka bynta ban wanrah bad pynioh ia ki jaka pule ( Institution ) kiba la bit la biang ha kane ka thainn kiba iahap kat kum ka juk kaba mynta ha kaba ki samla pule ki donkam bad u la ban jur ruh halor ka jingjynjar jong ki samla ka thainn ha kaba iadei bad ka ioh kam ioh jam ban ia nujor bad kiwei pat ki District ha ka Jylla. U bah Moslandar u la pynpaw ruh ba ngim lah ban bud thik ia ki nuksa jong u Maieid hynrei ngin pyrshang katba lah, namar u Maieid u la lah ban seng shibun tylli ki skul bad u ba la pynioh ia ngi ia ka jingnang jingstad bad mynta kala dei sa ka kamram ka jong ngi ki samla lada ngin poi ha ka bor ban peit bad ialam ia ki samla pule jong ka thainn ha ka lynti na ka bynta ka lawei ka jong ki.


Nongpoh, 04, Naiwieng: Ka Dorbar ki Rangbah Shnong Ri Bhoi District (DKRSRBD) lem bad ka Synjuk ki Rangbah Shnong Umiam-Umroi, ka la pynrem jur ia katei ka Synjuk jong ka Synjuk Rangbah Shnong Eastern Ri Bhoi (SRSER) kaba la thmu ban theh umpjah ia ka jingthmu iaid paidbah lashai ka sngi bad ka la ong ba ka jingpymih khubor ka dei khlem kano kano ka jingshisha bad ka nongrim. Hadien ka jingmih khubor na ka SRSER, kaba la kynthoh ia ka SNSBH halor ka jing kyntait ban ia kynduh ia u Dr. Mukul Sangma,  ka synjuk ki rangbah shnong Umroi-Umiam ka la pynlong ia ka jingialang kaba kyrkieh mynta ka sngi ha Umroi Nongrah ryngkat ki nongialam ka DKRSRBD bad  ka la pynrem jur ia kane ka jingpynmih khubor. Ki nongialam ka Synjuk ki Rangbah Shnong Umroi-Umiam ki la pynpaw ia ka jingsngew kyndit ia ka jingpynmih khubor katei ka synjuk rangbah shnong Eastern Ri-Bhoi ia ka SNSBH. Ki la ong ba jingmih khubor ka dei tang ka jingialam bakla ia u paidbah jong ka Ri Khasi Jaintia, kaba la leh da uwei na ki nongialam jong ka DKRSRBD u ba dei u Vice Chairman Bah F.M Mawphniang lem bad u wei pat u Rangbah Shnong jong ka Bhoirymbong Lumsohpieng Bah Scaling Basawiamoit. Ki la ong ba ka jingkam jong u bah Mawphniang bad u Bah Basiawmoit ba don 80 ngut ki rangbah shnong ba pyrshah ka long ka bym shisha bad ka bym don nongrim namar ha katei ka jingiakynduh jong u Bah Mawphniang la don tang kumba 10 ne 15 ngut ki rangbah shnong.  U la ong ba ha ka jingshisha  u Bah Mawphniang u la wan ban ia shimbynta ha ka jingiakynduh bad ki nongialam jong ka SNSBH ha ka 2 tarik u Naiwieng kaba la long ha Mawpat, hynrei dei tang namar ka jingbym sngap ki nongialam ka SNSBH ia ka jingai jingmut jong u ban leit iakynduh ia u myntri rangbah, la pynlong haduh ban da pynmih syndon ia katei ka sur da kaba shim kyrteng ruh ia ka synjuk ki rangbah Eastern Ri Bhoi.  U Bah Rocky Kylla kum u Chairman bad u Bah BB Makdoh kum u Vice Chairman, ki la pynshai ruh, ba kane ka jingpynmih ha ki kot khubor ka la ktah ia ka jingmut jingpyrkhat jong ki paidbah khamtam eh ia ka them Ri Bhoi District bad ki la pynrem jur ia kitei ki ar ngut kiba la mihkhmat ia ka SRSER kaba kynthup ia u Bah Mawphniang bad u Bah Basawiamoit kaba la pynklumar jingmut ia ki paidbah ka Ri Khasi Jaintia. Ka jingpynmih khubor jong kitei ki ar ngut ka dei tang na ka daw ba ka SNSBH kam shym la mynjur ia ka jingai jingmut jong u Bah Mawphniang ban leit ia kynduh ia u myntri rangbah hadien ba u la khot ia kren ia ka SNSBH.   U Bah Kylla u la ong ba ka jingkyntait ka SNSBH ban iakynduh ia u Dr. Mukul Sangma ka long halor ka nongrim ba ka jingkhot ka long tang ban ia kren halor ka VAB hynrei kam shym la kren shai pat ban ia kren halor kiwei kiwei ki mat jingdawa.   Ka DKRSRBD ka la kyrpad ia ki paidbah nongshong shnong ka them Ri Bhoi bad ka Ri Khasi Jaintia ban wan iashim bynta ha ka jingleit tur sha Secretariat ban pynbor ia ka sorkar jylla ba kan pynurlong noh mardor ia ki mat jingdawa ba la shim bad rai lyngba ka jingiaid proseshon ha ka 30 tarik u Risaw. Ha kawei pat ka khubor ka Confederation of Ri-Bhoi People (CoRP) ka la pynrem jur ia ka jingkren theh um pjah jong u Bah Field Marshal Mawphniang ia ka jingthmu leit kyrniom ki rangbah shnong sha Secretariat lashai ka sngi ka 5 tarik Naiwieng ban dawa pynurlong ia ki mat jingdawa.


Shillong, 4 Naiwieng: Ka Jaintia National Council (EJNC&WJNC) hadien ka jinglap jong ka Seng ia ka jing shah pyndonkam bakla bad ka jing ia die ia thied pathar ia ki GI PIPE hapoh Rilum Jaintia kiba don iaka muhor jong ka PHE.GOM daki riew Shimet,ki kontraktor ki jaka Sait Kali, ka la kyntu ia ki bor bahalor ka PHE ba kin phah tohkit da ka CBI. Katei ka seng ka la ong ba ki GI Pipe kidei tang naka bynta ka Jing donkamjong ki Paidbah ki Shnong ki thaw bad ymlah hi ruh ban iadie ia thied ia kine ki nar um. Hynrei kaba pynlyngngoh iaka seng ka long mynta ki por ki GI PIPE kiba don ia ka Muhor jong ka PHE.GOM ki long kiwei na ki Pipe kiba iaid iew bha ha kaba lah ban shem ia kum kine ki jait Pipe ha ki Ing briew,Jaka Sait kali,ki Surok ByePasbad haka kylleng sawdong ka Rilum Jaintia, kaba i phylla ban iohi ka long ba naduh ba shah pyndonkam bakla bad ia die ia thied pathar iaki GI PIPE ka PHE,  bun bah ki jingtei jong ka tnad PHE kila sahteng kiba dei naka bynta ban sam umbam umdih iaki shnong ki thaw bapher bapher jong baroh  ar tylli ki Districts ka Rilum Jaintia. Halor kane kajuh hi ka mat kum ka jingpynshai paidbah ba naka liang ka EJNC-Central Council haka 7 tarik u risaw kala dep  phah jingthoh  sha u Prof. RC Laloo Myntri ka tnad PHE ban kyrpad iaka por jong u ban ia kynduh bad ki dkhot ka seng ryngkat ka Dorkhas ban aiti sha une u Myntri. Ha ka 15tarik, u risaw ki nongialam jong ka EJNC kila leit hiar sha Secretariat,Shillong ban kylli halor ka tei ka jingthoh ba ka seng ka la aiti bad ha ka jing iakren bad ki Personal Secretary (PS) jong u tei u Myntri kila iathuh ba u Dr. Laloo u don shabar ka jylla bad kin sa pyntip shaki nongialam ka seng ia ka Tarik kynduh ynda kila ioh ktien na u. Hynrei haduh kane ka Tarik ba pyllait ia kane ka Khubor naka liang ki PS jong u Bah RC Laloo kim pat ai ktien eiei ruh em ia ki nongialam ka EJNC. Katei ka seng ka kyntu ia u Myntri ba dei Khmih iaka tnad PHE ba un pyllait iaka por kaba kordor jong u ban ia kynduh bad ki dkhot ka seng ban iamir jingmut halor kitei ki Mat bala kdew haneng.


Shillong,6 Naiwieng: Hadien ba la mih ki khubor ba ka la don ka jingiakren hapdeng u nongialam ba rangbah duh ka seng HSPDP u bah Ardent M Basaiawmoit bad u Dr.Adviser Pariong kaba u bah Ardent la pyrshang ban tan noh ia u sha ka seng HSPDP kaba dei ka thymmei seng sai  pyrthei ba u Dr.Pariong u la paw pyrthei nyngkong eh. U Rupang mynta ka miet u la ioh ban ia kren bad u Dr.Pariong lyngba ka phone ban kylli hato la ka dei ne em kaba shisha ba ka don kaba kum katei ka jingiakren hapdeng jong u bad u bah Ardent,  U bah Ardent u dei u paralok ba nga ia ithuh la slem naduh ka por ba dang ia long MDC lang, ngi shu ia kren paralok kumto  ong u Dr.Pariong. Haba la kylli biang haei ki ia kynduh bad katno kynta ki ia shongkai ia thuh khana bad u bah Ardent,  Em u shu wan iaid lynti nangne na Clinic jong nga u shu rung noh shiphang eh , ngi ia kren tang kumba 5 minit eiei kata ruh kam dei ka jingiakren shisha ka dei tang ka jingiakren paralok kum u paralok barim bad kata ka jingiakren ruh kam long haba rieh hynrei ka dei haba shit ba paw ba iohi lut ki briew  ong biang u Dr.Pariong uba la bynrap biang ba katei ka por ba u bah Ardent u wan ruh ka dei artad ka por ba ki bun bha ki nongwan shim dawai bad ba u bunkam palat. U Rupang u la kylli biang hato lada kam dei ka jingiakren bad u bah Ardent ruh, la ki la don ne-em ki nongialam ka HSPDP kiba la leit ban ia kren bad u ban khroh ban wan phai biang sha katei ka seng,  Nga dei u politishian bad ha ka politik haba ki iohi ba nga laitluid kumne te mano manor uh kiba wan hi te. La kylli biang hato haba kam pat shai la u don sha kano kano ka liang ruh hynrei haduh mynta kaba paw hi u dei u Congress  ngi lah ban shim beit ia u kum u Congress u Dr.Pariong u la jubab  Kumba ka paw shabar te shapoh ruh nga long hi kumta . Shuwa ban pynkut ia ka jingiakren u Rupang u la kylli biang hato u don jingut ne-em ban don noh bad kawei pat ka Party ne u la rai kut ba un shongkhop beit hapoh ka sem jong ka Congress,   Yn ong kumno kei  ka samla kaba nga la ibha ruh ka la ioh da u Rangdajied u Rangkynsai uba ka la ibit ibiang te yn ong shuh kumno . Hato phin dang kthong beit ia katei ka samla kaba ibha hynrei kaba la ioh noh shawei ne phin wad noh shawei? Kylli u Rupang   Haduh mynta te ngam pat lap ka thei samla kaba kham bhabriew kaba nga i shoh biej  pynkut u Dr.Pariong haba siat pharshi ia ka seng Congress.


Shillong, 9 Naiwieng: Hadien ba la pyn sangeh noh ia ka jingtei ia ka dukan jong ka Medalin Kurbah kaba don ha Iewduh, ha kaba la wan ban pynsangeh da ki myntri ka Hima Mylliem kiba don ha ka liang pyrshah jong ka Hiam Mylliem bad kumjuh ruh ka jingpynsangeh kaba tang ka ktien na u myntri ba peit ia ka Iew u myntri K Langstieh, ki trai jong katei ka dukan ki la ong ba kin ym sangeh da lei lei ruh hynrei kin bteng shakhmat ia ka kam ban tei pyndep ia katei ka dukan,  Ngin bteng ia ka kam , lada don ba pynwit bad lada jai kumno kumno ia katei ka jingtei ngin ujor beit da ka FIR ia ki 17 ngut ki myntri kiba pyrshah ia katei ka jingtei, ka kyrteng jong ki ngi la ioh na ophis ka Hima Mylliem  ong u kurim jong ka kong Medalin Kurbah haba ia kren bad u Rupang. U kurim ka kong Medalin uba don ryngkat lang bad ka kurim jong u   u la ong ba haduh mynta kim pat ioh ia ka hukum ban pynsangeh ia katei ka jingtrei bad u la ong ba ki lah ban sangeh tang lada ioh ka hukum na u Syiem. Ka kong Medalin ka la ong ba ka la ioh jingbit na u Syiem ha u snem 2014 ban tei dukan hangtei bad ia ka jingbit ruh ki la pan la kham slem hynrei kaba khadduh ba ki pynkynmaw dei ha u snem 2014 hi.Ka kong Medalin ka la ong ba la pynkynriah ia ka dukan jong ka na khyrdop lehniam ka Hima Mylliem ha ka por long Syiem u Pa iem Laborious Syiem bad ki la ai ia ka ka jaka kaba rit hangtei hi hajan thanad kaba la buh dukan sha,  Haba nga iohi ba don ka jaka bal ait nga leit pan na u Pa iem Latho bad u la ai ia nga  ong ka kong Medalin bad ka la iathuh ba ha katei ka por katei ka jaka ba ka pynheh dukan mynta ka dei ka jaka theh niut bad ha ka por ba ka la ioh jingbit ka la pynlut kumba T.20 hajar tyngka tang ban pynkhuid ia ki jaboh bad ki niut ban shna dukan. Katkum ka jingiathuh jong ka ka la ong ba ha katei ka kot ai jingbit la soi tang da u Syiem Latho.


Shillong, 16 Naiwieng: Hadien ka jingkynnoh ba la mih na ki myntri ka Hima Mylliem kiba don ha ka Liang pyrshah ba u Syiem ka hima u Pa iem Latho Manik Syiem ryngkat katto katne ngut ki myntri ka Hima Mylliem ki la die duh bad die lilam lut ia ka khlaw Syiem ( Shnat Raid Mawpat) da kaba die noh ha ki kynhun balang bapher bapher da kaba ai lum jingtei, mynta ka sngi ki myntri ka liang synshar hapoh katei ka Hima ki la kyntait ia katei ka jingkynnoh bad ki la ong ba ka dei tang ka jingkynnoh ka bym don nongrim pynban ka dei tang ka kam politik ban wad daw kumno ban thawlad ban pynkhyllem Syiem.  Ban kynnoh ia ngi ka long ka bym don nongrim, hynrei kine kiei kiei baroh ki la sma politik lypa  ong u myntri M.B Kharlukhi u myntri ba peit ia ka kam khlaw ka hima Mylliem uba la ong ruh ba kane kam dei ka por ban ia leh politik khamtam ha ka por ba ka jaitbynriew ka don hapdeng ka saw ka sian. Utei u myntri u la kynnoh ruh ba kitei ki myntri kiba la leit ban jurip ia katei ka khlaw ha ka sngi saitjai  jong ka taiew ba la dep ki dei kiba la don lypa ka jingpyrshah ia u Syiem naduh kaba sdang ha kaba wat ha ka por jied Syiem ruh kim shym lajied ia u hynrei ki don ha kawei pat ka kynhun, kumta ki la thaw daw kajuh shi kajuh,  Naduh ba jied Syiem kim sngewtynnad ia u Pa iem, phi la tip hi u soh jew un ym lah ban kylla sohthiang lano lano ruh  ong biang u myntri Kharlukhi uba la iathuh ba wat hadien ba kim shym la jied ia u Syiem ruh pynban ka liang kaba synshar ka ialeh ban weng ia ka jingiapher jingmut para bakhraw hynrei kam poi shano shano ruh. Ha kaba ia dei bad ka jingjyllei ki lum jingtep ha katei ka khlaw , u myntri Kharlukhi u la ong ba ka kam ai lum jingtep ha  Law Mawpat kam dei shuh ka kam kaba thymmai hynrei kaba la leh naduh ki bun bun tylli ki EC kiba la leit noh bad kumjuh ruh ha ka por jong u Pa iem Laborious Syiem, hynrei haba u wan ban shimti ha u 2014 ban peit ia ka khlaw jong ka hima Mylliem u la ong ba um lap ia kikot ki sla hapoh ophis ba kan don kata ka rikod kaba ia dei bad ka jingai lum jingtep ha khlaw Mawpat.  Haba don ba wad jingtip lyngba ka RTI, ngi hap ban iathuh ia kaei kaba don rikod, hadien katei na ka liang ka Hima ngi la thoh shithi sha u myntri barim uba peit ia ka Khlaw u myntri Dis Mawshai ha ka 23 tarik u jylliew, 2015 ba un pynphai noh ia ki kot ki sla bad ki bui ba dei jong ka Hima,hynrei u la ong ba ka don lut hapoh ophis, ngi dang ia wad haduh mynta ruh , hynrei ngi artatien ioh ba kita ki kot ki sla ki don pynban ha kita ki briew kiba la kynnoh ia ngi  ong biang u myntri Kharlukhi. Katba na ka liang u myntri ba peit ia ka khyndew ka shyiap pat u myntri Kharbukhi u la ong ba ka kam ailum jingtep katkum ka jingtip jong u ka dei naduh ki por kiba mynshuwa, hynrei ia kata ka T.5 lak bad ka 10 hajar square phut kaba la kynnoh da ki myntri liang pyrshah u la ong ba um don jingtip eiei,  Borabor haba ail um jingtep sha ki balang ne haba ai jaka ia ki shnong ka ju don tang ka jingkyrkhu kti kaba ki ju pynkham ia kiba khraw, ne kaba ki ju thep ha ki enbelop hynrei kam ju don kata ka jingiadie jaka ban ong ban dieduh  ong u myntri Kharbuki uba la iathuh ba naduh u snem 1990 u la long myntri naduh ka por u Pa iem Laborious Syiem bad u la bat kum u myntri ba peit ia ka khyndew ka shyiap, hynrei kam ju don kaba kum kata ka jingdie jaka, ha kaba myntri khlaw ha katei ka por, u dei u myntri Dis Mawshai. Ha katei ka jingiakynduh bad ki nongthohkhubor nalor u myntri Kharlukhi bad Kharbuki la donlang ruh u myntri ba peit ia ka iew jong ka hima Mylliem u myntri K.Langstieh.


Shillong, 16 Naiwieng:  La lai snem kynthih ka sorkar jylla ka khlem lah ban pyllait lut ia ka baibam ki samla pule khappud ne ka scholarship Border Area sha ki khynnah pule kiba sah ba hap hapoh ka thainn khappud ka jylla. Ka daw ka long namar ba ka sorkar ba kam ju dap pisa ban pyllait ia ka baibam. U Rupang u la ioh jingtip lyngba ka ain wad jingtip paidbah (RTI) na ka ophis jong ka tnad pule puthi ka sorkar jylla, la pyni ba naduh u snem 2013-2015 ka sorkar kam shym la lah ban pyllait lut ka bai bam na bynta ki khynnah kiba hap hapoh u sam khappud ka jylla bad ka daw kaba la ai ka long ba ym ju dap pisa. Katkum kane ka ain wad jingtip, ka sorkar  ka la ai pisa T.49,99,800 na bynta u snem 2013-2014 bad T. 49,99,800 na bynta u snem 2014-2015  sha ka tnad pule puthi. Katba tang T.23,97,600 la pyllait bai bam sha ki khynnah ha u snem 2013-2014 kynthup T.604800 na bynta ki khynnah kiba wan 3rd Div, T.1108800 na bynta ki 2nd Div bad T.684000 ia ki khynnah kiba wan 1st Div.Katba na bynta u snem 2014-2015, ka sorkar ka la pyllait pisa T.49,99,800. Na kane la pyllait T. 26,69,000 ka scholarship sha ki khynnah kynthup T. 753000 ki khynnah kiba wan 3rd Div, T. 1298400 ki 2nd bad T.717600 na bynta kiba wan ha ka 1st Div. Don napdeng ki khynnah kiba aplai ban ioh ia kane ka scholarship ki la shah kyntait ban ioh bynta ha kane namar la lap ba don ki kynnnah ki khlem sah ha ki shnong kiba hap hapoh ka khappud bad don ba ia ki aplekashon phom jong ki khlem pat soi da u BADO bad Principal jong ki jaka ba ki pule bad don ruh kiba pynpoi slem ia ka phom jong ki palat ia ka por ba la buh.Ha ka jingialang ba dang shen, u Myntri ka tnad Khappud u bah Prestone Tynsong, u la ong ba ka sorkar kan pynkiew noh ia ka bai bam na bynta ki khynnah kiba sah ha ki thainn khappud ka jylla  bad ka rukom sam ia ka scholarship ruh yn pyntreikam noh da kaba thymmai. Kane ka treikam naduh mynta u snem 2015-2016.Ka rukom sam ia ki scholarship kan long katkum ka kyrdan pule jong ki kynnah. Na bynta ki khynnah kiba pule ha ka kyrdan SSLC/ANM kin ioh T.400 shi bnai, HSSLC, Degree, Diploma bad GNM kan long T. 500 shi bnai. Na bynta ki khynnah ba pule ia ka BBA,BSW, B.Sc (bio-Tech), BSc (IT), BSc (Bio Chem), BSc Fisheries), BSc (Forestry), BSc (Geology), BSc (Home Science), BA/BSc Environment & Ecology, BA/BSc Mass Communication/ Journalist, BSc (Psychology), BSc Nursing, BEd bad LLB kin ioh T.500 shi bnai, MSc, MCom, MA, LLB, MEd ka long T.600 bad na bynta ki Engineering, Medical, Agriculture, Veterinary, Pharmacist bad MBA kan long T.800 shi bnai.


Shillong, 17 Naiwieng: Ka Banalari World Cars mynta ka sngi Hatmajai ka la plie ia ka dukan die kali ka tnad jong ka Banalari Wold Cars ha ka shnong Pynursla. Ia kane ka dukan die kali jong ka tnad Banalari World Cars la plie da u Rangbah shnong ka thainn Pynursla u bah Mudon S Khongthaw ha ka jingdon ryngkatlang bad u Sordar Raid, ki Rangbah dong, ki sengbhalang nalor ki paibah katei ka shnong.Ha kane ka sngi u Bah Khongthaw u ba long u kongsan, u la ong ka jingdon kane ka dukan ne showroom ha kane ka  shnong kan wanrah ka jing myntoi na bynta na bynta ki paidbah ka shnong.  Mynta ym donkam leit thied kali shuh shaduh sha sor Shillong ne shaduh Guwahati , la ong u Rangbah shnong ka Pynursla bad bynrap ba ka jingdon kane ka showroom kan pyniphuh iphieng ia kane shnong. U bah Khongthaw u la ong  ki briew na kane ka thainn la jan man ka sngi ki sei kali thymmai, ka jingplie ia kane ka jaka die kali hangne ha shnong kan iarap ia ki briew namar kim donkam shuh ban leit shaduh sha jngai . Ha shwa ia kane, la ioh ka jingkren na u  CEO ka Banalari World car u bah Godwin M Lakiang, u la khublei ia ki paidbah ka thainn kynthup naduh ki nongkitkam ka shnnong kiba la ai ka jingkyrshan ia ki ba ki lah ban tei ban pynieng ia kane ka showroom kali.Shuh shuh la ioh ka jingkren na ka kong Banalari Khongwar kaba dei ka trai jong kane ka showroom, ka la ong ban wanrah ia ka roi ka par ha kane ka thainn donkam ia ka jingiatreilang jong ki paidbah kane ka shnong.Ha kawei ka liang na ka liang u Chairman uba pyniaid ia kane ka jingialang u Babu Kular Khongjirem, u la ong ba jingdon kane ka tnad ha kane ka thainn kan wanrah ia ka ioh ka kot ka roi ka par ha kane ka shnong hi baroh kawei. La khmih lynti ba ka ioh ka kot ha ka roi ka par ha kane ka shnong kan plie lad plie lynti ha ka ioh kam ioh jam khamtam ia ki paidbah kane ka shnong. Ha kane ka sngi plie ia ka showroom, ka kong Saidalin Khongstai na kane ka shnong ka la thied ia ka kali Swift Desire ba la pyllait da ka banalari World Cars.


Shillong, 18 Naiwieng: Lada shim ia ka jingbun paid, ka mut ba u Syiem ba mynta ka Hima Mylliem u Paiem Lathoh Manik Syiem un hap ban hiar khet noh namar ba u la duh ia ka jingshaniah jong ki myntri jongu. U CEM ka KHADC Bah Pynshngain N Syiem hynne ka sngi u la ong ba u la ioh pdiang ia ka jingujor jong ki 26 ngut ki myntri ka Hima Mylliem pyrshah ia u Syiem  namar ba kim don shuh ka jingshaniah ia u namar ba la kynnoh u la pyniaid bakla ia ki kam ka Hima.  Ngi la ioh ia ka shithi jingujor na ki 26 ngut ki Myntri ka Hima Mylliem hynnin ka sngi. Ngin sa bishar bniah ngin nym leh kyrkieh ia kane ka kam kaba khia ,la ong u Bah Pynshngain haba kren mynta ka sngi sha ki nongthoh khubor.Haba kylli balei ka slem ia ka Council ban shim jingpynshitom ia u Syiem haba la dep ujor ruh kham mynshwa, u bah Pynshngain u la ong mynshwa kiba ujor ki don tang khyndiat ngut hynrei mynta kiba la ujor ki la kiew sha duh ka 26 ngut. Ka Council kan hap ban khyllie kitab jong ka Mylliem Act ban pynksan bad ban pynrem ia u Syiem haba ujor kaba la thaw hi da ka Council. Kumjuh u EM ba peit ia ka tnad Elaka u Bah Lamphrang Blah u la ong ba ka Hima Mylliem ka don 42 ngut ki myntri baroh bad na kine, kiba bun kumba ka paw ha ka jingujor pyrshah ia u Syiem ki don haduh 26 ngut kaba long haduh lai pawa na ka shi kilo ka jingbun paidbah.  Ka Council kan hap ban bishar bniah ia kane shwa ba kan ai ia ka rai , la ong u Bah Blah. Lah ban kdew ba ki myntri ka Hima Mylliem ki la ujor pyrshah ia u Syiem halor ka jingkynnoh ba u donkti ban shu die lilam ia ki jaka jongka Hima ha Law Mawpat sha ki Balang ban shna lum jingtep khlem ka jingtip jong ka Hima. Ki la kynnoh ba u Syiem u la shu leh sop sop ia kane ka kam ryngkat ka jingdonkti lang jong ki katto katne ngut ki myntri jongu.


Shillong, 18 Naiwieng: Ka Khasi Hills Autonomous District Council (KHADC) ka la pynkhreh shaid shaid ban thaw ia ki riti treikam ne ki kyndon jong ka Federation of Traditional Dorbar (FTD) ban kdup ia baroh ki nongsynshar ha kawei ka rynsan naduh ki Syiem, Lyngdoh, Sordar, Rangbah Shnong, kaban long ka metbah ban iatai ban saindur ia ka synshar khadar. Mynta ka sngi, ka Executive Dorbar kaba nyngkong jong ka FTD ka la shong jingialang ban pynkhreh ban thaw ia ki kyndon shwa ban leit rah pat sha ka dorbar ka KHADC ban pdiang khnang ba kan long ain. Ka FTD ka dei ka metbah ka jaitbynriew bad yn don ar tylli ka met kawei ka Executive Dorbar bad ka Dorbar Pyllun , la ong u CEM ka KHADC u Bah Pynshngain N Syiem haba kren sha ki nongthoh hadien ba la wai ka jingialang kaba la wan iashim nynta 36 ngut eiei ki khlieh nongsynshar. Katkum ka jingong u CEM, ka  jingthmu ba kongsan ka long ban wanrah ia ka jingiatylli bad ban iada ia ka jaitbynriew bad ban long ruh ka rynsan ka jingiasngewthuh jingmut ban rah ban kren ia ki mat kiba iadei bad ka jaitbynriew. Ka jingialang hynne ka sngi ka la lah ban pyndep bun bad ka thong ka long ban pyndep noh kloi ia ka jingshna ia ka riti treikam ka KHADC Constitution of the Federation of Traditional Dorbar Bill , la ong u Bah Pynshngain bad bynrap, kaba sah ban pyndep ia ka kam kan long sa tang 30 percent eiei. Hadien ba la pyndep ia ka jingshna ia ka Bill, yn sa lum pat ia ka dorbar pyllun ban mynjur ban pdiang ia ka Bill shwa ban mynjur ha ka iing dorbar ka KHADC. U Bah Pynshngain u la ong ba ka Executive Dorbar kan hap hapoh ka jingpeit ka Dorar Pyllun bad kan treikam bad leh ia ki rai ba la bynshet da ka Dorbar Pyllun kaban don ki dkhot ym duna ia ka 10 hajar ngut na kylleng ki shnong, Hima, Raid. Ia kine ki dorbar yn khlieh hi da u CEM ka KHADC.  Ia ka jingdon ki dkhot ka Executive Dorbar yn sa iakren bniah bad ka por jong ka jinglong dkhot kan long 3 snem , la ong u CEM ka KHADC. Ban pyniaid shakhmat ia ka kam, ka FTD kan sa shong jingialang biang ha ka 3 tarik Nohprah ban wan.


Shillong,  18 Naiwieng:   Ki pulit mynta ka sngi ki la ioh kam ia u kti ka mon (nongiarap ba kongsan) jong u heh shipai ka seng lehnoh Garo National Liberation Army (GNLA) u Sohan D. Shira. Kane ka jingioh kem ia u ka long ka jingjop ia ki pulit ban tip kham bha shaphang u Sohan. U IGP u GHP Raju u la ong ba une u dkhot ka GNLA ba shah kem u dei ba la tip kyrteng kum u Malmepa bad  la kem na jaka sah jongu ha William nagar  ka East Garo hills.  U Malmepa u dei u nongpynbiang bam bad kiwei ki jingdonkam jong u Sohan bad u peit ruh ia ki kper dieng jri, ki jaka puta jong u Sohan ha shnong Bawegre, ka pung dohkha bad kiwei ,  la ong u GHP Raju. U Raju u la iathuh ba u  Malmepa u la phla ba u Sohan u thied jaka, par dewiong bad leh bun ki kam khaii hynrei um da tip pat ia ka pisa ba u buh ha Bank. Ka pisa ba la lum da u Sohan la buh ha ka tnga jongu ka Chiruma bad ki para jongka. U Malmepa u la iathuh ba u Sohan u la pynlong ia ka GNLA kum ka kam khaii jongu ia ka iing ka sem , la ong u Raju.Ha kajuh ka por, ki pulit ki la ong ba ki la kem ruh ia uwei u dkhot ka GNLA uba la tip kyrteng kum u Salsrang Ch. Marak, 22 snem ba khot sin u Mogo na Durama mynmiet.Ha kawei ka khubor, ki pulit ki la iathuh ba ki la ioh ban kyndang ia ka ktem  jong ki dakaid ha West Garo Hills hynne bad hynriew ngut ki dakaid ki la shah kem na ki jaka bapher bapher ka thainn Tikrikilla.Ki pulit ki la pynlong ia ka jingkhynra ha ka thainn  Megapara, Rengsinpara, Rabhagre, Dobok Jakolgre, Khagrakgre bad ha shnong Cheran Apal.  Baroh kine ki dakaid ba shah kem ki la phla ba ki ju don kti ha ki kam rahbor, bad lura, la ong u GHP Raju.Kiba shah kem la ithuh kum u Killipson Sangma, Krilbirth Ch. Sangma, Karson Ch. Sangma, Loking Ch. Sangma, Rongnen Ch. Sangma bad u Gobithar Marak.Ki pulit ki la ioh kurup saw tylli ki pistol 9 mm, kawei ka jingthep kuli bad 15 sien siat ki kuli ka pistol bad kawei ka suloi SBML.


Shillong, 18 Naiwieng: Ka la don ka jingkynnoh ba ka tnad khlaw ka Khasi Hills Autonomous District Council, ka la leh thur mur ha ka rukom siew tulop ia ki ophisar jong ka ha kaba la ong ba ka rukom siew ka long ka bym ryntih. La lap ia katei ka kam lyngba ka jingthoh kaba u nongthohkhubor u la ioh ba uwei na ki ophisar ka tnad khlaw jong ka KHADC, u la thoh sha ka Executive Member ba peit ia ka tnad khlaw ba ka KHADC, lyngba katei ka tnad; kam shym la siew ryntih ia ka tulop ki ophisar bad kaba kham pynsngewsih ia u ka long ba la siew kham heh pynban ia u nongtrei uba kham rit kyrdan ban ia u. U bah Armstrong Sanglei  u la phah ia katei ka jingthoh sha ka EM ha ka 26 tarik u nailar, 2015 bad ha katei ka jingthoh u la pyntip sha ka, ia ka tarik ba u sdang ban trei ia ka kam tad haduh ba un da kiew ha ka kyrdan Assistant Chief Forest Officer (ACFO), hynrei u la ong ba u la ioh jingtip ba uwei na ki nongtrei ba hapoh jong u uba trei kum u Forest Guard uba la shah pynkiew kyrdan sha ka kyrdan ACFO hi, la ong ba ka jingsiew ka kham heh pynban ia utei u nongtrei uba kham hapoh jong u ban ia u. Ha katei ka jingthoh u la thoh ba ka tulop jong u ka dei T.47,246 tyngka bad ka basic Pay ka dei T.21,410 tyngka katba utei u ophisar ba dang shah kyntiew kyrdan uba la tip kyrteng kum u bah Gracer Todly Lyngdoh Nonglait u ioh tam ban ia u bad ka tulop jong u ka dei T.49,665 tyngka bad ka basic pay kaba T.22530 tyngka bad ka jingiapher ka long haduh T.2419 tyngka. Ha katei ka jingthoh u bah Sanglei  u la ong ba watla u dei u ophisar uba la rangbah tam ha katei ka tnad ha ka kyrdan ACFO pynban u Junior jong u u kham heh tulop ban ia u, bad kane u la ong ba ka pyni ia ka jingleh thur mur ka District Council. Shuh shuh utei u ophisar ka KHADC u la pynpaw ia ka jingsngew lyngngoh ia ka jingpynbna ba ka KHADC ka la pynmih ha ka 3 tarik u naiwieng, 2015 kaba la khot aplikeshon ia ki ACFO na bynta ban pyndap ia ka kam kaba dei ka kyrdan jong u Deputy Chief Forest Officer bad ha kajuh ka por la khot ia ka Personal Interview ha ka 12 tarik u naiwieng. Halor katei ka jingpynbna u bah Sanglei  u la ong ba mynno mynno kam ju don kata ka jingkhot Interview ia ka kyrdan ophisar dei tang mynta ka kynti bad kumba ju leh mynshuwa u la ong ba la pynkiew kyrdan ia ki ophisar katkum ka jingtrei slem jong ki, bud sa kiwei pat ki jingdonkam ( Seniority-Merit-Efficiency), u la kynnoh ba kane ka pyni ba ka don ka jingthmu kaba sha lyndet bad kaba la mang lypa ban pynrung da ki briew kiba ia jan bad ki heh ka District Council ha katei ka kam.Katkum ka jingong utei u ophisar ka tnad khlaw ka KHADC u la ong ba napdeng san ngut ki ophisar kiba bat ia ka kyrdan ACFO u dei ma u uba rangbah tam, bad u la shimti ia katei ka kyrdan ha u snem 2002, nalor jong u u la ong ba don sa uwei u ophisar uba rung kum u ACFO ha u snem 2003 ubah G.T Lyngdoh, hynrei utei um shym la thep aplikeshon ia katei ka kam naba u shim ba kam long kaba dei naba dang don u ophisar ba kham heh ban ia u uba bat ia kajuh ka kam, ong u bah Sanglei , nalor nangta u la ong ba don sa 3 ngut kiwei pat kita ki long u Bletstone Rani uba la rung kum u ACFO ha u snem 2007, nangta u Marchwell Lyngdoh rung ha u snem 2013 bad u Otmost Kalwing uba rung kum u ACFO ha u snem 2014. Hynrei u bah Sanglei  u la ong ba katei ka jingkhot interview ki bor ka KHADC ki dei beit na ka daw ba ki kwah ban pynrung ia u bah Marchwell Lyngdoh kum u Deputy Chief Forest Officer hynrei la khot ia ka interview tang ban pyndep ia ka rukom watla kam dei ka rukom ban khot da ka interview hynrei ban shu pynkiew kyrdan beit ia ki ophisar uwei hadien uwei. Utei u ophisar ka KHADC u la kynnoh ruh ba katei ka jingkynnoh jong u ba ka jingthmu ban kyntiew kyrdan ia u bah Marchwell Lyngdoh ka dei na ki daw kiba u la iohi ha ki por mynshuwa ruh naba mynshuwa u bah Marchwell Lyngdon u don ha ka juh ka kyrdan Ranger bad uwei pat u Ranger uba la tip kyrteng kum u Donevan Lyngdoh, u ba la dep ban pyndep ia ka Master Degree Science 1st Class First, hynrei utei u sah ha ka juh ka kyrdan Ranger katba u bah Marchwell pat uba rung kam ryngkat ha ka juh ka sngi bad u mynta u don ha ka kyrdan ACFO bad la hruh ban poi sha ka kyrdan DCFO.


Jowai, 19 Naiwieng: Kawei ka khyn nah kaba dang 11 snem ka rta ka la jah rngai na iing jong ha East Jaintia Hills Katei ka khynnah kadei kaba la tip kyrteng kum ka Risa Talang khun jong ka kong Silda Talang kiba dei shnong trai na Nongjngi Khliehshnong hynrei kiba la sahlang noh bad u kurim khyllah jait jong ka uba trei dewiong haduh mynta ha ka thainn Moolait, ong ka tyllong khubor. Katei ka khynnah ka la poi sah ha Lad-Sutnga dei hadien ba ka kong Agnes ka la pan na ka kmie ba duk jong ka ba kan shah ba kan sah bad ka namar ba ka la heh khun lut bad ka shngain ha ka juh ka por kan phah skul ia ka, la ong ka khubor pulit. Hynrei kyndit ha ka 17 tarik katei ka khynnah ka la jah noh ha ka por 7 pm. Hadien ba ka kong Agnes ka la pyntip sha ka kmie jong ka, baroh ar ki la leit sha thanad ban ujor ktien sha ki pulit ha ka 18 tarik hynnin ka sngi. La iathuh ruh ba na ka liang ka shnong Lad-sutnga ka la pyrta shnong ban leit wad ia katei ka khynnah. Mynta ka sngi pat ki pulit ki la ioh ia ka jingujor kaba da ka jingthoh na ka kmie jong katei ka khynnah kaba la iathuh kumno ba ka la poi jah noh na iing khlem da kynnoh iano kano. Na ka liang ki pulit ki la register case bad pynngat ia kiba donkti ban pynjah rngai ia ka ha ki kyndoh rahbor (kidnapping) Na ka liang ki pulit kila kyrpad ia ki paidbah ba lada ki iohi ia kane ka khynnah kin sngewbha ban phone sha ki pulit, ki rangbah shnong jong ki hi.


Jowai, 19 Naiwieng: Ka Public Account Committee hapoh ka jingialam u Paul Lyngdoh, MLA Jaiaw kum u chairman, u ma Hopeful Bamon MLA -member, ka kong Bluebel Marak MLA   member, ha ryngkat u local MLA u ma Coming Ymbon, u Additional Chief Engineer, TR Talukdar, nalor kiwei kiwei ki heh ka tnad PHE na Shillong bad na Jowai, mynta ka sngi ki lahiar ban jurip iaka skim umbam kaba la mang ban pyntrei ha Raliangnaduh u snem 2011.Naduh u 2011 haduh mynta katei ka skimsam um ka dang sah khlem da lahpyndep wat hadien ba la mang ban pyndep ia ka hapoh u snem katkum kajingmang ban pyndep hapoh ar snem.Ka dor jong kane ka skim ka long 21.56 klur ha kaba u Myntri ka sorkar jylla uba dei peit ia ka PHE  u bah Prestone Tynsong ha katei ka por ha ryngkat u ma Coming One Ymbon uba dei u Local MLA bad Parliamentary Secretary ka Sorkar jylla, nalor kiwei kiwei ki la wan ban plie donburom ia u maw nongrim na ka bynta ban pyntrei ia ka skim sam um. Ia katei ka skim la mang lyngba ka DoNER ka sorkar kmie lyngba ka Ministry of DoNER kaba la tip kum ka Non lapsable central pool of resources (NLCPR) bad kane ka project kan pynbiang um ia ki 30 tylli ki shnong kiba hapoh kane ka skim kaba la tip kum ka Greater Raliang Water Supply Scheme (GRWSS) Na ka liang u bah Pual Lyngdoh uba dei u Chairman ka PAC u la ong Na ka liang ka jingwan ka long ban jurip ia kane ka skim, la dei ban pyndep ha u bnai March 2016, hynrei ynda ngi la wan hangne ngi ioh ia ka jaka bad na ka daw ka jingpynthut ka mariang, yn lah ban pyndep tad haduh u snem 2017. Ka jingtrei kam pat stet kumba khmih lynti bad ki Drawing estimate ki dang sahkut bad submit bad ngi la ai ka jingbthah ia u Engineer ki dei ban submit noh sha ophis u CE ha kane ka taiew ban wan.  Ngi khmih lynti ba kane ka skim kaba lah ban sam um haduh 1 million 68 Litre kan ai jingmyntoi ia ki paidbah jong ki 30 tylli ki shnong katei ka thainn , la ong u bah Lyngdoh


ANVC (B)


Shillong, 19 Naiwieng: Shisngi shuwa ka elekshon ki la mih bun ki jingkylla ha Nongstoi  Konstitwensi, kitei ki jingkylla ki long u Dr.Adviser Pariong u la shah beh seng na ka seng Congress, kawei pat ka dei ba wat la ki nongialam ka KHNAM na Shillong ki kyrshan ia ka kong Fenella L Nonglait pynban ki KHNAM ha Nongstoi  ki leit kyrshan pynban ia ka seng HSPDP, ki nongialam ka HSPDP na Nongstoi  ki leit ban kyrshan ia ka kong Fenella L Nonglait ha kaba la sngewthuh ba ha shuwa ka por thep vote kin dang don shuh ki jingkylla ha katei ka konstitwensi.Ki nongialam Rangbah ka KHNAM ba kynthup ia ki ar ngut ki MDC u bah Adelbert Nongrum bad u bah James Ban Basaiawmoit ki la trei radbah ban kyrshan ia ka kong Fenella Lyngdoh Nonglait ha ka elekshon shiteng samoi ha Nongstoi  bad ki nongialam ka KHNAM na Shillong ki la duh thiah duh dem namarba ki la leit kylleng ki jaka ha katei ka konstitwensi ban ialap elekshon na ka bynta ka kong Fenella pynban ka KHNAM pat na Nongstoi  ka la kyntait ban kyrshan ia ka kong Fenella bad ka la leit ban kyrshan radbah ia u kyrtong ka seng HSPDP u bah Diosstar Jyndiang. U Bah JR Ryn iaw President jong ka KHNAM Nongstoi  Primary Unit, u la pynshai ba ma u bad ki nongtrei ka KHNAM ha Nongstoin ki khlem ai jingkyrshan ia ka kong Fenella L. Nonglait, wat lada ki nongialam ka KHNAM Central Body ki la wan kyrshan ia ka . U Bah Ryn iaw ha ka shithi ba u la phah sha u President ka HSPDP, Bah Ardent Basaiawmoit, u la iathuh ba ka KHNAM Nongstoin ka ai jingkyrshan ia u kyrtong ka HSPDP, u Bah Diostarness Jyndiang.  Ka Kong Fenella ka dei tang ka kyrtong shimet ban knieh ia ka vote kiwei, kam don jingthmu ban shakri ia ka jaidbynriew , la ong u Bah Rynniaw. U la ong ba ka daw ba ka KHNAM ka ai jingkyrshan ia ka HSPDP ka dei namar ka kwah ban ai ka jubab ia ka jingleh donbor u Myntri Rangbah ka jylla, u Dr Mukul Sangma.Ka seng Congress ka la pynbnaba ka la beh seng ia u Dr.Adviser Pariong katkum ki riti treikam katei ka seng namarba u la ia leh pyrshah ia ka seng da kaba leit ban pynbna paidbah ba u kyrshan ia ka seng HSPDP ha kawei na ki jingialap elekshon katei ka seng ha Nongstoi  konstitwensi. Ia kane la pyntip lyngba ka kyrwoh khubor na ka MPCC. Hadien ba ka seng HSPDP ka la pdiang biang ia u Dr. Adviser Pariong ka la don sa ka jingiakulmar jingmut hapdeng ki katto katne ngut ki nongkyrshan bad nongialam na ki primary Unit jong ka seng HSPDP ba kynthup ia u Mumral Lyngdoh, bah D.W Shangdiar, bah S.N Thongni, bah P. Lyngkhoi, bah H.F Marngar bad kiwei kiwei ha kaba kila ialum bad rai ban leit ai jingkyrshan noh ia ka kyrtong shimet ka kong Fenella Lyngdoh Nonglait.Katkum ka jingkren kitei ki nongialam kila pynpaw ba ka jingmih jong ki na ka HSPDP ka long halor ka jingpdiang burom barieh jong ki katto katne ngut ki nongialam ka HSPDP ia u Dr. Adviser Pariong khlem da pyntip sha ki nongialam katei ka seng ha Nongstoin ne sha ka District wat haba u tei u rangbah uba la pynioh burom da ka seng u la shet kylla noh ia ka seng bad ia u Maieit Hopingstone Lyngdoh.Na ka liang jong kitei ki nongialam ki la ong ba imat ka don kaei re kaei shalyndet jong katei ka jingpdiang buhrieh ia u Doktor ,  Ha ka jing shisha u Maieit Hoping u la sngew sihkthang ia ka jingleh pyrshah jong utei u rangbah ba donburom da kaba pynkhyllem ia u maieit Hoping haba u bat ia ka kam Deputy Chief Minester ha u snem 2008-2009 bad u la ialeh pyrshah ruh ia u maieit ban ia khun ia ka elekshon MLA ha ka 2013  ong kitei ki rangbah. Shuh shuh ki la pynpaw ruh ia ka jinglyngngoh kaba khraw ban iohi ba la pdiang ia u Dr. Pariong ha ka seng HSPDP ha Ladweitang da kaba pynkup da ka jain ryndia, khlem ka jingtip ka Constituency Nongstoin bad ka West khasi Hills District Branch HSPDP,  Katei ka jinglehbor jong ki katto katne ngut ki nongialam jong ka party HSPDP ka la pynlong ia ki nongkyrshan ka HSPDP ban buh jingkylli ruh ba balei la leh kyrkieh ia katei ka kam khlem da leh ha ka Office Party hynrei la shu leh ha lynti ha syngkien  ki la ong biang.Kumta da kawei ka jingmut kitei ki nongialam bala iamih noh na ka HSPDP kila shim ia ka rai ban ai jingkyrshan noh ia ka Kong Fenela kaba long ka khun pyrsa trai jong u Maieid Hoping .


Shillong, 20 Naiwieng: Ka kong Agnes Kharshiing ka President jong ka seng Civil Society Women s Organization (CSWO) ka la byrngem ban ujor sha ki bor jong ka ai  ban pyrshah ia ka jingthung kam bad ka jingkyntiew kyrdan ia ki nongtrei kaba la jia ha ophis jong u Lat ka jylla ne ka Governor Secretariat. Ha kajuh ka por ka la byrngem ruh ban ujor sha ka  UN Special Rapporteur for the Indigenous Peoples  pyrshah ia ki pulit kane ka jylla namarba ki la sngap mynthi halor ka jingujor jong ka kaba ka la ujor la bunsien. Haba kren sha ki nongthohkhubor mynta ka sngi, ka kong Agnes ka la ong ba ka la don ka jingjia pluh ing ha Raj Bhawan ha u snem 2003 ha kaba baroh ki kot ki sla ki ingkhong lut bad ha katei ka jingjia ki la don bun ki kot ki sla bad ki kot ai  ka sorkar jylla ka la ingkhong lut kaba ka la kynnoh ba ka dei ka jingjia kaba ka suba sniew ba ka lah ban dei ka kam jongno re jongno.Ka la iathuh ba ha u lber mynta u snem ka la ujor da ka ejahar ia ka rukom thungkam bad kyntiew kyrdan ia ki ar ngut ki Deputy Secretary kata u u KG Chaudhury uba la shongthaint noh bad ia u u NK Arjun uba dang trei haduh mynta ha ophis u Latbad ka la ong ba katei ka jingthungkam ka dei kaba la leh khlem da bud ryntih ia ki kyndon kiba la buh. Ka la iathu ba katkum ka RTI la kdew ba u KG Choudhury u la bat ia ka kam Superintendent jong ka Governors  Secretariat ha u snem 2000 hynrei tang ha u 2003 u la kiew sha ka kyrdan Deputy Secretary.  Ka la ong ruh ba katei ka la jia kumjuh ha u NK Arjun namar katkum ka RTI la paw ba u bat ia ka kam Accountant ha u snem 2000 hynrei ha u 2003 u la kiew sha ka kam Superintendant bad ha u 2005 u la ioh ban bat ia ka kam Under Secretary.   La kynnoh ruh ba katkum ka RTI, ka la kdew ba uwei u rangbah ba tip kyrteng kum u Bah A Lakiang uba trei kum u Under Secretary bad ka Kong A Nongsiej kaba trei kum ka Steno Grade II, watla kim pat dei ki nongtrei ba pura hynrei ki la shah thung pynskhem bad kiew kyrdan khlem da bud ia ki kyndon thungkam.Katei ka nongialam CSWO ka iathuh ruh ba ha ka jingwad jingtip lyngba ka RTI kaba iadei bad ka jingtohkit halor ka jingthungkam bad kyntiew kyrdan beai  ha Governor s Secretariat la ong ba ia katei ka kam la phah da u Superintendent of Police ka East Khasi Hills sha u IG of Police, Eastern Range, Shillong, da kaba kyrpad ba ia katei ka kam dei ban shimkhia bad aiti ia ka sha ka CID. Ka la iathuh ba la pynkynmaw sha u DGP, u Rajiv Mehta halor katei ka kam hynrei haduh mynta ka tnad ka dang sngap jar jar, hynrei dei tad hadien ba la pan jingtip biang lyngba ka RTI ha u Nailur ba ki la ioh jingtip ba ia katei ka kam ym pat aiti satia sha ka CID.


Shillong, 20 Naiwieng: U Ambassador ka ri Bolivia sha India u Jorge Cardenas u la ong ba ka ri jongu ka la iasyriem bad kane ka dong mihngi ka India ha ka liang ka spah mariang. Haba kren mynta ka sngi, ha ka jingiakynduh bad u vice chancellor ka NEHU u Prof KS Srivastava, ki samla pule bad ki nonghikai kane ka skulbah, u Cardenas u la ong ba ka ri jong u ka don ka jingiasyriem bad kane ka dong mihngi ka India ha ka liang ka jingriew spah ha ka mariang, ka jingdon ki kolshor bad ki mrad ki mreng.U la ong ba kumno ki briew kane ka dong mihngi kiba don kumba 60 percent ki nongshong shnong ki la lah ban peit ia ka spah mariang ban kyntiew ia ka ioh ka kot jong ka ri India bad ban pynduna ia ka jingduk 42 percent sha ka 18 percent. U la ban jur ia ka jingdonkam ban weng noh ia ka jingmut jingpyrkhat jong ka jingshah teh mraw khnang ban kiew kumba long kiwei ki ri ba khraw bor.Ia u Cardenas la synran lang u Ike Sinha u Country Director ka Unite 4 Good ha India.U la ban jur ia ka jingdonkam ban pynbha ia ka rukom pule puthi khnang ban long ka spah ia ka imlang sahlang.  Kane ka dei ka khubor jong nga ban iakren iamir jingmut bad ki briew ha kylleng ka pyrthei , u la ong.U Sinha pat u la pynkynmaw ia ka jingoh synniang jong u president barim ka ri u  Dr APJ Kalam ia kane ka dong mihngi. U la ong ba ka jingioh u Ambassador ban plie ia ka kper kynbat dawai kaba ai kyrteng ka Dr APJ Kalam Memorial Herbal Garden hajan Pynursla ka long kaba biang eh.


Shillong, 19 Naiwieng: U President ka seng ki nongdie doh sniang u Bah Donlang Kharumnuid u la ong ba ka jingrukom ot doh sniang ki nong-Amerika kam pat iahap ban pyndonkam ha kane ka ri namar ba ki briew kim pat lah kot bor ban thied. Haba iakren hynnin ka sngi, u bah Donlang uba leit iashim bynta ha ka jinghikai ot doh sniang ki briew na Amerika bad Germany ha ka jing pynlong ia ka tamasa bam tynrai dang shen, u la ong,  Ka rukom ot doh sniang ki nong-Amerika ka kham pher bha ha kaba ki ot ia u sniang kumba ot masi bad hadien ki la khoh snieh kumba khoh snieh masi bad ki shim tang ki doh met .U la iathuh biang,  Ka rukom ot doh sniang ki nong-Amerika ka long ba ki shim tang ia ki doh met kumba ot slai bad bun ka doh ba la bret noh. Ka dor ruh shi kilo ka long ym duna ia ka T. 1000 (shi hajar tyngka). Shane sha ri jong ngi ban die doh T. 1000 shi kilo ym don nongthied bad ka jingleh jong ki nong-Amerika kam pat iahap tar satia ban pyndonkam ha kane ka ri jong ngi namar ba ngim don ki tiar kiba biang bad ki briew ruh kim pat riew spah ,. U la iathuh ruh ba ki nong-Germany pat ki ot sniang da kaba shu tied tlok na shalangmat u sniang bad u la iap. Ka rukom ot sniang ki nong-Germany ka pher na ki nong-Amerika, u la ong.  Ki nong-Germany ki puid sniang syriem kumba leh ma ngi ki Khasi ha kaba ki said da ka um ia ki sniang kumba pynkhuid syiar , la ong u Bah Donlang.U la iathuh ba kine ki nongot doh na Amerika bad Germany ki la iaroh ia ka rukom ot doh ki Khasi namar ka ibang ka doh.


Nongstoin, 20 Naiwieng: Lashai ka sngi ka la dei ka por ia ki paidbah jong ka Nongstoin Constituency, ba kin ia mih paidbah ban jied ia u lane ka Nongmihkhmat ki ban sa mihkhmat na kane ka constituency, ha ka jaka kaba la thylli hadien ba u Maieid Hopingstone Lyngdoh, u la khlad noh khlem da lah shuh ban pynkut ia ki ar snem tam ba dang sah.Une u bnai u dei ruh u bnai u ba ki nongrep ki ia bunkam bha namar ka la dei ka por ban lum ban lang ia u kba bad ha ka juh ka por kaba dei ruh ka por ialeh eksamin final jong ki khynnah skul ha kaba ki kmie ki kpa ki ia bunkam ban pynkhreh kot ia la ki jong ki khun. Ha kaba iadei bad katei ka sngi thep vote, na ka liang jong ki bor pyniaid District jong ka West Khasi Hills, ki la pynkhreh bha na ka bynta ban pahara ia baroh ki polling Station jong ka Nongstoin Constituency, khnang ba ka jingia jied Nongmih khmat thymmai ka ban long lashai ka sngi hapoh jong ka Nongstoin Constituency kan long kaba iaid beit iad ryntih.U bah S. Kharlyngdoh u ba dei ruh ha ka juh ka por u Returning Offiser u la ong ba na ka liang jong u ha ryngkat ki Ophisar jong u ki la pynkhreh bha ban teh lakam ia kino kino ki kam beainha kane ka sngi, shuh shuh u la pynkhreh ruh ban phah ia ki magistrate ryngkat bad ki pulit lem bad ki Flying squad ba kin  iaid kylleng kylleng ki jaka jong ka Constituency. Ha man la ki Polling Station ngi la dep ban phah ia ki bor pahara ba biang ban teh lakam lada don kino kino ki jingthut bad kumjuh ruh na ka liang ka sorkar pdeng ruh ka la dep ban phah ia la ki jong ki bor pahara ba biang sha kane ka thainn ong u RO. Ka jingthep vote, ka sngi naduh kapor 7 baje mynstep haduh ka por 4 baje janmiet na ka liang jong ki bor District ka WKH ha ryngkat ka jingiatrei lang bad ki pulit ki la pyn khreh ia ka jingpahara kaba khlain bha khnang ban lait na kano kano ka jingshah pynthut ia ki nongwan thep vote. Haba iakren bad u nongthoh khubor na ka liang jong u SP ka WKHD bah S. Nongtnger u la iathuh ba baroh 39 tylli ki polling station haduh mynta kim don kano kano ka jingsyier ne artatien ba lah ban don ka jingklumar hynrei ki long kiba biang bad ba shngain. U bah S. Kharlyngdoh DC WKH, u la pyntip ruh ba ia baroh ki polling ophisar la dep ban phah lut sha baroh ki 39 tylli ki polling station ha ryngkat ki bor pahara ba khlain ban lah ban tehlakam lada don kino kino ki jingpynwit bad khnang ba ka jing thep vote kan long kaba iaid beit iaid ryntih kumjuh ka jingdonlang jong ki nong pahara bala phah da ka sorkar pdeng kan nang pynkhlain shuh shuh ban iada na ki jingmih jingklumar.


Nongpoh, 22 Naiwieng: Ka KSU North Khasi ka la beh krad ia ki nongtrei ka Motor Vehicle Inspector (MVI) na ka jylla Assam kiba khrong bad lute ia ki trok kiba iaid ba ieng lyngba ka surok Shillong-Guwahati ba hap hapoh u pud u sam ka jylla Meghalaya. U Bah Vincent Makri u vice president u la ialam ia ki dkhot ka seng ban pynher krad ia kine ki MVI ka Assam kiba la pynlong kum ka ktem ban lute. Ka KSU NKH ka la leh ia kane hadien ba la jingioh jingtip ba ki MVI na ka jylla Assam ki ju mlien ban khrong pisa jubor na ka por shapor na ki trok kiba iaid ba ieng lyngba ka GS road ha ki bynta jong ka Meghalaya ia kito kiba kit palat. U la ong ba ka jingleh bad wan tuklar ki MVI na Assam  ka dei ka jingthombor ia ki nongniah trok ki bym tip ia ka ain ka kanun kiba na ka jylla Meghalaya.  Ki MVI na Assam ki la ju leh ia kane ka kam beain wat ia ki kali rit ruh , u la ong.


Nongpoh, 22 Naiwieng: Ka KSU North Khasi Hills District (NHKD) ka la pynsangeh ia ka jingpynrung ia u Aadhar number ha shnong ha shnong Umtyrnga, Ri Bhoi District. U Vice President ka KSU NKH u Bah Vincent Makri u la ong ba ka seng ka la pynsangeh noh ia ka jingpynrung kyrteng ia u Aadhar number ha shnong Umtyrnga kaba don kumba 200 ngut tam ki briew kiba thmu ban pynrung kyrteng NPR (aadhar number) da ka bor synshar district ha kane ka sngi Thohdieng. U Bah Makri u la ong ba ki bor district ka dei ban ai jingshai ym ban pynrung kyrteng Aadhar lane ka NPR. U la ong ba ka seng ka la pyrshah jur ia kane ka NPR hapoh ka Ri Bhoi District namar ka jingbym pynshai paidbah halor ka jingmut bad ka jingthmu jong kane ka NPR lyngba ka ADHAAR card.  Ka jingpynrung kyrteng ki nongtrei ka tnat Survey kim shym la wad ia ka jingshisha ia ki briew la ki dei ne em ki trai ri trai muluk jong ka jylla Meghalaya hynrei la shu pynrung kyrteng pathar kaba long ka jingma ia kane ka jylla  u la ong. U la ong ba ki briew na DC ophis ki la pdiang tang shu pyni tang da ka Epic bad Driving Licence bad kane kan buh ruh ia ka jingma namar ba ki bar jylla kin ioh ban rung kyrthep khlem kano kano ka jingpynshisha kaba tikna ia ka jinglong trai ri trai muluk. Ka KSU kan sa leit iakynduh ia ka DC Ri Bhoi, ban iakren halor ka jingtreikam jong ka Adhar Card, khnang ba kan nym wanrah ia ka jingsngewthuh bakla ia ki paidbah, u la ong.


Shillong, 24 Naiwieng: Ka jingialang jong ka sorkar jylla bad ki sengbhalang halor ban thaw ia ki lad ki lynti ban khang lad ia ka jing wanrung ki nongwei sha kane ka jylla, kan shim por sa hynriew bnai ei ei namar ba ka sorkar kan hap ban leh sa ia ka jingpule bniah ia ka jingiadei bad kane ka jingktah bad ka imlang sahlang ne ka Social Assessment Impact (SAI) bad ia kane la aiti ha ka Meghalaya Institute of Government (MIG). Hadien ba la dep ia ka jingshim jaka ban shna ia ki jaka rung bad jaka mih, yn sa pynbud sa ka jingleh ia ka Social Impact Assessment (SIA) ban pyndep hapoh 6 bnai ,la ong u Myntri Rangbah ka jylla u Dr Mukul Sangma haba iakren bad ki nongthoh khubor hynne ka sngi hadien ba la iakren bad ki sengbhalang.U Myntri Rangbah u la ong ba ki jaka ban shna ia ki jaka mih bad jaka rung la dep shim ha Khasi bad Jaintia Hills bad kaba sah ka long ban ioh ia ka NOC na ki District Council katba sha Garo Hills na ki 7 tylli 5 tylli la dep ban shim jaka. Kham mynshwa ka komiti ba khlieh da u Addl.DG, u S K Jain la thaw ban bishar bad wad ban shna ia ki jaka rung bad jaka mih.Haduh 41 tylli ki jaka la dep ioh bad la buh ban pyndep ha ki lai kyrdan, bad 21 tylli la buh ban pyndep ha ka bynta ba nyngkong. La bthah ia ki Deputy Commissioner ban shim ia ki lad ki lynti ban pynthikna ba ka jingshim jaka la pynsted wut wut ban pynbiang ia ki jingdonkam.U la ong ba ka sorkar ka la dep phah jingthoh sha ki Autonomous District Councils (ADCs) bad 14 tylli ki jaka la dep na ki 21 ha ka bynta nyngkong tangba dang ap ba kin ai ia ka NOC halor kane ka bynta.Ia ka Meghalaya (Benami Transaction Prohibition) Act, 1980 bad ka Meghalaya Regulation of Landlords and Verification of Tenants Bill, 2013, u Myntri Rangbah u la iathuh ba ka sorkar ka la shim khia ha kaba iadei ha kaba iadei bad ki kyndon bad ka tnad kam ain, kan sa bishar bha shwa ban poi sha iing dorbar thawain ban mynjur ia kane ka ain.U Myntri Rangbah u la pynpaw ia ka jingkyrmen ba kane ka rukom ba ka sorkar jylla kan pyntreikam kan long kum kawei ha kaba kiwei ki jylla ka thainn shatei mihngih kin sa bud nuksa na ka jylla Meghalaya.Ha kawei ka liang, u Myntri Rangbah Mukul Sangma u la iakren ruh ia ka jingialang ha kane ka sngi National Population Register (NPR)  ba dei ban pynsangeh shwa ia ka jingpyntreikam hynrei dei ban pynshai shwa sha ki paidbah ba kin sngewthuh.  Ka la don ka jingpynrung kyrteng pathar da ka NPR ia ki briew bad kane ka dei ka jingma ia ka jaitbynriew namar ba ki briew bym thikna la ki dei ne em ki nongshong shnong ki la ioh rung kyrteng rumar ,la ong u  General secretary ka KSU Bah Auguster Jyrwa. Ngi dawa ba ka sorkar ka dei ban pynshai paidbah shwa bad sa pyntreikam hadien ,  la ong u Bah Jyrwa.U la ong ba ka rukom pynrung NPR dei ban pyrkhing bha khamtam ha kito shnong ba iashong khleh bad dei ban shim ia ka jingshaniah na ki Rangbah Shnong. Ngim pyrshah ia ka NPR hynrei pynbeit shwa ia ki kynrum kynram , la ong u Bah Jyrwa. Ha kajuh ka por, u Bah Joe Marwein u la ong ba ka dei ka jingbuddien na ka jingialang kaba la dep ban pynsted ia ka kam.  Ngi la dawa ba ka sorkar ka dei ban pynsted noh ia kane ka kam , la ong u Bah Marwein. U la iathuh ba ki sengbhalang ka dei ban pynlait na ka thapniang ka ain Meghalaya Regulation of Landlords and Verification of Tenants Bill, 2013 ia ki trai muluk ka jylla.Ia ka Benami bad Transaction Bill la pyrkhing ban ia ka khnang ban khang lad ia ka jingthmu ban leh kam beain.


Shillong, 24 Naiwieng: Na ka resol elek shon shiteng samoi kaba la pynbna mynta ka sngi ha Nongstoi  konsti twensi, la iohi ba ka seng HSPDP ka la nang khlai  nang khlai  ha kaba ka vote ba la ioh da u kyrtong jong ka u bah Diosstar Jyndiang uba dei u nongniah kali u Maieid Hoping, ka la khamtam pynban ban ia ka vote kaba u Maieid Hoping u la ioh ha u snem 2013. U bah Dios u la ioh 11,189 vote katba u Maieid Hoping ha u snem 2013 u la ioh 10,931 vote kaba pyni ba u la kham ioh tam shuh shuh sa 258 vote. Lah ban pynkyn maw ha u 2013 ka UDP ka la ioh 3864 vote bad u kyrtong jong ka ha katei ka snem u dei u bah Nasar Marwei , hynrei mynta la iohi ba katei ka seng ka la nang ring swai pynban ha kaba mynta ka kynti u kyrtong jong ka u bah Mosklander Marngar u la ioh tang 1257 vote. Ka Congress ha u 2013 ka la ioh 8475 vote bad u kyrtong jong ka ha katei ka por u dei u Dr. Adviser Pariong katba mynta pat katei ka seng ka la kham hiar ha kaba u bah Gabriel Wahlang u la ioh duna ia katei ka vote u Dr.Pariong bad u ioh 8425 vote kaba pyni ba ka vote Congress ka jah tang 50 vote, kaba lah ban ong ba ka vote bank jong ka seng Congress ha Nongstoi  kam pat khih satia.Haba peit ia ka vote ba ka HSPDP bad ka Congress ka la ioh mynta ka kynti, la iohi ba ka vote bank jong kitei ki ar seng ha Nongstoi  kam khih, wat la ka la don ka jingtam bad ka jingduna hynrei ka long tang mar khyndiat khyndiat haba ia nujor bad u snem 2013.


Shillong, 25 Naiwieng: Ka AJYWO Central Body ka pynpaw  ia ka jingpyrshah kaba jur halor ka jingpynjah klep jong ka sorkar jylla ia ki lai tylli ki khyrdop (Entry and Exit Points) talasi mynder  kiba dei ban don ha East Jai tia Hills District. Ha ka jingiakynduh jong ki 13 tylli ki sengbhalang bad ka sorkar hapoh ka jingialam jong u Dr. Mukul Sangma, myntri rangbah ka jylla , U Bah M H Dkhar u la buh jingkylli halor ka jingpaw tang ka Malidor kum ka Entry /Exit Point ha EJHD, 3 tylli kiwei pat, kata ka Mooriap, Lakasein bad Umkyrpong kim paw shuh ha ka thup ba la sam da ka sorkar jylla sha ki nongialam jong ki 13 seng. Ha ka jingialang ba la khot pynlong da u Dr Mukul Sangma, ban ia kren biang halor ki lad pyrkhing mynder ha ka jylla, U Bah M H Dkhar, President jong ka AJYWO Central Body, u la pan jingshai na na ka sorkar halor ka jingbym paw jong kitei ki lai tylli ki Entry/Exit Point ha EJHD ha ka thup hynrei u myntri rangbah bad ki ophisar jong u kim shym la ai ia ka jubab ka ba shai.  Ha ki jingialang ba la long kham mynshwa hapdeng ki 13 seng bad ka sorkar ban ia kren halor ki kam mynder, ha ka por ba ka S.K Jain s Committee ka wanrah ia ki ka jingtyrwa halor ki Entry/Exit points ha ka jylla, ka AJYWO naduh kato hi ka por kam shym la pdiang ia ka jingtyrwa jong ka S.K Jain s Committee bad ka la pan porn a u Mukul Sangma ba kan sa phah ia la ka jong ka thup halor ki Entry/Exit Points ha Jai tia Hills. Hadien ba ka AJYWO ka la phah ia la ka jong ka jingdawa halor kane sha ka sorkar jylla, ka sorkar ka la phah ia ki DC jong ka Jai tia Hills ban leit jurip halor katei ka jingdawa jong ka AJYWO , ong u Bah MH Dkhar.  Hadien ba ki DC na Jai tia Hills ki la dep ia la ka jong ka kam, ki la phah ia la ki jong ki ripod sha ka sorkar. Ha ka jingiadei bad ka West Jaintia Hills ki la don katto katne ki Entry/Exit Points ba la ia pynbeit thymmai katba ha EJHD pat, ka District Administration ka la pynskhem ia ki saw tylli Entry and Exit Point ba la tyrwa da ka AJYWO, kata ia ka Malidor, Mooriap, Lakasein bad Umkyrpong  bad ba ia ka ripod halor kane ka jingibiang ia kitei ki jaka la phah sha ka sorkar jylla da ka ophis u DC bad  ba ha ka jingbuddien jong ka AJYWO ia kane ka kam, la sngewthuh ba wat ia ka jaka ruh ka District Administration ka la ioh na ka bynta kitei ki saw tylli ki points , ong shuh shuh u Bah Dkhar.


Shillong, 25 Naiwieng: U Commissioner & Secretary ka tnad District Council Affairs (DCA) u Bah Jopthiaw Lyngdoh, u la ong ba ka jingpynlong ia ka elekshon shiteng samoi jong ki district council ha ka jylla kan shong ha ka sorkar jylla ba kan rai bad kam don ka ain kaba kren ba dei ban pynlong ha kano kano ka por. Haba iakren mynta ka sngi bad u Rupang, u Bah Lyngdoh u la ong,  Ka shong ha ka sorkar jylla ba kan rai ban pynlong ia ka elekshon shiteng samoi ,. Haba kylli hato ka don ne em ka rul kaba ong ba dei ban pynlong elekshon hapoh 3 bnai ne 6 bnai, u Bah Lyngdoh u la ong,  em, kam don kum kata, ka shong beit ha ka sorkar jylla ba kan shim ia ka rai ban pynlong ia ka elekshon .Hynniew tylli ki kam MDC ki la lait thylli kynthup 6 tylli ha KHADC bad kawei ha JHADC hadien ba ki MDC kiba long MLA artad ha kajuh ka por, ki la iehnoh shiteng lynti namar ba ka sorkar jylla ka la pdiang ia ka ain khang bam armaloi ha u bnai Nailur mynta u snem.Hynrei, kham mynshwa u chairman ka KHADC u Bah Mansturdy Nonrem u la ong ba katkum ka rule jong ka district council, haba don kano kano ka shuki MDC kaba lait thylli, ka elekshon shiteng samoi dei ban pynlong hapoh lai bnai hadien ba la pdiang u Lat ka jylla ia ka shithi iehnohkam jong ki MDC.Ka sorkar sorkar jylla dang shen ka la dep pynmih ia ka jingpynbna ba ki hynniew tylli ki shuki MDC ki la lait thylli hadien ba u Lat ka jylla u la pdiang ia ka jingiehnoh kam jongki.Ki hynriew ngut kiba iehnoh kam MDC ki long Bah HDR Lyngdoh na Sohiong, Bah Ardent M Basaiawmoit na Nongkrem, Bah Sanbor Shullai na Laban, Bah Brolding Nongsiej na Mawthadraishan, Bah Metbah Lyngdoh na Mairang, Bah K Plasting Pangiang na Rambrai-Jyrngam bad u Bah Stephanson Mukhim na Amlarem ka JHADC. Katba u Bah Pynshngain N Syiem uba long ruh u CEM nalor ba u long MLA/MDC na Mawsynram u la kyntait ban iehnoh ia ka kam bad u la rai ban iakhun pyrshah ia kane ka ain ha ka iing ka kashai. Haduh mynta u khlem iehnoh ia kano kano ka kam kum u MDC/MLA.


Shillong, 25 Naiwieng: Ha ka 24 tarik u naiwieng ka KSU South West Khasi Hills District ka la beh krad kumba 10 ngut eiei ki nongtrei jong ka Atomic Energy bad ki nongtrei jong ka Uranium Corporation of India Limited kiba la wan ban sorbe Uranium sha ki thain  Phlangdiloi  ba dki thain  ka Langpa. Ka KSU ka la lap ba kitei ki briew ki dei kiba la wan sorbe Uranium lyngba ka jingiathuh jong ki hi ha ka por ba ki dkhot katei ka seng ki la kylli ia ki, la beh ia kitei ki ki briew da ki dkhot ka KSU Umdohlun Corcle bad ki dkhot ka KSU SWKH.  Ngi pynrem ruh ia ka jinglong arsap jong ka Sorkar Meghalaya halor kane ka mat ba ki la ialam bakla ia uba bun balang. Ha ka dorbar jong ka State Legislative Assembly ngi la iohi ia ka jinglong arsap jong u Dr Mukul Sangma ha kaba u la ong ba ka sorkar jylla kam pat kyrkieh ha ka ban tih ia u uranium bad kan nym leh hi ruh ia kata khlem ka jing mynjur u paitbah phewse napoh napoh pat ka pyrshang kumno ban khlong ia une u marpoh khyndew u ban long ka jingtim iaka Jaitbynriew  ong ka kyrwoh na u General Secretary ka KSU SWKH u samla Forward Nongrem.  Ngi dawa na ka sorkar. ba ka dei ban pynshai paitbah halor ka jingialam bakla jongka ia u paidbah halor ka ishu uranium. Ngi kyntu ruh ia ki sordar shnong bad ki trai khyndew jong kitei ki thainn ban weng noh ia ka NOC ba kum kine ba la ailad ia ki briew UCIL ban sorbe uranium naduh u risaw 2015 haduh kyllalyngkot 2016 namar kane kan long ka jingtim iaka Jaitbynriew  ong shuh shuh katei ka kyrwoh.Ka kyrwoh ka byrngem ruh ba katei ka seng kan ym ailad da lei lei ruh ban tih Uranium ha katei ka thain  bad ka seng ka long kaba la khreh ban ia kynduh ia ki jingiatyngkhuh,  Ngin ym ailad da lei lei ruh, ngi long kiba lakhreh ban ia tyngkhuh  ong ka kyrwoh na u samla Nongrem. Ka kyrwoh khubor ka la pynkut da kaba ong  Ngi kyntu ruh ia ki paidbah katei ka thainn ban long husiar namar ka jingpynbit pynbiang ban tih uranium da ka sorkar India ka iaid ryngkat bad ka jingshna ia ka surok Two lane lyngba ka SARDP na Nongstoin shaduh Mawthabah  ong katei ka kyrwoh.


Shillong, 25 Naiwieng: Wat hapdeng ka jingkmen jingsngewbha hadien ba u kyrtong jong ka, u la jop ia ka elekshon shiteng samoi ha Nong stoi  konstitwensi, pynban don ruh ki nong ialam ka seng HSPDP kiba la sngewsih kthang ia ka jingkren paidbah u President Rangbah jong ki u bah Ardent M Basaiaw moit uba la kren ha Nongstoi  tang khyndiat minit hadien ka jingjop jong katei ka seng. Ka daw ba ki nongialam katei ka seng ki la sngewsih kthang ka dei namar ba u bah Ardent u la kren kynthah ia u MDC ka HSPDP na Nongstoi  u bah LG Nongsiej, ha kaba u la ong ba u bah Nongsiej u la shet kylla ia katei ka seng da kaba leit kyrshan ia ka seng Congress ha ka minit kaba khadduh jong ka jingiakhun. Haba ia kren bad katto katne ngut ki nongialam katei ka seng ki la ong ba ha ka jingshisha kim pat don sabut bad kim pat lah ban pynshisha haduh katno u bah Nongsiej u la shet kylla ia ka seng HSPDP, hynrei ki la ong ba katkum ka jingiohi jong ki, ki la ong ba naduh kaba sdang u la trei shitom bad trei radbah na ka bynta katei ka seng bad manla ka jaka ba leit ialap elekshon, ki la ong ba u donlang ha kti ha kjat hynrei ar sngi shuwa ka elekshon u bah LG Nongsiej u don hapdeng ka jingshitom ialade bad kumjuh ruh ka don ka jingshitom ki khun jong u bad ha kajuh ka por ka dei ruh ka por ba u para jong u u dang ia kren na ka bynta ka jingkyntiew kurim hangne ha nongbah Shillong.  Kitei ki ar sngi ki dei ki sngi kiba ha ka jinglong briew um lah ban kiar shisha, ngi ruh ngi sngewthuh ia kata hynrei ban shu kren ha u paidbah kum kito ki jait jingkren ka dei ka bym ia hap kum u nongialam rangbah ka seng  ong uwei na ki nongialam ka seng HSPDP haba ia kren bad u Rupang. Ngi pynpaw ka jingsngewnguh ia u bah LG Nongsiej uba la trei shitom na ka bynta ka seng, ki jingkynnoh ia u ki long ki bym lah ban pdiang namarba ngim shym la iohi eiei ba utei u nongialam ka seng na Nongstoi  un iaid kynriang na ka seng  la ong shuh shuh utei u nongialam u bym shym la kwah ban pynpaw kyrteng namarba u la ong ioh kan don pynban ka thma pohing hapoh ka seng HSPDP hynrei u la ong ba ia katei ka kam khlem pep ka Party kan hap ban ia kren janai bha namarba kam kwah ban mih kano kano ka jingiapher jingmut.Haba la kylli bniah hato la ka seng HSPDP haduh mynta ka la ioh jingujor eiei ne-em pyrshah ia u bah LG Nongsiej,  Haduh mynta ngim don jingtip eiei ne ioh lehse u President Rangbah u la ioh jingujor pynban ne hynrei lada jia ba u ioh ruh kam dei ka rukom ban kren sha u paidbah khamtam ha kum katei ka sngi ka dei ka kam ing hap ban ia pynbeit hapoh ing, kum ki nongialam ngi hap ban bishar ym ban shu ther kulmar sha u paidbah  ong utei u nongialam.Na katei ka jingkren utei u nongialam ka HSPDP la sngewthuh ba kumba ka long mynta ka la don ka jingiapher jingmut hapoh ka seng HSPDP tang na bynta katei ka mat, hynrei la ong ba ki la don kiwei pat ki nongialam katei ka seng kiba la kwah ban ia pynbeit noh mar mar bad ki la ai jingmut ruh ia u President ban khot jingialang noh shen shuwa ban mih kano kano ka jingiapher jingmut ne ka jingiapait hapoh katei ka seng.