Shillong, 27 lyngkot: U Chief Executive Member (CEM) ka KHADC u bah Pyn shngai N Syiem haba kren sha ki nongthoh khubor mynta ka sngi u la ong ba ka sorkar ka la klun jan mar shilliang ia ka jaka kaba hap hapoh Saitsohpen Sirdarship bad ia katei ka mat u la ong ba la ia kren ha ka jingialang jong ki MDC ka PDF kaba la long mynta ka sngi. Halor kane u la ong ba ka KHADC kan phah da ka jingthoh sha ka sorkar ba ka dei ban sangeh noh ia ka jingklun jaka ha Saitsohpen. Katkum ka jingkren u CEM u la ong ba ha ka Para 20 jong ka 6th Schedule la kren shai ba kin don tang lai tylli ki jaka kiba lait na ka jingpeit jong ka District Council kata ka Cantonment, European Ward, bad ka Police Bazar bad lait nangta ka sorkar ka donkam ia ka jingmynjur ka KHADC ban ioh ia kitei ki jaka. Bad ia kane u la ong ba la leh naduh ka por ba ka sorkar ka donkam ban thaw Sub-Division ha Sohra ha u snem 1972. Ka sorkar ka dei ban sangeh dakhol, bad shen ngin sa phah da ka jingthoh ong u bah Pynshngain . Ha kaba ia dei pat ka jingweng Syiem jong u ia u Syiem ka Malai Sohmet u Pa iem Pailos Iawrod u bah Pynshngain u la ong ba u la leh ia katei ka kam kum ka jingbud beit bud ryntih ia ka hukum jong ka High Court kaba la hukum ba dei ban weng noh sharud ia ka elekshon kaba rim. U la ong ba la ujor sha ka High Court da ki 5 ngut ki myntri jong katei ka hima Malai Sohmat bad ma u kum u CEM um don lad shuh da kumwei pat lait noh ban weng Syiem ia u bad ban thung da u Acting Syiem. Ki myntri kim hun hynrei la shu pynlong elekshon jubor, mynno phi ju iohsngew ba ka kur Iawrod kan long Syiem, ngi kwah ba ka elekshon kan iaid katkum ki riti ki dustur ong u bah Pynshngain . Lah ban kdew ba la pynlong ia katei ka elekshon ha ka por ba u bah Ardent M Basaiawmoit u la long u CEM bad ha katei ka por ka la mih ka jing ia tied miej hapdeng u bah Ardent u CEM bad u bah Pynshngain uba dei u nongialam ka Liang pyrshah ha kato ka por, ki nongthoh khubor ki la kylli na u bah Pynshngain hato ka jingweng Syiem ia u Syiem ka Malai Sohmat ka dei ka jingshim kabu jong u hadien ba u la wan ha ka shuki CEM , u la jubab ba jin lada dei ba u shim kabu tang mar sien shong ha ka shuki u la leh kumta. U la iathuh ba kumba long mynta u Francis Sohmat u dei u Acting Syiem jong ka Malai Sohmat.


Shillong, 27 lyngkot: U Chief Executive Member ka KHADC u bah Pynshngain N Syiem haba ia kren bad ki nongthoh khubor mynta ka sngi u la ong ba u kwah ba ka Home Ministry (HM) kan pynphai noh ia ka Village Administration Bill (VAB) ka KHADC ryngkat ki jingkynthoh khnang ba ka KHADC kan ioh ban pynbeit ia ki jingduna jong katei ka Bill. Halor kitei ki jingkren u bah Pynshngain ki nongthohkhubor ki la kylli hato VAB kan dang im hadien ba ka High Court ka la pynmih ia ka hukum jong ka ha kine ki khyndiat sngi ba la dep, u bah Pynshngain u la ong ba haduh mynta ka High Court kam pat sloit ia ki kyndon ki ai jong ka District Council bad ki dang im haduh mynta, u la ong ruh ba ha ka hukum kaba la pynmih ha ka 10 tarik u nohprah, 2014 ka la ong ba ki Rangbah Shnong kim lah ban treikam lymda la pynkup bor ia ki da ki kyndon jong ka Ai hynrei u la ong ba ki shnong, ki Hima ki Elaka ki dei kiba la pynkupbor da ka Ai . Ha kaba ia dei pat bad ka hukum ba ka High Court ka dang shu pynmih shen ha ka 13 tarik mynta u bnai u bah Pynshngain u la ong ba ka KHADC haduh mynta ka dang don hapdeng ka jingpynkhreh kaba khadduh artad bad shen kan sa phah da ka jingthoh sha ka Supreme Court ban bishar ia katei ka kam, kaba u la ong ba katei ka kam ka dei kaba don jingiadei bad ka Ai kumta ka donkam ia ki ban lum ia kiba bun ki jingdonkam. Ha ka por ba la thaw ia ka Federation of Traditional Dorbar ( FTD) u Chairman jong katei ka kynhun u ba dei ruh u Chief Excutive Member ka KHADC u bah Pynshngain N Syiem u la kren shai ba kino kino ki kynhun kim lah ban leit buh ia kino kin ki mat jingdawa sha ka sorkar jylla lane ka sorkar pdeng khlem da iaid lyngba katei ka FTD bad u la ong ba baroh ki kam kiba leh da ki khlieh nongsynshar ka da dei ban iaid lyngba katei ka FTD. Hynrei mynta ka sngi pat ka la long da khongpong, bad katei ka ka la jia namarba kham mynshuwa ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep ki la buh por hapoh ka 5 tarik ia ka sorkar ba kan weng noh ia ka jingpynbna jong ka kaba la pynkylla thymmai ia ka Meghalaya Services and Conduct Rules kaba la khang pyrshah ia ki nongtrei sorkar ba kin long Rangbah shnong lane ban long dkhot ha kino kino ki kynja seng. Lah ban kdew ba ia katei ka rai bad ka jingdawa ka SNSBH ka la shim khlem da iaid lyngba ia ka FTD hynre ha ka jingialang jong ka FTD pat kaba la long mynta ka snig ka la rai ban kyrshan tylli mlon ia katei ka rai ka Synjuk khlem daw woh daw woh dong balei ka khlem iaid lyngba ka FTD. Hadien ba la wai ka jingialang jong ka FTD u bah Pynshngain N Syiem u Chairman jong katei ka kynhun uba dei ruh u CEM ka KHADC u la ong ba ka Federation ka ai jingkyrshan ia ka rai ki MDC ka PDF kata ban deng lama iong ha ka 29 tarik mynta u bnai ban pyni ia ka jingpyrshah halor ka rai jong ka High Court ban aiti ha ka sorkar ban thaw ai halor ki kam Rangbah shnong bad ban pyrshah ruh ia ka rai ka sorkar ban khanglad ia ki nongtrei jong ka ban long Rangbah Shnong. U la ong ba ka FTD ka la kyrshan ruh ia ka rai jong ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong kata ban ai por haduh ka 5 tarik ia ka sorkar ba kan weng noh ia katei ka jingpynbna jong ka. Shuh shuh u la ong ba ha ka 26 tarik kan sdang ka Dorbar jong ka KHADC bad ha katei ka dorbar yn wanrah ruh ia ka bill kaba la tip kum ka KHAD (Constitution of Council of Traditional Dorbar) kaba yn sa pynkylla kyrteng noh ia ka FTD kum ka Council of Traditional Dorbar hadien ba la dep ban thaw ai . Lah ban ynkynmaw ba sa shisien biang u CEM u la pynpaw ba ka jingmut ba la thaw ia katei ka Dorbar ka long ban ia tehsong kawei ia baroh ki Hima, ki Elaka , ki Raid khnang ba kin ia donlang ha kawei ka rynsan ryngkat bad ka KHADc ban ia phylliew jingmut ia ki kam kiba donkam. U la batai ruh ba ha katei ka CTD yn phiah ia ka General Dorbar bad ka Executive Dorbar ha kaba ki dkhot ha ka General Dorbar kin long baroh ki Rangbah Shnong bad ki khlieh nongsynshar shnong kaba ka jingbun paid jong ki kan long 7 haduh 8 hajar ngut katba ia ka Executive pat yn kynthup 6 ngut na KHADC, 7 ngut na Elaka, 7 ngut na ki Raid bad 11 ngut na ki Dorbar shnong. Ha kaba ia dei pat bad ka jingdeng lama iong ha ka 29 tarik mynta u bnai , u CEM u la ong ba kan ym don kano kano ka jingialum paidbah lane ka jingiakynduh lang hynrei katei ka jingdeng lama iong kan iaid beit ha la ki jong ki shnong lane ha ki jaka long iew long hat ne ha ki jaka trei bad wat ha ki kali ruh, u la kyntu ia ki paidbah ban ia shim bynta lang baroh ha katei ka jingdeng lama iong. Kawei pat ka mat kaba u la kren ka long ba u la kyntu ia u Lat ka jylla ba un mynjur noh ia ka kyrteng u MDC shu sieh uba ka KHADC ka la mynjur ha ka Dorbar jong ka.


Mawsynram, 28 Kyllalyngkot: Ka surok jong ka Mawsynram Division na duh Weiloi ter ter shaduh Lad Balat kala long kum ka surok khlaw ka jing sniew jong ka. Ki paidbah katei ka thain ki la ud shisha ka jingeh ha ka leit ka wan jong ki kiba hap ban iaid man ka sngi. Kat kum ka jing shem jong u SP News Agency la iohi ba ka jingjot jong kane ka surok ka long naduh Wahumsohlait kaba don harum Weiloi ter ter sha Mawsynram, Phlangwanbroi, Trongpleng, Pomblang haduh ban da poi sha Lad Balat. Haba u nongai khubor u la wad jingtip la sngewthuh ba na ka liang jong ka PWD kam shym don kano kano ka jingmang pisa ban maramot ia kane ka surok kaba don kam ha kaba da ki spah tylli ki shnong kiba hap ban iaid na kane ka surok. Kane ka por tlang kala jan kut bad sa tang khyndiat bnai ka lyiur kala wan hynrei ym shym don kano kano ka dak ka shin na ka liang jong ka PWD ba kan maramot ia kane ka surok ban tap ia ki thliew ki syar kiba la pynjot ia kane ka surok kaba la long kum ka surok khlaw. Na ka liang jong ka PWD kam shym la maramot ia kane ka surok mynta la kumba lai snem ei ei ong ki thymmei khubor, na ka liang jong u MLA kane ka thain u Bah PN Syiem u ba long ruh u CEM jong ka KHADC u la ia kren bad ki bor jong ka PWD hynrei ym shym la lah ban ban pynkoh nguh ia katei ka tand shna surok ban maramot ia kane ka surok na Weiloi sha Lad Balat kaba jrong kumba 50 Km tam.(SP News)


Shillong, 28 lyngkot: 2ngut ki dkhot jong ka seng lehnoh A chik Songna An pachakgipa Kotok (ASAK) ki la shah kem na Nogapara kaba don hajan ka Mikdangra ha ri Lum Garo. Kitei ar ngut kiba shah kem ki dei kiba la tip kyrteng kum u Chiang CH Sangma bad u Walnen A Sangma kiba dei ruh ki nongialam katei ka seng ha ki thain ka Harara. Ki pulit ki la ioh ban kurup bom na ki.


Shillong, 29 lyngkot: U President ka Ri u la thung ia u Justice SR Sen ku u Acting Chief Justice ka Meghalaya High Court naduh ba mih kane ka khubor.


Shillong, 29 Kyllalyngkot: U National President ka BJP Kisan Morcha u Vijay Pal Singh Tomar, u la ong ba ka sorkar BJP hapoh ka jingialam u Narendra Modi kan rakhe ia ka taiew jong ki nongrep ne ka Farmers Awakening Week naduh ka 9 tarik haduh ka 15 tarik Lber. Na ka bynta kane, ki nongtrei ka BJP kin leit ban jngoh ia ki katto katne ki jaka ban maitphang ia ki jingjop jong ka sorkar BJP ha ka rep ka riang ia ki paidbah ka jylla. Haba kren sha ki nongthoh khubor ha kane ka sngi Thohdieng, u Singh u la kdew ia ki katto katne ki prokram na ka bynta ki nongrep kynthup ia ka Prime Minister Crop Insurance Scheme ha kaba ki nongrep kin ioh jing iarap lada jia ba julor ki jingthung jingtep. U la kdew ruh ia ka Soil Health Card ha kaba yn ai sha ki nongrep hapoh ki lai snem ha kaba T. 568 klur.U la ong ba ka UPA polisi ka dei kaba bakla bad ka long pyrshah beit ia ki jingbit jingbiang jong ki nongrep. Haba ther ia ka sorkar barim ka United Democratic Alliance (UPA), ba hapoh ka jingsynshar ka UPA, ki nongrep ki iakynduh jingeh haduh kumba 65 per cent ki jaka rep ki tyrkhong khlem ioh um, kim ioh iingsah, ki kudam ban buh ia ki mar rep. U la ong ba 3 klur ki nongrep ki ieh noh ia ka kam rep ban leh ia kiwei ki kam namar ka jingbym shim khia ka sorkar bad u la buh jingkylli, mano ban kit khlieh ia ka jingpyniap hi ki nongrep namar ka jingsniew ka rep ka riang.


Amlarem, 31 Kyllalyngkot: Ka Aide et-action hynnin ka sngi ka la wan ha Amlarem ban pynsngewthuh ia ki paidbah shaphang shaphang ka ADB-GoM Project kaba la kyrshan na ka bynta ban ai jingtbit khamtam ia kito ki lad ioh kam bad kumjuh ruh na ka bynta ban kyntiew ia ka pule phuthi sha kito ki skul kiba dang sahdien. Ia kane ka jingai jinghikai la pynlong ha ka ophis jong u Block Development Officer jong ka Amlarem Block. Haba iadei bad ka Projek ka Asian Development Bank, kaba la ai jingiarap da kaba ai ram ia ka sorkar ha kiba bun ki projek baheh baheh, bad kane ka dei ka sien kaba nyngkong ba kane ka ADB ka la pyrshang na ka bynta ban pyntbit ia ki briew. Ka jingthmu jong kane ka Projek ka don ar bynta, ka bynta ba nyngkong ka long ban kyntiew ia ka pule ka puthi hapoh ka Jylla bad kaba ar pat ka long ban kyntiew ia ia ki samla ha ka sap sengkam ne skill development bad lyngba kane yn pyrshang kumno ban ban ai jingiarap ia ki samla khamtam ia kito ki bym ioh kam ioh jam. U bah Kanki Diengdoh u Communication SP ka Aide-et-action haba ai jingpynshai halor kane ka projek ula ong ba lyngba kane ka projek ban kyntiew ia ka pule ka puthi, na ki 39 tylli ki block ki ba don hapoh ka Jylla bad la jied man 3 tylli ki skul na man kawei kawei ka block ban ioh jingiarap lyngba kane ka projek , bad kumjuh ruh ban ai jingtbit ia ki nonghikai kumba 3500 ngut na ki 636 tylli ki skul kynthup ia kitei ki 177 bad kiwei pat ki skul ba ioh jingiarap na ka sorkar . Ha ka jingiarap bad ka skill development ne ban kham pynbha ia ki kam ba lah ban trei khnang ba ki samla kin ioh kam ioh jam kane ka projek, kan ai jinghikai haduh 60 hajar ngut ki samla hapoh san snem ban ai jinghikai ei khlem jingsiew ha ki jaitkam bapher bapher kum ki Hospitality, security, information Technology, retail, Tourism, Healthcare bad kiwei kiwei . Kane ka projek kam shym la thmu tang ia kito kiba leit skul, kiba pep shiteng por hynrei ia baroh kiba kwah ban pyntbit ialade wat ia kito ki bym nang bym stad ruh kumjuh kidon ka lad na ka bynta jongki. Ha kane ka sngi la don lang u BDO jong ka Amlarem Block u Ma B.Sungoh, u programme Manager ka Aide-et-Action u Puberun D Pulkan ha ka prokram la pyniaid da ka kong Monakisa Pariat.


Shillong, 1 Rymphang: Kum shi bynta ban pynshlur bad pyn sngewthuh sha ki paidbah jong ka thainn ba hap hapoh ka Laskein C&RD Block, ka Jingiaseng Samla Presbyterian Mukhap bad ka Jaintia Students Union Mukhap Unit ka la pynlong ia ka jingialang pynshai paidbah ha ryngkat ka jing iatreilang bad ka Blood Bank Jowai Civil Hospital bad ka Meghalaya Aids Control Society (MACS) ha ka 30 tarik u Kylla lyngkot ha Iaw Muksow (Mowkaiaw). Ia katei ka porkram la pyniad da u Rev. P L Pakma ha ka jingia don lang u bah P.Shullai Asst. Engineer ka Laskein C& RD Block Laskein kum u Kongsan, Dr. S S Nongbri Incharge ka Blood Bank Jowai , Dr. P Shylla, President ka JSU sengkmie u Rikut N Parien bad ki riewrangbah jong ka Balang bad ki Nongshongshnong. U kongsan bah P. Shullai ha ka jingkren jong u , u la ong ba kane ka dei ka sienjam kaba bha tam kaba la shim da ki nongialam jongka Balang ryngkat bad ka JSU bad ki paidbah ki dei ban sngewthuh ba kane ka dei ka kam kaba kyntang tam ha ka jingim kum ki briew ban iarap ia ki para mynsiem da ka Snam, bad dei ruh ban don ka mynsiem iatip lem ba lada iarap ia kiwei kiwei ruh kin iarap ia ngi. I Dr S.S. Nongbri I/c ka Blood Bank, Jowai i la ai iaka jingpynshai halor ka rukom ai Snam ba ki paidbah kim dei shuh ban tieng lane rit mynsiem namar ha shwa ba ki Doktor kim shim snam na kino kino ki briew ki hap ban Eksamin bunjait kum ka rta kata naduh 18 snem shaneng, ka Blood Pressure ka dei ban biang, ka jingkhia kaba 45 kilo shaneng, ka Hemoglobin kaba 12.5 g/dl shaneng bad ka jingkoit jingkhiah kaba biang bad kiwei kiwei bad ka jingshim lane ai Snam ka dei beit tang 350ml na uwei ne kawei ka briew. I Dr. SS Nongbri i la kdew ruh ba ka daw ba pynlong iangi ba ngin hap ai iarap iaka Snam jongngi dei namar ba ki stad saian kim lah ban shna ia ka snam bad kumta lada ngim iarap kylliang ka long ka jingma iaka jingim jongngi kum ki briew lada ngi don hapdeng ka jingshitom kaba ngi donkam iaka snam. U President ka JSU Rikut Parein, haka jingkren u la kyntu jur iaki paibah ban wan shakhmat da ka jingshlur khlem ka jingartatien ban ai ia ka snam ban buh lypa hapoh ka Blood Bank khnang ba kiba donkam iaka snam ha ka por ba kyrkieh eh ki lah ban ioh iaka jingiarap kaba kloi, kumta lada Bank kam don snam ka shu long leh noh ei bad ngi ruh ngim ioh iaka jingiarap ha ka por ba ngi donkam Snam. U la bynrap ruh ba ka jingai snam kam don jingma ne jingktah ei ei ruh namar ki doktor ki la test lypa, la ioh ruh ia ka jingkren na i Nujorki Sungoh Genl. Secretary ka JSU Mukhap Unit. Hadien bala wai noh ka jingpynshai paidbah la ioh ia ka jingai Snam ei naki 15 ki briew kynthup naki katto katne ki dkhot ka JSU, ki rangbah bad samla ka Balang Presbyterian Mukhap kiba kynthup ruh ia arngut ki samla kynthei kiba wan shakhmat ban ai ei ia ka snam ka jong ki.


Shillong, 2 Rymphang: Ki nonghikai skul hapoh ka lama ka Meghalaya Sarva Shiksha Abhiyan Schools Association (SSASA) mynta ka sngi ki la aiti ia ki mat jingdawa ha u Symbud Myntri Rangbah ba peit ia ka pule puthi u Dr R C Laloo bad ki la byrthen ba dei ban ai noh ia ki hapoh shi bnai. Ka seng ka la dawa ban pyntreikam noh mar dor ia ki kyndon ka SSA bad ka RTE 2009 bad ban aiti noh ia baroh ki kam hikai ha ki Primary bad Upper Primary na ka Sarva Shiksha Abhiyan State Education Mission Authority Meghalaya (SSA-SEMAM) sha ka Education Department, ban pynkiew ia ka Periodical Enhancement ia ka tulop ki nonghikai SSA bad ban thung pura kum ki nongtrei ba junom ia ki nonghikai SSA ha ka jylla. Lada ka sorkar kam leh ia kine ki jingdawa hapoh 30 sngi, ngin pynlong wat da ki jingiakhih bad kyntu ia kiwei ki nonghikai ban iasnoh kti lang bad ngi la ong u Bah Manbha Kharraswai u president ka Meghalaya SSA Schools Association haba kren sha ki nongthoh khubor mynta ka sngi. Katkum ka rule bad ki kyndon ba la buh da ka sorkar pdeng ha kane ka jylla, ka sorkar kam shym la lah ban pyntreikam ia ki kyndon kumba leh kiwei ki jylla dong mihngi u la ong u Bah Kharraswai. U la ong ba ia ki skul SSA ha Meghalaya la pyniaid da ki kynhun bapher bapher bad na ka liang ka seng ka kwah ba ka SSA skul dei ban shimti noh ka sorkar. U la ong, haba ianujor bad kiwei ki jylla ka dong mihngi katkum ka rai jong ka jingialang 220th PAB ha ka 4 tarik Lber, 2015, ka kdew shai ba ki nonghikai ha jylla Meghalaya ka siew duna shibun ia ki nonghikai. U la ong ba ki don 5,766 ngut ki nonghikai skul SSA Lower Primary (LP) ha jylla ha ki 2, 883 ki skul bad 6, 715 ki nonghikai SSA Upper Primary ha ki 2, 238 skul.


Shillong, 2 Rymphang: Ka HYC (WJC) ka la ai por 30 sngi ia ki trai karkhana ot dieng ha ri Lum Jaintia ba kin weng noh ia ki bar jylla na ki karkhana jong ki, lym kumta katei ka seng ka la ong ba kan leit ban ujor sha ka ai kaba dei peit ia ki karkhana ot dieng. Katei ka seng ka la kynnoh ruh ba dang shen ka la leit ban jurip ia kiba bun bah ki karkhana ot dieng ha Jaintia bad ha katei ka jingleit jurip ka la lap ba kiba bun ki kar khana ot dieng ki dei kiba long trai da ki briew na Jaintia hi katba ha ka jingshisha pat ki la ong ba la pyniaid da ki bar jylla bad ka jingling trai jong ki ka shu sah tang ha ka kyrteng kaba ki ong ba ka dei ka Benami. Ka kyrwoh na u General Secretary katei ka seng u Andy R Dhar ka la ong ba katei ka jingleh ki trai karkhana ka buh jingeh ia ki briew katei ka thain ha ka ioh kam ioh jam naba ki la ailad ban wan tyllep da ki bar jylla.


diesel ha Umiam


Shillong, 3 Rymphang: Kum ka jingpyn khreh ia ka elekshon MDC shiteng samoi bad kumjuh ruh ia ka elekshon MLA 2018, ka KHNAM ka la thaw ia ka Election Committee jong ka bad u Chairman jong katei ka komiti u dei u bah James Ban Basaiawmoit (MDC) bad u Secretary pat u bah Thomas Passah. Ka KHNAM ka la khot aplikeshon ia kino kino kiba don jingthmu ban ia khun ha kitei ka elekshon bad kiba don ia ka nongrim kaba skhem ban shakri na ka bynta ka bha ka miat jong ka jaitbynriew.


Jowai, 3 Rymphang: Hynnin ka jan miet, kawei ka khyllung kaba dang 3 snem ka rta, ka la shah leh be-ijot ha uwei u runar uba la tip kyrteng kum u Michael Dkhar uba sah ha Lad-Sutnga bad hadien katta u la pyniap dusmon ia ka da kaba pynmynsaw jur ia ka bynta jinglong kynthei bad ksih ruh na ryndang. Ha ka jingshisha ki pulit mynta ka sngi ki la shu rah ia u na ka bynta ban tohkit halor ka jingsuba ba u donkti ia katei ka kam riewkhlaw, hynrei ha ka jingtohkit u la phla lut ha khmat ki pulit ka Khliehriat. La iathuh ba katei ka khyllung ka sah ha 1 kilo ka lynti ban leit sha shnong Sutnga ha East Jaintia Hills. Udei uba ithuh ithaw bad kiba haiing hasem jong ka. Utei u runar u la ialam ia katei ka khyllung 3 snem sha kawei ka iing ar mala kaba don ruh hajan lum jingtep kada dang pyntrei bad kaba la ker kynroh baroh saw dong. Namar bym don nongtrei bad kynjah ha katei ka iing, utei u runar hadein ba u la leh katba u mon, u la ksih iap ia ka na ryndang, la iathuh ka khubor pulit. Ki pulit haduh mynta ka meit ki dang tohkit hadien ba ka iing bishar ka la ai bor ia ki pulit ban tohkit ia u. Ia ka metiap jong itei I khyllung la aiti sha ki ba haiing na ka bynta ban pyndep ia ka niam ka rukom, katta ka long hadien ba la dep pyndep ia ki jingdonkam baroh katkum ka ain.


Shillong, 03 Rymphang: Ka khubor hamsaia ka la her biang mynta ba ka la don ka jingiakhih na ki MLA ka Congress ban pynhap shuki ia u Mukul Sangma kum u Myntri Rangbah bad, katkum ka khubor ba la iohlum, la kynnoh ba u MP ka Shillong u Bah Vincent H Pala u dei uwei na ki nongialam napoh ban tynruh diengkot ban pynkhyllem ia ka shuki u Mukul. Ka khubor wur wur wer wer, la iathuh ba u Bah Pala u lah ban iawer bamja miet ia ki MLA ki bym sngew tynnad ia u Mukul bad kane ka jingbam ja miet, kan dei ka rynsan saindur ia ka jingialehkai sain pyrthei, kaba la don eiei halor jongka. Kane ka jingialang bamja miet kaba u Bah Pala u lah ban khot, ka long hadien ba ka jingia[bteng sla 7] lang ba khluit bha ka MPCC dang shen, kaba iakren ia ki kam jong ka sorkar MUA-II khapoh jingialam u Myntri Rangbah ka jylla. Hynrei haba u nongthoh khubor, u la pyrshang ban twad jingmut halor kane na ki katto katne ki briew ka Congress, ki la kam ba kim bna eiei ia kane ka jingialang bam ja miet. Ngam bna eiei ban don kum ka kata ka jingialang ban khot u MP , la ong uwei u dkhot ka Congress. Ha kawei ka khubor, la iathuh ba bun ki MLA bad ki myntri sorkar bad ki MDC kila thnum tyngeh ia ka jingleh kane ka sorkar hapoh ka jingialam u Mukul Sangma bad kine ki Myntri, MLA bad MDC ka Congress kila pynpaw a ka jingartatien a ki rukom treikam ka Sorkar MUA-II kaba mushlia naduh ka kam Rangbah Shnong, ka jingkyntur pud ka MUDA, ka jingpyni bor a ki nongtrei Sorkar, ka jingpyrshang iuhroit a ki Autonomous District Council (ADC) bad kiwei kiwei. La athuh ba kane ka sur jong ki myntri sorkar, ki MLA bad ki MDC ka Congress kala mih ha ka jing alang jong ka Meghalaya Pradesh Congress Committee (MPCC) kaba long ha ka sngi Nyngkong, kaba la adonlang u MP ka Lok Sabha Ma Vincent H Pala nalor ki Myntri sorkar. La iathuh ba don ki Myntri bad ki MLA kiba la kren tyngeh ha ka jingialang ka MPCC ba kiba kwah ban pynkylla noh a u nong alam ha ka Sorkar Jylla, ioh duh ia ka jingshaniah ha ki paidbah namar ki kam ba ka sorkar ka la leh.


Shillong, 04 Rymphang: Ka Khasi Students Union (KSU), North Khasi Hills Eastern Area, ka la byrthen jur ia ka Assam ka la pyni bor ban wan shna ktem ka Border Out Post (BOP) ha Sabuda, Ri-Bhoi district kaba hap ha Meghalaya. U President ka KSU, NKHEA u Bah Banjop Maring u la kynnoh ba ka Assam ka la pyni bor ha u bnai Kyllalyngkot, 2016 da kaba shna ktem da ka Border Out Post ha ka shnong Sabuda ha ka ktem jong ki Battalion jong ka. U la ong ruh ba ha ka jingshisha ka sorkar jylla ka la mynjur ban buh ar tylli ki Police Out Post jong ka, kawei ha Madan Umwang bad kawei pat ha Umlaper ha u snem 2015 bad ki dorbar shnong jong kine ki ar tylli ki shnong ki la mynjur ban ai No-objection Certificate (NoC), hynrei kaba lyngngoh pat ka long ba ka sorkar jylla ka la shu sngap mynthi man man. Ka KSU ka dawa na ka sorkar jylla ba ka dei ban weng noh ia katei ka Border Out Post ba la pynieng da ka Assam bad ka KSU ka pyrshah ruh ia katei ka BOP kaba la ieng ha katei ka shnong namar ka dang hap hapoh u pud jong ka Rilum Khasi, kaba dang hap ruh hapoh ka jingpeit ka synshar khadar jong ka Raid Nongtung, Khyrim Syiemship. U Samla B Maring u la ong ruh ba ka KSU ka kyntu ia ka sorkar jylla ba ka dei ban weng mardor khlem pynslem ia katei ka Border Out Post jong ka Assam, lym kumta ka KSU kam banse ban shim pat da kiwei ki lad ki lynti.


Nongpoh, 5 Rymphang: Hadien ka jingshah pynpra jubor ia ka jaka bad ki Kynroh ba la long trai da kitei ki Phadar Salesian kaba don ha Umden Umsaitprah ki Phadar Salesian jong ka Catholic Mission na Don Bosco Museum Mawlai, mynta ka sngi ki la pynpaw ia ka jingpyrshah kaba jur ia ka sorkar bad kumjuh ruh ia ka bor District ka Ri-Bhoi District, namar ia katei ka jingpynpra la shu leh donbor khlem ka jingtip jong ki trai jaka. Ki Phadar Salestian na Mawlai ba la ialam da u Phadar, Barnabas Mawrie, hadien ka jingioh jingtip halor ka jingshah pynpra ia kynroh ha ka jaka jongki, mynta ka sngi ki la pynlong ia ka jingleit jurip ia la ka jong ka jaka, ha kaba ki la lap ba ki kynroh ba la ker ha katei ka jaka, kiba long kum ki pud ki sam jong ka jaka, ki la shah pynpra jubor mynnin ka sngi da ka bor District Ri-Bhoi, khlem ka jingtip jong kitei ki Phadar kiba long kum ki trai jaka. U Fr. Barnabas Mawrie, haba ia kren bad u Nongthoh khubor, u la ong ba kane ka jingleh donbor da ki Bor District Ri-Bhoi bad sorkar. kaba pynpra ia katei ka kynroh khlem ka jingtip jong kitei ki Phadar Salestian kiba long kum ki trai jaka, ka la long kum ka jingpynkhein ia ka hok nongkynti ka jongki, ha ka jingshisha ka sorkar ka la dei ban ai jingtip sha ki trai jaka, shuwa ba kan pynpra. Ha ka jingshisha ki Phadar Salesian, ki don ka jingthmu ban pynlong kum ka Museum ha katei ka jaka, hadien ba la don ka jingiakren ban pynkha tnad na Mawlai, hynrei tang ban wan ka roi ka par ha ka jylla bad kumjuh ruh na ka bynta ka jingmyntoi jong uba balang, kim don satia kano kano ka jingpyrshah ban ai ia ka jaka na ka bynta ban pynheh ia ka Umroi Airport, lada ka sorkar kan siew ia ka bailutksan jong ka jaka. Ngi dap da ka jingsngewsih hadien ba ngi la lap, ba ki kynroh ba la ker da ki Mawit bad Cement, ki la shah pynpra jubor ha ki bor sorkar khlem ka jingkynjoh ktien ne pyntip ia ngi kiba long kum ki trai ha katei ka jaka, namar katei ka jaka ka dei ka jaka kaba ka sorkar kam pat thew ne mang pisa na ka bynta ban shim ia ka jaka ban pynheh ia ka Umroi Airport ong u Fr. Mawrie. U la ong ruh, kane ka kam shah pynpra katei ka jaka ba la ker kynroh da ki Phadar Salesian, u Fr. Barnabas Mawrie u la ong ruh ba kum ki phadar ki pynrem jur ia kane ka kam thombor ba la leh da ka sorkar bad ka Bor District Ri-Bhoi bad ki phadar Salesian da lei lei kin nym ailad ban shim ia ka jaka katba ka sorkar kam pat lah ban siew ia ka bai lutksan katkum ka jingshim ia ki jaka jong ka na ka bynta ban pyneh ia katei ka Umroi Airport. Kum ki Phadar ngi sngewthuh ba ka jingpynheh ia ka Umroi Airport kan wanrah ia shibun ki jingkylla, khamtam eh ha ka roi ka par bad kumjuh ruh ngim don kano kano ka jingpyrshah ban ai ia ka jaka, lada ka jingiakren kan poi sha ka jingiasngewthuh jingmutlang na baroh ar-liang, hynrei ban shu klun jubor ne ban pynpra ia katei ka jaka jong ngi, khlem ka jingiasngewthuh jingmut ne siew ia ka bai lutksan, ka la long kum ka jingiuhroit ia ka hok ka jong ngi, kiba long kum ki trai ha katei ka jaka la ong u Fr. Mawrie. Namarkata, u la ong ruh ba kum ki phadar, ha kaba iadei bad kine ki kynrum kynram kiba la mih tang na kadaw jong jingpynheh ia ka Umroi Airport, ki la kyrpad ia ka sorkar ba kan thung ia ka jingtohkit kaba bniah bad ruh ban wad tynrai ia kidaw kiba la wanrah mawjynthut halor ka jingpynheh ia kane ka Airport, khnang ba ki trai jaka ruh kin ioh iala ka jong ka hok kum ki trai jaka bad ka sorkar ruh kan ioh suk ban pynstet ia ka kam na ka bynta ban pynheh ia ka Airport kaba long hi ka jingmyntoi kaba khraw ia baroh ki nongshnong shnong jong ka jylla hi baroh kawei, la bynrap shuh shuh u Fr. Mawrie.


Shillong, 5 Rymphang: U MDC ka Nongthymmai Konstitwensi u bah Latiplang Kharkongor u la ther tyngeh ia ka rai jong ka kynhun ki myntri sorkar kaba la long mynta ka sngi kaba la ong ba ki nongtrei sorkar ki lah ban long Rangbah Shnong lane ki lah ban kitkam lane long dkhot ha kano kano ka seng tangba ki dei ban pyntip shuwa sha ka sorkar bad ba kim lah ban shim bynta ha kino kino ki jingiakhih kiba long pyrshah ia ka sorkar. Hadien ba ka kynhun myntri sorkar ka la pynbeit biang sa shisien ia ka jingpynkylla jong ka ia ka Meghalaya Services and Conduct Rules 1990, u bah Latiplang Kharkongor u la ong Hato lada unongtrei sorkar u long tymmenbasan u hap seh ban pyntip shuwa ia ka sorkar? ong u bah Latiplang haba kdew ba kino kino ki kynhun Balang ruh ki dei hi kita ki kynja seng ne kaba ka sorkar ka buh ha ka kyntien nongwei da kaba ong Organisation. Balei kane ka sorkar ktah mynta sa ia ka kam balang pat, hato ka balang kam dei kata ka Organisation,lada phi kitkam balang phin hap ban pyntip sha ka sorkar? u la ong biang. Haba phai biang sha ka rai jong ka kynhun myntri sorkar kaba kham hashuwa kata ba yn ym shah ia ki nongtrei sorkar ba bar kam rangbah shnong lane ban kitkam lane long dkhot ha kano kano ka kynja seng, u bah Latiplang u la ong ba 90 na ka shispah ki briew kiba shong basah hapoh Sor Shillong ki dei ki nongtrei sorkar, Hato kim bit shuh seh mo ban kitkam shnong, lada ym kit kam shnong ki nongtrei sorkar mano ban kit kam shnong, kin long rangbah shnong ki tnga shonging ne kin long rangbah shnong ki khynnah leit klas ne mano ban long rangbah shnong? u la ong biang. Kane ka dei ka jingteh kaba shyrkhei bha ia ka jaitbynriew, u dei u kynjri u ba ngim lah khih shuh pynkut u bah Latiplang.


Shillong, 5 Rymphang: Ki nongtrei Muster Roll jong ka tnad PHE kiba don ha kylleng ka jylla mynta ka sngi ki la thaw ia ka kynhun thym mai jong ki kaba la tip kum ka Muster Roll and Casual Laborers Association PHE Department, la thaw ia katei ka seng ha ka jing ialang kaba la wan ban ia shim bynta kumba 200 ngut eiei ki Muster Roll jong katei ka tnad na kylleng ka jylla kaba la long ha Khasi National Dorbar Hall. Ha katei ka jing ialang la jied ruh ia ki nongkitkam jong katei ka seng ha kaba la jied ia u bah Teilang Thangkhiew kum u President, Vice President bah Rangpyntngen Lyngwa, General Secretary bah B.S Mawlong , Treasurer Mrs Beatrice Nongsiej ryngkat ki Organising Secretary n Adviser Unit na kylleng ki jaka kum na Nongstoin , Nongpoh, Jowai,Shillong bad kiwei pat ki nongheh jong kane ka jylla.


Shillong, 7 Rymphang: U Bah Allan F Dkhar, General Secretary ka UDP ula pynshai mynta ka sngi, halor ka khubor, kaba mih ha U Rupang, ha ka Sngi Saitjain ba ladep, kaba ong U Dr Don, Bah Bindo ne bah Paul, kin iaknieh shuki President UDP bad utei u rangbah, u la pynshai ba um shym la donlang ha ka Jingialang. Ka jubab na U Editor: Katei ka khubor, ka long katba kum ka jingioh jingtip jong u nongthoh khubor, hynrei lada utei u rangbah, ula pynshai ba um don lang ha katei ka jingialang, kumta ka la kut noh kumta bad ngi pynshai ha ki nongpule, ba kin shim noh ia katei ka jingpynshai jong U bah Allan, ba um don satia ha katei ka jingialang. Ka jingpynshai jong U bah Allan, kaba la phah sha U Rupang, ka ong Kane ka dei ka khubor lamler ka bym don jingshisha haei haei ruh bad kiba thew sha ka jingiasngewthuh bakla hapdeng bun mamla . Kumta, da ka mynsiem ba sngewkhia, nga kyrpad rit iaphi ban sngewbha pan jingpynshisha na u reporter jongphi bad nga ngeit phin leh ia kaba donkam namar kane ka lah wanrah shibun ki jingkynad bad nga kyrmen ba phin sngewbha pynshisha ne pynshai, khnang ba ngan lait ban iaid da kiwei pat ki lynti. Nga kyrpad ba phin sngewbha pynshai ha sla banyngkong, khnang ba kan shai kdar pynkut ka jingpynshai na utei u rangbah.


Shillong, 8 Rymphang: Ka khubor pulit ka la iathuh ba u nongpynbthei bom ha Williamnagar u la wan ban pyndem dalade hi ha khmat ki pulit ha ka lah sngi u Blei bad na katei ka jingwan pyndem jong u bad ka jingphla jong u ki pulit ki la ioh kem sa ar ngut kiwei pat ki paralok ba ia jan bad u kiba ia donlang bad ka GNLA. Utei u GNLA uba la wan pyndem u dei uba la tip kyrteng kum u Lalit N Marak katba ki paralok jong u pat kiba la shah kem ki dei kiba la tip kyrteng kum u Jackstar M Sangma uba ju khot sin u Jaksrampa bad uwei pat dei u Bishnu, la kem ia ki ha ka jingkhynra kaba ki pulit ha Nokrek Bolmoram, East Garo Hills. Kitei lai ngut ki la phla ba ki dei kiba la donkti ban pynbthei bom ha u kyllalyngkot ha Williamnagar, ki la phla ruh ba ki la buh bom IED ha ka surok ban iaid na Williamnagar sha Songsak, u Lalit u la iathuh ba ia u bom la buh ha kawei ka dukan kyiad kaba don ha Williamnagar.


Shillong, 8 Rymphang: Hadien ba la thung ia u kum u President jong ka West Khasi Hills District Congress Committee u bah Boldness L .Nongum u la khot ia ka jingialang ba nyngkong eh jong katei ka seng mynta ka sngi ka 8 tarik u rymphang. Ha katei ka jingialang lawan ban ia shim bynta da ki nong ialam jong ki san tylli ki Block Congress kata na Nongstoin Block, Mairang Block, Mawthadraishan Block, Rambrai Block bad Mawshynrut Block, la don ryngkat u James S Lyngdoh, General Secretary MPCC in-charge West Khasi Hills bad u Gabriel Wahlang, Secretary in-charge West Khasi Hills. La lum ia katei ka jingialang ban jied ia ki nongkitkam ba pura jong katei ka seng ha WKH bad kumjuh ruh ban pynkhlain ia ka rukom treikam jong ka. Ki nongkitkam kiba la jied thymmai ki long President u bah Boldness L Nongum, General Secretary u bah Albinus Kharbani, Vice President bah R.E Dkhar, Secretary bah G.Nonglong bad Treasurer u bah B.K Bani. Ha katei ka jingialang la pynkhamti ruh ha ka kong Irin Lyngdoh kum ka Convener jong ka Mawthadraishan Block ba kan trei shitom ban pynheh pynsan ia katei ka seng ha katei ka Block. Katei ka seng ka la pynkhreh ruh ia ka elekshon MDC shiteng samoi jong ka KHADC.


Shillong, 08 Rymphang: Ka jingiakhih jong ka seng ki nongotdoh masi, ka Khasi Jaintia Butchers Welfare Association (KJBWA), lah ban ong ba ka la seisoh, ha kaba ka jingkhaii bad shalan tuh ia ki masi sha Bangladesh, ka la kynjah jar ha kine ki sngi. Katkum ka jing iakren bad u Vice President ka KJBW, u Bah Generous Warlarpih mynta ka sngi, u la ong ba lada ka jinglong jingman, ka iai neh, ha kaba kam don shuh ka jingpyniaid tuh ia ki masi sha Bangaladesh, ka don ka jingkyrmen, wat ka dor ka doh masi, ruh, ka lah ban hiar bad lada long ha kata ka dur, kan long ka jingiarap ia ki paidbah nongbam doh masi. Ka KJBWA ka la sangeh thied bad sohdoh haduh ar taiew kynthih ha kine ki sngi, ban pynpaw pyrshah ia ka jingbym leh eiei ki pulit bad ka Hima Mylliem, ban tehlakam ia kane ka jingshalan tuh ia ki masi sha Bangladesh. Ka jingiakhih jong ngi ar taiew, ka seisoh, bad mynta ym ioh jingtip shuh ba don ka jingshalan tuh ia ki masi sha Bangladesh, naduh ba ki pulit ki la shim khia ban kurup 126 tylli ki masi ha u bnai ba la dep , la ong u Bah Warlarpih. Hynrei, na ka liang u Vice President ka KJBW, u la ong ba ia mynta, ka dor ka mur ha iew die masi ha Khanapara, ym pat sngewthuh sngewthaw bha, hynrei ka kham biang haba ianujor bad ki por mynshwa. Ngi kyrmen ba kan kham bha ha kine ki sngi bad lada ka biang, wat ka dor doh masi, ruh lah ban kham hiar , la bynrap biang u Bah Warlarpih. Ka jingiakhih jong ki shohdoh masi, ha kine ki sngi, ka la seisoh ha kaba la pynlong ia ki pulit ban shim khia ban khang lad ia ki nongshalan tuh ia ki masi bad, wat ki myntri ka Hima Mylliem ka la leit ban jurip sha ka iew die masi ha Khanapara, Ri-Bhoi.


Shillong, 08 Rymphang: U MLA ka Congress na Mylliem, u Bah Ronie V Lyngdoh, u la kubur ba kiba bun ki MLA ka seng, kim sngew iahap ia ka rai ka sorkar ban khang lad ia ki nongtrei sorkar ban bat kam Rangbah Shnong, bad kiwei kiwei ki mat, hynrei kam mut ba pyrshah ne iapait. Haba don kano kano ka mat kaba ngim sngew iahap ia ka rai, ngi pynpaw ha ka party, hynrei kane, kam mut ba ngi iapher ne iapait. Ka dei ka rukom ba ngin pynpaw ha ka party haba ngim sngew iahap , la ong u Bah Ronie haba iakren bad u Rupang ha kane ka sngi Nyngkong. U la kyntait ba ka don kano kano ka jingiapait iapra hapoh ka party tang namar ba iakren ne bym sngew iahap ia ki rai kiba ktah ia u paidbah. Ha ka jingialang ka MPCC dang shen ruh, ngi la iakren ia ka rai ka sorkar ban khang lad ia ki nongtrei sorkar ban bat kam rangbah shnong, namar ba ngim sngew iahap ia kane ka rai ka sorkar, hynrei kam dei ka jingiathaw kynhun ban iapait ha ka party , u la ong biang u MLA ka Mylliem. U Bah Ronie u la ong, ba na ka liang jongu, um don eiei ka jingpyrshah ia ka kam nongialam jong u Myntri Rangbah u Mukul Sangma. Ngam ioh sngew ngam tip eiei ia kata ka jingkam ba iapait la mih bun kynhun ha ka party. Ka dei ka jingthmu ban ialam bakla jongno jongno re , la ong u Bah Ronie uba long kum u shabuk rangbah ka sorkar. U Bah Ronie, uba paw kyrteng kum uwei na ki MLA ban ioh shuki Myntri ha kane ka sorkar u Mukul Sangma, u la ong ba ka party ka don ha ka jingiasngewthuh jingmut bad kyntait ba kan don kano kano ka jingiapher jingmut. Ha kawei ka khubor, la iathuh ba ki don kiwei ki MLA ka Congress, ki bym sngew tynnad shuh ia ka kam nongialam jong u Mukul Sangma, ha kaba ki la pyrshang ban thaw lad ban pynkhyllem shuki noh ia u. La kam ba kine ki MLA, ki la don ka jingiakren hapoh hapoh bad u MP, u Bah Vincent H Pala, uba long kum u ksiang sha ki heh ka AICC.


Shillong, 9 Rymphang: Ka seng Hynniewtrep National Liberation Council (HNLC) ka la dawa ba ka sorkar jylla ka dei ban sei noh ia ki kyrteng ki ksiang ba la phah ban iakren iasuk bad ka HNLC bad ka la pdiang ia ka jingkhot iakren iasuk ka sorkar. Ngi pdiang ia ka sienjam ba la shim ka sorkar jylla ban iakren iasuk bad ngin pyrshang ban pynlong kam ia kane ka jingthmu la ong u publicity secretary ka HNLC u Bah Sainkupar Nongtraw. U Bah Sainkupar u la ong ba ka sorkar jylla ka dei ban pynbna ia ki kyrteng jong ki ksiang sha ki paidbah kloi namar ba ka seng ka la long khreh ban wan sha ka miej iakren. Ngi la kylla ia ka jingmut jong ngi bad ka la dei ruh ia ka sorkar jylla ban kylla ia ka jingmut jongka ban pynlong ia ka jingthmu kaba larkam , u la ong. Kane ka jingpynbna paidbah ka HNLC ban wan sha ka miej iakren, ka long hadien ba ka sorkar ka la ong ba kan thung ia ar ngut ki ksiang ban wanrah ia kane ka seng sha ka jingiakren bad ka sorkar. Ka HNLC ka la ong ba ka sorkar ka dei ban pynthikna ba ka jingiakren iasuk, kan nym dei kaba shah liang ne kaba thiah shiliang ka tarajur. U Myntri Rangbah ka jylla u dei ban pynbna paidbah bad ban pyni ba um shah liang , la ong ka HNLC bad bynrap, ba dei ban long kaba iashai kaba khlem buhrieh. Ka la ong ba lada ka sorkar jylla ka dang leh pynslem, ka seng ka lah ban leit beit ban iakren bad ka sorkar pdeng, ka tnad kam pohiing ka ri bad ka ophis jong u Myntri Rangbahduh ka ri sha Delhi. Ngim dei kiba la kha ban leh kam runar, hynrei ki daw ki ialam ia ngi ha kata ka lynti ba ngi long mynta. Ngi la mad ia ka jingiaumsnam ha ki snem ba la dep , la bynrap ka HNLC. Ka HNLC ka la ong ba dei ka jingleh meinah ka sorkar, kaba la pynlong ia ka seng ban kynton tiar ialeh biang bad ka jingpynbthei bom IED ba dang shen ha jaka kynjah, ka long shi bynta ban phah ia ka khubor sha ka sorkar ia ka jingleh bym suid niew jongka.


Nongpoh, 09 Rymphang: Hadien ka jing mih shibun ki kynrum kynram ha kaba iadei bad ka jingpynheh ia ka Umroi Airport, tang na ka jing thurmur ki Bor District ka Ri Bhoi ha ka rukom sam ia pisa na ka bynta jong kito kiba dei hok ki trai jaka, mynta ka sngi dkhot ka Public Account Committee (PAC) jong ka sorkar jylla, ryngkat bad ki Bor District ka Ri Bhoi, la leit ban jurip bad iakynduh ia ki trai jaka ki bym pat ioh ia ka jingsiew pisa na ka sorkar kum ka bailutksan ha kane ka jingpynheh ia ka Umroi Airport. Kane ka kynhun jong ka PAC kaba la ialam da u Bah Paul Lyngdoh, MLA, Shillong West Constituency, kum u Chairman, ryngkat u Bah Ronie Lyngdoh, MLA, ka Mylliem Constituency, Bah Hopefull Bamon, MLA, Sutnga Constituency lem bad ka Bluebell. R Sangma kaba dei ka MLA jong ka Chokpot Constituency, ki la pynlong jingialang ha Umden Umsaitprah, khnang ba kin ioh ban tih bniah halor ka jingmih jong shibun ki kynrum hapdeng jong ki trai jaka bad ki Bor District ka Ri Bhoi. Ha kane ka sngi la mih ruh ki jingiatai kiba jur, hapdeng dkhot ka PAC, ki trai jaka ki bym pat ioh ia ka bailutksan pyrshah ia ki Bor District ka Ri Bhoi, halor ka nongrim ba kumno kin shu pynpra ia ka jaka ka jong ki, namar kim shem pat ioh pdiang kano kano ka jingsiew na ka sorkar. Hynrei haba ka jingiatai ka la nangiaid shakhmat, la ioh ia ka jingshai kaba malu mala, ba ka daw kaba la pynlong ba kin mih shibun ki jyrwit jyrwat hapdeng jong ki trai jaka bad ki Bor District, ka dei halor ka nongrim ka sorkar ka la dep ban siew ia ka bailutksan, hynrei ki trai jaka kiba dei hok ban ioh ia kane ka bailutksan kim pat ioh satia ia kata ka jingsiew na ka sorkar. Kaba kham pynlyngngoh ka long hadien ba la ioh jingtip ba ia ka bailutksan jong ki katto katne ki trai jaka kiba deihok ban ioh, hynrei kala leit pynban sha ka Kong Storia Nongbsap, kaba don ia kawei ka jaka kaba shah kynthup ha kane ka jingpynheh ia ka Umroi Airport. Kumta ha kaba iadei bad kine ki kynrum kynram, na ka liang ki dkhot jong ka PAC, ki la dawa na ki Bor District jong ka Ri Bhoi, ba kin pynbeit noh kham kloi ia kine ki kam ba la leh bakla ha kaba iadei bad ki kam bailutksan jong ki jaka bad ha kajuh ka por ki la dawa ruh na ka Bor District, ba kin pynsangeh shipor ia kane ka jingtei katba kim pat lah ban pynbeit. Ka PAC ka la shim ia ka rai da kaba bthah ia ka DC ba kan shim iaka jingkitkhlieh ban pynbeit ia kitei ki kam ba la leh bakla bad kumjuh ruh ban shim ia ka jingkitkhlieh na ka bynta ban phah pynphai noh ia ka pisa kaba la dep siew bakla sha kiwei pat ki bym dei hok ki trai jaka. Shuh shuh ka PAC, ka la bthah ruh ia ka DC ba kan shim ia ka jingkitkhlieh ha kaban ban ai ia ka jingpyntip sha ka High Court, halor ka rai ba la shim da ka PAC, ha kane ka jingialang kaba la long mynta ka sngi ha Umden Umsaitprah.


Shillong, 9 Rymphang: La 8 snem mynta ka Reliance Mobile kompani kam shym la lah ban siew ia ka pisa jong u bah Bakongsan Khar kongor uba dei u kon traktor uba shong ba sah ha Ba iun, Upper Shillong. Utei u rangbah u la shim kontrak ban pynieng ia u Tower Mobile jong ka Reliance uba don ha Nongshyrngan, Pynursla, u la trei ia katei ka kam ha u snem 2008 bad u la pyndep ruh ha ujuh utei u snem. Katei ka kam pynieng Tower kaba u la shim ka dei ka jinglut kaba T.8,06804 tyngka (phra lak hynriew hajar phra spah saw tyngka) bad haba ia kheinlang bad ka bai kit bai bah baroh ka poi T.10,34,804 tyngka hynrei T.2.28 lak tyngka la siew noh sha u kum ka bai kit bai bah, bad katei ka T.8 lak tam kaba sah um shym la ioh shuh la phra snem mynta. U bah Kharkongor u la ong ba ha kitei ki 8 snem kiba la iaid mynta ka Reliance kompeni ka la pynkyllain ia katei ka pisa jong u ha kaba la pyn mareh ia u shiphang sha Shillong bad shiphang sha Guwahati da kaba ong ba kin siew dep noh ia ka pisa jong u hynrei haduh mynta la shu pynking ia u khlem siew shi naia ruh lait noh tang katei ka bai kit bai bah kaba T.2.28 lak tyngka. U la iathuh ba u la pyntip pulit ruh ha kaba iadei bad katei ka kam bad katba u tip u la ong ba ki pulit ki la ioh kem ia uwei u briew bad ki la ap ruh ha Pynursla ia ki heh ka Reliance ha ka por ba ki leit sha katei ka thain hynrei hadien ba ki la ioh jingtip ki la phet noh na Dawki bad leit sha Shillong. Ha kaba ia dei bad katei ka kam ka Hynniewtrep Achik N7ational Movement (HANM) kham mynshuwa ka la leit buh da ka jingthoh sha ka Reliance ba ka dei ban siew dep noh ia pisa utei u rangbah hynrei katei ka jingthoh jong ki kam shym la iaid kam kumta mynta ka sngi ka HANM hapoh ka jingialam u President Rangbah jong ka u bah Lamphrang Kharbani ryngkat ka jingiadonlang u kontrak uba dei ioh pisa u bah Bakongsan Kharkongor ki la leit ban ia kynduh ia ki heh jong ka Reliance kompeni kiba la wan khnang naduh Kolkata bad Delhi na ka bynta ban ia krne halor katei ka kam. Ha katei ka jingiakynduh bad ki heh ka Reliance u bah Lamphrang Kharbani u la ong ba nyngkong kitei ki heh ba kynthup ia u Sumangal Changkakty (Circle Sec/ F&A Head NESA) ki la sdang ban pynkyllain ia ka jingiakren da kaba ong ba ia ka kam shna tower la shim kontrak da kawei ka kompeni kaba la tip kum ka Purekoke bad ki la bthah ban leit pan ia ka pisa na kata ka kompeni namarba utei u rangbah u la shim kontrak na katei ka kompeni bad ki la ong ruh ba kin iarap ma ki ban pyniakynduh ia katei ka kompeni. Hynrei u bah Lamphrang u la ong ba ka HANM kam shym la ailad satia bad ka la kynnoh beit ba katei ka jingsah pongding ka ram utei u rangbah haduh 8 snem dei na ka daw ba ka Reliance hi kam shim khia watla u la leit ban wad thop shi thop. Shuh shuh u la ong ba shano yn leit wad ia katei ka kompeni kaba tang ka ophis ruh kam don hangne ha Shillong. Ka kam ka dei jong ka Reliance, ngim tip ia kata ka Purekoke , ka dei ka Reliance ban shim ia ka jingkitkhlieh, ngi ai por 15 sngi ia ka Reliance ba kan siew dep ia katei ka pisa lym kumta ngin ithuh ia kiwei pat ki kompeni bad ngin leit ban khang tala lut ia ki Tower ka Reliance ha kane ka jylla bad ngin sdang hi ruh da kaba khang tala nyngkong ia tei u Tower ha Pynursla ong u bah Lamphrang Kharbani haba ia kren bad ki nongthohkhubor hadien ka jingiakynduh ia heh Reliance. U President ka HANM u la ong ba ki heh jong ka Reliance ki la kular ban wanrah ia katei ka kompeni Purekoke hangne ha nongbah Shillong hapoh ka 15 sngi ba kan siew dep syndon ia ka pisa utei u rangbah, Ngin ap ia ka 15 sngi lym kumta ngin leit ban khang tala lut ia ki Tower Reliance. U la ong ruh ba katei ka seng ka la ia kren halor ka jingthud palat ka Network Reliance ha kane ka jylla hynrei u la ong ba ki la jubab ba ka jingthud ka dei na ka daw ba ki dang pynkhreh ban wanrah noh da ka 3G bad 4G kumba long lem kiwei pat ki kompeni bad u la ong ba ki la kular ba hapoh 2 bnai kan biang lut nadong shadong.


Shillong, 9 Rymphang: Ka jylla Megha laya ka long kaba la khreh ban pyntreikam noh ia ka skhim khaw tad, ka National Food Security Act (NFSA) naduh mynta u bnaai. Katkum ka jingong jong u Myntri ka tnad sam marbam ka jylla u Clement R Marak, ka NFSA kan ai jingmyntoi ia 21, 49, 095 ngut ki nongshong shnong ka jylla. U Marak u la ong ba ki nongioh jingmyntoi na kane ka skhim kin ioh khaw tad ha ka dor T.3 shi kilo bad u kew T. 2 shi kilo. U la ong ba na ki 21,48, 095 ki nongshong shnong, 18, 45, 631 (77.79 per cent) ki dei na nongkyndong bad 3, 03, 464 (50.87 per cent) ki dei na jaka sor. U myntri u la ong ba ka tnad ka la dep sdangban sam ia ki kot reshon sha kiba dei ban ioh bynta na ka NFSA. Ki bor pyniaid na ki district ki la iathuh ba kin pynlong biang ia ka jingbishar paidbah ban pynrung ia ki bym pat rung bad ban weng ia kiba bym dei la ong u Marak hynne ka sngi Hatmajai. U la ong ba ki nongioh bynta na ka NFSA kin ioh khaw 5 kilo shi bnai shi khlieh katba kito kiba dei jong ka Antyodaya Anna Yojana (AAY) kin ioh 35 kilo shi bnai. U Marak u la iathuh ba ka sorkar kan ioh 8792.18 metric ton u khaw bad 1483.85 metric ton u kew katba u khaw AAY yn ioh 448.53 metric ton ha ka shi bnai.


Jowai, 10 Rymphang: Mynta ka sngi ka JHADC ha ka jingialang kaba heh bha kaba la pynlong ha District Library Auditorium, Jowai ka la pynshai paidbah halor ka Ain Synshar Shnong bar Elaka ia kaba la tip kum ka The Jaintia Hills Autonomous District (Establishment of Elaka and Village and Election, Appoin[bteng sla 7] tment, Powers, Functions and Jurisdiction of Dolloi/Sirdar and Waheh Chnong. Ha kane ka jingpynshai paidbah, la hukum ia baroh ki 18 tylli ki Elaka ki dei ban don ia ka dorbar Elaka kiban ia shim bynta sa baroh kiba la dap ia ka 18 snem. Ka dorbar Elaka ka dei ban kynthup ia u Chairman, Secretary, Asst. secretary nalor u Treasurer. Ki dkhot bad nongkitkam kim dei ban duna ia ka 10 ngut bad ia ka kam Chairman dei ban bat hi da U Daloi lane Sirdar. Ia ki dkhot dei ban jied na baroh ki shnong ki ban ioh ruh ia ka jingmynjur ka EC ka JHADC. Ka JHADC ka la batai bniah ia kawei pa kawei ki kyndon jong katei ka ain kaba la ioh ia ka jingmynjur u Lat ka jylla ha ka 23 December, 2015. Na ka liang ka JHADC ka la kyntu ia ki Dolloi, ki Sirdar bad ruh ia ki Rangbah Shnong ba kin bud ryntih bad ban pyntreikam ia kane ka ain. Mynta ka sngi ka JHADC lyngba ka Administrative Department ka la ai sanad ruh sha ki Dolloi bad Sirdar kim bym pat shym la ioh pdiang ia ka Sanad khamtam kito kba dang dep shah jied. Ha kane ka jingialang jan baroh ki MDC kiba la wan poi bad ia ka jingialang la pyniaid da u Chairman k JHADC. Haba kren ki MEC ki la ai ka jingiaroh ia katei ka Ain Synshar Shnong ka JHADC.


Shillong, 10 Rymphang: Katkum ka jingtip ba ki nongthohkhubor ki la ioh ka long ba u Myntri Rangbah ka jylla u Dr.Mukul Sangma u la buh por ia ki Rangbah Shnong ban ia kynduh ia ki ha ka por 3 baje nohphai sngi, haba ki nongthohkhubor ki la poi ha Secretariat la ioh jingtip pynban ba ia katei ka jingialang la pyn kynriah noh sha ka 5 baje namar ba u myntri rangbah u bunkam ban leit long kongsan sha kawei pat ka jaka bad u pyn kynriah noh ia katei ka por ba la buh. Ki Rangbah Shnong ki hap ban leit ia kynduh ia u myntri rangbah ha ka por 5 baje bad katei ka jingiakren jong ki ka la neh kumba lai kynta eiei naduh ka por 5 haduh 8 baje.


Pynursla, 10 Rymphang: Mynta ka sngi, la plie ia ka Khnap Thangbru lane ka Kpep ha shnong Rangthylliang Mawsiang Nongshken Dewsawpathaw, kaba ka jinglut na ka bynta katei ka jingtrei baroh kawei, ka poi sha ka T.25lak. Ha ka jingialang, ba la pyniaid da U Bah Controll Marbaniang, uwei na ki riew rangbah jong ka Shnong, la ioh ia ka jingkren, na U Ma OR Shallam, President jong ka Sein Raij Jowai, ha kaba ula ong ba katei ka Kpep, ka dei ka lynti iaid khadduh sha u trai nongbuh nongthaw. La iathuh da U Ma Shallam, ba katei ka Kpep lane ka Khnap Thangbru, ka dei lyngba ka jinglap jong u stad jong ka Jowai, U Ma Campbell Shullai, bam kwai ha duwar U Blei, ha kaba ula sdang ia katei ka jaka thang briew, ha u snem 2000 bad ba la sdang pyntreikam pura pat ha u snem 2002 bad ba la plie nyngkong ha ka 23tarik Jymmang 2003 bad hadien katei ka jingplie, ki don da ki spah, ki khun ka niam tre, ba la pyndep ha katei ka jaka. Haba batai shaphang katei ka jaka thangbriew, U ma Shallam, ula ong Ka iarap ia ka por, iarap ia ka jinglut, iarap ia ka jingsma, kaba mih na ka tdem bad u ong shuh shuh ba katei ka shimpor tang ar kynta ban thang ia ka met jong u briew. U Ma Shallam, u kren ioh mynsiem ruh, ba mynta ha ka por jong U bah Prestone Tynsong, myntri ba mynta ka tnat khlaw, ba ki la don haduh 20tylli, kitei ki Khnap Thangbru, kiba la sdang pyntrei sha ki Shnong bapher ha Ri Khasi Jaintia. U Ma OR Shallam, ha ka jingkren jongu, ha katei ka jingialang, u iathuh ba ha kine ki sngi, ka Pollution Board, ka la iakren bad ka Sein Raij, kaba bat ia ka hok ban pyntrei ia katei ka jing thang briew; namar, ba ka sorkar India, ka donkam ia katei ka jingstad jongki, ba kin pyntreikam, ha kiwei de ki bynta jong ka Ri India. Namar ka jingkyrduh jaka, ha kine ki sngi, la ong biang U Ma Shallam Lashai la shisngi, ki Kristan ruh kin sa pyndonkam . U Ma Stephanson Mukhim, Parliamentary Secretery ka sorkar Jylla, haba kren, ula iathuh ba ha ka Constituency jongu, ha Amlarem, ki dang shu dep plie ia katei ka jaka thang briew, ha ka 22tarik Kyllalyngkot 2016 ha Shnong Padu. U Ma Justin Dkhar MLA ka Khliehriat, haba kren, ula ong shuh shuh, ba ha ka Constituency jongu, ki lah don 9tylli kitei ki jaka thang briew, ba la dep tei, kiba la bei pisa da ka MLA Scheme, ba la bei pisa da kiwei ki kynhun bad kumjuh da ka tnat khlaw jong ka Sorkar Jylla. U MLA, ula ong shuh shuh Phin da iap, phin sa poi ha kane ka paki dulan haba kdew shaphang ka jing itynnad jong katei ka jaka thang briew ha katei ka Shnong. U MLA, u ong ruh ba katei ka jaka thang briew, ka pynduna ruh ia ka jingdonkam Um, khamtam kum ha Khliehriat, kaba dei ka jaka, kaba duna um bha. U Bah Prestone Tynsong, myntri ka tnat khlaw bad uba dei ruh U MLA jong ka thainn, ka Pynursla Constituency, ha ka jingkren lyngkot, ula pynsngew, ba ka jingkhuid, ka jingsuba jong katei ka jaka thang briew, ka dei ban iai neh. Lada pynlong mar sorkar, kam long kaba sngew tynnad ula ong shuh shuh. La iathuh da u myntri, ba katei ka jaka thang briew, ka dei kaba nyngkong eh ha Ri Khasi bad ki don sa kiwei pat kiba dang trei shakhmat bad kita ki long ha Lawsohtun, Marbisu, Mawlam, Wahkhen bad ha Mawkyrwat nalor kiwei kiwei. Ha katei ka jingialang, la ioh ruh ia ka jingkren na U Bah C Budnah, Chief Conservator of Forest jong ka sorkar Meghalaya, Bah J Sohkhlet Rangbah Shnong bad sa ka jingshad tynrai na ki khynnah samla jong ka Shnong Wahkhen bad ba la ai khublei pynwai, da U Secretery jong ka Shnong. Katei ka jaka thang briew, ka don ha kjat jong ka shnong Rangthylliang bad ka don ha ka them, kaba don sha ka liang ka diang jong ka surok ban hiar sha Nongshken Umniuh Tmar bad namar ba ka dei ka jingtrei jong ka tnat khlaw, la ai rong ruh da ka rong jyrngam bad ka rong saw, shabar jong ka iing baroh kawei.


Shillong, 10 Rymphang: Hadien ba u la risai noh kum u dkhot jong ka UDP- u MDC barim u bah JTS Thongni ryngkat ki nongkyrshan jong u ki la leit ban pyniasoh noh bad ka seng Congress, ki la leit ia soh ha ka jingialang jong ka Rambrai-Jyrngam Block Congress Commi ttee(RJBCC) kaba la long ha ka 9 tarik u rymphang, 2016. Nalor u bah Thongni ki la don ruh ki nongialam ba hakhmat ka HSPDP kiba la leit ban ia soh sha ka Congress bad kitei ki dei u bah Overlin Nongsiej bad u Nestor. U kyrtong elekshon MDC shiteng samoi jong ka seng Congress na Rambrai Jyrngam u Kimfa Marbaniang u la pdiang sngewbha ia kitei baroh kiba la wan ia soh sha katei ka seng bad kiba la wan ru ban pynkhlai ia katei ka seng ha ka elekshon shiteng samoi. Ka khubor na ka seng Congress ka la ong ba mynta ka kynti u paidbah ka West Khasi Hills u la sngewthuh kumno ban jied nongmihkhmat bad kim kwah shuh ia ki briew kiba thiang tang ka thylliej hynrei kane ka elekshon MDC shiteng samoi kan pynlyngngoh ha kaba ka Congress kan jop lut ha baroh lai konstitwensi.


Shillong, 10 Rymphang: Shi taiew myn shuwa ka KHNAM Youth Wing s ka la leit ban tong ia ka um na ki ar tylli ki top um kiba don ha Khlieh Iewduh, kawei ka dei ka top um jong ka Municipal bad kawei pat ka top um jong ka PHE, la leit ban tong ia katei ka um khnang ban ioh leit phah test la ka long ne em kaba bit ban dih ne ioh ka long pynban kum ka um na Mawphlang kaba la tong na Saw mer shiteng. Hadien shi taiew ka KHNAM ka la ioh ia ka ripod na Pasteur Institute bad ia katei ka ripod ka la ioh ha ka janmiet 9 tarik jong u rymphang. Katkum katei ka ripod kaba ka KHNAM ka la ioh la ong ba ka um kaba la tong na ka top jong ka Municipal ka dei kaba bit ba biang ban dih katba ka um jong ka PHE pat ka dei ka bym thikna ban dih bad la kynthoh ha katei ka ripod ba shuwa ban dih donkam ban da shet pynthnam ne ban philter shuwa ia ka khnang ba ki khniang jingpang kin iap. La buh jingkynthoh ba ka um PHE ka biang ha ki rukom khleh dawai bad ka Ph Value ruh ka biang tangba ki don pat ki khniang jingpang ha katei ka um na kata ka daw donkam ban da pynthnam shuwa. Ia katei ka ripod ka KHNAM ka la leit rah mynta ka sngi sha u myntri ka sorkar jylla uba dei peit ia ka koit ka khiah u bah A.L Hek ban pyni ha u bad ban kyntu ruh ba un shimkhia ban leh eiei khnang ba ka um kaba ki paidbah ki dih kan thikna ba kan long kaba khuid. U bah A.L Hek u la ong ba u dang ap sa ia kiwei pat ki ripod ha kaba ia dei bad katei ka um bad hadien ba la ioh ia ki ripod un leh ia kaba donkam. U bah Thomas Passah President ka KHNAM Youth Wing u la pynpaw ka jingsngewdiaw namarba ka jingleit tong ka KHNAM ia katei ka um na Khlieh Iew ka dei kaba la pyntip lypa lai sngi shuwa ban leit tong hynrei ka dang long kumtei katno tam lada jia ba shu leit tong kumto khlem da pyntip lypa, Nangne shakhmat ngin shu leit kyndit noh khlem da pyntip lypa, ngi kwah ban pynthikna ba ka um kaba sam sha u paidbah ka dei kaba bit ban dih khlem kano kano ka jingsyier ong u ba Thomas Passah. Lah ban kdew ba katei ka um ka PHE na Khlieh Iew ka dei kaba la sam sha ki bun tylli ki shnong jong kane ka nongbah Shillong kum ka Mawkhar, Laban, Jaiaw bad kiwei pat ki shnong hangne ha sor Shillong.


Shillong,10 Rymphang: Ka khubor ham saia ka la pur sted mynta ba u bah Pynshngain N Syiem CEM ka KHADC u don jingmut ban ia khun elekshon MLA 2018 noh na Pynthor Umkhrah Konstitwensi, namar ba mynta u shong u sah hapoh katei ka konstitwensi bad la ong ruh ba ka jingthmu U bah Pynshngain ban leit na Pynthorumkhrah ka dei namar ba u la syier ban ia khun pyrshah ia u bah Himalaya Shangpliang, IAS (Director ba mynta ka DIPR) na Mawsynram konstitwensi ha kaba ki hamsaia ki la ong ruh ba u bah Shangpliang u lah ban iakhun na ka tiket Congress ha katei ka elekshon na Mawsynram. Halor katei ka jing her sted ka hamsaia katto katne ngut ki nongthoh khubor ki la leit ban ia kynduh ia u MLA ka Congress na Pynthor Umkhrah u bah A.L Hek kumno u sngew ia katei ka jingpur sted ka khubor hamsaia, u bah AL Hek uba dei ruh u myntri ka koit ka khiah ka sorkar jylla u la pynthikna ba ha u 2018 un ia khun beit na ka tiket Congress na Pynthor-Umkhrah konstitwensi, Ka Tiket Congress kan dei beit ka jong nga u MLA, balei kan leit sha ki briew kiba nabar u la ong. U la iathuh ruh ba ha kine ki sngi ki nongialam ka UDP na Nongthymmai konstitwensi ki la wan khot ia u ban ia khun na Nongthymmai namar ba u don ka ing ka sem ha Umpling, Nga la ong ia ki ba nga la long u MLA ka Pynthor-Umkhrah la 20 snem bad nga kwah ban ioh rakhe ia ka jubili rupa syndon napoh katei ka konstitwensi ong u bah Hek, uba la pynthikna ba ha u 2018 un ia khun beit na Pynthor Umkhrah na ka tiket Congress. Ha kaba ia dei bad ka khubor kaba la saphriang ba u bah Pynshngain ruh un ia khun na katei ka konstitwensi bah Hek u la ong Nga long uba la khreh ban ia khun pyrshah badno badno ruh u bah Pynshngain ne iano iano ruh, nga la ia khun pyrshah ia u bah Process T Sawkmie ruh ha u 2013, u paidbah u pynjop ia nga-ngan ong kumno ong u bah Hek. Tangba ha ka elekshon hi ngam ju khein sting bad ngam ju khein poh ia uno uno u kyrtong ruh, nga kynmaw ha ka por ba nga ia khun pyrshah ia u bah J.M Pariat-u la ong ba nga dei tang u khynnah, hynrei haba la dei ka por nga jop ma nga u shu ang lyngngoh bad nga kynmaw ha katei ka por ruh ki briew ki ong ba nga dei u Giant Killer ong biang u bah Hek. U bah Pynshngain kumba long mynta u don ka jingiadei kaba jan bha bad ki Rangbah Shnong, la kylli na u bah Hek kumno u sngew lada jia ba ki Rangbah Shnong jong ka Pynthor Umkhrah ki kyrshan ia u bah Pynshngain , Ha ka por ba nga ia khun pyrshah ia u bah JM Pariat 13 tylli ki shnong ki dei kiba ki Rangbah shnong ki kyrshan ia u bah Pariat, nangta ki seng kynthei, ki seng samla bad ka KSU ruh ka kyrshan ia u bah Pariat hynrei u paidbah u ai ka vote sha nga kren phuh samrkhie u bah Hek. U bah Hek u la ong ba ha kane ka jylla jong ngi ha ka elekshon, u paidbah um pat jied Party, hynrei u jied ia u briew, Nga la ia khun na ka BJP nga jop, nga ia khun Congress nga jop, peit u Purno seh u ia khun na ka NCP u jop iakhun na ka NPP ruh u jop, ki paidbah hangne ki jied ia u briew, peit ha ki elekshon ba la dep kaba dang beh jur ka lyer u Modi ruh hynrei ki paidbah ki jied ia u briew ki don ki kyrtong ka BJP ruh na Pynthor-Umkhrah u la pynkut.


Shillong, 11 Rymphang: U bah Commander Shangpliang uba dei u Chairman jong ka Rilang People Development Council (RPDC) u kwah ba u MLA ka Mawkyrwat uba dei ruh u symbud myntri rangbah ka sorkar jylla ba u dei ba kyrshan ia ka Synjuk Ki Nongsynshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep bad ba un kyntu ia u myntri rangbah ka jylla u Dr.Mukul Sangma ba u dei ban kynran dien na ka rai ban khang bat kam shnong kalen kam seng ia ki nongtrei sorkar. U la kyntu ruh ia u bah Rowell lyngdoh ba un ai ka jingkyrshan ia Ki nongialam ka Synjuk ki Nongsynshar Shnong ka Bri u Hynniewtrep ( SNSBH) kiba ieng ha ka nongrim ban dawa pyndam noh ia ka jingpynbnaba la pynmih dang shen halor ka jingpynkylla ia Meghalaya Service ( Conduct) Rules, 1990 lane ka jingbuh kyndon halor ka jingiadon bynta jong ki nongtrei Sorkar ha ki kam shnong kam thaw lane bad ki seng lane ki kynhun treimon sngewbha.


Shillong, 11 Rymphang: Ki nongialam ka UDP mynta ka sngi ki la kren shai ba kam don kano kano ka jingiaknieh nongialam hapoh katei ka seng bad ki la ong ruh ba ka UDP kam ju don elekshon ha ka jingjied ia u President ba thymmai jong ka hynrei ka don pat ia ka Nomination Committee ka ban jied iano ban thung kum u President. Ki tyllong khubor na ka UDP ki la ong ba kam shym la don ka jingiaknieh President lane ka jingkan bas lypa da uno uno u briew hapoh ka Party ban ioh ia ka kam President hynrei ka kam jied President hi kan dei beit ka ban shong pyrkhat da ki khraw pyrkhat jong katei ka seng. Haduh mynta ki la ong ba kam shym la don ka jingiakren than ia ka kam President hynrei ka jingiakren ka long ia ka kam General Secretary kaba katei ka seng ka kwah ba ia ka kam General Secretary dei ban shimti beit beit da ki briew kiba don ha ka kyrdan MLA ne MDC. Kumba shiphew snem tam u Dr.Donkupar Roy u la long kum u President jong UDP bad kam shym la don kano kano ka jingkren pyrshah ia utei u nongialam katei ka seng riewlum hynrei la ong ba ka jingiathnum mynta hapoh katei ka seng ka long ba la kwah da u General Secretary uba dei u MLA ne MDC. Kumba long mynta u bah Allan F Dkhar u la long kum u General Secretary ka UDP kumba lai snem eiei mynta bad ha kane ka kynti la ong ba seng UDP kam don jingmut shuh ban jied ia u kum u GS bad la ioh jingtip ba ia kam GS lah ban wan da u Dr.Jemino Mawthoh uba dei ruh u Professor jong ka skulbah NEHU.


Shillong, 11 Rymphang: U Sordar ka Raid Lyngkhat Khyrim Syiem ship, u Bah KK Tangsong u la buh ia ka jingkyrpad ha u Deputy Commissioner ka East Khasi Hills ba un pyrkhat ia ki jingeh ba la iakynduh ka Raid na ka jingthung mawpud thymmai ka India bad ka Bangladesh. Ha ka jingujor ba la phah sha u DC mynta ka sngi, u Sordar ka Raid Lyngkhat u la ong ba ka sorkar India, na ka bynta ban ker kper sainar khappud ka India bad Bangladesh, ka la shim khia ban pynbeit bad thung thymmai ia ki pud ki sam ha ki jaka ba iakajia Adverse Possesion Land (APL), pynban ha kane ka jingleh ka sorkar ka la ktah shibun eh ia ki bri ki bsah jong ki briew namar ka jingleh bad thew khlem da shim jingmut lem na ngi ki nongsynshar bad ki trai bri kumjuh. U la ong ba hapoh u pud u sam ka Raid Lyngkhat, ki jaka ba dei ban pynbeit thymmai ki long Lyngkhat ha BP No 1264/4S-1265/4S, BP No.1265/5S-1265/9S, BP No.1266/11S-1267/2S bad ha Khurinalla BP No.1267/R-T-BP No 1268/4S. La lap ba ha ka Lyngkhat la thung thymmai ia ki pud tang naduh 1264/4S-1265 Main Pillar, katba na u Main Piller 1265-1265/4S ym shym la pynbeit eiei , la ong u Sordar ka Raid Lyngkhat bad bynrap, ha kane ka jaka, la pynhap ia ki jaka ba dang kam trai jong ki briew ka India. Naduh u BP N0.1265/5S haduh BP No.1265/9S la thung thymmai ia ki piller da pynhap ia ki jaka jong ngi sha Bangladesh , la ong u Sordar. U la ong ruh ba ha Lyngkhat BP.No 1266/11S-1267/2S bad ka Khurinalla BP No.1267/R-E BP No.1268/4S, katkum ka repod bad ka jingjingai jingthoh ka Coordination committee bala thung da ka sorkar Meghalaya hapoh ka jingialam u Dr Donkupar Roy, kum u chairman, la kdew shai ba ka APL ka sdang naduh u BP no.1266/11S haduh u BP No.1267/2S. Hynrei, pynban ynda la sieh pud thymmai mynta, la sdang ban shim jingthew naduh u BP No.1266/13S. Da kane ka jingleh, ka shnong Lyngkhat kan sa mad jingeh namar ba ia ka jaka tep bad thang briew la pynhap noh sha Bangladesh. Halor kane, la kyrpad ia u DC ba un phah wan jurip hashen ban iohi ia ki jingshisha, la ong u sordar ka Raid Lyngkhat Bah KK Tangsong bad kyrpad ruh ba un pyntip sha ka sorkar India ia kane ka jingujor bad ka jingshisha ban leh da ka jingjurip na u DC.


Shillong, 12 Rymphang: Mar ia pynmih khubor U Rupang, ba U bah HS Shylla, un lah ban ialeh elekshon MDC na Nongkrem, ha kane ka kynti, kaba mynta, ka la mih syndon bluit ka Nongkrem Constituency People s Committee (NCPC) bad katei ka CNPC, kan pynlong ia ka jingialang paidbah jongka, ha ka sien ba nyngkong eh, ha ka 22tarik Rymphang 2016, ha ka por 11baje mynstep ha Madan Smit. Ha ka kot lyngkdop, ba la pynmih paidbah mynta ka sngi, ba la sei da U bah Hilarius Warbah Chief Spokerson, U bah Than Sing Kharumnuid Chairman, Bah Teibok Kurkalang Vice Chairman, Bah Hillmon Kharsohnoh Vice Chairman, Bah Teiskhem Kharsati, bah Eric Syiemlieh Organising Secretery bad U bah Rony Tariang Treasurer, la pyni halor ki jingeh ba ka jaitbynriew ka ia kynduh bad halor ka rai jong ka kashari, ha kaba iadei bad ka iktiar jong ki Rangbah Shnong. Nalor ba ka seng, ka iaroh ia ka UDP, ka KHNAM, ka iaroh ruh ia U bah PN Syiem, CEM KHADC, uba ieng skhem triang ban ialeh pyrshah ia ka rai jong ka Meghalaya High Court. Ka seng, ka ong shuh shuh Mangi pat kum ki nongshong shnong jong ka Nongkrem MDC Costituency, ngi la kylla long khlem MDC, kum ha kane ka por! . Ha katei jingialang paidbah, U bah HS Shylla, uba la long teng U MLA/MDC bad ruh U CEM jong ka KHADC, ha ki snem 2004-2007, un don ban kren halor kine kiei kiei bad ka seng, ka ia wer ia ki paidbah, ba kin ia poi khnang sha katei ka jingialang.


Nongpoh, 12 Rymphang: Hadien ba la mih ki jingpyrshah kaba jur na ki nongialam shnong jong ki Lai Shnong bad kumjuh na ka paidbah na kitei ki shnong, halor ka jingthmu jong ka sorkar ban ai jaka ia ki ha Nongsder, ka FKJGP Umiam Circle, ka la ia ka jingkyrshan ia kitei ki nongialam shnong bad paidbah, da kaba pynpaw ia kajuh ka jingpyrshah jur halor ka jingthmu ban ai jaka ia ki shipai ha Nongsder. Ki shipai jong ka Umroi Cantonment, hadien ba ki dep ban ai ia ka jaka na ka bynta ban pynheh ia ka Umroi Airport, kumta ki la pan kylliang na ka sorkar ban bujli da jaka ia katei ka jaka kaba ki lah dep ban ai sha ka sorkar ban pynheh ia ka Umroi Airport, hynrei kane ka jingthmu jongki ban shim ia katei ka jaka la pyrshah jur da ki paidbah nongshong kiba hapoh lai tylli ki shnong ha Nongsder. Ha kaba iadei bad kane, na ka liang u President ka FKJGP Umiam Circle, U Bah L. Kurbah, u la ong baka seng pyrshah jur halor kane ka jingthmu jong ka sorkar ban ai jaka sha ki shipai, kumba la mih ki jingpyrshah da ki nongshong shnong bad ka seng ka shim ruh ia ka rai ban pyrshah kadei halor ka nongrim ba ki paidbah ki la wan ujor sha ka seng ban ai ia ka jingkyrshan na ka bynta ban pyrshah halor katei ka jingthmu ai jaka sha ki shipai. Hadien ba ngi la iohi ia shibun ki jingeh ba ki paidbah ki ju mad ha namla ka por ha ki kam leh hangamei da ki shipai, kumta ngim kwah shuh ban dang iohi biang ba ki paradoh parasnam kin dang iai mad ia ki kam thombor jong ki shipai kumba la ju mad da ki paidbah ha ki por kiba la leit noh ong u Bah Kurbah. Kane ka jingpyrshah jong ki paidbah ka long shisha kaba shongnia bad kaba don la ka nongrim, namar ki paidbah ha kane ka thainn ki la dep ban mad ia shibun ki jingleh donbor bad pynibor da ki shipai khlem da burom shuh ia ki trai jaka trai muluk ka dei hok ba ki paidbah kin pyrshah jur, la bynrap u Bah Kurbah. Ban kyrshan tyngeh ia rai ki paidbah jong ki lai tylli ki shnong, ka seng FKJGP ka dawa mardor na ka sorkar jylla, ba kadei ban sangeh noh halor ka jingthmu ban ai jaka bujli ia ki shipai ha Nongsder, lada ka sorkar ka leh mynthi, kum ka seng kam banse ban shim da kiwei pat ki lad jingiakhih ba tyngeh ban kyrshan ia ka rai jong ki paidbah ka thainn Nongsder, pynkut u Bah Kurbah.


Shillong, 12 Rymphang: Dei ka buit U Mukul bad U bah Hek, ban ialam bakla ia ki paidbah ong u heh Congress, haba iakren bad U Rupang mynta ka sngi. Katei ka long halor ka jing pynmih khubor jong U bah AL Hek MLA ka Pynthor umkhrah, ba U bah Pynshngain, u kwah ban ialeh elekshon ialade na Pynthorumkhrah, ban ailad ia U bah Himalaya Shangpliang, ba un iakhun na Mawsynram Constituency. Utei u nongialam Congress, ula ong shuh shuh U Bah Pynshngain, u dei U MLA jong ka Mawsynram bad un ialeh ia ka elekshon ka ban wan ruh, na katei hi ka Constituency bad ula ong ba U bah Pynshngain, u dang dei hi haduh mynta U President jong ka Mawsynram Block Congress Committee. La ong biang utei u nongialam Congress U Bah Pynshngain, u dei tang u nongshong shnong jong ka Pynthor bad U Ma Sniawbhalang ruh kumjuh . Utei u heh Congress, u kren bynniaw ruh, ia ka jingleit jong U Bah Hek sha ki kotkhubor, ban iakren ia katei ka mat, ka bym don jingshisha haei haei ruh bad ula ong shuh shuh U Bah Hek, haba u ioh jingtip, kum kata, ula dei ban thoh sha ka seng, ba kan leh ia kaba donkam . Katei ka hamsaia U bah Hek, la shim, namarkata, ba ka dei ka jing kutlad jong U Mukul Sangma, ba um lah ban leh eiei ruh ia U Bah PN Syiem bad ba ka paw shai, kumba un lah ban rem ialade, ha kane ka jing ia khun pyrshah ia U CEM jong ka KHADC. Utei u heh Congress, u kob ruh, ba lada U Bah AL Hek,u sngew ba u jop beit ia ka elekshon, wat lada jia ba u ialeh na kano kano ka seng ruh, ba un pyrshang ha kane ka sien, ka ban wan, ba un mih noh, na ka seng Congress bad ba un iakhun kum u kyrtong shimet.


Shillong, 12 Rymphang: Ka jingtian bishar ha Supreme Court ka la long mynta ka sngi ka 12 tarik u rymphang halor ka jingmudui ka Khasi Hills Autonomous District Council pyrshah ia ka rai jong ka High Court ka Meghalaya ha kaba ia dei bad ka jingpynmih hukum jong ka ha ka 13 tarik u kyllalyngkot kaba dei ruh ka hukum jong ka High Court ia ka sorkar jylla ba kan thaw-ai na ka bynta ki Rangbah Shnong. Haduh mynta ki khubor kiba la ioh lum don ki la ong ba ka Supreme Court ka la rai ban pynsangeh shuwa ia katei ka hukum hynrei don pat kiba la ong ba ka Supreme Court ka la sngew iahap ban pynksan ia ka KHADC, hynrei haduh mynta ym pat lah ban ong eiei naba ia ka hukum da ka jingthoh yn pynmih lashai ka sngi. U nongiasaid-ai jong ka District Council ha katei ka jingtian bishar u dei u Vijay Hansaria uba dei ruh u nongiasaid ai ba la rangbah ha Supreme Court uba la don hangtei la kumba 30 snem eiei, bad ha kajuh ka por u dei ruh u President jong ka Legal Assistance Forum, India. Ki tyllong khubor kiba la iohlum la iathuh ba mynta ki briew jong ka District Council ki dang don ha Delhi na ka bynta ban ap ia katei ka jingthoh kaba kin ioh lashai ka sngi bad mar sien ioh ia ka jingthoh la ong ba kin wan mareh noh bak sha Shillong. Katkum ka jingtip ba la iohlum la ong ba kiba don ha Delhi mynta na ka District Council ki long u bah Banteidor Lyngdoh (Bah Paidang) MDC ka Mawkynrew, u bah Neil Antonio War MDC ka Laitumkhrah, u bah Welljune Syiemlieh u Secretary ka KHADC, u bah R.Wan iang Joint Secretary. La ban kdew ba ha ka 13 tarik u kyllalyngkot ka High Court jong ka Meghalaya ka la pynmih ia ka rai kaba la hukum ia ka sorkar jylla ba kan thaw-ai na ka bynta ki Rangbah Shnong kata ba ki Rangbah Shnong ki dei ban don ka kyrdan pule, ki dei ban ioh tulop bad dei ban shim ia ki kum ki shakri paidbah. Ka KHADC kam sngewhun ia katei ka rai ka High Court naba ka shim ba katkum ka jingpynkupbor ka 6th Schedule dei ma ka ban peit ia ka synshar khadar ha ki it ki Hima ym ka sorkar jylla bad da katei ka jingbym sngewhun ka la mudui kylla ia katei ka rai sha ka Supreme Court.


Shillong, 14 Rymphang: Ka jingshah pyn ngat u nongniah kali kamai, kaba la leit ban tynrah ia ka kali kaba la shong u myntri rangbah ka jylla u Dr Mukul Sangma hapoh ka kyndon ai thmu pyniap briew (307 IPC) ka dei tang ka jingpyni bor ia u duk u suk, ong u MDC ka Jaiaw u bah Adelbert Nongrum. U bah Adelbert u la ong ba ka la pynlyngngoh ia kiba bun ba lang bad ia u ruh kumjuh ia ka jingmih ha ki kot khubor ba la pynngat ia utei u nongniah kali kamai hapoh ka kyndon ai thmu pyn iap briew, u la ong ba katei ka dei ka jingpyrshang tang ban pynsngewbha ia u myntri rangbah jong ka jylla bad ka jingkwah burom jong ki heh pulit, ha kaba u lui lui u la kylla u langknia. U bah Adelbert u la ong ba katei ka jingjia kumba paw ka dei tang ka jingjia kaba malu mala kaba ju jia hi ha lynti ha syngkien hynrei u la ong ba lada ka jingpyn ngat ha ki kyndon thmu pyniap briew ka wan na ka hukum jong u MR kan paw shai kdar ba u MR u la shu pyndon kam ia ki pulit kum ki shipai jong u ban iuh roit ia u duk u suk. U la ong ruh ba aiu ka sorkar ka la leh ia ki nongialam ki seng lehnoh kiba la iaid laitluid mynta bad kiba la donkti ha ki kam pyniap briew bad ki kam runar ha ka imlang sahlang da kaba ai nuksa kumu bah Julious Dorphang u Chairman barim jong ka HNLC, ki nongialam ka ANVC bad ANVC-B. Ka Sorkar bad ki heh pulit ki la leh aiu ia ka myntri ka pynroi sor ka kong Ampareen Lyngdoh wat haba ka kaiphot CBI ka la lap ba ka don kti bad ka kam tuh bad ka kam thoh shukor bad ban pynduh kam ia ki samla bad dei hok bad bun kiwei kiwei ong ka kyrwoh na u bah Adelbert Nongrum CEM barim ka KHADC.


Shillong, 14 Rymphang: Ka jingjied ia u President ka UDP ha kane ka kynti kan long kaba kham shongshit bha namar ka jingmih kyrteng bun ngut, kiba thrang ban shimti ia kane ka kam nongialam ka party. Ha ka seng UDP, ban jied president kam dei ban pynlong da ka elekshon hynrei ka dei kaba ju thung ne jied da ka Nomination Committee ka ban don katto katne ki dkhot bad kin wanrah ha ka jingialang ban shu ia rah kti ban pynskhem. Hynrei, katkum ka jingtip, ka la don ka jingsngew kulmar napdeng ki nongialam ka party, iano ban pynlong President namar ba ha kane ka kynti, ki don bun kiba kwah ban shimti ia ka kam President lada plie ka lad. Ka jingiakren bad u Dr Don bad ha ka party ka dang iaid mynta, lada u sngew dei ban shong thaint sngew bha noh kum u President , la ong ka tyllong khubor. La iathuh ba ka daw ba ki kwah ban iapynbeit iasyllok bad u Dr Don ba un shong thaint mon sngewbha, ka long ban nym don kano kano ka jingiaknieh shuki iaknieh bor ia kane ka kam nongialam ka party. Kiba la pynpaw ba kwah ban shimti ia ka kam President lada ki ioh lad ki long u Bah Bindo M. Lanong uwei na ki nongialam ba neh naduh ka por ka party riewlum ka APHLC , u Bah Paul Lyngdoh uba phet noh na ka KHNAM, bad u Bah Titus Chyne uba long mynta u MLA ka Sohra. Watla u Dr. Donkupar Roy um pat kren eiei halor kane, hynrei ka la don ka jingiakren na ki nongialam ka party khnang ban plie lad ia kiwei pat ki nongialam ban shimti ia kane ka kam. Ka UDP ka don ka Nomination Committee kaba jied ia ki Nongkitkam jong ka Party, kynthup ia u President. Ia u Dr. Donkupar Roy ruh la jied da ka Nomination Comittee. La ioh jingtip ba kito kiba kwah ban long President, mynta ki la sdang ban kanbas ia ki dkhot jong ka Nomination Committee, khnang ba kin ioh ia ka jingbun paid ha ka jingiatyrwa kyrteng ia u President bad kiwei kiwei ki nongkitkam.


Shillong, 14 Rymphang: Ka jing pynngat ha ka sekshon 307 IPC, ia U bah Jeskalur L Mawdoh, lane ba u mut ban pyniap ia u myntri rangbah ka Jylla, namar ba u leit pyndei da ka kali Max jongu, ha ka Sngi Palei ba ladep, ha 3mer, ka la pynmih ia shibun bah ki jingkynthoh ba har rukom, ha ka peij facebook, ha kine ki sngi. U bah Rit Rynjah, u ong Kane ka dei ka jingshah thombor im im peit peit pyllein pyllein haba shit haba shai hakhmat u ba bun ba lang bad ka kylla long ka tamasa bah ia uba peit bad ka saja kaba shyrkhei ia uba ngat. Mano u Khun dap bnai dap sngi dap shynrang uba kloi ban ieng pyrshah ia kane? U Bah Aiban Rynshon, u ong Katno ngut na ki MLA MDC seng riewlum ki ban iarap lang ia une u bapli u bah mawdoh. La ong biang sa U Bah Ban J Rymbai, ba ha u snem ba ladep, ka kali jong U Mukul, ka leit tynrah briew ha Bhoi, te haba kumta u kylli, la ki la pynngat kyndon eiei ne em ia u. U Bah Kyrsoibor Pyrtuh, u ong ha ka jingthoh da ka phareng Ka aksiden, dei ka aksiden bad ki don ki ain, kiba dei ban tian bishar, na bynta katei ka jingleh jongu . Ki don shibun bah ki jingkren bad ki jingkynthoh ha ka peij U Rang ieid Ri Adelbert Nongrum, halor katei ka jing tyngkhuh kali, ha kaba la shon ruh ia ka dur jong katei ka max, kaba leit syllud ia ka kali jong u myntri rangbah. Ha kawei pat ka khubor, na ka liang jong ka Jaintia National Council (JNC) ka la kynnoh ba ka Tarajur jong ka ain ha ka jylla ka theh bad noh shiliang hapdeng ki heh ki hain bad ki rit ki ria. Halor ka jingshah pynngat u bah JL Mawdoh driver Tata Sumo kaba la tynrah ia ka kali u Myntri Rangbah ka jylla hapoh ka kyndon ain thmu pyniap briew, na ka liang ka Jaintia National Council (JNC) kala mih shakhmat ban pynrem jur ia katei ka rukom noh shiliang jong ka ain ia kiba rit ba ria bad iap noh hakhmat ki heh ki Hain. Balei ka tnat pulit ne ki bor kiba bat ia ka ain kim leh eiei ia kito ki pulit kiba donkti ban bom ban tied ia ki khynnah pule Kiang Nangbah Govt College khamtam ia kiba haka Uniform?, la ong ka JNC. Ka kam Accident kalong kaei kaei kaba ngim lah ban lait, hooid ngim lah ban len ba kadon ka ain ia ki kam Accident hynrei ban pynngat haka ain thmu pyniap kalong kaei kaei kabym lah ban pdiang , ka bynrap u kyrwoh na katei ka seng. Katei ka seng ka la buh jingkylli ruh ia ka tnad pulit ne ki bor ka ain balei ba kim leh eiei ia u ma MB Rymbai CEM barim ka JHADC halor ka jing donkti jong u ban bamklop iaka pisa paitbah kaba la palat 2 klur tyngka ha kine ki khyndiat snem kiba lah leit. Ka JNC ka pynpaw iaka jing sngewlyngngoh kaba khraw halor ka jing pynshlem jong ka sorkar jylla ban pynpaw paitbah iaka kaiphot tohkit halor ka jingjia ha Mookhep,haka jingshisha kibor ka ain kilah dei ban pyngngat kyndon ain pyniap briew ia kito kiba donkti ban siatiap iaki 2ngut ki mynsien ba kordor ha Mookhep la ong u Sambormi Lyngdoh u Chairman ka JNC Lada ka Ain kalong salonshar ia baroh,ngi kyntu iaka tnat pulit ban weng noh ia katei ka kyndon kaba kila pynngat ia u bah J.L Mawdoh bad ban pynlong iaka jing tohkit kaba bniah ban lap iaka jingshisha , la ong ka JNC.


Shillong, 15 Rymphang: Ha ka 15 tarik u rymphang ha ka por 8 baje mynstep la lap ia kawei ka metiap jong u rangbah uba la don 50 snem antad karta na Iewduh, Shillong. Haduh ba thoh ia kane ka khubor ym shym la lah ban ithuh ia utei u rangbah.


Shillong,15 Rymphang: Kawei ka longkmie kaba 49 snem karta ka la ujor sha ki pulit ba ha ka 14 tarik u rymphang ha ka por 8:15 baje mynmiet 6 ngut ki briew kiba la tip kyrteng kum Starlinti Blah, Bakyrmen Blah, Centre Rose Blah, kong Fatima Blah, ong Sona tola Blah bad Barida Blah, ki la shoh ia ka bad kila pynkhlem rai da kaba khap jubor ia u shniuh jong ka. Katei ka jingjia ka la jia ha ka shnong Lyngkyrdem, East Khasi Hills, ong ka khubor pulit.


Shillong, 15 Rymphang: Ka Kashari Court of Special Judge (POCSO), Shillong ka la rai pynrem ia u nongleh beijot da kaba hukum set along haduh saw snem shiteng. U Kitboklang Khar syntiew u la shah rai pynrem ha ka kashari halor ka jingleh beijot ia I khynnah ha Mawlai Umjaiur ha ka 6 tarik Rymphang, 2013. U la shah bad la pynngat ha ka kyndon u/s 354/376(2)(g)/511 IPC R/W Sec. 5(m)(n)/6 POCSO Act, ha kaba la bishar ia u bad la pynngat ha ka jingpynsaja da ka Court of Special Judge (POCSO), Shillong ha ka 11 tarik Rymphang 2016 da kaba set along saw snem shiteng bad ka kuna kaba T. 5,000., la ong ka khubor na u Bah Marihom Khar krang u Superintendent of Police ka East Khasi Hills.


Shillong, 15 Rymphang: Ka la pynkyndit ia uba bun ba lang ba ia u nongniah jong kawei ka kali kamai uba niah ia ka Max rong stem kaba don ia u nombar M-04A 3374 u bah J.L Mawdoh la pynngat ha ka kyndon ai thmu pyniap briew na ka daw ba u la kum synrud ia ka kali ba shong u myntri rangbah ka jylla u Dr.Mukul Sangma bad katei ka dei kaba la jia ha ka 11 tarik mynta u bnai ha 3 Mer Upper Shillong ha ka por 1:40 baje mynsngi. Bun ruh ki jing kynthoh ki la mih halor katei ka khubor kaba la pynngat ia utei u rangbah ha ka kyndon ai thmu pyniap briew. Kaba kham pynlyng ngoh ia uba bun ba lang ka long ba haba u nong niah kali kamai u kum synrud ia ka kali u myntri rangbah la kem ia u bad la pynngat ha ki kyndon ai thmu pyniap briew, aiu pat ka ai ka la leh halor ka jingiap uwei u samla ha ka jingshah tynrah ha ka kali kaba synran leit jingleit ia u Dr.Mukul. Kum ban shu pynkynmaw ba ha ka 20 tarik u iaiong, 2014 uwei u samla uba la tip kyrteng kum u Wanbok Syiem 28 snem karta u la duh ei la ka jingim na ka daw ka jingshah tynrah ha ka kali kit nongpang kaba synran leit jingleit ia u Dr.Mukul bad katei ka dei kaba la jia ha surok bah ha ka shnong Sumer-Ri-Bhoi District. U Rupang u la wad jingtip aiu la leh ia u nongniah ne ia ka kali kaba bud ia u myntri rangbah kaba la shim ia ka jingim briew. Ha ka jingiakren bad u Rupang ka hynmen jong u samla Wanbok Syiem (Bam kwai ha dwar u Blei) ka kong Evangelyne Syiem ka la ong ba katei ka kes aksiden u para jong ka ka la shu kynjah jar jar bad ym don briew ban iarap ia ka. Ka la ong ba hadien ba la jia katei ka jingjia ka la leit ban ujor ejahar sha ki pulit ha umiam Police Station hynrei ka la ong ba wat hadien ba la ujor ruh ym don ba kem lane set phatok ia u nongniah tang shimiet ruh. Nga i lyngngoh haba nga iohi ha ki kotkhubor ba ia u nongniah kali kamai uba kum pyntyngkhuh ia kali u myntri rangbah la pynngat ia u ha ka kyndon ai thmu pyniap briew,ia u para jong nga lei la pyniap syndon,ha ka ai aiu la pynngat ia ki,kane ka dei ka jingnion bei shisha ia ngi kiba rit ba ria ong ka kong Evangelyne ryngkat ka dur khmat ba sngewsih ban pynkynmaw biang ia u para jong ka. Hapdeng jingtap u lyoh ba dum ia ka ing ka sem jong ka, ka kong Evangelyne ka la ong ba u myntri rangbah ka jylla u la kular ban ia kynduh ia kiba haing hasem bad u la shim ba katei ka jingjia ka dei tang ka jingbakla,hynrei ka la ong ba manba kiba haing ki leit ban ia kynduh ia u Dr.Mukul ha ophis jong u ha Secretariat ka jubab ba ki la ioh na ki nongtrei ka long beit ba um don hapoh kamra bad u don shabar Shillong. Kum ka briew kaba rit , ka kong Evangelyne ka la ong ba ka la pan jingiarap na u MLA jong ki u bah Ardent M Basaiawmoit ( namarba ka sah ha Madanrting) ba un iarap lem, hynrei haba la phone ia u ka la iathuh ba u ong wat ju wan sha ing jong u hynrei un sa phone hi ma u ynda u la dep ia ka kam, Hynrei haduh mynta ruh u bah Ardent um pat phone ka la ong . Haba la kylli la ka sorkar ka iarap ne em ia kiba haing hasem ha katei ka jingjia ka la ong Ngi khlem iohi eiei ruh em . Katei ka longing kaba la ngat ia katei ka jingjia shisnem tam mynshuwa ki shong ki sah ha Madanrting hynrei u Wanbok pat u la leit sah bylla sha Sumer ryngkat ka Meiduh jong u bad u la poi kha ha katei ka shnong . Hynrei tang kumba katto katne por ba u shong u sah ha Sumer u la ngat pynban ha katei ka apot.


Shillong, 16 Rymphang: Ka jingialang jong 4 tylli ki Dorbar Shnong, Laitumkhrah, Malki, Lachumiere bad Cleve Colony, kaba la long ha Eldorado ha ka 15 tarik February 2016, ka la pdiang hun ia ka rai ka Supreme Court ka ri India, kaba la pynioh pat ia ka bor ki Rangbah Shnong ba kin pyniaid Durbar kumba ju long. Ka jingialang hadien ba la iakren sani, ka la pyrshah ia ka jing pynrung ka KHADC ia ka Village Development Council, kaba long ka kynhun bathymmai bad bym ju don mynno-mynno ha ki Dorbar Khasi lane ha ri Khasi-Jaintia. Ka jingialang da kawei ka sur ka la rai ban dawa na ka KHADC ba kan weng noh ia kane ka kynhun VDC na ka Bill jong ka, namar ka jingdon jong ka kan pynmih shibun ki jingkynnad bad jingma ha ki jingpyniaid kam bad ka ban pynpait pynpra pynban ia ki Shnong ki thaw. Ka jingialang kala iatai bha ruh ia ka jingtam pud be-ain ka Sorkar sha ki kam pyniaid shnong bad hima-sima bad ia ki rai Kashari kiba la pyndkoh ia ki jingtreikam dorbar bad kiba la ktah shibun ia ki riti-dustur ka jaitbynriew. U Bah B.M.Lanong uba la batai shai ia ki kyndon ka 6th Schedule (Bynrap bahynriew) jong ka Constitution ka ri India, ia ki rai Supreme Court bad High Court halor ka ain VAB, ula kynthoh ba katei ka VDC kaba long ka foreign body (kaba khyllah) kan pynmih artylli ki bor ha man kawei pa kawei ka Shnong, kaban shu bun tang ki jingia pyni bor, kiban pynsep ei ha ka leit Kashari, kumba la long ha bun tylli ki Shnong, wat habym don kum kane ka VDC ruh. U Bah Bindo Lanong ula kynthoh ruh ia ka hukum jong u Chief Justice ka Meghalaya High Court, uba la hukum ha ka rai jong u kaba 13.1.2016, ba baroh khoit ki nongshong Shnong, kiba dei na kano kano ka jait ne ka niam ka rukom ki dei ban ioh lang ia ka hok ban iajied Rangbah Shnong, kaba long ka hukum khyllah, kaban pynjngut shibun ia ki riti-dustur jong ka jaitbynriew, namar wat lada ki dei ki para Khasi Khara ruh kiba shu shong shipor-arpor na la ki shnong jong ki, na ka bynta ki jingpule ne kiba wan trei kam shipor-arpor, kim ioh ia kane ka hok bad ki ruh ki tip bad kim kwah hi ruh ban shim bynta ia kaei kabym dei ka hok jong ki. Ka jingialang ka la ban jur ba ka Sorkar jylla kam dei ban tare matlah sha ka bor ki District Council bad ki shnong ki thaw, ban thaw ain na ka bynta jong ki bad ki Kashari ruh kim don hok ban tuklar halor kane ka bynta, namar ki kyndon jong ka Sixth Schedule ki shai kdar ba ki Hima bad ki shnong ki thaw ki dei ki bynta jong ki District Council. Ka jingialang ka pynpaw ia ka jingpyrshah ia ka ain, thymmai, ba ka Sorkar ka la pyniaid paidbah, ka Meghalaya Grassroot Institutions Governance Bill 2015 (Ain Tynrai Phlang), kaban ktah jur ia ka jylla bad ia ka jaitbynriew baroh kawei. Ka Sorkar ka dei ban weng noh ia kane ka ain. Ka jingialang ka rai ruh ba ka Synjuk Ki Rangbah Shnong, ka dei ban nang iaid shaphrang ha ki jingtrei jong ka ia kine ki bynta kiba ktah ia ki riti durbar bad ba ka jingialang ki 4 Shnong ka kyrshan skhem ia ka Synjuk bad ba kan peit lang ruh ban pynduh noh ia katei ka kynhun VDC ba ka KHADC ka rai ban pynrung. Bun ki Rangbah Shnong, Rangbah Dong kiba la iawan sha ka jingialang, kaba kynthup ia lai ngut ki Rangbah Shnong, Dr.Kharshiing, Bah W.J.Nongrum bad U Bah P.Kharmudai uba la pyniaid ia ka jingialang.


Shillong, 15 Rymphang: Ka dei ka shnong kaba don hapoh sor Shillong hynrei isangsot ba ka shnong Madan-rting kam da ia pher than na kiwei pat ki shnong nongkyndong haba phai sha ka roi ka par bad ka bit ka biang u paidbah. Haba peit na surok bah i kumba katei ka shnong ka la bit la biang bah hynrei tang mar ia rung hapoh shnong u nongthohkhubor u la lap ba katei ka shnong kam don tang ki nala um kiba biang ruh. La iohi ba haba rung hapoh katei ka shnong ia ka surok i kumba ka dei ka nala um naba ka surok bad ka nala ka ia ryngkat bad ki rud surok ki la shah bam ha ka um, ki briew kiba sah ha katei ka thain ki la iathuh ba la don bun kiba mynsaw na ka daw ka nala; don kiba ur ba hap hapoh nalabad don ki nongniah ar shaka kiba liat ha ki nala kiba ia ryngkat bad ka surok bad kiba kum kita ki jingjia. Katto katne bynta na ki nala kiba don harud surok shnong la i ba ki jlih bad la don ba maramot hynrei haba la wad jingtip la lap ba ka dei kaba la maramot hi da ka bor shnong da ka jingnoh synniang jong ki nongshong shnong. Ia katei ka jingjlih ka nala la lap ha Madanrting Pdeng Shnong kaba ki ong ka block D. Haba ia kynduh ia ki bor shnong ki la iathuh ba ia katei ka nala la pynbha hi da ka shnong lyngba ka jingnoh synniang jong ki nongshong shnong bad ka jinglut baroh ban pynbha ia katei ka nala ka long T.69 hajar tyngka kata ruh lait noh ka bai sngi kaba lawan ban trei sngewbha da ki briew jong ka shnong,bad ka bynta kaba la dep pynbha ka don kumba 150 mitar eiei. Katkum ka jingiathuh ki bor shnong ki la ong ba katei ka jingpynbha ka shnong ka dei tang shi troh haba ia nujor bad kiwei pat ki nala kiba dang sah ban dang pynbha kiba don hapoh shnong,hynrei ki la ong ba ki bor shnong kim kot bor shuh ban dang iai pynbha ia ki. Haba la kylli balei kim shym leit wad jingiarap na ki bor sorkar ne na ki nongmihkhmat jong ki ban pynbha ia katei ka nala hynrei ki la jubab ba kila ngiah ka leit rung ophis sorkar kaba kila leit ban wad jingiarap la bun bunsien hynrei khlem poi shaei shaei ruh. Haba phai sha ki nongmihkhmat ki la ong ba la shu tang ka jingphah jingthoh hynrei ym iohi pat ia ka kam. Haba u nongthohkhubor u hiar kham sharum jong ka Madanrting Block D la lap ba hangtei ka don ka surok khohruh khohram kaba bun ki nongniah kali bad ki nongshong shnong ki la khnium lut ia ka jinglong katei ka surok bad ki la ong ba katei ka jaka ba don ka surok khohrum khohram ka dei kaba ju khot kum ka Madanrting Them-basuk bad katei ka dei ka surok kaba pyniasoh ia ka madan rting bad ki shnong kum ka Jyntah Umphyrnai bad ka dei ruh ka lynti ban leit sha jowai kaba ki kali ki ju iaid bha nangtei ha ka por ba jur ka jingdheng kali. Ki bor shnong jong katei ka shnong ki la iathuh ba katei ka shnong ka dei hap hapoh ka Nongkrem Konstitwensi kaba u bah Ardent M Basaiawmoit u dei u MLA, katba ha ka MDC pat ka hap ha Nongthymmai konstitwensi u bah Latiplang Kharkongor. Ki la iathuh ba bunsien ki bor shnong ki la phah jingthoh sha u MLA bad u la wan peit ruh dalade hynrei ka shu kut beit tang ha ka jingiakren katba na ka liang u MDC pat ki la ong ba u la noh synniang katba don la ka bor hynrei ki la ong Ngi tip ba u MDC u dei uba dang rit ka bor , ngim khmih lynti than na u haduh katta katta hynrei u la noh synniang hi .


Shillong, 16 Rymphang: U Syiem ka hima Sohra u la phah ia ka jingpynshai sha ki kotkhu bor halor ka jingjia ha Majai kaba la ai jaka da ka kot pata ne ka kot ai bor jaka da ka hima Sohra ia uwei u bar jylla uba la tip kyrteng kum u Dilip Biswas bad ka lok jong u ka Shaya Biswas ha ka shnong Kurikhal. Hadien ba la mih ha ki kotkhubor u Syiem ka Hima Sohra u la pynshai ba ia katei ka jaka ym dei ba ai ka hima hynrei dei ka jingai u bah J.J Sawian u incharge ka tnad khlaw ka hima Sohra ryngkat bad u Rangbah Shnong ka Kurikhal uba la khlad noh u bah Pynsuk Tymmenniang da kaba ia shim pisa T.5000 tyngka na kitei ki bar jylla.


Jowai, 16 Rymphang: Ka seng ki nong ot doh masi ha Jowai hapoh ka jingialam u President ka seng u ma Lewis Pyrtuh mynta ka sngi ki la iohkem ia uwei u briew uba la tip kyrteng kum u Shiningstar Kyndait na East Jaintia Hills District hadien ba la lap ba u la wan tyrwa die ia ki masi ha ka dor shiteng na ka dor iew. Kane ka jingwan tyrwa die ia kitei ki masi ha ka dor kaba tad dor bha ka la pynsuba sniew ia ki dkhot bad nongialam ka seng ki nong ot doh ha kaba ki la bat bad ialam ia u sha thanad Jowai. Haba tohkit bniah ia u da ki pulit ka Jowai PS, utei u Shiningstar Kyndait u la phla ba u la dep tuh haduh 12 tylli ki masi na ka shnong Iong kaluh ban tyrwa die tad dor ia ki sha ki nong ot doh masi ha shnong Demthring. U la iathuh ruh ba dang don sa uwei pat u paralok jong u uba la donkti ha katei ka kam. Utei u paralok jong u uba la tip kyrteng kum u Tiplang Dkhar u la shah kem noh mynta hi ka sngi ha ki pulit ka nongbah Jowai na jan Thomas JOne College. Ki trai masi ki la iathuh ba ki la dep ujor pyrshah halor kane ka jingshah tuh masi ha Ladrymbai OP bad na ka liang ki pulit Jowai, ki la aiti noh ia kitei ki nongtuh sha ki pulit Jowai ban leh ia kaba donkam.


Nongpoh, 16 Rymphang: Shi sngi hadien ka jingplie ia ka Central Agriculture University ha Umiam, mynta ka sngi u myntri ka sorkar pdeng u ba deipeit ia ki kam ha ka rep ka riang ha ka Ri, u Radha Mahan Singh, lem bad kiwei kiwei ki heh sorkar, ki la hiar pat sha Dewlieh, Umsning, Ri Bhoi District, ban iakyn duh bad ki paidbah kiba im ha ka rep ka riang jong kane ka thainn. Ha ka jingwan jong u Radha Mahan Singh, la pynlong ia ka jingpdiang pyndon burom ia u, ha ryngkat ka jingiadon lang jong u S.V. Ngachan, Director ka ICAR, Vice Chancellor ka Central Agriculture University (CAU), Umiam, Proff. M. Premjit Singh, Joint Secretary Agriculture Department ka sorkar jylla ka M.N Nampui, ki ophisar ka Agriculture ha Ri Bhoi District, ki ophisar na kiwei ki tnat sorkar, ki nongrep lem bad kiwei kiwei de ki riewrangbah. Ka nongrim ba ha khmat eh halor kane ka jingwan jong u Radha Mahan Singh, myntri ka sorkar pdeng, ka long ban iohi ia ka rukom jong ka rep ka riang ha kane ka thainn bad kumjuh ban ioh ia ka jingpynshai na ki nongrep, halor kano ka jingeh kaba ki ju iakynduh ha kaba iadei bad ka rep ka riang. U Radha Mahan Singh, haba kren ha kane ka ka sngi u la iathuh ba ka sorkar pdeng, mynta ka dang ialeh shitom ha ka ban wad ia ki lad ki lynti, khnang ban nang kyntiew shuh shuh ia ki kam rep kam riang ha ka Ri hi baroh kawei, namar kumba ka long mynta, ban kyntiew ia ka rep ka riang bad ban kyntiew ia ka ioh ka kot, kadei bynta ba kongsan eh ha ka Ri. U Myntri Rangbahduh ka Ri, u don ka jingthmu ban kyntiew ia ka thainn Statei Lammihngi, khamtam haba iadei bad ka rep ka riang, haba iadei bad kane u la pynmih ruh ia ka (special scheme) ne skim ba kyrpang na ka bynta ki nongrep, kiba rep ia ki jait jingthung ba khlem pyndonkam kynja sboh dawai (Organic Scheme), ha kaba iadei bad kane u la mang pisa ba haduh T. 250 (ar spah sanphew klur) ban kyntiew ia ka rep ka riang ha ki thainn Shatei Lammihngi bynrap u Radha Mohan Singh. Ha kane ka sngi la ioh ruh ia ka jingkren na ki nongrep jong ka thainn Umsning, kiba la pynpaw ia ki shibun ki jingeh kiba ki iakynduh ha ka por ba ki rep ki riang, hynrei kawei na ki mat ba kongsan, kaba ki iakynduh jingeh kadei halor ka jingjynjar ban pynpoi um sha ki jaka ba ki thung ia ki symbai. Kawei ka longkmie kaba ai jingkren ha kane ka sngi, ka la ong ka long shisha kaba eh na ka bynta ka jong ngi kum ki nongrep, ba ngin nangpynroi ia ka kam rep ka jong ngi, namar ka jinglong sharing jong ka jaka, kaba wanrah jingeh ia ngi, kadei ban pynpoi um sha ka jaka kaba ngi rep, nalor kata ka jingbun jong ki kynja kniang kiba wan ban bam ia ki jingthung, ka wanrah ia ngi ha ka jingeh, kumta halor kine ki jingeh ba ngi ia kynduh, ngi na ka liang jong ki nongrep ngi kyrpad ia ka sorkar ba kan phai khmat lem ban iarap kyrpang ia ngi ki nongrep kren diaw kane ka longkmie. Kumta ban nangkyntiew ia ka rep ka riang ha ka jylla, ka Agriculture Department jong ka sorkar jylla, ka la pyntip ruh ba mynta ka la pynkhreh ban tei ia ka District Irrigation Plant ha Ri Bhoi District.


Shillong, 16 Rymphang: U Chairman barim ka seng HNLC u bah Julius Dorphang uba dei mynta u MLA jong ka Mawhati u la iaroh ia ka jingkwah ka sorkar ban khot ia kren ia ka seng HNLC bad u la ong ba katei ka sienjam ba ka sorkar ka shim ka dei ka lad kaba wan tang shisien ha ka jingim, Ka bha palat ba ka sorkar ka pyni ia ka jingkwah jong ka ban khot ia kren,katei ka lad ka ju wan tang shisien ha ka jingim u la ong. U la ong ruh ba ka sorkar ka dei ban long kaba khuid bad kaba kitkhia lada ka kwah ban wanrah ia ka jingiakren. U la kyntu ia ka seng HNLC ba ka dei ban shim ia katei ka kabu ba ka sorkar ka tyrwa da kaba ong ruh Ka don ka por ban ia khun bad ka don ka por ban ia kren bad ka shong eh ha ki lada ki kwah ban wan phai noh da kaba wan pyndem wait lane la ki kwah da ka jingiakren ong biang u bah Julius.


Da U Sannio Siangshai Jowai, 17 Rymphang: Ka kam ri Ngap ka dei ka kam kaba myntoi na ka bynta ban kyntiew ia ka ioh ka kot ha ka iing ka sem khamtam ha kine ki sngi ka jingkyrduh kam kyrduh jam. Ka kam ri Ngap kadei ruh ka kam kaba suk bha hynrei kaba donkam ka long tang ban ioh jinghikai kaba malu mala. Ki riew hyndai leilei kin donkam satia ia ka jinghikai lane ki training, hynrei ki ri ia ki Ngap ban ioh um ngap namar ka Um Ngap ka long ka dawai haba jyrhoh, tah ktien bad kiwei kiwei ki jingpang. Nga la pyrshang ban ri Ngap na ka bynta ban ioh ban ne dih ha ka por ba ioh pang jyrhoh ban tah ktien , la ong u ma Sanki Shylla uba na ka shnong Iongnoh, West Jaintia Hills. U ma Sanki u la sdang ban ri ngap da kaba leit wad ia ka kmie Ngap na Khlaw. Kane ka long da kaba bud ia ka rukom leh ki barim bajah ban wad kmie Ngap lane Kiaw Ngap na Khlaw ban wanrah ia ka sha iing ne sha kper ban ri ia ka bad ia ki khun jong ka na ka bynta ban ioh ia ka Um Ngap. Nga la wad ia ka Kmie Ngap (Kiaw) bad nga la ioh 3 tylli, na kine lai tylli la mih 6 tylli ki Kiaw bad na ki 6 la mih 12 Kiaw kaba mut hap ban shna 12 ksing , la ong u ma Shylla. U ma Shylla haduh mynta u la don haduh 47 tylli ki Ksing Ngap bad u la khmih lynti ba hapoh une u snem un sa ioh sa 47 tylli ki Kiaw ban pynmih haduh 94 ksing. U ma Shylla u don ka thong ban ri bun spah ksing ha kine ki snem ban dang wan. Hadien ba u ma Shylla u la ioh ia ka Training na RRTC u la sngewthuh shuh shuh ia ka kam rikam katkum ka jingstad saian bad mynta u la duriap ha katei ka kam ha kaba ka la pynioh nong ia u. Ha u snem 2015, nga la ioh 143 Kg ka Um Ngap bad nga la die ia ha ka dor 650 shi Kilo bad nga la ioh nong haduh 92950 tyngka (650*143Kg). Utei u nongri Ngap ka shnong Iongnoh u la pyndonkam da ki ksing hyndai kaba mut u shu samla thliew ia ki dieng met baheh kiba u la thied haduh 300 lane 350 tyngka kawei. Ha ka Training jong ka RRTC, na la ioh jinghikai ban pyndonkam da ka ksing katkum ka ksing sorkar, hynrei ngam don pisa ban thied, namar ka rem haduh 2500 eiei , la ong u ma Sanki Shylla. Em ngam pat ju ioh jingiarap ruh na ka sorkar halor kane ka kam ri ngap jong nga, wat tang kawei ka ksing ruh. Kane kaba phi iohi hangne kawei ka dei kaba nga la thied hi na pla la jong namar ki ong hapoh Training ba kine ki ksing ki pynmih bun ia ka Um Ngap , la ong utei u ma Shylla. Ka kam ri Ngap kadei ka ba suk bad kaba pynmyntoi, nga kyntu ia ki samla khlem kam khlem jam ban pyrshang ia kane ka kam. Kaei kaba ngap ban ban leh ka long ban peit ioh wan par u dkhiew ban pynjot ia ki rew ngap bad ruh ia ki Ngap Kyieng ioh ki wan pyniap ia ki Ngap tem kiba trei shitom, lait na kita, nga shu ap ia ka por ban khlong bad ban pyniakhlad kmie , la ong utei u ma Shylla.


Shillong, 17 Rymphang: Ka dorbar pyllun jong ka Hima Mylliem, kan long lashai ka sngi ban iakren ia ki kam ba la ujor pyrshah da kiba bun ki myntri ia u Syiem Mylliem u Paiem Latho Manik Syiem. Kane ka dorbar kaba lah ban khluit bha, la khot hadien ba la pynmih da ka KHADC ia ka jingbthah ia ka bor Hima ban lum ia ka dorbar ba la ioh ia ka jingujor na ki myntri ka Hima. Yn pyniaid ia ka dorbar da u Syiem Khynnah kaban sdang ha ka por 1 baje mynsngi, la ong u Myntri K Nongkhlaw. Katkum ka jingia kren bad u Myntri Nongkhlaw, ki myntri kiba don kumba 28 ngut na ka 42 ngut, kiba pyrshah ia ki kam jong u Syiem Mylliem, kin dawa ba dei ban weng noh ia u Syiem kumba la buh ruh ia ka jingujor sha ka KHADC kham mynshwa. Ka jingdawa ban weng noh ia u Syiem, ka dei kaba la dep buh naduh kham mynshwa , la ong u Myntri Nongkhlaw ka Hima Mylliem.Ha kane ka dorbar, ka KHADC kan phah ruh ia u nongpeit pyrman ban bishar ia ka jinglong jingman ka dorbar bad ba un ai kaiphod pat sha ka KHADC. Kham mynshwa, u Chief Executive Member ka KHADC u Bah Pynshngain N Syiem u la ong ba ka Council ka la bthah ia ka Hima Mylliem ban khot noh ia ka Dorbar Pyllun shwa ban kut u bnai Rymphang mynta u snem. Ngi la ai por ia ki ba kin khot noh ia ka Dorbar Hima, Dorbar Pyllun bad ngi kyrmen ba kin leh shwa ban kut une u bnai Rymphang , la ong u CEM ka KHADC haba iakren dang shen. Ka KHADC ka la hap ban bthah ia u Syiem ka Hima Mylliem hadien ba u la ioh ia ka jingujor na ki Myntri ka Hima ia ka jingbym ju khot dorbar shuh u Syiem la bun snem mynta. Kumba 28 na ka 42 ngut ki Myntri ka Hima Mylliem, ki la ujor sha ka KHADC pyrshah ia u Syiem, u Paiem Latho Manik Syiem, pyrshah ia ki kam leh donbor jongu, bad ki katto katne ki myntri khlem da iatip lang ka Hima, kum ka jingdie jaka ha Lum Mawpat sha ki kynhun Balang, ka jingshna dukan ha Iewduh bad kiwei ki kam Hima. Na ka liang u CEM u la ong ba ka dei ka kamram jong ka Hima Mylliem ban khot ia ka Dorbar bad ban shim ia ka sur jong baroh ki dkhot. Ngin ap ia ka jingmih na ka dorbar , la ong u CEM.