Shillong, 17 Risaw: Ka BJP Meghalaya ka la sei hynnew ngut ki kyrtong kynthup kawei ka longkmie ban iakhun ha kane ka elekshon MDC shiteng samoi kaban long ha ka 13 tarik Nohprah 2016. Kine ki hynniew ngut kiba la pynbna hynne ka sngi, ki kynthup ia u Bah Hubert Marbaniang na Laban-Mawprem, ka Kong Mamiry Nongkhlaw na Nongkrem, Bah Kyntiewborlang Syiemlieh na Nongspung-Sohiong, Bah Counsellor Singh Wahlang na Nongkhlaw- Mairang, Bah Thandarsing Warjri na Pariong-Mawthadraishan bad u Bah Denestar Pariong na Rambrai-Jyrngam konstitwensi. Ia kine ki hynniew ngut la pynbna da u President ka BJP u Bah Shibun Lyngdoh ha ka jingialang jong ka party kaba long mynta ka sngi ha ophis jongka. Ia kiwei ki jaka ba dang sah, yn sa pynbna ha kine ki sngi namar ba ia mynta. Haba kren sha ki nongthoh khubor u Bah Shibun u la ong ka BJP ka sngew khia jur a ka jingma kiba kwah ban pynduh ia ka District Council, ha kaba ka party ka pyrshah jur ia kane ka jingthmu.  Ka party ka la peit thuh bha ha kine ki snem ia ka jingtreikam jong ka District Cuncil bad ka paw ba kam lah satia ban pyntreikam katkum ka 6th Scheduled ban iada ia ki riewlum ha kane ka jylla bad ka daw ka dei namar ba ki sorkar jylla kiba wan ba leit ha kane ka jylla kim shym la ai kti lem ia ka district council hynrei ki pyrshang pynban ban pyntlot .  Na ka daw ka jingkhnoit bein ka sorkar ia ki district council, ka la wanrah ia ka jingbym sngewthuh jingmut bad ka jingiatyngkhuh ha ka jingtreikam ha ki bynta bapher bapher , u la ong bad bynrap,  Kiba long langknia ki dei ki paidbah .  Ngin lum ia ki jingtip baroh bad ngin rah ia kane ka kaiphod ha ka parliament ,u la ong. U la ong ruh ba ha kane ka elekshon, ka party kan iakhun beit marwei khlem kano kano ka jingiatehlok bad kiwei ki party.  Ngin iakhun marwei khlem kano kano ka jingiateh paralok bad kiwei ki seng sain pyrthei , la ong u Bah Shibun.


Shillong, 18 Risaw: U dkhot barim ka GNLA uba la wan pyndem wait ha u jymmang mynta u snem u Rakkam D Shira uba la bat ruh ia ka kam Finance Secretary jong katei ka seng u la shah siat iap ha ki lehnoh GNLA ha ingsah jong u ha ka lah sngi u Blei. La suba jur ba ia katei ka kynhun kaba kieng da ki tiar ialeh kiba khlai  bor la ialam da u Sohan D Shira u khlieh duh katei ka seng. U Rak-kam uba ju khot sin kum u Rikchie u la shah siat iap ha ingsah jong u ha Williamnagar, ka ingsah u Rakkam kaba don ha Da-magre ka jngai ka 2 kilo-mitar na Williamnagar. U dei ruh u nongialam barim ka GNLA uba peit ia ki thain  ba heh bha ka iew dewiong ha Nangalbibra. Naduh u jymmang mynta u snem ba u Rakkam u la wan pyndem la kerkut ia u hapoh ki saw kynroh jong ka 2nd MLP Batallion kaba don ha Goeragre kaba dei ka jaka ia syllok ia ki lehnoh pyndem wait , u la mih na katei ka jaka ban leit sha ing lajong sha Damagre ha ka nohphai sngi ka lah sngi u blei ha ka por 3 baje eiei, ka ingsah jong u ka dei kaba don hajan ka ktem bah jong ki pulit Indian Reserve Battalion. La iathuh ba ki don kumba 13 ngut ki dkhot ka GNLA kiba la tap dur khmat ki la wan khynra ia ka ingsah jong u Rakkam ha ka por 6:45 baje eiei mynmiet, ki nongsakhi kiba la iohi da la ki khmat ki la iathuh ba 3 ngut ki rung ha ing katba kiwei pat ki pynap suloi na phyllaw ing. Katkum ki dak ba paw la ong ba la siat ia u da ka AK-47 bad ki tiar siat kiba khlain bha bad ka jingsiat ruh ka dei najan, ki pulit ki la ioh tam bun tylli ki kuli na katei ka jaka. Kham mynshuwa u Sohan D Shira u la byrngem ban siatiap ia ki dkhot ba la pyndem katei ka seng, bad u la pynbna ruh ba u la thaw ia ka Eraser unit ban thap ia kitei. Katei ka jingshah siat iap jong u Rakkam ka la pynkhynniuh ia kiwei pat ki dkhot ba la pyndem wait ka GNLA. Ki pulit ki la thet kti ialade halor katei ka jingbym lah jong ki ban ai jingiada ia u Rakkam bad ki la kam ba u khlem pyntip satia ba u mih napoh ka ktem jong u hano hano ruh ha la ki paralok ne ha ki pulit.


Shillong, 18 Risaw: Ki tyllong khubor kiba u nongthohkhubor u la ioh lum la iathuh ba ka pisa ka KHADC kaba haduh T.23 lak, ka la shu jah klep khlem paw jingkhei  ha ka account jong ka Council. Katei ka dei ka pisa ba ka KHADC ka la ioh kum ka bai lutksan namar ka jingshim jaka ka National Highway Authority of India ( NHAI) ban pynheh surok ha iew Byrnihat. Katkum ka jingtip ba la iohlum la ong ba ia katei ka pisa ka NHAI ka la dep siew lyngba ka ophis u Deputy Commissioner bad la ong ba ka KHADC ka la dep shim ia ka pisa hynrei kam paw pat ha ka account jong ka Council. Katkum ka jingtip ba la ioh lum la ong ba katei ka kam ka dei ha u snem 2013. Shuh shuh la iathuh ba kam shym la paw jingkhei  satia katno ka KHADC ka ioh bailutksan ia ka jingshim jaka jong ka NHAI ban pynheh surok ha kaba ka la shim noh ia ka ophis jong ka tnad forest kaba don ha Jorabad ha u snem 2013 bad mynta ia katei ka ophis la pynkynriah noh sha 14 mer-Ri-Bhoi District. U nongthohkhubor u dang pyrshang ban lum jingtip katno ka bai lutksan na bynta katei ka jaka.


Jowai, 19 Risaw: Mynta ka sngi ki nongialam ka KSU Jaintia Hills District Unit ki la rung jubor shi syndon ha ophis jong u CEM ka JHADC hadien ba une u CEM u la kyntait la bun bun sien ban ia kynduh iaki dkhot ka KSU Lakadong Unit. Katkum ka jingiathuh jong ki nongialam ka KSU JHDU la  ong ba ki nongialam ka KSU Lakadong Unit ki la  wan la bunsien bha sha Jowai naka bynta ban thmu ia kynduh ia u CEM ban ioh iakren halor ka jingdawa ban kylla kyrteng iaka thanat kaba la thmu ban buh haka shnong Lakadong ia kaba la  ai kyrteng Lad Lakadong Police Outpost haka jaka ban ai tang Lakadong Police Out Post, hynrei kane ka jingthmu ka jong ki, ka la pulom noh tang namar ba u CEM u la leh bunkam bad kyntait ban iakren bad ki. Kumta halor kane ka jingbymkhein snep iaki dkhot katei ka Unit da u CEM ka JHADC, naka liang ki nongialam ka KSU JHDU hapoh ka jingialam u Samla N.Sutnga Finance Secretary ka KSU JHDU bad Samla Justice Paul Lyngdoh Asst Education Secretary ka KSU JHDU kila pyrshang ban leit ia kynduh ia u CEM hynrei naka liang u Peon jong u CEM ula ong ba u CEM u dang don meeting. Ha kaba nyngkong ki nongialam ka seng ki la kohnguh,  hynrei hadien shikynta ki la  wan biang bad ki la ioh iakane ka juh hi ka jubab. Kumta naka liang ki nongialam ka KSU kila rung syndon daka  bor shapoh ka kamra u CEM bad hapoh kamra u CEM lalap iaki katto katne ki hehspah bad u Ex CEM barim ka JHADC u Madonbai Rymbai. Hadien ba La ioh rung ki dkhot ka KSU shapoh kamra, ka la don shwa ka jingiatainia hapdeng u CEM bad ki dkhot ka KSU hynrei ha kaba khadduh u CEM ula pyndem toin bad ula iakren syndon bad ki dkhot ka KSU shaphang kata ka kam jong ki dkhot ka KSU Lakadong Unit hakaba ula Kular ruh ban shimkhia syndon iaka jingdawa ka seng.


lah ban kylla shen ha KHADC


Shillong,20 Risaw: Ki tyllong khubor kiba jan bha bad ka seng Congress, ki la iathuh ba mynta ka miet ka la don ka jingialang jong ka seng ban pyrkhat na bynta ka sai pyrthei ha KHADC. Katkum ki khubor ba la ioh lum la iathuh ba lashai ka sngi ka 21 tarik u risaw, ka seng Congress kan weng noh ialade napoh ka kynhun PDF kaba ialam da u bah Pynshngai  N Syiem (CEM) bad kan shong noh ha ka Liang Pyrshah. Kumba long mynta ki don 5 ngut ki MDC Congress ha KHADC bad kitei ki long u bah Process T Sawkmie Dy.CEM, bah Manstudy Nongrem  Chairman,bah Donevan Kharwanlang Deputy Chairman, bah Lamphrang Blah EM Elaka bad u bah Jansing Tynsong EM ka Labour. Haduh mynta ka PDF ka don 21 ngut ki MDC na ka 23 ngut bad lada kan duh noh ia ki 5 ngut ki MDC Congress kan sah sa tang 16 ngut, hynrei la ioh jingtip pat ba ka seng Congress ka don sa 5 ngut kiwei pat ki MDC kiba kyrshan ia ki bad lada jia ba kitei ki 5 ngut ruh kin phet noh na ka PDF , ka jingbun paid ka PDF kan sah sa tang 11 ngut. Lada jia ba 10 ngut kin mih,kheinlang bad 2 ngut ki MDC ka HSPDP ka liang pyrshah kan poi sha ka 13 ngut. Ki lad khubor ki la iathuh ba lada ka long kumtei khlem pep kan wan ka synshar Administrator (Administrative Rules) ha KHADC.


Shillong, 21 Risaw: Ka AMDA (All Meghalaya Dancers Association) kaba dei kawei kaba pynlong iaka jingiakob jong ka West Khasi Hills Got Talent, kan pynlong ia ka sngi jing iakob ia ka nam lahduh, ha ka 26tarik mynta u bnai,2016 hapoh Tirot Sing Memorial Hall Pyndeng Umiong Mai-rang naduh ka por 3 baje janmiet ki kyrteng ki ban ia khun ha katei ka sngi ki long U Bah Pynhunlang Nongshillong, Trapper Upper New Nongstoin, Pynshngainlang K. JahrinTihsaw Nongstoin, Karbinus Syiemlieh New Nongstoin, Kmenlin Nongbri Shahlang, Rapborlang Paliar Upper New Nongstoin, Nathanial Ryntathiang Mawrang Pyndeng Umiong, Khrawkupar M. K. Syntiew Mawrang Pyndeng Umiong, Sanjay Marbaniang Mairang Mission, Silvester Marsharing Mairang, Tylliborlang Syiemlieh Kynshi, Jessica L. Mawlong Mairang, Effilisha Lyngkhoi Nongstoin, Gerry Mitchel K. Shikhar Nongkasen, Davis Lyngkhoi New Nongstoin, Robestar Marwein New Nongstoin.


Jowai, 21 Risaw: Uwei u briew uba la tip kyrteng kum u Wailad Papang uba dei na ka shnong Umbuit kaba don marjan bad ka shnong Myntkung bad Pam-manik, West Jaintia Hills, u la pyniap iala ka lok kaba ym shym la iashong shuh la ar snem eiei. Kane ka jingjia ka la jia hynnin ka miet katba ka dang wan na lyngkha. La kynnoh ba katei ka longkmie kaba kyrteng ka Mum Langstang katba ka dang wan na Lyngkha marwei utei u briew u la apt hap ia ka ha shiteng lynti bad u la bat ia ka bad u la pyniap ia ka. Hadien ba u la pyniap ia ka u la bret ia ka met jong ka ha katei hi ka khlaw kaba la tip kum ka Khloo Umbuit. Ia ka met iap jong ka la lap da ki nongshong shnong bad hadien ba la pyntip sha ki pulit ia ka metiap la wan shimti da ki pulit ban pynkit ia ka sha Civil Hospital Ialong ban pyndep ia ki jingdonkam. Ki pulit ki dang thwet ia utei u briew uba donkti ban shim ia ka jingim ba kordor jong katei ka longkmie.


Shillong, 21 Risaw: Ka Meghalaya Pradesh Congress Committee ( MPCC) ka la hukum ia ki MDC jong ka ba ki dei ban weng noh ialade na ka People Democratic Forum ( PDF) kaba ialam da u bah Pynshngai  N Syiem , u dkhot ba la shah sospon katei ka seng. Mynhynnin ka miet ka la don ka jingialang jong ka MPCC ban shong pyrkhat na bynta ka sai pyrthei ha KHADC bad ha katei ka jingialang la shim ia ka rai ba ka seng Congress ka dei ban weng noh ialade na ka PDF.  Kaei kaba la paw ha ki kotkhubor mynta ka sngi ki dei kiba shisha ba ka MPCC ka la bthah ia ki MDC ban weng noh na ka PDF  ong u bah Manstudy Nongrem, MDC na Langrin konstitwensi uba dei ruh u Chairman jong ka KHADC. U bah Man u la iathuh ba ki don ar tylli ki jingialang mynhynin ka sngi ban pyrkhat na bynta katei ka kam,  Hadien ba la wai ka jingialang MPCC, ka la don sa kawei pat ka jingialang kaba kham kyrpang bad hangtei la bthah ia nga ba nga dei ban pyntip sha ki 3 ngut ki MDC ka Congress ba ki dei ban risai  noh na ka kam Executive Member  u la ong. U bah Manstudy Nongrem u la ong ba ka daw ba ka seng Congress ka la weng noh ialade kum ka dkhot bad ka bynta jong ka PDF ka dei namarba kam sngew don hok shuh ban kyrshan ia ka EC kaba ialam da u briew uba ka Party ka la sospon.  Ka Party ka la sospon ia u bah Pynshngai ,ngim dei hok shuh ban kyrshan ia ka EC ba ialam da uta u briew  ong u bah Manstudy. La kylli na u bah Mam hato un risai  noh kum u Chairman jong ka KHADC ruh ,  Ia ka shuki Chairman bad Dy.Chairman dei kaba la jied da ki dkhot jong ka Council baroh kawei ym da ka PDF, ia kane ngin sa peit kaei ban jia shakhmat  u la ong. U la iathuh ba haduh mynta um pat lah ban pynpoi sha u CEM ia ka shithi risai  jong ki 3 ngut ki MDC namarba u hap ban leit jingleit shabar Shillong bad un hap ban poi ha ka lah sngi u blei, hynrei ia katei ka kam u la ong ba un sa pyndep la kumno kumno hapoh ka sngi balang jong ka taiew ban wan. Mynta ka miet u bah Manstudy Nongrem u la phah kyrwoh khubor ba ka Congress ka la weng noh ialade na ka PDF kumba la hukum da ka MPCC bad ia katei ka shithi la phah sha u bah P.N Syiem ( CEM).


Nongpoh, 21 Risaw: Na ka bynta ban wanrah ia ka roi ka par ha ki 6 tylli ki shnong ha ka thainn Shakhoikuna kaba dei ruh ka thainn ba dang sahdien ha ka them Ri Bhoi, ka Shakhoikuna Area of Interstate Border Development Organization (SAIBDO), ka la tynrong syndon ia kane ka jingeh ki paidbah sha u Ma Vincent H. Pala MP ka Shillong Parliamentary Constituency. Kane ka la paw pyrthei ha ka 16 tarik mynta u Bnai, ha kaba ka SAIBDO, ka la khot syndon ia u Ma Vincent H. Pala ba un donlang ha ka jingialang kaba la pynlong da ki nongialam ka SAIBDO. Ha katei ka jingialang, nalor u Ma Vincent H. Pala, la sakhi lang ruh u Bah C.B Syiem, CEM barim ka KHADC, u Bah George Kharmujar, Joint Director ka Soil & Water Conservation, ki rangbah shnong, ki Rangbah Balang, ki dkhot ka SAIBDO lem bad ki paidbah nongshong shnong ha katei ka thainn. Haba iakren bad u Bah Liander Nongshli, Chairman ka SAIBDO, u la ong ba ha katei ka sngi ka la don ka jingiatai halor ka jingeh kaba ki paidbah ha katei ka thainn, ki iakynduh na ka por sha ka por, khamatam eh haba iadei bad ki lynti synkien ne surok lane ha ka liang ki jaka sumar na ka bynta ki paidbah. Ha katei ka jingiakren, na ka liang u Ma Vincent H. Pala, u la kular ruh ban iakren ia u Myntri bad Chief Engineer ka PWD, na ka bynta ban siangrong ia ka surok Umdapdumu-Shakhoikuna, kaba don ia ka jingjngai ba tang 1.6 km, ha kajuh ruh ka por u la kular ruh ban iakren bad u Myntri ka koit ka khiah na ka bynta ban wanrah ia ka Sub-Center ha Shakhoikuna, ka madan ialehkaibol ha Umdaprangi bad u la kular ruh ban iarap haduh T. 5 Lak, sha ka Balang Catholic Umdap na ka bynta ba kan rakhe ia ka Silver Jubilee bad ka jingpynkyntang ia u Phadar Kmenlang Nongrum, ong u Bah Liander Nongshli. Kumta haba iadei bad kitei ki jingkular Ma Vincent H. Pala, na ka liang ka SAIBDO lem bad ki paidbah nongshong shnong ha katei ka thainn, ki la pynpaw ia ka jingkmen kaba khraw halor katei ka jingkular bad ka jingwan jngoh da u MP ia katei ka thainn, u la bynrap.


Shillong, 23 Risaw: Ka BB Lyngdoh Memorial Committee ryngkat ka jingiatreilang bad kiba haiing hasem jong u (L) BB Lyngdoh kan pynlong ia ka jingialang kynmaw burom kaba rit ia ka lyngkhuh Dap Snem ba 13 jong I Bah BB Lyngdoh ha ka 26 tarik Risaw, 2016 ha Dorbar Hall Nenggate, Pynursla por 11 baje mynstep. Ha kane ka sngi, u MLA ka Sohra Bah TW Chyne lem bad kiwei pat kin iadon lang kum ki kongsan ha katei ka sngi. Kan don ruh ka jingpyni ia ka phlim jong I Bah BB Lyngdoh ha katei ka sngi. Na ka liang ka komiti bad ka iing ka sem k khot sngewbha ia kito kiba sngew ieid sngew jan bad u Bah BB Lyngdoh ba kin iawan sha kane ka jingialang ban pynshngain lang ha katei ka sngi bad kin shim ia kane kum ka jingpyntip, la ong u Secretary-cum-convener ka BB Lyngdoh Memorial Committee Babu Kular Khongjirem bad Kong Syrpailin Khonglah I Khun jong u Bah BB Lyngdoh.


Nongpoh, 23 Risaw: Shi bynta ban wanrah ia ka khuid ka suba ha shnong ha thaw, ka Seng Kynthei Shnong, Upper Nongjri, mynha ka sngi Saitjain, da ka jingiashim bynta da baroh ki longkmie ki la pynlong ia ka ka jingpynkhuid shnong. Ia kane ka jingpynkhuid shnong la ialam da ka Kong Wensida Malieh, kaba dei ruh ka President ka Seng Kynthei Shnong, Upper Nongjri bad ha katei ka sngi la iohi ruh ia ka jingtrei ba shitrhem da ki longkmie ha katei ka shnong, ha kajuh ruh ka por hadien ba ki la dep ban pynkhuid ki la ber shun ruh harud jong ki lynti synkien. Ki longkmie ki la pynkhuid ruh ia ka Iing Durbar Shnong, kaba la tei ha ka jinglut kaba T. 2.50 (Ar lak Sanphew hajar) ia kaba la plie paidbah dang shen da u Bah Julius Dorphang, MLA ka Mawhati Constituency.


Shillong, 23 Risaw: Ka Joint Action Committee jong ka Hima Jirang ka pynpaw ia ka jinglyngngoh ba ki ophisar ka tnad khlaw jong ka KHADC kiba la leit jurip ia ki sawmill hapoh ka Jirang ki la ioh ban kem bad kurup tang hynriew tylli ki dieng na kitei ki sawmill. Katkum ka kyrwoh ba la phah da u President ka JAC bah O Thangkhiew bad Secretary bah M Sangkli, ki la ong ha ka 14 tarik mynta u bnai ki ophisar jong ka tnad khlaw ka KHADC ryngkat ki briew u Syiem kynthup ki Myntri ki la leit ban jurip ia ka thainn Jirang ban wad ia ki dieng ioh don kiba pom dieng tuh ha kaba ki la ioh ban kem tang hynriew tylli ki dieng ba la pom tuh da ki briew. Ka JAC ka sngew lyngngoh ba ha katei ka jingleit ki jurip ki ophisar ka KHADC kim shym la kem ne cise ia ki dieng ba la ioh kem da ka hima bad la iohi pyllein da ki paidbah kiba don da ki trok ha phyllaw jong ka ophis ka Hima ha Iew New Jirang bad la kynnoh ba ka lah ban don eiei sha lyndet ba kim shym la kem ia kitei ki dieng. Ka pynpaw katkum ka riti synshar hima naduh ki syiem barim haba ka hima ka ioh ban kem ia ki dieng tuh ki ju pyntip mar mar sha ki bor ka KHADC, bad ka District Council kan wan ban cise ban pyndep ia kaba donkam, hynrei kaba sngewsih ba ki bor ka KHADC kim shym la leh eiei ia kitei ki dieng tuh ba la ioh kem da ka hima bad shu ieh kumto. Na ka liang ha JAC ka pynpaw ba kane ka jingleh ki ophisar ka KHADC ka lah ban don eiei sha lyndet hapdeng ki briew u Syiem bad ka District Council bad lada jia eiei hadien habud ka KHADC kan hab ban kit khlieh.


Jowai, 23 Risaw: Kawei ka longkmie kaba 20 snem ka rta ka la jah rngai na iing ha ryngkat u khun shynrang ba 2 snem tam naduh ka 13 tarik une u bnai. Katei ka longkmie kadei kaba la tip kyrteng kum ka Rosamystica Siangshai bad u khon jong ka u Adrian Siangshai, 2 snem shiteng ki la jah rngai na iing ka Meiheh jongki na Lumpariat Jowai ha ka por dang step pyrngap jong ka 13 tarik une u bnai. Katei ka khynnah ba la don khun ka dei ka khun ka dei kaba dang ia pher jingmut bad u lok jong ka ha kine ki khyndiat taiew. Hadien ka 10 sngi katei ka longkmie kaba duna jingnang jingstad ka la wan ban ujor sha ki Pulit ha Jowai bad ka la kyrpad ia ki pulit  mynta ka sngi U Blei bad ka la kyrpad ruh ba kin shim khia ban iarap ia ka ban tip shano katei ka khun jong ka ka don.


Or Pait ka PDF ba kyntait u CEM


Shillong, 23 Risaw: Ha ka 21 tarik mynta u bnai ki shipai BSF kiba don ha Gumaghat, South West Khasi Hills district ki la ioh kem 5 ngut ki nong Bangladesh kiba dang ryngkang pud ha u pud u sam ka India. Kitei ki 5 ngut kiba shah kem ki dei kiba la tip kyrteng kum u Gopal Marak (52 snem), Tanay Marak (15 snem), Nirupi Sangma (28 snem) bad u Milition Sangma (18 snem), kitei ki dei ki nongshong shnong jong ka Aanandpur ka Sunamganj District, Bangladesh. Hab ki shipai BSF ki tohkit ki lap ba u Tanay Marak, Nirupi Sangma bad Milition Sangma kila phla ba dei u Gopal Marak bad u Piliban Sangma kiba la pynshlur ia ki ban wan bylla tih dewiong ha Rajaju bad ban ryngkang pud. Kham hadien ki shipai ki la ioh jingtip ba kitei 2 ngut kui dei kiba ju wanrah briew na Bangladesh ban trei ha ki par dewiong ha katei ka thain . Laioh jingtip ba u Gopal Marak u la trei ha 4 Basti kaba don ha Barsora la 3bnai eie mynta katba u Piliban Sangma pat u la trei kumba 2 snem eiei mynta. U Nirupi Sangma u la trei kumba 10 bnai eiei ha Rajaju,South West Khasi Hills District,katba ar ngu tkiwei pa tki dei kiba dang thymmai. Laioh ban kurup ia ki mobile phone bad ki sim card India bad baroh ki ba la sha kem bad ki tiar kumjuh la aiti sha ki tnad ba dei peit. Ha kawei pat ka khubor, ki BSF ba don ha Shella, East Khasi Hills Distt bad Gopinathkilla, South West Garo Hills District ki la ioh kurup 23 tylli ki masi ba thmu ban khaii tuh sha Bangladesh. Ha katei ka jingjia ki nongkhaii tuh ki la lait phet katba ia ki masi pat la ioh kurup.


lum khajna ka KHADC ia ki nongkhaii trai shnong


Shillong, 25 Risaw: Ka Kong Deisy Fairlyne Rynjah na shnong Lyngkyrdem, ka la ai pleader notice sha u Mahavir Singhania halor ka jingkynnoh ba u la wan ban khlong maw jubor khlem da tip na jaka ba ka la shim wai ha Lum Saman (Laitkhnum Kynroh Arliang) kaba don hajan Rngain ka surokbah Shillong-Dawki. Ha ka pleader notice ba ka la ai sha u Singhania, ka Kong Deisy ka la kam ba ia katei ka jaka ka la dep shim wai na u trai jaka u Bah Sweetyjune Kharshandi ba kan pyndonkam ia katei ka jaka. Ka la ong ba shwa ia kane, ha ka 1 tarik Naitung, 2016, ka la phah pleader notice sha uwei u briew uba la tip kyrteng kum u Samlang Marbaniang na Pynursla ba u dei ban siew ia ka pisa bai buria kaba T. 5 lak namar ba u la wan ban khlong maw jubor na katei ka jaka khlem kano kano ka jingtip, ka jingai bor jongka kum ka trai nongshim wai ia katei ka jaka. Katkum ka jingiakren bad ka Kong Deisy hynne ka sngi, ka la ong ba hadien ba la ai pleader notice, u une u Samlang Marbaniang u la jubab, ha ka pleader notice ba um dei satia uba leh hynrei u dei tang u nongbylla jong u Mahavir Singhania bad la kam ba u trai katei ka jaka, u la ai wai sha u (Mahavir Singhania).  Halor kane ka jingjubab, nga bad u trai jaka (Sweetjune Kharshandi) ngi la phah jingthoh (pleader notice) sha u Mahavir Singhania ba un pynshisha ia ka jingkam jongu, ba la shim wai ia katei ka jaka hynrei haduh mynta um pat ai jubab , la ong ka Kong Deisy. Ha ka jingthoh, ka Kong Deisy bad u Bah Sweetjune kila ong ba, hato ka long kaba shisha ne em ba u trai jaka ba ka la shim wai ia katei ka jaka, u la ai wai sha u (Singhania) kumba la kam da u Samlang Marbaniang bad lada ka long kumta, u dei ban sei ia ki kot ki sla ban pynshisha. Ki la buh jingkylli ruh, la ka jingwan dakhor ia katei ka jaka da u Samlang Marbaniang ka long na ka bynta ban shna ia ka surok bad lada ka dei kumta, dei ban sei ia ki kot ki sla ba iadei ba ka sorkar ka la pynshisha halor kane, namar ba la leh khlem kano kano ka jingmynjur jongka bad u trai jaka. Halor kane ka jingwan thombor ia katei ka jaka, ka Kong Deisy bad u trai jaka Bah Sweetjune ki la dawa ba u dei ban siew ia ka bai buria kaba T. 5 lak namar ba, kila kynnoh, ka jingleh jongki, ka la pynktha khlieh, ka ktah ia ka bor ka sor bad ka jingmut jingpyrkhat jongki bad ka jingmong ka jaka ka puta.  Lada kim lah ban leh ia kaba la buh, ngim banse ban leh ia kaba donkamban leit sha ki bor ba halor ban pan ia ka hok katkum ka ain , la ong ka jingthoh ba la soi da ka Kong Deisy bad u Bah Sweetjune. Ha kawei ka liang, ka Kong Deisy ka la ong ba katei ka jaka ka la shim wai ia katei ka jaka kaba dei ka par maw na ka bynta ba kan tih maw bad ka la ioh ia ka jingmynjur ruh na u Rangbah Shnong Nongblai ba kam don kano kano ka jingujor halor kane ka jingtih maw.


Shillong,25 Risaw: Ka Meghalaya High Court kan pynmih hukum noh lashai ka sngi balang jong ka tiew halor ka jingkynnoh ba la leh tuh ia ka jingthung kam ha ki 34 tylli ki kam jong ka Meghalaya Police Service Officer. Ka high Court kan pynmih ia kate ka rai hadien ba ka la pynkut noh ia baroh kijingtian bishar mynta ka sngi hat majai. Lah ban kdew ba ha ka lah sngi u Blei, ka CBI ka la dep phah ia ka ripod jong ka halor ka jingkynnoh ba la leh tuh ia ki mark da ka MPSC. Lahr uh ban kdew ba ia katei ka kam ka High Court ka la hukum da ka tohkit CBI ia katei ka jingthung kam hadien ba ak la don jingsma ba ka jingpynrung kam MPS ba la leh da ka MPSC ka don jingartatien. Ia kate ka hukum ka High Court ka la pynmih hadien ba uwei na ki nong aplai ia katei ka kam u Millon Ch, Momin, uba la lah lut ban pyndep ia ka physical efficiency test, preliminary written examination, bad kawei pat ka written test kaba la pynlong naduh ka 8 tarik haduh ka 16 tarik u nailur,hynrei um shym la ioh rung ha katei ka kam. La khot personal interview ia utei ha ka 15 tarik u nohprah, 2014 hynrei haba la pynbna ia kiba ioh kam ki don 34 ngut bad ka kyrteng jong u kam paw satia. Kham hadien u la lap ba u ioh mark 874 mark kaba kham heh ban ia ka mark ba ioh da ki 4 ngut kiba ioh kam kata 867, 820, 815 bad 814 mark.


3 ki Acting Dolloi


Shillong, 26 Risaw: U Myntri Rangbah ka jylla u Dr Mukul M Sangma hynne ka sngi Balang u la sam baibam sha ki 110 ngut ki samla pule lyngba ka skhim Chief Minister s Career Guidance & Counseling Scheme ha ka jingialang kaba long ha U Soso Tham auditorium, Shillong. Haba kren ha kane ka jingialang, u Dr Mukul u la ong ba ka Chief Minister s Career Guidance & Counseling Scheme, ka iaid sha lyndet u pud jong ka jinghikai, kaba thew ban saindur ia ki samla pule ban seng nongrim ialada na ka bynta ka lawei jongki. U la ong ban weng ia ki jingeh jong ki samla, ka long lyngba ka jingwanrah da ki buit treikam thymmai ban pynkylla ia ka jinglong ban ai bor ia ki paidbah. U Myntri Rangbah u la ong ba ka prokram kan plie lad ia ki samla ban tur shaphrang ia ka lynti iaid jongki da kaba btin lynti ia ka lynti iaid jongki ban jied ia ka kam kaba dei bad kaba myntoi ha ka jingim jongki. U la iathuh ba ka jingthmu jong kane ka prokram ka long ban thaw dur ban pynlong ia ka, kaba larkam na ka bynta ki samla kaba long kum ka jubab ia ka jingangnud jongki bad ban pynpoi sha baroh ki bynta jong ka jylla.  La donkam ban ai ia ka jinghikai kaba biang ia ki samla ha ka pule puthi bad ha ka kam ka jam khnang ba kin lait na ka jingialam bakla , la ong u Myntri Rangbah. U la ong ba ka sorkar jylla ka la pyrshang ban pynbeit ia ki jingdkoh ha ka thungkam thungkam ha ki tnad namar ba ka la long kawei ka mat kaba la pynduh mynsiem ia ki briew ha kane ka jylla, khnang ban ai mynsiem biang ia ki.  Haba pynbeit ia ka jingdkoh ka rukom thungkam ha ki tnad sorkar ban ai jingkyrmen khnang ban khang lad ia ka bamsap kaba la pynjngut ia ka jingmut jingpyrkhat jong ki samla , u la ong. U la kyntu ia ki samla ban shim kabu na kane ka skhim khnang ban sain dur ia ka lawei jongki ha ka lynti iaid kaban sa wan ha ki jingim jongki. Shwa ia kane, la ioh ruh ia ka jingkren na u myntri tnad ialehkai ka jylla u Zenith M Sangma uba la ong ba kane ka skhim ka la ai jingmyntoi bha shibun ia ki samla ka jylla. Ia ka Chief Minister s Career Guidance & Counseling Scheme la pyntreikam ha u snem 2012 ban ai jinghikai ia ki samla pule kiba kwah ban ialeh ia ki kam Medical Entrance Exam, Engineering Entrance Exam, Banking Exams bad IAS.


Pynursla, 26 Risaw: Ki khun ki ksiew jong u nongsain dur ia ka  sorkar synrop  (coalition government) bad ka MLA Skhim, u Bah Brington Buhai Lyngdoh ryngkat ka BB Lyngdoh Memorial Committee mynta ka sngi kala pynlong ia ka jingrakhe burom ia ka lyngkhuh snem sngi iap kaba 13 jong une u rangbah ha Pynursla kaba dei ka constituency kaba u la mih khmat sha ka iing dorbar thawain ka jylla. U Bah BB Lyngdoh, u la long u myntri rangbah u ba san sien ha ka jylla Meghalaya bad kum u myntri rangbah u la pynsah nam ialade ha kiba bun ki liang ban kyntiew ia ka roi ka par ha ka jylla kum ka jingthaw ia ka MLA skhim, u nongthaw ia ka sorkar synrop kaba nyngkong duh ha India, kiba la trei kambha ha duh kine ki sngi bad kane ka dei na nuksa ba wat ka sorkar pdeng kala shim ban pyntrei kam, MP skhim kaba ngi khot mynta. Ha kane ka sngi kynmaw burom ia ka lyngkhuh sngi iap jong une u rangbah, la pynlong hapdeng ka jingiadon lang ki khun ki ksiew, ki kur bad ryngkat ki nongialam ka UDP ka seng kaba u don ha ki snem shwa ba un khlad. Na ka liang ka Kong Syrpailin Khonglah, ka khun jong u Bah Bring, ka la pynpaw ia ka jingsngew myllung ban ioh ban rakhe biang ia kane ka sngi ban kynmaw ieid ia u kpa jong ka iing hadien palat phew snem ba la khlad noh na kane ka pyrthei. Kala ong ba kane ka jingrakhe ia ka lyngkhuh sngi khlad noh jong i Bah Bring la rakhe mynta la lai snem kynthih lyngba ka Committee bad haba iohi ia ki nongkyrshan kiba la poilang la sngew kumba i pa i dang don lang.  Nga kynmaw ba haba ipa i wan jngoh ia ka Langkyrdem Constituency tang mar shu poi ha Laitlyngkot i ju rwai ia ka jingrwai ieid ri bad kum i nongialam ila ialeh na ka bynta ban ioh ia ka jylla Meghalaya la 50 snem mynshwa, i ieng beit thik ha la ka nongrim ba tang ka jingshisha ka ban jop ha ka jingim,  ong i kong Syrpai. Katba u Bah Titosstarwell Chyne u MLA jong ka Sohra, u la kular ban noh syniang saw lak tyngka na ka bynta ban tei ia ka Memorial Hall ha ka kyrteng jong u BB Lyngdoh bad ban shna ia ka  Durmot  ban pynsah kynmaw ia une u riew rangbah ha shnong Laitlyngkot, kaba dei ka shnong ba kha ia u. U Bah Titos u la ong ba ka jingkynmaw burom ia u Bah Bring ka don ka daw bah, kum ka jaidbynriew kala sei shibun ki nongialam, hynrei u Bah Bring u long u ba khraw ka jingmut pyrkhat bad kumba ka long haduh mynta ym pat don hapoh ka jylla ban ia ryngkat ha ka pyrkhat pyrdain bad une u riew rangbah. Kaei kaba la pynsah nam kyrpang ka long ba u Bah Bring u dei u kpa jong ka  sorkar khleh khaw lang , u  nongthaw ia ka MLA skhim  bad u la hikai ruh ban long u ba shlur ban  Ong hooid ia kaba dei, bad ban ong em ia kaba dei ban ong Em . U Bah Chyne u la ong ha kine ki sngi pat, bun ki nongmihkhmat mynta ki kwah beit tang ban iaroh ha ki lad pathain khubor. Ha kane ka sngi u Dr Jemino Mawthoh MLA jong ka Nongthymmai ruh u la ai jingkren, ki la don ki paidbah ka thainn Pynursla, Lyngkyrdem, Laitlyngkot bad na kiba bun ki shnong kiba ieid bad kynmaw ia une u rangbah, kila wan ban sakhi lang ha kane ka sngi,  nalor ki khun jongu, kynthup u Bah Kynsai M Khonglah, ka Kong Syrpailin Khonglah bad shibun kiwei kiwei ki riew rangbah kiba la wan bania shimbynta ha kane ka jingkynmaw burom ia une u riew rangbah jong ka jaidbynriew Khasi. Ia ka jingialang la pyniaid da u Bah Control Marbaniang uba dei u nongkyrshan radbah jong u Bah Bring ha ki snem ba la dep katba ia ka jingkhublei ia ki paidbah la ai da u Babu Kular Khongjirem u secretary ka BB Lyngdoh Memorial Committee.


Tura, 26 Risaw: Uwei u dkhot jong ka GNLA u la kyllon iap ha ka jingther kuli kaba la neh shi kynta duna bad ki pulit. Ki pulit ki la ioh jingtip kaba thikna ba ki don ki dkhot ba lapait na ka GNLA kiba thmu ban thaw ktem ha ki thain  ka Nangalbibra, South Garo Hills,kumta ki la hiar sha katei ka jaka ban leit khynra. Ka jingkhynra ka la sdang ha ka por 10 baje mynstep bad ha ka por 11 baje ka la mih ka jingiather kuli kaba mar kylliang kaba la neh kumba shi kynta duna, hadien katto katne por, katei ka kynhun kaba la suba ba ka dei kaba ialam da u Salman u Area Commander barim ka GNLA, hynrei uba laphet seng noh ban seng la ka jongka kynhun. Hadien ba la kynjah jar,ki pulit ki la rung ha katei ka jaka ia siat bad ki lalapia kawei ka metiap jong uwei u dkhot uba thiah lyngkrang ryngkat ka AK Rifle kaba u bat ha kti,ki pulit ki la ioh kurup bun ki tiar siat kiba khlain bor kum ka HK Rifle, ka SLR, ka Magazine, ki kuli, mobile bad kiwei pat kynthup ki shithi dawa pisa ka GNLA.


Shillong, 27 Risaw: Ka Coordination Committee on International Boundary (CCIB) ka la sangeh ia ka jingthmu leit tur sha Secretariat kaba ka la pynbna kham mynshuwa ba kan leit tur lashai ka sngi ka 28 tarik u risaw. Katei ka jingiaid paidbah kaba lapynbeit ban mih na motphran sha Secretariat la pynsangeh noh namarba kim shym la ioh jingbit na u Deputy Commissioner ka East Khasi Hills District. U bah Kmen Myrchiang Secretary ka CCIB u la ong ba la pynsangeh namarba ym shym la ioh jingbit na ka ophis u DC namarba kan don ka jingleh niam Diwali ki riew ngeit Hindu. U la ong ba ka CCIB kan sa pyntip ia ka tarik ban pynlong ia katei ka jingiaid paidbah sha Secretariat hadien ba ki la ioh jingbit na ki bor sorkar.


Shillong, 22 Naiwieng: Ka Arts of Living, ka la pynmih kyrwoh mynta ka sngi, ha kaba ka la kam ba ki arngut ki dkhot jongka, U Samir Jolly bad U Khroo Lamsalanki Pariat, ki don ha mishon wad jingsuk ban iakren bad ki samla, ki ba la shah ialam bakla bad ban iakren ba kin wan phai noh sha ka lynti bah jong ka jingsuk. La iathuh shuh shuh, ba kitei ki don ha ka jingleit, katba kum ka jing angnud jong U Sri Sri Ravi Shankar, ha kaba u kwah ba kin wan phai noh sha la iing bad katei ka jingshim khia jong ka Art of Living, ka la pynlong ia 68ngut ki ehrang, ba kin wan phai iing ha Manipur. La ong shuh shuh ba ka Art of Living, ka la ai jinghikai bad ai jaka shong jaka sah ia ki spah ngut kiwei pat ki dkhot jong ka United Liberation Front of Assam (ULFA) bad ki seng lehnoh na Manipur, kiba la pyndem wait ialade. Lah ban pynkynmaw, ba ha ka 20 tarik u naiwieng; ki pulit ki la kem ia 2 ngut ki briew bad la kynnoh ba ki dei kiba thmu ban leit ia kynduh ia ki nongialam ka HNLC sha Bangladesh. Kitei ki 2 ngut kiba la shah kem ki long u Khroo Lamsalanki Pariat, 39 snem karta uba na Iawmusiang, Jowai bad uwei pat u Samir jolly, 44 snem karta na Noida , UP. La kem ia kitei ki 2 ngut na Dawki katba ki dang thmu ban leit sha Sylhet, Bangladesh ban ia kynduh ia ki heh HNLC mynta ka sngi ka 21 tarik u naiwieng. Ha kawei pat ka khubor, ka HNLC, ha ka jingpynmih khubor, kaba mynta ka sngi, ka kam ba ka jingkem ia arngut ki dkhot ka Art Of Living ka long kaba beain.  Kine kim dei ki briew ka HNLC hynrei ki dei ki briew ka sorkar kmie na Delhi kiba la iohbor ban wan iakynduh ia ki nongialam ka HNLC na bynta ban pyntyllun shakhmat iaka jingiakren iasuk . Ka HNLC, ka ong shuh shuh, ba ka sorkar Congress na Meghalaya hapoh ka jingialam u Mukul Sangma ka la tyrwa bad kyntait hi pat hadien ban iakren bad ka Seng ha u snem 2014. Ka kyrwoh jong ka HNLC, ka ong shuh shuh  Lada ia ki dkhot ka Art of Living lah kem tang namar ba kim iohbor naka sorkar jylla ban iakynduh iaki Nongialam ka HNLC te balei baroh shi katta ki Pulit kim nud ban kem ia ka Kong Roshan Warjri kaba iakren phone bad u General Secretary ka Seng ha kato ka por khlem ka jingtip ka Sorkar Jylla, wat hadien ba ngi la dep thad madan iaki mobile numbers jong ka haki lad pathain khubor . Ka HNLC, ka ong shuh shuh ba kaba sngewthamula ka long ba ka Sorkar MUA II, ka dang phah briew ha u bnai Jymmang ban pan jingiarap na ka HNLC na bynta ka Elekshon 2018 bad nangta ki weng ia ka Kong Roshan na ka shuki myntri kam poh iing, katba ia ka Ampareen,Deborah kiba lah don daksaw kam lah ban leheiei haduh mynta. Ka Seng ka pynpaw ia ka jingsngewnguh halor ka jingshimkhia ka Sorkar BJP khamtam eh ka  Art of Living  na ka bynta ka jingkloi jong ki ban rah ia ka HNLC sha ka miej ka jingiakren, pynkut ka kyrwoh na U bah Sai?kupar Nongtraw, Publicity Secretary,HNLC.


Shillong, 23 Naiwieng: Ka ain wad jingtip paidbah, ka dei tang ka ain ban ioh jingtip, hynrei kam lah ban pynshitom ia kiba donkti bamsap, hynrei ka Lokayukta kan long ki bniat ban ktha ia kiba leh tam. Halor kane, u nong-ialam ka Maitshaphrang Movement u Bah Michael N Syiem lem bad ka Kong Agnes Kharshiing na ka CSWO nalor kiwei ki kynhun, mynta ka sngi lyngba ka Campaign for Independent Lokayukta (CIL), ki la dawa ba ka sorkar ka dei ban pynmih noh ia ka jingpynbna ba baroh ki nongtrei sorkar jylla ki dei ban pynbna lut ia ka jingkamai bad ka spah jongki man u snem kumba leh ki nongtrei ka sorkar pdeng.  Haba ka RTI ka la wan ha ka bor, kam don kano kano ka jingpynshi-tom ia kiba donkti ha ki kam bamsap. Ka RTI ka long tang ban ioh jingtip khlem kano kano ka jingpynshitom. Na kata ka daw, ngi la iakhun ban ioh ia ka Lokayukta kaba laitluid kumba la pdiang da ka Iing dorbar thawain naduh u snem 2012 , la ong u Bah Michael haba kren mynta ka sngi sha ki lad pathain khubor. U Bah Michael ula ong ba katkum ka kyndon ka Lokayukta kano kano ka jingtip lada don ka jingujor ka dei ban tohkit hapoh hynriew bnai bad ban pynshitom artad ia kiba donkti.  Ngi dawa ba ka sorkar ka dei ban pynmih noh ia ka jingpynbna ia ka Lokayukta khnang ba baroh ki nongtrei sorkar kin hap ban pynbna ia ki jingkamai bad ka spah jongki kumba leh ka sorkar pdeng da ka Lok Pal , la ong u Bah Michael. U Bah Michael u la ong ba watla ka sorkar kam pat thung ia u chairperson bad ki dkhot kumba leh ka sorkar pdeng, hynrei ka dei ban shu pynmih shwa tang da ka jingpynbna khnang ba baroh ki nongtrei sorkar naduh u Myntri Rangbah haduh ki nongtrei barit eh, kin hap ban pynbna ia ka jingkamai bad ka jingdon spah jongki kynthup ki khun ki kti, ka lok ne u lok. Lada kim ai jingtip kaba bakla lane kim ai ia ka jingtip, kin sa shah kurup khait ia ka jingdon jongki bad kin sa shah pynshitom , la ong u Bah Micheal. Haba kren mynta ka sngi, u Bah Michael N Syiem, ka Kong Agnes Kharshiing ki la ong ba watla ka sorkar jylla ka la mynjur ia ka ain Lokayukta hynrei kam pat thung satia ia u chairperson bad ki dkhot jongka kumba la long ka Lok Pal ka sorkar pdeng. U bah Michael u la ong ba namar ba ka sorkar kam pat thung ia u chairperson bad ki dkhot, ka la dei ban shu pynmih shwa ia ka jingpynbna ia ka Lokayukta ha kaba baroh ki nongtrei sorkar ki dei ban pynbna ia ka jingkamai bad ka spah jongki man u snem. U la ong ba ki nongtrei sorkar katkum ka Lokayukta ki dei ban pynbna ia ka jingioh kamai jongki man u snem bad ka spah jong ki khun, ka lok ruh kumjuh. Katkum ka jingong u Bah Michael ka Lokyukta lada lap ba ka spah jong u ne ka nongtrei sorkar kam iahap katkum ka jingkamai jongki, kin shah kurup bad shah kem noh bad kane kan pyntieng ia ki ban bamsap. U la ong ba ka jingtip ba la lap da ka RTI ia kano kano ka jingle bakla, yn sa pynshitom da ka Lokayukta. Kumjuh ka Kong Agnes ka la ong ba ka jingpynslem ia ka Lokayukta ka dei namar ba ki leh khlieh shrieh ki ophisar IAS, MCS namar ba ki pyrshang ban thaw lad ban lait na kane ka ain. Ha kajuh ka por, u bah Michael u la ong ba bun ki seng sain pyrthei kiba ju opyrta ba kwah ban wanrah ia ka synshar kaba khuid, ban ialeh pyrshah ia ka bamsap, bad kin sa peit la kin pyntreikam ne em ia ka Lokayukta.  Ngin peit ia ki seng sain pyrthei kiba ju pyrta pyrshah bamsap, ba ki kwah ban wanrah ia ka jingsynshar kaba khuid, la ki nud ne em ban pyntreikam ia ka Lokayukta , u la ong. Ha kajuh ka por, u la kyntait ba ka RTI ka long tang ban tad madan ha ka por elekshon da kaba ong, ba bun kiba mih ha ka RTI ia ki jingpyndonkam bakla ia ki MLA skhim ki la wanrah soh ha kaba bun ki MLA ha ki elekshon ba la dep, ki shah rem.  Ka jingtip na ka RTI ka la seisoh bha bad bun ki MLA kiba la pyndonkam bakla ia ka MLA skhim ki la shah rem ha ka elekshon , la ong u Bah Michaela. Katba ka Kong Agnes ka la ong ba ka jingslem ban pyntreikam ia ka Lokayukta ka dei namar ba ki heh sorkar kum ki IAS, MCS ki la leh khlieh shrieh ban buhrieh ia ka jingkamai bym hok jongki bad ka la dawa ba ka sorkar kam dei ban pynslem shuh ban thung noh ia ki chairperson bad ki dkhot jongka.


ha Mawpun


Jowai, 24 Naiwieng: U Chief Election Officer ka Meghalaya Election Commission, u bah FR Kharkongor u la wan hiar hynnin ka sngi sha ka shnong Mutong na ka bynta ban iathuh ia ki paidbah ba ka kor thep vote kam long satia kaba lah ban leh thok leh shukor. Ha kane ka sngi la pynlong ia ka jingpyrshang ban thep vote ha kaba da ki spah ngut ki nongshong shnong hapoh ka jingialam u Rangbah Shnong, u ma Helping Phawa ki la wan ban ia shim bynta. Ia kane ka program la pyllong hapoh iing Dorbar ka shnong. Kane kadei ka program kaba nyngkong eh ha East Jaintia Hills bad ka bor District hapoh ka jingialam u Deputy Commissioner, u ma MS Lhuid u la jied ia katei ka shnong ban pynlong ia kane ka program. Ia ka jingialang la pyniaid da u ma Helping Phawa, Rangbah Shnong bad la ioh ruh ka jingkren na u SP ka EJH nalor u DC bad kiwei kiwei ki sahep na ka tnad Election Office bad kumjuh na utei u heh ka Election Commission ka jylla. Hadien kane ka program, u bah FR Kharkongong uba la sdang eh nyngkong eh ia k Discover Jaintia ha Jaintia Hills ha ka por ba u long kum u DC, u la leit jngoh ruh ia ka Moopun Water Falls ha kaba u la iaroh ia ka jingitynnad jong ka.


Nongpoh, 24 Naiwieng: Ka ju don ka jingong, nang lur u sniang, nang ioh burom u ksew bad halor kane ka phang ruh, la imat kumba ka thew shata bad U bah FD Ramsiej, ula ong, ba ula trei shitom, na bynta katei ka seng, hynrei ia katei la shu wan knieh, da uba dang shu rung thymmai ha ka seng. Katei ka dei hadien ba ka United Democratic Party (UDP) ka la pynbna ban ai ticket ia Bah Mangkara Pathaw na Umroi constituency bad U Bah Firstforce Deki Ramsiej, uwei na ki nongialam ba radbah ka Party bad uba dei ruh uba trei shitom met bad mynsiem ban pynkhlain ia ka Party ha katei ka Konstitwensi, ha ryngkat ka jingdonlang ki nongkyrshan ka Umroi Circle, ki Primary Unit kiba don haduh 72 tylli bad ki phew tylli ki Sub-Unit jong katei ka Konstitwensi, mynta ka sngi ki la pynlong ia ka jingialang kaba kyrkieh ha Bhoirymbong ban pynpaw ia ka jingpyrshah kaba jur halor katei ka jingshimrai kyrkieh da ki heh Nongialam ka UDP. U Bah Firstforce Deki Ramsiej, haba iakren bad ki nongthoh khubor, u la ong ba kane ka jingpynduh Tiket ia u bad ka jingai tiket ia u Bah Mangkara Pathaw na katei ka Konstitwensi, ka dei ka kam kaba la leh da ki nongialam ka UDP hapoh ka jylla. Shuh shuh, u la iathuh ruh ba ha kine ki snem ba la leit, u la trei shitom na ka bynta ba pynkhlain ia ka seng, ha katei ka Konstitwensi, hynrei ynda la dei ka por ban ioh kheit ia u soh (Tiket), la shu wan knieh jyndat pat da kiwei pat bad kiba dei ruh kiba dang rung sha ka seng, dang tang ha kine ki khyndiat bnai ba ladep.  Halor ka jingduh Tiket na katei ka Konstitwensi, u Bah Firstforce Deki Ramsiej, u la kynnoh ba kane baroh ka dei namar ka jingwan tuklar da u Bah Donkupar Sumer, namar u khein poh ianga da kaba niew ba ngam lah ban jop namar ba nga dei uba duk na Umroi Constituency  ong u Bah F.D Ramsiej. Haba ther pat halor ka jingai Tiket ka UDP ia u Bah Mangkara, u Bah F.D Ramsiej, u la ong ba u Bah Mangkara u dei uba dang pyniasoh thymmai sha ka UDP, ha kaba u dang wan pyniasoh ialade dang ha ka 14 tarik Naiwieng mynta u snem, namarkata kane ka jingai tiket syndet sha u Bah Mangkara ka lah ban nangpyntroin pynban ia ka Party ha kane ka Konstitwensi, bynrap u Bah F.D Ramsiej.


Shillong, 24 Naiwieng: U president ka NPP Mawlai uba la risain noh u bah Sylvester Kurbah uba khot u Bah Best u la kynnoh ba ka NPP ka dei ka party kaba long thik kum ka kyiad rim ba shu bujli ha u bilor thymmai, kaba mut ba ka dei ka party kaba pdiang ia kijuh ki briew na kiwei ki party bad kyntait ia kiba thymmai.  Ka NPP ka dei ka party kum ka kyiad rim ba shu bujli ha u bilor thymmai , la ong u bah Sylvester haba kren sha ki nongthoh khubor mynta ka sngi lem bad ki nongkyrshan jongu. Kane ka jingkynthah u Bah Sylvester ka long hadien ba ki nongialam ka NPP ka la kren shai ha ka jingiakren bad u mynta ka sngi ba kan nym pynieng kyrtong na Mawlai hynrei la shu bthah ia u ban trei ia ka party. U la ong ba ki nongialam ka party kynthup u President u Dr. Wanwei u la shu pyntip ba ka party kan nym pyniakhun ia ka elekshon na Mawlai khlem da ai ia ki daw.  Ki khot iakren ha ophis mynta mynstep bad ki la shu pyntip ia ngi ba ka party kan nym pyniakhun kyrtong na Mawlai khlem ai daw eiei , la ong u Bah Sylvester, U la ong ba naduh mynshem snem u la iasoh bad ka NPP hadien ba ki nongialam ki la dak ba un iaid shakhmat ban pynkhreh ia ka elekshon bad namar kane ka daw, u la risain noh ia ka kam kum u Superintendent ka tnad Mines & Mineral ka KHADC da ka Voluntary Retirement Scheme (VRS). Ia mynta u dang bat kum u Rangbah Shnong ka Mawlai Phudmuri.  Nga la rai ban iakhun noh kum u kyrtong shimet ha kane ka elekshon lyngba ka jingai jingmut ki nongkyrshan , la ong u Bah Sylvester bad bynrap,  Ka jingrai ka NPP ka long kum ka jingtheh umpjah bad ki paidbah ki la ong ban mih noh na ka party bad ban iakhun kum u kyrtong shimet . U la ong ba ka party kam da don jingktah ha ka elekshon namar ba kaba kongsan ha ki paidbah ka long ban peit bad bishar ia u briew. Ula ong ba lada ki Paidbah kin jied, u don ka thong ban btin lynti ban ha ka seng kam seng jam, khamtam ha kane ka juk kyrduh kam nalor kiwei pat ki mat.


Shillong, 26 Naiwieng: U Chief Adviser jong ka HSPDP Mawkyr-tung Unit -Rambrai konstitwensi u bah Rock Marwei  ryngkat ki nongbud jong u kumba 50 ngut eiei ki la mih noh na ka seng HSPDP bad ki la leit ia soh sha ka seng BJP ha ka 16 tarik u naiwieng. La thung ia u kum u President jong ka BJP Mawkyrtung Unit bad u Bony Lyngdoh kum u Secretary. U bah Rock u la ong ba ka jingmih noh jong u na ka seng HSPDP ka dei namarba la 40 snem mynta ym don ka roi ka par kumba ki la kular bad ki la shu thok lynter. U bah Rock bad kiwei ki nongkren ha katei ka sngi ki la ong ba ka BJP ka don ka jingkyrmen ban jop namar u kyrtong un dei u Garo u Sumis Marak uba tang marwei na ka jaitbynriew Garo. Ki la ong ba ki Vote Garo ki don 12 hajar tang uwei u kyrtong katba ka vote Khasi ka don 20 hajar 4 ngut ki kyrtong. Ki ong ba ki Garo ki ia tylli bad ki kwah ban ioh ia ka vote Khasi tang kumba 2000 tam ban pyntikna ia ka jingjop.


Shillong, 26 Naiwieng: Ka thainn Nongrah kan sa ioh um noh shen sha ki thliew iing sha ki shnong hadien ba ka tnad PHE ka sorkar jylla ka la pyntreikam ia kane ka skhim lyngba ka Nongrah Water Supply Scheme Phase I. Ia kane ka skhim sam um ba la shu tan napoh khyndew, la urlong lyngba ka jingiasaid u MLA ka thainn u Dr Jemino Mawthoh ha kine ki sngi haduh ba kan urlong syndon. Ha kane ka sngi Saitjain, ka mashin tan um ka la sdang ia ka kam jongka, da kaba ksam ia ka um na jaka ba don ha shnong Nongrah ba la wan ban sakhi u MLA bad ki nongkitkam shnong bad kiwei. Ia kane ka skhim la mang ha ka jinglut kaba T.5.92 klur na ka skhim MNP ban sam um sha ki shnong ba kynthup ia ka Marboh, Nonglum, Nongrah, Nongpdeng,Pohtoin kiba don baroh 12021 ngut ki nongshong shnong.  Kane ka shnong Nongrah mynta lah bun bun snem ki briew kila ia ud lah nam namar ba ym don um ban sam sha ki iing briew bad sha ki dong ki shnong bapher bapher , la ong u MLA u Dr Jemino bad bynrap ba da ka jingpyntreikam ia kane ka skhim, ka jingkyrduh um kan duna nangne shakhmat. U la ong ba ha Nongrah ki don kumba 5 tylli ki dong bad kawei kawei ka dong kumba 4 tylli ki block bad don ki dong ba don 5 tylli ki block bad ka shnong ka lah heh bha bad kumba long mynta ha Nongthymmai constituency lah ban ong ba ka shnong Nongrah ka long ka shnong ka long ba heh tam eh.  Ha kane ka shnong ngim duna shuh ia ka 10 hajar tam namar lada ngi shim na ka electoral roll haba iadei bad ki nongthep vote ruh ki lah don lupa kumba 4700 tam , u la ong. U la ong ba ha Nongthymmai constituency ki ba bun ki shnong ki hap hapoh ka Greater Shillong Water Supply Scheme phase III, hynrei ka Nongrah bad ka Lapalang kim don hapoh kane ka scheme. U la ong ba kaba sngewsih ka long kane haba ka Greater Shillong Water Supply Scheme kaba lah sdang naduh lehse 2009 ia ka sor shillong ruh ym pat lah ban pyndap ia ka um bam um dih.  Kumba T.17 klur ngi lah shah ot na ka Greater Shillong Water Supply scheme namar ka sorkar jylla ka khlem iaid katkum ki kyndon ba la buh da ka sorkar pdeng ka lah buh ban wanrah ha ka sor Shillong ,ula ong. U la on ba u la buh jingkylli hapoh iing dorbar lano ka Nongrah kan ioh um ka jubab ka long ba ka Nongrah kan wan ha ka phase IV.  Lada ha ka phase III ruh mynta lah bun bun snem ba lah sdang naduh 2008-09 kim pat lah ban pyndep ban pynbiang ia ka um bam um dih ia ka sor Shillong hi baroh kawei, te ka Nongrah lei da ki ong ban pynrung ha ka phase IV tate ngim tip shuh ha u snem aiu ngin ioh ,ula ong. U la ong mynta u snem na ka jingtrei shitom u Chief Engineer Bah Manbha Allya bad kumjuh ki Engineer ka tnad PHE kiba dei peit ka thainn shane bad kumjuh ka EC ka shnong Nongrah bad na ka jingai sngew bha ki lai ngut ki trai jaka ba kynthup ia ka Kong Doris Pongrope, Kong Civil Pongrope bad Kong Their Kharmon bad la lah lah ban wan rah iakne ka skhim ba kot sha ka T. 5, 92,73000.  Ia ka jingmynjur ka sorkar la ioh ha ka 31 tarik u bnai Lber 2017, Ngi lah ksam um ia kane ka tyllong um bad mynta ka lah kot sha ka 800 phut ka jingjylliew bad ngi khmih ba ka jing pynmih um na kane ka tyllong tang ha ka shi kynta ruh leh se ka lah ban poi sha ka 5000 liter , la ong u Dr Jemino. Katkum kane ka skhim Nongrah Water Supply Scheme Phase-I ka jingdon briew mynta ka long 12,021 tylli ki longiiing bad ka jingsam um kan long 70 LPCD, bad ka jingdonkam um ka long 753626 liter ha ka shi sngi bad ka jingioh um ha ka Phase- I kan long 527537 liter ha ka shi sgi U la ong ba la khmih lynti ban pynndep ia kane a kam hapoh shi snem bad hadein kane kan sa wan sa ka phase II, III ter ter.


Shillong, 28 Naiwieng: Ka KSU Nongstoi  Circle hapoh ka jingialam jong u General Secretary jong ka u bah F.Syiemiong mynta ka sngi ka la leit ban ia kynduh ia u EM ka tnad Labour ka KHADC ban ia kren halor ka jingbun ki nongbylla bar jylla ha Nongstoi  ki bym don ki kot ki sla ba biang bad kumjuh ruh kim don ia ka Labour License. Hynrei ki nongialam katei ka seng ki la kyndit ban ioh jingtip na u EM katei ka tnad u bah Blanding Warjri ba ha baroh kawei ka West Khasi Hills ki nongbylla bar jylla kiba ka District Council ka la ai laisen ki don tang 94 ngut. Haba kren sha ki nongthohkhubor u bah Syiemiong u la ong ba tang ha Nongstoi  ki don palat 500 ngut ki bar jylla kiba trei bylla bad kham bun ki dei ha Industrial Estate kaba don ha Siejliej bad kumuh ha kiwei pat ki jaka hynrei ka District Council ka la ai jingkhei  pynban ba ha baroh kawei ka WKH ki don tang 94 ngut.  Ngin a ka seng lada ngin khynra ruh ngim don pat ka bor ban pynshitom ia ki bym don laisen ne ki bym don kot don sla , dei na kata ka daw ngi wan ban ia kynduh bad u EM ba peit ia kane ka tnad. Ngi dawa ba ka District Council ka dei ban leit khynra bad ban pyrkhing ruh ia ka jingai laisen ia ki bar jylla  ong u bah Syiemiong. Utei u nongialam ka KSU Nongstoi  Circle u la ong ba ka jingbun ki bar jylla ka la ktah ia ka kamai kajih ki trai muluk naba bun ki kontraktor ki ju khot bylla da ki bar jylla.


Shillong, 28 Naiwieng: Ka tnat Geological Survey of India (GSI), ka la thung kam sop sop ia ki nongniah kali, ha katei ka kali bad la lap ba la thep, da ki briew kiba na shabar Jylla. Halor katei ka jingtip, kumta ka FJKGP Nongthymmai Circle hapoh ka jingialam U President u Bah Wankmenlang Tariang, ka la leit ban ia kynduh hynnin ka sngi, ia u director ka engineering wing jong ka Geological Survey of India (GSI) ha ka ophis jongu, kaba don ha Nongrim Hills. Ka jingleit iakynduh ka seng ia une u director ka long hadien bala ioh jingujor na kiba bun balang ba ka don ka jing ia thep kam sop sop haba iadei bad ki post driver bad khamtam eh ba ka don ka jingsuba ba bun na kitei ki kam kiba lait la pyndap da ki briew kiba na sha bar ka jylla. Ha ka jingiakren bad une u director ula kubur ba ki don ki kam niah kali, kiba lait hynrei kine kim dei kita ki kam kiba shirta, hynrei ki dei tang ki kam kiba shipor, ki ban kut noh tang hapoh 3 ne 4 bnai hadien ba la kut ki project jong ka ophis bad haba iadei bad ki kam, kiba la lait la thep ruh tang ia ki trai jylla. Hynrei na ka liang ka seng kam shim la hun ia ka jubab jong utei u ophisar bad na ka liang ka seng, ka la pan syndon di kyrteng ba pura jong kitei kiba bat ia ki kam niah kali, khnang ba ka seng kan lah ban jurib bniah lada don shisha ne em ki briew kiba na shabar ka jylla kiba ioh ban rung kam ha katei ka ophis. Haba iadei bad kane na ka liang u director ula pan por na ka seng bad na ka liang ka seng ruh ka la ai por shitaiew ia ka ophis, ba kan pynshai sha ka seng ia kane ka kam.


Shillong, 28 Naiwieng: Ka khynnah kynthei kaba dang pule ha ka klas VI ha kawei ka skul ha Laitumkhrah ka la bthah noh ia la ka jongim da kaba sdien phasi ialade.Katei ka jingjia ka la jia ha ka miet sngi nyngkong. Katei ka jingjia ka la jai ha New Colony Laitumkhrah bad la iohi ia katei ka jingjia da ki marjan. Ki pulit ki dang tohkit bad ki dang ap ia ka ripod Post Mortem.


Nongstoi , 29 Naiwieng: Ar ngut ki pulit jong ka 4th MLP Batallion, ki la mynsaw jur hadien ba ka trok pulit kaba ki shong ka la kylla bad leit tyngkhuh ia u nar kynroh jong ka surok bah Nongstoi  By Pass kaba don ha Umkyllain. Ka khubor na ki heh pulit jong ka District ka iathuh ba katei ka jingjia, ka la jia mynta ka step ha ka por kumba 8:15 mynstep, katba katei ka trok kaba don ia u Number ML 02 2009 ka dang thmu ban leit sha Siju ban leit ai bam, ia ki pulit Batallion ba don ha Siju. Shuh shuh ka khubor ka iathuh ruh ba ha katei ka trok, ki don haduh 5 ngut ki pulit bad mar ia poi ha Umkyllain kynsan kynsan, ka la iakynduh ia kawei ka Bolero Camper kaba don ia u Number ML 06 8749 kaba wan na ka thainn Nongstoi  bad mar iapoi ha lad jong katei ka surok bah Nongstoi -Riangdo, ka la ieng kynsan hapdeng jong katei ka surok bah bad u nongniah jong katei ka trok pulit, ban lait na ka jingiatyngkhuh u la ialeh ban iuh brake, hynrei kumno re kumno katei ka truk ka la kylla bad leit tyngkhuh ia u nar ker jong katei ka surok bah. Ia kitei ki ar ngut ki pulit kiba la mynsaw jur la tip kyrteng kum u Kingston N Sangma bad u Rocketson Kharjarin bad la pynkit noh ia ki sha Civil Hospital Nongstoi  ban ioh ia ka jingsumar, katba ia kitei baroh ar tylli ki kali la rah noh sha Thanad Nongstoi  ban pynlong ia ka jingtohkit.


Shillong, 29 Naiwieng: Ka ophis u District Medical and Health Officer , Ri-Bhoi District, Nongpoh lyngba ka ophis jong u District Malaria Officer, Ri-Bhoi ki la lap ba ki don haduh 6 tylli ki kes ba ki briew ki ioh ia ka jingpang khie shoh Dengue. Katei ka long katkum ka ripod jong ka ELISA Test kaba la leh ha ki jaka Test kiba bun kiba don ha ka jylla Assam. Na kitei ki 6 tylli 5 tylli ki kes ki dei kiba jia ha Khanapara kaba hap hapoh Byrnihat PHC bad kawei pat ka dei ha Amjok kaba hap hapoh Byrnihat PHC. Nalor kitei ki kes ki don pat sa 9 tylli na ka shnong Borbhuin kaba don hajan ka shnong Amjok bad ia kitei la leh ia ka Test da ka RDT hynrei la ong ba ka Test kaba leh da ka RDT ym lah satia ban pynthikna la ka long kaba dei shisha ne-em. Ia kitei ki kes la lap ba ki jia ha u bnai nailur, risaw bad naiwieng mynta u snem. Dei halor katei ka jinglap ia ka jingsdang pur kitei ki jait jingpang ka ophis u DMHO ka la phah ar tylli ki kynhun ban lei tai jingpynshai sha kylleng ki shnong kiba hap ha Ri-Bhoi District. Ia ka Test ELISA ha kane ka jylla ka don tang ha NEIGRHIMS bad ha Civil Hospital, Shillong-Sentinel Lab. Ha Nongpoh pat ki dang shna ia ka Sentinel Surveillance Hospital, ha Bethany Outreach Hospital Nongpoh ruh lah ban leh tang ia ka Rapid Test hynrei ia katei ruh ym shym satia ban pynthikna la ka long kaba dei ne-em. Haba ia kren bad u DMHO ka Ri-Bhoi u la ong ba kitei ki jait jingpang ki dei kiba wanrah da ki jingdait jong ki skai  pyrjong kum u AEDES. Ka daw ka jingsaphriang katei ka jait jingpang u la ong ba ka dei namar ka jingdait u pyrjong ia uwei u briew bad u leit biang sha uwei pat u briew. U la ong ba ki paidbah ki dei ban iada lypa na kitei ki jait jingpang ban ia kaba dih dawai hadien ba la ioh pang namarba ka lah ban neh taiew bad ka jingshit ka kiew ka hiar. Kitei ki jait  kai  pyrjong u DMHO u la ong ba ki kha roi bha namar ka jingpynlang ia ki um jaboh sharud shakiar bad u la ong ba ia ki um jaboh dei ban pyllait ba kin tuid, kawei pat ka jaka ba utei u kain pyrjong u ju kha pylleng ka dei ha ki jaka pynlang um kum ha u khiew phiang bad ki ju kha pylleng hangtei bad dei na katei ka daw u ong ba hap ban tap bha ia ki khiew um ban ym ioh lad kitei ki jait skain ban kha pylleng. Haba kylli kaei ka daw ba katei ka jait jingpang Dengue ka kynrei ha Ri-Bhoi u DMHO u la ong ba ka daw hi ka dei namarba la jan palat bad ka Assam bad ha Assam kiba ioh ia kitei ki jait jingpang ki dei kito kiba nongbylla kiba wan ha katei ka jylla. Ha ka jingshisha u la ong ba katei ka jingpang ka dei ban kynrei bha ha ka por lyiur hynrei ka jia ruh por tlang namarba ki don ki jaka ba lang um harud ha kiar. Kiba bun kiba ioh pang u ong ba ki leit sumar sha Assam ba ia kito ki briew kiba sah ha ki thain  Byrnihat, Jorabad ka la jan palat ka Assam ia ki naba ha Nongpoh ym don jaka sumar.


Shillong, 29 Naiwieng:  Ka jing kyllain jelbi palat u nongialeh na ka UDP, ka pynlong ia ki paidbah, ban ngiah bad artatien  ong ka kyrwoh na U bah W Kharmawlong President UDP Iewduh bad U Bah P Mawrie, President UDP Mawlieh Lyngkyrdem, kaba la phah sha U Rupang mynta ka sngi. Katei ka kyrwoh, ka ong shuh shuh, ba ki la rai ban ai jingkyrshan noh ha kane ka kynti, ia ka kong Grace Mary Kharpuri, kaba don ka jingkyrmen ban poi sha ka thong bad kaba ialeh na ka seng PDF.  Kum ka seng riewlum, ngi la shah rem laisien lai wat, na ka daw, ba ngi ia pra bad mih bun tylli ki seng riewlum. Te ban wan rah sa shisien pat ia ka jingjop ba donburom, da kawei ka sur, ngi la rai ban kyrshan tyngeh ia ka PDF, namar ki nongrim ba skhem bad shongnia jong katei ka seng, na ka bynta ka ri bad ka jaitbynriew  ong shuh ka kyrwoh. Kitei ki ar ngut ki phah ruh ia ka jingkyntu ia ki paidbah jong ka Mawsynram, ba kin ym biej bad kin ym sngap ia u briew, uba dwai bad ha kajuh ka por, uba buaid spah.  Ia u dieng, uba sei soh bha baroh ki kwah ban kawang ia u  pynkynmaw kitei ki rangbah ia ki jingkren jong U bah BB Lyngdoh, bam kwah ha dwar U Blei.


Shillong, 29 Naiwieng: Ka dorbar Jylla, kan sdang naduh ka 8tarik Nohprah 2017 bad ka jingshong dorbar, kan dei na ka bynta lai sngi. Kat kum ka rai jong ka Business Advisory Committee, la pynbeit, ba ha ka 8tarik bad 14tarik, kin don ki bill jong ka sorkar, ban leit rah ha iing dorbar, katba ha ka 13tarik, yn ailad ia ki mat ban leit rah da ki dkhot ka iing dorbar.


Ynda la kdang u weng  jingkyrshan na ka sorkar


Shillong, 30 Naiwieng: Ka Seng Khasi Kmie Mawkhar kala kyntait ban leit iashim bynta ha ka tamasa jingsuk ne ka festival of peace ba la khot pynlong da ka KJP Synod ban long ha Mawphlang ha ka 2 tarik Nohprah ban wan. Haba iakren bad u secretary ka Seng Khasi Kmie u Bah Arwan Tariang mynta ka sngi, u la ong ba ka daw ka jingbym treh leit iashim bynta jongki ka dei namar ba ki sngew ba ka dei tang ka tamasa khlem da ioh bynta eiei ban iakren bad ka jinglong kawei ka ri.  Ka dei tang ka tamasa, ki khot ia ngi ban leit pyni ia ka jingshad , la ong u bah Arwan. U la ong biang,  ka jingkhot jongki tang ban shad, kam don ka khubor kaba ngi lah ban pynsngew ha ka shong suk ka sain bad ka jinglong kawei ka ri . Katkum ka jingong u Bah Arwan kam da don jingmut than ban shu leit iashad.  Ki shu khot ban leit shad, kam don jingmut ban shu leit shad, kam sngew jingmyntoi. Ngi kwah ban ai jingngew ban wanrah ia ka jingsngew shngain ka ri , u la ong. Kawei pat ka daw kaba u Bah Arwan u la ong ba ka dei namar ba ha kane ka por, bun ki khynnah ba dang ialeh eksamin bad kan pynthut ia ki ha ka jingkhreh kot. Lah ban kdew ba ka KJP Synod Sepngi ka la ong ba ka Festival of Peace kaban long ha Mawphlang kam pynkhie im ia ka jaitbynriew baroh kawqei. Ia kane ka tamasa jingsuk yn pynlong da ka Social and Economic Life Department (SELDD), KJP Synod Sepngi. Katkum ka jingong ki pastor kham mynshwa, ki Balang ban iashim bynta ki long na ka Seng Khasi, Seng Khihlang, Seng Raij, Balang Roman Catholic, Jingiaseng Samla KJP Synod Sepngi, KJP Synod Mihngi, Ri Bhoi Synod bad kiwei kiwei.


Nongstoi , 30 Naiwieng: Hynnin ka janmiet jong ka sngi Blang jong ka taiew ki pulit jong ka Mawshynrut Police Station, ki la lap ia kawei ka metiap jong kawei ka longkmie kaba la sdien phasi ha ka iing jong ka hi kaba don ha ka shnong Sienduli-I West Khasi Hills District. Kat kum ka tyllong khubor bala ioh lum na ki pulit la ong ruh ba ia katei ka longkmie la tip kyrteng kum ka kong Diliancy Nongphud, kaba dei na katei hi ka shnong bad ia katei ka jingjia la lap nyngkong eh da u kurim jong katei ka longkmie lem bad u para jong u katba ki dang wan na jaka trei. Shuh shuh la iathuh ruh hadien katei ka jingjia na ka liang jong ki ba ha iing jong katei ka longkmie kila pyntip noh mar mar sha ki pulit ka Mawshynrut bad na ka liang jong ki pulit ruh kila leit sha katei ka shnong ban pynlong ia ka jingtohkit bad kila lap ruh ia katei ka jingjia. Katkum ka jingpeit bad jingtohkit bniah na ka liang jong ki pulit kila suba jur ruh ba katei ka longkmie kala bthat jubor iala ka jong ka jingim bad hadien ki pulit kila pynkit noh ia ka metiap jong katei ka longkmie sha Civil Hospital Nongstoin ban pyndep ia ka post mortem. Haduh bala thoh ia kane ka khubor ym shym pat la lah satia ban tip kaei ka daw ia kaba kala pynlong ia katei ka longkmie ba kan hap ban shim noh ia la ka jong kajing im da kaba phasi ialade.


Shillong, 30 Naiwieng: U Myntri Rangbah ka jylla u Dr Mukul Sangma u la ong ba ka jabieng jongu kam lei lei satia na ka jingbyrngem pynkhyllem sorkar jong ki liangpyrshah ha ka dorbar tlang ban sa shong shen. Ka dorbar tlang ka jylla kan sa long lai sngi ha ka 8, 13 bad 14 tarik u Nohprah kan dei ruh ka dorbar khadduh jong kane ka jinglong MLA. Da ka jingweng jingkyrshan ki katto katne ngut ki MLA na ka sorkar bad ka jingthmu ki katto katne ki MLA ka Congress, ki dkhot liangpyrshah, ki la don ka jingthmu ban wanrah ia ka jingbym shaniah shuh ia ka sorkar.  Naduh u snem 2013, ki la pyrshang bunsien ban pynkhyllem ia nga bad ia ka sorkar , la ong u Dr Mukul Sangma hynne ka sngi hadien ba la wai ka jingialang ka kynhun myntri. U la bynrap biang,  Ngam ktha khlieh eiei, ka jabieng jong nga ka treikam bha. Ngi tip kumno ban leh haba don kum kane . Halor ka jingweng ki nongkyrshan khamtam ki MLA shimet, u Dr Mukul ula ong,  Mano ba lah ban khang lada ki kwah ban risain? . U la ong kob biang,  Ha ka jingshisha ka jingpynlong dorbar slem ka long ban peit don katno ngut kiba nud shisha ban risain na ka ka kam MLA . Halor ka jingkylli kumno u sngew ia kito ki MLA kiba thmu ban phet seng bad kiba u ju ong kum ki bujli sopti, u Dr Mukul u la ong  phi dei ban ieh ha ki bad ap kumno kin leh. Ngam nym iadon bynta ha ka jingmutdur.  Halor ka jingrisain ki ar ngut ki MLA shimet, u la ong ba ka thma sain pyrthei ka la sdang.  Haba la sdang ka thma, ngin sa peit kumno ki MLA ki leh ialade. Ka shai ba ki MLA shimet kin peit ia ka lad la kin iakhun na ka party ne kum ki riew shimet u la ong. U la ong ki don saw ngut ki MLA na Garo Hills bad uwei na Khasi hills kiban iakhun na ka Congress.  Ki don katto katne ki MLA shimet kiba kwah ban iakhun na ka party hynrei kan sa bishar ia kane  ong u Dr Mukul. Halor ka jingrisain u Rophul S. Marak bad bah Robinus Syngkon, u la ong,  Kata kam dei kaba thymmai. Ngi borabor ngi don ka lynti bad ka lad ban poi sha ki paidbah. Kam don ka jaka ban kynnoh namar ba tang ki bym leh bym trei ia ka kam ki don por ban kynnoh ia kiwei.  u la ong.


Jowai,3 Nohprah: Ka Rymbai Elaka Tourism bad Environment Society (RETES) East Jaintia Hills District ha ryngkat ka jingiatrei jong ka District Administration East Jaintia Hills, ki la pynlong ia ka tamasa kaba la tip kum ka Latuthi  Festival 2017  ha kane ka sngi thohdieng ba ladep ka 01 nohprah ha kshaid Lamu ha ka shnong Iapmala, kaba jngai kumba 15km na ka shnong Rymbai, East Jaintia Hills District kaba don ha ka lynti ban leit sha Leshka. Kane ka tamasa ka la long kaba iphuh iphieng bad shongshit bha, ha kaba ki shnong bapher bapher jong ka Elaka Rymbai ki la wan ban iashim bynta shitrhem haki jingshad tynrai bad haki jingrwai tynrai. Ha kane ka tamasa la wan ban pynshongshit ruh da u kaitor ba pawnam ka Ri lum Khasi u samla Banker Kharkongor bad ruh ki kynhun tem kiba kynthup iaka Green Leaves na Nagaland, Twilight na Jowai, Menders na Jowai, Emperical Tribe na Shillong, The Lynox Band na Shillong, bad ki Lynx na Jowai. Katno ka long kaba sngewtynnad ia ki nongwan sa kane ka tamasa ka long ba ki ioh ruh ban peitkai, ia ka jing itynnad jong kane ka kshaid Lamu kaba noh rymphum ha jan ka jaka ba long tamasa. Latuthi  u dei u syntiew khlaw u ba phuh itynnad ha ki sharing lum ha pdeng ki jingitynnad ka mariang bad u long u syntiew uba kham  iar ban shem ia u tang ba u long uba phuh itynnad. Ia kane ka tamasa, la ai kyrteng Latuthi , namar ki pynwan dur iaka baka long kaba itynnad hapdeng ki jingjyrngam jong ka mariang.Kane ka long ka sien kaba nyngkong eh ba la pynlong ia kum kane ka tamasa ha kane ka jaka; ka jingthmu kaba kongsan eh jong ki nong pyniaid jong kane ka tamasa ka long ban pynithuh sha ka pyrthei ia kane ka jaka kaba ba don ka kshaid Lamu bad sa ar tylli ki kshaid kiba don mar jan bad ka ba ki nong jngoh kai pyrthei kin tip ba ha East Jaintia ki dang don shibun ki jaka jongoh kai kiba itynnad. Ha kane ka sngi u bah Kennedy C. Khyriem Parliamentary Secretary Tourism u la long kum u kongsan ha ka jing iadon lang u ma Vincent H Pala MP, u ma Justin Dkhar MLA ka thainn, u ma J.R. Pyrtuh MDC, kong V.Lyngdoh MDC, ma Elios Swer Daloi ka Elaka Rymbai, u ma M.S.Lhuid u DC EJH, bad kiwei de ki riew khmat.


Shillong, 03 Nohphrah: U President ka Seng Khasi kmie u Bah O Pyngrope u la ong ba ka Seng Khasi kmie kam shym la treh ban ia leit iashim bynta ha ka tamasa jingsuk ba pynlong da ka KJP Synod ha Mawphlang ha kane ka 2 tarik hynrei kam khang pat ia ki tnad seng kiba kwah ban leit.  Ma ngi na ka Seng Khasi kmie ngim treh ban leit iashim bynta namar ba ka dei tang ka jingshad tamasa ban iapyni jingshad hynrei ngim khang ia kiwei ban ia leit namar ba ka shong ha ki , la ong u Bah O Pyngrope. U la ong ba ka Seng Khasi Kmie kam sngew myntoi ban ia leit shad sha kane ka tamasa namar ba la khot ruh tang ban shu iashad khlem kano kano ka jingiakren iaphylliew jingmut.  Ngi sngew ba ka tamasa kam don jingmut ban shu ai jingshad jingrwai , la ong u Bah O Pyngrope. Halor ka jingleit iashim bynta ka Seng Khihlang ha kaba u nongai jingmut u bah SK Sun u la leit ban ai jingkren ha katei ka tamasa u Bah O Pyngrope u la ong ba kata ka shong ha ka Seng Khihlang namar ba na ka liang ka Seng Khasi te kam shym la phah briew ban leit hynrei kiba leit dei kiba leit shimet hi. Ia shim bynta ki kynhun Niam bapher ha ka Tamasa Jingsuk Ki kynhun niam bapher, ki la iashim bynta ha ka Tamasa jingsuk kaba la long ha ka sngi saitjain ha Mawphlang, kaba la pynlong da ka Social & Economic Life Development Department jong ka Khasi Jaintia Presbyterian Synod Sepngi. Ukongsan ha katei ka sngi u dei u Dr.Henry Lamin Pro-Vice Chancellor ka skulbah NEHU.Ki kynhun niam kiba la poi sha katei ka tamasa ki long u Dr. Fr. Festus Shadap, Prof of Theological Sacred Heard Mawlai uba dei ruh u Parish Priest ka Laitkor, u Bah Moses Lyngdoh Adviser ka Sein Raij Diengshynrung, u Bah SK Sun, Adviser ka Seng Khihlang, pastor na Balang u Blei ( Meghalaya & Assam) bad na ka balang Presbyterian pat ki long u Rev. SS Majaw uba dei u Moderator ka KJP Assembly, u Rev. WC Khongwir, Chairman ka SELDD bad kiwei pat ki pastor ki riew rangbah. U kongsan haba kren ha katei ka sngi u la ong ba ka jingpynlong ia katei ka tamasa jingsuk ka long ban ia phylliew jingmut ia ki riti ki dustur. U la ong ba ka jingwan ia shim bynta ki niam kiba pher ka pyni ba ka jaitbynriew ka ia tylli bad ka thong jong kate ka tamasa ruh ka dei ban pyntylli ia ka jaitbynriew. La pynphuh pynphieng ia katei ka tamasa da k jingrwai jingshad kiba bunjait kum ka Shad Suk Mynsiem na ka Seng Khasi Mawphlang, Shad pliang na ka Sein Raij Jowai, jingrwai tynrai na KJP Synod Ribhoi bad KJP Synod Mihngi, Shad Kiew ing na Seng Khasi Riwar Mihngi, Shad Thma Seng Khasi Laban, Shad Lahoo na Sein Kyntu 12 dolloi, jingpyni riam tynrai na Jingiaseng Kynthei KJP Synod Sepngi, Shad Wait Seng Khasi Darrang, Phawar Khasi na Seng Khasi Nongthymmai bad ha ka jingialang plie la ai jingrwai da ka KJP Synod Sepngi bad BSI Standing Choir.


Shillong, 03 Nohprah: U MLA ka Sohiong uba dei ruh myntri sorkar jylla, u Bah Horju Donkupar Roy Lyngdoh u la ong ba ka elekshon 2018 kan long kaba thymmai ban jied biang ia ki nongmihkhmat sha ka iing dorbar bad ma u, kum u MLA un long kum ka um ba thymmai ban shah jied biang. Haba kren ha ka jingialang ha shnong Nongpathaw ha kane ka sngi Saitjain, u Bah HDR u la ong,  Nga uba la shah jied 25 snem, mynta ha kane ka jingjied ne elekshon kaban wan, ngan long kum ka um ba thymmai ha u bilor rim, ym kum ka kyiad rim ha u bilor thymmai . Ha kajuh ka por, u la pynsngew ba ka pali ka kam myntri rangbah ne ka symbud myntri rangbah kan dei ia u lada un ioh biang ban jop na ka Congress namar ba baroh ki MLA ba kham rangbah kynthup u Bah DD Lapang, u Dr RC Laloo ki la rai ban shong thaint noh na ka sain pyrthei.  Lada nga long symbud myntri rangbah ngan kham lah shuh shuh ban wanrah ia ka roi ka par jong phi sha ka konstitwensi ,la ong u Bah HDR. Ha kane ka sngi, la pynkup burom ruh ia u Bah HDR namar ka jingtrei borbah jongu ban wanrah ia ki kam pynroi sha ka shnong Nongpthaw bad ka thainn. U la ong ba mynshwa haba u jop na ka HSPDP, u la leit iakren bad kyrpad ia u Bah Hoping Stone Lyngdoh (bam kwai ha duwar u Blei), ba un phet noh sha ka Congress namar ba um lah ban iai neh ha kane ka party namar ba um sngew lah ban wanrah ia ki kam pynroi.  Shwa ban phet na ka HSPDP nga iakren bad u bah Hoping markhmat bad u bah Hoping ula bat ia ka kti jong nga ban duwai hadien ba u la shoh mynsiem ia ka jingkren jong nga ba nga kyrpad ia u ba ngan rung noh sha ka Congress ba ngan kham lah ban rah ia ki kam pynroi , la ong u Bah HDR. U la ong ba u khlem phet jyndat na ka HSPDP bad dei na kata ka daw ba u ioh ia ka jingkyrkhu na u bah Hoping. U Bah HDR Lyngdoh u la jop MLA naduh 1988. Ha kajuh ka por, u la thalain ia u kyrtong ka HSPDP u Bah Samlin Malngiang uba la pyrshang ban kynnoh da ki ktien kiba khlem nongrim tang ban pynjah burom ia u bad ka longiing jongu.  U kyrtong HSPDP u long kum u nongialeh eksamin ba leit ialeh eksamin khlem khreh kot ban shu peit tuh bad namar ba um don daw da kumwei pat, u la shu pynsaphriang pyrshah ia nga da ki khubor lamler , la ong u Bah HDR. U Bah HDR Lyngdoh u la ong,  ha kawei ka jingialang, u kyrtong HSPDP u kynnoh ba haba nga lap lap ia u ha kawei ka jaka, nga la kyiuh bad nga la ong ia ki nongbud jong nga sei sei kumba phah sei pistol hynrei haa, nga la sei pynban da u bilor bad nga dih krak krak hana ,.  Kum kine ki jingkynnoh ba khlem nongrim ka dei bym don nia. Balei ngan tieng ngan kyiuh. Haba kwah iakhun, sei da ki nia rangbah ba shongnia ym ban kynnoh khlem nongrim ,la ong u bah HDR. U la ong ruh ba don kiba kynnoh ba ka rot (thei awria) na Mawiong ka la ar met na u khun jong u bad tang namar bym treh kam khun u khun jong nga, hana nga phah da ki kunda (Gang) jong nga ban leit shoh leit dat. U la ong ym tang katta ki la kynnoh ruh ia u ba u dei u nongkhaii kynthei nongshalan kynthei bad ki pynsaphriang ruh ia ka dur ka briew kaba dei na Aaudi Arabia kaba trei missionary.  Ngam ju pynsngap haba ki kynnoh hynrei namar ba ka jingkynnoh ka la ktah ia ka burom jong nga, ngam banse ban ujor sha ka ain , la ong u Bah HDR. U la ther ruh da kaba ong,  Ka jingkren bein u kyrtong HSPDP ka long kumba haram ia u trai ba la lehbha ia u .  Naduh ba nga aiti sha ka ain la thanda ban pynsaphriang khubor lamler ha whatapp ha facebook. Lada kum kine kin long MLA tip ka ri kan long kumno , la ong u Bah HDR bad bynrap,  Ngam ju pynsngap lada ki kynnoh katno katno ruh tangba haba ka la palat nga aiti beit sha ka ain . Ha kajuh ka por, u la ong ba kum u nongmihkhmat um ju pyrkhat shuh ialade hynrei u pynleit jingmut beit ia ki paidbah.  Nga long nongmihkhmat ngam ju pyrkhat shuh ialade. Kum u khun Khristan imat u Blei ula thoh ia nga ban ialam iaphi ki paidbah bad ba ngan aiti lut shaphi ki paidbah ki khun bynriew.  Kum u khun Khristan haba phi shakri ia ki paidbah shiteng ka jingshakri ka long kumba shakri ia u Blei ,u la ong.


Jowai, 4 Nohprah: U Dkhot ka National Commission for Safai Karmacharis lane u dkhot ka Commission kaba dei peit ia ka bha ka miat ki Kharmetor kane kito kiba trei na ka bynta ban pynkhuid ia ki jakhlia, ki jaboh jabain, U Jagadish Hiremeni u la wan hiar sha Jaintia Hills mynta ka sngi Nyngkong. Ha kane ka jingwan utei u dkhot ka National Commission for Karmacharis, u la pynlong ka jingialang bad ki heh District ha DC Office ha Khliehriat bad ha Jowai. U ma SC Laloo, uba dei u ADC bad ruh u CEO ka Jowai Municipal Board, u la iathuh ba ka jingthmu ba kongsan jong utei u dkhot ka Commission uba dei peit ia ka jylla Meghalaya ka long ban wad jingtip shaphang ka bha ka miat jong ki Karmacharis (Kharmetor) bad kiwei kiwei kiba trei ha ki kam pynkhuid ia ki jakhlia. Ha ka jingshisha la khot ia kito ki nongtrei jong ka Municipal Board, kiba trei ha ki tnad bapher bapher khamtam ha ki Hospital ba kin donlang ha katei ka jingialang hynrei bun ki bym shym la wan satia. Utei u dkhot ka Commission u la bthah ia ka bor District ban pynlong ia ka jingai sumar ei kaba shisien ha ka 3 bnai na ka bynta ban jurip ia ka koit ka khiah jong ki, ban pynioh insuran ha na ka skim Dr. Ambedkar Foundation bad ban iarap ban pynioh loan shna iing ia ki katkum ki kyndon jong ka ain Karmacharis. Na ka liang ka bor District ka la kular ha khmat utei u dkhot ka Commission ba kan iarap katei ka kynhun batrei ia kum kitei ki kam bad ha ka juh ka por u la iathuh ba la pynsngew ruh ha utei u dkhot ka Commission halor ka jingeh jong ki nongtrei ka Jowai Municipal Board. U ma Laloo u la iathuh ba ki don haduh 33 ngut ki nongtrei ban pynkhuid ia ki jakhlia hapoh ka Jowai Municipal Board bad 10 ngut na kitei kidei kiba shu trei bylla nongsngi ha ka jingsiew kaba 6000 tyngka shibnai. Ka bor District kan pynkhreh ruh ia ki list jong ki na ka bynta ban ioh phah sha ka Commission.


Shillong, 04 Nohprah: Hato ka dei namar ka daw ka elekshon, ka la mih ka jingkylli ha kaba ka skhim sam um kaba la iaid ha ka jingpyntrei kaba la mang T. 5.92 klur na ka MNP ha Nongrah, ka la shah pynjulor ha ki runar mynta ka step phyrngab. Ia kane ka skhim la wanrah da u MLA ka Nongthymmai u Dr Jemino Mawthoh bad la sdang ban ksam ha ka 30 tarik Naiwieng. Kane ka skhim MNP la buh thong ba kan sam um sha ki shnong ba kynthup ia ka Marboh, Nonglum, Nongrah, Nongpdeng, Pohtoin kiba don baroh 12021 ngut ki nongshong shnong. U Rangbah shnong ka Nongrah, u Bah B Pyngrope u la iathuh ba ia kane ka projek la dep naduh ka 30 tarik Naiwieng, bad hadien ba la dep ban ksam la tap noh ruh ia ka hynrei mynta ka sngi, dangstep phyrngap ki la don ki runar kiba la pynpra dusmon hynrei donbok namar ba la dep ban tap noh ia ka ka jingjulor ka long tang malu mala.  Mar ia tip ia kane ka jingjia, ka shnong ka la pyntip mar mar sha ka tnat Public Health Engineering (PHE) bad ki heh ka PHE ki la ujor noh da ka ejahar halor kane , ula iathuh u Rangbah Shnong. U Bah Pyngrope u la pynrem jur ruh ia kane ka jingleh jong ki runar namar kane kadei na ka bynta ka jingbha jong ki paidbah. Ha kane ka skhim la jied 3 tylli ki jaka ba kynthup ia ka Mawshyieng, dong Mongmarboh ban ksam um bad la sdang shwa na ka dong Madan Nongrah.


Nongstoin , 31 Risaw: Hadien ba ka la mih ka khubor kaba la ong ba ka Meghalaya Peoples Committee on Aaadhaar (MPCA), kan iarap ia ki paidbah kiba la don Aadhaar, ba kin mih noh na ka thup kyrteng Aadhaar, da kaba kin hap ban leit sha ka ophis jong ka KSU; ki katto katne ki paidbah nongshong shnong jong ka West Khasi Hills District, ki la ia khoh reh ban ia wad ia ka ophis jong ka KSU ha Nongstoi , na ka bynta ba kin ioh weng noh ia lade na ka thup thup kyrteng Aadhaar. Katkum ka jingioh jingtip u nongthoh khubor la ong ba ki katto katne ki briew, kiba la kwah ban weng noh ia lade na ka thup kyrteng u Aadhaar, mynta ka sngi, ki la ia klumar thlim ban ia wad ia ka ophis jong ka KSU ha Nongstoi  ha kaba kim shym la lap satia. Ban shai bha halor katei jingklumar jingmut ki paidbah ka thainn WKHD, u nongthoh khubor u la ioh lad ruh ban iakren bad u Vice President ka KSU Nongstoi  Circle u samla Mixstarwell Samakha bad haba kylli ka don ne em kaba kum kata ka jingweng Aadhaar ha Nongstoi , u tei u samla u la jubab da kaba ong  Hoid ka don bad ka la sdang ruh naduh mynta ka sngi, hynrei ka jingklumar ki paidbah ka dei namar ba kim shym la lap ia ophis jong ka KSU namar ka don kham pajih na ka Iew Nongstoi  . Shuh shuh utei u Vice President ka KSU Nongstoi  Circle, u la iathuh ba haduh mynta ym shym pat la don kiba wan ban shim phom bad lehse ka jingbympat don ba wan ka lah ban dei ba kim shym la lap ia ka ophis, kumta utei u nongialam u la pyntip ruh sha ki paidbah ka thain  ba kito kiba kwah ban weng noh ia lade na ka thup kyrteng u Aadhaar kin sngewbha ban wan shim ia ki phom na ka dukan Mixarts kaba don hajan ka Canara Bank ha lad Rambrai Nongstoi  West Khasi Hills District lane ki lah ban shu phun ha kine ki Number 7422082065/8787413861/8259854556/8787323250.


Shillong, 01 Naiwieng: U Myntri rangbah ka jylla u Dr Mukul Sangma u la kynnoh ba ki myntri ka sorkar BJP haba ki wan sha kane ka jylla ki pynlong jingialang sain pyrthei, da kaba pynlut da ka pisa paidbah bad ma u ruh kum u myntri rangbah ym ju ioh jingtip eiei. Haba kren sha ki nongthoh khubor mynta ka sngi, u Dr Mukul u la ong,  Ki myntri ka BJP ki wan sha Meghalaya kim ju pyntip eiei ia u myntri rangbah, katkum ka rukom bad ki pynlong jingialang ka party da kaba pynlut ia ka pisa ka sorkar kaba shim na u paidbah ,. U la ong ba katkum ka rukom, ki dei ban pyntip sha u Myntri Rangbah haba ki wan sha ka jylla bad ban pynbeit ia ka prokram, hynrei ka jingleh jongki, ka long ba ki la iaid lait ia ka rukom ka jingsynshar paidbah jong ka federalism ne ka jingiadei ka jylla bad ka sorkar pdeng. Kane ka jingkynthah jong u Dr Mukul, ka long hadien ba u myntri ka sorkar pdeng u Alphons, u la ther ia ka sorkar Congress ha kane ka jylla ba ka dei kaba bamsap bad ka bym leh eiei ia ki paidbah ha ka roi ka par.  Ki wan hangne ban shu pynjah burom ia ka sorkar jylla da kaba ther ia ki kam ba lai phew jait bad kane ka pyni ia ka jinglong jongki ba kim long kiba la ih ha ka jingmut jingpyrkhat , la ong u Dr Mukul. Ha kajuh ka por, u la kob ba ka BJP kan nym jop wat iwei ruh u MLA ha kane ka elekshon ha kane ka jylla bad kan iaid thylli beit bad u la kop iathong lada jop ka BJP.  Ngan iathong lada jop ka BJP ha kane ka elekshon, lada phi nud , la ong u Dr Mukul. U la ong ba ruh ba ka jingpynduh pisa ka BJP kam myntoi eiei ia ka ri lait na kaba pynriew spah ia ki heh saipan ba don jingiadei bad ka.  Phi la lap ba ki la ioh biang ia ka pisa tuh? , la buh jingkylli Dr Mukul bad bynrap,  ka jingpynduh pisa ka la wan tang ka jingkular bad ka jingpyndik ia ki paidbah ka ri haduh ba don kiba la khlad ruh .


Shillong, 01 Naiwieng: U Myntri Rangbah ka jylla u Dr Mukul Sangma, um shym la kwah ban pynlong kompolsori ia u Aadhaar ha ka jylla bad ha kane ka dong mihngi ka India, namar ba ka dei kawei ka jaka kaba dang hap ban ia bishar bniah ia kiba dei trai shnong bad kiba shu wan buhai shnong. Haba twad jingmut mynta ka sngi shaphang u Aadhaar, u Dr Mukul u la ong,  Em, ngam pat leh Aadhaar  bad bynrap,   Dei ban sangeh shwa ia u Aadhaar ia mynta shipor ,.  Ngim kwah ban pynlong kompolsori ia u Aadhaar bad nga bad u Myntri Rangbah ka Assam u Sarbananda Sonowal ngi la dep pynher shithi sha ka sorkar pdeng ba kam dei ban pynlong kompolsori ia u Aadhaar ha ki jylla ka dong mihngi , la ong u Dr Mukul. U la ong ba wat tang ia ka National Population Registration ruh ym pat lah ban tip ia ki briew ba dei trai shnong bad kiba shu wan buhai shnong, kumno ka lah ban long ia u Aadhaar.  Kane ka thainn mihngi ka dei kaba jyllei kiba wan buhai shnong bad ka jingwan rung ki briew nabar, bad na kata, ka donkam ban nym pynlong kompolsori ia u Aadhaar , la ong u Myntri Rangbah. U la ther ia ka sorkar pdeng, ha kaba u la ong ba ka jingleh ka sorkar pdeng ka pyni ba ka khlem da bishar bniah shwa ia kane haduh ba ka la wanrah ka jingkular ia ki paidbah. U la ong ba kawei ka tnad sorkar ka la pynmih da kawei ka jingthoh ban pyniadei bad u Aadhaar ia ki paidbah bad kumjuh ruh ki kompeni mobile bad kane ka pyni ba kam don ka jinglong ryntih.


Shillong, 2naiwieng: Ka kmie jong uwei u rangbah na ka shnong Umroi Umdoh Byrthih ka kong Mary Nongsiej ka la kynnoh ba ka kong Christable Wan iang ka la bom la tied ia u khun jong ka haduh ba u la mynsaw jur,   Ka kong Christable ka la bom la tied ia u da u Siej, ki shyllang mat ki la pait, ka khlieh ka la at bad ki met ki phad ki jngem lut  ong ka kong Mary haba kren sha ki nongthohkhubor. Ka kong Mary ka la ong ba katei ka jingjia ka la jai ha ka 26 tarik mynta u bnai ha ka shnong Umeit-ka shnong ba u khun jong ka uba la tip kyrteng kum u Moon Moon Nongsiej u la poi shongkha.  Ka kong Christable ka wan sha  ng jong ngi ka wan ia thuh ba ka la shoh bad ai pulit ia u khun jong nga, ka wan ia thuh khyllew ka ong ba ka dei ka sengbhalang bad President jong ka CSWO bad ka ong ba ka bom ka shoh beit ,ka dai  kuna beit ia kiba leh kulmar, hato tang ba dei ka sengbhalang ne tangba dei kata ka CSWO long ban shim ia ka ai  ha kti lajong, shu bom shu shoh kulmar kumto long shaei  ong biang ka kong Mary Nongsiej. Ka la iathuh ba katei ka jingjia ka la mih na ka daw ba u khun jong ka u Moon Moon u ia kulmar shi lok bad ka lok jong u ka phet noh sha  ng kur bad ka ieh ia ki khun bad u.  U la iathuh ba ka kong Christable ka wan ban knieh ia ki khun na u, u ong shano ngan lei tai kulmar ia ki khun ha ka briew ka bym ithuh satia ba kan shu wan shim, hangta u ong ba ka bom ka tied ia u ryngkat bad ka meiduh jong ka lok jong u  ka la ong. U hynmen jong u Moon Moon pat u Sonny Nongsiej u la ong ba hadien ba ka kong Christable ka la bom la shoh ka la leit rah sha u pulit bad ka ai FIR.  Ka la wan byrngem sha  ng ba ngim dei ban leit bah jamin, ngi leit peit ia u ha phatok ngi lap ba u la mynsaw jur, hadien ba iohi ba u la mynsaw jur ngi la ai FIR kylla ia ka kong Christable ha Khapmara Out Post hynrei ki pulit kim shym leh eiei, ngi leit ia kynduh ia u OC balei ba kim leh eiei , u ong pynban ba katkum ka ripod ba eksamin ki doktor u Moon u khlem mynsaw eiei hynrei u Moon u ia thuh ha ngi ba por ba leit eksamin ym don doktor la shu tang da ka dawai tah  ong u Sonny. Ka kong Mary pat ka la ong ba wat hadien ba la bom la tied bad la shoh ia u khun jong ka ruh ym don ba pyntip satia sha ki bahaing haduh ba un da poi phatok ruh bad dei hadien ba la wan ia thuh hi ka kong Christable ba ka la dep shoh bad ai pulit,  Ngi wad jingtip na u Rangbah Shnong ruh u ong bym don jingtip eiei bad u la ong ba lada dei ba pyntip sha u ruh u ong ba ia ka kam ia nia lok ym donkam than ban rah pulit, shu pynbeit hangto hi. U kpa jong u Moon u la pyrshang ban kren ia suk ban ia the kyndon noh tang ha thanad pulit lada ki dang ia shong ne ym ia shong shuh ruh hynrei um dei pat ban pynmih jingkulmar, ka kong Christable ka la byrngem pynban ia u  ong ka kong Mary.


Shillong, 2 Naiwieng: Ka Meghalaya High Court mynta ka sngi ka la pynmih ia ka hukum ba ka jingthungkam nonghikai LP skul ha ki skul sorkar ha ka jylla kaba la leh ha u snem 2009, ka dei kaba bakla bad ka bym shongnia haei haei ruh bad ka la pyndam ia baroh ka jingthung ia ki nonghikai baroh. Hynrei ka ailad ia kito kiba pass da kaba hok, ba kin bteng shwa ha ki kam hikai jongki shipor haduh ban pynbeit da kumwei pat. Ha ka jingpynmih hukum hynne ka sngi, U Chief Justice Dinesh Maheshwari bad u Justice Ved Prakash Vaish ka High Court ka la ong ba ka jingthung kam nonghikai katkum ka jingpynbna ba la pynmih ha ka 10.12.2008, ba pynmih da u Deputy Inspector of Schools ka dei kaba thmu ia ka bym dei ha ki jaka ialeh eksamin kynthup ha Shillong Sadar, Jowai, Amlarem, Tura bad Dadengre Centre.  Ka jingthung kam la pyndam baroh lait noh tang kito kiba la pass da kaba lynti, la ailad ba kin bteng shwa ia ka kam haduh ban pynbna da ka jingjied kaba thymmai bad ym dei ban khein iaka rta jongki hadien ba la khot biang ka jingpynbna ba thymmai , la ong ka High Court. Ka High Court ka la pyndam baroh kito ki kandidet kiba la shah thung ha ki san tylli ki jaka ialeh eksamin la ki dei kiba la thung pura ne shah thung shipor da ki politishian ne kiba shu pyndap sia lieh ruh kumjuh. Ka la ong ba ia kito ki kandidet kiba la lap ba shu pyndam sia lieh katkum ka jinglap ka CBI bad ka High Level Scrutiny Committee (HLSC) ha Shillong Sadar, Jowai, Amlarem, Tura bad Dadenggre centre, ki lah ban leit phah jingthoh sha u Chief Secretary hapoh lai phew sngi lada ki kwah ban iassaid ba kim dei kiba shah tah sia lieh. U Chief Secretary un sa bishar ia ka jingthoh jongki ban kynthup lai ngut ki dkhot bad u dkhot u dei ban long u MCS u bym don dak iong bad uwei u dei ban long na ka Central lane ka State Educational Institution lane ka University. Ka komiti kan shim ia ka rai ia ka jingthoh jingkyrpad ki candidate hapoh hynriew phew sngi bad lada ka komiti ka pdiang ba u ne ka kandidet kim dei kiba shah tah sialieh, ka lah ban ailad ba kin iashim bynta ha ka jingialeh eksamin kaba thymmai bad kiwei kiba khlem shah tah sialieh. Hynrei ka dei ban shai ba lada ka komiti ka shem ba ki dei kiba shah tah sia lieh, kum kita ki kandidet kin sa duh ka lad ban iakhun ia kino kino ki kam sorkar baroh shi jingim bad dei ban shain kuna ia ki T. 50,000/- (sanphew hajar) bad ia ka pisa dei ban thep ha ka State Disaster Management Fund. Ha kaba iadei bad ka jaka ialeh eksamin lait noh ka Shillong Sadar, Jowai, Amlarem, Tura bad Dadengre la bthah ba ka CBI kan sa pynlong ka jingtohkit bad ka dei ban buh kyrpang ia kiba tah sia lieh bad kiba khuid bad dei ban aiti ia ka kaiphod hapoh hynriew bnai sha u Chief Secretary. Baroh ki kaiphod jingtohkit jong ki pulit dei ban ai lut sha ka CBI hapoh ar taiew. Mar aiti ka CBI ia ka kaiphod, kan dei ka kamram u Chief Secretary ban leh lyngba kane ka komiti ban eksamin ia ka kaiphod ka CBI bad kan phah sha ka sorkar hapoh lai bnai. Ka Kashari ka la ong ba lada lap ba ka don ka jingtuklar ki MLA ne ki ophisar ne kino kino, dei ban pyndam baroh ka jingthungkam ha kum kita ki jaka ne centre bad ka sorkar kan dei ban leh ia kaba donkam. Hynrei lada lap ba kam don kano kano ka jingtuklar ki MLA, ne kino kino ia ka kaiphod lah ban pdiang. Ha kajuh ka por, ka Meghalaya High Court ka la pynmih ia ka hukum mynta ka sngi da kaba pyndap noh ia baroh ki nonghikai skul ba la shah thung da kaba shu leh tuh ne pyndam sia lieh ha ki kam nonghikai ha LP Skul sorkar ha ka jylla. Hynrei ia shipor, ia kito ki nonghikai kiba la lap ba ki biang ki mark ne bym shym la tah sialieh katkum ka jinglap ka CBI, dei ban pynneh shwa haduh ban da pynmih da kumwei pat. Ha ka jingpynbna ia ka hukum mynta ka sngi, ka High Court ka la bthah ruh ba ia ka jingtohkit baroh dei ban shimti da ka CBI ym shuh da ki pulit ka jylla bad dei ban pyndep ia ka jingtohkit hapoh hynriew bnai. Ka High Court ka la hukum ruh ba ka mukotduma pyrshah ia u Director barim ka Elementary and Mass Education u JD Sangma kan bteng. Lah ban kdew ba kumba 200 ngut ki nonghikai ki la shah thung kam beain ha ki skul LP ha ka jylla da kaba pyndam ia ki mark jongki da ka sialieh bad ia kine ki nonghikai la leh ha ka por ba long myntri ka Kong Ampareen Lyngdoh ha u snem 2009 lyngba ka jingphah jingthoh ki MLA bad ki myntri sorkar bapher bapher. Ka CBI ka la pynmih kyrteng ia ka myntri tnad pule puthi ha katei ka por, ka Kong Ampareen Lyngdoh bad kiwei ba ki donkti ha kaban pyndam sia lieh ia ki mark jong ki kandidet ba pass ia ka eksamin ban pynpass pat ia kiba phiel. Kane ka HLSC ka la bishar ia ki kot ki sla na ki san tylli ki jaka ialeh eksamin kynthup ha Tura, Dadenggre, Shillong, Jowai bad Amlarem. Katkum ka kaiphod, ki don 268 kiba thung ha ki san tylli ki centre bad 101 ngut kiba biang ne pass hok. Ki kandidet kiba thung sialieh ha Tura ki long 23, Dadenggre 54, Shillong 60, Amlarem 38 bad ha Jowai 93 ngut. Ka HLSC ka la ong ba ki mark kiba ai ha ka interbiw ka long lymmuh lymmain khlem da bud ia ki kyndon ka sorkar katkum ka jingpynbna kaba pynmih ha ka 24 tarik Naiwieng, 2008.


Nongpoh, 03 Naiwieng: Ka confederation of Ri Bhoi People (CoRP) Sengkmie, lyngba u Evannassar Shylla u ba dei u Asst-Secretary ka CORP Sengkmie, ka la pynpaw ia ka jingsngewkhia kaba jur halor ka ha ka jingjia kaba la jia ha ka 25 Tarik u Risaw, ha kaba u Kba jong ki nongrep uba la kot da ki spah mon tam ula sha pynjulor noh ha ki Hati khlaw ha ka Shnong Wah Umbla kaba don hajan Umsiang ka Raid Maiong Ri Bhoi District. Ki Nongrep kiba la shah ktah ha katei ka jingwan pynjulor da ka kynhun ki Hati, ki kynthup ia u Bah Planing Pator, Enterfield Mangu, u Bah Speaker Mangu lem kiwei kiwei ki nongrep ba marjan ha katei ka Shnong. Ha ka kyrwoh, u Bah. E.Shylla u la pynpaw shuh shuh ia ka jingsngew khia naka bynta kitei ki nongrep kiba shah ktah ha katei ka apot, namar ka jingpynlut por bad trei shitom jongki na ka Rep na ka bynta ban pyndap ha iing ha sem bad ia ki khun ki kti bad kiwei de ki jingdonkam ha iing ki la shu sepei noh tang namar ka jingwan pynjulor da ki Hati khlaw. Kumta na ka liang ka CORP Sengkmie, ka kyrpad jur ia ka Sorkar Meghalaya ba kan shimkhia ban leh eiei da kino kino ki lad jingiarap na ka bynta kitei ki nongrep kiba la duh noh ia u Kba jong ki tang namar ha jingshah pynjulor ha ki Hati khaw bad ha kajuh ka por ki la kyrpad ruh ia ka Wildlife ba kin peitngor lem ia kiba kum kitei ki jait jingjia ha baroh sawdong ki jaka ki ba shaid jia khah khah namar kum kine ki jingjia kan ktah shibun iaki nongrep. Kane ka long katkum ka kyrwoh khubor ba la pynlait da u Bah. Evannassar Shylla.


Shillong, 3 Naiwieng: Ki nongialam ka seng NPP ki la kam ba kin nangbun shuh shuh kiwei pat ki MLA na kiwei ki seng sai pyrthei ki ban wan ia soh sha katei ka seng bad ym dei satia tang na ka seng Congress, hynrei na kiwei pat ki seng ruh. Ki nongialam katei ka seng ki la ong ba kiba bun kitei ki MLA ki dei na ki konstitwensi nongkyndong. Ki la iathuh ba nalor ki MLA kiba la paw kyrteng ha ki kotkhubor kin dang don shuh sa kiwei pat kiba ka jingiakren ka dang iaid shakhmat bad ki pan por ban ai jubab naba ki dang ia syllok bad ki nongkyrshan jong ki. Ki nongialam NPP ki la pynpaw ka jingduh jingkyrmen lypa ha ki konstitwensi kiba don ha nongbah Shillong hynrei ki la pynpaw pat ka jingsngew skhem ba kin khur jingjop ha ki konstitwensi nongkyndong. U State President ka NPP u Dr.W Kharlukhi, haba ia kren bad ki lad khubor u la ong ba ym don satia kiba pan tiket na katei ka seng ha ki konstitwensi kiba hap hapoh sor Shillong lait noh tang ka North Shillong konstitwensi, hynrei u ngeit ba u kyrtong jong ki, na North Shillong ruh u dei uba la rem lypa. Katei ka seng ka la ong ba kan ia khun ha ki 50 tylli ki konstitwensi na ka 60 bad ka jingbuh thong jong ki ka long ban jop 15 konstitwensi na ri Lum Garo bad 18 na ri Lum Khasi -Jaintia bad katei ka biang pura ia ki ban thaw sorkar ha u 2018. Katkum ka jingiathuh ki nongialam katei ka seng ki la ong ba ha ri Lum Garo ki la don ki nongpan tiket ha baroh ki konstitwensi katba ha ri Lum Khasi -Jaintia ki nongpan tiket ki dei tang ha ki konstitwensi nongkyndong watla don iwei -ar ha sor kiba kim kyrmen poi sha ka thong. U Dr.Kharlukhi u la ong ba ha ki konstitwensi ia knieh tiket, ka NPP kan ai tiket beit tang sha kito ki briew kiba don ka jingkyrmen ban jop.


Shillong, 3 Naiwieng: Ki nongialam UDP jong ka Amlarem Circle, haba iakren bad u nongthoh khubor mynta ka sngi, ki kam, ba ki la dep phah ia ka shithi jingmynjur jong ka Circle, ba kin ai tiket ia U Ma Lahkmen Rymbai MLA barim jong katei ka Constituency, na ka tiket UDP, ha ka elekshon MLA 2018. Katei ka rai, ka dei kaba la shim, ha ka 27tarik Risaw 2017, da ki nongialam jong ka Circle. La iathuh ba haduh mynta, U Ma Rymbui, uba dei ruh U President jong ka West Jaintia District Congress Committee, u dang pan por na ki nongialam UDP, ha kaba ula buh por, ba un risain shwa na ka seng Congress, ha une u bnai Naiwieng, ha shwa ba un pyn iasoh ialade sha ka seng UDP bad ban shim ia ka tiket jong katei ka seng, na ka bynta ka elekshon 2018.


Shillong,5 Naiwieng: U Senior Working President jong ka seng UDP u bah Bindo M Lanong, u la thalai  ia ka seng Congress bad ka sorkar ba katei ka seng ka ialam ha kaba u la ong ba ka dei ka sorkar ka bym lah ban ai jingiada ia u paidbah kane ka jylla.  Tih dewiong ruh ym long, tih mawshun ym long, khat shyiap ruh ym long, pom dieng ruh ym long lait noh tik tak tang ban shna synduk iap briew kata ruh hap ioh jingbit, ka sorkar aiu kum kane?  ong u bah Bindo. U bah Bindo u la ong ba kine baroh ki jia namar ka jingtlot ka sorkar haduh ba ka kashari kaba long kum u Linesman ha madan ialehkai phutbol, ka la mih sha madan ban ialehkai phutbol lang.  Ka dei ka sorkar kaba tlot bad ka sorkar kaba biej, ka mut pynkhyllem dieng ia kito ba lah kyllon, ka kashari ka on gem u Mukul ruh u sngap noh, ka kashari kaba hap ban shu kaweh lama kum u Lines man ruh ka la mih ban ia lehkai lang ha madan  ong u bah Bindo. Haba kren sha ki paidbah ka Umroi konstitwensi ha ka jingialang ha Bhoirymbong u bah Bindo u la ong  U MLA jong phi ruh u ia don bynta lang bad kane ka sorkar, nga lah kren ha kiba bun jaka ha ri Bhoi ba u MLA jong phi te dei uba triem shisha, un ym triem kumno haba shonging ruh ha Dwar u Ksuid te, ym don ba nud ban shong ing ha Dwar u Ksuid ute u shong, nangta ki kam baroh nga iohsngew ba u khur lut marwei  ong biang u bah Bindo haba ialap pyrshah ia u MLA ka Umroi u bah Ngaitlang Dhar. U bah Bindo u la ong ba kat shaba phai mynta ki paidbah ki la shah lehbei  ha ka sorkar,  Ym don jingiada shuh ha ka rep ka riang ruh, ym don jingiada ia kiba treikam business ruh, ia ki nonghikai ruh tabai  da ka sia lieh, u Mukul ruh u don bynta lang bad kato ka Minister kynthei ka Ampareen, nongtrei sorkar ruh u ong ym shah shuh ban long Rangbah Shnong, Secretary Shnong,bat kam ha ki kam Sports ruh ym long shuh, u kham triem shuh shuh une ban ia u Ngaitlang ruh  bteng biang u bah Bindo. Dei na katei ka daw u bah Bindo u la ong ba wat ki MLA Congress ruh kim sngew neh shan ban don ha katei ka seng bad kim treh shuh ban ia khun na katei ka seng ha u 2018,  Rowell, Prestone kiba shong ha dwar u ksuid, na Nartiang kim treh shuh, nangta I longkmie nangtei na Iewduh na Motphran ruh im treh shuh, u RC Laloo na jowai ruh um treh shuh, ym don ba treh shuh hynrei nga lyngngoh ba u khun u President barim jong ngi u dang leit sha katei ka seng kaba ki trai seng ruh ki phet lut  u la ong. Shuh shuh u la bteng biang da kaba ong,  Dang katno mynta u bah E.K Mawlong u la khlad hynrei ki khun ki la klet ia la u kpa ki leit rung sha ka seng kaba ki shyrkhei ruh ki la phet, nga la kren ia u George nga la ong ia u peit kum ka burom ia u kpa jong phi lada phi don jingmut ban ia khun elekshon wan, ngi la tyrwa ia u kum ka burom ia u kpa hynrei um treh mynta pat ngi iohsngew ba u leit sha kata ka seng ba ki trai seng ruh ki phet iap lut  ong u bah Bindo. U la ong ba mynta ka la dei ka por ia ki paidbah ban ailad ia ka UDP bad ki seng riewlum ban synshar ym shuh ban ailad ia kiba na ri Lum Garo ban iai synshar shi synshar,  Ngi don ka Team kaba khlai , ngi long kum ka Team phutbol ngi tip ia ki jingdonkam jong phi kiab phi ruh phin ym tip nai ia kren ia kata ka riang ka riang ka pule puthi hynrei ailad ha ngi, ngi tip bha ia kaba phi phi donkam eh, ngi lah ban leh ia kata tang lada ngi wan ha ka bor synshar, ka la dei ka por ban synshar ma ngi ym shuh na Garo Hills  u la ong.


Shillong, 6 Naiwieng: Tang mar ia sdang nyngkong ia ka jingialap elekshon kum u kyrtong ka seng Congress u bah Himalaya Muktan Shangpliang u la jaw ummat jrup hakhmat ki spah ngut ki paidbah ha ka jingialang kaba la long mynta ka sngi ha Pongkung-Saw Symper Area.Katei ka jingialang ka dei kaba nyngkong eh ha ka jingiaid lynti jong u bah Shangpliang ban ialap elekshon kum u kyrtong u ban ia aireng ha ka elekshon MLA 2018. Katei ka jingjaw ummat u bah Shangpliang ka dei hadien ba u bah Bhalang Kharbani Secretary ka Mawsynram Block Congress Committee, u la pynkynmaw ia ki jingjia, ba kawei ka khynnah kynthei kaba la ioh pang Cancer na ka shnong Pongkung ka la mad jingeh bad hapdeng katei ka jingiakynduh kaba ka hap ban shah puid la donkam ba ki kmie ki kpa jong ka kin siew T.1.50 lak tyngka ban ioh puid bad hapdeng ka kutlad ki la leit ban ia kynduh ia u MLA u bah Pynshngai  ban pan jingiarap bad u la kular ban iarap hynrei ha kaba khadduh u iarap tang T.2000 ( Ar hajar tyngka) ia ki, hynrei ha ka kutlad ki la leit mih sha u bah Shangpliang bad la ioh ban puid ia katei ka khynnah. Katei ka khynnah kaba la shait la khlai  bha mynta ka la wan ban ai khublei ia u bah Shangpliang ha katei ka jingialang bad u la jaw ummat rangbah hakhmat kiba bun bah ki paidbah,  Ngam pat ju ithuh ia kane ka khynnah hynrei nga la shu iarap bad nga sngewkmen ba nga iohi ba ka la shait la khlai  bha mynta ba ka wan ai khublei ia nga  u la ong. U bah Shangpliang ula iathuh khana ruh ia ka jingiakynduh jingeh jong uwei u khynnah 14 snem na ka shnong Balat-Dangar uba la khluit ding uba trei iarap kum u Mechanic ha kawei ka karkhana kaba haduh ba u hap ban pynlut da ki phew hajar tyngka haduh ba un da koit bha mynta.  Nga don ka jingphohsniew, ka thong ban iarap ia ki paidbah, ngam pat long eiei, hynrei nga la iarap ban pynioh surok na Pongkung sha Wahlyngkut , nga la iarap ban wanrah ia ka PHC Pongkung ka ban treikam noh mynta, nga la iarap ban wanrah ia ki Bank ha Pongkung, katne nga la leh katno lei da nga la don ha ka bor, nga la ju angnud naduh ba nga dang samla ba ngan ia leh elekshon ban shakri ia ki paidbah, dei haduh mynta ba ka la urlong  u la ong. U la ong ba kat shaba phai ha Mawsynram konstitwensi ki paidbah ki shu ud shu nam namar ka jingsahdien bad ka jingshah iehbei ,  Nga ong ia phi lada phi kwah jingkylla lada phi kwah ia ka roi ka kiew yn ka roi ka par ban roi mano ban par mano, jied ia u bah Shangpliang, ngan wanrah ia ka jingkylla kaba phi ruh phin ym phohsniew,ka koit ka khiah, ka surok ,ka pule puthi dei ki mat ba hakhmat eh jong nga  u la ong. U bah Shangpliang u la iathuh khana ruh ha katei ka jingialang ba da ki spah ngut ki riew shimet ki la wan sha u ban wad jingiarap ha la ki jingdonkam jong ki bad kitei ki sngewkmen ba mar ia wan sha u, tang shisien ia kren ki ioh ia kaba ki thmu. U la iathuh ba wat ka shnong Pongkung ka ju ud ju nam ba kam don ka Hall kaba paka ban pynlong jingialang bad u la pan ia ka Estimated Plan bad tang kumta hi ki la wanrah bad u la pynioh lyngba ka MP Rajya Sabha kong Wansuk Syiem kaba kot sha ka T.40 lak tyngka. Ha katei ka jingialang la don ki nongialam jong ka Mawsynram Block Congress Committee , u bah Sully Lyngdoh u kyrtong MLA 2013, kyrtong MDC 2014 uba wan ba-ar uba long ruh u rangbah shnong jong ka Pongkung, la don lang u bah Pynthymmaibor Chyne Secretary East Khasi Hills District Congress Committee, ka kong Jop Scott Shylla President Mahila, bah Khelor Kharnaior President MBCC bad kiwei pat.