Shillong:  U Bah Alexander L Hek u Myntri u ba dei peit ia ka tnad ka koit ka khiah jong ka sorkar jylla u la iathuh  ba u pdiang sngewbha ia ka jingtohkit ha kaba ia dei bad ka NEIGHRIMS Hospital.  U la ong  Nga pdiang sngewbha ia kane ka  jingtohkit  na ka Sorkar Pdeng bad kane kan iarap ban sei madan ia ki jingsniew baroh ki ba don ha NEIGRIMHS Hospital .  Ka ministry jong ka koit ka khiah jong ka sorkar pdeng ha ka 29 tarik mynta u bnai, lyngba jong ka Vigilance Division, ka la pynmih ia ka hukum ban phah tohkit halor ki jingkynnoh ba ka don ka jingialeh buittuh  ha ka jingiadei bad ka tnad sumar Cardiology hapoh jong ka NEIGHRIMS, Shillong. Na ka liang jong ka tnad ka koit ka khiah jong ka sorkar ka la ioh ia ka jingthoh ba dei ban phah tohkit ia kine ki jingsuba ba ka don ka jingleh sop sop kaba long beain hapoh jong katei ka jaka sumar jong ka sorkar pdeng. Halor katei ka jingthoh kaba la ioh, na ka liang jong ka Vigilance Division, ka la sngew dei ban thung noh ia ka committee ba kan peit ia kane khlem da don kano kano ka jingpeit shiliang bad ki kyndon jong kane ka kommittee ka long ban peit la kane ka jingkynnoh ba ka don ka jingleh beain da ki briew kiba na bar khlem da ioh bor.


Jowai:  Ka la don ka jingbret pathar ia ki masi iap ha shi lynter ka surok bah naduh Tongseng shaduh Rattacherra bad kane ka la pynbitar shibun eh ia ki nongleit lynti lyngba ka surok bah NH-6.  La iathuh ba kitei ki masi, ki dei kiba la shu bret da ki nongkhaii masi, ong ka khubor. La don bun kiba dawa ba ki bor District, ki dei ban tohkit bad ban lap ia kitei ki briew, kiba leh khlem akor ia ki jaka paidbah.


Shillong:  Ka All Meghalaya Muster Roll Progeessive Workers Union (AMMRPWU) ka kynhun ki muster roll ha ka jylla ba trei ha ki tnad sorkar bapher bapher, kala pyntip sha ki tnad sorkar ba ki la pynkhreh ban pynlong ia ka jingiakhih namar ba ka sorkar kam shym la ai dak eiei halor ki jingdawa ba bun jongki ha kane ka shi snem ba kila ap slem khamtam ban pynkiew ia ka bai nong.  Ha ka kyrwoh u president ka seng u bah N Lanong ula ong ba bun ki nongtrei muster roll kim shym la ioh jingsiew naduh u Lber bad kumjuh ka arrear.  Kiwei pat ki jingdawa ki long ban thungkam pura noh ia ki muster roll bad kumjuh ban pynduh ia ka jingai jingmut ka 5th Pay Commission ban pynduh noh ia ki muster roll. Kila dawa ba ka sorkar ka dei ban ai ka jingsiew kaba biang katkum ka kam nalor ka ESI, PF, EL bad kiwei.


Shillong: Ka jingialang jong ka Kabinet mynta ka sngi kala shim ia ka rai ban pynkylla noh ia ka ain Meghalaya Residence Safety and Security Act 2016 (MRSSA), bad  yn pynmih ia ka jingpynbna sorkar kum ka  Ordinance  ba kan trei kam noh mardor. Haba kren ha ki lad pathain khubor ha dien ka jingialang na ka liang jong u symbud myntri rangbah ka jylla u Bah Prestone Tynsong u la iathuh ba  kane ka rai jong ka kabinet kaba la shim mynta ka sngi yn pyntrei kam noh ha ka ordinance bad ynda la shong dorbar yn sa pdiang ia ka hapoh ka iing dorbar. Na ka liang jong ka sorkar shen kan sa pynkylla ruh ia ki rule jong ka snem 2017 ha kaba ia dei bad ka MRSS Act na ka bynta ban pyntrei kam ia kane ka Ordinance. Da kane ka rai jong ka kabinet, baroh ki briew ki bymdei ki trai shnong jong ka jylla Meghalaya ki hap ban register ia la de haba ki wan rung sha ka jylla. U bah Prestone u la iathuh  shai ba   Nga kwah ban pynshai ba kane ka ain kan ym ktah ia ki Non Tribal kiba dei ki nongshong shnong ba pura jong ka jylla Meghalaya . La ong ruh ba kane ain kan nym trei kam ia kito ki nongtrei sorkar kiba dei jong ka sorkar pdeng ne ki jong ka sorkar jylla ne kiba trei ha ki ophis ba la ithuh da ka sorkar. Haba ia dei bad ki briew kiba wan sha kane ka jylla ki hap ban register la ki dei ki nongtrei bylla, ki ba wan khaii pateng, kiba shuwan kai sngewbha baroh ki hap ban pynshai ha ka por kaba ki wan ban rung bad kan don ka kyndon ban pynshitom ia ki lada ki pynkhein ia ki kyndon da kaba khlem register lane ki ai jingtip da kaba shuthok. Haba ia dei bad ki sngi ia kane yn sa pynbeit ha ka rule ynda la pynkylla ia ka rule, hynrei ka jingpynshsitom kan hap hapoh ka ain Indian Penal Code 1860 hapoh ka kyndon 176. La ong bay m don kam ia ka ILP hynrei kane ka ain jong ka jylla kala biang ia mynta.  U la ong ruh ba ki briew kiba kwah ban wan sha Meghalaya ki la hap ban register online bad kiban peit ia kane kin dei ki District Task Force Committee kaba ym pet da ki Deputy Commissioner bad ki Superintendent ki pulit, haba ia dei bad ka jingduna jong ki nongtrei na ka liang jong ka sorkar kan sa thung briew shuh.


Shillong: Hynnin ka sngi, la ioh jingtip ba arngut ki khynnah, kiba na ka shnong Lawblei, kaba don 10 kilometre na Mawkyrwat, ki la ngam jyllop ha Wah Umngi, jong ka South West Khasi Hills District. Kitei ki arngut ki dei u samla Wanboklang Kharsyiemiong (16) bad nangta sa U Wondersing Sohphoh (16), kiba dei baroh arngut na katei hi kajuh ka shnong. La iathuh ba kitei ki arngut, ki dei kiba leit kit shyiap na ki rud um jong katei ka wah, ha ka jaka kaba la tip kum ka thwei syngkai, hynrei, ki la kum bakla bad ki la ngam jyllop noh bad katei ka jingjia, ka dei hynnin ha ka por 1.30 nohsngi eiei. Ha kawei pat ka jingjia ha Garo Hills, la iathuh ba 3ngut ki khynnah skul, ki la ngam jyllop ha kawei ka pung dohkha ha ka shnong Miapara, hajan Manikganj, kaba hap ha North Garo hills District, ha ka por 3baje nohsngi jong ka 29tarik Risaw 2019.  Ka khubor pulit, ka iathuh ba U Ranbir Juro (6) U Dipen Rabha (5) bad U Rishabh Rabha (3.5 snem), ki dang ia wan phai na skul, hynrei ynda poi ha kawei ka pung dohkha, ki la ia leit sum bad kitei ki la ngam jyllop baroh lain gut.  U Ranbir, u dei u khynnah Class I jong ka  St. Thomas School ha Mendipather, katba U  Dipen bad U Rishabh, ki dei kiba pule Nursery ha  Kindergarden ha Manikganj Memorial School.  La sei noh ia kitei kiba iap, da ki para shnong, ha ka jing sakhi lang jong ki pulit, ong ka khubor.


Shillong: Ka jingialang jong ka Fair Price Shop Dealers Assocation, kaba la ia kynduh ha ka 26tarik Risaw 2019, ka la rai ban khot ia ka jingialang bah jong ki nongsam khaw reshon ha U Kyllalyngkot 2020.  Ha ka jingialang, la thaw ruh ia ka seng Meghalaya Fair Price Dealers Federation, ha kaba U Anwar Khan, u long U President, U Bah Richard Khongwir kum U General Secretary nalor kiwei pat.


Ym tip na kano ka daw, uwei u hati, ula khie bitar bad kyrdem ia kawei ka kali, kaba dang iaid kai ha ka jaka shang kai ha Khao Yai National Park, thainland ha ka Sngi Hat majai ba ladep.  Utei hati, u dei uba khia hynniew ton bad uba don 34 snem ka rta, u dei uba la tip kyrteng Duea bad utei ula kyrshut ia la u tdong bad nangta u sa kiew da ki kjat hajrong ka kali. Utei u hati, ula pynpait ia ki iit jong katei ka kali, ia ka tnum bad ka met jongka ruh, ha katei ka jing lymbub kaba shipor jongu.  U nongniah, ula lait phet noh ialade na katei ka kali.


Ka jing ia kawang ktieh hapdeng ka BJP bad ka Shiv Sena, ka dang iai bteng haduh mynta ka sngi, ha kaba ka Shiv Sena, ka la ther tyngeh ia ka seng BJP, da kaba ka pyntieng, ban pynjari da ka synshar President ha ka Jylla Maharashtra, kumba la pynsngew da U Sudhir Mungantiwar, uba dei u myntri jong ka sorkar BJP ha katei ka Jylla bad ka Shiv Sena, ka ong ba katei ka jingkren, ka dei ka jingniew bein ia ka rai jong u paidbah. Hynnin ka sngi, U Sudhir Mungantiwar, myntri ka sorkar BJP, ula ong ba ka sorkar India, kan sa pynjari da ka synshar President, lada ym lah ban thaw sorkar ha shwa ka 7tarik Naiwieng 2019. Halor katei ka jingkren U Sudhir, ka kotkhubor jong ka Sena, ka Saamana, ka ong   Hato U President, u don pleng hapoh ka jing pyniaid jong ka seng BJP lane ka muhor jong U President, ka don ha ophis jong ka seng BJP, ha kaba katei ka seng, ka lah ban pyndonkam, lada kam lah ban thaw sorkar ha Maharashtra?   Ka BJP, ka la jop da 105ngut ki dkhot ha ka elekshon ba dang shu dep, ka Sena, da 56ngut bad ka NCP ka wan ba lai da 54ngut ki dkhot. Ka Shiv Sena, ka ong shuh shuh ba ka jing byrngem briew ka BJP, kam iapher satia na ka jingbyrngem ha ka por ba synshar jong ki Syiem Mughal, bad ka Saamana, ka ong shuh  La U President u don hapoh pla jongphi?


Shillong: Ki lad khubor ba dang shu ioh lum ki iathuh ba U Mohan Bhagwat, uba dei U President ba heh duh ka BJP, un lah ban wan iuh kjat sha Shillong, ha u snem thymmai 2020. Ki thymmei khubor, ki iathuh ba un lah ban wan ha ka 11tarik Kyllalyngkot 2020, ha kaba kan don ka jingialang paidbah ha madan Polo. Ki dkhot jong katei ka seng, kiba iakren bad une u nongthoh khubor, ki iathuh ba ka jing pynkhreh ka dang iaid shakhmat, na bynta katei ka jingwan iuh kjat jong u heh duh ka RSS ha Shillong.


Shillong: Ki pulit jong ka Assam, ki la ioh kem ia U Omprakash Sharma (59) bad U Pankaj Sharma (25) u khun jongu, namar ba ki buh jaka pynlang dewiong beain ha u pud jong ka Assam bad Meghalaya, khlem da don ki kot ki sla kiba biang. La iathuh ba kitei ki ar ngut ki dei ki nongshong shnong ka Amgak, Byrnihat ha 16mer bad la kem ia kitei ha ka miet jong ka Sngi Thohdieng bad  kitei ki buh ia katei ka kad dewiong kaba beain ha katei ka jaka. Ha kajuh ka por ki pulit Assam, ki la kurup ruh ia 9 tylli ki trok kit dewiong, kiba la pyniaid da kitei ki shi kpa shi khun, ong shuh ka khubor. Ki lad khubor ki iathuh ba u don bun bah, u dewiong, uba la kit beain bad la ju buh ha khappud jong ka Assam, Meghalaya bad nangtei pat la shalan sha Assam bad West Bengal.


Nongpoh: Ka FKJGP Sohkhwai Umdu Unit, ka la pynpaw ka jingpyrshah halor ka jingthmu ka Ri Bhoi Tourism & Environmental Development Forum (RBTEDF) ban pynlong ka jingiakop khwai hapoh ka wah Umtrew kaba don ha Lailad.               U samla Banroy Wahlang, president ka FKJGP, Sohkhwai Umdu Unit, u la ong ba ka nongrim kaba la pynlong ia ka  seng ba kan pyrshah halor katei ka jingthmu ka RBTEDF, ka dei namar ba katei ka Forum kam don bynta ei ei ha ka ban pynneh pynsah ia ki doh um doh wah kiba im hapoh katei ka wah.      Shuh shuh, u la ong ruh ba ki dohkha kiba don hapoh katei wah, ki dei ki dohkha kiba la don lypa bad kiba la im bad roi ha katei ka Wah, hynrei kumba long mynta ka RBTEDF ka thmu ruh ban pynlong ia katei ka jingiakop, da kaba shim bai khwai haduh T.500 shi ryngwiang, ka la kylla long pynban kum ka lad kamai pisa khlem da pyrkhat ia ka jinglut ki dohkha hapoh katei ka wah bad dei na kata ka daw kaba la pynlong ia ka seng ba kan pyrshah beit.     Lah ruh ban kdew hangne, ba na ka liang ka RBTEDF, ka la ong ba ka jingthmu jong ki ban pynlong ia katei ka jingiakop khaw ha ka 9 tarik mynta u bnai, ka long kum shibynta ban pynsngewthuh paidbah halor ka jingkordor ha kaba iadei bad ka jingpynneh pynsah ia ki dohum dohwah kiba don hapoh jong katei ka Wah, kaba dei ruh kawei na ki Wah don nam ha Ri Bhoi.


Nongpoh:  Ha ka jingiakynduh bad ki nongthohkhubor ha Nongpoh, ki la don ki riew rangbah kiba sah ha ka thainn Umru ha Ri Bhoi (Block-2), kaba dei ruh ka thainn kaba shait jia ki kam ia ka jia pud hapdeng ka Meghalaya bad Assam, la sngewthuh ba bun na ki nongialam shnong kiba don ha kiba kum kitei ki thainn Khappud, kim ju nud ban pynpaw pyrshah haba don kino kino ki kam wan leh donbor da ki briew na Assam.  Na ka sur kaba la mih na kitei ki rangbah, la sngewthuh ba ka nongrim kaba hakhmat eh kaba la pynlong ia ki ba kim nud ban saham ne ban pynpaw pyrshah haba don kino kino ki kam leh donbor da ki briew na Assam, ka dei namar ba ki la mad ia bunsien ki khep ba ka sorkar jylla kam ju kham shimkhia, haba ki paidbah bad ki nongialam shnong kiba don ha khappud ki iakynduh jingeh.  Kitei ki rangbah kiba kynthup ia u Bah Alos Nongpoh, Secretary ka Tyrso Valley Wildlife Protection Society lem bad kiwei pat ki longsan mansan ka Raid Nongtung, ki la iathuh ba ki paidbah lem bad nongialam shnong jong katei ka thainn, ki la dep mad ia shibun kiba kum kitei ki khep bad kata ka long haba ki paidbah bad ki nongialam shnong ki iakynduh jingeh, ym ju don kiba wan iarap, hynrei shu shah peit khmat ki nongialam shnong bad shu kylla langknia hakhmat ki briew ka Assam.       Haba kren halor ka jingshah iehbein ha ka sorkar, u Bah Alos Nongpoh, u la ong bay m da donkam eh ban iakren ba ka sorkar kan shimkhia ban pynbeit ia u pud u sam, namar wat tang ban pynbiang ia ka jingdonkam ki paidbah hapoh kum ki surok lem bad kiwei ki kam pynroi, kam shem la lah ban pynbiang.       Kum u Secretary ka Tyrso Valley Wildlife Protection Society, u la pynpaw ruh wat ia ka Tamsa Amur Falcon, kaba dei kawei na ki tamasa kaba khring eh ia ki nongwan shang pyrthei, ia kaba ki la pynlong mynshwa la 3 snem kynthih, hynrei mynta u snem kim shem la lah ban pynlong, namar ka jingbym biang ki lynti synkieng bad ka jingbym shimkhia ka sorkar ban iarap ha ka ban pynlong ia katei ka tamasa.       Sngewsih ban pynpaw hangne, ba ia katei ka Tamasa Amur Falcon, kaba ngi la pynlong mynshwa, hynrei ha kane ka kynti ka sorkar Assam ka la shim ia ka kabu ban pynlong ha katei hi kajuh ka shnong bad kaba la pynpaw shai kdar ba ka Assam ka kham shimkhia halor ki kam khappuud ban haba ianujor bad ka Meghalaya  ong utei u Rangbah.        Ha katei ka jingiakynduh bad kitei ki rangbah, kaba la donlang ruh ki heh nongialam ka HNYF, kaba kynthup ia u Bah Sadon K. Blah, u Bah Marcus Marten lem bad kiwei, ki la pynrem jur halor ka jingkuman ka sorkar jylla ban thaw ia ki lad ki lynti, ban iakren sha ka Assam na ka bynta ban pynbeit ia u pud u sam, namar tang na ka daw ka jingbymbiang u pud u sam, ka pynjynjar pat ia ki Khasi kiba sah ha kito ki shnong kiba don ha khappud bad ka Assam.     U Bah Sadon K. Blah, u la ong ruh ba ka seng kam shem la shongthaint ban buddien halor ka jingdawa na ka sorkar ba ka dei ban pynbeit ia u pud u Sam, kumta halor katei ka phang, ka seng shen kan sa leit ban iakren bad ki nongialam shnong ka thainn Langpih bad ruh ia ki nongialam shnong ka thainn Block-1.      Namarkata kumba ka long ia mynta hi ka seng, kan ap ia ka sur bad ka rai na ki paidbah bad ki nongialam shnong na kitei ki jaka kiba kan sa leit ban iakren, kumta ka rai kaba khadduh bad ka ban sa pynbna paidbah, kan dei hadien ba la dep katei ka jingiakren bad kitei ki nongialam shnong kiba sah ha khappud, u la bynrap.


Shillong: Ki dkhot ka KSU, hynnin ka miet, ki la ioh ban kem ia uwei u bar Jylla, uba don bynta ha kaba pyn saphriang khubor ha ka whatsapp, kaba ai kyrteng  United for Equality . La iathuh ba ia utei u briew, la ioh bat da ka KSU na Mawprem bad u dei uba wan rah ia shibun ka jingsngew iapher jaitbynriew, lyngba katei ka group ha whatsapp. Hadien ba ki dkhot ka KSU, ki la ioh bat ia utei u bar Jylla, ki la aiti noh sha ki pulit jong ka Jhalupara. Ki dkhot ka KSU, ki la ia mih paidbah ha katei ka jaka na ka bynta katto katne por, ong shuh ka khubor. Ki sengbhalang, ki la ejahar ruh ia katei ka group, kaba wan rah ia ka jing iapher jait, lyngba katei ka whatsapp group bad kaba don jingiadei halor ka jingkhanglad jong ka Khasi District Council, ban die madan ia ki bar Jylla, kiba khlem don laisen.


Donkam nongthoh khubor ia uRupang.com ha Shillong. Kiba kwah ban trei, kiba nang bha ban type bad kiba don jingsngew tynnad ia katei ka kam, kin sngewbha ban phone ha u number 8837320491.


Shillong: Ka seng JSU Jaintia Students  Union ka khot ka wer ia baroh ki nong Jaintia bad ki khynnah pule Jaintia kiba pule kiba shong ba sah ha poh Shillong bad East Khasi Hill District ban kin ia wan sha kane ka prokram  ALL JAINTIA MEET 2019  ha ka 9 tarik u bnai Naiwieng bad ha ka por 1:00 PM ha Anton Hall Laitumkhrah, Shillong bad ka theme  ka dei  Chiroop u yakreh Lang yow bet u chara ya ka mynried  . (Let us work together for a shared future). U kongsan ha kane ka prokram u dei u myntri ka sorkar jylla u Ma Kyrmen Shylla bad u symbud kongsan u Ma Wailadmiki Shylla,MLA Jowai Constituency. Ka seng kan pynkup burom ia baroh ki khynnah pule Jaintia kiba lah pass bha ki eksamin bapher baoher bad kumjuh ia ki khynnah pule kiba duna ha ki dkhot met kiba pass ia degree bapher bapher bad kumjuh ia ki rang bad thei ialehkai kiba paw khmat jylla kiba na ri lum Jaintia. Kan don ruh ki rwai bad shad tynrai bad kiwei ki program kiban ai lad ia ki khynnah ka thainn pyni ia ka sap ka phong ba ki don ha kane ka jingkynduh lang hdien ba kut ka prokram yndon ka jingiaput iatem na ki kaitor ka ri lum Khasi Jaintia kum lad ia ki ban pyni ia ka sap ka phong ha kane ka rynsan bad ruh ban pynbyrngia ia ki paidbah ha kane ka prokram.


Shillong:  Ka jingleh niam ki Syiem ka Hima shillong ka ba ju tip kum ka shad Nongkrem bad pomblang myn hynnin ka sngi ka la poi sha ka ba kut ha kaba  la sakhi da ki phew hajar ngut ki paidbah na kylleng ka jylla bad kum juh na shabar ka jylla kila ia tuid sha katei ka shad nongkrem ia kaba la tip ruh kum ka shad niam hapoh jong ka Hima Khyriem kaba dang neh dang sah haduh kine ki sngi kiba mynta.   Kane ka jingshad kaba la sdang naduh  ka 6 tarik u Risaw bad mynhynnin ka sngi ka 7tarik Naiwieng, ha kaba ha kine ki ar sngi da ki spah ngut ki rang bad ki thei samla ki la ia mih ban ia shim bynta da ka jingkmen ha kane ka shad ba shisien shisnem jong ka Shad Nongkrem. Ki khun syiem ruh ki la ia mih ban ia shim bynta lang ha kane ka shad ka kmen ba juh long man la u snem. Ki nongleit sakhi lang ia kane ka shad mynta ka kynti, ki long u Lat jong ka jylla u Tathagata Roy, U Chief executive Member jong ka KHADC u Bah Teinwell Dkhar bad ki Executive Member kiba la ia don lang ha kane ka sngi kut jong kane ka jingle niam ha kaba la pynkut da ka shad ka kmen. Ha ba ia kren bad ki lad pathain khubor na ka liang U paiem Balajied Syiem, u Syiem jong ka Hima Khyriem, ula ong ba kane ka shad kaba dang neh haduh mynta ka dei ka shad  Hima Shyllong . Hynrei dei ha u snem 1853 ba kam don shuh ka jingshong suk hapoh iing syiem kaba don ha Nongkrem kaba la wanrah ia ka jingphiah ia ka Hima Shyllong ha ki ar tylli ki hima ka  Hima Khyriem  bad ka  Hima Mylliem . U Syiem jong ka Hima Khyriem u la ong ba ka don ka jingong  Ia ka Hima lah ban phiah, hynrei ia ka iing sad bad ia ka niam yn nym lah ban phiah  ka kpoh Nongkrem ka dei ka hynmen bad ka kpoh Mylliem dei ka para, haba phiah ia ka hima Shyllong ia ka iing sad bad ia ka niam la ai sha ka hynmen ka kpoh Nongkrem. Na ka liang jong u Syiem u la kren shai ba kane ka jingleh niam kam dei ka jong ka hima khyriem  hynrei ka dei ka jinglehniam jong ka  Hima Shyllong  kaba la bat da ka Hima Khyriem. Ha ba shna ia ka iing sad kaba mynta khatsan snem mynshuwa ki sawkher ki dang noh ia u syniang ha ka dur jong u shrot u ba don ha kane ka iing sad. Kane ka jingshad ka long ban dang pynneh pynsah ia ka jinglong kyrpang ha khamt jong ka pyrthei. La iathuh ba ka jinglehniam mynta u snem ka bha ka miat, kwah ba kan don ka shong suk shong sain hapoh ka iit ka hima. La iathuh ba ki briew na kylleng ka pyrthei ki wan ban sakhi ia kane ka jingleh niam. Ha kane ka sngi na ka liang jong u Syiem u la pynpaw ruh ia ka jingsngewnguh ia ka tnad shangkai pyrthei jong ka sorkar pdeng kaba la noh syniang mynta la katto katne snem na ka bynta ban pynbit pynbiang ia kane ka jak na ka bynta ki nongwan jngohkai pyrthei bad kham ia ki nongshad.


Ka Moody s Investors Service, hynnin ka sngi, ka la pyni ia ka ioh ka kot jong ka India, ba ka long kaba sniew shibun eh bad la ong shuh shuh ba ka ioh ka kot, kat nang hiar shibun ha ki sngi ki ban sa wan, na kaei kaba long baroh shi katta.  La ong ba katei ka pyni, namar ba ki rukom trei kam jong ka sorkar, ki long kiba tlot bad kiba nang pynmih ia ka jing ia kit ram kaba bun. Ka ioh ka kot jong ka India, ka kiew tang 5.0 percetn hapdeng U Iaiong haduh U Jylliew, kaba tlot tam naduh u snem 2013, ha kaba ka jing ia die ia thied bad ka jing pynlut pisa jong ka sorkar ka hiar shaba palat. La ong shuh shuh ba katei ka jinghiar ka ioh ka kot, ka lah ban neh kham slem.


Shillong:  U Working President ka UDP u bah Paul Lyngdoh u la ong ba lada ka sorkar pdeng ka pyntreikam ia ka National Register of Citizen (NRC), ia ka jylla Meghalaya ka snem ot kyrteng ka dei ban long ha u snem 1972.       Lah ban kdew ba ka sorkar pdeng ka la pynbna ba kan pyntreikam ia ka NRC ha baroh kawei ka ri na ka bynta ban beh shnong ia kiba shu wan buhai beain.      Haba kren mynta ka sngi, u bah Paul u la ong ba ia ka NRC la dep pynbna ka sorkar pdeng ban pyntreikam ha baroh kawei ka ri badha kane ka jyllla, ka dei ban wan ryngkat bad ka Ordinace ka MRSSA ban iada kham bha ia ki trai shnong.      Ka la donkam ia ka ain kaba khlain ban tehlakam ia ka jingeh na ka jingwan buhai shnong ki briew. Lada treikam ka NRC ka snem ot kyrteng kan dei jong u snem 1972 namar ba ka Meghalaya ka ioh ia ka jylla ha utei u snem , la ong u bah Paul uba long ruh u nongialam barim ka KSU.    Halor ka jingpyrshah ka Congress ia ka NRC, u bah Paul u la ong,  ka jingpyrshah ka Congress ka dei ka rukom pyrkhat jongki namar ba ka NRC kam dei shuh kaba dang thymmai hynrei la wanrah naduh u snem 1951 haba ka Meghalaya ka dang don ha ka Assam hynrei haba sdang thymmai, ka donkam ban don ka snem ot kyrteng kaban pynshisha katkum ki kot ki sla bad ka snem 1972 ka dei kaba biang namar ba ka jylla Meghalaya ka la ioh ia ka jylla ha utei u snem ,.


Shillong: U EM Incharge jong ka tnad Trade u bah Paul Lyngdoh mynta ka sngi ha ka jing ia kynduh bad ki lad pathain khubor, u la iathuh ba na ka liang ka KHADC  naduh ka 11 tarik u Naiwieng 2019 kata naduh ka sngi nyngkong haduh ka 30 tarik u Naiwieng 2019  kan ai por ia ki nongdie madan trai jylla ba kin wan ban pynrung kyrteng ia lade ha KHADC, katba ia ki  bar jylla ki dei pat ki dei ban shim ia ka trading laisen. U bah paul u la ong ba ha ka ba ia dei bad ki bar jylla ki dei ban shim ia ka trading laisen na ka tnad trade kat ba ki trai jylla pat kin shim na ophis trei kam jong ka  Enforcement wing,ki nongdie madan ki dei ban pynbiang lut ia ki jingdonkam ha ka jingpyndap ia ka ne ka phom tang haduh ka 30 tarik u Naiwieng, ngin ym pdiang shuh ia ki jing wan thep ia ki phom yn da la lait kane ka tarik ka ba ki buh.   U bah Paul u la iathuh ba ka jing jied ia kibriew ki ba pynrung kyrteng kin long hadien ba kin bishar bha shuwa ia ki phom kat kum  ki kyndon ki ba ka KHADC ka la buh kaita ki long ba ki jaka ba ki shong kim dei ban pynwit ia ka leit ka wan jong ki briew ,ha ka ba ia dei bad ki nongdie madan ki ba die ia ki jingbam ki dei ban long kaba khuid ka ba suba bad ka  khaii pateng ka dei ban long ka ba beit (trade legal).  U la iathuh ruh ba kane ka phom kan trei kam ha  baroh kawei ka Shillong kita ka mut ha ki 7 tylli ki constituency jong ka sor shillong ia ki nongdie madan ki ba shong ha ki ja ka jong ka  Municipal area, ki shnong kum ki Mawlai Nongthymmai bad Pynthor umkhrah. katba ki nongdie madan  ki ba hap ha ki jaka jong ka Contenment board bad European ward kan ym ktah ia ki. Ban khang lad ia ka  jing leh Benami jong ki trai jylla na ka liang u bah Paul u la iathuh ba ha ka phom ki la don lupa ki kyndon ki ba biang bha ba kin ym lah ban leh benami khlem da ia tyngkhuh ia ka ain.  Ki nongdie madan kin hap ban wan rah ruh ia ki dur jong ki jaka ki ba ki ba die madan khnang ba kin  bishar bha ia ki jak ba ki long ne em ki ban shong ki nongdie madan ba kan ym pynwit ia ki nongleit nongwan bad ia ki kali ruh. U la ong ruh kin kham pyrkhat bha ruh na ka bynta ki to ki nongkhaii ki ba  die ia ki ba mar ki mata jong lade ym ki ba pyndie ia kiwei.


Shillong:Ha ki 24 kynta ki ban wan ka suinbneng kan long kaba dum lyoh bad kan don ruh ka jinghap slap ha ki katto katne ki jaka jong ka Meghalaya. Jingmaham: Yn ym don eiei. Ha ki 24 kynta ba la dep, ka jinglong jong ka suinbneng ha Shillong ka long 21.0 ka ba shit duh bad 11.4 kaba khriat duh, ha Sohra ka long 27.7 kaba shit duh bad 13.4 kaba khriat duh bad ha Barapani 26.8 kaba shit duh bad 14.3 kaba khriat duh. Yn nym don ka jinghap slap ha Shillong ,Sohra bad ruh ha  Barapani Ka jingsngem jong ka suinbneng ha Shiilong ha ka por mynstep ka dei 55% bad katba ha ka  janmiet pat ka dei 78%.


Jowai:  Ka All Jaintia Cement and Clinker Transporters  Association (AJCCTA) ka la maham jur ia baroh kito ki driver jong ki trok kiba kit masi ban shallan tuh sha Bangladesh ban bret pathar ia ki masi iap kat shaba lap ha shi lynter u Surok Bah.  U ma Balen Thubru uba dei u President ka AJCCTA u la ong ba lada ka seng ka lap ia kino kino ki driver bad trai trok kiba bret pathar ia ki masi iap, ka seng kan sospon syndon ia ki trok jong ki bad kum ka Transporters Association ka don ka bor ban pynduh kamai.   Ha kajuh ka por, u ma Balen Thubru u la iathuh ruh ba ym tang ba kin shah sospon hynrei yn ujor ejahar ruh pyrshah ia ki trai bad driver jong kito ki trok kiba bret pathar ia ki masi iap.  Ka seng ka la kyntu ruh ia ki paidbah ban ai jingtip sha ka seng lada ki lap ia kino kino ki trok kiba bret ia ki masi iap. Ka AJCCTA ka la maham jur ruh ia kito ki driver kiba ieh ia ki maw ba kah ha surok ha ka por ba ka sniew ka kali jong ki.   Bun ki driver ki leh khlem akor namar ha kapor ba sniew ka kali jong ki ka sniew, ki kah da u maw ba heh hapdeng surok bad ynda ki la dep ban shna ia ka kali jong ki, ki la shu ieh kumto khlem kynriah , la ong u ma Balen. U ma Balen u la ong ba kane ka jingleh khlem akor ki driver ka buh ka jingma bakhraw ia ki kali paidbah kiba iaid ba ieng ha surok.  Maham ka EJDA ia ki Trok Kit Masi: ha ka juh ka por ka East Jaintia Hills Driver Association ruh ka la maham jur ia ki driver kiba kit masi bad bret pathar ia ki masi iap sha rud surok bah. U Kyntang Phawa, President ka seng u la iathuh ba ka surok naduh na Sonapur shaduh Kuliang ka la sma iwtung kaba shyrkhei namar ba ha baroh shi lynter u surok la shu bret pathar ia ki masi iap da ki trok driver kiba kit masi. Kumban shu pynkynmaw ba wat ka dorbar shnong Demthring ruh ka la dep ban maham halor kane ha kaba dei bad u surok Jowai-Dawki.


MM thainang Khlem da ia kren shaphang ka riam, ka     beit, ka kup ka sem kaba long maka ka      Nongda- Nongkdup ia ka rain ka rem jong ka longbriew man briew,ha kane ka jingthoh, ngan shu iehnoh shwa bad yn phai sha ka Jainspong kaba long shibynta jong ka riam ka beit kaba pynphuh pynphieng, kaba khraw main ia u Rangbah briew pynban haba la pyrshang ban lum ban lang bad ban shim ia ka jingmut ba tynrai jong ka, ka thew ruh ia ka BOR BAD KA IKTIAR jong uto uba phong ia ka.  Shisien phai la ki khmat bad kyrtoh lyndet sha ka Riti ka Dustur jong ki longshwa manshwa lah ban ong ba ka JAINSPONG ka dei kawei na ki dak ki shin kaba paw kaba pyni ia ka jinglongkhraw bad jingdon-iktiar jong u briew. Na ka Jainspong lane na ka TUPIA la lah ban ithuh uno irit uno u khraw bad uno uba don ka bor bad ka iktiar.   Ki  riewtymmen jong ka thainn Labang-Nongphyllut, Elaka u Doloi Nongphyllut, haba kren ha une u Nongthoh la ong ba ka jingkhraw jong u briew kim da thew eh na ka jingheh ka met ka phad lane ka jingkhlainbor jong u da ka jingheh ka met ka phad, hynrei da ka Jainspong lane da ka Tupia.Ia kane ka jingong jong ki  riewtymmen kiba dangsah syllai sahyiaw hangne hangtai hapoh ka thainn Labang-Nongphyllut danglah ban pynshisha ia ka jingkhraw bad ka jingdon iktiar jong u briew uba phong ia ka khamtam ha ki kam Niam kam Rukom, ha ka kam BISHAR- KHADAR jong u Doloi u Pator hapoh ka Elaka bad ha ka kam NIAM ha ka KNIA ka KHRIAM ha ka kam IAP kam IM jong kito kiba dingbat skhem triang ia ka riti ka dustur kaba la saindur da ki longshwa manshwa. Ha ka jingiaid jong ka POR bad ka jingkylla jong ka JUK bun na ki riewrangbah, ki Knia Rangbah, ki Longsan, Longheh jong ka Raij ka Muluk wat u Knia Rangbah (Kni Waheh), u Doloi u Pator kiba dei ban spong ruh kim ju kham pyndonkam ia ka Jainspong la katta ruh ha ka Knia ka Khriam ha ka kam sngewbha sngewmiat bad ha ka kam iap kum ha ka PHUR ka SIANG ki dang pyndonkam hi ia ka Jainspong bad kat kum ka jingiathuh jong ki riewtymmen ha Une u Nongthoh ba khlem ka Jainspong, u Nongknia Nongkhriam, u Nongshat u Nongkhein lane u Kni Rangbah (Kni Waheh ha ki Labang-Nongphyllut) um lah ban kop ia u Klong u Skaw, ia ka Harak ka Sidhiar( Sidhiar-Rice beer) lane wat ban sneng ban kraw ia ki Para ki Pyrsa ha kaba iadei bad ka Niam ka Rukom khlem ka Jainspong lane ka Tupia kaba kyrpang. Haba pyrkhat sani bha ia ka dor, ka bor, ka iktiar jong ka Jainspong lane ka Tupia kaba kyrpang lah ban ong ba kam da thew eh tang ia ka jingpynphuh pynphieng ia ka MAIN jong u briew kum shibynta na ka riam ka beitha khmat ki briew, hynrei ka thew ruh ia ka jinglong Rangbah jong u briew hakhmat u Blei. Haba phai sha ka Riti ka Dustur jong ki longshwa manshwa la shem ba u Lyngdohsohblei uba bat ia ka niam ka rukom ia ki riti ki dustur u longshwa manshwa,ha u Nongshat Nongkhein lane u Knia Rangbah (Kni Waheh) la ong ba haba lehniam lehrukom khlem ka PHALI ka JAINSPONG, ki sngewlymboit ki sngewlymbiang, ki sngew ba kim don kata ka bor ne ka iktiar ban ting ban khot ia u Blei-ka Blei ne ki Blei bad ki sngew halade ba kim long kiba la jied napdeng kiba bun ban mihkhmat ha kaban ia kren ne iasaid na ka bynta ka jingdonkam uba bun uba lang khamtam ha kaba iadei bad ka kam Blei. Ki Nongshat ki Nongkhein ( ki Nongthmat ki Nongtrong ha ka ktien Pnar) bad ki Nongknia Nongkhriam haba ki iathuh ha une u Nongthoh la ong   KA JAINSPONG KA PYNI IA KA BOR BAD KA IKTIAR ha kaba iadei bad u Blei. Haba shim ia ka jigmut ba tynraiduh jong ka Jainspong bad u briew uba phong ia ka, ka pyni ia ka bor bad ka iktiar ba la pynkup ha u briew kum u Nongmihkhmat jong ki ban long u Nongiasaid u Nongiathew, u Nongkyrpad u Nongkyrpon, u Nongsaindur, u Nongwadlad wad lynti, u Ksiang u Nongiasaid na ka bynta uba bun uba lang. Shuh shuh kat kum ka jingiathuh jong ki Nongknia ki Nongkhriam la ong ba ha ki briew kiba dingbat skhem triang ia ka SAINDUR jong ki longshwa manshwa kim nud wat ban pan ia ka dak ka shin na u Blei na ka Blei lane na ki Blei khlem ka JINGDA KHLIEH. ka TUPIA lane ka JAINSPONG. (Spainkhlieh ong ki Pnar). Ha ki Nongknia Nongkhriam hapoh ka thainn Labang-Nongphyllut la ong ba khlem ka Jainspong (Spainklieh) kam kup hi ruh ka wad daw wadlynti bad ka pawdak pawshin ha kata ka knia ka khriam jong ki. Ia ka jingkhraw-main bad jingdon iktiar jong ka jainspong lah ruh ban iohi na ka jingwan u Kni-Rangbah (U Kni Waheh- ha ki Labang-Nongphyllut) haba don kano kano ka jingwan-sneng wan-khraw ia la ki para ki Pyrsa khamtam ha kaba iadei bad ki kam mynsiem lane ha ka kam kaba iadei bad U Blei. Katba lah ban iohi u Kni Rangbah lane u Kni Waheh um juh wan sneng wan khraw ia la ki para ki pyrsa khlem ka phong Jainspong. Haba ki wan khlem ka phong ka sop Jainspong kata, uta u Kni Rangbah lane u ma u Woh haba ki wan sha iingkur ka shu long tang kum ka jingwan-jngoh tang ban tip ia ka shait ia ka nang, ka jingwan tang ban shu pynithuh ialade ba u dei u Ma, u Woh jong ki, hynrei haba u wan pat da ka Jainspong um shym wan tang ban kylli ia ka shait ia ka nang hynrei kum u briew uba don ka bor bad ka iktiar. U Kni Rangbah haba u wan da ka Jainspong, u sneng u khraw, u kyntu, u kynpham bad ban sngew ban sngap ia ka khia ka shon mynsiem jong ki.  Ha ka juh ka por katba lah ban iohi haba u Kni, u wan bad ka Jainspong, lah ruh ban iohi kitai ki para ki pyrsa sor-sor ha tyngdong-shkor jong u, ki ud ki nam ia la ki jong ki lait ki let ki tam ki duna jong ki. kum u briew uba don ka bor bad ka iktiar, u duwai u phirat, u duwai pan-map ryngkat bad ka sneng ka kraw bad kum ka dak kaba paw ba ki para ki pyrsa ki pan-map ia ki lait ki let, ki tam ki duna, u kni Rangbah u buh ka sngi ka nong ban pynieng da ka knia da ka khriam kum ka jingpynbiang ia ka hok u Blei. Ia ka jingkhraw-main jong ka jainsong lah ruh ban iohi wat ha ka kam shynshar khadar. Ha Elaka Labang-Nongphyllut, kawei na ki Elaka, ka Bri U Hynniewtrep kaba dang iengrasong ka Riti ka Dustur jong u long shwa manshwa, haba u Doloi, u Pator ne ki Tymmen ki san jong ka Elaka, ki wan sha ki khun ki hajar ka Elaka khlem ka Jainspong ka jingburom na ki khun ki hajar ka Elaka ka shnong-kynrong bad ki briew kim da niewkor eh ba ki long ki khlieh jong ka Elaka pynban haba ki wan bad ka phong Jainspong katno ka long ikhia-thew ha kaba ki khun ki hajar ka Elaka ki wan ban ai khublei bad dem burom hakhmat jong ki. Ha u Kni Rangbah jong ka Kur ka jait uba dang pynneh pynsah ia ka riti dustur kaba la saindur da ki longshwa manshwa lane u Langdoh u Sohblei kim ju wan sha kano kano ka jinglehniam jong ka Kur lane ka Raij khlem ka jainspong, lait satang ha ka khep kaba kumno re kumno kaba ki shu jia ryngkhat ba wan mih ne wan jngohkai. U Langdoh-u Sohblei uba dei ban pyndep ia ka Niam ka Rukom ia ka Knia ka Khriam ha man la ka jinglehniam une kynjreng ka Phali ka Jainspong. Ha ki nongknia Nongkhriam kat kum ka saindur ki longshwa manshwa ka jingdakhlieh lane ka Jainspong ka long kaba donkam bad kaba pyni ia ka jingdon ka bor bad ka iktiar.  Ka Nuksa ba shynna jong u phadar Sngi. S. Lyngdoh, s.d.b. ka kup ia ka burom jong ka Balang Salonsar ba ka dei shisha ka Baang kaba ri kaba kdup ia ka riti ka dustur kiba bha jong ka Jaitbynriew bad ka Jaispong jong u ka kup pura ia ka Riti ka Dustur jong ka Jaitbynriew hapoh ka Bri u Hynniewtrep bad u pyni ba u long da shisha u Langdoh- u Sohblei bad u nongknia, u Nongkhriam, u Nongsneng, u Nongkraw bad uba kup ia ka bor bad ka iktiar kaba iahap dur kat kum ka sainpyrkhat jong ki longshwa manshwa.


Shillong: Ka kong Sweety Kharsati, kaba na Nongthymmai, Nongshiliang, Block 4, ka la ujor sha ki pulit jong ka Bengaluru, Karnataka, ha kaba ka la iathuh ba u khun jongka, U Amon D Kharsati (24), ula leit trei ha ka call centre ha Punjab, lyngba ka kam, kaba la pynioh da u paralok jongu, U Jason Marbaniang, ha kaba u iathuh ba katei ka dei ka kam ha ka kompeni Amazon.  Hadien ba ula trei ar taiew ha katei ka kompeni, la don kiwei pat ki paralok jongu, kiba tyrwa ba un trei ha kawei pat ka kompeni, da kaba ki tyrwa ia ka jingsiew kaba kham heh bad katei ka dei ha Coimbatore.  Hadien, ba ula trei kumba katto katne sngi ha katei ka jaka, u sngewthuh ba ka dei ka kompeni kaba thok bad ba u kwah ban mih noh na katei ka jaka; hynrei kitei ki briew kiba don ha katei ka jaka, ki la kynnoh, ba ula tuh ia ki tiar na katei ka jaka bad ki la shoh ruh ia u bad ki dawa ruh ba un siew pisa T.20,000, ha kaba ki phah ban thep ia ka pisa ha ka account jong u paralok jongu, U bah Jason Marbaniang. Kitei ki da mynjur, ba ynda ula siew ia katei ka pisa, kin sa pyllait noh da kaba suk, ba un mih na katei ka jaka, hynrei hadien kata, ki knieh noh ia ka mobile phone, ka id card bad kiwei ruh bad ha ka por 3baje mynstep jong ka 9tarik Naiwieng 2019, la iathuh ba utei U Bah  Amon, ula lait phet na katei ka jaka, hynrei shaei ba u don pat, ym shym la tip satia haduh mynta, ong ka ejahar na ka kmie jongu.


Shillong: U President   jong ka Meghalaya EMRI Workers Union (MEMRIWU) u bah Roipar Kharrasswai,  u la iathuh ba na ka liang ka MEMRIWU ki la shim ia ka rai ba naduh sngi nyngkong kin weng noh ia ka jingiakhih kaba jai jai da ka ba shah thngan. Kat kum u nongialam ka MEMRIWU u bah Kharrasswai u la ong ba kane ka rai ban weng noh ia ka jingiakhih jong ki, ka long ba ki la iohi ba ka jingiakhih kaba jai jai katkum ki lynti kam shym la poi shaei shaei ruh ha kaba ka sorkar kam shym la shim khia ia kane ka kam ha kaba kam shym la lah ban khot ia ka jingialang ban ia kren halor ki mat jingdawa ka jong ki. Naduh ba la sdang ka jingiakhih ki dkhot jong ka MEMRIWU kiba la poi sha Hospital kila long 14 ngut haduh mynta ka sngi. Ban pynsngew ia ka sorkar ha kaba ia dei bad ka jingdawa ka jong ki la sngi nyngkong hi kin sdang ia ka jingiakhih kaba tyngeh bad ka sorkar kam dei ban kynnoh ia ki.   Halor ka jingong u myntri ka koit ka khiah ba ka sorkar kam lah ban shimti  ia ka Emergency Cell, u bah Roipar u la ong ba kaei ka jingeh ia ka sorkar ba kam lah namar 100% la bei pisa da ka sorkar, 905 da ka sorkar jylla bad 10% da ka sorkar pdeng, ki tiar ki tar ki la biang ki briew ki don kaei kaei ka jingeh ia ka sorkar. U la ong ruh ba ka jingai por hynniew sngi ba kin bteng biang ia ka kam ka la kut mynnin ka sngi Thohdieng, lada ki bor ba pyniaid ki leh da ka bor,  ki ruh kin leit sha iing bishar namar ki la pynkhein ia shibun ki kyndon da ki bor pyniaid, la kam u president ka MEMRIWU.


Shillong:Ha ki 24 kynta ki ban wan ka suinbneng kan long kaba dum lyoh bad kan don ruh ka jinghap slap ha ki katto katne ki jaka jong ka Meghalaya. Jingmaham: Kan don ka jinghap slap Ha ki 24 kynta ba la dep, ka jinglong jong ka suinbneng ha Shillong ka long 18.6 ka ba shit duh bad 13.5 kaba khriat duh, ha Sohra ka long 20.2 kaba shit duh bad 16.2 kaba khriat duh bad ha Barapani 20.8 kaba shit duh bad 15.5 kaba khriat duh. Yn don kajinghap slap ha Shillong , Sohra bad Barapani Ka jingsngem jong ka suinbneng ha Shiilong ha ka por mynstep ka dei 91% bad katba ha ka  janmiet pat ka dei 98%.


Shillong:   Ki pulit jong ka Anti-Norcotics Task Force (ANTF) ryngkat bad ki pulit ka Sardar Police station ha ka janmiet jong ka  7 tarik u Naiwieng 2019,hapoh ka jingialam  jong u SP ka East Khasi Hills District ki la  oh ban jingtip ba uwei u nongkha i drok un sa leit ban pynpoi  a u drok sha ka thain  Khyndailad.         Hadien ka jingioh jingtip ba tikna na ka liang  ki pulit ANTF ki la pynap shrip bha ha kaba ki la ioh ban kem   a u Lobkush Bohara ryngkat bad 5.93 gms u drok heroin bad la ioh kem ruh ia kawei ka kali.         Kat kum ki pulit ki la iathuh ba u Lobkush u dei uba dang pule ha ka kyrdan BA (English) ha ka ICFAI University, Shillong bad u dei ruh u ba  a jan bad uwei pat u nong kha i drok  a uba la tip kyrteng kum u Haleem Miah uba ki pulit dang shen ki la kem noh na Nongthymmai.        La register case  ha Sadar PS lyngba ka Case no 279(11)19 hapoh ka section 21(b) jong ka NDPS Act 1985.        Katba ha ka sngi ka ba bud pat, kata ha ka step jong ka 8 tarik u Naiwieng 2019, lyngba ka jing arap jong ka kynhun syntiat  jong ka Assam Rifles, ka kynhun ANTF ka la  oh ban kem sa ia u wei pat u briew u ba kyrteng u Rahul Das bad na u la ioh ban kurup ia u drok heroin u ba  119.48 gms,hynrei  uwei pat u nongkhaii uba la tip kyrteng kum u Imran Mynthlu u la lait phet na ki Pulit.       Na ka liang ki pulit ki dang pynlong ia ka thwet kaba jur  a utei uba la lait phet, ha kajuh ka por ki kyrpad  a ka jing a trei lang jong ki paidbah ban pyntip sha ki bor pulit lada ki  ohi lane ioh  jingtip eiei shaphang u Imran Mynthlu .      La register  a ka case pyrshah  a kitei ki arngut, kata u Lobkush Bohara bad u Rahul Das ha Lumdengjri PS lyngba ka case no 125(11)19 hapoh ka section 21(b) jong ka NDPS Act 1985.


Jowai: Ka jingialang paidbah kaba la khot da ka Jaintia Hills Amalgamated & Redressal Forum ha ka sngi Saitjain ha Madan ialehkai ka shnong Tuber Shoh-shrieh, ka la rai ban leit ia kynduh ia ka Executive Committee ka JHADC hapoh ka jing ialam u ma Thombor Shiwat ban kyntu ia ka EC ba kan ujor biang sha ka iing bishar badon burom kaba ha khliehduh ka ri ban pyllait ia ka jylla Meghalaya napoh ka MMDR Act.   Ka JHADC ka don ka hok ban leh ia katei, namar ka jylla hi ka dei kaba hap hapoh ka Sixth Scheduled bad katkum ka Sixth Scheduled Application Law,1952 lah ban tih dewiong hapoh jylla khlem ka MMDR Act, la ong u Chairman ka Forum, u ma Helping Phawa.   Katei ka jingialang paidbah ka la rai ruh ban leit ia kynduh ia u Chief Minister na ka bynta ban shna ia ka mining Policy khnang ba ki paidbah kin ioh ban tih dewiong khlem da pynjot satia ia ka mariang.  U ma Helping Phawa, u la ong ba kane ka sorkar kaba mynta ka bunkam tang ban ioh pyllait ia u dewiong ba 32 lakh ton tam ia kaba ka NGT ka la dep ban aiti sha ka Coal India ban die lilam tang ban ioh ia kamai para nongialam bad khlem bun kam satia kumno ban thaw ki lad ki lynti ba ki paidbah kin ioh tih dewiong bad ban im jakpoh. Na ka liang u ma Obil Kyndait, u CEM barim bad u MLA barim, haba kren ha ka jingialang paidbah u la kynthoh tyngeh ia ka Executive Committee ka JHADC. U la ong ki MDC ka JHADC ha kine ki sngi kim shym la trei shitom ban wad pisa ban ioh siew wat tang ia ki tulop ki nongtrei hynrei ki dei ki MDC kiba shu ap khmih lynti ba yn hap eiei na bneng kum ba hap ka mana. U ma Lakhon Biam,  MDC ka Nongbah bad u nongialam ka BJP ha Jaintia Hills u la kyrpad ia ki khon ka Ri Jaintia ha baroh ki 29 tylli ki Constituency ba kin leit sha u MDC jong ki ban pynbor ia ki ban wanrah ia ka rai hapoh ka Iing Dorbar ka JHADC ha kaba bad ka kam tih bad shallan deiwong. Na ka liang u ma Erwin K Sutnga, haba kren u la kyntu ia ki paidbah ba kin wan hiar sha Shillong ha ka 12 tarik u bnai ban wan na ka bynta ban pyrshah jur ia ka jingthmu jong ka Sorkar kmie ban pynkylla ia ka Sixth Scheduled. U la ong ba ka sorkar India ka la dep ban pynduh pyndam ia ka Artikel 370 kaba iada ia ki paidbah ha katei ka jylla bad u la ong ba lada kane ka sorkar ka pynduh sa ia ka Arikel 371 ka mut ka Sixth Scheduled kaba iada ia ngi ki rit paidpaid ka don ha ka jingma kaba khraw. Kane ka jingialang paidbah kaba la pynthut da u slap hynrei wat la katta ruh kumba 1200 ngut eiei ki paidbah ki la wan poi. Ha kane sngi, la ioh ruh ki nongkren na ki nongialam Sengbhalang, kynthup ia u President ka KSU JHDU, Ohibait Dkhar, ki Rangbah Shnong bad kiwei kiwei. U ma ER Ryngkhlem u la pynsmai bad pynskhem ia ki nongialam katei ka Forum kiba kynthup ia u ma Helping Phawa kum u Chairman, u ma Satly Ryngkhlem bad u ma Dunno Nongpluh kum ki Vice Chairman, u ma Justine Dkhar MLA barim kum u Spoke Person, u ma Thomas Nongtdu kum u nongbat Iarong Pisa bad u ma Kermi Ksoo kum u Legal Adviser.


Ex Rev. K. Langrin Ka triangle ka dei ka dur lai dong ba la   shna da ki lai tylli ki side. Ka lah ban   long ha kano kano ka dur tangba dei ban don tang lai tylli ki side bad lai tylli ki dong.  Haba shna triangle ngi dei ban sdang na ka Base sa ruid sa ki lain pynieng la na ka mon ne kadiang ban kiew shajrong. Nangta na jrong pat ngi ruid sa uwei pat u lain segment ban iakynduh bad ka Base.      Balei ba nga ong, ia ka jingim u briew la pyniasyriem bad ka triangle? Namar ha ka por ba ngi dang don hapoh ka kpoh jong ka kmie ngi dang long kum ka base jong ka triangle. Haba la kha briew ia ngi pat ngi sdang shuwa na ka jinglong khunlung. U khunlung u nang kiew kum u lain segment ba ngi ruid pynieng.  Naduh ka por khunlung haduh ban dap 45 snem ka dei ka por ban kiew shajrong. Ynda la kut ka 45 snem pat ngi la sdang hiar shapoh kumba ngi ruid sa uwei pat u lain segment ban iakynduh bad ka base. Haba la iakynduh bad ka base ka mut ba u briew u la tymmen bha, um lah shuh ban khie na jingthiah. Ia ka ja ka sha ki khun ki ksiew ki hap ban leit ai da u shamoit ha jingthiah. Hangta u briew u la poi biang ha ka kyrdan jinglong khunlung.      U babu Soso Tham u la kylla Khasi ia ka Phawer jong u Easop ia kawei ka jingiathuhkhana shaphang   U Kulai, u masi bad u ksew. U Kulai u dei uba la ju set ha sem. Don ki por ba hap ban pyllait ia u. Kumta u kulai haba u trai u pyllait ia u na ka sem, u mareh bad mastih, la ha madan ne ha ki riat ki ram. U briew u ba dang hapoh 45 snem u long shisha kum u kulai set sem, uba sngewtynnad ban mareh ban mastih. U sngew khlain, kat u te um don shuh. Ynda u la palat 45 snem pat u long kum u masi lur uba minot thop ha ka kynshew kyndiap, ban lum spah na ka bynta la ka iing ka sem bad ba un bam ha ki sngi jong ka jinglong tymmen. U ksew pat u dei u jait jingthaw uba khapnap. Te u brew uba la poi ha ka kyrdan ksew u dei uba la tymmen. U tymmen borabor u dei uba khapnap. Ka jinglong jong u ka long kaba dei namar ialade um lah shuh ban trei ban ktah.       Ka don sa kawei pat ka jingong,  A man who is below 50 years collects money but a man who is 50 years above collects diseases . Nga ia mynjur bad kane ka jingong ba, u briew uba hapoh 50 snem u lum spah man ka sngi, katba uba la palat 50 snem u lum sa ia ki jingpang. U briew uba hapoh 50 snem u dang khlain ka met ka phad, katba uba la palat 50 snem u la sdang ring tymmen namar kita ki shipai ka snam (Red Blood Corpuscles) ruh ki la tymmen bad kim lah shuh ban ialeh thma bad ki khniang jingpang.      Kumta, nga don ka jingai jingmut ia phi ki samla ba dang khie ba phim dei ban sngew sarong ia la ka bor jingkhlain, ia ka spah ba phi lum, ia ka jingstad ba phi la ioh, ia ka jingbhabriew bad ia ka burom briew ba phi ioh namar kan poi ka por phi ruh phin hap ban hiar sha ka jinglong tymmen. To nang ban burom bad wat niew bein ia ki tymmen. Baroh ngin poi sha lum jingtep ne jaka thang. Phim lah ban long samla sah junom.


Mynta ka sngi, la pynhap ia ka Maharashtra, ha ka synshar President, lyngba ka jing mynjur jong ka kynhun myntri jong ka sorkar India bad ba la soi ruh da ka muhor jong U President ka Ri, U Ram Nath Kovind. Katei ka jing synshar President, ka dei lyngba ka jing ai jingmut jong U Lat ka Jylla, U BS Koshyari bad ka daw, ka long hadien ba kam don kano kano ka seng sain pyrthei, kaba lah ban thaw sorkar, hadien ba la pynbna ia ka result jong ka elekshon MLA ha ka 24tarik Risaw 2019 bad ka daw ka long namar ba ka Shiv Sena, kam treh shuh ban dang ia trei lang bad ka kynhun synrop jong ka, ka BJP.


Shillong: Ka Shillong Lajong ka la rah ia ka nam lahduh ka Shillong Premiere League 2019 hadien ba ka la pynliem ia ka Ryntih ha ka jingiakhun kaba long mynta ka sngi.  Ka Lajong ka la pynliem da 4-0 ia ka Ryntih bad ia  kine ki kol la thep da u A.lepcha 13 , F.Kharbangar 38 , S.kynshi 46  bad u N.Singh 89 . Ka Lajong ka la kamai 27 point na ki 12 sien ialehkai ha kane ka lympung. Ka la jop 8 sien, iakhaid 3 sien bad ka shah rem shi sien. Lashai ka jingialehkai kan long hapdeng ka Laban SC pyrshah ia ka Nangkiew irat SC.


Shillong: Ka Executive Member ka Khasi Hills Autonomous District Council kaba peit ia ka tnad Information Technology (IT), ka kong Macdalyne Mawlong ka la ong ba ka jingpyntreikam ia ka mashin tynruh kti ia ki nongtrei ka Council yn pyntreikam noh ha kine ki sngi shen.    Haba kren sha ki lad pathain khubor, ka kong Macdalyne kala ong ba kane ka mashin Biometric Punching machine la dep thied na ka pla jongka hi namar ba ka Council kam don pisa ha ka dor T. 8 hajar.   Nga la pynlut na pla lajong T. 8 hajar ban thied ia ki 2 tylli ia ka mashin , la ong ka kong Macdalyne.      Ka la iathuh ba ka jingthmu ia kane ka long ban tip ia ka rukom wan trei ki shakri ka Council namar ba kumba ka long mynta, ym tip ia ka rukom wan trei jong ki nongtrei namar ba kam don ka rekod kaba biang hynrei da ka jingpyntreikam ia kane ka mashin, yn tip ia ka por ba ki wan trei bad mano bym wan trei.      Ngin pyrshang ban treikam noh ha kane ka taiew ban wan namar ba la dep shim jingtip ne rekod lut ia baroh ki nongtrei , ka la ong.        Ha kajuh ka por ka la iathuh ba ka tnad Information Technology ka Council ka shem jingeh mynta ban pyntreikam namar ba kam don ka pisa watla ka la don ka jingthmu ban pyntreikam ia baroh ki tnad da ka juk mynta lyngba ka komputer ne computerised ia baroh ki tnad ka Council.        Ka la iathuh ba ka Council kala dep iateh bad ka tnad NIC ka sorkar jylla ban pyntreikam da ka computer ia ka Professional Tax hynrei ka shem jingeh namar ba kam don pisa eiei.       Ngi la kwah ban pyntreikam da baroh ki tnad  ka Council da ka kor komputer naduh ka tnad Legislative, Executive bad Judiciary. Ngi dang pan pisa na ka sorkar pdeng T. 2.42 klur na ka sorkar pdeng ban pynbiang ia ki jingdonkam baroh , la ong ka kong Macdalyne.      Ka la ong ba ka donkam ban biang ki jingdonkam baroh katkum ha kane ka juk mynta, donkam bha ha kane ka juk ban pynsuk ia ki nongsiew khajna kum namar ba ka jingsiew da ki challan ka la pynngiah ia ki briew bad bun kim ju wan siew.  Da ka jingleh computerised (pyntreikam da ki kor komputer), lah ban siew online ruh bad kane kan pynsuk bad kan pynbha ia ka rukom ka Council , ka la ong.


Jowai:  Ki nongkhaii masi tuh ki bym shym la ithuh satia ki la bret ia ka masi iap ha wah syndon bad kane ka la long imat ka nusib ba bha eh ki dohkha dohum kiba don ha katei ka wah namar ki la ioh ban bam ia ka jingbam ba bang bad ban sah da ki bnai.   Kane ka la jia ha wah Lakroh, Amlarem Sub-division ha kine ki katto katne sngi ba ladep. Ka Wah Lakroh kadei kawei na ki wah ba dang bun bah ki Dohkha Dohpnat ha thainn Jaintia Hills.  Halor kane ka jingbret pathar ia ki Masi Iap na ka liang ka War East Elaka Satpator Fishing And Environmental Protection Association (WEESFEPA), Muktapur ka la khang pyrshah ban bret ia ki Masi ne kino kino ki mrad ba la iap hapoh ka wah Lakroh ne ha ki shnat wah jong ka. Lada lap ia kino kino kiba leh ka kuna ka long 50 hajar tyngka ha kaba 20 hajar kan leit sha ka fund jong ka Association, 20 hajar sha u nongkem ne nongai jingtip katba shiphew hajar sha ki nongtep ia ka mrad ba la iap. Kane ka la long katkum ka rai jong ka General Meeting kaba la long ha ka 13 tarik mynta ka sngi ka la rai ruh ban nym ai lad ia ka District Council JHADC ban die lilam ia ka wah Lakroh khnang ban dup lah ban pynneh pynsah ia ki jingim hapoh kateika wah. Ka WEESFEPA ka maham bad mana ruh ia kito ki briew kiba thep tender na ka bynta ban thied ia katei ka wah. Lada ki leh pyrshah, ka seng kan nym don jingbahkhlieh lada jia eiei ia ki.  Ka jingduhnong kan long ka jong ki , la ong u President ka seng.


Shillong: U Bah Hamletson Dohling u ba long u MLA jong ka Mylliem, uba dei ruh u myntri ka tnad pynroi sor mynta ka sngi, u la ia kynduh bad ki ophisar ka tnad PWD ban ia kren halor  ban rah ia ka Jhalupara Police Outpost sha jingkieng Umshyrpi. Haba ia kren bad ki lad pathain khubor u bah Hamlet u la ong ba ka jaka ha Umshyrpi kaba dei jong ka jingkieng rim ba hap hapoh ka jingpeit jong ka PWD ka la lait ha dien ba la dep shna ia ka  jingkieng kaba iaid mynta. Ka jingialeh ban wanrah ia kane ka Police Outpost sha katei ka jaka long namar ba ka jaka ha jingkieng Umshyrpi kam long kaba shngain ia ka iaid ka ieng jong ki paidbah namar ha kane ka jaka la bun ka jingshah lute ha ki riew sniew. Kawei pat ka daw kaba u la ai ka long ba ka Jhalupara kaba don ka Police Outpost mynta ka peit naduh Jahalupara sha duh Mylliem bad kane ka police out post kaba don mynta ka shem jingeh ia ki paidbah ban leit ha ka por miet, namar ka dei sha kyndong. Na ka liang  u bah Hamlet kum u nongmih khmat katei ka jaka u kwah ba ia ka Jhalupara Police Out post dei ban rah noh sha jingkieng Umshyrpi, ka jaka balong pdeng bad ka jaka ruh ka dei ka jaka jong ka sorkar. La iathuh ba ka jaka ba don ki pulit ha Jhalupara ka dei bka shu shong wai kan bha ia ka sorkar ba kan don ia la ka jong ka iing ia ki pulit, la iathuh ba kane ka jingiakren ka dang iaid bad ka sorkar


Ka long ka jingjia kaba phylla shi katdei, ha kaba uwei u heh pulit jong ka Bolivia, ula lait na ka jingiap, namar ba u thep hapoh pla jongu ia ka baibl rit. La iathuh ba utei u pulit, ula shah siat na shadem jongu, ha ka jing ia kynad hapdeng ki riew pyrshah jong U President Evo Morales, uba la mih noh ban leit phet rieh sha Mexico.  U heh pulit, U Oscar Gutierrez, u  iathuh ba katei ka jingjia, ka dei hynnin ka sngi, ha kaba la siat ia uwei na ki pulit jongu, da u kuli 9mm ha ka nongbah  Yapacani. La iathuh ba utei u kuli, u dei uba la pyndonkam, da kito kiba la ioh tuh ia ka pistol jong ki pulit. La iathuh da U Oscar, ba utei u pulit, uba kim shym kwah ban ia thuh kyrteng, ula shah siat na ka liang ka diang jong ka shadem jongu, hynrei, ka jingdon ka baibl ha ka pla shadem jongu, ka la pyllait ia u na ka jingiap, ha kaba u kuli, ula leit dei ha katei ka baibl bad sied noh sharud. U Gutierrez, u kam ba katei ka dei shisha ka jingjia kaba phylla bad ula ong shuh shuh  U dei u ophisar, uba dang samla bad la lah ban pyllait im ia u bad ka dei ka pistol, kaba la ioh tuh na ki pulit jong ka Bolivia .


Jowai:  Uwei u rangbah uba la tip kyrteng kum u Constantine Langstang uba dei uba na ka shnong Madankynsaw (Mowkyndeng) West Jaintia Hills u la shah lute hynnin ka sngi 13 tarik ha ki briew bym lah ban ithuh, kiba tap khmat bad kieng suloi heh bad barit.   Kane ka la jia hajan ka shnong Saba mar khappud ka West Jaintia Hills bad Karbi Anglong.   Utei u rangbah u la ujor ejahar sha u OC ka Nartiang PS halor katei ka jingshah lute jong u.  Katkum ka ejahar ba la ujor sha ki pulit utei u rangbah u la iathuh ba kitei ki riew kieng-atiar ba tap dur khmat ki la lute ia ka pisa kaba T.1,30, 700 /- kaba u la rah na ka bynta ban leit thied masi na shnong Umkhyrmi thainn Block I.  U la iathuh ruh ba kitei ki riew kieng atiar kim shym la ieh wat ia ka Mobile Phone jong u, ka jacket bad u biri, kwai bad tympew.


AIS Suja  Ngi ruh te ngi long kiba matlah?  Kane ka dei ka jingkylli jong ki pharisi para maki hi. Kane ka jingkylli ka mih hadien ba u Jisu u la pynpeit ia ki khmat jong uba matlah ha ka sngi Sabbaton jong ki Jiw ha Israel hyndai.  Ki Jiw ki niewkor eh ia ka sngi Sabbaton haduh mynta naba ki ngeit ha ki hukum u Moses bad ki burom ia ki ain u Moses bad ki ong    Ngi ngi long ki synran u Moses  Ioanis 9:28.    U Jisu u long u ksiang ka jutang bathymmai. Hebru 9:15. U Jisu u la pyndam noh ia kaba Nyngkong ba un ioh pynneh ia kaba Ar. Te lada kata ka hukum ne ka ain ba nyngkong ka biang yn ym da la pynneh ia kata kaba Nyngkong.  Hynrei namar ba kam biang, u Jisu kum u trai ka Sabbaton, u la pynkhein ia kane ka ain Sabbaton kaba ki Jiw ki niewkor haduh mynta bad ki mane ha kane ka sngi kein namar la thoh ha ka jutang barim, ba ym bit ban leh ei ei ha kane ka sngi Sabbaton.  Rakhe khuid ia ka  Exodus 20:8.        Haba u Jisu u la wan, u la pynkhein ia ki ain ka Sabbaton, te ki Jiw ki la kem daw ia u Jisu namar u la pynkhiah ha ka Sabbaton. Kumta kita kiba na ki Pharisi ki la ia ong    Une u briew (u Jisu) um long na u Blei, namar um sumar ia ka sngi Sabbaton. Ioanis 9:16. U Jisu u ong    La thaw ia ka Sabbaton na ka bynta u briew, ym u briew na ka bynta ka Sabbaton. The Sabbath was made for man, not man for Sabbath. So the son of man is Lord even of the Sabbath  Markos 2:27-28. Kumta u khun u briew (U Jisu) u dei u trai ka Sabbaton.        Ki Jiw ki sngewphylla bad artatien namar kim ngeit ba u Jisu uta uba pynkhiah ha ka sngi Sabbaton u dei uba la phah da u Blei na bneng uba la wan ha ka jinglong doh (Born in flesh) namar ki ong ba bun ki tip bad ithuh ia u. Ki ong    Ia une ngi ia ithuh nangno u long!  Ioanis 7:27.  Ki Jiw ki ong ba ki ithuh bha ia u Jisu, hynrei kim ngeit kim pdiang ia u. Na kata ka daw ki ong    Kumno u briew uba pop u lah ban leh ia ki kambah kat kine?  Bad ki ia kylli ruh ha uta u matlah ba dei uei uba la pynpeit ia ki khmat jong u? U matlah  u jubab u ong   u dei u Nongiathuhlypa u Prophet. Don pat napdeng ki Jiw kim ngeit ba uta uba matlah ba u dei uba matlah! Ki Jiw ki kylli ia ki kmie ki kpa jong u hei bah hei kong, une u dei u khun jong phi ia uba phi la kha matlah? Te kumno mynta u la iohi mat? Oh! une u dei u khun jong ngi uba ngi la kha matlah hynrei u la iohi mat mynta bad ngim tip mano ba la pynpeit ia ki khmat jong u. Ki kmie ki kpa jong u ki ong   u lah khynraw te phin ia kylli hi noh na u! ka daw ka long namar ba ki kmie ki kpa ki sheptieng ia ki Jiw, namar lada phla ba u long u Khrist uba la pynkhiah ia u, yn kyntait noh ia u khun jong ki napoh Synagog  Ioanis 9:19-22.        Kita ki Jiw ki la ong ha uta uba matlah lada kumta te  to ai burom ha u Blei, namar uta u briew (Jisu) u long uba pop. Uta ba matlah u la ong   hynrei tang kawei nga tip ba nga uba la juh matlah baroh shikatta, mynta nga iohi ki khmat! Ioanis 9:24-25.      Nangta ki lorni pat ia uta uba matlah ki ong  Kaei u la leh ia me?   kumno u pynpeit ia ki khmat jong me?  u matlah u ong   Nga la dep iathuh naduh mynne ia phi hynrei phim sngap. Te ki la ia kren bein ia u ki ong    Oh me long u synran jong u? ngi te ki synran u Moses.  Ngi tip ba u Blei u kren ha u Moses, hynrei une te tip nangno u long?!. Uba matlah u ong   wow kaba sngewphylla shisha, haba u la pynpeit ia ki khmat jong nga hynrei phim tip pat nangno u long?! U matlah u ong ha kita ki Jiw    U Blei um sngew ia kiba pop hynrei tang ia kita kiba leh ia ka mon jong u. Naduh hyndai haduh mynta ym don uba lah ban pynpeit ia ki khmat uba matlah lymda u la long na u Blei .   Ki Jiw ki la sngew bitar ia uta uba matlah bad ki ong    La kha ia me ha ki pop suda te me hikai mame ia ngi? Ki la shop ia u shabar  Ioanis 9:26-34.       U Jisu te u la kylli ia uta uba matlah  Me ngeit ha u khun u Blei? U matlah u la kylli   U long uei te kynrad ba ngan ioh ngeit ha u?! u Jisu u la ong    Me la iohi ia u, bad uta uba kren bad me, long ma u  u matlah u ong    Nga ngeit ko Trai, bad u la mane dem ia u Jisu, bad u Jisu u la ong ha u    Dei ia ka jingbishar kein ba nga la wan sha kane ka pyrthei; ba kita ki bym iohi, kin iohi: bad kita kiba iohi kin long noh kiba matlah  Ioanis 9:35-39.  Ki Pharisi ki la iohsngew ia kane ka jingiakren bad ki la kylli ia u Jisu ki ong    Ngi ruh te ngi long kiba matlah? u Jisu u jubab ia ki    Lada phi la long kiba matlah, phim don pop. Hynrei mynta phi ong    Ngi iohi . Kumta kata ka pop jong phi ka sah kein ha phi  Ioanis 9:40-41.  U Jisu u la pynpeit ia kiba matlah hynrei bun kiba peit ki khmat, ki long pynban kiba matlah haduh kine ki sngi na ka daw ka jingbymngeit bad bymkohnguh. Kumta ka pop jong ki ka sah ha ki.   Bun bah ki ong  Ngi ngeit  hynrei ki iaid ha ka jingmatlah wat haba ki peit, bad kita kiba matah ki ialam ia kiba matlah, baroh ar ki ia hap ha ka thliew, namar ki hikai ki jinghikai briew bad da ki rukom pateng la pateng. Mathainos 15:3-6.         Na kata ka daw to ngin kylli halade katba ka dang shah ka por-  Ngi ruh te ngi long kiba matlah?  Ioanis 9:40-41.


Shillong: La pyntip ba ia ka samla khasi, kaba la shah rahbor, la ioh pyllait noh ia ka hynnin ka sngi bad la aiti ia ka, sha ki kmie ki kpa jongka.  Ka Khasi Students Union ka ai khublei ia U SP Hailakandi lem bad ki pulit, kiba la ioh ban pyllait im ia katei ka hep rit. Ka KSU, ai khublei ruh ia U Ma Wanbor Pdang, nogialam ka  BVKJWO, U Sanjoy Phonglo,  General secretary Barak valley  Tribal Rights protection Front lem bad kiwei de kiba la iarap lem ban wad ia katei ka thei samla khasi, ong ka kyrwoh khubor, na u Ma  Morningstar Suja, President KSU Barak valley circle,Assam. Katei ka khynnah kynthei Khasi, kaba dang 15 snem ka rta, kaba dang pule Class 10, ka la shah rahbor ha ki katto katne ngut ki khar Muslim kiba na Bangladesh, ha ka 5tarik Naiwieng 2019 ha ka shnong Nagracherra. Katei ka khynnah samla, ka dei kaba na ka shnong Paloicherra.  Katei ka khynnah, ka shah rahbor, katba ka dang shong shuti bad ka hynmen jongka, ha katei ka shnong Nagracherra, ha Hailakandi District jong ka Jylla Assam, kaba hap ha Lala Police Station.


Shillong: Halor ka jingmih khubor ha ki social media  ia ka jingkynnoh ba  ia u chip mix chana,  la sait da ka um ba ki tan na wah um khrah. Na ka liang ka trai jong kane ka jaka ba pynmih chip ka la wan ban pynshai ba ka jingkynnoh ka long ka bym shisha.   Ha ba ia kren bad ki lad pathain khubor ka trai kane ka jaka pynmih chip ka kong Aiti Thabah kaba shong basah ha Polo ka la ong ba man ka sngi ki shet ha kawei ka jaka ba dei ha khmat ing, hynrei ha kato ka sngi kadei ba ki dang shna ia ka jaka shet te ki phah trei noh ia ki nongtrei sha dien ing kum ba ki iohi ha ki dur. Ka la ong ruh ban trei kam ne ban sait ia u phan la ju thied um arsien shisngi, hynrei la kynnoh ba ki tan um na Wahumkhrah.  Ia kane ka mix chana la seng la  6 snem mynta   bad ki don 7 ngut ki nongtrei shynrang bad 10 ngut ki kynthei.


Nongpoh:  Ki nongmih khmat paidbah lem bad ki nongkitkam ka Party Congress ha Ri  Bhoi, myn hynnin ka sngi ki la iamih paidbah ha Nongpoh, kaba long ruh kum ka dak ban pynpaw ia ka jingpyrshah kaba jur halor ka jingthmu ka sorkar NDA hapoh ka jingialam ka BJP, ban pyntreikam biang ia ka Citizenship of Amendment Bill (CAB) hapoh ka Ri India hi baroh kawei.    Ha ka jingiamih paidbah, kitei ki Congress ki la ialum lang ha phyllaw ka MUDA Market Complex ha Nongpoh bad lyngba jong katei ka jingiamih paidbah, la iohi ba la jan baroh na ki nongialam ba hakhmat ka Party Congress, kaba kynthup naduh ki nongialam ka District Youth Congress Committee bad Ri Bhoi Mahila Congress Committee ruh kumjuh.  Na ki nongmihkhmat ka Party Congress kiba la don ha katei ka sngi, ki kynthup ia u MLA ka Nongpoh, u Bah Mayral Born Syiem, U MLA ka Umroi, U Bah George B Lyndoh, u MDC ka Nongpoh, u Bah Balajied Rani, u MDC ka Mawhati, u Bah Charles Marngar lem bad kiwei de ki nongkyrshan ba radbah ka Congress.  Ha katei ka sngi, la iohi ba kitei ki Congress ki la rah da ki placard bad ki banner, ha ryngkat ki jingthoh, kiba la pynrem jur halor ka jingthmu ka sorkar BJP ban pyntreikam ia ka CAB ha ka jylla bad ha kajuh ruh ka por, kitei ki Congress ki la pynlong ia ka jingiaiaid paidbah, kaba long ruh kum ka jingpan jingkyrshan na ki paidbah, halor katei ka jingthmu ban iakhih pyrshah lada ka sorkar BJP kan pyntreikam jubor ia ka CAB, ia kaba mynta hi ka sorkar BJP ka la thmu ban wan rah biang ia katei ka ain hapoh ka Iingthaw ain Lok Sabha. Haba ai jingkren ha katei ka sngi, kitei ki nongmihkhmat paidbah na ka Party Congress, ki la ong ba ka Congress hi ka ieng halor ka nongrim bad kata ka long ban pyrshah beit ia ka jingthmu ka BJP ban pyntreikam ia ka CAB, la ka long ha Meghalaya ne sha kiwei ki jylla kiba don hapoh ka Ri India.


Shillong: Ka jingpluh jong ka iingmane Balang U Blei (Church of God) ha Quallapatty, ka la bam duh ruh ia ar ngut ki mynsiem briew, kiba don ha syndah jong katei ka iingmane hi, ong ka khubor. La iathuh ba ka jingsdang kem ding jong ka iingmane, ka dei ha ka por 3  baje lane 3.30 mynstep bad kitei kiba khlad, ki dei ki arngut shilok bad la iathuh da ka khubor pulit, ba hadien ba ka la sdang ka jingkem ding ha iing jongki, (hadien ka jing pur na katei ka iingmane), kitei ki arngut ki la mih noh shabar; hynrei kham hadien ki rung biang shapoh iing bad hangtei ka ding, ka la ioh ban bam ia kitei ki shi kurim, ong ka khubor. Kitei ki arngut, la sngewthuh ba ki shong ki sah ha la iing, ha syndah jong katei ka iingmane hi.


Shillong: Halor ka jingpluh jong ka iingmane ka balang U Blei ha Qualapatty, la iathuh da  ki lai ngut ki nongtrei bylla kiba sah hapoh kane ka iing mane bad kitei ki la iathuh ba ki ha ki khyndiat sngi ba ladep,  ki dang shna ia ka sad jong ka iing mane.   Mynta ka step, ha ka por kumbe 3:30 baje eiei ki la iohsngew ia ka jingsma ka  tdem ding  bad mar kumta hi ki mih shabar ban pyrta briew ban pan jingiarap bad ki briew ki la ia mih ban theh um, hynrei namar ba ka dei ka ingmane ka ba la rim ka ding ka la ioh ban bam duh  lut. Na ka liang U Rev Pastor K Nongpluh, u la iathuh ba kane ka dei ka iing mane kaba nyngkong jong ka Balang, ia ka Balang la seng ha Mylliem bad la wan rah sha kane ka jaka la kumno kumno ha ki snem 1904 lane 1906 bad ia kane ka iing mane ba nongkong jong ka Balang la tei ha u snem 1910. Ha kane ka jingpluh jong kane ka iing mane ka la kem ding ruh ia ki iing briew kiba ha syndah bad kane ka iing mane ha kaba lai tylli ki iing ki la julor bad ha kane ka jingpluh ding ar ngut ki shikurim ki la duh ei ia la ka jingim na ka daw jong ka jingkem ding ka iing kaba ki sah.


Shillong:  U Executive Member ka Khasi Hills Autonamous District Council u Bah Mitchel Wankhar ula ong ba ka Council ka la pynkhreh ban pan pisa na ka sorkar pdeng na ka bynta ban kyntiew ia ka kam ri dohkha hapoh u pud u sam ka Council bad ia ka Council kumjuh.    Haduh mynta 70/75 percent ka jylla ka dang shaniah ia ki dohkha ba wanrah na ka shabar jylla kum na Andhra Pradesh, Assam bad na kiwei ban pyndap , la ong u bah Mitchel.  U Bah Mitchel ula iathuh ka jingdonkam dohkha kam duna ia ka 20 ne 25 tone ha ka shisngi tang ha Khasi bad Jaintia Hills,  hynrei  ka Council ka shem jingeh ban kyntiew ia ka kam ri dohkha, namar ba kam don pisa bad kawei pat ngim don ki nongtrei kiba biang bad wat u Fishery Officer ruh ngim pat don.     U Bah Mitchel ula iathuh dang shen ula leit ban iakynduh ia u Myntri khynnah ka sorkar pdeng u Pratap Chandra Sarangi ban pan pisa, na bynta ban kyntiew ia ka kam ri dohkha ha ka District District bad ruh ban shna ia ka jaka training la ka jong na bynta ban ai jinghikai ia ki nongri dohkha.  Ngin pyrshang ruh ban wad ki lad jingiarap na ka sorkar pdeng bad na kiwei kum ka Nataional Fish Development Board, Fish Farmers Development Agency (FFDA), khnang ba ngin lah ban kyntiew ia ka kam ri dohkha bad kan long ruh kawei na ki lad ai kam ia ki samla ka District bad ngin lait ban ap ia ki dohkha na shabar Jylla.  la ong u Bah Mitchel. Ha kajuh ka por, u EM u la ong ba ka donkam ban pyrkhing bha ia ki nongtrei ka Council kiba ha ka tnad ri dohkha, ban lait na kaba die tuh, tong tuh, bad kiwei ki kam leh thok namar ba kumba ka long mynta ki pung ri dohkha ka Council bun kim don dohkha satia wat haba la don ki nongap bad ki nongtrei.     Nga kwah ban tip ia ka jingheh ki dohkha ba ngi ri katkum ki jaka, bad ia kane ngin sa leh da yn da ngi la pynkhuid bad buh dohkha ia ki saw tylli ki pung dohkha jong ka Council ha Lailad, ha kaba yn shim jingthew katto katne ki dohkha man ka lai bnai ban tip ia ka jingheh jingsan ki dohkha,  ula bynrap.   U la ong ba kumba long mynta la shu tip tang ban ri  dohkha, hynrei ym tip katno ki dohkha ki heh hadien lai bnai ne ki iap katno tylli ha ka pung ba ngi buh bad ka Council kan shim khia ban pynbeit ia ki jingdkhoh ban iaid beit ki kam naduh ki nongap pahara ka rukom ai bam bad kiwei ki jingdonkam nalor ki nongtrei.   U Bah Mitchel ula ong, ka Council ka la buh 85 kilo ki dohkha ha ki lai tylli ki pung ha Lailad ha u bnai Risaw, bad ngi la mang ban pynlut T.27 lak ban pynbha ia kitei ki pung, ia kitei ki dohkha ngin sa sei noh bad buh da kiwei hadien ba la dep biang ia ki jingdonkam.


Nongpoh:  Ki arngut ki nong mihkhmat paidbah na Mawhati, kiba kynthup ia u MLA, u Dasakhiatbha Lamare bad u Bah Charles Marngar MDC, hynnin ka sngi Saitjain, ki la leit ban noh jingiarap da ki Tin sopiing sha ki artylli ki longiing, kiba don ha ka shnong Jatah Mawhati, kiba la ingkhong na ka jingpluh ding.  Kitei ki iing kiba na ka liang u MLA bad MDC, ki la leit ban noh jingiarap, ki kynthup ia ka iing jong ka Kong Silda Mukhim bad Aibalin Mukhim, kiba la kem ding ha ka step jong ka 14 tarik bad kiba la duh lut ia baroh ki jingdon jingem, na ka jingshah bamduh ha ka ding.


Shillong: Ki lad khubor ki iathuh ba u samla Ferdinand K Kharkamni, President KSU North Khasi Hills,  ula shah kem mynta ka nohsngi na ki thainn Nongpoh, ha ki pulit jong ka Ri Bhoi District.  Kat haduh ba thoh ia kane ka khubor, ym pat shym la ioh jingtip kaba bniah, la ula shah kem na kano ka jaka kaba thikna. U bah Ferdinand, ula shah wad ha ki pulit, halor ka jing ujor, ba ula ktah kti ia ki pulit ha ka thanat ha Umiam, ha ka 15tarik Risaw 2019. Ka khubor na ki pulit ka Jylla, ka iathuh ba la ioh kem mynta ka sngi, ia U bah  Ferdinald Kharkamni, uba dei uba shah kynnoh halor ar tylli ki jingjia ha kaba la ujor ejahar ha  Umiam Police Station.  La ong shuh shuh ba utei u briew, ula ktah kti ia u heh pulit bad kumjuh ia u langrut ha Umiam Police Station bad ula jah rngai la bun sngi, hadien katei ka jingjia, hynrei mynta ka sngi, la ioh kem ia u na Nongpoh bad mynta u don ha ka jingtohkit ki pulit bad ka jingtohkit ka dang iaid shakhmat, ong ka khubor.


Shillong: Ha ka 15 tarik u Naiwieng 2019 ha ka por kumba 12:30 shiteng synnia, ki Pulit hapoh ka jingialam jong u SP ka East Jaintia Hills District u Vivekanand Singh, IPS ki la ioh ban kem ia lai ngut ki jaidbynriew Africa ha ka jing khynra ha Ratacherra, katba ki dang thmu ban leit na Agartala sha Guwahati lyngba ka Bus Night Super kaba don ia u No Plate AS-01-KC-0299.   Ka tyllong khubor ka iathuh ba la kem noh ia ki hadien ba kim shym lah ban pyni ia ki kot ki sla kiba biang ban pynshisha ia ka jingrung sha India da ki lynti kiba dei. Ha kaba iadei bad kane la ai case pyrshah ia ki ha Lumshnong PS bad ka jingthohkit ka nang iaid shakhmat. Da ka jingioh kem ia kine ki jaidbynriew Africa Ki pulit ka East Jaintia ki la ioh kem haduh 22 ngut kiba wan rung tuh sha India ha kine ki ar bnai kiba la dep, bad kane ka tnad ka dang iai pyrkhing shuh shuh ka jingap phara ha kylleng kane ka thainn khnang ba yn lah ban khang lad ia ka jingwan rung kyrthep kiba na bar ri sha kane ka jylla. Myn ha ka 11 tarik u November 2019 ha ka por kumba 11:30 mynstep ei ei, ka kynhun Anti Narcotic Task Force jong ka East Jaintia Hills hapoh ka jingialam jong u SP ka Khliehriat u Vivekanand Singh IPS ka la ioh ban kem ia u Amos Malang u khun jong u Victor Dkhar na Khliehriat hajan Dkhiah hadien ba la lap ia u drug bad katto katne tylli ki tyndong thylli ba la suba ba dei u Heroin ha ka jingkhia kaba 0.46 grams. Ha kaba iadei bad kane ka Khliehriat PS ka la ai case pyrshah ia u bad ka jingthohkit ka la iaid shakhmat.


Shillong:  Ka Congress ka la dawa na ka sorkar jylla ba ka dei ban lum ia baroh ki seng sain pyrthei na ka bynta ban iakren ia ka lad ki lynti ban iada ia ka jylla na ka jingwan rung ki briew namar ba ka sorkar pdeng kaba ialam ka BJP ka la thmu ban iaid shakhmat ban wanrah biang ia ka Citizenship Amendment Bill (CAB) ha kane ka dorbar tlang ka parliament.  Haba kren sha ki lad pathain khubor mynta ka sngi, ka MLA ka Congress ka Kong Ampareen Lyngdoh ka la ong,  Ngi dawa ba u myntri rangbah u dei ban khot ia ka jingialang jong baroh ki seng sain pyrthei ban iakren haduh katno ka sorkar ka la shim ban iada ia ka jylla namar ba ka sorkar pdeng kan wanrah biang ia ka CAB . Ka la bynrap,  Nga sngew khia ba ka CAB ka la wan dur bha ha Parliament, ki sengbhalang kila iakhih, bad ngi la iohi ba ha kane ka sorbar ha parliament ka CAB ka wan hakhmat eh , la ong ka MLA ka Congress. Ka la ong ba ka la donkam ban pynsngew da kawei ka sur ban pyrshah ia  ka CAB bad ban pynthikna ba ka jylla kan nym kynduh jingeh.  Ngi la iohi ia ka Meghalaya Residents Safety And Security Act (MRRSA) 2016, kaba ka jingpynkylla ka thmu ban wanrah da ka Ordinance kam pat treikam, ki jaka shim kyrteng ia kiba wan rung ne Facilitation Centre kim pat treikam, ngim tip ka MRSSA kan iada ne em ia ka CAB bad kum ka MLA nga sngew ba ka sorkar jylla ka dei ban khot ia ka jingialang baroh ban iakren halor kane , ka la ong. Ka la ong ba ka dorbar parliament kaba dang iaid mynta, la iohi ba ka sorkar BJP ka la buh ia ka CAB hakhmat eh ban wanrah ban pynlong ain.  Lah ban kdew ba katkum ka jingpaw ha ki lad pathain khubor, ka sorkar BJP ka la pynkhreh ban wanrah biang ia ka CAB ha kane ka dorbar tlang ka parliament bad ban pynlong ain khnang ba kito ki Hindu, ki Sikh, Jain, Parsi, Buddhist bad ki Khristan kiba wan sha India shwa u snem 2014 na Bangladesh, Pakistan bad Afghanistan kin long ki nongshong shnong.


Da U Purningstar Shabong Haba ong  Ka Ri  lehse kin bun ki  jingmut kiba phin batai kat kum ka      jingsngewthuh jong phi iwei pa iwei. Hynrei katkum ka jingsngewthuh jong nga, haba ong  Ri  ka mut ka Khyndew kaba kdup kaba piam, kaba ai bui  kaba ai thiang, kaba bsa kaba pjiah ia u khyndai symbai u khyndai rnai, ki mrad ki mreng la kiba her ne kiba par bad khamtam eh ia u Khun Bynriew uba long ma u u Syiem Nong oh Hukum u ban shynshar  aka Pyrthei kat kum ka Hok bad kat kum ka Jutang. Kumta kata kaba sumar sukher bad kaba pynsan bad pynsah  a kitei kiei kiei baroh la khot ka Nongri lane la khot lyngkot  Ri.  Kumta to ngin phai noh wak sha ka tei ka phang kaba ong  Ka ktien Tynrai ka pynim  a Ri jong ka Jaitbynriew . Ki sakhi kiba ngi kum ka pateng bynriew ngi  ohi kyndiang ba uwei pa uwei u lum, kawei pa kawei ka them bad ka ranab ki don la ka jong ka kyrteng ka ba ki Longshwa jong ngi ki khot sien kat kum ka jinglong jingman jong kita ki jaka kiba lah ban long kat kum ka Khana Tang ba la pynkup pynphong da ka Meiramew ha kata ka jaka ne ki jingjia kiba jia ha kata ka jaka. Ki Longshwa jong ngi kim ju khot kyrteng madei mata, hynrei kida peit bnaih bad pyn ahap dur iaka jinglong jong ka jaka khang ba ka nam, ka jingjia bad ka Khana Tang kaba don ha kata ka jaka kan long kaba neh ha ki pateng bynriew ki ban dang wan.  Lehse bun na pdeng jong ngi ngim da sngew khia thew eh halor ka jing sien kyrteng ki longshwa jong ngi  a ki lum ki wah, ki them ki ranab kiba don sawdong kane ka ri ki Laiphew Syiem bad Khatar Doloi ne ka Ri u Hyn iewtrep Hyn iaw-wasa jong ngi. Ban  a tip bad  a shai  a kata, to mynta ngan pynkynmaw sha phi kumne harum.  Kumba ngi tip ba ki Syiem jong ngi ha ki por hyndai ki pyn ar la u pud u sam na ka bynta ban pahun ki khun ki hajar n aka bynta ka jaka shong jaka sah, ka jaka rep jaka riang bad kumta ter ter. Haba ki pyn ar la u pud u sam kumta, ki buh dak da kaba shu pruid dak ha ki maw ne da kaba ki shu sieh da u Mawbynna bad ruh ban sien da ka Kyrteng ha ka kyntien lajong  a kita ki jaka. Kumta haba la lah ban sieh mawbynna bad haba la lah ban sien kyrteng kata ka mut la  oh ban kam trai bad long kynrad  a kata ka jaka. Nuksa, phin  ohi ruh ba kano kano ka Ri ha ki por ba kham mynshwa haba ki leit ban kam nyngkong  a kano kano ka jaka ki da buh dak bad sieh da ka lama jong ki ban pynpaw ba la  oh ban longtrai da ma ki bad ha kum kata ka bynta kham  iar ban don mano mano ban knieh noh  aka jinglong trai jong ki  a kata ka jaka. Kumta ruh ka jaitbynriew jong ngi ka  oh ban kam trai bad longtrai ia kane ka Ri Lum u Hyn iewtrep shaduh ki ri thor ka daw ka long halor ki tei ki bynta la ba kdew haneng. Hynrei kat dang  aid ka pateng, u briew u dang sha ong bad dang be-rong noh ka jingtip jingshemphang shaphang ka Sai pyrkhat jong ki riew  hyndai jong ngi. Ha kaba  aka jingmut bad  a ka dor jong ka matti jong ki la shu khei  dewthala noh.  Ym tang kata, hynrei la long pynban kumba wan tyllep ka  ong-ngit  ong-ngai . Ka daw ka long ba haba wan u poi wir u poi hap, u shong thap u shong kynrong uba wan mih kum u sierlapalang, kine ki briew jong ngi ki da burom bad nguh haduh sympriah kjat ha kaba kat kaba ong ma u, ki ong kaba dei. Haba u ong ma u  a kano kano ka bymdei ruh, ki pynksan da kaba ong  Hooid kaba dei! .Nuksa, haba u wan pynkylla kyrteng shnong kyrteng jaka ma u  a kano kano ka jaka jong ka Jaitbynriew jong ngi, ma ngi ha ka jaka ba ngim ong em kam dei kumta, hynrei ki  a pynbud lang pynban kat kaba ong ne kat kaba khot uta u poiwir. Bad dei halor kine kiei kiei baroh ba la jyllei ki kyrteng jaka jong ki poiwir ban ia ki kyrteng jaka trai ri khamtam ha ki thain  sor Shillong bad sha ki bynta kiba khap pud ruh kumjuh. Kumta kane ka jingshong kynrong noh ka sai  pyrkhat jong kane ka pateng jong ngi bad ka pateng kaba dang shu leit shen, ka long ka bih kala bam jem  a ki dohjem jong ka jiatbynriew bad ruh ka ban pyn ap ruh  aka Jaitbynriew jong ngi ha kano ma ka sngi bad ruh khlem artatien ngin sa duh noh  ala ka jong ka khyndew ka shyiap. Lehse haba nga ong ka long ka bih, phin ym patiaw than bad lehse phin ong ba shu pnah thylliew khlem bai wai une u nongthoh. Koit! kam pher  a kata, hynrei to sngap pat ba nga  athuh ne kren  aka jingshisha ban ym babe bad duh longtrai ka pateng jaitbynriew jong ngi hala kane ka jong ka Ri.  Ha Shillong lane Shyllong la mih ki shnong jong ki poi wir kum ka Garikhana, Barak Valley, Cleve Colony, Risa Colony, Lachumere, Bishnupur bad kiwei kiwei kiba ym lah ban jer kyrteng lut hangne. Ym tang kata, sha ki thain  khap-pud lei lei ym idon jaka shuh ban thoh hangne  a kita ki kyrteng shong jong ki poi wir. Bad haba ngi bishar bniah  aka jing jyllei kitei ki shnong poiwir, ym lah shuh ban len ba Jaitbynriew Khasi jong ngi haduh mynta ka dang dei ka jaitbynriew jong ki mraw ne ka jaitbynriew shah teh mraw ka bym skhem bad ka bym  aineh hala ka jong. Bad kane ka jing sngewtynnad jong ngi ban long ki mraw, shisien ka sngi kan pynduh jait naba ym don jaka  a ngi ban shong ha kane ka Ri namar ba la duh noh ka jinglongtrai  a kane ka Ri bad ba ngin ym lah shuh ban kam trai  aka.  Lada ngi  said ksan haduh katno katno ruh, ha kano ma ka sngi bad ka por ngin sa kylla long ki poi wir bad ngin sa shu shah beh na kawei ka jaka sha kawei pat ka jaka jong ka pyrthei kum ba long kito ki jaitbynriew kiba la duh noh  aka jinglong trai hala ka ri jong ki bad kiba la shah beh na kawei ka jaka sa kawei pat ka jaka kumba ngi  ai  ohi na ki por sha ki por ba ki don ki jaitbynriew kiba ngam kwah ban pynpaw kyrteng hangne kiba shah beh na kawei ka jaka sha kawei pat namarba ha kano kano ruh ka jaka kim longtrai bad kim ioh longtrai shuh. Kumta, ban poi noh thik sha ka tei ka mat, nga kwah ban ong ba, lada kine ki jaka bad ki lum ki them, ki shnong ki thaw kin kylla noh sha ki Kyrteng Shnong jong ki poiwir kumba la kdew haneng, Hato phi mut dur ba ngin dang lah ban kamtrai ba kane ka dei ka Ri jong ngi? Hato phi la klet ba bun ki jaka kiba ka Jaitbynriew jong ngi ka duh noh bad ym lah shuh ban kam trai? Hato ngi don sakhi ban pynshisha? Hato kata ka sakhi jongngi kan long kaba shong ai  bad kaba shong nia? Hato ka Hok bad ka Jingshisha( ng bishar) watla ka bishar hok haduh katno katno ruh hato phi mutdur ban pynksan  a ka jinglongtrai jong ngi? Hato phi la klet  aka jingpyrta kaba ong  Khasi Go Back! ?. Watla  a nga ha kito ki por ym pat shym la kha, hynrei haba nga  ohi  a kito ki kyntien kiba la pyrta da ki poiwir kiba pyrta  Khasi Go Back! , ka pyn phalang  a nga sha ka jingsyier kiba lada ngim kyndit bynriew, shisien ka sngi ngin sa shah beh na kane ka Ri la jong ha kiwei pat ki heh paid poiwir. Hawto  a puson lang, kumno ngin pynshisha ba ka jaitbynriew Hyn iewtrep ka longtrai  a kane ka ri ki Laiphew syiem bad Khatar Doloi lada ki kyrteng jaka ki dei ki ki kyrteng jong kiwei pat ki jaitbynriew. Nuksa, hato ngi nud ban ong baka Garikhana bad kiwei kiwei ki jaka ne shnong ba la ai da ka kyrteng nongwei kan dei ka jong ngi?  Hato kaei ka ban jia lada kum kine ki kyntien poiwir ki dang jyllei bad  ai jyllei? Ban kren  aka jingshisha, lada ngi poi ha u pud ban pynshisha  a ki jaka lada dei ha ki jaka ba long pdeng ne sha ki jaka khap-pud ruh, ngin ym jop da leilei ruh namar ba ka kyrteng jaka kam dei ka kyrteng jong ngi bad ka jingshisha kan pynksan b aka dei ka jaka jong ki dkhar namar ba ka kyrteng jaka ka dei ha ka kyrteng jong ki. Lada dei baka kyrteng jong ki jaka ki neh beit da ki kyrteng Khasi kata ka mut lada ngi pynshisha hangno hango ruh ka Hok kan pynksan beit  a ka Jaitbynriew jong ngi. Bad ka long kaba shisha ba da leilei ruh ngin ym duh  aka jing longtrai hala ka jong ka Ri. Bunsein ki juh mih ki khep ba ngi kwah ban pynneh pynsah  aka Kyrteng Trai-ri, hynrei ka long kaba ithamula shi katdei eh pat ban  ohi ba lada khot kyrteng dkhar-India  ym bit, hynrei da khot kyrteng dkhar-ri nongwei pat sngew hieng, sngew long riew shai, sngew long  a ryngkat kyrdan bad kita ki phareng (na ka ri nongwei) bad na kata ka daw  a ki kyrteng shnong ne jaka bunsien ki briew jong ngi ki sngew hieng ban ai kytrteng ha ka kyntien phareng. Bad  a kata ka kyntien phareng pat la sngew bad khei  baka dei ka kyrteng trai-ri. Dur ka banshot! ka jingbiej tasam a u kum kane eh! kum kane ruh ka jingleh kam dei kam kam ki riew stad ne ka jaitbynriew kaba la shai ha ka bor pyrkhat, hynrei ka paw shai pynban ba ka dei pynban ka jaitbynriew kaba dum tasam na pdeng kiba dum tam.  Kumta, ngi dei ban sngewthuh ba, ban im ka Ri lajong ngi dei ban pyn-neh beit thik  aka kyrteng shnong ne kyrteng jaka ha ka kyntrien trai-ri lajong ha baroh kawei ka Ri u Hyn iewtrep. Namarkata, kum ki Samla, Rangbah, Longkmie kiba la shai ka jingpyrkhat hala ka jong ka thymmei, ngi dei ban pynneh beit  ala ka jong ka kyntien shnong ne kyrteng trai-ri ia kino kino ki ki shnong ne ki lum ki wah bad ki them ki madan ha ka kyrteng trai-ri kumba la sien naduh ki Longshwa Manshawa. Bad lada ngi lah ban leh kumta, ki jaka jong ngi lada dei sha ki thain  khap-pud ne sha kino kino ki bynta kan ym duh satia namar ba Sakhi lyngba ka jinglongtrai la pynshisha da ka Kyrteng bad ka Khana tang kaba balei ngi khot kyrteng kumta ia kita ki jaka. Namarkata ka daw, la donkam ba Sorkar Meghalaya bad khamtam eh ka KHADC bad JHADC ba kin thaw da ka kynhun ka ban peit bniah  a kane ka kam bad ban pynthikna ba baroh ki jaka ha poh ka Ri u Hyn iewtrep ki dei ban long beit ha ka kyrteng trai shnong kumba la sien da ki longshwa jong ngi bad  a baroh kito ki kyrteng jaka lada dei ki shnong ne ki lum, ki wan, ki them bad ki madan kiba la pynkylla sha ka kyrteng  khar-lieh  khar ong dei ban pynkylla lut noh baroh sha ka kyrteng trai ri. Bad ym dei shuh ban ithuh  a kino kino ki jaka bad ki shnong kiba ai kyrteng ka ha kyrteng jong ki poi wir poi hap, hynrei dei ban ithuh noh beit ha ka kyrteng trai ri  a baroh naduh nangthie, shaduh shatei, sep ngi bad shaduh mih ngi jong ka Ri u Hyn iewtrep. Bad hangta kei  ka Hok jong ka jinglongtrai kan  eng rasong bad ka jaitbynriew kan skhem la ka jinglong trai bad jing long kynrad ha kane ka Ri u Hyn iewtrep junom la junom katba kane ka pyrthei ka dang lah ban kdup ia ki jingthaw ba im. Bad kumta kei  ka pyrthei kan  ohi baka Jaitbynriew Khasi ruh ka dei ka Jaitbynriew kaba la shai bad kaba don la ka jong ka Thymmei Longbriew kaba kynsai bad kaba ym bit ban  a lehkai.  a ka jinglong shai jong ka Jaitbynriew la ithuh na ka jinglong  Tynrai jong ka, ym na tynneng bad kumta ngi dei namar kata ban ym khot kyrteng shuh ha ka kyrteng poi wir, hynrei ban khot beit da ka Kyrteng Trai-ri bad hangne kei  ka Ri jong ka Jaitbynriew jong ngi kan im bad ngin  ai long kynrad hala ka Ri.


Shillong: Ha ka jing talasi jong ki pulit ka East Jaintia Hills, ha ki jaka bapher jong ka District ha ka shi taiew ba ladep, ki la ioh ban kurup ia 95 tylli ki trok dewiong na ki jaka bapher bapher.  Ki pulit ki la ejahar halor kitei ki jingjia bapher bad ka jingthwet, ka dang iaid shakhmat ban lap ia ki trai jong kitei ki kali, ki nongniah, ki nongbud jong kitei ki kali, na ka bynta ban pynsaja ia ki kat kum ka ain, ong ka khubor pulit.


Nongpoh: Shisngi hadien ba ki Pulit ka Ri Bhoi, ki la ioh ban kem ia u Samla Ferdynald K. Kharkamni, President ka KSU, North Khasi Hills District, mynta ka sngi ki la rah ia u sha Iingbishar ka District & Session Judge, Nongpoh.              Hadien ba ki la rah ia u sha ka Iingbishar ka District & Session Judge, Nongpoh, ki la Pulit ka Ri Bhoi, ki la pan jingbit na ka Iingbishar ba kan ai sa shisngi hapoh ka jingtohkit ki Pulit (Police Custudy), na ka bynta ban pynlong ia ka jingtohkit kaba bniah ia utei u nongialam ka KSU, uba la shah kem ha ki Pulit.              Kum ban shu pynkynmaw hangne, ba u Samla Ferdyland K. Kharkamni, u la shah thwet mynta la shibnai ha ki Pulit ka Ri Bhoi, kata hadien ba la mih ka jingujor ejahar da ki Pulit ka Umiam Police Station, kata hadien ba ki la kynnoh ba u la donkti ha kaba ktah kti ia u OC bad ia u Head Constable ka Umiam Police Station.             Ha kane ka sngi, haba ki Pulit ki la rah ia u Samla Ferdynald K. Kharkamni sha Iingbishar, la iohi ba ki nongialam ba hakhmat ka KSU lem bad kiba ha iing, ki la synran lang ia u naduh ka por mynstep haduh janmiet.


Shillong: Ka Congress kaba don ha liangpyrshah ha Khasi Hills Autonomous District Council (KHADC) ka la wanrah mynta ka sngi da ka mat bym shaniah shuh ne ka No Confidence Motion pyrshah ia ka Executive Committee kaba khlieh da u CEM bah Teinwel Dkhar.              Ia kane ka mat ba la wanrah ka Congress, la pdiang da u chairman u bah Pynshngain N Syiem hadien ba ka jingdon ki MDC ka la kot sha ka shi bynta na ka saw bynta katkum ka ain pyniaid dorbar.              Ka Congress ka don 10 ngut lem bad ka Kong Grace Mary Kharpuri kaba la mih na ka seng, hynrei la kam ba ka la wan biang.             Ha ka iing dorbar kaba 30 ngut, ka liangsynshar ka don 19 ngut lait noh u chairman katba ka liangpyrshah ka don 10ngut. Lada kam don kano kano ka jingiashet kylla, ka Executive Committee u bah Teinwel kan nym khyllem satia.               U nongialam ka Congress ha KHADC, u bah Lamphrang Blah u la ong ba ka jingwanrah ia ka jingbym shaniah shuh ia ka Executive Committee ka KHADC ka long ban pynsngew ia ki rukom treikam ka EC ha kaba ki don katto katne ki mat kiba ktah.              Ki don ki katto katne ki mat bad ngi wanrah ia ka jingbym shaniah ia ka EC ka long ban iakren ia ki jingtreikam bad ka polisi ka EC , la ong u bah Lamphrang.             Hynrei ha kajuh ka por, u la ong ba kim pat lah ban kren bniah namar ba kin dang iashong jingialang mynta ka janmiet ban pynkhreh na ka bynta ka jingiatynjuh bor lashai.


Shillong:  Hynnin ka sngi, ka  kynhun nongshad na War Jaintia ka la mih ban leit iashim bynta  ha sor Jamshedpur. Ia kane ka kynhun la leit ialam khmat da ka JSU Shillong Circle.  Kane ka kynhun ka lah leit shim bynta ban pyni paidbah ia ka shad tynrai ka thainn bad ki briew jong ka War Jaintia (Amlarem Sub Division) kaba don ha West Jaintia Hill District. Kane jingshad tynrai kaba tip kum ka shad  Rongkusi  ka shad wait bad mastieh bad ka shad kynthei kaba dei kawei na ki shad tynrai jong ka Bri u Hynniewtrep jong u Khasi Jaintia.Ki nongshad ha kane ka lympung ki lah pynpaw ba ki paidbah ki da i hun shisha ban iohi da la jong ki khmat ia ka shad Rongkusi bad ia ka jingphong jingdeng tynrai kaba pynpaw ba ka jaidbynriew hynniewtrep ka riewspah ha ka riam tynrai. Ha kane ka lympung lah wan shim bynta kumba da ki spah tylli ki tribe ne ki riew lum bad jaidbynriew rit paid na kylleng ka Ri India bad kumjuh na kylleng ka pyrthei bad ia kane ka lympung lah pyniaid bad pynlong da ka TATA STEEL kum ban ailad ia ki jaidbynriew rit paid bad riewlum ban ia kynduh lang ha kawei jaka ban ia syllok bad ban pyni pyrthei ia ka shad ban riam tynrai bad kumjuh ki jingbam tynrai (Tribal cuisine).


Shillong:  U MDC ka Congress na Mylliem, u bah Ronnie V Lyngdoh u la ong ba lada u nongialam ka BJP na Assam u Himanta Biswa Sarma un ieng ban pyrshah ia ka Citizenship Amendment Bill (CAB), ma u ruh kum u briew ka Congress un leit rung lang ha ka shatri ka North East Democratic Alliance (NEDA) kaba ialam ka BJP.  Haba shim bynta ha ka jingiatai halor ka CAB ha iing dorbar ka KHADC mynhynnin ka sngi, u bah Ronnie u la ong,  Ka UDP kaba don ha ka NEDA, ong ia u Himanta ban pyrshah ia ka CAB bad lada u Himanta u pyrshah CAB, nga ruh ngan rung NEDA noh .   Kane ka jingkren u bah Ronnie ka long ban kynthah ia ka UDP bad ka NPP kaba iadon lang ha kane ka shatri. Hynrei u bah Bindo M Lanong uba la shim bynta ha kane ka jingiatai, u la pynshai ba ka NEDA ka dei ka rynsan ban iapyrkhat ia ka jingbit jingbiang ka dong mihngi bad ka UDP kawei na ki paralok ha kane ka kynhun, ka ju pyrshah ia ka CAB ha man ka jingialang ka NEDA bad ka pyrshah haduh kine ki sngi.                 U bah Ronnie u la ong ba dei ban pyrshah jur ia ka CAB namar ba ka dei kaban pynjah klep ia ka jaitbynriew rit paid.   Ngim dei ban shah ban pynlong ain ia ka CAB bad lada long ain ka CAB ngam tip lah ne em ban pyllait ia ka jylla.  Ngim kwah ban kylla tang kum ki nongthoh dieng nongtong um jongno re ha la ka ri lajong , u la ong u bah Ronnie. U la ong ba lada kane ka ain ka long kam, ka jaitbynriew kan sa kylla rit paid ha kane ka jylla bad ka don ka jingthmu kaba sha jngai bha ka BJP ka long ban don kawei ka ri kawei ka jaitbynriew kawei ka niam.   Ha ka ri India kaba don 125 klur, ngi don tang 15 lak ngut eiei. Katno ngut eh kiwei ki jaitbynriew lait na ki Hindu kiba sah ha ka Bangladesh kiba wan buhai shnong , u la bynrap.


Nongstoi :  Ka Laitkseh Sport Club kaba dei kawei na ki kynhun pyniaid Football ba paw hapoh West Khasi Hills District hadien ba kala dep ban pyniakap ia ki kynhun kala pynbna paidbah ba ia ka lympung ialehkai phutbol mynta u snem ia kaba yn khot ruh kum ka CMiv LPFT (Laitkseh Premiere Football Tournament 2019-20) yn sdang noh ha ka 25 tarik mynta u bnai ha ka madan Mawkynjoin ha Laitkseh.  Ki team lane ki kynhun ki ban sa iashim bynta ha katei ka lymnpung mynta u snem kidon baroh 16 tylli kiba na kylleng ki jaka jong ka Jylla bad na ka liang jong ka LSC ha ka jingpyniakap ia kitei ki team kala ioh ban pynlong hapoh ka ophis treikam jong ka HNN ha Nongstoi  ia kaba la pyniaid da u President ka LSC u bah K.P Marngar bad u bah GJL Sangriang Chairman ka Tournament Committee.  Ban pyndep ia ka jingpyniakap  ia ki team, na k aliang jong ka LSC kala leh  ha ki ar tylli ki bynta katta na ka bynta ka Round kaba nyngkong lane ka Pre-Quarter Final la shna ia ka prokram ialehkai (generate Fixture) lyngba ka  Tournament Manager  Mobile App  ha kaba ka Committee kan sa ioh ban ai jingtip (update) shaphang ka jingiaid bad ban pynmih ruh iaki jingtip ne khubor shaphang kane ka Lympung. Ha kaba iadei pat bad ka jingpyniakap na ka bynta ki kynhun ki ban iakhun ha ka Quarter final bad Semi final pat, ka LSC kala leh lyngba ka Manual Simulation ha kaba nalor u President bad Chairman ka Tournament committee la iadonlang ruh u Bah S.L. Marngar , Secretary LSC , ki dkhot ka  LSC ia kaba la sakhi lang ruh da ki nongthoh khubor.


Shillong:  I Rev.Gilman Rose Sancley  i la khlad noh na kane ka pyrthei ha ka 19tarik u Naiwieng 2019 bad yn tep donburom ia i ha ka  22tarik u Naiwieng 2019 ha u lum jingtep ka Balang Presbyterian Mawroh, Mawlai Shillong.Ka jingpyndonburom ba khatduh ia ka met jong i kin pynlong nyngkong ha iingsah jong i ha ka por 12baje mynsngi bad nangto kin rah pat sha iingmane ha ka por 1baje nohphai sngi.


Shillong:  Ka Meghalaya ka la pynliem ia ka Kerala da 4-2  ha ka jingiakhun sdang ka Sub-Junior National Football Championship  ba long ha madan Kalyani, West Bengal.   Na ka bynta ka Meghalaya, la thep da u Teibok Nongrum (4 ), Colinsalmon Lyngdoh (52 ), Jony Bakordor Nongkhlaw (80 ) bad Wallambok Shangpliang (84 ).  Ha ka jingiakhun ka Group A ka Meghalaya ka la ioh ban thep kol nyngkong hynrei hadien shiphang ka la shah thep kylla bad shah knieh hynrei dei tad hadien ba la kyllamiet ba ka la lah ban knieh syndon ia u nam tam. Ia ka Meghalaya la ialam da u coach u bah Jefferey Warlarpih.  Ka Meghalaya kan iakhun ia ka Goa ha ka 24 tarik.


Shillong:  U Bah Sadon Kupar Blah uba dei u General Secretary jong ka Hynniew Trep National Youth Front u la phah ka kyrwoh khubor sha ka sorkar kmie jong ka India bad sha ka sorkar jylla Meghalaya ban kyrpad sha baroh kine ki sorkar ban plie ki lad ki lynti ban ia kren ia pynbeit ha kaba iadei bad ka  seng HNLC.  Ka jingpynthymmai biang ka rai jong ka sorkar kmie ban khang pyrshah ia kane ka seng kan ym long ka jubab kaba dei ba kane ka seng ka long kaba la shah teh shah khum ha ki ain jong ka sorkar. Ka sorkar kmie ka pynpaw ba ka jingpynthymmai biang ka jingkhang pyrshah jong ka ia ka seng HNLC ka long ba ka HNLC ka dang iai bteng ia ka kam thombor jong ka bad kumjuh ruh ba kane ka seng ka dang iai pynrung kam thymmai shuh shuh, kumta ha kane ka shithi u Sadon Kupar u pynpaw ba ka la dei ka por ba ka sorkar kmie kan pynbeit ban iakren iasngewthuh jingmut noh khnang ba ki kam pyntriem kumba la pynpaw da ka sorkar kmie yn lah ban sangeh noh.  Ka por hi ka batai ba kane ka jingpynthymmai ban khang pyrshah ia ka HNLC da ka sorkar kmie na ka por sha ka por kam shym la pynduh pymdam ia kane ka seng kumba ngi iohi haduh mynta, hynrei ha kawei ka liang ka long kum ka jingpynkynmaw ia ka sorkar kmie bad ka sorkar jylla ba haduh mynta ka jylla Meghalaya ka dang don ia ki bor kiba ialeh pyrshah ia ka ain bad da ka jingpynthymmai ia ka jingkhang pyrshah ka long beit ban pyni ba kane ka jingpynshong nongrim jong ka sorkar ha kaba iadei bad ka HNLC ka long kaba dei. Ka jingkhot iakren bad kane ka seng kam long shuh kaba dang thymmai haba ngi phai sha ki snem ba la leit. Ha ka por ka jinglong Myntri Rangbah u Mukul Sangma, shibun tylli ki seng kieng atiar la khot ban ia kren iasuk kaba kynthup ia ka ANVC bad kane hi ka seng ha kito ki por ka la pdiang ban ia kren pynbeit, hynrei ka sorkar kaba la leit ka la pyndonkam da kiwei pat ki rukom haba iakren bad ki seng kieng atiar jong ka Khasi, Jaintia da kaba kyntait ia ka seng ban don bynta ha ka kam sain hima sima kumba ngi la iohi ha ki media, ba ka seng HNLC ka pynpaw ka jingangnud jong ka bad  ki jingthmu jong ka na ka bynta ban iakren iasuk. Ka HNYF ka buh ka jingkyrpad ia kine ki sorkar, ym ban ieh jyndat ia ka thong ban wanrah ka jingsuk lyngba ki jingiakren sngewthuh hynrei ban plie ki lad ki lynti ban wanrah ka jingiasngewthuh ha baroh ki ar liang  mamla.


New Delhi: Ym don kata ka Ordinance ba iadei bad ka jingkyntiew kyrteng ia uno uno uba leit kai sha Meghalaya haduh mynta. Ia kane la pyntip da u Myntri Khynnah (Independent Charge) Development of North-Eastern Region (DoNER), MoS PMO, Personnel, Public Grievances & Pensions, Atomic Energy and Space, u Dr Jitendra Singh lyngba ka jingthoh kum ka jingjubab ia kawei ka jingkylli ha ka Rajya Sabha mynta ka sngi.